^

Nkomine Fal Ritɛlɛ́

Sola New Testament

copyright © 2010 UEEB/SIM au Benin
Language: Sola (Miyobe)
Translation by: SIM International

Sola, Nkomine Fal Ritɛlɛ́

This translation, published by the UEEB/SIM au Benin, was published in 2010.

If you are interested in obtaining a printed copy, please contact the SIM, BP 15, Parakou, Benin.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2014-10-02

ePub generated by Haiola 22 Feb 2024 from source files dated 29 Jan 2022
eBible.org certified

1bac8ff9-a7c9-52ef-bb5e-7155dd6ba1a1

Mɑtiyee

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Nsímɛ́ Kɛcirɛ ritɛlɛ́ kɛ Mɑtiyee uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Mɑtiyee yɛɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́i. Uricuruu yɛ Usuifi lɛ. Pisuifi kuu kɔ ri wɔi. U pɛɛ ulɑmpooyɔɔ́ lɛ un kɔ Yeesu pipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ kɛcɔpɛ usɛ. U rítɛlɛ́ ntí wɔ́ilɛ un nfɑsimɛ́ mɑ́ rɛ ukɛ́ Pisuifi cereisɛ rɛ Yeesu yɛɛ yɛ́ ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ kɛ Nkómɛinɛ Kpurɛ ritɛlɛ́ ɑri n yikikɛɛ wɑpisi. U nyísɛlɛ rɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ riyíkí. Sinyɑ́rũ kuú nɛ pi símisi.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Icélɑɑ kuu rikúú kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑ. I nyísɛlɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ Yeesu pipirɛtiki pikɛ́ n sɔ́nɛ (5-7).

2. Isé kuu upipirɛtiki ḿ pɑ uú nɛ pi tum tɛ pikɛ́ hɑ nsímɛ́ kɛcirɛ riyóó (10).

3. Sinyɑ́rũ sɛɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi mɛwee rɔ́ ń céreisɛ (13).

4. Kirisi pikɔ́ mɛfinɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ (18).

5. Ituŋɛ tɔrɔɔ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ Yeesu ukɛ́ kɛlenɛ m pɛɛmɛ (24-25).

Pikɛ́ kɛlenɛ Yeesu m mɑ́ri, pi pɛɛ u sélei rɛ Emɑnuyɛɛli. Liɑsei rɛ Uléécɑɑ yɛ kɛrɔ́mɛɛ́ welɛ (1:23). Tinɔ́ɔ ntí kɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɛ Mɑtiyee uu n wɔ́i nń nɛ tɛnɛsɛ rɛ: Ani n nyu rɛ siyɑ́ɑ nnɛ́í kɑm nɔ́kɛnɛ́kúrí we kɛtẽ kɛkɛ́ hɑ nɛ tɛnɛ (28:20). Lɛlɛɛ nyísɛ rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ u yɛ nɛ ritiki uú nɛ sisoipipi kɛcɔpɛ n we.

1

Yeesu Kirisi pikpurɛ ɑnyiri

(Luki 3:23-38)

1 Yeesu Kirisi yɛ Tɑfiti kɛyɑsɛ lɛ, Tɑfiti pɔ́ɔn kɔ Apirɑhɑm kɛyɑsɛ. Upikpurɛ ɑnyiri yɛ nnyɛ́: 2 Apirɑhɑm yɛɛ Isɑɑki mɑri, Isɑɑki pɔ́ɔ Yɑkupu mɑru, Yɑkupu pɔ́ɔ Yutɑ nɛ upimɑrɛcɔ mɑ́rɛi, 3 Yutɑ pɔ́ɔ Perɛsi nɛ Serɑ mɑru. Piuni yɛɛ Tɑmɑɑ. Perɛsi pɔ́ɔ Hɛsirɔɔ mɑru, Hɛsirɔɔ pɔ́ɔ Arɑm mɑru, 4 Arɑm pɔ́ɔ Aminɑtɑpi mɑru, Aminɑtɑpi pɔ́ɔ Nɑsɔɔ mɑru, Nɑsɔɔ pɔ́ɔ Sɑlimɑni mɑru, 5 Sɑlimɑni pɔ́ɔ Poosi mɑru. Pi yɛ Poosi uni sée rɛ Rɑhɑpi. Poosi pɔ́ɔ Opɛti mɑru. Uyɛ̃ uni yɛɛ Ruuti. Opɛti pɔ́ɔ Yesee mɑru, 6 Yesee pɔ́ɔ uyɔ́ɔpi Tɑfiti mɑru,

Tɑfiti pɔ́ɔ Sɑlomɔɔ mɑru. Sɑlomɔɔ uni yɛ mɛkɛɛ-mɛ Urii sɔ́ɔnlɛnlɛ. 7 Sɑlomɔɔ pɔ́ɔ Ropowɑm mɑru, Ropowɑm pɔ́ɔ Apiyɑ mɑru, Apiyɑ pɔ́ɔ Asɑɑ mɑru, 8 Asɑɑ pɔ́ɔ Yosɑfɑti mɑru. Yosɑfɑti pɔ́ɔ Yorɑm mɑru. Yorɑm pɔ́ɔ Osiyɑsi mɑru, 9 Osiyɑsi pɔ́ɔ Yotɑm mɑru, Yotɑm pɔ́ɔ Akɑɑsi mɑru, Akɑɑsi pɔ́ɔ Esekiyɑsi mɑru, 10 Esekiyɑsi pɔ́ɔ Mɑnɑsee mɑ́ru, Mɑnɑsee pɔ́ɔ Amɔɔ mɑru, Amɔɔ pɔ́ɔ Yosiyɑsi mɑru, 11 Yosiyɑsi pɔ́ɔ Yekoniyɑ nɛ upimɑrɛcɔ mɑ́rɛi. Likumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi Isirɑyɛɛli pikɔ́ cɔ́pii ɑpí nɛ Pɑpilɔɔni kuyu sĩ.

12 Kɑpi Isirɑyɛɛli pikɔ́ n cɔ́pii ɑpí nɛ Pɑpilɔɔni kuyu sĩ mɛmɑ́ɑ́ kɛ Yekoniyɑ pɔ́ɔ pɛɛ Seɑlitiyɛli mɑri, Seɑlitiyɛli pɔ́ɔ Soropɑpɛɛli mɑru, 13 Soropɑpɛɛli pɔ́ɔ Apihuuti mɑru, Apihuuti pɔ́ɔ Eliyɑkim mɑru, Eliyɑkim pɔ́ɔ Asɔɔ mɑru, 14 Asɔɔ pɔ́ɔ Sɑtɔki mɑru, Sɑtɔki pɔ́ɔ Akim mɑru, Akim pɔ́ɔ Eliwuuti mɑru, 15 Eliwuuti pɔ́ɔ Eleyɑsɑɑ mɑru, Eleyɑsɑɑ pɔ́ɔ Mɑtɑni mɑru, Mɑtɑni pɔ́ɔ Yɑkupu mɑru, 16 Yɑkupu pɔ́ɔ Mɑɑri ulɑ Yosɛfi mɑru. Mɑɑri kɛ́mɛɛ́ kɛ Yeesu kɑpi yɛ kɔ n sée rɛ Kirisi uu léemɛ.

17 Lɛ̃ nnyɑ, kɑí nɛ Apirɑhɑm-i n kpísi ɑí nɛ Tɑfiti-i pɑ́, li wɑlɛ ncɔpuri ɑnɑi kɛfi nɛ ɑnɑ. Kɑi Tɑfiti-i n kpísi ɑí nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi Isirɑyɛɛli pikɔ́ n cɔ́pii ɑpí nɛ Pɑpilɔɔni kuyu sĩ pɑ́, li wɑlɛ ncɔpuri ɑnɑi kɛfi nɛ ɑnɑ. Kɑi kɔ kei n kpísi ɑí nɛ Kirisi imɑrɛtuŋɛ pɑ́, li wɑlɛ ncɔpuri ɑnɑi kɛfi nɛ ɑnɑ ɑcɔ.

Lɛ̃ kɑpi Yeesu Kirisi m mɑ́ri

(Luki 2:1-7)

18 Lɛ̃ kɑpi Yeesu Kirisi m mɑ́ri yɛ nní: Uuni Mɑɑri kɑpí pɛɛ Yosɛfi feleilɛ̃, ɑmɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn tíyɛsɛ uu fɑpisi u nɛ Yosɛfi ɑ́pi kɔ kɑhɑnɛ kulee rimpɛ́nɛ. 19 Uulɑ Yosɛfi yɛ ɑsei ute lɛ, úu pɛɛ́ lɑ ukɛ́ unɔ́si isɛi lukɛisɛ kuyu kukɛ́ kṍ, uu pɛɛ́ n lɑ ukɛ́ risɛ́ɛ́ nɛ u lɑkɑsɛ. 20 Kuu ń we un likɛcɑ́ɑ́ músu, Upíimɑ uleecɑɑtumɛ unyinɛ uu kɛlɑ́rɛ́-i u kpɑ́fúmɛ uu u mɑɑ rɛ: Tɑfiti kɛpirɛ̃ Yosɛfi, Mɑɑri pikpíkɛ́ ɑ́pi kɑpɛ pɔ́ n cɔ́ŋlɛ̃. Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kuu fɑpisi. 21 U kɛwɑ́ntisi mɑrunɛ ɑɑ kɛ séi rɛ Yeesu. Kɛkɛɛ sɔ́nti kɛkɛ́ kɛmpuri pikɔ́ ɑkópɛ kɛ́mɛɛ lesɛ.

22 Lɛ̃ nnɛ́í ɑi wɑi, Upíimɑ rinɔɔ kuu mɛkɛɛ ɑntepu Esɑyi m mɑ́ɑsɛ rikɛ́ nɛ n li nnyɑ. Lɛlɛɛ rɛ: 23 Ukpére yɛɛ úu utisi n nyu yɛ́ kɛfɑ wɑ, uu kɛwɑ́ntisi mɑru ɑpi kɛ

séi rɛ Emɑnuyɛɛli, liɑsei rɛ Uléécɑɑ yɛ kɛrɔ́mɛɛ́ we.

24 Kɛ Yosɛfi uu n yisi, uu lɛ̃ kɛ Upíimɑ uleecɑɑtumɛ uu u n símisi wɑi, uu Mɑɑri kunɔ́si kpísi. 25 Amɑ́ u nɛ uyɛ̃ ɑ́pi kulee ripɛ́nɛ uú hɑ nɛ kɛwɑ́ntisi mɑru. Kuu kɛ m mɑ́ri, Yosɛfi uu kɛ séi rɛ Yeesu.

2

Pinyuwɛ píimɑ pinyinɛ yɛ Yeesu piyɛ́nɛ hɑ

1 Yutee kɛtẽ kɛ́mɛɛ kɑpi Pɛtɛlɛhɛm-pɔ Yeesu mɑri. Erooti yɛɛ pɛɛ kei kumúŋɛ́ kpɛ-i uyɔ́ɔpi píimɑ. Pinyuwɛ píimɑ pinyinɛ ɑpi kɛtuŋɛleemɛ-mɛmpɔ yisi ɑpi Yerusɑlɛm tulu. 2 Apí hɑ pisɛ rɛ: Yei yɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ kɑpi m mɑ́ri pin tee rɛ kɛkɛɛ sɔ́nti kɛkɛ́ Pisuifi iyɔɔpi tonɛ? Hɑ́i kɛtuŋɛleemɛ-pɔ kɑri riwɑ́rɛpi tɛɛ n nyísɛlɛ̃ tɛ pi kɛwɑ̃́ kɛ̃ mɑri yɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ kɑrí kɑ rɛ tɔkɛ́ kɛ yɑ́ɑ́si ɑri wúlɑ. 3 Kɛ uyɔ́ɔpi píimɑ Erooti uu lɛ̃ n kṍ, ɑi u nɛ Yerusɑlɛm pikɔ́ nnɛ́í mpɔ́ɔcɑɑi tɑni. 4 Uu pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nnɛ́í nɛ isé picélɑɑ cɑ́pinɛ uu pi pisɛ rɛ kɛlõ kɛ́ye-i kɑpí uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ mɑrunɛ. 5 Api u pɛsɛ rɛ: Yutee kɛteni-i, Pɛtɛlɛhɛm-pɔ le. Antepu Misee yɛ mɛkɛɛ-mɛ wɔi rɛ:

6 Pɔ̃́ Pɛtɛlɛhɛm kuyu!

Ái pɔ́ɔ Yutee kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ɑyu kɛcɔpɛ ríyu pɑɑlɛ̃.

Li we rɛ kɛpɔ́mɛɛ́ kɛ uyɔ́ɔpi píimɑ uu léerinɛ,

uyɛɛ yɛ́ pinɛ́soi Isirɑyɛɛli pikɔ́ n séni.

7 Kei kɛ Erooti uu pɛɛ pinyuwɛ píimɑ pɛ̃ mɛyɑɑ sée uu pi pisɛ rɛ pikɛ́ u símisi ńsɔnɛ ukɛ́ céri kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ riwɑ́rɛpi tɛ̃ ɑri n léemɛ. 8 Uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ Pɛtɛlɛhɛm-pɔ pi tum uu pi mɑɑ rɛ: ɑni n ŋme ɑni hɑ kɛwɑ̃́ kɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ ńsɔnɛ písɛi ɑni kóm. Nɔn kɛ n yɛ̃, ɑni pɛɛri ɑni nɛ́ símisi nɛ́ɛkɛ́ hɑ kɔ kɛ yɑ́ɑ́si kɛ́ riwulɑ.

9 Kɛ Erooti uu lɛ̃ pisímɛ́ pi ḿ mɑsí, ɑpi yisi ɑpi ncée pɔlɔ. Kei kɑpi pɛɛ ripɑí, ɑpi yɛ́nu riwɑ́rɛpi tɛ̃ kɑpí pɛɛ kɛtuŋɛleemɛ-pɔ n yɛ̃́ tin pikɛyu sɔ́nɛ pin ti tikilɛ̃. Ari kɛlõ kɛ-i kɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ ɑkɛ ń we tulu, ɑri nyɛrɛ. 10 Kɑpi kei ri n yɛ̃́, ɑi mɛyíkíyiki pi lɑrisi. 11 Api kɛ́yɔ loni ɑpi kɛwɑ̃́ nɛ kɛuni Mɑɑri yɛnu, ɑpi kɛ yɑ́ɑ́si ɑpí nɛ wulɑ. Api pɛɛ pimɛmɑ́ fénnɛ ɑpi wurɑ nɛ tulɑɑli ŋmɑɑ-ŋmɑɑ nɛ mɛ́kpɔ kɑpi yɛ n sée rɛ miiri lesɛ ɑpi kɛ hɛkɛsi. 12 Uléécɑɑ uu pɛɛ́ mɑsí kɛlɑ́rɛ́ kɛ́mɛɛ pi símisi rɛ ɑ́pi kɑpɛ Erooti kɛ́mɛɛ pɛlɛ. Kei kɑpi pɛɛ ncée féé kpísi ɑpí nɛ pikuyu pɛlɛ.

Pi Yeesu nɛ Esipiti kɛtẽ hɑ

13 Kɛ pinyuwɛ pɛ̃ ɑpi n tɔ́mpɔ, Upíimɑ uleecɑɑtumɛ unyinɛ uu kɛlɑ́rɛ́-i Yosɛfi kpɑ́fúmɛ uu rɛ: A yisi, ɑ kɛwɑ̃́ nɛ kɛuni kpísi ɑɑ wuru ɑɑ Esipiti kɛtẽ loni. Erooti yɛ lɑlɛ ukɛ́ kɛ kpu. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni hɑ kei-pɔ n tũ likɛ́ hɑ nɛ tu kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm yɛ́ nɔ́ n símisi rɛ ɑni pɛɛmɛ. 14 Yosɛfi uu yisi uu kɛwɑ̃́ nɛ kɛuni kpísi uú nɛ kɛsinɛcɔ wuru uú hɑ Esipiti-pɔ pésu. 15 Uu kei n we Erooti uú hɑ nɛ kpi. Lɛ̃ kɛ Upíimɑ uú pɛɛ uɑntepu m mɑ́ɑsɛ likɛ́ nɛ n wɑ nnyɑ kɑi lɛ̃ wɑ. U pɛɛ rɛ:

Nɛ unɛ́ŋmɑ́nɛ sée rɛ ukɛ́ Esipiti kɛteni-i le.

Pi Pɛtɛlɛhɛm kɛtẽ-pɔ siwɑ̃́ síńsɑ́pi kṍ

16 Kɛ Erooti uu ń kɑ uu céru rɛ pinyuwɛ pɛɛ u kirɑɑsɛlɛ, kuwɔ́i píimɑ kunyinɛ ɑku u wɑi. Uu pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ̃ kɛ pinyuwɛ pɛ̃ ɑpi u n símisi nɛ pɑ́mɛ uu tíyɛsɛ ɑpi siwɑ́ntisi nnɛ́í sɛɛ ɑŋmɛ̃ ɑtɛ́ n tu nɛ sɛ̃ sisíńsɑ́ Pɛtɛlɛhɛm nɛ ɑyu nyɛɛ nɛ kei n kɔ́lɛ̃ kɛ́mɛɛ kóni. 17 Lɛ̃ kɛ ɑntepu Yeremii uú pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ ḿ mɑ kɑi lɛ̃ wɑ. U pɛɛ rɛ:

18 Rɑmɑ-pɔ kɑri nní nnɛ̃́ kómɛiri.

Sicɑ́ɑ́ilɑ nɛ ikpɔtu kɛ unyinɛ uu wɔ́rii

Rɑsɛɛli yɛɛ lɛ̃ usiwɑ̃ kɛcɑ́ɑ́ téni.

Úu nkpɑ́ni lɑ pikɛ́ u kpurɛi.

Nɛ kɛsɛ, ɑ́i nkpɑ́ni u tisɛ.

Pi nɛ Yeesu Isirɑyɛɛli kɛteni-i pɛɛmɛ

19 Upíimɑ uleecɑɑtumɛ unyinɛ uu Esipiti-pɔ Erooti mɛkpɔ-mɑɑ́ kɛlɑ́rɛ́-i Yosɛfi kpɑ́fúmɛ, 20 uu rɛ: A yisi, ɑ kɛwɑ̃́ nɛ kɛuni kpísi ɑɑ́ nɛ Isirɑyɛɛli kɛtẽ pɛlɛ. Pɛpɛɛ pɛɛ ń lɑ pikɛ́ kɛwɑ̃́ kɛ̃ kpu yɛ kpínlɛ. 21 Kei kɛ Yosɛfi uu yisi uu kɛwɑ̃́ nɛ kɛuni kpísi uú nɛ Isirɑyɛɛli pɛlɛ. 22 Amɑ́ kɛ Yosɛfi uu n kṍ tɛ Aricelɑyuusi yɛɛ usɑ́ɑ Erooti iyɔɔpi Yutee kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ tónɛ, iwɑmɛ ii u wɑi uu pɛɛ́ n yulu rɛ úu kei tonɛnɛ. Uléécɑɑ uu kɔ kɛlɑ́rɛ́-i u símisi uu yisi uu Kɑlilee kɛtẽ-mɛ̃ tɔ́mpɔ, 23 uú hɑ kuyu kpɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Nɑsɑrɛti-i tonɛ. Lɛ̃ kɛ ɑntepuyɛ ɑpí pɛɛ ḿ mɑ kɑi lɛ̃ tikilɛ̃. Pi pɛɛ rɛ: Pi yɛ́ kɑm ɑpi kɛwɑ̃́ kɛ̃ séi rɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́.

3

Yohɑni Úniwolɛ yɛ Uléécɑɑ Nsímɛ́ yóólɛ̃

(Mɑriki 1:1-8; Luki 3:1-18; Yohɑni 1:19-28)

1 Aí weri kumúŋɛ́ kunyinɛ-i, Yohɑni Úniwolɛ uu léeri un Yutee kucɛsi kóimɑ-i yóólɛ̃ tɛ: 2 Ani mɛfinɛ consɛ, Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ nyɑhɑimɛlɛ! 3 Yohɑni nsímɛ́ kɛ ɑntepu Esɑyi uú pɛɛ mɑɑ rɛ:

Usoi rinɔɔ yɛ ri tɛɛ kucɛsi kóimɑ-i n yóólɛ̃ tɛ:

Ani Upíimɑ ncee nyɔ́ɔnsɛ,

ɑni usiceepi tɛ̃iisɛ.

4 Kuyooyoo nkpíí kɛtukɑnkɑ kɛ Yohɑni uú pɛɛ tɑnɑɑlɛ̃ un kɛkónɛpɑmpi kɛhɑlɛ-i télɛ̃. Apɑ́ɑ́ni nɛ mɛtɛ̃́ kuú pɛɛ le. 5 Yerusɑlɛm pikɔ́ nɛ Yutee kɛtẽ nnɛ́í pikɔ́ nɛ Yuritɛɛ nkoi kɛtẽ pikɔ́ nnɛ́í yɛ pɛɛ ukɛmɛɛ sɔ́nɑɑpɔlɛ, 6 ɑpi yɛ piɑkópɛ yɑ́mnɛ ɑpi tíyɛsɛ uu Yuritɛɛ nkoi kɛ́mɛɛ míni pi wolɛ.

7 Yohɑni uu yɛ́nu rɛ Pifɑrisi nɛ Pisɑtusee pɛɛ ukɛmɛɛ n sɔ́nɑɑpɔ rɛ ukɛ́ míni pi wolɛ ɑ́pi kusɑ kulúi we. Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ ɑkpurii nnyɛ́! Wóo nɔ́ céesi rɛ ɑni Uléécɑɑ kuwɔi kpɛɛ n nyɑhɑimɛ kɑɑsɛ? 8 Ani nɔ́mɛnɛ́wɑi nɛ nyísɛ rɛ nɔ mɛsei mɛfinɛ consɛlɛ. 9 Áni kɑpɛ n nyu rɛ kɑni nní ḿ mɑ́ikɛɛ rɛ Apirɑhɑm yɛɛ nɔ́unɛ́sɑ́ɑyɑhɑ nnyɑ, lɛɛ nɛ nɔ́ piyɛ. Amɑ́ nɛ kɑlɛ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ Uléécɑɑ yɛ́ fe uu ɑpɑrɛ nnyɛ́ pɑnsɛsɛ Apirɑhɑm siyɑsɛ. 10 Isɔ yɛ pinɑŋɑɑ mɑ́ɑ́lɛnlɛ pikɛ́ nɛ ɑléé iníŋí sémni. Lɛ̃ nnyɑ, kuléé kúye kunsɑ́ ɑpipi sɔnɛ m mɑru, pi yɛ́ ku riké ɑpi nnɑ-i sɑ́pɔ. 11 Míni ŋmɑnɛ kɛ nɛ́ɛ nɔ́ wolɛ likɛ́ nyísɛ rɛ nɔ mɛfinɛ consɛlɛ. Amɑ́ uyɛɛ nɛ̃́ mɛmɑ́ɑ́ n sɔ́nti yɛ nɛ́ felɛ. Ám tu ricuruu kɛ́ uɑnɛ́ɛ́ri u mɑhɑ̃. Uyɛɛ sɔ́nti ukɛ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ nɛ nnɑ nɔ́ wolɛ. 12 U nkpɑ́ni yɑrɛ usoi nkó yɛɛ kulũ kɑpí nɛ n cɑ́cɑi m múílɛ̃. U yɛ́ kukpépi pééi uu mɛlukɛpipi risímɛ-i súúni, uu kɔ ɑcɔ́lɛ́ ilúkɛ́ té ukɛ́ wɑ ukɛ́ nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ ɑ risɛ́.

Yohɑni yɛ Yeesu míni wolɛ

(Mɑriki 1:9-11; Luki 3:21-22)

13 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yohɑni uu kei ń we un pisoi míni wolɛ kɛ Yeesu uu Kɑlilee-pɔ yisi uu Yuritɛɛ nkoi mmɛ-i u lɛɛpɔ rɛ ukɛ́ kɔ uyɛ̃ míni wolɛ. 14 Amɑ́ Yohɑni uu yúlu uu rɛ: Nɛ̃́ kɑí nɛ sɑ́ rɛ kɛ́ kɛpɔ́mɛɛ́ hɑpɔ pɔkɛ́ nɛ́ wolɛ, ɑ́i pɔ́ɔ yɛ́ mɛníŋɛ kɛnɛ́mɛɛ́ kɑm. 15 Yeesu uu pɛɛ u pɛsɛ rɛ: A riyɑ́ likɛ́ pɛɛ lɛ̃ n we kɛlenɛ. Lɛ̃ kɑri yɛ́ fe ɑrí nɛ lɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ ńsɔnɛ wɑi. Kuu lɛ̃ ḿ mɑ, Yohɑni uu pɛɛ kóm uu míni u wolɛ. 16 Kɛ Yohɑni uu lɛ̃ Yeesu piwólɛ ḿ mɑsí, Yeesu uu míni-i léepɔ. Kɛyómɛ ɑkɛ kei nní wúkulɛ uu Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛnu nn kɛyómɛcɑɑ-pɔ súiri yɑrɛ rilɔ́ɔlɑ̃, nn ukɛcɑ́ɑ́ tonɛ. 17 Tinɔ́ɔ rinyinɛ ɑri pɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ leeri rɛ: Nkó yɛɛ Kɛnɛ́pipi lɑlɑ kɛcirɛ, ɑ́m yɛ ukɛcɑ́ɑ́ kṍ.

4

Setɑni yɛ Yeesu peikɛɛ

(Mɑriki 1:12-13; Luki 4:1-13)

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nn pɛɛ Yeesu kpísi nń nɛ kucɛsi kóimɑ loni rɛ Setɑni ukɛ́ hɑ u peikɛɛ. 2 Kɛ Yeesu uu sitúŋɛ́ ɑfɛɛnɑ nɛ sisinɛ ɑfɛɛnɑ ɑnɔ́ɔ m pɑɑsi, nkṹ nn u wɑi. 3 Setɑni yɛɛ m peikɛɛ uú nɛ u kɔ uu u mɑɑ rɛ: Pɔn mɛsei Uléécɑɑ Kɛpipi, ɑ ɑpɑrɛ nnyɛ́ rinɔ́ɔ mɑɑ ɑkɛ́ pɑnsɛ ɑkpɔ́nɔ́, ɑɑ le. 4 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Li Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Ái ilukɛ ŋmɑnɛ yɛɛ yɛ usoi nfɑ́ɑ hɛ, ɑmɑ́ ḿpɑ́ nsímɛ́ ń-ye mɛɛ

Uléécɑɑ nnɔɔ-i n léemɛ yɛɛ kɔ usoi nfɑ́ɑ hɛlɛ.

5 Setɑni uu kɔ Yeesu kpísi uú nɛ Uléécɑɑ kuyu Yerusɑlɛm sĩ, uú hɑ kei Uléécɑɑ kɛyɔ kɛhórɛ́-pɔ u tɔsi 6 uu rɛ: Pɔn mɛsei Uléécɑɑ Kɛpipi, ɑ mɛpɔ́círɛ kɛteni-i risɑ́pɔ. Li we rɛ li Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Uléécɑɑ yɛ́ pɔ̃́ nnyɑ upileecɑɑtumɛ rinɔ́ɔ hɛ

ɑpi pɔ́ yéu

kupɔ́nɑ ɑ́ku kɑpɛ nɛ ripɑrɛ rinyinɛ rinkpɔ́u nnyɑ.

7 Yeesu uu kɔ u pɛsɛ rɛ: Li kɔ kɛmɛ́ɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Kɑpɛ Upíimɑ Upɔ́léécɑɑ peikɛɛ pɔkɛ́ ukɛtɔ yɛ̃.

8 Setɑni uu kɔ pikpíkɛ́ u kpɑ́ uú hɑ riyɔ́pɛ mɑɑmɑɑ píimɑ rinyinɛ kɛhórɛ́-pɔ tɔsi uu kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ ɑyɔɔpiyu nɛ ɑmmulɛ nnɛ́í u nyísɛntɛ 9 uu pɛɛ kɔ u mɑɑ rɛ: Pɔn n ŋmurɛi ɑɑ wúlɑ ɑɑ nɛ́ yɑ́ɑ́si, ɑm nní nnɛ́í pɔ́ hɛ. 10 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: A kɛnɛ́kúrí yisi, Setɑni. Li Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Upíimɑ Upɔ́léécɑɑ mɛcirɛ kóló kɑí pisɛ rɛ usoi ukɛ́ riwulɑ ukɛ́ yɑ́ɑ́si.

11 Kei kɛ Setɑni uu pɛɛ Yeesu riyɑ́, piléécɑɑtumɛ ɑpi ukɛkúrí hɑpɔ ɑpi pɛɛ ukɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃.

Yeesu yɛ upikɛi Kɑlilee kɛteni-i kórɑɑnɛ

(Mɑriki 1:14-15; Luki 4:14-15)

12 Kɛ Yeesu uu n kṍ tɛ Yohɑni yɛ kukpɑniilee-i we, uu yisi uu Kɑlilee kɛtẽ-mɛ̃ pɛlɛ. 13 Kuu n hɑ́pɔ, úu Nɑsɑrɛti-i tónɛ, ɑmɑ́ Kɑpɛrinɑwum-mɛ̃ kuu tɔ́mpɔ. Kei yɛ kupiyɛ ritimɛ welɛ, Sɑpilɔɔ nɛ Nɛfitɑlii kɛtẽ-pɔ. 14 Lɛ̃ kɛ ɑntepu Esɑyi uú pɛɛ ḿ mɑ likɛ́ nɛ n wɑ nnyɑ kɑi lɛ̃ wɑ. U pɛɛ rɛ:

15 Nɔ̃́ Sɑpilɔɔ nɛ Nɛfitɑlii sitẽ pikɔ́,

nɔ́ɔ mínimɑɑ ritimɛ ń we

nɛ nɔ́ɔ Yuritɛɛ nkoi mɛtɛ́ŋ́ ń we,

nɔ̃́ mpuri sɑnɛ pikɔ́, nɔ́ɔ Kɑlilee kɛteni-i ń we,

16 nɔ́ɔ pɛɛ kuŋmɑhɑ-i ń we, ɑni kõ tɛ

nɔ nkpéni mɛtɛ́í píimɑ yɛnlɛ.

Nkpɔ kuhorɛ-i kɑní pɛɛ́ we,

mɛtɛ́í yɛ nkpéni nɔ́ lɛɛpɔlɛ.

17 Kɑí nɛ kei n kpísi kɛ Yeesu uu pɛɛ piyóó lõ tɛ: Ani mɛfinɛ consɛ, Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ nyɑhɑimɛlɛ.

Yeesu yɛ pikpíntomɛ́cɔ́pii pinɑ sée

(Mɑriki 1:16-20; Luki 5:1-11)

18 Yeesu yɛ pɛɛ Kɑlilee kupiyɛ ritimɛ sɔ́nɛlɛ uu Simɔɔ kɑpi rinyíri n hɛ rɛ Piyɛɛ nɛ uuwɑ̃ Antiree yɛnu. Pikɛtɛ́ yɛ pikpíntomɛ́cɔ́pii lɛ. Anyɛŋ́ kɑpí pɛɛ fóm pin nɛ ikpíntomɛ́ cɔ́pii. 19 Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani nɛ́ ritiki kɛ́ tíyɛsɛ ɑni yɛ pisoi pɛɛ yɛ́ nɛ́ rintíki wɛ́ɛ́si. 20 Api mɛsɛ nɛ mɛsɛ ɑnyɛŋ́ sɑ́ ɑpi u tiki. 21 Kuu kei n yisi, uu kɛ́yu-mɛ̃ sĩ uu kɔ Sepetee piŋmɑ́nɛ pitɛ́ Yɑkupu nɛ uuwɑ̃ Yohɑni yɛnu pi nɛ piusɑɑ Sepetee pin pikuninɔi-i we pin piɑnyɛŋ́ nyɔ́ɔnsɛntɛ. Uu pi séi 22 ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ kúninɔi nɛ piusɑɑ yɑ́ ɑpi u tiki.

Yeesu yɛ céésilɛ un kɔ itói pɔisɛ

23 Yeesu yɛ pɛɛ Kɑlilee kɛtẽ nnɛ́í kɔ́ɔ́núlɛnlɛ un Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee kɛ́mɛɛ céési un kɔ Uléécɑɑ iyɔɔpi Nsímɛ́ Kɛcirɛ yóólɛ̃ un kɔ itói ncɔpuri nɛ ncɔ́ŋ ncɔpuri mɛɛ pisoi m pɛkɛsi pɔisɛntɛ. 24 Kei kɛ urinyiri ɑri pɛɛ Sirii kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ rikɔ́ɔ́nú. Api pɛɛ́ nɛ pitóikɔ́ nnɛ́í ncɔpuri nɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ piipiŋɛ-i ncɔ́ŋ nnyinɛ n kómɛi u n sɔ́nɑɑpɔ un pi pɔisɛntɛ. Lɛlɛɛ nní yɑrɛ pinírihélɑɑ nɛ rikpínkpĩ́ pikɔ́ nɛ síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́. 25 Asoiwuí píimɑ nyɛɛ Kɑlilee-pɔ nɛ Ayu Kɛfi kɛtẽ-pɔ nɛ Yerusɑlɛm-pɔ nɛ Yutee-pɔ nɛ Yuritɛɛ nkoi mɛtɛ́ŋ́-pɔ n léemɛ ɑɑ pɛɛ u n tikilɛ̃.

5

Isímɛ́ kɛ Yeesu uu upipirɛtiki riyɔ́pɛ kɛcɑ́ɑ́ n símisi

(Luki 6:20-23)

1 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ tisoiwuí n yɛ̃́, uu yisi uu riyɔ́pɛ yopoi uú hɑ tonɛ. Upipirɛtiki ɑpi pɛɛ kei u lɛɛpɔ, 2 uu pɛɛ picélɑɑ pi loni. Icélɑɑ iyɛɛ nnyí:

Nkíŋniŋɛ yíkíyiki

3 Pɛpɛɛ n nyu rɛ ɑ́pi Uléécɑɑ inipɛɛ-i líkɑ tulɑɑlɛ̃ pɛɛ pínɑrɛkomɛ.

Pɛpɛɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi te.

4 Pɛpɛɛ n téni pɛɛ pínɑrɛkomɛ.

Uléécɑɑ yɛ sɔ́ntilɛ ukɛ́ pi kpurɛi.

5 Pɛpɛɛ ḿ purú pɛɛ pínɑrɛkomɛ.

Uléécɑɑ yɛ́ kɛtẽ kuú nɛ upisoi m mɛ̃́ pi pɑ.

6 Pɛpɛɛ n nɑ́ɑ́si pikɛ́ mɛwɑi wɑ mɛkɛ́ ɑsei n tikilɛ̃ pɛɛ pínɑrɛkomɛ.

Uléécɑɑ yɛ́ kɑm uu pimɛlɑ pi wɑi.

7 Pɛpɛɛ yɛ picɔ íwɛ n tẽ́ pɛɛ pínɑrɛkomɛ.

Uléécɑɑ yɛ́ kɑm uu kɔ pɛ̃ íwɛ téni.

8 Pɛpɛɛ kɛfɑ n kpɑ̃́iilɛ̃ pɛɛ pínɑrɛkomɛ.

Pi yɛ́ kɑm ɑpi Uléécɑɑ yɛ́nu.

9 Pɛpɛɛ n wɛ́ɛ́si rɛ pin yei n we,

likɛ́ kei n niŋú pɛɛ pínɑrɛkomɛ.

Uléécɑɑ yɛ́ kɑm uu pi séi rɛ usipipi.

10 Pɛpɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃, pisoi pin lɛ̃ nnyɑ pi wéékusɛlɛ̃

pɛɛ pínɑrɛkomɛ.

Pɛpɛɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi pikɔ́.

11 Nɔ́ mpí kɑpi n lɑ́misi pin nɔ́ wéékusɛlɛ̃ pin nɛ̃́ nnyɑ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ nnɔ́ɔmɛ símɑɑnkɛɛ, nɔ́ɔ pínɑrɛkomɛ. 12 Likɛ́ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú nɔn nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ cuunkɛɛ. Nɔ́inɛ́hɛɛ yɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ piyɛlɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́. Limɛcɔ kɑpí pɛɛ ɑntepuyɛ pɛɛ pɛɛ́ ń we ɑni kɛlenɛ weri wéékusɛlɛ̃.

Nnyɑ́si nɛ mɛtɛ́í kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Mɑriki 9:50; Luki 14:34-35)

13 Nɔ́ɔ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nnyɑ́si. Nnyɑ́si mɛlõ mɛn nkpéni n kpu, yo kɑpi yɛ́ pɛɛ́ nɛ mɛlõ n pɛsɛ? Li tisɛ pikɛ́ kɛtɑhɑi-mɛ̃ n fómpɔ pisoi pikɛ́ tɛ́lɛisɛ.

14 Nɔ́ɔ kɔ kɛtẽ mɛtɛ́í. Kuyu kpɛɛ riyɔ́pɛ kɛcɑ́ɑ́ m mɔ́mɑɑlɛ̃ ɑ́ku yɛ́ fe kukɛ́ m pékɑɑlɛ̃. 15 Úkɑ úu yɛ kɛ́firɑ́ɑ risɛ́ uu kucɑ́ri kɛ kipi. Kɛcɑ́cɑ́ kuu yɛ kɛ ritɔsi ɑkɛ ḿpɑ́ úye kɛ́yɔ-i n kpɑ̃́iilɛ̃. 16 Limɛcɔ kɑi pisɛ rɛ nɔ́mɛnɛ́tɛ́í mɛkɛ́ n kpɑ̃́iilɛ̃ pisoi nnɛ́í pin mɛ nyɑ́ni. Pisoi pikɛ́ nɔ́mɛnɛ́wɑi sɔnɛ n nyɑ́ni pin nɛ Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we ríyu wɑisɛ.

Isé kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

17 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Áni kɑpɛ m músu rɛ Moisi isé nɛ ɑntepuyɛ icélɑɑ kɑm pikópɛ kɑ. Ám kɑ rɛ kɛ́ i kpu, ɑmɑ́ nɛ kɑlɛ rɛ likɛ́ lɛ̃ li. 18 Asei kɑm nní nɔ́ símisi, kɛtẽ nɛ kɛyómɛ yɛ kpére we, kɛwɔ́ipi cíú-cíú kɛ́kɑ nɛ́ɛ kɛsímɛ́pi kɛ́kɑ ɑ́kɛ isé kɛ́mɛɛ mɛ́lelɛ mɑ́, likɛ́ hɑ nɛ ḿpɑ́ yo kɛtɔ tu. 19 Lɛ̃ nnyɑ, úye un isé rinɔɔ rinyinɛ n kɛsi uu kɔ picɔ céési rɛ pikɛ́ ri kɛsi, ḿpɑ́ rinɔ́ɔ tɛ̃ tinsɑ́ pitíki m pɑ́ɑ́pú, uyɛɛ yɛ́ mɑsí Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ usíńsɑ́. Amɑ́ úye un ti m pɑkɑrɛ un kɔ picɔ n céési rɛ pikɛ́ limɛcɔ wɑ, uyɛɛ yɛ́ mɑsí Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ úyukɔɔ́. 20 Asei yɛ nyɛ rɛ nɔnsɑ́ Uléécɑɑ mɛlɑ n tikilɛ̃ likɛ́ isé picélɑɑ nɛ Pifɑrisi n fe, ɑ́ni yɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lõ.

Kuwɔ́i kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

21 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔ kõ tɛ Uléécɑɑ yɛ pirɔ́kpurɛ mɑɑ rɛ: Kɑpɛ usoi kpu. Úye un usoi n kpu, pikɛ́ liute nɛ túhɑɑnɛ. 22 Amɑ́ nɛ̃́ nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ: Úye un nɛ uucɔ n wɔ́ɔsi, pikɛ́ nɛ liute túhɑɑnɛ. Úye un uucɔ m mɑɑ rɛ: Pɔ́ uníri nkó, pikɛ́ liute nɛ pɛpɛɛ yɛ kɛtúhɑɑnɛ píimɑ-i n túhɑɑnɛ kɛ́mɛɛ hɑ. Úye un uucɔ m mɑɑ rɛ: Pɔ́ uníri nkó, li tu rɛ pikɛ́ liute nnɑ tɛnɛcirɛ́ iwɛ kɛ́mɛɛ risɑ́pɔ. 23 Lɛ̃ nnyɑ, pɔn Uléécɑɑ kɛyɔ-i kɛnyɔ́ɔnsɛ-i linyinɛ nɛ Uléécɑɑ pihɛɛ n hɑ, pɔn n léisɛ rɛ upɔ́cɔ yɛ nɛ pɔ́ wɔ́lɑɑlɛ̃, 24 li pisɛ rɛ pɔkɛ́ kei ipɔ́hɛɛ iyɛ̃ tiyɑ́ pɔkɛ́ liute lɛɛpɔ nɔkɛ́ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ kɛlenɛ, ɑɑ pɛɛ inyɔ́ɔnsɛ piwɑi pɛlɛ.

25 Pitele pin nɔ́ nɛ unyinɛ kɛcɔpɛ n we, nɔn kɛtɑhɑi pitúhɑɑnɛ n sĩ, ɑ tíyɛsɛ nɔ́ nɛ uyɛ̃ ɑni ncée kómɛinɛ. Insɑ́ lɛ̃, u yɛ́ nɛ utúhɑɑnɛ-i pɔ́ hɑ, uyɛ̃ uu pɔ́ kpísi uu pisɔ́ɔ́cɑ pɑ, pɛ̃ ɑpi kukpɑniilee pɔ́ tɑni. 26 Asei kɑm nní pɔ́ símisi, pɔnsɑ́ ripɔ́wómɛ nnɛ́í n hɛ́ɛlɛ tikɛ́ tɛnɛ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ nɛ kɛtɑnkɑ́ tɔrɔɔ-pɔ, ɑ́ɑ kei mɛ́lelɛ mɑ́.

Iwɑ́sɑ́ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

27 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔ kõ tɛ Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ: Kɑpɛ iwɑ́sɑ́ wɑ. 28 Amɑ́ nɛ̃́ nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ: Utisi úye un ucɔ unɔsi n yɛ̃ uu kɑ́ipi, u ukɛmúŋɛ́ kɛ́mɛɛ iwɑ́sɑ́ nɛ unɔ́si uyɛ̃ piwɑi mɑsilɛ lɛ̃. 29 In tɛ mɛpɔ́nípɛɛ lukɛ-lukɛ mɛɛ ɑkópɛ pɔ́ wɑisɛ, ɑ mɛ lesɛ ɑɑ kɛtɑɑ-pɔ fómpɔ. Li kutɔsi we usoi ukɛ́ uipiŋɛ likɔ́ linyinɛ pɑɑ uú nɛ nfɑ́ɑ yɛnu nɛ kuu yɛ́ uipiŋɛ nnɛ́í ḿ mɑ́ ɑpí nɛ nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ u sɑ́pɔ. 30 In tɛ kupɔ́nípɛ lukɛ-lukɛ kpɛɛ yɛ ɑkópɛ pɔ́ wɑisɛ, ɑ ku riké ɑɑ kɛtɑɑ-pɔ ku fómpɔ. Li kutɔsi we pɔkɛ́ kupɔ́nípɛ lukɛ-lukɛ pɑɑ ɑɑ́ nɛ nfɑ́ɑ yɛnu nɛ kɑɑ yɛ́ ipɔ́piŋɛ nnɛ́í ḿ mɑ́ ɑpí nɛ nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ pɔ́ sɑ́pɔ.

Utisi nɛ unɔ́si pitúunnɛ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Mɑtiyee 19:1-12; Mɑriki 10:1-12; Luki 16:18)

31 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔ kõ tɛ pi pɛɛ pirɔ́kpurɛ mɑɑ rɛ: Úye un unɔ́si n lɑkɑsɛ, ukɛ́ rítɛlɛ́ wɑ ukɛ́ unɔ́si rimúísɛ rɛ u u yɛlɛ. 32 Amɑ́ nɛ̃́ nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ: Úye un unɔ́si n lɑkɑsɛ linsɑ́ iwɑ́sɑ́ nnyɑ, iwɑ́sɑ́ kuu lɛ̃ u tɑni. Úye un kɔ unɔ́si kɛ ucɔ uu n lɑ́kɑsɛ n kpísi, iwɑ́sɑ́ kɛ liute uu lɛ̃ wɑ.

Tinɔ́ɔ piyekei kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

33 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔ kõ tɛ pi pɛɛ pirɔ́kpurɛ mɑɑ rɛ: Pɔn tinɔ́ɔ n yekei, ɑ ti ritiki. Pɔn tinɔ́ɔ n yekei rɛ pɔ́ Upíimɑ linyinɛ wɑ, kɑpɛ piwɑi li riyɑ́. 34 Amɑ́ nɛ̃́ nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ: Áni kɑpɛ yɛ rinɔ́ɔ yekei rɛ nɔ́ Uléécɑɑ linyinɛ wɑ. Áni kɑpɛ yɛ wéeri ɑní nɛ kɛyómɛcɑɑ séi. Kɑi nní kei yɛ Uléécɑɑ riyɔɔpitũ nnyɑ. 35 Áni kɑpɛ yɛ kɔ wéeri ɑní nɛ kɛtẽ séi, kɑi nní kei yɛ Uléécɑɑ ritũ nnyɑ. Áni kɑpɛ yɛ kɔ wéeri ɑní nɛ Yerusɑlɛm séi, kɑi nní kei yɛ uyɔ́ɔpi wɛ́ɛ́sɛ kuyu nnyɑ. 36 Áni kɑpɛ yɛ kɔ wéeri ɑní nɛ nɔ́rinɛ́yu séi, kɑ́ni yɛ́ nní n fe nɔkɛ́ ḿpɑ́ nnyúpi cirɛníŋɛ riwɑ́rɑrɑsɛ nɛ́ɛ nɔkɛ́ risɔmɑɑsɛ nnyɑ. 37 Nɔn yɛ m mɑɑ rɛ "ɛɛɛ", likɛ́ "ɛɛɛ"! Nɔn yɛ m mɑɑ rɛ "eehei", likɛ́ "eehei"! Nɔn lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ nnyinɛ ncɔ rinkpɑ́sɛ, Setɑni nkɔ́ yɛ mmɛ̃.

Mɛwɑi picɛɛi kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Luki 6:29-30)

38 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔ kõ tɛ pi mɑɑ rɛ: Úye un ucɔ mɛnípɛɛ n fori, pikɛ́ liute mɛnípɛɛ piforɛ cɛɛi. Úye un ucɔ kunĩ́ n wɛhɛ, pikɛ́ liute kunĩ́ piwɛ́hɛ cɛɛi. 39 Amɑ́ nɛ̃́ nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ: Áni kɑpɛ yɛ usoi mɛwɑi kópɛ cɛɛi. Usoi un kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛpɛsɛ pɔ́ n tɔ, ɑ kumíi-mɛ̃ pɑnsɛ ukɛ́ kɔ kei kɛpɛsɛ pɔ́ tɔ. 40 Usoi un n lɑ ukɛ́ kɛtɑhɑi pɔ́ sée ukɛ́ kɛpɔ́túkɑnkɑ tene yɔsí, ɑɑ mɛsɛ kupɔ́kpɛ́lɛnku mɑhɑni ɑɑ u múísɛ. 41 Usoi un pɔ́ n tĩ un ilũ pɔ́ n cɔnsɛ rɛ ɑ nɛ rinɑ̃ tisɛ u sɑrumpɔ, ɑɑ mɛsɛ i cɔni ɑɑ́ nɛ tinɑ̃ tɛ̃ mɛtɛ́ u sɑrumpɔ. 42 Úye un linyinɛ pɔ́ n we, ɑ u hɛ, úye un kɔ rɛ u yɛ́ linyinɛ pɔ́ lõ, ɑ u lonsɛ.

Ani nɔ́pinɛ́lɑ́ɑrɔ n lɑ

(Luki 6:27-28, 32-36)

43 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔ kõ tɛ pi mɑɑ rɛ: A upɔ́sɑ́nɛ n lɑ ɑɑ upɔ́lɑ́ɑrɔ ipuri n yulu. 44 Amɑ́ nɛ̃́ nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ: Ani nɔ́pinɛ́lɑ́ɑrɔ n lɑ, ɑni yɛ pɛpɛɛ nɔ́ n wéékusɛlɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 45 Nɔn lɛ̃ n wɑi, nɔ pɛɛ mɛsei Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we sipipi lɛ. U yɛ tíyɛsɛlɛ ituŋɛ ii pisoi sɔnɛ nɛ pikópɛ leeri, uu kɔ tíyɛsɛ ikónɛ ii cuuni ɑi pɛpɛɛ u m pɑkɑrɛlɛ̃ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi u m pɑkɑrɛlɛ̃ yoriyɛ. 46 Asei kɛcɑ́ɑ́, in tɛ pɛpɛɛ nɔ́ ń lɑ ŋmɑnɛ kɑní lɑ, ihɛ́ɛ́ íye kɑni pɛɛ mɛ̃́ tɛ Uléécɑɑ ukɛ́ nɔ́ pɑ? Pilɑmpooyɔɔ́ ŋmɑɑ ricuruu pɔ̃́ nɛ yɛ kɔ limɛcɔ wɑlɛ. 47 In tɛ nɔ́pinɛ́mɑ́rɛcɔ ŋmɑnɛ kɑní yɛ yɑ́ɑsi, yo kɑni pɛɛ wɑ lisɑ́ŋɑ? Pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ ticuruu yɛɛ kɔ limɛcɔ wɑlɛ. 48 Ani n nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ yɑrɛ kɛ Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛléécɑɑ-pɔ ń we uu ń nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ mɛcɔ.

6

Lɛ̃ kɑpi yɛ píwɛkɔɔ́ linyinɛ n hɛ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

1 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, ɑ́ni kɑpɛ yɛ lɛ̃ kɑí nɛ n sɑ́ rɛ nɔkɛ́ Uléécɑɑ nnyɑ wɑ pisoi inipɛɛ-i wɑ rɛ pikɛ́ nɔ́ yɛ̃́ pikɛ́ pɑkɑrɛ nnyɑ. Insɑ́ lɛ̃, Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we úu ihɛ́ɛ́ íkɑ nɔ́ pɑnɛ. 2 Lɛ̃ nnyɑ pɔn úwɛkɔɔ́ linyinɛ n hɛ, kɑpɛ kuloo pi pɔkɛ́ riyóó yɑrɛ kɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ ɑpi yɛ ɑyómɛyɑ́hɑɑlee-i nɛ icée kɛcɑ́ɑ́ n wɑi rɛ pisoi pikɛ́ pi pɑkɑrɛ mɛcɔ. Asei kɛcɑ́ɑ́, pi piihɛ́ɛ́ piyɔ́ɔ́ mɑsilɛ lɛ̃! 3 Amɑ́ pɔ́ɔn yɛ linyinɛ úwɛkɔɔ́ n hɛ, kupɔ́nípɛ mii ɑ́ku kɑpɛ lɛ̃ kɛ kulukɛ-lukɛ ɑku n wɑ ceri. 4 A yɛ risɛ́ɛ́ nɛ hɛ. Upɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛɛ mɛpɔ́wɑi kɑɑ́ nɛ risɛ́ɛ́ n wɑi n nyɑ́ni yɛ́ pɛɛ pɔ́ hɛ́ɛ́lɛ.

Piyómɛyɑ́hɑɑ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Luki 11:2-4)

5 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔn yɛ kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si, ɑ́ni kɑpɛ yɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ mɛcɔ n wɑi. Pi yɛ n lɑlɛ pikɛ́ ɑyómɛyɑ́hɑɑlee-i nɛ sicéepɛnɛ-i n nyɛnu pin nɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si rɛ pisoi pikɛ́ pi yɛ̃ nnyɑ. Asei yɛ nyɛ kɑm nní nɔ́ símisi rɛ pi piihɛ́ɛ́ piyɔ́ɔ́ mɑsilɛ. 6 Amɑ́ pɔ́ɔn yɛ n lɑ pɔkɛ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si, ɑ yɛ kupɔ́lee lõ ɑɑ hɑ́nɛsi ɑɑ pɛɛ Upɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛ úkɑ úu n nyɑ́ni yɑ́ɑ́si. Upɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛɛ n nyɑ́ni lɛ̃ kɑɑ́ nɛ risɛ́ɛ́ n wɑi yɛ́ ipɔ́hɛ́ɛ́ pɔ́ pɑ.

7 Nɔn yɛ kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si, ɑ́ni kɑpɛ yɛ mɛ́woo kusímɛ́nɑɑpí n wɑi yɑrɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n nyu mɛcɔ. Pi yɛ m músu rɛ pin lɛ̃ mɛyɑ̃́ n símɑɑnkɛɛ, Uléécɑɑ yɛ́ nɛ pi kõ. 8 Áni kɑpɛ pimɛcɔ n wɑi. Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ lɛ̃ kɑi nɔ́ m pisɛ nyulɛ ɑni yɛ kɛlenɛ li u welu. 9 Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ nɔkɛ́ yɛ kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si yɛ nní:

Urɔ́sɑ́ɑ, pɔ́ɔ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we,

10 Pisoi pikɛ́ céri rɛ tipɔ́nyíri yɛ kóólɛlɛnlɛ,

Ipɔ́yɔ́ɔpi ikɛ́ kɑm,

Mɛpɔ́lɑ mɛkɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ wɑ yɑrɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ.

11 A yɛ ḿpɑ́ kɛweesi kɛ́ye ilukɛ rɔ́ hɛ,

12 A ɑrɔ́kópɛ rɔ́ sɑ́rɛi yɑrɛ kɛ tɔ́ɔ yɛ kɔ picɔ n sɑ́rɛi

pin ɑkópɛ rɔ́ n wɑ mɛcɔ.

13 Kɑpɛ tíyɛsɛ tɔkɛ́ pipeikɛɛ kɛ́mɛɛ loó.

Amɑ́ ɑ kuníri ɑnipɛ-i rɔ́ lesɛ.

Li we rɛ pɔ́ɔ iyɔ́ɔpi nɛ ńnɑŋɛ nɛ

ḿmulɛ te ḿpɑ́ píyei-pɔ.

Amí.

14 Nɔn yɛ picɔ ɑkópɛ kɑpi nɔ́ n wɑ pi n sɑ́rɛi, Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we yɛ́ kɔ nɔ́ɑnɛ́kɔ́ nɔ́ sɑ́rɛi. 15 Amɑ́ nɔnsɑ́ yɛ picɔ ɑkópɛ pi n sɑ́rɛi, Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ pɑ́ɑ yɛ́ kɔ nɔ́ɑnɛ́kɔ́ nɔ́ sɑ́rɛi.

Anɔ́ɔpɑhɑɑ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

16 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔn yɛ ɑnɔ́ɔ m pɑhɑɑlɛ̃, ɑ́ni kɑpɛ yɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ mɛcɔ kɛ́yu n cɑɑilɛ̃. Pi yɛ kɛ́yu n cɔ́hɔnɛlɛnlɛ rɛ pisoi pikɛ́ céri rɛ ɑnɔ́ɔ kɑpi pɑhɑɑlɛ̃. Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ pi piihɛ́ɛ́ lɛ̃ piyɔ́ɔ́ mɑsilɛ. 17 Amɑ́ pɔ́ɔn yɛ ɑnɔ́ɔ m pɑhɑɑlɛ̃, ɑ yɛ lihí ɑɑ ríyu tulɑɑli fóm. 18 Pisoi ɑ́pi kɑpɛ nɛ n céri rɛ ɑnɔ́ɔ kɑɑ pɑhɑɑlɛ̃ nnyɑ. Upɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛ úkɑ úu n nyɑ́ni ŋmɑnɛ yɛɛ nyɑ́ni lɛ̃ kɑɑ́ nɛ risɛ́ɛ́ n wɑi. Uyɛɛ yɛ́ pɛɛ ipɔ́hɛ́ɛ́ pɔ́ pɑ.

Kɛyómɛcɑɑ mɛmɑ́

(Luki 12:33-34)

19 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Áni kɑpɛ n wɛ́ɛ́si nɔkɛ́ kɛtẽ nté mɛmɑ́ yɛ̃́ nɔkɛ́ curii. Apɑpi nɛ ncɑ́mɛ́ yɛ̀ɛ̀ nté mɛ cɑɑilɛ, piyɑɑ pɔ́ɔ ihɑ́nɑɑ foru ɑpi mɛ yɑ́ɑ́i. 20 Amɑ́ kɛyómɛcɑɑ-pɔ kɑí nɛ sɑ́ rɛ nɔkɛ́ mɛmɑ́ yɛ̃́ nɔkɛ́ curii. Apɑpi nɛ ncɑ́mɛ́ nn yɛ kei fe nkɛ́ mɛ cɑɑi, piyɑɑ ɑ́pi yɛ́ kɔ fe pikɛ́ ihɑ́nɑɑ fori pikɛ́ mɛ yɑ́ɑ́i. 21 Li we rɛ kei kɛ mɛpɔ́mɑ́ ɑmɛ ń we kɛ kɛpɔ́múŋɛ́ ɑkɛ́ wepɔ.

Mɛtɛ́í kɛnyɑ́rũ

(Luki 11:33-36)

22 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Inípɛɛ yɛɛ ipiŋɛ kɛfirɑ́ɑ. Ipɔ́nípɛɛ in n nyɑḿ, i yɛ ipiŋɛ nnɛ́í n kpɑ̃́iilɛnlɛ. 23 Amɑ́ ipɔ́nípɛɛ in m pɔ́ɔ́lú, ipɔ́piŋɛ nnɛ́í yɛɛ yɛ kuŋmɑhɑ-i n we. Lɛ̃ nnyɑ, in tɛ mɛtɛ́í mɛ̃ kɑɑ m mɑ́ yɛ pɑnsɛlɛ kuŋmɑhɑ, ɑ yɛ̃ tɛ kuŋmɑhɑ píimɑ-i kɑɑ́ we.

Uléécɑɑ nɛ siwóó kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Luki 16:13)

24 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ kumúŋɛ́ kusɛ kɛ́mɛɛ píyɔsɑɑ pitɛ́ n tikilɛ̃. Ḿpɑ́ likɛ́ íye wɑ, u yɛ́ usɛ ipuri yɛ̀ uu ucɔ ikɔ́ n lɑ, nɛ́ɛ u yɛ́ usɛ nɛ kutu n cɔlɛ̃ úu yɛ pɛɛ ucɔ n wɑisɛlɛ̃. Áni yɛ́ fe nɔkɛ́ kumúŋɛ́ kusɛ kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ nɛ siwóó n tikilɛ̃.

Ani nɛ Uléécɑɑ n tɑ́lɛ̃

(Luki 12:22-31)

25 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ mɑɑ rɛ ɑ́ni kɑpɛ lɛ̃ kɑni yɛ́ n li nɛ lɛ̃ kɑni yɛ́ ń ntí nɔkɛ́ nɛ nfɑ́ɑ m mɑ́ nɛ ilũ kɑni yɛ́ nɔ́inɛ́piŋɛ n yɑ́rii nfɑsimɛ́ wɑ. Nfɑ́ɑ nn ilukɛ fee, nɛ́ɛ ipiŋɛ yɛɛ ilũ fe? 26 Ani sinúipi ripɑí nkɛ̃́. Ási yɛ lukɛsi, ɑ́si yɛ kpɑsi, ɑ́si yɛ líkɑ risímɛ súũ. Amɑ́ Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we yɛ si kpíniilɛ! Yɑrɛ nɔ̃́ ŋmɑɑ ɑ́ni pɛɛ ríyu mɑ́ lin sinúipi sɛ̃ fee? 27 Nɔ́ úye yɛɛ yɛ́ fe uu nfɑsimɛ́ wɑi uú hɑ nɛ unfɑɑ ɑŋmɛ̃ ḿpɑ́ nkɑ́ripi kpɑ́sɛ?

28 Yo nnyɑ kɑni pɛɛ nkpɑ́ni ilũ kɑni yɛ́ nɔ́inɛ́piŋɛ n yɑ́rii nfɑsimɛ́ wɑi? Ani mɛyúi mɛɛ yɛ sicɑrɛ-i n fɛlɛsi ripɑí nkɛ̃́! Ámɛ pikɛi píkɑ wɑi, ɑ́mɛ kɔ ilũ íkɑ nyɛlɑɑnkɛɛ. 29 Amɑ́ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, Uyɔ́ɔpi píimɑ Sɑlomɔɔ ricuruu nɛ ummulɛ mmú nnɛ́í, úu pɛɛ ilũ inyinɛ mɑ́ yɛɛ ń nyɑḿ ɑi mɛfɛlɛ mɛnyinɛ tulu. 30 Nɔ́ pisoi mpí nfɑtɛnɛ ńn piyɛ. In tɛ Uléécɑɑ yɛ mɛyúi mɛɛ nɛni kɛcɑrɛ-i ń we pin kɔ kóso nnɑ mɛ ŋmɑɑsinɛ lɛ̃ sɔnukusɛ, nɔ̃́ kɛcɑ́ɑ́ kúu yɛ́ pɛɛ mɛníŋɛ ripɑíí? 31 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ yɛ nfɑsimɛ́ wɑ nɔkɛ́ mɑɑ rɛ: Yo kɑri yɛ́ li nɛ́ɛ yo kɑri yɛ́ ń ntí nɛ́ɛ yo kɑri yɛ́ tɑ̃. 32 Pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n nyu pɛɛ lɛ̃ likɔ́ mɛsɛ́rɛ wɛ́ɛ́si. Amɑ́ Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we yɛ nyulɛ lɛ̃ kɑi nɔ́ m pisɛ. 33 Uléécɑɑ iyɔɔpi kɑni yɛ́ mɛfoí wɛ́ɛ́si, ɑni kɔ lɛ̃ kuu m pisɛ n wɑi, u yɛ́ kɔ litɔ́rɔɔ nní nnɛ́í mpuri pihɛɛ nɔ́ rikpɑ́. 34 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ yɛ nfɑsimɛ́ wɑ rɛ íye kɑi yɛ́ kóso n we. Li we rɛ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye nɛ kɛnkɔ́ yɛ mu.

7

Ái we rɛ tɔkɛ́ yɛ picɔ ɑkópɛ m pɑlɛ̃

(Luki 6:37-38, 41-42)

1 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Áni kɑpɛ yɛ picɔ nɛ túhɑɑnɛ, Uléécɑɑ úu kɑpɛ nɛ nɔ̃́ n túhɑɑnɛ nnyɑ. 2 Lɛ̃ kɑni yɛ picɔ ɑkópɛ ḿ pɑ mɛcɔ kɛ Uléécɑɑ uu ɑkópɛ nɔ́ pɑnɛ. Kɛmúŋɛ́ kɛ̃ kɑni yɛ nɛ picɔ ḿ musí kɑpi kɔ nɛ nɔ̃́ músunɛ. 3 Yo nnyɑ kɑɑ kɛyúipi kɛɛ upɔ́cɔ mɛnipɛɛ-i ń we nyɑ́ni, ɑ́ɑ pɛɛ kɛnɑwɛlɛ́pi kɛɛ mɛpɔ́kɔ́-i ń we nyɑ́ni? 4 Íye kɑɑ yɛ́ fe ɑɑ ucɔ mɑɑ rɛ: A nyɛrɛ kɛ́ kɛyúipi mɛpɔ́nípɛɛ-i lesɛ, kɛnɑwɛlɛ́pi kɛn kɔ pɛɛ́ nɛ mɛpɔ́kɔ́ kɛ́mɛɛ́ we? 5 A tíyɛ pɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi mɑ́ kpɑ! Kɛnɑwɛlɛ́pi kɛɛ mɛpɔ́nípɛɛ-i ń we kɑɑ yɛ́ mɛfoí lesɛ ɑɑ pɛɛ ńsɔnɛ n nyɑ́ni ɑɑ́ nɛ kɛyúipi kɛɛ ucɔ mɛnipɛɛ-i ń we lesɛ.

6 Áni kɑpɛ yɛ Uléécɑɑ likɔ́ sipɔpi pɑ rɛ sikɛ́ li. Insɑ́ lɛ̃, si yɛ́ nɛ nɔ́ pɑnsɛ ɑsi nɔ́ kɛ́hɛni. Áni kɑpɛ yɛ kɔ nɔ́inɛ́kólɛ́ kɛcirɛ ɑ́fɔŋ kɛyu-i risɑ́. Insɑ́ lɛ̃, ɑ yɛ́ i tɛlɛisɛ ii cɑɑi.

Piwei nɛ piyɔ́ɔ́

(Luki 11:9-13)

7 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ani yɛ Uléécɑɑ we, u yɛ́ nɔ́ hɛ. Ani yɛ ukɛmɛɛ piwɛ́lɑɑ hɑ, u yɛ́ tíyɛsɛ ɑni yɛ́nu. Ani yɛ ihɑ́nɑɑ u rikóḿkóḿ, u yɛ́ nɔ́ hɑ́nnɛ. 8 Úye un u n we, u yɛ u hɛlɛ. Úye un ukɛmɛɛ linyinɛ n wɛ́ɛ́si, u yɛ li yɛnlɛ. Úye un kɔ ihɑ́nɑɑ u rinkóḿkóḿ, u yɛ u hɑ́nnɛlɛ. 9 Nɔ́ úye kɛpipi kɛɛ yɛ́ ilukɛ u we, uu pɛɛ ripɑrɛ kpísi uu kɛ hɛ? 10 Nɛ́ɛ nɔ́ úye kɛpipi kɛɛ yɛ́ nkpíntomɛ́ u we, uu pɛɛ iwɑ́ɑ kpísi uu kɛ hɛ? 11 Ḿpɑ́ nɔ́ pikpɑ́ɑ́ree mpí nní, nɔ yɛ felɛ ɑni nɔ́sinɛ́pipi lisɔnɛ hɛ. Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we yɛɛ yɛ́ pɛɛ mɛníŋɛ pɛpɛɛ lisɔnɛ u m pisɛ pihɛɛ riyɑ́ɑ́?

12 Lɛ̃ nnɛ́í kɑni ń lɑ rɛ pisoi pikɛ́ yɛ nɔ́ wɑ, ɑni yɛ limɛcɔ pi wɑ. Lɛ̃ kɛ isé nɛ ɑntepuyɛ ɑpi pisɛ rɛ nɔkɛ́ yɛ wɑ.

Tinɔnɔɔ tɛɛ m mɔ́kú-mɔ́kúlɛ̃

(Luki 13:24)

13 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ani nɛ rinɔnɔɔ tɛɛ m mɔ́kú-mɔ́kúlɛ̃ lompɔ. Tinɔnɔɔ pɛ́rɛ́-pɛ́rɛ́ nɛ ncée mɛɛ n lɑɑnu pelele yɛ nkpɔ-mɛ̃ simpɔlɛ. Pisoi kulúi pɛɛ yɛ nɛ kei lompɔ. 14 Amɑ́ rinɔnɔɔ tɛɛ yɛ nɛ nfɑ́ɑ-mɛ̃ ń hɑ yɛ mɔ́kú-mɔ́kúlɛnlɛ. Lincee pɔ̃́ nɛ kɔ nkpɑ́ni mɛsɛ wɛ́kɛ́-wɛ́kɛ́. Pisoi pɛɛ yɛ n n yɛ̃́ ɑ́pi kulúi we.

Antepuyɛ nɔɔmɛ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Luki 6:43-44)

15 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ nɛ ɑntepuyɛ nɔɔmɛ. Pi yɛ rikpɑ́rɑ́lɛ ɑpí n nyísɛlɛ̃ tɛ pi ɑsɑ́ŋpipi lɛ, nɛ́ḿpɑ́kɑnɛ pi pisifɑ-i ɑ́kpɛ kpɑ́ɑ́ree lɛ. 16 Pimɛwɑi kɑni yɛ́ɛ́ nɛ pi ceri yɑrɛ kɑpi yɛ ɑléépipi nɛ ɑkuléé ń céri mɛcɔ. Ápi yɛ ɑrɛɛsɛɛ sinípɛleépi kɛcɑ́ɑ́ tɔ. Ápi yɛ kɔ ɑfiiki ɑhííhíí kɛcɑ́ɑ́ tɔ. 17 Kuléé sɔnɛ kpɛɛ yɛ ɑpipi sɔnɛ mɑri, kuléé kópɛ pɔ́ɔ ɑpipi kópɛ mɑru. 18 Limɛcɔ kɛ kuléé sɔnɛ ɑ́ku yɛ fe kukɛ́ ɑpipi kópɛ mɑri, kukópɛ pɑ́ɑ yɛ kɔ fe kukɛ́ ɑpipi sɔnɛ mɑri. 19 Pi yɛ kuléé kpɛɛ ɑ́ku ɑpipi sɔnɛ m mɑ́ru rikélɛ ɑpi nnɑ-i ku sɑ́pɔ. 20 Limɛcɔ kɑni yɛ́ɛ́ ɑntepuyɛ nɔɔmɛ mɛwɑi nɛ pi ceri.

Pipirɛtiki yíkíyiki kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Luki 13:25-27)

21 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ái pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ nɛ́ n sélei rɛ Upíimɑ, Upíimɑ pɛɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ loninɛ, ɑmɑ́ pɛpɛɛ Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we mɛlɑ n wɑi ŋmɑnɛ pɛɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ loninɛ. 22 Mɛyɑ̃́ nɛ́ hɑ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pisoi n túhɑɑnɛnɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: Upíimɑ, Upíimɑ, ɑ́i tɔ́ɔ ripɔ́nyíri nɛ Uléécɑɑ nsímɛ́ pisoi símisi ɑri ɑníri lɑkɑsɛntɛ ɑri kɔ tipɔ́nyíri nɛ mɛwɑisɑŋɑ kulúi wɑpisii? 23 Kei kɑm yɛ́ pɛɛ pi símisi ńsɔnɛ rɛ: Ám píkɑi nɔ́ nyu! Nɔ́ pikópɛkɔɔ́ mpí. Ani kɛnɛ́kúrí nté rinyɔsɔ́!

Síyɔ sitɛ́ sinyinɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Luki 6:47-49)

24 Yeesu uu pɛɛ ntɔ́rɔɔ pi mɑɑ rɛ: Úye un nsímɛ́ mmú nnɛ́í kutu rincɔ un kɔ n tintiki, u we yɑrɛ usɔhɔɔ yɛɛ kɛpɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ ukɛyɔ m mɔ̃́. 25 Ikónɛ ii cuuni, ikói ii yipu, kuyɔ píimɑ kunyinɛ ɑku kɛ́yɔ kɛ-i pépu, ɑ́i nkpɑ́ni líkɑ kɛ wɑ, kɑkɛ kɛpɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ m mɔ́mɑɑlɛ̃ nnyɑ. 26 Nkó yɛɛ nsímɛ́ mmú nnɛ́í kutu rińcɔ, úu yɛ pɛɛ n titiki yɛ we yɑrɛ uníri yɛɛ nnyɛnɛ kɛcɑ́ɑ́ ukɛyɔ mɛ́woo m mɔ̃́. 27 Ikónɛ ii cuuni ikói ii yipu, kuyɔ píimɑ kunyinɛ ɑku kɛ́yɔ kɛ-i pépu, ɑkɛ lólu ɑkɛ foru tɛ́kɛ́-tɛ́kɛ́.

Yeesu nnɑŋɛ kuú nɛ n céési

28 Kɛ Yeesu uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ nnɛ́í pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, umɛcélɑɑ ɑmɛ pɛɛ pisoi riwúí mɛyɑ̃́ nnɔ́ɔ n yipɑɑlɛ̃. 29 Uyɛ̃ úu céési yɑrɛ isé picélɑɑ mɛcɔ. Amɑ́ Uléécɑɑ nnɑŋɛ kɛ uyɛ̃ uú pɛɛ́ nɛ céési.

8

Yeesu yɛ uyɔ̃́ unyinɛ pɔisɛ

(Mɑriki 1:40-45; Luki 5:12-16)

1 Kɛ Yeesu uu riyɔ́pɛ rincɛ́pimɛ mɛmɑ́ɑ́, ɑsoiwuí píimɑ ɑnyinɛ ɑɑ pɛɛ u n tikilɛ̃. 2 Kei kɛ uyɔ̃́ unyinɛ uu ukɛkúrí hɑ́pɔ uu wúlɑ uu rɛ: Upíimɑ, pɔn n lɑ, pɔ́ nɛ́ wolɛ ɑm funi. 3 Yeesu uu kunípɛ sɑɑpɔ uu u cɑ uu rɛ: Nɛ lɑlɛ ɑ peí. Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, kɛyɔ̃́ ɑkɛ ukɛcɑ́ɑ́ lelu uu funi. 4 Yeesu uu pɛɛ rinɔ́ɔ u hɛ rɛ: Kɑpɛ wɑ unyinɛ ukɛ́ kṍ. Amɑ́ ɑ uyɛɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑi lɛɛpɔ ukɛ́ pɔ́ musí ukɛ́ yɛ̃́ tɛ pɔ peí, ɑɑ pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ inyɔ́ɔnsɛ kɛ Moisi uú nɛ nɔ́ n tíyɛ wɑi likɛ́ ḿpɑ́ úye nyísɛ rɛ pɔ peilɛ.

Yeesu yɛ Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ unyinɛ ukɛikɔ́ pɔisɛ

(Luki 7:1-10; Yohɑni 4:43-54)

5 Yeesu uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ ncée kpísi uu Kɑpɛrinɑwum kuyu lompɔ. Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ unyinɛ uu ukɛkúrí nyɔsɔ́pɔ uú nɛ u téni rɛ ukɛ́ u comɛ. 6 U Yeesu mɑɑ rɛ: Upíimɑ, unɛ́kɛikɔ́ yɛ kɛ́yɔ-pɔ nɛ kufɔ́ŋ finupɔlɛ lin ɑ́nɑ u pɑhɑɑlɛ̃, úu nkɛ́hɛ̃ nɛ kɛ́yu mɑ́pɔ. 7 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Nɛ kõ, nɛ́ hɑ u pɔisɛ. 8 Kei kɛ usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uyɛ̃ uu pɛɛ kɔ rɛ: Ám tu rɛ pɔkɛ́ kɛnɛ́yɔ-i lompɔ, Upíimɑ. Amɑ́ pɔ kpére rinɔ́ɔ hɛ, unɛ́kɛikɔ́ yɛ lɛ̃ peilɛ. 9 Li we rɛ nɛ̃́ ticuruu yɛ pinɛ́wɛ́ɛ́sɛ mɑ́lɛ nɛn pi pɑkɑrɛlɛ̃. Nɛn kɔ pisɔ́ɔ́cɑ mɑ́ pɛɛ nɛ̃́ m pɑkɑrɛlɛ̃. Nɛn piunyinɛ m mɑɑ rɛ ukɛ́ mɛ́ye hɑ, u yɛ hɑlɛ. Nɛn kɔ ucɔ m mɑɑ rɛ ukɛ́ kɑm, u yɛ kɑlɛ. Nɛn kɔ unɛ́kɛikɔ́ m mɑɑ rɛ ukɛ́ linyinɛ wɑ, u yɛ li wɑlɛ. 10 Kɛ Yeesu uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, ɑi nnɔ́ɔ u yipu, uu pɛpɛɛ u n tíkilɛ̃ mɑɑ rɛ: Asei kɑm nní nɔ́ símisi, ɑ́m Isirɑyɛɛli kɛteni-i ricuruu úkɑ kɛ́mɛɛ nfɑtɛnɛ píimɑ mmú ncɔ yɛnɑɑlɛ̃. 11 Nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ pisoi mɛyɑ̃ yɛ́ kɛtuŋɛleemɛ nɛ kɛtuŋɛlolɛ́-mɛ̃ leemɛ, pi nɛ pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ Apirɑhɑm nɛ Isɑɑki nɛ Yɑkupu ɑpi Uléécɑɑ iyɔɔpi-i tonɛ ɑpi kɛsẽ́ ilukɛ le. 12 Amɑ́ pi yɛ́ pɛ̃ kɑí pɛɛ́ nɛ n sɑ́ rɛ pikɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lõ kɛtɑhɑi kuŋmɑhɑ-mɛ̃ fómpɔ ɑpi pɛɛ kei m pupukɛɛ pin inĩ́ tɑkɑi.

13 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uyɛ̃ mɑɑ rɛ: A n ŋme ɑ kui. Mpɔ́fɑtɛnɛ nnyɑ, lɛ̃ kɑɑ m pisɛ yɛ́ wɑ. Ukɛikɔ́ uu mɛsei ituŋɛ isɛ iyɛ-i pélu.

Yeesu yɛ pitóikɔ́ kulúi pɔisɛ

(Mɑriki 1:29-34; Luki 4:38-41)

14 Yeesu uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ yisi uu Piyɛɛ kɛyɔ sĩ, uu kei uyɛ̃ ulɔ́hɔ́ni lɛɛpɔ un finu uipiŋɛ in tolú. 15 Yeesu uu kunípɛ u cɑ, kupiŋɛtoi ɑku tɛnɛ, unɔ́si uu yisi uu ukɛcɑ́ɑ́ pɑí.

16 Kɑi nnyɔ́ɔ́ n wɑ, ɑpí nɛ pinírihélɑɑ kulúi Yeesu lɛɛpɔ, uu rinɔ́ɔ ɑníri mɑlɛ, ɑɑ wuru ɑɑ pikɛmɛɛ́ lelu, uu kɔ pitóikɔ́ nnɛ́í pɔisɛntɛ. 17 Lɛ̃ kɛ ɑntepu Esɑyi uú pɛɛ ḿ mɑ kɛ mɛwɑi mɛ̃ ɑmɛ ritiki rɛ: Tirɔ́nɑ́rɛi kuú yɔsí uu irɔ́tói kpísi uu cɔni.

Yeesu pitiki kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Luki 9:57-62)

18 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɛ Yeesu uu Kɑlilee kupiyɛ ritimɛ we, risoiwuí ɑri u kɑ́lɑɑpɔ. Kei kuu pɛɛ upipirɛtiki mɑɑ rɛ u nɛ pɛ̃ pikɛ́ ritímɛ ricɔ-mɛ̃ hɑ. 19 Kei kɛ isé ucélɑɑ usɛ uú nɛ u rikɔ uu u mɑɑ rɛ: Ucélɑɑ, ḿpɑ́ yei kɑɑ sĩ́ nɛ́ pɔ́ ritiki. 20 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Sisɑ́ŋɑ́ yɛ siɑlééri mɑ́lɛ, sinúipi sin siɑyɑ́mɛ́ mɑ́. Amɑ́ nɛ̃́ Usoi Kɛpipi, ɑ́m tíkɑ mɑ́ kɑm yɛ́ ríyu n tɑmpɔ kɛ́ wéntɛ. 21 Kei kɛ uupirɛtiki usɛ pɔ́ɔ pɛɛ kɔ u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, ɑ ncée nɛ́ hɛ kɛ́ hɑ unɛ́sɑ́ɑ kulɛsi kɛ́ pɛɛ kɛlenɛ pɔ́ ritiki. 22 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: A nɛ́ ritiki ɑɑ pikpɔkpɔ yɑ́ pikɛ́ pipikpɔkpɔ kulɑɑnkɛɛ.

Yeesu yɛ mɛyɔ píimɑ mɛnyinɛ risɛ́ɛ́sɛ

(Mɑriki 4:35-41; Luki 8:22-25)

23 Yeesu uu kúninɔi kɛ́mɛɛ lompɔ, upipirɛtiki ɑpi yisi ɑpi u lɛɛpɔ. 24 Kɑpi n tɔ́su, mɛyɔ píimɑ mɛnyinɛ ɑmɛ pipépɛ kɑ́pɑ́ɑ́, míni ɑmɛ kúninɔi yɑrii. Amɑ́ Yeesu pɔ́ɔn pɛɛ lɔni. 25 Upipirɛtiki ɑpi ukɛkúrí nyɔsɔ́pɔ ɑpi u yóŋsɛ ɑpi rɛ: Upíimɑ ɑ rɔ́ comɛ, tɔ kpíninɛ. 26 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni iwɑmɛ wɑi? Nɔ́ pisoi mpí, nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ ńn piyɛ. Kei kuu pɛɛ yisi uú nɛ kuyɔ nɛ míni cɛ́si, ɑi pɛɛ sɛ́ɛ́ lɛ́kɛ́-lɛ́kɛ́ keu. 27 Ai ḿpɑ́ úye nnɔ́ɔ yipu ɑpi pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ n tee rɛ: Usoi úye kɛcirɛ yɛ nkó kɑí nɛ kuyɔ nɛ míni ripɛ́nɛ lin u pɑkɑrɛlɛ̃?

Yeesu yɛ pinírihélɑɑ pitɛ́ pinyinɛ pɔisɛ

(Mɑriki 5:1-20; Luki 8:26-39)

28 Kɛ Yeesu uu kupiyɛ ritimɛ tɛ-i n yisi uu Kɑtɑrɑɑ kɛtẽ-pɔ ritimɛ ricɔ tulu, pinírihélɑɑ pitɛ́ pinyinɛ ɑpi ɑkpíí kɛcɔpɛ leeri ɑpi u lɛɛpɔ. Pisoi pɛ̃ tikpɑ́kɑ́rɑ́ kɑpi n wɑi nnyɑ, úkɑ úu yɛ pɛɛ kɑhɑ ukɛ́ ncée mmɛ̃ titiki. 29 Kɑpí nɛ Yeesu rinsɑ́nɛ, ɑpi pɛɛ́ n cɑ́ɑ́i rɛ: Uléécɑɑ Kɛpipi, tɔ́ nɛ mpɔ̃́ nɛ ń-ye? Pɔ kɑ rɛ pɔkɛ́ íwɛ rɔ́ wɑ Uléécɑɑ ituŋɛ iyɛ-i kuú nɛ rɔ́ n túhɑɑnɛnɛ ikɛ́ kɛlenɛ tuu?

30 Áfɔŋ ɑnyinɛ yɛ pɛɛ kei kulúi welɛ ɑn túkuri, ɑ́i mɛyɑ̃́ nɛ kɛtɑɑ pi we. 31 Aníri ɑɑ Yeesu suúlusɛ rɛ: Pɔn n lɑ pɔkɛ́ pisoi mpí-i rɔ́ lɑ́kɑsɛ, ɑ tíyɛ tɔkɛ́ hɑ ɑ́fɔŋ nnyɛ́ nyɛɛ nté-pɔ nní kulúi ń we kɛ́mɛɛ lompɔ. 32 Yeesu uu ɑ mɑɑ rɛ: Ani n tɔ́su! Aɑ pɛɛ pisoi pitɛ́ pɛ-i yisi ɑɑ́ hɑ ɑ́fɔŋ nyɛ-i loni. Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, ɑ́fɔŋ nyɛ̃ ɑɑ wuru ɑɑ́ nɛ rikúú cɛ́pi ɑɑ́ hɑ nɛ kupiyɛ-i kpúupɔ ɑɑ kpíni. 33 Pɛpɛɛ pɛɛ ɑ́fɔŋ nyɛ̃ m mɛ̃́ ɑpi itóó kɑrii ɑpi kuyu sĩ ɑpí hɑ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ n wɑ nɛ lɛlɛɛ pinírihélɑɑ pɛ̃ n wɑ kɛɛni. 34 Kei kɛ kuyu pisoi nnɛ́í ɑpi ripehépɔ ɑpi Yeesu lɛɛpɔ. Kɑpi u n yɛ̃́, ɑpi u suúlusɛ rɛ ukɛ́ pikɛteni-i le ukɛ́ tɔ́mpɔ.

9

Yeesu yɛ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ kɛnyinɛ pɔisɛ

(Mɑriki 2:1-12; Luki 5:17-26)

1 Yeesu uu pɛɛ kúninɔi loni uu kupiyɛ pitɛ́ŋ́ kpɑ́, uu ukuyu pɛlɛ. 2 Api pɛɛ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ kɛnyinɛ risɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ wɑi ɑpí nɛ u lɛɛpɔ. Kuu pinfɑtɛnɛ n yɛ̃́, uu kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ kɛ̃ mɑɑ rɛ: A n kɑhɑri unɛ́pipi, nɛ ɑpɔ́kópɛ pɔ́ sɑ́rɛilɛ. 3 Kei kɛ isé picélɑɑ pinyinɛ ɑpi pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ tee rɛ: Utisi nkó yɛ Uléécɑɑ riyu kopulɛ! 4 Yeesu uu pikɛmúŋɛ́ céru uu rɛ: Yo nnyɑ kɑni lɛ̃ nɔ́sinɛ́fɑ-i simúŋɛ́ kópɛ wɑi? 5 Anɔ́ɔ nnyɛ́ kɛtɛ́ kɛcɔpɛ, ríye tɛɛ fɑ́kú nɛ ricɔ: Kɛ usoi uu yɛ́ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ ḿ mɑɑ rɛ: Nɛ ɑpɔ́kópɛ pɔ́ sɑ́rɛi nɛ́ɛ kuu yɛ́ kɛ ḿ mɑɑ rɛ: A yisi ɑ sɔ́nɛ? 6 Nɛ lɑ nɔkɛ́ céri rɛ nɛ̃́, Usoi Kɛpipi yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ kɛ́ nɛ pisoi ɑkópɛ pi sɑ́rɛi. Kei kuu pɛɛ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ kɛ̃ mɑɑ rɛ: A yisi ɑ nyɛrɛ, ɑ ripɔ́sɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ pílɛsi ɑɑ́ kulu. 7 Utisi uu yisi uú kulu. 8 Kɛ pisoi kulúi pɛɛ kei ń we ɑpi lɛ̃ n yɛ̃́, ɑi pírí pi wɑi ɑpi pɛɛ Uléécɑɑ m pɑkɑrɛntɛ rɛ u sisoipipi ńnɑŋɛ píimɑ mmɛ̃ hɛ nnyɑ.

Yeesu yɛ Mɑtiyee sée rɛ ukɛ́ u ritiki

(Mɑriki 2:13-17; Luki 5:27-32)

9 Yeesu uu kɛ́yu-mɛ̃ n tɔ́su uu utisi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Mɑtiyee yɛnu un pilɑmpooyɔɔ́ kɛkɛi-i tṹ. Uu u mɑɑ rɛ: A yisi ɑ nɛ́ ritiki. Mɑtiyee uu yisi uu u tiki. 10 Yeesu uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ sĩ́ uú hɑ Mɑtiyee kɛyɔ-i n tũ un ilukɛ le. Pilɑmpooyɔɔ́ nɛ pikópɛkɔɔ́ picɔ ɑpí hɑpɔ ɑpi kei u nɛ upipirɛtiki kɛkúrí tonɛ. 11 Kɛ Pifɑrisi ɑpi lɛ̃ n yɛ̃́, ɑpi Yeesu pipirɛtiki mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɛ nɔ́unɛ́célɑɑ nɛ pilɑmpooyɔɔ́ nɛ pikópɛkɔɔ́ picɔ ɑpi kɛlõ kɛsɛ tũ pin le? 12 Yeesu uu kóm pin lɛ̃ símisi uu rɛ: Ái pisoi pɛɛ isɑrɛ n lɑ́ɑ́rú nnyɑ kɛ upɔisɛ uú we, ɑmɑ́ pitóikɔ́ nnyɑ kuú we. 13 Ani hɑ Uléécɑɑ nsímɛ́ mmú kuu ḿ mɑ ɑsei wɛ́ɛ́si ɑni kóm. U mɑɑ rɛ: Nɛ̃́, Uléécɑɑ yɛ nɔ́ písɛi rɛ ɑni íwɛ n ténɑɑnɛ, ɑ́m nɔ́ písɛi rɛ ɑni yɛ isɛɛ nɛ nɛ́ nyɔ́ɔnsɛ. Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ái pɛpɛɛ pimɛcirɛ n nyɑ́ni rɛ pi pisoi lɛ pɛɛ ɑsei n tikilɛ̃ kɑm piséi kɑ, ɑmɑ́ pikópɛkɔɔ́ nnyɑ kɑḿ kɑ.

Yeesu yɛ ɑnɔ́ɔpɑhɑɑ nsímɛ́ wɑi

(Mɑriki 2:18-22; Luki 5:33-39)

14 Kei kɛ Yohɑni Úniwolɛ pipirɛtiki ɑpi Yeesu kɛkúrí hɑ́pɔ ɑpi u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɛ tɔ́ nɛ Pifɑrisi ɑri ɑnɔ́ɔ pɑhɑɑnkɛɛ mɛsɛ́rɛ, ɑmɑ́ pɔ̃́ pipirɛtiki ɑ́pi yɛ pɛɛ pɑɑsi? 15 Yeesu uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Nɔ músu rɛ usoi yɛ́ pisɔ́ɔnnɛ ɑnyɑ̃́ n wɑi uu upisɑnɛ séi ɑpi pɛɛ́ hɑpɔ ɑpí nɛ mpɔ́ɔcɑɑi n tũ? Aɑi, mmɛ̃ ńn we. Li yɛ́ kɑm ɑpi kumúŋɛ́ kunyinɛ-i unɔ́sikɔ́ uyɛ̃ pikɛcɔpɛ lesɛ ɑpí nɛ tɔ́mpɔ. Pɛɛ́ uyɛ-i kɑpi yɛ́ pɛɛ ɑnɔ́ɔ pɑɑsi.

16 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ápi yɛ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ fɑlɛ kɛpɑmpi kpísi ɑpí nɛ risípii kpurɛ tɑŋɛnɛ. Insɑ́ lɛ̃, kusɑ́ŋɑ́ɑ́ fɑlɛ kɛpɑmpi yɛ́ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kpurɛ nkú m pɑsɑlɛ̃ ɑí cɛɛ́ri, kupólɛ ɑku pɛɛ kufoí feriyɛ. 17 Uu kɔ kpɑ́ rɛ: Úkɑ úu yɛ pítɑ pelẽ ɑkónɛnuŋ́ kpurɛ-i súũ. Insɑ́ lɛ̃, pítɑ yɛ́ kɑm ɑpi pelu, ɑnúŋ́ ɑɑ kpɑ́fú ɑpi kɛteni-i lúlu, ɑnúŋ́ pɔ́ɔ kɔ mɛ́woo wɑi. Amɑ́ ɑkónɛnuŋ́ fɑlɛ kɛ́mɛɛ kɑpi yɛ pítɑ fɑlɛ súũ, ɑi lɛ̃ n we ɑpí hɑ nɛ pelu.

Yeesu yɛ Yɑirusi ukpére yukusɛ uu kɔ unɔ́si unyinɛ pɔisɛ

(Mɑriki 5:21-43; Luki 8:40-56)

18 Yeesu un lɛ̃ we un nɛ Yohɑni Úniwolɛ pipirɛtiki símisi, Pisuifi uyukɔɔ́ unyinɛ uú hɑpɔ uu ukɛyu-i wúlɑ uu rɛ: Unɛ́kpére yɛɛ nfɑ́ɑni nní kpupɔ ɑ́i kɑhɑnɛ n nɑ́ŋɑi. Amɑ́ ɑ kɑm ɑ hɑ ɑnípɛ ukɛcɑ́ɑ́ rilɑɑ. U yɛ́ nfɑ́ɑ wɑ. 19 Yeesu uu yisi u nɛ upipirɛtiki ɑpi u tiki.

20 Unɔ́si unyinɛ yɛɛ mɛ́nyɛ n foho hɑ́i iŋmɛ̃ kɛfi nɛ itɛ́, uú nɛ Yeesu kɔ, uu uilũ titimɛ kɛpirɛ-mɛ̃ cɑ. 21 Ái mɛ́woo kuu lɛ̃ ticɑ. U ukɛfɑ-i mɑɑ rɛ: Nɛn pɛɛ́ ŋmɑɑ uilũ kerí n fe ɑḿ cɑ, nɛ yɛɛ pɛɛ́ peí. 22 Yeesu uu pɛɛ kɛpirɛ-mɛ̃ pɑnsɛpɔ uu u yɛnu uu u mɑɑ rɛ: A n kɑhɑri unɛ́kpére, mpɔ́fɑtɛnɛ yɛ pɔ́ péisɛlɛ. Unɔ́si uyɛ̃ uu kei nní pélu.

23 Kɛ Yeesu uú hɑ úyukɔɔ́ uyɛ̃ kɛyɔ n tuipɔ, pisunsímɑɑ pɛɛ pimɛcirɛ n cɑ́pinɛ pikɛ́ nkpɔ wɑ nɛ risoiwuí nɛ iwɔ́ɔ líkí-líkí kuu lɛɛpɔ kɛ́yɔ mɛyipɛ. 24 Uu pi mɑɑ rɛ: Ani nté léepɔ. Kɛkpérepi nkɛ́ ɑ́kɛ kpu, kɛ lɔnilɛ. Kuu lɛ̃ ḿ mɑ, ɑpi u sɛ́nnyi. 25 Kɑpi pisoi kɛtɑhɑi-mɛ̃ n lésɛpɔ, Yeesu uu pɛɛ kulee lompɔ. Uu kɛkpérepi kunípɛ tini, ɑkɛ yisi ɑkɛ nyɛrɛ. 26 Nsímɛ́ nn kei kɛtẽ kɛ̃ nnɛ́í kɔ́ɔ́nú nn tɑ́ŋɛnɛ.

Yeesu yɛ pinyíyɛ pitɛ́ pɔisɛ

27 Kɛ Yeesu uu kei n yisi un tɔ́su, pinyíyɛ pitɛ́ pinyinɛ ɑpi u n tikilɛ̃ pin cɑ́ɑ́i rɛ: A irɔ́wɛ yɛ̃, Tɑfiti Kɛpipi.

28 Kuu kɛ́yɔ n tu, pinyíyɛ pɛ̃ ɑpi ukɛkúrí hɑpɔ. Kei kuu pɛɛ pi pisɛ rɛ: Nɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ nɛ́ fe ɑm lɛ̃ kɑni ń lɑ wɑii? Api u pɛsɛ rɛ: Ɛɛɛ Upíimɑ, pɔ́ fe. 29 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ piinipɛɛ ricɑ uu rɛ: Uléécɑɑ ukɛ́ lɛ̃ kɑní nɛ nní kɛfɑ n tɛnɛ nɔ́ wɑ. 30 Kuu lɛ̃ ḿ mɑ, piinipɛɛ ii wúkulɛ ɑpí n nyɑ́ni. Uu pɛɛ pi kúrúrúsɛ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ńsɔnɛ, ɑ́ni kɑpɛ tíyɛ unyinɛ ukɛ́ lɛ̃ kõ. 31 Amɑ́ kɑpi yɛ́ kei nní n léepɔ, ɑpi pikɛtẽ kɛ̃ nnɛ́í nɛ Yeesu nsímɛ́ kɔ́ɔ́nú ɑpi ríyu u wɑisɛ.

Yeesu yɛ usoi yɛɛ úu yɛ n símisi pɔisɛ

32 Pinyíyɛ pɛ̃ pɔ́ɔn nní fɑ́ɑupɔlɛ̃, pinyinɛ ɑpí nɛ unírihélɑɑ unyinɛ yɛɛ úu yɛ nsímɛ́ n fe Yeesu lɛɛpɔ. 33 Kɛ Yeesu uu yɛ́ kuníri kpɛ̃ n lɑ́kɑsɛpɔ, utisi uyɛ̃ uu nsímɛ́ kɑ́pɑ́ɑ́. Ai riwúí tɛ-i ḿpɑ́ úye nnɔ́ɔ yipu, ɑpi pɛɛ rɛ: Ári píkɑi Isirɑyɛɛli kɛteni-i mɛwɑi mmɛ́ mɛcɔ yɛnɑɑlɛ̃! 34 Amɑ́ Pifɑrisi pɔ́ɔ rɛ: Kunírilɑ̃ wɛ́ɛ́sɛ kpɛɛ ńnɑŋɛ u hɛ un nɛ ɑníri lɑkɑsɛ!

Yeesu yɛ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ íwɛ tẽ́

35 Yeesu yɛ pɛɛ ɑyu nɛ siyupi nnɛ́í kɔ́ɔ́núlɛnlɛ un kei Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee kɛ́mɛɛ céési un kɔ Uléécɑɑ iyɔɔpi Nsímɛ́ Kɛcirɛ pisoi yóólɛ̃ un kɔ itói ncɔpuri nɛ ncɔ́ŋ ncɔpuri mɛɛ pisoi m pɛkɛsi pɔisɛntɛ. 36 Uu ɑsoiwuí yɛ́nu ɑn pɔɔnɛlɛ̃ lin ɑ feriyɛlɛ̃, ɑn mɛ́woo tóórinkɛɛ yɑrɛ isɑ́ŋ yɛɛ íi usẽ́ m mɑ́, ɑi íwɛ u wɑi. 37 Uu pɛɛ upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Kɛcɑrɛ kɛɛ kúkpɑɑ n tu yɛ lɑɑnulɛ pelele, ɑmɑ́ pɛpɛɛ yɛ́ kɛ ń kpɑsi ɑ́pi pɛɛ kulúi we. 38 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni Upíimɑ pisɛ rɛ ukɛ́ pikɛikɔ́ pɛɛ yɛ́ ń kpɑsi pɑmɛ.

10

Pitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ kɛ Yeesu uu n wɛ́ɛ

(Mɑriki 3:13-19; Luki 6:12-16)

1 Yeesu uu pɛɛ upirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ séi uu ńnɑŋɛ pi hɛ pikɛ́ yɛ nɛ ɑníri lɑkɑsɛ ɑpi yɛ kɔ nɛ itói ncɔpuri nɛ ncɔ́ŋ ncɔpuri mɛɛ pisoi m pɛkɛsi pɔisɛntɛ. 2 Pitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ ɑnyiri yɛ nnyɛ́: Ufoí yɛɛ Simɔɔ kɑpi rinyíri n hɛ rɛ Piyɛɛ nɛ uuwɑ̃ Antiree, nɛ Yɑkupu nɛ uuwɑ̃ Yohɑni. Pɛ̃ kɛtɛ́ yɛ Sepetee piŋmɑ́nɛ lɛ, 3 nɛ Filipu nɛ Pɑtelemii nɛ Tomɑɑ nɛ ulɑmpooyɔɔ́ Mɑtiyee nɛ Alifee uŋmɑ́nɛ Yɑkupu nɛ Tɑtee, 4 nɛ Simɔɔ yɛɛ pɛɛ ukuyu pimúlɛ́ kɛcɑ́ɑ́ n tɔpu nɛ Yutɑsi Isikɑriyɔɔti yɛɛ Yeesu n tĩ́ uu pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i wɑi.

Pikɛi kɛ Yeesu uú nɛ pisoi pɛ̃ n tum

(Mɑriki 6:7-13; Luki 9:1-6)

5 Pisoi kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ kɛ Yeesu uú nɛ pikɛi tũ uu pi céési rɛ: Ani silõ sɛ-i kɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ɑpi ń we n kɑɑsɛ. Áni kɑpɛ Sɑmɑrii pikɔ́ ɑyu kɛ́mɛɛ hɑ. 6 Amɑ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ pɛɛ ń we yɑrɛ isɑ́ŋ yɛɛ m pɔ kɛ́mɛɛ kɑni yɛ́ hɑ. 7 Ani icée kɛ́mɛɛ pi n símisi rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ nyɑhɑimɛlɛ. 8 Ani pitóikɔ́ m pɔisɛntɛ, ɑni pikpɔkpɔ yukusɛntɛ, ɑni tíyɛsɛ piyɔ̃́ pikɛ́ pɑnsɛ pisoi pɛɛ ɑ́pi mɛ́kpɛrinkpɛ m mɑ́, ɑni ɑníri lɑkɑsɛ. Fɑɑlɑɑ kɑni yɛ̃́, fɑɑlɑɑ kɛ nɔ́ɔ yɛ́ kɔ picɔ hɛ. 9 Áni kɑpɛ nkpɑ́ni wurɑ nɛ́ɛ nwóóweni nɛ́ɛ mɛwóópipi kpísi nɔkɛ́ ɑwóólɔɔ-i wɑ nɔkɛ́ nɛ ripɛ́nɛ. 10 Áni kɑpɛ kulɔ́ɔ kpísi nɔkɛ́ nɛ ncée ritiki, ɑ́ni kɑpɛ kɔ kɛtúkɑnkɑ kɛsɛ kpísi. Áni kɑpɛ kɔ ɑnɛ́ɛ́ri nɛ́ɛ kusɛ́lɛ rimúlú. Li we rɛ ukɛikɔ́ yɛɛ yɛ upikɛi pilukɛ li.

11 Ḿpɑ́ kuyu mɑɑ-i nɛ́ɛ kɛyupi-i kɑni lompɔ, ɑni yɛ uyɛɛ yɛ́ ń ŋmurɛi uu nɔ́ yɔ́su wɛ́ɛ́si. Un n ŋmurɛi un nɔ́ n yɔsí, ɑni ukɛmɛɛ́ tonɛ ɑí hɑ nɛ nɔ́kɛnɛ́tɔ́ŋɛ́yɑɑ tulu. 12 Nɔn yɛ kɛ́yɔ kɛ́ye-i n lompo, ɑni yɛ kɛpikɔ́ yɑ́ɑ́si rɛ: Likɛ́ nɔ́ n niŋú! 13 Kɛ́yɔ kɛ̃ pikɔ́ pin nɔ́ n yɔsí, nkíŋniŋɛ kɑní nɛ pi ń lɑ nkɛ́ pikɛcɑ́ɑ́ n we. Amɑ́ pinsɑ́ nɔ́ n yɔsí, nkíŋniŋɛ kɑní nɛ pi ń lɑ nkɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pɛɛpɔ. 14 Pin kɛ́yɔ kɛnyinɛ-i nɛ́ɛ kuyu kunyinɛ-i n yɛ̀ rɛ ɑ́pi nɔ́ yɔ́sunɛ nɛ́ɛ ɑ́pi kɔ nɔ́nnɛ́símɛ́ kutu cɔnɛ, ɑni kɛ́yɔ kɛ-i nɛ́ɛ kuyu kpɛ-i léepɔ ɑni nɔ́ɑnɛ́nɑ nkoŋo péi ɑni pikuwɛ́ɛ́-mɛ̃ yɑɑpɔ. 15 Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n sɔ́nti ukɛ́ nɛ pisoi n túhɑɑnɛ, Sotɔm nɛ Komɔɔri pikɔ́ kɛ Uléécɑɑ uu nnɑ n ŋmɑɑsi iwɛ yɛ́ nɛ kuyu kpɛ̃ ikɔ́ kutɔsi wɑ.

Lɛ̃ kɑpí mɑsí kɛpirɛ pisoi n wéékusɛnɛ

(Mɑriki 13:9-13; Luki 21:12-17)

16 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ani ńsɔnɛ kõ tɛ, kɑm nní nɔ́ n tum, ɑni isɑ́ŋ yɛɛ ɑ́kpɛ kɛcɔpɛ ń we mɛcɔ n sɔ́nɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni mɛsɔhɔ m mɑ́ yɑrɛ iwɑ́ɑ, ɑni ɑlɔ́ɔlɑ̃ mɛcɔ kɛ́yu m purú. 17 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ nɛ pisoi tĩ. Li yɛ́ kɑm ɑpi yɛ nɔ́ tini ɑpí nɛ sitúhɑɑnɛ-i sĩ́, ɑpi yɛ kɔ piɑyomɛyɑ́hɑɑlee-i isɛ́í nɔ́ súúkɛɛ. 18 Pi yɛ́ kɑm ɑpi yɛ nɛ̃́ nnyɑ píyukɔɔ́ nɛ piyɔ́ɔpi kɛ́mɛɛ nɔ́ séi rɛ nɔkɛ́ kɔ pɛ̃ kɛyu-i nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛyu-i inɛ́tɑnsei li nnyɑ. 19 Pin yɛ kɛtɑhɑi nɔ́ n sée, iwɑmɛ íi kɑpɛ yɛ nɔ́ wɑ rɛ ń-ye kɑni yɛ́ hɑ símisi nɛ́ɛ íye kɑni yɛ́ hɑ n símisi. Liituŋɛ in n tu, Uléécɑɑ yɛ́ ḿmɑɑ-mɑɑ nɔ́ hɛ ɑní mɑlɛ. 20 Ái nɔ́kɛnɛ́mɛɛ knn léerinɛ. Amɑ́ Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ símisinɛ. 21 Usoi yɛ́ umɑ́rɛcɔ kpísi uú pɑ rɛ pikɛ́ kpu. Usoi uu kɔ ukɛpipi kpísi uú nɛ limɛcɔ wɑi. Siwɑ̃́ ɑsi pisɑ́ɑ nɛ píni kɛcɑ́ɑ́ nyɛrɛ ɑsi pi kpísi ɑsí pɑ rɛ pikɛ́ kpu. 22 Pisoi nnɛ́í yɛ́ kɑm ɑpi nɛ̃́ nnyɑ nɔ́inɛ́puri yulu. Amɑ́ nkó yɛɛ rinkɑ́hɑ́-kɑ́hɑ́ nɛ kɛ́tɔ-pɔ, Uléécɑɑ yɛ́ uriyu lɔ. 23 In kuyu kúye-i nɔ́ n wéékusɛlɛ̃, ɑni wuri ɑni kucɔ tɛ́ŋ́. Asei kɑm nɔ́ símisi rɛ ɑ́ni Isirɑyɛɛli ɑyu kɔ́ɔ́núnɛ nɔkɛ́ tɑ́ŋɛnɛ Usoi Kɛpipi kɛkɛ́ kɛlenɛ kɑm.

24 Upeikɛɛ úkɑ úu uucélɑɑ fe. Limɛcɔ, ukɛikɔ́ úkɑ úu ukɛisɑɑ fe. 25 Li nyɑm tɛ upeikɛɛ ukɛ́ ucélɑɑ kɛtulɛ tu. Li nyɑm tɛ ukɛikɔ́ ukɛ́ ukɛisɑɑ kɛtulɛ tu. Nɛ́ɛ nɔ́unɛ́yɔsɑɑ, nɛ̃́ kɑ́pi piséi tíyɛ rɛ Pɛlisepulɛ, wóo pɛɛ nɔ̃́ pinɛ́yɔkɔ́?

Uyɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ usoi ukɛ́ n wuru

(Luki 12:2-7)

26 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Áni kɑpɛ pisoi n wuru. Lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ m pékɑɑlɛ̃ nɛ lɛ̃ nnɛ́í kɛ úkɑ úu n nyu yɛ́ kɑm ɑi mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ léeri ḿpɑ́ úye uu li yɛnu uu kɔ li ceru. 27 Mmɛ̃ kɑm nní kuŋmɑhɑ-i nɔ́ n símisi, ɑni hɑ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ n tiyóó. Ani hɑ kɔ mmɛ̃ kɑm nní kutu-i nɔ́ rinwɛ́í-wɛ́í, kɛcɑ́cɑ́-i nyɛrɛ ɑni yóó ḿpɑ́ úye ukɛ́ kṍ. 28 Áni kɑpɛ pɛpɛɛ yɛ usoi ń kpu ɑ́pi yɛ pɛɛ fe pikɛ́ ukumííri kpu n wuru. Amɑ́ Uléécɑɑ kɑni yɛ́ mɛníŋɛ n wuru rɛ u yɛ felɛ uu usoi kopu uu kɔ u nɛ ukumííri kpísi uu nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ wɑipɔ nnyɑ. 29 Ńté pi yɛ sinúipi yukɛ-yukɛ sitɛ́ yɑ́ɑ ɑí nɛ kɛ́tɑnkɑ́ kumúŋɛ́ sɑ́, nɛ́ɛ yo? Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, kɛ́kɑ ɑ́kɛ yɛ mɛ́woo kpu kɑ́i Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ mɛlɑ. 30 Ticuruu Uléécɑɑ yɛ nɔ́rinɛ́yu kɛcɑ́ɑ́ nnyúpi kɛɛnlɛ un n-nnɛ́í nyu. 31 Lɛ̃ nnyɑ, iwɑmɛ íi kɑpɛ yɛ nɔ́ wɑ. Nɔ Uléécɑɑ inipɛɛ-i ríyu mɑ́lɛ lin sinúipi yukɛ-yukɛ kulúi fe.

Yeesu mɛyɔ́ɔ́ nɛ umɛyulɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Luki 12:8-9)

32 Yeesu uu kɔ kpɑ́ rɛ: Úye un pisoi kɛcɔpɛ n ŋmurɛi rɛ u unɛ́kɔ́ lɛ, nɛ̃́ nɛ́ kɔ Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we kɛyu-i ŋmurɛi rɛ nɛ́ɛ u te. 33 Amɑ́ úye un kɔ pisoi kɛcɔpɛ n kɛsi rɛ úu unɛ́kɔ́, nɛ̃́ nɛ́ kɔ Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we kɛyu-i kɛ́si rɛ ɑ́m u nyu.

Yeesu úu nɛ nkíŋniŋɛ pisoi kɑ, ɑmɑ́ ɑtɔpi kuú nɛ pisoi kɑ

(Luki 12:51-53; 14:26-27)

34 Yeesu uu kɔ kpɑ́ rɛ: Áni kɑpɛ m músu rɛ ńniŋɛ kɑḿ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑ. Ái nkpɑ́ni ńniŋɛ, ɑmɑ́ ɑtɔpi kɑḿ nɛ kɑ. 35 Nɛ kɑlɛ kɛ́ uŋmɑ́nɛ nɛ usɑ́ɑ cɛ́ŋsɛ, ɑm kɔ ukpére nɛ úni nɛ ufɔsi nɛ unyɑ́ɑni cɛ́ŋsɛ. 36 Usoi kɛyɔ cirɛ pikɔ́ ŋmɑɑ pɛɛ ilɑ́ɑrɔ u wɑinɛ.

37 Usoi nkó yɛɛ usɑ́ɑ nɛ́ɛ úni ń lɑ ɑi tɔ́su lɛ̃ kuu nɛ́ ń lɑ úu nɛ sɑ́ rɛ ukɛ́ unɛ́pirɛtiki. Nkó yɛɛ kɔ uuŋmɑ́nɛ nɛ́ɛ uukpére ń lɑ ɑi tɔ́su lɛ̃ kuu nɛ́ ń lɑ úu nɛ sɑ́ rɛ ukɛ́ unɛ́pirɛtiki. 38 Nkó yɛɛ úu n ŋmurɛi rɛ ukɛ́ mɛnɛ́cɔ ukunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ riyɑ * ukɛ́ pɛɛ nɛ́ ritiki, úu nɛ sɑ́ rɛ ukɛ́ unɛ́pirɛtiki. 39 Nkó yɛɛ ń lɑ ukɛ́ unfɑɑ m múílɛ̃, yɛ́ kɑm uú nɛ n fómni. Amɑ́ nkó yɛɛ nɛ̃́ nnyɑ unfɑɑ n fóm, yɛ́ kɑm uu n yɛnu.

Ihɛ́ɛ́ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Mɑriki 9:41)

40 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nkó yɛɛ nɔ́ n yɔsí, yɛ kɔ nɛ̃́ yɔsilɛ. Nkó yɛɛ nɛ́ n yɔsí, yɛ kɔ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ yɔsilɛ. 41 Úye un ɑntepu unyinɛ n yɔsí rɛ ɑntepu lo nnyɑ kuu u yɔsí, Uléécɑɑ yɛ́ ihɛ́ɛ́ kuu yɛ́ ɑntepu ḿ pɑ icɔ u hɛ́ɛ́lɛ. Nkó yɛɛ kɔ uyɛɛ ɑsei nɛ Uléécɑɑ pikɛi n wɑi n yɔsí rɛ ɑsei ute lo nnyɑ kuu u yɔsí, Uléécɑɑ yɛ́ ihɛ́ɛ́ kuu yɛ́ ɑsei ute ḿ pɑ u hɛ́ɛ́lɛ. 42 Asei kɑm nɔ́ símisi rɛ nkó yɛɛ pisoi mpí kɛ úkɑ úu nní n wɑisɛlɛ̃ kɛcɔpɛ unyinɛ míni rińwuhúsɛ rɛ pi pinɛ́pirɛtiki lɛ nnyɑ, Uléécɑɑ yɛ́ liihɛ́ɛ́ u pɑ.

11

Yohɑni Úniwolɛ pitumɛ

(Luki 7:18-35)

1 Kɛ Yeesu uu upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ uicélɑɑ pípɑ ḿ mɑsí, uu kei yisi uú hɑ kɛtẽ kɛ̃ ɑyu kɛ́mɛɛ n céési un kɔ Nléécɑɑsimɛ́ yóólɛ̃. 2 Yohɑni Úniwolɛ yɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i kukpɑniilee-i wepɔlɛ. Uu Kirisi pikɛi kuu n wɑi nkɔ́ kóm, uu pɛɛ upipirɛtiki yukusɛ uu ukɛmɛɛ tum 3 tɛ pikɛ́ hɑ u pisɛ rɛ uyɛɛ usoi uyɛ̃ kɑpi mɛkɛɛ-mɛ n tee rɛ u sɔ́nti nɛ́ɛ unyinɛ ucɔ yɛ kɛpirɛ wemɛlɛ? 4 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Ani hɑ lɛ̃ kɑni n kómɛi nɔn kɔ nyɑ́ni Yohɑni símisi, 5 lɛlɛɛ rɛ pinyíyɛ yɛ nyɑ́nilɛ, síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́ sin sɔ́nɛ, piyɔ̃́ pin wolɛ pin funi, pitusuí pin kómɛi, pikpɔkpɔ pin yisikɛɛ, píwɛkɔɔ́ pin kɔ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɛ pisoi ɑpi pi n yóólɛ̃ kómɛi. 6 Úye unsɑ́ nɛ̃́ nnyɑ n loó, liute yɛ únɑrɛkomɛ lɛ.

7 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pisímɛ́ pi ḿ mɑsí ɑpi tɔ́mpɔ, uu pɛɛ Yohɑni kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ n símisi, uu rɛ: Yo kɑni kucɛsi kóimɑ-i piyɛ́nɛ hɑ? Kɛkpɑ́pi kɛ kuyɔ ɑku n fíkiisɛɛ? 8 Usoi yɛɛ mɛlɑpɛ kɛcirɛ n lɑpɑɑlɛ̃ yɛɛ kei we, nɛ́ɛ yo? Amɑ́ piyɔ́ɔpi ɑkpɑ́ŋɑ́-i kɛ pɛpɛɛ mɛlɑpɛ kɛcirɛ m mɑ́ ɑpí we. 9 Yɑrɛ yo kɛcirɛ ŋmɑɑ kɑni mpíí piyɛ́nɛ hɑ? Antepu unyinɛ nɛ́ɛ yo? Amɑ́ ɑsei kɛcɑ́ɑ́ uyɛ̃ kɑni nní ń yɛ̃́ nɛ ɑntepu felɛ. 10 Ukɛcɑ́ɑ́ kɑi wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Unɛ́tumɛ yɛ nkó kɑm n tummɛ ukɛ́ nɛ kɛkpéẽ pɔ́ wɑ ukɛ́ mpɔ́cée nyɔ́ɔnsɛ. 11 Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ kɑí nɛ n wemɛ, ɑ́pi unyinɛ mɑrɑɑlɛ̃ yɛɛ Yohɑni Úniwolɛ n fe. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pɛpɛɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ ń we kɛcɔpɛ, uyɛɛ n fíílɛ̃ yɛ u felɛ. 12 Kɑí nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yohɑni uu Uléécɑɑ Nsímɛ́ n yóólɛ̃ n kpíimɛ ɑí nɛ kumúŋɛ́ nkú-i tuiri, pisoi yɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi nnyɑ tɔpulɛ pin nɑ́ɑ́si pikɛ́ i yɛ̃, pinɑ́ŋɛ-nɑŋɛ pɛɛ yɛ i yɛ̃. 13 Antepuyɛ nnɛ́í nɛ isé yɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi nsímɛ́ símɑɑrilɛ ɑí weri ɑí nɛ Yohɑni ikɑmɛtuŋɛ tulu. 14 In tɛ nɔ mɛsei lɑ nɔkɛ́ nnɛ́símɛ́ kṍ, Yohɑni yɛɛ Elii uyɛ̃ kɑpí pɛɛ n tee rɛ u wemɛ. 15 Úye un ukómɛ uu kóm!

16 Uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Yo kɑm yɛ́ fe kɛ́ nɛ nfɑ́ɑni pisoi múŋɛisɛnɛ? Pi nkpɑ́ni yɑrɛ siwɑ̃́ sɛɛ kɛ́yɑɑ́lɑ-i n tṹ si nɛ sisicɔ sin nɛ ipupɛi séleinɛ, ɑsi yɛ rɛ: 17 Tɔ ɑsũ nɔ́ símisilɛ rɛ ɑni yesi, ɑni yúlu, ɑri sikpɔyomɛ yom, ɑ́ni tẽ́. 18 Mɛsei kɛ Yohɑni uú kɑ, úu yɛ ilukɛ li, úu yɛ pítɑ n ntí, ɑni rɛ ɑníri kuu héesi. 19 Usoi Kɛpipi pɔ́ɔ weri kɛn le kɛn níru, ɑni kɔ rɛ: Pilukɛ nɛ pítɑ nirɛ́ ŋmɑnɛ nkɔ́ mɛɛ uyɛ̃ we. U kɔ pilɑmpooyɔɔ́ nɛ pikópɛkɔɔ́ usɑnɛ lɛ. Amɑ́ li pɛɛ umɛwɑi kɛ́mɛɛ nyísɛlɛnlɛ rɛ Uléécɑɑ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ yɛ mɛ.

Ayu nyɛɛ ɑ́ɑ Yeesu nsímɛ́ ń ŋmurɛi

(Luki 10:13-15)

20 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu pɛɛ ɑyu nyɛ-i kuu mɛwɑisɑŋɑ mɛyɑ̃ n wɑpisi pikɔ́ picɛ́ kɑ́pɑ́ɑ́ kɑ́pi nɛ mɛfinɛ n consɛ nnyɑ. U nɛ pi cɛ́si rɛ: 21 Nɔ̃́ Korɑsin pikɔ́, íwɛ kɑni topori. Nɔ̃́ Petisɑyitɑ pikɔ́, íwɛ kɑni topori! Likumúŋɛ́ rɛ mɛwɑisɑŋɑ kɑpi nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n wɑpisi mɛn pɛɛ Tiiri nɛ Sitɔɔ kɛ́mɛɛ n wɑ, ɑi nní ń we pin piɑkópɛ kɛpirɛ ritɔ ɑpi ɑ́fɔrɔnti tɑni ɑpi pimɛcirɛ nfúrɔ̃ kɔikɛɛ likɛ́ nyísɛ rɛ pi consɛ. 22 Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ símisi rɛ Tiiri nɛ Sitɔɔ pikɔ́ iwɛ yɛ́ hɑ kɛtúhɑɑnɛyɑɑ kɛ̃ nɛ nɔ́inɛ́kɔ́ kutɔsi wɑ. 23 Ńté nɔ̃́ Kɑpɛrinɑwum pikɔ́, nɔ músu rɛ kɛléécɑɑ-mɛ̃ kɑní tɑɑ́lɛ̃? Ái nkpɑ́ni lɛ̃. Amɑ́ kukúlɑ̃yu-i kɛ Uléécɑɑ uu kɛtẽ-mɛ̃ nɔ́ lɑ́upɔlɛ. Ái líkɑ nnyɑ, pin pɛɛ mɛwɑisɑŋɑ mmɛ́ kɑpi nní nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n wɑpisi mɛcɔ Sotɔm kɛ́mɛɛ n wɑpisi, li yɛ́ pɛɛ nní ń we kuyu kpɛ̃ kun nɛ we. 24 Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ símisi rɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pisoi n túhɑɑnɛnɛ, Sotɔm pikɔ́ iwɛ íi nɔ́inɛ́kɔ́ nɛ kutɔsi wɑ.

Yeesu yɛ rɛ pisoi pikɛ́ ukɛmɛɛ piwéntɛ hɑpɔ

(Luki 10:21-22)

25 Yeesu uu pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, kɛtẽ nɛ kɛyómɛ Upiimɑ, nɛ pɔ́ pɑkɑrɛ rɛ pɔ tíyɛsɛ siwɑ̃́ síńsɑ́pi ɑsi nsímɛ́ mmɛ̃ kɑɑ pisɔhɔɔ nɛ pinyuwɛ ḿ pesí ɑsei kom. 26 Pɔ́ɔ lɑ rɛ likɛ́ lɛ̃ wɑ kɑi kɔ mɛsei lɛ̃ wɑ, Sɑ́ɑ.

27 Yeesu uu kɔ limɛmɑ́ɑ́ pi mɑɑ rɛ: Unɛ́sɑ́ɑ yɛ ḿpɑ́ yo nnɛ́í nɛ́ pɑlɛ. Úkɑ ucɔ úu nɛ̃́, Ukɛpipi nyu Unɛ́sɑ́ɑ mɛmɑ́ɑ́. Úkɑ ucɔ úu kɔ Unɛ́sɑ́ɑ nyu insɑ́ nɛ̃́ Ukɛpipi nɛ pɛ̃ kɑm n tíyɛsɛ ɑpi u ceru. 28 Nɔ́ mpí nnɛ́í nɔ́ɔ nní ncɔni mulɛ-mulɛ nɛ n nɑ́kɑɑnkɛɛ lin nɔ́ pelɑɑlɛ̃, ɑni kɛnɛ́mɛɛ́ kɑm kɛ́ nɔ́ topilɛ ɑni wéntɛ. 29 Ám lɑ kɛ́ nɔ́ n nyikilɛ̃ lin nɔ́ pelɑɑlɛ̃. Ani ncɔni kɑḿ nɛ nɔ́ ń lɑ ŋmurɛi ɑni cɔni, ɑni tíyɛ kɛ́ nɔ́ n céési. Nɔ́ pɛɛ yɛ̃́ kɑni yɛ́ ń wéntɛ. Nɛ kɛfɑ lɑ́ɑ́rúlɛ. Mɛnɛ́kɔ́ ɑ́mɛ kɔ pɔ́ɔ́lú. 30 Ncɔni mmɛ̃ kɑm nní nɛ nɔ́ ń lɑ rɛ ɑni cɔ̃ yɛ fɑ́kúlɛ, ńn nkpɑ́ni mulú.

12

Yeesu yɛɛ kɛwéntɛyɑɑ ute

(Mɑriki 2:23-28; Luki 6:1-5)

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu pɛɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ imúí inyinɛ kɛcɑrɛ kɛ́mɛɛ n tikilɛ̃ un tɔ́su. Nkṹ nn upipirɛtiki wɑi, ɑpi pɛɛ iwéhe kpééni ɑpi mɛpipi tɑkɑi. 2 Kɛ Pifɑrisi ɑpi lɛ̃ n yɛ̃́, ɑpi Yeesu mɑɑ rɛ: A ripɑí kɛ pipɔ́pirɛtiki ɑpi n wɑi lɛ̃ kɛ isé ii ḿ mɑɑ rɛ pisoi ɑ́pi kɑpɛ yɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ wɑ. 3 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni lɛ̃ kɛ Tɑfiti uu kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ nkṹ nn u nɛ upikɔ́ n wɑ kɛɛnlɛ̃, nɛ́ɛ yo? 4 Uléécɑɑ kɛyɔ-i kuu lompɔ uu ɑkpɔ́nɔ́ kɑpi Uléécɑɑ n yekei kpísi u nɛ upikɔ́ ɑpi le, ɑ́i kɔ pɛɛ rɛ piunyinɛ yɛ ncée mɑ́ ukɛ́ ɑ li. Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ ŋmɑnɛ pɛɛ ncée mɑ́ pikɛ́ ɑ li. 5 Nɛ́ɛ ɑ́ni isé ɑtɛlɛ́ kɛ́mɛɛ kɛ́ɛ̃ tɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i pikɛi wɑilɛ ɑí nɛ kɛwéntɛyɑɑ pɛ́nɛ? Lɛ̃ nnyɑ ɑkópɛ kɑpi lɛ̃ wɑɑ? 6 Amɑ́ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ uyɛɛ nté nní ń we yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ felɛ. 7 Nɔn pɛɛ Uléécɑɑ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ iwɔ́i nnyí ɑsei mɛyíkíyiki n kõ tɛ Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ: Nɛ̃́, Uléécɑɑ yɛ nɔ́ písɛi rɛ ɑni íwɛ n ténɑɑnɛ, ɑ́m nɔ́ písɛi rɛ ɑni yɛ isɛɛ nɛ nɛ́ nyɔ́ɔnsɛ, ɑ́ni yɛ́ɛ́ pɛɛ nkó yɛɛ úu líkɑ n cɑɑi ɑkópɛ pɑ. 8 Lɛ̃ nnyɑ kɛ nɛ̃́, Usoi Kɛpipi ɑm kɛwéntɛyɑɑ ute.

Utisi uyɛɛ kunípɛ kópɛ m mɑ́

(Mɑriki 3:1-6; Luki 6:6-11)

9 Yeesu uu kei yisi uu tɔ́mpɔ uú hɑ pikuyomɛyɑ́hɑɑlee loni. 10 Utisi unyinɛ yɛ pɛɛ kei welɛ un kunípɛ kópɛ mɑ́. Pɛpɛɛ kei ń we ɑpi pɛɛ kɛwɑ́ɑ́nɑ́ n wɛ́ɛ́si pikɛ́ nɛ Yeesu tĩ. Api Yeesu pisɛ rɛ: Ncée yɛ we rɛ pikɛ́ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ usoi pɔisɛɛ? 11 Uu pi pɛsɛ rɛ: Nɔ́ úye un nkpéni isɑ́ŋ isɛ m mɑ́ ii kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ kuhórɛ címɛ́-cimɛ́ kunyinɛ-i lóipɔ, úu yɛ́ hɑ kei i lesɛɛ? 12 Kɛsoipipi yɛ kɔ pɛɛ isɑ́ŋ felɛ ɑ́i nkɑ́ripi. Lɛ̃ nnyɑ, irɔ́sé yɛ ncée hɛlɛ rɛ pikɛ́ yɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ usoi lisɔnɛ wɑ. 13 Yeesu uu pɛɛ utisi uyɛ̃ mɑɑ rɛ: A kupɔ́nípɛ rituŋɑ́mɛ. Uu ku tuŋɑ́pɔ ɑku pélu ɑku kucɔ mɛcɔ sɔnɛsi. 14 Kɑi lɛ̃ n wɑ, Pifɑrisi ɑpi pɛɛ léepɔ ɑpí hɑ símɑɑnɛ pikɛ́ yɛ̃́ tɛ íye kɑpi yɛ́ wɑ pikɛ́ nɛ Yeesu kpu.

Ukɛikɔ́ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ

15 Kɛ Yeesu uu n kṍ tɛ pi lɑ pikɛ́ u kpu, uu kei yisi uú nyɔsɔ́. Pisoi kulúi ɑpi yisi ɑpi u tiki, uu pitóikɔ́ nnɛ́í pɔisɛntɛ. 16 Amɑ́ uu pɛɛ pi símisi ńsɔnɛ uu kúrúrúsɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ tíyɛ unyinɛ ukɛ́ kṍ tɛ lɛ̃ kuu wɑ. 17 Lɛ̃ kɛ ɑntepu Esɑyi uu uritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ ḿ mɑ likɛ́ nɛ n wɑ nnyɑ. U pɛɛ rɛ:

18 Unɛ́kɛikɔ́ lɑlɑ yɛ nkó. Uyɛ̃ kɑm wɛ́ɛ.

Ám kusɑ u lɑ.

Nɛ́ Nnɛ́fɑ́ɑsɔnɛ ukɛmɛɛ wɑ

ukɛ́ nɛ sitẽ nnɛ́í isoipuri ɑsei kɑḿ nɛ i n wemɛ riyóó.

19 U nɛ úkɑ ɑ́pi líkɑ kɛcɑ́ɑ́ kɛ́ŋɛnɛ, úu yɛ́ kɔ sɛnkɛɛ.

Ápi yɛ́ unnɛ̃́ icée-i n kómɛi.

20 Úu yɛ́ kɛkpɑ́pi kɛɛ pikɔ́nɔ́ɔ́ m mɑ́ɑ́lɛ̃ sei.

Úu yɛ́ kɔ kɛ́firɑ́ɑ kɛɛ pinyúḿ-nyúḿ ḿ mɑsí kpu.

Lɛ̃ kuu yɛ́ n wɑi ɑí weri ɑí nɛ tulu

kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ ɑsei ɑɑ yɛ́ ḿpɑ́ yo n feriyɛ.

21 Sitẽ nnɛ́í isoipuri ii pɛɛ́ nɛ u n tɑ́lɛ̃.

Yeesu yɛ pɛpɛɛ ukɛcɑ́ɑ́ nkópɛ n símisi rinɔ́ɔ pɛsɛ

(Mɑriki 3:22-30; Luki 11:14-23)

22 Kei kɛ pinyinɛ ɑpi pɛɛ́ nɛ unírihélɑɑ unyinɛ kɛ ɑníri ɑɑ n nyíinsɛ úu kɔ símisi Yeesu lɛɛpɔ rɛ ukɛ́ u pɔisɛ. Yeesu uu u pɔisɛ uu pɛɛ fe uu yɛ símisi uu yɛ kɔ yɛnu. 23 Ai pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ nnɔ́ɔ yipu, pinnɛ́í ɑpi yɛ pɛɛ rɛ: Nɛ́ntɛ utisi nkó yɛ Tɑfiti Kɛpipi lɛ? 24 Kɛ Pifɑrisi ɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑpi rɛ: Aníri uyɔɔpi Pɛlisepulɛ yɛɛ utisi nkó ńnɑŋɛ hɛ kuú nɛ ɑníri lɑkɑsɛntɛ. 25 Amɑ́ Yeesu yɛ pɛɛ pikɛmúŋɛ́ nyulɛ. Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Kuyɔ́ɔpiyu kunyinɛ pisoi pin pimɛcɔpɛcirɛ n tɔpu, ku yɛ kpulɛ. Limɛcɔ, kuyu kunyinɛ nɛ́ɛ kɛ́yɔ kɛnyinɛ pikɔ́ pin pimɛcɔpɛcirɛ n tɔpu, pi yɛ kpulɛ. 26 Setɑni un nkpéni ɑníri n lɑkɑsɛntɛ, umɛcirɛ kuu lɛ̃ nɛ tɔpu, íye kɛ ukuyɔɔpiyu ɑku yɛ́ pɛɛ fe ɑkú nɛ n we? 27 In tɛ Pɛlisepulɛ yɛɛ ńnɑŋɛ nɛ́ hɛ kɑḿ nɛ ɑníri lɑkɑsɛntɛ, wóo pɛɛ nɔ́pinɛ́kɔ́ pɔ̃́ ńnɑŋɛ hɛ kɑpí nɛ ɑ lɑkɑsɛntɛ? Ani n nyu rɛ nɔ́pinɛ́kɔ́ cirɛ pɛɛ nɔ́ nyísɛnɛ rɛ ɑ́ni ɑlɑri mɑ́. 28 Asei kɛcɑ́ɑ́, Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nnɑŋɛ kɑḿ nɛ ɑníri lɑkɑsɛntɛ. Lɛlɛɛ nyísɛlɛ̃ tɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pituimɛ mɑsilɛ.

29 Úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ unɑ́ŋɛ-nɑŋɛ kɛyɔ-i lompɔ uu ulikɔ́ yɑ́ɑ́i, kumúŋɛ́ kpɛ-i kúu kɑhɑnɛ u n tĩ́ ukɛ́ pɑɑsi. Amɑ́ un n fe un u n tĩ uu pɑɑsi, u yɛ́ pɛɛ fe uu kɛ́yɔ likɔ́ nnɛ́í yɑ́ɑ́i. 30 Nkó yɛɛ úu kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n kpɑ́lɛ̃ yɛ ilɑ́ɑrɔ nɛ́ wɑilɛ. Nkó yɛɛ úu kɔ picɑ́pinɛ nɛ́ n lɛ́ni yɛ hɑrɛsilɛ. 31 Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ símisi rɛ Uléécɑɑ yɛ́ ɑkópɛ nɛ ɑlɛ̃́ nnɛ́í mpuri kɛsoipipi sɑ́rɛi, ɑmɑ́ úye un Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ n lɑ́mɑɑnkɛɛ, Uléécɑɑ úu yɛ́ liute sɑ́rɛi. 32 Uléécɑɑ yɛ́ nkó yɛɛ nɛ̃́ Usoi Kɛpipi kɛcɑ́ɑ́ nkópɛ n símisi, ɑkópɛ u sɑ́rɛi, ɑmɑ́ Uléécɑɑ úu yɛ́ nkó yɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛcɑ́ɑ́ nkópɛ n símisi, ɑkópɛ u sɑ́rɛi nɛ kɛweesi-pɔ.

Kuléé nɛ kuɑpipi kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Luki 6:43-45)

33 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Kuléé kun isɑrɛ n lɑ́ɑ́rú, kuɑpipi yɛ̀ɛ̀ n nyɑmlɛ. Kunsɑ́ isɑrɛ n lɑ́ɑ́rú, kuɑpipi yɛ̀ɛ̀ n cɑɑilɛnlɛ. Ḿpɑ́ kuléé kúye ɑpipi kɑpi yɛ nɛ ku ceri. 34 Nɔ́ ɑkpurii nnyɛ́! Íye kɛ nɔ́ pisoi kpɑ́ɑ́ree mpí ɑni yɛ́ fe ɑni nsímɛ́ sɔnɛ mɑlɛ? Li we rɛ nsímɛ́ mɛɛ usoi kɛfɑ-i ń we mɛɛ yɛ nnɔ́ɔ-i léemɛ. 35 Usoi sɔnɛ yɛɛ yɛ nsímɛ́ sɔnɛ mɛɛ ukɛfɑ sɔnɛ-i ń we símisi, usoi kópɛ pɔ́ɔ nsímɛ́ kópɛ mɛɛ ukɛfɑ kópɛ-i ń we símisi. 36 Kɛ́ nɔ́ símisi rɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pisoi n túhɑɑnɛnɛ, isímɛ́ kópɛ kɛ pisoi ɑpi n símɑɑnkɛɛ cirɛ nnyɑ kɑpí nɛ pi túhɑɑnɛnɛ. 37 Li we rɛ mpɔ́nɔ́ɔsimɛ́ mɛɛ tíyɛsɛnɛ pɔkɛ́ ɑlɑri nɛ́ɛ ɑkópɛ yɛ̃.

Pi Yeesu pisɛ rɛ ukɛ́ mɛwɑisɑŋɑ wɑ uu yúlu

(Mɑriki 8:11-12; Luki 11:29-32)

38 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, isé picélɑɑ kɛcɔpɛ pinyinɛ nɛ Pifɑrisi pinyinɛ ɑpi Yeesu mɑɑ rɛ: Tɔ pɛɛ́ lɑ rɛ ɑ mɛwɑisɑŋɑ mɛnyinɛ wɑ tɔkɛ́ yɛ̃́. 39 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisoi yɛ cɑɑilɛnlɛ hɑ́i. Ápi lɑ pikɛ́ Uléécɑɑ ŋmɑnɛ ritiki, ɑmɑ́ mɛwɑisɑŋɑ kɑpi wɛ́ɛ́si pikɛ́ yɛ̃́. Mɛwɑisɑŋɑ mɛ̃ kɛ ɑntepu Yonɑɑsi uu n yɛ̃́ mɛnyinɛcɔ kɑpi yɛ́ kɔ yɛ̃. 40 Asei kɛcɑ́ɑ́, lɛ̃ kɛ Yonɑɑsi uu mɛkpíntomɛ́ mɑɑmɑɑ kɛfɑ-i sitúŋɛ́ sitɑɑni nɛ sisinɛ sitɑɑni n wɑ mɛcɔ kɛ Usoi Kɛpipi pɔ́ɔ kɔ sɔ́nti kɛkɛ́ kɛtẽ kɛ́mɛɛ wɑ sitúŋɛ́ sitɑɑni nɛ sisinɛ sitɑɑni. 41 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pisoi n túhɑɑnɛnɛ, Niniifi pikɔ́ yɛ́ hɑ yisi ɑpi nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisoi ɑkópɛ pɑ. Li we rɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yonɑɑsi uú pɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ rin-yóó ɑpi kóm, pi pɛɛ mɛfinɛ consɛlɛ. Uyɛɛ nté nní ń we yɛ kɔ pɛɛ Yonɑɑsi felɛ. 42 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pisoi n túhɑɑnɛnɛ, unɔ́siyɔɔpi yɛɛ Sɑɑpɑ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ n tṹ yɛ́ hɑ yisi uu nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisoi ɑkópɛ pɑ. Li we rɛ uyɛɛ pɛɛ hɑ́i kɛtẽ kɛtɔ-pɔ leemɛlɛ uú weri rɛ ukɛ́ Sɑlomɔɔ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ kõ. Uyɛɛ nté nní ń we yɛ kɔ pɛɛ Sɑlomɔɔ felɛ.

Kuníri yɛ kuripɔhɔ kpurɛ-i pɛlɛ

(Luki 11:24-26)

43 Yeesu uu kɔ kpɑ́ rɛ: Kuníri kun usoi kɛ́mɛɛ n yisi, ku yɛ hɑlɛ ɑkú hɑ kɛlõ kóimɑ kɛnyinɛ-i n kerɑɑi kun kɛwéntɛ wɛ́ɛ́si. Kɑ́ku nní kɛ n yɛ̃́ nnyɑ, 44 ɑku pɛɛ rɛ: Nɛ́ kɛnɛ́yɔ kɛ̃ kɑm n yisimɛ kɛ́mɛɛ pɛlɛ. Kun m pɛɛpɔ, ɑku kɛ́yɔ ŋmɑnɛ lɛɛpɔ kɑpi m péeinkɛɛ ɑpi nyɔ́ɔnsɛntɛ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. 45 Kei kɑku yɛ pɛɛ́ hɑ kuɑcɔ ɑsɛɛi nyɛɛ kuricuruu rikpɑ́kɑ́rɑ́ ń fe kpíipɔ ɑɑ́ nɛ kɛ́yɔ kɛ-i tonɛ. Lɛlɛɛ yɛ tíyɛsɛ kɛ liute uyɛ̃ mɛwee fɑlɛ ɑmɛ yɛ n cɑɑilɛ̃ ɑmɛ mɛkpurɛ mɛ-i kuú pɛɛ mɛkɛɛ ń we tɔ́su. Lɛ̃ kɛ nfɑ́ɑni pisoi kópɛ mpí ɑpi sɔ́nti pikɛ́ nɛ kɛ́tɔ tɛnɛ.

Yeesu uni nɛ upiwɑ̃

(Mɑriki 3:31-35; Luki 8:19-21)

46 Yeesu un kei lɛ̃ we un nɛ pisoi símisi, uuni nɛ upiwɑ̃ pin tuipɔ, ɑpi kɛtɑhɑi-pɔ nyɛrɛ, pin lɑ pikɛ́ rinɔ́ɔ u mɑɑ. 47 [Unyinɛ uu Yeesu mɑɑ rɛ: A ripɑí, upɔ́ni nɛ pipɔ́wɑ̃́ yɛ kɛtɑhɑi-pɔ nyɛnulɛ pin lɑ pikɛ́ rinɔ́ɔ pɔ́ mɑɑ.] 48 Yeesu uu liute uyɛ̃ pɛsɛ rɛ: Wóo unɛ́ni, píye pɛɛ pinɛ́wɑ̃́? 49 Uu pɛɛ upipirɛtiki-mɛ̃ kunípɛ tuŋɑ́pɔ uu rɛ: Unɛ́ni nɛ pinɛ́wɑ̃́ yɛ mpí nté! 50 Asei kɛcɑ́ɑ́, úye un Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we mɛlɑ n wɑi, uyɛɛ unɛ́wɑ̃́ nɛ́ɛ unɛ́yɛ́i nɛ́ɛ unɛ́ni.

13

Ulukɑɑ kɛnyɑ́rũ

(Mɑriki 4:1-9; Luki 8:4-8)

1 Yeesu uu kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ́yɔ-i léeri uu sĩ́ uú hɑ kupiyɛ ritimɛ tonɛ. 2 Pisoi kulúi ɑpi ukɛkúrí cɑ́pinɛpɔ uu pɛɛ lɛ̃ nnyɑ kúninɔi loni uú tonɛ. Pisoi pɛ̃ pɔ́ɔ kupiyɛ ritimɛ tonɛ. 3 Uu sinyɑ́rũ kpísi uú nɛ isímɛ́ isímɛ́ pi símɑɑnkɛɛ. Uu rɛ: Utisi unyinɛ yɛɛ we, uu kɛyɑ́ɑ ukɛcɑrɛ-i ipuri pifómɛ leepɔ. 4 Kuu lɛ̃ n fóm, ipuri inyinɛ ii ricéetimɛ lólɛsi, sinúipi ɑsí hɑpɔ ɑsi i kpóuli. 5 Icɔ ii kɛpɑrɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɛ ntɑɑi ńn m piyɛ lólɛsi. Kɛ kɛtẽ ɑ́kɛ n címú nnyɑ, ipuri iyɛ̃ ii mɛsɛ nɛ mɛsɛ lɛlu. 6 Amɑ́ kɛ ntuŋɛ nn n tɑ, mɛlɛi fɑlɛ mɛ̃ ɑmɛ iníŋí kuweecirɛ́ nnyɑ torɛ. 7 Ipuri icɔ ii sinípɛleépi kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ lólɛsi, sinípɛleépi ɑsi pelu ɑsi i hilɑ. 8 Amɑ́ ipuri icɔ ií hɑ kɛtẽ sɔnɛ kɛcɑ́ɑ́ lólɛsi ii lɛlu ii pelu ii fólu. Mpuri nsɛ nn fólu ipipi pílɛ, ncɔ ipipi kuwóó nɛ kɛfi, ncɔ ipipi ɑfɛɛtɑɑni. 9 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pimɑ́ɑ pi m mɑsí, uu kɔ pi kpɑ́ rɛ: Úye un ukómɛ uu kóm.

Yo nnyɑ kɛ Yeesu uú nɛ sinyɑ́rũ céési?

(Mɑriki 4:10-12; Luki 8:9-10)

10 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ́ nɛ u rikɔ ɑpi u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑɑ sinyɑ́rũ kpísi pɔn nɛ pisoi símisi? 11 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Nɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu uiyɔɔpi nsímɛ́ mɛɛ m pékɑɑlɛ̃ cereisɛ, úu pɛ̃ cereisɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ nɛ lɛ̃ pi símisi. 12 Li we yɑrɛ kɑpi yɛ ḿ mɑɑ rɛ: Nkó yɛɛ linyinɛ m mɑ́ kɑpi yɛ licɔ rikpɑ́ ɑi mɛyɑ̃́ wɑi. Amɑ́ nkó yɛɛ úu líkɑ m mɑ́ kɑpi yɛ likɑ́ripikɔɔ́ lɛ̃ kuu m mɑ́ yɔsí. 13 Lɛ̃ nnyɑ kɑm sinyɑ́rũ kpísi nɛn nɛ pi símisi. Li we rɛ pi yɛ n wiilɛnlɛ, ɑmɑ́ ɑ́pi pɛɛ nyɑ́ni, ɑpi yɛ kutu n cɔlɛ̃, ɑmɑ́ ɑ́pi pɛɛ kɔ kómɛi. Ápi kɔ ɑsei ceri. 14 Lɛ̃ kɛ ɑntepu Esɑyi uú pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ ḿ mɑ yɛɛ lɛ̃ wɑi rɛ:

Nɔ́ kɑm ɑni yɛ n kómɛi, ɑ́ni yɛ́ɛ́ pɛɛ liɑsei ceri.

Nɔ́ kɑm ɑni yɛ n nyɑ́nɛi, ɑ́ni yɛ́ɛ́ pɛɛ yɛ̃́.

15 Li we rɛ mpuri mmú pisoi ɑkiŋ yɛ tɑkɑsilɛ.

Pi pimɛcirɛ ɑtu tɑ́pisilɛ.

Api inípɛɛ wúkɛsi,

ɑpi yúlu rɛ piɑtu ɑ́ɑ kɑpɛ yɛ kõ,

piinipɛɛ íi kɑpɛ yɛ yɛ̃

pimɛsɔhɔ ɑ́mɛ kɑpɛ yɛ kɔ líkɑ ceri.

Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, ɑ́pi yɛ́ pɛɛ fe pikɛ́ pimɛfinɛ consɛ.

Nɛ̃́ Uléécɑɑ, kɛ́ nɛ pi m pɔisɛ.

16 Amɑ́ in nɔ́ɔ, nɔ pínɑrɛkomɛ lɛ rɛ nɔ́inɛ́nípɛɛ yɛ nyɑ́ni, nɔ́ɑnɛ́tu ɑn kómɛi. 17 Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ ɑntepuyɛ nɛ ɑsei pite Uléécɑɑ inipɛɛ-i yɛ kulúi welɛ pɛɛ pɛɛ́ ń lɑ pikɛ́ lɛ̃ kɑni nní ń nyɑ́ni yɛ̃, ɑmɑ́ ɑ́pi li yɛ̃. Pi pɛɛ kɔ lɑlɛ pikɛ́ lɛ̃ kɑni nní nɛ nɔ́ɑnɛ́tu n kómɛi kõ, ɑmɑ́ ɑ́pi li kõ.

Yeesu yɛ ulukɑɑ kɛnyɑ́rũ ɑsei lesɛ uu símisi

(Mɑriki 4:13-20; Luki 8:11-15)

18 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani nkpéni ulukɑɑ kɛnyɑ́rũ kɛ̃ ɑsei kõ: 19 Pisoi pɛɛ yɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi nsímɛ́ kutu rińcɔ ɑ́pi yɛ́ nkɛmɛɛ́ kṍ yɛ we yɑrɛ ricéetimɛ tɛ-i kɛ ipuri ii n lólɛsi. Kuníri yɛ̀ɛ̀ kɑlɛ ɑku nsímɛ́ mmɛ̃ pikɛmɛɛ́ lesɛ. 20 Picɔ yɛ kɔ we yɑrɛ kɛpɑrɛtẽ kɛ-i kɛ ipuri ii n lólɛsi. Lipite yɛ̀ɛ̀ nsímɛ́ kutu ricɔlɛ ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ piɑkiŋ kɛ́mɛɛ n yɔ́su nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ. 21 Amɑ́ ɑ́pi yɛ tíyɛ nkɛ́ pikɛmɛɛ iníŋí wɑ, ńn yɛ pikɛmɛɛ tónɛ likɛ́ nɑ́ŋɑi. Ncɔ́ŋ nn nsímɛ́ mmɛ̃ nnyɑ pi n lɛɛmɛ nɛ́ɛ mɛ́wee kópɛ mɛnyinɛ mɛn pi m pɛkɛsi, ɑpi kei nɛ kɛwɑ́ɑ́nɑ́ yɛ́nu ɑpí nɛ Uléécɑɑ kɛpirɛ tɔ. 22 Picɔ yɛ kɔ we yɑrɛ ipuri yɛɛ sinípɛleépi kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ ń loó. Lipite yɛ̀ɛ̀ nsímɛ́ kutu ricɔlɛ, ɑmɑ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pikɛi kɛ pisoi ɑpí nɛ ń kpɑrɑ́lɛ̃ nɛ mɛmɑ́ nnɑ́ɑ́pí mɛɛ yɛ n kírɑɑsɛ yɛ̀ɛ̀ nsímɛ́ mmɛ̃ tihilɑlɛ ńn yɛ pɛɛ líkɑ pi yoriyɛ. 23 Picɔ yɛ kɔ welɛ yɑrɛ ipuri yɛɛ kɛfɛ́nɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń loó. Lipite yɛ̀ɛ̀ nsímɛ́ mmɛ̃ kutu ricɔlɛ ɑpi nkɛmɛɛ́ kóm nn pi lɛ́ni ɑpi pɛɛ́ n we yɑrɛ ɑléé nyɛɛ yɛ ɑpipi m mɑ́ri, kunyinɛ pílɛ, kucɔ kuwóó nɛ kɛfi, kucɔ ɑfɛɛtɑɑni.

Mɛyúipuri kópɛ kɛnyɑ́rũ

24 Yeesu uu kɔ kɛnyɑ́rũ kɛcɔ pi kpɑ́ rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ we yɑrɛ usoi nkó nsímɛ́ mmú: Utisi unyinɛ yɛɛ ukɛcɑrɛ-i mɛlukɛpipi lukɛsi. 25 Ulɑ́ɑrɔ uu kɛsinɛ kɛnyinɛ hɑpɔ, pisoi pin lɔni uu ilukɛ kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ mɛyúipuri kópɛ uu yɑɑ, uu tɔ́mpɔ. 26 Kɛ ilukɛ ii n lɛ ii mɛpɛ́i leeri ii fólu, mɛyúipuri pɔ́ɔ kɔ leeri. 27 Pikɛikɔ́ ɑpí weri ɑpi ucɑrɛte uyɛ̃ mɑɑ rɛ: Ái ilukɛpuri kɑɑ kɛpɔ́cɑrɛ-i lukɛsii, Upíimɑ? Kɑi pɛɛ íye wɑ kɛ mɛyúipuri kópɛ ɑmɛ́ nɛ n lɛ? 28 Uu pi pɛsɛ rɛ: Unɛ́lɑ́ɑrɔ unyinɛ yɛɛ lɛ̃ wɑ. Pikɛikɔ́ ɑpi rɛ: Pɔ lɑ tɔkɛ́ hɑ mɛ wɛhɛɛ? 29 Uu rɛ: Eehei. Nɛ wuru rɛ nɔ́ mɛyúipuri kópɛ pilésɛ n lɑ ɑní nɛ ilukɛ pɛ́nɛ ɑní wɛhɛ. 30 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni likɛtɛ́ riyɑ́ likɛ́ kɛsẽ́ m pelu ɑí nɛ kúkpɑɑ tulu. Lin kúkpɑɑ n tu, nɛ́ pɛpɛɛ ń kpɑsi mɑɑ rɛ: Ani mɛyúipuri kópɛ mɛfoí lesɛ ɑni ɑpehe mɛ pɑhɑɑnkɛɛ tɔkɛ́ mɛ risɛ́, ɑni pɛɛ kɔ ilukɛ cɑ́pinɛ ɑni rinɛ́símɛ-i súúni.

Mpuri yukɛ-yukɛ nnyinɛ kɛnyɑ́rũ

(Mɑriki 4:30-32; Luki 13:18-19)

31 Yeesu uu kɔ kɛnyɑ́rũ pi kpɑ́ rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ kɔ we yɑrɛ mpuri yukɛ-yukɛ nnyinɛ kɛ usoi uu n kpísi uu ukɛcɑrɛ-i lukɛsi. 32 Ipuri kɛcɔpɛ mmɛ mɛɛ ń-yukɛ icɔ fe. Amɑ́ nn n lɛ, nkuléé kpɛɛ yɛ kɛcɑrɛ-i ɑyɛ́hɛléé kɛcɔpɛ kumɑ́ɑ. Ai pɛɛ wɑi kuléé mɑɑ kpɛ̃ ilesɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛ sinúipi ɑsi yɛ ɑyɑ́mɛ́ wɑ.

Nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ kɛnyɑ́rũ

(Luki 13:20-21)

33 Yeesu uu kɔ kɛnyɑ́rũ pi wɑi rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ kɔ we yɑrɛ nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ kɛ unɔ́si uu ntɔ píimɑ kɛ́mɛɛ n cɔ́hɔnɛpɔ uu pulu pikpɛ́ɛ ɑpi yisi.

Lɛ̃ kɛ Yeesu uu yɛ pɛɛ sinyɑ́rũ n kpísi uú nɛ pisoi céési

(Mɑriki 4:33-34)

34 Sinyɑ́rũ kɛ Yeesu uu yɛ pɛɛ kpísi uú nɛ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ n céési. Sinyɑ́rũ ŋmɑnɛ kuu yɛ pɛɛ kpísi uú nɛ pi céési. 35 Lɛ̃ kɛ ɑntepu uú pɛɛ n wɔ́i likɛ́ nɛ n wɑ nnyɑ. U pɛɛ rɛ:

Sinyɑ́rũ kɑm kpísinɛ kɛ́ nɛ n símisi. Nɛ́ sinyɑ́rũ kpísi ɑḿ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ ḿpɑ́ yo kɛkorɑɑnɛ-mɛ m pékɑɑlɛ̃ yóó.

Yeesu yɛ mɛyúipuri kópɛ kɛnyɑ́rũ kɛ̃ ɑsei símisi

36 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ yisi uu pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ yɑ́ uu kɛ́yɔ sĩ. Upipirɛtiki ɑpi u lɛɛpɔ ɑpi u pisɛ rɛ: A mɛyúipuri kópɛ mɛɛ kɛcɑrɛ-i n lɛ kɛnyɑ́rũ kɛ̃ ɑsei rɔ́ símisi. 37 Uu pi pɛsɛ rɛ: Uyɛɛ ilukɛpuri n lukɛsi yɛɛ nní Usoi Kɛpipi. 38 Kɛcɑrɛ kɛɛ nní kɛtẽ, nlukɛpuri sɔnɛ mɛɛ nní Uléécɑɑ iyɔɔpi pikɔ́, pɛpɛɛ Setɑni n tíkilɛ̃ pɛɛ nní mɛyúipuri kópɛ. 39 Ulɑ́ɑrɔ uyɛɛ mɛyúipuri kópɛ n lukɛsi yɛɛ nní Setɑni. Kɛtẽ nkɛ́ mɛtɛnɛ yɛɛ nní kúkpɑɑ. Pɛpɛɛ ń kpɑsinɛ pɛɛ nní piléécɑɑtumɛ. 40 Yɑrɛ kɑpi yɛ nní mɛyúipuri kópɛ n wɛ́hɛ ɑpi nnɑ sɛ́ mɛcɔ kɑi sɔ́nti likɛ́ kɛtẽ mɛtɛnɛ kɛtúŋɛ́ wɑ. 41 Nɛ̃́, Usoi Kɛpipi yɛ́ pinɛ́léécɑɑtumɛ tũ ɑpi pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ inɛ́yɔ́ɔpi kɛ́mɛɛ picɔ ɑkópɛ n wɑisɛ nɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ mɛwɑi kópɛ n wɑi lesɛ. 42 Api nnɑ píimɑ kɛ́mɛɛ pi sɑ́pɔ. Kei kɛ pisoi ɑpi yɛ́ mɛyɑ̃́ ténesi pin inĩ́ tɑkɑi. 43 Pɛɛ́ uyɛ-i kɛ pɛpɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃ pɔ́ɔ yɛ́ pɛɛ piusɑɑ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ n we pin tɛ́lu yɑrɛ ituŋɛ. Úye un ukómɛ uu kóm!

Mɛmɑ́ kɛnyɑ́rũ

44 Yeesu uu kɔ upipirɛtiki kɛnyɑ́rũ kɛcɔ kpɑ́ rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ kɔ we yɑrɛ nsímɛ́ mmú: Mɛmɑ́ píimɑ mɛnyinɛ mɛɛ kɛcɑrɛ kɛnyinɛ-i kúlɑɑlɛ̃. Utisi unyinɛ uu kɛyɑ́ɑ mɛmɑ́ píimɑ mɛ̃ yɛnu, uu pikúlɑɑ mɛ pɛsɛ, uu kɔ mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ ulikɔ́ nnɛ́í kpísi uu yɑ́i uú nɛ kɛcɑrɛ kɛ̃ lɔlu. 45 Yeesu uu kɔ kpɑ́ rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ kɔ we yɑrɛ ukpéénsɛ unyinɛ yɛɛ kɛyɑ́ɑ ikólɛ́ kɛcirɛ wɛ́ɛ́si. 46 Kuú hɑ nkólɛ́ mɛɛ mɛyíkíyiki ń nyɑḿ n yɛ̃́, uu sĩ́ uú hɑ ulikɔ́ nnɛ́í yɑ́i uú nɛ n lɔlu.

Kunyɛŋ́ kɛnyɑ́rũ

47 Uu kɔ kpɑ́ rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ kɔ we yɑrɛ kunyɛŋ́ kunyinɛ kɛ usoi uu mínimɑɑ-i n fṍ ɑku ikpíntomɛ́ nnyí ncɔpuri pɑɑ́lɑ. 48 Kɑku n yi, pikpíntomɛ́cɔ́pii ɑpi ku pɑsɑi ɑpi ritimɛ lesɛri ɑpi pɛɛ́ n tũ pin ikpíntomɛ́ tɛ́si, pin isɔnɛ ɑnɛ́rɛ-i wɑi pin ikópɛ fóŋɛɛ. 49 Lɛ̃ kɑi sɔ́nti likɛ́ kɛtẽ mɛtɛnɛ kumúŋɛ́-i wɑ. Piléécɑɑtumɛ yɛ hɑ sɔ́ntilɛ pikɛ́ pɛpɛɛ Uléécɑɑ mɛlɑ n wɑ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Umɛlɑ n wɑ kóólɛnɛ, 50 ɑpi pɛpɛɛ ɑ́pi Umɛlɑ n wɑ nnɑ píimɑ kɛ́mɛɛ sɑ́pɔ. Kei kɛ pisoi ɑpi yɛ́ mɛyɑ̃́ ténesi pin inĩ́ tɑkɑi.

Isé ucélɑɑ fɑlɛ nɛ ukpurɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

51 Yeesu uu upipirɛtiki pisɛ rɛ: Nɔ pɛɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑm nní n símisi ɑsei konlɛ nníí? Api rɛ: Ɛɛɛ, tɔ konlɛ. 52 Kei kuu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, isé ucélɑɑ úye un Uléécɑɑ iyɔɔpi nkɔ́ n ŋmurɛi, u we yɑrɛ úyɔsɑɑ unyinɛ yɛɛ ulikɔ́ kɛ́mɛɛ lifɑ́lɛ nɛ likpurɛ ń lesɛ.

Nɑsɑrɛti pikɔ́ ɑ́pi Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ

(Mɑriki 6:1-6; Luki 4:16-30)

53 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ nɛ sinyɑ́rũ sɛ̃ picélɑɑ pi m mɑsí, uu kei yisi uu tɔ́mpɔ, 54 uu kuyu kpɛ-i kuu iwɑ̃́ n li kɛ́mɛɛ sĩ́ uú hɑ kei Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee-i n céési. Ai pɛpɛɛ kei ń we nnɛ́í nnɔ́ɔ yipu, ɑpi yɛ pɛɛ rɛ: Yei kɛcirɛ kɛ nkó uu mpíí mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mmɛ́ tu? Íye kuu yɛ nɛ mɛwɑisɑŋɑ mmɛ́ wɑpisi? 55 Nɛ́ntɛ uyɛɛ usɛ́rɛ́ uyɛ̃ uŋmɑ́nɛ? Ái úni yɛɛ Mɑɑri? Ái upiwɑ̃ pɛɛ nní Yɑkupu nɛ Yosɛfi nɛ Simɔɔ nɛ Yuutii? 56 Ái tɔ́ nɛ upiyɛi nnɛ́í tɔ́ɔ nté kɛsẽ́ wee? Yei kɛcirɛ kuu pɛɛ mpíí ńnɑŋɛ mmú yɛ̃́? 57 Nní nnɛ́í ɑi pi tɑpisi ɑ́pi nɛ Yeesu kɛfɑ tɛnɛ. Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ápi yɛ ɑntepu kuyu-i nɛ ukɛyɔ-i u n wɑisɛlɛ̃. 58 Pinfɑtɛnɛ kucírɛ́ nnyɑ, Yeesu úu kei mɛwɑisɑŋɑ mɛyɑ̃́ wɑpisi.

14

Yohɑni Úniwolɛ nkpɔ

(Mɑriki 6:14-29; Luki 9:7-9)

1 Uyɔ́ɔpi Erooti yɛɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i Kɑlilee kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃. Uu pɛɛ kóm pin Yeesu nsímɛ́ símisi. 2 Uu upikɛikɔ́ mɑɑ rɛ: Yohɑni Úniwolɛ yɛɛ n kpu nsímɛ́ kɑpi símisi. U pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuu nní ńnɑŋɛ yɛ̃ un nɛ mɛwɑisɑŋɑ wɑpisi.

3 Asei kɛcɑ́ɑ́, Erooti yɛ pɛɛ tíyɛsɛlɛ ɑpi Yohɑni Úniwolɛ tini ɑpi pɑɑsi ɑpi kukpɑniilee tɑni. Umɑ́ɑ Filipu unɔsi kɑpi yɛ n sée rɛ Erootiyɑti nnyɑ kuú pɛɛ́ lɛ̃ wɑ. 4 Yohɑni yɛ pɛɛ Erooti mɑɑ rɛ: Áɑ ncée mɑ́ pɔkɛ́ upɔ́mɑ́ɑ unɔsi kpísi. 5 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Erooti uú pɛɛ́ lɑ ukɛ́ Yohɑni kpu, ɑmɑ́ un pɛɛ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ wuru. Pɛ̃ nɛ pɛɛ nyɑ́nilɛ rɛ Yohɑni yɛ ɑntepu lɛ. 6 Api pɛɛ kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ Erooti kɛmɑrɛyɑɑ ɑnyɑ̃́ n wɑi, Erootiyɑti ukpére uu léépɔ uu pisɑ́nɛ pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ kɛcɔpɛ yesu ɑi Erooti yúkúlú 7 uu pisoi inipɛɛ iyɛ-i símisi uu wééri rɛ ukpére uyɛ̃ un yo mpuri n lɑ, un li u m pisɛ, u yɛ́ li u pɑ. 8 Kei kɛ Erootiyɑti uu ukpére tɑ́lɑɑnkɛɛ, uyɛ̃ uu pɛɛ Erooti mɑɑ rɛ: A nté nní Yohɑni Úniwolɛ riyu kɛcɑ́ripi tɑ́í-tɑ́í kɛ́mɛɛ wɑ ɑɑ nɛ́ pɑ. 9 Kɛ Erooti uu lɛ̃ n kṍ, uripɔɔ ɑri cɑɑi. Amɑ́ uɑwééri nɛ pisɑnɛ isɛi nnyɑ, uu rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ lɛ̃ kuu m pisɛ u pɑ. 10 Uu unyinɛ tum tɛ pikɛ́ hɑ kukpɑniilee-i Yohɑni riyu tɔ. 11 Apí hɑ ríyu tɔlu ɑpí nɛ weri ɑpi ukpére uyɛ̃ pɑ, uyɛ̃ uu ri kpísi uu úni pɑ. 12 Kei kɛ Yohɑni pipirɛtiki ɑpi pɛɛ́ hɑ ɑpi u kpísi ɑpi kúlɛsi, ɑpi limɛmɑ́ɑ́ pɛɛ sĩ́ ɑpí hɑ lɛlɛɛ n wɑ nnɛ́í Yeesu kɛɛni.

Yeesu yɛ pisoi ɑ́kotokú ɑnupũ (5.000) kpínii

(Mɑriki 6:30-44; Luki 9:10-17; Yohɑni 6:1-14)

13 Kɛ Yeesu uu nsímɛ́ mmɛ̃ n kṍ, uu yisi uu kúninɔi loni rɛ ukɛ́ tɔ́mpɔ ukɛ́ hɑ umɛcirɛ kei kɛ úkɑ úu ń we n tũ. Pisoi ɑpi kóm ɑpi ɑyu nyɛɛ nɛ kei n kɔ́lɛ̃ kɛ́mɛɛ nɛ ɑ́nɑ yisi ɑpi lɛ̃ kupiyɛ n kɑnɛi ɑpí hɑ nɛ u lɛɛpɔ. 14 Kuu kúninɔi-i ń suí, uu risoiwuí yɛ́nu, tiicɔ ii íwɛ u wɑi uu pitóikɔ́ pɛɛ n hɑ́pɔ pipɔisɛntɛ loni. 15 Kɑi nnyɔ́ɔ́ n wɑ, upipirɛtiki ɑpi ukɛkúrí hɑpɔ ɑpi rɛ: Ituŋɛ yɛ nkpéni pitɛnɛ mɑsilɛ, ɑ́ri kɔ nté nɛ kuyu kúkɑ kɔlɛ̃. A pisoi kulúi mpí riyɑ́ pikɛ́ siyupi-i pilukɛlɑlɛ hɑ pikɛ́ li. 16 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Ái tílɑsi rɛ pikɛ́ tɔ́mpɔ. Ani nɔ́rinɛ́cúruu ilukɛ pi hɛ pikɛ́ li. 17 Api pɛɛ u mɑɑ rɛ: Akpɔ́nɔ́ ɑnupũ nɛ ikpíntomɛ́ itɛ́ ŋmɑnɛ kɑri nté mɑ́. 18 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Ani nɛ nté nɛ́ kɑm. 19 Kɑpí nɛ n hɑ́pɔ, uu pɛɛ pisoi riwúí tɛ̃ mɑɑ rɛ pikɛ́ mɛyúi kɛcɑ́ɑ́ tonɛ. Uu ɑkpɔ́nɔ́ ɑnupũ nyɛ̃ nɛ ikpíntomɛ́ itɛ́ iyɛ̃ kpísi uu kɛléécɑɑ weríí uu Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ, uu ɑkpɔ́nɔ́ kpɔ́kɔrinɛ uu upipirɛtiki pɑ ɑpi pisoi riwúí hɔ́ɔ́nɛ. 20 Pinnɛ́í ɑpi le ɑpi lɛpu. Upipirɛtiki ɑpi ɑkéri nyɛɛ m pɔɔnɛ cɑ́pinɛ ɑi ɑnɛ́rɛ kɛfi nɛ ɑtɛ́ yipu. 21 Pɛpɛɛ ilukɛ iyɛ̃ n li yɛ tu pitisi ŋmɑnɛ ɑ́kotokú ɑnupũ (5.000). Ápi pinɔ́si nɛ siwɑ̃́ kɛɛ̃.

Yeesu yɛ míni kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ

(Mɑriki 6:45-52; Yohɑni 6:15-21)

22 Kɑpi pilukɛ ḿ mɑsí, Yeesu uu upipirɛtiki rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ kúninɔi lõ pikɛ́ hɑ kupiyɛ ritimɛ ricɔ-pɔ u fɔsí, uyɛ̃ ukɛ́ pɛɛ kei pisoi riwúí tɛ̃ n kpiisɛlɛ̃ kɛlenɛ. 23 Kɛ pisoi ɑpi pikúũ ḿ mɑsí, uu yisi uu riyɔ́pɛ tɑɑ́ rɛ ukɛ́ kei umɛcirɛ n we un kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Uu pɛɛ kei lɛ̃ umɛcirɛ n we ɑí nɛ nnyɔ́ɔ́ wɑi. 24 Kúninɔi yɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i míni ritimɛ nɛ kɛtɑɑ piwɑi mɑsilɛ. Kɛ kuyɔ ɑku nní kukɛyu-mɛ̃ m pépuri nnyɑ, ɑ́niwɑlɛ́ ɑɑ pɛɛ ku n tɑ́ŋɑisɛ. 25 Yeesu uu riweeki kumúŋɛ́ míni kɛcɑ́ɑ́ n sɔ́nɛ un nɛ upipirɛtiki kɛ́mɛɛ sĩ́. 26 Kɑpi lɛ̃ u n yɛ̃́ un míni kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ, piipiŋɛ ii kpi nɛ iwɑmɛ mɛpehẽ, ɑpi pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ n tee rɛ: Kunírilɑ̃ yɛ ku. Api pɛɛ iwɑmɛ nɛ m pupukɛɛ. 27 Yeesu uu pɛɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ pi mɑɑ rɛ: Áni kɑpɛ pírí tónɛ. Nɛ́ɛ lo, iwɑmɛ íi kɑpɛ nɔ́ wɑ! 28 Piyɛɛ uu u mɑɑ rɛ: In tɛ mɛsei pɔ́ɔ lo, ɑ tíyɛsɛ kɛ́ míni kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ kɛ́ nɛ pɔ́ lɛɛpɔ, Upíimɑ! 29 Uu rɛ: A kɑm!

Piyɛɛ uu kúninɔi-i léepɔ uu míni kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ rɛ ukɛ́ Yeesu lɛɛpɔ. 30 Amɑ́ kuu n yɛ̃́ tɛ kuyɔ yɛ pɑ́ɑ́púlɛ, iwɑmɛ ii u loni, míni ɑmɛ pɛɛ u m muuni. Uu cɑ́ɑ́i rɛ: Upíimɑ, ɑ nɛ́ yóriyɛ! 31 Yeesu uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ kunípɛ sɑɑpɔ uu u tini uu u pisɛ rɛ: Mpɔ́fɑtɛnɛ ńn piyɛ. Yo nnyɑ kɑɑ́ tirí? 32 Kei kɛ pikɛtɛ́ ɑpi pɛɛ kúninɔi kɛ́mɛɛ lompɔ, kuyɔ ɑku sɛ́ɛ́. 33 Yeesu pipirɛtiki picɔ pɛɛ kúninɔi kɛ́mɛɛ ń we ɑpi pɛɛ́ hɑ Yeesu mɛtene wulɑ ɑpi rɛ: Pɔ mɛsei Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ.

Yeesu yɛ Kenesɑrɛti kɛtẽ kɛ́mɛɛ pitóikɔ́ pɔisɛ

(Mɑriki 6:53-56)

34 Kɑpi kupiyɛ pitɛ́ŋ́ ḿ mɑsí ɑpi Kenesɑrɛti kɛtẽ tulu, 35 kei pikɔ́ ɑpi Yeesu ceru, ɑpi pitumɛ ḿpɑ́ yei yɛ́kɑ́ɑ́sɛ rɛ pikɛ́ pisoi símisi rɛ u kɑ. Pisoi ɑpi pɛɛ pitóikɔ́ nnɛ́í nɛ u sɔ́nɑɑpɔ. 36 Api u welu rɛ ukɛ́ ŋmurɛi pitóikɔ́ pɛ̃ pikɛ́ ḿpɑ́ ukutukɑnkɑ ritimɛ ŋmɑnɛ ricɑ. Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ rińcɑ ɑpi pélu cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́.

15

Pifɑrisi nɛ pikpurɛ inyɛkii kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑriki 7:1-13)

1 Kei kɛ Pifɑrisi nɛ isé picélɑɑ pinyinɛ ɑpi Yerusɑlɛm-pɔ leemɛ ɑpi Yeesu lɛɛri ɑpi u pisɛ rɛ: 2 Yo nnyɑ kɛ pipɔ́pirɛtiki ɑpi yɛ inyɛ́kii kɛ pirɔ́kpurɛ ɑpi n yekei rilɔ́ɔ́? Lɛlɛɛ rɛ ɑ́pi yɛ nɑlɛ pikɛ́ kɛlenɛ li yɑrɛ kɑi mɛkɛɛ-mɛ n wemɛ? 3 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Nɔ̃́ ni, yo nnyɑ kɛ nɔ́ɔ Uléécɑɑ isé rilɔ́ɔ́ ɑni nɔ́pinɛ́kpurɛ inyɛkii n tikilɛ̃? 4 Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ: A upɔ́sɑ́ɑ nɛ upɔ́ni ríyu wɑisɛ. Uu kɔ rɛ úye un usɑ́ɑ nɛ́ɛ úni ɑnɔ́ɔ n wɑ, li pisɛ rɛ pikɛ́ liute kpu. 5 Amɑ́ nɔ̃́ nɛ yɛ rɛ: Úye un usɑ́ɑ nɛ́ɛ úni m mɑɑ rɛ u lɛ̃ kuú pɛɛ́ ń lɑ ukɛ́ nɛ u n lɛ̃́ Uléécɑɑ hɛlɛ, 6 u yɛ́ fe uu lɛ̃ nnyɑ usɑ́ɑ nɛ́ɛ úni nkpéni pilɛ̃́ yɑ́. Uléécɑɑ nsímɛ́ kɑni lɛ̃ fómpɔ ɑni pɛɛ nɔ́pinɛ́kpurɛ inyɛkii n tikilɛ̃. 7 Nɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ mpí! Antepu Esɑyi yɛ ɑlɑri mɑ́lɛ ukɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ mɑɑ rɛ:

8 Nnɔ́ɔ-i ŋmɑnɛ kɛ pisoi mpí ɑpi ríyu nɛ́ wɑisɛlɛ̃,

ɑmɑ́ ɑ́pi pɛɛ pisifɑ-i nɛ nɛ́ kɔ́lɛ̃.

9 Piiyɑ́hɑɑ yɛ likpɑ́rɑ́kɔɔ́ lɛ.

Pi rinyɑlɛ pin sisoipipi inyɛkii

kpísi pin céési yɑrɛ inɛ́kɔ́ yɛ nyi.

Lɛlɛɛ yɛ usoi mɛ́kpɛrinkpɛ n wɑisɛ

(Mɑriki 7:14-23)

10 Yeesu uu pɛɛ risoiwuí cɑ́pinɛ uu pi mɑɑ rɛ: Ani kutu nɛ́ ricɔ ɑni kóm ńsɔnɛ: 11 Ái lɛlɛɛ yɛ usoi nnɔɔ-i n lompɔ lɛɛ yɛ mɛ́kpɛrinkpɛ u wɑisɛ, ɑmɑ́ lɛlɛɛ yɛ unnɔɔ-i n léemɛ lɛɛ yɛ mɛ́kpɛrinkpɛ u wɑisɛ. 12 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi ukɛkúrí rinyɔsɔ́pɔ ɑpi u mɑɑ rɛ: Pɔ nyu rɛ lɛ̃ kɑɑ nní n símisi yɛ Pifɑrisi mɛyɑ̃́ ticɔ́ŋ? 13 Uu pi pɛsɛ rɛ: Kuléé kúye kun n we, kɑ́i Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we yɛɛ ku tɑmɛsi, pi ku wɛhɛnɛ. 14 Ani pi riyɑ́ kei. Pi nkpɑ́ni yɑrɛ pinyíyɛ pɛɛ pinyíyɛcɔ n tórikɛɛ? Unyíyɛ un unyíyɛcɔ n tɔrɔi, pi sɔ́ntilɛ pikɛ́ hɑ nɛ pikɛtɛ́ kúcoŋ́horɛ kunyinɛ-i lóipɔ. 15 Piyɛɛ uu pɛɛ rinɔ́ɔ yɔ́su uu Yeesu mɑɑ rɛ: A kɛnyɑ́rũ nkɛ́ ɑsei rɔ́ símisi. 16 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Aí nɛ nɔ̃́ pɛ́nɛ ɑ́ni kɑhɑnɛ nkpɑ́ni líkɑ n kõo? 17 Áni kõ tɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ yɛ usoi nnɔɔ-i n lompɔ yɛ̀ɛ̀ kɛfɑ-i hɑlɛ uu wɑi uu iyɑɑ leepɔ uu li lesɛrii? 18 Kɛfɑ kɛ́mɛɛ kɛ nsímɛ́ nn yɛ n we, nn pɛɛ nnɔ́ɔ-i tíkimɛ nń nɛ leeri. Mmɛ mɛɛ yɛ usoi mɛ́kpɛrinkpɛ wɑisɛ. 19 Lɛ̃ nnyɑ, kɛfɑ-i kɛ simúŋɛ́ kópɛ ɑsi léeri. Sɛsɛɛ yɛ tíyɛsɛ kɛ usoi uu yɛ usoi kpu, uu ucɔ unɔsi nɛ́ɛ ucɔ ulɑ kuwɑ́ncɔ wɑi, uu iwɑ́sɑ́ wɑi, uu yɑ́ɑ́i, uu kɔ ucɔ nɛ nsímɛ́ kpɑ́rɑ́, nɛ́ɛ uu ucɔ lɑ́mɑɑnkɛɛ. 20 Lɛlɛɛ yɛ usoi mɛ́kpɛrinkpɛ n wɑisɛ yɛ lɛ̃. Amɑ́ usoi unsɑ́ n nɑlɛ yɑrɛ kɛ irɔ́nyɛ́kii ii ḿ mɑ ukɛ́ kɛlenɛ li, ɑ́i yɛ́ mɛ́kpɛrinkpɛ u wɑisɛ.

Kɑnɑɑ kuyu unɔsi unyinɛ nfɑtɛnɛ

(Mɑriki 7:24-30)

21 Yeesu uu limɛmɑ́ɑ́ kei yisi uu Tiiri nɛ Sitɔɔ sitẽ-mɛ̃ tɔ́mpɔ. 22 Kɑnɑɑ kɛtẽ unɔsi unyinɛ yɛɛ kei n hɑ́pɔ uu yisi uu Yeesu lɛɛpɔ, uu pupɛi rɛ: Upíimɑ, Tɑfiti Kɛpipi, ɑ inɛ́wɛ yɛ̃. Kuníri yɛ unɛ́kpére lémɑɑpɔlɛnlɛ ɑ́i nyɑḿ! 23 Yeesu uu kɔ lɛ̃ n sɛ́ɛ́lɛ̃ lɛ́kɛ́-lɛ́kɛ́. Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi ukɛkúrí rinyɔsɔ́pɔ ɑpi rɛ: A unɔ́si nkó nɛ kutu ricɔ ukɛ́ tɔ́mpɔ. U welɛ un pupukɛɛ un nɛ rɔ́ tíkilɛ̃! 24 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ pɛɛ ń we yɑrɛ isɑ́ŋ yɛɛ m pɔ íi nɛ usẽ́ ŋmɑnɛ kɛ́mɛɛ kɛ Uléécɑɑ uu nɛ́ tummɛ.

25 Kei kɛ unɔ́si uyɛ̃ uu pɛɛ yisipɔ uú hɑ ukɛnyɑlɛ-i wúlɑ uu u mɑɑ rɛ: A risuúlu ɑ nɛ́ lɛ̃́, Upíimɑ. 26 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Ái nyɑḿ tɛ pikɛ́ siwɑ̃́ ilukɛ kpísi pikɛ́ sipɔpipi risɑ́. 27 Unɔ́si uyɛ̃ uu kɔ kpɑ́ rɛ: Mɛsei yɛ mɛ, Upíimɑ. Amɑ́ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, sipɔpipi pite pin n le, si yɛ lɛlɛɛ kɛteni-i m póroi n hínilɛ sin le. 28 Yeesu uu pɛɛ u pɛsɛ rɛ: A tíyɛ mpɔ́fɑtɛnɛ yɛ piyɛ kpɑ! Uléécɑɑ yɛ́ tíyɛsɛ lɛ̃ kɑɑ ń lɑ ɑi wɑi. Kei nní uukpére uyɛ̃ uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ pélu.

Yeesu yɛ pitóikɔ́ kulúi pɔisɛ

29 Yeesu uu kei yisi uu Kɑlilee kupiyɛ ritimɛ sĩ. Uu pɛɛ rikúú rinyinɛ tɑɑ́ uú tonɛ. 30 Kei kɛ pisoi kulúi ɑpí nɛ pipɑ́íkɔɔ́ nɛ pinyíyɛ nɛ síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́ nɛ pisímɛ́cirɛ́ nɛ pitóikɔ́ picɔ picɔ u kɑ́lɑɑpɔ ɑpi uɑnɑ-i pi lɑikɛɛ, uu pi pɔisɛntɛ. 31 Kɛ pisoi ɑpi pisímɛ́cirɛ́ n yɛ̃́ pin símisi, síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́ sin pélɑɑlɛ̃, pipɑ́íkɔɔ́ pin sɔ́nɛ, pinyíyɛ pin nyɑ́ni, ɑi nnɔ́ɔ pi yipu ɑpi pɛɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ Uleecɑɑ ríyu n wɑisɛ.

Yeesu yɛ pisoi ɑ́kotokú ɑnɑ (4.000) kpínii

(Mɑriki 8:1-10)

32 Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki séi uu pi mɑɑ rɛ: Pisoi mpí icɔ yɛ íwɛ nɛ́ welɛ. Siyɑ́ɑ sitɑɑni yɛ nsí kɑpi kɛnɛ́kúrí we ɑ́pi kɔ nkpéni líkɑ mɑ́ pikɛ́ li. Ám kɔ lɑ kɛ́ nɛ nkṹ pi kuisɛ. Insɑ́ lɛ̃, li yɛ́ hɑ ncée pi feriyɛ. 33 Upipirɛtiki ɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: Yei kɑri yɛ́ kuyúi nkú-i ilukɛ mɛyɑ̃́ tu pisoi píimɑ mpí pikɛ́ nɛ n lɛ? 34 Yeesu uu pɛɛ pi pisɛ rɛ: Akpɔ́nɔ́ ɑlɛ́ kɑni mɑ́? Api rɛ: Asɛɛi nɛ sikpíntomɛ́pi nkɑ́ripi. 35 Kei kuu pɛɛ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ tinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ kɛteni-i tonɛ. 36 Kɑpi n tónɛ, uu ɑkpɔ́nɔ́ ɑsɛɛi nyɛ̃ nɛ ikpíntomɛ́ iyɛ̃ kpísi uu Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ uu pɛɛ ɑ kpɔ́kɔrinɛ uu upipirɛtiki pɑ, ɑpi pisoi nnɛ́í hɔ́ɔ́nɛ. 37 Ḿpɑ́ úye uu le uu lɛpu. Pipirɛtiki ɑpi ɑkpɔ́nɔ́ keri nyɛɛ m pɔɔnɛ kɔ́ɔ́i ɑi ɑnɛ́rɛ ɑsɛɛi yipu. 38 Pɛpɛɛ pɛɛ n li yɛ lelɛ pitisi ŋmɑnɛ ɑ́kotokú ɑnɑ (4.000), ɑ́pi pinɔ́si nɛ siwɑ̃́ kɛmɛ́ɛ kɛɛ̃. 39 Yeesu uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pi kuisɛ, uyɛ̃ uu pɛɛ kúninɔi loni uú nɛ Mɑkɑtɑni kɛtẽ-mɛ̃ tɔ́mpɔ.

16

Pifɑrisi nɛ Pisɑtusee yɛ Yeesu pisɛ rɛ ukɛ́ mɛwɑisɑŋɑ wɑ

(Mɑriki 8:11-13; Luki 12:54-56)

1 Kɛ Yeesu uu kei n tuipɔ, Pifɑrisi nɛ Pisɑtusee ɑpi ukɛkúrí hɑpɔ, pin wɛ́ɛ́si pikɛ́ ripinɛ u wɑ. Api u pisɛ rɛ ukɛ́ mɛwɑisɑŋɑ mɛnyinɛ wɑ mɛɛ yɛ́ n nyísɛ rɛ Uléécɑɑ-i kuu léeri. 2 [Kei kuu pi pɛsɛ rɛ: Ituŋɛ in n lóipɔ kɛyómɛ kɛn n wɔŋnɛ, nɔ yɛ mɑɑ rɛ kɛyɑ́ɑ yɛ nɛni nyɑmlɛ. 3 Kɛyómɛ kɛn mmɑrɛ n sɑnnyɛ lin n hiihiilɛ̃, nɔ yɛ kɔ mɑɑ rɛ kɛyɑ́ɑ yɛ nɛni cɑɑinɛ. Nɔ yɛ felɛ ɑni kɛyómɛ mɛwee yɛnu ɑni mɛɑsei kom, ɑmɑ́ ɑ́ni yɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ituŋɛ nnyí-i nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ n wɑi ɑsei kõ!] 4 Nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisoi yɛ cɑɑilɛnlɛ hɑ́i, ɑ́pi lɑ pikɛ́ Uléécɑɑ ŋmɑnɛ ritiki. Amɑ́ mɛwɑisɑŋɑ kɑpi wɛ́ɛ́si pikɛ́ yɛ̃́. Mɛwɑisɑŋɑ mɛ̃ kɛ Yonɑɑsi uu n yɛ̃́ mɛnyinɛcɔ kɑpi yɛ́ kɔ yɛ̃. Yeesu uu pɛɛ pi yɑ́ uu tɔ́mpɔ.

Pifɑrisi nɛ Pisɑtusee nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ

(Mɑriki 8:14-21)

5 Kɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi ritimɛ ricɔ-mɛ̃ n sĩ́, upipirɛtiki ɑpi pɑlɛi pikɛ́ ɑkpɔ́nɔ́ kpísi pikɛ́ nɛ ripɛ́nɛ. 6 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ńsɔnɛ nɛ Pifɑrisi nɛ Pisɑtusee nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ. 7 Api pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ pipísɛinɛ kɑ́pɑ́ɑ́ rɛ: Kɑ́ri ɑkpɔ́nɔ́ nɛ rimpɛ́nɛmɛ nnyɑ kuu lɛ̃ cɛ́si. 8 Yeesu uu lɛ̃ ceru uu pi pisɛ rɛ: Nɔ́ pisoi mpí nfɑtɛnɛ ńn piyɛ. Yo nnyɑ kɑni lɛ̃ símɑɑnɛ rɛ ɑ́ni ɑkpɔ́nɔ́ kpísi? 9 Íye nnyɑ kɑ́ni kómɛi hɑ́i nɛ nkpéni-mɛ? Áni ɑkpɔ́nɔ́ ɑnupũ nyɛ̃ kɑpi pisoi ɑ́kotokú ɑnupũ n hɔ́ɔnɛ nɛ ɑnɛ́rɛ tɔrɔɔ nyɛɛ m pɔɔnɛ ɑni kɔ́ɔ́i léisɛɛ? 10 Áni ɑkpɔ́nɔ́ nyɛ̃ kɑpi pisoi ɑ́kotokú ɑnɑ n hɔ́ɔnɛ nɛ ɑnɛ́rɛ tɔrɔɔ nyɛɛ m pɔɔnɛ ɑni kɔ́ɔ́i pɔ̃́ kɔ léisɛɛ? 11 Íye kɑi pɛɛ wɑ nɛ nkpéni-mɛ ɑ́ni kɑhɑnɛ n kõ tɛ ɑ́i ɑkpɔ́nɔ́ kɑm tee kɑḿ pɛɛ́ nɛ mɑɑ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ nɛ Pifɑrisi nɛ Pisɑtusee nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ?

12 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ kṍ tɛ ɑ́i nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ kɑpi yɛ nɛ ɑkpɔ́nɔ́ ń wɑ kuú pɛɛ tee rɛ pikɛ́ nɛ pimɛcirɛ tĩ. Amɑ́ lɛ̃ kɛ Pifɑrisi nɛ Pisɑtusee ɑpi n céési kuu rɛ pikɛ́ nɛ pimɛcirɛ tĩ.

Piyɛɛ yɛ yɑ́mnɛ rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ

(Mɑriki 8:27-30; Luki 9:18-21)

13 Kɛ Yeesu uu Filipu kɛtẽ-mɛ̃ Sesɑree kuyu-i n lompɔ, uu upipirɛtiki pisɛ rɛ: Pisoi yɛ rɛ nɛ̃́, Usoi Kɛpipi nɛ́ɛ úye? 14 Api u pɛsɛ rɛ: Pinyinɛ yɛ símisi rɛ pɔ́ɔ Yohɑni Úniwolɛ, picɔ rɛ pɔ́ɔ Elii, picɔ pɔ́ɔ kɔ rɛ Yeremii nɛ́ɛ ɑntepuyɛ kɛcɔpɛ usɛ unyinɛ. 15 Kei kuu pɛɛ pi pisɛ rɛ: Nɔ̃́ ní, nɔ̃́ nɛ mpíí rɛ nɛ́ɛ úye? 16 Simɔɔ Piyɛɛ uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Pɔ́ɔ Kirisi kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. Pɔ́ɔ Uléécɑɑ, nfɑ́ɑ ute Kɛpipi. 17 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ rinɔ́ɔ rikpɑ́ uu rɛ: Pɔ únɑrɛkomɛ lɛ, pɔ̃́ Yonɑɑsi uŋmɑ́nɛ Simɔɔ! Li we rɛ ɑ́i kɛsoipipi kɛɛ mmú pɔ́ símisi, ɑmɑ́ Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we lo. 18 Lɛ̃ nnyɑ, kɛ́ mmú pɔ́ símisi rɛ pɔ́ɔ Piyɛɛ, liɑsei rɛ ripɑrɛ. Tipɑrɛ tɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɑm pinɛ́kɔ́ cɑ́pinɛnɛ, nkpɔ ŋmɑɑ ricuruu ńn yɛ́ ńnɑŋɛ ńkɑ pikɛcɑ́ɑ́ m mɑ́. 19 Nɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi rinɔnɔɔ kɛhɑ́nnɛ pɔ́ rimúísɛ. Pɔn yɛ linyinɛ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ n yɛ̀, Uléécɑɑ yɛ́ kɔ kɛyómɛcɑɑ-pɔ li yɛ̀. Pɔn yɛ kɔ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ yo n ŋmurɛi, Uléécɑɑ pɔ̃́ nɛ́ kɔ kɛyómɛcɑɑ-pɔ li ŋmurɛi. 20 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki rinɔ́ɔ hɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ úkɑ símisi rɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ.

Yeesu yɛ unkpɔ nɛ umɛyisɛ nsímɛ́ riyóó

(Mɑriki 8:31-9:1; Luki 9:22-27)

21 Kɑí nɛ kei n kpísi kɛ Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki pisímɛ́ kórɑɑnɛ rɛ li pisɛ rɛ ukɛ́ Yerusɑlɛm hɑ, ukɛ́ hɑ mɛyɑ̃́ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ ɑnipɛ-i íwɛ li, pikɛ́ u kpu ukɛ́ pɛɛ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. 22 Piyɛɛ uu pɛɛ u kpísi uú nɛ iyɑɑ leepɔ uú nɛ u cɛ́si rɛ: Uléécɑɑ úu yɛ́ ŋmurɛi, Upíimɑ! Líkɑ ɑ́i pɔ́ wɑinɛ! 23 Kei kɛ Yeesu uu pɑnsɛpɔ uu Piyɛɛ mɑɑ rɛ: Pɔ́ɔkɛ́ mɛ̃ pɛlɛ, Setɑni! Kɑpɛ nɛ nɛ́ rikɔ! Pɔ lɑlɛ pɔkɛ́ nɛ́ púnɛisɛntɛ kɛ́ loó! Kɛpɔ́múŋɛ́ yɛ sisoipipi kɛmúŋɛ́ lɛ, ɑ́i Uléécɑɑ kɛkɔ́.

24 Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Úye un n lɑ ukɛ́ nɛ́ ritiki, ukɛ́ umɛcirɛ pípɑí riyɑ́, uu ukunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ yɑ * uu pɛɛ nɛ́ tíki. 25 Ái líkɑ nnyɑ, úye un n lɑ ukɛ́ unfɑɑ lɔ, u n fómnilɛ. Amɑ́ úye un nɛ̃́ nnyɑ unfɑɑ n fóm, u yɛ kɑlɛ uu n yɛnu. 26 Usoi un nkpéni kɛtẽ nté likɔ́ nnɛ́í n yɛ̃ uu pɛɛ nfɑ́ɑ pɑɑ, kulɑ́ɑ kúye kuu pɛɛ yɛ̃́? Nɛ́ɛ yo kɛcirɛ kɛ usoi uu yɛ́ fe uu hɛ́ɛ́lɛ uú nɛ unfɑɑ yɛnu? 27 Usoi Kɛpipi yɛ hɑ Kɛusɑɑ mɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ sɔ́ntilɛ nɛ piléécɑɑtumɛ, ɑkɛ pɛɛ ḿpɑ́ úye lɛ̃ kuu n wɑ hɛ́ɛ́lɛ. 28 Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ: Pisoi pɛɛ nté nní ń we kɛ́mɛɛ, pinyinɛ yɛ́ nɛ̃́ Usoi Kɛpipi yɛ̃ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm inɛ́yɔ́ɔpi n lenɛ ɑpi kɛlenɛ kpíni.

17

Yeesu ipiŋɛ yɛ consɛ

(Mɑriki 9:2-13; Luki 9:28-36)

1 Siyɑ́ɑ sikpuulũ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu Piyɛɛ nɛ Yɑkupu nɛ uyɛ̃ uwɑ̃ Yohɑni kpísi ɑpí nɛ riyɔ́pɛ cɑ́cɑ́ rinyinɛ tɑɑ́ ɑpí hɑ kei pimɛcirɛ n we. 2 Kei kɛ uipiŋɛ ii piinipɛɛ iyɛ-i consɛ. Ukɛyu ɑkɛ́ n tɛ́lu yɑrɛ ituŋɛ. Uilũ ii wɑ́rɑrɑ yɑrɛ mɛtɛ́í. 3 Moisi nɛ Elii ɑpi pɛɛ kpɑ́fúmɛ, pi nɛ Yeesu pin yɔ́i. 4 Kei kɛ Piyɛɛ uu pɛɛ Yeesu mɑɑ rɛ: Upíimɑ, li nyɑmlɛ rɛ tɔkɛ́ nté n we. Pɔn n lɑ, nɛ́ sicɑ́ŋíípi sitɑɑni nté kɑrii, pɔ́ɔ kɛsɛ kpísi, Moisi kɛsɛ, Elii kɛsɛ. 5 Un kei lɛ̃ símisi, kuhopɛ pei-pei kunyinɛ ɑkú weri ɑku pi hilɑ. Tinɔ́ɔ rinyinɛ ɑri kuhopɛ kpɛ-i léeri rɛ: Nkó yɛɛ Kɛnɛ́pipi lɑlɑ kɛɛ nnɛ́pɔ́ɔnɑrɛ nnɛ́í ń te. Ani kutu kɛ ricɔ! 6 Kɛ Yeesu pipirɛtiki ɑpi rinɔ́ɔ tɛ̃ n kṍ, iwɑmɛ píimɑ ii pi loni ɑpi lólu ɑpi kɛtẽ kɛ́yu tuhu. 7 Yeesu uu pɛɛ́ nyɔsɔ́pɔ uú nɛ pi kɔ uu rɛ: Ani yisi, iwɑmɛ íi kɑpɛ nɔ́ wɑ. 8 Kɑpi inípɛɛ rinsíkɑ, Yeesu mɛcirɛ kɑpi yɛ̃́. 9 Kɑpi riyɔ́pɛ n cɛ́pilɛ̃, Yeesu uu rinɔ́ɔ ntí pi hɛ: Ani n sɛ́ɛ́lɛ̃, ɑ́ni kɑpɛ úkɑ lɛ̃ kɑni n yɛ̃́ símisi likɛ́ hɑ nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ yɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ n yisi tu.

10 Upipirɛtiki ɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɛ isé picélɑɑ ɑpi rɛ Elii yɛɛ mɛfoí sɔ́nti likɛ́ kɛlenɛ kɛtẽ kɛtɔ tu? 11 Uu pi pɛsɛ rɛ: Li pisɛ ɑsei kɛcɑ́ɑ́ rɛ Elii ukɛ́ mɛfoí pɛɛmɛ ukɛ́ ḿpɑ́ yo ripɔhɔ-i li yekei. 12 Nɛ̃́ nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ Elii yɛ pipɛɛmɛ mɑsilɛ pisoi ɑ́pi nkpɑ́ni u ceri, ɑmɑ́ ɑpí nɛ u wɑi yɑrɛ kɑpi ń lɑ. Limɛcɔ kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ kɔ piɑnipɛ-i íwɛ lenɛ. 13 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ kṍ tɛ Yohɑni Úniwolɛ nsímɛ́ kuu pi símisi.

Yeesu yɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ kɛ kuníri ɑku m pɛkɛsi pɔisɛ

(Mɑriki 9:14-29; Luki 9:37-43ɑ)

14 Kɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi risoiwuí nɛ rińkɔ, utisi unyinɛ uu ukɛkúrí nyɔsɔ́pɔ uu uɑnɑ-i wúlɑ. 15 Uu rɛ: Upíimɑ, ɑ kɛnɛ́wɑ̃́ nkɛ́ íwɛ tẽ́! Kɛ rikpínkpĩ́ pɔ́ɔ́lúlɛ ɑkɛ yɛ mɛsɛ́rɛ lóirɛntɛ ɑkɛ́ nɛ míni-i nɛ́ɛ nnɑ-i lóipɔ. 16 Nɛ nɛ pipɔ́pirɛtiki kɛ lɛɛpɔlɛ ɑ́pi fe pikɛ́ kɛ pɔisɛ. 17 Yeesu uu pɛɛ rɛ: Nɔ́ nfɑtɛnɛcirɛ́ nɛ pikpɑ́ɑ́ree mpuri mmú! Ituŋɛ ilɛ́ kɑm nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pitónɛ kpɑ́nɛ? Ituŋɛ ilɛ́ kɑm yɛ́ lɛ̃ nɛ nɔ́ n kɑhɑri? Ani nɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ nté nɛ́ kɑm. 18 Yeesu uu kuníri sɛnkɛɛ ɑku kɛŋmɑ́nɛpi kɛ-i lelu ɑkɛ mɛyéne mɛsɛ kei nní pélu. 19 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ ukɛkúrí hɑ́pɔ ɑpi iyɑɑ u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑ́ri fe tɔkɛ́ kɛŋmɑ́nɛpi kɛ̃ ɑníri pɛsɛ? 20 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Kɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nn n fíílɛ̃ nnyɑ yɛ ni. Asei kɑm nɔ́ símisi rɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nn pɛɛ mpuri yukɛ-yukɛ sei nnyinɛ n tulɑɑlɛ̃, nɔ́ yɛ pɛɛ fe ɑni riyɔ́pɛ ntí mɑɑ rɛ: A nté yisi ɑ hɑ nté-pɔ nyɛrɛ, ɑri mɛsei lɛ̃ wɑi. Líkɑ ɑ́i yɛ́ pɛɛ n we kɑni yɛ́ piwɑi m pɔɔnɛ. 21 [Piyómɛyɑ́hɑɑ nɛ pinɔ́ɔpɑhɑɑ kɛ usoi uu yɛ́ nɛ ɑníri nnyɛ́ mpuri pɛsɛ.]

Yeesu yɛ unkpɔ nɛ umɛyisɛ nsímɛ́ kpɑ́lɛ̃

(Mɑriki 9:30-32; Luki 9:22-27)

22 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi Kɑlilee kɛtẽ n kɔ́ɔ́núlɛ̃, Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Pi yɛ́ Usoi Kɛpipi tĩ ɑpi pisoi ɑnipɛ-i wɑi 23 ɑpi kɛ kopu, ɑkɛ pɛɛ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. Kuu lɛ̃ ḿ mɑ, upipirɛtiki ɑpɔɔ ɑɑ cɑɑi hɑ́i.

Uléécɑɑ kɛyɔ ulɑmpoo pihɛ́ɛlɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

24 Kɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi Kɑpɛrinɑwum n tuipɔ, pɛpɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ lɑmpoo n yɔ́su ɑpi Piyɛɛ kɛkúrí sĩ́ ɑpí hɑ u pisɛ rɛ: Nɔ́unɛ́wɛ́ɛ́sɛ úu yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ ulɑmpoo hɛ́ɛlɛ nɛ́ɛ? 25 Piyɛɛ uu pi pɛsɛ rɛ: U yɛ hɛ́ɛlɛlɛ. Kuu kɛ́yɔ-i m pɛɛpɔ, Yeesu uu u pisɛ rɛ: Íye kɑɑ músu Simɔɔ? Piyupipi nɛ́ɛ pisɑ́nɛ kɑi pisɛ rɛ pikɛ́ kɛtẽ nté piyɔɔpi lɑmpoo nɛ ítɔhɔ m pɑsii? 26 Piyɛɛ uu u pɛsɛ rɛ: Pisɑ́nɛ yɛ pi. Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ rɛ: In lɛɛ ni, ɑ́i pisɛ rɛ piyupipi pikɛ́ hɛ́ɛ́lɛ. 27 Amɑ́ ɑ́ri lɑ mɛrɔ́wɑi mɛnyinɛ mɛkɛ́ pi ricɔ́ŋ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑ hɑ kupiyɛ kɛ́mɛɛ kɛhímpi ripɔlɔ ɑɑ nkpíntomɛ́ foí kɑɑ ń tininɛ lesɛri ɑɑ nnɔ́ɔ n hɑɑsɛ. Pɔ́ kɛ́mɛɛ siwóó sɛ̃ kɑi rɔ́ m pisɛ lɛɛpɔ, ɑɑ si kpísi ɑɑ́ nɛ tɔ́ nɛ mpɔ̃́ ulɑmpoo hɛ́ɛ́lɛ.

18

Wóo Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ uwɛ́ɛ́sɛ?

(Mɑriki 9:33-37; Luki 9:46-48)

1 Likumúŋɛ́ kpɛ-i, Yeesu pipirɛtiki ɑpi ukɛkúrí hɑpɔ ɑpi u pisɛ rɛ: Wóo *Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ uwɛ́ɛ́sɛ? 2 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ kɛwɑ̃́ síńsɑ́pi kɛnyinɛ sée uu pikɛcɔpɛ kɛ nyɛrɛsɛ 3 uu rɛ: Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ nɔnsɑ́ mɛfinɛ n consɛ nɔkɛ́ siwɑ̃́ síńsɑ́pi mɛcɔ n we, ɑ́ni yɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lompɔ. 4 Lɛ̃ nnyɑ, uyɛɛ umɛcirɛ rincɛ́pisɛ uú n we yɑrɛ kɛwɑ̃́ síńsɑ́pi nkɛ́ mɛcɔ yɛɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ uwɛ́ɛ́sɛ. 5 Úye un nɛ̃́ nnyɑ kɛwɑ̃́ nkɛ́ kɛcɔ kusɑ́nɛ n yɔsí, tinɛ́cúruu ŋmɑɑ kuu lɛ̃ kusɑ́nɛ yɔsí.

Akópɛ pikɑɑsɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑriki 9:42-48; Luki 17:1-2)

6 Yeesu uu kɔ upipirɛtiki pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Amɑ́ úye un n tíyɛsɛ un siwɑ̃́ nsí kɛnyinɛ kɛɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ n tɛnɛlɛ̃ ɑkópɛ n wɑisɛ, li kutɔsi we in tɛ pi rinɑ́ipɑrɛ mulɛ-mulɛ risɑ́ɑ-i u lɛsi ɑpí nɛ mínimɑɑ kɛ́mɛɛ u nyikipɔ. 7 Kɛ kɛtẽ nkɛ́ pikɔ́ ɑpi pipikɔ́ ɑkópɛ n wɑisɛ nnyɑ, íwɛ kɑpi topori. Likɛi lɛ̃ ɑ́i piwée yɑ́nɛ. Amɑ́ úye un lɛ̃ n wɑ, íwɛ kɛ liute u topori. 8 In tɛ kupɔ́nípɛ nɛ́ɛ kupɔ́nɑ kpɛɛ yɛ ɑkópɛ pɔ́ wɑisɛ, ɑ ku riké ɑɑ kɛtɑɑ-pɔ fómni. Li kutɔsi we pɔkɛ́ unípɛ nɛ́ɛ únɑkerikɔ́ ɑɑ́ nɛ nfɑ́ɑ yɛnu nɛ kɑɑ yɛ́ ɑ́nɑ nɛ́ɛ ɑnípɛ ɑtɛ́ m mɑ́ ɑɑ́ nɛ nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ loni. 9 In tɛ mɛpɔ́nípɛɛ mɛɛ yɛ ɑkópɛ pɔ́ wɑisɛ, ɑ mɛ lesɛ ɑɑ kɛtɑɑ-pɔ fómni. Li kutɔsi we pɔkɛ́ mɛnípɛɛ mɛsɛ m mɑ́ ɑɑ́ nɛ nfɑ́ɑ yɛnu nɛ kɑɑ yɛ́ inípɛɛ itɛ́ m mɑ́ ɑɑ́ nɛ íwɛ píimɑ kɛ́mɛɛ loni nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛlõ-pɔ.

Isɑ́ŋ iyɛɛ m pɔ ɑpi i heei kɛnyɑ́rũ

(Luki 15:3-7)

10 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ nɛ siwɑ̃́ nsí kɛcɔpɛ kɛnyinɛ pilómiisɛ. Asei yɛ nyɛ rɛ *pipileecɑɑtumɛ yɛ mɛsɛ́rɛ Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we lɛɛkɛɛpɔlɛ. [ 11 Li we rɛ pisoi pɛɛ m pɔlɑɑlɛ̃ piwɛ́lɑɑ kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ́ kɑ kɛkɛ́ piɑyu lɔ.]

12 Íye kɑni yɛ̃́? Usoi un isɑ́ŋ pílɛ m mɑ́, ikɛmɛɛ isɛ in m pɔ, úu yɛ isɛ íi we pílɛ nnyí riyɔ́pɛ kɛcɑ́ɑ́ tíyɛ uú hɑ isɛ nnyí yɛɛ nní m pɔ wɛ́ɛ́sii? 13 Un n fe un i n heei, ɑsei kɑm nɔ́ símisi rɛ isɛ iyɛ̃ piheei yɛɛ urikiŋ niŋukusɛlɛ ɑi tɔ́su isɛ íi we pílɛ nnyí yɛɛ íi nní m pɔ. 14 Lɛ̃ nnyɑ, Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we úu lɑ rɛ pɛpɛɛ nní nɛ kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃, úkɑ úu kɔ pɛɛ pi wɑisɛlɛ̃ kɛcɔpɛ unyinɛ ukɛ́ pɔ.

Ucɔ ɑkópɛ pisɑ́rɛi

15 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Upɔ́cɔ un nɛ pɔ́ m púnnɛ, ɑ mɛpɔ́círɛ u lɛɛpɔ ɑɑ u nyísɛ lɛ̃ kuú nɛ pɔ́ m púnnɛ. Un n ŋmurɛi, upɔ́cɔ kɑɑ lɛ̃ ncée sɔnɛ-i pɛsɛmɛ. 16 Amɑ́ unsɑ́ nɛ kutu pɔ́ rincɔ, ɑɑ usoi usɛ nɛ́ɛ pitɛ́ kpísi ɑɑ́ nɛ u lɛɛpɔ likɛ́ wɑ rɛ pisoi pitɛ́ nɛ́ɛ pitɑɑni yɛ itɑnsei nɔ́ li ɑní nɛ nɔ́nnɛ́símɛ́ nyɔ́ɔnsɛ. 17 Amɑ́ un pɛ̃ kutu pícɔ n yɛ̀, ɑɑ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ símisi. Un kɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ kutu pícɔ n yɛ̀, ɑ u kpísi rɛ usoi yɛɛ úu Uléécɑɑ n nyu nɛ́ɛ *ulɑmpooyɔɔ́ lo.

18 Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ nɔn yɛ linyinɛ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ n yɛ̀, Uléécɑɑ yɛ́ kɔ kɛyómɛcɑɑ-pɔ li yɛ̀. Nɔn yɛ kɔ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ yo n ŋmurɛi, Uléécɑɑ pɔ̃́ nɛ́ kɔ kɛyómɛcɑɑ-pɔ li ŋmurɛi. 19 Asei kɑm kɔ nní nɔ́ símisi rɛ pisoi pitɛ́ pin nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ n kómɛinɛ kɛtẽ nté ɑpí nɛ ḿpɑ́ yo kɑpi ń lɑ pisɛ, Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we yɛ́ likɛi lɛ̃ pi pɑ. 20 Li we rɛ pisoi pitɛ́ nɛ́ɛ pitɑɑni pin tinɛ́nyíri yei n sée pin nɛ n tũ, nɛ pikɛcɔpɛ welɛ.

Ukɛikɔ́ yɛɛ ucɔ ɑkópɛ pisɑ́rɛi ń yɛ̀ kɛnyɑ́rũ

21 Kei kɛ Piyɛɛ uu Yeesu kɛyúrí rinyɔsɔ́pɔ uu rɛ: Upíimɑ! Unɛ́cɔ un nɛ nɛ́ m púnnɛntɛ, mɛlɛ́ kɑm yɛ́ fe ɑm u sɑ́rɛi? Mɛsɛɛi kɛsẽ, nɛ́ɛ íye? Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: 22 Ám pɔ́ mɑɑ rɛ mɛsɛɛi ŋmɑnɛ, ɑmɑ́ mɛsɛɛi mɛsɛɛi mɛpehẽ kuwóó nɛ ɑfɛɛrɛ́. 23 Lɛ̃ nnyɑ kɛ *Uléécɑɑ iyɔɔpi ií we yɑrɛ nsímɛ́ mmú: Uyɔ́ɔpi unyinɛ yɛɛ kɛyɑ́ɑ upikɛikɔ́ pisɛ rɛ pikɛ́ ɑwómɛ kɑpí nɛ u m mɑ́ hɛ́ɛ́lɛntɛ. 24 Kuu yɛ́ pikɛ́ɛ̃ n kórɑɑnɛ, ɑpí nɛ uukɛikɔ́ unyinɛ hɑpɔ yɛɛ riwómɛ píimɑ nɛ u m mɑ́. 25 Kɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ úu nní pihɛ́ɛlɛ n fenɛ, uukɛisɑɑ uu rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ u nɛ unɔ́si nɛ siwɑ̃́ nɛ ulikɔ́ nnɛ́í yɑ́ɑ́ pikɛ́ nɛ riwómɛ hɛ́ɛ́lɛ. 26 Ukɛikɔ́ uyɛ̃ uu kɛteni-i ɑnui kɛcɑ́ɑ́ wúlɑ uu ukɛisɑɑ kɛyu-i kpɑrɑ́ uu rɛ: A ísuúlu li kɛlenɛ Upíimɑ, nɛ́ linnɛ́í pɔ́ hɛ́ɛ́lɛ. 27 Ukɛisɑɑ uu íwɛ u téni uu u yɑ́ uu tɔ́mpɔ, uu kɔ riwómɛ tɛ̃ u hɛ. 28 Kɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ uu kei n léepɔ, uú nɛ uukɛicɔ unyinɛ sɑ́nɛ yɛɛ riwómɛ u n lukɑɑlɛ̃ yɑrɛ siwóó nkɑ́ripi kumúŋɛ́. Uu uwómɛlukɛ uyɛ̃ kɛmuũ yéu uu rɛ: A lɛ̃ kɑɑ nɛ́ n li nɛ́ hɛ́ɛ́lɛ. 29 Ukɛicɔ uyɛ̃ uu ɑnui u finɛ uu u kpurukɛɛ rɛ: A ísuúlu li kɛlenɛ, nɛ́ pɔ́ hɛ́ɛ́lɛ. 30 Amɑ́ uu yúlu, ticuruu uu tíyɛ ɑpi kukpɑniilee u tɑni rɛ ukɛ́ kei n we uú nɛ uriwomɛ hɛ́ɛ́lɛ. 31 Kɛ pikɛikɔ́ picɔ ɑpi n yɛ̃́ lɛlɛɛ n wɑi, mpɔ́ɔcɑɑi nn pi loni ɑpi yisi ɑpí hɑ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ n wɑ piukɛisɑɑ kɛɛni. 32 Ukɛisɑɑ uu pɛɛ tum ɑpi ukɛikɔ́ uyɛ̃ u séipɔ uu u mɑɑ rɛ: Pɔ́ ukɛikɔ́ kpɑ́ɑ́ree nkó! Tipɔ́wómɛ nnɛ́í kɑḿ pɛɛ pɔ́ hɛ rɛ pɔ rikɛcɑ́ɑ́ ísuúlu nɛ́ we nnyɑ. 33 Pɑ́ɑ yɛ pɛɛ upɔ́kɛicɔ nkó íwɛ tẽ́ yɑrɛ kɛ nɛ́ɛ íwɛ pɔ́ n tẽ́ mɛcɔɔ? 34 Uukɛisɑɑ uu kuwɔ́i nɛ tíyɛ ɑpi kukpɑniilee u tɑni rɛ ukɛ́ íwɛ rilélé uú nɛ uriwomɛ nnɛ́í hɛ́ɛ́lɛ.

35 Yeesu uu kɔ kpɑ́ rɛ: Nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ úye unsɑ́ yɛ uucɔ nɛ kɛfɑ kɛsɛ n sɑ́rɛi, limɛcɔ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we uu u wɑinɛ.

19

Utisi nɛ unɔ́si pitúunnɛ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Mɑriki 10:1-12)

1 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pisímɛ́ ḿ mɑsí, uu Kɑlilee kɛteni-i yisi uu Yutee kɛtẽ kɛɛ Yuritɛɛ nkoi kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ ń we sĩ. 2 Pisoi kulúi ɑpi kei u tikipɔ uu pitóikɔ́ pɔisɛntɛ. 3 Pifɑrisi pinyinɛ ɑpí nɛ u kɔ rɛ pikɛ́ ripinɛ u wɑ nnyɑ. Api u pisɛ rɛ: Ncée yɛ we rɛ utisi yɛ́ fe uu ḿpɑ́ yo mpuri nnyɑ unɔ́si yuluu? 4 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Áni Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ nsímɛ́ mmú kɑpi n wɔ́i kɛɛnlɛí? Pi wɔi rɛ: Kɛ́korɑɑnɛ, utisi nɛ unɔ́si kɛ Uléécɑɑ uu wɑ 5 uu rɛ: Lɛ̃ nnyɑ kɛ utisi uu usɑ́ɑ nɛ úni yisinɛ u nɛ unɔ́si ɑpí hɑ pɛ́nɛ ɑpi pɑnsɛ ipiŋɛ isɛ. 6 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́pi nkpéni pitɛ́, ɑmɑ́ piipiŋɛ yɛ isɛ lɛ. Lɛ̃ nnyɑ usoi úu kɑpɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu rimpɛ́nɛ kóólɛnɛ. 7 Kei kɛ Pifɑrisi ɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɛ Moisi uu pɛɛ́ mɑɑ rɛ utisi yɛ́ fe uu pitúunnɛ ritɛlɛ́ unɔ́si wɔlu uu pɛɛ u yulu. 8 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Nɔ́ɑnɛ́kíŋ ntɑkɛ nnyɑ kɛ Moisi uu ncée nɔ́ hɛ rɛ ɑni yɛ fe ɑni nɔ́pinɛ́nɔ́si lɑkɑsɛ. Ái pɛɛ kɛ́korɑɑnɛ-mɛ lɛ̃ we. 9 Asei kɑm nní nɔ́ símisi: Úye un unɔ́si n lɑkɑsɛ, linsɑ́ iwɑ́sɑ́nkɑí nnyɑ, kuu pɛɛ́ hɑ unɔ́si féé kpísi, iwɑ́sɑ́nkɑí kuu lɛ̃ wɑ. 10 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ u mɑɑ rɛ: In lɛ̃ kɑi pisɛ rɛ utisi ukɛ́ nɛ unɔ́si n we, li kutɔsi we rɛ usoi úu kɑpɛ unɔ́si kpísi. 11 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Ái pisoi nnɛ́í pɛɛ yɛ́ nsímɛ́ mmú ŋmurɛi. Pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n tíyɛsɛ rɛ pikɛ́ ŋmurɛi mɛcirɛ pɛɛ yɛ́ ŋmurɛi. 12 Li we rɛ pisoi yɛ welɛ pɛɛ ɑ́pi yɛ pinɔ́si n kpísi rɛ ɑ́pi yɛ́ fe nnyɑ. Lɛ̃ kɑpí nɛ picɔ mɑri. Pisoicɔ mɛwɑi mɛɛ lɛ̃ picɔ pɑnsɛsɛ. Picɔ pɔ́ɔ Uléécɑɑ iyɔɔpi nnyɑ pinɔ́sikpikɛ́ yɑ́. Úye un n lɑ ukɛ́ icélɑɑ nnyí kṍ uu kóm.

Yeesu yɛ siwɑ̃́ tinɔ́ɔ sɔnɛ ritikisɛ

(Mɑriki 10:13-16; Luki 18:15-17)

13 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pisoi pinyinɛ ɑpí nɛ siwɑ̃́ síńsɑ́pi sinyinɛ Yeesu hɑpɔ rɛ ukɛ́ ɑnípɛ sikɛcɑ́ɑ́ rilɑɑ ukɛ́ kɔ sikɛcɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Amɑ́ upipirɛtiki ɑpí nɛ pi cɛsi. 14 Kei kuu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani siwɑ̃́ tiyɑ́ sikɛ́ kɛnɛ́mɛɛ kɑm. Áni kɑpɛ ncée si tɑ́pisi. Likumúŋɛ́ rɛ mpí pɛɛ simɛcɔ ń we pɛɛ yɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lõ. 15 Kei kuu ɑnípɛ sikɛcɑ́ɑ́ rilɑɑ uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ kei yisi uu tɔ́mpɔ.

Uŋmɑ́nɛ mɑ́mɑ́ unyinɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑriki 10:17-31; Luki 18:18-30)

16 Kɛyɑ́ɑ kɛ uŋmɑ́nɛ unyinɛ uú nɛ Yeesu rikɔ uu u pisɛ rɛ: Sɑ́ɑ, lisɔnɛ líye kɑi pisɛ rɛ kɛ́ wɑ kɛ́ nɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ n yɛ̃́? 17 Uu u pɛsɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑɑ lisɔnɛ kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́ nɛ́ písɛi? Usɛ kóló yɛɛ Usɔnɛ. Uyɛɛ Uléécɑɑ. Pɔn n lɑ pɔkɛ́ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ̃́, isé kuu m pɑ́sii kɑɑ yɛ́ n tikilɛ̃. 18 Uu rɛ: Iyɛɛ íye? Yeesu uu rɛ: Iyɛɛ rɛ: Kɑpɛ usoi kpu, kɑpɛ iwɑ́sɑ́ wɑ, kɑpɛ nnɔ́ɔmɛ itɑnsei nyɛrɛ, kɑpɛ yɑ́ɑi. 19 A yɛ upɔ́sɑ́ɑ nɛ upɔ́ni ríyu wɑisɛ, ɑɑ kɔ upɔ́cɔ n lɑ yɑrɛ kɑɑ ripɔ́cúruu ń lɑ. 20 Uŋmɑ́nɛ uyɛ̃ uu u pɛsɛ rɛ: Nɛ lɛ̃ nnɛ́í wɑlɛ. Yo icɔ kɑi pisɛ rɛ kɛ́ wɑ? 21 Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Pɔn n lɑ pɔkɛ́ wɑ likɛ́ n nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ, ɑ n ŋme ɑ lɛ̃ kɑɑ m mɑ́ yɑ́ɑ́, ɑɑ siwóó sɛ̃ píwɛkɔɔ́ hɔ́ɔnɛ, pɔ́ pɛɛ mɛmɑ́ yɛ̃́ kɛyómɛcɑɑ-pɔ. Pɔn lɛ̃ piwɑi m mɑsí, ɑɑ pɛɛ́ weri ɑɑ nɛ́ tíki. 22 Kɛ uŋmɑ́nɛ uyɛ̃ uu lɛ̃ n kṍ, uú nɛ mpɔ́ɔcɑɑi tɔ́mpɔ, kɛ ukunipɛ ɑku nní m mulú nnyɑ.

23 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ pilonɛ yɛ nɛ umɑ́mɑ́ pɑ́ɑ́púlɛ. 24 Kɛ́ kɔ nɔ́ rikpɑ́ rɛ: Kuyooyoo kun n lɑ kukɛ́ kɛhímpi kupolɛ-i lompɔ, li yɛ́ kutɔsi m purú nɛ kɛ umɑ́mɑ́ uu yɛ́ ń lɑ ukɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ n lompɔ. 25 Kɛ upipirɛtiki pɛ̃ ɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑi pi muuni síḿ ɑpi pɛɛ rɛ: In lɛ̃, wóo yɛ́ pɛɛ fe uu píyulɑlɛ yɛnu? 26 Yeesu uu pi nyɑ́nɛi ńsɔnɛ uu pɛɛ rɛ: Lɛlɛɛ ɑ́i sisoipipi kɛ́mɛɛ kuwɑi ń we yɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kuwɑi welɛ. 27 Kei kɛ Piyɛɛ uu pɛɛ rinɔ́ɔ yɔsí uu rɛ: A ripɑí kɑri lirɔ́kɔ́ nnɛ́í n tíyɛ tɔn pɔ́ tíkilɛ̃. Yo kɑri likɛmɛɛ yɛ́nunɛ? 28 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ nɛ̃́ Usoi Kɛpipi ɑm n sɔ́nti kɛ́ mɛ́yukɔɔ́ kɛtẽ fɑlɛ kɛ Uléécɑɑ uu n consɛ kɛ́mɛɛ rinɛ́yɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tonɛ, nɔ́ kɛfi nɛ pitɛ́ mpí nɔ́ɔ nní nɛ́ rintíki, nɔ̃́ nɛ kɔ ɑtṹ kɛfi nɛ ɑtɛ́ kɛcɑ́ɑ́ túntinɛ ɑní nɛ Isirɑyɛɛli ipuri kɛfi nɛ itɛ́ iyɛ̃ pisoi kɛtɑhɑi túhɑɑnɛ. 29 Pɛpɛɛ nɛ̃́ nnyɑ síyɔ nɛ́ɛ pimɑ́ɑ nɛ piwɑ̃́ nɛ́ɛ piyɛ́i nɛ́ɛ pisɑ́ɑ nɛ́ɛ píni nɛ́ɛ pinɔ́si nɛ sipipi nɛ́ɛ sicɑrɛ n tíyɛ, yɛ́ lɛ̃ kɑpi n tíyɛntɛ yɛ̃ mɛpehẽ pílɛ, ɑpi kɔ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ́nu ɑi likɛcɑ́ɑ́ kpɑ́. 30 Pifoí mɛyɑ̃ yɛ́ pitɔ́rɔɔ pɑnsɛ, pitɔ́rɔɔ mɛyɑ̃ ɑpi pifoí.

20

Pikɛikɔ́ pɛɛ ituŋɛ ikɔ́ ikɔ́ kɛkɛi kɛ́mɛɛ n hɑ́pɔ kɛnyɑ́rũ

1 Yeesu uu kɔ kpɑ́ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ kɔ we yɑrɛ nsímɛ́ mmú: Ukɛisɑɑ unyinɛ yɛɛ kɛmɑrɛsinɛ leepɔ rɛ ukɛ́ pikɛikɔ́ wɛ́ɛ́si pikɛ́ uɑléé kɑpi yɛ n sée rɛ fiinyi kɛcɑrɛ kɛ́mɛɛ u kɛisi. 2 U nɛ pɛ̃ ɑpi kómɛinɛ rɛ ukɛ́ pi hɛ́ɛ́lɛ nnɛ́í mmɛ̃ kɑpi yɛ kɛyɑ́ɑ kɛsɛ ukɛikɔ́ n hɛ́ɛlɛ. Kei kuu pɛɛ kɛcɑrɛ-i pi tɔ́ŋsɛpɔ. 3 Kɑi ḿ pi yɑrɛ ituŋɛ mɛsɛ ɑ́mɛ we kɛfi kumúŋɛ́, uu kɔ leepɔ uu pikɛikɔ́ picɔ yɛnu, pɛ̃ pin kɛ́yɑɑ́lɑ-i mɛ́woo nyɛnu. 4 Uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ɔkɛ́ hɑ kɔ kɛnɛ́cɑrɛ-i kɛisi kɛ́ nnɛ́í mmɛ̃ kɑi m pisɛ nɔ́ hɛ́ɛ́lɛ. 5 Api yisi ɑpi sĩ́. Uu kɔ ituŋɛ kɛcírɛ kumúŋɛ́ nɛ nnyɔ́ɔ́ mɛtɑɑni kumúŋɛ́ piléepɔ kpɑ́, uu kɔ pikɛikɔ́ picɔ kpísi. 6 Kɑi nnyɔ́ɔ́ mɛnupũ ḿ pi, uu kɔ piléepɔ kpɑ́ uu pinyinɛ yɛnu pin kei nyɛnu, uu pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni nté mɛ́woo nyɛnu ituŋɛ nɛ imɛlólɛ́? 7 Api u pɛsɛ rɛ: Lɛlɛɛ rɛ úkɑ úu pikɛi rɔ́ kpísi. Uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ɔkɛ́ kɔ n ŋme ɑni hɑ kɛnɛ́cɑrɛ-i kɛisi.

8 Kɑi nnyɔ́ɔ́ n wɑ, ucɑrɛte uyɛ̃ uu uyɛɛ ulikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃ mɑɑ rɛ: A pikɛikɔ́ pɛ̃ sée ɑɑ pɛpɛɛ mɛtɔ́rɔɔ ń kɑ nɛ pihɛ́ɛ́lɛ korɑɑnɛ ɑɑ́ nɛ pifoí kɛ́tɔ pɑ́ɑ́lɑ́. 9 Pɛpɛɛ nnyɔ́ɔ́ mɛnupũ kumúŋɛ́ pikɛi n kórɑɑnɛ ɑpí weri, ḿpɑ́ úye uu nnɛ́í mmɛ̃ kɑpi yɛ kɛyɑ́ɑ kɛsɛ ukɛikɔ́ n hɛ́ɛlɛ yɔ́su. 10 Kɛ pikɛikɔ́ foí pɛ̃ ɑpi ń kɑ, ɑpí m músu rɛ piihɛ́ɛ́ yɛ́ picɔ ikɔ́ rifɑɑu. Amɑ́ ḿpɑ́ úye uu nnɛ́í nsɛ mmɛ̃ kɑpi yɛ kɛyɑ́ɑ kɛsɛ ukɛikɔ́ n hɛ́ɛlɛ yɔ́su. 11 Api kɛwóóyɔɔ́ kɛ-i iŋmúlɑɑ nɛ ukɛisɑɑ uyɛ̃ iwɔ́hɔ́ loni. 12 Api rɛ: Mpí pɛɛ nní pikɛi mɛtɔ́rɔɔ mmɛ́ ń kɑ yɛ wɑlɛ ituŋɛ mɛkɔ́ɔ́nú mɛsɛ. Aɑ pɛɛ tɔ́ nɛ pɛ̃ nnɛ́í nsɛ hɛ́ɛlɛ, in kɔ nɛ tɔ́ɔ mɛyɑ̃́ ntuŋɛ nɛ mpɔɔnɛ kõ. 13 Ukɛisɑɑ uyɛ̃ uu piusɛ rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Ám inípɛɛ pɔ́ li, unɛ́sɑ́nɛ! Ái rɔ kómɛinɛlɛ rɛ nnɛ́í mmɛ̃ kɑpi yɛ kɛyɑ́ɑ kɛsɛ ukɛikɔ́ n hɛ́ɛlɛ kɑɑ yɛ́ yɔsíi? 14 A lipɔ́kɔ́ kpísi ɑɑ tɔ́mpɔ! Nɛ lɑlɛ kɛ́ nɔ́ nɛ uyɛɛ pikɛi mɛtɔ́rɔɔ mmɛ́ ń kɑ nnɛ́í nsɛ hɛ́ɛ́lɛ. 15 Yɑrɛ ɑ́m ncée mɑ́ kɛ́ linɛ́kɔ́ nɛ mɛnɛ́lɑ wɑ, nɛ́ɛ íye? Nɛ́ɛ pɔ inípɛɛ wɔŋnɛ rɛ nɛ kɛfɑ lɑ́ɑ́rú nnyɑ? 16 Kei kɛ Yeesu uu rikpɑ́ rɛ limɛcɔ kɛ pitɔ́rɔɔ ɑpi yɛ́ pɑnsɛ pifoí, pifoí ɑpi pitɔ́rɔɔ.

Yeesu yɛ mɛtɑ́ɑ́nũ unkpɔ nɛ umɛyisɛ nsímɛ́ símisi

(Mɑriki 10:32-34; Luki 18:31-34)

17 Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ Yerusɑlɛm n tɔ́su, uu upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ iyɑɑ séi uu pi mɑɑ rɛ: 18 Nɔ nyɑ́nii, Yerusɑlɛm kɑri nní símpɔ pikɛ́ hɑ kei Usoi Kɛpipi tĩ pikɛ́ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ ɑnipɛ-i wɑ, pɛ̃ pikɛ́ nɛ u túhɑɑnɛ ɑpi yekei rɛ pikɛ́ u kpu. 19 Pi yɛ́ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ ɑnipɛ-i u wɑ, ɑpi mɛ́woo u nyɑ́nɛi ɑpi isɛ́í u fopii ɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii, uu pɛɛ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi.

Lɛ̃ kɛ Yɑkupu nɛ Yohɑni uni uu Yeesu m pisɛ

(Mɑriki 10:35-45)

20 Kei kɛ unɔsi uu upiŋmɑ́nɛ kɛtɛ́, Yɑkupu nɛ Yohɑni kpísi uú nɛ Yeesu lɛɛpɔ, uu ukɛyu-i wúlɑ uú nɛ u téni. 21 Yeesu uu pɛɛ u pisɛ rɛ: Yo kɑɑ́ lɑ kɛ́ pɔ́ wɑ? Uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Nɛ lɑ rɛ ɑ ŋmurɛi rɛ pɔ́ tíyɛsɛ pinɛ́ŋmɑ́nɛ mpí kɛtɛ́ ɑpí mɑsí ipɔ́yɔ́ɔpi kɛ́mɛɛ tonɛ, ucɔ kupɔ́lukɛ-lukɛ, ucɔ kupɔ́míi-mɛ̃. 22 Yeesu uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Áni nyu lɛ̃ kɑni kei nní n welu. Nɔ́ fe ɑni ntóósi kɛporipi kɑm n nírunɛ níruu? Api rɛ: Ɛɛɛ, tɔ́ fe. 23 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ mɛsei ntóósi kɛporipi mɛnɛ́cɔ n ntí. Amɑ́ in kunɛ́lukɛ-lukɛ nɛ́ɛ kunɛ́míi mɛtonɛ nkɔ́ mmú, ɑ́i nɛ́ɛ yɛ́ tíyɛsɛ likɛ́ nɛ lɛ̃. Pɛ̃ nnyɑ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu sitónɛ sɛ̃ n nyɔ́ɔnsɛlɛ̃ kuu si pɑnɛ.

24 Kɛ upipirɛtiki kɛfi tɔrɔɔ mpí pɔ́ɔ lɛ̃ n kṍ, piripɔɔ ɑrí nɛ pimɑ́rɛcɔ pitɛ́ mpí cɑɑi. 25 Yeesu uu pinnɛ́í séi uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ nyulɛ rɛ pɛ̃ kɑpi n kpíilɛ̃ tɛ ɑyu piwɛ́ɛ́sɛ yɛ pinnɑŋɛ nɛ ɑ wéékusɛlɛnlɛ, pisoi kɛcirɛ pin pinnɑŋɛ ɑ nyísɛlɛ̃. 26 Amɑ́ ɑ́i limɛcɔ kɑi nɔ̃́ kɛ́mɛɛ we. Úye un n lɑ ukɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ uwɛ́ɛ́sɛ, ukɛ́ pɑnsɛ nɔ́unɛ́kɛikɔ́. 27 Úye un kɔ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ ikpéẽ n lɑ, liute ukɛ́ nɔ́unɛ́lɑ́si. 28 Limɛcɔ kɛ Usoi Kɛpipi ɑ́kɛ kɑ rɛ pikɛ́ kɛ n kɛisi. Amɑ́ kɛ kɑlɛ rɛ kɛkɛ́ picɔ kɛisi kɛkɛ́ kɔ kɛnfɑɑ kpísi kɛkɛ́ piɑkópɛ nnyɑ hɛ likɛ́ nɛ pisoi mɛyɑ̃ ɑyu lɔ.

Yeesu yɛ pinyíyɛ pitɛ́ pɔisɛ

(Mɑriki 10:46-52; Luki 18:35-43)

29 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi Yeriko kuyu tulu. Kɑpi kei n yisi pin tɔ́su, tisoiwuí píimɑ rinyinɛ ɑri un n tikilɛ̃. 30 Kei kɛ pinyíyɛ pitɛ́ pinyinɛ pɛɛ ricéetimɛ n tṹ ɑpi kṍ tɛ Yeesu yɛɛ tɔ́su. Api pɛɛ sicɑ́ɑ́ilɑ kɑ́pɑ́ɑ́ rɛ: Upíimɑ, Tɑfiti Kɛpipi, ɑ irɔ́wɛ ripɑí! 31 Pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi pi cɛ́si rɛ pikɛ́ risɛ́ɛ́, ɑmɑ́ ɑpi pɛɛ mɛyɑ̃́ n cɑ́ɑ́i ŋmɑɑ nɛ ńnɑŋɛ rɛ: Upíimɑ, Tɑfiti Kɛpipi, ɑ irɔ́wɛ ripɑí! 32 Yeesu uu pɛɛ nyɛrɛ, uu pi séi uu pi pisɛ rɛ: Yo kɑní lɑ kɛ́ nɔ́ wɑ? 33 Api u pɛsɛ rɛ: Upíimɑ, tɔ lɑ rɛ ɑ wɑ irɔ́nípɛɛ ikɛ́ wúkulɛ. 34 Yeesu uu piiwɛ pɑí uu piinipɛɛ cɑ, mɛsɛ nɛ mɛsɛ, inípɛɛ ii wúkulɛ, pikɛtɛ́ ɑpi pɛɛ u tiki.

21

Yeesu yɛ Yerusɑlɛm kuyu loni

(Mɑriki 11:1-11; Luki 19:28-40; Yohɑni 12:12-19)

1 Kɛ Yeesu nɛ upisencɔ ɑpi Yerusɑlɛm n nyɑhɑipɔ, ɑpi Olifiyee rikúú mɛtene Pɛtifɑsee kuyu-i lompɔ. Yeesu uu upipirɛtiki pitɛ́ tum 2 uu pi mɑɑ rɛ: Ani kuyu nkú kpɛɛ nní nɔ́kɛnɛ́yu-pɔ ń we kɛ́mɛɛ hɑpɔ. Nɔ́ mɛsɛ nɛ mɛsɛ kɛminɑɑyɑhɑ kɛnyinɛ lɛɛpɔ, kɛ nɛ kɛkɛpipi sin torɑɑlɛ̃. Ani si fénnɛ ɑní nɛ nɛ́ si weri. 3 Úye un ń-ye nɔ́ m pisɛ, ɑni u pɛsɛ rɛ: Upíimɑ yɛ si lɑlɛ. Liute yɛ́ kei nní nɔ́ riyɑ́ ɑni tɔ́mpɔ.

4 Lɛ̃ kɛ ɑntepu uú pɛɛ ḿ mɑ likɛ́ nɛ n wɑ nnyɑ kɑi lɛ̃ wɑ. U pɛɛ́ mɑɑ rɛ:

5 Ani Siyɔɔ kuyu pikɔ́ mɑɑ rɛ:

Ani ripɑí, nɔ́unɛ́yɔ́ɔpi yɛɛ nní nɔ́kɛnɛ́mɛɛ wemɛ.

Usoi niŋɛ-niŋɛ lo,

kɛminɑɑ kɛpipi kɛcɑ́ɑ́ kuu túnti.

6 Upipirɛtiki ɑpi yisi ɑpi tɔ́mpɔ, ɑpí hɑ wɑi yɑrɛ kuu pi n forii. 7 Apí nɛ kɛminɑɑ nɛ kɛkɛpipi weri ɑpi pimɛlɑpɛ sikɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑi ɑpi mɛkɛcɑ́ɑ́ u tonsɛ. 8 Pisoi kulúi ɑpi pisitukɑnkɑ lesɛ ɑpi ncée-i tɑ́ŋɛntɛ, picɔ ɑpi ɑpɛ́i hɛ́piri ɑpi tɑ́ŋɛntɛ rɛ pikɛ́ nɛ ríyu u wɑisɛ. 9 Pisoi pɛɛ ukɛyu n sɔ́nɛ nɛ pɛpɛɛ ukɛpirɛ n tíkilɛ̃ ɑpi pɛɛ́ n cɑ́ɑ́i rɛ: Tɑfiti Kɛpipi, ɑni uyɛɛ n sɔ́nti nɛ Upíimɑ rinyiri ritɑɑ́sɛ! Osɑnnɑ, ɑni urinyiri kɛyómɛcɑɑ-pɔ ritɑɑ́sɛ! 10 Kɛ Yeesu uu Yerusɑlɛm kuyu-i n lompɔ, ɑi pisoi nnɛ́í lémesi ɑpi pɛɛ́ m písɛinɛ rɛ: Usoi úye kɛcirɛ yɛ nkó? 11 Pisoi pɛɛ u n tíkilɛ̃ ɑpi rɛ: Uyɛɛ ɑntepu Yeesu, Kɑlilee kɛtẽ-pɔ Nɑsɑrɛti ukɔ́ lo.

Yeesu yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i pikpéensɛ lɑkɑsɛ

(Mɑriki 11:15-19; Luki 19:45-48; Yohɑni 2:13-22)

12 Yeesu uu Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ lompɔ uu pɛpɛɛ kei n yɑ́lisi nɛ pɛpɛɛ n lɛ́ɛ́ri nnɛ́í lɑ́kɑsɛ. Uu pɛpɛɛ siwóó n cɔhɔnɛ ɑtɑɑpili nɛ pilɔ́ɔlɑ̃yɑ́i situmpi lɑ́uli. 13 Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ: Pi yɛ́ Kɛnɛ́yɔ sée rɛ kɛyómɛyɑ́hɑɑyɔ. Amɑ́ nɔ̃́ nɛ kɛ ripɔ́lɔ́sɛlɛ piyɑɑlukɛ kuhorɛ. 14 Kɛ Yeesu uu kei lɛ̃ ń we, pinyíyɛ nɛ síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́ ɑsí hɑpɔ ɑsí nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ u kɔ uu si pɔisɛntɛ. 15 Amɑ́ kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ nɛ isé picélɑɑ ɑpi mɛwɑi píimɑ kɛ Yeesu uu n wɑpisi n yɛ̃́ nɛ siwɑ̃́ sɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ n cɑ́ɑ́i rɛ: Osɑnnɑ, Tɑfiti Kɛpipi, ɑi pi tóósi. 16 Kei kɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: Pɔ kómɛi lɛ̃ kɑpi nní n cɑ́ɑ́ii? Yeesu uu rɛ: Ɛɛɛ. Uu pɛɛ pi pisɛ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑhɑnɛ Uléécɑɑ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ nsímɛ́ mmú n kɛɛ̃ tɛ: Pɔ tíyɛsɛ ɑí nɛ siwɑ̃́ síńsɑ́pi nɛ siwɑ̃́ fɛnfɛ̃í pɛ́nɛ ɑsi pɔ́ m pɑkɑrɛntɛɛ? 17 Yeesu uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ kei pi yɑ́ uu kuyu lelu uú hɑ Petɑnii-pɔ finɛ.

Yeesu yɛ kúfikiyee ɑnɔ́ɔ wɑ

(Mɑriki 11:12-14, 20-24)

18 Kɑi n weesi, Yeesu uu yisi un Yerusɑlɛm tɔ́su, nkṹ nn u wɑi. 19 Uu kúfikiyee ricéetimɛ yɛnupɔ, uu sɔ́nɛpɔ uú nɛ ku kɔ, ɑmɑ́ mɛpɛ́i ŋmɑnɛ kuu lɛɛpɔ. Uu pɛɛ kuléé kpɛ̃ mɑɑ rɛ: Pɑ́ɑ nkpéni kɔ píkɑi mɑ́runɛ! Kei nní, kúfikiyee kpɛ̃ ɑku kóósi. 20 Kɛ upipirɛtiki ɑpi lɛ̃ n yɛ̃́, ɑi nnɔ́ɔ pi yipu ɑpi pɛɛ rɛ: Íye kɛ kúfikiyee nkú ɑku nní mɛsɛ nɛ mɛsɛ kólɑɑpɔ? 21 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Kɛ́ ɑsei kɛcɑ́ɑ́ nɔ́ símisi rɛ nɔn Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ nɔnsɑ́ kɔ n tíru, nɔ́ fe ɑni lɛ̃ kɑm nní kuléé nkú n wɑ mɛcɔ wɑi. Ái kɔ lɛ̃ ŋmɑnɛ, ticuruu, nɔ́ fe ɑni riyɔ́pɛ ntí mɑɑ rɛ: A kei yisi ɑ hɑ mínimɑɑ-i ripɔlɔ, ɑi kɔ mɛsei lɛ̃ wɑi. 22 Nɔn Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃, nɔ́ yɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑni yɛ kɛyómɛyɑ́hɑɑ-i m pisɛ yɛ̃.

Yei kɛ Yeesu nnɑŋɛ nn léeri?

(Mɑriki 11:27-33; Luki 20:1-8)

23 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i lompɔ un we un pisoi céési, pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ ɑpí hɑpɔ ɑpí nɛ u kɔ ɑpi u pisɛ rɛ: Ńnɑŋɛ ń-ye kɑɑ́ nɛ nní wɑi? Úye yɛɛ ńnɑŋɛ pɔ́ hɛ pɔkɛ́ nɛ nní n wɑi? 24 Yeesu uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Nɛ lɑ kɛ́ nsɛ nɔ́ pisɛ. Nɔn tinɔ́ɔ nɛ́ m pɛsɛ, nɛ́ pɛɛ nɔ́ símisi ńnɑŋɛ mmɛ̃ kɑḿ nɛ lɛ̃ n wɑi. 25 Nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ pisɛ rɛ wóo Yohɑni tummɛ rɛ ukɛ́ pisoi míni wolɛ? Uléécɑɑ nɛ́ɛ pisoi pɛɛ u tummɛ? Api pɛɛ símɑɑnɛ rɛ: Tɔn nkpéni m mɑɑ rɛ Uléécɑɑ yɛɛ u tummɛ, u yɛ́ rɔ́ pisɛ rɛ: Kɑi pɛɛ íye wɑ kɑ́ni nɛ Yohɑni nsímɛ́ ŋmurɛi? 26 Tɔn kɔ m mɑɑ rɛ pisoi pɛɛ u tummɛ, ɑ́i yɛ́ wɑ. Tɔ pɛɛ risoiwuí wurulɛ. Li we rɛ pisoi nnɛ́í yɛ Yohɑni nyɑ́nilɛ rɛ ɑntepu lo. 27 Api pɛɛ mɛsɛ Yeesu rinɔ́ɔ pɛsɛ rɛ: Ári nyu. Uyɛ̃ uu kɔ pi pɛsɛ rɛ: Nɛ̃́ ɑ́m kɔ nɔ́ símisinɛ ńnɑŋɛ mmɛ̃ kɑḿ nɛ lɛ̃ n wɑi.

Utisi unyinɛ piŋmɑ́nɛ pitɛ́ kɛnyɑ́rũ

28 Yeesu uu kɔ pipisɛ pi kpɑ́ rɛ: Ń-ye kɑni kɛnyɑ́rũ nkɛ́-i yɛ̃́? Pi rɛ utisi unyinɛ yɛɛ pɛɛ piŋmɑ́nɛ pitɛ́ mɑ́, uu kɛyɑ́ɑ uŋmɑ́nɛ wɛ́ɛ́sɛ mɑɑ rɛ: Unɛ́ŋmɑ́nɛ, ɑ nɛni wɑɑsi ɑ hɑ ɑnɛ́léé nyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ fiinyi kɛcɑrɛ kɛ́mɛɛ kɛisi. 29 Uŋmɑ́nɛ uu u pɛsɛ rɛ: Ám sĩ! Kɑi rinkpɑ́sɛ, uu kɛmúŋɛ́ consɛ, uu yisi uu wɑɑsi. 30 Utisi uyɛ̃ uu kɔ uŋmɑ́nɛ tɔrɔɔ limɛcɔ mɑlɛ. Uyɛ̃ uu rɛ: Ɛɛɛ, nɛ kõ, Sɑ́ɑ. Amɑ́ úu pɛɛ nkpɑ́ni wɑɑsi. 31 Yeesu uu pɛɛ pi pisɛ rɛ: Nɔ músu rɛ wóo pikɛtɛ́ kɛcɔpɛ usɑ́ɑ mɛlɑ wɑ? Api rɛ ufoí lo. Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ pilɑmpooyɔɔ́ nɛ piwɑ́sɑ́nkɑí yɛ́ nɛ kɛkpéẽ nɔ́ wɑ ɑpi Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lompɔ. 32 Li we rɛ Yohɑni Úniwolɛ yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ kɑlɛ uu ɑsei ncee nɔ́ nyísɛ, ɑ́ni nɛ kutu u ricɔ. Amɑ́ pilɑmpooyɔɔ́ nɛ piwɑ́sɑ́nkɑí ɑpi unsímɛ́ ŋmurɛi. Ani kɔ lɛ̃ nnɛ́í yɛ́nu, ɑmɑ́ ɑ́ni mɛfinɛ consɛ nɔkɛ́ unsímɛ́ ŋmurɛi.

Pikɛikɔ́ pɛɛ rikpɑ́kɑ́rɑ́ m mɑ́ kɛnyɑ́rũ

(Mɑriki 12:1-12; Luki 20:9-19)

33 Yeesu uu pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ani kɔ kɛnyɑ́rũ kɛcɔ kutu ricɔ: Ucɑrɛte unyinɛ yɛɛ we, uu ɑléé nyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ fiinyi kɛcɑrɛ tɑmɛsi, uu mmɛlɛ wɑi uú nɛ kɛ kɔ́ɔ́nú. Uu kɔ kɛcɑrɛ kɛ-i kuhórɛ túni uu kɛ́tɑcɛrii mɔm kei kɑpi yɛ́ pítɑ n cɛ́rii. Uu kɔ limɛmɑ́ɑ́ kɛmɛ́rɛ́ cɑ́cɑ́ kɛnyinɛ mɔm uu pɛɛ pikɛikɔ́ wɛ́ɛ́si rɛ pikɛ́ kɛcɑrɛ kɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ u m pɑílɛ̃ ukɛ́ ncée hɑ ukɛ́ kɑm. 34 Kɑi ɑléépipi nyɛ̃ kutúũ n tu, uu upilɑsi yukusɛ rɛ pikɛ́ hɑ upikɛikɔ́ pɛ-i uɑléépipi u yɔ́ɔmɛ. 35 Pikɛikɔ́ pɛ̃ ɑpi pilɑ́si mpí cɔ́pii. Api usɛ kɑii ɑpi ucɔ kopu, ɑpi utɑ́ɑ́nũ ɑpɑrɛ tɑpisi uu kpi. 36 Ucɑrɛte uu kɔ pilɑ́si picɔ piyukusɛ kpɑ́, pɛ̃ pin kulúi we nɛ pifoí. Pikɛikɔ́ pɛ̃ ɑpi kɔ pɛ̃ wɑi yɑrɛ lɛ̃ kɑpi pilɑ́si foí n wɑ mɛcɔ. 37 Uu picérei pɔɔnɛ uu uuŋmɑ́nɛ yukusɛ uu pikɛmɛɛ tum, un músu rɛ: Ḿpɑ́ likɛ́ íye wɑ, pi yɛ́ unɛ́ŋmɑ́nɛ wuri. 38 Amɑ́ kɛ pikɛikɔ́ ɑpi uuŋmɑ́nɛ uyɛ̃ n yɛ̃́, ɑpi pimɛcɔpɛcirɛ n tee rɛ: Nkó yɛɛ mɑsí usɑ́ɑ mɛmɑ́ nnɛ́í te. Ani kɑm tɔkɛ́ u kpu tɔkɛ́ pɛɛ umɛmɑ́ n te. 39 Kuu n tuipɔ, ɑpi u tini ɑpi kɛcɑrɛ ilúkɛ́ u sɑ́ ɑpi u kopu. 40 Kɛ Yeesu uu pinyɑ́rũ ḿ mɑsí, uu pi pisɛ rɛ: Ucɑrɛte uyɛ̃ un hɑ n kɑ, yo kuu yɛ́ pikɛikɔ́ pɛ̃ wɑ? 41 Api rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: U pikɛikɔ́ kpɑ́kɑ́rɑ́ pɛ̃ mɛkópɛ kóninɛ. Pilicɔ ɑ́i yɛ́ nkpɑ́ni íwɛ u wɑ. Uu pɛɛ́ hɑ pikɛikɔ́ féé forii rɛ pikɛ́ kɛcɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ u m pɑílɛ̃, ɑpipi ɑn m pi, ɑpi yɛ u túúni. 42 Kei kɛ Yeesu uu pi pisɛ rɛ: Áni nsímɛ́ mmú píkɑi Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ kɛ́ɛ́nlɛ̃ tɛ:

Tipɑrɛ kɛ pimɔ́mɛ ɑpi n fóm tɛɛ pɑnsɛ ricírɛ-cirɛ tɛɛ kɛnui-i ń wee?

Upíimɑ yɛɛ lɛ̃ wɑ. Mɛwɑisɑŋɑ kuu rɔ́ n yɛ́nɛisɛ yɛ mɛ̃!

43 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, nɔ́ mpí, nɔ́ɔ nní Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ ń we, pi yɛ́ ikɛmɛɛ nɔ́ lesɛ ɑpi mpuri féé mɛɛ Uléécɑɑ mɛlɑ n wɑi tonsɛ. 44 [Lin úye n fóm un tipɑrɛ tɛ̃ tinkpɔu, u yɛ́ selesi. Lin úye n fóm tin ukɛcɑ́ɑ́ n loó, ti yɛ́ u nɑ̃]. 45 Kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pifɑrisi ɑpi Yeesu sinyɑ́rũ sɛ̃ n kṍ, ɑpi céru rɛ pɛ̃ kuú nɛ mɑ́nɛ. 46 Api pɛɛ icée n wɛ́ɛ́si pikɛ́ nɛ u tĩ, pin kɔ pɛɛ risoiwuí wuru rɛ pisoi yɛ u nyɑ́ni rɛ u ɑntepu lɛ nnyɑ.

22

Pinɔ́sikpikɛ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ kɛnyɑ́rũ

(Luki 14:15-24)

1 Yeesu uu kɔ kɛnyɑ́rũ kɛcɔ pi kpɑ́ rɛ: 2 Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ kɔ we yɑrɛ nsímɛ́ mmú: Uyɔ́ɔpi unyinɛ yɛɛ kɛyɑ́ɑ uuŋmɑ́nɛ yɛɛ unɔ́si n kpísi ɑnyɑ̃́ píimɑ wɑi. 3 Uu upikɛikɔ́ tum tɛ pikɛ́ hɑ pisoi séleimɛ pikɛ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ li. Amɑ́ pisoi ɑpi isɑ́nɛséi iyɛ̃ yulu ɑpi ɑnyɑ̃́ wéntɛ. 4 Uu kɔ pikɛikɔ́ picɔ pitumɛ kpɑ́ uu pi mɑɑ rɛ: Ani pisɑ́nɛ sée ɑni pi símisi rɛ: Anyɑ̃́ ilukɛ yɛ pipele mɑsilɛ. Anɛ́nɑ́ɑlɑ nɛ inɛ́sɛɛ kpɔkɔɔ́ kɑm kṍ. Ḿpɑ́ yo yɛ kɛ́yu wɑlɛ. Ani kɑm ɑni pinɔ́sikpikɛ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ li. 5 Ápi nkpɑ́ni isɑ́nɛséi iyɛ̃ kutu ricɔ. Ḿpɑ́ úye uu ulikɔ́-mɛ̃ tɔ́mpɔ. Picɔ ɑpi sicɑrɛ wɑikɛɛ, picɔ ɑpi ɑyɑ́ɑ tɔ́ŋɑɑpɔ 6 pitɔ́rɔɔ pɔ́ɔ pikɛikɔ́ pɛ̃ cɔ́pii ɑpi isɛi pi wɑisɛ ɑpi pɛɛ pi kóni. 7 Ai uyɔ́ɔpi kuwɔ́i wɑi, uu upisɔ́ɔ́cɑ tum ɑpí hɑ pisoi pɛ̃ kóni ɑpi pikuyu nnɑ ŋmɑɑsi. 8 Uu pɛɛ upikɛikɔ́ picɔ mɑɑ rɛ: Anyɑ̃́ ilukɛ yɛ pipele mɑsilɛ, ɑmɑ́ pisɑ́nɛ ɑ́pi pɛɛ ikulukɛ tulɑɑlɛ̃. 9 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni sicéepɛnɛ-i léepɔ, nɔn píye n yɛ̃, ɑni kusɑ́nɛ pi séiri. 10 Upikɛikɔ́ pɛ̃ ɑpi yisi ɑpi icée tóói ɑpi pisoi nnɛ́í kɑpi n yɛ̃́ sélei, pisɔnɛ nɛ pikópɛ, pisɑ́nɛ ɑpi pɛɛ kɛnyɑ̃́yɔ yipu. 11 Kei kɛ uyɔ́ɔpi uu pɛɛ lompɔ rɛ ukɛ́ pisɑ́nɛ pɛ̃ yɑ́ɑ́si, uu usoi unyinɛ yɛnu yɛɛ úu inyɑ́nlũ n tɑnɑɑlɛ̃. 12 Uu u pisɛ rɛ: Unɛ́sɑ́nɛ, íye kɑɑ wɑ ɑɑ́ nɛ nté lonti ɑ́ɑ kɔ inyɑ́nlũ tɑnɑɑlɛ̃? Ai utisi muuni uú n sɛ́ɛ́lɛ̃. 13 Uyɔ́ɔpi uu pɛɛ pikɛikɔ́ mɑɑ rɛ: Ani ɑ́nɑ nɛ ɑnípɛ u pɑɑsi ɑni kɛtɑhɑi kuŋmɑhɑ-i u sɑ́pɔ. Kei kuu yɛ́ n téni un inĩ́ tɑkɑi. 14 Yeesu uu pɛɛ rɛ: Li we rɛ pisoi kulúi kɑpi sée, ɑmɑ́ pɛ̃ kɑpi pikɛcɔpɛ n wɛ́ɛ ɑ́pi pɛɛ kulúi we.

Lɑmpoo kɑpi yɛ Rɔm uyɔɔpi píimɑ n hɛ́ɛlɛ

(Mɑriki 12:13-17; Luki 20:20-26)

15 Kei kɛ Pifɑrisi ɑpi pɛɛ símɑɑnɛ rɛ íye kɑpi yɛ́ nɛ Yeesu ripinɛ wɑ pikɛ́ nɛ unnɔɔsimɛ́ cirɛ u n tĩ́. 16 Api pipirɛtiki pinyinɛ nɛ Erooti pipirɛtiki pinyinɛ lesɛ ɑpi tum tɛ pikɛ́ hɑ Yeesu mɑɑ rɛ: Upíimɑ, tɔ nyulɛ rɛ ɑsei ŋmɑnɛ kɑɑ yɛ símisi. Pɔ yɛ kɔ Uléécɑɑ ncee pisoi céesilɛ nɛ ɑsei. Ḿpɑ́ usoi ukɛ́ íye nsɑ́ ńnɑŋɛ m mɑ́, ɑ́ɑ yɛ uinipɛɛ n wuru pɔn nɛ símisi. 17 Tɔ lɑ rɛ ɑ kɛpɔ́múŋɛ́ rɔ́ símisi tɔkɛ́ yɛ̃́ tɛ ncée yɛ we rɛ tɔkɛ́ yɛ Rɔm uyɔɔpi lɑmpoo hɛ́ɛ́lɛ nɛ́ɛ ɑ́ri kɑpɛ yɛ hɛ́ɛlɛ? 18 Amɑ́ Yeesu pɔ̃́ nɛ pimɛsɔhɔ kópɛ kɑpi n wɑi pinyuwɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ. Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ mpí, yo nnyɑ kɑni nɛ́ peikɛɛ? 19 Ani nɛ siwóó sɛ̃ kɑni yɛ nɛ lɑmpoo n hɛ́ɛlɛ kɑm nkɛ̃́! Api mɛwóópipi mɛsɛ nɛ u hɑpɔ. 20 Uu pɛɛ pi pisɛ rɛ: Úye riyu nɛ úye rinyiri tɛɛ nní mɛkɛcɑ́ɑ́ we? 21 Api u pɛsɛ rɛ: Sesɑɑ lo. Kei kɛ Yeesu uu kɔ pi mɑɑ rɛ: In lɛ̃, ɑni Sesɑɑ likɔ́ Sesɑɑ pɑ, ɑni Uléécɑɑ likɔ́ Uléécɑɑ pɑ. 22 Kuu lɛ̃ tinɔ́ɔ tɛ̃ pi m pɛsɛ, ɑi nnɔ́ɔ pi yipu ɑpi pɛɛ u yɑ́ ɑpi tɔ́mpɔ.

Pisɑtusee nɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ mɛyisɛ nsímɛ́

(Mɑriki 12:18-27; Luki 20:27-40)

23 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ cirɛ kɛ Pisɑtusee ɑpi Yeesu kɛ́mɛɛ hɑ. Pisɑtusee pɛɛ tee rɛ pikpɔkpɔ ɑ́pi yɛ nkpɔ-i yisi. Api sĩ́ ɑpí hɑ Yeesu lɛɛpɔ, ɑpi u pisɛ rɛ: Sɑ́ɑ, Moisi yɛ mɑɑ rɛ: 24 Unɔ́sikɔ́ úye un n kpu unsɑ́ kɛwɑ̃́ m mɑ́, li pisɛ rɛ uuwɑ̃ yɛɛ yɛ́ unɔ́si uyɛ̃ kukúmɑnnɔsi kpísi uu umɑ́ɑ mpuri wɑi. 25 Too! Amɑ́ piŋmɑ́nɛ pinyinɛ pɛɛ pɛɛ kɛrɔ́cɔpɛ nté we. Pi pimɑ́rɛcɔ pisɛɛi lɛ. Umɑ́ɑ uu unɔ́si kpísi, uu kpi úu kɛwɑ̃́ yɛ̃. Uwɑ̃́ uu pɛɛ umɑ́ɑ ukúmɑnnɔsi kpísi. 26 Uyɛ̃ uu kɔ limɛcɔ kpi, uu ukúmɑnnɔsi uyɛ̃ nɛ utɑ́ɑ́nũ yɑ́. Ai lɛ̃ n wɑi hɑ́i nɛ usɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i kɛ́mɛɛ-pɔ. 27 Pɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, unɔ́si uyɛ̃ pɔ́ɔ kɔ kpi. 28 Tɔ lɑ tɔkɛ́ nkpéni pɔ́ pisɛ rɛ kɛ pimɑ́rɛcɔ pisɛɛi pɛ̃ ɑpi nní pinnɛ́í unɔ́si uyɛ̃ n kpísi, pi uye unɔsi yɛ hɑ lo, kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ pikpɔkpɔ ɑpí hɑ nkpɔ kɛ́mɛɛ n yisinɛ? 29 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ kɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ kirɑɑsɛntɛ. Áni Nléécɑɑsimɛ́ ɑsei kómɛi, ɑ́ni kɔ Uléécɑɑ nnɑŋɛ nyu. 30 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ pikpɔkpɔ ɑpí hɑ n yisinɛ, pitisi ɑ́pi pinɔ́si kpíkɛsinɛ, pinɔ́si pɑ́ɑ kɔ pilɑ sɔ́ɔnkɛɛnɛ. Amɑ́ pimɛfinɛ yɛ́ hɑ n we yɑrɛ piléécɑɑtumɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ. 31 Áni lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pikpɔkpɔ mɛyisɛ kɛcɑ́ɑ́ nɔ́ ḿ mɑ ɑpi Unsímɛ́ Ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lu kɛ́ɛ̃, nɛ́ɛ yo? U mɑɑ rɛ: 32 Nɛ́ɛ Apirɑhɑm Uleecɑɑ nɛ Isɑɑki Uleecɑɑ nɛ Yɑkupu Uleecɑɑ. Uléécɑɑ úu pikpɔkpɔ Uleecɑɑ ɑmɑ́ u pinyɑ́nnyɑ̃́ Uleecɑɑ lɛ. 33 Kɛ pisoi pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ pin kutu u cɔlɛ̃ ɑpi lɛ̃ n kṍ, uicélɑɑ iyɛ̃ ii pi loni ńsɔnɛ.

Isé iyɛɛ Uléécɑɑ isé kɛcɔpɛ icɔ n fe

(Mɑriki 12:28-34; Luki 10:25-28)

34 Kɛ Pifɑrisi ɑpi n kṍ tɛ Yeesu yɛ Pisɑtusee feriyɛ uu sɛ́ɛ́sɛ, ɑpi cɑ́pinɛ. 35 Pikɛcɔpɛ isé ucélɑɑ unyinɛ uu pɛɛ ripinɛ Yeesu wɑi uu u pisɛ rɛ: 36 Ucélɑɑ, Uléécɑɑ iseé nnɛ́í kɛ́mɛɛ íye yɛɛ imɑ́ɑ?

37 Yeesu uu rɛ: A Upíimɑ, Upɔ́léécɑɑ n lɑ nɛ kɛpɔ́fɑ nnɛ́í, nɛ ipɔ́soi nnɛ́í, nɛ kɛpɔ́múŋɛ́ nnɛ́í. 38 Iyɛɛ isé foí, iyɛɛ kɔ innɛ́í kɛcɔpɛ imɑ́ɑ. 39 Ilírũ yɛɛ ifoí iyɛ̃ mɛcɔ n sɑ́ yɛ nnyí: A upɔ́cɔ n lɑ yɑrɛ kɑɑ ripɔ́cúruu ń lɑ. 40 Isé nnyí kɛtɛ́ yɛɛ isé nɛ ɑntepuyɛ icélɑɑ riyíkí.

Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nɛ Tɑfiti kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑriki 12:35-37; Luki 20:41-44)

41 Kɛ Pifɑrisi ɑpi lɛ̃ n cɑ́pinɛ, Yeesu uu pɛɛ pi pisɛ rɛ: 42 Íye kɑni uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ kɛcɑ́ɑ́ músu? Úye kɛpipi yɛ kɛ? Api u pɛsɛ rɛ Tɑfiti Kɛpipi yɛ kɛ. 43 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: In lɛ̃, íye kɑi wɑ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Tɑfiti mɛtɛ́í hɛ uú nɛ u séi rɛ Upíimɑ? Tɑfiti yɛ pɛɛ́ mɑɑ rɛ: 44 Upíimɑ yɛ Unɛ́píimɑ mɑɑ rɛ:

A kunɛ́lukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tonɛ

hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm yɛ́

pipɔ́lɑ́ɑrɔ kɛpɔ́nyɑ́lɛ-i n cɔ.

45 In tɛ Tɑfiti yɛ mɛsei u sée rɛ Upíimɑ, íye kɛ uyɛ̃ cirɛ uu yɛ́ kɔ pɛɛ Tɑfiti Kɛpipi?

46 Pifɑrisi pɛ̃ ɑ́pi fe pikɛ́ ńkɑ Yeesu pɛsɛ. Kɑí nɛ kei n kpísi, úkɑ úu yɛ pɛɛ kɑhɑ ukɛ́ nnyinɛ u pisɛ.

23

Yeesu yɛ rɛ pisoi pikɛ́ pimɛcirɛ nɛ isé picélɑɑ nɛ Pifɑrisi tĩ

(Mɑriki 12:38-39; Luki 11:43,46; 20:45-47)

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu pɛɛ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ nɛ upipirɛtiki-mɛ̃ pɑnsɛpɔ uu pi mɑɑ rɛ: 2 Isé picélɑɑ nɛ Pifɑrisi kɑí pɛɛ́ we rɛ pikɛ́ isé kɛ Moisi uu nɔ́ ḿ pɑ ɑsei nɔ́ símisi. 3 Li nɛ sɑ́ rɛ nɔkɛ́ piicélɑɑ rimúlú ɑni kɔ i tiki. Amɑ́ ɑ́ni kɑpɛ yɛ pimɛwɑi nɛ yírɑɑnɛ. Li we rɛ pɛ̃ nɛ yɛ picɔ céesi rɛ pikɛ́ piicélɑɑ ritiki, ɑmɑ́ piricuruu ɑ́pi yɛ pɛɛ i ritiki. 4 Pi yɛ limúlɛ-mulɛ pɑɑsilɛ ɑpi picɔ yɑsɛ, piricuruu ɑ́pi yɛ pɛɛ líkɑ ricɑ. 5 Pi ḿpɑ́ yo wɑi rɛ pisoi pikɛ́ yɛ pi yɛ̃ nnyɑ. Lɛ̃ nnyɑ kɑpi yɛ Nléécɑɑsimɛ́ silɔɔpi kɑpi ritii kɛcɑ́ɑ́ riḿmɛɛlú mɛpɛ́rɛ́ rikpɑ́sɛ ɑpi kɔ pisitukɑnkɑ ɑtimɛ nwɛ́pí mɛpɛ́rɛ́ kpɑ́sɛ ɑi picɔ sikɔ́ feriyɛ. 6 Sitónɛ foí kɑpi yɛ kɛlukɛ kɛ́mɛɛ nɛ Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee-i n lɑ. 7 Pi lɑ rɛ pisoi pikɛ́ ipɑkɑrɛ nɛ pi n yɑ́hɑɑnkɛɛ sicɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ, pikɛ́ yɛ kɔ pi sée rɛ picélɑɑ. 8 Amɑ́ nɔ̃́ ɑ́ni kɑpɛ yɛ tíyɛ pikɛ́ yɛ nɔ́ sée rɛ picélɑɑ. Nɔ nɔ́nnɛ́nɛ́í pimɑ́rɛcɔ lɛ. Usoi usɛ kóló yɛɛ kɔ nɔ́unɛ́célɑɑ. 9 Áni kɑpɛ yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ úkɑ sée rɛ nɔ́unɛ́sɑ́ɑ. Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ cirɛníŋɛ kɑni m mɑ́ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ we. 10 Áni kɑpɛ yɛ tíyɛ pikɛ́ yɛ nɔ́ sée rɛ úyukɔɔ́. Nɔ́unɛ́yukɔɔ́ yɛ usɛ lɛ. Uyɛɛ nní uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. 11 Nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ uwɛ́ɛ́sɛ ukɛ́ pɑnsɛ nɔ́unɛ́kɛikɔ́. 12 Úye un umɛcirɛ rintɑɑ́sɛ, li yɛ u ricɛpisɛlɛ. Úye un umɛcirɛ rincɛpisɛ, li yɛ u ritɑɑ́sɛlɛ.

Yeesu yɛ isé picélɑɑ nɛ Pifɑrisi kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi kɛsi

(Mɑriki 12:40; Luki 11:39-52; 20:45-47)

13 Íwɛ kɑni topori, nɔ́ isé picélɑɑ nɛ nɔ́ Pifɑrisi mpí. Nɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ lɛ! Nɔ yɛ pisoi ncée tɑ́pisilɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lõ. Nɔ́rinɛ́cúruu ɑ́ni yɛ lompɔ, ɑ́ni kɔ pɛɛ pɛpɛɛ ń lɑ yɑ́nɛ pikɛ́ lompɔ.

14 [Íwɛ kɑni topori, nɔ́ isé picélɑɑ nɛ nɔ́ Pifɑrisi mpí. Nɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ lɛ! Nɔ́ɔ pikúmɑnnɔsi ɑnipɛ-i lɛ̃ kɑpi m mɑ́ yɔ́ɔi, ɑni yɛ kɔ pɛɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si ɑi nɑ́ŋɑi pisoi pikɛ́ nɛ nɔ́ n yɛ̃́ nnyɑ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu íwɛ iyɛɛ íi icɔ m mɑ́ nɔ́ wɑinɛ.] 15 Íwɛ kɑni topori, nɔ́ isé picélɑɑ nɛ nɔ́ Pifɑrisi mpí. Nɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ lɛ! Kɛtẽ nkɛ́ nnɛ́í nɛ mínimɑɑ kɑni kɑ́lɛ̃ tɛ nɔkɛ́ usɛ unyinɛ yɛ̃ nɔkɛ́ u pɑnsɛsɛ nɔ́unɛ́pirɛtiki. Nɔn liute piyɛ́nɛ m mɑsí, ɑni tíyɛsɛ uu pɑnsɛ usoi nkó kɑí nɛ n sɑ́ rɛ pikɛ́ íwɛ tɛnɛcirɛ́ kɛlõ kɛ́mɛɛ íwɛ lukɛisɛ ikɛ́ nɔ́inɛ́kɔ́ n fe mɛtɛ́. 16 Íwɛ kɑni topori, nɔ́ pinyíyɛ mpí, nɔ́ɔ nní pisoicɔ n séni! Nɔ yɛ mɑɑ rɛ: Úye un Uléécɑɑ kɛyɔ n sée uú nɛ wééri rɛ u yɛ́ linyinɛ wɑ, u yɛ́ fe uu lipiwɑi yɑ́. Amɑ́ úye un wurɑ yɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i ń we n sée uú nɛ wééri rɛ u yɛ́ linyinɛ wɑ, ncée ńn we rɛ ukɛ́ lipiwɑi riyɑ́. 17 Nɔ́ piníri nɛ pinyíyɛ mpí! Wurɑ nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛɛ wurɑ uyɛ̃ m pɑnsɛsɛ Uléécɑɑ likɔ́, yo yɛɛ likɛtɛ́ kɛcɔpɛ ríyu mɑ́ nɛ licɔ? 18 Nɔ yɛ kɔ mɑɑ rɛ: Úye un Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ kɛnyɔ́ɔnsɛhúúpi n sée uú nɛ wééri rɛ u yɛ́ linyinɛ wɑ, u yɛ́ fe uu lipiwɑi yɑ́. Amɑ́ úye un inyɔ́ɔnsɛsɛɛ yɛɛ kɛhúúpi kɛcɑ́ɑ́ ń lɑ́ɑlɛ̃ n sée uú nɛ wééri rɛ u yɛ́ linyinɛ wɑ, úu ncée mɑ́ ukɛ́ lipiwɑi riyɑ́. 19 Nɔ́ pinyíyɛ mpí! Isɛɛ kɑpí nɛ n nyɔ́ɔnsɛ ɑpi kɛhúúpi kɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑ nɛ kɛhúúpi kɛɛ i m pɑnsɛsɛ Uléécɑɑ likɔ́, yo yɛɛ likɛtɛ́ kɛcɔpɛ ríyu mɑ́ nɛ licɔ? 20 Lɛ̃ nnyɑ, úye un kɛnyɔ́ɔnsɛhúúpi n sée uú nɛ wééri, kɛlõ kɛ̃ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ kei ń we kuu sée uú nɛ wééri. 21 Úye un Uléécɑɑ kɛyɔ n sée uú nɛ wééri, Uléécɑɑ kɛyɔ nɛ Uléécɑɑ yɛɛ kɛkɛmɛɛ ń we kuu sée uú nɛ wééri. 22 Úye un kɛyómɛcɑɑ n sée uú nɛ wééri, Uléécɑɑ riyɔɔpitũ nɛ Uléécɑɑ yɛɛ rikɛcɑ́ɑ́ ń tṹ kuu sée uú nɛ wééri.

23 Íwɛ kɑni topori, nɔ́ isé picélɑɑ nɛ nɔ́ Pifɑrisi mpí. Nɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ lɛ. Nɔ yɛ ḿpɑ́ yo hɔɔnɛlɛ, ɑní nɛ mɑnti nɛ ɑyɛ́hɛpɛi ncɔpuri pɛ́nɛ ɑni hɔ́ɔ́nɛ ɑwɛ́lɛ́ kɛfi, ɑni Uléécɑɑ kuwɛ́lɛ́ kusɛ pɑ. Amɑ́ ɑ́ni yɛ pɛɛ isé nnɛ́í kɛcɔpɛ ipíimɑ yɑrɛ nní ɑsei piwɛ́lɑɑ nɛ usoicɔ piwɛtu nɛ ɑsei pitiki nkɔ́ nɛ pikɛi wɑ. Lɛ̃ kɑí pɛɛ pisɛ rɛ nɔkɛ́ n tikilɛ̃ nɔn pɛɛ kɔ nɛ litɔ́rɔɔ licɔ nní wɑi. 24 Nɔ́ pinyíyɛ mpí, nɔ́ɔ nní pisoicɔ n séni. Nɔ yɛ kúcɛrii nɛ ńsɔ lesɛlɛ, ɑni pɛɛ ísu nɛ pɛ́nɛ ɑni muuni.

25 Íwɛ kɑni topori, nɔ́ isé picélɑɑ nɛ nɔ́ Pifɑrisi mpí! Nɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ lɛ. Nɔ we yɑrɛ mpí pɛɛ yɛ kɛhee nɛ kɛcɑ́ripi kɛpirɛ ŋmɑnɛ n hɛɛrɛ ɑpi kɛmɛ́ɛ yɑ́ mɛcɔ. Lɛ̃ kɑpi yɛ sikɛmɛɛ n li nɛ kɑpi yɛ ń ntí yɛ pɛɛ liyɑɑ-yɑɑ lɛ kɑpi n kɑ́ipinkɛɛ. 26 Nɔ́ Pifɑrisi, pinyíyɛ mpí! Ani yɛ kɛhee nɛ kɛcɑ́ripi kɛ́mɛɛ mɛfoí hɛɛrɛ, kɛpirɛ yɛ́ pɛɛ limɛcɔ sɔnɛsi.

27 Íwɛ kɑni topori, nɔ́ isé picélɑɑ nɛ nɔ́ Pifɑrisi mpí! Nɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ lɛ. Nɔ we yɑrɛ rikpíí mmɛlɛ kɑpi míni tomɛ́ n túkɛi ɑri pɛɛ́ n wɑriyɛ póí-póí ńsɔnɛ mɛcɔ, nɛ́ḿpɑ́kɑnɛ ɑsoikɔhɔ nɛ líkpɛrinkpɛkɔɔ́ lɛɛ rikɛmɛɛ yipɑɑlɛ̃. 28 Limɛcɔ kɑní we. Nɔ pisoi kɛyu-i nyísɛlɛ̃ tɛ nɔ isé tíkilɛnlɛ, nɛ́ḿpɑ́kɑnɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi nɛ mɛwɑi kópɛ mɛɛ nɔ́sinɛ́fɑ-i yipɑɑlɛ̃. 29 Íwɛ kɑni topori, nɔ́ isé picélɑɑ nɛ nɔ́ Pifɑrisi mpí! Nɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ lɛ. Nɔ yɛ ɑntepuyɛ ɑkpíí mɔ́nlɛ ɑni pɛpɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃ ɑkɔ́ sɔnukusɛ 30 ɑni pɛɛ rɛ: Tɔn pɛɛ pirɔ́kpurɛ isoi kumúŋɛ́ kpɛ-i n we, ɑ́ri yɛ́ pɛɛ ŋmurɛi tɔkɛ́ pi rikpɑ́ tɔkɛ́ nɛ ɑntepuyɛ kṍ. 31 Nɔ pɛɛ lɛ̃ nyísɛlɛ ɑni nɔ́rinɛ́cúruu yɑ́mnɛ rɛ nɔ pɛpɛɛ ɑntepuyɛ n kṍ sipirɛ̃ lɛ. 32 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni mɛsɛ nɔ́pinɛ́kpurɛ mɛwɑi kópɛ nɛ kɛ́yu mɑhɑ̃ nɛ kɛ́tɔ-pɔ! 33 Nɔ́ iwɑ́ɑ kpɑ́kɑ́rɑ́ nnyí! Íye kɑni yɛ́ wɑ ɑ́ni yɛ́ nɛ nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ n lompɔ. 34 Ani kõ tɛ nɛ́ ɑntepuyɛ nɛ pisoi pɛɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ m mɑ́ nɛ isé picélɑɑ kɛcirɛ nɔ́ pɑ́mɛ. Nɔ́ picɔ kṍ, ɑni picɔ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii, ɑni kɔ nɔ́ɑnɛ́yómɛyɑ́hɑɑlee-i picɔ isɛ́í súúkɛɛ, ɑni kɔ picɔ ḿpɑ́ kuyu kúye-i n tikilɛ̃ nɔn wéékusɛlɛ̃. 35 Lɛ̃ nnyɑ kɛ pɛ̃ nnɛ́í kɑni n kṍ ɑ́pi kɔ líkɑ wɑ nkpɔ nń nɛ nɔ́ tɛnɛnɛ, kɑi n kpíimɛ usɔnɛ Apɛɛli kɛ́mɛɛ ɑí nɛ sĩ Perekiyɑ uŋmɑ́nɛ Sɑkɑrii kɑni Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ kɛlõ sɔnɛ nɛ kɛnyɔ́ɔnsɛhúúpi kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ ń kpu kɛ́mɛɛ-pɔ. 36 Kɛ́ ɑsei nɔ́ símisi rɛ nfɑ́ɑni pisoi mpí pɛɛ mɛwɑi kópɛ mɛ̃ ɑkpɑnii yɛnnɛ.

Yeesu ripɔɔ yɛ cɑɑi Yerusɑlɛm nnyɑ

(Luki 13:34-35)

37 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu pɛɛ Yerusɑlɛm pikɔ́ mɑɑ rɛ: Nɔ̃́ Yerusɑlɛm pikɔ́, nɔ yɛ ɑntepuyɛ kónlɛ ɑni kɔ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n tummɛ ɑpɑrɛ tɑpisi ɑni kóni. Mɛlɛ́ kɛsẽ kɑḿ pɛɛ́ lɑ kɛ́ nɔ́ cɑ́pinɛ yɑrɛ kɛ kucɑ̃́yɑhɑ ɑku yɛ kuɑmɛ́ŋ́ mɛtene kusipipi n tɑ̃ líkɑ ɑ́i yɛ si wɑ mɛcɔ ɑni yúlu? 38 Lɛ̃ nnyɑ, Uléécɑɑ kɛyɔ yɛ́ mɛŋmɑnɛ n we úkɑ úu yɛ́ n we. 39 Ani kõ tɛ ɑ́ni nɛni piyɛ́nɛ nɛ́ kpɑ́nɛ likɛ́ hɑ nɛ tu kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑni yɛ́ hɑ ḿ mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ ukɛ́ uyɛɛ Upíimɑ rinyiri nɛ n wemɛ rikpɑ́!

24

Yeesu rɛ Uléécɑɑ kɛyɔ yɛ́ fori

(Mɑriki 13:1-2; Luki 21:5-6)

1 Yeesu uu pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i léeri un tɔ́su. Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ́ nɛ u rikɔ rɛ pikɛ́ kɛmɛmɔmɛ u nyísɛ. 2 Amɑ́ Yeesu pɔ́ɔ pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Lɛ̃ nnɛ́í kɑni nní n nyɑ́ni, ɑsei kɛcɑ́ɑ́, li sɔ́nti likɛ́ wɑ ripɑrɛ ríkɑ ɑ́ri yɛ́ ricɔ kɛcɑ́ɑ́ n tɔsilɛ̃. Linnɛ́í mmú yɛ sɔ́ntilɛ likɛ́ fori tɛ́kɛ́-tɛ́kɛ́.

Lɛlɛɛ n nyísɛ rɛ kɛtẽ yɛ kɛtɛnɛ tu

(Mɑriki 13:3-13; Luki 21:7-19)

3 Yeesu uu pɛɛ sĩ́ uú hɑ Olifiyee rikúú kɛcɑ́ɑ́ tonɛ. Upipirɛtiki ɑpi kei u kɑ́lɑɑpɔ ɑpi u pisɛ rɛ: A rɔ́ símisi píyei kɑi lɛ̃ wɑinɛ, nɛ yo kɑri yɛ́ kɔ nɛ ceri rɛ mɛpɔ́pɛɛmɛ mɛɛ lɛ̃ tu rɛ kɛtẽ kɛtɔ yɛ kɛ̃. 4 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ńsɔnɛ, ɑ́ni kɑpɛ tíyɛ unyinɛ ukɛ́ kuyúi nɔ́ tɑ̃. 5 Pisoi kulúi yɛ́ sɔ́nɑɑmɛ usɛ usɛ, ɑpi yɛ rinɛ́nyíri nɛ pisoi mɛyɑ̃ kirɑɑsɛntɛ ɑpi yɛ pi mɑɑ rɛ: Nɛ́ɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑpi yɛ́ pisoi kulúi kuyúi tɑ̃. 6 Nɔ́ kṍ tɛ ɑtɔpi yɛ nɔ́kɛnɛ́kúrí nɛ́ɛ kɛtɑɑ-pɔ wɑi, ɑmɑ́ ɑ́ni kɑpɛ nfɑsimɛ́ tónɛ. Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ likɛ́ wɑ kɑi lɛ̃ wɑi. Amɑ́ kɛ́tɔ ɑ́kɛ kɑhɑnɛ n tu. 7 Nsoipuri nnyinɛ yɛ́ yisi nn nsoipuri ncɔ nɛ tɔpu, kɛyɔ́ɔpitẽ ɑkɛ kɛyɔ́ɔpitẽ kɛcɔ nɛ tɔpu, nkṹ nn silõ sinyinɛ leeri, kɛtẽ ɑkɛ silõ sinyinɛ yeŋesi. 8 Lɛ̃ nnɛ́í yɛ we yɑrɛ kɛ mɛmɑ́rɛnlõ ɑmɛ yɛ unɔ́si pikɛ́hɛ̃ n kórɑɑnɛ. 9 Pɛɛ́ uyɛ-i kɛ pisoi ɑpi yɛ́ nɔ́ kpísi ɑpi nɔ́pinɛ́lɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i wɑi, ɑpi íwɛ nɔ́ wɑi ɑpi nɔ́ kóni. Isoipuri nnɛ́í ii kɔ nɛ̃́ nnyɑ nɔ́inɛ́puri yulu. 10 Kei kɑi yɛ́ pɛɛ pisoi mɛyɑ̃ nɛ kɛlólɛ́-mɛ̃ hɑ, ɑpi pɛɛ́ n yɑ́mnɛntɛnɛ, ɑpi pɛɛ ipuri n yúinnɛ. 11 Antepuyɛ nɔɔmɛ kulúi yɛ́ léemɛ ɑpi pisoi mɛyɑ̃ kirɑɑsɛntɛ. 12 Mɛwɑi kópɛ yɛ́ kɛ́yu mɑhɑ̃, pisoi mɛyɑ̃ nlɑ nn pɛɛ hɑ́su. 13 Amɑ́ úye un tinkɑ́hɑ́-kɑ́hɑ́ nɛ kɛ́tɔ-pɔ Uléécɑɑ yɛ́ uriyu lɔ. 14 Uléécɑɑ iyɔɔpi Nsímɛ́ Kɛcirɛ mɛɛ kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ kɔ́ɔ́núnɛ isoipuri nnɛ́í ikɛ́ kṍ. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ḿpɑ́ yo kɛtɔ ɑkɛ pɛɛ tulu.

Íwɛ píimɑ mɛkɑmɛ

(Mɑriki 13:14-23; Luki 21:20-24)

15 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Antepu Tɑniyɛɛli yɛ pɛɛ́ mɑɑ rɛ kumúŋɛ́ kunyinɛ yɛ́ kɑm ɑni ncɑɑi píimɑ mɛɛ yɛ n cɔ́kɔi yɛnu nn kɛlõ sɔnɛ riyíkí-i tṹ. Úye un nsímɛ́ mmɛ̃ n kɛɛ̃, ukɛ́ musí ukɛ́ liɑsei kõ. 16 Lin lɛ̃ n wɑ, pɛpɛɛ Yutee kɛtẽ kɛ́mɛɛ ń we pikɛ́ wuri ɑpi ɑyɔ́pɛ tɑɑ́. 17 Uyɛɛ yɛ́ hɑ kulee ipirɑɑ kɛcɑ́ɑ́ ń we, ukɛ́ wuri úu kɑpɛ rɛ ukɛ́ nkpɑ́ni kukɛmɛɛ lompɔ ukɛ́ linyinɛ kpísi ukɛ́ nɛ ripɛ́nɛ. 18 Uyɛɛ kɛcɑrɛ-i ń we, úu kɑpɛ nkpɑ́ni rɛ ukɛ́ wurimɛ ukɛ́ kɛ́yɔ-i ukɛtukɑnkɑ kpísi. 19 Íwɛ kɛ pifɑni nɛ pimɑ́rɛni ɑpí hɑ siyɑ́ɑ sɛ-i topori. 20 Ani nɛ Uléécɑɑ tẽ́ tɛ úu kɑpɛ tíyɛ itóó iyɛ̃ ikɛ́ nnyiyɛ kumúŋɛ́ nɛ́ɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ rɔ́ lɛɛmɛ. 21 Íwɛ píimɑ iyɛ̃ kɛ sisoipipi ɑsi kumúŋɛ́ kpɛ-i n lenɛ icɔ íi píkɑi léémɛlɛ̃ hɑ́i kɛtẽ kɛkorɑɑnɛ-mɛ nɛ nɛni-mɛ, iicɔ íi kɔ píkɑi léeri. 22 Uléécɑɑ unsɑ́ pɛɛ síwɛyɑɑ sɛ̃ n hɑsi, úkɑ úu yɛ́ pɛɛ nfɑ́ɑ yɛ̃. Amɑ́ pɛ̃ kuu n wɛ́ɛ nnyɑ, u yɛ́ siyɑ́ɑ sɛ̃ hɑsi. 23 Lɛ̃ nnyɑ, úye un nɔ́ m mɑɑ rɛ: Ani ripɑí, nté kɛ Kirisi uú we nɛ́ɛ uyɛɛ nkó nté-pɔ ɑ́ni kɑpɛ ŋmurɛi. 24 Pikirisi nɔɔmɛ nɛ ɑntepuyɛ nɔɔmɛ yɛ leerinɛ pikɛ́ mɛ́mɑrɛ píimɑ lesɛ pikɛ́ nyísɛ, pikɛ́ kɔ mɛwɑisɑŋɑ wɑpisi hɑ́i lin pɛɛ kufee n we, pin yɛ́ fe ricuruu ɑpi pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ kirɑɑsɛ. 25 Ani léisɛ rɛ nɛ pisímɛ́ nɔ́ li mɑsilɛ.

26 Lɛ̃ nnyɑ, pin nɔ́ m mɑɑ rɛ: Ani ripɑí, uyɛɛ nkó kucɛsi kóimɑ-i, ɑ́ni kɑpɛ hɑ. Nɛ́ɛ pin nɔ́ m mɑɑ rɛ: Ani ripɑí, uyɛɛ nkó kulee-i pékɑɑlɛ̃, ɑ́ni kɑpɛ ŋmurɛi. 27 Yɑrɛ kɛ kɛkónɛtɛ́hɛ ɑkɛ yɛ nní kɛléécɑɑ-pɔ n léemɛ ɑkɛ mɛyéne mɛsɛ yɛɛ́ri kɛtuŋɛleemɛ-pɔ ɑkɛ́ nɛ sĩ kɛtuŋɛlolɛ́-pɔ, limɛcɔ kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ sɔ́nti. 28 Li we yɑrɛ kɑpi yɛ ḿ mɑɑ rɛ: Kei kɛ isɑrɛ kópɛ ii ń we, kɛ ɑ́yemeekú ɑɑ yɛ cɑ́pinɛ.

Usoi Kɛpipi mɛkɑmɛ

(Mɑriki 13:24-27; Luki 21:25-28)

29 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Síwɛyɑɑ sɛ̃ mɛtɔ́mpɔ kɛ ituŋɛ ií sɔmɑɑnɛ, iwɑ́rɛ ii mɛtɛ́í pɑɑ, ɑwɑ́rɛpi ɑɑ kɛyómɛcɑɑ-pɔ poroiri, linɑŋɛ-nɑŋɛ lɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we ɑi mɛyɑ̃́ yeŋesi. 30 Linyinɛ ɑi pɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ nyísɛ rɛ Usoi Kɛpipi yɛ nyɑhɑimɛlɛ. Kei kɛ kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ isoipuri ii yɛ́ pɛɛ itu lõ. Api pɛɛ Usoi Kɛpipi yɛnu, kɛn ɑhopɛ kɛcɑ́ɑ́ wemɛ nɛ kɛnnɑŋɛ nɛ kɛmɛyɔɔpi. 31 Api pɛɛ rinɑ́ɑtɔ́ŋ mɑɑ ténsɛ, uu pɛɛ upitumɛ kɛtẽ ɑwɛ́lɛ́ nnɛ́í kɛ́mɛɛ túmɛi. Api pɛ̃ kuu n wɛ́ɛkɛɛ kɛtẽ nkɛ́ nɛ kɛkɛtɔ-pɔ cɑ́pinɛ.

Kúfikiyee kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Mɑriki 13:28-31; Luki 21:29-33)

32 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ani kúfikiyee kɛnyɑ́rũ icélɑɑ kutu ricɔ. Ku yɛ kun ilésɛ ŋmṹ n wɑiri, mɛpɛ́i mɛn n leeri, nɔ yɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ ceri rɛ kupii yɛ nyɑhɑimɛlɛ. 33 Limɛcɔ kɑí we. Nɔn píyei lɛ̃ nnɛ́í mmɛ̃ n yɛ̃ lin n wɑi, ɑni ceri rɛ Usoi Kɛpipi yɛ nyɑhɑimɛlɛ, un tinɔnɔɔ nɛ kɔlɛ̃. 34 Asei kɑm símisi: Pisoi kunɑi nkú ɑ́ku tɔ́sunɛ kɛlenɛ, nní nnɛ́í likɛ́ nɛ ń kɑm. 35 Kɛtẽ nɛ kɛyómɛ yɛ́ tɔsí, ɑmɑ́ ɑnɛ́nɔ́ɔ ɑ́ɑ mɛtɔ́ŋɛ́ mɑ́.

Uléécɑɑ ŋmɑnɛ yɛɛ ḿpɑ́ yo kɛtɔ nyu

(Mɑriki 13:32-37; Luki 17:26-30; 34-36)

36 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Amɑ́ in kɛtẽ mɛtɛnɛ nkɔ́, úkɑ úu likɛyɑɑ kɛ̃ nɛ́ɛ liituŋɛ iyɛ̃ nyu, ḿpɑ́ piléécɑɑtumɛ pɛɛ kɛyómɛcɑɑ ń we nɛ́ɛ Uléécɑɑ Kɛpipi ricuruu. Amɑ́ Usɑ́ɑ mɛcirɛ yɛɛ nyu. 37 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ́ hɑ m pɛɛri, li hɑ wɑinɛ yɑrɛ kɑi Nowee nfɑɑ kɛ́mɛɛ n wɑ mɛcɔ. 38 Nní kɑí pɛɛ Nowee nfɑɑ kɛ́mɛɛ wɑ: Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ míni ɑmɛ́ pɛɛ kɛtẽ nnɛ́í rińfɛ kɛkɛ́ kɛlenɛ n tu, pisoi yɛ pɛɛ́ welɛ pin le pin níru, pin sɔ́ɔnnɛ, pin pisipipi pilɑ nɛ pinɔ́si pɑsii hɑ́i nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Nowee uu kutɑ́kɑi kɛ́mɛɛ n lompɔ. 39 Ápi nkpɑ́ni ńkɑ musí, míni ɑmɛ́ hɑ nɛ weri ɑmɛ pinnɛ́í muuni. Limɛcɔ kɑí hɑ wɑinɛ pɛɛ́ uyɛ-i kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ́ hɑ m pɛɛri. 40 Pitisi pitɛ́ yɛ́ likumúŋɛ́ kpɛ-i kɛcɑrɛ-i n we, ɑi usɛ kpíípɔ ɑi ucɔ yɑ́. 41 Pinɔ́si pitɛ́ yɛ́ n we pin nɑm, ɑi usɛ kpíípɔ ɑi ucɔ yɑ́. 42 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ lɔpilɛ, li we rɛ ɑ́ni nyu kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Nɔ́unɛ́píimɑ uu m pɛɛrinɛ. 43 Ani ńsɔnɛ kõ tɛ úyɔsɑɑ un yɛ pɛɛ́ n nyu ituŋɛ iyɛ-i kɛ uyɑɑ uu kɛsinɛ n sɔ́nɛpɔ, u yɛ́ɛ́ pɛɛ n nyɑ́nilɛ úu yɛ́ tíyɛ uyɑɑ ukɛ́ kɛ́yɔ-i lompɔ. 44 Lɛ̃ nnyɑ, nɔ́ɔkɛ́ nɔ́mɛnɛ́círɛ mɛsɛ́rɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ nɔn nɛ mɛ̃́. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑ́ni nɛ m músu kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ pɛɛri.

Ukɛikɔ́ sɔnɛ nɛ ukɛikɔ́ kópɛ

(Luki 12:41-48)

45 Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki pisɛ rɛ: Wóo ukɛikɔ́ yɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃ un kɔ mɛsɔhɔ mɑ́? Uyɛɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ kɛ úyɔsɑɑ uu yɛ nɛ kɛ́yɔ rin-yɑ́ rɛ ukɛ́ kɛ m pɑílɛ̃, uu yɛ upikɛicɔ ilukɛ ńsɔnɛ wɑi yɑrɛ kɑi m pisɛ. 46 In tɛ úyɔsɑɑ yɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ lɛɛmɛ un mɛsei upikɛi kɛcɑ́ɑ́ we, u únɑrɛkomɛ lɛ! 47 Kɛ́ ɑsei nɔ́ símisi ɑni kóm tɛ úyɔsɑɑ uyɛɛ nɛ ulikɔ́ nnɛ́í uukɛikɔ́ yɑ́nɛ rɛ ukɛ́ likɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. 48 Amɑ́ in tɛ ukɛikɔ́ kópɛ lo, u yɛ́ ukɛfɑ-i mɑɑ rɛ: Unɛ́yɔsɑɑ úu mɛkɛɛ sɔ́nti. 49 Uu pɛɛ upikɛicɔ ipépi loni, u nɛ pítɑpomɛ ɑpi pɛɛ́ n le pin níru. 50 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ nɛ ituŋɛ iyɛ̃ kɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ úu nɛ m músu kɛ́mɛɛ kɛ uuyɔsɑɑ uú hɑ sɔ́nti. 51 Kei kuu yɛ́ pɛɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ lɑkɑsɛ uu íwɛ u wɑi yɑrɛ kɑpi yɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ n wɑ mɛcɔ. Kei kuu yɛ́ n téni un inĩ́ tɑkɑi.

25

Pikpére kɛfi pinyinɛ kɛnyɑ́rũ

1 Yeesu uu kɔ upipirɛtiki pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ́ hɑ n we yɑrɛ nsímɛ́ mmú: Pikpére kɛfi pinyinɛ pɛɛ kɛyɑ́ɑ yisi rɛ pikɛ́ uŋmɑ́nɛ unyinɛ yɛɛ pinɔ́sikpikɛ́ ń lɑ mɛrí. Api sífirɑ́ɑ kpíkɛsi ɑpí nɛ pɛ́nɛ. 2 Pikɛcɔpɛ pinupũ pɛɛ piníri, pinupũ picɔ pisɔhɔɔ. 3 Kɛ piníri mpí ɑpi pisifirɑ́ɑ n kpísinɛ, ɑ́pi simɛkpɔ mɛ́kɑ mɛcɔ iyɑɑ wɑ pikɛ́ nɛ ripɛ́nɛ, 4 ɑmɑ́ pisɔhɔɔ pɔ́ɔ pisifirɑ́ɑ mɛ súúkɛɛ ɑpi kɔ mɛcɔ sinúḿpi-i wɑi ɑpí nɛ pɛ́nɛ. 5 Kɛ uŋmɑ́nɛ uyɛ̃ uú nɛ pikɑ́mɛ n nɑ́ŋɑisɛ, nnɔ̃ nn pi yɑ́ɑ́i ɑpi lɔpilɛntɛ. 6 Kɛ kɛsinɛ ɑkɛ m pi, kɛcɑ́ɑ́ilɑ ɑkɛ́ lelu rɛ: Uŋmɑ́nɛ uyɛɛ nní wemɛ! Ani leepɔ ɑni u tɛ́pɛi! 7 Pikpére pɛ̃ nnɛ́í ɑpi yisi ɑpi pisifirɑ́ɑ pinyɔ́ɔnsɛntɛ loni. 8 Piníri mpí ɑpi pɛɛ pisɔhɔɔ pɛ̃ mɑɑ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́kpɔ mɛ̃ tɔ́ hɛ, sírɔ́firɑ́ɑ yɛ lɑlɛ sikɛ́ kpí. 9 Pisɔhɔɔ pɛ̃ pɔ́ɔ rɛ: Eehei! Mɛ nɛ tɔ́ risɑ́lɛ, ɑ́mɛ tisɛ tɔkɛ́ nɔ́ hɛ. Li kutɔsi we nɔkɛ́ piyɑ́i kɛ́mɛɛ hɑ ɑni kei nɔ́mɛnɛ́kɔ́ lɔlu. 10 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi pilɑlɛ n tɔ́su, uŋmɑ́nɛ uyɛ̃ un tuiri, u nɛ pinupũ pɛpɛɛ pimɛcirɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ pin nɛ u mɛ̃́ ɑpi kɛsẽ́ kulee kpɛ-i kɑpi pinɔ́sikpikɛ́ ɑnyɑ̃́ n wɑi loni, ihɑ́nɑɑ ii hɑ́nɑɑpɔ. 11 Likɛpirɛ, pikpére niri mpí pɔ́ɔ tuiri ɑpi cɑ́ɑ́i rɛ: Upíimɑ, ɑ rɔ́ hɑ́nnɛ! Upíimɑ, ɑ rɔ́ hɑ́nnɛ! 12 Kei kɛ uŋmɑ́nɛ uyɛ̃ uu pi mɑɑ rɛ: Nɛ lɑ kɛ́ ɑsei nɔ́ símisi rɛ ɑ́m nɔ́ nyu! 13 Yeesu uu pɛɛ kpɑ́ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, nnɔ̃ ńn we. Li we rɛ ɑ́ni nyu kɛyɑ́ɑ kɛ́ye nɛ́ɛ ituŋɛ íye-i kɑm sɔ́nti.

Pikɛikɔ́ pitɑɑni pinyinɛ kɛnyɑ́rũ

(Luki 19:11-27)

14 Yeesu uu kɔ upipirɛtiki pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ́ hɑ n we yɑrɛ nsímɛ́ mmú: Utisi unyinɛ yɛɛ pɛɛ ncée pihɑ́pɛ lɑ, uu upikɛikɔ́ sélei uu umɛmɑ́ piɑnipɛ-i wɑi. 15 Uu usɛ wurɑ mɛwóópipi sipehepi sinupũ pɑ, uu ucɔ wurɑ mɛwóópipi sipehepi sitɛ́ pɑ, uu utɑ́ɑ́nũ wurɑ mɛwóópipi kɛpehepi kɛsɛ pɑ. U ḿpɑ́ úye nnɑŋɛ nɛ musilɛ uú nɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ u pɑ, uu pɛɛ yɑ́ uu tɔ́mpɔ. 16 Ukɛikɔ́ uyɛɛ wurɑ mɛwóópipi sipehepi sinupũ ń yɔsí uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ siwóó sɛ̃ kpísi uú nɛ kpéénsɛ, uu wurɑ mɛwóópipi sipehepi sinupũ sicɔ kulɑ́ɑ yɛnu. 17 Uyɛɛ wurɑ mɛwóópipi sipehepi sitɛ́ ń yɔsí pɔ́ɔ kɔ limɛcɔ wɑi, uu wurɑ mɛwóópipi sipehepi sitɛ́ sicɔ kulɑ́ɑ yɛnu. 18 Amɑ́ uyɛɛ wurɑ mɛwóópipi kɛpehepi kɛsɛ ń yɔsí pɔ́ɔ hɑ kuhórɛ túni uu ukɛisɑɑ siwóó sɛ̃ pésu.

19 Kɑi siyɑ́ɑ sitɛ́ n wɑ, piukɛisɑɑ uu kúiri uu rɛ pikɛ́ ulikɔ́ kɛ́ɛ̃ ukɛ́ yɛ̃́. 20 Ukɛikɔ́ uyɛɛ wurɑ mɛwóópipi sipehepi sinupũ ń yɔsí uu ukɛisɑɑ kɛyúrí nyɔsɔ́pɔ nɛ wurɑ mɛwóópipi sipehepi sinupũ féé sicɔ, uu rɛ: Wurɑ mɛwóópipi sipehepi sinupũ kɑɑ́ pɛɛ nɛ́ pɑ. Áɑ yɛ̃ɛ, Upíimɑ? Wurɑ mɛwóópipi sipehepi sinupũ sicɔ yɛ nsí kɑm kulɑ́ɑ n yɛ̃́. 21 Uukɛisɑɑ uu u mɑɑ rɛ: Nɛ pɑkɑrɛ! Pɔ ukɛikɔ́ sɔnɛ nɛ ɑsei ute lɛ. Likɑ́ripikɔɔ́-i kɑɑ nní wɑ lɛ̃ kɑi m pisɛ. Lɛ̃ nnyɑ, nɛ́ limɑ́ɑ-mɑɑ pɔ́ rimúísɛ. A lommɛ tɔkɛ́ ɑnyɑ̃́ li. 22 Ukɛikɔ́ uyɛɛ wurɑ mɛwóópipi sipehepi sitɛ́ ń yɔsí pɔ́ɔ kɔ nyɔsɔ́pɔ uu rɛ: Wurɑ mɛwóópipi sipehepi sitɛ́ kɑɑ́ pɛɛ nɛ́ pɑ, Upíimɑ! Áɑ yɛ̃ɛ? Wurɑ mɛwóópipi sipehepi sitɛ́ sicɔ yɛ nsí kɑm kulɑ́ɑ n yɛ̃́. 23 Uukɛisɑɑ uu u mɑɑ rɛ: Nɛ pɑkɑrɛ! Pɔ ukɛikɔ́ sɔnɛ nɛ ɑsei ute lɛ. Likɑ́ripikɔɔ́-i kɑɑ nní wɑ lɛ̃ kɑi m pisɛ. Lɛ̃ nnyɑ nɛ́ limɑ́ɑ-mɑɑ pɔ́ rimúísɛ. A lommɛ tɔkɛ́ ɑnyɑ̃́ li. 24 Ai nkpéni yɑ́ uyɛɛ wurɑ mɛwóópipi kɛpehepi kɛsɛ ń yɔsí. Uyɛ̃ pɔ́ɔ kɔ nyɔsɔ́pɔ uu rɛ: Nɛ nyulɛ Upíimɑ rɛ mɛpɔ́kɔ́ ɑ́mɛ kusɑ pɔ́ɔ́lú. Kɛcɑrɛ kɛ-i kɑ́ɑ n lukɛsi kɑɑ yɛ kpɑsi. Kei kɑ́ɑ n fṍ kɑɑ yɛ kpéẽ. 25 Lɛ̃ nnyɑ kɛ iwɑmɛ ii nɛ́ wɑ ɑm kɛtẽ kɛ́mɛɛ sipɔ́wóó kúlɛsi. Áɑ yɛ̃ɛ! Sipɔ́wóó sɛɛ nsí, ɑ yɔsí! 26 Kei kɛ ukɛisɑɑ uu rinɔ́ɔ u pɛsɛ rɛ: Pɔ ukɛikɔ́ kópɛ nɛ ukɑ́nsoi lɛ! Kɑɑ lɛ̃ n nyu rɛ kɛcɑrɛ kɛ-i kɑ́m n lukɛsi kɑm yɛ kpɑsi. Nɛ́ɛ kei kɑ́m n fṍ kɑm yɛ kpéẽ. 27 Pɔ yɛɛ pɛɛ sinɛ́wóó nɛ kɛwóóforɛ piyekei hɑlɛ, ɑḿ pɛɛ́ hɑ pɛɛri ɑm sinɛ́wóó sɛ̃ yɔ́su nɛ sikulɑɑ. 28 Ukɛisɑɑ uyɛ̃ uu pɛɛ pikɛikɔ́ picɔ mɑɑ rɛ: Ani mɛkɛɛ wurɑ mɛwóópipi kɛpehepi kɛ̃ uɑnipɛ-i yɔsí ɑni nkó yɛɛ nní wurɑ mɛwóópipi sipehepi kɛfi m mɑ́ kpɑ́. 29 Li we rɛ nkó yɛɛ mɛyɑ̃́ m mɑ́ kɑpi yɛ pípɑ rikpɑ́ ɑí nɛ u fuu, ɑmɑ́ nkó yɛɛ úu líkɑ m mɑ́, pi yɛ lɛ̃ kuu m músu rɛ u mɑ́ ricuruu u yɔsilɛ. 30 Amɑ́ ukɛikɔ́ nkó yɛɛ úu nní líkɑ n yóriyɛ likɔ́ lɛɛ rɛ ɑni u tĩ ɑni kɛtɑhɑi-mɛ̃ kuŋmɑhɑ-i u sɑ́pɔ. Kei kuu yɛ́ n téni un inĩ́ tɑkɑi.

Usoi Kɛpipi yɛ sɔ́ntilɛ kɛkɛ́ nɛ pisoi túhɑɑnɛ

31 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ́ hɑ kɛmmulɛ kɛ́mɛɛ n sɔ́nti nɛ piléécɑɑtumɛ nnɛ́í, kɛriyukɔɔ́tũ kɛcɑ́ɑ́ kɑkɛ́ hɑ tonɛnɛ. 32 Kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ isoipuri nnɛ́í yɛ́ hɑ kɛkɛyu-i n cɑ́pinɛlɛnlɛ, ɑkɛ pɛɛ pisoi nɛ pipicɔ kóólɛnɛ yɑrɛ kɛ usɛɛsẽ́ uu yɛ isɑ́ŋ nɛ ipoi n kóólɛnɛ. 33 Uu pɛɛ isɑ́ŋ ukulukɛ-lukɛ-mɛ̃ wɑi uu ipoi ukumii-mɛ̃ wɑi. 34 Kei kɛ uyɔ́ɔpi uu yɛ́ pɛɛ pɛpɛɛ ukulukɛ-lukɛ-mɛ̃ ń we mɑɑ rɛ: Nɔ́ mpí kɛ Unɛ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ uu nní rinkpɑ́, ɑni kɑm ɑni iyɔ́ɔpi kuu hɑ́i kɛtẽ kɛkorɑɑnɛ-mɛ̃ n yekeilɛ̃ un nɛ nɔ́ mɛ̃́ yɔsí. 35 Li we rɛ nkṹ yɛ nɛ́ wɑlɛ, ɑni nɛ́ hɛ ɑm le, nnírɛ́ nn nɛ́ wɑi, ɑni nɛ́ hɛ ɑm níru. Nɛ pɛɛ usɑ́nɛ lɛ, ɑni nɔ́sinɛ́yɔ-i kusɑ́nɛ nɛ́ yɔ́su, 36 nɛ pɛɛ mɛŋmɑnɛ welɛ, ɑni ilũ nɛ́ tɑni, nɛ pɛɛ pɔ́ɔ́lúlɛ, ɑni kɛnɛ́cɑ́ɑ́ pɑí. Nɛ pɛɛ kukpɑniilee-i welɛ, ɑní hɑpɔ ɑni nɛ́ lóólú. 37 Kei kɛ pɛpɛɛ nní ɑsei n tíkilɛ̃ ɑpi yɛ́ pɛɛ rinɔ́ɔ yɔsí rɛ: Upíimɑ, kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɑri pɔ́ yɛ̃́ nkṹ nn pɔ́ we, ɑri pɔ́ hɛ ɑɑ le, nɛ́ɛ nnírɛ́ nn pɔ́ we, ɑri pɔ́ hɛ ɑɑ níru? 38 Kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɑɑ usɑ́nɛ, ɑri sirɔ́yɔ-i kusɑ́nɛ pɔ́ yɔ́su? Kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɑri pɔ́ yɛ̃́ pɔn mɛŋmɑnɛ we, ɑri ilũ pɔ́ tɑni? 39 Kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɑri pɔ́ yɛ̃́ pɔn pɔ́ɔ́lú nɛ́ɛ pɔn kukpɑniilee-i we, ɑri pɔ́ lóólú? 40 Uyɔ́ɔpi yɛ́ pɛɛ rinɔ́ɔ pi pɛsɛ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ lɛ̃ kɑni pinɛ́mɑ́rɛcɔ kɛcɔpɛ usíńsɑ́ unyinɛ n wɑ, nɛ̃́ kɑni lɛ̃ li wɑ.

41 Kei kɛ uyɔ́ɔpi uu yɛ́ pɛɛ pɛpɛɛ ukumii-mɛ̃ ń we mɑɑ rɛ: Ani kɛnɛ́kúrí yisi ɑni kɛtɑɑ-pɔ rinyɔsɔ́. Uléécɑɑ yɛ ɑnɔ́ɔ nɔ́ wɑlɛ! Ani hɑ nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ lompɔ. Kei kɛ Uléécɑɑ uu n nyɔ́ɔnsɛ un nɛ Setɑni nɛ upitumɛ mɛ̃́. 42 Nkṹ yɛ nɛ́ wɑlɛ, ɑ́ni nɛ́ hɛ kɛ́ li, nnírɛ́ nn nɛ́ wɑi, ɑ́ni nɛ́ hɛ kɛ́ n ntí. 43 Nɛ pɛɛ usɑ́nɛ lɛ, ɑ́ni nɔ́sinɛ́yɔ-i kusɑ́nɛ nɛ́ yɔsí. Nɛ pɛɛ mɛŋmɑnɛ welɛ, ɑ́ni ilũ nɛ́ tɑ̃. Nɛ pɛɛ pɔ́ɔ́lúlɛ nɛ́ɛ nɛ pɛɛ kukpɑniilee-i welɛ, ɑ́ni hɑpɔ nɔkɛ́ nɛ́ rilóólú. 44 Kei kɛ pɛ̃ pɔ́ɔ kɔ rinɔ́ɔ yɔsí rɛ: Upíimɑ, kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɑri pɔ́ yɛ̃́ nkṹ nn pɔ́ we nɛ́ɛ nnírɛ́ nn pɔ́ we nɛ́ɛ pɔn usɑ́nɛ nɛ́ɛ pɔn mɛŋmɑnɛ we nɛ́ɛ pɔn pɔ́ɔ́lú nɛ́ɛ pɔn kukpɑniilee-i we, ɑ́ri pɛɛ́ nɛ kutu pɔ́ ricɔ? 45 Kei kɛ uyɛ̃ uu yɛ́ kɔ pi pɛsɛ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ lɛ̃ kɑ́ni pisíńsɑ́ pɛ̃ kɛcɔpɛ unyinɛ n wɑ, nɛ̃́ kɑ́ni lɛ̃ li wɑ. 46 Api pɛɛ́ nɛ íwɛ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ pi tɔ́mpɔ, ɑmɑ́ pɛpɛɛ nní ɑsei n tíkilɛ̃ pɔ́ɔ pɛɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ lompɔ.

26

Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ yɛ kómɛinɛ rɛ pikɛ́ Yeesu tĩ

(Mɑriki 14:1-2; Luki 22:1-2; Yohɑni 11:45-53)

1 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ picélɑɑ ḿ mɑsí, uu pɛɛ upipirɛtiki mɑɑ rɛ: 2 Nɔ yɛ̃ tɛ li tisɛ siyɑ́ɑ sitɛ́ pikɛ́ nɛ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ li. Kei kɑpi Usoi Kɛpipi pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i wɑinɛ, pɛ̃ pikɛ́ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɛ kɑrii.

3 Kei kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi Uléécɑɑ usinɑ kɑpi yɛ n sée rɛ Kɑyifu kɛyɔcɔpɛ cɑ́pinɛ, 4 ɑpi rinɔ́ɔ risɛ wɑi rɛ pikɛ́ mɛyɑɑ Yeesu tĩ pikɛ́ kpu. 5 Api pɛɛ rɛ: Amɑ́ ɑ́i kɑpɛ pɛɛ ɑnyɑ̃́ kɛ́mɛɛ. Insɑ́ lɛ̃, pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ yɛ́ yisi ɑpi nyɛrɛ.

Unɔ́si unyinɛ yɛ Yeesu riyu kɛcɑ́ɑ́ tulɑɑli kɔɔnu

(Mɑriki 14:3-9; Yohɑni 12:1-8)

6 Yeesu uu Petɑnii kɛtẽ-mɛ̃ sĩ uú hɑ uyɔ̃́ Simɔɔ kɛyɔ-i topilɛ. 7 Kɑpi n tṹ pin ilukɛ le, unɔ́si unyinɛ uu kɛnúḿpi sɔnɛ kɛnyinɛ kɛ́mɛɛ tulɑɑli nɛ́íkɔɔ́ píimɑ unyinɛ múípɔ uú nɛ sɔ́nɛpɔ uú nɛ Yeesu kɔ. Uu Yeesu riyu kɛcɑ́ɑ́ tulɑɑli uyɛ̃ kɔɔni. 8 Kɛ upipirɛtiki ɑpi lɛ̃ n yɛ̃́, ɑ́i nɛ pi risɑ́, ɑpi pɛɛ unɔ́si uyɛ̃ mɑɑ rɛ: Yo picɑɑinkɛɛ yɛ nkpéni mpí? 9 Pi yɛ́ pɛɛ fe ɑpi tulɑɑli nkó yɑ́i nnɛ́í píimɑ ɑpi lisiwóó sɛ̃ píwɛkɔɔ́ hɔ́ɔ́nɛ.

10 Yeesu uu céru rɛ lɛ̃ kɑpi símisi, uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni lɛ̃ unɔ́si uyɛ̃ cɔ́ŋlɛ̃? Mɛwɑi sɔnɛ kuu nɛ́ wɑ. 11 Likumúŋɛ́ rɛ ḿpɑ́ píyei kɛ nɔ́ nɛ píwɛkɔɔ́ ɑní we, ɑ́i ḿpɑ́ píyei kɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑrí we. 12 Inɛ́piŋɛ kuu mɛncirɛ tulɑɑli fṍ pikɛ́ kɛlenɛ nhórɛ nɛ́ tɑ̃. 13 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ ḿpɑ́ yei kɑpi kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ yóólɛ̃, pi yɛ́ɛ́ unɔ́si nkó mɛwɑi mmɛ́ símisi ɑpí nɛ u n léisɛlɛ̃.

Yutɑsi yɛ lɑlɛ ukɛ́ Yeesu tĩ

(Mɑriki 14:10-11; Luki 22:3-6)

14 Kei kɛ Yeesu pipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ usɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Yutɑsi Isikɑriyɔɔti uu pɛɛ yisi uu pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ lɛɛpɔ 15 uu pi pisɛ rɛ: Nɛn Yeesu nɔ́ɑnɛ́nípɛ-i n wɑ, yo kɑni yɛ́ nɛ́ pɑ? Pɛ̃ ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ kei nní nwóóweni mɛpipi ɑfɛɛtɑɑni kɛɛni ɑpi u múísɛ. 16 Kɑí nɛ kei n kpísi, Yutɑsi uu pɛɛ icée n wɛ́ɛ́si ukɛ́ nɛ Yeesu piɑnipɛ-i n wɑ.

Yeesu nɛ upipirɛtiki yɛ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ le

(Mɑriki 14:12-21; Luki 22:7-14, 21-23; Yohɑni 13:21-30)

17 Anyɑ̃́ nyɛ-i kɑpi yɛ ɑkpɔ́nɔ́ nyɛɛ ɑ́ɑ pitɛ m mɑ́ n li kɛyɑɑ foí kɛ Yeesu pipirɛtiki ɑpi ukɛkúrí hɑ́pɔ, ɑpi u pisɛ rɛ: Yei kɑɑ́ lɑ tɔkɛ́ ɑnyɑ̃́ nyɛ̃ ilukɛ pɔ́ wɑ? 18 Uu pi pɛsɛ rɛ: Ani kuyu-i kɔɔ́ kɛyɔ-i hɑpɔ ɑni u mɑɑ rɛ: Ucélɑɑ yɛ rɛ unkpɔ ituŋɛ yɛ tulɛ. Kɛpɔ́yɔ-i kɛ u nɛ upipirɛtiki ɑpi sɔ́nti pikɛ́ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ li! 19 Upipirɛtiki ɑpi mɛsei lɛ̃ kuu pi ḿ mɑ wɑi, ɑpi nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ wɑi. 20 Kɑi nnyɔ́ɔ́ ń wɑ, u nɛ upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ ɑpí tonɛ ɑpi ilukɛ n le. 21 Kɛlukɛ kɛ-i kuu pi mɑɑ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ unyinɛ yɛ́ nɛ́ tĩ́ uu pinɛ́lɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i wɑi. 22 Kuu lɛ̃ ḿ mɑ, upipirɛtiki ɑpɔɔ ɑɑ mɛyíkíyiki cɑɑi ɑpi usɛ usɛ u m písɛi rɛ: Upíimɑ, yɑrɛ nɛ̃́ nɛ́ɛ? Ucɔ uu kɔ rɛ: Upíimɑ, yɑrɛ nɛ̃́ nɛ́ɛ? 23 Kei kuu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Tɔ́ nɛ uyɛ̃ tɔ́ɔ nní ricɑ́ripi risɛ-i n le yɛɛ sɔ́nti ukɛ́ pinɛ́lɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i nɛ́ wɑ. 24 Usoi Kɛpipi yɛ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ tɔ́sulɛ yɑrɛ lɛ̃ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ kɛkɛcɑ́ɑ́ ń wɔ́lɑɑlɛ̃ mɛcɔ. Amɑ́ uyɛɛ pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i kɛ n wɑinɛ yɛ íwɛ toporilɛ. Li kutɔsi we ɑ́pi kɑpɛ pɛɛ liute m mɑri. 25 Yutɑsi yɛɛ pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i u n wɑinɛ pɔ́ɔ pɛɛ u pisɛ rɛ: Yɑrɛ nɛ́ɛ pɛɛ lo nɛ́ɛ, Upíimɑ? Yeesu uu rɛ: Yɑrɛ kɑɑ nní ḿ mɑ.

Yeesu nkpɔ nɛ umɛyisɛ piléisɛ inyɛkii

(Mɑriki 14:22-26; Luki 22:14-20; Kɔrɛnti Foí, 11:23-25)

26 Kɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi lɛ̃ n tṹ pin ilukɛ le, uu kukpɔ́nɔ́ kpísi uu kukɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ uu ku kpɔ́kɔrinɛ uu pi pɑ uu rɛ: Inɛ́piŋɛ yɛ nnyí, ɑni yɔsí ɑni li. 27 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛpóripi kpísi uu kɛkɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ uu pi pɑ uu rɛ: Ani yɔsí ɑni nɔ́nnɛ́nɛ́í n ntí. 28 Mɛnɛ́nyɛ yɛ mmɛ́ mɛɛ n kɔɔnu pisoi mɛyɑ̃ nnyɑ rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ piɑkópɛ pi sɑ́rɛi. Mɛ́nyɛ mɛ̃ kɑí nɛ ritiki Uléécɑɑ uú nɛ pisoi séi rɛ u nɛ pɛ̃ pikɛ́ kómɛinɛ. 29 Kɛ́ nɔ́ símisi rɛ kɑí nɛ nɛni rimpɑ́, ɑ́m ɑléépipi pitɑ mpí pinírɛ́ kpɑ́nɛ likɛ́ hɑ nɛ tu kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑri yɛ́ hɑ kɔ pítɑ fɑlɛ Unɛ́sɑ́ɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ ń ntí. 30 Kuu lɛ̃ pisímɛ́ pi ḿ mɑsí ɑpi pɛɛ ipɑkɑrɛ siyomɛ n yom pin pɑkɑrɛntɛ, ɑpi wɑi ɑpi yisi ɑpi Olifiyee rikúú tɑɑ́.

Yeesu yɛ símisi rɛ Piyɛɛ yɛ́ kɛ́si rɛ úu u nyu

(Mɑriki 14:27-31; Luki 22:31-34; Yohɑni 13:36-38)

31 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Nɔ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í kɛsinɛ nkɛ́ nɛ́ ŋmɛriyɛ ɑni wúrunkɛɛ. Li Uléécɑɑ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Nɛ́ usɛɛsẽ́ kpu, kusɛɛlee isɛɛ nnɛ́í ii kpíi. 32 Yeesu uu kɔ kpɑ́ rɛ: Amɑ́ nɛn píyei nkpɔ kɛ́mɛɛ piyisɛ m mɑsí, nɛ́ hɑ Kɑlilee kɛtẽ-pɔ nɔ́ m mɛ̃́. 33 Piyɛɛ uu rinɔ́ɔ yɔ́su uu rɛ: Ḿpɑ́ pisoi nnɛ́í pin pɔ̃́ nnyɑ kɛlólɛ́ n yɛ̃, nɛ̃́ ɑ́m yɛ́ píkɑi loó. 34 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ pɔ́ símisi rɛ pɔ́ kɛsinɛ nkɛ́ cirɛ kɛsi mɛtɑɑni rɛ ɑ́ɑ nɛ́ nyu, icɑ̃́ ii kɛlenɛ kooi. 35 Kei kɛ Piyɛɛ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Ḿpɑ́ lin nkpɔ yɛ mu, tɔ́ nɛ mpɔ̃́ tɔkɛ́ kɛsẽ́ kpu, ɑ́m kuŋmɛriyɛ pɔ́ we. Pipirɛtiki nnɛ́í ɑpi limɛcɔ mɑlɛ.

Yeesu yɛ Kɛtisemɑnee-pɔ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si

(Mɑriki 14:32-42; Luki 22:39-46)

36 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi kɛlõ kɛnyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Kɛtisemɑnee kɛ́mɛɛ tuipɔ. Uu upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Ani nté n tũ nɛ́ɛkɛ́ rinyɔsɔ́ kɛ́ hɑ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 37 Uu Piyɛɛ nɛ Sepetee piŋmɑ́nɛ kɛtɛ́ kpísi uú nɛ pɛ́nɛ. Nfɑsimɛ́ píimɑ nɛ mpɔ́ɔcɑɑi nnyinɛ nn pɛɛ u tini. 38 Kei kuu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Tinɛ́pɔ́ɔ yɛ cɑɑilɛnlɛ hɑ́i lin nɛ nkpɔ mɛnyínɛ we. Ani nté n tũ, ɑ́ni kɑpɛ lɔpilɛ, tɔkɛ́ kɛsẽ́ n nyɑ́ni. 39 Kei kuu nkɑ́ripi nɛ kɛtɑɑ pi wɑ, uu wúlɑ uu kɛ́yu kɛtẽ kipi uu Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si rɛ: Unɛ́sɑ́ɑ, pɔ́ fe ɑɑ ḿpɑ́ yo wɑi, ɑ nɛ ntóósi kɛporipi nkɛ́ kɛtɑɑ nɛ́ wɑ. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, kɑpɛ mɛnɛ́pɔ́ɔlɑ wɑ, ɑmɑ́ mɛpɔ́kɔ́ wɑ. 40 Kuu piyómɛyɑ́hɑɑ ḿ mɑsí, uu upipirɛtiki pɛ̃ kɛ́mɛɛ pɛɛpɔ, uu pi lɛɛpɔ pin lɔni. Uu pɛɛ Piyɛɛ pisɛ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni nkpɑ́ni fe tɔ́ nɛ nnɔ̃́ tɔkɛ́ kɛnɑmpi kɛsɛ kɛsẽ́ n nyɑ́nii? 41 Ani n tũ nɔn nyɑ́ni nɔn kɛyómɛ yɑ́ɑ́si ɑ́ni kɑpɛ nɛ pipeikɛɛ kɛ́mɛɛ ń loó nnyɑ. Li kɛsoipipi ripɔ́ɔ we rɛ kɛkɛ́ yɛ lisɔnɛ wɑ, ɑmɑ́ kɛ pɛɛ rinɑ́rɛi mɑ́lɛ.

42 Uu kɔ mɛlírũ nkɑ́ripi nɛ kɛtɑɑ pi wɑi, uu kɔ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si rɛ: Unɛ́sɑ́ɑ, in tɛ ɑ́ɑ yɛ́ ŋmurɛi ntóósi kɛporipi nkɛ́ kɛkɛ́ nɛ kɛtɑɑ nɛ́ wɑ rɛ nɛ mɛnírɛ́ kɛ mɑ́lɛ, mɛpɔ́lɑ mɛkɛ́ wɑ. 43 Uu pɛɛri uu kɔ pi lɛɛri pin lɔni, likumúŋɛ́ rɛ piinipɛɛ yɛ mulɛsilɛ. 44 Uu kɔ mɛtɑ́ɑ́nũ piyisɛ kpɑ́ uú nɛ kɛtɑɑ pi wɑi, uú hɑ kɔ mɛsɛ mɛ̃ nɛ Uléécɑɑ téni 45 uu pɛɛ kɔ upipirɛtiki kɛ́mɛɛ pɛɛpɔ uu pi mɑɑ rɛ: Nɛ́ntɛ nɔ nkpéni lɔnilɛ nɔn wéntɛlɛ̃? Ituŋɛ yɛ nkpéni tulɛ rɛ pikɛ́ Usoi Kɛpipi tĩ pikɛ́ pikópɛkɔɔ́ ɑnipɛ-i wɑ. 46 Ani yisi tɔkɛ́ u tɛ́pɛi. Uyɛɛ nɛ́ n kpísinɛ ukɛ́ pikópɛkɔɔ́ ɑnipɛ-i wɑ yɛ nyɑhɑimɛlɛ.

Yeesu mɛtinɛ

(Mɑriki 14:43-50; Luki 22:47-53; Yohɑni 18:3-12)

47 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ ń we un símisi, upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ kɛcɔpɛ usɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Yutɑsi un tuipɔ nɛ risoiwuí, ɑtɛ́hɛ nɛ ɑpúnípi ɑn mulɛilɛ̃. Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ pɛɛ lɛ̃ pi tumpɔ. 48 Yutɑsi uyɛɛ pɛɛ piɑnipɛ-i Yeesu n wɑinɛ yɛ pɛɛ risoiwuí céesilɛ lɛ̃ kɑpi yɛ́ nɛ Yeesu n céri pikɛ́ tĩ́. Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɛn hɑ úye rimpirɑ ɑḿ u yɑ́ɑ́si, uyɛɛ lo. Ani u tĩ. 49 Kuu n tuipɔ, uú nɛ Yeesu kɛ́mɛɛ n sɑirilɛ̃ uú hɑ u mɑɑ rɛ: Nɛ pɔ́ yɑ́ɑsi, Sɑ́ɑ! Uu pɛɛ u pirɑ uu u yɑ́ɑ́si. 50 Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Unɛ́sɑ́nɛ, ɑ pikɛi pɛ̃ kɑɑ piwɑi ń kɑ mɛkɛɛ wɑ! Kei kɛ pɛ̃ ɑpi pɛɛ cɑ́pinɛpɔ, ɑpi Yeesu tini ɑpi múlú. 51 Kei kɛ Yeesu upirɛtiki usɛ uu risɑɑpɔ uu ritɛ́hɛ kpeéu uu Uléécɑɑ usinɑ ukɛikɔ́ kutu seḿ. 52 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: A ripɔ́tɛ́hɛ tɛ̃ tikukɑi-i pɛsɛpɔ. Li we rɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ nɛ ritɛ́hɛ n kóni, titɛ́hɛ kɑpi yɛ kɔ nɛ pɛ̃ kpu. 53 Áɑ nyu rɛ nɛn pɛɛ nté Unɛ́sɑ́ɑ m pisɛ rɛ ukɛ́ nɛ́ lɛ́mmɛ, u yɛ́ pɛɛ nté nní piléécɑɑtumɛ nɛ́ pɑmɛ ɑi inɔŋ kɛfi nɛ itɛ́ fɑ́ɑuu? 54 Nɛn nkpéni lɛ̃ n wɑ, li yɛ́ pɛɛ mmɛ̃ kɑpi nní Uléécɑɑ ritɛlɛ́-i n wɔ́i rɛ nní kɑi nní n wɑi kɑi pisɛ rɛ likɛ́ wɑ kɛcɑ́ɑ́ ritikii?

55 Yeesu uu pɛɛ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ mɑɑ rɛ: Nɔ ɑtɛ́hɛ nɛ ɑpúnípi nɛ pitínɛ nɛ́ kɑ yɑrɛ usoi kpɑ́ɑ́ree unyinɛ kɑni pitínɛ kɑ. Ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑrí pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i we nɛn céési, ɑ́ni nɛ́ tĩ́. 56 Amɑ́ lɛ̃ kɛ ɑntepuyɛ ɑpi Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́i likɛ́ nɛ n wɑ nnyɑ kɑi lɛ̃ wɑ. Kei kɛ upipirɛtiki nnɛ́í ɑpi pɛɛ u ŋmɛriyɛ ɑpi wuru.

Pi nɛ Yeesu kɛtúhɑɑnɛ píimɑ-i hɑ

(Mɑriki 14:53-65; Luki 22:54-55, 63-71; Yohɑni 18:13-14, 19-24)

57 Pɛpɛɛ Yeesu n tĩ́ yɛ pɛɛ u kpísilɛ ɑpí nɛ Uléécɑɑ usinɑ Kɑyifu kɛyɔ sĩ. Kei kɛ isé picélɑɑ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpí pɛɛ cɑ́pinɛlɛ̃. 58 Piyɛɛ uu kɛtɑɑ-pɔ Yeesu n tikilɛ̃ uú nɛ Uléécɑɑ usinɑ kɛyɔcɔpɛ tulu, uu lompɔ uu pimɛ́rɛ́ kɛkúrí tonɛ un nɛ mɛ̃́ ukɛ́ yɛ̃́ lɛ̃ kɑi yɛ́ nɛ kɛ́tɔ ń kpu.

59 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pitúhɑɑnɛ píimɑ nnɛ́í ɑpi pisoi wɛ́ɛ́si pɛɛ yɛ́ Yeesu nɛ nsímɛ́ rinkpɑ́rɑ́ pikɛ́ nɛ u ń kpu nnyɑ. 60 Píseérɑkɔɔ́ nɔɔmɛ ɑpi cɑ́pinɛpɔ. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́pi ńkɑ yɛ̃ pikɛ́ nɛ u rikpɑ́rɑ́. Kɑi yɛ́ rinkpɑ́sɛ, pitisi pitɛ́ pinyinɛ ɑpí hɑpɔ 61 ɑpi rɛ: Usoi nkó yɛ mɑɑ rɛ u yɛ́ fe uu Uléécɑɑ kɛyɔ foru uu siyɑ́ɑ sitɑɑni nɛ pimɔ́mɛ kɛ pɛsɛ. 62 Kei kɛ Uléécɑɑ usinɑ uu pɛɛ yisi uu u mɑɑ rɛ: Nsímɛ́ mmú nnɛ́í kɛ pisoi mpí ɑpi nní kɛpɔ́cɑ́ɑ́ n símisi kɛ́mɛɛ, ń-ye kɑɑ yɛ̃́ pɔkɛ́ pɛsɛ? 63 Yeesu uú n sɛ́ɛ́lɛ̃ lɛ́kɛ́-lɛ́kɛ́. Uléécɑɑ usinɑ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Nɛ lɑ rɛ ɑ Uléécɑɑ yɛɛ n nyɑ́ni rinyiri sée ɑɑ́ nɛ wééri, in tɛ pɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ. Nɛ́ɛ pɔ́ɔ Uléécɑɑ Kɛpipii? 64 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Lɛ̃ kɑɑ nní mɑ. Limɛmɑ́ɑ́, nɛ́ kɔ nɔ́ rikpɑ́sɛ rɛ kɑí nɛ nɛni n kpísi, nɔ́ Usoi Kɛpipi yɛ̃ kɛn Uléécɑɑ, ńnɑŋɛ nnɛ́í ute kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tṹ. Nɔ́ kɔ u yɛ̃ un kɛyómɛcɑɑ-pɔ ɑhopɛ kɛcɑ́ɑ́ tṹ un nɛ wemɛ. 65 Kei kɛ Uléécɑɑ usinɑ uu pɛɛ uricuruu ilũ kuu n tɑnɑɑlɛ̃ cɛ́ɛ́rii ɑi nyísɛ rɛ li u tóósilɛ hɑ́i. Uu pɛɛ rɛ: Uléécɑɑ ŋmɑɑ kuu nní lɑ́mɑɑnkɛɛ. Ái nkpɑ́ni nkpéni pisɛ rɛ tɔkɛ́ píseérɑkɔɔ́ pinyinɛ wɛ́ɛ́si. Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ ɑlɛ̃́ kuu Uléécɑɑ n lɑ́mɑɑnkɛɛ konlɛ. 66 Lɛ̃ nnyɑ, íye kɑni músu? Api u pɛsɛ rɛ: Li nɛ sɑ́ rɛ pikɛ́ u kpu. 67 Api pɛɛ mɛtɑ kɛ́yu-i pitúkɛntɛ u loni. Api ɑkpini u tini, picɔ ɑpi sipɛsɛ u kɑ́pɑ́ɑ́ 68 ɑpi yɛ pɛɛ rɛ: Pɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ, ɑ ŋmɔinu ɑɑ rɔ́ símisi nkɛ̃́ tɛ wóo pɔ́ pi?

Piyɛɛ yɛ kɛsi rɛ úu Yeesu nyu

(Mɑriki 14:66-72; Luki 22:56-62; Yohɑni 18:15-18, 25-27)

69 Kɛ Piyɛɛ uu kei lɛ̃ tipoo-i n tṹ, unɔ́si kɛikɔ́ unyinɛ uu léepɔ uu kei u lɛɛpɔ uu u mɑɑ rɛ: Nɛ pɔ́ɔ lo! Pɔ̃́ nɛ kɔ pɛɛ Kɑlilee ukɔ́ Yeesu uyɛ̃ tikilɛnlɛ. 70 Uu pinnɛ́í inipɛɛ iyɛ-i kɛ́su uu rɛ: Nɛ̃́ ɑ́m nyu ń-ye kɑɑ símisi. 71 Uu limɛmɑ́ɑ́ yisi uu rinɔnɔɔ-mɛ̃ sĩ. Unɔ́si kɛikɔ́ ucɔ pɔ́ɔ kɔ kei piyɛ́nɛ u kpɑ́ uu pɛpɛɛ kei n cɑ́pinɛlɛ̃ mɑɑ rɛ: Nkó pɔ̃́ nɛ kɔ pɛɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu uyɛ̃ tikilɛnlɛ. 72 Piyɛɛ uu kɔ pikɛ́ŋɛ kpɑ́ uu wééri rɛ: Ám usoi nkó nyu.

73 Likɛ́ nɛ rinsɑ́sɛ, pɛpɛɛ kei ń we ɑpí nyɔsɔ́pɔ ɑpí nɛ u kɔ ɑpi u mɑɑ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, pɔ pisoi pɛ̃ usɛ lɛ. Mɛpɔ́símɛ́ kɛ́mɛɛ kɑi lɛ̃ nyísɛlɛ̃. 74 Kei kɛ Piyɛɛ uu kɛ́si ŋmɑɑ uú nɛ kɛtẽ kpɛɛni uu wééri rɛ: Nɛ Uléécɑɑ, ɑ́m usoi nkó nyu. Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, icɑ̃́ ii kooi. 75 Piyɛɛ uu rinɔ́ɔ tɛ̃ kɛ Yeesu uú pɛɛ u ḿ mɑ léisɛ rɛ: Icɑ̃́ ikɛ́ kɛlenɛ n kooi, pɔ́ kɛsi mɛtɑɑni rɛ ɑ́ɑ nɛ́ nyu. Kei kɛ Piyɛɛ uu léepɔ uú nɛ mpɔ́ɔcɑɑi téni.

27

Pi nɛ Yeesu Pilɑti kɛ́mɛɛ hɑ

(Mɑriki 15:1; Luki 23:1-2; Yohɑni 18:28-32)

1 Kɑi kóso n weesi mmɑrɛ mɑrɛ, pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nnɛ́í nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi rinɔ́ɔ risɛ wɑi rɛ pikɛ́ Yeesu kpu. 2 Kei kɑpi pɛɛ u pɑɑsi ɑpí nɛ Rɔm uyɔɔpi Pilɑti lɛɛpɔ.

Yutɑsi nkpɔ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(UPM 1:18-19)

3 Yutɑsi yɛɛ Yeesu n kpísi uu pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i wɑi uu yɛ́nu rɛ pi lɑ pikɛ́ Yeesu kpu. Ai u cɔ́ŋ, uu ukɛfɑ-i téni uu nwóóweni mɛpipi ɑfɛɛtɑɑni mɛ̃ kpísi uú nɛ pɛlɛ uú hɑ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ pɛ̃ pɑ. 4 Uu pi mɑɑ rɛ: Nɛ ɑkópɛ wɑlɛ. Nɛ usoi yɛɛ úu líkɑ n cɑɑi yɑ́ɑ́ ɑḿ pɑ ɑpi kópu. Pɛ̃ ɑpi u pɛsɛ rɛ: Mpɔ́kɔ́ yɛ mmɛ̃! Ái nɛ tɔ̃́ yɛ̃! 5 Uu pɛɛ siwóó sɛ̃ kpísi uu Uléécɑɑ kɛyɔ-i sɑ́, uu sĩ́ uú hɑ umɛcirɛ ńŋmɛ wɑi. 6 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi siwóó sɛ̃ híni ɑpi rɛ: Kɑi nní mɛ́nyɛ kɛwóó nnyɑ, ncée ńn irɔ́sé kɛ́mɛɛ we rɛ pikɛ́ Uléécɑɑ kɛyɔ kuwóótɑkɑi kɛ́mɛɛ kɛ wɑipɔ. 7 Api kómɛinɛ ɑpi pɛɛ kɛ kpísi ɑpí nɛ utúhumɔmɛ kɛ́mɛɛ kɛtẽ lɔlu rɛ pikɛ́ yɛ kei pisɑ́nɛ kulɛsi. 8 Lɛ̃ nnyɑ kɑí nɛ kei n kpíimɛ nɛ nɛni-mɛ̃, pi kɛtẽ kɛ̃ sélei rɛ: mɛ́nyɛ kɛcɑrɛ. 9 Lɛ̃ kɛ ɑntepu Yeremii uú pɛɛ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ ḿ mɑ uu Uléécɑɑ nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lu kɑi wɑ rɛ:

Pi nwóóweni mɛpipi ɑfɛɛtɑɑni mɛ̃ kpísilɛ. Mɛ̃ kɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́

ɑpí musí rɛ pi yɛ́ ukɛcɑ́ɑ́ hɛ́ɛ́lɛ.

10 Apí nɛ utúhumɔmɛ kɛ́mɛɛ kɛtẽ lɔlu. Lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu rɛ kɛ́ pi símisi.

Pilɑti yɛ Yeesu nsímɛ́ písɛisɛ

(Mɑriki 15:2-5; Luki 23:3-5, Yohɑni 18:33-38)

11 Kɑpi uyɔɔpi Pilɑti kɛ́mɛɛ nɛ Yeesu pitúhɑɑnɛ ń hɑ, uyɔ́ɔpi uyɛ̃ uu u pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ Pisuifi uyɔɔpii? Yeesu uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Mmɛ̃ kɑɑ nní mɑ. 12 Amɑ́ kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpí nɛ nsímɛ́ u rinkpɑ́rɑ́, úu ríkɑ pi pɛsɛ. 13 Kei kɛ Pilɑti uu pɛɛ u pisɛ rɛ: Áɑ mmɛ̃ kɑpi nní nɛ pɔ́ n kpɑrɑi kómɛi, nɛ́ɛ? 14 Uu kɔ lɛ̃ n sɛ́ɛ́lɛ̃ úu ríkɑ pɛsɛ. Ai pɛɛ Pilɑti pírí wɑi.

Pi túhɑɑnɛ ɑí tonɛ rɛ pikɛ́ Yeesu kpu

(Mɑriki 15:6-15; Luki 23:13-25; Yohɑni 18:39-19:16)

15 Ḿpɑ́ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ɑ́ye, Pilɑti yɛ̀ɛ̀ ukpɑniikɔ́ uyɛ̃ kɛ risoiwuí ɑri ń lɑ ukɛ́ lesɛ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ lésɛlɛ. 16 Utisi unyinɛ kɑpi ḿpɑ́ yei n nyu yɛ pɛɛ ɑnyɑ̃́ kumúŋɛ́ kpɛ-i ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ welɛ. Pi yɛ u sée rɛ Yeesu Pɑrɑpɑsi. 17 Pilɑti uu pɛɛ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ pisɛ rɛ: Yeesu Pɑrɑpɑsi nɛ Yeesu kɑpi n sélei rɛ Kirisi kɛcɔpɛ, úye kɑní lɑ kɛ́ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ lesɛ? 18 U pɛɛ nyulɛ ŋmɑɑ ńsɔnɛ rɛ nfɑpɔlɛ nnyɑ kɑpi Yeesu uɑnipɛ-i wɑ. 19 Pilɑti un kei lɛ̃ kɛtúhɑɑnɛ kɛ-i we, likɛ́ nɛ rinsɑ́sɛ, uunɔsi uu pisoi tumpɔ rɛ pikɛ́ u mɑɑ rɛ: Usoi nkó úu ncɑɑi ńkɑ wɑ. A unsímɛ́ kɛ́mɛɛ ɑpɔ́nípɛ mɑhɑ̃. Nɛ kɛsinɛ nkɛ́ uyɛ̃ nnyɑ kɛlɑ́rɛ́ kópɛ kɛnyinɛ kɛ́mɛɛ íwɛ lilɛ hɑ́i.

20 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ pin likumúŋɛ́ kpɛ-i pisoi pitɑ́lɑɑnkɛɛ mɑsí rɛ pikɛ́ Pilɑti símisi rɛ ukɛ́ Pɑrɑpɑsi ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ lesɛ uu Yeesu pɔ̃́ kopu. 21 Uyɔ́ɔpi uu pipisɛ pi kpɑ́ rɛ: Pikɛtɛ́ kɛcɔpɛ, úye kɑní lɑ kɛ́ lesɛ? Api u pɛsɛ rɛ Pɑrɑpɑsi lo. 22 Kɛ́ íye Yeesu kɑpi n sélei rɛ Kirisi pɔ̃́ wɑ? Api pinnɛ́í u pɛsɛ rɛ: A kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii! 23 Kei kuu kɔ pipisɛ pi rikpɑ́ rɛ: Ncɑɑi ń-ye kuu mpíí wɑ? Api pɛɛ sicɑ́ɑ́ilɑ nɑ́kíísɛ ŋmɑɑ rɛ: A kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii! 24 Kɛ Pilɑti uu n yɛ̃́ tɛ ḿpɑ́ un nɛ n símisi, ɑ́i nkpɑ́ni líkɑ yoriyɛnɛ, iwɔ́ɔ in mɛníŋɛ mɛyɑ̃́ cɑ́lɛ̃, uu míni kpísi uu pisoi nnɛ́í inipɛɛ-i ɑnípɛ nɑlɛ uu rɛ: Ái nɛ́ɛ ncée hɛ rɛ pikɛ́ usoi nkó yɛɛ úu ncɑɑi ńkɑ n wɑ kpu. Nɔ́nnɛ́kɔ́ yɛ mmɛ̃! 25 Pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ nnɛ́í ɑpi u pɛsɛ rɛ: Ɛɛɛ! Tɔ́ nɛ sirɔ́wɑ̃́ tɔkɛ́ unkpɔ ncɔni n te! 26 Kei kɛ Pilɑti uu pɛɛ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ Pɑrɑpɑsi pi lesɛ, uu tíyɛsɛ ɑpi Yeesu isɛ́í súúkɛɛ, uu pi u pɑ rɛ pikɛ́ hɑ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii.

Pisɔ́ɔ́cɑ yɛ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ nyɑ́nɛi

(Mɑriki 15:16-20; Yohɑni 19:2-3)

27 Uyɔ́ɔpi pisɔ́ɔ́cɑ ɑpi Yeesu kpísi ɑpí nɛ kei kɑpi yɛ n túhɑɑnɛ lompɔ, pisɔ́ɔ́cɑ nnɛ́í ɑpi kei u kɑ́lɑɑpɔ. 28 Api ilũ u mɑhɑni ɑpi kukpɛ́lɛnku wɛɛ́ u tɑni. 29 Api pɛɛ sinípɛleépi rikɔŋ pɑrii ɑpi u kipisɛ, ɑpi kɔ kɛnɑɑpi kunípɛ lukɛ-lukɛ-mɛ̃ u múísɛ. Api pɛɛ ukɛyu-i wúlɑ ɑpi sɛ́nnyi ɑpi rɛ: Tɔ pɔ́ yɑ́ɑsi, Pisuifi uyɔɔpi! 30 Api pɛɛ mɛtɑ u n túkɛntɛ. Api yɛ kɔ kɛnɑɑpi kɛ̃ kpísi ɑpí nɛ ríyu kɛcɑ́ɑ́ u pepu. 31 Kɑpi nnyei u m mɑsí, ɑpi kukpɛ́lɛnku u mɑhɑni ɑpi uilũ pitɑnɛ u pɛsɛ ɑpí nɛ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ pikɑrii u tɔ́mpɔ.

Pi Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii

(Mɑriki 15:21-32; Luki 23:26-43; Yohɑni 19:17-27)

32 Kɑpi kuyu-i n léeri pin nɛ Yeesu pikɑrii tɔ́su, ɑpí nɛ Sirɛɛni kɛtẽ utisi unyinɛ sɑ́nɛ. Pi yɛ u sée rɛ Simɔɔ. Api ńnɑŋɛ nɛ Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ u cɔnsɛ. 33 Api pɛɛ́ hɑ nɛ kɛlõ kɛnyinɛ tulu. Pi yɛ kei sée rɛ Kɔlikɔtɑ. Liɑsei rɛ: Kúyu Koŋoo kɛlõ. 34 Api pítɑ nɛ pitɛ tulɛ-tulɛ pinyinɛ cɔ́hɔnɛ ɑpi u pɑ rɛ ukɛ́ n ntí. Uu lélé uu yúlu rɛ úu nírunɛ. 35 Api u kpísi ɑpí hɑ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii, ɑpi pɑŋɑi ɑpí nɛ pimɛcɔpɛcirɛ uilũ hɔɔnɛntɛ. [...] 36 Api pɛɛ kei n tũ pin u mɛ̃́. 37 Api kɛkpénkpélépi kɛnyinɛ kɛcɑ́ɑ́ wɔ́lu lɛ̃ nnyɑ kɑpi u ń kpu ɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́-i uriyu kɛcɑ́ɑ́ kɑrii. Pi wɔi rɛ: Nkó yɛɛ Yeesu, Pisuifi uyɔɔpi. 38 Api pɛɛ kɔ limɛmɑ́ɑ́ pisoi kpɑ́ɑ́ree pitɛ́ pinyinɛ kɛsẽ́ kɑrii, ucɔ ukulukɛ-lukɛ-mɛ̃ ucɔ ukumii-mɛ̃ ɑpí nɛ u kɔ.

39 Picéetɔŋɛ́ ɑpi u lɑ́mɑɑnkɛɛ ɑpi ríyu m pɔuli. 40 Api yɛ u mɑɑ rɛ: Pɔɔ́ yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ n forii ɑɑ siyɑ́ɑ sitɑɑni nɛ pimɔ́mɛ kɛ pɛsɛ, pɔn mɛsei Uléécɑɑ Kɛpipi, ɑ nkpéni ripɔ́yu lɔ ɑɑ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ súiri! 41 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ pɔ́ɔ kɔ limɛcɔ kɛcɑ́ɑ́ u nyɑ́nɛi ɑpi yɛ nɛ mɑɑ rɛ: 42 U picɔ yoriyɛntɛlɛ ɑmɑ́ úu pɛɛ fe ukɛ́ uricuruu yoriyɛ! Nɛ́ntɛ Isirɑyɛɛli Uyɔɔpi lo! Ukɛ́ kɔ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ súimɛ tɔkɛ́ pɛɛ́ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ. 43 Uléécɑɑ kuú nɛ ritɑ́ uu yɛ nɛ mɑɑ rɛ: Nɛ Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ. Lɛ̃ nnyɑ, in tɛ Uléécɑɑ yɛ ukɛcɑ́ɑ́ kpɑ́lɛ̃, ukɛ́ nkpéni u yoriyɛ tɔkɛ́ yɛ̃́ nkɛ̃́! 44 Hɑ́i ɑí nɛ pisoi kpɑ́ɑ́ree pɛ̃ kɛtɛ́ kɑpi kɛsẽ́ n kɑrii pɛ́nɛ ɑpi kɔ lɛ̃ u lɑ́misi.

Yeesu nkpɔ

(Mɑriki 15:33-41; Luki 23:44-49; Yohɑni 19:28-30)

45 Ituŋɛ kɛcírɛ kumúŋɛ́ hɑ́i nɛ kɛtúŋɛ́ mɛtɑɑni kumúŋɛ́ kɛ kuŋmɑhɑ ɑku kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ cɔ̃. 46 Kɑi kɛtúŋɛ́ mɛtɑɑni kumúŋɛ́ ń tu, Yeesu uu kɛcɑ́ɑ́ilɑ píimɑ kɛnyinɛ súúni rɛ Elii, Elii lɑmɑ sɑpɑtɑni? Lɛlɛɛ rɛ: Unɛ́léécɑɑ, Unɛ́léécɑɑ, yo nnyɑ kɑɑ nɛ́ ŋmɛriyɛ? 47 Pisoi pɛɛ kei n cɑ́pinɛlɛ̃ kɛcɔpɛ, pinyinɛ ɑpi lɛ̃ kom ɑpi rɛ: Elii kuu nní sélei. 48 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, pikɛcɔpɛ unyinɛ uu wuru uú hɑ sinɛ́ɛ̃ kpísi uu pítɑ nyɛpɛ-nyɛpɛ pinyinɛ fɛ uú nɛ kɛnɑɑpi kɛnyinɛ kɛcɑ́ɑ́ tuhu uu u pɑ rɛ ukɛ́ n ntí. 49 Picɔ ɑpi pɛɛ rɛ: Ani riyɑ́ tɔkɛ́ yɛ̃́ tɛ Elii yɛ́ kɑm uu u yoriyɛ nɛ́ɛ.

50 Yeesu uu mɛyɑ̃́ pipupɛi kpɑ́ uu pɛɛ kpi. 51 Likumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kɑpí nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ n kénɛlɛ̃ ɑku ricɛɛ́rinɛ mɛtɛ́ hɑ́i kɛcɑ́ɑ́ nɛ mɛtene-pɔ. Kɛtẽ ɑkɛ yéŋesi, ɑpɑrɛcɑŋɑɑ ɑɑ forɛsi, 52 ɑkpíí mɛyɑ̃ ɑɑ wúkulɛntɛ, Uléécɑɑ pisoi kulúi pɛɛ n kpí ɑpi yisikɛɛ. 53 Api ɑkpíí kɛ́mɛɛ léenti. Kɛ Yeesu uu ń kɑ uu nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi, ɑpi Uléécɑɑ kuyu lompɔ, pisoi mɛyɑ̃ ɑpi pi yɛnu. 54 Kɛ Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ nɛ pisɔ́ɔ́cɑ picɔ pɛɛ kei ń we pin kɛsẽ́ Yeesu mɛ̃́ ɑpi n yɛ̃́ lɛ̃ kɛ kɛtẽ ɑkɛ n yéŋesi nɛ licɔ licɔ lɛɛ n wɑpisi, iwɑmɛ ii mɛyíkíyiki ŋmɑɑ pi loni ɑpi rɛ: Usoi nkó yɛ pɛɛ mɛsei Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ. 55 Pinɔ́si yɛ pɛɛ kulúi welɛ, pin kɛtɑɑ-pɔ nyɛnu pin nyɑ́nɛi. Pimɛyɑ̃ pɛɛ hɑ́i Kɑlilee-pɔ u ritikimɛ pin u lɛ́ni. 56 Pikɛcɔpɛ pinyinɛ pɛɛ nní Mɑkitɑlɑ kuyu ukɔ́ Mɑɑri nɛ Yɑkupu nɛ Yosɛfi uni Mɑɑri nɛ Sepetee piŋmɑ́nɛ uni.

Yeesu mɛkulɑɑ

(Mɑriki 15:42-47; Luki 23:50-56; Yohɑni 19:38-42)

57 Kɑi nnyɔ́ɔ́ n wɑ, utisi mɑ́mɑ́ uyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Yosɛfi un Arimɑtee kuyu ukɔ́, uú hɑpɔ. Uyɛ̃ nɛ kɔ pɛɛ Yeesu upirɛtiki lɛ. 58 Uu Pilɑti kɛ́mɛɛ sĩ́ uú hɑ u pisɛ rɛ ukɛ́ Yeesu u pɑ. Kei kɛ Pilɑti uu ŋmurɛi uu ncée hɛ rɛ pikɛ́ hɑ Yeesu u pɑ. 59 Yosɛfi uu Yeesu kpísi uu kɛsɑ́ŋɑ́ɑ́pi tomɛ́ kɛcirɛ-i wɑi 60 uú hɑ nɛ nhórɛ fɑlɛ kuu kupɑrɛpoo-i n wɑ kɛ́mɛɛ u finsɛ, uu pɛɛ mɛpɑrɛ píimɑ mɛnyinɛ pímiisɛ uu rinɔnɔɔ fi, uu pɛɛ yɑ́ uu tɔ́mpɔ. 61 Likumúŋɛ́ kpɛ-i, Mɑkitɑlɑ kuyu ukɔ́ Mɑɑri nɛ Mɑɑri ucɔ uyɛ̃ pɔ́ɔn kei rikpíí kɛyúrí tṹ.

Tikpíí pimɛ́rɛ́

62 Kɛ kɛyɑ́ɑ kɛɛ yɛ nɛ kɛwéntɛyɑɑ n tisɛ ɑkɛ n tu, pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pifɑrisi ɑpi yisi ɑpi Pilɑti kɛyɔ sĩ, 63 ɑpi u mɑɑ rɛ: Urɔ́sɑ́ɑ, tɔ léisɛ rɛ kɛ unɔ́ɔmɛ nkó uú pɛɛ nfɑ́ɑ m mɑ́, u pɛɛ́ mɑɑ rɛ u yɛ́ unkpɔ mɛmɑ́ɑ́ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ yisi. 64 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ ncée hɛ rɛ pisoi pikɛ́ hɑ siyɑ́ɑ sitɑɑni urikpíí ńsɔnɛ m mɛ̃́, upipirɛtiki ɑ́pi kɑpɛ nɛ u n yɑ́ɑi pikɛ́ lesɛ, pikɛ́ pɛɛ́ nɛ pisoi n kirɑɑsɛ rɛ: u nkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ nnyɑ. Lin lɛ̃ n wɑ, nnɔ́ɔmɛ mmɛ̃ nɛ́ pɛɛ cɑɑi ɑi nfoí feriyɛ. 65 Pilɑti uu pi pɛsɛ rɛ: Pimɛ́rɛ́ yɛ mpí! Ani nɛ pi hɑ pikɛ́ hɑ rikpíí m mɛ̃́ yɑrɛ kɑni ń lɑ. 66 Kei kɑpi yisi ɑpí hɑ músu, ɑpi yɛ́nu lɛ̃ kɑpi yɛ́ pimɛ́rɛ́kɛi pɛ̃ n wɑ. Api mɛpɑrɛ mɛɛ rinɔnɔɔ n fílɛ̃ ńsɔnɛ kɑrii ɑpi pɛɛ pimɛ́rɛ́ tónsɛntɛ rɛ pikɛ́ m mɛ̃́.

28

Yeesu yɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi

(Mɑriki 16:1-10; Luki 24:1-12; Yohɑni 20:1-10)

1 Kɛyɑ́ɑ kɛɛ nɛ kɛwéntɛyɑɑ rintíki kɛtúŋɛ́, Mɑɑri Mɑkitɑlɑ ukɔ́ nɛ Mɑɑri ucɔ ɑpi yisi rɛ pikɛ́ hɑ rikpíí rilóólú. 2 Kei nní, kɛtẽ ɑkɛ yéŋesi, Upíimɑ uleecɑɑtumɛ unyinɛ uu kɛyómɛcɑɑ-pɔ súiri uu mɛpɑrɛ mɛɛ rikpíí rinɔnɔɔ n fílɛ̃ pímiisɛ uu rikɛcɑ́ɑ́ tonɛ. 3 U pɛɛ tɛ́lulɛ yɑrɛ kɛkónɛtɛ́hɛ, uilũ in wɑriyɛ póí-póí. 4 Liiwɑmɛ píimɑ inyinɛ ii pimɛ́rɛ́ tini, ɑpi pɛɛ́ n tɛrii nfɑ́ɑ nń nɛ pɑ́rí yɑrɛ pi kpulɛ. 5 Uléécɑɑtumɛ uyɛ̃ uu pɛɛ pinɔ́si pɛ̃ mɑɑ rɛ: Iwɑmɛ íi kɑpɛ nɔ̃́ n we. Nɛ yɛ̃ tɛ Yeesu uyɛ̃ kɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n kɑrii kɑni wɛ́ɛ́si. 6 Úu nté we. U nkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ yɑrɛ kuu ḿ mɑ. Ani kɑm ɑni kei kɑpí pɛɛ u n finsɛ yɛ̃, 7 ɑni mɛkɛɛ sĩ ɑní hɑ upipirɛtiki símisi rɛ u nkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ. U yɛ́ Kɑlilee-pɔ pi m mɛ̃́. Kei kɑni yɛ́ hɑ u yɛ̃. Mmɛ̃ kɑm m mɑ́ kɛ́ nɔ́ n símisi yɛ mmɛ̃. 8 Api pɛɛ rikpíí kɛkúrí yisi, iwɑmɛ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ píimɑ nn pi we ɑpí hɑ mɛkɛɛ nsímɛ́ mmɛ̃ upipirɛtiki símisi. 9 Likɛ́ nɛ rinsɑ́sɛ, Yeesu uú nɛ pinɔ́si pɛ̃ sɑ́nɛ uu pi mɑɑ rɛ: Nɛ nɔ́ yɑ́ɑsi. Api ukɛkúrí hɑpɔ, ɑpi wúlɑ ɑpi uɑnɑ tini ɑpí nɛ ríyu u wɑisɛ. 10 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ. Iwɑmɛ íi kɑpɛ nɔ́ n we. Ani hɑ pinɛ́mɑ́rɛcɔ mɑɑ rɛ pikɛ́ Kɑlilee hɑ. Kei kɑpi yɛ́ hɑ nɛ́ yɛ̃́.

Pimɛ́rɛ́ yɛ lɛ̃ kɑpi n yɛ̃́ símisi

11 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ pinɔ́si pɛ̃ ɑpi ncée ń we pin tɔ́su, rikpíí pimɛ́rɛ́ pinyinɛ ɑpi yisi ɑpi kuyu pɛlɛ, ɑpí hɑ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ n wɑ kɛɛnkɛɛ. 12 Pɛ̃ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpí tonɛ ɑpi kómɛinɛ, ɑpi siwóó píimɑ sinyinɛ pimɛ́rɛ́ pɛ̃ hɛ 13 ɑpi kɔ pi tɑ́lɑɑnkɛɛ rɛ pikɛ́ mɑɑ rɛ: Tɔ kɛsinɛ lɔpilɛlɛ, upipirɛtiki ɑpí weri ɑpi u yɑ́ɑ́i ɑpí nɛ tɔ́mpɔ. 14 Piwɛ́ɛ́sɛ pɛ̃ ɑpi kɔ pi kpɑ́ rɛ: Uyɔ́ɔpi píimɑ un lɛ̃ n kõ, tɔ́ u símisi uu kóm ɑ́ni yɛ́ ncɔ́ŋ ńkɑ yɛ̃. 15 Pimɛ́rɛ́ pɛ̃ ɑpi mɛsei siwóó sɛ̃ yɔ́su ɑpi lɛ̃ kɑpi pi n céesi wɑi. Lɛ̃ nnyɑ kɛ nsímɛ́ mmɛ̃ nń we nɛ nɛni-mɛ nn nɛ Pisuifi kɛ́mɛɛ kɔ́ɔ́núlɛ̃.

Yeesu yɛ umɛcirɛ upipirɛtiki nyísɛ

(Mɑriki 16:14-18; Luki 24:36-49; Yohɑni 20:19-23; UPM 1:6-8)

16 Yeesu pipirɛtiki kɛfi nɛ usɛ ɑpi yisi ɑpi Kɑlilee-pɔ riyɔ́pɛ tɛ-i kɛ Yeesu uú pɛɛ ḿ mɑɑ rɛ pikɛ́ hɑ sĩ. 17 Kɑpi u n yɛ̃́, ɑpi u yɑ́ɑ́si ɑpi ukɛyu-i wúlɑ. Amɑ́ picɔ pin nɛ we pin céreisɛ. 18 Yeesu uú nɛ pi kɔ uu pi mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ yɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ nɛ kɛtẽ nté ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ nɛ́ hɛlɛ. 19 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni isoipuri nnɛ́í kɛ́mɛɛ hɑ, ɑni tíyɛsɛ pisoi pikɛ́ kɛnɛ́pirɛ ritiki. Ani Sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Kɛpipi nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ rinyiri nɛ míni pi wolɛ. 20 Ani kɔ pi céési rɛ pikɛ́ isé iyɛ̃ nnɛ́í kɑm nɔ́ n kɑrii ritiki. Ani n nyu rɛ siyɑ́ɑ nnɛ́í kɑm nɔ́kɛnɛ́kúrí we kɛtẽ kɛkɛ́ hɑ nɛ tɛnɛ.

* 10:38 Kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ piyɑ: ɑsei rɛ íwɛ pilukɛ Yeesu mɛcɔ

* 16:24 10:38

Mɑriki

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Nsímɛ́ Kɛcirɛ ritɛlɛ́ kɛ Mɑriki uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Pisoi mɛyɑ̃ yɛ músu rɛ Mɑriki yɛɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́i. U kɔ pɛɛ Pɔɔli nɛ Piyɛɛ ukɛicɔ lɛ (UPM 12:25). Pɛ̃ kuu ńsɔnɛ písɛi uú nɛ Nsímɛ́ mmú wɔ́lu. Tɔ kɔ yɛ̃ tɛ u Yeesu rɔ́ nyísɛlɛ yɑrɛ Uléécɑɑ Kɛpipi (1:1). Mɛ́wɔlɛ kɛtɔ-pɔ, Rɔm usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ pɔ́ɔ hɑ́ɑ rɛ "Usoi nkó yɛ mɛsei Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ" (15:39). Ái rɛ ríyu kuú lɑ ukɛ́ yɛ̃́ nnyɑ kuu pírí pikɛi pɛ̃ wɑpisi, ɑmɑ́ u kɑlɛ ukɛ́ kɛisi ukɛ́ kɔ unfɑɑ kpísi ukɛ́ hɛ ukɛ́ pisoi ɑyu lɔ (10:45). Lɛ̃ nnyɑ kɛ Mɑriki uu Yeesu isoi nɛ unsẽ tɔ́ nyísɛ yɑrɛ unkpɔ isɔɔlú. Uɑyu mɛtɛŋni, kɑi n kpísi Kɑlilee kɛtẽ hɑ́i nɛ Yutee-pɔ yɛ nyísɛlɛ̃ tɛ Yerusɑlɛm-pɔ kuú hɑ n kpinɛ kɑí nɛ u sĩ.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Yohɑni Úniwolɛ yɛ Yeesu nsímɛ́ riyóó uu kɔ míni u wolɛ (1:1-11).

2. Kunírilɑ̃ yɛ kucɛsi kóimɑ-i Yeesu peikɛɛ (1:12-13).

3. Yeesu yɛ sinyɑ́rũ nɛ símisi un kɔ Kɑlilee-pɔ mɛwɑisɑŋɑ wɑpisi (1:14-8:26).

4. Yeesu yɛ unkpɔ nɛ umɛyisɛ nsímɛ́ símisi, un kɔ upipirɛtiki símisi lɛ̃ kuu íwɛ n lenɛ. Uu kɔ pi mɑɑ rɛ piricuruu pikɛ́ pinfɑɑ kpísi pikɛ́ Yeesu mɛcɔ hɛ (8:27-10:52).

5. Yeesu yɛ Yerusɑlɛm kuyu-i lompɔ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi pitele u wɑi (11-13).

6. Yeesu yɛ íwɛ mɛyɑ̃́ lelɛ. Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ yɛ u tinlɛ rɛ pikɛ́ u kpu. Pi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑriilɛ ɑpi kɔ nhórɛ nnyinɛ kɛ́mɛɛ u wɑi (14-15). Yeesu uu nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi uu umɛcirɛ upipirɛtiki nyísɛ (16).

1

Yohɑni Úniwolɛ yɛ Uléécɑɑ Nsímɛ́ yóólɛ̃

(Mɑtiyee 3:1-12; Luki 3:1-18; Yohɑni 1:19-28)

1 Nté kɑi wɔ́lɑɑlɛ̃ lɛ̃ kɛ Yeesu Kirisi, Uléécɑɑ Kɛpipi Nsímɛ́ Kɛcirɛ nn n kóri. 2 Li ɑntepu Esɑyi ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Nɛ́ unɛ́tumɛ kɛpɔ́kpéẽ wɑisɛ

ukɛ́ ncée pɔ́ nyɔ́ɔnsɛ.

3 Usoi rinɔɔ yɛ ri tɛɛ kucɛsi kóimɑ-i n yóólɛ̃ tɛ:

Ani Upíimɑ ncee nyɔ́ɔnsɛ,

ɑni usiceepi tɛ̃iisɛ.

4 Lɛ̃ kɑi wɑ Yohɑni uu kucɛsi kóimɑ-i pisoi míni wolɛ, un pi símisi rɛ: Ani mɛfinɛ consɛ, ɑni tíyɛsɛ kɛ́ míni nɔ́ wolɛ, Uléécɑɑ uu nɔ́ɑnɛ́kópɛ nɔ́ sɑ́rɛi. 5 Yutee kɛtẽ pikɔ́ nnɛ́í nɛ Yerusɑlɛm pikɔ́ nnɛ́í ɑpi ukɛmɛɛ́ n sɔ́nɑɑpɔ pin piɑkópɛ yɑ́mnɛntɛ, Yohɑni uu Yuritɛɛ nkoi kɛ́mɛɛ míni pi wolɛ.

6 Kuyooyoo nkpíí kɛtukɑnkɑ kɛ Yohɑni uú pɛɛ tɑnɑɑlɛ̃ un kɛkónɛpɑmpi kɛhɑlɛ-i tɛ́lɛ̃. Apɑ́ɑ́ni nɛ mɛtɛ̃́ kuú pɛɛ le 7 un yóólɛ̃ tɛ: Uyɛɛ nɛ̃́ mɛmɑ́ɑ́ n sɔ́nti yɛ ńnɑŋɛ nɛ̃́ felɛ. Inɛ́soi íi tu rɛ kɛ́ ripɛ kɛ́ ukunɛ́ɛ́ri nŋmɛ fénnɛ. 8 Míni kɛ nɛ́ɛ nɛ nɔ́ wólɛ, ɑmɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛ uyɛ̃ uu yɛ́ nɛ nɔ́ wolɛ.

Yohɑni yɛ Yeesu míni wolɛ

(Mɑtiyee 3:13-17; Luki 3:21-22)

9 Yeesu uu pɛɛ Kɑlilee kuyu kunyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Nɑsɑrɛti leeri, Yohɑni uu Yuritɛɛ nkoi kɛ́mɛɛ míni u wolɛ. 10 Kɛ Yeesu uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ míni-i n léemɛ, uu kɛyómɛ yɛnu kɛn wúkulɛlɛ̃, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn ukɛcɑ́ɑ́ súiri yɑrɛ tilɔ́ɔlɑ̃. 11 Uu rinɔ́ɔ kɛyómɛcɑɑ-pɔ komti rɛ: Pɔ́ɔ Kɛnɛ́pipi lɑlɑ kɛcirɛ. Nɛ pɔ́ wɛ́ɛlɛ.

Setɑni yɛ Yeesu peikɛɛ

12 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nń nɛ kucɛsi kóimɑ-pɔ Yeesu sĩ. 13 Uu kei n we hɑ́i nɛ siyɑ́ɑ ɑfɛɛnɑ. Kei kɛ Setɑni uu u peikɛɛ. Icɑrɛsɛɛ kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kuu yɛ n we, piléécɑɑtumɛ pin ukɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃.

Yeesu yɛ pikpíntomɛ́cɔ́pii pinɑ sée

(Mɑtiyee 4:18-22; Luki 5:1-11)

14 Kɑpi Yohɑni kukpɑniilee n tɑ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu Kɑlilee sĩ uu Uléécɑɑ Nsímɛ́ Kɛcirɛ n yóólɛ̃ 15 un símisi rɛ ituŋɛ yɛ tulɛ, Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ nyɑhɑimɛlɛ, ɑni mɛfinɛ consɛ ɑni Nsímɛ́ Kɛcirɛ ŋmurɛi.

16 Kɛ Yeesu uu Kɑlilee kupiyɛ mɛcɑ́ɑ n tíkilɛ̃, uu Simɔɔ nɛ uuwɑ̃ Antiree yɛnu pin ɑnyɛŋ́ fóm pin nɛ ikpíntomɛ́ cɔ́pii. Pi pɛɛ pikpíntomɛ́cɔ́pii lɛ. 17 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani nɛ́ ritiki, nɛ́ tíyɛsɛ ɑni pisoi pɛɛ yɛ́ nɛ́ rintíki wɛ́ɛ́si. 18 Api mɛsɛ nɛ mɛsɛ piɑnyɛŋ́ sɑ́ ɑpi u tiki. 19 Kɛ Yeesu uu nsẽ́ ń nɔŋ́lɛ̃, uú hɑ Sepetee sipipi Yɑkupu nɛ uuwɑ̃ Yohɑni yɛnu pin piɑnyɛŋ́ nyɔ́ɔnsɛ. 20 Yeesu uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ pi séi, ɑpi piusɑɑ Sepetee nɛ pikɛikɔ́ kúninɔi-i tíyɛ ɑpi u tiki.

Unírihélɑɑ unyinɛ nsímɛ́

(Luki 4:31-37)

21 Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi Kɑpɛrinɑwum sĩ. Yeesu uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee loni uu pisoi picélɑɑ kɑ́pɑ́ɑ́. 22 Pírí kɛ umɛcélɑɑ ɑmɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ pisoi pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kutu u n cɔ́lɛ̃ we, likumúŋɛ́ rɛ umɛcélɑɑ nɛ isé picélɑɑ mɛcélɑɑ ɑ́mɛ sɑ́. Amɑ́ uyɛ̃ nɛ pɛɛ pisoi céésilɛ nɛ n-yɔ́ɔpinɑŋɛ. 23 Kumúŋɛ́ kpɛ-i, usoi unyinɛ kɛ ɑníri ɑɑ m pɛkɛsi uu Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee-i lompɔ, uu pupɛi rɛ: 24 Ń-ye kɑɑ́ nɛ rɔ́ wɛ́ɛ́si, Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu? Pɔ kɑlɛ rɛ pɔkɛ́ rɔ́ nɑ̃́ɑ? Nɛ pɔ́ nyulɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ pɔ́ wɛ́ɛlɛ uu iyɑɑ yekei. 25 Yeesu uu kuníri kpɛ̃ sɛmni uu rinɔ́ɔ ku hɛ rɛ: A kei risɛ́ɛ́, ɑɑ usoi uyɛ-i lelu. 26 Kuníri kpɛ̃ ɑku usoi uyɛ̃ lémesi ɑku ukɛmɛɛ́ lelu kun pupukɛɛ. 27 Ai pinnɛ́í nnɔ́ɔ yipu ɑpí m písɛinɛ rɛ: Yoo nní? Icélɑɑ fɑlɛ inyinɛ yɛ nyi nɛ innɑŋɛ! Ḿpɑ́ ɑníri kuu rinɔ́ɔ hɛ, ɑ́ɑ yɛ ti rilɔ́ɔ́. 28 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ Yeesu nsímɛ́ nn Kɑlilee kɛtẽ nnɛ́í kɔ́ɔ́nú.

Yeesu yɛ pitóikɔ́ kulúi pɔisɛ

(Mɑtiyee 8:14-17; Luki 4:38-41)

29 Api Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee-i léeri ɑpí nɛ Simɔɔ nɛ Antiree kɛyɔ n tɔ́su, Yɑkupu nɛ Yohɑni pin tikilɛ̃. 30 Api Simɔɔ ulɔ́hɔ́ni lɛɛpɔ un finu nɛ kupiŋɛtoi. Kɛ Yeesu uu n tuipɔ, ɑpi unɔ́si uyɛ̃ nsímɛ́ u wɑi. 31 Yeesu uú nyɔsɔ́pɔ, uu ukunipɛ tini uu u yukusɛ. Kupiŋɛtoi ɑku mɛsɛ nɛ mɛsɛ tɛnɛ, uu yisi uu pikɛcɑ́ɑ́ pɑí.

32 Mɛtuŋɛlolɛ́-mɑɑ́, pisoi ɑpí nɛ pitóikɔ́ ncɔpuri nɛ pinírihélɑɑ Yeesu lɛɛpɔ. 33 Kuyu pikɔ́ nnɛ́í ɑpi kɛ́yɔ kɛ̃ tipoo yipu. 34 Yeesu uu pisoi mɛyɑ̃ itói ncɔpuri pɔisɛntɛ, uu kɔ ɑníri mɛyɑ̃ lɑkɑsɛ. Úu tíyɛsɛ ɑníri ɑkɛ́ rinɔ́ɔ mɑlɛ, kɛ ɑricuruu ɑɑ u nyu nnyɑ.

Yeesu yɛ Kɑlilee kuyu kɔ́ɔ́núlɛ̃

35 Kɑi n weesi, Yeesu uú nɛ kɛsinɛ tɔrɔɔ kɛ́yɔ lelu. Uu iyɑɑ sĩ uú hɑ kei umɛcirɛ kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si. 36 Simɔɔ nɛ upicɔ ɑpi pɛɛ piwɛ́lɑɑ u loni. 37 Kɑpi u n yɛ̃́ ɑpi u mɑɑ rɛ: Pisoi nnɛ́í pɛɛ pɔ́ wɛ́ɛ́si. 38 Amɑ́ Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Tɔkɛ́ kɛlõ féé hɑ, ɑyu ɑcɔ-i, li pisɛ rɛ kɛ́ kɔ kei Nléécɑɑsimɛ́ símisi, likumúŋɛ́ rɛ lɛlɛɛ nɛ nɛ́ kɑ. 39 Lɛ̃ kɑi wɑ Yeesu uu Kɑlilee kɛtẽ nnɛ́í kɔ́ɔ́nú un Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee-i Nléécɑɑsimɛ́ símisi un ɑníri lɑkɑsɛ.

Yeesu yɛ uyɔ̃́ unyinɛ pɔisɛ

(Mɑtiyee 8:1-4; Luki 5:12-16)

40 Uyɔ̃́ unyinɛ uu Yeesu lɛɛpɔ uu ukɛyu-i wúlɑ uú nɛ u téni rɛ: Pɔn n lɑ, pɔ́ nɛ́ wolɛ ɑm funi. 41 Uicɔ ii Yeesu íwɛ wɑi hɑ́i, Yeesu uu pɛɛ kunípɛ sɑɑpɔ uu u cɑ, uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ u mɑɑ rɛ: Nɛ lɑ rɛ ɑ peí. 42 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, utisi uyɛ̃ kɛyɔ̃́ ɑkɛ tɛnɛ uu funi. 43 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ u cɛ́si uu u lɑkɑsɛ 44 un u kúrúrúsɛlɛ̃ tɛ: A ńsɔnɛ kutu ricɔ, kɑpɛ wɑ unyinɛ ukɛ́ mɛwɑi mɛ̃ kõ. Amɑ́ ɑ hɑ uyɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ mɛpɔ́círɛ nyísɛ ukɛ́ yɛ̃́ lɛ̃ kɑɑ ń we. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑɑ inyɔ́ɔnsɛ kɛ Moisi isé ii m pisɛ wɑi pɔkɛ́ nɛ ḿpɑ́ úye nyísɛ rɛ pɔ peí. 45 Amɑ́ utisi uyɛ̃ uu sĩ́ uu lɛ̃ nnɛ́í kɑi n wɑ ḿpɑ́ yei kɛ́ɛ́nkɛɛ. Lɛ̃ nnyɑ, Yeesu úu yɛ fe ukɛ́ umɛcirɛ riwúí-i pinyísɛ rikpɑ́, ɑmɑ́ iyɑɑ kuú le, kei kɛ úkɑ úu ń we. Pisoi pin ḿpɑ́ mɛ́ye léenti pin ukɛmɛɛ sɔ́nɑɑpɔ.

2

Yeesu yɛ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ kɛnyinɛ pɔisɛ

(Mɑtiyee 9:1-8; Luki 5:17-26)

1 Kɑi siyɑ́ɑ rinkɔ́ɔ́nú, Yeesu uu Kɑpɛrinɑwum-i pɛɛri. Pisoi ɑpi kóm tɛ kɛ́yɔ-i kuú we. 2 Api cɑ́pinɛpɔ mɑ́ḿ, kɛ́nɑcɔpɛ ɑ́kɛ nkpɑ́ni ripoo ricuruu-i we. Yeesu un Nsímɛ́ Kɛcirɛ pi céési. 3 Pinyinɛ ɑpí nɛ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ u weri kɛ pisoi pinɑ ɑpi n topori. 4 Amɑ́ ɑpi pɔɔnɛ pikɛ́ Yeesu kɛ nyísɛ, kɛ pisoi ɑpi kulúi ń tɔsí nnyɑ. Api kulee kpɛ-i kɛ Yeesu uu ń we piriyɛ, ɑpi kupólɛ kpɛ̃ kumúŋɛ́ kɛ Yeesu uu n nyɛnu kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ kɛ̃ cɛpisɛpɔ nɛ kɛrisɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́. 5 Kɛ Yeesu uu pinfɑtɛnɛ n yɛ̃́, uu kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ mɑɑ rɛ: Kɛnɛ́pipi, nɛ ɑpɔ́kópɛ pɔ́ sɑ́rɛi. 6 Isé picélɑɑ pinyinɛ pɛɛ kei n tṹ ɑpi pisifɑ-i túhɑɑnɛ rɛ: 7 Yo nnyɑ ŋmɑɑ kɛ usoi nkó uu nní lɛ̃ símisi? Uléécɑɑ kuu lɑ́misi. Wóo yɛ́ mpíí fe ukɛ́ ɑkópɛ sɑ́rɛi, Uléécɑɑ mɛmɑ́ɑ́? 8 Yeesu uu pinfɑsimɛ́ cérupɔ uu pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni nfɑsimɛ́ mmú mpuri mɑ́? 9 Kɛ́ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ ḿ mɑɑ rɛ: Nɛ ɑpɔ́kópɛ pɔ́ sɑ́rɛi yɛɛ pɔ́ɔ́lú nɛ́ɛ kɛ́ kɛ ḿ mɑɑ rɛ: A yisi ɑɑ ripɔ́sɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ pílɛsi, ɑɑ sɔ́nɛ yɛɛ yɛ́ m pɔ́ɔ́lú? 10 Nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ céreisɛ rɛ Usoi Kɛpipi yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ kɛkɛ́ nɛ pisoi ɑkópɛ pi sɑ́rɛi. 11 Uu pɛɛ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ rinɔ́ɔ pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Nɛ́ɛ pɔ́ mɑ, ɑ yisi ɑɑ ripɔ́sɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ pílɛsi ɑɑ́ kulu. 12 Utisi uyɛ̃ uu ḿpɑ́ úye inipɛɛ-i yisi uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ urisɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ sɑ́kɑɑ uú kulu. Ai pisoi mɑɑmɑ́ɑ́ci wɑi ɑpi Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ pin mɑ́ikɛɛ rɛ: Ári píkɑi mɛwɑi mmɛ́ mɛcɔ yɛnɑɑlɛ̃.

Yeesu yɛ Lefi sée rɛ ukɛ́ u ritiki

(Mɑtiyee 9:9-13; Luki 5:27-32)

13 Kɛ Yeesu uu Kɑlilee kupiyɛ ritimɛ-mɛ̃ m pɛlɛ, pisoi kulúi ɑpi ukɛmɛɛ́ n sɔ́nɑɑpɔ un pi céési. 14 Kuu n tɔ́su, uu Alifee uŋmɑ́nɛ Lefi yɛnu un lɑmpoo kɛyɔ́ɔ́-i tṹ. Yeesu uu u mɑɑ rɛ: A nɛ́ ritiki. Lefi uu yisi uu u tiki. 15 Kɛ Yeesu uu Lefi kɛyɔ-i ilukɛ n le, u nɛ pilɑmpooyɔɔ́ mɛyɑ̃ nɛ pikópɛkɔɔ́ nɛ upipirɛtiki pɛɛ kɛsẽ́ li. Pisoi mɛyɑ̃ pɛɛ yɛ u n tikilɛ̃. 16 Kɛ isé picélɑɑ pɛɛ Pifɑrisi kulɑmɑɑsinɛlee-i ń we ɑpi Yeesu n yɛ̃́ un nɛ pisoi pɛ̃ mpuri ilukɛ le, ɑpi upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɛ Yeesu nɛ pilɑmpooyɔɔ́ nɛ pikópɛkɔɔ́ ɑpi kɛsẽ́ le? 17 Yeesu uu pinsímɛ́ kóm uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Ái pisoi pɛɛ isɑrɛ n lɑ́ɑ́rú nnyɑ kɛ upɔisɛ uú we, ɑmɑ́ pitóikɔ́ nnyɑ kuú we. Ái pisoi pɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃ piséi kɑḿ kɑ, ɑmɑ́ pikópɛkɔɔ́ nnyɑ kɑḿ kɑ.

Yeesu yɛ ɑnɔ́ɔpɑhɑɑ nsímɛ́ wɑi

(Mɑtiyee 9:14-17; Luki 5:33-39)

18 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɛ Yohɑni Úniwolɛ pipirɛtiki nɛ Pifɑrisi ɑpi ɑnɔ́ɔ pɑhɑɑlɛ̃, pisoi ɑpi pɛɛ́ hɑ Yeesu pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɛ Yohɑni Úniwolɛ pipirɛtiki nɛ Pifɑrisi ɑpi yɛ ɑnɔ́ɔ pɑɑsi, pɔ̃́ pikɔ́ ɑ́pi yɛ pɛɛ ɑ pɑɑsi? 19 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Nɔ músu rɛ usoi yɛ́ pisɔ́ɔnnɛ ɑnyɑ̃́ n wɑi upisɑnɛ ɑpi pɛɛ ɑnɔ́ɔ m pɑhɑɑlɛ̃ɛ? Aɑí, mmɛ̃ ńn we. Kumúŋɛ́ kpɛ̃ nnɛ́í kɛ unɔ́sikɔ́ uu ɑnyɑ̃́ n wɑi, ɑ́pi ɑnɔ́ɔ pɑɑsinɛ. 20 Amɑ́ kɛyɑ́ɑ yɛ wemɛ kɑpi yɛ́ unɔ́sikɔ́ pikɛcɔpɛ ń lesɛ. Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛn n tu, pi yɛ́ ɑnɔ́ɔ pɑɑsi.

21 Úkɑ úu yɛ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ fɑlɛ kɛpɑmpi nɛ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kpurɛ tɑ́pisi. Li yɛ kukpurɛ iŋmɛ túúnlɛ ɑi kupólɛ pérésɛ. 22 Úkɑ úu yɛ kɔ pítɑ pelẽ kukónɛnuŋ́ kpurɛ-i súũ, lin lɛ̃ n wɑ, pítɑ pɛ̃ nɛ yɛ ɑnúŋ́ tikpɑ́fúsɛlɛ, ɑi wɑi pítɑ nɛ liɑnúŋ́ yɛ mɛ́woo wɑ. Amɑ́ kunúŋ́ fɑlɛ-i kɑpi yɛ pítɑ pelẽ súũ.

Yeesu yɛɛ kɛwéntɛyɑɑ ute

(Mɑtiyee 12:1-8; Luki 6:1-5)

23 Kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ kɛnyinɛ kɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi imúí inyinɛ kɛcɑrɛ-i sɔ́nɛ. Upipirɛtiki ɑpi pɛɛ ricéetimɛ mɛpipi n kpééni pin nɛ tɔ́su. 24 Pifɑrisi ɑpi pɛɛ Yeesu mɑɑ rɛ: A ripɑí mmɛ-i kɛ pipɔ́pirɛtiki ɑpi ń we. Yo nnyɑ kɛ pipɔ́pirɛtiki ɑpi lɛ̃ kɛ irɔ́sé ii kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ n yúlu wɑi? 25 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Áni lɛ̃ kɛ Tɑfiti uu n wɑ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ nkṹ nn u nɛ upikɔ́ m pɛkɛsi píkɑi kɛ́ɛ́nlɛɛ? 26 U Uléécɑɑ kɛyɔ lonlɛ, uu ɑkpɔ́nɔ́ kɑpi Uléécɑɑ n yekei tɑkɑi. Apiyɑtɑɑ yɛɛ yɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i Uléécɑɑ usinɑ. Irɔ́sé kɛ́mɛɛ, pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ ŋmɑnɛ pɛɛ ncée mɑ́ rɛ pikɛ́ ɑkpɔ́nɔ́ nyɛ̃ tɑkɑi. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, Tɑfiti nɛ upikɔ́ yɛ ɑ tɑkɑilɛ. 27 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ái kɛwéntɛyɑɑ nnyɑ kɑpi usoi wɑ, ɑmɑ́ usoi nsɔnɛ nnyɑ kɑpi kɛwéntɛyɑɑ wɑ. 28 Lɛ̃ nnyɑ kɛ nɛ̃́ Usoi Kɛpipi ɑm kɛwéntɛyɑɑ ute.

3

Utisi uyɛɛ kunípɛ kópɛ m mɑ́

(Mɑtiyee 12:9-14; Luki 6:6-11)

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i pɛɛri. Utisi unyinɛ yɛ pɛɛ kei welɛ un kunípɛ kópɛ mɑ́. 2 Pɛpɛɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kei ń we, ɑpi kutu n cɔlɛ̃ tɛ Yeesu yɛ́ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ utisi uyɛ̃ pɔisɛɛ? Likumúŋɛ́ rɛ kɛwɑ́ɑ́nɑ́ kɑpi yɛ n wɛ́ɛ́si pikɛ́ nɛ Yeesu n tĩ́. 3 Yeesu uu unípɛkópɛkɔɔ́ uyɛ̃ mɑɑ rɛ: A yisi, ɑ nyɛrɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ pɔ́ yɛ̃́. 4 Yeesu uu pɛɛ pɛpɛɛ nní n nyɑ́nɛi pisɛ rɛ: Íye kɑi irɔ́sé kɛ́mɛɛ pisɛ? Li pisɛ rɛ tɔkɛ́ lisɔnɛ wɑ kɛwéntɛyɑɑ nɛ́ɛ likópɛ kɑi pisɛ rɛ tɔkɛ́ wɑ mɑ́? Li pisɛ rɛ tɔkɛ́ usoi nfɑɑ lɔ nɛ́ɛ li pisɛ rɛ tɔkɛ́ u kpu? Amɑ́ ɑ́pi ŋmurɛi pikɛ́ Yeesu rinɔ́ɔ yɔsí. 5 Yeesu uu pinnɛ́í nyɑ́nɛi, piicɔ ii kuwɔ́i u wɑi hɑ́i. Uripɔɔ ɑri cɑɑi, ɑtu kɑpi m mɑ́ nnyɑ. Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ u utisi uyɛ̃ mɑɑ rɛ: A kupɔ́nípɛ nɛ́ rituŋɑ́mɛ. Kuu yɛ́ kunípɛ rińtuŋɑ́pɔ, kunípɛ ɑku pélu. 6 Pifɑrisi ɑpi kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i léeri, pi nɛ pɛpɛɛ Erooti kɛmúŋɛ́ ń tíkilɛ̃ ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ cɑ́pinɛ pikɛ́ yɛ̃́ tɛ íye kɑpi yɛ́ wɑ pikɛ́ nɛ Yeesu kpu.

Pisoi kulúi yɛ Yeesu-i sɔ́nɑɑpɔ

7 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu kei pi yɑ́, u nɛ upipirɛtiki ɑpi Kɑlilee kupiyɛ ritimɛ sĩ. Kɑlilee pikɔ́ mɛyɑ̃ pɛɛ pɛɛ u tikilɛ̃. 8 Yutee nɛ Yerusɑlɛm nɛ Itumee nɛ Yuritɛɛ mɛtɛ́ŋ́ nɛ Tiiri nɛ Sitɔɔ sitẽ pikɔ́ mɛyɑ̃ pɛɛ pɛɛ kɔ ukɛmɛɛ sɔ́nɑɑpɔ. Uliwɑiwɑi kɑpi n kṍ yɛɛ nɛ pi sɔ́nɑɑpɔ. 9 Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki mɑɑ rɛ pikɛ́ kúninɔi kunyinɛ u nyɔ́ɔnsɛ, pisoi ɑ́pi kɑpɛ u nyikii nnyɑ. 10 Ái líkɑ, kuu pisoi m pɔisɛntɛ mɛyɑ̃́ nnyɑ kɛ pitóikɔ́ tɔrɔɔ ɑpi yɔ́ɔnɛpɔ, ḿpɑ́ úye un nɑ́ɑ́si ukɛ́ u ricɑ. 11 Ḿpɑ́ kumúŋɛ́ kúye-i kɛ ɑníri ɑɑ u yɛ̃, ɑ yɛ u riwulɑlɛ, ɑn pupukɛɛ rɛ: Pɔ Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ. 12 Yeesu uu rinɔ́ɔ ɑ hɛ nɛ ńnɑŋɛ rɛ: Áni kɑpɛ tíyɛsɛ unyinɛ ukɛ́ céri rɛ nɛ́ɛ úye.

Yeesu yɛ pitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ wɛ́ɛ

(Mɑtiyee 10:1-4; Luki 6:12-16)

13 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ riyɔ́pɛ tɑɑ́ uu pisoi pɛ̃ kuu ń lɑ séi ɑpi u tiki. 14 Uu pisoi kɛfi nɛ pitɛ́ wɛ́ɛ. U pi wɛ́ɛlɛ rɛ u nɛ pɛ̃ pikɛ́ n we ukɛ́ yɛ kɔ pi tũ pikɛ́ nɛ Nléécɑɑsimɛ́ rikɔ́ɔ́nú. 15 Uu kɔ ńnɑŋɛ pi hɛ pikɛ́ yɛ nɛ ɑníri lɑkɑsɛ. 16 Pisoi kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ kuu n lésɛ pɛɛ Simɔɔ kɛ Yeesu uu rinyíri n hɛ rɛ Piyɛɛ, 17 nɛ Sepetee sipipi Yɑkupu nɛ uuwɑ̃ Yohɑni kɛ Yeesu uu rinyíri n hɛ rɛ Pɔwɑnɛrɛkɛsɛ. Tinyíri tɛ̃ ɑsei rɛ ikónɛ pisɛnkɛɛ. 18 Nɛ Antiree nɛ Filipu nɛ Pɑtelemii nɛ Mɑtiyee nɛ Tomɑɑ, nɛ Alifee kɛpipi Yɑkupu, nɛ Tɑtee nɛ Simɔɔ yɛɛ pɛɛ ukuyu pimúlɛ́ kɛcɑ́ɑ́ n tɔpu, 19 nɛ Yutɑsi Isikɑriyɔɔti yɛɛ Yeesu n tĩ́ uu pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i wɑi.

Yeesu pikɔ́ yɛ piwɛ́lɑɑ u hɑ

20 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu kɛ́yɔ-i pɛɛri. Pisoi ɑpi kɔ pikɑ́lɑɑ u kpɑ́, u nɛ upipirɛtiki ɑ́pi pɛɛ kɛ́yu yɛ̃ pikɛ́ ilukɛ li. 21 Kɛ Yeesu pikɔ́ ɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑpi piwɛ́lɑɑ u sĩ pikɛ́ nɛ u kui pin músu rɛ li yɛ́ u m pɑnsɛlɛ.

Yeesu yɛ pɛpɛɛ ukɛcɑ́ɑ́ nkópɛ n símisi rinɔ́ɔ pɛsɛ

(Mɑtiyee 12:22-32; Luki 11:14-23; 12:10)

22 Uléécɑɑ isé picélɑɑ pɛɛ Yerusɑlɛm n léeri ɑpí m mɑ́ikɛɛ rɛ Pɛlisepulɛ kuu héesi. Api kɔ rɛ ɑníri uyɔɔpi nnɑŋɛ kuu yɛ nɛ ɑníri lɑkɑsɛ. 23 Yeesu uu pɛɛ pi séi uu kɛnyɑ́rũ pi mɑɑ rɛ: Íye kɛ Setɑni uu yɛ Setɑni lɑkɑsɛ mɑ́? 24 Kuyɔ́ɔpiyu kusɛ pisoi pin n tɔpu, kuyɔ́ɔpiyu kpɛɛ kpinɛ. 25 Lɛ̃ cirɛ kɛ́yɔ kɛsɛ pisoi pin n tɔpu, kɛ́yɔ kɛɛ kpinɛ. 26 In lɛɛ ni, Setɑni un nɛ uricuruu n tɔpu, pihɔ́ɔnɛnɛ pin ukuyɔɔpiyu-i n we, unnɑŋɛ ńn nɔŋ́nɛ. Amɑ́ mɛ́woo knn wɑinɛ.

27 Úye un n lɑ ukɛ́ unɑ́ŋɛ-nɑŋɛ kɛyɔ-i lõ ukɛ́ ulikɔ́ yɔsí, u yɛ unɑ́ŋɛ-nɑŋɛ uyɛ̃ íŋmɛ pɑɑsilɛ. Umɛpɑhɑɑ mɑɑ́ kuu yɛ́ fe uu lɛlɛɛ ukɛyɔ-i ń we nnɛ́í yɔ́su. 28 Asei kɑm nɔ́ símisi, ɑkópɛ nnɛ́í nɛ ɑlɛ̃́ yɛ kusɑ́rɛi welɛ. 29 Amɑ́ úye un Nfɑ́ɑsɔnɛ n lɑ́mɑɑnkɛɛ, ɑkópɛ nyɛ̃ ɑ́ɑ kusɑ́rɛi we, ɑtɛnɛcirɛ́ yɛ nyɛ. Mɛsɛ́rɛ kɑɑ yɛ́ u m pɔ́riilɛ̃.

30 Kɑpi Yeesu ḿ mɑɑ rɛ u ɑníri héesilɛ nnyɑ kuu mmú pi rihɑɑ.

Yeesu uni nɛ upiwɑ̃

(Mɑtiyee 12:46-50; Luki 8:19-21)

31 Yeesu uni nɛ upiwɑ̃ ɑpi pɛɛ́ hɑpɔ, ɑpi kɛtɑhɑi nyɛrɛ, ɑpi usoi tumpɔ rɛ pikɛ́ u séemɛ. 32 Aí nɛ sɑ́ pisoi kulúi pin Yeesu kɑ́lɑɑlɛ̃. Api pɛɛ u mɑɑ rɛ: A nyɛrɛ nkɛ̃́, upɔ́ni nɛ pipɔ́wɑ̃́ yɛ pɔ́ wɛ́ɛ́si. 33 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Wóo unɛ́ni? Píye pɛɛ pinɛ́wɑ̃́? 34 Uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pisoi pɛɛ nní u n kɑ́lɑɑlɛ̃ wérii uu rɛ: Unɛ́ni nɛ pinɛ́wɑ̃́ yɛ mpí. 35 Úye un Uléécɑɑ mɛlɑ n wɑi, uyɛɛ unɛ́wɑ̃́ nɛ́ɛ unɛ́yɛ́i nɛ́ɛ unɛ́ni.

4

Ulukɑɑ kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 13:1-9; Luki 8:4-8)

1 Kɛ Yeesu uu icélɑɑ Kɑlilee kupiyɛ ritimɛ-i n kpɑ́lɛ̃, pisoi kulúi ɑpi u kɑ́lisi ɑi tɔ́su uu mɛsɛ hɑ kúninɔi kɛcɑ́ɑ́ tonɛ. Míni kɛcɑ́ɑ́ kɛ kúninɔi kpɛ̃ ɑku tɔ́silɛ̃, pisoi pin mɛritimɛ nyɛnu. 2 Sinyɑ́rũ kuú nɛ icélɑɑ mɛyɑ̃ pi céesi. Uu icélɑɑ iyɛ̃ kɛ́mɛɛ pi mɑɑ rɛ: 3 Ani kutu ricɔ ɑni kóm! Utisi unyinɛ yɛɛ ilukɛpuri pifómɛ leemɛ. 4 Kuu n fóm, ilukɛpuri icɔ ii ricéetimɛ-i lólu, sinúipi ɑsi i le. 5 Icɔ ii kɛpɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ kei kɛ ntɑɑi ńn m piyɛ lólu. Kɛ kɛtẽ ɑ́kɛ n címú nnyɑ, ipuri iyɛ̃ ii mɛsɛ nɛ mɛsɛ lɛlu. 6 Ntuŋɛ nn tɑpu. Kɛ iníŋí íi m pɑpisi nnyɑ, mɛlɛi ɑmɛ kóósi. 7 Icɔ ii sinípɛleépi kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ lóipɔ. Sinípɛleépi sɛ̃ ɑsi mɛlɛi hilɑ, ɑ́mɛ pɛɛ ɑpipi torɛsi. 8 Amɑ́ ipuri icɔ ii kɛtẽ sɔnɛ nɛ sɑ́, ii lɛlu ii pɑpisi ii kɔ ɑpipi torɛsi, iwéhe icɔ ɑfɛɛtɑɑni, icɔ kuwóó nɛ kɛfi, icɔ pílɛ. 9 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Úye un ukómɛ ukɛ́ kṍ.

Yo nnyɑ kɛ Yeesu uú nɛ sinyɑ́rũ céési?

(Mɑtiyee 13:10-17; Luki 8:9-10)

10 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ iyɑɑ n léepɔ, pɛpɛɛ nɛ u n kɔ́lɛ̃ nɛ upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ ɑpi u pisɛ rɛ ukɛ́ sinyɑ́rũ sɛ̃ ɑsei pi símisi. 11 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi pɛsɛ rɛ: Nɔ̃́ nɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi nsímɛ́ mɛɛ m pékɑɑlɛ̃ picére mɑsilɛ, ɑmɑ́ picɔ yɛ ḿpɑ́ yo kómɛilɛ yɑrɛ sinyɑ́rũ.

12 Pi yɛ n wiilɛnlɛ, ɑmɑ́ ɑ́pi kɔ pɛɛ nyɑ́ni.

Pi yɛ kutu n cɔlɛnlɛ, ɑmɑ́ ɑ́pi kɔ pɛɛ kómɛi.

Lɛlɛɛ rɛ ɑ́pi yɛ ŋmurɛi pikɛ́ piisoi consɛ,

Uléécɑɑ ukɛ́ piɑkópɛ pi sɑ́rɛi.

Yeesu yɛ ulukɑɑ kɛnyɑ́rũ ɑsei lesɛ uu símisi

(Mɑtiyee 13:18-23; Luki 8:11-15)

13 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Áni kɛnyɑ́rũ kɛ̃ kõo? Nɔnsɑ́ kɛ n kõ, íye kɑni yɛ́ pɛɛ́ nɛ sitɔ́rɔɔ nsí nnɛ́í kṍ mɑ́? 14 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ kɛnyɑ́rũ kɛ̃ ɑsei pi lesɛ rɛ: Li nkpɑ́ni yɑrɛ nléécɑɑsimɛ́ kɛ utisi uyɛ̃ uu fóm. 15 Pisoi picɔ isoi yɛ ricéetimɛ tɛ̃ mɛcɔ welɛ. Pin nléécɑɑsimɛ́ n kõ, Setɑni uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ nléécɑɑsimɛ́ kɑpi pikɛmɛɛ n fṍ kpóupɔ. 16 Kɛpɑrɛtẽ kɛɛ we yɑrɛ pɛpɛɛ nléécɑɑsimɛ́ n kṍ ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ piɑkiŋ kɛ́mɛɛ n yɔ́su nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ. 17 Amɑ́ ɑ́pi yɛ tíyɛsɛ nkɛ́ pikɛmɛɛ iníŋí wɑ. Ńn yɛ pikɛmɛɛ nɑ́ŋɑi. Ncɔ́ŋ ń-ye nɛ́ɛ íwɛ íye in n kɑ nléécɑɑsimɛ́ nnyɑ, nfɑtɛnɛ nń nɛ pi kpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ. 18 Pisoi picɔ yɛ we yɑrɛ kɛtẽ kɛɛ sinípɛleépi m mɑ́. Pi yɛ nléécɑɑsimɛ́ kónlɛ, 19 ɑmɑ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ nfɑsimɛ́ nɛ lílɑlɑ lɛɛ rɔ́ n kírɑɑsɛntɛ nɛ mɛmɑ́ ɑi nléécɑɑsimɛ́ hílɑ, ńn yɛ pɛɛ kɛrɔ́mɛɛ líkɑ yoriyɛ. 20 Pisoi picɔ pin we yɑrɛ kɛtẽ sɔnɛ. Pi yɛ nléécɑɑsimɛ́ kónlɛ ɑpi n yɔ́su nn pikɛmɛɛ pelu nn linyinɛ yoriyɛ. Nléécɑɑsimɛ́ nn picɔ kɛ́mɛɛ nkɑ́ripi wɑi, nn picɔ kɛ́mɛɛ nɛ kumúŋɛ́ wɑi, nn picɔ kɛ́mɛɛ mɛyɑ̃́ wɑi.

Kɛ́firɑ́ɑ kɛnyɑ́rũ

(Luki 8:16-18)

21 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pi pisɛ rɛ: Unyinɛ yɛɛ kɛ́firɑ́ɑ risɛ́lɛ uu kucɑ́ri kɛ kipi nɛ́ɛ uu ukɛfinɛ mɛtene kɛ pésu mɑ́? Nɛ́ntɛ kɛlõ cɑ́cɑ́ kɑpi yɛ kɛ ritɔsi ɑkɛ pɛɛ ḿpɑ́ úye n kpɑ̃́iilɛ̃? 22 Lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ pɛɛ m pékɑɑlɛ̃ ɑi kúyɛnɛ wɑi, lɛ̃ kɛ ḿpɑ́ úye úu pɛɛ kúyɛnɛ ń we ɑi mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ léeri. 23 Úye un ukómɛ ukɛ́ kṍ. 24 Yeesu uu pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ nɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑni n kómɛi. Kulũ kpɛ̃ kɑni yɛ nɛ ḿ musí kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nɔ́ músunɛ. Ticuruu u yɛ́ kusɑ́ nɔ́ rikpɑ́. 25 Likumúŋɛ́ rɛ uyɛɛ m mɑ́ kɑpi yɛ pípɑ rikpɑ́ ɑmɑ́ úye unsɑ́ m mɑ́, ḿpɑ́ nkɑ́ripi ń-ye kuu mɑ́, pi n yɔ́sunɛ.

Ilukɛpuri yɛɛ nɛ iricuruu n lɛ kɛnyɑ́rũ

26 Yeesu uu pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ kɔ we yɑrɛ usoi unyinɛ yɛɛ ilukɛpuri ukɛcɑrɛ-i n fṍ. 27 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ḿpɑ́ un kɛsinɛ nɛ́ɛ kɛtúŋɛ́ n lɔni nɛ́ɛ un n nyɑ́ni, ilukɛpuri yɛ lɛlulɛ in pelu úu nyu lɛlɛɛ i m peisɛ. 28 Kɛtẽ ticuruu kɛɛ ilukɛ peisɛ. Kuhɛ́rɛ kpɛɛ yɛ mɛfoí pi, lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ ripipi ɑri tórɛsi, ɑri mɛtɔ́rɔɔ pelu. 29 Tin m pi, usoi uu ritɛ́hɛ múlú. Kúkpɑɑ kpɛɛ lɛ̃ tu.

Mpuri yukɛ-yukɛ nnyinɛ kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 13:31-32, 34; Luki 13:18-19)

30 Yo kɑri yɛ́ kɔ nɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi múŋɛisɛnɛ? Kɛnyɑ́rũ kɛ́ye kɑri yɛ́ nɛ linsímɛ́ wɑ mɑ́? 31 Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ we yɑrɛ mpuri yukɛ-yukɛ nnyinɛ. Kɛlukɑɑ-i, mmɛ mɛɛ yɛ kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ ipuri kɛcɔpɛ nsíńsɑ́. 32 Amɑ́ mɛlukɑɑ-mɑɑ́, n yɛ lɛlɛ nn pɑpisi nn wɑi kuléé kpɛɛ kɛcɑrɛ-i ɑcɔ mpiyɛ n fe. Nkuléé yɛɛ ilésɛ kɛcirɛ wɑlɛ, sinúipi ɑsi ikɛcɑ́ɑ́ ɑyɑ́mɛ́ wɑpisi.

33 Sinyɑ́rũ nsí sicɔ kɛ Yeesu uu yɛ nɛ ḿpɑ́ úye céesi. Pɛpɛɛ kutu u n cɔ́lɛ̃ mɛkomɛ kuu yɛ ripɑí uú nɛ céési. 34 Úu yɛ píkɑi símisi kúu kɛnyɑ́rũ n wɑ, ɑmɑ́ lin u nɛ upipirɛtiki ŋmɑnɛ rin-yɑ́, ḿpɑ́ yo ɑsei kuu yɛ pi lesɛ.

Yeesu yɛ mɛyɔ píimɑ mɛnyinɛ risɛ́ɛ́sɛ

(Mɑtiyee 8:23-27; Luki 8:22-25)

35 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ cirɛ nnyɔ́ɔ́, Yeesu uu upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Tɔkɛ́ míni kuwɛ́lɛ́ kucɔ-mɛ̃ hɑ. 36 Api risoiwuí yɑ́, upipirɛtiki ɑpi kúninɔi kpɛ-i kuú pɛɛ n tṹ nɛ n tɛ́ŋ́lɛ̃. Áninɔi ɑcɔ ɑn kɔ pikɛyúrí we. 37 Kei kɛ mɛyɔ píimɑ mɛnyinɛ ɑmɛ pipépɛ kori ɑ́niwɑlɛ́ ɑɑ kúninɔi-i n lééripɔ míni ɑmɛ pɛɛ ku n yipu. 38 Kumúŋɛ́ kpɛ-i, Yeesu un kúninɔi kɛ́mɛɛ kɛpirɛ-pɔ we, un lɔni, tíyu tin tíyulɑɑ kɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑlɛ̃. Upipirɛtiki ɑpi pɛɛ u yóŋsɛ ɑpi u mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, pɔ sɛ́ɛ́lɛnlɛ tɔkɛ́ kpii? 39 Yeesu uu yɑ́kɑ-yɑkɑ uu kuyɔ cɛ́si uu míni mɑɑ rɛ: Sɛ́ɛ́, ɑ niŋɛsi. Kuyɔ ɑku kéu ɑi níŋɛsi. 40 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ upipirɛtiki pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɛ iwɑmɛ ii nɔ́ wɑ? Nɔn nɛ nfɑtɛnɛ mɑ́ɑ? 41 Amɑ́ ɑi iwɑmɛ píimɑ pi wɑi ɑpí m mɑ́ikɛɛnɛ rɛ: Usoi úye kɛcirɛ yɛ nkó kɑí nɛ kuyɔ nɛ míni ripɛ́nɛ lin u pɑkɑrɛlɛ̃?

5

Yeesu yɛ unírihélɑɑ pɔisɛ

(Mɑtiyee 8:28-34; Luki 8:26-39)

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑpi Kɑlilee kupiyɛ tɛ́ŋ́ ɑpi Kerɑsɑɑ kɛtẽ loni. 2 Kɛ Yeesu uu kúninɔi-i rincúlɑmɛ, uú nɛ usoi unyinɛ yɛɛ ɑkpíí-mɛ̃ n léeri sɑ́nɛ. Kunírilɑ̃ kunyinɛ kpɛɛ yɛ utisi uyɛ̃ m pɛkɛsi. 3 Akpíí-i kuu yɛ n sói. Usoi uyɛ̃ úu kupɑhɑɑ we. Ḿpɑ́ ɑkpɑnii, ɑ́pi yɛ fe pikɛ́ u pɑɑsi. 4 Mɛpehẽ kulúi kɑpi yɛ uɑnɑ nɛ nweni hɔpi ɑpi uɑnipɛ nɛ ɑkpɑnii pɑɑsi, ɑmɑ́ u yɛ ipehe iyɛ̃ nnɛ́í túúnlɛ. Úkɑ nnɑŋɛ ńn pɛɛ tulɑɑlɛ̃ nkɛ́ nɛ utisi uyɛ̃ tĩ. 5 Kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ kuu yɛ ɑkpíí-i nɛ ɑkúú kɛcɑ́ɑ́ n kɔɔnii un pupukɛɛ, un umɛcirɛ itói wɑi nɛ ɑpɑrɛ. 6 Uu Yeesu kɛtɑɑ-pɔ yɛnu uu pɛɛ wurupɔ uú hɑ ukɛyu-i wúlɑ 7 uu pupɛi rɛ: Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ n tṹ Kɛpipi Yeesu, tɔ́ nɛ mpɔ̃́ nɛ ń-ye? Nɛ nɛ pɔ́ ténilɛ, nɛ Uléécɑɑ rinyiri, kɑpɛ íwɛ nɛ́ wɑ. 8 Yeesu yɛ kunírilɑ̃ kpɛ̃ tinɔ́ɔ hɛ rɛ kukɛ́ utisi uyɛ̃ kɛ́mɛɛ le. Lɛ̃ nnyɑ kɑku lɛ̃ mɑ́ikɛɛ. 9 Yeesu uu kɔ ku pisɛ rɛ: Íye kɑpi yɛ pɔ́ sée? Aku rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Pi yɛ nɛ́ sée rɛ kulúi, likumúŋɛ́ rɛ tɔ kulúi welɛ. 10 Akú nɛ Yeesu téni rɛ úu kɑpɛ ɑ lɑkɑsɛ ɑkɛ́ kuyu kɛtɔ rilɔ́ɔ́.

11 Kúfɔŋlee píimɑ kunyinɛ yɛ pɛɛ kei rikúuésɑɑ-i túkurilɛ. 12 Aníri ɑɑ pɛɛ́ nɛ Yeesu téni rɛ: A ncée rɔ́ hɛ tɔkɛ́ ɑ́fɔŋ nnyɛ́ lõ. 13 Yeesu uu ncée hɛ. Aníri ɑɑ utisi uyɛ-i léeri ɑɑ ɑ́fɔŋ loni. Kúfɔŋlee kpɛɛ tu yɑrɛ ɑ́fɔŋ ɑ́kotokú ɑtɛ́ (2.000). Áfɔŋ nyɛ̃ nnɛ́í ɑɑ wuru ɑɑ́ nɛ rikúú cɛ́pi ɑɑ́ hɑ nɛ mínimɑɑ-i kpúupɔ. 14 Pisoi pɛɛ pɛɛ ɑ n séni ɑpi wuru ɑpí hɑ nɛ nsímɛ́ kuyu nɛ siyupi kɔ́ɔ́nú. Pisoi ɑpi sĩ́ pikɛ́ lɛlɛɛ n wɑ yɛ̃. 15 Api Yeesu-i sĩ́ ɑpi utisi uyɛɛ pɛɛ ɑníri kulúi n héesi yɛnu un tũ nɛ ukɛyu cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ un kɔ lɑpɑɑlɛ̃ ńsɔnɛ, ɑi iwɑmɛ pi wɑi. 16 Pɛ̃ nnɛ́í inipɛɛ-i kɑi lɛ̃ n wɑpisi ɑpi lɛ̃ kɛ ɑníri ɑɑ́ nɛ utisi uyɛ-i ń le kɛɛnkɛɛ nɛ lɛ̃ kɑi ɑ́fɔŋ n wɑ. 17 Api pɛɛ Yeesu suúlusɛ rɛ ukɛ́ pikɛteni-i le. 18 Kɛ Yeesu uu kúninɔi-i n loni, utisi uyɛ̃ uu u suúlusɛ rɛ u yɛ́ u ritiki. 19 Yeesu úu ncée u hɛ, ɑmɑ́ u rinɔ́ɔ u hɛ rɛ: A kui ɑɑ pipɔ́kɔ́ lɛɛpɔ. Aɑ lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu íwɛ pɔ́ n tẽ́ uu pɔ́ wɑi pi kɛɛnkɛɛ. 20 Utisi uu mɛsei pɛlɛ uú hɑ nɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɔ́ɔ́nú kuwɛ́lɛ́ kpɛ-mɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Ayu Kɛfi kɛtẽ. Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ yɛ n kṍ, nnɔ́ɔ kɑi yɛ pi yi.

Yeesu yɛ Yɑirusi ukpére yukusɛ uu kɔ unɔ́si unyinɛ pɔisɛ

(Mɑtiyee 9:18-26; Luki 8:40-56)

21 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uú nɛ kúninɔi míni ritimɛ ricɔ tɛ́ŋ́. Pisoi kulúi ɑpi kɔ kei lɛ̃ u n kɑ́lɑɑlɛ̃. 22 Kei kɛ Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee uwɛ́ɛ́sɛ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Yɑirusi uu Yeesu yɛ̃ uu uɑnɑ mɛtene wulɑ. 23 Uú nɛ Yeesu mɛyɑ́nsei téni, uu rɛ: Kɛnɛ́kpérepi yɛ kɛkpɔ tulɛ, ɑ kɑm, ɑɑ ɑnípɛ kɛkɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑ likɛ́ kɛ yoriyɛ ɑ́kɛ kɑpɛ kpu. 24 Yeesu uú nɛ nsẽ́ u pɛ́nɛ. Pisoi kulúi pin u nyikii pin nɛ u tikilɛ̃.

25 Kumúŋɛ́ kpɛ-i, unɔ́si unyinɛ kɛ mɛ́nyɛ ɑmɛ n foho hɑ́i iŋmɛ̃ kɛfi nɛ itɛ́-mɛ un kei we. 26 Pipɔisɛ mɛyɑ̃ kuu rikɑ ɑi u pelu, usiwóó nnɛ́í ɑsi kɔ itói iyɛ-i tɛnɛ, úu kɔ pɛɛ peí. Amɑ́ itói in nɑ́kíísɛlɛ̃. 27 Kuu nní Yeesu nsímɛ́ n kómɑɑlɛ̃, uu pɛɛ riwúí tɛ-i lompɔ uu kɛpirɛ-mɛ̃ Yeesu ilũ cɑ. 28 Likumúŋɛ́ rɛ u ukɛfɑ-i pisímɛ́ mɑsí rɛ: Ḿpɑ́ Yeesu ilũ ŋmɑnɛ kɑm fe ɑḿ cɑ, nɛ́ peí. 29 Kuu lɛ̃ tińcɑ, mɛ́nyɛ mɛɛ pɛɛ n foho ɑmɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ nyɛrɛ, uu pélu. 30 Yeesu uu cérupɔ rɛ unnɑŋɛ yɛ pikɛi yisilɛ. Uu riwúí tɛ̃ kɛcɔpɛ pɑnsɛ uu pisɛ rɛ: Wóo inɛ́lũ ticɑ? 31 Upipirɛtiki ɑpi rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Pɔ nyɑ́nilɛ rɛ pisoi yɛ pɔ́ nyíkiilɛ̃, ɑɑ kɔ pɛɛ́ m písɛi rɛ wóo pɔ́ ricɑɑ? 32 Yeesu uu uilúkɛ́ pɑí ukɛ́ uyɛɛ u rińcɑ yɛ̃. 33 Unɔ́si uyɛ̃ uu pitɛ́rii kɑ́pɑ́ɑ́ nɛ iwɑmɛ mɛpehẽ. U lɛlɛɛ n wɑ nyulɛ. Uu lɛ̃ nnyɑ Yeesu ɑnɑ mɛtene wulɑ uu ɑsei nnɛ́í u símisi. 34 Amɑ́ Yeesu pɔ́ɔ u mɑɑ rɛ: Unɛ́kpére, mpɔ́fɑtɛnɛ yɛ pɔ́ yóriyɛlɛ. A n ŋme nɛ nkíŋniŋɛ ipɔ́tói ikɛ́ tɛnɛ.

35 Úu kɑhɑnɛ nkpɑ́ni nsímɛ́ n tɛnɛ kɛ pisoi pɛɛ Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee uwɛ́ɛ́sɛ uyɛ̃ kɛyɔ-i n léeri ɑpí mɑɑ rɛ: Kɛpɔ́wɑ̃́ yɛ nkpɔ mɑsilɛ. Yo nnyɑ kɑɑ nkpɑ́ni Ucélɑɑ mɛ́woo cɔ́ŋlɛ̃? 36 Amɑ́ Yeesu úu nkpɑ́ni piɑnɔɔ nyɛ̃ kutu ricɔ, uu kuyómɛyɑ́hɑɑlee uwɛ́ɛ́sɛ mɑɑ rɛ: Kɛpɔ́wuu ɑ́kɛ kɑpɛ tɔ, mpɔ́kɔ́ yɛɛ rɛ ɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 37 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, úu úkɑ ncée hɛ rɛ ukɛ́ u sɑrũ, insɑ́ Piyɛɛ nɛ Yɑkupu nɛ Yɑkupu uwɑ̃ Yohɑni. 38 Kɑpi kuyómɛyɑ́hɑɑlee uwɛ́ɛ́sɛ uyɛ̃ kɛyɔ n tuipɔ, iwɔ́ɔ kɛ Yeesu uu kṍ. Pisoi yɛ pɛɛ ikpɔtu wɔ́riilɛ pin pupukɛɛ. 39 Uu lompɔ uu pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni iwɔ́ɔ likirɛlɛ̃ nɔn kɔ téni? Kɛkpérepi kɛ̃ ɑ́kɛ kpu ɑmɑ́ kɛ lɔnilɛ. 40 Api pɛɛ Yeesu n sɛ́nnyi. Yeesu uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pi lesɛri. U nɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ usɑɑ nɛ kɛuni nɛ upipirɛtiki pitɑɑni pɛ̃ kuú pɛɛ n tɛ́si ɑpi kei kɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ ɑkɛ́ ń we lompɔ. 41 Uu kɛwɑ̃́ kunipɛ tini uu kɛ mɑɑ rɛ: Tɑlitɑ kum, li ɑsei rɛ kɛkpérepi, ɑ yisi, nɛ́ɛ rinɔ́ɔ pɔ́ hɛ.

42 Kɛkpérepi ɑkɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ yisi ɑkɛ nsẽ́ kɑ́pɑ́ɑ́. Aŋmɛ̃ kɛfi nɛ ɑtɛ́ kɑkɛ yɛ m mɑ́. Kɑpi mɛwɑi mɛ̃ lɛ̃ n yɛ̃́, ɑi ḿpɑ́ úye nnɔ́ɔ yipu. 43 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pi kúrúrúsɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ tíyɛsɛ unyinɛ ukɛ́ céri. Uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ pikɛ́ kɛkpérepi kɛ̃ ilukɛ hɛ.

6

Nɑsɑrɛti pikɔ́ ɑ́pi Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ

(Mɑtiyee 13:53-58; Luki 4:16-30)

1 Kɛ Yeesu uu kɛlõ kɛ-i n yisi uu kuyu kpɛ-i kuu iwɑ̃́ n li kɛ́mɛɛ sĩ́, upipirɛtiki ɑpi u tiki. 2 Kɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ ɑkɛ n tu, uu Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee-i lompɔ uu pisoi n céési. Nsímɛ́ nn nnɔ́ɔ pisoi píimɑ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kutu u n cɔ́lɛ̃ yipu. Apí m písɛinɛ rɛ: Yei kɛ nní yɛ nnɛ́í ɑi mpíí u léenti mɑ́? Mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɛ́ye mpuri kɑi nkó nní hɛ mɑ́? Íye kuú nɛ mɛwɑisɑŋɑ mmɛ́ mpuri wɑpisi mɑ́? 3 In nɛ Mɑɑri kɛpipi usɛ́rɛ́ɛ? Nɛ́ntɛ upiwɑ̃ pɛɛ Yɑkupu nɛ Yosee nɛ Yuuti nɛ Simɔɔ? Ái upiyɛi pɛɛ nní kɛrɔ́cɔpɛ wee? Nní nnɛ́í ɑi pi tɑpisi ɑ́pi nɛ Yeesu kɛfɑ tɛnɛ. 4 Yeesu uu pɛɛ rinɔ́ɔ pi pɛsɛ rɛ: Antepu kuyu cirɛ-i kɑpi yɛ u lómiisɛ. Umpuri pikɔ́ nɛ upiyɔkɔ́ pɛɛ ɑ́pi yɛ u wɑisɛ. 5 Yeesu úu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ fe ukɛ́ mɛwɑisɑŋɑ piwɑi rikpɑ́, insɑ́ pitóikɔ́ pinyinɛ kɛcɑ́ɑ́ kuu ɑnípɛ rinlɑ́ɑ uu pi pɔisɛ. 6 Ai Yeesu pírí wɑi kɑ́pi nɛ kɛfɑ u n tɛnɛ.

Yeesu yɛ pitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ túmɛi

(Mɑtiyee 10:5-15; Luki 9:1-6)

Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu ɑyu ɑcɔ nyɛɛ nɛ kei n kɔ́lɛ̃ kɛ́mɛɛ sĩ́ uu ɑpisoi nléécɑɑsimɛ́ céési. 7 Uu pɛɛ upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ séi uu pi tum pitɛ́ pitɛ́, uu ńnɑŋɛ pi hɛ rɛ pikɛ́ ɑníri n lɑkɑsɛ. 8 Uu rinɔ́ɔ pi hɛ rɛ: Áni kɑpɛ kunɑɑpi mɛmɑ́ɑ́ líkɑ rimúlú yɑrɛ ilukɛ nɛ́ɛ kulɔ́ɔ nɛ́ɛ kɛwóó rɛ ncée kɑni nɛ sĩ. 9 Amɑ́ uu rɛ: Ani ɑnɛ́ɛ́ri mɛtɑnɛ mɛsɛ mɛsɛ tɑ́nti, ɑmɑ́ ɑ́ni kɑpɛ sitúkɑnkɑ sitɛ́ sitɛ́ tɑ́nti.

10 Uu pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔn kɛ́yɔ kɛ́ye-i n topilɛ, ɑni kei n tũ hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑni kuyu kpɛ̃ n yisinɛ. 11 Pisoi pin yei kusɑ́nɛ piyɔ́ɔ́ nɔ́ n yɛ̀ nɛ́ɛ kutu kɑ́pi nɔ́ ricɔ, nɔn n tɔ́su, ɑni nɔ́ɑnɛ́nɑ nkoŋo péi. Likɛ́ pi nyísɛ rɛ pi Uléécɑɑ nsímɛ́ pipɑkɑrɛ yɛ̀. 12 Pipirɛtiki pɛ̃ ɑpi ncée pɔlɔ ɑpi pisoi nléécɑɑsimɛ́ n símisi pin tee rɛ pikɛ́ pimɛfinɛ consɛ. 13 Aníri mɛyɑ̃ kɑpi lɑ́kɑsɛ, ɑpi pitóikɔ́ mɛyɑ̃ kɛcɑ́ɑ́ mɛ́kpɔ kɔɔni itói ii tɛnɛntɛ.

Yohɑni Úniwolɛ nkpɔ

(Mɑtiyee 14:1-12; Luki 9:7-9)

14 Lɛ̃ kɑi wɑ Yeesu rinyiri ɑri ḿpɑ́ yei kɔ́ɔ́nú, uyɔ́ɔpi Erooti uú nɛ Yeesu nnɛ̃́ kóm. Pisoi ɑpi pɛɛ́ n símɑɑnkɛɛ rɛ: Yohɑni Úniwolɛ yɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ, lɛ̃ nnyɑ kuu nní ńnɑŋɛ mɑ́ un mɛwɑisɑŋɑ wɑpisi. 15 Picɔ pin mɑ́ikɛɛ rɛ Elii lo. Picɔ pɔ̃́ tɛ mɛkɛɛ ɑntepuyɛ kɛcɔpɛ usɛ unyinɛ lo. 16 Amɑ́ kɛ Erooti uu lɛ̃ n kṍ, uu rɛ: Yohɑni uyɛ̃ tiyu kɑm n tíyɛsɛ ɑpi tɔ́lu yɛɛ yisi.

17 Likumúŋɛ́ rɛ Erooti ricuruu yɛɛ rinɔ́ɔ hɛ ɑpi Yohɑni pɑɑsi ɑpi kukpɑniilee-i sɑ́pɔ. Ái líkɑ nnyɑ kɛ Erooti uu lɛ̃ wɑ. Erooti yɛ pɛɛ uumɑɑ Filipu unɔsi Erootiyɑti yɔsilɛ. 18 Kɑi lɛ̃ n wɑ, Yohɑni uu pɛɛ u mɑɑ rɛ ɑ́i nɛ risɑ́ rɛ ukɛ́ uumɑɑ unɔsi yɔsí. 19 Erootiyɑti uu lɛ̃ nnyɑ Yohɑni ukɛfɑ-i wɑi uu ncée wɛ́ɛ́si ukɛ́ nɛ u kpu. Amɑ́ úu fe. 20 Kɛ Erooti uú pɛɛ Yohɑni m pɑkɑrɛlɛ̃ un kɔ nyu rɛ u ɑsei tikilɛnlɛ, uisoi in kɔ kɛcirɛ we nnyɑ, Erooti úu yɛ pɛɛ Yohɑni kɛcɑ́ɑ́ kṍ, un unsímɛ́ kutu n cɔlɛ̃ n yɛ u ricɔ́ŋlɛ, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃ u kɔ pɛɛ mpikomɛ lɑlɛ. 21 Amɑ́ kɛyɑ́ɑ sɔnɛ ɑkɛ Erootiyɑti leeri. Kɛ Erooti uu ukɛmɑrɛyɑɑ ɑnyɑ̃́ n wɑi, uu lɛ̃ nnyɑ sɔ́ɔ́ni uu ukuyu pinɑŋɛ-nɑŋɛ nɛ pisɔ́ɔ́cɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Kɑlilee kɛtẽ pisoi kɛcirɛ sélei. 22 Kei kɛ Erootiyɑti ukpére uu kɛnyɑ́nkɑlɛ-i lompɔ uu yésu ɑi Erooti nɛ upisɑnɛ nnɛ́í lɑrisi. Uyɔ́ɔpi Erooti uu ukpére uyɛ̃ mɑɑ rɛ: A lɛlɛɛ ripɔ́ɔ pɔ́ ń we nɛ́ we, kɛ́ pɔ́ li hɛ. 23 Ai wɑi uú hɑ nɛ wééri rɛ: Pɔn yo nɛ́ n we, nɛ́ pɔ́ li hɛ, ḿpɑ́ in kɛnɛ́yɔ́ɔpitẽ kuwɛ́lɛ́, nɛ́ pɔ́ hɛ. 24 Kɛ ukpére uyɛ̃ uu kɛkɑ́lɛ-i n léepɔ, uú hɑ úni pisɛ rɛ: Yo kɑm yɛ́ pisɛ? Uyɛ̃ uu u pɛsɛ rɛ: A Yohɑni Úniwolɛ riyu pisɛ. 25 Uu mɛkɛɛkɛɛ uyɔ́ɔpi-mɛ̃ pɛlɛ uu u mɑɑ rɛ: Nɛ lɑ rɛ ɑ nfɑ́ɑni Yohɑni Úniwolɛ riyu kɛcɑ́ripi-i nɛ́ ritɔsi. 26 Uyɔ́ɔpi ripɔɔ ɑri cɑɑi, ɑmɑ́ uɑwééri nɛ pisɑ́nɛ isɛi nnyɑ, ɑ́i kúyulɛ we. 27 Uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ uumɛ́rɛ́ usɛ yukusɛ rɛ ukɛ́ nɛ Yohɑni riyu u kɑm. Umɛ́rɛ́ uú hɑ uriyu tɔlu kukpɑniilee-i. 28 Uu ríyu kɛ́pɛlɛntɛ kɛcɑ́ɑ́ tɔ́si uú hɑ ukpére uyɛ̃ ti múísɛ, ukpére pɔ́ɔ úni ri pɑ. 29 Kɛ Yohɑni pipirɛtiki ɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑpí weri ɑpi u kpísi ɑpí hɑ kulɛsi.

Yeesu yɛ pisoi ɑ́kotokú ɑnupũ (5.000) kpínii

(Mɑtiyee 14:13-21; Luki 9:10-17; Yohɑni 6:1-14)

30 Yeesu pitumɛ ɑpi Yeesu kɛyúrí cɑ́pinɛ, ɑpi lɛ̃ nɛ lɛ̃ kɑpi n wɑpisi nɛ lɛ̃ kɑpi pisoi n céesi u kɛɛnkɛɛ. 31 Pisoi pɛɛ Yeesu-i n sɔ́nɑɑpɔ nɛ pɛpɛɛ ukɛmɛɛ n léeri yɛ kulúi tɔsilɛ. U nɛ upipirɛtiki ɑ́pi yɛ pɛɛ nkpɑ́ni kɛ́yu yɛ̃ pikɛ́ ilukɛ li. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Yeesu uu pipirɛtiki mɑɑ rɛ: Tɔkɛ́ iyɑɑ le, kei kɛ pisoi ɑ́pi ń we ɑní hɑ nkɑ́ripi wéntɛ. 32 Api kúninɔi loni pikɛ́ kei kɛ úkɑ úu ń we hɑ. 33 Pisoi mɛyɑ̃ ɑpi pimɛtɔ́ŋɛ́ yɛ́nu ɑpi kɔ pi ceru. Ayu nyɛɛ nɛ pi n kɔ́lɛ̃ nnɛ́í pisoi ɑpi ntóó wɑi ɑpi kei kɑpi n sĩ́ pi fɔ́su.

34 Kɛ Yeesu uu kúninɔi-i n léemɛ, uu pisoi kulúi yɛnu ɑi íwɛ u wɑi rɛ pi pɛɛ we yɑrɛ isɛɛ yɛɛ íi usẽ́ m mɑ́ nnyɑ. Uu mɛsɛ picélɑɑ pi loni ɑi nɑ́ŋɑi hɑ́i. 35 Kɛ ituŋɛ ii n tɛnɛ, upipirɛtiki ɑpí nɛ u kɔ ɑpi uu mɑɑ rɛ: Líkɑ ɑ́i kɛlõ nkɛ́-i we. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ituŋɛ yɛ kɔ tɛnɛlɛ. 36 A pi mɑɑ rɛ pikɛ́ hɑ siyupi nɛ ɑyu nyɛɛ nɛ rɔ́ n kɔ́lɛ̃ kɛ́mɛɛ lilukɛ-lukɛ lɛ́ɛ́ri. 37 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Ani nɔ́rinɛ́cúruu lilukɛ-lukɛ pi hɛ. Api u pisɛ rɛ: Tɔ nkpéni sínlɛ tɔkɛ́ nwóóweni mɛpipi pílɛ pílɛ mɛtɛ́ nɛ ɑkpɔ́nɔ́ lɔ ɑri pi pɑ pikɛ́ li nɛ́ɛ? 38 Yeesu uu pi pisɛ rɛ: Akpɔ́nɔ́ ɑlɛ́ kɑni mɑ́? Ani hɑ ripɑí. Api písɛinɛ ɑpi limɛmɑ́ɑ́ Yeesu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Akpɔ́nɔ́ ɑnupũ nɛ ikpíntomɛ́ itɛ́. 39 Uu pɛɛ rinɔ́ɔ pi hɛ rɛ pikɛ́ mɛyúi pɛ́ni kɛcɑ́ɑ́ ɑwúí ɑwúí pi tonsɛ 40 ɑpi ɑnɑ́i ɑnɑ́i túnti, ɑcɔ pisoi pílɛ pílɛ, ɑcɔ kuwóó kuwóó. 41 Uu ɑkpɔ́nɔ́ ɑnupũ nɛ ikpíntomɛ́ itɛ́ iyɛ̃ kpísi, uu kɛyómɛ weríí, uu ilukɛ iyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ. Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ ɑkpɔ́nɔ́ kpɔ́kɔrinɛ uu upipirɛtiki pɑ rɛ pikɛ́ pisoi hɔɔnɛ. Uu kɔ ikpíntomɛ́ itɛ́ iyɛ̃ pinnɛ́í hɔ́ɔ́nɛ. 42 Api pinnɛ́í le ɑpi lɛpu. 43 Upipirɛtiki ɑpi ɑkpɔ́nɔ́ nɛ ikpíntomɛ́ keri cɑ́pinɛntɛ ɑi ɑnɛ́rɛ kɛfi nɛ ɑtɛ́ yipu. 44 Pɛpɛɛ ilukɛ iyɛ̃ n li kɛ́mɛɛ pitisi yɛ lelɛ ɑ́kotokú ɑnupũ (5.000).

Yeesu yɛ míni kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ

(Mɑtiyee 14:22-33; Yohɑni 6:15-21)

45 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ mɛsɛ nɛ mɛsɛ upipirɛtiki rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ kúninɔi lõ pikɛ́ hɑ rikóitimɛ ricɔ-pɔ u m mɛ̃́, Petisɑyitɑ kuyu kuwɛ́ɛ́-mɛ̃, uyɛ̃ ukɛ́ pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i pisoi n kúúnsɛ. 46 Kuu pisoi rin-yɑ́, uu riyɔ́pɛ tɑɑ́ ukɛ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 47 Kɑi nnyɔ́ɔ́ ń wɑ, kúninɔi kun mínimɑɑ kɛcɔpɛ we. Yeesu pɔ́ɔn umɛcirɛ kɛtẽ mmɛ́ we. 48 Uu yɛ́nu rɛ kúninɔi pitíkíí yɛ íwɛ pi wɑilɛ, likumúŋɛ́ rɛ mɛ̃ kɑpi n sĩ́ kɛ kuyɔ píimɑ kunyinɛ ɑku pépuri. Tiweeki kumúŋɛ́, uu pikuwɛ́lɛ́-mɛ̃ n sɔ́nɛpɔ míni kɛcɑ́ɑ́, un lɑ ukɛ́ pi rifɑɑu. 49 Kɑpi u n yɛ̃́ un míni kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ, ɑpi músu rɛ kɛ́pirii-pirii kɛnyinɛ yɛ kɛ, ɑpi pipupukɛɛ loni. 50 Pinnɛ́í pɛɛ mɛyíkíyiki u yɛ̃ ɑi pi túítúísɛ. Yeesu uu pɛɛ rinɔ́ɔ pi mɑɑ rɛ: Iwɑmɛ íi kɑpɛ nɔ́ wɑ, nɛ̃́ ŋmɑɑ lo. 51 Uu limɛmɑ́ɑ́ kúninɔi-i pi lɛɛpɔ, kuyɔ ɑku kéu. Ai pírí pi wɑi hɑ́i 52 likumúŋɛ́ rɛ piɑkiŋ ntɑkɛ nnyɑ, ɑ́pi pɛɛ ɑkpɔ́nɔ́ mɛwɑisɑŋɑ mɛ̃ kõ.

Yeesu yɛ Kenesɑrɛti kɛtẽ kɛ́mɛɛ pitóikɔ́ pɔisɛ

(Mɑtiyee 14:34-36)

53 Mɛtɛ́ŋ́-mɑɑ́ ɑpi Kenesɑrɛti kɛtẽ tulu, ɑpi rikóitimɛ pikuninɔi kɑrii. 54 Kɑpi kúninɔi-i n léemɛ, pisoi ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ Yeesu ceru. 55 Api kɛtẽ kɛ̃ nnɛ́í kɔ́ɔ́nú, ɑpí yɛ pin n kõ tɛ u yei we, ɑpi kei nnɛ́í nɛ ɑsɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ kɛ́mɛɛ pitóikɔ́ u n sɔ́nɑɑpɔ. 56 Pi yɛ kɛ́yɑɑ́lɑ-i pitóikɔ́ nɑ́ŋɑisɛlɛ siyupi nɛ ɑyu nɛ ɑwosoo nyɛ-i kuu n sɔ́nɛ ɑpí nɛ u n téni rɛ ukɛ́ tíyɛsɛ pitóikɔ́ pikɛ́ ḿpɑ́ ukɛtukɑnkɑ nnɔɔ ricɑ. U yɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ u rińcɑ pɔisɛntɛlɛ.

7

Pifɑrisi nɛ pikpurɛ inyɛkii kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑtiyee 15:1-9)

1 *Pifɑrisi nɛ *isé picélɑɑ pinyinɛ pɛɛ *Yerusɑlɛm n léeri ɑpi Yeesu kɛwúípi wɑi. 2 Api upipirɛtiki pinyinɛ yɛnu pin ilukɛ le nɛ ɑnípɛ kpɛrinkpɛkɔɔ́, ɑ́pi piɑnipɛ nɑlɛ yɑrɛ kɑi piinyɛkii kɛ́mɛɛ m pisɛ. 3 Kɛ Pifɑrisi nɛ *Pisuifi picɔ nnɛ́í ɑpi mɛyɑ́nsei pikpurɛ inyɛkii m múílɛ̃ nnyɑ, pinsɑ́ ńsɔnɛ n nɑlɛ, ɑ́pi yɛ li. 4 Pin kɔ kuyɑ́ɑ n leemɛ, pi yɛ piinyɛkii mɛnɑlɛ mɛ̃ nɑlɛlɛ ɑpi kɛlenɛ le. Pi nɛ pimɛkpurɛwɑi mɛyɑ̃ yɑrɛ nní piheehɛɛrɛ nɛ sicɑ́ripi nɛ ɑpɔ́ri pihɛɛrɛ múílɛnlɛ. 5 Pifɑrisi nɛ isé picélɑɑ ɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɛ pipɔ́pirɛtiki ɑ́pi pirɔ́kpurɛ inyɛkii tikilɛ̃ pin nɛ ɑnípɛ kpɛrinkpɛkɔɔ́ ilukɛ le? 6 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi pɛsɛ rɛ: Asei kɛ *ɑntepu *Esɑyi uu mɛkɛɛ-mɛ nɔ́nnɛ́símɛ́ yɛ́mmɛ. Nɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ lɛ yɑrɛ kɛ Esɑyi uu n wɔ́i rɛ Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ:

Nnɔ́ɔ-i ŋmɑnɛ kɛ pisoi mpí ɑpi ríyu nɛ́ wɑisɛlɛ̃, ɑmɑ́ ɑ́pi pɛɛ pisifɑ-i nɛ nɛ́ kɔ́lɛ̃.

7 Piiyɑ́hɑɑ yɛ likpɑ́rɑ́kɔɔ́ lɛ.

Pi rinyɑlɛ pin sisoipipi inyɛkii kpísi

pin céési yɑrɛ inɛ́kɔ́ yɛ nyi.

8 Uléécɑɑ isé kɑni kɛpirɛ ritɔ ɑni sisoipipi inyɛkii m múílɛ̃.

9 Uú nɔŋ́ tɛ: Ani riŋmɔ́ɔ́pú ɑni Uléécɑɑ isé kɛpirɛ tɔ ɑní nɛ nɔ́inɛ́nyɛ́kii picélɑɑ kɛ́yu mɑhɑni. 10 Ticuruu *Moisi yɛ mɛkɛɛ-mɛ mɑɑ rɛ: A upɔ́sɑ́ɑ nɛ upɔ́ni ríyu wɑisɛ. Uu kɔ rɛ úye un usɑ́ɑ nɛ́ɛ úni ɑnɔ́ɔ n wɑ, li pisɛ rɛ pikɛ́ liute kpu. 11 Amɑ́ nɔ̃́ nɛ yɛ rɛ: Usoi un usɑ́ɑ nɛ́ɛ úni m mɑɑ rɛ: Lɛ̃ kuú pɛɛ́ ń lɑ ukɛ́ nɛ u lɛ̃́ Uléécɑɑ hɛlɛ, 12 ɑ́ni yɛ liute riyɑ́ ukɛ́ linyinɛ licɔ piwɑi usɑ́ɑ nɛ́ɛ úni rikpɑ́. 13 Mɛ́wee mɛ̃ yɛɛ tíyɛsɛlɛ ɑni Uléécɑɑ Nsímɛ́ cɔ́kɔi nɛ nɔ́inɛ́nyɛ́kii isé kɑni n yekeilɛ̃. Mɛwɑi mɛ̃ mɛcɔ kɑni n wɑpisi yɛ kɔ piyɛlɛ.

Lɛlɛɛ yɛ usoi mɛ́kpɛrinkpɛ n wɑisɛ

(Mɑtiyee 15:10-20)

14 Yeesu uu limɛmɑ́ɑ́ pisoi picɑ́pinɛ kpɑ́ uu rɛ: Ani nɔ́nnɛ́nɛ́í kutu nɛ́ ricɔ ɑni kóm. 15 Litɑhɑikɔ́ líkɑ ɑ́i we lɛɛ yɛ́ lin usoi kɛ́mɛɛ n lõ, ɑi Uléécɑɑ inipɛɛ-i mɛ́kpɛrinkpɛ u wɑisɛ, ɑmɑ́ lɛlɛɛ usoi kɛ́mɛɛ n léenti lɛɛ yɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i mɛ́kpɛrinkpɛ u wɑisɛ. [ 16 Úye un ukómɛ ukɛ́ kṍ.]

17 Kɛ Yeesu uu pisoi pɛ̃ kɛcɔpɛ n yisi, u nɛ upirɛtiki ɑpi kɛ́yɔ loni ɑpi kɛnyɑ́rũ kɛ̃ ɑsei u pisɛ. 18 Uu rinɔ́ɔ pi pɛsɛ rɛ: Nɔ̃́ ticuruu ɑ́ni kɔ mɛsɔhɔ mɑ́ɑ? Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni nyu rɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ usoi kɛ́mɛɛ n léeripɔ ɑ́i yɛ́ fe likɛ́ Uléécɑɑ inipɛɛ-i mɛ́kpɛrinkpɛ u wɑisɛɛ? 19 Likumúŋɛ́ rɛ ɑ́i urikiŋ kɛ́mɛɛ kɑi léeripɔ, ɑmɑ́ kuloi-i le, uu kɔ pɛɛ́ cukú. Yeesu mɛmɑɑ mɛɛ nyísɛlɛ̃ tɛ ilukɛ nnɛ́í yɛ kulukɛ welɛ. 20 Uu pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ lɛlɛɛ usoi kɛ́mɛɛ n léenti lɛɛ yɛ mɛ́kpɛrinkpɛ u wɑisɛ. 21 Liriyíkí rɛ usoi kɛfɑ-i kɛ simúŋɛ́ kópɛ nfɑsimɛ́ nɛ iwɑ́sɑ́ nɛ piyɑɑ nɛ pisoikõ 22 nɛ ucɔ unɔsi nɛ́ɛ ucɔ ulɑ kuwɑ́ncɔ piwɑi nɛ mɛmɑ́ nnɑ́ɑ́pí nɛ rikpɑ́kɑ́rɑ́ nɛ piyɑɑlukɛ nɛ nturi nɛ inípɛɛ cɑɑ-cɑɑ nɛ picɔ ɑlɛ̃ nɛ rikɔ́kɔri nɛ píyuwɛ́lɑɑ ɑi léenti. 23 Nní nnɛ́í, usoi kɛfɑ-i kɛ nní nnɛ́í ɑi léenti, lɛlɛɛ yɛ kɔ mɛ́kpɛrinkpɛ u wɑisɛ.

Kɑnɑɑ kuyu unɔsi unyinɛ nfɑtɛnɛ

(Mɑtiyee 15:21-28)

24 Kɛ Yeesu uu kei n yisi, uu Tiiri kuyu kuwɛ́lɛ́-mɛ̃ sĩ. Uu kɛ́yɔ kɛnyinɛ-i tonɛ. Úu lɑ unyinɛ ukɛ́ u yɛ̃. Amɑ́ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, úu fe ukɛ́ umɛcirɛ pesí. 25 Unɔ́si unyinɛ kɛwɑ̃ kɛɛ kuníri n héesi uu kóm pin Yeesu nsímɛ́ wɑi. Uu pɛɛ́ hɑ Yeesu kɛyu-i wúlɑ. 26 Unɔ́si uyɛɛ usɑ́nɛ lɛ, úu *Usuifi. Sirii kɛteni-i kɑpi u mɑri. U Fenisii ukɔ́ lɛ. Uú nɛ Yeesu téni rɛ ukɛ́ uukpére kuníri lɑkɑsɛ. 27 Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Ái nyɑḿ tɛ pikɛ́ siwɑ̃́ ilukɛ kpísi pikɛ́ sipɔpipi risɑ́. 28 Unɔ́si uu rinɔ́ɔ u pɛsɛ rɛ: Mɛsei yɛ mɛ Sɑ́ɑ, ɑmɑ́ siwɑ̃́ sin pilukɛ m mɑsí, sipɔpipi yɛɛ lɛ̃ kɛ siwɑ̃́ ɑsi kɛteni-i m póroisɛ hínɛilɛ ɑsi le. 29 Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Tipɔ́nɔ́ɔ ntí nnyɑ, ɑ n ŋme, kuníri yɛ upɔ́kpére kɛ́mɛɛ léepɔlɛ. 30 Kuu kɛ́yɔ n kúi, uu kɛwɑ̃́ lɛɛpɔ kɛn nɛ kɛripɔɔ finu, kuníri kun tɔ́mpɔ.

Yeesu yɛ utusuí yɛɛ úu ńsɔnɛ n símisi pɔisɛ

31 Yeesu uu limɛmɑ́ɑ́ Tiiri kɛtẽ yisi uu Sitɔɔ kuyu cɔpu, uu kuwɛ́lɛ́ kpɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Ayu Kɛfi kɛtẽ-mɛ̃ wɑlɑ́ uu Kɑlilee kupiyɛ-mɛ̃ pɛlɛ. 32 Api pɛɛ́ nɛ utusuí yɛɛ úu nsímɛ́ n fe ńsɔnɛ Yeesu weri. Apí nɛ u téni rɛ ukɛ́ ɑnípɛ ukɛcɑ́ɑ́ rilɑɑ. 33 Yeesu uú nɛ iyɑɑ u lelu, uú nɛ pisoi kɛtɑɑ wɑi uu usinipɛpi ɑtu-i u tɑmpɔ uu rilémpi kɛcɑ́ɑ́ mɛtɑ u tɛŋ́. 34 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ nfɑ́ɑ tɔ́ɔ́ri uu rɛ: Efɑɑtɑ, liɑsei rɛ: A tɑ́pilɛ. 35 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ uɑtu ɑɑ tɑ́pilɛ, tilémpi ɑri fénnɛ, uu nsímɛ́ loni ńsɔnɛ. 36 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ rinɔ́ɔ pi hɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ tíyɛsɛ unyinɛ ukɛ́ kṍ. Amɑ́ ḿpɑ́ Yeesu mɛmɑlɛ mɛ́ye kɛ pɛ̃ ɑpi nsímɛ́ piyóó ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃. 37 Pírí píimɑ kɑi mɛyɑ́nsei pi wɑ ɑpí m mɑ́ikɛɛ rɛ: Lɛ̃ nnɛ́í kuu n wɑ, ɑsɑɑ lo, ḿpɑ́ pitusuí, u yɛ pi komɛisɛlɛ, uu pɛ̃ ɑlempi nyɛɛ m pɑhɑɑlɛ̃ símɑɑsɛ.

8

Yeesu yɛ pisoi ɑ́kotokú ɑnɑ (4.000) kpínii

(Mɑtiyee 15:32-39)

1 Pisoi kulúi ɑpi kɔ kumúŋɛ́ kpɛ-i picɑ́pinɛ kpɑ́ ńsɔnɛ ɑ́pi kɔ líkɑ mɑ́ pikɛ́ li. Yeesu uu upipirɛtiki séi uu pi mɑɑ rɛ: 2 Pisoi mpí icɔ yɛ íwɛ nɛ́ welɛ. Siyɑ́ɑ sitɑɑni yɛ nsí kɑpi nɛ́ tíkilɛ̃ ɑ́pi kɔ líkɑ mɑ́ pikɛ́ li. 3 Pimɛyɑ̃ yɛ kɛtɑɑ leerilɛ. Lɛ̃ nnyɑ, nɛn nkpéni nɛ nkṹ mmú pi m mɑɑ rɛ pikɛ́ kúi, pi yɛ́ hɑ nsẽ́ pɔɔnɛ. 4 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi rinɔ́ɔ u yɔsí rɛ: Yei kɑri yɛ́ pisoi píimɑ mpí nnɛ́í ilukɛ yɛ̃ kɛlõ kóimɑ nkɛ́-i? 5 Yeesu uu pi pisɛ rɛ: Akpɔ́nɔ́ ɑlɛ́ kɑni mɑ́? Api rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Asɛɛi. 6 Uu limɛmɑ́ɑ́ pisoi pɛ̃ tinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ kɛteni-i tonɛ, uu ɑkpɔ́nɔ́ ɑsɛɛi nyɛ̃ yɔ́su, uu ɑkɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ uu pɛɛ ɑ kpɔ́kɔrinɛ uu upipirɛtiki ɑ pɑ pikɛ́ hɔ́ɔ́nɛntɛ, ɑpi pisoi ɑ hɔɔnɛ. 7 Pi kɔ pɛɛ ikpíntomɛ́ inyinɛ mɑ́lɛ. Yeesu uu kɔ iyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ uu rɛ pikɛ́ kɔ iyɛ̃ hɔɔnɛ. 8 Api le ɑpi lɛpu, ɑpi ilukɛ pɔɔnɛ-pɔɔnɛ kɔ́ɔ́i ɑnɛ́rɛ ɑsɛɛi. 9 Pisoi pɛɛ tu yɑrɛ ɑ́kotokú ɑnɑ (4.000). Kɑpi ḿ mɑsí, Yeesu uu pɛɛ rɛ pikɛ́ kúi. 10 U nɛ upipirɛtiki ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ kúninɔi loni ɑpi Tɑlimɑnutɑ kɛtẽ sĩ.

Pifɑrisi yɛ Yeesu pisɛ rɛ ukɛ́ mɛwɑisɑŋɑ wɑ

(Mɑtiyee 16:1-4)

11 Pifɑrisi ɑpi Yeesu lɛɛpɔ ɑpí nɛ íkɛŋɛnɛ u kɑ́pɑ́ɑ́ ɑpi pɛɛ ripinɛ u wɑi rɛ ukɛ́ nyísɛ rɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kɛ unnɑŋɛ nn léeri. 12 Yeesu uu mɛyɑ̃́ nfɑ́ɑ tɔ́ɔ́ri, uu ukɛfɑ-i mɑɑ rɛ yo nnyɑ kɛ nfɑ́ɑni pisoi mpí ɑpi mɛwɑisɑŋɑ piyɛ́nɛ lɑ? Asei kɑm nɔ́ símisi, nfɑ́ɑni pisoi mpí ɑ́pi mɛwɑisɑŋɑ mɛ́kɑ yɛnunɛ. 13 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kei pi yɑ́ uu kúninɔi loni uu rikóitimɛ ricɔ sĩ.

Pifɑrisi nɛ Erooti nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ

(Mɑtiyee 16:5-12)

14 Upipirɛtiki yɛ pɛɛ ɑkpɔ́nɔ́ kɛcɑ́ɑ́ pɑlɛilɛ. Kusɛ ŋmɑnɛ kɑpi múílɛ̃ kúninɔi-i. 15 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi hɛ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ńsɔnɛ nɛ Pifɑrisi nɛ Erooti nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ. 16 Pipirɛtiki yɛ pimɛcɔpɛcirɛ símisi rɛ ɑ́pi ɑkpɔ́nɔ́ mɑ́. 17 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ n céri, uu pi pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑni mɑ́ikɛɛ rɛ ɑ́ni ɑkpɔ́nɔ́ mɑ́? Ái kɑhɑnɛ nɔ́ rikpɑ̃́ii nɛ́ɛ ɑ́ni kɑhɑnɛ n ceri? Nɔ́ɑnɛ́tu yɛ tɑkɑsilɛɛ? 18 Nɔ inípɛɛ mɑ́lɛ, ɑ́ni kɔ pɛɛ nyɑ́ni, nɔ ɑtu mɑ́lɛ ɑ́ni kɔ pɛɛ kómɛi. Áni léisɛɛ? 19 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm ɑkpɔ́nɔ́ n kpɔ́kɔrinɛ ɑm pisoi ɑ́kotokú ɑnupũ (5.000) hɔɔnɛ, ɑnɛ́rɛ ɑlɛ́ kɑni ilukɛ tɔrɔɔ yípũ ɑní nɛ tɔ́mpɔ? Api u mɑɑ rɛ ɑnɛ́rɛ kɛfi nɛ ɑtɛ́. 20 Yeesu uu kɔ pi pisɛ rɛ: Kɑm ɑkpɔ́nɔ́ ɑsɛɛi pisoi ɑ́kotokú ɑnɑ (4.000) n kpɔ́kɔrinɛ ní, ɑnɛ́rɛ ɑlɛ́ kɑni ilukɛ tɔrɔɔ yi? Api rɛ: Asɛɛi. 21 Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ái kɑhɑnɛ nɔ́ n hemnɛɛ?

Yeesu yɛ Petisɑyitɑ-pɔ unyíyɛ pɔisɛ

22 Kɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi Petisɑyitɑ n tu, pisoi ɑpí nɛ unyíyɛ unyinɛ u lɛɛpɔ ɑpí nɛ u téni rɛ ukɛ́ u ricɑ. 23 Yeesu uu unyíyɛ kunípɛ tini uu u tɔrɔi uú nɛ kuyu ilúkɛ́ sĩ́ uu pɛɛ mɛtɑ inípɛɛ-i u wɑi, uu ɑnípɛ ukɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑ uu u pisɛ rɛ: Pɔ linyinɛ nyɑ́nii? 24 Unyíyɛ uú weríí uu rɛ: Nɛ pisoi nyɑ́nilɛ, ɑmɑ́ pi pɛɛ́ welɛ yɑrɛ ɑléé, pin sɔ́nɛ. 25 Yeesu uu uinipɛɛ pícɑ kpɑ́, kɛ unyíyɛ uu n nyɑ́nɛi tíkí-tíkí, uu pélu uu ḿpɑ́ yo n nyɑ́ni cɑ́í-cɑ́í. 26 Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ ukɛ́ kúi, ɑmɑ́ úu kɑpɛ kuyu lõ.

Piyɛɛ yɛ yɑ́mnɛ rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ

(Mɑtiyee 16:13-20; Luki 9:18-21)

27 Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi Sesɑree Filipu siyupi kɛ́mɛɛ sĩ́. Uu ncée kɛ́mɛɛ pi pisɛ rɛ: Pisoi yɛ mɑ́ikɛɛ rɛ nɛ́ɛ úye? 28 Pi mɑ́ikɛɛ rɛ pɔ́ɔ Yohɑni yɛɛ míni pisoi ń wolɛ, picɔ rɛ pɔ́ɔ Elii, picɔ rɛ pɔ ɑntepuyɛ kɛcɔpɛ unyinɛ lɛ. 29 Yeesu uu pi pisɛ rɛ: Nɔ̃́ ni? Nɔ mpíí mɑ́ikɛɛ rɛ nɛ́ɛ wóo? Piyɛɛ uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ pɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu mɛkɛɛ-mɛ wɛ́ɛ. 30 Yeesu uu pi nyi rɛ ɑ́pi kɑpɛ linkɑ úkɑ símisi.

Yeesu yɛ unkpɔ nɛ umɛyisɛ nsímɛ́ riyóó

(Mɑtiyee 16:21-28; Luki 9:22-27)

31 Uu mɛncirɛ picélɑɑ pi koru rɛ li pisɛ rɛ Usoi Kɛpipi kɛkɛ́ mɛyɑ́nsei íwɛ li. Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ pikɛ́ kɛ ŋmɛriyɛ. Li kɔ pisɛ rɛ pikɛ́ kɛ kpu ɑkɛ kɔ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ yisi. 32 U símisilɛ ńsɔnɛ kpɑ̃́ii. Kei kɛ Piyɛɛ uu iyɑɑ u sée uu rɛ ɑ́i lɛ̃ kuu yɛ́ pɛɛ wɑ. 33 Yeesu uú ŋmɛɛlú uu upipirɛtiki pɑí uú nɛ Piyɛɛ cɛ́si rɛ: Setɑni, ɑ nɛ kɛtɑɑ nɛ́ wɑ, likumúŋɛ́ rɛ sipɔ́múŋɛ́ ɑ́si Uléécɑɑ sikɔ́, ɑmɑ́ sisoipipi sikɔ́ yɛ si.

34 Yeesu uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pisoi nɛ upipirɛtiki séi uu pi mɑɑ rɛ: Uɑye un n lɑ ukɛ́ nɛ́ ritiki, ukɛ́ umɛcirɛ pípɑí riyɑ́, uu ukunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ yɑ * uu pɛɛ nɛ̃́ tiki. 35 Ái líkɑ nnyɑ, úye un n lɑ ukɛ́ unfɑɑ lɔ, u n fómnilɛ, ɑmɑ́ úye un unfɑɑ n fóm nɛ̃́ nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nnyɑ, liute yɛɛ yɛ́ unfɑɑ lɔ. 36 Usoi kulɑɑ yɛ kúye in tɛ u kɛtẽ nté mɛmɑ́ nnɛ́í yɛ̃́ uu pɛɛ kpi. 37 Linyinɛ yɛ we kɛ usoi uu yɛ́ n hɛ́ɛ́lɛ ukɛ́ nɛ unfɑɑ n lɔɔ? 38 Úye un nɛni inɛ́sɛi nɛ nnɛ́símɛ́ isɛi n wɑ, piwɑ́sɑ́nkɑí nɛ pikópɛkɔɔ́ mpí kɛcɔpɛ, Usoi Kɛpipi yɛ́ kɔ uisɛi wɑ, kɛn píyei m pɛɛri nɛ kɛusɑɑ mɛyɔɔpi nɛ piléécɑɑtumɛ.

9

1 Uu pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Asei kɑm nɔ́ símisi, pinyinɛ yɛ nté welɛ pɛɛ yɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi n yɛ̃́ in nɛ innɑŋɛ wemɛ ɑpi kɛlenɛ kpíni.

Yeesu ipiŋɛ yɛ consɛ

(Mɑtiyee 17:1-13; Luki 9:28-36)

2 Siyɑ́ɑ sikpuulũ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu Piyɛɛ nɛ Yɑkupu nɛ Yohɑni kpísi ɑpí nɛ riyɔ́pɛ cɑ́cɑ́ rinyinɛ tɑɑ́ ɑpí hɑ kei pimɛcirɛ n we. Uipiŋɛ ii consɛ piinipɛɛ-i. 3 Uilũ ií n tɛ́lu, ii wɑ́rɑrɑ póí-póí, ntómɛ́ mmɛ̃ ńn ncɔ mɑ́ kɛtẽ nkɛ́ nɛ kɛnkinii. 4 Kei kɛ Elii nɛ Moisi ɑpi pɛɛ rikpɑ́fúmɛ, pi nɛ Yeesu pin yɔ́i. 5 Piyɛɛ uu pɛɛ Yeesu mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, li nyɑmlɛ rɛ tɔkɛ́ pɛɛ nté n we. Tɔ lɑ rɛ tɔkɛ́ sicɑ́ŋíípi sitɑɑni kɑrii, pɔ̃́ kɛsɛ, Moisi kɛsɛ, Elii kɛsɛ. 6 Piyɛɛ úu nkpɑ́ni nyu mmɛ̃ kuu yɛ́ pɛɛ ḿ mɑlɛ, likumúŋɛ́ rɛ iwɑmɛ yɛ u nɛ Yeesu pipirɛtiki tɔrɔɔ wɑlɛ hɑ́i. 7 Kuhopɛ kunyinɛ ɑkú weri ɑku pi hilɑ. Tinɔ́ɔ rinyinɛ ɑri kuhopɛ kpɛ-i léeri rɛ: Nkó yɛɛ Kɛnɛ́pipi lɑlɑ, ɑni kutu kɛ ricɔ. 8 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ ɑpi piilúkɛ́ nnɛ́í pɑ́ii, ɑmɑ́ ɑ́pi úkɑ yɛ̃, Yeesu yɛɛ pikɛkúrí ń we mɛmɑ́ɑ́. 9 Kɑpi riyɔ́pɛ n cɛ́pilɛ̃, Yeesu uu rinɔ́ɔ pi hɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ tíyɛsɛ unyinɛ ukɛ́ lɛ̃ kɑpi n yɛ̃́ kõ hɑ́i nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ yɛ́ pikpɔkpɔ-i n yisi. 10 Api nsímɛ́ mmɛ̃ nyi, ɑmɑ́ ɑpi pimɛcɔpɛcirɛ m písɛinɛ rɛ yoo pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ mɛyisɛ?

11 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, upipirɛtiki ɑpi u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɛ isé picélɑɑ ɑpi mɑ́ikɛɛ rɛ Elii yɛɛ pɛɛrinɛ likɛ́ kɛlenɛ kɛtẽ kɛtɔ tu? 12 Uu pi pɛsɛ rɛ: Mɛsei yɛ mɛ rɛ Elii yɛ pɛɛrinɛ kɛlenɛ ukɛ́ ḿpɑ́ yo nyɔ́ɔnsɛ. Yo nnyɑ kɑi mpíí wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ Usoi Kɛpipi yɛ íwɛ lenɛ mɛyɑ̃́ ɑpi kɛipuri yulu? 13 Amɑ́ nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ Elii yɛ pipɛɛmɛ mɑsilɛ pisoi ɑpí nɛ u wɑi lɛ̃ kɑpi ń lɑ yɑrɛ kɑi ukɛcɑ́ɑ́ n wɔ́lɑɑmɛlɛ̃.

Yeesu yɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ kɛ kuníri ɑku m pɛkɛsi pɔisɛ

(Mɑtiyee 17:14-21; Luki 9:37-43ɑ)

14 Kɑpi pipirɛtiki tɔrɔɔ n nyɑhɑipɔ, ɑpi pisoi kulúi yɛnu pin kɛwúípi pi wɑilɛ̃, isé picélɑɑ pin nɛ pi kɛŋɛnɛ. 15 Kɛ pisoi ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ Yeesu n yɛ̃́, ɑi pi kɑikɑi, ɑpi pɛɛ n wúrunkɛɛpɔ pikɛ́ u yɑ́ɑ́si. 16 Yeesu uu upipirɛtiki pisɛ rɛ: Yoo mpíí nɔ́ nɛ pɛ̃ kɛŋɛnɛsɛ? 17 Utisi unyinɛ uu pɛɛ riwúí tɛ-i rinɔ́ɔ yɔ́ɔri rɛ: Sɑ́ɑ, kɛpɔ́mɛɛ́ kɑrí nɛ kɛnɛ́pipi kɑ. Kuníri kpɛɛ kɛ n lõ yɛ nsímɛ́ kɛ pɔɔnɛsɛlɛnlɛ. 18 Ḿpɑ́ yei kɑi kɛ yisi, ku yɛ kɛtẽ kɛ tɑlɛ ɑkɛ ɑtɑlɑlɑɑ́ léeri, kɛn ɑnĩ́ tɑkɑi, ipiŋɛ ii nɑ́nu. Aḿ nɛ pipɔ́pirɛtiki téni rɛ pikɛ́ kuníri kpɛ̃ lɑkɑsɛ, ɑmɑ́ ɑ́pi fe. 19 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Nɔ́ nfɑtɛnɛcirɛ́ pikɔ́ mpuri mmú, ituŋɛ ilɛ́ kɑm nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pitónɛ kpɑ́nɛ? Ituŋɛ ilɛ́ kɑm yɛ́ lɛ̃ nɛ nɔ́ n kɑhɑri? Ani nɛ kɛwɑ̃́ nɛ́ kɑm. 20 Apí nɛ kɛ u hɑpɔ. Kɛ kɛwɑ̃́ ɑkɛ Yeesu n yɛ̃́, kuníri ɑku kei nní kɛ lémesi, ɑkɛ kɛteni-i lólu ɑkɛ́ m pímiisɛ kɛn ɑtɑlɑlɑɑ́ léeri. 21 Yeesu uu kɛusɑɑ pisɛ rɛ: Píyei-mɛ kɑi yɛ nní kɛ wɑ? Uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Hɑ́i uiwɑ̃-mɛ le. 22 Mɛpehẽ kulúi kɛ kuníri kpɛ̃ ɑku yɛ nnɑ nɛ míni-i kɛ risɑ́pɔ kɛkɛ́ nɛ n kpu nnyɑ. Amɑ́ in tɛ pɔ́ fe ɑɑ linyinɛ wɑi, ɑ kɑm ɑɑ rɔ́ comɛ. A irɔ́wɛ ripɑí. 23 Yeesu uu rinɔ́ɔ u pɛsɛ rɛ: In tɛ pɔ́ fe nɛ́ɛ? Úye un nɛ ukɛfɑ Uléécɑɑ n tɛnɛ, úu líkɑ pɔɔnɛnɛ. 24 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, kɛwɑ̃́ kɛ̃ usɑɑ u pupɛi rɛ: Nɛ̃́ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ! Amɑ́ ɑ kɑm ɑ nɛ́ comɛ, nnɛ́fɑtɛnɛ ńn piyɛ.

25 Kɛ Yeesu uu risoiwuí n yɛ̃́ tin u kɑ́lɑɑri, uu kuníri semni rɛ: Pɔ̃́ kuníri kpɛ̃, pɔ́ɔ yɛ ɑtusuí usoi n wɑisɛ ɑɑ nsímɛ́ u pɔɔnɛsɛ, ɑ kɛwɑ̃́ kɛ-i le, kɑpɛ píkɑi kɛkɛmɛɛ pɛɛpɔ, nɛ́ɛ rinɔ́ɔ pɔ́ hɛ. 26 Akú lelu kun pupukɛɛ, kun kɔ kɛwɑ̃́ nɑnɛisɛlɛ̃. Kɛwɑ̃́ ɑkɛ́ n we yɑrɛ kɛ kpulɛ, pisoi mɛyɑ̃ ɑpi wɑisɛ rɛ kɛ kpulɛ. 27 Amɑ́ Yeesu uu kɛkunipɛ múlú uu kɛ yukusɛ, ɑkɛ yisi ɑkɛ nyɛrɛ. 28 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛ́yɔ n lõ, upipirɛtiki ɑpi pimpehencirɛ u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑ́ri fe tɔkɛ́ kuníri nkú lɑ́kɑsɛ? 29 Uu pi mɑɑ rɛ: Kɛyómɛ mɛcirɛ kɛ usoi uu yɛ́ yɑ́ɑ́si uú nɛ kuníri nkú mpuri lɑkɑsɛ.

Yeesu yɛ unkpɔ nɛ umɛyisɛ nsímɛ́ kpɑ́lɛ̃

(Mɑtiyee 17:22-23; Luki 9:43b-45)

30 Api kei yisi ɑpi Kɑlilee kɛtẽ tɛ́ŋ́. Yeesu úu pɛɛ́ lɑ pikɛ́ kei kuu ń we ceri. 31 Likumúŋɛ́ rɛ u yɛ pɛɛ upipirɛtiki céésilɛ uu yɛ pi mɑɑ rɛ: Pi Usoi Kɛpipi tininɛ ɑpi pisoi ɑnipɛ-i kɛ wɑi pikɛ́ kɛ kpu. Kɛmɛkpɔ-mɑɑ́, kɛ yɛ́ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. 32 Amɑ́ Yeesu pipirɛtiki ɑ́pi mɛyu mɛ̃ kõ. Iwɑmɛ íi kɔ ŋmurɛi pikɛ́ pisɛ.

Wóo pipirɛtiki kɛcɔpɛ uwɛ́ɛ́sɛ?

(Mɑtiyee 18:1-5; Luki 9:46-48)

33 Api Kɑpɛrinɑwum tulu. Kɑpi kɛ́yɔ n tu, Yeesu uu pi pisɛ rɛ: Yoo pɛɛ ncée kɛ́mɛɛ nɔ́ kɛ́ŋɛnɛsɛ? 34 Amɑ́ ɑpi sɛ́ɛ́ keu. Ái líkɑ nnyɑ, pi pɛɛ ncée kɛ́mɛɛ kɛ́ŋɛnɛ rɛ úye yɛɛ pikɛcɔpɛ uwɛ́ɛ́sɛ? 35 Yeesu uu pɛɛ́ tonɛ, uu upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ séi uu pi mɑɑ rɛ: Úye un n lɑ ukɛ́ ufoí, li pisɛ rɛ ukɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í utɔrɔɔ uu nɔ́nnɛ́nɛ́í ukɛikɔ́. 36 Uu kɛwɑ̃́ kɛnyinɛ kpísi uu pikɛcɔpɛ nyɛrɛsɛ, uu kɛ kpísi uu pɛ́kɛ́rí uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: 37 Úye un siwɑ̃́ nsí kɛcɔpɛ kɛ́ye kusɑ́nɛ n yɔsí nɛ̃́ nnyɑ, tinɛ́cúruu kuu kusɑ́nɛ yɔsí, úye un kɔ kusɑ́nɛ nɛ́ n yɔsí, ɑ́i rinɛ́cúruu kuú yɔsí, ɑmɑ́ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ kuú yɔsí.

Úye un kɛrɔ́cɑ́ɑ́ n kpɑ́lɛ̃, uyɛ̃ úu urɔ́lɑ́ɑrɔ

(Luki 9:49-50)

38 Yohɑni uu u mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, tɔ unyinɛ yɛnlɛ un ɑníri lɑkɑsɛ nɛ ripɔ́nyíri nnɑŋɛ úu kɔ pɛɛ rɔ́ tíkilɛ̃. Kúu rɔ́ n tíkilɛ̃ nnyɑ, ɑrí nɛ u yulu. 39 Amɑ́ Yeesu uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Áni kɑpɛ nɛ u yɛ̀, likumúŋɛ́ rɛ úkɑ úu we yɛɛ yɛ rinɛ́nyíri nɛ mɛwɑisɑŋɑ n wɑ uu kei nní cirɛ nnɛ́kópɛ símisi. 40 Úye un kɛrɔ́pirɛ n we uyɛ̃ úu urɔ́lɑ́ɑrɔ. 41 Kɑni nɛ̃́ Kirisi pikɔ́ nnyɑ, úye un kɔ rinɛ́nyíri nnyɑ míni nírɛ́-nirɛ́ nɔ́ n hɛ, ɑsei kɑm nɔ́ símisi, liute úu uihɛ́ɛ́ pɑɑnɛ.

Akópɛ pikɑɑsɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑtiyee 18:6-9; Luki 17:1-2)

42 Amɑ́ úye un siwɑ̃́ sɛɛ nɛ nní kɛfɑ nɛ́ n tɛnɛ kɛnyinɛ ɑkópɛ n wɑisɛ, li kutɔsi we pikɛ́ rinɑ́ipɑrɛ mulɛ-mulɛ ńŋmɛ wɑ ɑpi ripɔ́ɔ u lɛsi ɑpi mínimɑɑ-i u sɑ́pɔ. 43 In tɛ kupɔ́nípɛ kpɛɛ ɑkópɛ pɔ́ wɑisɛ, ɑ ku riké. Li kutɔsi we ɑ nfɑ́ɑ yɛ̃ nɛ kunípɛ keri nɛ kɑɑ yɛ́ ɑnípɛ kɛtɛ́ m mɑ́ ɑɑ́ nɛ nnɑ kpɔcirɛ́ kɛlõ loni, kei kɛ nnɑ ńn yɛ píkɑi n kpu. 44 [Kei kɛ ɑpɑpi nyɛɛ yɛ ipiŋɛ n li ɑ́ɑ yɛ n kpí, kei kɛ nnɑ ńn yɛ kɔ n kpu.] 45 In tɛ kupɔ́nɑ kpɛɛ ɑkópɛ pɔ́ wɑisɛ, ɑ ku riké, li kutɔsi we ɑ kúnɑ kusɛ m mɑ́ ɑɑ́ nɛ nfɑ́ɑ yɛnu nɛ kɑɑ yɛ́ ɑ́nɑ kɛtɛ́ m mɑ́ ɑpí nɛ nnɑ kpɔcirɛ́ kɛlõ kɛ́mɛɛ pɔ́ sɑ́pɔ, kei kɛ nnɑ ńn yɛ píkɑi n kpu. 46 [Kei kɛ ɑpɑpi nyɛɛ yɛ ipiŋɛ n li ɑ́ɑ yɛ n kpí, kei kɛ nnɑ ńn yɛ kɔ n kpu.] 47 In tɛ mɛpɔ́nípɛɛ mɛɛ ɑkópɛ pɔ́ wɑisɛ, ɑ mɛ lesɛ ɑɑ kɛtɑɑ-pɔ fómni. Li kutɔsi we pɔkɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lõ nɛ mɛnípɛɛ mɛsɛ nɛ kɑɑ yɛ́ inípɛɛ itɛ́ m mɑ́ ɑpi pɛɛ nnɑ kpɔcirɛ́ kɛlõ kɛ́mɛɛ pɔ́ sɑ́pɔ, kei kɛ nnɑ ńn yɛ píkɑi n kpu. 48 Kei kɛ ɑpɑpi nyɛɛ yɛ ipiŋɛ n li ɑ́ɑ yɛ n kpí, kei kɛ nnɑ ńn yɛ kɔ n kpu. 49 Likumúŋɛ́ rɛ: Pisoi nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ kɑpi nnɑ kɔɔnunɛ yɑrɛ kɑpi yɛ nní ilukɛ kɛcɑ́ɑ́ nnyɑ́si n fulɛi.

50 Nnyɑ́si yɛ linyinɛ kɛcirɛ lɛ, ɑmɑ́ mmɛlõ mɛn n kpu, yo kɑpi yɛ nɛ n lɑrukusɛ? Ani nnyɑ́si mɛcɔ n lɑ́ɑ́rú, nkíŋniŋɛ nkɛ́ kɔ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ n we.

10

Utisi nɛ unɔ́si pitúunnɛ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Mɑtiyee 19:1-12; Luki 16:18)

1 Yeesu uu ncée pɔlɔ uu Yutee kɛtẽ loni uu kɔ Yuritɛɛ rikoitimɛ ricɔ kuwɛ́lɛ́-mɛ̃ sĩ. Pisoi kulúi ɑpi kɔ pikɑ́lɑɑ u kpɑ́ uu kɔ pɛ̃ picélɑɑ loni yɑrɛ kuu yɛ n céesi. 2 Pifɑrisi pinyinɛ ɑpí nɛ u kɔ pikɛ́ nɛ ripinɛ u n wɑ nnyɑ, ɑpi u pisɛ rɛ in tɛ ncée yɛ we rɛ utisi ukɛ́ uunɔsi yɛ. 3 Uu rinɔ́ɔ pi pɛsɛ rɛ: Íye kɛ Moisi uu nɔ́ pisɛ rɛ ɑni wɑ? 4 Api rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Moisi yɛ utisi ncée hɛlɛ rɛ u yɛ́ fe uu pitúunnɛ ritɛlɛ́ unɔ́si wɔlu uu pɛɛ u yulu. 5 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ɑnɛ́kíŋ ntɑkɛ nnyɑ kɛ Moisi uu isé nnyí nɔ́ wɔ́i. 6 Amɑ́ ḿpɑ́ yo mɛwɑi kɛkorɑɑnɛ, Uléécɑɑ yɛ utisi nɛ unɔ́si wɑlɛ. 7 Lɛ̃ nnyɑ kɛ utisi uu usɑ́ɑ nɛ úni yisinɛ uu unɔ́si kpísi ɑpi pɛ́nɛ, 8 u nɛ uyɛ̃ ɑpi pɑnsɛ ipiŋɛ isɛ. Kɑi nní lɛ̃ n wɑ, ɑ́pi nkpéni pitɛ́, ɑmɑ́ piipiŋɛ yɛ isɛ lɛ. 9 Lɛ̃ nnyɑ usoi úu kɑpɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu rimpɛ́nɛ kóólɛnɛ. 10 Kɑpi kɛ́yɔ ń hɑ, Yeesu pipirɛtiki ɑpi kɔ nsímɛ́ mmɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ pipisɛ u kpɑ́. 11 Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Úye un uunɔsi n yɛ̀ un uféé n kpísi, u nɛ unɔ́si foí púnnɛlɛ, iwɑ́sɑ́nkɑí kuu lɛ̃ wɑ. 12 Unɔ́si un uulɑ n yɛ̀ un uféé n sɔ́ɔ̃, iwɑ́sɑ́nkɑí kuu lɛ̃ wɑ.

Yeesu yɛ siwɑ̃́ tinɔ́ɔ sɔnɛ ritikisɛ

(Mɑtiyee 19:13-15; Luki 18:15-17)

13 Pisoi ɑpí nɛ Yeesu siwɑ̃́ lɛɛpɔ rɛ ukɛ́ si ricɑ. Amɑ́ upipirɛtiki ɑpí nɛ pi cɛ́si. 14 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ n yɛ̃́, ɑ́i nɛ u risɑ́, uu pi mɑɑ rɛ: Ani riyɑ́ siwɑ̃́ sikɛ́ kɛnɛ́mɛɛ́ kɑm, ɑ́ni kɑpɛ si tɑ́pisi, likumúŋɛ́ rɛ mpí pɛɛ simɛcɔ ń we pɛɛ yɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lõ. 15 Asei kɑm nɔ́ símisi, úye unsɑ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi n ŋmurɛi yɑrɛ kɛ kɛwɑ̃́ ɑkɛ yɛ n ŋmurɛi, úu uiyɔɔpi kɛ́mɛɛ loninɛ. 16 Uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ si sɑkɑɑ uu ɑnípɛ si lɑɑ uú nɛ rinɔ́ɔ sɔnɛ si tikisɛ.

Uŋmɑ́nɛ mɑ́mɑ́ unyinɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑtiyee 19:16-30; Luki 18:18-30)

17 Kɛ Yeesu uu ncée m pɔ́lɔlɛ̃, utisi unyinɛ uu u tulu nɛ ntóó, uú hɑ ukɛyu-i wúlɑ uu pɛɛ u pisɛ rɛ: Sɑ́ɑ sɔnɛ, íye kɑm wɑinɛ kɛ́ nɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ̃́? 18 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑɑ nɛ́ sée rɛ Usɔnɛ? Úkɑ úu usɔnɛ, insɑ́ Uléécɑɑ mɛcirɛ. 19 Ḿpɑ́ likɛ́ íye wɑ, pɔ Uléécɑɑ isé nyulɛ rɛ: Kɑpɛ usoi kpu, kɑpɛ iwɑ́sɑ́ wɑ, kɑpɛ yɑ́ɑi, kɑpɛ nnɔ́ɔmɛ itɑnsei nyɛrɛ, kɑpɛ unyinɛ ncɑɑi ńkɑ wɑ, ɑ upɔ́sɑ́ɑ nɛ upɔ́ni ríyu wɑisɛ. 20 Uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Sɑ́ɑ, hɑ́i inɛ́wɑ̃́-mɛ kɑm lɛ̃ múílɛ̃. 21 Yeesu uu u nyɑ́nɛi nɛ ńlɑ, uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Likɛi lisɛ lɛɛ pɔ́ pɑ́rílɛ̃, ɑ n ŋme ɑ lɛ̃ nnɛ́í kɑɑ m mɑ́ yɑ́ɑ́, ɑɑ siwóó sɛ̃ píwɛkɔɔ́ hɔ́ɔ́nɛ, pɔ́ pɛɛ mɛmɑ́ yɛ̃́ kɛyómɛcɑɑ-pɔ. Pɔn lɛ̃ piwɑi m mɑsí, ɑɑ pɛɛ́ weri ɑɑ nɛ́ tíki. 22 Kɛ utisi uyɛ̃ uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, kɛ ukunipɛ ɑku nní ḿ mulú nnyɑ, ukɛyu ɑkɛ cɔ́hɔnɛ uú nɛ mpɔ́ɔcɑɑi tɔ́mpɔ.

23 Yeesu uu upipirɛtiki pɛɛ u n kɑ́lɑɑlɛ̃ nyɑ́nɛi, uu pi mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ pilonɛ yɛ nɛ pimɑ́mɑ́ pɑ́ɑ́pú kpɑ! 24 Anɔ́ɔ nnyɛ́ ɑɑ Yeesu pipirɛtiki pírí wɑi. Amɑ́ Yeesu uu pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Sinɛ́pipi, ɑ tíyɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ pilonɛ yɛ pɔ́ɔ́lú kpɑ! 25 Kuyooyoo kun n lɑ kukɛ́ kɛhímpi kupolɛ-i lompɔ, li yɛ́ kutɔsi m purú nɛ kɛ umɑ́mɑ́ uu yɛ́ ń lɑ ukɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ n lompɔ. 26 Ai kɔ mɛyɑ́nsei pírí Yeesu pipirɛtiki kpɑ́, ɑpi pɛɛ́ m píseinɛ rɛ: In lɛɛ ni, wóo yɛ pɛɛ píyulɑlɛ yɛ̃? 27 Yeesu uu pi nyɑ́nɛi uu rɛ: Usoi kɛ́mɛɛ, lɛ̃ ɑ́i kuwɑi we, ɑmɑ́ ɑ́i Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ. Likumúŋɛ́ rɛ ḿpɑ́ yo yɛ kuwɑi welɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ. 28 Piyɛɛ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A ripɑí kɑri lirɔ́kɔ́ nnɛ́í n tíyɛ tɔn pɔ́ tikilɛ̃. 29 Yeesu uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Asei kɑm nɔ́ símisi, úkɑ úu we yɛɛ yɛ́ nɛ̃́ nɛ Nsímɛ́ kɛcirɛ nnyɑ, kɛ́yɔ nɛ pimɑ́ɑ nɛ piwɑ̃́, nɛ piyɛ́i nɛ píni nɛ pisɑ́ɑ nɛ siwɑ̃́ nɛ sicɑrɛ n tíyɛ 30 úu yɛ́ pɛɛ nɛni mɛwee mmɛ́-i síyɔ nɛ pimɑ́ɑ nɛ piwɑ̃́ nɛ piyɛ́i nɛ píni nɛ siwɑ̃́ nɛ sicɑrɛ mɛpehẽ pílɛ n yɛ̃́. Úu yɛ́ kɔ Yeesu pitiki iwɛ pɑɑ. U yɛ́ kɔ ɑŋmɛ̃ nyɛɛ n wémɛ kɛ́mɛɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ̃́. 31 Pifoí mɛyɑ̃ yɛ́ pitɔ́rɔɔ pɑnsɛ, pitɔ́rɔɔ mɛyɑ̃ ɑpi pifoí.

Yeesu yɛ mɛtɑ́ɑ́nũ unkpɔ nɛ umɛyisɛ nsímɛ́ símisi

(Mɑtiyee 20:17-19; Luki 18:31-34)

32 Ncée kɛ́mɛɛ kɑpí pɛɛ́ we pin Yerusɑlɛm-mɛ̃ sĩ. Yeesu un pikɛkpeẽ sɔ́nɛ, upipirɛtiki pin kɛwuu pirɑlɛ̃, iwɑmɛ in pɛpɛɛ pi n tíkilɛ̃ we. Yeesu uu kɔ upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ kpísi uu lɛlɛɛ u n lɛɛrinɛ pi símisi 33 uu rɛ: Nɔ nyɑ́nii, Yerusɑlɛm kɑri nní símpɔ pikɛ́ hɑ kei Usoi Kɛpipi tĩ pikɛ́ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ ɑnipɛ-i wɑ, pɛ̃ pikɛ́ nɛ u túhɑɑnɛ ɑpi yekei rɛ pikɛ́ u kpu. Pi yɛ́ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ ɑnipɛ-i u wɑ. 34 Pi yɛ́ mɛ́woo u nyɑ́nɛi ɑpi ukɛcɑ́ɑ́ mɛtɑ tukɛ, ɑpi isɛ́í u fopii ɑpi pɛɛ u kopu. Amɑ́ siyɑ́ɑ sitɑɑni mɛmɑ́ɑ́, u yɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi.

Lɛ̃ kɛ Yɑkupu nɛ Yohɑni ɑpi Yeesu m pisɛ

(Mɑtiyee 20:20-28)

35 Sepetee sipipi kɛtɛ́, Yɑkupu nɛ Yohɑni ɑpí nɛ Yeesu kɔ ɑpi u mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, tɔ lɑ rɛ ɑ lɛ̃ kɑri pɔ́ n welunɛ rɔ́ wɑ. 36 Uu pi mɑɑ rɛ: Yo kɑni mpíí lɑ rɛ kɛ́ nɔ́ wɑ? 37 Api u mɑɑ rɛ: Pɔn píyei ipɔ́yɔ́ɔpi kɛ́mɛɛ n tonɛ, tɔ lɑ rɛ ɑ tíyɛsɛ usɛ ukɛ́ kupɔ́lukɛ-lukɛ-mɛ̃ n tũ, ucɔ kupɔ́míi-mɛ̃. 38 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Áni nyu lɛ̃ kɑni nní n welu. Nɔ́ fe ɑni ntóósi kɛporipi kɑm n nírunɛ níruu? Nɛ́ɛ nɔ́ fe ɑni íwɛ tɑkɑi yɑrɛ kɑm i n tɑkɑinɛ? 39 Api rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Tɔ́ li fe. Yeesu uu rinɔ́ɔ pi pɛsɛ rɛ: Mɛsei yɛ mɛ rɛ nɔ́ ntóósi kɛporipi kɑm n nírunɛ n ntí, tɛ íwɛ kɑm n tɑkɑinɛ kɑni tɑkɑinɛ. 40 Amɑ́ in kunɛ́lukɛ-lukɛ nɛ́ɛ kunɛ́míi-mɛ̃ mɛtonɛ nkɔ́ mmú ɑ́i nɛ́ɛ yɛ́ tíyɛsɛ likɛ́ nɛ lɛ̃. Pɛ̃ nnyɑ kɛ sitónɛ sɛ̃ ɑsi n nyɔ́ɔnsɛlɛ̃ kuu si pɑnɛ.

41 Kɛ Yeesu pipirɛtiki kɛfi tɔrɔɔ ɑpi lɛ̃ n kṍ, piɑpɔɔ ɑɑ́ nɛ Yɑkupu nɛ Yohɑni cɑɑi. 42 Yeesu uu pɛɛ pi séi uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ nyulɛ rɛ pɛ̃ kɑpi n kpíilɛ̃ tɛ ɑyu piwɛ́ɛ́sɛ yɛ pinnɑŋɛ nɛ ɑ wéékusɛlɛnlɛ, pisoi kɛcirɛ pin pinnɑŋɛ ɑ nyísɛlɛ̃. 43 Amɑ́ ɑ́i li mɛcɔ kɑi nɔ̃́ kɛ́mɛɛ we. Uɑye un n lɑ ukɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ uwɛ́ɛ́sɛ, ukɛ́ pɑnsɛ nɔ́unɛ́kɛikɔ́. 44 Úye un kɔ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ ikpéẽ n lɑ, ukɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í ulɑsi. 45 Limɛcɔ kɛ Usoi Kɛpipi ɑ́kɛ kɑ rɛ pikɛ́ kɛ kɛisi, ɑmɑ́ kɛ kɑlɛ rɛ kɛkɛ́ picɔ kɛisi, ɑkɛ kɔ kɛnfɑɑ nɛ riwómɛ hɛ́ɛ́lɛ mɛyɑ̃́ mɛkɛ́ nɛ píyulɑlɛ ń yɛ̃́ nnyɑ.

Yeesu yɛ unyíyɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Pɑtimee pɔisɛ

(Mɑtiyee 20:29-34; Luki 18:35-43)

46 Api Yeriko tuipɔ. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki nɛ risoiwuí ɑpi kuyu ń lelu, unyíyɛ unyinɛ yɛɛ n wélei kɑpi yɛ n sée rɛ Pɑtimee, Timee uŋmɑ́nɛ un ticéetimɛ tũ. 47 Uu kóm tɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu yɛɛ tɔ́su, uu sicɑ́ɑ́ilɑ kɑ́pɑ́ɑ́ rɛ: Tɑfiti kɛpipi, Yeesu, ɑ inɛ́wɛ ripɑí! 48 Mɛyɑ̃́ ɑmɛ nɛ u cɛ́si rɛ ukɛ́ risɛ́ɛ́, ɑmɑ́ uu mɛyɑ̃́ cɑ́sɛ rɛ: Tɑfiti kɛpipi, ɑ inɛ́wɛ ripɑí! 49 Yeesu uu nyɛrɛ uu rɛ: Ani u séemɛ. Api unyíyɛ séipɔ, pin u mɑ́ikɛɛ rɛ: A n kɑhɑri, ɑ yisi, u pɔ́ séilɛ. 50 Unyíyɛ uu ukɛtukɑnkɑ sɑ́ uu wɑ́kɑsi uu Yeesu-mɛ̃ sĩ, 51 Yeesu uu u pisɛ rɛ: Yo kɑɑ́ lɑ kɛ́ pɔ́ wɑ? Unyíyɛ uu rɛ: Unɛ́sɑ́ɑ, nɛ lɑ rɛ inɛ́nípɛɛ ikɛ́ yɛ yɛ̃. 52 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: A n ŋme, mpɔ́fɑtɛnɛ yɛ pɔ́ yóriyɛ. Mɛsɛ nɛ mɛsɛ inípɛɛ ii wúkulɛ uu Yeesu tiki.

11

Yeesu yɛ Yerusɑlɛm kuyu loni

(Mɑtiyee 21:1-11; Luki 19:28-40; Yohɑni 12:12-19)

1 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi Yerusɑlɛm n nyɑhɑipɔ pin Pɛtifɑsee nɛ Petɑnii ɑyu kɛyúrí we, ɑléé nyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Olifiyee rikúú kuwɛ́lɛ́-mɛ̃, Yeesu uu upipirɛtiki pitɛ́ tum 2 un pi tee rɛ: Ani kuyu kpɛɛ nní nɔ́kɛnɛ́yu ń wepɔ kɛ́mɛɛ hɑ. Nɔn píyei n tuipɔ, nɔ́ kɛminɑɑpipi kɛnyinɛ lɛɛpɔ kɛn torɑɑlɛ̃. Usoi úkɑ úu kɛ tonɛlɛ̃. Ani kɛ fénnɛ ɑní nɛ nɛ́ kɛ weri. 3 Úye un nɔ́ m mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni lɛ̃ wɑi? Ani rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Upíimɑ yɛɛ kɛ lɑ. U yɛ́ mɛsɛ nɛ mɛsɛ nɔ́ riyɑ́ ɑní nɛ nté kɛ weri.

4 Api sĩ́ ɑpi kɛminɑɑpipi lɛɛpɔ ncée-i kɛn kɛtɑhɑi torɑɑlɛ̃ tinɔnɔɔ rinyinɛ kɛyúrí, ɑpi kɛ toriyɛ. 5 Pɛpɛɛ kei ń we pinyinɛ ɑpi pi mɑɑ rɛ: Yo kɑni kei wɑi? Yo nnyɑ kɑni kɛminɑɑpipi kɛ̃ toriyɛ? 6 Api rinɔ́ɔ yɔ́su yɑrɛ kɛ Yeesu uú pɛɛ ḿ mɑ. Api pi tíyɛ ɑpi tɔ́su. 7 Apí nɛ kɛminɑɑpipi kɛ̃ Yeesu sĩ ɑpi kɛkɛcɑ́ɑ́ piilũ lɑɑi, Yeesu uu kɛ tonɛ. 8 Pisoi mɛyɑ̃ ɑpi piilũ tɑ́ŋɛntɛ ncée kɛcɑ́ɑ́, picɔ ɑpi ɑpɛ́i kɑpi sicɑrɛ-i n kpɑ́si tɑ́ŋɛntɛ. 9 Pisoi pɛɛ Yeesu kɛyu n sɔ́nɛ nɛ pɛpɛɛ ukɛpirɛ n tíkilɛ̃ pin pupukɛɛ rɛ:

Osɑnnɑ! Ani Uléécɑɑ uyɛɛ n sɔ́nti nɛ Upíimɑ rinyiri ritɑɑ́sɛ. 10 Uléécɑɑ ukɛ́ rinɔ́ɔ sɔnɛ uyɛɛ n sɔ́nti ukɛ́ urɔ́sɑ́ɑ Tɑfiti mɛcɔ

iyɔ́ɔpi ń tonɛ ritikisɛ, Osɑnnɑ! Ani urinyiri kɛyómɛcɑɑ-pɔ ritɑɑ́sɛ.

11 Yeesu uu Yerusɑlɛm kuyu tulu, uu Uléécɑɑ kɛyɔ sĩ. Kɛ ituŋɛ ii n tɛnɛ nnyɑ, uu ḿpɑ́ yo pinyɑ́nɛi mɑ́su, u nɛ upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ ɑpi Petɑnii tɔ́mpɔ.

Yeesu yɛ kúfikiyee ɑnɔ́ɔ wɑ

(Mɑtiyee 21:18-19)

12 Kɑi n weesi, Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi Petɑnii kuyu n leeri nkṹ nn Yeesu wɑi. 13 Uu kɛtɑɑ-pɔ kúfikiyee yɛnu nɛ mɛpɛ́i. Uu rɛ u yɛ́ hɑ ɑpipi wɛ́ɛ́si. Amɑ́ kuu n tuipɔ, mɛpɛ́i ŋmɑnɛ kuu lɛɛpɔ, likumúŋɛ́ rɛ ituŋɛ iyɛ-i kɛ ɑléé nyɛ̃ ɑɑ yɛ m pi íi kɑhɑnɛ n tu. 14 Yeesu uu pɛɛ ku mɑɑ rɛ: Úkɑ úu kɑpɛ píkɑi ripɔ́pipi pilukɛ rikpɑ́. Upipirɛtiki ɑpi ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ kom.

Yeesu yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i pikpéensɛ lɑkɑsɛ

(Mɑtiyee 21:12-17; Luki 19:45-48; Yohɑni 2:13-22)

15 Api lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ Yerusɑlɛm tulu, Yeesu uu Uléécɑɑ kɛyɔ loni. Uu pɛpɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i n yɑ́lisi nɛ pɛpɛɛ n lɛ́ɛ́ri pilɑ́kɑsɛ kɑ́pɑ́ɑ́, uu pɛpɛɛ siwóó n cɔhɔnɛ ɑtɑɑpili nɛ pilɔ́ɔlɑ̃yɑ́i situmpi lɑ́uli. 16 Úu tíyɛsɛ unyinɛ ukɛ́ nɛ ilũ inyinɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-mɛ̃ titiki. 17 Uu pi céési rɛ: Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ: Pi yɛ́ kɛnɛ́yɔ sée rɛ sitẽ nnɛ́í pisoi kɛyomɛyɑ́hɑɑyɔ. Amɑ́ nɔ̃́ nɛ kɛ ripɔ́lɔ́sɛlɛ piyɑɑlukɛ kuhorɛ. 18 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ ɑpi uɑnɔɔ nyɛ̃ kom, ɑpi ncée wɛ́ɛ́si pikɛ́ nɛ u kpu. Amɑ́ pin u wuru rɛ uicélɑɑ yɛ pɛɛ pisoi nnɛ́í pírí wɑ nnyɑ. 19 Kɑi nnyɔ́ɔ́ n wɑ, Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi kuyu lelu.

Yeesu nɛ kúfikiyee kóimɑ

(Mɑtiyee 21:20-22)

20 Kɑi n weesi pin tɔ́su, Yeesu pipirɛtiki ɑpi kúfikiyee kpɛ̃ yɛnu kɑku n kóosi nɛ iníŋí-pɔ. 21 Piyɛɛ uu lɛlɛɛ n wɑ léisɛ, uu Yeesu mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, ɑ ripɑí, kuléé kɑɑ ɑnɔ́ɔ n wɑ yɛ kóosilɛ. 22 Yeesu uu upipirɛtiki rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Ani nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ. 23 Asei kɑm nɔ́ símisi: Úye un tikúú ntí m mɑɑ rɛ: A kei yisi ɑ hɑ mínimɑɑ-i ripɔlɔ, unsɑ́ ukɛfɑ-i n tíru, ɑmɑ́ un n wɑisɛ rɛ lɛ̃ kuu nní ḿ mɑ yɛ wɑinɛ, li yɛ́ mɛsei wɑ. 24 Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ tee rɛ: Ani yɛ wɑisɛ rɛ nɔ lɛ̃ nnɛ́í kɑni kɛyómɛyɑ́hɑɑ-i n welu piyɛ́nɛ mɑsilɛ, Uléécɑɑ yɛ́ kɔ nɔ́ li yɛnɛisɛ. 25 Nɔn kɔ píyei n nyɛnu nɔn kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si, nɔn nɛ unyinɛ nnyinɛ m mɑ́, ɑni u sɑ́rɛi, Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we ukɛ́ kɔ nɛ nɔ́rinɛ́cúruu ɑkópɛ nɔ́ n sɑ́rɛi nnyɑ. 26 [Amɑ́ nɔnsɑ́ yɛ ɑkópɛ n sɑ́rɛi, Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we úu kɔ nɔ́rinɛ́cúruu ɑkópɛ nɔ́ sɑ́rɛinɛ.]

Yei kɛ Yeesu nnɑŋɛ nn léeri?

(Mɑtiyee 21:23-27; Luki 20:1-8)

27 Api kɔ Yerusɑlɛm pihɑ́pɛ kpɑ́, kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yeesu uu Uléécɑɑ kɛyɔ-i n kɔɔnii, pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi u lɛɛpɔ. 28 Api u mɑɑ rɛ: Ńnɑŋɛ ń-ye kɑɑ́ nɛ nní wɑi? Úye yɛɛ ńnɑŋɛ pɔ́ hɛ pɔkɛ́ nɛ nní n wɑi? 29 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Kɛ́ nsɛ nɔ́ pisɛ. Nɔn tinɔ́ɔ nɛ́ m pɛsɛ, nɛ́ pɛɛ nɔ́ símisi ńnɑŋɛ mmɛ̃ kɑḿ nɛ lɛ̃ n wɑi. 30 Uléécɑɑ nɛ́ɛ pisoi pɛɛ Yohɑni tummɛ rɛ ukɛ́ pisoi míni wolɛ? Ani rinɔ́ɔ nɛ́ pɛsɛ. 31 Api pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ n kɛŋɛnɛ rɛ: Tɔn m mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ, u yɛ́ mɑɑ rɛ: Kɑi pɛɛ íye wɑ kɑ́ni nɛ Yohɑni nsímɛ́ ŋmurɛi? 32 Tɔn m mɑɑ rɛ: Pisoi, ɑ́i yɛ́ wɑ. Pi pɛɛ kuyu pikɔ́ wurulɛ, likumúŋɛ́ rɛ pinnɛ́í yɛ pɛɛ Yohɑni kpíilɛnlɛ yɑrɛ ɑntepu kɛcirɛ. 33 Api Yeesu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Ári nyu, Yeesu pɔ́ɔ pi mɑɑ rɛ: Nɛ̃́ ɑ́m kɔ nɔ́ símisinɛ ńnɑŋɛ mmɛ̃ kɑḿ nɛ lɛ̃ n wɑi.

12

Pikɛikɔ́ pɛɛ rikpɑ́kɑ́rɑ́ m mɑ́ kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 21:33-46; Luki 20:9-19)

1 Yeesu uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ sinyɑ́rũ pi loni, uu rɛ: Utisi unyinɛ yɛɛ we, uu ɑléé nyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ fiinyi kɛcɑrɛ tɑmɛsi. Uu mmɛlɛ wɑi uú nɛ kɛ kɔ́ɔ́nú. Uu kɔ kɛcɑrɛ kɛ-i kuhórɛ túni uu kɛ́tɑcɛrii mɔm kei kɑpi yɛ́ pítɑ n cɛ́rii. Uu kɔ limɛmɑ́ɑ́ rikúsi cɑ́cɑ́ rinyinɛ mɔm uu pɛɛ pikɛikɔ́ wɛ́ɛ́si rɛ pikɛ́ kɛcɑrɛ kɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ u m pɑílɛ̃ ukɛ́ ncée hɑ ukɛ́ kɑm. 2 Kɑi ɑléépipi nyɛ̃ kutúũ n tu, uu ulɑ́si unyinɛ upikɛikɔ́ pɛ̃ kɛ́mɛɛ tumpɔ rɛ pikɛ́ ɑléépipi ɑnyinɛ u yɔ́ɔmɛ. 3 Api u tini ɑpi kɑ́ii, ɑpi mɛnípɛ ŋmɑnɛ u lɑkɑsɛ. 4 Uu kɔ ulɑ́si ucɔ pikɛmɛɛ tumpɔ, ɑpi uyɛ̃ tíyu kɛcɑ́ɑ́ kɑ́ii ɑpi u lɑ́misi. 5 Uu utumɛ tɑ́ɑ́nũ tum, ɑpi uyɛ̃ kopu. Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pitumɛ mɛyɑ̃ túmɛipɔ, ɑpi picɔ kɑiinkɛɛ ɑpi kɔ picɔ kóni. 6 Ucɑrɛte uyɛ̃ uŋmɑ́nɛ lɑlɑ mɛcirɛ kɑí pɛɛ u pɔɔnɛ. Uu pɛɛ mɛtɔ́rɔɔ uyɛ̃ tumpɔ un tee rɛ: Pi yɛ́ unɛ́ŋmɑ́nɛ wuri. 7 Amɑ́ pikɛikɔ́ pɛ̃ ɑpi símɑɑnɛ rɛ: Nkó yɛɛ mɑsí usɑ́ɑ ikulɑnlũ nnɛ́í te. Ani kɑm tɔkɛ́ u kpu ɑri pɛɛ uikulɑnlũ iyɛ̃ n te. 8 Kuu n tuipɔ ɑpi u tini, ɑpi kópu ɑpi kɛcɑrɛ ilúkɛ́ u sɑ́.

9 Íye kɛ ucɑrɛte uu wɑinɛ? U werinɛ ukɛ́ pikɛikɔ́ pɛ̃ kṍ uu ɑléé nyɛ̃ picɔ pɑ. 10 Áni Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ kɛ́ɛ́nlɛ̃ tɛ:

Tipɑrɛ kɛ pimɔ́mɛ ɑpi n fóm tɛɛ pɑnsɛ ticírɛ-cirɛ

tɛɛ kɛnui-i ń wee?

11 Upíimɑ yɛɛ lɛ̃ wɑ. Mɛwɑisɑŋɑ kuu rɔ́ n yɛ́nɛisɛ yɛ mɛ̃.

12 Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi céru rɛ pɛ̃ kɛ Yeesu kɛnyɑ́rũ ɑkɛ́ nɛ mɑ́nɛ. Api pɛɛ lɛ̃ kɑpi yɛ́ nɛ u n tĩ́ wɛ́ɛ́si, ɑmɑ́ risoiwuí ɑri iwɑmɛ pi wɑi. Api u tíyɛ ɑpi tɔ́su.

Lɑmpoo kɑpi yɛ Rɔm uyɔɔpi píimɑ n hɛ́ɛlɛ

(Mɑtiyee 22:15-22; Luki 20:20-26)

13 Api Yeesu kɛ́mɛɛ Pifɑrisi pinyinɛ nɛ pɛpɛɛ Erooti kɛpirɛ ń we tumpɔ rɛ pikɛ́ ripinɛ u wɑ ɑpí nɛ uɑnɔɔlempi cirɛ u tini. 14 Apí weri ɑpi Yeesu pisɛ rɛ: Sɑ́ɑ, tɔ yɛ̃ tɛ pɔ́ɔ ɑsei ute ɑ́ɑ kɔ úkɑ kɛwuu túúni. Likumúŋɛ́ rɛ ɑ́i pisoi mɛwee kɑɑ́ nɛ músu pɔn nɛ símisi. Pɔ yɛ kɔ Uléécɑɑ ncee pisoi céesilɛ nɛ ɑsei. Ncée yɛ we rɛ tɔkɛ́ yɛ Sesɑɑ lɑmpoo hɛ́ɛ́lɛɛ? Li pisɛ rɛ tɔkɛ́ yɛ hɛ́ɛ́lɛ nɛ́ɛ ɑ́ri kɑpɛ yɛ hɛ́ɛ́lɛ? 15 Yeesu yɛɛ pikɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi n nyu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Yo nnyɑ kɑni ripinɛ nɛ́ wɑi? Ani nɛ mɛwóópipi mɛnyinɛ nɛ́ kɑm kɛ́ mɛ yɛ̃. 16 Apí nɛ mɛnyinɛ u hɑpɔ. Yeesu uu pɛɛ pi pisɛ rɛ: Úye riyu nɛ úye rinyiri yɛɛ kɛwóó nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ we? Api rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ Sesɑɑ lo. 17 Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani Sesɑɑ likɔ́ Sesɑɑ pɑ, ɑni Uléécɑɑ likɔ́ Uléécɑɑ pɑ. Urinɔɔ mɛyɔ́ɔ́ ɑmɛ mɛyɑ̃́ nnɔ́ɔ pi yipu.

Pisɑtusee nɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ mɛyisɛ nsímɛ́

(Mɑtiyee 22:23-33; Luki 20:27-40)

18 Pisɑtusee pɛɛ n tee rɛ pikpɔkpɔ ɑ́pi yɛ nkpɔ-i yisi, ɑpi Yeesu kɛ́mɛɛ sĩ́ ɑpi u pisɛ rɛ: 19 Sɑ́ɑ, lɛ̃ kɛ Moisi uu isé ń wɔ́i yɛ nní: Úye umɑɑ un n kpu uu unɔ́si tíyɛ úu nɛ kɛwɑ̃́, uuwɑ̃ yɛɛ yɛ́ unɔ́si uyɛ̃ kukúmɑnnɔsi kpísi uu umɑ́ɑ mpuri wɑi. 20 Pimɑ́rɛcɔ pisɛɛi pinyinɛ pɛɛ pɛɛ́ we. Ufoí uu unɔ́si kpísi uu kpi úu nɛ kɛwɑ̃́. 21 Ulírũ uu ukúmɑnnɔsi kpísi, uu kpi úu nɛ kɛwɑ̃́. Lɛ̃ mɛcɔ kɑi kɔ utɑ́ɑ́nũ titiki. 22 Pikɛsɛɛi kɛ̃, úkɑ úu kɛwɑ̃́ nɛ u mɑri. Pɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ unɔ́si uyɛ̃ pɔ́ɔ kɔ kpi. 23 Pikpɔkpɔ kɛyisɛyɑɑ kɛtúŋɛ́, pikɛcɔpɛ úye yɛɛ yɛ́ unɔ́si n te, likumúŋɛ́ rɛ pikɛsɛɛi kɑpi kunɔ́si u kpíkɛsi. 24 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ kɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ kírɑɑsɛntɛ: Áni Nléécɑɑsimɛ́ ɑsei kómɛi, ɑ́ni kɔ Uléécɑɑ nnɑŋɛ nyu. 25 Mɛseisei kɛ̃ kɛ pisoi ɑpi pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ n yisinɛ, pitisi ɑ́pi pinɔ́si kpíkɛsinɛ, pinɔ́si pɔ̃́ ɑ́pi kɔ pilɑ sɔ́ɔnkɛɛnɛ, ɑmɑ́ pimɛfinɛ yɛ́ n we yɑrɛ piléécɑɑtumɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ. 26 Yo nnyɑ kɑni tee rɛ pikpɔkpɔ ɑ́pi yɛ́ yisi? Áni kɛlõ kɛ-i kɑi Moisi ritɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ kuhííhíí kpɛɛ ń torɛ kɛ́mɛɛ we un nɛ Moisi símisi kɛɛnlɛ̃ɛ? Li kei wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ, Uléécɑɑ yɛ Moisi mɑɑ rɛ: Nɛ́ɛ Apirɑhɑm Uleecɑɑ nɛ Isɑɑki Uleecɑɑ nɛ Yɑkupu Uleecɑɑ. 27 Uléécɑɑ úu pikpɔkpɔ Uleecɑɑ, ɑmɑ́ u pinyɑ́nnyɑ̃́ Uleecɑɑ lɛ. Nɔ́nnɛ́púnnɛ yɛ piyɛlɛ.

Isé iyɛɛ Uléécɑɑ isé kɛcɔpɛ icɔ n fe

(Mɑtiyee 22:34-40; Luki 10:25-28)

28 Uléécɑɑ isé ucélɑɑ unyinɛ yɛɛ pɛɛ Pisɑtusee nɛ Yeesu ikɛŋɛnɛ n kṍ, uu yɛ́nu rɛ Yeesu yɛ rinɔ́ɔ pi yɔsilɛ ńsɔnɛ, uú nɛ u kɔ, uu u pisɛ rɛ: Isé nnɛ́í kɛ́mɛɛ íye yɛɛ imɑ́ɑ? 29 Yeesu uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Isé mɑɑ yɛ nnyí: Isirɑyɛɛli, ɑ kutu ricɔ, Upíimɑ, Urɔ́léécɑɑ, Upíimɑ yɛ ucírɛníŋɛ lɛ. 30 A Upíimɑ, Upɔ́léécɑɑ n lɑ nɛ kɛpɔ́fɑ nnɛ́í, nɛ ipɔ́soi nnɛ́í nɛ kɛpɔ́múŋɛ́ nnɛ́í nɛ mpɔ́nɑŋɛ nnɛ́í kɔ. 31 Ilírũ yɛ nnyí: A upɔ́cɔ n lɑ yɑrɛ kɑɑ ripɔ́cúruu ń lɑ mɛcɔ. Isé íkɑ íi we yɛɛ nnyí n fe. 32 Isé ucélɑɑ uyɛ̃ uu u mɑɑ rɛ: Li nyɑmlɛ, sɑ́ɑ. Asei yɛ nyɛ kɑɑ́ mɑɑ rɛ Uléécɑɑ yɛ ucírɛníŋɛ lɛ úu kɔ ucɔ mɑ́. 33 Ḿpɑ́ úye ukɛ́ u n lɑ nɛ kɛfɑ nnɛ́í, nɛ mɛsɔhɔ nnɛ́í nɛ ńnɑŋɛ nnɛ́í kɔ. Ḿpɑ́ úye ukɛ́ kɔ uucɔ n lɑ yɑrɛ kuu uricuruu ń lɑ. Lɛ̃ nɛ isɛɛ kɑpi yɛ nɛ Uléécɑɑ n nyɔ́ɔnsɛ ɑpi tóroisɛ múkú-múkú nɛ inyɔ́ɔnsɛ icɔ nnɛ́í tɔsilɛ. 34 Kɛ Yeesu uu n yɛ̃́ tɛ mɛsɔhɔ kuú nɛ rinɔ́ɔ yɔsí, uu u mɑɑ rɛ: Pɔ mɛpɔ́círɛ ńsɔnɛ cɑ́pinɛlɛ. Áɑ nɛ Uléécɑɑ kuyɔɔpiyu kɛtɑɑ we. Úkɑ úu pɛɛ ikɑri piwɑi rikpɑ́ ukɛ́ nnyinɛ u pisɛ.

Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nɛ Tɑfiti kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑtiyee 22:41-46; Luki 20:41-44)

35 Yeesu yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i céésilɛ uu pi pisɛ rɛ: Íye kɛ isé picélɑɑ ɑpi yɛ́ fe ɑpí mɑɑ rɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ yɛ Tɑfiti kɛpipi lɛ. 36 Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ Tɑfiti ricuruu mɑɑsɛ rɛ:

Upíimɑ yɛ Unɛ́píimɑ mɑɑ rɛ:

A kunɛ́lukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tonɛ,

hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm yɛ́ pipɔ́lɑ́ɑrɔ kɛpɔ́nyɑ́lɛ-i n cɔ. 37 Tɑfiti ricuruu yɛɛ u sée rɛ "Upíimɑ". Íye kuu yɛ́ pɛɛ́ nɛ Tɑfiti kɛpipi?

Yeesu yɛ rɛ pisoi pikɛ́ pimɛcirɛ nɛ isé picélɑɑ tĩ

(Mɑtiyee 23:1-36; Luki 20:45-47)

Pisoi kulúi yɛ pɛɛ kutu u cɔlɛnlɛ lin pi lɑ́ɑ́rú. 38 Uicélɑɑ kɛ́mɛɛ kuu pi símisi rɛ: Ani nɛ isé picélɑɑ nɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ. Pikɛ́ nɛ ɑtúkɑnkɑ cɑɑ-cɑɑ n kɔɔnii nɛ pisoi pikɛ́ pi n yɑ́hɑɑnkɛɛ ɑyɑ́ɑ kɛ́mɛɛ yɛɛ ripɔ́ɔ pi we. 39 Ayómɛyɑ́hɑɑlee sitonɛ foí nɛ kɛlukɛ kɛ́mɛɛ sitonɛ foí yɛɛ pilikɑ́ipi-kɑ́ipi. 40 Pi yɛ lɛ̃ kɛ pikúmɑnnɔsi ɑpi m mɑ́ nnɛ́í yɔ́ɔilɛ ɑpi yɛ pɛɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si mɛcɑ́ɑ yɑrɛ pi pisoi sɔnɛ lɛ. Uléécɑɑ yɛ́ nɛ pi túhɑɑnɛ uu íwɛ pi wɑi ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́.

Ukúmɑnnɔsi ihɛɛ

(Luki 21:1-4)

41 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ Uléécɑɑ kɛyɔ-i, kei kɑpi yɛ ihɛɛ n sɑriipɔ kɛyúrí tonɛ. Uu lɛ̃ kɛ pisoi ɑpi siwóó n sɑriipɔ m pɑílɛ̃. Pimɑ́mɑ́ mɛyɑ̃ ɑpi mɛyɑ̃́ hɛkɛsi. 42 Ukúmɑnnɔsi unyinɛ pɔ́ɔ kɔ weri uu sitɑnkɑ́ sitɛ́ sɑ́pɔ. 43 Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki séi uu pi mɑɑ rɛ: Asei kɑm nɔ́ símisi, ukúmɑnnɔsi wɛkɔɔ́ nkó yɛ hɛlɛ ɑi ḿpɑ́ úye tɔ́su. 44 Likumúŋɛ́ rɛ mpí nnɛ́í, lɛ̃ kɑ́pi nɛ líkɑ n wɑi kɑpi hɛ, ɑmɑ́ uyɛ̃ pɔ̃́, ulikɔ́ kɛcirɛ, lɛ̃ kuu m mɑ́ nnɛ́í ukɛ́ nɛ ilukɛ n lɔ kuu hɛ.

13

Yeesu rɛ Uléécɑɑ kɛyɔ yɛ́ fori

(Mɑtiyee 24:1-2; Luki 21:5-6)

1 Kɛ Yeesu uu Uléécɑɑ kɛyɔ-i n léeri, upirɛtiki usɛ uu u mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, ɑ ripɑí, kɛ́yɔ kɛcirɛ nɛ ɑpɑrɛ sɔnɛ-sɔnɛ, nɛ́ɛ yo? 2 Yeesu uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Pɔ kɛ́yɔ píimɑ nkɛ́ nyɑ́nii? Li sɔ́nti likɛ́ wɑ ripɑrɛ ríkɑ ɑ́ri yɛ́ ricɔ kɛcɑ́ɑ́ n tɔsilɛ̃. Linnɛ́í mmú yɛ sɔ́ntilɛ likɛ́ fori tɛ́kɛ́-tɛ́kɛ́.

Lɛlɛɛ n nyísɛ rɛ kɛtẽ yɛ kɛtɛnɛ tu

(Mɑtiyee 24:3-14; Luki 21:7-19)

3 Uu Olifiyee rikúú kɛcɑ́ɑ́ tonɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛyu-mɛ̃. Piyɛɛ nɛ Yɑkupu nɛ Yohɑni nɛ Antiree mɛcirɛ nɛ uyɛ̃ pin we, ɑpi u pisɛ rɛ: 4 A rɔ́ símisi kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ lɛ̃ ɑi ń werinɛ. Yo yɛɛ rɔ́ nyísɛnɛ rɛ lɛ̃ nnɛ́í yɛ́ tɛnɛ?

5 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ńsɔnɛ, ɑ́ni kɑpɛ tíyɛ unyinɛ ukɛ́ kuyúi nɔ́ tɑ̃. 6 Pisoi mɛyɑ̃́ yɛ́ sɔ́nɑɑmɛ usɛ usɛ nɛ rinɛ́nyíri, ḿpɑ́ úye uu yɛ mɑɑ rɛ nɛ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑpi yɛ́ pisoi kulúi kuyúi tɑ̃. 7 Nɔn píyei n kõ tɛ ɑtɔpi yɛ nnyɑ́ɑ̃ nɛ kɛtɑɑ-pɔ wemɛ, ɑ́ni kɑpɛ nfɑsimɛ́ tónɛ, likumúŋɛ́ rɛ lɛlɛɛ sɔ́nti. Amɑ́ kɛ́tɔ ɑ́kɛ kɑhɑnɛ n tu. 8 Nsoipuri nnyinɛ yɛ́ yisi nn nsoipuri ncɔ nɛ tɔpu, kɛyɔ́ɔpitẽ ɑkɛ kɛyɔ́ɔpitẽ kɛcɔ nɛ tɔpu, kɛtẽ yɛ́ɛ́ silõ silõ yeŋesi, nkṹ yɛ́ kɔ wɑ. Limpɔlɛ yɛ́ n we yɑrɛ kɛ mɛmɑ́rɛnlõ ɑmɛ yɛ unɔ́si pikɛ́hɛ̃ n kórɑɑnɛ. 9 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ. Pi yɛ́ nɛ sitúhɑɑnɛ nɔ́ hɑ, ɑpí nɛ sipɔ́pí nɔ́ kɑ́ii ɑyómɛyɑ́hɑɑlee-i. Pi yɛ́ nɛ̃́ nnyɑ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ kɛ́mɛɛ nɛ pitúhɑɑnɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ sɔ́nɛ. Nɔ́ kɔ pikɛyu-i inɛ́tɑnsei li. 10 Li pisɛ rɛ pikɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ isoipuri nnɛ́í riyóó kɛlenɛ. 11 Pin nɔ́ n tĩ ɑpí nɛ kɛtúhɑɑnɛ nɔ́ sĩ́, ɑ́ni kɑpɛ pírí tónɛ kɛlenɛ nɛ mmɛ̃ kɑni yɛ́ m mɑɑ, ɑmɑ́ ɑni mmɛ mɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i nɔ́ n kɑ mɑɑ, likumúŋɛ́ rɛ ɑ́i nɔ́ɔ símisi, ɑmɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ mu. 12 Usoi yɛ́ umɑ́ɑ nɛ́ɛ uwɑ̃́ tĩ uu tíyɛsɛ ɑpi u kopu. Pisɑ́ɑ yɛ́ kɔ limɛcɔ pisipipi wɑ. Siwɑ̃́ yɛ́ pisɑ́ɑ nɛ píni kɛcɑ́ɑ́ nyɛrɛ ɑsi tíyɛsɛ ɑpi pi kóni. 13 Tinɛ́nyíri nnyɑ, ḿpɑ́ úye yɛ nɔ́inɛ́puri yulunɛ, ɑmɑ́ úye un tinkɑ́hɑ́-kɑ́hɑ́ hɑ́i nɛ kɛ́tɔ-pɔ, Uléécɑɑ yɛ́ u yoriyɛ.

Íwɛ píimɑ mɛkɑmɛ

(Mɑtiyee 24:15-28; Luki 21:20-24)

14 Kumúŋɛ́ kunyinɛ yɛ́ kɑm ɑni ncɑɑi píimɑ mɛɛ yɛ n cɔ́kɔi yɛnu, kei kɑ́i nɛ n sɑ́ rɛ nkɛ́ n we. Úye un nsímɛ́ mmɛ̃ n kɛɛ̃, ukɛ́ musí ukɛ́ liɑsei kõ. Lin lɛ̃ n wɑ, pɛpɛɛ Yutee kɛtẽ kɛ́mɛɛ ń we pikɛ́ wuri ɑpi ɑyɔ́pɛ tɑɑ́. 15 Úye un kɛ́yɔ ipirɑɑ kɛcɑ́ɑ́ n we, úu kɑpɛ kɛ́yɔ-i ricɛpimɛ rɛ ukɛ́ linyinɛ kpísi. 16 Úye un kɔ kɛcɑrɛ-i n we, úu kɑpɛ kɛpirɛ pɛlɛ rɛ ukɛ́ hɑ ukɛtukɑnkɑ kpísi. 17 Íwɛ kɛ pifɑni nɛ pimɑ́rɛni ɑpí hɑ siyɑ́ɑ sɛ-i topori. 18 Ani kɛyómɛ yɑ́ɑ́si, ɑ́i kɑpɛ nnyiyɛ kumúŋɛ́ kɑ. 19 Likumúŋɛ́ rɛ siyɑ́ɑ sɛɛ íwɛ píimɑ sikɔ́ lɛ. Kɛ Uléécɑɑ uú nɛ kɛtẽ n wɑ, ɑ́pi íwɛ iyɛ̃ icɔ yɛnɑɑlɛ̃, iicɔ íi kɔ píkɑi léeri. 20 Uléécɑɑ unsɑ́ pɛɛ siyɑ́ɑ sɛ̃ n hɑsi, úkɑ úu yɛ́ pɛɛ nfɑ́ɑ yɛ̃. Pɛ̃ kuu n tɛ́si uú n te nnyɑ kuu si hɑsi. 21 Úye un pɛɛ nɔ́ m mɑɑ rɛ: Ukirisi kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ yɛ nté nɛ́ɛ nté-pɔ welɛ, ɑ́ni kɑpɛ wɑisɛ. 22 Likumúŋɛ́ rɛ pikirisi nɔɔmɛ nɛ ɑntepuyɛ nɔɔmɛ yɛ leerinɛ. Pi yɛ́ɛ́ mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ wɑpisi pikɛ́ nɛ ḿpɑ́ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú n te pɔisɛ. 23 Áni kɑpɛ lɔpilɛ, ḿpɑ́ yo kɑm nní mɛncirɛ nɔ́ símisi.

Usoi Kɛpipi mɛkɑmɛ

(Mɑtiyee 24:29-31; Luki 21:25-28)

24 Amɑ́ siyɑ́ɑ sɛ̃ kɛ́mɛɛ, íwɛ píimɑ iyɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛ

ituŋɛ ií sɔmɑɑnɛ, iwɑ́rɛ ii mɛtɛ́í pɑɑ.

25 Awɑ́rɛpi ɑɑ kɛyómɛcɑɑ-pɔ poroiri,

linɑ́ŋɛ-nɑŋɛ lɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we

ɑi mɛyɑ̃́ yeŋesi.

26 Pi yɛ́ pɛɛ Usoi Kɛpipi yɛ̃

kɛn ɑhopɛ kɛcɑ́ɑ́ wemɛ nɛ kɛnnɑŋɛ nɛ kɛmɛyɔɔpi. 27 U yɛ́ pɛɛ upitumɛ pɛɛ kɛtẽ nɛ kɛyómɛ-pɔ ń we ɑwɛ́lɛ́ nnɛ́í túmɛi ɑpi pɛ̃ kuu n wɛ́ɛkɛɛ kɛtẽ nkɛ́ nɛ kɛkɛtɔ-pɔ cɑ́pinɛ.

Kúfikiyee kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Mɑtiyee 24:32-35; Luki 21:29-33)

28 Ani kúfikiyee kɛnyɑ́rũ icélɑɑ kutu ricɔ. Ku yɛ kun ilésɛ ŋmṹ n wɑiri, mɛpɛ́i mɛn n leeri, nɔ yɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ ceri rɛ kupii yɛ nyɑhɑimɛlɛ. 29 Limɛcɔ kɑí we, nɔn píyei likɛi nní mɛwɑi n yɛ̃, ɑni ceri rɛ Usoi Kɛpipi yɛ nyɑhɑimɛlɛ un tinɔnɔɔ nɛ kɔlɛ̃. 30 Asei kɑm nɔ́ símisi: Pisoi kunɑi nkú ɑ́ku tɔ́sunɛ kɛlenɛ nní nnɛ́í likɛ́ nɛ ń kɑm. 31 Kɛtẽ nɛ kɛyómɛ yɛ́ tɔsí, ɑmɑ́ ɑnɛ́nɔ́ɔ ɑ́ɑ mɛtɔ́ŋɛ́ mɑ́.

Uléécɑɑ mɛcirɛ yɛɛ kɛtẽ kɛtɛnɛ ituŋɛ nyu

(Mɑtiyee 24:36-44)

32 Amɑ́ in kɛtẽ mɛtɛnɛ nkɔ́, úkɑ úu likɛyɑɑ kɛ̃ nɛ́ɛ liituŋɛ iyɛ̃ nyu, ḿpɑ́ piléécɑɑtumɛ pɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we nɛ́ɛ Uléécɑɑ Kɛpipi ricuruu. Amɑ́ Usɑ́ɑ mɛcirɛ yɛɛ nyu. 33 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, ɑ́ni kɑpɛ ripɔ́ɔ fóm, (ɑni yɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si), likumúŋɛ́ rɛ ɑ́ni nyu píyei kɛ liituŋɛ ii yɛ́ kɑm. 34 Li yɛ́ n we yɑrɛ usoi yɛɛ ncée ń hɑ uu ukɛyɔ tíyɛ, uu upikɛikɔ́ ńnɑŋɛ hɛ, uu ḿpɑ́ úye pikɛi u múísɛ, uu rinɔnɔɔ umɛ́rɛ́ rinɔ́ɔ hɛ rɛ úu kɑpɛ ripɔ́ɔ fóm. 35 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ ripɔ́ɔ fóm, likumúŋɛ́ rɛ ɑ́ni nyu píyei kɛ úyɔsɑɑ uu pɛɛri, nnyɔ́ɔ́ nɛ́ɛ kɛsinɛ pele nɛ́ɛ mɛcɑ́nkooi nɛ́ɛ mmɑrɛ. 36 Ái kɑpɛ wɑ rɛ u mɛkɑ́ikɑi kɑ uu nɔ́ lɛɛri nnɔ̃ kɛ́mɛɛ. 37 Lɛ̃ kɑm nní nɔ́ n símisi, ḿpɑ́ úye kɑḿ nɛ mɑ́nɛ, ɑ́ni kɑpɛ ripɔ́ɔ fóm.

14

Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ yɛ kómɛinɛ rɛ pikɛ́ Yeesu tĩ

(Mɑtiyee 26:1-5; Luki 22:1-2; Yohɑni 11:45-53)

1 Li riyɑ́lɛ siyɑ́ɑ sitɛ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ pikɛ́ nɛ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ nɛ ɑkpɔ́nɔ́ nyɛɛ ɑ́ɑ pitɛ m mɑ́ ɑnyɑ̃́ li. Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ ɑpi ncée n wɛ́ɛ́si kɑpi yɛ́ nɛ Yeesu n tĩ́ nɛ mɛsɔhɔ pikɛ́ u kpu. 2 Api símɑɑnɛ rɛ: Ái kɑpɛ ɑnyɑ̃́ kumúŋɛ́-i rɛ pisoi yɛ́ yisi ɑpi pitele wɑi nnyɑ.

Unɔ́si unyinɛ yɛ Yeesu riyu kɛcɑ́ɑ́ tulɑɑli kɔɔnu

(Mɑtiyee 26:6-13; Yohɑni 12:1-8)

3 Kɛ Yeesu uu Petɑnii kuyu-i uyɔ̃́ Simɔɔ kɛyɔ kɛ́mɛɛ ń we un ilukɛ le, unɔ́si unyinɛ uu lompɔ. Unɔ́si uyɛ̃ un kɛnúḿpi sɔnɛ kɛɛ tulɑɑli pɑpɛ-pɑpɛ yɛɛ nnɛ́í píimɑ m mɑ́ múílɛ̃. Uu kɛnúḿpi kɛ̃ foru uu tulɑɑli Yeesu riyu kɛcɑ́ɑ́ kɔɔni. 4 Mɛwɑi mɛ̃ ɑ́mɛ nɛ picɔ risɑ́, ɑpi pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ m mɑ́ikɛɛ rɛ: Linsɔnɛ yɛ ń-ye kuu nní tulɑɑli nkó n cɑɑi? 5 Tɔ́ pɛɛ fe ɑri u yɑ́i nɛ nnɛ́í píimɑ ɑri siwóó sɛ̃ píwɛkɔɔ́ hɛ. Apí nɛ unɔ́si uyɛ̃ wɔ́ɔ́si. 6 Amɑ́ Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Ani u riyɑ́. Yo nnyɑ kɑni u cɔ́ŋlɛ̃? Mɛwɑi sɔnɛ kuu nɛ́ wɑ. 7 Likumúŋɛ́ rɛ ḿpɑ́ píyei kɛ nɔ́ nɛ píwɛkɔɔ́ ɑní we, nɔ́ fe ɑni lisɔnɛ pi wɑi pɛɛ́ uyɛ-i kɑni ń lɑ, ɑmɑ́ nɛ̃́, ɑ́i ḿpɑ́ píyei kɑm yɛ́ nɛ nɔ́ n we. 8 Lɛ̃ kɛ unɔ́si nkó uu n fenɛ kuu wɑ. Inɛ́piŋɛ kuu mɛncirɛ tulɑɑli fṍ pikɛ́ kɛlenɛ nhórɛ i tɑ̃. 9 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ ḿpɑ́ yei kɑpi kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ yóólɛ̃, pi yɛ́ɛ́ unɔ́si nkó mɛwɑi mmɛ́ símisi ɑpí nɛ u n léisɛlɛ̃.

Yutɑsi yɛ wɛ́ɛ́silɛ pikɛ́ Yeesu tĩ

(Mɑtiyee 26:14-16; Luki 22:3-6)

10 Yeesu pipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ kɛcɔpɛ usɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Yutɑsi Isikɑriyɔɔti uú hɑ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ lɛɛpɔ rɛ ukɛ́ Yeesu tĩ ukɛ́ pi rimúísɛ. 11 Nkíŋniŋɛ kɑpí nɛ kutu u ricɔ ɑpi rinɔ́ɔ yekei rɛ pi yɛ́ siwóó u hɛ. Yutɑsi uu icée sɔnɛ wɛ́ɛ́si ukɛ́ nɛ Yeesu piɑnipɛ-i n wɑ.

Yeesu nɛ upipirɛtiki yɛ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ le

(Mɑtiyee 26:17-25; Luki 22:7-14; 21-33; Yohɑni 13:21-30)

12 Kɛnyɑ̃́yɑɑ foí kɛ̃ kɑpi yɛ ɑkpɔ́nɔ́ nyɛɛ ɑ́ɑ pitɛ m mɑ́ n li, kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɑpi yɛ kɔ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ isɑŋ n kṍ, Yeesu pipirɛtiki ɑpi u pisɛ rɛ: Yei kɑɑ́ lɑ tɔkɛ́ hɑ ɑnyɑ̃́ ilukɛ pɔ́ wɑ? 13 Uu upipirɛtiki pitɛ́ tum uu pi mɑɑ rɛ: Ani kuyu-i hɑ, utisi unyinɛ yɛɛ kɛcɔ́rípi nɛ míni n topori yɛ́ nɛ nɔ́ risɑ́nɛ, ɑni u ritiki. 14 Un yei n lõ ɑni úyɔte mɑɑ rɛ: Urɔ́sɑ́ɑ yɛ pisɛ rɛ yei yɛ kulee kpɛ-i kɛ u nɛ upipirɛtiki ɑpi nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ n lenɛ? 15 U yɛ́ kɛ́yɔ kɛcɑ́ɑ́ kulee mɑɑ kunyinɛ kɑpi ńsɔnɛ n nyɔ́ɔnsɛ nɔ́ nyísɛ. Ilũ kɑpi yɛ nɛ ɑnyɑ̃́ n li nnɛ́í yɛ kukɛmɛɛ́ welɛ. Kei kɑni yɛ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ wɑ. 16 Yeesu pipirɛtiki ɑpi tɔ́su ɑpi kuyu tulu, ɑpi ḿpɑ́ yo lɛɛpɔ yɑrɛ kɛ Yeesu uú pɛɛ pi ḿ mɑ, ɑpi nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ wɑi. 17 Kɑi nnyɔ́ɔ́ n wɑ, Yeesu nɛ upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ ɑpí weri. 18 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi ilukɛ n le, Yeesu uú mɑɑ rɛ: Asei kɑm nɔ́ símisi, nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ unyinɛ yɛɛ nɛ ilukɛ nɛ́ n le yɛ́ nɛ́ yɑ́ɑ́. 19 Piɑpɔɔ ɑɑ cɑɑi ɑpi pɛɛ usɛ usɛ u m písɛi rɛ: Yɑrɛ nɛ̃́ nɛ́ɛ? 20 Uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Nɔ́ kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ usɛ lo, tɔ́ nɛ uyɛ̃ tɔɔ ricɑ́ripi risɛ-i n le. 21 Usoi Kɛpipi yɛ tɔ́sulɛ yɑrɛ lɛ̃ kɑi kɛkɛcɑ́ɑ́ n wɔ́lɑɑmɛlɛ̃. Amɑ́ usoi nkó yɛɛ yɛ́ Usoi Kɛpipi n yɑ́ɑ́, íwɛ kɛ liute uu topori. Li kutɔsi we ɑ́pi kɑpɛ pɛɛ liute m mɑri.

Yeesu nkpɔ nɛ umɛyisɛ piléisɛ inyɛkii

(Mɑtiyee 26:26-30; Luki 22:14-20; Kɔrɛnti Foí, 11:23-25)

22 Kɑpi n le, Yeesu uu kukpɔ́nɔ́ kpísi, uu kukɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ uu limɛmɑ́ɑ́ ku kpɔkɔ́ri uu pi ku pɑ uu rɛ: Ani yɔsí, inɛ́piŋɛ yɛ nnyí. 23 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛpóripi kpísi uu kɛkɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ. Uu pi kɛ pɑ ɑpi pinnɛ́í níru. 24 Uu pi mɑɑ rɛ: Mɛnɛ́nyɛ yɛ mmɛ́, mɛ́nyɛ mɛmɛɛ pisoi mɛyɑ̃ nnyɑ kɔɔnu, Uléécɑɑ uú nɛ pi séi rɛ u nɛ pɛ̃ pikɛ́ kómɛinɛ. 25 Asei kɑm nɔ́ símisi, ɑ́m píkɑi ɑléépipi pitɑ mpí pinírɛ́ kpɑ́nɛ hɑ́i nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɑm yɛ́ pifɑ́lɛ ń ntí Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ. 26 Kuu lɛ̃ pisímɛ́ pi ḿ mɑsí, ɑpi pɛɛ ipɑkɑrɛ siyomɛ n yom pin pɑkɑrɛntɛ ɑpi wɑi ɑpi Olifiyee rikúú sĩ́.

Yeesu yɛ símisi rɛ Piyɛɛ yɛ́ kɛ́si rɛ úu u nyu

(Mɑtiyee 26:31-35; Luki 22:31-34; Yohɑni 13:36-38)

27 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í kɛpirɛ nɛ́ ritɔ, likumúŋɛ́ rɛ li Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Nɛ́ usɛɛsẽ́ kpu,

isɑ́ŋ pɔ́ɔ kpíi. 28 Amɑ́ nɛn píyei nkpɔ kɛ́mɛɛ piyisɛ m mɑsí, nɛ́ hɑ Kɑlilee kɛtẽ-pɔ nɔ́ m mɛ̃́. 29 Piyɛɛ uu u mɑɑ rɛ: Ḿpɑ́ pinnɛ́í pin kɛpirɛ pɔ́ rintɔ, ɑ́i nɛ nɛ̃́. 30 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Asei kɑm pɔ́ símisi, nɛni kɛsinɛ nkɛ́ cirɛ icɑ̃́ ikɛ́ kɛlenɛ mɛtɛ́ n kooi, pɔ́ kɛ́si nnɔ́ɔ mɛtɑɑni rɛ ɑ́ɑ nɛ́ nyu. 31 Amɑ́ Piyɛɛ uú n kɛŋɑɑlɛ̃ tɛ: Ḿpɑ́ lin nkpɔ yɛ mu, tɔ́ nɛ mpɔ̃́ tɔkɛ́ kɛsẽ́ kpu, ɑ́m kuŋmɛriyɛ pɔ́ we. Pinnɛ́í ɑpi kɔ nsɛ mmɛ̃ m mɑ́ikɛɛ.

Yeesu yɛ Kɛtisemɑnee-pɔ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si

(Mɑtiyee 26:36-46; Luki 22:39-46)

32 Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛlõ kɛnyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Kɛtisemɑnee sĩ. Uu upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Ani nté n tũ, nɛ́ɛkɛ́ hɑ kɛyómɛ n yɑ́hɑɑpɔ. 33 Uú nɛ Piyɛɛ nɛ Yɑkupu nɛ Yohɑni pɛ́nɛ. Kei kɛ iwɑmɛ nɛ mpɔ́ɔcɑɑi yíkíyiki nn u tĩ. 34 Uu pi mɑɑ rɛ: Tinɛ́pɔ́ɔ yɛ cɑɑilɛnlɛ hɑ́i lin nɛ nkpɔ mɛnyínɛ we. Ani nté tonɛ ɑ́ni kɑpɛ lɔpilɛ. 35 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛyu-mɛ̃ nyɔsɔ́pɔ nkɑ́ripi, uu wúlɑ uu Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si rɛ lin íye n we, ɑ tíyɛsɛ ḿpɔlɛ ituŋɛ iyɛ̃ íi kɑpɛ kɑ. 36 Uu kɛyómɛ yɑ́ɑ́si rɛ: Unɛ́sɑ́ɑ, pɔ́ fe ɑɑ ḿpɑ́ yo wɑi, ɑ nɛ ntóósi kɛporipi nkɛ́ kɛtɑɑ nɛ́ wɑ. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, kɑpɛ mɛnɛ́pɔ́ɔlɑ wɑ, ɑmɑ́ ɑ mɛpɔ́kɔ́ wɑ. 37 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ upipirɛtiki-mɛ̃ pɛlɛ, uu pi lɛɛpɔ pin lɔni. Uu Piyɛɛ mɑɑ rɛ: Simɔɔ, pɔ lɔnilɛɛ? Áɑ nkpɑ́ni fe pɔkɛ́ n nyɑ́ni kɛnɑmpi kɛsɛɛ? 38 Ani n tũ nɔn nyɑ́ni nɔn kɛyómɛ yɑ́ɑ́si, ɑ́ni kɑpɛ nɛ pipeikɛɛ kɛ́mɛɛ ń loó nnyɑ. Li kɛsoipipi ripɔ́ɔ we rɛ kɛkɛ́ yɛ lisɔnɛ wɑ, ɑmɑ́ kɛ pɛɛ rinɑ́rɛi mɑ́lɛ.

39 Uú nɛ kɛtɑɑ piwɑi pi kpɑ́, uú hɑ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si, uu umɛwelɛ foí mɛ̃ mɛcɔ welu. 40 Uu pɛɛri uu kɔ pi lɛɛri pin lɔni, likumúŋɛ́ rɛ piinipɛɛ yɛ mulɛsilɛ. Ápi ceri mmɛ̃ kɑpi yɛ́ rinɔ́ɔ u n yɔsí. 41 Uu mɛtɑ́ɑ́nũ pɛɛri uu pi mɑɑ rɛ: Nɛ́ntɛ nɔ nkpéni lɔnilɛ nɔn wéntɛlɛ̃? Li lɛ̃ tulɛ, ituŋɛ yɛ tulɛ, lɛɛ nní, pi Usoi Kɛpipi pikópɛkɔɔ́ ɑnipɛ-i wɑlɛ. 42 Ani yisi tɔkɛ́ tɔsí, uyɛɛ nɛ́ n yɑ́inɛ yɛ nyɑhɑimɛlɛ.

Yeesu mɛtinɛ

(Mɑtiyee 26:47-56; Luki 22:47-53; Yohɑni 18:3-12)

43 Yeesu úu kɑhɑnɛ nsímɛ́ n tɛnɛ kɛ upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ usɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Yutɑsi nɛ risoiwuí ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ rikpɑ́fúmɛ, pin ɑtɛ́hɛ nɛ ɑpúnípi mulɛilɛ̃. Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ yɛɛ pi tumpɔ. 44 Yutɑsi yɛɛ pɛɛ piɑnipɛ-i Yeesu n wɑinɛ, yɛ pɛɛ risoiwuí mɛsɔhɔ mɛ̃ kuú nɛ u ń tininɛ céesilɛ. U pɛɛ pi céesi rɛ: Nɛn hɑ úye rimpirɑ ɑm u yɑ́ɑ́si, uyɛɛ lo, ɑni u tĩ, ɑni u múlú ńsɔnɛ ɑní nɛ tɔ́su. 45 Kuu n tuipɔ uú nɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ Yeesu kɔ, uu rɛ: Sɑ́ɑ! Uu pɛɛ u pirɑ uu u yɑ́ɑ́si. 46 Pisoi pɛ̃ ɑpi Yeesu kɛcɑ́ɑ́ kunípɛ wɑi ɑpi u tini. 47 Kei kɛ Yeesu upirɛtiki usɛ uu risɑɑpɔ uu uritɛ́hɛ kpeéu, uu Uléécɑɑ usinɑ ukɛikɔ́ kutu seḿ. 48 Yeesu uu rinɔ́ɔ yɔ́su uu pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni pitínɛ nɛ́ kɑ nɛ ɑtɛ́hɛ nɛ ɑpúnípi yɑrɛ usoi kpɑ́ɑ́ree? 49 Ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɑm yɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ n we, nɛn Uléécɑɑ kɛyɔ-i céési, ɑ́ni nɛ́ tĩ́. Amɑ́ lɛ̃ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑmɛlɛ̃ likɛ́ nɛ n wɑ nnyɑ kɑi lɛ̃ wɑi. 50 Yeesu pipirɛtiki nnɛ́í ɑpi u ŋmɛriyɛ ɑpi wuru. 51 Uŋmɑ́nɛ unyinɛ yɛ̀ɛ̀ pɛɛ Yeesu n tikilɛnlɛ un kusɑ́ŋɑ́ɑ́ ŋmɑnɛ yɑriilɛ̃. Api rɛ pikɛ́ u tĩ, 52 uu kusɑ́ŋɑ́ɑ́ tɔpíri uu mɛŋmɑnɛ wuru.

Pi nɛ Yeesu kɛtúhɑɑnɛ píimɑ-i hɑ

(Mɑtiyee 26:57-68; Luki 22:54-55, 63-71; Yohɑni 18:13-14, 19-24)

53 Apí nɛ Yeesu Uléécɑɑ usinɑ kɛ́mɛɛ sĩ́. Kei kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ ɑpi pinnɛ́í cɑ́pinɛlɛ̃. 54 Piyɛɛ uu kɛtɑɑ-pɔ Yeesu n tikilɛ̃ hɑ́i nɛ Uléécɑɑ usinɑ kɛyɔcɔpɛ-pɔ. U nɛ pimɛ́rɛ́ ɑpi kei kɛsẽ́ n tũ un nnɑ wéni.

55 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pitúhɑɑnɛ píimɑ nnɛ́í ɑpi pisoi wɛ́ɛ́si pɛɛ yɛ́ Yeesu nɛ nsímɛ́ rinkpɑ́rɑ́. Pitúhɑɑnɛ pɛ̃ ɑ́pi nkópɛ ńkɑ yɛ̃ kɑpi yɛ́ nɛ u n kpu. 56 Likumúŋɛ́ rɛ mɛyɑ̃́ mɛɛ nɛ nsímɛ́ u kpɑrɑi, ɑmɑ́ mmɛ̃ kɑpi n símisi ńn ncée nsɛ ritiki. 57 Picɔ ɑpi yɛ yisi ɑpí nɛ u wɑ́ɑ́nɑ́ rɛ: 58 Tɔ kõ un tee rɛ: Nɛ̃́ nɛ́ Uléécɑɑ kɛyɔ nkɛ́ kɛ usoi kunipɛ ɑku n wɑ fori, ɑm siyɑ́ɑ sitɑɑni kɛcɔpɛ kɛféé mɔm kɛ usoi kunipɛ ɑ́ku yɛ́ n wɑ. 59 Ḿpɑ́ nɛ kei ricuruu, pinsímɛ́ ńn ncée nsɛ ritiki. 60 Uléécɑɑ usinɑ uu icɑ́pinɛ iyɛ̃ kɛcɔpɛ yisi uu Yeesu pisɛ rɛ: Áɑ rinɔ́ɔ ríkɑ yɔ́sunɛɛ? Mpɔ́kópɛ ń-ye kɛ pisoi mpí ɑpi nní símisi? 61 Yeesu uu sɛ́ɛ́, úu rinɔ́ɔ ríkɑ yɔsí. Uléécɑɑ usinɑ uu pipisɛ u kpɑ́ rɛ: Pɔ́ɔ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ? Uléécɑɑ yɛɛ ipɑkɑrɛ n te Kɛpipii? 62 Yeesu uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Nɛ́ɛ lo. Nɔ́ Usoi Kɛpipi yɛ̃ kɛn Uléécɑɑ, ńnɑŋɛ nnɛ́í ute kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tṹ. Nɔ́ kɔ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ɑhopɛ kɛ́mɛɛ u yɛ̃ un nɛ wemɛ. 63 Kei kɛ Uléécɑɑ usinɑ uu pɛɛ uricuruu ilũ kuu n tɑnɑɑlɛ̃ cɛ́ɛ́rii ɑi nyísɛ rɛ li u tóósilɛ hɑ́i uu rɛ: Píseérɑkɔɔ́ píye picɔ kɑri nkpéni wɛ́ɛ́si? 64 Nɔ konlɛ kuu Uléécɑɑ kɛcɑ́ɑ́ ɑnɔ́ɔ kópɛ n símisi. Íye kɑni músu? Pinnɛ́í ɑpí mɑɑ rɛ li nɛ sɑ́ rɛ pikɛ́ u kpu. 65 Picɔ ɑpi ukɛcɑ́ɑ́ mɛtɑ pitúkɛntɛ loni, ɑpi ukɛyu pɑɑsi ɑpi ɑkpini pinɛ́i u kɑ́pɑ́ɑ́ pin u tee rɛ: A uyɛɛ lɛ̃ pɔ́ n wɑi ŋmɔinu! Pimɛ́rɛ́ ɑpi u tini ɑpí nɛ sipɛsɛ u tɛ́pɛi.

Piyɛɛ yɛ kɛsi rɛ úu Yeesu nyu

(Mɑtiyee 26:69-75; Luki 22:56-62; Yohɑni 18:15-18, 25-27)

66 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Piyɛɛ uu mɛtene ripoo-i ń we, unɔ́si unyinɛ yɛɛ Uléécɑɑ usinɑ n kɛisi uú weri. 67 Uu Piyɛɛ yɛnu un nnɑ wéni, uu ukɛyu-i nyɑ́nɛi uu u mɑɑ rɛ: Pɔ̃́ nɛ kɔ pɛɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu uyɛ̃ tikilɛnlɛ. 68 Uu kɛ́su rɛ: Ám nyu, ɑ́m mmɛ̃ kɑɑ ń lɑ pɔkɛ́ símisi kómɛi. Uu pɛɛ kei yisi uu kupookpɑŋɑ́-i sĩ́. 69 Unɔ́si uyɛ̃ uu piyɛ́nɛ u kpɑ́ uu pɛpɛɛ kei ń we mɑɑ rɛ: U pisoi pɛ̃ usɛ lɛ. 70 Piyɛɛ uu kɔ pikɛ́ŋɛ kpɑ́. Kɑi nkɑ́ripi rinkpɑ́sɛ, pɛpɛɛ kei ń we ɑpi pimɑ́ɑ u kpɑ́ rɛ: Mɛsei yɛ mɛ, pɔ pisoi pɛ̃ usɛ lɛ. Likumúŋɛ́ rɛ pɔ Kɑlilee ukɔ́ lɛ. 71 Uu kɛ́su ŋmɑɑ uú nɛ kɛtẽ kpɛɛni uu wééri rɛ: Nɛ Uléécɑɑ, ɑ́m usoi nkó nyu. 72 Icɑ̃́ ii mɛsɛ nɛ mɛsɛ mɛlírũ kooi, Piyɛɛ uu léisɛ rɛ Yeesu yɛ u mɑɑ rɛ: Icɑ̃́ ikɛ́ kɛlenɛ mɛtɛ́ n kooi, pɔ́ kɛ́si mɛtɑɑni rɛ ɑ́ɑ nɛ́ nyu. Kei kuu pɛɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ itu ripɛ.

15

Pi nɛ Yeesu Pilɑti kɛ́mɛɛ hɑ

(Mɑtiyee 27:1-2, 11-14; Luki 23:1-5; Yohɑni 18:28-38)

1 Piwɛ́ɛ́sɛ nnɛ́í ɑpi mmɑrɛ mɑrɛ cɑ́pinɛ: pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ nɛ pitúhɑɑnɛ píimɑ nnɛ́í. Kei kɑpi pɛɛ Yeesu pɑɑsi ɑpí nɛ u tɔ́su ɑpi Pilɑti ɑnipɛ-i u wɑi. 2 Pilɑti uu u pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ Pisuifi uyɔɔpii? Yeesu uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Mmɛ̃ kɑɑ nní mɑ. 3 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpí nɛ nsímɛ́ mɛyɑ̃ u kpɑrɑi. 4 Pilɑti uu kɔ pipisɛ u kpɑ́ rɛ: Áɑ rinɔ́ɔ yɔ́sunɛɛ? A ripɑí mmɛ̃ nɛ mmɛ̃ kɑpi kɛpɔ́cɑ́ɑ́ n símisi. 5 Yeesu úu rinɔ́ɔ ríkɑ piyɔ́ɔ́ rikpɑ́. Ai Pilɑti pírí wɑi.

Pi túhɑɑnɛ ɑí tonɛ rɛ pikɛ́ Yeesu kpu

(Mɑtiyee 27:1-2, 11-14; Luki 23:1-5; Yohɑni 18:28-38)

6 Ḿpɑ́ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ɑ́ye, Pilɑti yɛɛ pɛɛ ukpɑniikɔ́ uyɛ̃ kɛ pisoi ɑpi n wɛ́ɛ ɑkpɑnii tɔlɛ. 7 Utisi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Pɑrɑpɑsi yɛ kukpɑniilee-i welɛ nɛ pinyinɛ pɛɛ ɑ́pi pɛɛ uyɔ́ɔpi kɛcɑ́ɑ́ n kpɑ́lɛ̃. Pitele pinyinɛ-i kɑpi pɛɛ usoi kpu. 8 Tisoiwuí ɑri Pilɑti-mɛ̃ tɔ́mpɔ, ɑpi lɛ̃ kuu yɛ ḿpɑ́ ɑnyɑ̃́ ɑ́ye pi n wɑ pisɛ. 9 Pilɑti uu pi pisɛ rɛ: Nɔ́ lɑ kɛ́ Pisuifi uyɔɔpi ɑkpɑnii nɔ́ tɔɔ? 10 Likumúŋɛ́ rɛ Pilɑti yɛ ceri rɛ nfɑpɔlɛ nnyɑ kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi uɑnipɛ-i Yeesu wɑ. 11 Amɑ́ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi pisoi Pilɑti-i teriipɔ pikɛ́ u ricɔ́ŋ ukɛ́ nɛ Pɑrɑpɑsi ɑkpɑnii tɔ. 12 Pilɑti uu pipisɛ pi kpɑ́ rɛ: Íye kɑni mpíí lɑ ŋmɑɑ kɛ́ uyɛ̃ kɑni nní n sélei rɛ Pisuifi uyɔɔpi wɑ? 13 Api pipupɛi kpɑ́ rɛ: A kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii. 14 Pilɑti uu pi mɑɑ rɛ: Ncɑɑi ń-ye kuu mpíí wɑ? Api mɛyɑ̃́ pipupɛi kpɑ́ rɛ: A kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii. 15 Pilɑti uu risoiwuí mɛpɔɔlɑ tiki uu Pɑrɑpɑsi ɑkpɑnii tɔlu. Kɑpi Yeesu nɛ isɛ́í pikɑ́ii ḿ mɑsí, ɑpi pisoi ɑnipɛ-i u wɑi rɛ pikɛ́ hɑ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii.

Pisɔ́ɔ́cɑ yɛ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ nyɑ́nɛi

(Mɑtiyee 27:27-31; Yohɑni 19:2-3)

16 Pisɔ́ɔ́cɑ ɑpí nɛ kɛ́yɔcɔpɛ, kei kɑpi yɛ n túhɑɑnɛ u sĩ ɑpi pisɔ́ɔ́cɑ tɔrɔɔ nnɛ́í séi. 17 Api kuyɔ́ɔpikpɛlɛnku wɛɛ́ u tɑni ɑpi sinípɛleépi nɛ riyɔ́ɔpikɔŋ pɑrii ɑpi u kipisɛ. 18 Api pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ u yɑ́hɑɑnkɛɛ rɛ: Tɔ pɔ́ yɑ́ɑsi, Pisuifi uyɔɔpi. 19 Api ríyu kɛcɑ́ɑ́ nɛ kɛnɑɑpi u pepu ɑpi mɛtɑ ukɛcɑ́ɑ́ tukɛ, ɑpi ukɛyu-i ńsɔnɛ wulɑ ɑpi u yɑ́ɑ́si. 20 Kɑpi kɛcɑ́ɑ́ pinyɑ́nɛi u ḿ mɑsí, ɑpi kuyɔ́ɔpikpɛlɛnku wɛɛ́ kpɛ̃ u lɑpilɛ ɑpi uilũ pitɑnɛ u pɛsɛ ɑpí nɛ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ pikɑrii u tɔ́mpɔ.

Pi Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii

(Mɑtiyee 27:32-44; Luki 23:26-43; Yohɑni 19:17-27)

21 Api ucéetɔŋɛ́ unyinɛ yɛɛ sicɑrɛ-mɛ̃ n lééri ńnɑŋɛ Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ cɔnsɛ. Pi yɛ utisi uyɛ̃ sée rɛ Simɔɔ, Sirɛɛni kuyu ukɔ́ lo. Uyɛɛ Alɛkisɑntiri nɛ Rufuusi usɑɑ. 22 Apí nɛ kɛlõ kɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Kɔlikɔtɑ Yeesu sĩ. Kɔlikɔtɑ ɑsei rɛ Kúyu Koŋoo kɛlõ. 23 Api pítɑ kɑpí nɛ pitɛ kɑpi yɛ n sée rɛ miiri n cɔ́hɔnɛ u pɑ rɛ ukɛ́ n ntí, ɑmɑ́ úu n ntí. 24 Api kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii ɑpi uilũ hɔɔnɛ. Pi pɑŋɑilɛ ḿpɑ́ úye uú nɛ uikpíkɛ́kpikɛ́ céru. 25 Ituŋɛ in mɛsɛ ɑ́mɛ we kɛfi kumúŋɛ́ pepu kɑpi u kɑrii kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́. 26 Api lɛ̃ nnyɑ kɑpi Yeesu ń kpu wɔlu rɛ: Pisuifi uyɔɔpi. 27 U nɛ pisoi kpɑ́ɑ́ree pitɛ́ pinyinɛ kɑpi kɛsẽ́ kɑrii, ucɔ ukulukɛ-lukɛ-mɛ̃, ucɔ ukumii-mɛ̃. 28 [Lɛ̃ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ rintíki yɛ lɛ̃: Piwɑikópɛkɔɔ́ kunɑi-i kɑpi u wɑ.]

29 Picéetɔŋɛ́ ɑpi u lɑ́mɑɑnkɛɛ pin tíyu pɔuli pin mɑ́ikɛɛ rɛ: Yéee! Pɔ́ɔ yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ n fori ɑɑ siyɑ́ɑ sitɑɑni nɛ pimɔ́mɛ kɛ pɛsɛ, 30 ɑ ripɔ́cúruu yoriyɛ ɑɑ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ súiri. 31 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ricuruu nɛ isé picélɑɑ ɑpi kɛcɑ́ɑ́ u nyɑ́nɛi pin pimɛcɔpɛcirɛ tee rɛ: U picɔ yóriyɛntɛlɛ ɑmɑ́ úu pɛɛ fe ukɛ́ uricuruu yoriyɛ. 32 Ukirisi, Isirɑyɛɛli uyɔɔpi ukɛ́ nkpéni kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ súimɛ tɔkɛ́ yɛ̃́ ɑrí nɛ kɛfɑ tɛnɛ. U nɛ pɛ̃ kɑpi kɛsẽ́ n kɑrii pɔ́ɔ kɔ u lɑ́mɑɑnkɛɛ.

Yeesu nkpɔ

(Mɑtiyee 27:45-56; Luki 23:44-49; Yohɑni 19:28-30)

33 Ituŋɛ kɛcírɛ kumúŋɛ́, kuŋmɑhɑ ɑku kɛtẽ nnɛ́í cɔni hɑ́i nɛ ituŋɛ mɛtɑɑni kumúŋɛ́-pɔ. 34 Kɛtúŋɛ́ mɛtɑɑni kumúŋɛ́ kpɛ-i, Yeesu uu kɛcɑ́ɑ́ilɑ píimɑ kɛnyinɛ súúni rɛ: Eloi, Eloi, lɑmɑ sɑpɑtɑni? Lɛlɛɛ rɛ Uléécɑɑ, Uléécɑɑ, yo nnyɑ kɑɑ nɛ́ ŋmɛriyɛ? 35 Pisoi pɛɛ kei n cɑ́pinɛlɛ̃ kɛcɔpɛ pinyinɛ ɑpi lɛ̃ kom ɑpi rɛ: Ani ripɑí, Elii kuu nní sélei. 36 Kei kɛ pikɛcɔpɛ unyinɛ uu wuri uú hɑ pítɑ nyɛpɛ-nyɛpɛ pinyinɛ-i sinɛ́ɛ̃ fɛ uu kɛnɑɑpi tuhu uu u pɑ rɛ ukɛ́ n ntí un tee rɛ: Tɔkɛ́ yɛ̃́ nkɛ̃́, in tɛ Elii yɛ́ kɑm uu u súisɛri. 37 Amɑ́ Yeesu uu mɛyɑ̃́ kɛpupɛilɑ seḿ uu pɛɛ kpi.

38 Kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kɑpí nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ n kénɛlɛ̃ ɑkú cɛɛ́rinɛ mɛtɛ́, kɛcɑ́ɑ́ nɛ mɛtene-pɔ. 39 Kɛ Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ yɛɛ pɛɛ Yeesu kɛyu-i n nyɛnu uu unkpɔ mmɛ̃ n yɛ̃́ uu rɛ: Usoi nkó yɛ pɛɛ mɛsei Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ. 40 Pinɔ́si pinyinɛ yɛ kɔ pɛɛ welɛ pin kɛtɑɑ nyɑ́nɛi. Pinɔ́si pɛ̃ kɛcɔpɛ kɛ Mɑkitɑlɑ kuyu ukɔ́ Mɑɑri nɛ Mɑɑri Yɑkupu Síńsɑ́ nɛ Yosee uni nɛ Sɑlomee ɑpí pɛɛ we. 41 Kɛ Yeesu uú pɛɛ Kɑlilee-pɔ ń we, pinɔ́si pɛ̃ pɛɛ yɛ pɛɛ u n tikilɛ̃ pin u kɛisi. Pinɔ́si picɔ yɛ kɔ pɛɛ u tikilɛnlɛ ɑpí nɛ Yerusɑlɛm sĩ.

Yeesu mɛkulɑɑ

(Mɑtiyee 27:57-61; Luki 23:50-56; Yohɑni 19:38-42)

42-43 Nnyɔ́ɔ́ nn pitulɛ mɑsí kɛ Yosɛfi, Arimɑtee kuyu ukɔ́ uú kɑ. Yosɛfi yɛ pɛɛ pitúhɑɑnɛ pɛ̃ kɛ́mɛɛ usoi kɛcirɛ lɛ. Uyɛ̃ ticuruu yɛ kɔ pɛɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi mɛkɑmɛ mɛ́nlɛ. Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ ɑí nɛ sɑ́ ɑnyɑ̃́ isɔɔlú kɛyɑɑ yɛ kɛ, likɛ́ nɛ kóso weesi kɛwéntɛyɑɑ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Yosɛfi uu ikɑri wɑ uu Pilɑti kɛ́mɛɛ sĩ́ uú hɑ u pisɛ rɛ ukɛ́ Yeesu u pɑ. 44 Ai Pilɑti pírí wɑi kuú nɛ n kṍ tɛ Yeesu yɛ nkpɔ mɑsí. Uu Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ séi uu u pisɛ rɛ in tɛ li nɑ́ŋɑi kɛ Yeesu uú nɛ n kpu. 45 Kɛ Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uu pisímɑɑ u ḿ mɑsí lɛ̃ kɑi ń we, Pilɑti uu ncée hɛ rɛ pikɛ́ Yeesu kpísi pikɛ́ Yosɛfi pɑ. 46 Uyɛ̃ uu kusɑ́ŋɑ́ɑ́ lɔlu uu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ Yeesu súisɛri uu kusɑ́ŋɑ́ɑ́ u pílɛsi uú hɑ rikpíí kɑpi kupɑrɛcɑŋɑɑ-i n wɑ kɛ́mɛɛ u yekei, uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ mɛpɑrɛ píimɑ mɛnyinɛ pímiisɛ uu rinɔnɔɔ fi. 47 Mɑkitɑlɑ kuyu ukɔ́ Mɑɑri nɛ Mɑɑri Yosee uni ɑpi kei kɑpi u n wɑipɔ n nyɑ́nɛi.

16

Yeesu yɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi

(Mɑtiyee 28:1-8; Luki 24:1-12; Yohɑni 20:1-10)

1 Kɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ ɑkɛ ń tɔsí, Mɑkitɑlɑ kuyu ukɔ́ Mɑɑri nɛ Mɑɑri Yɑkupu uni nɛ Sɑlomee ɑpi tulɑɑli lɔlu pikɛ́ hɑ Yeesu yɑkɑsi. 2 Kɛwéntɛyɑɑ ukóso, ɑpi mɛkɛɛkɛɛ mɛtuŋɛleemɛ rikpíí sĩ́. 3 Api pimɛcɔpɛcirɛ písɛinɛ rɛ: Wóo yɛ́ hɑ ripɑrɛ tɛɛ rikpíí rinɔnɔɔ n fílɛ̃ tɔ́ pímiisɛ? 4 Kɑpi yɛ́ inípɛɛ rinsíkɑ, ɑpi yɛ́nu rɛ li mɛpɑrɛcɑŋɑɑ mɛ̃ pímiisɛlɛ. 5 Api rikpíí-i lompɔ ɑpi kɛŋmɑ́nɛpi kɛnyinɛ yɛnu kɛn kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ tũ kɛn kɛtúkɑnkɑ tomɛ́ tɑnɑɑlɛ̃, iwɑmɛ ii pi wɑi. 6 Akɛ pi mɑɑ rɛ: Iwɑmɛ íi kɑpɛ nɔ́ wɑ, nté Yeesu Nɑsɑrɛti kuyu ukɔ́ uyɛ̃ kɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n kɑrii kɑni wɛ́ɛ́si? U nkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ, úu nté we. Ani nyɑ́nii, kɛlõ nkɛ́-i kɑpi u finsɛ. 7 Amɑ́ ɑni hɑ Piyɛɛ nɛ upipirɛtiki tɔrɔɔ mɑɑ rɛ u yɛ́ hɑ Kɑlilee-pɔ pi m mɛ̃́, kei kɑpi yɛ́ hɑ u yɛ̃ yɑrɛ kuu pi n símɑɑlɛ̃. 8 Api rikpíí-i léeri ɑpi ntóó sɛ́ pin tɛrii nɛ iwɑmɛ, ɑmɑ́ ɑ́pi úkɑ ríkɑ mɑ nɛ iwɑmɛ mɛpehẽ.

Yeesu yɛ umɛcirɛ Mɑkitɑlɑ kuyu ukɔ́ Mɑɑri nyísɛ

(Mɑtiyee 28:9-10; Yohɑni 20:11-18)

9 [Kɛ Yeesu uu kɛwéntɛyɑɑ ukóso mmɑrɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ n yisi, u tíyɛsɛlɛ Mɑɑri Mɑkitɑlɑ uu mɛfoí u yɛnu. Mɑɑri Mɑkitɑlɑ uyɛ̃ kɛ́mɛɛ kuú pɛɛ ɑníri ɑsɛɛi lɑkɑsɛ. 10 Mɑɑri Mɑkitɑlɑ uú hɑ nsímɛ́ mmɛ̃ pɛpɛɛ pɛɛ Yeesu rintíki símisi. Pɛ̃ pin kumúŋɛ́ kpɛ-i nkpɔ tũ pin kɔ ténesi. 11 Kɑpi n kṍ tɛ Yeesu yɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ, tɛ Mɑɑri Mɑkitɑlɑ yɛ u yɛ̃, ɑ́pi nɛ kɛfɑ tɛnɛ.

Yeesu yɛ umɛcirɛ upipirɛtiki pitɛ́ nyísɛ

(Luki 24:13-35)

12 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu mɛ́wee féé mɛcɔ kpísi uu tíyɛsɛ upipirɛtiki pitɛ́ pinyinɛ pɛɛ kɛcɑrɛ-mɛ̃ n sĩ́ ɑpi u yɛnu. 13 Pɛ̃ ticuruu ɑpí weri ɑpi picɔ nsímɛ́ mmɛ̃ símisi, picɔ pɛ̃ ɑpi kɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛ.

Yeesu yɛ umɛcirɛ upipirɛtiki kɛfi nɛ usɛ nyísɛ

(Mɑtiyee 28:16-20; Luki 24:36-49; Yohɑni 20:19-23; UPM 1:6-8)

14 Yeesu uu mɛtɔ́rɔɔ umɛcirɛ upipirɛtiki kɛfi nɛ usɛ nyísɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi ilukɛ n le. Uú nɛ pinfɑtɛnɛ kucírɛ́ nɛ pinkiŋtɑkɛ pi cɛ́si, kɑ́pi pɛpɛɛ pɛɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ mɛyisɛ-mɑɑ́ u n yɛ̃́ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ nnyɑ. 15 Uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pi mɑɑ rɛ: Ani kɛtẽ nnɛ́í rikɔ́ɔ́nú ɑni pisoi nnɛ́í Nsímɛ́ Kɛcirɛ símisi. 16 Uléécɑɑ yɛ́ nkó yɛɛ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛ uu kɔ míni wolɛ yoriyɛ. Amɑ́ u yɛ́ nɛ nkó yɛɛ úu nɛ kɛfɑ u n tɛnɛ túhɑɑnɛ ɑí nɛ u kpi. 17 Mɛwɑisɑŋɑ kɛ pɛpɛɛ nɛ kɛfɑ Uléécɑɑ n tɛnɛ ɑpi yɛ́ ń wɑpisi yɛ mmɛ́: Pi yɛ́ rinɛ́nyíri nɛ ɑníri lɑkɑsɛ, ɑpi mɛyu féé símisi. 18 Pin iwɑ́ɑ n cɔ́pii, íi yɛ́ líkɑ pi wɑ. Ḿpɑ́ pin kɔ linírɛ́-nirɛ́ lɛɛ yɛ́ n kpu n ntí, ɑ́i yɛ́ nkpɑ́ni líkɑ pi wɑi. Pi yɛ́ pitóikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ ɑnípɛ rilɑɑ, pitóikɔ́ pɛ̃ ɑpi pélu.

19 Kɛ Upíimɑ uu pisímɛ́ pi ḿ mɑsí, ɑi kɛyómɛcɑɑ-mɛ̃ u kpíípɔ uú hɑ Uléécɑɑ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tonɛ. 20 Upipirɛtiki ɑpi sĩ́ ɑpí hɑ ḿpɑ́ yei Nléécɑɑsimɛ́ símisi. Upíimɑ uu pikɛi pi n lɛ́ni, uu tíyɛ mɛwɑisɑŋɑ kɑpi n wɑpisi ɑmɛ pinsímɛ́ ɑsei n nyísɛ.]

* 8:34 Mɑt. 10:38

Luki

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Nsímɛ́ Kɛcirɛ ritɛlɛ́ kɛ Luki uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Nsímɛ́ Kɛcirɛ ritɛlɛ́ nɛ Uléécɑɑ Pitumɛ Mɛwɑi ritɛlɛ́ kɛ Luki uu wɔ́i. Pɛ̃ inipɛɛ-i kɛ Yeesu uu umɛwɑi n wɑpisi kɛ Luki uu písɛi ńsɔnɛ uu kɛlenɛ rítɛlɛ́ ntí uusɑnɛ Teofiili wɔlu rɛ ukɛ́ Yeesu icélɑɑ ɑsei kõ ńsɔnɛ (Luki 1:1-4). Luki yɛ pɛɛ Ukirɛki lɛ. U kɔ pɛɛ upɔisɛ píimɑ unyinɛ lɛ yɛɛ pɛɛ Pɔɔli n sɑ́rikɛɛ. Luki yɛ Yeesu nyísɛlɛ yɑrɛ Usoi Kɛpipi. Yeesu yɛ pɑnsɛlɛ kɛsoipipi uú nɛ sisoipipi íwɛ téni. U pɛɛ pisoi ipiŋɛ nɛ piɑmííri pɔisɛntɛlɛ. Tíyu 24 kɛ́mɛɛ kɛ isímɛ́ tɔrɔɔ yɛɛ ḿ mulú ii wɔ́lɑɑlɛ̃, iyɛ̃ kɛ pɛpɛɛ Yeesu mɛwɑi n yɛ̃́ ɑpi Luki rintɛ́ŋ́sɛ. Iyɛɛ nní Yeesu mɛyisɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ nɛ umɛkpɑ́fúmɛ upipirɛtiki nɛ pinɔ́si nɛ pipirɛtiki picɔ pɛɛ pɛɛ unkpɔ n téni kɛyu-i. Uu lɛ̃ nɛ lɛ̃ kɛ ɑ́tɛlɛ́ ɑɑ ukɛcɑ́ɑ́ ń símisi pi pérésɛ uu pɛɛ pi tum tɛ pikɛ́ hɑ ḿpɑ́ úye símisi rɛ uyɛɛ Úyulɑlɛ.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Luki yɛ símisilɛ lɛ̃ kɛ Yeesu uu sisoipipi kɛ́mɛɛ n lompɔ (1:1-4:13). Umɛmɑrɛ nɛ ukɛleemɛ nkɔ́ mɛɛ kei we.

2. Upíimɑ yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ unfɑɑ nnɛ́í kɛ́mɛɛ sisoipipi wɛ́ɛ́silɛ. Luki yɛ símisilɛ lɛ̃ kuú nɛ pinɑ́rɛi nɛ píwɛkɔɔ́ nɛ pitóikɔ́ kutu rińcɔ (4:14-19:27). Sinyɑ́rũ kulúi kuu kpísi uú nɛ sisoipipi li céési: Uŋmɑ́nɛ yɛɛ m pɔ kɛnyɑ́rũ (15), Sɑmɑrii kɛtẽ usoi unyinɛ yɛɛ kusoi n nyu kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ (10:25-37).

3. Unkpɔ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nɛ umɛyisɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ kɛ Upíimɑ uú nɛ sisoipipi yoriyɛ (19:28–24).

1

Luki yɛ Teofiili rítɛlɛ́ wɔ́i

1 Umɑ́rɛcɔ Teofiili, pisoi mɛyɑ̃ yɛ mɛwɑi mɛɛ kɛrɔ́cɔpɛ n wɑpisi nkɔ́ piwɔ́lɛ peenlɛ. 2 Pi mɛwɑi mɛ̃ nsímɛ́ tɔ́ ritɔ́sɛlɛ yɑrɛ lɛ̃ kɛ pɛpɛɛ kɛ́korɑɑnɛ-mɛ n yɛ̃́ pin nɛni nɛ Uléécɑɑ nsímɛ́ kɔ́ɔ́núlɛ̃ ɑpi rɔ́ n n kɛ́ɛnkɛɛ. 3 Lɛ̃ nnyɑ kɛ rinɛ́cúruu ɑm ńsɔnɛ písɛi kɛ́ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ kɛ́korɑɑnɛ-mɛ n wɑ ceri, ɑi nɛ́ sɔnɛsi rɛ kɛ́ linkɔ́ pɔ̃́ umɑ́rɛcɔ Teofiili wɔi kélé-kélé. 4 Nɛ wɔlulɛ nɔkɛ́ nɛ n céri rɛ icélɑɑ kɑɑ n kṍ yɛ nsímɛ́sei lɛ.

Uléécɑɑtumɛ yɛ símisi rɛ pi yɛ́ Yohɑni Úniwolɛ mɑri

5 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Erooti uú pɛɛ Yutee kɛtẽ uyɔɔpi kɛ Uléécɑɑ unyɔ́ɔnsɛ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Sɑkɑrii uú pɛɛ́ we. U pɛɛ Apiyɑ piléékɔɔ́ kunɑi ukɔ́ usɛ lɛ. Uunɔsi yɛ pɛɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ uwɛ́ɛ́sɛ Arɔɔ kɛpirɛ ukɔ́ lɛ. Pi yɛ u sée rɛ Elisɑpɛti. 6 Pikɛtɛ́ yɛ pɛɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i kɛcírɛ sɔ́nɛlɛ pin kɔ Upíimɑ isé nɛ uicélɑɑ nnɛ́í múílɛ̃ ńsɔnɛ. 7 Amɑ́ ɑ́pi pɛɛ kɛwɑ̃́ mɑ́, Elisɑpɛti yɛ pɛɛ unyɑpi lɛ. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, u nɛ ulɑ kɛtɛ́ yɛ pɛɛ kpurunulɛ.

8 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɑi Sɑkɑrii kunɑi mɛnyɔ́ɔnsɛ tu, uu pɛɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ Uléécɑɑ kɛyu-i upinyɔ́ɔnsɛkɛi n wɑi. 9 Lɛ̃ kɑi pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ inyɛkii-i m pisɛ kɑpi ritiki ɑpí nɛ Sɑkɑrii wɛ́ɛ rɛ ukɛ́ Uléécɑɑ kunyɔ́ɔnsɛlee lõ ukɛ́ tulɑɑli ŋmɑɑsi. 10 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi tulɑɑli n ŋmɑɑlɛ̃, pisoi riwúí yɛ pɛɛ cɑ́pinɛlɛnlɛ pin kɛtɑhɑi mmɛ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 11 Upíimɑ uleecɑɑtumɛ unyinɛ uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ Sɑkɑrii kɛyu-i kpɑ́fúmɛ, uu kɛhúú kɛ-i kɑpi tulɑɑli n ŋmɑɑlɛ̃ kuwɛ́lɛ́ lukɛ-lukɛ-mɛ̃ nyɛrɛ. 12 Kɛ Sɑkɑrii uu u n yɛ̃́, uú túí-túí, iwɑmɛ ii u tini. 13 Amɑ́ Upíimɑ uléécɑɑtumɛ uu u mɑɑ rɛ: Sɑkɑrii, iwɑmɛ íi kɑpɛ pɔ́ wɑ. Uléécɑɑ yɛ ipɔ́welɛ konlɛ. Upɔ́nɔ́si Elisɑpɛti yɛ́ kɛwɑ́ntisi pɔ́ mɑ́ri ɑɑ rinyíri kɛ hɛ rɛ Yohɑni. 14 Mɛyíkíyiki kɑkɛ ripɔ́pɔ́ɔ lɑrukusɛnɛ. Pisoi mɛyɑ̃ ɑpɔɔ yɛ́ kɔ lɑrisi nɛ kɛpimɑrɛ. 15 Likumúŋɛ́ rɛ u yɛ́ kɑm uu Upíimɑ inipɛɛ-i wɑi usoi píimɑ unyinɛ. Fɛɛ̃́ nɛ pítɑ pomɛ-pomɛ píkɑ ɑ́pi unnɔɔ-i loninɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ́ mɛyɑ̃́ u n yipɑɑlɛnlɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi u n cuunsɛnɛ. 16 U yɛ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ mɛyɑ̃ pi-Uleecɑɑ, Upíimɑ-mɛ̃ pɛsɛmɛ. 17 U yɛ́ mɑsí Uléécɑɑ kɛyu-i n sɔ́nɛlɛ nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ nɛ ńnɑŋɛ kɛ Elii uú pɛɛ m mɑ́, uu pisɑ́ɑ nɛ pisiwɑ̃ nfɑsimɛ́ pɛ́nɛ, uu tíyɛsɛ pɛpɛɛ ɑsei pite mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ n hɑ́ikusɛ ɑpi pɛpɛɛ mɛ n tíkilɛ̃ kɛmúŋɛ́ ŋmurɛi. U lɛ̃ nnɛ́í wɑinɛ ukɛ́ nɛ nsoipuri mɛɛ Upíimɑ mɛkɑmɛ m mɛ̃́ n yɛ̃́ nnyɑ. 18 Amɑ́ Sɑkɑrii uu uléécɑɑtumɛ mɑɑ rɛ: Íye kɑm yɛ́ nɛ ceri rɛ ɑsei yɛ nyɛ? Likumúŋɛ́ rɛ nɛ kpurunulɛ, unɛ́nɔ́si ricuruu yɛ kɔ kpurunulɛ. 19 Uléécɑɑtumɛ uu rinɔ́ɔ u pɛsɛ rɛ: Nɛ́ɛ Kɑpiriyɛɛli, Uléécɑɑ kɛyu-i kɑḿ we nɛn upikɛi wɑi. U nɛ́ tummɛlɛ rɛ kɛ́ ifɑɑci kɛcirɛ nnyí pɔ́ símisi. 20 Amɑ́ ɑ́ɑ nɛ nsímɛ́ kɑpi n yekei rɛ nkɛ́ kumúŋɛ́ kunyinɛ-i wɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑi yɛ́ ripɔ́lémpi pɑɑsi ɑ́ɑ yɛ́ fe pɔkɛ́ rinɔ́ɔ mɑlɛ hɑ́i nɛ kɛ̃ kɛ mɛwɑi mɛ̃ nnɛ́í ɑmɛ n wɑinɛ.

21 Kumúŋɛ́ kpɛ̃ nnɛ́í kɛ́mɛɛ, pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ pin kɛtɑhɑi Sɑkɑrii mɛ̃́ yɛ pɛɛ pírí túnlɛ rɛ pi kunyɔ́ɔnsɛlee-i mɛyɑ̃́ nɑ́ŋɑi nnyɑ. 22 Amɑ́ kuu n léemɛ, úu fe ukɛ́ rinɔ́ɔ pi mɑlɛ. Pisoi ɑpi céru rɛ Uléécɑɑ yɛ linyinɛ u yɛnɛisɛlɛ kunyɔ́ɔnsɛlee-i. Anípɛ kuú nɛ pi símisi, tilémpi tin pɑhɑɑlɛ̃.

23 Kɛ Sɑkɑrii uu kumúŋɛ́ kpɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ ukɛ́ Uléécɑɑ pikɛi wɑ kɛtɔ n tu, uu ukɛyɔ pɛlɛ. 24 Kɑi rinkpɑ́sɛ, uunɔsi Elisɑpɛti uu fɑpisi, uu umɛcirɛ kɛ́yɔ-i pɛ́su hɑ́i nɛ iwɑ́rɛ inupũ kumúŋɛ́, un tee rɛ: 25 Lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu nɛ̃́ n wɑ yɛ nní: Li nkpéni ripɔ́ɔ u wɑ rɛ ukɛ́ lɛlɛɛ pɛɛ pisoi kɛcɔpɛ inɛ́sɛi n tesɛ nɛ́ lesɛ.

Uléécɑɑtumɛ yɛ símisi rɛ pi yɛ́ Yeesu mɑri

26 Iwɑ́rɛ kpúúlũ kɛ́mɛɛ, Uléécɑɑ uu uléécɑɑtumɛ Kɑpiriyɛɛli Kɑlilee kɛtẽ kuyu kunyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Nɑsɑrɛti kɛ́mɛɛ tum. 27 Ukpére unyinɛ yɛɛ úu utisi n nyu kɑpí pɛɛ Yosɛfi yɛlɛilɛ̃. Pi yɛ u sée rɛ Mɑɑri. Ukɛmɛɛ́ kɛ Uléécɑɑ uu u tũ. Yosɛfi yɛ pɛɛ uyɔ́ɔpi Tɑfiti kɛpirɛ ukɔ́ lɛ. 28 Uléécɑɑtumɛ uyɛ̃ uu Mɑɑri kɛyɔ-i lompɔ, uu u mɑɑ rɛ: Nɛ pɔ́ yɑ́ɑsi, Uléécɑɑ yɛ ípɛɛlɛ́ɛ pɔ́ nyísɛlɛ un kɛpɔ́pirɛ we. 29 Anɔ́ɔ nyɛ̃ ɑɑ Mɑɑri túí-túísɛ, un umɛcirɛ písɛi rɛ: Iyɑ́hɑɑ íye mpuri yɛ nnyí? 30 Uléécɑɑtumɛ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Mɑɑri, iwɑmɛ íi kɑpɛ pɔ́ wɑ, Uléécɑɑ yɛ uipɛɛlɛ́ɛ pɔ́ nyísɛlɛ. 31 Pɔ kómɛi, pɔ fɑpisinɛ ɑɑ kɛwɑ́ntisi mɑru, ɑɑ kɛ séi rɛ Yeesu. 32 Kɛ yɛ́ isoi wɑ ɑpi yɛ kɛ séi rɛ Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ Kɛpipi. Upíimɑ Uléécɑɑ yɛ́ tíyɛsɛ ɑkɛ usɑ́ɑyɑhɑ Tɑfiti iyɔɔpi tonɛ. 33 Kɛ yɛ́ Yɑkupu kɛpirɛ pikɔ́ kɛ́mɛɛ iyɔ́ɔpi tɛnɛcirɛ́ li. Kɛiyɔɔpi íi kɛ́tɔ mɑ́nɛ. 34 Mɑɑri uu uléécɑɑtumɛ mɑɑ rɛ: Íye kɑi yɛ́ lɛ̃ wɑ, ɑ́m utisi nyu? 35 Uléécɑɑtumɛ uu rinɔ́ɔ u pɛsɛ rɛ: Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛ kɛpɔ́cɑ́ɑ́ súirinɛ, Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ uu unnyɛ́rɛ́ pɔ́ yɑ́rii. Lɛ̃ nnyɑ kɛwɑ̃́ kɛ̃ nɛ Uléécɑɑ kɛkɔ́ lɛ. Pi yɛ́ kɛ sée rɛ Uléécɑɑ Kɛpipi. 36 Upɔ́mɑ́rɛcɔ Elisɑpɛti kɑpí pɛɛ n sélei rɛ unyɑpi ricuruu yɛ nɛ riwɛ́ɛ́sɛ kɛwɑ́ntisi kɛfɑ mɑ́lɛ. Uiwɑrɛ kpúúlũ kɛ́mɛɛ kuu nní we. 37 Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ úu líkɑ kupɔɔnɛ we. 38 Kei kɛ Mɑɑri uu pɛɛ u pɛsɛ rɛ: Nɛ Upíimɑ ukɛikɔ́ lɛ. Likɛ́ wɑ yɑrɛ kɑɑ nní ḿ mɑ. Uléécɑɑtumɛ uu pɛɛ u yɑ́ uu tɔ́mpɔ.

Mɑɑri yɛ Elisɑpɛti pilóólú hɑ

39 Lisiyɑɑ sɛ-i, Mɑɑri uu mɛkɛɛkɛɛ Yutɑ kɛtẽ kɛɛ ɑkúú ḿ mɑ́ kuyu kunyinɛ ncee pɔlɔ. 40 Uu Sɑkɑrii kɛyɔ-i lompɔ uu Elisɑpɛti yɑ́ɑ́si. 41 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Elisɑpɛti uu Mɑɑri iyɑ́hɑɑ n kṍ, kɛwɑ̃́ ɑkɛ ukɛfɑ-i lémesi, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Elisɑpɛti yipu 42 uu pupɛi rɛ: Uléécɑɑ yɛ lisɔnɛ pɔ́ wɑlɛ ɑi tɔ́su pinɔ́si tɔrɔɔ nnɛ́í. Uléécɑɑ rinɔɔ sɔnɛ yɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ kɑɑ m mɑ́runɛ kɛcɑ́ɑ́ welɛ. 43 Nɛ́ɛ úye Unɛ́píimɑ uni ukɛ́ nɛ pilóólú nɛ́ ń kɑm? 44 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm ipɔ́yɑ́hɑɑ n kṍ, kɛwɑ̃́ yɛ kɛnɛ́fɑ-i lémesilɛ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ. 45 Pɔ únɑrɛkomɛ lɛ, kɑɑ́ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ rɛ Upíimɑ yɛ lɛ̃ kuu ḿ mɑ ɑpi pɔ́ símisi wɑinɛ nnyɑ.

Mɑɑri kɛyomɛ

46 Mɑɑri uu pɛɛ rɛ:

Nɛ lɑ kɛ́ Upíimɑ rinyiri ritɑɑ́sɛ,

47 tinɛ́pɔ́ɔ ɑrí nɛ Uléécɑɑ, Unɛ́yulɑlɛ lɑrisi.

48 Likumúŋɛ́ rɛ u nɛ̃́ uukɛikɔ́ nɛɛ ɑ́m líkɑ n tulɑɑlɛ̃ íwɛ ténlɛ.

Kɑí nɛ nɛni rimpɑ́, nsoipuri nnɛ́í yɛ́ nɛ́ mɑɑ rɛ únɑrɛkomɛ.

49 Uléécɑɑ ńnɑŋɛ nnɛ́í ute yɛ likɛi sɔnɛ kɛcirɛ nɛ́ wɑlɛ.

Urinyiri nsɔnɛ yɛ nɛ mmpehẽ lɛ.

50 Uyɛɛ yɛ hɑ́i kɑí nɛ n wémɛ pɛpɛɛ u n wuru ɑnɑi íwɛ tẽ́.

51 Uu mɛwɑi nɑŋɛ-nɑŋɛ wɑpisi nɛ unnɑŋɛ, uu unnɑŋɛ nyísɛ pɛpɛɛ

ɑkɔ́kɔri m mɑ́ ɑpi kpíi.

52 Uu piyɔ́ɔpi iyɔ́ɔpi-i lesɛ,

uu pɛpɛɛ ɑ́pi líkɑ n tulɑɑlɛ̃ tɑɑ́sɛ.

53 Uu pɛpɛɛ nkṹ n tṹ nɛ lisɔnɛ lɛpɛisɛ,

uu pimɑ́mɑ́ lɑ́kɑsɛ mɛnípɛ ŋmɑnɛ.

54 Uu upikɛikɔ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ picomɛ weri.

55 Úu pɑlɛi rɛ ukɛ́ Apirɑhɑm nɛ ukɛpirɛ pikɔ́ íwɛ tẽ́

hɑ́i nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ yɑrɛ kuú pɛɛ pirɔ́kpurɛ ḿ mɑ.

56 Mɑɑri nɛ Elisɑpɛti ɑpí tonɛ hɑ́i nɛ iwɑrɛ itɑɑni kumúŋɛ́, uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ ukɛyɔ pɛlɛ.

Yohɑni Úniwolɛ kɛmɑrɛ nsímɛ́

57 Kɛ Elisɑpɛti kɛmɑrɛ ɑkɛ n tu, uu kɛwɑ́ntisi mɑru. 58 Elisɑpɛti pipɛrɛcɔ nɛ upimɑrɛcɔ ɑpi kóm tɛ Upíimɑ yɛ íwɛ u tẽ́, ɑi Elisɑpɛti mɛcɔ pi lɑrisi. 59 Kɛyɑ́ɑ pɑ́hɑ-pɑhɑ tuŋɛ́, ɑpí nɛ kɛwɑ̃́ weri pikɛ́ kɛ riké, ɑpi músu rɛ pikɛ́ usɑ́ɑ rinyiri kɛ hɛ rɛ Sɑkɑrii. 60 Amɑ́ úni uu rɛ: Aɑi, pi yɛ kɛ sée rɛ Yohɑni. 61 Api u mɑɑ rɛ: Íye lɛ̃ mɑ́, úkɑ úu kɛpɔ́yɔ-i rinyíri tɛ̃ ticɔ mɑ́. 62 Api pɛɛ́ nɛ ɑnípɛ usɑ́ɑ pisɛ rɛ íye kuú lɑ pikɛ́ yɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ sée. 63 Sɑkɑrii uu pisɛ rɛ pikɛ́ kukpɑ́ncúkú u pɑ. Kɑpi ku u ḿ pɑ, uu kukɛcɑ́ɑ́ wɔ́lu rɛ: Kɛrinyiri tɛɛ Yohɑni. Ai pinnɛ́í nnɔ́ɔ yipu. 64 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, Sɑkɑrii rilempi ɑri fénnɛ, uu símisi uu Uléécɑɑ rinyiri tɑɑ́sɛ lin cɑ́lɛ̃. 65 Ai pɛɛ upipɛrɛcɔ nnɛ́í iwɑmɛ wɑi. Yutee kɛtẽ kɛɛ ɑkúú m mɑ́ nnɛ́í kɛ́mɛɛ, pisoi ɑpi mɛwɑi mɛ̃ nsímɛ́ nɛ n túntilɛ̃. 66 Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ ifɑɑci iyɛ̃ n kṍ ɑpi ikɛcɑ́ɑ́ m músu pin pimɛcɔpɛcirɛ písɛinɛ rɛ: Íye kɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ ɑkɛ́ mɑsí nɛ tɛnɛnɛ? Asei kɛcɑ́ɑ́, Upíimɑ yɛ pɛɛ kɛkɛpirɛ welɛ.

Sɑkɑrii yɛ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ

67 Nfɑ́ɑsɔnɛ nn kɛwɑ̃́ usɑɑ Sɑkɑrii yipu, uu Uléécɑɑ rinyiri nɛ pisímɛ́ loni rɛ:

68 Upíimɑ, Isirɑyɛɛli pikɔ́ Uleecɑɑ rinyiri tikɛ́ n tɑɑ́lɛ̃

kuú nɛ upikɔ́ kutu rińcɔ uu piriyu lɔlu.

69 U uyóriyɛ yɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́ rɔ́ hɛlɛ

uukɛikɔ́ Tɑfiti kɛyɔ kɛ́mɛɛ.

70 U pɛɛ hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ nsímɛ́ mmɛ̃ ɑntepuyɛ kuu n wɛ́ɛ símɑɑsɛlɛ.

71 U rinɔ́ɔ yekei rɛ u yɛ́ pirɔ́lɑ́ɑrɔ

nɛ pɛpɛɛ irɔ́puri n yúlu ɑnipɛ-i rɔ́ ŋmɛ́hɛrɛɛsɛ.

72 Uléécɑɑ yɛ nfɑnɑrɛ pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ nyísɛlɛ,

úu uricuruu rinɔ́ɔ kuu

u nɛ pɛ̃ kɛcɔpɛ n yekei pɑlɛi.

73 Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ yɛ urɔ́sɑ́ɑyɑhɑ Apirɑhɑm wéeri rɛ

74 u yɛ́ pirɔ́lɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i rɔ́ lesɛ,

uu tíyɛsɛ ɑ́ri yɛ́ nɛ iwɑmɛ u n yɑ́ɑ́si.

75 Ai tíyɛsɛ ɑrí n kpɑ̃́iilɛ̃ tɔn kɛcirɛ sɔ́nɛ uinipɛɛ-i hɑ́i nɛ

ntɔ́fɑ́ɑ siyɑɑ kɛtɔ-pɔ.

76 Pɔ̃́ kɛnɛ́wɑ̃́, pi yɛ́ pɔ́ sée rɛ Uléécɑɑ yɛɛ

ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ ɑntepu.

Likumúŋɛ́ rɛ pɔ́ɔ yɛ́ Upíimɑ kɛkpeẽ wɑ ɑɑ ncée u nyɔ́ɔnsɛ,

77 ɑɑ upikɔ́ céreisɛ rɛ u yɛ́ piriyu lɔ uu piɑkópɛ pi sɑ́rɛi.

78 Uléécɑɑ nfɑnɑrɛ toi-toi nnyɑ,

u nɛ umɛtɛ́í sɔ́ntilɛ ɑmɛ rɔ́ kpɑ̃́ii yɑrɛ ntuŋɛ

79 ukɛ́ pɛpɛɛ kuŋmɑhɑ-i nɛ pɛpɛɛ nkpɔ kuhorɛ-i ń we rikpɑ̃́iisɛ,

uu ɑrɔ́nɑ nkíŋniŋɛ ncee tikisɛ.

80 Kɛwɑ̃́ kɛn pɑpisi, kɛmɛsɔhɔ mɛn kɔ pɑpisi. Uu ɑcɛsi kóimɑ-i n finu hɑ́i nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kuu upikɛi Isirɑyɛɛli pikɔ́ kɛcɔpɛ n kórɑɑnɛ.

2

Lɛ̃ kɑpi Yeesu Kirisi m mɑ́ri

(Mɑtiyee 1:18-25)

1 Kɛtẽ nnɛ́í uyɔɔpi Okusiti uu kumúŋɛ́ kpɛ-i rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ kɛtẽ nnɛ́í pisoi kɛɛ̃. 2 Pikɛ́ɛ̃ pɛpɛɛ pifoí. Pi wɑlɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Kiriniisi uú pɛɛ Sirii kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ iyɔ́ɔpi n le. 3 Ḿpɑ́ úye uu ukuyu pikɛ́ɛ̃ sĩ. 4 Yosɛfi uu Kɑlilee kɛtẽ kɛ́mɛɛ Nɑsɑrɛti kuyu-i yisi uu Yutee kɛteni-i Tɑfiti kuyu kɑpi yɛ n sée rɛ Pɛtɛlɛhɛm sĩ. Kuyu kpɛ-i kɑpi uyɔ́ɔpi Tɑfiti mɑri. Yosɛfi ricuruu yɛ Tɑfiti kɛyɔ nɛ ukɛpirɛ ukɔ́ lɛ. 5 Uu kei pikɛ́ɛ̃ sĩ, u nɛ uunɔsi felei-felei Mɑɑri yɛɛ kɛfɑ m mɑ́. 6 Pin Pɛtɛlɛhɛm-i we, ukɛmɑrɛyɑɑ ɑkɛ tulu 7 uu ukɛwɑ̃ foí mɑ́ru kɛtisi, uu ɑsɑ́ŋɑ́ɑ́ kɛ yɑrii uu kuhɔpi kɛcɑ́ɑ́ kɛ finsɛ, kɑpi picéetɔŋɛ́ kulee-i kɛtónɛ m pɑɑ nnyɑ.

Uléécɑɑtumɛ unyinɛ yɛ Pɛtɛlɛhɛm-pɔ rikpɑ́fúmɛ

8 Kɛlõ kɛsɛ kɛ-i kɛ pisɛɛsẽ́ pinyinɛ ɑpí pɛɛ kɛsinɛ we pin sicɑrɛ-i piisɛɛ kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃. 9 Upíimɑ uleecɑɑtumɛ uu pikɛyu-i kpɑ́fúmɛ, Upíimɑ mɛyɔɔpi ɑmɛ́ n tɛ́lu mɛn kɛkɑ́lɛ pi wɑilɛ̃. Iwɑmɛ ii pi wɑi mɛyɑ́nsei. 10 Uléécɑɑtumɛ uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Iwɑmɛ íi kɑpɛ nɔ́ wɑ. Nsímɛ́ sɔnɛ mɛɛ yɛ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ nnɛ́í ripɔɔ mɛyɑ̃́ n níŋukusɛ kɑḿ nɛ nɔ́ kɑ. 11 Nɛni kɛyɑɑ nkɛ́ kɑpi Tɑfiti kuyu-i Nɔ́unɛ́yulɑlɛ mɑri, uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ, Upíimɑ. 12 Lɛ̃ kɑni yɛ́ nɛ u n céri yɛ nní: Nɔ́ kɛwɑ̃́ fɛnfɛ̃í lɛɛpɔ kɑpi kusɑ́ŋɑ́ɑ́ ḿ pílɛsi ɑpi kuhɔpi kɛcɑ́ɑ́ finsɛ. 13 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, piléécɑɑtumɛ picɔ ɑpi ufoí nkó kɛcɑ́ɑ́ kpɑ́pɔ ɑpi kulúi wɑi, ɑpi pɛɛ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi n yom tɛ 14 Uléécɑɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ipɑkɑrɛ te. Nkíŋniŋɛ nkɛ́ pɛ̃ kuu kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń lɑ kɛcɔpɛ n we.

Pisɛɛsẽ́ yɛ Pɛtɛlɛhɛm sĩ

15 Kɛ piléécɑɑtumɛ ɑpi pi rin-yɑ́ ɑpi kɛyómɛcɑɑ-mɛ̃ pɛlɛ, pisɛɛsẽ́ ɑpi pɛɛ símɑɑnɛ rɛ: Tɔkɛ́ Pɛtɛlɛhɛm hɑ. Li pisɛ rɛ tɔkɛ́ lɛlɛɛ n wɑ kɛ Upíimɑ uu rɔ́ n céreisɛ yɛ̃. 16 Api kei mɛkɛɛkɛɛ sĩ ɑpí hɑ Mɑɑri nɛ Yosɛfi lɛɛpɔ, kɛwɑ̃́ kɛn kuhɔpi kɛ́mɛɛ finu. 17 Kɑpi kɛ n yɛ̃́, ɑpi lɛ̃ kɛ uléécɑɑtumɛ uu kɛwɑ̃́ kɛ̃ nsímɛ́ n símisi kɛɛnkɛɛ. 18 Lɛ̃ kɛ pisɛɛsẽ́ ɑpi n símisi ɑi pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kutu pi n cɔ́lɛ̃ pírí wɑi. 19 Mɑɑri uu mmɛ̃ nnɛ́í ukɛfɑ-i múlú un nkɛcɑ́ɑ́ músu ńsɔnɛ. 20 Pisɛɛsẽ́ ɑpi lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ nkúlɛcee pɔlɔ. Api Uléécɑɑ rinyiri tɑɑ́sɛ ɑpi umɛyɔɔpi n yom tɛ u tíyɛsɛ ɑpi kóm ɑpi kɔ yɛnu nnyɑ. Linnɛ́í yɛ wɑ yɑrɛ lɛ̃ kɛ uléécɑɑtumɛ uu pi n símisi.

Pi Yeesu rinyíri hɛ

21 Siyɑ́ɑ sisɛɛi mɛmɑ́ɑ́, kɛwɑ̃́ kɛkéyɑɑ ɑkɛ tulu, ɑpi rinyíri kɛ hɛ rɛ Yeesu. Tinyíri tɛ̃ kɛ uléécɑɑtumɛ uu pi céesi Mɑɑri uu kɛlenɛ fɑpisi.

Pi Yeesu Uléécɑɑ kɛyɔ-i nyísɛ

22 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ituŋɛ ii tulu rɛ pikɛ́ inyɛ́kii wɑ pikɛ́ nɛ pimɛcirɛ hɛɛrɛ yɑrɛ kɑi Moisi isé kɛ́mɛɛ m pisɛ, Mɑɑri nɛ Yosɛfi ɑpi pɛɛ́ nɛ kɛwɑ̃́ Yerusɑlɛm kuyu sĩ tɛ pikɛ́ Upíimɑ kɛ nyísɛ. 23 Likumúŋɛ́ rɛ li Upíimɑ isé kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Upíimɑ yɛɛ kɛwɑ́ntisi foí te. 24 Api kɔ inyɔ́ɔnsɛ kɛ isé isɛ iyɛ̃ ii m pisɛ wɑi: Sikpéékpeepi sitɛ́ nɛ́ɛ ɑlɔ́ɔlɑ̃ síńsɑ́ ɑtɛ́ kɑpi yɛ́ nɛ wɑ.

25 Utisi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Simeyɔɔ yɛ pɛɛ Yerusɑlɛm-i welɛ. Utisi uyɛ̃ yɛ pɛɛ usoi sɔnɛ lɛ un Uléécɑɑ riwurɛ mɑ́ un uyɛ̃ kɑí pɛɛ m pisɛ rɛ ukɛ́ Isirɑyɛɛli yoriyɛ mɛ̃́. Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ pɛɛ ukɛmɛɛ́ welɛ. 26 Uléécɑɑ uú nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ tiki uú nɛ u símisi rɛ u yɛ́ uyɛ̃ kɛ Upíimɑ uu n wɛ́ɛ uu tumti nɛ uinipɛɛ yɛ̃ uu kɛlenɛ kpi. 27 Nfɑ́ɑsɔnɛ nn tíyɛsɛ Simeyɔɔ uu Uléécɑɑ kɛyɔ sĩ. Kɛ Yeesu pikɔ́ ɑpí nɛ u n hɑ́pɔ pikɛ́ inyɛ́kii iyɛ̃ kɛ isé ii m pisɛ wɑ, 28 Simeyɔɔ uu u kpísi, uu Uléécɑɑ pɑkɑrɛ uu rɛ:

29 Upíimɑ, tipɔ́nɔ́ɔ kɑɑ n yekei yɛ nkpéni lilɛ.

Pɔ́ fe ɑɑ nkpéni nɛ̃́ upɔ́kɛikɔ́ tíyɛ ɑm nkíŋniŋɛ-i kpi.

30 Likumúŋɛ́ rɛ nɛ nɛ inɛ́nípɛɛ pipɔ́yulɑlɛ yɛnlɛ.

31 Pɔ Uyóriyɛ kpíimɛlɛ ɑɑ isoipuri nnɛ́í kɛyu-i wɑi.

32 Uyɛɛ mɛtɛ́í mɛɛ yɛ́ n tíyɛsɛ kɛtẽ nnɛ́í ɑyu ɑɑ pɔ́ céru.

Uyɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ mpɔ́puri Isirɑyɛɛli rinyiri ɑrí tɑɑ́.

Lɛ̃ kɛ Simeyɔɔ uu Yeesu kɛcɑ́ɑ́ n símisi

33 Yeesu usɑɑ nɛ uuni ɑpi pírí wɑi nɛ lɛ̃ kɛ Simeyɔɔ uu Yeesu kɛcɑ́ɑ́ n símisi. 34 Simeyɔɔ uu ɑnɔ́ɔ sɔnɛ pi tikisɛ, uu Yeesu uni Mɑɑri mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ yɛ kɛwɑ̃́ nkɛ́ wɛ́ɛ rɛ kɛkɛ́ tíyɛsɛ pisoi mɛyɑ̃ pikɛ́ loó, pimɛyɑ̃ pikɛ́ kɔ Isirɑyɛɛli-i yisi. Kɛkɛɛ Uléécɑɑ linyísɛ-nyísɛ lɛɛ yɛ́ pisoi nɛ Uléécɑɑ kɛcɔpɛ m pɑ́sɑisɛnɛ. 35 U yɛ́ lɛ̃ kɛ pisoi mɛyɑ̃ ɑpi risɛ́ɛ́ nɛ pisifɑ-i m músu yɑ́mnɛ. Amɑ́ pɔ̃́ kɛuni, pɔ́ ntóósi kõ yɑrɛ kɛtɛ́hɛ kɑpi pɔ́ tuhu.

Antepu Aɑni kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́

36 Unɔ́si unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Aɑni yɛ kɔ pɛɛ́ welɛ. U ɑntepu lɛ. Fɑnuwɛɛli ukpére lo Asɛɛ kumɑrɛ-i. U pɛɛ kpurunulɛ ńsɔnɛ. Aŋmɛ̃ ɑsɛɛi kɛ u nɛ uulɑ pɛɛ n sɔ́ɔnnɛ unnɑŋɛ kɛ́mɛɛ ɑpi wɑ. 37 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, uu ikúmɑnnɔsi tonɛ uú hɑ nɛ ɑŋmɛ̃ kuwóó nɛ ɑfɛɛtɑɑni nɛ ɑnɑ tulu. Úu yɛ píkɑi Uléécɑɑ kɛyɔ riyɑ́, ɑmɑ́ kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ kuu yɛ Uléécɑɑ pikɛi n wɑi un ɑnɔ́ɔ pɑɑsi un welu. 38 Uu kumúŋɛ́ kpɛ-i Uléécɑɑ kɛyɔ-i hɑpɔ uu Uléécɑɑ pipɑkɑrɛ loni. Uu pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ pɛɛ m mɛ̃́ tɛ Uléécɑɑ ukɛ́ Yerusɑlɛm riyu lɔ kɛwɑ̃́ kɛ̃ nsímɛ́ símisi.

Nɑsɑrɛti kɛ́mɛɛ mɛpɛɛmɛ

39 Kɛ Yeesu pikɔ́ ɑpi lɛ̃ kɛ Upíimɑ isé ii m pisɛ rɛ pikɛ́ wɑ piwɑi ḿ mɑsí, ɑpí nɛ Kɑlilee u pɛlɛ, pikuyu Nɑsɑrɛti kɛ́mɛɛ. 40 Kɛwɑ̃́ ɑkɛ́ m pɑpisi kɛn kɔ ńnɑŋɛ kpɑ́lɛ̃. Mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ píimɑ kuú pɛɛ mɑ́, Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ in kɔ ukɛcɑ́ɑ́ we.

Yeesu yɛ ɑŋmɛ̃ kɛfi nɛ ɑtɛ́ mɑ́ uú nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ lompɔ

41 Ḿpɑ́ kuŋmɛ̃ kúye-i, Yeesu usɑɑ nɛ uuni yɛ̀ɛ̀ pɛɛ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ hɑlɛ Yerusɑlɛm-pɔ. 42 Kumúŋɛ́ kpɛ-i, Yeesu yɛ pɛɛ ɑŋmɛ̃ kɛfi nɛ ɑtɛ́ mɑ́lɛ. Usɑ́ɑ nɛ úni ɑpí nɛ u pɛ́nɛ ɑpi ɑnyɑ̃́ sĩ́ yɑrɛ kɑpi yɛ ń hɑ. 43 Kɛ ɑnyɑ̃́ ɑɑ n tɛnɛ, usɑ́ɑ nɛ úni ɑpi pɛlɛ, ɑmɑ́ Yeesu uu Yerusɑlɛm-i mɛ́suni, upikɔ́ ɑ́pi kɔ nkpɑ́ni céri. 44 Api músu rɛ Yeesu yɛ́ pipisencɔ pinyinɛ rintikilɛ, ɑpi sɔ́nɛ yɑrɛ kɛyɑ́ɑ kɛsɛ kumúŋɛ́, ɑpi pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pipimɑrɛcɔ nɛ pipisɑnɛ kɛ́mɛɛ piwɛ́lɑɑ u sĩ. 45 Amɑ́ ɑ́pi u yɛ̃, ɑpi Yerusɑlɛm-mɛ̃ pɛlɛ pin piwɛ́lɑɑ u nɔŋ́lɛ̃. 46 Api kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ Uléécɑɑ kɛyɔ-i u yɛnu un isé picélɑɑ kɛcɔpɛ tũ un kutu pi cɔlɛ̃ un kɔ nsímɛ́ pi písɛi. 47 Pírí kɛ Yeesu mɛsɔhɔ nɛ uɑnɔɔ mɛyɔ́ɔ́i ɑi pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kutu u n cɔ́lɛ̃ wɑ. 48 Kɛ usɑ́ɑ nɛ úni ɑpi u n yɛ̃́, ɑi pírí pi wɑi, úni uu u mɑɑ rɛ: Kɛnɛ́wɑ̃́, yo nnyɑ kɑɑ lɛ̃ wɑ? Tɔ́ nɛ upɔ́sɑ́ɑ yɛ pɛɛ pɔ́ wɛ́ɛ́silɛ kɛrɔ́wuu kɛn túúni. 49 Uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Yo nnyɑ kɑni nɛ́ wɛ́ɛ́si? Áni nyu rɛ li pisɛ rɛ kɛ́ unɛ́sɑ́ɑ pikɛi wɑɑ? 50 Amɑ́ ɑ́pi lɛ̃ kuu pi ḿ mɑ ɑsei kõ.

51 Yeesu uu pi tiki ɑpi Nɑsɑrɛti pɛlɛ. U pɛɛ usɑ́ɑ nɛ úni pɑkɑrɛlɛnlɛ. Úni uu kɔ mɛwɑi mɛ̃ nnɛ́í ukɛfɑ-i n wɑilɛ̃. 52 Yeesu uú m pelu, umɛsɔhɔ mɛn kpɑ́lɛ̃ un kɔ isoi sɔnɛ le, Uléécɑɑ nɛ sisoipipi inipɛɛ-i, Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ in kɔ ukɛcɑ́ɑ́ we.

3

Yohɑni Úniwolɛ yɛ Uléécɑɑ Nsímɛ́ yóólɛ̃

(Mɑtiyee 3:1-12; Mɑriki 1:1-8; Yohɑni 1:19-28)

1-2 Kumúŋɛ́ kunyinɛ-i, Uléécɑɑ uu Sɑkɑrii uŋmɑ́nɛ Yohɑni kucɛsi kóimɑ-i rinɔ́ɔ mɑɑ. Rɔm uyɔɔpi píimɑ kɑpi yɛ n sée rɛ Tipɛɛ yɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i iyɔ́ɔpi kɛ́mɛɛ ɑŋmɛ̃ kɛfi nɛ ɑnupũ piwɑi mɑsilɛ. Pɔnsi Pilɑti yɛɛ pɛɛ Yutee kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃, Erooti pɔ́ɔn Kɑlilee kɛkɔ́ kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃. Uumɑɑ Filipu yɛɛ pɛɛ Itumee nɛ Tɑrɑkoni sitẽ kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃, Lisɑniyɑ un Apitɛɛni kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃. Likumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Aɑni nɛ Kɑyifu ɑpí pɛɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ. 3 Yohɑni uu Yuritɛɛ ɑyu pikɔ́ɔ́nú loni un yóólɛ̃ tɛ: Ani mɛfinɛ consɛ, ɑni tíyɛsɛ pikɛ́ míni nɔ́ wolɛ Uléécɑɑ ukɛ́ nɔ́ɑnɛ́kópɛ nɔ́ sɑ́rɛi.

4 Ai wɑi yɑrɛ lɛ̃ kɛ ɑntepu Esɑyi uú pɛɛ uritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́i rɛ:

Usoi rinɔɔ yɛ ri tɛɛ kucɛsi kóimɑ-i n yóólɛ̃ tɛ:

Ani Upíimɑ ncee nyɔ́ɔnsɛ,

ɑni uicee tɛ̃iisɛ ikɛ́ kɛcirɛ wɑ.

5 Ahórɛ-horɛ nnɛ́í yɛ sírunɛ,

ɑkúú nɛ sikúúpi nnɛ́í ɑsi foru,

icée sikɔ́ɔ́nú nnɛ́í ɑsi tɛ̃́ii,

icée ɑhorɛ-horɛ nnɛ́í ɑɑ síru.

6 Ḿpɑ́ úye uu pɛɛ yɛ́nu rɛ Uléécɑɑ yɛ usoi riyu lɔlɛ.

7 Asoiwuí ɑɑ Yohɑni kɛ́mɛɛ n sɔ́nɑɑpɔ ukɛ́ míni pi wolɛ. Uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ ɑkpurii nnyɛ́! Wóo nɔ́ céesi rɛ nɔ́ fe ɑni Uléécɑɑ kɛtɑhɑi kɛɛ n tu kɑɑsɛ mɑ́? 8 Ani yɛ mɛwɑi mɛɛ n nyísɛlɛ̃ tɛ nɔ mɛfinɛ consɛ wɑ. Áni kɑpɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ m mɑ́ikɛɛ rɛ: Apirɑhɑm yɛɛ urɔ́sɑ́ɑyɑhɑ. Uléécɑɑ yɛ́ fe uu wɑisɛ ɑpɑrɛ nnyɛ́ nní ɑɑ pɑnsɛ Apirɑhɑm sipirɛ̃. 9 Isɔ isɔɔlu yɛ pilɛ ikɛ́ ɑléé sémni hɑ́i iníŋí-pɔ. Pi kuléé nkú kpɛɛ ɑ́ku ɑpipi sɔnɛ m mɑ́rɛi kénɛ ɑpi nnɑ-i sɑ́pɔ.

10 Asoiwuí ɑɑ pɛɛ u pisɛ rɛ: In lɛɛ ni, íye kɑi nkpéni pisɛ rɛ tɔkɛ́ wɑ? 11 Uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Úye un sitúkɑnkɑ sitɛ́ m mɑ́, li pisɛ rɛ ukɛ́ uyɛɛ úu m mɑ́ kɛsɛ hɛ, úye un kɔ ilukɛ m mɑ́, li pisɛ rɛ ukɛ́ uucɔ yɛɛ úu m mɑ́ hɛ.

12 Pilɑmpooyɔɔ́ ricuruu ɑpi símpɔ pikɛ́ míni pi wolɛ, ɑpi Yohɑni pisɛ rɛ: Urɔ́célɑɑ, íye kɑi pisɛ rɛ tɔ́ɔkɛ́ wɑ? 13 Uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Áni kɑpɛ yɛ lɛ̃ kɛ isé ii rinké rɛ pisoi pikɛ́ yɛ hɛ́ɛ́lɛ kɛcɑ́ɑ́ rilɑɑsɛ.

14 Pisɔ́ɔ́cɑ pɔ̃́ ticuruu ɑpi u pisɛ rɛ: Tɔ̃́ ní, íye kɑi pisɛ rɛ tɔkɛ́ wɑ? Uu pi mɑɑ rɛ: Áni kɑpɛ yɛ úkɑ siwóó yɔsí nɛ ńnɑŋɛ nɛ́ɛ ɑní nɛ nsímɛ́ liute wɑ́ɑ́nɑ́, ɑmɑ́ ɑni nɛ nɔ́inɛ́hɛ́ɛ́ ripɑ́.

15 Kuyu nnɛ́í yɛɛ pɛɛ tɑ́lɛ̃ tɛ lipíimɑ linyinɛ yɛ wɑinɛ. Ḿpɑ́ úye uu pɛɛ́ m músu rɛ nɛ́ɛ Yohɑni yɛɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. 16 Yohɑni uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Míni kɛ nɛ́ɛ nɛ nɔ́ wólɛ, ɑmɑ́ unyinɛ yɛɛ ńnɑŋɛ nɛ́ n fe yɛ sɔ́nti. Inɛ́soi íi tu rɛ kɛ́ uɑnɛ́ɛ́ri nŋmɛ fénnɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nɛ nnɑ kuu yɛ́ nɛ nɔ́ wolɛ. 17 U ukunipɛ-i kuhóólo kɑpi yɛ nɛ n cɑ́cɑi múílɛnlɛ ukɛ́ nɛ mɛpipi nɛ ɑcɔ́lɛ́ kóólɛnɛ. U mɛpipi risímɛ-i súúninɛ uu ɑyúi pɔ̃́ nnɑ mɛɛ ńn yɛ píkɑi n kpu kɛ́mɛɛ toroisɛ.

18 Yohɑni yɛ pɛɛ pisoi itisi kpɑriisɛlɛ un nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ pi símisi. 19 Erooti yɛ pɛɛ umɑ́rɛcɔ cirɛ unɔsi Erootiyɑti kpísilɛ uu kɔ mɛwɑi kópɛ mɛcɔ mɛyɑ̃ wɑpisi. Lɛ̃ nnɛ́í nnyɑ kɛ Yohɑni uú pɛɛ́ nɛ u cɛ́si. 20 Erooti uu kɔ mɛwɑi kópɛ mɛcɔ kpɑ́ uu Yohɑni kukpɑniilee wɑi.

Yohɑni yɛ Yeesu míni wolɛ

(Mɑtiyee 3:13-17; Mɑriki 1:9-11)

21 Kɑpi pisoi nnɛ́í míni piwólɛ ḿ mɑsí, ɑpi kɔ Yeesu ricuruu wolɛ. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kuu kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si, ɑi kɛyómɛ hɑ́nnɛ. 22 Nfɑ́ɑsɔnɛ nn ukɛcɑ́ɑ́ súiri yɑrɛ rilɔ́ɔlɑ̃, pin ti nyɑ́ni nɛ inípɛɛ. Tinɔ́ɔ ɑri kɛyómɛcɑɑ-pɔ mɑɑri rɛ: Pɔ́ɔ Kɛnɛ́pipi lɑlɑ kɛcirɛ. Ám yɛ kɛpɔ́cɑ́ɑ́ kṍ.

Yeesu Kirisi pikpurɛ ɑnyiri

(Mɑtiyee 1:1-17)

23 Aŋmɛ̃ ɑfɛɛtɑɑni kumúŋɛ́ kɛ Yeesu uu mɑ́ uú nɛ upikɛi koru. Yɑrɛ kɑpí pɛɛ m músu, u pɛɛ Yosɛfi kɛpipi lɛ. Yosɛfi un Elii kɛpipi, 24 Elii un Mɑtɑti kɛpipi, Mɑtɑti un Lefi kɛpipi, Lefi un Mɛlisi kɛpipi, Mɛlisi un Yɑnɑyi kɛpipi, Yɑnɑyi un Yosɛfi kɛpipi, 25 Yosɛfi un Mɑtɑtiyɑsi kɛpipi, Mɑtɑtiyɑsi un Amosi kɛpipi, Amosi un Nɑhum kɛpipi, Nɑhum un Esili kɛpipi, Esili un Nɑkɑi kɛpipi, 26 Nɑkɑi un Mɑɑti kɛpipi, Mɑɑti un Mɑtɑtiyɑsi kɛpipi, Mɑtɑtiyɑsi un Simeyi kɛpipi, Simeyi un Yosee kɛpipi, Yosee un Yotɑ kɛpipi, 27 Yotɑ un Yowɑnɑɑ kɛpipi, Yowɑnɑɑ un Resɑ kɛpipi, Resɑ un Soropɑpɛɛli kɛpipi, Soropɑpɛɛli un Sɑlɑtiyɛɛli kɛpipi, Sɑlɑtiyɛɛli un Neri kɛpipi, 28 Neri un Mɛlisi kɛpipi, Mɛlisi un Ati kɛpipi, Ati un Kosɑm kɛpipi, Kosɑm un Elimɑtɑm kɛpipi, Elimɑtɑm un Eri kɛpipi, 29 Eri un Yosuwee kɛpipi, Yosuwee un Eliyesɛɛ kɛpipi, Eliyesɛɛ un Sorim kɛpipi, Sorim un Mɑtɑtɑ kɛpipi, Mɑtɑtɑ un Lefi kɛpipi, 30 Lefi un Simeyɔɔ kɛpipi, Simeyɔɔ un Yutɑ kɛpipi, Yutɑ un Yosɛfi kɛpipi Yosɛfi un Yonɑm kɛpipi, Yonɑm un Eliyɑkim kɛpipi, 31 Eliyɑkim un Meleyɑ kɛpipi, Meleyɑ un Menɑ kɛpipi, Menɑ un Mɑtɑtɑ kɛpipi, Mɑtɑtɑ un Nɑtɑɑ kɛpipi, Nɑtɑɑ un Tɑfiti kɛpipi, 32 Tɑfiti un Sese kɛpipi, Sese un Opɛti kɛpipi, Opɛti un Poosi kɛpipi, Poosi un Sɑlɑ kɛpipi, Sɑlɑ un Nɑsɔɔ kɛpipi, 33 Nɑsɔɔ un Aminɑtɑpi kɛpipi, Aminɑtɑpi un Atimɛɛ kɛpipi, Atimɛɛ un Esirɔm kɛpipi, Esirɔm un Fɑrɛsi kɛpipi, Fɑrɛsi un Yutɑ kɛpipi 34 Yutɑ un Yɑkupu kɛpipi, Yɑkupu un Isɑɑki kɛpipi, Isɑɑki un Apirɑhɑm kɛpipi, Apirɑhɑm un Terɑ kɛpipi, Terɑ un Nɑhɔɔ kɛpipi 35 Nɑhɔɔ un Seruki kɛpipi, Seruki un Rɑkɑu kɛpipi, Rɑkɑu un Fɑlɛki kɛpipi, Fɑlɛki un Epɛɛ kɛpipi, Epɛɛ un Sɑlɑ kɛpipi, 36 Sɑlɑ un Kenɑm kɛpipi, Kenɑm un Aripɑkisɑɑti kɛpipi, Aripɑkisɑɑti un Sɛm kɛpipi, Sɛm un Nowee kɛpipi, Nowee un Lemɛki kɛpipi, 37 Lemɛki un Mɑtusɑlɛm kɛpipi, Mɑtusɑlɛm un Enɔki kɛpipi, Enɔki un Yerɛti kɛpipi, Yerɛti un Mɑlɑleyɛɛli kɛpipi, Mɑlɑleyɛɛli un Kenɑɑ kɛpipi, 38 Kenɑɑ un Enɔɔsi kɛpipi, Enɔɔsi un Sɛɛti kɛpipi, Sɛɛti un Atɑm kɛpipi, Atɑm un Uléécɑɑ kɛpipi.

4

Setɑni yɛ Yeesu peikɛɛ

(Mɑtiyee 4:1-11; Mɑriki 1:12-13)

1 Yeesu uu Yuritɛɛ nkoi-mɛ̃ n leeri Nfɑ́ɑsɔnɛ nn u yipɑɑlɛ̃. Nfɑ́ɑsɔnɛ nn u kpísi nń nɛ kucɛsi kóimɑ-mɛ̃ sĩ. 2 Setɑni uú hɑ kei u peikɛɛ siyɑ́ɑ ɑfɛɛnɑ. Úu siyɑ́ɑ sɛ̃ kɛ́mɛɛ líkɑ li. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ nkṹ nn u wɑi. 3 Setɑni uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Pɔn Uléécɑɑ Kɛpipi, ɑ rinɔ́ɔ ripɑrɛ ntí hɛ rikɛ́ ripɔ́lɔ́ kukpɔ́nɔ́. 4 Yeesu uu rinɔ́ɔ ku yɔ́su rɛ: Li rítɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Ái ilukɛ ŋmɑnɛ yɛɛ yɛ usoi nfɑ́ɑ hɛ.

5 Setɑni uú nɛ kɛlõ cɑ́cɑ́ u sĩ, uu mɛyéne mɛsɛ kɛtẽ nnɛ́í ɑyɔɔpiyu u nyísɛntɛ 6 uu u mɑɑ rɛ: Nɛ́ ɑyɔ́ɔpiyu nnyɛ́ nnɑŋɛ nɛ ɑmmulɛ pɔ́ hɛ. Anɛ́nípɛ-i kɑpi lɛ̃ nnɛ́í wɑ, nɛ́ fe ɑḿ uyɛ̃ kɑm ń lɑ hɛ. 7 Pɔn nɛ́ rinwulɑ ɑɑ nɛ́ yɑ́ɑ́si, lɛ̃ nnɛ́í yɛ́ lipɔ́kɔ́ wɑ. 8 Yeesu uu rinɔ́ɔ ku yɔ́su rɛ: Li rítɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Upíimɑ mɛcirɛ kóló kɑí nɛ sɑ́ rɛ usoi ukɛ́ riwulɑ ukɛ́ yɑ́ɑ́si.

9 Kuníri ɑku lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ u kpɑ́ú nɛ Yerusɑlɛm-pɔ, ɑkú hɑ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛcɑ́ɑ́ u tɔsi, ɑku u mɑɑ rɛ: Pɔn Uléécɑɑ Kɛpipi, ɑ kɛcɑ́ɑ́ nkɛ́-i mɛpɔ́círɛ risɑ́pɔ. 10 Likumúŋɛ́ rɛ li rítɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Uléécɑɑ yɛ́ upitumɛ rinɔ́ɔ hɛ

11 Api pɔ́ yéu

kupɔ́nɑ ɑ́ku kɑpɛ nɛ ripɑrɛ rinyinɛ rinkpɔ́u nnyɑ.

12 Yeesu uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Li rítɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Kɑpɛ Upíimɑ Upɔ́léécɑɑ peikɛɛ pɔkɛ́ ukɛtɔ yɛ̃. 13 Kɛ Setɑni uu mɛ́wee mpehẽ mpehẽ nɛ Yeesu m peikɛɛ, uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ nɛ kɛtɑɑ u wɑi un nɛ kɛpolɛ kɛcɔ mɛ̃́.

Yeesu yɛ upikɛi Kɑlilee kɛteni-i kórɑɑnɛ

(Mɑtiyee 4:12-17; Mɑriki 1:14-15)

14 Yeesu uu Kɑlilee kɛtẽ pɛlɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nnɑŋɛ nn ukɛcɑ́ɑ́ we. Urinyiri ɑri kɛtẽ kɛ̃ nnɛ́í kɔ́ɔ́nú. 15 Uu ɑyómɛyɑ́hɑɑlee-i n céési, ḿpɑ́ úye un ríyu u wɑisɛ.

Nɑsɑrɛti pikɔ́ yɛ Yeesu yɛ̀

(Mɑtiyee 13:53-68; Mɑriki 6:1-6)

16 Yeesu uu Nɑsɑrɛti-i kɑpí pɛɛ u rimmúlú uú hɑ nɛ pɑpisi pɛlɛ. Uu kɛwéntɛyɑɑ tuŋɛ́ kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i loni yɑrɛ kuu yɛ n lõ mɛcɔ. Uu yisi rɛ ukɛ́ Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́ɛ̃. 17 Api ɑntepu Esɑyi ritɛlɛ́ u múísɛ. Uu ripínnɛ uu yɛ́nu kei kɑi n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

18 Upíimɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛ kɛnɛ́mɛɛ welɛ.

U nɛ́ wɛ́ɛlɛ rɛ [kɛ́ pɛpɛɛ nɛ

mpɔ́ɔcɑɑi n tṹ ncɔ́ŋ pi lesɛ] kɛ́ kɔ píwɛkɔɔ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ

riyóó, kɛ́ pikpɑniikɔ́ símisi rɛ pi yɛ́ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ pi lesɛ,

ɑm kɔ pinyíyɛ símisi rɛ pi yɛ́ kɑm ɑpi yɛ yɛnu.

Am pɛ̃ kɑpi íwɛ n wɑi ŋmɛ́hɛrɛɛsɛ

19 tɛ kɛ́ kuŋmɛ̃ kpɛ̃ kɛ Upíimɑ uu uipɛɛlɛ́ɛ n nyísɛnɛ

nkɔ́ símisi.

20 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ rítɛlɛ́ pílɛsi uu ukɛikɔ́ ri múísɛ uú tonɛ. Pisoi pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i ń we ɑpi inípɛɛ u wii. 21 Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nléécɑɑsimɛ́ mmú kɑni nní n kṍ, nɛni kɛ rinɔ́ɔ tɛ̃ ɑri li. 22 Anɔ́ɔ nyɛ̃ kɛ Yeesu uu m mɑ́ikɛɛ ɑɑ ḿpɑ́ úye loni, ɑi pírí pi wɑi kuú nɛ nsímɛ́ sɔnɛ mmú n símisi, ɑpi yɛ pɛɛ mɑɑ rɛ: In nɛ Yosɛfi Kɛpipii? 23 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Nɛ nyu rɛ nɔ́ kɛnyɑ́rũ kɛɛ n tee rɛ “Upɔisɛ, ɑ mɛpɔ́círɛ pɔisɛ” nɛ́ mɑlɛ. Nɔ́ kɔ nɛ́ mɑɑ rɛ: Tɔ konlɛ lɛ̃ nɛ lɛ̃ kɑɑ Kɑpɛrinɑwum-pɔ n wɑpisi. A kɔ limɛcɔ kupɔ́yu-i wɑpisi. 24 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kpɑ́ rɛ: Asei kɑm nɔ́ símisinɛ: Ápi yɛ ɑntepu úkɑ kusɑ́nɛ yɔsí ukuyu cirɛ-i. 25 Asei kɑm nɔ́ símisi, pikúmɑnnɔsi yɛ pɛɛ Elii kumúŋɛ́ piyɛlɛ Isirɑyɛɛli-i, kɛ nkpei nn n wɑ ɑŋmɛ̃ ɑtɑɑni nɛ kuwɛ́lɛ́ kumúŋɛ́, nkṹ píimɑ nn kuyu nnɛ́í loni. 26 Uléécɑɑ úu pikúmɑnnɔsi pɛ̃ unyinɛ kɛ́mɛɛ Elii tũ, insɑ́ uyɛɛ Sitɔɔ kɛtẽ kɛ́mɛɛ Sɑrɛpitɑ-pɔ ń we. 27 Piyɔ̃́ yɛ kɔ pɛɛ kulúi welɛ Isirɑyɛɛli-i ɑntepu Elisee kumúŋɛ́, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, piukɑ úu wolɛ ukɛ́ fũ, insɑ́ Sirii ukɔ́ Nɑɑmɑ mɛcirɛ.

28 Kɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i ń we ɑpi lɛ̃ n kṍ, kuwɔ́i ɑku pi wɑi. 29 Api yisi ɑpi u tɔrɔi ɑpí nɛ kuyu lelu, ɑpí nɛ rikúú tɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɛ pikuyu ɑku m mɔ́mɑɑlɛ̃ tɑɑ́ rɛ pikɛ́ hɑ kei-pɔ u rilɑ́umɛ. 30 Amɑ́ uu nnɑ́nnɑ́ri wɑi uu pikɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ tiki uu tɔ́mpɔ.

Unírihélɑɑ unyinɛ nsímɛ́

(Mɑriki 1:21-28)

31 Yeesu uu pɛɛ Kɑlilee kɛtẽ kɛ́mɛɛ Kɑpɛrinɑwum-pɔ sĩ. Uu kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ pisoi Nléécɑɑsimɛ́ céési. 32 Umɛcélɑɑ yɛ pɛɛ pírí pi welɛ, liriyíkí rɛ u céésilɛ nɛ ńnɑŋɛ. 33 Kuyómɛyɑ́hɑɑlee kɛ́mɛɛ, unírihélɑɑ unyinɛ un we. Uu pipupukɛɛ kɑ́pɑ́ɑ́. 34 Ah! Ń-ye kɑɑ́ nɛ rɔ́ wɛ́ɛ́si, Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu? Pɔ kɑlɛ rɛ pɔkɛ́ rɔ́ nɑ̃́ɑ? Nɛ pɔ́ nyulɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ pɔ́ wɛ́ɛlɛ uu iyɑɑ yekei. 35 Yeesu uú nɛ ku cɛ́si uu ku mɑɑ rɛ: A risɛ́ɛ́ ɑɑ usoi uyɛ̃ kɛ́mɛɛ́ lelu. Kuníri ɑku pisoi kɛcɔpɛ kɛtẽ u tɑpu ɑku pɛɛ ukɛmɛɛ́ lelu ɑ́ku líkɑ u wɑ. 36 Ai pinnɛ́í nnɔ́ɔ yipu ɑpi pimɛcɔpɛcirɛ m mɑ́ikɛɛnɛ rɛ: kpí! Nsímɛ́ ń-ye mpuri yɛ mmú? Usoi nkó yɛ ɑníri rinɔ́ɔ hɛlɛ nɛ ńnɑŋɛ ɑɑ́ lelu. 37 Api Yeesu rinyiri nɛ kɛtẽ kɛ̃ nnɛ́í kɔ́ɔ́nú.

Yeesu yɛ pitóikɔ́ kulúi pɔisɛ

(Mɑtiyee 8:14-17; Mɑriki 1:29-34)

38 Yeesu uu Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee-i léeri uu Simɔɔ kɛyɔ sĩ, Simɔɔ ulɔ́hɔ́ni ipiŋɛ in mɛyɑ̃́ tolú lin u pɛkɛsi. Apí nɛ Yeesu téni rɛ ukɛ́ u pɔisɛ. 39 Uu ukɛcɑ́ɑ́ pɛ, uu kupiŋɛtoi rinɔ́ɔ hɛ nɛ kuwɔ́i, kupiŋɛtoi ɑku u kpɑ̃́ii, uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ yisi uu pikɛcɑ́ɑ́ pɑí.

40 Ituŋɛ mɛlólɛ́-mɑɑ́, pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ itói ncɔpuri pitoikɔ́ m mɑ́ ɑpí nɛ Yeesu pi lɛɛpɔ. Uu ḿpɑ́ úye kɛcɑ́ɑ́ ɑnípɛ lɑɑ uu pi péisɛ. 41 Aníri ɑɑ kɔ pisoi mɛyɑ̃ kɛ́mɛɛ́ lelu ɑn pupukɛɛ rɛ: Pɔ́ɔ Uléécɑɑ Kɛpipi. Amɑ́ Yeesu uú nɛ ɑ cɛ́si uu nsímɛ́ nɛ ɑ yulu, ɑníri ricuruu yɛ nyu rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ.

Yeesu yɛ Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee-i Nléécɑɑsimɛ́ yóólɛ̃

(Mɑriki 1:35-39)

42 Kɑi n weesi, Yeesu uu kuyu lelu uu kei kɛ úkɑ úu ń we sĩ. Tisoiwuí ɑri piwɛ́lɑɑ u loni. Kɑpi u n lɛɛpɔ, ɑpí n lɑ yɑrɛ ukɛ́ pikɛkúrí n we, úu kɑpɛ pi riyɑ́. 43 Amɑ́ Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Li pisɛ rɛ kɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi Nsímɛ́ Kɛcirɛ ɑyu ɑcɔ símisi. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu nɛ́ tummɛ. 44 Uu Kɑlilee Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee-i Nléécɑɑsimɛ́ n símisi.

5

Yeesu yɛ pipirɛtiki foí séi

(Mɑtiyee 4:18-22; Mɑriki 1:16-20)

1 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɛ Yeesu uu Kenesɑrɛti kupiyɛ ritimɛ nyɛnu, pisoi pin u kɑ́lɑɑpɔ rɛ pikɛ́ Nléécɑɑsimɛ́ kutu ricɔ. 2 Uu ɑ́ninɔi ɑtɛ́ kuritimɛ yɛnu, pikpíntomɛ́cɔ́pii pin ɑkɛmɛɛ léemɛ ɑpi piɑnyɛŋ́ n hɛɛrɛ. 3 Yeesu uu kúninɔi kusɛ-i loni ɑí nɛ sɑ́ Simɔɔ kukɔ́. Uu u mɑɑ rɛ ukɛ́ nɛ nkɑ́ripi ritímɛ kɛtɑɑ wɑ. Yeesu uu kúninɔi kɛ́mɛɛ tonɛ uu risoiwuí icélɑɑ koru.

4 Kuu nsímɛ́ m mɑsí, uu Simɔɔ mɑɑ rɛ: A nɛ kúninɔi kɛcímɛ́-cimɛ́-mɛ̃ hɑ, nɔ́ nɛ pipɔ́séncɔ ɑni pɛɛ nɔ́ɑnɛ́nyɛŋ́ fóm ɑni ikpíntomɛ́ cɔ́pii. 5 Simɔɔ uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Sɑ́ɑ, kɛsinɛ nkɛ́ nnɛ́í kɑri kɛisi ɑ́ri kɔ pɛɛ líkɑ yɛ̃. Amɑ́ kɑi nní pɔ́ɔ rɛ kɛ́ ɑnyɛŋ́ fṍ, nɛ́ fṍ. 6 Api ɑnyɛŋ́ fóm ɑpi ikpíntomɛ́ pɑɑ́lɑ íi kumúŋɛ́ mɑ́, ɑnyɛŋ́ ticuruu ɑɑ́ n cɛ́ɛ́rii. 7 Api pipisencɔ pɛɛ kúninɔi kucɔ-i ń we séiri rɛ pikɛ́ pi lɛ̃́. Pɛ̃ ɑpí hɑpɔ ɑpi ɑ́ninɔi kɛtɛ́ ikpíntomɛ́ yipu, ɑ́ninɔi ricuruu ɑn lɑ ɑkɛ́ mirii. 8 Kɛ Simɔɔ Piyɛɛ uu lɛ̃ n yɛ̃́, uu Yeesu kɛyu-i wúlɑ uu rɛ: Upíimɑ, ɑ nɛ kɛtɑɑ nɛ́ wɑ, nɛ ukópɛkɔɔ́ lɛ! 9 Iwɑmɛ yɛ Simɔɔ nɛ pɛ̃ ticuruu pɛɛ ukɛkúrí ń we wɑlɛ, ikpíntomɛ́ píimɑ iyɛ̃ kɑpi kɛyɑ́ɑ kɛ̃ n cɔ́pii nnyɑ. 10 Lɛ̃ cirɛ kɑi kɔ Simɔɔ pisencɔ Yɑkupu nɛ Yohɑni nɛ Sepetee sipipi wɑ. Amɑ́ Yeesu uu Simɔɔ mɑɑ rɛ: Iwɑmɛ íi kɑpɛ pɔ́ wɑ. Kɑí nɛ nɛni rimpɑ́, nɛ́ tíyɛsɛ ɑɑ pisoi pɛɛ yɛ́ nɛ́ rintíki wɛ́ɛ́si. 11 Api pɛɛ piɑninɔi nɛ kɛtẽ-mɛ̃ sĩ, ɑpi ḿpɑ́ yo yɑ́ ɑpi Yeesu tiki.

Yeesu yɛ uyɔ̃́ unyinɛ pɔisɛ

(Mɑtiyee 8:1-4; Mɑriki 1:40-45)

12 Kɛ Yeesu uu kuyu kunyinɛ-i ń we, utisi unyinɛ yɛɛ kɛyɔ̃́ m pɔ́ɔ́lú uú hɑpɔ. Kuu Yeesu n yɛ̃́, uu kɛteni-i pɑ uu kɛ́yu kɛtẽ tuhu uú nɛ u téni rɛ: Upíimɑ, pɔn n lɑ, pɔ́ nɛ́ wolɛ ɑm funi. 13 Yeesu uu kunípɛ sɑɑpɔ uu u cɑ uu rɛ: Nɛ lɑlɛ, ɑ peí! Kɛyɔ̃́ ɑkɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ tɛnɛ. 14 Yeesu uu rinɔ́ɔ u hɛ rɛ: Kɑpɛ úkɑ nsímɛ́ mmú símisi. Amɑ́ ɑ hɑ mɛpɔ́círɛ uyɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ nyísɛ ukɛ́ yɛ̃́ lɛ̃ kɑɑ ń we, ɑɑ limɛmɑ́ɑ́ ihɛɛ hɛ ɑɑ́ nɛ mɛpɔ́círɛ nyɔ́ɔnsɛ yɑrɛ kɑi Moisi isé kɛ́mɛɛ m pisɛ, ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ̃́ tɛ pɔ peí. 15 Yeesu rinyiri ɑri pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kuyu n kɔ́ɔ́núlɛ̃ hɑ́i, ɑsoiwuí ɑɑ yɛ u kɑ́lisi ɑkɛ́ unsímɛ́ kutu ricɔ ukɛ́ kɔ nɛ ɑitoi ɑ pɔisɛ. 16 Amɑ́ Yeesu uu yɛ kei kɛ pisoi ɑ́pi ń we sĩ uú hɑ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si.

Yeesu yɛ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ kɛnyinɛ pɔisɛ

(Mɑtiyee 9:1-8; Mɑriki 2:1-12)

17 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɛ Yeesu uú we un pisoi céési. Pifɑrisi nɛ pɛpɛɛ isé n nyu pin ukɛkúrí tṹ. Kɑlilee nɛ Yutee sitẽ ɑyu-i nɛ Yerusɑlɛm kɑpi léenti. Upíimɑ nnɑŋɛ yɛ pɛɛ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ welɛ, un nɛ pisoi pɔisɛntɛ. 18 Pisoi pinyinɛ ɑpí hɑpɔ pin kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ risɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ wɑilɛ̃. Api wɛ́ɛ́si lɛ̃ kɑpi yɛ́ nɛ kɛ́yɔ kɛ-i n lompɔ pikɛ́ Yeesu kɛyu-i kɛ yekei. 19 Amɑ́ ɑ́pi ceri mɛ̃ kɑpi yɛ́ nɛ kɛ n lompɔ, kɛ pisoi ɑpi kulúi n tɔsí nnyɑ. Apí nɛ itúhɑɑ kɛcɑ́ɑ́ kɛ tɑɑ́, ɑpi itúhɑɑ péré, ɑpí nɛ risɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ tɛ̃ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ kɛcɔpɛ Yeesu kɛyu-i cɛ́pisɛpɔ. 20 Kɛ Yeesu uu pinfɑtɛnɛ n yɛ̃́, uu utóikɔ́ mɑɑ rɛ: Nɛ ɑpɔ́kópɛ pɔ́ sɑ́rɛi. 21 Isé picélɑɑ nɛ Pifɑrisi ɑpi kɛmúŋɛ́ loni, pin tee rɛ: Usoi úye kɛcirɛ yɛ nkó un Uléécɑɑ lɑ́misi? Wóo yɛ́ fe ukɛ́ ɑkópɛ sɑ́rɛi? Uléécɑɑ mɛcirɛ yɛɛ yɛ́ fe. 22 Yeesu uu pinfɑsimɛ́ cérupɔ uu pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni nfɑsimɛ́ mmú mpuri mɑ́? 23 Anɔ́ɔ nnyɛ́ kɛtɛ́ kɛcɔpɛ, ríye tɛɛ fɑ́kú nɛ ricɔ. Kɛ usoi uu yɛ́ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ ḿ mɑɑ rɛ: Nɛ ɑpɔ́kópɛ pɔ́ sɑ́rɛi nɛ́ɛ kuu yɛ́ kɛ ḿ mɑɑ rɛ: A yisi ɑ sɔ́nɛ? 24 Nɛ lɑ pɔkɛ́ céri rɛ Usoi Kɛpipi yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ kɛkɛ́ nɛ pisoi ɑkópɛ pi sɑ́rɛi. Uu pɛɛ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ rinɔ́ɔ hɛ rɛ: A yisi ɑ ripɔ́sɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ pílɛsi ɑɑ́ kulu. 25 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, usoi uu ḿpɑ́ úye kɛyu-i yisi uu risɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ tɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑpí pɛɛ u n finsɛlɛ̃ sɑkɑɑ, uu nkúlɛcee pɔlɔ un Uléécɑɑ rinyiri tɑɑ́sɛlɛ̃. 26 Ai ḿpɑ́ úye nnɔ́ɔ yipu. Api Uléécɑɑ rinyiri tɑɑ́sɛ, iwɑmɛ ii pi súúni pin tee rɛ: Tɔ nɛni mɛwɑi kɛcirɛ yɛ̃!

Yeesu yɛ Lefi sée rɛ ukɛ́ u ritiki

(Mɑtiyee 9:9-13; Mɑriki 2:13-17)

27 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu léeri, uu ulɑmpooyɔɔ́ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Lefi yɛnu un lɑmpoo kɛyɔ́ɔ-i tṹ. Yeesu uu u mɑɑ rɛ: A nɛ́ ritiki. 28 Lefi uu yisi uu linnɛ́í yɑ́ uu u tiki. 29 Lefi uu limɛmɑ́ɑ́ ilukɛ kɛcirɛ ukɛyɔ-i u wɑi. Pilɑmpooyɔɔ́ mɛyɑ̃ nɛ pisoi picɔ pin kɛsẽ́ kɛlukɛ kɛ-i we. 30 Ái nɛ Pifɑrisi nɛ isé picélɑɑ risɑ́, ɑpi Yeesu pipirɛtiki mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɛ nɔ́ nɛ pilɑmpooyɔɔ́ nɛ pikópɛkɔɔ́ ɑni kɛsẽ́ le? 31 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Pisoi pɛɛ isɑrɛ n lɑ́ɑ́rú ɑ́pi upɔisɛ pisɛ, ɑmɑ́ pitóikɔ́ pɛɛ upɔisɛ pisɛ. 32 Ám kɑ rɛ kɛ́ pisoi pɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃ sée, ɑmɑ́ pikópɛkɔɔ́ nnyɑ kɑḿ kɑ rɛ pikɛ́ pimɛfinɛ consɛ.

Yeesu yɛ ɑnɔ́ɔpɑhɑɑ nsímɛ́ wɑi

(Mɑtiyee 9:14-17; Mɑriki 2:18-22)

33 Pisoi pinyinɛ ɑpi Yeesu mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɛ Yohɑni pipirɛtiki nɛ Pifɑrisi ɑpi yɛ ɑnɔ́ɔ pɑɑsi ɑpi yɛ kɔ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si ḿpɑ́ píyei. Amɑ́ pɔ̃́ pipirɛtiki pin le pin kɔ níru? 34 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Nɔ músu rɛ usoi yɛ́ unɔ́si kpísi un we, upisɑnɛ ɑpi pɛɛ ɑnɔ́ɔ pɑɑsii? Aɑi, mmɛ̃ ńn we. 35 Li yɛ́ kɑm ɑpi kumúŋɛ́ kunyinɛ-i unɔ́sikɔ́ uyɛ̃ pikɛcɔpɛ lesɛ ɑpí nɛ tɔ́mpɔ. Pɛɛ́ uyɛ-i kɑpi yɛ́ pɛɛ ɑnɔ́ɔ pɑɑsi.

36 Yeesu uu kɛnyɑ́rũ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Úkɑ úu yɛ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ fɑlɛ kɛpɑmpi nɛ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kpurɛ tɑ́pisi. Lin lɛ̃ n wɑ, kusɑ́ŋɑ́ɑ́ fɑlɛ kuu lɛ̃ ticɛɛ́ri, kɛpɑ́mpi kɛ̃ kuu n lésɛ ɑ́kɛ kɔ kukpurɛ kɛ́mɛɛ wɑinɛ. 37 Úkɑ úu yɛ pítɑ pelẽ kukónɛnuŋ́ kpurɛ-i súũ. Lin lɛ̃ n wɑ, pítɑ pɛ̃ nɛ yɛ ɑnúŋ́ tikpɑ́fúsɛlɛ, ɑi wɑi pítɑ nɛ liɑnúŋ́ yɛ mɛ́woo wɑ. 38 Amɑ́ ɑnúŋ́ fɑlɛ-i kɑpi yɛ pítɑ pelẽ súũ. 39 Úkɑ úu yɛ kɔ pítɑ fɑlɛ kɑ́ipi un pipelẽ pinírɛ́ m mɑsí. Pi yɛ rɛ pipelẽ pɛɛ pikɛcirɛ.

6

Yeesu yɛɛ kɛwéntɛyɑɑ ute

(Mɑtiyee 12:1-8; Mɑriki 2:23-28)

1 Kɛwéntɛyɑɑ tuŋɛ́ kɛnyinɛ kɛ Yeesu uu kɛcɑrɛ kɛ́mɛɛ sɔ́nɛ un tɔ́su. Upipirɛtiki ɑpi mɛpipi n kpééni pin piɑnipɛ-i tɛkɛisɛ pin tɑkɑi. 2 Pifɑrisi pinyinɛ ɑpi pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni lɛ̃ kɛ isé ii ḿ mɑɑ rɛ pisoi ɑ́pi kɑpɛ yɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ wɑ wɑi? 3 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ ɑ́ni lɛ̃ kɛ Tɑfiti uu kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ nkṹ nn u nɛ upikɔ́ n wɑ kɛɛnlɛ̃, nɛ́ɛ yo? 4 U Uléécɑɑ kɛyɔ-i lonlɛ uu ɑkpɔ́nɔ́ kɑpi Uléécɑɑ n yekei kpísi uu le, uu kɔ upikɔ́ pɑ, lin kɔ nɛ irɔ́sé-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ŋmɑnɛ pɛɛ yɛ́ fe ɑpi ɑ le. 5 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɛ̃́, Usoi Kɛpipi, nɛ́ɛ kɛwéntɛyɑɑ ute.

Utisi uyɛɛ kunípɛ kópɛ m mɑ́

(Mɑtiyee 12:9-14; Mɑriki 3:1-6)

6 Kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ kɛcɔ kɛnyinɛ, Yeesu uu kuyómɛyɑ́hɑɑlee kunyinɛ-i loni un pisoi céési. Uu kei utisi unyinɛ lɛɛpɔ nɛ kunípɛ lukɛ-lukɛ kópɛ. 7 Isé picélɑɑ nɛ Pifɑrisi ɑpi Yeesu kutu n cɔlɛ̃ pikɛ́ yɛ̃́ in tɛ u yɛ́ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ usoi pɔisɛ, likumúŋɛ́ rɛ pi pɛɛ kɛwɑ́ɑ́nɑ́ wɛ́ɛ́silɛ pikɛ́ nɛ ɑkópɛ u n lɑpɑɑsɛ. 8 Amɑ́ Yeesu yɛ pɛɛ pinfɑsimɛ́ cérilɛ. Uu unípɛkópɛkɔɔ́ mɑɑ rɛ: A yisi ɑ nyɛrɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ pɔ́ yɛ̃́. Utisi uu yisi uu nyɛrɛ. 9 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɛ nɔ́ pisɛ rɛ íye kɑi irɔ́sé kɛ́mɛɛ pisɛ? Li pisɛ rɛ tɔkɛ́ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ lisɔnɛ nɛ́ɛ likópɛ wɑ? Tɛ tɔkɛ́ usoi nfɑɑ lɔ nɛ́ɛ tɔkɛ́ u kpu? 10 Uu pinnɛ́í nyɑ́nɛi uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ usoi uyɛ̃ mɑɑ rɛ: A kupɔ́nípɛ rituŋɑ́mɛ. Uu kunípɛ tuŋɑ́pɔ, kunípɛ ɑku pélu. 11 Amɑ́ ɑi mpí pɔ̃́ tóósi ɑpi pimɛcɔpɛcirɛ n kɛŋɛnɛ pin lɛ̃ kɑpi yɛ́ nɛ Yeesu n wɑ tɑikɛɛ.

Yeesu yɛ pitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ wɛ́ɛ

(Mɑtiyee 10:1-4; Mɑriki 3:13-19)

12 Yeesu uu likumúŋɛ́ kpɛ-i kɛkúúpi tɑɑ́ rɛ ukɛ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Kɛsinɛ nnɛ́í kuu kei tonɛ un Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si. 13 Kɑi n weesi, uu upipirɛtiki séi, uu pikɛcɔpɛ kɛfi nɛ pitɛ́ wɛ́ɛ uu pi séi rɛ pitumɛ. 14 Pɛpɛɛ Simɔɔ kuu rinyíri n hɛ rɛ Piyɛɛ nɛ uyɛ̃ uwɑ̃ Antiree nɛ Yɑkupu nɛ Yohɑni nɛ Filipu nɛ Pɑtelemii 15 nɛ Mɑtiyee nɛ Tomɑɑ, nɛ Alifee kɛpipi Yɑkupu nɛ Simɔɔ yɛɛ ukuyu ń lɑ 16 nɛ Yɑkupu kɛpipi Yutɑsi Isikɑriyɔɔti yɛɛ ń kɑ uu kɛpirɛ Yeesu yɑ́i.

Yeesu yɛ céésilɛ un kɔ itói pɔisɛ

(Mɑtiyee 4:23-25; 5:1-12)

17 Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi kɛkúúpi cɛpimɛ ɑpi kutẽ mmɛ́ weri, kei kɛ upipirɛtiki mɛyɑ̃ ɑpi ń we. Yutee kɛtẽ nnɛ́í pisoi mɛyɑ̃ pin kɔ kei we, nɛ Yerusɑlɛm pikɔ́ nɛ Tiiri nɛ Sitɔɔ mɛnimɑɑ ritimɛ ɑyu pikɔ́. 18 Pi cɑ́pinɛmɛlɛ pikɛ́ Yeesu icélɑɑ kutu ricɔ, ɑpi kɔ piitoi pi pɔisɛ. Pɛ̃ kɛ ɑníri ɑɑ m pɛkɛsi ɑpi pélu. 19 Ḿpɑ́ úye uu nɑ́ɑ́si ukɛ́ u ricɑ, liriyíkí rɛ u pɛɛ ńnɑŋɛ nnyinɛ mɑ́lɛ un nɛ pinnɛ́í pɔisɛntɛ.

Ńnɑrɛ nɛ píwɛlukɛ

20 Yeesu uu upipirɛtiki inípɛɛ wii uu rɛ:

Nɔ́ mpí nɔ́ɔ nní íwɛ m mɑ́, nɔ pínɑrɛkomɛ lɛ.

Nɔ́ɔ Uléécɑɑ iyɔɔpi te.

21 Nɔ́ mpí nɔ́ɔ nní nkṹ n tṹ,

nɔ pínɑrɛkomɛ lɛ, nɔ kɛyɑ́ɑ lɛpunɛ.

Nɔ́ mpí nɔ́ɔ nní n téni, nɔ kɛyɑ́ɑ sɛ́nnyinɛ.

22 In tɛ pisoi yɛ nɔ́inɛ́puri yulu,

ɑpi nɔ́ lɑ́kɑsɛ, pin lɑ́misi pin

kɔ nɔ́nnɛ́kópɛ símisi rɛ nɔ Usoi Kɛpipi nɛ kɛfɑ tɛnɛ nnyɑ,

nɔ pínɑrɛkomɛ lɛ.

23 Tikpɑ́kɑ́rɑ́ tɛ̃ ticɔ kɛ pipisɑɑ ɑpí pɛɛ ɑntepuyɛ wɑ. In tɛ lɛlɛɛ nɔ́ lɛɛmɛ, nɔ́rinɛ́pɔ́ɔ rikɛ́ n lɑ́ɑ́rú, ɑni nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ cɔ, nɔ́inɛ́hɛɛ yɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ piyɛlɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́.

24 Amɑ́ nɔ́ mpí nɔ́ɔ nní ḿ mɑ́, íwɛ kɑni topori,

nɔ nɔ́nnɛ́nɑrɛ pilukɛ mɑsilɛ.

25 Nɔ́ mpí nɔ́ɔ nɛni nní n lɛpɑɑlɛ̃, íwɛ kɑni topori,

nkṹ yɛ sɔ́ntilɛ nkɛ́ nɔ́ wɑ.

Nɔ́ mpí nɔ́ɔ nɛni nní n sɛ́nnyi, íwɛ kɑni topori,

nɔ mpɔ́ɔcɑɑi-i loninɛ ɑni ténisi.

26 In tɛ ḿpɑ́ úye yɛ nɔ́nnɛ́sɔnɛ símisi, íwɛ kɑni topori,

likumúŋɛ́ rɛ lɛ̃ kɛ pipisɑɑ ɑpí pɛɛ ɑntepuyɛ nɔɔmɛ wɑi.

Ani nɔ́pinɛ́lɑ́ɑrɔ n lɑ

(Mɑtiyee 5:38-48; 7:12ɑ)

27 Nɔ́ɔ nní kutu nɛ́ n cɔ́lɛ̃, nɛ nɔ́ símisilɛ rɛ ɑni nɔ́pinɛ́lɑ́ɑrɔ n lɑ, ɑni pɛpɛɛ nɔ́ n yúlu lisɔnɛ n wɑi, 28 ɑni pɛpɛɛ ɑwééri nɔ́ n wɑi ɑnɔ́ɔ sɔnɛ ritikisɛ, ɑni pɛpɛɛ íwɛ nɔ́ n wɑi kɛcɑ́ɑ́ n welu. 29 In tɛ usoi yɛ kumɔ́rí kusɛ-i kɛpɛsɛ pɔ́ tɔ, ɑ kutɔ́rɔɔ u rituŋɑ́, usoi un kupɔ́kpɛ́lɛnku pɔ́ n yɔsíé, ɑ tíyɛsɛ ukɛ́ kɔ kɛpɔ́túkɑnkɑ tene kpísi. 30 Ḿpɑ́ úye yɛɛ linyinɛ pɔ́ we ɑ li u hɛ, úye un kɔ lipɔ́kɔ́ linyinɛ pɔ́ n yɔsí, kɑpɛ li u korí. 31 Lɛ̃ kɑni ń lɑ picɔ pikɛ́ nɔ́ wɑ, ɑni yɛ limɛcɔ pi wɑ. 32 In tɛ pɛpɛɛ nɔ́ ń lɑ ŋmɑnɛ kɑní lɑ, ihɛ́ɛ́ íye icɔ kɑni pɛɛ mɛ̃́. Pikópɛkɔɔ́ ricuruu yɛ pɛpɛɛ pi ń lɑ lɑlɛ. 33 In tɛ pɛpɛɛ lisɔnɛ nɔ́ n wɑi ŋmɑnɛ kɑni yɛ lisɔnɛ wɑ, ihɛ́ɛ́ íye icɔ kɑni pɛɛ mɛ̃́? Pikópɛkɔɔ́ yɛ̀ɛ̀ kɔ lɛ̃ wɑlɛ. 34 In tɛ nɔ tɑ́lɛ̃ tɛ pɛ̃ kɑni n lonsɛ yɛ́ nɔ́ hɛ́ɛlɛ, ihɛ́ɛ́ íye icɔ kɑni pɛɛ mɛ̃́? Pikópɛkɔɔ́ ricuruu yɛ̀ɛ̀ pikópɛkɔɔ́ lonsɛlɛ pin tɑ́lɛ̃ tɛ pi yɛ́ lɛ̃ kɑpi n lonsɛ ritísí linyinɛ pi hɛ́ɛ́lɛ. 35 Amɑ́ nɔ́ɔkɛ́ nɔ́pinɛ́lɑ́ɑrɔ n lɑ, ɑni lisɔnɛ pi n wɑi. Áni kɑpɛ yɛ n tɑ́lɛ̃ tɛ pi yɛ́ nɔ́ hɛ́ɛ́lɛ ɑni kɛlenɛ pi lonsɛ. Nɔ́ ihɛ́ɛ́ kɛcirɛ yɛ̃ ɑni pɔ́lɔ́ Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ n tṹ sipipi, likumúŋɛ́ rɛ u pɛpɛɛ ɑ́pi rícere m mɑ́ nɛ pisoi kpɑ́kɑ́rɑ́ lɑlɛ. 36 Ani yɛ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ íwɛ ténɑɑnɛ yɑrɛ kɛ Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ uu yɛ íwɛ nɔ́ n tẽ́ mɛcɔ.

Ái we rɛ tɔkɛ́ yɛ picɔ ɑkópɛ m pɑlɛ̃

(Mɑtiyee 7:1-5)

37 Áni kɑpɛ yɛ picɔ ɑkópɛ m pɑlɛ̃, Uléécɑɑ úu kɑpɛ kɔ nɛ nɔ̃́ ɑkópɛ m pɑ́lɛ̃ nnyɑ. Áni kɑpɛ yɛ picɔ nɛ túhɑɑnɛ, Uléécɑɑ úu kɑpɛ nɛ nɔ̃́ n túhɑɑnɛ nnyɑ. Ani yɛ picɔ ɑkópɛ pi sɑ́rɛi, Uléécɑɑ uu nɔ́ɑnɛ́kɔ́ nɔ́ sɑ́rɛi. 38 Ani yɛ picɔ hɛ, Uléécɑɑ uu nɔ́ hɛ. Pi nɔ́ músunɛ ɑi yipu ɑí wurɛ ɑpi tíŋɑ-tiŋɑ ɑpi nɔ́ kópɔ. Kɛmúŋɛ́ kɛ̃ kɑni yɛ nɛ picɔ ḿ musí kɑpi kɔ nɛ nɔ̃́ músunɛ. Ái líkɑ nnyɑ, Uléécɑɑ yɛ músunɛ ɑi yipu uu tíŋɑ-tiŋɑ uu tírii uu nɔ́ kópɔ. Kulũ kpɛ̃ kɑni yɛ nɛ picɔ ḿ musí kucɔ kɛ Uléécɑɑ uu kɔ nɛ nɔ̃́ músunɛ.

39 Yeesu uu kɔ kɛnyɑ́rũ kpɑ́ rɛ: Unyíyɛ úu yɛ́ fe ukɛ́ unyíyɛcɔ tɔrɔi. Lin lɛ̃ n wɑ, pinnɛ́í yɛ hɑ kuhórɛ-i lóipɔnɛ. 40 Uyɛɛ pikɛi m peikɛɛ úu yɛ uyɛɛ pi u m peikɛɛsɛ n fe. Amɑ́ uyɛɛ pi m peikɛɛ un pikɛi n ceri ńsɔnɛ, u nɛ uyɛɛ pi u m peikɛɛsɛ yɛ́ n sɑ́. 41 Yo nnyɑ kɑɑ kɛyúipi kɛɛ upɔ́mɑ́rɛcɔ mɛnipɛɛ-i ń we nyɑ́ni ɑ́ɑ pɛɛ kɛnɑwɛlɛ́pi kɛɛ mɛpɔ́kɔ́-i ń we nyɑ́ni? 42 Íye kɑɑ yɛ́ fe ɑɑ upɔ́mɑ́rɛcɔ mɑɑ rɛ: Unɛ́mɑ́rɛcɔ, ɑ riyɑ́ kɛ́ kɛyúipi kɛɛ mɛpɔ́nípɛɛ-i ń we lesɛ, pɑ́ɑ pɛɛ kɛnɑwɛlɛ́pi kɛɛ mɛpɔ́nípɛɛ-i ń we lesɛ kɛlenɛ. A tíyɛ pɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi mɑ́ kpɑ! Kɛnɑwɛlɛ́pi kɛɛ mɛpɔ́nípɛɛ-i ń we kɑɑ yɛ́ mɛfoí lesɛ ɑɑ pɛɛ ńsɔnɛ n nyɑ́ni ɑɑ́ nɛ kɛyúipi kɛɛ ucɔ mɛnipɛɛ-i ń we lesɛ.

Kuléé nɛ kuɑpipi kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Mɑtiyee 7:16-20; 12:33-35)

43 Kuléé kpɛɛ isɑrɛ n lɑ́ɑ́rú ɑ́ku yɛ ɑpipi kópɛ mɑri, kuléé toikɔ́ ɑ́ku yɛ kɔ ɑpipi sɔnɛ mɑri. 44 Pi yɛ ḿpɑ́ kuléé kúye nɛ kuɑpipi cerilɛ. Ápi yɛ sinípɛleépi kɛcɑ́ɑ́ ɑfiiki tɔ, ɑ́pi yɛ kɔ ɑhííhíí kɛcɑ́ɑ́ ɑrɛɛsɛɛ tɔ. 45 Lisɔnɛ kɛ usoi sɔnɛ uu yɛ ukɛfɑ-i lésɛmɛ, usoi kópɛ pɔ́ɔ likópɛ ukɛfɑ-i lésɛri, likumúŋɛ́ rɛ lɛlɛɛ usoi kɛfɑ-i n yipɑɑlɛ̃ kɛ nnɔ́ɔ nn yɛ símisi.

Síyɔ sitɛ́ sinyinɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑtiyee 7:24-27)

46 Yo nnyɑ kɑni nɛ́ sélei rɛ Upíimɑ, Upíimɑ ɑ́ni pɛɛ lɛ̃ kɑm nɔ́ n céesi wɑi? 47 Ani tíyɛ kɛ́ nɔ́ nyísɛ lɛ̃ kɛ uyɛɛ nnɛ́símɛ́ kutu n cɔ́lɛ̃ un nɛ n kɛisi uú nɛ mɛnyínɛ ń we. 48 Liute yɛ we yɑrɛ usoi yɛɛ kɛ́yɔ m mɔ́m uu túni ɑi cimisi uu kɛpɑrɛ tulu, uu kɛkɛcɑ́ɑ́ rikúi tɔsi. Kɛ ikói ii n yi ii wɑɑ, míni ɑmɛ kɛ fɛ, ɑmɑ́ ɑ́mɛ kɔ fe mɛkɛ́ kɛ ritiŋɑ-tiŋɑ, likumúŋɛ́ rɛ kɛ mɔmɑɑlɛnlɛ ńsɔnɛ. 49 Amɑ́ uyɛɛ nnɛ́símɛ́ kutu n cɔ́lɛ̃ úu pɛɛ́ nɛ n kɛisi yɛ we yɑrɛ usoi yɛɛ kɛ́yɔ m mɔ́m uu ntɑɑi purɛ-purɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛ tɔsi, rikúi ɑ́ri we. Kɛ ikói mɛni ɑmɛ kɛ rińfɛ, mɛsɛ nɛ mɛsɛ kɑkɛ tɔhɔ̃ ɑkɛ foru tɛ́kɛ́-tɛ́kɛ́.

7

Yeesu yɛ Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ unyinɛ ukɛikɔ́ pɔisɛ

(Mɑtiyee 8:5-13)

1 Kɛ Yeesu uu pisoi pɛɛ u n kɑ́lɑɑlɛ̃ ifɑɑci piwɑi ḿ mɑsí, uu yisi uu Kɑpɛrinɑwum tɔ́mpɔ. 2 Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ unyinɛ yɛ pɛɛ ukɛikɔ́ unyinɛ mɑ́lɛ, úu yɛ uukɛikɔ́ uyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kṍ. Ukɛikɔ́ uyɛ̃ un pɔ́ɔ́lú, ticuruu un kɛkpɔ nyɑhɑi. 3 Kɛ usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uyɛ̃ uu n kṍ pin Yeesu nsímɛ́ símisi, uu Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ tum tɛ pikɛ́ hɑ u séemɛ ukɛ́ uukɛikɔ́ pɔisɛ. 4 Api Yeesu kɛ́mɛɛ tuipɔ ɑpí nɛ mɛyɑ̃́ u téni rɛ: Usoi uyɛɛ nɛ sɑ́ rɛ pɔkɛ́ u lɛ̃́. 5 U ntɔ́puri lɑlɛ ńsɔnɛ. Uyɛɛ kɔ kurɔ́yómɛyɑ́hɑɑlee mɔ̃. 6 Yeesu uu pɛɛ pi tikipɔ. Kuu kɛ́yɔ n nyɑhɑipɔ, usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uu upisɑnɛ tumpɔ rɛ pikɛ́ u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, kɑpɛ mɛpɔ́círɛ ricɔ́ŋ. Ám nɛ sɑ́ rɛ pɔkɛ́ kɛnɛ́yɔ lõ. 7 Nɛ rinɛ́cúruu yɛnlɛ rɛ ɑ́m tu rɛ kɛ́ kɛpɔ́mɛɛ hɑpɔ. Amɑ́ ɑ rinɔ́ɔ hɛ unɛ́kɛikɔ́ ukɛ́ peí. 8 Nɛ̃́ ticuruu yɛ piwɛ́ɛ́sɛ mɑ́lɛ nɛn pi pɑkɑrɛlɛ̃, nɛn kɔ pisɔ́ɔ́cɑ mɑ́ pɛɛ nɛ̃́ m pɑkɑrɛlɛ̃, nɛn piunyinɛ m mɑɑ rɛ ukɛ́ mɛ́ye hɑ, u yɛ hɑlɛ. Nɛn kɔ ucɔ m mɑɑ rɛ ukɛ́ kɑm, u yɛ kɑlɛ. Nɛn kɔ unɛ́kɛikɔ́ m mɑɑ rɛ ukɛ́ linyinɛ wɑ, u yɛ li wɑlɛ. 9 Kɛ Yeesu uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uyɛ̃ isoi ii u sɔnɛsi. Uu pɑnsɛ uu pisoi kulúi pɛɛ u n tíkilɛ̃ mɑɑ rɛ: Nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ ḿpɑ́ Isirɑyɛɛli kɛ́mɛɛ, ɑ́m píkɑi nfɑtɛnɛ mmú ncɔ yɛnɑɑlɛ̃. 10 Pɛ̃ kuu n tũ ɑpi kɛ́yɔ-i pɛɛpɔ ɑpi ukɛikɔ́ uyɛ̃ lɛɛpɔ un isɑrɛ lɑ́ɑ́rú.

Yeesu yɛ ukúmɑnnɔsi unyinɛ kɛwɑ̃ nfɑɑ pɛsɛmɛ

11 Kɑi kóso n weesi, Yeesu uu kuyu kunyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Nɑini sĩ. Upipirɛtiki nɛ risoiwuí tin u tikilɛ̃. 12 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kuu kuyu kɛpoo n nyɑhɑipɔ, uu yɛ́nu pin nɛ kɛsoikópɛ pikúlɑɑ tɔ́su. Ukúmɑnnɔsi unyinɛ kɛwɑ̃ cirɛníŋɛ kɑpi lɛ̃ nɛ tɔ́su. Kuyu pikɔ́ kulúi pin nɛ unɔ́si uyɛ̃ tũ. 13 Kɛ Yeesu uu u n yɛ̃́, íwɛ ii u wɑi uu u mɑɑ rɛ: Kɑpɛ tẽ́! 14 Yeesu uú nyɔsɔ́pɔ uu ɑsoikópɛmulɛ cɑ, pɛpɛɛ n topori ɑpi nyɛrɛ, Yeesu uu rɛ: Kɛŋmɑ́nɛpi, nɛ rinɔ́ɔ pɔ́ hɛ, ɑ yisi! 15 Kɛsoikópɛ ɑkɛ cɑ́ŋɑ́rɑ́ɑ́ ɑkɛ nsímɛ́ kɑ́pɑ́ɑ́. Yeesu uu kɛuni kɛ pɑ. 16 Iwɑmɛ ii pinnɛ́í loni ɑpi Uléécɑɑ rinyiri tɑɑ́sɛ pin tee rɛ: Antepu píimɑ yɛ kɛrɔ́cɔpɛ rikpɑ́fúmɛlɛ. Uléécɑɑ yɛ kɑlɛ ukɛ́ umpuri comɛ! 17 Nsímɛ́ mmɛ̃ nn Yutee kɛtẽ nnɛ́í nɛ kɛmɛkɔ sitẽ kɛ́mɛɛ kɔ́ɔ́nú rɛ lɛ̃ kɛ Yeesu uu wɑ.

Yohɑni Úniwolɛ pitumɛ

(Mɑtiyee 11:2-19)

18 Yohɑni pipirɛtiki ɑpi lɛ̃ nnɛ́í u símisi. Yohɑni uu pikɛcɔpɛ pitɛ́ séi, 19 uu Upíimɑ kɛ́mɛɛ pi tum tɛ pikɛ́ hɑ u pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ usoi uyɛ̃ kɑpi mɛkɛɛ-mɛ n tee rɛ u sɔ́nti nɛ́ɛ unyinɛ ucɔ yɛ kɛpirɛ wemɛlɛ? 20 Kɑpi Yeesu kɛ́mɛɛ n tuipɔ, ɑpi u mɑɑ rɛ: Yohɑni Úniwolɛ yɛɛ rɔ́ tummɛ rɛ tɔkɛ́ pɔ́ pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ usoi uyɛ̃ kɑpi mɛkɛɛ-mɛ n tee rɛ u sɔ́nti nɛ́ɛ unyinɛ ucɔ yɛ kɛpirɛ wemɛlɛ? 21 Kumúŋɛ́ kpɛ̃ kɛ́mɛɛ, Yeesu un pisoi mɛyɑ̃ itói pɔisɛntɛ, un ɑníri pi pɛ́sɛi un pinyíyɛ mɛyɑ̃ inipɛɛ wúkulɛntɛ. 22 Uu pɛɛ Yohɑni pitumɛ mɑɑ rɛ: Ani mpɔ ɑni hɑ lɛ̃ kɑni n yɛ̃́ ɑni kɔ kom Yohɑni kɛɛnkɛɛ: Lɛlɛɛ rɛ pinyíyɛ yɛ nyɑ́nilɛ, síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́ sin sɔ́nɛ, piyɔ̃́ pin wolɛ pin funi, pitusuí pin kómɛi, pikpɔkpɔ pin yisikɛɛ, piwɛ́kɔɔ́ pin kɔ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɛ pisoi ɑpi pi n yóólɛ̃ kómɛi. 23 Úye unsɑ́ nɛ̃́ nnyɑ n loó, liute yɛ únɑrɛkomɛ lɛ.

24 Kɛ Yohɑni pitumɛ ɑpi pitɔ́ŋɛ́ ḿ mɑsí, Yeesu uu Yohɑni nsímɛ́ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ n símisi rɛ: Yo kɑni kucɛsi kóimɑ-i piyɛ́nɛ hɑ? Kɛkpɑ́pi kɛ kuyɔ ɑku n fíkiisɛɛ, nɛ́ɛ yo? 25 Yɑrɛ yo kɑni pɛɛ piyɛ́nɛ hɑ? Usoi yɛɛ mɛlɑpɛ kɛcirɛ n lɑpɑɑlɛ̃ yɛɛ kei we, nɛ́ɛ yo? Amɑ́ siyɔ́ɔpiyɔ-i kɛ pɛpɛɛ ilũ nɛ́íkɔɔ́ n tɑ́nti pin isoi le ɑpí we. 26 Yɑrɛ yo kɛcirɛ ŋmɑɑ kɑni pɛɛ piyɛ́nɛ hɑ? Antepu unyinɛ, nɛ́ɛ yo? Amɑ́ ɑsei kɛcɑ́ɑ́ uyɛ̃ kɑni nní ń yɛ̃́ nɛ ɑntepu felɛ. 27 Likumúŋɛ́ rɛ Yohɑni nsímɛ́ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Unɛ́tumɛ yɛ nkó kɑm n tummɛ

ukɛ́ nɛ kɛkpéẽ pɔ́ wɑ

ukɛ́ mpɔ́cée nyɔ́ɔnsɛ.

28 Yeesu uu pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Nɛ nɔ́ símisilɛ rɛ ɑ́pi unyinɛ mɑrɑɑlɛ̃ yɛɛ Yohɑni n fe, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pɛpɛɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ ń we kɛcɔpɛ uyɛɛ n fíílɛ̃ yɛ u felɛ. 29 Kuyu nnɛ́í nɛ pilɑmpooyɔɔ́ pɛɛ Yohɑni nsímɛ́ kutu rińcɔ ɑpi tíyɛsɛ uu míni pi wolɛ. Pi cerilɛ rɛ Uléécɑɑ yɛɛ ɑsei ute. 30 Kɛ Pifɑrisi nɛ pɛpɛɛ Uléécɑɑ isé n nyu ɑpi ń yɛ̀ rɛ Yohɑni úu kɑpɛ míni pi wolɛ, li nyísɛlɛ rɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pi ń lɑ kɑpi kɛpirɛ ritɔ.

31 Yeesu uu pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Úye kɑm yɛ́ nɛ nfɑ́ɑni pisoi múŋɛisɛnɛ? Úye kɑpí nɛ mɛnyínɛ we? 32 Pi nkpɑ́ni yɑrɛ siwɑ̃́ sɛɛ kɛ́yɑɑ́lɑ-i n tṹ, si nɛ sisicɔ sin séleinɛ ɑsi yɛ rɛ:

Tɔ ɑsũ símisilɛ, ɑni yúlu ɑ́ni yesi,

ɑri sikpɔyomɛ yom, ɑ́ni tẽ́.

33 Likumúŋɛ́ rɛ Yohɑni Úniwolɛ yɛ kɑlɛ úu yɛ ilukɛ li, úu yɛ kɔ pítɑ n ntí, ɑni rɛ u unírihélɑɑ lɛ. 34 Usoi Kɛpipi pɔ́ɔ weri kɛn le kɛn níru, ɑni kɔ rɛ: Ani usoi nkó nyɑ́nii, pilukɛ nɛ pítɑ nkɔ́ ŋmɑnɛ mɛɛ uyɛ̃ we. Ticuruu u kɔ pilɑmpooyɔɔ́ nɛ piwɑikópɛkɔɔ́ picɔ usɑnɛ lɛ. 35 Amɑ́ pɛpɛɛ u n ŋmurɛi yɛ nyísɛlɛnlɛ rɛ Uléécɑɑ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ yɛ mɛ.

Yeesu yɛ Ufɑrisi Simɔɔ kɛyɔ-i we

36 Ufɑrisi unyinɛ uu Yeesu séi rɛ pikɛ́ kɛsẽ́ ilukɛ li. Yeesu uu usoi uyɛ̃ kɛyɔ sĩ uú tonɛ uu le. 37 Kuyu kpɛ̃ unɔsi unyinɛ yɛɛ mɛfinɛ kópɛ m mɑ́ un we. Kuu n kṍ tɛ Yeesu yɛ Ufɑrisi uyɛ̃ kɛyɔ-i we un ilukɛ le, uú nɛ kɛnúḿpi nɛ tulɑɑli mɛyipɛ sĩ 38 uu Yeesu kɛpirɛ nyɛrɛ, uɑnɑ-mɛ̃. Uú n téni uu Yeesu ɑnɑ mɛ́nini fɔlu, uu limɛmɑ́ɑ́ nɛ unnyúpi ɑ tinnɛntɛ, uu ɑ pirɑ uu tulɑɑli ɑkɛcɑ́ɑ́ kɔɔni. 39 Kɛ Ufɑrisi uyɛɛ Yeesu kusɑ́nɛ n wɑi uu lɛ̃ n yɛ̃́, uu ukɛfɑ-i n tee rɛ: Usoi nkó un pɛɛ mɛsei ɑntepu, u yɛ́ pɛɛ unɔ́si nkó yɛɛ nní u n cɑ́rii ceri rɛ wóo lo, u yɛ́ kɔ pɛɛ céri isoi íye mpuri kuu le. Unɔ́si lo yɛɛ mɛfinɛ kópɛ m mɑ́. 40 Yeesu uu pɛɛ Ufɑrisi rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Simɔɔ, nɛ nnyinɛ mɑ́lɛ kɛ́ pɔ́ mɑlɛ. Simɔɔ uu rinɔ́ɔ pɛsɛ rɛ: Sɑ́ɑ, ɑ mɑlɛ. 41 Yeesu uu rɛ: Pisoi pitɛ́ pɛɛ nɛ uwóólonsɛ riwómɛ mɑ́. Usɛ un nɛ riwómɛ u mɑ́ nwóóweni siwóó pílɛ pílɛ mɛnupũ, ucɔ pɔ́ɔn nɛ riwómɛ u mɑ́ nwóóweni mɛpipi kuwóó. 42 Pikɛtɛ́ kɛ̃ úkɑ úu kɔ pɛɛ fenɛ ukɛ́ uriwomɛ hɛ́ɛ́lɛ. Uwóólonsɛ uu pikɛtɛ́ sɑ́rɛi. Pikɛtɛ́ kɛ̃ kɛcɔpɛ úye yɛɛ yɛ́ mɛyɑ́nsei uwóólonsɛ uyɛ̃ n lɑ? 43 Simɔɔ uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Nɛ músu rɛ uyɛ̃ tiwomɛ tɛɛ m piyɛ yɛɛ yɛ́ mɛyɑ̃́ u n lɑ. Yeesu uu rɛ: Pɔ ɑlɑri mɑ́lɛ.

44 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ unɔ́si uyɛ̃-mɛ̃ pɑnsɛpɔ, uu Simɔɔ mɑɑ rɛ: Pɔ unɔ́si nkó yɛ̃́ɛ? Nɛ kɛpɔ́yɔ-i lommɛlɛ ɑ́ɑ míni nɛ́ hɛ rɛ kɛ́ ɑnɛ́nɑ rikɛ́, ɑmɑ́ uyɛ̃ nɛ ɑnɛ́nɑ umɛnini fɔilɛ uú nɛ unnyúpi ɑ tinnɛntɛ. 45 Áɑ nɛ́ ripirɑ rɛ kusɑ́nɛ kɑɑ nɛ́ yɔ́su, ɑmɑ́ kɑḿ nɛ n lommɛ kuu nní nɛ́ yɑ́hɑɑnkɛɛ uú nɛ ɑnɛ́nɑ tini. 46 Áɑ mɛ́kpɔ rinɛ́yu kɛcɑ́ɑ́ kɔɔnu *, ɑmɑ́ uyɛ̃ nɛ tulɑɑli ɑnɛ́nɑ kɛcɑ́ɑ́ kɔɔnulɛ. 47 Lɛ̃ nnyɑ kɑm pɔ́ tee rɛ: Ńlɑ píimɑ kuu nɛ́ ń nyísɛ yɛ nyísɛlɛ rɛ pi uɑkópɛ nnɛ́í u sɑ́rɛi. Amɑ́ uyɛ̃ kɑpi nkɑ́ripi n sɑ́rɛilɛ, nkɑ́ripi kuu yɛ unlɑ nyísɛ. 48 Yeesu uu pɛɛ unɔ́si uyɛ̃ mɑɑ rɛ: Nɛ ɑpɔ́kópɛ pɔ́ sɑ́rɛi. 49 U nɛ pɛpɛɛ kɛsẽ́ n le ɑpi pisifɑ-i n símisi rɛ: Usoi úye mpuri lo yɛɛ ɑkópɛ n sɑ́rikɛɛ? 50 Yeesu uu pɛɛ unɔ́si uyɛ̃ mɑɑ rɛ: Mpɔ́fɑtɛnɛ yɛ pɔ́ yóriyɛlɛ, ɑ n ŋme nɛ nkíŋniŋɛ.

8

Pinɔ́si pɛɛ pɛɛ Yeesu n tíkilɛ̃

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛ Yeesu uu ɑyu mɑɑ nɛ ɑyu síńsɑ́ rikɔ́ɔ́nú un Uléécɑɑ iyɔɔpi Nsímɛ́ Kɛcirɛ yóólɛ̃. Upirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ 2 nɛ pinɔ́si pɛ̃ kuu ɑníri m pɛ́sɛi nɛ pɛ̃ kuu m pɔisɛntɛ pin u tikilɛ̃. Mɑɑri kɑpi n sélei rɛ Mɑkitɑlɑ ukɔ́ kɑpi ɑníri ɑsɛɛi m pɛsɛ nɛ 3 Cusɑ yɛɛ Erooti kɛyɔ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ unɔsi Yohɑnɑ nɛ Susɑɑni nɛ pinɔ́si mɛyɑ̃ pɛɛ pɛɛ pilikɔ́ nɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki n lɛ́ni.

Ulukɑɑ kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 13:1-9; Mɑriki 4:1-9)

4 Ayu kulúi kɛ́mɛɛ kɛ pisoi ɑpi yɛ pɛɛ léepɔ ɑpi Yeesu lɛɛpɔ. Kɛ pisoi ɑpi n cɑ́pinɛ, uu kɛnyɑ́rũ mɑɑ rɛ: 5 Utisi unyinɛ yɛɛ ilukɛpuri pifómɛ leepɔ, icɔ ii ricéetimɛ lólu ɑpi ikɛcɑ́ɑ́ cɔpisi sinúipi ɑsi i le. 6 Ilukɛpuri icɔ ii kɛpɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ lólu. Kii n lɛ, ii kóósi, kɛ ńniŋɛ ńn ń we nnyɑ. 7 Icɔ ii sinípɛleépi kɛ́mɛɛ lóipɔ ii lɛlu, sinípɛleépi ɑsi mɛsɛ nɛ mɛsɛ i hilɑ. 8 Amɑ́ ilukɛpuri icɔ ií nɛ kɛtẽ sɔnɛ sɑ́, ii lɛlu ii pɑpisi ii mɑ́ru ńsɔnɛ. Yeesu uu pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Ani kutu ricɔ ńsɔnɛ, úye un ukómɛ uu kóm.

Yo nnyɑ kɛ Yeesu uú nɛ sinyɑ́rũ céési?

(Mɑtiyee 13:10-17; Mɑriki 4:10-12)

9 Yeesu pipirɛtiki ɑpi kɛnyɑ́rũ kɛ̃ ɑsei u pisɛ. 10 Uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Nɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu uiyɔɔpi nsímɛ́ mɛɛ m pékɑɑlɛ̃ cereisɛ, úu pɛ̃ cereisɛ. Amɑ́ picɔ yɛ ḿpɑ́ yo kómɛilɛ yɑrɛ sinyɑ́rũ likɛ́ wɑ rɛ pi ńsɔnɛ pɑílɛ̃ ɑmɑ́ ɑ́pi kɔ pɛɛ ńsɔnɛ nyɑ́ni, pin ńsɔnɛ kutu cɔlɛ̃ ɑ́pi kɔ pɛɛ ńsɔnɛ kómɛi.

Yeesu yɛ ulukɑɑ kɛnyɑ́rũ ɑsei lesɛ uu símisi

(Mɑtiyee 13:18-23; Mɑriki 4:13-20)

11 Kɛnyɑ́rũ kɛ̃ ɑsei yɛ nnyɛ́: Ilukɛpuri yɛɛ Nléécɑɑsimɛ́. 12 Pisoi pinyinɛ isoi yɛ ricéetimɛ tɛ̃ mɛcɔ welɛ. Pi yɛ konlɛ, ɑmɑ́ kuníri ɑkú weri ɑku nsímɛ́ mmɛ̃ pisifɑ-i lesɛ ɑ́pi kɑpɛ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ likɛ́ pi n yóriyɛ nnyɑ. 13 Picɔ yɛ kɛpɑrɛcɑɑ kɛ̃ mɛcɔ welɛ: Pi yɛ Nléécɑɑsimɛ́ kónlɛ ɑpi n yɔ́su nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ, ɑmɑ́ ɑ́pi yɛ n tíyɛ nkɛ́ pikɛmɛɛ iníŋí wɑ, ɑ́pi yɛ kɛfɑ tɛnɛ likɛ́ nɑ́ŋɑi. Ncɔ́ŋ nn n kɑ, ɑpi nfɑtɛnɛ yɑ́lɑlɑpɔ. 14 Ilukɛpuri iyɛɛ sinípɛleépi-i ń loó yɛ we yɑrɛ pɛpɛɛ yɛ n kṍ, ɑmɑ́ ɑpi tíyɛsɛ nfɑsimɛ́ nɛ mɛmɑ́ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ lilɑlɑ ɑi n hilɑ ɑ́pi yɛ pɛɛ rikɑ́hɑ́kɑ́hɑ́ nɛ kɛ́tɔ-pɔ. 15 Ilukɛpuri iyɛɛ kɛtẽ sɔnɛ-i ń loó yɛ we yɑrɛ pɛpɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ kutu rińcɔ ɑpi pisifɑ-i n múlú, ɑpi n n tikilɛ̃ nɛ kɛfɑ kɛsɛ ɑpi ŋmɔ́ɔ́pú nn kulɑɑ pi wɑi.

Kɛ́firɑ́ɑ kɛnyɑ́rũ

(Mɑriki 4:21-25)

16 Yeesu uu rɛ: Úkɑ úu yɛ kɛ́firɑ́ɑ risɛ́ uu kucɑ́ri kɛ kipi nɛ́ɛ uu kɛfinɛ mɛtene kɛ pésu. Amɑ́ kɛlõ cɑ́cɑ́ kɑpi yɛ kɛ ritɔsi likɛ́ nɛ n wɑ rɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kɛ́yɔ-i n lompɔ yɛ mɛtɛ́í yɛ̃́. 17 Lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ pɛɛ m pékɑɑlɛ̃ ɑi kúyɛnɛ wɑi, lɛ̃ kɛ ḿpɑ́ úye úu pɛɛ kúyɛnɛ ń we ɑi mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ léeri. 18 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ nɛ lɛ̃ kɑni yɛ nsímɛ́ n kṍ. Likumúŋɛ́ rɛ uyɛɛ m mɑ́ kɑpi yɛ pípɑ rikpɑ́, ɑmɑ́ úye unsɑ́ m mɑ́, nkɑ́ripi mmɛ̃ kuu m mɑ́ kɑpi u yɔ́sunɛ.

Yeesu uni nɛ upiwɑ̃

(Mɑtiyee 12:46-50; Mɑriki 3:31-35)

19 Yeesu uni nɛ upiwɑ̃ ɑpí weri ɑpi u lɛɛri, ɑmɑ́ ɑ́pi fe pikɛ́ ukɛmɛɛ tuipɔ, kɛ pisoi ɑpi kulúi ń tɔsí nnyɑ. 20 Api pimɛkɑmɛ Yeesu símisi rɛ: Upɔ́ni nɛ pipɔ́wɑ̃́ yɛ kɛtɑhɑi nyɛnu pin lɑ pikɛ́ pɔ́ yɛ̃́. 21 Amɑ́ Yeesu uu pinnɛ́í mɑɑ rɛ: Unɛ́ni nɛ pinɛ́wɑ̃́ pɛɛ nní pɛpɛɛ Uléécɑɑ Nsímɛ́ kutu n cɔ́lɛ̃ pin lɛ̃ knn pi m pisɛ tikilɛ̃.

Yeesu yɛ mɛyɔ píimɑ mɛnyinɛ risɛ́ɛ́sɛ

(Mɑtiyee 8:23-27; Mɑriki 4:35-41)

22 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi kúninɔi lõ uu pi mɑɑ rɛ: Tɔkɛ́ kupiyɛ kuwɛ́lɛ́ kucɔ-mɛ̃ hɑ. Api mɛ̃ tɛ́ŋ́. 23 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi n tɛ́ŋ́lɛ̃, Yeesu uu lɔpilɛ. Kuyɔ píimɑ kunyinɛ ɑku pipépɛ kɑ́pɑ́ɑ́. Míni ɑmɛ kúninɔi yipu lin nɛ nkpɔ pi wɛ́ɛ́si. 24 Pipirɛtiki ɑpi Yeesu lɛɛpɔ ɑpi u yóŋsɛ ɑpi u mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, Sɑ́ɑ, tɔ kpíninɛ! Yeesu uu yisi, uu kuyɔ nɛ ɑ́niwɑlɛ́ cɛ́si nɛ kuwɔ́i, ɑi níŋɛsi, ɑi sɛ́ɛ́ lɛ́kɛ́-lɛ́kɛ́. 25 Yeesu uu upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Yei yɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ? Amɑ́ iwɑmɛ ii pi wɑi, ɑsɛkɛ́ uu kɔ nnɔ́ɔ pi yipu ɑpi pimɛcɔpɛcirɛ m mɑ́ikɛɛnɛ rɛ: Usoi úye mpuri yɛ nkó, ɑí nɛ kuyɔ nɛ míni pɛ́nɛ lin u pɑkɑrɛlɛ̃ un tinɔ́ɔ n hɛ.

Yeesu yɛ unírihélɑɑ pɔisɛ

(Mɑtiyee 8:28-34; Mɑriki 5:1-20)

26 Api Kerɑsɑɑ pikɔ́ kɛtẽ kɛɛ kupiyɛ mɛtɛ́ŋ́ mɛcɔ ń we kɛn Kɑlilee kɛtẽ lorólɛ̃ loni. 27 Kɛ Yeesu uu kúninɔi-i rincúlɑmɛ, kuyu kpɛ̃ utisi unyinɛ uu u tɛ́pɛi. Hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ kúu yɛ ilũ tɑ̃, ɑníri ɑn u pɛkɛsi. Úu pɛɛ kɛ́yɔ mɑ́, ɑmɑ́ ɑkpíí kɛ́mɛɛ kuú pɛɛ sói. 28 Kuu Yeesu n yɛ̃́, uu pupɛi, uu uɑnui kɛcɑ́ɑ́ wúlɑ uu mɛyɑ̃́ mɑɑ rɛ: Tɔ́ nɛ mpɔ̃́ nɛ ń-ye, Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ Kɛpipi Yeesu? Nɛ nɛ pɔ́ ténilɛ rɛ kɑpɛ íwɛ nɛ́ wɑ. 29 Ái líkɑ nnyɑ kuu lɛ̃ mɑlɛ, Yeesu yɛ rinɔ́ɔ hɛ rɛ ɑníri ɑkɛ́ ukɛmɛɛ́ le. Li yɛ lin nɛ u n yisi, pi yɛ ɑ́nɑ nɛ ɑnípɛ ɑkpɑnii u pɑɑsilɛ, ɑmɑ́ uu ɑ túúni, ɑníri ɑɑ kucɛsi kóimɑ-mɛ̃ u kpɑ́ú. 30 Yeesu uu u pisɛ rɛ: Íye kɑpi yɛ pɔ́ sée? Uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Pi yɛ nɛ́ sée rɛ “kulúi”, likumúŋɛ́ rɛ ɑníri yɛ ukɛmɛɛ kulúi welɛ. 31 Aníri nyɛ̃ ɑɑ́ nɛ Yeesu téni rɛ úu kɑpɛ nkpɔ kuhorɛ-mɛ̃ ɑ rilɑ́upɔ.

32 Kúfɔŋlee píimɑ kunyinɛ kun tikúú kɛcɑ́ɑ́ we kun túkuri. Aníri ɑɑ́ nɛ Yeesu téni rɛ ukɛ́ tíyɛsɛ ɑkɛ́ ɑ́fɔŋ nyɛ̃-i lõ. Yeesu uu ncée ɑ hɛ. 33 Aníri ɑɑ pɛɛ usoi uyɛ-i lelu ɑɑ ɑ́fɔŋ loni. Áfɔŋ ɑɑ kɛkúúcɑɑ-pɔ ntóó sɛ́ ɑɑ́ hɑ míni-i sɛ́ɛ́. 34 Kɛ pisoi pɛɛ ɑ́fɔŋ n kpɑ́úlɛ̃ ɑpi lɛ̃ n yɛ̃́, ɑpi wuru ɑpí hɑ nɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kuyu mɑɑ-i nɛ siyupi nnɛ́í-i kɔ́ɔ́nú. 35 Pisoi ɑpi léeri pikɛ́ lɛlɛɛ n wɑ yɛ̃. Api Yeesu kɛ́mɛɛ tuipɔ ɑpi lɛɛpɔ utisi uyɛ̃ un peí, un Yeesu ɑnɑ kɛyúrí tṹ un lɑpɑɑlɛ̃, nɛ ukɛyu cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. Iwɑmɛ ii pi wɑi. 36 Pɛ̃ nnɛ́í inipɛɛ-i kɑi lɛ̃ n wɑpisi ɑpi lɛ̃ kɛ ɑníri ɑɑ́ nɛ utisi uyɛ-i ń le kɛɛnkɛɛ. 37 Kerɑsɑɑ kɛtẽ pikɔ́ nnɛ́íé ɑpi Yeesu mɑɑ rɛ ukɛ́ pikuyu-i le, kɛ iwɑmɛ ii pi n wɑ nnyɑ. Yeesu uu kúninɔi yopoi ukɛ́ tɔ́mpɔ. 38 Utisi uyɛ̃ kɛ ɑníri ɑɑ n tíyɛ uú nɛ Yeesu téni rɛ ukɛ́ ncée u hɛ ukɛ́ u ritiki, ɑmɑ́ Yeesu uu u lɑkɑsɛ uu u mɑɑ rɛ: 39 A kupɔ́yu pɛlɛ ɑɑ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pɔ́ ń wɑ kɛɛnkɛɛ. Utisi uyɛ̃ uu sĩ́ uú hɑ kuyu nnɛ́í kɛ́mɛɛ lɛ̃ kɛ Yeesu uu u n wɑ símɑɑnkɛɛ.

Yeesu yɛ Yɑirusi ukpére yukusɛ uu kɔ unɔ́si unyinɛ pɔisɛ

(Mɑtiyee 9:18-26; Mɑriki 5:21-43)

40 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yeesu uu kupiyɛ ritimɛ ricɔ-mɛ̃ n léemɛ un pɛɛri, pisoi pɛɛ pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi u tɛ́pɛi. Pi nnɛ́í yɛ pɛɛ u mɛ́nlɛ. 41 Utisi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Yɑirusi uu pɛɛ́ weri. U pɛɛ ukuyu Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee uwɛ́ɛ́sɛ lɛ. Uu Yeesu ɑnɑ mɛtene wulɑ uú nɛ u téni rɛ ukɛ́ ukɛyɔ-i hɑ rɛ 42 ukɛwɑ̃ kpérepi cirɛníŋɛ kɛɛ m mɑ́ yɑrɛ ɑŋmɛ̃ kɛfi nɛ ɑtɛ́ yɛ lɑlɛ kɛkɛ́ kpu.

Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yeesu uu kei n sĩ́, pisoi pin ɑwɛ́lɛ́ nnɛ́í u nyikii pin nɛ u tikilɛ̃. 43 Kumúŋɛ́ kpɛ-i, unɔ́si unyinɛ kɛ mɛ́nyɛ ɑmɛ n léenti hɑ́i iŋmɛ̃ kɛfi nɛ itɛ́-mɛ un kei we. [Pipɔisɛ píimɑ nnɛ́í kuu rikɑ uu umɛmɑ́ nnɛ́í cɑɑi], ɑmɑ́ úkɑ úu fe ukɛ́ u pɔisɛ. 44 Uu Yeesu kɛpirɛ-mɛ̃ nyɔsɔ́pɔ uu ukɛtukɑnkɑ ritimɛ cɑ. Kuu lɛ̃ tińcɑ, mɛ́nyɛ mɛɛ n foho ɑmɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ nyɛrɛ. 45 Yeesu uu pisɛ rɛ: Wóo nɛ́ ricɑ? Api pinnɛ́í kɛ́ŋɛsi rɛ ɑ́pi u ricɑ. Piyɛɛ uu rɛ: Sɑ́ɑ, pisoi yɛ pɔ́ kɑ́lɑɑlɛnlɛ ɑwɛ́lɛ́ nnɛ́í. 46 Yeesu uú mɑɑ rɛ: Usoi yɛ nɛ́ ricɑlɛ. Liriyíkí rɛ nɛ ceri rɛ ńnɑŋɛ nnyinɛ yɛ kɛnɛ́mɛɛ́ lelɛ. 47 Unɔ́si uu yɛ́nu rɛ li u yɑ́mnɛlɛ. Uu Yeesu-i sĩ́ un tɛrii uu uɑnɑ mɛtene wulɑ. Uu ḿpɑ́ úye kɛyu-i lɛ̃ nnyɑ kuu Yeesu rińcɑ nɛ lɛ̃ kuu mɛsɛ nɛ mɛsɛ ḿ peí símisi. 48 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Unɛ́kpére, mpɔ́fɑtɛnɛ mɛɛ pɔ́ yóriyɛ. A n ŋme nɛ nkíŋniŋɛ.

49 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yeesu uu lɛ̃ n símisi, utumɛ un Yɑirusi kɛyɔ leeri uu Yɑirusi mɑɑ rɛ: Upɔ́kpére yɛ kpulɛ, kɑpɛ nkpɑ́ni urɔ́sɑ́ɑ pɛkɛsi. 50 Yeesu uu kóm, uu kuyómɛyɑ́hɑɑlee uwɛ́ɛ́sɛ Yɑirusi mɑɑ rɛ: Kɛpɔ́wuu ɑ́kɛ kɑpɛ tɔ, mpɔ́kɔ́ yɛɛ rɛ ɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ. Upɔ́kpére yɛ pélunɛ. 51 Kɑpi kɛ́yɔ n tuipɔ, úu úkɑ ncée hɛ rɛ u nɛ uyɛ̃ pikɛ́ lompɔ, insɑ́ Piyɛɛ nɛ Yohɑni nɛ Yɑkupu nɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ usɑɑ nɛ kɛuni. 52 Ḿpɑ́ úye un téni kɛwɑ̃́ kɛ̃ nnyɑ. Yeesu uu pɛɛ́ mɑɑ rɛ: Áni kɑpɛ tẽ́, ɑ́kɛ kpu, kɛ lɔnilɛ. 53 Api u n sɛ́nnyi, likumúŋɛ́ rɛ pi nyu rɛ kɛkpérepi yɛ kpulɛ. 54 Yeesu uu kɛkunipɛ tini, uu mɛyɑ̃́ pupɛi rɛ: Kɛwɑ̃́, ɑ yisi! 55 Kɛwɑ̃́ nfɑɑ nn pɛɛri, ɑkɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ yisi. Yeesu uu rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ ilukɛ kɛ hɛ. 56 Ai kɛwɑ̃́ pikɔ́ nnɔ́ɔ yipu, ɑmɑ́ Yeesu uu rinɔ́ɔ pi hɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ lɛlɛɛ n wɑ úkɑ símisi.

9

Yeesu yɛ pitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ wɛ́ɛ

(Mɑtiyee 10:5-15; Mɑriki 6:7-13)

1 Yeesu uu upitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ cɑ́pinɛ uu ńnɑŋɛ pi hɛ rɛ pikɛ́ ɑníri n fe ɑpi kɔ itói m pɔisɛntɛ. 2 Uu pɛɛ pi tum tɛ pikɛ́ hɑ Uléécɑɑ iyɔɔpi nsímɛ́ símisi ɑpi pitóikɔ́ pɔisɛntɛ. 3 Uu pi mɑɑ rɛ: Áni kɑpɛ linyinɛ rimúlú yɑrɛ kunɑɑpi nɛ́ɛ kulɔ́ɔ nɛ́ɛ ilukɛ nɛ́ɛ kɛwóó nɔkɛ́ nɛ ncée hɑ. Áni kɑpɛ sitúkɑnkɑ sitɛ́ sitɛ́ rimúlú. 4 Nɔn kɛ́yɔ kɛ́ye-i n topilɛ, ɑni kei n tũ hɑ́i nɛ nɔ́kɛnɛ́tɔ́ŋɛ́ tuŋɛ́. 5 Pin yei kusɑ́nɛ piyɔ́ɔ́ nɔ́ n yɛ̀, ɑni pikuyu le, ɑni nɔ́ɑnɛ́nɑ nkoŋo péi likɛ́ nyísɛ rɛ pi Uléécɑɑ pipɑkɑrɛ yɛlɛ. 6 Upitumɛ ɑpi tɔ́su, ɑpi ɑyu nnɛ́í kɛ́mɛɛ sɔ́nɛ ɑpi Nsímɛ́ Kɛcirɛ símisi pin ḿpɑ́ yei pitóikɔ́ pɔisɛntɛ.

Erooti yɛ pírí tṹ

(Mɑtiyee 14:1-12; Mɑriki 6:14-29)

7 Uyɔ́ɔpi Erooti uu lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ n wɑi nsímɛ́ kóm. Úu ceri lɛ̃ kuu yɛ́ m musí, likumúŋɛ́ rɛ pinyinɛ yɛ pɛɛ tee rɛ: Yohɑni Úniwolɛ yɛɛ pikpɔkpɔ-i yisi. 8 Picɔ pin tee rɛ: Elii yɛɛ leemɛ. Picɔ pin kɔ tee rɛ: Pɛɛ mɛkɛɛ ɑntepu unyinɛ yɛɛ nkpɔ-i yisi. 9 Amɑ́ Erooti uu rɛ: Nɛ tíyɛsɛlɛ ɑpi Yohɑni ríyu tɔlu. Usoi úye mpuri nsímɛ́ kɑm pɛɛ nní kómɛi mɑ́? Uú n wɛ́ɛ́si ukɛ́ Yeesu yɛ̃.

Yeesu yɛ pisoi ɑ́kotokú ɑnupũ (5.000) kpínii

(Mɑtiyee 14:13-21; Mɑriki 6:30-44; Yohɑni 6:1-14)

10 Pitumɛ ɑpi pɛɛri ɑpi lɛ̃ nɛ lɛ̃ kɑpi n wɑpisi Yeesu kɛɛnkɛɛ. Uú nɛ pimɛcirɛ iyɑɑ lelu kuyu kpɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Petisɑyitɑ kɛkúrí. 11 Amɑ́ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi kóm ɑpi u tiki. Yeesu uu Uléécɑɑ iyɔɔpi nsímɛ́ pi símisi uu kɔ pɛpɛɛ m pɔ́ɔ́lú pɔisɛntɛ. 12 Kɛ ituŋɛ ii n tɛnɛ, upitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ ɑpí nɛ u kɔ ɑpi u mɑɑ rɛ: A pisoi mɑɑ rɛ pikɛ́ hɑ ɑyu nɛ siyupi sɛɛ nɛ nní rɔ́ ń kɔ́lɛ̃ kɛ́mɛɛ ilukɛ nɛ sifinɛ wɛ́ɛ́si, likumúŋɛ́ rɛ kucɛsi kɛcɔpɛ kɑri nté we. 13 Amɑ́ Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Ani nɔ́rinɛ́cúruu lilukɛ-lukɛ pi hɛ. Api rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Akpɔ́nɔ́ ɑnupũ nɛ ikpíntomɛ́ itɛ́ ŋmɑnɛ kɑri nté mɑ́. Nɛ́ɛ pɔ lɑ rɛ tɔkɛ́ hɑ pisoi mpí nnɛ́í ilukɛ lɔ? 14 Pisoi ɑ́kotokú ɑnupũ (5.000) pɛɛ pɛɛ kei we. Yeesu uu upitumɛ mɑɑ rɛ: Ani pi tonsɛntɛ pisoi kuwóó kuwóó ɑnɑi. 15 Pitumɛ ɑpi lɛ̃ kuu pi n forii wɑi, ɑpi pisoi tonsɛntɛ. 16 Yeesu uu ɑkpɔ́nɔ́ ɑnupũ nɛ ikpíntomɛ́ itɛ́ kpísi, uu kɛyómɛ weríí, uu ilukɛ iyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ. Uu kpɔ́kɔrinɛ uu upitumɛ pɑ rɛ pikɛ́ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ hɔɔnɛ. 17 Pinnɛ́í ɑpi le ɑpi lɛpu. Upitumɛ ɑpi ɑkéri nyɛɛ m pɔɔnɛ cɑ́pinɛ ɑi ɑnɛ́rɛ kɛfi nɛ ɑtɛ́ yipu.

Piyɛɛ yɛ yɑ́mnɛ rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ

(Mɑtiyee 16:13-19; Mɑriki 8:27-29)

18 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɛ Yeesu uu umɛcirɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si, upipirɛtiki ɑpi u lɛɛpɔ, uu pi pisɛ rɛ: Pisoi yɛ mɑ́ikɛɛ rɛ nɛ́ɛ úye? 19 Api rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Pinyinɛ yɛ tee rɛ pɔ Yohɑni Úniwolɛ lɛ, picɔ rɛ pɔ Elii lɛ, picɔ pin kɔ tee rɛ pɔ pɛɛ mɛkɛɛ ɑntepu unyinɛ lɛ yɛɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ n yisi. 20 Yeesu uu pi pisɛ rɛ: Nɔ̃́ ní, nɔ mpíí rɛ nɛ́ɛ úye? Piyɛɛ uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Pɔ́ɔ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ.

Yeesu yɛ unkpɔ nɛ umɛyisɛ nsímɛ́ riyóó

(Mɑtiyee 16:20-28; Mɑriki 8:30-9:1)

21 Yeesu uu pi nyi rɛ ɑ́pi kɑpɛ úkɑ nsímɛ́ mmɛ̃ símisi. 22 Uu pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Li pisɛ rɛ nɛ̃́ Usoi Kɛpipi kɛ́ mɛyɑ́nsei íwɛ li. Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ yɛ́ kɛ kɛsi. Li kɔ pisɛ rɛ pikɛ́ kɛ kpu ɑkɛ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ yisi.

23 Uu pɛɛ pinnɛ́í mɑɑ rɛ: Úye un n lɑ ukɛ́ nɛ́ ritiki, ukɛ́ umɛcirɛ pípɑí riyɑ́ uu ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye ukunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ n yɑlɛ̃, uu pɛɛ nɛ́ tíki. 24 Ái líkɑ nnyɑ, úye un n lɑ ukɛ́ unfɑɑ lɔ, u n fómnilɛ. Amɑ́ úye un nɛ̃́ nnyɑ unfɑɑ n fóm, liute yɛɛ yɛ́ unfɑɑ lɔ. 25 Usoi kulɑɑ yɛ kúye in tɛ u kɛtẽ nté likɔ́ nnɛ́í yɛ̃́, uu pɛɛ kpi nɛ́ɛ uu umɛcirɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú tɑni. 26 Úye un nɛni inɛ́sɛi nɛ nnɛ́símɛ́ isɛi n wɑi, Usoi Kɛpipi yɛ́ kɔ uisɛi wɑ kɛn píyei kɛmɛyɔɔpi nɛ kɛusɑɑ nɛ piléécɑɑtumɛ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ mɛyɔɔpi-i m pɛɛri. 27 Asei kɑm nɔ́ símisi, pinyinɛ yɛ nté welɛ pɛɛ yɛ́ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi n yɛ̃́ ɑpi kɛlenɛ kpíni.

Yeesu ipiŋɛ yɛ consɛ

(Mɑtiyee 17:1-8; Mɑriki 9:2-8)

28 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pisímɛ́ ḿ mɑsí, ɑi wɑi yɑrɛ siyɑ́ɑ sipɑhɑ kumúŋɛ́, uu Yohɑni nɛ Yɑkupu kpísi uú nɛ rikúú tɑɑ́ pikɛ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 29 Kuu kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si, ukɛyu ɑkɛ mɛ́wee consɛ, uilũ ii wɑ́rɑrɑ póí-póí. 30-31 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, pisoi pitɛ́ pinyinɛ ɑpi Uléécɑɑ mɛyɔɔpi-i léeri, pi nɛ Yeesu pin yɔ́i. Pikɛi kɑi m pisɛ rɛ ukɛ́ wɑ nɛ unkpɔ Yerusɑlɛm-pɔ ifɑɑci kɑpi lɛ̃ wɑi. Pɛpɛɛ Moisi nɛ Elii. 32 Piyɛɛ nɛ upicɔ pin nɛ nnɔ̃ kɛtɑɑ tu, ɑmɑ́ ɑpi yɑ́kɑ-yɑkɑ ɑpi Yeesu mɛyɔɔpi nɛ pisoi pitɛ́ pɛɛ ukɛkúrí ń nyɛnu yɛnu. 33 Kɛ pisoi pɛ̃ ɑpi Yeesu rin-yɑ́, Piyɛɛ uu u mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, li nyɑmlɛ rɛ tɔkɛ́ nté n we. Tɔ lɑ rɛ tɔkɛ́ sicɑ́ŋíípi sitɑɑni kɑrii, pɔ̃́ kɛsɛ, Moisi kɛsɛ, Elii kɛsɛ. Úu nkpɑ́ni nyu mmɛ̃ kuu n símisi. 34 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kuu lɛ̃ n símisi, kuhopɛ kunyinɛ ɑkú weri ɑku pi hilɑ. Kɛ pipirɛtiki ɑpi ń yɛ̃́ kuhopɛ kun lɛ̃ pi hilɑlɛ̃, iwɑmɛ ii pi loni. 35 Tinɔ́ɔ rinyinɛ ɑri kuhopɛ kpɛ-i léeri rɛ: Nkó yɛɛ Kɛnɛ́pipi kɑm n wɛ́ɛ, ɑni kutu kɛ ricɔ! 36 Kɑpi rinɔ́ɔ tɛ̃ lɛ̃ n kómɛi Yeesu ŋmɑnɛ kɑpi pɛɛ nyɑ́ni. Pipirɛtiki ɑpi sɛ́ɛ́, ɑ́pi kumúŋɛ́ kpɛ-i úkɑ lɛ̃ kɑpi n yɛ̃́ símisi.

Yeesu yɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ kɛ kuníri ɑku m pɛkɛsi pɔisɛ

(Mɑtiyee 17:14-18; Mɑriki 9:14-27)

37 Kɑi kóso n weesi, ɑpi rikúú cɛ́pimɛ, risoiwuí píimɑ rinyinɛ ɑri Yeesu tɛ́pɛipɔ. 38 Utisi unyinɛ uu riwúí tɛ̃ kɛcɔpɛ sicɑ́ɑ́ilɑ kɑ́pɑ́ɑ́ rɛ: Sɑ́ɑ, nɛ nɛ pɔ́ téni rɛ ɑ kɛnɛ́wɑ̃́ kɛcɑ́ɑ́ ripɑí, kɛnɛ́círɛníŋɛ yɛ kɛ. 39 Kuníri kunyinɛ kpɛɛ yɛ kɛ yisi, ɑkɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ pipupukɛɛ loni, ɑku kɛ kpɑpɑmnisɛ mɛyɑ̃́, ɑku ɑtɑlɑlɑɑ́ kɛ wɔ́isɛ. Áku yɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ kɛ riyɑ́, ku yɛ íwɛ kɛ wɑlɛ kɛlenɛ. 40 Aḿ nɛ pipɔ́pirɛtiki téni rɛ pikɛ́ kuníri kpɛ̃ lɑkɑsɛ, ɑmɑ́ ɑ́pi fe. 41 Yeesu uu pɛɛ rɛ: Nɔ́ nfɑtɛnɛcirɛ́ nɛ pikpɑ́ɑ́ree mpuri mmú! Ituŋɛ ilɛ́ kɑm nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pitónɛ kpɑ́nɛ? Ituŋɛ ilɛ́ kɑm yɛ́ lɛ̃ nɛ nɔ́ n kɑhɑri? Ani nɛ kɛwɑ̃́ kɛ̃ nté nɛ́ kɑm. 42 Kɛ kɛwɑ̃́ ɑkɛ n nyɑhɑipɔ, kuníri ɑku kɛ pɛpirɛ ɑku kɛ lémesi mɛyɑ̃́. Amɑ́ Yeesu uú nɛ kuníri cɛ́si hɑ́i, uu kɛwɑ̃́ pɔisɛ uu kɛusɑɑ múísɛ. 43 Uléécɑɑ nnɑŋɛ píimɑ nn ḿpɑ́ úye pírí wɑi.

Yeesu yɛ unkpɔ nsímɛ́ kpɑ́lɛ̃

(Mɑtiyee 17:22-23; Mɑriki 9:30-32)

Yeesu mɛwɑi mɛ̃ mɛn kɔ lɛ̃ ḿpɑ́ úye pírí we, uu upipirɛtiki mɑɑ rɛ: 44 Ani nkpéni ɑsei nyɛ̃ kɑm ń lɑ kɛ́ nɔ́ símisi rimúlú ńsɔnɛ. Pi yɛ́ Usoi Kɛpipi pisoi ɑnipɛ-i wɑ pikɛ́ kɛ kpu. 45 Amɑ́ ɑ́pi nsímɛ́ mmɛ̃ kõ. Pi pi m pesilɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ n kõ, iwɑmɛ íi kɔ ŋmurɛi pikɛ́ nɛ Yeesu m pisɛ.

Wóo pipirɛtiki kɛcɔpɛ uwɛ́ɛ́sɛ?

(Mɑtiyee 18:1-5; Mɑriki 9:33-37)

46 Pipirɛtiki ɑpi pimɛcɔpɛcirɛ kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ n kɛŋɛnɛ pikɛ́ céri rɛ úye yɛɛ pikɛcɔpɛ uwɛ́ɛ́sɛ. 47 Yeesu uu pinfɑsimɛ́ céru. Uu pɛɛ kɛwɑ̃́ kɛnyinɛ kpísi uu ukɛkúrí nyɛrɛsɛ. 48 Uu pi mɑɑ rɛ: Úye un nɛ̃́ nnyɑ kɛwɑ̃́ nkɛ́ kusɑ́nɛ n yɔsí, tinɛ́cúruu kuu kusɑ́nɛ yɔsí. Úye un kɔ kusɑ́nɛ nɛ́ n yɔsí, uyɛɛ nɛ́ n tummɛ kuu kɔ kusɑ́nɛ yɔsí. Likumúŋɛ́ rɛ úye un nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ usíńsɑ́, uyɛɛ uwɛ́ɛ́sɛ.

Úye un kɛrɔ́cɑ́ɑ́ n kpɑ́lɛ̃, uyɛ̃ úu urɔ́lɑ́ɑrɔ

(Mɑriki 9:38-40)

49 Yohɑni uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Sɑ́ɑ, tɔ unyinɛ yɛnlɛ yɛɛ ɑníri n lɑ́kɑsɛ nɛ ripɔ́nyíri nnɑŋɛ ɑrí n lɑ tɔkɛ́ nɛ u yɛ̀, kúu kɛrɔ́cɔpɛ ń we tɔn nɛ pɔ́ tíkilɛ̃ nnyɑ. 50 Amɑ́ Yeesu uu rinɔ́ɔ u pɛsɛ rɛ: Áni kɑpɛ nɛ u yɛ̀, liriyíkí rɛ úye un nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n kpɑ́lɛ̃, uyɛ̃ úu nɔ́unɛ́lɑ́ɑrɔ.

Sɑmɑrii kuyu kunyinɛ yɛ Yeesu piyɔ́ɔ́ yɛ̀

51 Kɛ kumúŋɛ́ kpɛ̃ kɛ Yeesu uu kɛyómɛ-mɛ̃ ń tɑɑ́nɛ ɑku n tu, Yeesu uu hɔ́ rɛ ukɛ́ Yerusɑlɛm hɑ. 52 Uu pisoi pinyinɛ kɛkpéẽ tɔ́ŋsɛ, ɑpi Sɑmɑrii kuyu kunyinɛ sĩ tɛ pikɛ́ lɛ̃ nɛ lɛ̃ kɑi u m pisɛ u wɛ́ɛ́si ukɛ́ kɛlenɛ tuipɔ. 53 Amɑ́ kuyu kpɛ̃ pikɔ́ ɑ́pi ŋmurɛi pikɛ́ kusɑ́nɛ u yɔsí, kuu Yerusɑlɛm-mɛ̃ n símpɔ nnyɑ. 54 Kɛ upipirɛtiki Yɑkupu nɛ Yohɑni ɑpi lɛ̃ n yɛ̃́ ɑpi u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, pɔ lɑlɛ rɛ tɔkɛ́ nnɑ rinɔ́ɔ hɛ nkɛ́ pikɛcɑ́ɑ́ cuunu nkɛ́ pi torɛɛ? 55 Yeesu uu pikuwɛ́lɛ́-mɛ̃ pɑnsɛpɔ uú nɛ pi cɛ́si [uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Áni nyu kɛmúŋɛ́ kɛkɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń we. Usoi Kɛpipi ɑ́kɛ kɑ rɛ kɛkɛ́ pisoi fóm, ɑmɑ́ kɛ kɑlɛ rɛ kɛkɛ́ piɑyu lɔ]. 56 Api pɛɛ yisi ɑpi kuyu féé-mɛ̃ sĩ.

Yeesu pitiki kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Mɑtiyee 8:19-22)

57 Pin ncée-i we kɛ utisi unyinɛ uu Yeesu mɑɑ rɛ: Nɛ pɔ́ tíkinɛ kei kɑɑ n símpɔnɛ nnɛ́í. 58 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Sisɑ́ŋɑ́ yɛ siɑlééri mɑ́lɛ, sinúipi sin siɑyɑ́mɛ́ mɑ́, ɑmɑ́ nɛ̃́, Usoi Kɛpipi ɑ́m tíkɑ mɑ́ kɑm yɛ́ ríyu n tɑmpɔ kɛ́ wéntɛ. 59 Uu usoi ucɔ mɑɑ rɛ: A nɛ́ ritiki. Amɑ́ usoi uu rɛ: Sɑ́ɑ, ɑ ncée nɛ́ hɛ kɛ́ hɑ unɛ́sɑ́ɑ kulɛsi kɛ́ pɛɛ kɛlenɛ pɔ́ ritiki. 60 Yeesu uu rinɔ́ɔ u pɛsɛ rɛ: A tíyɛ pikpɔkpɔ pikɛ́ pikpɔkpɔ kulɛsi, pɔ́ɔkɛ́ hɑ Uléécɑɑ iyɔɔpi nsímɛ́ símisi.

61 Usoi ucɔ uu u mɑɑ rɛ: Nɛ pɔ́ tíkinɛ Upíimɑ, ɑmɑ́ ɑ ncée nɛ́ hɛ kɛ́ hɑ mɛnɛ́tɔ́ŋɛ́ pinɛ́kɔ́ símisi. 62 Yeesu uu pɛɛ u pɛsɛ rɛ: Uyɛɛ nɛ inɑ́ɑ n kɔ́lɔi un pɛɛ kɛpirɛ ŋmɛ́ɛ́ni úu nɛ sɑ́ rɛ ukɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ ukɛikɔ́.

10

Yeesu yɛ pipirɛtiki kuwóó nɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ pitɛ́ tum

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Upíimɑ uu pisoi kuwóó nɛ ɑfɛɛrɛ́ wɛ́ɛ uu pitɛ́ pitɛ́ pi tum ɑyu nɛ silõ nnɛ́í kɛ́mɛɛ kɑi m pisɛ rɛ uricuruu ukɛ́ kɔ sɔ́nɛ. 2 Uu pi mɑɑ rɛ: Ilukɛ kɑpi ń kpɑsinɛ yɛ piyɛlɛ, ɑmɑ́ pikɛikɔ́ pɛɛ yɛ́ i n kpɑsi ɑ́pi piyɛ. Ani nɛ ucɑrɛte tẽ́ ukɛ́ pɛpɛɛ yɛ́ i n kpɑsi rikpɑ́. 3 Ani ncée kpísi! Nɛ nɔ́ tumlɛ rɛ ɑni isɑ́ŋ yɛɛ ɑ́kpɛ kɛcɔpɛ ń we mɛcɔ n sɔ́nɛ. 4 Áni kɑpɛ siwóó nɛ́ɛ kulɔ́ɔ nɛ́ɛ ɑnɛ́ɛ́ri rimúlú, ɑ́ni kɑpɛ ncée-i nyɛrɛ rɛ nɔkɛ́ unyinɛ yɑ́ɑ́si. 5 Nɔkɛ́ kɛlenɛ kɛ́yɔ kɛnyinɛ-i n lompɔ, ɑni yɛ mɑɑ rɛ: Nkíŋniŋɛ nkɛ́ kɛ́yɔ nkɛ́-i n we. 6 In tɛ nkíŋniŋɛ ukɔ́ unyinɛ yɛ kɛ́yɔ kɛ-i we, nɔ́nnɛ́kíŋniŋɛ yɛ́ u ritiki. Insɑ́ lɛ̃, nɔ́kɛnɛ́mɛɛ kɛ nɔ́nnɛ́kíŋniŋɛ nn pɛlɛnɛ. 7 Ani kɛ́yɔ kɛ-i tonɛ, ɑni lɛ̃ kɑpi kei nɔ́ n hɛ le ɑni níru, likumúŋɛ́ rɛ ukɛikɔ́ yɛ uihɛ́ɛ́ mɑ́lɛ. Áni kɑpɛ síyɔ n tɔrii. 8 Nɔn kuyu kúye-i n lompɔ pin kusɑ́nɛ nɔ́ n yɔ́su, pin yo nɔ́ m pɑ, ɑni li. 9 Ani pitóikɔ́ m pɔisɛntɛ, ɑni kuyu pikɔ́ mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ nɔ́ nyɑhɑimɛlɛ. 10 Amɑ́ nɔn kuyu kúye-i n lompɔ pin piyɔ́ɔ́ nɔ́ n yɛ̀, ɑni icée-i léepɔ ɑní mɑɑ rɛ: 11 Tɔ nɔ́kunɛ́yu nkoŋo mɛɛ ɑrɔ́nɑ riḿmɛɛlú nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ripéi. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑni ceri rɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ nɛ nɔ́ rikɔlɛ. 12 Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n sɔ́nti ukɛ́ nɛ pisoi n túhɑɑnɛ, Sotɔm pikɔ́ kɛ Uléécɑɑ uu nnɑ n ŋmɑɑsi iwɛ yɛ́ nɛ kuyu kpɛ̃ ikɔ́ kutɔsi wɑ.

Ayu nyɛɛ ɑ́ɑ yɛ Yeesu nsímɛ́ ń ŋmurɛi

(Mɑtiyee 11:20-24)

13 Nɔ̃́ Korɑsin pikɔ́, íwɛ kɑni topori. Nɔ̃́ Petisɑyitɑ pikɔ́, íwɛ kɑni topori! Likumúŋɛ́ rɛ mɛwɑisɑŋɑ kɑpi nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n wɑpisi mɛn pɛɛ Tiiri nɛ Sitɔɔ kɛ́mɛɛ n wɑ, ɑi nní ń we pin piɑkópɛ kɛpirɛ ritɔ ɑpi ɑ́fɔrɔnti tɑni ɑpi pimɛcirɛ nfúrɔ̃ kɔikɛɛ likɛ́ nyísɛ rɛ pi consɛ. 14 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Tiiri nɛ Sitɔɔ pikɔ́ iwɛ ii yɛ́ hɑ kɛtúhɑɑnɛ kɛ́mɛɛ́ nɛ nɔ́inɛ́kɔ́ kutɔsi wɑ. 15 Ńté nɔ̃́ Kɑpɛrinɑwum pikɔ́, nɔ músu rɛ kɛléécɑɑ-mɛ̃ kɑní tɑɑ́lɛ̃? Ái nkpɑ́ni lɛ̃. Amɑ́ kukúlɑ̃yu-i kɛ Uléécɑɑ uu kɛtẽ-mɛ̃ nɔ́ lɑ́upɔlɛ. 16 Uu upipirɛtiki pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Úye un kutu nɔ́ n cɔlɛ̃, nɛ̃́ kuu kutu cɔlɛ̃, úye un nɔ́ n yulu nɛ̃́ kuu yúlu. Úye un kɔ nɛ̃́ n yulu, uyɛɛ nɛ́ n tummɛ kuu yúlu.

Pisoi kuwóó nɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ pitɛ́ mɛpɛɛmɛ

17 Pisoi kuwóó nɛ ɑfɛɛrɛ́ pɛ̃ kɑpi n tũ ɑpi pɛɛri nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ, ɑpi rɛ: Sɑ́ɑ, ɑníri ricuruu yɛɛ rɔ́ pɑkɑrɛlɛ, tɔn tinɔ́ɔ ɑ n hɛ nɛ ripɔ́nyíri. 18 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Nɛ pɛɛ Setɑni yɛnlɛ un kɛyómɛcɑɑ-pɔ lóiri yɑrɛ kɛkónɛsɛípi. 19 Ani kutu ricɔ! Nɛ́ɛ ńnɑŋɛ nɔ́ hɛ rɛ nɔkɛ́ iwɑ́ɑ nɛ inɑ̃ kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ ɑni ulɑ́ɑrɔ nnɑŋɛ nnɛ́í tɛ́kɛ́ɛ́ líkɑ ɑ́i yɛ́ kɔ nɔ́ wɑ. 20 Amɑ́ ɑ́i kɑpɛ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú rɛ ɑníri yɛ nɔ́ wuru nnyɑ. Lɛlɛɛ yɛ́ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú lɛɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ nɔ́ɑnɛ́nyíri uritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́i.

Yeesu ripɔɔ yɛ lɑrisi

(Mɑtiyee 11:25-27; 13:16-17)

21 Kumúŋɛ́ kpɛ-i, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Yeesu rikiŋ niŋukusɛ uú mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, kɛtẽ nɛ kɛyómɛ Upiimɑ, nɛ pɔ́ pɑkɑrɛ rɛ pɔ tíyɛsɛ siwɑ̃́ síńsɑ́pi ɑsi nsímɛ́ mmɛ̃ kɑɑ pisɔhɔɔ nɛ pinyuwɛ ḿ pesí ɑsei kom. Pɔ́ɔ mpɔ́fɑnɑrɛ kɛ́mɛɛ lɑ rɛ likɛ́ lɛ̃ wɑ nnyɑ kɑi kɔ mɛsei lɛ̃ wɑ, Sɑ́ɑ. 22 Unɛ́sɑ́ɑ yɛ ḿpɑ́ yo nnɛ́í nɛ́ pɑlɛ. Úkɑ ucɔ úu nɛ́ nyu Unɛ́sɑ́ɑ mɛmɑ́ɑ́. Úkɑ ucɔ úu kɔ Unɛ́sɑ́ɑ nyu insɑ́ nɛ̃́ Ukɛpipi nɛ pɛ̃ kɑm n tíyɛsɛ ɑpi u ceru. 23 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ upipirɛtiki-mɛ̃ pɑnsɛpɔ uu pi mɑɑ rɛ: Pɛpɛɛ lɛ̃ kɑni nní n nyɑ́ni n nyɑ́ni yɛ pínɑrɛkomɛ lɛ. 24 Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑntepuyɛ nɛ piyɔ́ɔpi mɛyɑ̃ yɛ kɑ́ipilɛ pikɛ́ lɛ̃ kɑni n yɛ̃́ yɛ̃, ɑmɑ́ ɑ́pi li yɛ̃, ɑpi kɑ́ipi rɛ pikɛ́ lɛ̃ kɑni nní n kṍ kõ, ɑmɑ́ ɑ́pi li kõ.

Sɑmɑrii kɛtẽ usoi unyinɛ yɛɛ kusoi n nyu kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

25 Isé ucélɑɑ unyinɛ uu rinɔ́ɔ mɑɑ un lɑ ukɛ́ Yeesu ripinɛ wɑ, uu u pisɛ rɛ: Sɑ́ɑ, íye kɑi pisɛ rɛ kɛ́ wɑ kɛ́ nɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ n yɛ̃́? 26 Yeesu uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Íye kɑi irɔ́sé kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃? Kɑɑ yɛ isé ritɛlɛ́ n kɛ́ɛ̃, íye kɑɑ yɛ mpíí i kõ. 27 Usoi uyɛ̃ uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: A Upíimɑ Upɔ́léécɑɑ n lɑ nɛ kɛpɔ́fɑ nnɛ́í, nɛ ipɔ́soi nnɛ́í, nɛ mpɔ́nɑŋɛ nnɛ́í nɛ kɛpɔ́múŋɛ́ nnɛ́í, ɑɑ kɔ upɔ́cɔ n lɑ yɑrɛ kɑɑ ripɔ́cúruu ń lɑ. 28 Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Pɔ ńsɔnɛ rinɔ́ɔ nɛ́ pɛsɛlɛ. A lɛ̃ titiki, pɔ́ nfɑ́ɑ yɛ̃. 29 Amɑ́ isé ucélɑɑ uu ɑlɑri n wɛ́ɛ́si uu lɛ̃ nnyɑ Yeesu pisɛ rɛ: Wóo unɛ́soicɔ? 30 Yeesu uu rinɔ́ɔ u pɛsɛ rɛ: Utisi unyinɛ yɛɛ kɛyɑ́ɑ Yerusɑlɛm leeri un Yeriko-mɛ̃ cɛpilɛ̃, piyɑɑ ɑpi u tini ɑpi uilũ yɔ́su ɑpi u kpɑfui ɑpi itói u wɑi, ɑpi kɛteni-i u lɑlɛi hɛihɛi ɑpi tɔ́mpɔ. 31 Aí nɛ sɑ́ uyɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ unyinɛ un ncée mmɛ̃ tikilɛ̃. Kuu utisi uyɛ̃ n yɛ̃́, uu kɛ́ŋɛ́ɛ́ uu fɑ́ɑu. 32 Lefi ukɔ́ unyinɛ uu kɔ limɛcɔ kɛlõ kɛ-i tuipɔ, uu utisi uyɛ̃ yɛnu, uyɛ̃ uu kɔ kɛ́ŋɛ́ɛ́ uu fɑ́ɑu. 33 Amɑ́ Sɑmɑrii ukɔ́ unyinɛ yɛɛ ncée mmɛ̃ n tíkimɛlɛ̃ uu utóikɔ́ uyɛ̃ kɛlõ tuipɔ. Kuu u n yɛ̃́, ɑi mɛyíkíyiki íwɛ u wɑi. 34 Uú nyɔsɔ́pɔ uu mɛ́kpɔ nɛ fɛɛ̃́ uitoi kɛcɑ́ɑ́ kɔikɛɛ, uu i pɑhɑɑnkɛɛ. Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ ukɛminɑɑ kɛcɑ́ɑ́ u tonsɛ uú nɛ picéetɔŋɛ́ kɛyɔ kɛnyinɛ-i u sĩ uú hɑ kei ukɛcɑ́ɑ́ pɑí. 35 Kɑi n weesi, uu mɛwóópipi mɛtɛ́ lesɛ uu uyɛɛ picéetɔŋɛ́ kɛyɔ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ pɑ uu u mɑɑ rɛ: A usoi nkó kɛcɑ́ɑ́ ripɑí, nɛn hɑ píyei nté m pɛɛmɛ, nɛ́ riwómɛ tɛɛ n tisɛ pɔ́ hɛ́ɛ́lɛ. 36 Yeesu uu pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Pisoi pitɑɑni mpí kɛcɔpɛ úye yɛɛ uyɛ̃ kɛ piyɑɑ ɑpi nní itói n wɑ usoicɔ? 37 Isé ucélɑɑ uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Uyɛɛ kusoi u n wɑ yɛɛ uusoicɔ. Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A n ŋme, ɑɑ yɛ limɛcɔ wɑi.

Yeesu yɛ Mɑritɑ nɛ Mɑɑri kɛyɔ hɑ

38-39 Kɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑpi pinsẽ ń nɔŋ́lɛ̃, ɑpi kuyu kunyinɛ tulu, unɔ́si unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Mɑritɑ un kei we, uu ukɛyɔ-i kusɑ́nɛ pi yɔ́su. Mɑritɑ yɛ pɛɛ uwɑ̃́ unyinɛ mɑ́lɛ ɑpi yɛ u séi rɛ Mɑɑri. U pɛɛ kei welɛ. Uu Upíimɑ ɑnɑ mɛtene tonɛ un uicélɑɑ kutu cɔlɛ̃. 40 Mɑritɑ pɔ́ɔn nɛ pisɔ́ɔ̃ kɛ́yu mɑhɑni. Uu yisi uu rɛ: Upíimɑ, ɑ́i pɔ́ cɔ́ŋlɛ̃ kɛ unɛ́wɑ̃́ uú nɛ mɛnɛ́círɛ pihúúkɛi n nyɑ́nɛii? A u mɑɑ rɛ ukɛ́ nɛ́ lɛ̃́. 41 Upíimɑ uu u mɑɑ rɛ: Mɑritɑ, Mɑritɑ, pɔ mɛpɔ́círɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ picɔ́ŋ tɔsilɛ nɛ pinɑ́kɑɑnkɛɛ. 42 Amɑ́ likɛi lisɛ kɑi usoi pisɛ. Likɛi kɛcirɛ kɛ Mɑɑri uu wɛ́ɛ, úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ li u yɔsí.

11

Yeesu yɛ piyómɛyɑ́hɑɑ upipirɛtiki céési

(Mɑtiyee 6:9-13; 7:7-11)

1 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɛ Yeesu uu kɛlõ kɛnyinɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Kuu ḿ mɑsí, uupirɛtiki unyinɛ uu u pisɛ rɛ: Upíimɑ, ɑ piyómɛyɑ́hɑɑ rɔ́ céési yɑrɛ kɛ Yohɑni uu upipirɛtiki n céesi mɛcɔ. 2 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Nɔn yɛ kɛyómɛ n yɑ́ɑ́sinɛ, ɑni yɛ mɑɑ rɛ:

Sɑ́ɑ, tipɔ́nyíri tikɛ́ n kóólɛlɛ̃.

Ipɔ́yɔ́ɔpi ikɛ́ lommɛ.

3 A ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye ilukɛ rɔ́ hɛ.

4 A ɑrɔ́kópɛ rɔ́ sɑ́rɛi,

Yɑrɛ kɛ tɔ́ɔ yɛ kɔ picɔ n sɑ́rɛi pin ɑkópɛ rɔ́ n wɑ mɛcɔ.

Kɑpɛ tíyɛsɛ tɔkɛ́ pipeikɛɛ kɛ́mɛɛ loó.

5 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔ́ unyinɛ un nkpéni usɑ́nɛ m mɑ́ uu kɛsinɛ u lɛɛpɔ uu u mɑɑ rɛ: Unɛ́sɑ́nɛ, ɑ ɑkpɔ́nɔ́ ɑtɑɑni nɛ́ lonsɛ. 6 Unɛ́sɑ́nɛ unyinɛ yɛɛ ncée leeri uu kɛnɛ́yɔ-i weri, ɑ́m kɔ pɛɛ líkɑ mɑ́ kɛ́ u pɑ. 7 In n lɑ uusɑnɛ uyɛ̃ yɛ́ hɑ́i kɛ́yɔ kɛmɛɛ-pɔ rinɔ́ɔ u yɔ́ɔmɛ rɛ: Kɑpɛ nɛ́ ricɔ́ŋ! Nɛ rinɔnɔɔ hɑ́nɛsilɛ ɑm kɑ́, tɔ́ nɛ sinɛ́wɑ̃́ yɛ lonlɛ, ɑ́m fenɛ kɛ́ yisi kɛ́ ɑkpɔ́nɔ́ pɔ́ pɑ. 8 Asei kɑm nɔ́ símisinɛ rɛ in n lɑ úu yɛ́ yisi ukɛ́ ɑ u pɑ rɛ u uusɑnɛ nnyɑ, ɑmɑ́ u yɛ́ yisi uu lɛ̃ nnɛ́í kɑi u m pisɛ u pɑ rɛ uusɑnɛ yɛ picɔ́ŋ u nɔŋ́lɛ̃ nnyɑ. 9 Nɛ̃́ nɛ nɔ́ tee rɛ: Ani yɛ we, pi yɛ́ nɔ́ hɛ, ɑni yɛ wɛ́ɛ́si, nɔ́ yɛ̃́, ɑni yɛ rikóḿkóḿ, pi yɛ́ rinɔnɔɔ nɔ́ hɑ́nnɛ. 10 Likumúŋɛ́ rɛ usoi uyɛɛ n we kɑpi yɛ hɛ, uyɛɛ n wɛ́ɛ́si yɛɛ yɛ yɛ̃, uyɛɛ rinkóḿkóḿ kɑpi yɛ hɑ́nnɛ. 11 Nɛ́ɛ usɑ́ɑ úye kɛwɑ̃́ kɛɛ yɛ́ nkpíntomɛ́ u we, uu pɛɛ iwɑ́ɑ kɛ pɑ? 12 Nɛ́ɛ úye yɛɛ yɛ́ ukɛwɑ̃ inɑ̃ hɛ, kɛn tipele u n we? 13 Ḿpɑ́ nɔ́ pikpɑ́ɑ́ree mpí, nɔ yɛ felɛ ɑni nɔ́sinɛ́pipi lisɔnɛ hɛ. Nɔ́ pɛɛ rɛ urɔ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we yɛɛ yɛ́ pɛɛ mɛníŋɛ pɛpɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ u m pisɛ pihɛɛ riyɑ́ɑ́?

Yeesu yɛ pɛpɛɛ ukɛcɑ́ɑ́ nkópɛ n símisi rinɔ́ɔ pɛsɛ

(Mɑtiyee 12:22-30; Mɑriki 3:22-27)

14 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɛ Yeesu uú we un kuníri kunyinɛ kpɛɛ utisi unyinɛ nsímɛ́ ḿ pɔɔnɛsɛlɛ̃ lɑkɑsɛ. Kɑku ń le, utisi uyɛ̃ uu nsímɛ́ loni ɑi pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ mɛyíkíyiki nnɔ́ɔ yipu. 15 Amɑ́ pikɛcɔpɛ pinyinɛ ɑpí mɑɑ rɛ: Aníri uyɔɔpi Pɛlisepulɛ nnɑŋɛ kuu yɛ nɛ ɑníri lɑkɑsɛ! 16 Amɑ́ picɔ pɔ́ɔn lɑ pikɛ́ ripinɛ u wɑ, ɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ ukɛ́ mɛwɑisɑŋɑ mɛnyinɛ wɑ ukɛ́ nɛ nyísɛ rɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kuu léeri. 17 Amɑ́ Yeesu pɔ̃́ nɛ pɛɛ pikɛmúŋɛ́ nyulɛ. Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Kuyɔ́ɔpiyu kunyinɛ pisoi pin pimɛcɔpɛcirɛ n tɔpu, ku yɛ kpulɛ, kusiyɔ ɑsi kɛsɛ kɛsɛ lólɛsi. 18 Lɛ̃ nnyɑ in tɛ Setɑni yɛ nɛ umɛcirɛ tɔpu, íye kɛ ukuyɔɔpiyu ɑku yɛ́ pɛɛ fe ɑkú nɛ n we? Nɔ mɑɑ rɛ Pɛlisepulɛ nnɑŋɛ kɑḿ nɛ ɑníri lɑkɑsɛ nnyɑ kɑm lɛ̃ mɑ. 19 In tɛ Pɛlisepulɛ yɛɛ ńnɑŋɛ nɛ́ hɛ kɑḿ nɛ ɑníri lɑkɑsɛntɛ, wóo pɛɛ nɔ́pinɛ́kɔ́ pɔ̃́ ńnɑŋɛ hɛ kɑpí nɛ ɑ lɑkɑsɛntɛ? Ani n nyu rɛ nɔ́pinɛ́kɔ́ cirɛ pɛɛ nɔ́ nyísɛnɛ rɛ ɑ́ni ɑlɑri mɑ́. 20 Asei kɛcɑ́ɑ́, Uléécɑɑ nnɑŋɛ kɑḿ nɛ ɑníri lɑkɑsɛntɛ. Lɛlɛɛ nyísɛlɛ̃ tɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pituimɛ mɑsilɛ.

21 Usoi nɑŋɛ-nɑŋɛ un itɔpilũ m mɑ́ un nɛ ukɛyɔ m mɛ̃́, úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ ulikɔ́ linyinɛ yɑ́ɑ́i. 22 Amɑ́ unyinɛ un ńnɑŋɛ u n feriyɛ, liute yɛ̀ɛ̀ uitɔpilũ iyɛ̃ kuú pɛɛ́ nɛ n tɑ́lɛ̃ yɔsilɛ uu umɛmɑ́ mɛ̃ kpísi uu hɔ́ɔ́nɛntɛ.

23 Nkó yɛɛ úu kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n kpɑ́lɛ̃ yɛ ilɑ́ɑrɔ nɛ́ wɑilɛ, nkó yɛɛ úu picɑ́pinɛ nɛ́ n lɛ́ni yɛ hɑrɛsilɛ.

Kuníri yɛ kuripɔhɔ kpurɛ-i pɛlɛ

(Mɑtiyee 12:43-45)

24 Kuníri kun usoi kɛ́mɛɛ́ n le, kɛlõ kóimɑ kɛnyinɛ-i kɑku yɛ hɑ n kerɑɑi kun kɛwéntɛ wɛ́ɛ́si. Kunsɑ́ kɛwéntɛ n yɛ̃, ku yɛ kukɛfɑ-i mɑɑ rɛ: Nɛ kɛnɛ́yɔ kpurɛ kɑm n tíyɛmɛ-i pɛlɛnɛ. 25 Kun m pɛɛpɔ, ɑku kɛ́yɔ lɛɛpɔ kɛn pééilɛ̃ kɛn kɔ nyɔ́ɔnsɛlɛ̃ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. 26 Kei kɑku yɛ pɛɛ́ hɑ kuɑcɔ ɑsɛɛi nyɛɛ kuricuruu rikpɑ́kɑ́rɑ́ ń fe kpíipɔ ɑɑ́ nɛ kɛ́yɔ kɛ-i tonɛ. Lɛlɛɛ yɛ tíyɛsɛ kɛ liute uyɛ̃ mɛwee fɑlɛ ɑmɛ yɛ n cɑɑilɛ̃ ɑmɛ mɛkpurɛ mɛ-i kuú pɛɛ ń we tɔ́su.

Mpɔ́ɔnɑrɛ kɛcirɛ

27 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pisímɛ́ ḿ mɑsí, unɔ́si unyinɛ uu riwúí kɛcɔpɛ mɑɑri rɛ: Unɔ́si uyɛ̃ kɛfɑ-i kɑɑ n tónɛ uu kɔ pɔ́ nyɛnsɛ yɛ únɑrɛkomɛ lɛ. 28 Yeesu uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Pɛpɛɛ yɛ Nléécɑɑsimɛ́ kutu rińcɔ ɑpi lɛ̃ knn m pisɛ tiki pɛɛ mɛníŋɛ pínɑrɛkomɛ.

Pi Yeesu pisɛ rɛ ukɛ́ mɛwɑisɑŋɑ wɑ uu yúlu

(Mɑtiyee 12:38-42)

29 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ ɑsoiwuí ɑɑ Yeesu n kɑ́lɑɑlɛ̃, Yeesu uú mɑɑ rɛ: Nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisoi yɛ cɑɑilɛnlɛ hɑ́i. Pi mɛwɑisɑŋɑ kórulɛ. Mɛwɑisɑŋɑ mɛ̃ kɛ ɑntepu Yonɑɑsi uu n yɛ̃́ mɛnyinɛcɔ kɑpi yɛ́ kɔ yɛ̃. 30 Yɑrɛ kɛ Yonɑɑsi uu Niniifi pikɔ́ mɛwɑisɑŋɑ n nyísɛ, limɛcɔ kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ yɛ́ nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisoi mɛ nyísɛ. 31 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pisoi n túhɑɑnɛnɛ, unɔ́siyɔɔpi yɛɛ Sɑɑpɑ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ n tṹ yɛ́ hɑ yisi, uu nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisoi ɑkópɛ pɑ. Li we rɛ uyɛɛ pɛɛ hɑ́i kɛtẽ kɛtɔ-pɔ leemɛlɛ uú weri rɛ ukɛ́ Sɑlomɔɔ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ kõ. Uyɛɛ kɔ nté nní ń we yɛ kɔ pɛɛ Sɑlomɔɔ felɛ! 32 Niniifi pikɔ́ yɛ́ hɑ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ yisi, ɑpi nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisoi ɑkópɛ pɑ. Li we rɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yonɑɑsi uú pɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ rin-yóó ɑpi kóm, pi pɛɛ mɛfinɛ consɛlɛ. Uyɛɛ nté nní ń we yɛ kɔ pɛɛ Yonɑɑsi felɛ.

Mɛtɛ́í kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 5:15; 6:22-23)

33 Yeesu uu kɔ rɛ: Úkɑ úu yɛ kɛ́firɑ́ɑ risɛ́ uu kɛ pésu nɛ́ɛ uu kucɑ́ri kɛ kipi, ɑmɑ́ kɛlõ cɑ́cɑ́ kuu yɛ kɛ ritɔsi rɛ pɛpɛɛ n lompɔ pikɛ́ mɛtɛ́í yɛ̃́ nnyɑ. 34 Ipɔ́nípɛɛ yɛ ipɔ́piŋɛ kɛfirɑ́ɑ lɛ. Ipɔ́nípɛɛ in n nyɑ́ni ńsɔnɛ, ipɔ́piŋɛ nnɛ́í kɑi yɛ n kpɑ̃́iilɛ̃, ɑmɑ́ ipɔ́nípɛɛ insɑ́ ńsɔnɛ n nyɑ́ni, kuŋmɑhɑ-i kɛ ipɔ́piŋɛ ii yɛ́ n we. 35 Lɛ̃ nnyɑ ɑ mɛpɔ́círɛ tĩ, mɛtɛ́í mɛɛ kɛpɔ́mɛɛ ń we ɑ́mɛ kɑpɛ nɛ riŋmɑhɑ rimpɔ́lɔ́ nnyɑ. 36 Ipɔ́piŋɛ nnɛ́í in mɛtɛ́í m mɑ́ kɛ ikɛlõ kɛ́kɑ ɑ́kɛ kuŋmɑhɑ-i we, innɛ́í yɛ́ mɛtɛ́í-i m pɔlɔlɛnlɛ yɑrɛ lɛ̃ kɛ kɛ́firɑ́ɑ ɑkɛ yɛ nɛ kɛmɛtɛ́í nnɛ́í pɔ n kpɑ̃́iilɛ̃.

Yeesu yɛ nɛ Pifɑrisi nɛ isé picélɑɑ cɛ́si

(Mɑtiyee 23:1-36; Mɑriki 12:38-40)

37 Kɛ Yeesu uu ń we un símisi, Ufɑrisi unyinɛ uu ukɛyɔ-i u séi rɛ pikɛ́ kɛsẽ́ ilukɛ li. Yeesu uu lompɔ uu pilukɛ kɑ́pɑ́ɑ́. 38 Ai Ufɑrisi uyɛ̃ pírí wɑi kɛ Yeesu uú nɛ n le úu kɔ pɛɛ ɑnípɛ nɑlɛ kɛlenɛ yɑrɛ kɛ piinyɛkii ii m pisɛ. 39 Upíimɑ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Lɛ̃ kɛ nɔ̃́ Pifɑrisi ɑni ń we yɛ lɛ̃. Kɛpóripi nɛ ricɑ́ripi kɛpirɛ kɑni yɛ hɛɛrɛ, ɑmɑ́ nɔ́sinɛ́fɑ kɛ́mɛɛ, piyɑɑ nɛ mɛwɑi kópɛ nfɑsimɛ́ mɛɛ yipɑɑlɛ̃. 40 Nɔ piníri lɛ. In nɛ Uléécɑɑ yɛɛ kɛpirɛ n wɑ cirɛ yɛɛ kɔ kɛmɛ́ɛ wɑɑ? 41 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni lɛlɛɛ nɔ́sinɛ́póripi nɛ nɔ́ɑnɛ́cɑ́ripi-i ń we píwɛkɔɔ́ hɛkɛsi, li yɛ́ pɛɛ ḿpɑ́ yo nɔ́ sɔnukusɛ.

42 Nɔ̃́ Pifɑrisi, íwɛ kɑni topori! Nɔ yɛ iyɛ́hɛ yɑrɛ mɑnti nɛ ruu nɛ ɑyɛ́hɛpɛi ncɔpuri ripɛ́nɛlɛ ɑni hɔ́ɔ́nɛ ɑwɛ́lɛ́ kɛfi, ɑni kuwɛ́lɛ́ kusɛ Uléécɑɑ pɑ. Amɑ́ ɑ́ni pɛɛ Uléécɑɑ ɑsei nɛ unlɑ wɑisɛlɛ̃. Lɛ̃ kɑi kɔ pɛɛ m pisɛ rɛ ɑni n wɑi nɔn kɔ pɛɛ́ nɛ litɔ́rɔɔ kɛcɑ́ɑ́ léisɛlɛ̃.

43 Nɔ̃́ Pifɑrisi, íwɛ kɑni topori. Síyukɔɔ́tonɛ kɑni yɛ ɑyómɛyɑ́hɑɑlee-i n lɑ. Nɔ kɔ lɑ pikɛ́ yɛ kɛ́yɑɑ́lɑ-i nɔ́ n yɑ́hɑɑnkɛɛ. 44 Íwɛ kɑni topori! Nɔ we yɑrɛ ihórɛ iyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɑpi n sɔ́nɛ ɑ́pi kɔ pɛɛ ikɛcɑ́ɑ́ nyu.

45 Isé ucélɑɑ usɛ uu u mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, pɔn lɛ̃ n símisi, tɔ̃́ kɑɑ kɔ lɛ̃ lɑ́misi. 46 Yeesu uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Nɔ̃́ isé picélɑɑ, íwɛ kɛ nɔ́ɔ kɔ topori! Ncɔni mulɛ-mulɛ kɑni yɛ picɔ cɔnsɛ, ɑ́ni yɛ kɔ pɛɛ ḿpɑ́ fíí nɛ nɔ́kɛnɛ́nípɛpi ricɑ. 47 Íwɛ kɑni topori! Akpíí sɔnɛ kɑni yɛ ɑntepuyɛ kɛ nɔ́pinɛ́sɑ́ɑyɑhɑ ɑpi n kṍ mɔ́mti. 48 Nɔ́mɛnɛ́wɑi mɛɛ nyísɛlɛnlɛ rɛ lɛ̃ kɛ nɔ́pinɛ́sɑ́ɑyɑhɑ ɑpi n wɑ yɛ nɛ nɔ́ risɑ́lɛ, likumúŋɛ́ rɛ pi ɑntepuyɛ kónlɛ, nɔ́ɔ piɑkpíí mɔ́mti. 49 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ́ nɛ umɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɑɑ rɛ: Nɛ̃́ Uléécɑɑ, nɛ́ ɑntepuyɛ nɛ pitumɛ pi pɑ, ɑpi pikɛcɔpɛ picɔ kóni ɑpi picɔ íwɛ wɑi. 50 Kɑi nní lɛ̃, nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisoi pɛɛ yɛ́ ɑntepuyɛ pɛɛ hɑ́i kɛtẽ kɛkorɑɑnɛ-mɛ n kpí nkpɔ nnyɑ ɑkpɑnii yɛ̃. 51 Kɑi n kpíimɛ Apɛɛli nkpɔ-mɛ hɑ́i nɛ Sɑkɑrii kɑpi kɛnyɔ́ɔnsɛhúúpi nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ ń kpu nkpɔ-pɔ. Asei kɑm nɔ́ símisi, nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisoi mpí kɑpi ɑntepuyɛ pɛ̃ nkpɔ riwomɛ kórunɛ.

52 Íwɛ kɑni topori, nɔ̃́ isé picélɑɑ! Nɔ rinɔnɔɔ tɛ̃ kɑpi yɛ nɛ rintíki ɑpí nɛ Uléécɑɑ céru kɛhɑ́nnɛ lesɛlɛ, nɔ̃́ ɑ́ni kɔ pɛɛ fenɛ nɔkɛ́ lompɔ, ɑni kɔ pɛɛ pɛpɛɛ pilompɔ ń lɑ ncée tɑ́pisi.

53 Kɛ Yeesu uu kɛlõ kɛ-i n yisi, isé picélɑɑ nɛ Pifɑrisi ɑpí nɛ u wɔ́ɔsi, ɑpi isímɛ́ mpehẽ mpehẽ kɛcɑ́ɑ́ u m písɛisɛ. 54 Api ɑpinɛ u n wɑpisi rɛ ukɛ́ nkópɛ nnyinɛ mɑlɛ.

12

Yeesu yɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi kɛsi

(Mɑtiyee 10:26-27)

1 Kumúŋɛ́ kpɛ-i, pisoi ɑpi cɑ́pinɛ kulúi, ɑi tulu ricuruu pin ɑ́nɑ cɔpɑɑnɛ. Yeesu uu pɛɛ mɛfoí upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ nɛ Pifɑrisi nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ. Lɛlɛɛ rɛ pi kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi yɛ mɛ. 2 Lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ m pékɑɑlɛ̃ nɛ lɛ̃ nnɛ́í kɛ úkɑ úu n nyu yɛ́ kɑm ɑi mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ léeri, ḿpɑ́ úye uu li yɛnu uu kɔ li ceru. 3 Lɛ̃ nnyɑ, lɛ̃ kɑni yɛ́ mɛyɑɑ ḿ mɑlɛ, mɛtɛ́í-i kɑpi yɛ́ li kõ. Lɛ̃ nnɛ́í kɑni yɛ́ ɑlee kɛ́mɛɛ picɔ ɑtu-i rinwɛ́íwɛ́í, ɑlee nɛ itúhɑɑ kɛcɑ́ɑ́ kɑpi yɛ́ kɛyɑ́ɑ li riyóó.

Uyɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ usoi ukɛ́ n wuru

(Mɑtiyee 10:28-31)

4 Nɛ nɔ̃́ pinɛ́sɑ́nɛ símisi rɛ: Áni kɑpɛ pɛpɛɛ yɛ usoi ń kpu, ɑmɑ́ ɑ́pi yɛ pɛɛ fe pikɛ́ linyinɛ licɔ wɑ n wuru. 5 Kɛ́ nɔ́ céési uyɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ nɔkɛ́ n wuru. Uléécɑɑ yɛɛ yɛ n fe uu usoi kopu, uu limɛmɑ́ɑ́ nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ u sɑ́pɔ kɑi pisɛ rɛ nɔkɛ́ n wuru. Ɛɛɛ, nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ uyɛ̃ kɑi pisɛ rɛ nɔkɛ́ n wuru.

6 In nɛ sítɑnkɑ́ sitɛ́ kɑpi yɛ nɛ sinúipi yukɛ-yukɛ sinupũ lɔɔ? Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, Uléécɑɑ úu yɛ kɛ́kɑ kɛcɑ́ɑ́ pɑlɛi. 7 Pi nɔ́nnɛ́nyúpi nnɛ́í ricuruu kɛɛnlɛ. Iwɑmɛ íi kɑpɛ yɛ nɔ́ wɑ. Nɔ Uléécɑɑ inipɛɛ-i ríyu mɑ́lɛ lin sinúipi yukɛ-yukɛ kulúi fe.

Yeesu mɛyɔ́ɔ́ nɛ umɛyulɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑtiyee 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 Nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ: Úye un pisoi kɛcɔpɛ n ŋmurɛi rɛ u unɛ́kɔ́ lɛ, nɛ̃́ Usoi Kɛpipi ricuruu yɛ́ Uléécɑɑ pileecɑɑtumɛ-i ŋmurɛi rɛ nɛ́ɛ u te. 9 Amɑ́ úye un pisoi kɛyu-i n kɛsi rɛ úu nɛ́ nyu, nɛ̃́ Usoi Kɛpipi ricuruu yɛ́ Uléécɑɑ pileecɑɑtumɛ-i kɛ́si rɛ ɑ́m liute nyu. 10 Úye un Usoi Kɛpipi ricuruu kɛcɑ́ɑ́ nkópɛ n símisi, pi yɛ́ ɑkópɛ nyɛ̃ liute sɑ́rɛi, ɑmɑ́ úye un Nfɑ́ɑsɔnɛ n lɑ́misi, liute ɑkópɛ ɑ́ɑ kusɑ́rɛi we.

11 Pin píyei nɔ́ n tɔrɔi rɛ pi nɛ ɑyómɛyɑ́hɑɑlee-i nɛ́ɛ piyɔ́ɔpi-i nɛ́ɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ-i pitúhɑɑnɛ nɔ́ sĩ́, ɑ́ni kɑpɛ pírí tónɛ nɛ mmɛ̃ kɑni yɛ́ hɑ ḿ mɑlɛ nɔkɛ́ nɛ kɛtɑhɑi ń le. 12 Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ yɛ́ kumúŋɛ́ kpɛ-i mmɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ nɔkɛ́ mɑlɛ nɔ́ céési.

Umɑ́mɑ́ niri kɛnyɑ́rũ

13 Unyinɛ uu riwúí kɛcɔpɛ Yeesu mɑɑri rɛ: Sɑ́ɑ, ɑ unɛ́mɑ́rɛcɔ mɑɑ rɛ tɔ́ nɛ uyɛ̃ tɔkɛ́ ikúlɑnlũ kɛ urɔ́sɑ́ɑ uú nɛ rɔ́ n tíyɛ hɔɔnɛ. 14 Yeesu uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Unɛ́sɑ́nɛ, wóo nɛ́ tĩ́ tɛ kɛ́ nɔ́nnɛ́símɛ́ n túhɑɑnɛ nɛ́ɛ kɛ́ yɛ ikúlɑnlũ nɔ́ hɔ́ɔ́nɛ? 15 Uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pinnɛ́í mɑɑ rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ nɛ mɛmɑ́ nnɑ́ɑ́pí. Ḿpɑ́ usoi un íye nsɑ́ m mɑ́, ɑ́i umɛmɑ́ mɛɛ unfɑɑ tesɛ.

16 Uu pɛɛ kɛnyɑ́rũ pi wɑi rɛ: Umɑ́mɑ́ unyinɛ yɛɛ pɛɛ sitẽ mɑ́ sin ilukɛ u wɑi. 17 Uu músu uu nfɑsimɛ́ wɑi rɛ: Íye kɑm wɑinɛ? Kɛwɑi ɑ́kɛ nɛ nɛ́ we kei kɑm yɛ́ inɛ́lukɛ nnɛ́í n súúkɛɛ. 18 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ umɛcirɛ mɑɑ rɛ: Nɛ ɑnɛ́símɛ forɛsinɛ ɑm ɑmɑ́ɑ mɔ́mti, ɑm kei mɛnɛ́lukɛpipi nɛ linɛ́kɔ́ tɔrɔɔ nnɛ́í súúkɛɛ. 19 Am pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ mɛnɛ́círɛ mɑɑ rɛ: Nɛ mɛyíkíyiki nkpéni ilukɛ yɛɛ yɛ́ ɑŋmɛ̃ kulúi nɛ́ n wɑ mɑ́lɛ. Lɛ̃ nnyɑ nɛ́ n wéntɛlɛ̃ nɛn le nɛn níru nɛn mpɔ́ɔnɑrɛ-i we. 20 Amɑ́ Uléécɑɑ uu u mɑɑ rɛ: Pɔ́ uníri nkó! Kɛsinɛ nkɛ́ cirɛ kɛ mpɔ́fɑ́ɑ nn kɛ́tɔ wɑinɛ. Lin lɛ̃ n wɑ, wóo yɛ́ pɛɛ lɛ̃ kɑɑ nní mɛpɔ́círɛ n yikikɛɛ n te? 21 Yeesu uu kpɑ́ rɛ: Limɛcɔ kɑi we nɛ uyɛɛ nní mɛmɑ́ umɛcirɛ n cɑ́pinɛ, ɑmɑ́ úu pɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ líkɑ mɑ́.

Ani nɛ Uléécɑɑ n tɑ́lɛ̃

(Mɑtiyee 6:24-34)

22 Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ mɑɑ rɛ ɑ́ni kɑpɛ yɛ lɛ̃ kɑni yɛ́ n li nɔkɛ́ nɛ nfɑ́ɑ m mɑ́ nɛ ilũ kɑni yɛ́ nɔ́inɛ́piŋɛ kɛcɑ́ɑ́ ń yɑ́rii nfɑsimɛ́ wɑ. 23 Likumúŋɛ́ rɛ nfɑ́ɑ yɛ ilukɛ felɛ, ipiŋɛ in ilũ fe. 24 Ani ɑ́kpɑɑ́ŋ-kpɑɑ́ŋ tipɑí, ɑ́ɑ yɛ lukɛsi ɑ́ɑ yɛ kɔ kpɑsi, ɑ́ɑ kɛlukɛyekei mɑ́ ɑ́ɑ kɔ risímɛ mɑ́, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛ ɑ kpíniilɛ. Nɔ nɛ mɛyɑ́nsei sinúipi ríyu mɑ́lɛ. 25 Nɔ́ úye yɛɛ yɛ́ fe uu nfɑsimɛ́ wɑi uú hɑ nɛ unfɑɑ ɑŋmɛ̃ ḿpɑ́ nkɑ́ripi kpɑ́sɛ? 26 In tɛ ɑ́ni líkɑ kuwɑi we likɛi síńsɑ́ lɛ̃ kɛ́mɛɛ, yo nnyɑ kɑni pɛɛ litɔ́rɔɔ nní kɛ́mɛɛ nfɑsimɛ́ wɑi? 27 Ani sicɑrɛ sɛɛ yɛ n fɛlɛsi ripɑí nkɛ̃́. Mɛfɛlɛ mɛ̃ ɑ́mɛ yɛ pikɛi píkɑ wɑ ɑ́mɛ yɛ kɔ líkɑ yóõ, ɑmɑ́ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, uyɔ́ɔpi Sɑlomɔɔ ricuruu nɛ umɛmɑ́ nnɛ́í úu pɛɛ ilũ inyinɛ mɑ́ yɛɛ ń nyɑḿ ɑi mɛfɛlɛ mɛnyinɛ tulu. 28 Nɔ́ pisoi mpí nfɑtɛnɛ ńn piyɛ. In tɛ Uléécɑɑ yɛ mɛyúi mɛɛ nɛni kɛcɑrɛ-i ń we pin kɔ kóso nnɑ mɛ ŋmɑɑsinɛ lɛ̃ sɔnukusɛ, nɔ̃́ kɛcɑ́ɑ́ kúu yɛ́ mɛníŋɛ ripɑíí? 29 Áni kɑpɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ nfɑsimɛ́ tɑ̃ tɛ yo kɑni yɛ́ li nɛ́ɛ yo kɑni yɛ́ n ntí. Lɛ̃ ɑ́i kɑpɛ nfɑsimɛ́ nɔ́ n we. 30 Pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ pɛɛ lɛ̃ likɔ́ mɛsɛ́rɛ wɛ́ɛ́si. Amɑ́ Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we yɛ nyulɛ lɛlɛɛ nɔ́ ḿ pɑ́rílɛ̃. 31 Uléécɑɑ iyɔɔpi kɑni yɛ́ mɛníŋɛ wɛ́ɛ́si, uu pɛɛ litɔ́rɔɔ nní nnɛ́í mpuri nɔ́ hɛ.

Kɛyómɛcɑɑ mɛmɑ́

(Mɑtiyee 6:19-21)

32 Yeesu uu kɔ upipirɛtiki pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Áni kulúi we, ɑmɑ́ iwɑmɛ íi kɑpɛ nɔ́ wɑ. Li we rɛ Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ yɛ lɑ rɛ ɑni uiyɔɔpi kɛ́mɛɛ lompɔ. 33 Ani nɔ́linɛ́kɔ́ yɑ́lisi ɑni lisiwóó píwɛkɔɔ́ hɔ́ɔ́nɛntɛ. Ani ɑwóólɔɔ kpɔcirɛ́ mulɛi, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ mɛmɑ́ cɑ́pinɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ, kei kɑ́mɛ píkɑi m pɔlunɛ. Piyɑɑ ɑ́pi píkɑi mɛ cɑnɛ, ɑpɑpi ɑ́ɑ kɔ mɛ cɑɑinɛ. 34 Likumúŋɛ́ rɛ kei kɛ nɔ́mɛnɛ́mɑ́ ɑmɛ ń we, kei kɛ nɔ́nnɛ́fɑsimɛ́ nn yɛ n we.

Pikɛikɔ́ pɛɛ ɑ́pi yɛ n lɔpilɛ

35 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ nɔn nɛ we, ɑni nɔ́ɑnɛ́tɑmpɑ́lɑ sihɑlɛ n télɛ̃, ɑni nɔ́sinɛ́firɑ́ɑ n sɛ́lɛ̃. 36 Ani pikɛikɔ́ pɛɛ piuyɔsɑɑ m mɛ̃́ mɛcɔ n we. Pinɔ́sikpikɛ́ ɑnyɑ̃́ kuu léérinɛ ukɛ́ rinɔnɔɔ rikóḿkóḿ nɔkɛ́ mɛsɛ nɛ mɛsɛ u hɑ́nnɛ ukɛ́ lompɔ. 37 Pínɑrɛkomɛ yɛ pi, pikɛikɔ́ pɛ̃ kɛ ukɛisɑɑ uu yɛ́ n lɛɛmɛ pin nɛ nyɑ́ni. Asei kɑm nɔ́ símisi, u umɛcirɛ nyɔ́ɔnsɛnɛ uu pi tonsɛ, uu ilukɛ pi wɑi rɛ pikɛ́ li. 38 Un kɛsinɛcɔ nɛ likɛpirɛ n kɑ uu pi lɛɛri pin nyɑ́ni, pínɑrɛkomɛ yɛ pi.

39 Ani ńsɔnɛ ceri rɛ in tɛ kɛ́yɔ usɑɑ yɛ pɛɛ nyu ituŋɛ iyɛ-i kɛ uyɑɑ uu n sɔ́nti, u yɛ́ pɛɛ́ n nyɑ́nilɛ úu yɛ́ tíyɛ uyɑɑ ukɛ́ kulee fori ukɛ́ lompɔ. 40 Nɔ́ɔkɛ́ nɔ́mɛnɛ́círɛ mɛsɛ́rɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ nɔn nɛ mɛ̃́. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑ́ni nɛ m músu kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ pɛɛri.

Ukɛikɔ́ sɔnɛ nɛ ukɛikɔ́ kópɛ

(Mɑtiyee 24:45-51)

41 Piyɛɛ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, yɑrɛ tɔ̃́ ŋmɑnɛ nnyɑ kɑɑ kɛnyɑ́rũ nkɛ́ wɑ nɛ́ɛ nɛ pisoi tɔrɔɔ nnɛ́í? 42 Upíimɑ uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Wóo we yɑrɛ ukɛikɔ́ yɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃ un kɔ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɑ́? Uyɛɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ kɛ úyɔsɑɑ uu yɛ́ nɛ kɛ́yɔ rin-yɑ́ rɛ ukɛ́ kɛ m pɑílɛ̃, uu yɛ upikɛicɔ ilukɛ pɑ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑi m pisɛ. 43 In tɛ úyɔsɑɑ yɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ lɛɛmɛ un mɛsei upikɛi kɛcɑ́ɑ́ we, u únɑrɛkomɛ lɛ. 44 Asei kɑm nɔ́ símisi: Úyɔsɑɑ yɛ ulikɔ́ nnɛ́í u múísɛnɛ rɛ ukɛ́ likɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. 45 Amɑ́ ukɛikɔ́ uyɛ̃ un umɛcirɛ m mɑɑ rɛ: Unɛ́yɔsɑɑ mɛkɑmɛ yɛ nɑ́ŋɑilɛ. Un upikɛicɔ pikpɑ́fii rinkɑ́pɑ́ɑ́, un le un pom, 46 kɛyɑ́ɑ kɛ̃ nɛ ituŋɛ iyɛ̃ kúu nɛ m músu kɛ́mɛɛ kɛ úyɔsɑɑ uú hɑ sɔ́nti. Kei kuu yɛ́ pɛɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ lɑkɑsɛ uu íwɛ u wɑi yɑrɛ kɑpi yɛ pɛpɛɛ ɑ́pi ɑsei n tíkilɛ̃ n wɑ mɛcɔ. 47 Ukɛikɔ́ nkó yɛɛ uuyɔsɑɑ mɛpɔɔlɑ n nyu, ɑmɑ́ úu kɔ pɛɛ píkɑi umɛcirɛ cɑ́pinɛnɛ ukɛ́ nɛ n we, úu kɔ pɛɛ uuyɔsɑɑ mɛlɑ wɑinɛ, pi yɛ́ liute mɛyɑ̃́ fɑpii. 48 Ukɛikɔ́ nkó yɛɛ úu úyɔsɑɑ lilɑlɑ n nyu uu pɛɛ ncɑɑi mɛɛ nɛ ipépi n sɑ́ wɑi, pi yɛ́ liute fíí fɑ́pii. Pin úye mɛyɑ̃́ m pɑ, mɛyɑ̃́ kɑpi liute pisɛnɛ, pin úye mɛyɑ̃́ timmúísɛ, mɛyɑ̃́ kɑpi liute kórunɛ.

Yeesu nnyɑ pisoi yɛ kériinɛnɛ

(Mɑtiyee 10:34-36)

49 Yeesu uu pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Nɛ kɑlɛ kɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nnɑ risɛ́. Li nkpɑ́ni yɑrɛ nkɛ́ pɛɛ pisɛ́ mɑ́ɑ́lɛ̃. 50 Li kɔ pisɛ rɛ kɛ́ míni wolɛ. Lɛlɛɛ íwɛ iyɛ̃ kɑm n lenɛ. Mɛyíkíyiki kɑḿ lɑ rɛ liituŋɛ iyɛ̃ ikɛ́ pɛɛ pitulɛ m mɑ́ɑ́lɛ̃. 51 Nɔ músu rɛ nkíŋniŋɛ kɑḿ nɛ kɛteni-i kɑɑ? Nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ “ɑɑí”, ɑmɑ́ pikériinɛ kɑḿ nɛ nɔ́ kɑ. 52 Kɑí nɛ nɛni rimpɑ́, kɛ́yɔ kɛɛ pisoi pinupũ m mɑ́ yɛ́ rikénɛ, kuwɛ́lɛ́ kusɛ pitɑɑni, kuwɛ́lɛ́ kucɔ pitɛ́, pin nɛ tɔpu. 53 Usɑ́ɑ yɛ́ nɛ ukɛpipi tɔ, kɛpipi pɔ́ɔ kɔ nɛ usɑ́ɑ tɔpu, úni uú nɛ uukpére tɔpu, ukpére pɔ́ɔ nɛ úni tɔpu, unyɑ́ɑni uú nɛ ufɔsi tɔpu, ufɔsi pɔ́ɔ nɛ unyɑ́ɑni tɔpu.

Ani yɛ mɛconsɛntɛ ɑsei kõ

(Mɑtiyee 16:2-3)

54 Yeesu uu kɔ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Kɑni yɛ ɑhopɛ n yɛ̃́ ɑn kɛtuŋɛlolɛ́-mɛ̃ leeri, nɔ yɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ mɑɑ rɛ: “Ikónɛ yɛ cuuninɛ”. Lɛ̃ kɑi yɛ kɔ mɛsei wɑ. 55 Nɔn kɔ n yɛ̃ tɛ kuyɔ yɛ ituŋɛ kumii-mɛ̃ pepuri, nɔ yɛ mɑɑ rɛ: “Kutói yɛ wɑinɛ”. Lɛ̃ kɑi yɛ kɔ mɛsei wɑ. 56 Nɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ mpí! Nɔ yɛ felɛ ɑni kɛtẽ nɛ kɛyómɛ mɛconsɛntɛ ceru. Yo nnyɑ kɑ́ni pɛɛ kumúŋɛ́ nkú-i kɑri nní ń we ɑsei kómɛi mɑ́?

Usoi nɛ uucɛ́cɔ pikómɛinɛ

(Mɑtiyee 5:25-26)

57 Yo nnyɑ kɑ́ni yɛ pɛɛ nɔ́rinɛ́cúruu lɛlɛɛ ɑsei m mɑ́ céri. 58 Usoi un tiyɔ́ɔpipoo pɔ́ n sée, nɔn nsẽ́ timpɛ́nɛ rɛ kɛtúhɑɑnɛ kɑni sĩ́, li pisɛ rɛ pɔkɛ́ riŋmɔ́ɔ́pú ɑni kómɛinɛ ncée kɛcɔpɛ, upɔ́cɛ́cɔ úu kɑpɛ nɛ utúhɑɑnɛ-i pɔ́ n hɑ, utúhɑɑnɛ ukɛ́ pisɔ́ɔ́cɑ pɔ́ rimúísɛ, pisɔ́ɔ́cɑ pɔ́ɔkɛ́ kukpɑniilee-i pɔ́ rinsɑ́pɔ nnyɑ. 59 Asei kɑm pɔ́ símisi, pɔn kukpɑniilee n lõ, ɑ́ɑ leerinɛ kɑ́ɑ riwómɛ nnɛ́í n hɛ́ɛlɛ hɑ́i nɛ kɛ́tɑnkɑ́ tɔrɔɔ-pɔ.

13

Li pisɛ rɛ nɔkɛ́ mɛfinɛ consɛ

1 Pisoi pinyinɛ ɑpi kumúŋɛ́ kpɛ-i Yeesu lɛɛpɔ, ɑpi u símisi lɛ̃ kɛ uyɔ́ɔpi Pilɑti uu rinɔ́ɔ n hɛ rɛ pikɛ́ Kɑlilee pikɔ́ pɛɛ ń we pin Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ wɑi kṍ. 2 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ músu rɛ kɛ pisoi pɛ̃ ɑpi pikópɛkɔɔ́ píimɑ ɑpi Kɑlilee pikɔ́ tɔrɔɔ tɔ́su nnyɑ kɑpi lɛ̃ pi kṍo? 3 Nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ “ɑɑí”, ɑmɑ́ nɔnsɑ́ mɛfinɛ n consɛ, nɔ nɔ́nnɛ́nɛ́í kpíninɛ pimɛcɔ. 4 Pisoi pitɛ́ ɑ́pi we ɑfɛɛrɛ́ pɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɛ Silowee kulee cɑ́cɑ́ ɑku ń loó ɑku kóni ní? Nɔ músu rɛ piɑkópɛ nyɛɛ Yerusɑlɛm kuyu pikɔ́ tɔrɔɔ ɑkɔ́ tɔsii? 5 Nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ “ɑɑí”, ɑmɑ́ nɔnsɑ́ mɛfinɛ n consɛ, nɔ nɔ́nnɛ́nɛ́í kpíninɛ pimɛcɔ.

Kúfikiyee kpɛɛ ɑ́ku yɛ ɑpipi m mɑ́ri nsímɛ́

6 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛnyɑ́rũ nkɛ́ pi mɑɑ rɛ: Utisi unyinɛ yɛɛ pɛɛ kúfikiyee kunyinɛ tɑmɑɑlɛ̃ uɑfikiyee kɛcɑrɛ kɛ́mɛɛ. Uu kɛyɑ́ɑ sĩ ukɛ́ kukɛcɑ́ɑ́ ɑpipi túúnu, ɑmɑ́ úu líkɑ yɛ̃. 7 Uu pɛɛ uléétɑmɑɑ mɑɑ rɛ: A ripɑí, ɑŋmɛ̃ ɑtɑɑni yɛ nnyɛ́ kɑm sɔ́nɑɑri rɛ kɛ́ yɛ kúfikiyee nkú kɛcɑ́ɑ́ ɑpipi túúnu ɑ́m yɛ kɔ líkɑ yɛ̃. A ku riké. Yo nnyɑ kɑku yɛ́ mɛ́woo kɛtẽ nɛ́ n cɑɑi? 8 Uléétɑmɑɑ uu u mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, ɑ nɔŋɔni kuŋmɛ̃ nkú pikɑŋnɛ ku rikpɑ́, nɛ́ tṹ ɑm ku kɔ́ɔ́núsɛ, ɑm pɛɛ ntɑɑi mɛɛ mɛfɛ́nɛ m mɑ́ súúni. 9 Lin lɛ̃ n wɑ, in n lɑ ku yɛ́ kɛlɑɑnɛ mɑri, insɑ́ lɛ̃ n wɑ, ɑɑ ku ké.

Yeesu yɛ kɛwéntɛyɑɑ unɔ́si toikɔ́ unyinɛ pɔisɛ

10 Kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ kɛnyinɛ kɛ Yeesu uu Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee kunyinɛ-i céési. 11 Unɔ́si toikɔ́ unyinɛ un kei we. Li wɑlɛ ɑŋmɛ̃ ɑtɛ́ ɑ́ɑ we ɑfɛɛrɛ́ kɛ kuníri kunyinɛ ɑkú nɛ u n lõ kun u kpɑrɑ́sɛlɛ̃ un kɛcírɛ pinyɛrɛ pɔɔnɛlɛ̃. 12 Kɛ Yeesu uu unɔ́si uyɛ̃ n yɛ̃́, uu u séi uu u mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ yɛ pɔ́ pɔisɛlɛ. 13 Uu ɑnípɛ ukɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑ, unɔ́si uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ kɛcírɛ nyɛrɛ uu Uléécɑɑ pítɑɑ́sɛ kɑ́pɑ́ɑ́. 14 Amɑ́ ɑ́i nɛ kuyómɛyɑ́hɑɑlee uwɛ́ɛ́sɛ risɑ́, kɑi n wɑ rɛ Yeesu yɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ usoi pɔisɛ nnyɑ. Uu pɛɛ rinɔ́ɔ yɔ́su, uu risoiwuí mɑɑ rɛ: Siyɑ́ɑ sikpuulũ kɑri mɑ́, sɛ-i kɑi pisɛ rɛ tɔkɛ́ kɛisi. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni yɛ siyɑ́ɑ sɛ-i kɑm pikɛ́ nɔ́ pɔisɛ, ɑ́i kɑpɛ pɛɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́. 15 Upíimɑ uu pɛɛ rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Nɔ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ lɛ. Ḿpɑ́ nɔ́ úye yɛ̀ɛ̀ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ kusɛɛlee-i uinɑɑ nɛ́ɛ ukɛminɑɑ toriyɛlɛ uú nɛ kɛ́ninirɛ́ sĩ́, nɛ́ɛ ɑ́i lɛ̃? 16 Unɔ́si nkó yɛɛ nní Apirɑhɑm kɛpirɛ ukɔ́ kɛ Setɑni uu n tórɑɑlɛ̃ hɑ́i ɑŋmɛ̃ ɑtɛ́ ɑ́ɑ we ɑfɛɛrɛ́-mɛ, ɑ́i pisɛ rɛ pikɛ́ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ u toriyɛɛ? 17 Yeesu rinɔɔ mɛyɔ́ɔ́ mɛ̃ ɑmɛ upilɑɑrɔ isɛi wɑi hɑ́i, ɑmɑ́ risoiwuí nnɛ́í ripɔɔ ɑrí nɛ umɛwɑi píimɑ kuu n wɑpisi nnɛ́í lɑrisi.

Mpuri yukɛ-yukɛ nnyinɛ kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 13:31-32; Mɑriki 4:31-32)

18 Yeesu uú mɑɑ rɛ: Yo kɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi ií nɛ mɛnyínɛ we? Yo kɑm yɛ́ fe kɛ́ nɛ i múŋɛisɛnɛ? 19 I we yɑrɛ mpuri yukɛ-yukɛ nnyinɛ kɛ usoi uu ukɛcɑrɛ-i n lukɛsi nn lɛlu, nn kuléé wɑi, sinúipi ɑsi kuilesɛ kɛcɑ́ɑ́ ɑyɑ́mɛ́ wɑpisi.

Nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 13:33)

20 Yeesu uu pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Yo kɑm yɛ́ fe kɛ́ nɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi múŋɛisɛnɛ? 21 Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ kɔ we yɑrɛ nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ kɛ unɔ́si uu ntɔ píimɑ * kɛ́mɛɛ n cɔ́hɔnɛpɔ uu pulu pikpɛ́ɛ ɑpi yisi.

Tinɔnɔɔ tɛɛ m mɔ́kú-mɔ́kúlɛ̃

(Mɑtiyee 7:13-14; 21-23)

22 Yeesu uu ɑyu mɑɑ nɛ ɑsíńsɑ́ n tɛŋni un céési un nɛ Yerusɑlɛm-mɛ̃ sĩ. 23 Unyinɛ uu u pisɛ rɛ: Sɑ́ɑ, mɛsei yɛ mɛ rɛ pisoi nkɑ́ripi kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ yóriyɛɛ? Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: 24 Ani riŋmɔ́ɔ́pú ɑní nɛ rinɔnɔɔ tɛɛ m mɔ́kú-mɔ́kúlɛ̃ loni, ɑsei kɑm nɔ́ símisi. Mɛyɑ̃́ yɛ́ nɑ́ɑ́si rɛ mɛkɛ́ lompɔ, ɑmɑ́ ɑ́mɛ kɔ fenɛ.

25 Úyɔte un píyei n yisi uu rinɔnɔɔ kɑ́, nɔ́ kɛtɑhɑi nyɛrɛ, ɑni rinɔnɔɔ n komnɛntɛ nɔn mɑ́ikɛɛ rɛ: Sɑ́ɑ, ɑ rɔ́ hɑ́nnɛ! Uu rinɔ́ɔ nɔ́ yɔ́su rɛ: Ám nyu rɛ nɔ yei pikɔ́ lɛ. 26 Ani pɛɛ u mɑɑ rɛ: Kɛsẽ́ kɑri li ɑri níru, ɑrɔ́yu icee kɛ́mɛɛ kɑɑ tóói pɔn céési. 27 Uu pimɑ́ɑ nɔ́ kpɑ́ rɛ: Ám nyu rɛ nɔ yei pikɔ́ lɛ. Ani nɛ kɛtɑɑ nɛ́ wɑ, nɔ́ pɛ̃ nnɛ́í nɔ́ɔ nní likópɛ n wɑi. 28 Kei kɑni yɛ́ ténesi, ɑni ɑnĩ́ tɑkɑi kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑni yɛ́ Apirɑhɑm nɛ Isɑɑki nɛ Yɑkupu nɛ ɑntepuyɛ nnɛ́í n yɛ̃́ Uléécɑɑ iyɔɔpi-i, ɑi pɛɛ n we rɛ kɛtɑhɑi kɑpi nɔ́ fómpɔnɛ. 29 Pisoi yɛ́ kɛtuŋɛleemɛ-mɛ̃ nɛ kɛtuŋɛlolɛ́-mɛ̃ nɛ ituŋɛ kumii-mɛ̃ nɛ ituŋɛ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ leemɛ ɑpi weri ɑpi Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ tonɛ ɑpi ilukɛ le. 30 Ai pɛɛ wɑi rɛ pɛpɛɛ nɛni nní pitɔ́rɔɔ pinyinɛ yɛ́ hɑ pifoí, pɛpɛɛ nɛni nní pifoí ɑpí hɑ pitɔ́rɔɔ.

Yeesu ripɔɔ yɛ cɑɑi Yerusɑlɛm nnyɑ

(Mɑtiyee 23:37-39)

31 Kumúŋɛ́ kpɛ-i, Pifɑrisi pinyinɛ ɑpí nɛ Yeesu kɔ ɑpi u mɑɑ rɛ: A nté yisi ɑɑ kɛlõ féé sĩ. Erooti yɛ lɑlɛ ukɛ́ tíyɛsɛ pikɛ́ pɔ́ kpu. 32 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Ani n ŋme ɑni hɑ kɛsɑ́ŋɑ́ mpuri mmɛ̃ mɑɑ rɛ nɛ nɛni nɛ kóso ɑníri lɑkɑsɛntɛlɛ nɛn pisoi pɔisɛntɛ kɛ́ pɛɛ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ pikɛi mpí tɛnɛsɛ. 33 Li pisɛ rɛ kɛ́ nɛni kɛyɑɑ nɛ kóso nɛ likɛweeki nnɛ́cée rinɔŋ́, likumúŋɛ́ rɛ ɑ́i nɛ sɑ́ rɛ ɑntepu ukɛ́ kɛlõ féé kpu kɑ́i Yerusɑlɛm-i.

34 Nɔ̃́ Yerusɑlɛm pikɔ́, nɔ ɑntepuyɛ kónlɛ ɑni kɔ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n tummɛ ɑpɑrɛ tɑpisi ɑni kóni. Mɛlɛ́ kɛsẽ kɑḿ pɛɛ́ lɑ kɛ́ nɔ́ cɑ́pinɛ kɛ́ rimúlú líkɑ ɑ́i kɑpɛ nɔ́ wɑ, nɔkɛ́ n we yɑrɛ kɛ kucɑ̃́yɑhɑ ɑku yɛ kuɑmɛ́ŋ́ mɛtene kusipipi n tɑ̃ líkɑ ɑ́i yɛ́ si wɑ mɛcɔ, ɑni yúlu. 35 Lɛ̃ nnyɑ kɑi yɛ́ nɔ́kɛnɛ́yɔ riyɑ́ kɛkɛ́ mɛŋmɑnɛ n nyɛnu. Ani kõ tɛ ɑ́ni nɛni piyɛ́nɛ nɛ́ kpɑ́nɛ likɛ́ hɑ nɛ tu kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑni yɛ́ hɑ ḿ mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ ukɛ́ uyɛɛ Upíimɑ rinyiri nɛ n wemɛ rikpɑ́!

14

Yeesu yɛ utóikɔ́ unyinɛ pɔisɛ

1 Kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ kɛnyinɛ, Yeesu uu Pifɑrisi uwɛ́ɛ́sɛ unyinɛ kɛyɔ sĩ tɛ ukɛ́ ilukɛ li. Pɛpɛɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kei ń we ɑpi ńsɔnɛ u m pɑílɛ̃. 2 Utisi unyinɛ yɛɛ mɛpílɛ́ itoi m pɔ́ɔ́lú un ukɛyu-i nyɛnu. 3 Yeesu uu nsímɛ́ kpísi uu isé pinyuwɛ nɛ Pifɑrisi pisɛ rɛ: Irɔ́sé yɛ ncée hɛ nɛ́ɛ íi hɛ rɛ pikɛ́ usoi kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ pɔisɛ? 4 Amɑ́ ɑ́pi ŋmurɛi pikɛ́ rinɔ́ɔ yɔsí. Yeesu uu pɛɛ utóikɔ́ kpísi uu u pɔisɛ uu u yɑ́pɔ. 5 Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: In tɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ unyinɛ kɛwɑ̃ nɛ́ɛ uinɑɑ yɛɛ kɛlúkɑnkɑ-i lóipɔ, liute úu yɛ́ mɛsɛ nɛ mɛsɛ kɛ pɔɔnɛmɛ ḿpɑ́ lin kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ɛ? 6 Api rinɔ́ɔ piyɔ́ɔ́ u pɔɔnɛ.

Kusɑ́nɛ piséi nɛ usɑ́nɛ kɛtonɛ piwɛ́ɛ

7 Yeesu uu yɛ́nu lɛ̃ kɛ pisɑ́nɛ kɑpi n sée ɑpi sitónɛ n wɛ́ɛkɛɛ. Uu pɛɛ pinnɛ́í kɛnyɑ́rũ nkɛ́ mɑɑ rɛ: 8 Usoi un pisɔ́ɔnnɛ pilukɛ pɔ́ n sée, kɑpɛ hɑ kɛtónɛ kɛcirɛ kɛ́mɛɛ tónɛ. In n lɑ, pi yɛ́ úyukɔɔ́ unyinɛ yɛɛ pɔ́ n fe n sée. 9 Ai wɑi rɛ uyɛɛ nní nɔ́kɛnɛ́tɛ́ n sée uú weri uu rɛ: A kɛtónɛ kɛ̃ nɛ uyɛ̃ tiyɑ́. Isɛi kɑɑ yɛ́ hɑ pɛɛ́ nɛ kɛtónɛ tɔrɔɔ-i tonɛ. 10 Amɑ́ li nyɑmlɛ rɛ usoi un kusɑ́nɛ pɔ́ n sée, ɑ hɑ kɛtónɛ tɔrɔɔ-i tonɛ, likɛ́ wɑ rɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ uyɛɛ nní pɔ́ n sée uu ń kɑ, ukɛ́ pɔ́ mɑɑ rɛ: Unɛ́sɑ́nɛ, ɑ kɛ́yu-mɛ̃ kɑm kɛtónɛ kɛcirɛ kɛ́mɛɛ. Lin lɛ̃ n wɑ, pɔ́ pɛɛ pipɔ́sɑ́nɛcɔ kɛyu-i ríyu yɛ̃. 11 Lɛ̃ nnyɑ úye un umɛcirɛ rintɑɑ́sɛ, li yɛ u ricɛpisɛlɛ. Úye un umɛcirɛ rincɛpisɛ, li yɛ u ritɑɑ́sɛlɛ.

12 Yeesu uu pɛɛ uyɛɛ kusɑ́nɛ u n sée mɑɑ rɛ: Pɔn pisoi pilukɛ n séinɛ, kɑpɛ yɛ pipɔ́sɑ́nɛ nɛ kupɔ́mɑ́rɛ pikɔ́ nɛ pipɔ́pɛ́rɛcɔ pɛɛ m mɑ́ sée. Pɛ̃ nɛ́ fe ɑpi kɔ pɔ̃́ kusɑ́nɛ séi. Lin lɛ̃ n wɑ, pi lɛ̃ kɑɑ pi ḿ pɑ pɔ́ pɛsɛlɛ. 13 Amɑ́ pɔn ɑnyɑ̃́ ilukɛ n wɑi, ɑ yɛ píwɛkɔɔ́ nɛ pinɑ́rɛi nɛ síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́ nɛ pinyíyɛ sélei. 14 Pɔ́ pɛɛ mpɔ́ɔnɑrɛ yɛ̃, likumúŋɛ́ rɛ pɛ̃ ɑ́pi fenɛ pikɛ́ pɔ́ li pɛsɛ. Uléécɑɑ yɛɛ yɛ́ pɔ́ li pɛsɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ umɛlɑ n wɑpisi ɑpi nkpɔ kɛ́mɛɛ n yisinɛ.

Pinɔ́sikpikɛ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 22:1-10)

15 Anɔ́ɔ nyɛ̃ mɛkomɛ-mɑɑ́, pɛ̃ nɛ pɛ̃ pɛɛ pɛɛ kɛsẽ́ ilukɛ n le usɛ uu Yeesu mɑɑ rɛ: Uyɛɛ yɛ́ hɑ Uléécɑɑ iyɔɔpi-i ilukɛ n li yɛ únɑrɛkomɛ lɛ. 16 Yeesu uu pɛɛ kɛnyɑ́rũ nkɛ́ u wɑi rɛ: Utisi unyinɛ yɛɛ kɛyɑ́ɑ ilukɛ kɛcirɛ sɔ́ɔnkɛɛ uu pisoi kulúi séi. 17 Kɑi pilukɛ kumúŋɛ́ n tu, uu uukɛikɔ́ tum tɛ ukɛ́ hɑ pɛ̃ kuu n sélei mɑɑ rɛ: Ani kɑm, ḿpɑ́ yo yɛ nkpéni pipele mɑsilɛ. 18 Amɑ́ pinnɛ́í mmɛ̃, ḿpɑ́ úye uu uncɔ́ŋ pinyísɛ koru. Ufoí uu ukɛikɔ́ mɑɑ rɛ: Nɛ kɛcɑrɛ lɔlɛ, li kɔ pɛɛ pisɛ rɛ kɛ́ hɑ kɛ yɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ, ɑ u mɑɑ rɛ úu kɑpɛ wɔ́ɔsi. 19 Ucɔ uu u mɑɑ rɛ: Nɛ inɑ́ɑ lɑmɛ-lɑmɛ kɛfi lɔlɛ, nɛ lɑ kɛ́ nɛ pikɛi i peenu. Lɛ̃ nnyɑ, ɑ u mɑɑ rɛ úu kɑpɛ wɔ́ɔsi. 20 Ucɔ uu kɔ u mɑɑ rɛ: Nfɑ́ɑni kɑm unɔ́si kpísi, lɛ̃ nnyɑ kɑ́m fenɛ kɛ́ hɑ. 21 Ukɛikɔ́ uu uuyɔsɑɑ kɛ́mɛɛ pɛlɛ uú hɑ ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ u símisi. Ai úyɔsɑɑ kuwɔ́i wɑi uu uukɛikɔ́ mɑɑ rɛ: A mɛkɛɛ ɑyɑ́ɑ-i nɛ icée kɛ́mɛɛ hɑ, ɑɑ píwɛkɔɔ́ nɛ pinɑ́rɛi nɛ pinyíyɛ nɛ síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́ séleiri. 22 Kɑi rinkpɑ́sɛ, ukɛikɔ́ uu pɛɛri uu úyɔsɑɑ mɑɑ rɛ: Nɛ lɛ̃ kɑɑ m pisɛ piwɑi mɑsilɛ, ɑmɑ́ sitónɛ yɛ kɔ pɔɔnɛlɛ. 23 Úyɔsɑɑ uu pɛɛ ukɛikɔ́ mɑɑ rɛ: A sicɑrɛyupi siceepi ritiki ɑɑ pɛ̃ kɑɑ ncée-i n yɛ́ntinɛ nɛ kɛ́yu mɑhɑni pikɛ́ kɑm, kɛnɛ́yɔ kɛkɛ́ nɛ n yi nnyɑ. 24 Nɛ nɔ́ símisilɛ rɛ pɛ̃ nnɛ́í kɑḿ pɛɛ nní n sélei, úkɑ úu inɛ́lukɛ lenɛ.

Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ usoi ukɛ́ n wɑ ukɛ́ nɛ Yeesu upirɛtiki

(Mɑtiyee 10:37-38)

25 Asoiwuí píimɑ ɑn Yeesu tikilɛ̃ pin nsẽ́ pɛ́nɛlɛ̃, Yeesu uu pɑnsɛpɔ uu pi mɑɑ rɛ: 26 Úye un kɛnɛ́mɛɛ n kɑ, li pisɛ rɛ ukɛ́ nɛ́ n lɑ ɑi tɔ́su uusɑɑ nɛ uuni nɛ uunɔsi nɛ usiwɑ̃ nɛ upiwɑ̃ nɛ upimɑɑ nɛ upiyɛi nɛ uricuruu isoi. Insɑ́ lɛ̃ úu fenɛ ukɛ́ unɛ́pirɛtiki. 27 Nkó yɛɛ úu n ŋmurɛi ukɛ́ mɛnɛ́cɔ ukunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ cɔ̃ ukɛ́ nɛ nɛ́ ritiki, úu nɛ sɑ́ rɛ ukɛ́ unɛ́pirɛtiki. 28 In tɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ unyinɛ yɛ lɑ ukɛ́ kulee cɑ́cɑ́ mɔ̃́, liute yɛ̀ɛ̀ tonɛlɛ uu músu, uu yɛ́nu rɛ ɑlɛ́ kɛ pikɛi pɛ̃ ɑpi wɑ, ɑi tíyɛsɛ uu céru, in tɛ usiwóó yɛ piyɛ un yɛ́ fe uu pikɛi pɛ̃ kɛtɔ tulu. 29 Insɑ́ lɛ̃, un tikúi n yekei kúu pɛɛ kulee cɑ́cɑ́ pimɔ́mɛ tɛnɛsɛ, pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ yɛ́ lɛ̃ n yɛ̃́ yɛ́ u sɛ́nnyi. 30 Pi yɛ́ mɑɑ rɛ: Usoi nkó yɛ pimɔ́mɛ korɑɑnɛ ɑmɑ́ úu fe ukɛ́ tɛnɛsɛ. 31 Lɛ̃ cirɛ yɛ ni, uyɔ́ɔpi úye un n lɑ ukɛ́ hɑ nɛ ucɔ tɔ, u yɛ tonɛlɛ uu músu kɛlenɛ, in tɛ u yɛ́ nɛ upisoi ɑ́kotokú kɛfi (10.000) fe uú hɑ nɛ uulɑɑrɔ yɛɛ pisoi ɑ́kotokú ɑfɛɛrɛ́ (20.000) m mɑ́ tɔpu. 32 Unsɑ́ n fenɛ, u yɛ uuyɔɔpicɔ-i pitumɛ tunlɛ úu kɑhɑnɛ u n nyɑhɑimɛ, uu u pisɛ rɛ pikɛ́ kómɛinɛ pikɛ́ ɑtɔpi riyɑ́. 33 Yeesu uu pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Kɑi nní lɛ̃, nɔ́ úkɑ úu fenɛ ukɛ́ unɛ́pirɛtiki, liute unsɑ́ lɛ̃ kuu m mɑ́ nnɛ́í n ŋmɛriyɛ.

Nnyɑ́si mmɛ̃ mɛlõ mɛɛ n kpu

(Mɑtiyee 5:13; Mɑriki 9:50)

34 Nnyɑ́si yɛ likɛi kɛcirɛ lɛ. Amɑ́ mmɛlõ mɛn n kpu, yo kɑpi yɛ nɛ n lɑrukusɛ? 35 Ńn pɛɛ kɛtẽ nɛ́ɛ mɛfɛ́nɛ kɛ́mɛɛ linyinɛ yoriyɛnɛ. Pi yɛ kɛtɑhɑi n fómpɔlɛ. Úye un ukómɛ, uu kóm.

15

Isɑ́ŋ iyɛɛ m pɔ ɑpi i heei kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 18:12-14)

1 Pilɑmpooyɔɔ́ nnɛ́í nɛ pikópɛkɔɔ́ ɑpí nɛ Yeesu kɔ rɛ pikɛ́ kutu u ricɔ. 2 Ai Pifɑrisi nɛ isé picélɑɑ cɔ́ŋ pin mɑ́ikɛɛ rɛ: Usoi nkó yɛ kusɑ́nɛ pikópɛkɔɔ́ séelɛ pin kɛsẽ́ le! 3 Yeesu uu pɛɛ kɛnyɑ́rũ nkɛ́ pi mɑɑ rɛ: 4 In tɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ unyinɛ yɛ isɑ́ŋ pílɛ mɑ́, isɛ ii pɛɛ́ nɛ u pɔlu, liute úu yɛ isɛ íi we pílɛ nnyí tíyɛ uú hɑ isɛ nnyí yɛɛ nní ḿ pɔ piwɛ́lɑɑ sĩ hɑ́i uú hɑ nɛ i yɛnuu? 5 Un kɔ i n yɛ̃, li yɛ u lɑrisilɛ uu i kpísi uú yɑ 6 uú nɛ kulu, uu pɛɛ upisɑnɛ nɛ upipɛrɛcɔ sélei uu pi mɑɑ rɛ: Ani ɑnyɑ̃́ nɛ́ lɛ̃́, nɛ inɛ́sɑ́ŋ iyɛɛ pɛɛ m pɔ heeilɛ. 7 Lɛ̃ cirɛ yɛ ni, nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ ukópɛkɔɔ́ usɛ mɛfinɛ mɛconsɛ yɛ ɑnyɑ̃́ píimɑ lɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ɑi tɔ́su pisɔnɛ usɛ úu we pílɛ kɑ́i m pisɛ rɛ pikɛ́ mɛfinɛ consɛ.

Kɛwóó kɛɛ m pɔ ɑpi kɛ heei kɛnyɑ́rũ

8 Nɛ́ɛ in tɛ unɔ́si unyinɛ yɛ nwóóweni mɛpipi kɛfi mɑ́, mɛsɛ ɑmɛ pɛɛ́ nɛ u pɔlu, unɔ́si uyɛ̃ úu yɛ kɛ́firɑ́ɑ risɛ́ uu kɛ́yɔ pééi, uu ńsɔnɛ kɛ perei uú hɑ nɛ mɛpipi mɛsɛ mɛ̃ yɛnuu? 9 Un píyei mɛ n yɛ̃, u yɛ upisɑnɛ nɛ upipɛrɛcɔ séleilɛ uu pi mɑɑ rɛ: Ani ɑnyɑ̃́ nɛ́ lɛ̃́. Nɛ kɛwóó kɛɛ nɛ nɛ́ ḿ pɔ heeilɛ. 10 Lɛ̃ cirɛ yɛ ni, nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ ukópɛkɔɔ́ usɛ mɛfinɛ mɛconsɛ yɛ ɑnyɑ̃́ píimɑ lɛ piléécɑɑtumɛ kɛ́mɛɛ.

Kɛwɑ̃́ kɛɛ m pɔ ɑpi kɛ heei kɛnyɑ́rũ

11 Yeesu uu pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Utisi unyinɛ yɛɛ pɛɛ piŋmɑ́nɛ pitɛ́ mɑ́. 12 Usíńsɑ́ uu u mɑɑ rɛ: Unɛ́sɑ́ɑ, ɑ lɛ̃ kɑḿ mɑsí mɛpɔ́kpɔ-mɑɑ́ mɛpɔ́mɑ́ kɛ́mɛɛ n yɛ́nunɛ nɛ́ pɑ. Usɑ́ɑ uu pɛɛ umɛmɑ́ pikɛtɛ́ hɔ́ɔ́nɛ. 13 Kɑi siyɑ́ɑ rinkɔ́ɔ́nú, uŋmɑ́nɛ síńsɑ́ uu ulikɔ́ nnɛ́í cɑ́pinɛntɛ uú nɛ kuyu tɑɑ-tɑɑ kunyinɛ sĩ, uú hɑ kei mɛfinɛ kópɛ-i loni ɑi wɑi rɛ u umɛmɑ́ cɑɑinkɛɛ. 14 Kuu usiwóó nnɛ́í pilukɛ ḿ mɑsí, nkṹ píimɑ nnyinɛ nn kuyu kpɛ̃ loni, ḿpɑ́ yo ɑí pipɑ́rí u koru. 15 Uu pɛɛ́ hɑ kuyu kpɛ̃ utisi unyinɛ kɛ́mɛɛ pikɛi loni. Uyɛ̃ uu usicɑrɛ-mɛ̃ u yekei rɛ ukɛ́ uɑfɔŋ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. 16 Li yɛ pɛɛ ripɔ́ɔ u wɑ rɛ ḿpɑ́ ɑ́fɔŋpomɛ́ kuu yɛ̃́ ukɛ́ li, ɑmɑ́ úkɑ úu yɛ kɔ ɑ u pɑ. 17 Uu pɛɛ nfɑsimɛ́ loni, uu umɛcirɛ mɑɑ rɛ: Unɛ́sɑ́ɑ pikɛikɔ́ nnɛ́í yɛ̀ɛ̀ lilɛ ɑpi pɔɔnɛntɛ, nɛ́ɛn nɛ nté nkṹ kpinɛ. 18 Nɛ unɛ́sɑ́ɑ-i pɛlɛnɛ, ɑḿ hɑ u mɑɑ rɛ: Unɛ́sɑ́ɑ, nɛ nɛ Uléécɑɑ púnnɛlɛ ɑm kɔ nɛ pɔ̃́ púnnɛ. 19 Ám tu rɛ pɔkɛ́ nɛ́ kpísi yɑrɛ kɛpɔ́pipi. A nɛ́ rimúlú yɑrɛ upɔ́kɛikɔ́. 20 Uu yisi ukɛ́ usɑ́ɑ-i pɛlɛ.

Úu kɑhɑnɛ nkpɑ́ni kɛ́yɔ nɛ rinkɔ, usɑ́ɑ uu kɛtɑɑ-pɔ u yɛnu, ɑi íwɛ u wɑi, uu wurupɔ uú hɑ u pirɑ. 21 Kɛwɑ̃́ ɑkɛ pɛɛ u mɑɑ rɛ: Unɛ́sɑ́ɑ, nɛ nɛ Uléécɑɑ púnnɛlɛ ɑm kɔ nɛ pɔ̃́ púnnɛ. Ám tu rɛ pɔkɛ́ nɛ́ kpísi yɑrɛ kɛpɔ́pipi. 22 Amɑ́ usɑ́ɑ uu upikɛikɔ́ mɑɑ rɛ: Ani mɛkɛɛkɛɛ nɛ kukpɛ́lɛnku kɛcirɛ kɑm ɑni ku u tɑni, ɑni ukɛnipɛpi kɛpɑlɛ tɑni, ɑni ɑnɛ́ɛ́ri u tɑni. 23 Ani nɛ rinɑ́ɑlɑ kpɔkɔɔ́ kɑm, ɑni ri kopu tɔkɛ́ nɛ ilukɛ kɛcirɛ wɑ tɔkɛ́ li nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ. 24 Ái líkɑ nnyɑ, unɛ́ŋmɑ́nɛ nkó yɛ pɛɛ kpulɛ, uu nɛni nfɑ́ɑ yɛnu, u pɛɛ pɔlɛ, ɑm nkpéni u heei. Api ɑnyɑ̃́ kóru nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ.

25 Kumúŋɛ́ kpɛ-i, utisi uyɛ̃ uŋmɑ́nɛ foí un sicɑrɛ-mɛ̃ wepɔ. Kuu kɛ́yɔ n nyɑhɑipɔ, uu inyɑ́nlũ nɛ nnyɑ́ɑ nnɛ̃́ kóm 26 uu ukɛikɔ́ usɛ séi uu u pisɛ rɛ yo nnyɑ kɑi lɛ̃ wɑi. 27 Ukɛikɔ́ uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Upɔ́wɑ̃́ yɛɛ pɛɛmɛ. Kɛ upɔ́sɑ́ɑ uu ukɛpipi n yɛ̃́ nɛ nsɑrɛnɑrɛ nnyɑ, uu pɛɛ rinɑ́ɑlɑ kpɔkɔɔ́ kopu. 28 Uŋmɑ́nɛ foí uu pɛɛ wɔ́ɔ́si uu kɛ́yɔ pilonɛ yulu. Usɑ́ɑ uu léépɔ ukɛ́ kɛ́yɔ u tɑmpɔ. 29 Amɑ́ uŋmɑ́nɛ uu usɑ́ɑ rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: A kutu ricɔ, ɑŋmɛ̃ yɛ kulúi wɑlɛ kɑm pɔ́ n kɛisi, ɑ́m kɔ píkɑi pɔ́ hɑ́ikusɛ. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́ɑ píkɑi ḿpɑ́ ripoilɑ nɛ́ hɛ rɛ tɔ́ nɛ pinɛ́sɑ́nɛ tɔkɛ́ nɛ ɑnyɑ̃́ li. 30 Amɑ́ kɛ upɔ́ŋmɑ́nɛ nkó uu m pɛɛmɛ, upɔ́ŋmɑ́nɛ yɛɛ mɛpɔ́mɑ́ nnɛ́í ń cɑɑi nɛ piwɑ́sɑ́nkɑí pitóoi, uyɛ̃ kɑɑ rinɑ́ɑlɑ kpɔkɔɔ́ kpu. 31 Usɑ́ɑ uu u mɑɑ rɛ: Kɛnɛ́wɑ̃́, tɔ́ nɛ mpɔ̃́ tɔ́ɔ ḿpɑ́ píyei we, pɔ́ɔ lɛ̃ kɑm m mɑ́ nnɛ́í te. 32 Amɑ́ li pisɛ rɛ tɔkɛ́ ɑnyɑ̃́ kɛcirɛ wɑ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ rɛ upɔ́wɑ̃́ nkó yɛ pɛɛ kpulɛ, uu nkpéni nfɑ́ɑ yɛnu, u pɛɛ pɔlɛ, ɑm nkpéni u heei.

16

Ukɛikɔ́ kópɛ yɛɛ ukɛisɑɑ mɛmɑ́ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃

1 Yeesu uu kɔ upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Umɑ́mɑ́ unyinɛ yɛɛ pɛɛ ukɛikɔ́ mɑ́, uu uɑnipɛ-i umɛmɑ́ wɑi. Pisoi ɑpi u símisi rɛ ukɛikɔ́ uyɛɛ umɛmɑ́ cɑɑinkɛɛlɛ. 2 Ukɛisɑɑ uu u séi uu u mɑɑ rɛ: Ń-ye kɑm nní kómɛi pin kɛpɔ́cɑ́ɑ́ símisi? A nɛ́ símisi lɛ̃ kɑɑ pipɔ́kɛi n kɛisi. Áɑ nkpéni linɛ́kɔ́ kɛcɑ́ɑ́ pípɑí kpɑ́nɛ. 3 Ukɛikɔ́ uu ukɛfɑ-i kɔpu rɛ: Unɛ́kɛisɑɑ yɛ pinɛ́kɛi-i nɛ́ lesɛnɛ. Íye kɑm wɑinɛ? Ám tikɔhɔ mɑ́ rɛ nɛ́ fe ɑm lum. Isɛi yɛ́ kɔ nɛ́ n we rɛ kɛ́ wélei. 4 Too, nɛ́ céri lɛ̃ kɑm yɛ́ ń wɑ, ḿpɑ́ nɛnsɑ́ kɛyɑ́ɑ n kɛisi, pisoi pikɛ́ nɛ pisiyɔ-i kɛnɛ́cɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. 5 Uu pɛ̃ nɛ pɛ̃ pɛɛ uukɛisɑɑ nɛ riwómɛ m mɑ́ sélei usɛ usɛ. Uu ufoí mɑɑ rɛ: Alɛ́ kɑɑ́ nɛ unɛ́yɔsɑɑ riwómɛ mɑ́?

6 Uyɛ̃ uu u pɛsɛ rɛ: Mɛ́kpɔ sɔnɛ ɑpɔri pílɛ. Ukɛikɔ́ uyɛ̃ uu u mɑɑ rɛ: Tipɔ́wómɛtɛlɛ́ yɛ ntí, ɑ mɛkɛɛkɛɛ tonɛ ɑɑ wɔ́lu rɛ kuwóó yɛ ku. 7 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ ucɔ pisɛ rɛ: Pɔ̃́ ní, ɑlɛ́ kɛ ripɔ́wómɛ ɑrí le? Uyɛ̃ uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Mɛlukɛpipi ɑ́fɔrɔnti pílɛ. Ukɛikɔ́ uu u mɑɑ rɛ: Tipɔ́wómɛtɛlɛ́ yɛ ntí, ɑ wɔi rɛ ɑ́fɔrɔnti kuwóó nɛ ɑfɛɛtɑɑni. 8 Ukɛikɔ́ kópɛ uyɛ̃ uyɔsɑɑ uu u pɑkɑrɛ umɛsɔhɔ píimɑ mɛ̃ nnyɑ. Likumúŋɛ́ rɛ kɛtẽ nté pisoi yɛ piwóówɛ́lɑɑ ncee kɛ́mɛɛ mɛsɔhɔ nɛ pipicɔ sɔ́nɛlɛ ɑi tɔ́su pɛpɛɛ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ ń we.

9 Yeesu uu kpɑ́ rɛ: Nɛ̃́ nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ: Ani kɛwóó kópɛ kpísi ɑní nɛ pisɑ́nɛ wɛ́ɛ́si. Kɛn n kɑ kɛn nɛ nɔ́ n ŋmɛ́hɛrɛɛ, Uléécɑɑ ukɛ́ síyɔ sɛɛ ɑ́si píkɑi n forunɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ yɔsí. 10 Uyɛɛ likɛi síńsɑ́ kɛ́mɛɛ ɑsei m mɑ́ yɛ kɔ limɑ́ɑ kɛ́mɛɛ ɑ mɑ́lɛ uyɛɛ úu likɛi síńsɑ́ kɛ́mɛɛ ɑsei m mɑ́ úu kɔ limɑ́ɑ kɛ́mɛɛ ɑ mɑ́. 11 Nɔnsɑ́ mɛmɑ́ kópɛ pimúlɛ́ kɛ́mɛɛ ɑsei m mɑ́, wóo yɛ́ pɛɛ mɛyíkíyiki nɔ́ rimúísɛ? 12 Pɔnsɑ́ kɔ ucɔ likɔ́ pimúlɛ́ kɛ́mɛɛ ɑsei m mɑ́, wóo yɛ́ pɛɛ pɔ̃́ likɔ́ pɔ́ rimúísɛ?

13 Ukɛikɔ́ úu fenɛ ukɛ́ pikɛisɑɑ pitɛ́ m mɑ́. U unyinɛ yulunɛ uu ucɔ n lɑ. U yɛ́ unyinɛ n tikilɛ̃ nɛ kɛfɑ kɛsɛ un ucɔ ipuri yulu. Áni yɛ́ fe nɔkɛ́ Uléécɑɑ nɛ siwóó n tikilɛ̃ kumúŋɛ́ kusɛ.

Isímɛ́ icɔ kɛ Yeesu uu Pifɑrisi n símɑɑnkɛɛ

(Mɑtiyee 11:12-13)

14 Pifɑrisi ɑpi isímɛ́ iyɛ̃ nnɛ́í kóm. Kɑpi siwóó ń lɑ nnyɑ, ɑpi Yeesu sɛ́nnyi. 15 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ pisoi lɛ pɛɛ yɛ sisoipipi inipɛɛ-i n wɑi yɑrɛ pisoi sɔnɛ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛ nɔ́sinɛ́fɑ nyulɛ. Lɛ̃ kɛ sisoipipi ɑsi yɛ n wɑisɛ yɑrɛ limɑ́ɑ-mɑɑ yɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i likópɛ lɛ.

16 Moisi isé nɛ ɑntepuyɛ ɑtɛlɛ́ kɑpí pɛɛ n céesi yɛ kɛ́tɔ wɑlɛ Yohɑni Úniwolɛ kumúŋɛ́-i. Hɑ́i kumúŋɛ́ kpɛ-i-mɛ kɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi Nsímɛ́ Kɛcirɛ nn pikɔ́ɔ́nú kóri, ḿpɑ́ úye un nɑ́ɑ́si ukɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi-i lõ. 17 Kɛtẽ nɛ kɛyómɛ mɛtɛnɛ yɛ́ wɛlɛsi ɑi tɔ́su kɛ Uléécɑɑ isé kɛwɔipi ɑkɛ yɛ́ n tɔsí.

18 Úye un uunɔsi n lɑkɑsɛ uu uféé kpísi, liute yɛ iwɑ́sɑ́ wɑlɛ, uyɛɛ kɔ unɔ́si kɛ ulɑ uu n lɑ́kɑsɛ n kpísi yɛ kɔ iwɑ́sɑ́ wɑlɛ.

Umɑ́mɑ́ nɛ Lɑsɑɑ nsímɛ́

19 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu kɛnyɑ́rũ nkɛ́ pi wɑi rɛ: Utisi mɑ́mɑ́ unyinɛ yɛɛ pɛɛ́ we. Ilũ kɛcirɛ yɛɛ nnɛ́í m mɑ́ kuu yɛ tɑ̃. Ńnɑrɛ kɛ́mɛɛ kuú pɛɛ fɛ́lɛ̃ un kɔ ilukɛ sɔnɛ le. 20 Utisi wɛkɔɔ́ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Lɑsɑɑ kɛ sitóipi ɑsi ipiŋɛ nnɛ́í ḿ mɔ́mɑɑlɛ̃ un umɑ́mɑ́ kɛyɔ rinɔnɔɔ kɛyúrí finu. 21 Ai yɛ ripɔ́ɔ u wɑi rɛ ukɛ́ umɑ́mɑ́ ilukɛ poroi-poroi hĩ́ ukɛ́ li. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, sipɔpi sin sɔ́nɑɑpɔ sin uitoi lɑ́ni. 22 Úwɛkɔɔ́ uu kɛyɑ́ɑ kpi, piléécɑɑtumɛ ɑpi u sɑkɑɑ ɑpí nɛ kɛlõ sɔnɛ kɛ̃ kɛ́mɛɛ kɛ Apirɑhɑm uu ń we sĩ. Umɑ́mɑ́ ricuruu uu kɔ kɛyɑ́ɑ kpi, ɑpi u kulɛsi. 23 Umɑ́mɑ́ uu mɛyɑ̃́ íwɛ n le pikúlɑ̃ kuyu-i, uu inípɛɛ síkɑ uu kɛtɑɑ-pɔ Apirɑhɑm yɛnupɔ, Lɑsɑɑ un ukɛkúrí we. 24 Uu pɛɛ pupɛi rɛ: Sɑ́ɑ Apirɑhɑm, ɑ íwɛ nɛ́ tẽ́ ɑɑ Lɑsɑɑ tumti rɛ ukɛ́ nɛ ukɛnipɛpi míni ritɑ ukɛ́ rinɛ́lémpi niŋukusɛ. Nɛ mɛyɑ́nsei íwɛ lelɛ nnɑ mmú kɛ́mɛɛ. 25 Amɑ́ Apirɑhɑm uú mɑɑ rɛ: Kɛnɛ́wɑ̃́, ɑ léisɛ rɛ pɔ pɛɛ mɛyɑ́nsei ńnɑrɛ kómɛilɛ pɛɛ́ uyɛ-i kɑɑ́ pɛɛ kɛteni-i ń we. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Lɑsɑɑ pɔ́ɔ pɛɛ íwɛ píimɑ tɑkɑi. Nkpéni kɑi urikiŋ niŋukusɛ, pɔ́ɔn íwɛ tɑkɑi. 26 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, kuhórɛ-horɛ píimɑ yɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ kénɛlɛnlɛ. Kɑi nní lɛ̃, pɛpɛɛ ń lɑnɛ rɛ pikɛ́ tɔ́ mmɛ́ yisi pikɛ́ nɔ́-mɛ̃ hɑ ɑ́pi fenɛ. Úkɑ úu kɔ fenɛ ukɛ́ kei kɑɑ nní ń we yisimɛ ukɛ́ tɔ́ mmɛ́ kɑm. 27 Umɑ́mɑ́ uú mɑɑ rɛ: In lɛ̃, nɛ nɛ pɔ́ ténilɛ rɛ ɑ Lɑsɑɑ unɛ́sɑ́ɑ kɛyɔ-i tumpɔ. 28 Nɛ kei piwɑ̃́ pinupũ mɑ́lɛ. Ukɛ́ hɑ ńsɔnɛ pi símisi ɑ́i kɑpɛ wɑ rɛ pɛ̃ ticuruu yɛ íwɛ kɛlõ nkɛ́-i kɑ. 29 Apirɑhɑm uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Pipɔ́wɑ̃́ yɛ Moisi nɛ ɑntepuyɛ ɑtɛlɛ́ mɑ́lɛ. Pikɛ́ ɑ kɛɛ̃ pikɛ́ kṍ. 30 Umɑ́mɑ́ uu rɛ: Lɛ̃ ŋmɑnɛ ɑ́i tu, Sɑ́ɑ Apirɑhɑm. Amɑ́ in tɛ unyinɛ yɛ pikúlɑ̃ kuyu-i yisi uú hɑ pi lɛɛpɔ, pi yɛ́ pɛɛ mɛfinɛ consɛ. 31 Pinsɑ́ n lɑ pikɛ́ Moisi nɛ ɑntepuyɛ ɑtɛlɛ́ kɛ́ɛ̃ pikɛ́ kṍ, ḿpɑ́ ukpɔkpɔ unyinɛ ukɛ́ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi, ɑ́pi pɑkɑrɛnɛ.

17

Akópɛ piwɑi nɛ pisɑ́rɛi

(Mɑtiyee 18:6-7, 21-22; Mɑriki 9:42)

1 Yeesu uu upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Mɛwɑi mɛɛ yɛ́ n tíyɛsɛ pisoi pikɛ́ nɛ ɑkópɛ n wɑ yɛ́ mɛsɛ́rɛ n welɛ. Amɑ́ úye un n tíyɛsɛ unyinɛ uú nɛ ɑkópɛ kɛ́mɛɛ loni, íwɛ kuu topori. 2 Li kutɔsi we pikɛ́ rinɑ́ipɑrɛ mulɛ-mulɛ ńŋmɛ wɑ ɑpi ripɔ́ɔ u lɛsi ɑpi mínimɑɑ-i u sɑ́pɔ nɛ kuu yɛ́ siwɑ̃́ sɛ̃ kɛnyinɛ ɑkópɛ n wɑisɛ. 3 Ani ńsɔnɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ!

Upɔ́mɑ́rɛcɔ un nɛ pɔ́ m púnnɛ, ɑ ńsɔnɛ nɛ u símisi. Un n ceri rɛ u cɑɑilɛ, ɑ uɑkópɛ u sɑ́rɛi. 4 Ḿpɑ́ un nɛ pɔ́ m púnnɛntɛ mɛpehẽ mɛsɛɛi kɛyɑ́ɑ kɛsɛ kɛ́mɛɛ, uu yɛ ḿpɑ́ mɛpúnnɛ mɛ́ye nɛ pɔ́ téni rɛ u cɑɑilɛ, ɑ uɑkópɛ u sɑ́rɛi.

Nfɑtɛnɛ

5 Pitumɛ ɑpi Upíimɑ mɑɑ rɛ: A nfɑtɛnɛ tɔ́ rikpɑ́sɛ. 6 Upíimɑ uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Nɔn pɛɛ nfɑtɛnɛ m mɑ́ nkɛ́ m piyɛ yɑrɛ riléépipi síńsɑ́pi rinyinɛ, nɔ́ pɛɛ fe ɑni kuléé nkú mɑɑ rɛ: “A wɛhɛ ɑɑ́ hɑ mínimɑɑ-i nyɛrɛ” ɑku nɔ́rinɛ́nɔ́ɔ tiki.

Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ ukɛikɔ́ ukɛ́ wɑ

7 Tɔkɛ́ wɑisɛ rɛ nɔ́ unyinɛ yɛ ukɛikɔ́ mɑ́ un u cɑ́kɑripɔ nɛ́ɛ un uisɛɛ sémpɔ. Un píyei u n yɛmmɛ un kɛcɑrɛ n leeri, liute yɛ́ ukɛikɔ́ uyɛ̃ mɑɑ rɛ ɑ mɛkɛɛkɛɛ kɑm ɑ ilukɛ lii? 8 Aɑí, ɑ́i yɛ́ lɛ̃ wɑ. Amɑ́ u mɛníŋɛ u mɑɑnɛ rɛ: A ilukɛ nɛ́ wɑ ɑɑ ilũ consɛ ɑɑ nɛ́ i yekei kɛ́ li, pɔ́ pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ fe ɑɑ ipɔ́kɔ́ le. 9 U yɛ́ fe uu uukɛikɔ́ yɑ́ɑ́si rɛ nɛ upikɛi kuú nɛ pikɛi pɛ̃ kɑí pɛɛ m pisɛ rɛ ukɛ́ wɑ n wɑɑ? 10 Lɛ̃ cirɛ yɛ ni nɛ nɔ̃́ ticuruu. Nɔn píyei lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ nɔkɛ́ wɑ n wɑ, ɑni yɛ mɑɑ rɛ: Tɔ̃́ nɛ pikɛikɔ́ lɛ, ɑ́i pisɛ rɛ pikɛ́ rɔ́ pɔɔnɛsɛ. Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ tɔkɛ́ wɑ kɑri wɑ.

Yeesu yɛ piyɔ̃́ kɛfi pɔisɛ

11 Kɛ Yeesu uu Yerusɑlɛm-mɛ̃ n sĩ́, uu Sɑmɑrii nɛ Kɑlilee ɑyu kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ n tikilɛ̃. 12 Uu kuyu kunyinɛ-i lompɔ, piyɔ̃́ kɛfi pinyinɛ ɑpi u tɛ́pɛipɔ ɑpi kɛtɑɑ-pɔ nyɛrɛ 13 ɑpí m pupukɛɛ rɛ: Yeesu, Sɑ́ɑ, ɑ íwɛ rɔ́ tẽ́! 14 Yeesu uu pi yɛnu uu rɛ: Ani hɑ nɔ́mɛnɛ́círɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ nyísɛ. Kɑpi kei-pɔ n sĩ́, ɑpi pelu. 15 Kɛ piusɛ uu n céri rɛ u peilɛ, uu uɑnɑ kɛpirɛ pɛlɛ un Uléécɑɑ mɛyɔɔpi yom lin cɑ́lɛ̃. 16 Uu Yeesu ɑnɑ mɛtene wulɑpɔ uu kɛ́yu kɛtẽ kɑm, uu u yɑ́ɑ́si rɛ nɛ upikɛi. Utisi uyɛɛ pɛɛ Sɑmɑrii ukɔ́ lɛ. 17 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Nɛ́ntɛ pikɛfi kɑm pɔisɛ? Yei yɛ pɛɛ usɛ úu we kɛfi tɔrɔɔ mpí? 18 Piukɑ úu nfɑsimɛ́ wɑ rɛ ukɛ́ pɛɛmɛ ukɛ́ Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ rɛ nɛ upikɛi, insɑ́ usɑ́nɛ nkó mɛcirɛ. 19 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ u mɑɑ rɛ ɑ yisi, ɑ n ŋme, mpɔ́fɑtɛnɛ yɛ pɔ́ yóriyɛlɛ.

Uléécɑɑ iyɔɔpi mɛkɑmɛ nsímɛ́

(Mɑtiyee 24:23-28, 37-41)

20 Pifɑrisi ɑpi Yeesu pisɛ rɛ: Píyei kɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi ii sɔ́nti? Uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Uléécɑɑ iyɔɔpi íi we rɛ nɔ́ fe ɑni imɛkɑmɛ yɛnu. 21 Ái rɛ pi yɛ́ nɔ́ mɑɑ rɛ: Ani ripɑí, nté kií we nɛ́ɛ nté-pɔ le. Ani ceri rɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ welɛ. 22 Uu pɛɛ pipirɛtiki mɑɑ rɛ: Kɛyɑ́ɑ yɛ sɔ́ntilɛ kɑni yɛ́ ń lɑ rɛ nɔkɛ́ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛsɛ Usoi Kɛpipi yɛ̃, ɑmɑ́ ɑ́ni yɛ́ kɔ kɛ yɛ̃. 23 Pi yɛ́ nɔ́ mɑɑ rɛ: Nté nní kuú we nɛ́ɛ nté-pɔ kuú we, ɑmɑ́ ɑ́ni kɑpɛ kei hɑ, ɑ́ni kɑpɛ kɔ mɛ̃ wurupɔ. 24 Yɑrɛ kɛ kɛkónɛsɛípi ɑkɛ yɛ nní mɛyéne mɛsɛ riń-yɛɛ́ri kɛyómɛ kɛtɔ nɛ kɛ́tɔ, ɑi kpɑ̃́ii mɛcɔ kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ sɔ́nti. 25 Amɑ́ li pisɛ rɛ kɛkɛ́ mɛyɑ̃́ íwɛ li, nfɑ́ɑni pisoi mpí pikɛ́ kɛ ŋmɛriyɛ. 26 Lɛlɛɛ pɛɛ Nowee kumúŋɛ́ n wɑ licɔ lɛɛ Usoi Kɛpipi kumúŋɛ́ wɑinɛ. 27 Pisoi yɛ pɛɛ lelɛ pin níru pin sɔ́ɔnnɛ pin pilɑ nɛ pinɔ́si pɑsiinɛ hɑ́i nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Nowee uu kutɑ́kɑi kɛ́mɛɛ n lompɔ, ikónɛ mɑɑ ií nɛ weri, míni ɑmɛ pisoi kpísi. 28 Li yɛ́ hɑ n we yɑrɛ Lɔti kumúŋɛ́: Pisoi yɛ pɛɛ lelɛ pin níru, pin lɛ́ɛ́ri pin kɔ yɑ́lisi, pin ɑléé tɑ́mɑɑnkɛɛ pin kɔ mɔ́mti. 29 Amɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Lɔti uu Sotɔm-i ń le kɛ nnɑ nɛ linyinɛ yɑrɛ nfúrɔ̃ toi ɑi kɛyómɛcɑɑ-pɔ leemɛ ɑi pisoi kóni. 30 Mɛsɛ mɛ̃ kɑí hɑ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Usoi Kɛpipi ɑkɛ́ hɑ n léerinɛ pikɛ́ kɛ yɛ̃ wɑinɛ.

31 Úye un kɛyɑ́ɑ kɛ̃ ukulee ipirɑɑ kɛcɑ́ɑ́ n we, úu kɑpɛ rɛ ukɛ́ mɛtene ricɛpi ukɛ́ uilũ iyɛɛ kei ń we kpísi nɛ́ɛ, úye un sicɑrɛ-mɛ̃ n we, úu kɑpɛ rɛ ukɛ́ kɛ́yɔ pɛlɛ. 32 Ani Lɔti unɔsi nkɔ́ kɛcɑ́ɑ́ léisɛ. 33 Úye un n lɑ ukɛ́ nfɑ́ɑ mɛsɛ́rɛ m mɑ́, u yɛ́ n fóm. Amɑ́ úye un unfɑɑ n fóm, u yɛ́ n yɛ̃. 34 Nɛ nɔ́ símisi rɛ kɛsinɛ kɛ̃, pisoi pitɛ́ yɛ́ kuhɑ̃́ kusɛ kɛcɑ́ɑ́ n finu, ɑí usɛ kpíípɔ ɑi ucɔ yɑ́. 35 Pinɔ́si pitɛ́ yɛ́ n we pin nɑm ɑi usɛ kpíípɔ ɑi ucɔ yɑ́. 36 [Pitisi pitɛ́ yɛ́ likumúŋɛ́ kpɛ-i kɛcɑrɛ-i n we, ɑi usɛ kpíípɔ ɑi ucɔ yɑ́.] 37 Pipirɛtiki ɑpi u pisɛ rɛ: Upíimɑ, yei kɑí hɑ lɛ̃ wɑinɛ mɑ́? Uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Kei kɛ isɑrɛ kópɛ ii ń we kɛ ɑ́yemeekú ɑɑ yɛ cɑ́pinɛ.

18

Ukúmɑnnɔsi nɛ utúhɑɑnɛ kɛnyɑ́rũ

1 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛnyɑ́rũ nkɛ́ pi wɑi ukɛ́ nɛ pi céési rɛ pikɛ́ yɛ ḿpɑ́ píyei Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si, ɑ́i kɑpɛ yɛ píkɑi sikɑ̃́ pi wɑ. 2 Uu rɛ: Kuyu kunyinɛ-i kɛ utúhɑɑnɛ unyinɛ uú pɛɛ we. Úu Uléécɑɑ wuru úu kɔ úkɑ pɑkɑrɛlɛ̃. 3 Ukúmɑnnɔsi unyinɛ un kɔ kuyu kpɛ-i we. Uu mɛsɛ́rɛ u n lɛɛkɛɛpɔ rɛ ukɛ́ u nɛ uucɛ́cɔ kɛtɑhɑi rikénɛ. Ḿpɑ́ píyei kuu yɛ u lɛɛpɔ uu u mɑɑ rɛ: A tɔ́ nɛ unɛ́cɛ́cɔ kɛtɑhɑi rikénɛ. 4 Ai nɑ́ŋɑi hɑ́i, ɑmɑ́ utúhɑɑnɛ úu nɛ kutu u cɔlɛ̃, uu pɛɛ kɛyɑ́ɑ umɛcirɛ mɑɑ rɛ mɛsei yɛ mɛ rɛ ɑ́m Uléécɑɑ wuru ɑ́m kɔ úkɑ pɑkɑrɛlɛ̃. 5 Amɑ́ kɛ ukúmɑnnɔsi uu nní picɔ́ŋ nɛ́ n tɔ́ŋsɛ nnyɑ, li pisɛ rɛ kɛ́ lɛ̃ ɑlɑri u pɑ, insɑ́ lɛ̃, u yɛ́ pisɔ́nɑɑmɛ n nɔŋ́lɛnlɛ uú hɑ nɛ kunɔnkũ nɛ́ finsɛ. 6 Upíimɑ uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kpɑ́ rɛ: Ani lɛ̃ kɛ utúhɑɑnɛ kópɛ uyɛ̃ uu ḿ mɑ kutu ricɔ! 7 Uléécɑɑ yɛɛ úu yɛ́ pɛɛ upikɔ́ ɑlɑri pɑ pin nɛ u n téni kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛɛ? U yɛ́ nɑ́ŋɑisɛ ukɛ́ nɛ pi n lɛ̃́ɛ? 8 Nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ u yɛ́ mɛkɛɛkɛɛ ɑlɑri pi pɑ. Amɑ́ Usoi Kɛpipi kɛn píyei m pɛɛmɛ, kɛ yɛ́ pɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pisoi lɛɛmɛ pɛɛ nfɑtɛnɛ m mɑ́ɑ?

Ufɑrisi nɛ ulɑmpooyɔɔ́ kɛnyɑ́rũ

9 Yeesu uu kɛnyɑ́rũ pɛpɛɛ nní pimɛcirɛ n wɑisɛlɛ̃ yɑrɛ pisoi sɔnɛ pin picɔ kósɛlɛ̃ mɑɑ rɛ: 10 Pisoi pitɛ́ pinyinɛ pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i lompɔ rɛ pikɛ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si, usɛ yɛ Ufɑrisi lɛ, ucɔ ulɑmpooyɔɔ́. 11 Ufɑrisi uu nyɛrɛ uu ukɛfɑ-i rɛ: Uléécɑɑ, nɛ pɔ́ yɑ́ɑsi kɑ́m nɛ pisoi tɔrɔɔ mɛnyínɛ ń we nnyɑ, pɛɛ piyɑɑ nɛ piwɑikópɛkɔɔ́ nɛ piwɑ́sɑ́nkɑí lɛ. Nɛ pɔ́ yɑ́ɑsi kɑ́m nɛ ń we yɑrɛ ulɑmpooyɔɔ́ nkó. 12 Siyɑ́ɑ sisɛɛi kɛ́mɛɛ, sitɛ́ kɑm yɛ ɑnɔ́ɔ pɑɑsi, lɛ̃ nnɛ́í kɑm yɛ n yɛ̃́ kɑm yɛ hɔɔnɛ ɑwɛ́lɛ́ kɛfi ɑm kusɛ pɔ́ pɑ. 13 Ulɑmpooyɔɔ́ uyɛ̃ pɔ́ɔ kɛtɑɑ-pɔ nyɛrɛ, úu nkpɑ́ni kɛyómɛ-mɛ̃ inípɛɛ pisíkɑ peenu, ɑmɑ́ kɛwuu kuu ripirɑ uu rɛ: A nɛ̃́ ukópɛkɔɔ́ íwɛ tẽ́. 14 Yeesu uu kpɑ́ rɛ: Nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ usoi nkó ukɛ́ kɛlenɛ n kúi, Uléécɑɑ yɛ uɑkópɛ u sɑ́rɛilɛ, ɑmɑ́ ɑ́i lɛ̃ Ufɑrisi wɑ. Likumúŋɛ́ rɛ úye un umɛcirɛ rintɑɑ́sɛ, li yɛ u ricɛpisɛlɛ, úye un umɛcirɛ rincɛpisɛ, li yɛ u ritɑɑ́sɛlɛ.

Yeesu yɛ siwɑ̃́ síńsɑ́pi rinɔ́ɔ sɔnɛ ritikisɛ

(Mɑtiyee 19:13-15; Mɑriki 10:13-16)

15 Pisoi ɑpí nɛ siwɑ̃́ fɛnfɛ̃í ricuruu Yeesu hɑpɔ rɛ ukɛ́ si ricɑ. Pipirɛtiki ɑpi pi yɛnu, ɑpí nɛ pi cɛ́si. 16 Amɑ́ Yeesu uu tíyɛsɛ ɑpí nɛ siwɑ̃́ u hɑpɔ, uu rɛ: Ani riyɑ́ siwɑ̃́ sikɛ́ kɛnɛ́mɛɛ kɑm, ɑ́ni kɑpɛ si tɑ́pisi. Likumúŋɛ́ rɛ mpí pɛɛ simɛcɔ ń we pɛɛ yɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lõ. 17 Asei kɑm nɔ́ símisi, úye unsɑ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi n ŋmurɛi yɑrɛ kɛ kɛwɑ̃́ ɑkɛ yɛ n ŋmurɛi, úu ikɛmɛɛ loninɛ.

Uŋmɑ́nɛ mɑ́mɑ́ unyinɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑtiyee 19:16-30; Mɑriki 10:17-31)

18 Pisuifi uwɛ́ɛ́sɛ unyinɛ uu Yeesu pisɛ rɛ: Sɑ́ɑ sɔnɛ, íye kɑm wɑinɛ kɛ́ nɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ̃́? 19 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑɑ nɛ́ sée rɛ Usɔnɛ? Úkɑ úu usɔnɛ insɑ́ Uléécɑɑ mɛcirɛ. 20 Ḿpɑ́ likɛ́ íye wɑ, pɔ Uléécɑɑ isé nyulɛ rɛ: Kɑpɛ iwɑ́sɑ́ wɑ, kɑpɛ usoi kpu, kɑpɛ yɑ́ɑi, kɑpɛ nnɔ́ɔmɛ itɑnsei nyɛrɛ, ɑ upɔ́sɑ́ɑ nɛ upɔ́ni ríyu wɑisɛ? 21 Utisi uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Hɑ́i inɛ́wɑ̃́-mɛ kɑm lɛ̃ múílɛ̃. 22 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pikómɛ ḿ mɑsí, uu u mɑɑ rɛ: Likɛi lisɛ lɛɛ pɔ́ pɑ́rílɛ̃. A lɛ̃ nnɛ́í kɑɑ m mɑ́ yɑ́ɑ́, ɑɑ siwóó sɛ̃ píwɛkɔɔ́ hɔ́ɔnɛ, pɔ́ pɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ mɛmɑ́ yɛ̃́. Pɔn lɛ̃ piwɑi m mɑsí, ɑɑ pɛɛ́ weri ɑɑ nɛ́ tíki. 23 Amɑ́ kɛ utisi uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, uripɔɔ ɑri mɛyɑ́nsei cɑɑi, ɑ́i líkɑ nnyɑ, u pɛɛ umɑ́mɑ́ píimɑ lɛ. 24 Kɛ Yeesu uu n yɛ̃́ tɛ uripɔɔ yɛ cɑɑi, uu rɛ: A tíyɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ pilonɛ yɛ nɛ pimɑ́mɑ́ pɑ́ɑ́pú kpɑ! 25 Kuyooyoo kun n lɑ kukɛ́ kɛhímpi kupolɛ-i lompɔ, li yɛ́ kutɔsi m purú nɛ kɛ umɑ́mɑ́ uu yɛ́ ń lɑ ukɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ n lompɔ. 26 Pɛpɛɛ pɛɛ kutu u n cɔ́lɛ̃ ɑpi rɛ: In lɛɛ ni, wóo yɛ pɛɛ píyulɑlɛ yɛ̃? 27 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Lɛlɛɛ ɑ́i sisoipipi kɛ́mɛɛ kuwɑi ń we yɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kuwɑi welɛ. 28 Piyɛɛ uu pɛɛ rɛ: Lɛɛ nní, lɛ̃ kɑrí pɛɛ m mɑ́ kɑri tíyɛ ɑri pɔ́ tíki. 29 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Asei kɑm nɔ́ símisi. Úye un Uléécɑɑ iyɔɔpi nnyɑ ukɛyɔ, nɛ́ɛ uunɔsi nɛ upiwɑ̃ nɛ upimɑɑ nɛ upimɑrɛcɔ, nɛ usiwɑ̃ tin-yɑ́, 30 liute yɛ́ nɛni mɛwee mmɛ́-i lɛ̃ mɛpehẽ kulúi yɛ̃ uu kɔ ɑŋmɛ̃ nyɛɛ n wemɛ kɛ́mɛɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ́nu.

Yeesu yɛ mɛtɑ́ɑ́nũ unkpɔ nɛ umɛyisɛ nsímɛ́ símisi

(Mɑtiyee 20:17-19; Mɑriki 10:32-34)

31 Yeesu uu upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ séi uu pi mɑɑ rɛ: Tɔ Yerusɑlɛm sinlɛ. Kei kɛ lɛ̃ nnɛ́í kɛ ɑntepuyɛ ɑpi Usoi Kɛpipi kɛcɑ́ɑ́ ń wɔ́i ɑí hɑ wɑinɛ. 32 Pi yɛ́ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n wuru ɑnipɛ-i kɛ wɑ ɑpi kɛcɑ́ɑ́ kɛ nyɑ́nɛi, ɑpi kɛ lɑ́misi, ɑpi kɛkɛcɑ́ɑ́ mɛtɑ tukɛ 33 ɑpi nsɛ́í kɛ fɑpii ɑpi pɛɛ kɛ kopu, ɑmɑ́ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ ɑkɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. 34 Amɑ́ Yeesu pipirɛtiki ɑ́pi nsímɛ́ mmɛ̃ ɑsei kõ. Li ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ ɑsei pi pesilɛ ɑ́pi nkpɑ́ni céri lɛ̃ nsímɛ́ kɛ Yeesu uu n símisi.

Yeesu yɛ unyíyɛ unyinɛ pɔisɛ

(Mɑtiyee 20:29-34; Mɑriki 10:46-52)

35 Kɛ Yeesu uu Yeriko n nyɑhɑipɔ, unyíyɛ unyinɛ un ticéetimɛ tũ un wélei. 36 Uu kóm tisoiwuí tin sɔ́nɛpɔ, uu pisɛ rɛ yoo ni? 37 Api u símisi rɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu yɛɛ kei tɔ́su. 38 Uu pɛɛ pupɛi rɛ: Tɑfiti Kɛpipi Yeesu, ɑ inɛ́wɛ ripɑí! 39 Pɛpɛɛ pɛɛ kɛkpéẽ n sɔ́nɛ ɑpí nɛ u cɛ́si rɛ ukɛ́ risɛ́ɛ́, ɑmɑ́ uu mɛyɑ̃́ cɑ́sɛ rɛ: Tɑfiti Kɛpipi, ɑ inɛ́wɛ ripɑí! 40 Yeesu uu nyɛrɛ, uu rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ nɛ u u kɑm. Kɛ unyíyɛ uu ukɛkúrí ń hɑ́pɔ, Yeesu uu u pisɛ rɛ: 41 Yo kɑɑ́ lɑ kɛ́ pɔ́ wɑ? Uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Sɑ́ɑ, nɛ lɑ rɛ inɛ́nípɛɛ ikɛ́ yɛ yɛ̃. 42 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Ipɔ́nípɛɛ ikɛ́ wúkulɛ! Mpɔ́fɑtɛnɛ yɛ pɔ́ yóriyɛlɛ. 43 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, inípɛɛ ii wúkulɛ, uu Yeesu tiki un Uléécɑɑ mɛyɔɔpi yom. Tisoiwuí nnɛ́í ɑri lɛ̃ yɛnu, pɛ̃ ticuruu ɑpi kɔ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi piyómɛ kɑ́pɑ́ɑ́.

19

Yeesu nɛ Sɑsee kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́

1 Yeesu uu Yeriko-i lompɔ uu uncee n tɔ́su. 2 Utisi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Sɑsee un kuyu kpɛ-i we. U pɛɛ pilɑmpooyɔɔ́ uwɛ́ɛ́sɛ lɛ un kɔ umɑ́mɑ́. 3 Uu nɑ́ɑ́si ukɛ́ uyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Yeesu yɛ̃, ɑmɑ́ úu fe. Pisoi yɛ pɛɛ riwúí cɑ́pinɛlɛnlɛ, uyɛ̃ úu kɔ pɛɛ mɛcɑ́ɑ we. 4 Uu pɛɛ kɛ́yu-mɛ̃ wuru uú hɑ kuléé kunyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Sikomɔɔ yopoi ukɛ́ Yeesu yɛɛ kei n tíkinɛ yɛ̃. 5 Kɛ Yeesu uu kɛlõ kɛ-i n tu, uu uinipɛɛ síkɑ uu Sɑsee mɑɑ rɛ: A mɛkɛɛkɛɛ súimɛ Sɑsee, li pisɛ rɛ kɛ́ nɛni kɛpɔ́yɔ-i tonɛ. 6 Sɑsee uu mɛkɛɛkɛɛ súiri uú hɑ kusɑ́nɛ u yɔ́su nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ. 7 Ai pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ lɛ̃ n yɛ̃́ pírí wɑi, ɑpi pɛɛ́ n tee rɛ: Ukópɛkɔɔ́ kɛyɔ kɛ usoi nkó uu nní lõ. 8 Sɑsee un Upíimɑ kɛyúrí nyɛnu uu rɛ: A kutu ricɔ, Sɑ́ɑ nɛ́ mɛnɛ́mɑ́ rikénɛ ɑm kuwɛ́lɛ́ píwɛkɔɔ́ pɑ. Nɛn kɔ úye mɛnípɛɛ n li ɑm usiwóó yɔ́su, nɛ́ liute si hɛ́ɛ́lɛ mɛpehẽ mɛnɑ. 9 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Píyulɑlɛ yɛ nɛni kɛyɑɑ nkɛ́ kɛ́yɔ nkɛ́-i lommɛlɛ, ɑ́i líkɑ nnyɑ, Sɑsee ricuruu yɛ kɔ Apirɑhɑm kɛpirɛ ukɔ́ lɛ. 10 Likumúŋɛ́ rɛ Usoi Kɛpipi yɛ kɑlɛ kɛkɛ́ pɛpɛɛ m pɔlɑɑlɛ̃ tiyu lɔ.

Wurɑ mɛwóópipi kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 25:14-30)

11 Pisoi pɛɛ Yeesu kutu rińcɔ yɛ pɛɛ́ musí rɛ kuu nní nɛ Yerusɑlɛm tińkɔ nnyɑ, Uléécɑɑ yɛ lɛ̃ tuimɛlɛ ukɛ́ iyɔ́ɔpi n le pin u nyɑ́ni. Lɛ̃ nnyɑ kuu kɛnyɑ́rũ pi mɑɑ rɛ: 12 Kɛ́yɔ kɛcirɛ usoi unyinɛ yɛɛ kuyu tɑɑ-tɑɑ kunyinɛ-i hɑ rɛ pikɛ́ iyɔ́ɔpi u tĩ ukɛ́ pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ pɛɛmɛ. 13 Ukɛ́ kɛlenɛ ń tɔsí, uu upikɛikɔ́ kɛfi pinyinɛ séi uu ḿpɑ́ úye wurɑ kɛwóó múísɛ uu pi mɑɑ rɛ: Ani siwóó nsí nɛ kpéénsɛ hɑ́i nɛ mɛnɛ́pɛɛmɛ. 14 Amɑ́ ukuyu pisoi ɑpi uipuri yulu, ɑpi pitumɛ yukusɛ pikɛ́ ukɛpirɛ ritikipɔ pikɛ́ rɛ: Ári lɑ rɛ usoi nkó ukɛ́ urɔ́yɔ́ɔpi. 15 Api iyɔ́ɔpi u tini uu ukuyu pɛlɛ. Uu pɛɛ pikɛikɔ́ pɛ̃ kuú pɛɛ siwóó m mulɛisɛ séi rɛ ukɛ́ yɛ̃́ kulɑ́ɑ kpɛ̃ kɑpi n yɛ̃́. 16 Ufoí uú hɑpɔ uú mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, wurɑ kɛwóó kɑɑ nɛ́ rimmúísɛ kulɑɑ yɛ wɑlɛ wurɑ siwóó kɛfi. 17 Uyɔ́ɔpi uu u mɑɑ rɛ: Li nyɑmlɛ, ukɛikɔ́ sɔnɛ. Kɑɑ nní likɛi síńsɑ́ pimúlɛ́ ń céri ńsɔnɛ nnyɑ, nɛ́ ɑyu kɛfi pɔ́ pɑ ɑɑ ɑkɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. 18 Ukɛikɔ́ lírũ uú hɑpɔ uu rɛ: Sɑ́ɑ, wurɑ kɛwóó kɑɑ nɛ́ rimmúísɛ kulɑɑ yɛ wɑlɛ wurɑ siwóó sinupũ. 19 Uyɔ́ɔpi uú uyɛ̃ mɑɑ rɛ: Nɛ́ pɔ̃́ ɑyu ɑnupũ pɑ ɑɑ ɑkɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. 20 Ukɛikɔ́ ucɔ uú hɑpɔ uu rɛ: Sɑ́ɑ, upɔ́wurɑ kɛwóó yɛ nkɛ́. Kɛnírípi-i kɑm kɛ pɑɑsi ɑm pésu. 21 Ipɔ́wɑmɛ yɛ nɛ́ wɑlɛ, kɑm mɛpɔ́kɔ́ n nyu rɛ ɑ́ɑ yɛ nkɑ̃́ usoi wɑ nnyɑ. Lɛ̃ kɑ́ɑ n yekei kɑɑ yɛ kpísi, lɛ̃ kɑ́ɑ n lukɛsi kɑɑ yɛ kpɑsi. 22 Uyɔ́ɔpi uu u mɑɑ rɛ: Pɔ́ ukɛikɔ́ kópɛ nkó, ɑpɔ́nɔ́ɔ cirɛ kɑḿ nɛ kɛtɑhɑi pɔ́ pɛpirɛnɛ. Pɔ nyu rɛ ɑ́m yɛ usoi nkɑ̃́ wɑ, tɛ nɛ yɛ lɛ̃ kɑ́m n yekei kpísilɛ, ɑm lɛ̃ kɑ́m n lukɛsi kpɑsi. 23 Yo nnyɑ kɑ́ɑ pɛɛ siwóó kɛyekei-i yekei? Nɛ́ pɛɛ fe ɑm mɛnɛ́pɛɛmɛ mmɛ́-i si yɔ́su nɛ kulɑ́ɑ. 24 Uu pɛɛ pɛpɛɛ kei ń we mɑɑ rɛ: Ani wurɑ kɛwóó kɛ̃ yɔsí ɑni uyɛɛ mɛwóópipi kɛfi m mɑ́ múísɛ. 25 Api u mɑɑ rɛ: Uyɛ̃ nɛ mɛwóópipi kɛfi mɑ́lɛ. 26 Asei kɑm nɔ́ símisi, uyɛɛ m mɑ́ kɑpi yɛ pípɑ rikpɑ́, ɑmɑ́ úye unsɑ́ m mɑ́, nkɑ́ripi kuu m mɑ́ kɑpi u yɔ́sunɛ. 27 Amɑ́ pinɛ́lɑ́ɑrɔ pɛɛ ɑ́pi nɛ iyɔ́ɔpi nɛ́ n lɑ pɔ̃́ nkɔ́ yɛ mmú: Ani nɛ nté pi kɑm ɑni kɛnɛ́yu-i pi kóni.

Yeesu yɛ Yerusɑlɛm kuyu loni

(Mɑtiyee 21:1-11; Mɑriki 11:1-11; Yohɑni 12:12-19)

28 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pisímɛ́ ḿ mɑsí, uu risoiwuí kɛkpeẽ wɑi un Yerusɑlɛm simpɔ. 29 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kuu Pɛtifɑsee nɛ Petɑnii ɑyu kuwɛ́lɛ́-mɛ̃ tikúú tɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Olifiyee rikúú kɛyúrí ń we, uu upipirɛtiki pitɛ́ tum 30 un pi tee rɛ: Ani kuyupi kpɛɛ nní kɛrɔ́yu ń wepɔ kɛ́mɛɛ hɑ. Nɔn kei n tuipɔ, nɔ́ kɛminɑɑpipi kɛnyinɛ lɛɛpɔ kɛn torɑɑlɛ̃. Usoi úkɑ úu kɛ tonɛlɛ̃. Ani kɛ fénnɛ ɑní nɛ nɛ́ kɛ weri. 31 Úye un nɔ́ m pisɛ rɛ yo nnyɑ kɑni kɛ fénnɛ, ɑni liute mɑɑ rɛ Upíimɑ yɛɛ kɛ lɑ.

32 Pitumɛ ɑpi sĩ́ ɑpí hɑ lɛɛpɔ yɑrɛ lɛ̃ kɛ Yeesu uu pi n símisi. 33 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi kɛminɑɑpipi n fénnɛ, kɛpite ɑpi pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni kɛminɑɑpipi kɛ̃ toriyɛ? 34 Api rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Upíimɑ yɛɛ kɛ lɑ. 35 Api kɛminɑɑpipi kɛ̃ nɛ sĩ, ɑpi kɛkɛcɑ́ɑ́ piilũ lɑɑi ɑpi Yeesu kɛkɛcɑ́ɑ́ tónsɛ. 36 Kɑpi kɛ́yu-mɛ̃ n sĩ́, pisoi ɑpi piilũ ncée kɛcɑ́ɑ́ n tɑ́ŋɛntɛ. 37 Kɑpi Yerusɑlɛm n nyɑhɑipɔ pin ncée mmɛɛ Olifiyee rikúú ń cɛ́pilɛ̃ tikilɛ̃ pipirɛtiki kulúi pɛɛ u n tíkilɛ̃, ɑpi Uléécɑɑ mɛyɔɔpi n yom lin cɑ́lɛ̃, mɛwɑisɑŋɑ mɛ̃ nnɛ́í kɑpi n yɛ́nti nnyɑ. 38 Pi pɛɛ mɑ́ikɛɛ rɛ:

Uléécɑɑ ukɛ́ Uyɔ́ɔpi uyɛɛ nɛ Upíimɑ rinyiri n sɔ́nti rikpɑ́.

Nkíŋniŋɛ nkɛ́ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n we,

Uléécɑɑ rinyiri tikɛ́ kei-pɔ n tɑɑ́lɛ̃.

39 Pifɑrisi pinyinɛ pɛɛ risoiwuí tɛ-i ń we ɑpi Yeesu mɑɑ rɛ: A pipɔ́pirɛtiki rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ risɛ́ɛ́. 40 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ ḿpɑ́ pin tinsɛ́ɛ́, ɑpɑrɛ yɛ́ ricɑ́ɑ́i.

Yeesu yɛ Yerusɑlɛm nnyɑ téni

41 Kɛ Yeesu uu Yerusɑlɛm kuyu n nyɑhɑipɔ, uu ku yɛnu, uu kpɛ̃ nnyɑ téni 42 un tee rɛ: Yerusɑlɛm, pɔn pɛɛ nɛni kɛyɑɑ nkɛ́ n ceri lɛlɛɛ yɛ́ nɛ nkíŋniŋɛ pɔ́ n kɑm! Amɑ́ li nkpéni pékɑɑlɛnlɛ, ɑ́ɑ yɛ́ fe pɔkɛ́ li yɛ̃. 43 Siyɑ́ɑ sɛ-i kɛ pipɔ́lɑ́ɑrɔ ɑpi itɔpilũ kɛcirɛ nɛ kɛkɑ́ípi pɔ́ n wɑinɛ yɛ sɔ́ntilɛ, ɑpi ɑwɛ́lɛ́ nnɛ́í pɔ́ n cɔ́ŋlɛ̃. 44 Pi yɛ́ nɔ́ nɛ pipɔ́kɔ́ nnɛ́í nɑ̃́ kpɑ́tɑ́-kpɑ́tɑ́, ɑ́pi ripɔ́pɑrɛ ríkɑ pɔ́ yɑ́nɛ tikɛ́ ricɔ kɛcɑ́ɑ́ n tɔsilɛ̃. Kɑ́ɑ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Uléécɑɑ uu picomɛ pɔ́ ń kɑ n ceri nnyɑ kɑi lɛ̃ pɔ́ wɑinɛ.

Yeesu yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i pikpéensɛ lɑkɑsɛ

(Mɑtiyee 21:12-17; Mɑriki 11:15-19; Yohɑni 2:13-22)

45 Yeesu uu Uléécɑɑ kɛyɔ loni uu pikpéensɛ pilɑ́kɑsɛ kɑ́pɑ́ɑ́ 46 un pi tee rɛ:

Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ: Pi yɛ́ kɛnɛ́yɔ sée rɛ kɛyómɛyɑ́hɑɑyɔ.

Amɑ́ nɔ̃́ nɛ kɛ ripɔ́lɔ́sɛlɛ piyɑɑlukɛ kuhorɛ!

47 Ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɛ Yeesu uu yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i n céési. Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ nɛ kuyu pisoi kɛcirɛ ɑpí n wɛ́ɛ́si pikɛ́ Yeesu kpu. 48 Amɑ́ ɑ́pi ceri lɛ̃ kɑpi yɛ́ n wɑ likɛ́ nɛ lɛ̃, likumúŋɛ́ rɛ kuyu nnɛ́í yɛ pɛɛ kutu u cɔlɛnlɛ ńsɔnɛ.

20

Yei kɛ Yeesu nnɑŋɛ nn léeri?

(Mɑtiyee 21:23-27; Mɑriki 11:27-33)

1 Kɛ Yeesu uu kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i n céési un Nsímɛ́ Kɛcirɛ símisi, pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi kpɑ́fúpɔ 2 ɑpi u pisɛ rɛ: A rɔ́ símisi, ńnɑŋɛ ń-ye kɑɑ́ nɛ nní wɑi? Wóo ncée pɔ́ hɛ rɛ ɑ lɛ̃ wɑ? 3 Yeesu uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Nɛ lɑ kɛ́ nsɛ nɔ́ pisɛ. Ani nɛ́ símisi: 4 Nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ pisɛ rɛ Uléécɑɑ nɛ́ɛ pisoi pɛɛ Yohɑni tummɛ rɛ ukɛ́ pisoi míni wolɛ? 5 Api pimɛcɔpɛcirɛ n kɛŋɛnɛ rɛ: Tɔn nkpéni m mɑɑ rɛ Uléécɑɑ yɛɛ u tummɛ, u yɛ́ rɔ́ pisɛ rɛ: Kɑi pɛɛ íye wɑ kɑ́ri nɛ Yohɑni nsímɛ́ ŋmurɛi? 6 Amɑ́ tɔn kɔ m mɑɑ rɛ: Pisoi pɛɛ u tummɛ, kuyu nnɛ́í pikɔ́ yɛ ɑpɑrɛ rɔ́ tɔ́ɔ́kɛɛnɛ ɑpi rɔ́ kóni, likumúŋɛ́ rɛ pi nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ rɛ Yohɑni yɛ ɑntepu lɛ. 7 Api pɛɛ rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Ári nyu uyɛɛ píniwolɛ u n tummɛ. 8 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi pɛsɛ rɛ: Nɛ̃́ ɑ́m nɔ́ símisinɛ ńnɑŋɛ mmɛ̃ kɑḿ nɛ lɛ̃ n wɑi.

Pikɛikɔ́ pɛɛ rikpɑ́kɑ́rɑ́ m mɑ́ kɛnyɑ́rũ

(Mɑtiyee 21:33-46; Mɑriki 12:1-12)

9 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛnyɑ́rũ nkɛ́ pisoi mɑɑ rɛ: Utisi unyinɛ yɛɛ we, uu ɑléé nyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ fiinyi kɛcɑrɛ tɑmɛsi uu pikɛikɔ́ wɛ́ɛsi rɛ pikɛ́ kɛkɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃, uu pɛɛ ncée tɑɑ-tɑɑ sĩ ukɛ́ hɑ nɑ́ŋɑipɔ. 10 Kɑi ɑléépipi nyɛ̃ kutúũ n tu, uu ukɛikɔ́ unyinɛ pɛpɛɛ ɑléé nyɛ̃ kɛcɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ kɛ́mɛɛ tum tɛ ukɛ́ hɑ ɑléépipi ɑnyinɛ u yɔ́ɔmɛ. Amɑ́ ɑpi u kɑii ɑpi mɛnípɛ ŋmɑnɛ u lɑkɑsɛ. 11 Ucɑrɛte uu kɔ ukɛikɔ́ féé tumpɔ, ɑmɑ́ pɛpɛɛ ɑléé nyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ ɑpi kɔ uyɛ̃ ticuruu kɑii ɑpi u lɑ́misi ɑpi mɛnípɛ ŋmɑnɛ u lɑkɑsɛ. 12 Uu kɔ ukɛikɔ́ tɑ́ɑ́nũ pitumɛ kpɑ́, ɑpi uyɛ̃ pɔ̃́ itói wɑi ɑpi lɑ́kɑsɛ. 13 Ucɑrɛte uu pɛɛ rɛ: Íye kɑm nkpéni wɑinɛ? Nɛ́ unɛ́ŋmɑ́nɛ lɑlɑ tũ. In n lɑ, pi yɛ́ u wuri. 14 Amɑ́ kɛ pɛpɛɛ ɑléé nyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ ɑpi u n yɛ̃́, ɑpi símɑɑnɛ rɛ: Nkó yɛɛ yɛ́ mɑsí usɑ́ɑ ikulɑnlũ nnɛ́í n te. Ani kɑm tɔkɛ́ u kpu ɑri pɛɛ ikúlɑnlũ iyɛ̃ n té. 15 Api kɛcɑrɛ kɛ̃ ilúkɛ́ u lesɛpɔ, ɑpi u kopu.

Íye kɛ ucɑrɛte uu wɑinɛ? 16 U sɔ́ntilɛ ukɛ́ pi kṍ, uu pisoi féé kɛcɑrɛ múísɛ. Kɛ pisoi ɑpi ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, ɑpi rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́i lɛ̃ wɑinɛ. 17 Amɑ́ Yeesu uu pi nyɑ́nɛi uu rɛ: In lɛɛ ni, lɛ̃ kɑpi nní Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́i ɑsei rɛ íye? Ái pi wɔi rɛ:

Tipɑrɛ kɛ pimɔ́mɛ ɑpi n fóm

tɛɛ pɑnsɛ ricírɛ-cirɛ

tɛɛ kɛnui-i ń wee?

18 Lin úye n fóm un tipɑrɛ tɛ̃ tinkpɔu, u yɛ́ selesi. Lin úye n fóm tin ukɛcɑ́ɑ́ n loó, ti yɛ́ u nɑ̃.

Lɑmpoo kɑpi yɛ Rɔm uyɔɔpi píimɑ n hɛ́ɛlɛ

(Mɑtiyee 22:15-22; Mɑriki 12:13-17)

19 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ ɑpi kumúŋɛ́ kpɛ-i n wɛ́ɛ́si pikɛ́ Yeesu tĩ, ɑmɑ́ pin pɛɛ kuyu pikɔ́ wuru. Pi ceri rɛ pɛ̃ kɛ Yeesu kɛnyɑ́rũ ɑkɛ́ nɛ mɑ́nɛ. 20 Api pɛɛ Yeesu pimúŋɑɑ loni. Api lɛ̃ nnyɑ pisoi pinyinɛ ukɛmɛɛ tumpɔ, ɑpí n wɑi yɑrɛ pisoi pɛɛ ɑsei n wɛ́ɛ́si. Li pɛɛ lɛ̃ wɑilɛ pikɛ́ nɛ n fe pikɛ́ u n tĩ́ pikɛ́ uyɔ́ɔpi yɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́ ukɛ́ nɛ u n túhɑɑnɛ ɑnipɛ-i u n wɑ nnyɑ. 21 Api pɛɛ u pisɛ rɛ: Sɑ́ɑ, tɔ yɛ̃ tɛ lɛ̃ kɑɑ n símisi pɔn céesi yɛ ɑsei lɛ, ɑ́ɑ nkpɑ́ni usoi úkɑ kɛwuu túúni. Pɔ yɛ Uléécɑɑ ncee pisoi céesilɛ nɛ ɑsei. 22 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ rɔ́ símisi in tɛ irɔ́sé yɛ ncée hɛ rɛ pikɛ́ Sesɑɑ lɑmpoo hɛ́ɛlɛ nɛ́ɛ ɑ́pi kɑpɛ hɛ́ɛ́lɛ? 23 Amɑ́ Yeesu uu pimɛsɔhɔ ceru, uu pi mɑɑ rɛ: 24 Ani kɛwóó kɛnyinɛ nɛ́ nyísɛ nkɛ̃́. Úye ríyu nɛ úye rinyiri tɛɛ kɛkɛcɑ́ɑ́ we? Api rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ Sesɑɑ lo. 25 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: In lɛ̃, ɑni Sesɑɑ likɔ́ Sesɑɑ pɑ, ɑni Uléécɑɑ likɔ́ Uléécɑɑ pɑ. 26 Ápi fe pikɛ́ u tĩ, mmɛ̃ kuu nní kuyu pikɔ́ kɛyu-i n símisi nnyɑ. Amɑ́ umɛyɔ́ɔ́ mɛ̃ ɑmɛ nnɔ́ɔ pi yipu ɑpi sɛ́ɛ́.

Pisɑtusee nɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ mɛyisɛ nsímɛ́

(Mɑtiyee 22:23-33; Mɑriki 12:18-27)

27 Pisɑtusee pinyinɛ ɑpi Yeesu kɛ́mɛɛ hɑpɔ. Pɛpɛɛ múílɛ̃ tɛ pikpɔkpɔ ɑ́pi nkpɔ-i yisinɛ. 28 Api nní Yeesu pisɛ rɛ: Sɑ́ɑ, lɛ̃ kɛ Moisi uu isé ń wɔ́i yɛ nní: Úye umɑɑ un n kpu uu unɔ́si tíyɛ úu nɛ kɛwɑ̃́, uuwɑ̃ yɛɛ yɛ́ unɔ́si uyɛ̃ kukúmɑnnɔsi kpísi uu umɑ́ɑ mpuri wɑi. 29 Amɑ́ pimɑ́rɛcɔ pisɛɛi pinyinɛ pɛɛ pɛɛ́ we. Ufoí uu unɔ́si kpísi, uu kpi úu nɛ kɛwɑ̃́. 30 Ulírũ uu ukúmɑnnɔsi kpísi, 31 utɑ́ɑ́nũ pɔ́ɔ kɔ pikpíkɛ́ u kpɑ́, uyɛ̃ uu kɔ kpi. Pikɛsɛɛi kɛ̃ ɑpi lɛ̃ kukúmɑnnɔsi u kpíkɛsi ɑpi kpíni úkɑ úu kɔ pɛɛ́ nɛ kɛwɑ̃́ u mɑri. 32 Unɔ́si pɔ́ɔ kɔ mɛtɔ́rɔɔ kpi. 33 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ pikpɔkpɔ ɑpi nkpɔ kɛ́mɛɛ n yisinɛ, pitisi pɛ̃ kɛsɛɛi kɛcɔpɛ úye yɛɛ yɛ́ hɑ uulɑ? Liriyíkí rɛ pinnɛ́í pɛɛ kunɔ́si u kpíkɛsi! 34 Yeesu uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Kɛtẽ nté pitisi yɛ pinɔ́si kpíkɛsilɛ, pinɔ́si pɔ́ɔn kɔ pilɑ sɔ́ɔnkɛɛ. 35 Amɑ́ pitisi nɛ pinɔ́si pɛɛ nɛ n sɑ́ rɛ pikɛ́ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi pikɛ́ hɑ kɛtẽ fɑlɛ-i n we ɑ́pi pinɔ́si kpíkɛsinɛ, ɑ́pi kɔ pilɑ sɔ́ɔnkɛɛnɛ. 36 Ápi píkɑi kpinɛ, piléécɑɑtumɛ kɑpí nɛ mɛnyínɛ we. Pi Uléécɑɑ sipipi lɛ, liriyíkí rɛ pi kpulɛ ɑpi kɔ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. 37 Moisi yɛ pɛɛ pikpɔkpɔ mɛyisɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ nkɔ́ pisímɛ́ mɑsilɛ uritɛlɛ́ tɛ-i kuu kuhííhíí kpɛɛ n torɛ nsímɛ́ ń símisi. U pɛɛ́ mɑɑ rɛ: Upíimɑ yɛ Apirɑhɑm Uleecɑɑ nɛ Isɑɑki Uleecɑɑ nɛ Yɑkupu Uleecɑɑ lɛ. 38 Yeesu uu kpɑ́ rɛ: Uléécɑɑ úu pikpɔkpɔ Uleecɑɑ, ɑmɑ́ u pinyɑ́nnyɑ̃́ Uleecɑɑ lɛ. Liriyíkí rɛ uyɛ̃ nnyɑ kɛ pinnɛ́í ɑpi nyɑ́ni. 39 Isé picélɑɑ pinyinɛ ɑpi rinɔ́ɔ yɔ́su ɑpí mɑɑ rɛ: Sɑ́ɑ, pɔ símisilɛ lin nyɑḿ. 40 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑ́pi ńkɑ ncɔ pipisɛ u peenu.

Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nɛ Tɑfiti kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

(Mɑtiyee 22:41-46; Mɑriki 12:35-37)

41 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ íye kɛ usoi uu yɛ́ fe uú mɑɑ rɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ yɛ Tɑfiti kɛpipi lɛ. 42 Likumúŋɛ́ rɛ Tɑfiti yɛ siyómɛ ritɛlɛ́-i rihɑɑ rɛ:

Upíimɑ yɛ Unɛ́píimɑ mɑɑ rɛ:

A kunɛ́lukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tonɛ

43 hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm yɛ́ pipɔ́lɑ́ɑrɔ kɛpɔ́nyɑ́lɛ-i n cɔ.

44 Tɑfiti yɛ̀ɛ̀ u sée rɛ Upíimɑ. Íye kɛ uyɛ̃ cirɛ uu yɛ́ kɔ pɛɛ Tɑfiti Kɛpipi?

Yeesu yɛ rɛ pisoi pikɛ́ pimɛcirɛ nɛ isé picélɑɑ tĩ

(Mɑtiyee 23:1-36; Mɑriki 12:38-40)

45 Kɛ risoiwuí nnɛ́í ɑri kutu n cɔ́lɛ̃, Yeesu uu upipirɛtiki mɑɑ rɛ: 46 Ani isé picélɑɑ nɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ. Pikɛ́ nɛ ɑtúkɑnkɑ cɑɑ-cɑɑ n kɔɔnii nɛ pisoi pikɛ́ ɑyɑ́ɑ kɛ́mɛɛ pi n yɑ́hɑɑnkɛɛ yɛɛ ripɔ́ɔ pi we. Ayómɛyɑ́hɑɑlee sitonɛ foí nɛ kɛlukɛ kɛ́mɛɛ sitonɛ foí kɑpí lɑ. 47 Pi yɛ lɛ̃ kɛ pikúmɑnnɔsi ɑpi m mɑ́ nnɛ́í yɔ́ɔilɛ ɑpi yɛ pɛɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si mɛcɑ́ɑ yɑrɛ pi pisoi sɔnɛ lɛ. Uléécɑɑ yɛ́ nɛ pi túhɑɑnɛ uu íwɛ pi wɑi ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́.

21

Ukúmɑnnɔsi ihɛɛ

(Mɑriki 12:41-44)

1 Yeesu uu inípɛɛ síkɑ, uú yɛ́nu pin kei kɑpi yɛ ihɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i n wɑ piihɛɛ sɑriipɔ. 2 Uu kɔ ukúmɑnnɔsi wɛkɔɔ́ unyinɛ yɛnu un sítɑnkɑ́ sitɛ́ sɑ́pɔlɛ̃. 3 Uu pɛɛ́ mɑɑ rɛ: Asei kɑm nɔ́ símisi, unɔ́si nkó yɛ hɛlɛ ɑi pisoi picɔ mpí tɔ́su. 4 Likumúŋɛ́ rɛ lɛ̃ kɑ́pi nɛ líkɑ n wɑi kɛ mpí nnɛ́í ɑpi kei risɑ́pɔ, ɑmɑ́ ulikɔ́ kɛcirɛ, lɛ̃ kuu m mɑ́ nnɛ́í ukɛ́ nɛ ilukɛ n lɔ kɛ uyɛ̃ uu wɑipɔ.

Yeesu rɛ Uléécɑɑ kɛyɔ yɛ́ fori

(Mɑtiyee 24:1-2; Mɑriki 13:1-2)

5 Pisoi pinyinɛ ɑpi Uléécɑɑ kɛyɔ nsímɛ́ n símisi pin tee rɛ kɛ nyɑmlɛ hɑ́i, nɛ kɛɑpɑrɛ kɛcirɛ nɛ ilũ kɑpi Uléécɑɑ n hɛkɛsi. Amɑ́ Yeesu uú mɑɑ rɛ: 6 Siyɑ́ɑ yɛ sɔ́ntilɛ kɛ ɑpɑrɛ nyɛɛ nní ń tɔ́siinɛlɛ̃ tikɑ ɑ́ri m mɛ́suninɛ. Lɛ̃ kɑni nní n nyɑ́ni yɛ sɔ́ntilɛ likɛ́ fori tɛ́kɛ́-tɛ́kɛ́.

Lɛlɛɛ n nyísɛ rɛ kɛtẽ yɛ kɛtɛnɛ tu

(Mɑtiyee 24:3-14; Mɑriki 13:3-13)

7 Api pɛɛ u pisɛ rɛ: Sɑ́ɑ, píyei kɛ lɛ̃ nnɛ́í ɑí hɑ sɔ́nti? Yo yɛɛ yɛ́ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ lɛ̃ nnɛ́í ɑí hɑ n sɔ́nti rɔ́ nyísɛ? 8 Yeesu uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ńsɔnɛ, ɑ́ni kɑpɛ tíyɛ unyinɛ ukɛ́ kuyúi nɔ́ tɑ̃. Likumúŋɛ́ rɛ pisoi mɛyɑ̃́ yɛ́ sɔ́nɑɑmɛ nɛ rinɛ́nyíri pin tee rɛ: “Nɛ́ɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ”. Likumúŋɛ́ yɛ kɔ nyɑhɑimɛlɛ, ɑmɑ́ ɑ́ni kɑpɛ pi ritiki. 9 Nɔn píyei ɑtɔpi nɛ pitele nnɛ̃́ n kõ, nɔ́sinɛ́wuu ɑ́si kɑpɛ tɔ. Li pisɛ rɛ lɛ̃ nnɛ́í likɛ́ kɑm kɛlenɛ, ɑmɑ́ kɛtẽ kɛtɔ ɑ́kɛ kɑhɑnɛ n tu. 10 Uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kpɑ́ rɛ: Nsoipuri nnyinɛ yɛ́ yisi nn nsoipuri ncɔ nɛ tɔpu, kɛyɔ́ɔpitẽ ɑkɛ kɛyɔ́ɔpitẽ kɛcɔ nɛ tɔpu. 11 Kɛtẽ yɛ́ yéŋesi ɑ́i nyɑḿ, itói yɛɛ n tɛŋni nɛ nkṹ nn silõ silõ leeri, mɛwɑi mɛwɑi mɛɛ iwɑmɛ ń we yɛ́ kɔ wɑpisi, nɛ linyísɛ-nyísɛ lɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri yɛ́ kɔ wɑpisi. 12 Amɑ́ likɛ́ kɛlenɛ lɛ̃ n wɑ, pi yɛ́ nɔ́ cɔ́pii ɑpi íwɛ nɔ́ wɑi piyómɛyɑ́hɑɑ nnyɑ, ɑpi ɑyómɛyɑ́hɑɑlee-i nɛ piyɔ́ɔpi nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ kɛ́mɛɛ nɛ nɔ́ túhɑɑnɛ ɑpi nɛ̃́ nnyɑ kukpɑniilee nɔ́ wɑi. 13 Lɛlɛɛ yɛ́ kɛpolɛ nɔ́ hɛ nɔkɛ́ nɛ ɑnɛ́seérɑ n lesɛ. 14 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni m múílɛ̃ ńsɔnɛ. Áni kɑpɛ mmɛ̃ kɑni yɛ́ ḿ mɑlɛ nɔkɛ́ nɛ nsímɛ́ kɛ́mɛɛ ń le kɛcɑ́ɑ́ m músu. 15 Nɛ́ rinɛ́cúruu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ nɔkɛ́ mɑlɛ nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ nɔ́ hɛ, ɑi tíyɛsɛ nɔ́unɛ́lɑ́ɑrɔ úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ nɔ́nnɛ́kɔ́ rikósɛ. 16 Nɔ́pinɛ́sɑ́ɑ nɛ nɔ́pinɛ́ni nɛ nɔ́pinɛ́wɑ̃́ nɛ nɔ́pinɛ́mɑ́ɑ nɛ nɔ́pinɛ́mɑ́rɛcɔ nɛ nɔ́pinɛ́sɑ́nɛ yɛ́ nɔ́pinɛ́lɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i nɔ́ wɑ ɑpi nɔ́mɛnɛ́yɑ̃́ kóni. 17 Tinɛ́nyíri nnyɑ, ḿpɑ́ úye yɛ nɔ́inɛ́puri yulunɛ. 18 Amɑ́ ḿpɑ́ nɔ́nnɛ́nyúpi nsɛ ńn pɔlunɛ. 19 Ani n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃, lɛlɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑní nɛ nɔ́nnɛ́fɑ́ɑ lɔlu.

Íwɛ píimɑ mɛkɑmɛ

(Mɑtiyee 24:15-21; Mɑriki 13:14-19)

20 Nɔn hɑ píyei n yɛ̃ ɑtɔpilee ɑn Yerusɑlɛm kɛkɑ́ípi wɑilɛ̃, ɑni ceri rɛ umɛforɛ yɛ nnyɑ́ɑ̃ wɑlɛ. 21 Pɛɛ́ uyɛ-i, pɛpɛɛ Yutee-i ń we yɛ́ hɑ wúrumpɔ, ɑpi ɑkúú-mɛ̃ tɑɑ́, pɛpɛɛ Yerusɑlɛm kuyu kɛcɔpɛ ń we, ɑpi kɛtɑɑ sĩ, pɛpɛɛ sicɑrɛ-mɛ̃ ń we ɑ́pi fenɛ pikɛ́ kuyu-mɛ̃ kuimɛ. 22 Likumúŋɛ́ rɛ siyɑ́ɑ sɛ̃ kɛ́mɛɛ kɛ Uléécɑɑ uu sisoipipi mɛwɑi kópɛ si cɛɛinɛ. Sikɛmɛɛ́ kɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ ɑ́tɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃ ɑi wɑinɛ. 23 Íwɛ kɛ pifɑni nɛ pimɑ́rɛni ɑpí hɑ siyɑ́ɑ sɛ-i topori. Mpɔ́ɔcɑɑi píimɑ yɛ hɑ kuyu kpɛ-i wenɛ, Uléécɑɑ yɛ́ kuyu kpɛ̃ pikɔ́ ukuwɔi nyísɛ. 24 Pi yɛ́ nɛ ɑtɛ́hɛ cɑɑcɑɑ pi kṍ, ɑpi sitẽ nnɛ́í kɛ́mɛɛ ilɑ́si pi cɔ́pii, piyómɛyɑ́hɑɑcirɛ́ ɑpi Yerusɑlɛm cɔpisi hɑ́i nɛ siyɑ́ɑ sɛ̃ kɛtɔ-pɔ.

Usoi Kɛpipi mɛkɑmɛ

(Mɑtiyee 24:29-31; Mɑriki 13:24-27)

25 Li yɛ́ ituŋɛ nɛ iwɑ́rɛ nɛ ɑwɑ́rɛpi-i linyinɛ nyísɛ. Mpɔ́ɔcɑɑi yɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pisoi nnɛ́í lõ, mínimɑɑ iwɔɔ píimɑ ii nfɑsimɛ́ pi tɑni. 26 Pisoi yɛ́ nɛ iwɑmɛ kpí pin lɛlɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ n sɔ́nti nfɑsimɛ́ wɑi, likumúŋɛ́ rɛ li yɛ́ kɛyómɛcɑɑ-pɔ linɑŋɛ-nɑŋɛ lémesi. 27 Pi yɛ́ pɛɛ Usoi Kɛpipi yɛ̃ kɛn kuhopɛ kɛcɑ́ɑ́ wemɛ nɛ kɛnnɑŋɛ nɛ kɛmɛyɔɔpi. 28 Mɛwɑi mɛ̃ mɛn hɑ piwɑi n korɑɑnɛnɛ, ɑni kɛcírɛ nyɛrɛ ɑni ɑ́yu síkɑ, likumúŋɛ́ rɛ nɔ́kɛnɛ́ŋmɛ́hɛrɛɛ yɛ lɛ̃ tulɛ.

Kúfikiyee kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ

(Mɑtiyee 24:32-35; Mɑriki 13:28-31)

29 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kɛnyɑ́rũ nkɛ́ pi wɑi rɛ: Ani kúfikiyee nkú nɛ ɑléécɔ nnɛ́í ripɑí. 30 Nɔn píyei n yɛ̃ ɑpɛ́i fɑlɛ ɑn n torɑɑlɛ̃, nɔ yɛ nɔ́rinɛ́cúruu cerilɛ rɛ kupii yɛ nyɑhɑilɛ. 31 Lɛ̃ cirɛ yɛ ni, nɔn hɑ píyei n yɛ̃ mɛwɑi mɛ̃ mɛn n wɑpisi, ɑni ceri rɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛ nyɑhɑilɛ. 32 Asei kɑm símisi: Pisoi kunɑi nkú ɑ́ku tɔ́sunɛ kɛlenɛ nní nnɛ́í likɛ́ nɛ ń kɑm. 33 Kɛtẽ nɛ kɛyómɛ yɛ́ tɔsí, ɑmɑ́ ɑnɛ́nɔ́ɔ ɑ́ɑ mɛtɔ́ŋɛ́ mɑ́.

Li pisɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ n nyɑ́ni

34 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, ɑ́ni kɑpɛ tíyɛsɛ nɔ́nnɛ́fɑsimɛ́ nkɛ́ mɛyɑ́nsei ɑnyɑ̃́ nɛ pítɑnirɛ́-mɛ̃ pɛlɛ. Áni kɑpɛ kɔ mɛyɑ́nsei kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ nfɑsimɛ́ n wɑi. Insɑ́ lɛ̃, kɛtúhɑɑnɛyɑɑ yɛ́ nɔ́ rikɑikɑi 35 yɑrɛ ripinɛ. Likumúŋɛ́ rɛ kɛtẽ nté pisoi nnɛ́í kɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ ɑkɛ lɛɛrinɛ. 36 Áni kɑpɛ lɔpilɛ, ɑni yɛ ḿpɑ́ píyei Uléécɑɑ we nɔkɛ́ nɛ ńnɑŋɛ n yɛ̃́, ɑní nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ n wɑpisinɛ kɛ́mɛɛ ŋmɛ́hɛrɛɛ ɑni kɔ hɑ nɛ Usoi Kɛpipi kɛyu-i nyɛrɛ.

37 Kɛtúŋɛ́ kɛ Yeesu uu yɛ pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i céesi, ɑmɑ́ lin kɛsinɛ n wɑ, uú hɑ kɛkúúpi kɑpi yɛ n sée rɛ Olifiyee rikúú kɛcɑ́ɑ́ n we. 38 Kuyu pikɔ́ nnɛ́í ɑpi yɛ mmɑrɛ mɑrɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i weri pikɛ́ kutu u ricɔ.

22

Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ yɛ kómɛinɛ rɛ pikɛ́ Yeesu tĩ

(Mɑtiyee 26:1-5; Mɑriki 14:1-2; Yohɑni 11:45-53)

1 Kɛ ɑnyɑ̃́ nyɛ-i kɑpi yɛ ɑkpɔ́nɔ́ nyɛɛ ɑ́ɑ pitɛ m mɑ́ n li ɑɑ n nyɑhɑimɛ, 2 pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ ɑpi ncée n wɛ́ɛ́si kɑpi yɛ́ nɛ Yeesu ń kpu, ɑmɑ́ pin pɛɛ kuyu pikɔ́ wuru.

Yutɑsi yɛ wɛ́ɛ́silɛ pikɛ́ Yeesu tĩ

(Mɑtiyee 26:14-16; Mɑriki 14:10-11)

3 Setɑni uu Yutɑsi kɑpi yɛ n sée rɛ Isikɑriyɔɔti loni. U pɛɛ pipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ usɛ lɛ. 4 Yutɑsi nɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ kuyómɛyɑ́hɑɑlee pimɛ́rɛ́ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi lɛ̃ kuu yɛ́ Yeesu n tĩ́ ukɛ́ piɑnipɛ-i n wɑ kɛcɑ́ɑ́ kómɛinɛ. 5 Ai pi lɑrisi ńsɔnɛ ɑpi rinɔ́ɔ yekei rɛ pi yɛ́ siwóó u hɛ́ɛ́lɛ. 6 Yutɑsi uu ŋmurɛi uu icée sɔnɛ n wɛ́ɛ́si ukɛ́ nɛ Yeesu pi rimúísɛ risoiwuí ɑ́ri kɑpɛ n nyu.

Yeesu yɛ tíyɛsɛ ɑpi nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ wɑi

(Mɑtiyee 26:17-25; Mɑriki 14:12-21; Yohɑni 13:21-30)

7 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɑpi yɛ ɑkpɔ́nɔ́ nyɛɛ ɑ́ɑ pitɛ m mɑ́ n li, kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɑpi yɛ kɔ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ isɑŋ n kṍ ɑkɛ tulu. 8 Yeesu uu pɛɛ Piyɛɛ nɛ Yohɑni tum uu rɛ: Ani hɑ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ rɔ́ wɑ tɔkɛ́ li. 9 Api u pisɛ rɛ: Yei kɑɑ́ lɑ tɔkɛ́ hɑ liilukɛ wɑ? 10 Uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Ani kutu ricɔ: Nɔn hɑ píyei kuyu n lompɔnɛ, utisi unyinɛ yɛɛ kɛcɔ́rípi nɛ míni n topori yɛ́ nɛ nɔ́ risɑ́nɛ. Ani u ritiki hɑ́i nɛ kɛ́yɔ kɛ-i kuú hɑ n loninɛ. 11 Ani úyɔte mɑɑ rɛ: Urɔ́sɑ́ɑ yɛ pɔ́ pisɛ rɛ yei yɛ kulee kpɛ-i kɛ u nɛ upipirɛtiki ɑpi nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ n lenɛ? 12 U yɛ́ kɛ́yɔ kɛcɑ́ɑ́ kulee mɑɑ kunyinɛ kɑpi n nyɔ́ɔnsɛ nɔ́ nyísɛ. Kei kɑni yɛ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ wɑ. 13 Api símpɔ ɑpi ḿpɑ́ yo lɛɛpɔ yɑrɛ kɛ Yeesu uú pɛɛ pi ḿ mɑ, ɑpi nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ wɑi.

Yeesu nkpɔ nɛ umɛyisɛ piléisɛ inyɛkii

(Mɑtiyee 26:26-30; Mɑriki 14:22-26; Kɔrɛnti Foí 11:23-25)

14 Kɛ ituŋɛ ii n tu, Yeesu nɛ upitumɛ ɑpí tonɛ rɛ pikɛ́ li. 15 Uu pi mɑɑ rɛ: Li pɛɛ mɛyɑ́nsei ripɔ́ɔ nɛ́ wɑ rɛ tɔkɛ́ kɛsẽ́ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ilukɛ nnyí li kɛ́ kɛlenɛ íwɛ li! 16 Asei kɑm nɔ́ símisi rɛ ɑ́m pilukɛ i kpɑ́nɛ hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ uiyɔɔpi kɛ́mɛɛ rɔ́ i n wɑ ɑri pɛɛ iɑsei nnɛ́í kóm. 17 Uu pɛɛ kɛpóripi nɛ pítɑ kpísi uu Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ uu rɛ ɑni yɔsí ɑni hɔɔnɛ. 18 Asei kɑm nɔ́ símisi rɛ ɑ́m píkɑi ɑléépipi pitɑ mpí pinírɛ́ kpɑ́nɛ hɑ́i nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɑm yɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ pi ń ntí. 19 Uu kukpɔ́nɔ́ kpísi, kuu Uléécɑɑ m pɔɔnɛsɛ mɛmɑ́ɑ́, uu ku kpɔkɔ́ri uu pi ku pɑ uu rɛ: Inɛ́piŋɛ yɛ nnyí kɑm nɔ̃́ nnyɑ m pɑ́lɛ̃. Ani yɛ lɛ̃ wɑ ɑní nɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ léisɛ. 20 Ilukɛ mɛlukɛ-mɑɑ́, uu kɔ kɛ́tɑporipi pi pɑ uu rɛ: Mɛnɛ́nyɛ yɛ mmɛ́, mɛ́nyɛ mɛɛ nɔ̃́ nnyɑ n kɔɔnu Uléécɑɑ uú nɛ nɔ́ séi rɛ nɔ́ nɛ uyɛ̃ ɑni kómɛinɛ. 21 Amɑ́ ɑni ripɑí, uyɛɛ nɛ́ n yɑ́inɛ yɛ nté welɛ, tɔ́ nɛ uyɛ̃ tɔn kɛsẽ́ le. 22 Mɛsei yɛ mɛ rɛ Usoi Kɛpipi yɛ tɔ́sulɛ yɑrɛ kɑi kɛkɛcɑ́ɑ́ n wɔ́lɑɑmɛlɛ̃. Amɑ́ usoi nkó yɛɛ yɛ́ Usoi Kɛpipi n yɑ́ɑ́, íwɛ kɛ liute uu topori. 23 Api pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ pipísɛinɛ koru rɛ pikɛcɔpɛ úye yɛɛ yɛ́ mɛwɑi mɛ̃ wɑ.

Wóo Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ uwɛ́ɛ́sɛ?

24 Pipirɛtiki ɑpi íkɛŋɛnɛ kɑ́pɑ́ɑ́ rɛ pikɛ́ yɛ̃́ tɛ pikɛcɔpɛ úye yɛɛ yɛ́ uwɛ́ɛ́sɛ. 25 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Sitẽ piyɔɔpi yɛ sikɛcɑ́ɑ́ túnlɛ, pɛpɛɛ sikɛcɑ́ɑ́ iyɔ́ɔpi n le yɛ̀ɛ̀ tíyɛlɛ ɑpi pi n sélei rɛ “lisɔnɛ piwɑi.” 26 Amɑ́ ɑ́i kɑpɛ lɛ̃ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ n we. Nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ úyukɔɔ́ kɑi pisɛ rɛ ukɛ́ usíńsɑ́. Li pisɛ rɛ úyukɔɔ́ ukɛ́ n we yɑrɛ ukɛikɔ́. 27 Ukɛikɔ́ yɛɛ ilukɛ n wɑi nɛ uyɛ̃ kuu ilukɛ n wɑi kɛcɔpɛ úye yɛɛ úyukɔɔ́? Ái uyɛ̃ kuu i n wɑii? Too, nɛ̃́ nɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ we yɑrɛ ukɛikɔ́ uyɛɛ ilukɛ n wɑi. 28 Nɔ nɛ́ ritikilɛ nɛ ɑsei, nɔn kɑhɑri tɔ́ nɛ nnɔ̃́ tɔn nɛ ituŋɛ iyɛ-i kɑi nɛ́ ḿ peikɛɛ kɛ́mɛɛ we. 29 Lɛ̃ nnyɑ kɑm Uléécɑɑ iyɔɔpi nɔ́ pɑnɛ yɑrɛ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu nɛ́ i ḿ pɑ mɛcɔ. 30 Tɔ́ nɛ nnɔ̃́ yɛ́ inɛ́yɔ́ɔpi-i kɛsẽ́ tonɛ ɑri le ɑri kɔ níru, ɑni sinɛ́yɔ́ɔpitonɛ-i tonɛ ɑni Isirɑyɛɛli ɑmɑrɛ kɛfi nɛ ɑtɛ́ nyɛ̃ túhɑɑnɛ.

Yeesu yɛ símisi rɛ Piyɛɛ yɛ́ kɛ́si rɛ úu u nyu

(Mɑtiyee 26:31-35; Mɑriki 14:27-31; Yohɑni 13:36-38)

31 Simɔɔ, Simɔɔ, ɑ kutu ricɔ, Setɑni yɛ ncée we rɛ ukɛ́ pɔ́ pɑ́ŋɑi yɑrɛ kɑpi yɛ ɑsírɛ́ m pɑ́ŋɑi ɑpi ɑcɔ́lɛ́ lésɛ. 32 Amɑ́ nɛ nɛ Uléécɑɑ pɔ́ tẽ́ tɛ ɑ́i kɑpɛ wɑ rɛ mpɔ́fɑtɛnɛ yɛ nɛ pɔ́ kpu. Amɑ́ pɔn píyei kɛnɛ́mɛɛ m pɛɛmɛ, ɑ pipɔ́mɑ́rɛcɔ itisi rikpɑ́sɛ. 33 Piyɛɛ uu u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, nɛ ŋmurɛi rɛ ḿpɑ́ in kukpɑniilee yɛ ku kɛ́ pɔ́ ritiki, nɛ́ɛ ḿpɑ́ nkpɔ yɛ mu tɔkɛ́ kɛsẽ́ kpu. 34 Yeesu uu rɛ: Piyɛɛ, nɛ pɔ́ mɑɑ rɛ icɑ̃́ ikɛ́ kɛlenɛ n kooi, pɔ́ mɛpehẽ mɛtɑɑni kɛsi rɛ ɑ́ɑ nɛ́ nyu.

Siwóó nɛ kulɔ́ɔ nɛ ritɔpitɛ́hɛ pimúlɛ́ nsímɛ́

35 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Kɑm nɔ́ n tũ, ɑ́ni kɛwóó nɛ kulɔ́ɔ nɛ ɑnɛ́ɛ́ri rimmúlú, linyinɛ yɛ nɔ́ ripɑ́rílɛɛ? Api rɛ: Líkɑ ɑ́i tɔ́ ripɑ́rí. 36 Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Amɑ́ úye un nkpéni kɛwóó m mɑ́, li pisɛ rɛ ukɛ́ kɛ rimúlú, úye un kɔ kulɔ́ɔ m mɑ́, li pisɛ rɛ ukɛ́ ku kpísi. Úye unsɑ́ kɔ titɔpitɛ́hɛ m mɑ́, li pisɛ rɛ ukɛ́ uilũ yɑ́ɑ́ uú nɛ risɛ lɔlu. 37 Likumúŋɛ́ rɛ rinɔ́ɔ tɛ̃ kɑi kɛnɛ́cɑ́ɑ́ rítɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Pi piwɑikópɛkɔɔ́ kɛcɔpɛ u yekei yɛ wɑlɛ. Lɛlɛɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n wɔ́lɑɑmɛlɛ̃ yɛ tulɛ. 38 Pipirɛtiki ɑpi u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, ɑtɔpitɛ́hɛ ɑtɛ́ yɛ nnyɛ́. Uu rinɔ́ɔ pi yɔ́su rɛ: Li wɑlɛ.

Yeesu yɛ Olifiyee rikúú kɛcɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si

(Mɑtiyee 26:36-46; Mɑriki 14:32-42)

39 Yeesu uu yisi uu Olifiyee rikúú kɛcɑ́ɑ́ sĩ́ yɑrɛ kuu yɛ pɛɛ kei n sɔ́nɛ mɛcɔ. Upipirɛtiki ɑpi u tiki. 40 Kɑpi kɛlõ kɛ̃ n tuipɔ, uu pi mɑɑ rɛ: Ani yɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si ɑ́ni kɑpɛ nɛ pipeikɛɛ kɛ́mɛɛ ń loó nnyɑ. 41 Uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ nɛ kɛtɑɑ pi wɑi, tinɑ̃ tɛɛ pikɛcɔpɛ ń we yɛ tu yɑrɛ kunípɛ ripɑrɛ mɛfomɛ kumúŋɛ́, uú hɑ wulɑ uu kɛyómɛ yɑ́ɑ́si rɛ: 42 Sɑ́ɑ, in tɛ pɔ ŋmurɛi, ɑ tíyɛsɛ ntóósi kɛporipi nkɛ́ kɛkɛ́ nɛ kɛtɑɑ nɛ́ wɑ. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́i kɑpɛ mɛnɛ́lɑ mɛɛ yɛ́ wɑ, ɑmɑ́ likɛ́ mɛpɔ́kɔ́. 43 Uléécɑɑtumɛ uu pɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ kpɑ́fúmɛ rɛ ukɛ́ itisi u hɛ. 44 Mpɔ́ɔcɑɑi píimɑ nn Yeesu tini, uú nɛ piyómɛyɑ́hɑɑ kɛ́yu m mɑhɑnlɛ̃, urikɑhɑ ɑri pɔ́lɔ́ yɑrɛ mɛ́nyɛ, tin cɔlɔi.

45 Kuu piyómɛyɑ́hɑɑ ḿ mɑsí, uu upipirɛtiki-mɛ̃ pɛlɛ uu pi lɛɛpɔ pin lɔni nɛ mpɔ́ɔcɑɑi. 46 Uu pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni lɔni? Ani yisi ɑni kɛyómɛ yɑ́ɑ́si ɑ́i kɑpɛ wɑ rɛ nɔ pipeikɛɛ-i lóipɔ.

Yeesu mɛtinɛ

(Mɑtiyee 26:47-56; Mɑriki 14:43-50; Yohɑni 18:3-11)

47 Un kei lɛ̃ símisi risoiwuí ɑri tuipɔ, upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ usɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Yutɑsi un pikɛyu we. Uú nɛ Yeesu kɔ uu u pirɑ. 48 Amɑ́ Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Pɔ́ Usoi Kɛpipi ripirɑ ɑɑ́ nɛ pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i kɛ wɑi, nɛ́ɛ yo? 49 Kɛ Yeesu pisencɔ ɑpi n yɛ̃́ lɛlɛɛ n wɑinɛ, ɑpi u pisɛ rɛ: Upíimɑ, tɔkɛ́ ɑtɛ́hɛ kpísii? 50 Piusɛ uu Uléécɑɑ usinɑ ukɛikɔ́ kutu lukɛ-lukɛ seḿ. 51 Amɑ́ Yeesu uu rɛ: Áni kɑpɛ lɛ̃ tikpɑ́, li wɑlɛ. Uu usoi uyɛ̃ kutu cɑ uu u pɔisɛ. 52 Yeesu uu lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pimɛ́rɛ́ uwɛ́ɛ́sɛ nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ pɛɛ pitínɛ u n hɑ́pɔ mɑɑ rɛ: Li pisɛ rɛ nɔkɛ́ pitínɛ nɛ́ kɑm nɔn ɑtɛ́hɛ nɛ ɑpúnípi mulɛilɛ̃ yɑrɛ usoi kpɑ́ɑ́ree? 53 Siyɑ́ɑ nnɛ́í kɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑri yɛ kɛsẽ́ Uléécɑɑ kɛyɔ-i n we, ɑ́ni kei ncée wɛ́ɛsi nɔkɛ́ nɛ nɛ́ tĩ́. Amɑ́ ituŋɛ nnyí yɛ nɔ́ nɛ kuŋmɑhɑ uyɔɔpi ikɔ́ lɛ.

Piyɛɛ yɛ kɛsi rɛ úu Yeesu nyu

(Mɑtiyee 26:57-58, 69-75; Mɑriki 14:53-54, 66-72; Yohɑni 18:12-18, 25-27)

54 Api Yeesu tini ɑpí nɛ Uléécɑɑ usinɑ kɛyɔ sĩ, Piyɛɛ un kɛtɑɑ-pɔ pi tikilɛ̃. 55 Api kɛ́yɔcɔpɛ nnɑ wénesi ɑpí tonɛ, Piyɛɛ uu pɛpɛɛ nnɑ n wéni kɛcɔpɛ tonɛ. 56 Unɔ́si kɛikɔ́ unyinɛ uu u yɛnu un nnɑ kɛkúrí tṹ, uu u nyɑ́nɛi tíḿḿ uu rɛ: Usoi nkó ricuruu yɛ pɛɛ Yeesu tikilɛnlɛ. 57 Piyɛɛ uu kɛ́su, uu unɔ́si uyɛ̃ mɑɑ rɛ: Ám u nyu, unɔ́si. 58 Kɑi rinkpɑ́sɛ, unyinɛ ucɔ uu u yɛnu uu rɛ: Pɔ pisoi pɛ̃ usɛ lɛ! Amɑ́ Piyɛɛ uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Ám pikɛcɔpɛ we. 59 Likɛ́ nɛ mɛsɛ pipépɛ rinkpɑ́, unyinɛ ucɔ uu kɔ ń-yupɑpɛ nɛ pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, usoi nkó yɛ pɛɛ u tikilɛnlɛ, likumúŋɛ́ rɛ u Kɑlilee ukɔ́ lɛ. 60 Amɑ́ Piyɛɛ uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Ám nyu lɛ̃ kɑɑ ń lɑ pɔkɛ́ mɑlɛ. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kuu nní n símisi, icɑ̃́ ii kooi. 61 Upíimɑ uu pɛɛ́ ŋmɛɛlú uu Piyɛɛ weríí. Piyɛɛ uu léisɛ rɛ Upíimɑ yɛ u mɑɑ rɛ: Icɑ̃́ ikɛ́ kɛlenɛ n kooi, pɔ́ kɛsi mɛtɑɑni rɛ ɑ́ɑ nɛ́ nyu. 62 Kei kɛ Piyɛɛ uu léepɔ uú nɛ mpɔ́ɔcɑɑi téni.

Pi Yeesu lɑ́misi ɑpi u kɑii

(Mɑtiyee 26:67-68; Mɑriki 14:65)

63 Pisoi pɛɛ pɛɛ Yeesu m mɛ̃́ ɑpi kɛcɑ́ɑ́ u nyɑ́nɛi ɑpi u kɑii. 64 Api kɛ́yu u pi, ɑpi u mɑɑ rɛ: Wóo pɔ́ kɑ́ii, ɑ ŋmɔinu. 65 Api kɔ ɑlɛ̃́ u kpɑ́ mɛyɑ̃́.

Pi nɛ Yeesu kɛtúhɑɑnɛ píimɑ-i hɑ

(Mɑtiyee 26:59-66; Mɑriki 14:55-64; Yohɑni 18:19-24)

66 Kɑi n weesi, Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ ɑpi cɑ́pinɛ. Api nɛ Yeesu pikɛtúhɑɑnɛ píimɑ-i sĩ́. 67 Api u pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ? A rɔ́ símisi. Uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Nɛn nɔ́ m mɑɑ rɛ lɛɛ ni, ɑ́ni ŋmurɛinɛ. 68 Nɛn kɔ nnyinɛ nɔ́ m pisɛ, ɑ́ni rinɔ́ɔ nɛ́ yɔ́sunɛ. 69 Amɑ́ kɑí nɛ nkpéni rimpɑ́, nɔ́ Usoi Kɛpipi yɛ̃ kɛn Uléécɑɑ, ńnɑŋɛ nnɛ́í ute kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tṹ. 70 Pinnɛ́í ɑpi pɛɛ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, pɔ Uléécɑɑ Kɛpipi lɛɛ? Uu rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Lɛ̃ kɑni nní mɑ, nɛ Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ. 71 Api pɛɛ rɛ: Píseérɑkɔɔ́ píye picɔ kɑri nkpéni wɛ́ɛ́si? Tirɔ́cúruu yɛ uɑnɔɔlempi konlɛ!

23

Pi nɛ Yeesu Pilɑti kɛ́mɛɛ hɑ

(Mɑtiyee 27:1-2, 11-14; Mɑriki 15:1-5; Yohɑni 18:28-38)

1 Pisoi nnɛ́í pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi yisi ɑpí nɛ Yeesu Pilɑti kɛ́mɛɛ sĩ́. 2 Api kei nɛ nsímɛ́ u wɑ́ɑ́nɑ́ pin tee rɛ: Tɔ usoi nkó lɛɛpɔlɛ un kurɔ́yu pikɔ́ tɑ́lisi rɛ pikɛ́ ncée kópɛ ritiki. U pi símɑɑnkɛɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ lɑmpoo Rɔm uyɔɔpi Sesɑɑ hɛ́ɛlɛ, un kɔ tee rɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ, uyɔ́ɔpi. 3 Pilɑti uu u pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ Pisuifi uyɔɔpii? Yeesu uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Mmɛ̃ kɑɑ nní mɑ. 4 Pilɑti uu pɛɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ risoiwuí mɑɑ rɛ: Ám ncɑɑi ńkɑ nyɑ́ni mɛɛ yɛ́ usoi nkó ɑkpɑnii n tɑ̃. 5 Amɑ́ ɑpi pimɑ́ikɛɛ n kpɑ́lɛ̃ nɛ ńnɑŋɛ rɛ: Usoi nkó yɛɛ kuyu pikɔ́ pihɑ́ikusɛ tɑ́lɑɑnkɛɛ, Kɑlilee-pɔ kuu kóri uu Yutee kɛtẽ nnɛ́í cɔpu uú nɛ nté tuiri.

Pi nɛ Yeesu Erooti kɛ́mɛɛ hɑ

6 Kɛ Pilɑti uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, uu pisɛ rɛ: Usoi nkó yɛ Kɑlilee ukɔ́ lɛɛ? 7 Kuu n céri rɛ Erooti yɛɛ Kɑlilee kɛtẽ-pɔ Yeesu uyɔɔpi, uu Yeesu u pɑ́ɑ́ipɔ, liriyíkí rɛ Erooti ricuruu yɛ siyɑ́ɑ sɛ̃ kumúŋɛ́-i Yerusɑlɛm-i welɛ. 8 Kɛ Erooti uu Yeesu n yɛ̃́, ɑi u lɑrisi, liriyíkí rɛ u pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ Yeesu nnɛ̃́ kómɛilɛ lin tipɔ́ɔ u we rɛ ukɛ́ u yɛ̃. U pɛɛ tɑ́lɛ̃ tɛ Yeesu yɛ́ uinipɛɛ-i mɛwɑisɑŋɑ mɛnyinɛ wɑ. 9 Uu u písɛisɛ ɑi nɑ́ŋɑi, ɑmɑ́ Yeesu úu rinɔ́ɔ ríkɑ u yɔsí. 10 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ pin kei we pin nɛ Yeesu isímɛ́ piwɑɑnɑi kɛ́yu mɑhɑni. 11 Erooti nɛ upisɔ́ɔ́cɑ ɑpi kɛcɑ́ɑ́ u nyɑ́nɛi ɑpi u n sɛ́nnyi yɑrɛ kɛsoi kpɑ́rɑ́pi. Api kɛtúkɑnkɑ kɛcirɛ u tɑni ɑpi Pilɑti-mɛ̃ u pɛsɛpɔ. 12 Erooti nɛ Pilɑti yɛ pɛɛ pilɑ́ɑrɔ lɛ, ɑmɑ́ ɑpi kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kusɑ́nɛ tonɛ.

Pi túhɑɑnɛ ɑí tonɛ rɛ pikɛ́ Yeesu kpu

(Mɑtiyee 27:15-26; Mɑriki 15:6-15; Yohɑni 18:39-19:16)

13 Pilɑti uu pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ kuyu piyukɔɔ́ nɛ kuyu pikɔ́ cɑ́pinɛ, 14 uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ nɛ usoi nkó nɛ́ kɑlɛ nɔn tee rɛ u pisoi tɑ́lisi rɛ pikɛ́ ncée kópɛ ritiki. Too, nɔ́kɛnɛ́yu-i kɑm u písɛi ɑ́m kɔ ncɑɑi kɑni rɛ u wɑi ńkɑ yɛ̃. 15 Erooti úu kɔ uncɑɑi ńkɑ yɛ̃, liriyíkí rɛ u rɔ́ u pɛsɛmɛlɛ. Kɑi nní lɛ̃, usoi nkó úu ncɑɑi ńkɑ mɑ́ mɛɛ yɛ́ ń tíyɛsɛ pikɛ́ u ń kpu. 16 Lɛ̃ nnyɑ nɛ́ tíyɛsɛ ɑpi kuyíyɑɑ u fɑpii ɑm lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ u tíyɛ. 17 [Li pɛɛ tílɑsi lɛ rɛ Pilɑti ukɛ́ ukpɑniikɔ́ usɛ pi riyɑ́ ḿpɑ́ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ɑ́ye.] 18 Api pinnɛ́í pipupukɛɛ kpɑ́ rɛ: A usoi nkó rɔ́ kpu ɑɑ Pɑrɑpɑsi yɑ́! 19 Pihɑ́ikusɛ mɛwɑi mɛnyinɛ kɛ Pɑrɑpɑsi pɔ́ɔ pɛɛ kuyu-i tɑmmɛ uu kɔ usoi kopu. Lɛ̃ nnyɑ kɑpí pɛɛ uyɛ̃ kukpɑniilee tɑ̃. 20 Kɛ Pilɑti uu nní ń lɑ ukɛ́ Yeesu ŋmɛ́hɛrɛɛsɛ nnyɑ, uu risoiwuí nɛ pisímɛ́ kpɑ́. 21 Amɑ́ ɑpi pupɛi rɛ: A kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii, ɑ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii. 22 Pilɑti uu mɛtɑ́ɑ́nũ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Ncɑɑi ń-ye kuu mpíí wɑ? Ám ncɑɑi ńkɑ ukɛcɑ́ɑ́ yɛ̃́ mɛɛ yɛ́ ń tíyɛsɛ pikɛ́ nɛ u ń kpu. Lɛ̃ nnyɑ nɛ́ tíyɛsɛ pikɛ́ nɛ kuyíyɑɑ u kɑii ɑm pɛɛ u yɑ́pɔ. 23 Amɑ́ ɑpi pipupukɛɛ nɔŋ́ tɛ pikɛ́ Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii. Ai Pilɑti feriyɛ. 24 Pilɑti uu hɔ́ rɛ ukɛ́ lɛ̃ kɑpi u m pisɛ pi wɑ. 25 Uu usoi uyɛ̃ kɑpi n tee rɛ ukɛ́ riyɑ́ yɑ́, uu Yeesu pi múísɛ rɛ pikɛ́ nɛ u li lɛ̃ kɑpi ń lɑ. Uyɛ̃ kuu nní rin-yɑ́ yɛ pɛɛ pihɑ́ikusɛ mɛwɑi mɛnyinɛ kuyu-i tɑmmɛlɛ uu kɔ usoi kopu. Lɛ̃ nnyɑ kɑpí pɛɛ uyɛ̃ kukpɑniilee tɑ̃.

Pi Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii

(Mɑtiyee 27:32-44; Mɑriki 15:21-32; Yohɑni 19:17-27)

26 Kɑpí nɛ Yeesu n tɔ́su, ɑpí nɛ Sirɛɛni kuyu ukɔ́ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Simɔɔ sɑ́nɛ un sicɑrɛ-mɛ̃ leeri. Api u tini ɑpi Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ u cɔnsɛ rɛ ukɛ́ nɛ u n tikilɛ̃. 27 Pisoi kulúi nɛ pinɔ́si pin u tikilɛ̃. Pinɔ́si pin siwuu pirɑlɛ̃ pin nɛ ukɛcɑ́ɑ́ téni pin kɔ nɛ u tikilɛ̃. 28 Yeesu uu pinɔ́si kuwɛ́lɛ́-mɛ̃ pɑnsɛpɔ uu rɛ: Yerusɑlɛm pinɔsi, ɑ́ni kɑpɛ nɛ̃́ nnyɑ n ténisi. Amɑ́ ɑni nɔ́rinɛ́cúruu nɛ nɔ́sinɛ́wɑ̃́ nnyɑ ténisi. 29 Likumúŋɛ́ rɛ siyɑ́ɑ yɛ sɔ́ntilɛ, sɛ-i kɑpi yɛ́ ḿ mɑɑ rɛ: Pinɔ́si nyɑpi pɛɛ ɑ́pi píkɑi m mɑ́rɑɑlɛ̃ ɑ́pi kɔ píkɑi n nyɛnsɛlɛ̃ yɛ pínɑrɛkomɛ lɛ. 30 Pisoi yɛ́ pɛɛ ɑkúú pimɑ́ikɛɛ lõ tɛ: Ani kɛrɔ́cɑ́ɑ́ loó, ɑpi sikúúpi mɑ́ikɛɛ rɛ: Ani tɔ́ yɑ́rii. 31 Likumúŋɛ́ rɛ pin nɛ́ɛ ń we yɑrɛ kunɑ ŋmṹ nní n wɑ, íye kɑpi yɛ́ pɛɛ nɔ́ɔ nní ń we yɑrɛ kunɑ kóimɑ pɔ̃́ wɑ?

32 Api kɔ nɛ piwɑikópɛkɔɔ́ pitɛ́ pinyinɛ n tɔ́su pikɛ́ hɑ pi nɛ Yeesu kɛsẽ́ kpu. 33 Kɑpi kɛlõ kɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Kúyu Koŋoo n tu, ɑpi kei Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii, ɑpi kɔ piwɑikópɛkɔɔ́ pitɛ́ pɛ̃ kɑrikɛɛ ɑnɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́, usɛ ukulukɛ-lukɛ, ucɔ ukumii-mɛ̃. 34 Yeesu uu pɛɛ rɛ: Sɑ́ɑ, ɑ piɑkópɛ pi sɑ́rɛi, likumúŋɛ́ rɛ ɑ́pi nyu lɛ̃ kɑpi n wɑi. Api pɑŋɑi ɑpí nɛ pimɛcɔpɛcirɛ uilũ hɔɔnɛntɛ. 35 Piyukɔ́ pin kei nyɛnu pin nyɑ́nɛi. Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi kɛcɑ́ɑ́ u nyɑ́nɛi pin tee rɛ: U picɔ yoriyɛntɛlɛ, ukɛ́ uricuruu yoriyɛ, in tɛ u Kirisi lɛ, uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. 36 Pisɔ́ɔ́cɑ ricuruu ɑpi kɛcɑ́ɑ́ u nyɑ́nɛi ɑpí nɛ u kɔ ɑpi pítɑ nyɛpɛ-nyɛpɛ pinyinɛ u tuŋɑ́ 37 ɑpi rɛ: Pɔn Pisuifi uyɔɔpi, ɑ ripɔ́cúruu yoriyɛ. 38 Api pɛɛ uriyu kɛcɑ́ɑ́ wɔ́lu rɛ: Nkó yɛɛ Pisuifi uyɔɔpi.

39 Uwɑikópɛkɔɔ́ usɛ kɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ ń kɑriilɛ̃ uu u lɑ́misi un tee rɛ: Nɛ́ntɛ pɔ́ɔ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ? A ripɔ́cúruu yoriyɛ ɑɑ kɔ tɔ̃́ yoriyɛ! 40 Amɑ́ ucɔ nkó uú nɛ u cɛ́si rɛ: Pɔn nɛ Uléécɑɑ wuruu? Pɔ́ɔ nní uɑkpɑnii ɑcɔ kɛ́mɛɛ ń we. 41 Tɔ̃́ ɑkpɑnii piwɑi yɛ nɛ risɑ́lɛ, likumúŋɛ́ rɛ mɛrɔ́wɑi kópɛ kulɑɑ kɑri nní le, ɑmɑ́ uyɛ̃ úu ncɑɑi ńkɑ wɑ. 42 Uu limɛmɑ́ɑ́ kpɑ́ rɛ: Yeesu ɑ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ léisɛ pɔn píyei ipɔ́yɔ́ɔpi pilukɛ n wemɛ. 43 Yeesu uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Asei kɑm pɔ́ símisi, nɛni kɛyɑɑ nkɛ́, tɔ́ nɛ mpɔ̃́ nɛ pi Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ.

Yeesu nkpɔ

(Mɑtiyee 27:45-46; Mɑriki 15:33-41; Yohɑni 19:28-30)

44-45 Ituŋɛ kɛcírɛ kumúŋɛ́, kuŋmɑhɑ ɑku kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ cɔni hɑ́i nɛ ituŋɛ mɛtɑɑni kumúŋɛ́-pɔ. Kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kɑpí nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ n kénɛlɛ̃ ɑku kɛcɔpɛ cɛɛ́rinɛ. 46 Yeesu uu mɛyɑ̃́ pupɛi rɛ: Sɑ́ɑ, nɛ nnɛ́fɑ́ɑ ɑpɔ́nípɛ-i wɑ. Kuu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, uu kpi. 47 Rɔm usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uu lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ n wɑpisi yɛnu, uu Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ uu rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, usoi nkó yɛ pɛɛ ɑsei ute lɛ. 48 Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ pɛɛ ń kɑ ɑwúí ɑwúí pikɛ́ nyɑ́nɛi, ɑpi lɛlɛɛ n wɑ yɛnu, ḿpɑ́ úye uu pɛɛ pɛlɛ un mpɔ́ɔcɑɑi nɛ kɛwuu pirɑlɛ̃. 49 Yeesu pisɑnɛ nnɛ́í nɛ pinɔ́si pɛɛ pɛɛ u n sɑ́rummɛ hɑ́i Kɑlilee-pɔ, ɑpi iyɑɑ-pɔ nyɛrɛ ɑpi lɛlɛɛ n wɑi n nyɑ́nɛi.

Yeesu mɛkulɑɑ

(Mɑtiyee 27:57-61; Mɑriki 15:42-47; Yohɑni 19:38-42)

50-51 Pisuifi kuyu Arimɑtee kɛ́mɛɛ kɛ utisi unyinɛ uú pɛɛ́ we. Pi yɛ u sée rɛ Yosɛfi. U pɛɛ kɛtúhɑɑnɛ píimɑ uwɛ́ɛ́sɛ usɛ lɛ, ɑmɑ́ lɛ̃ kɛ upiwɛ́ɛ́sɛcɔ ɑpi rinhɔ́ ɑpi wɑi ɑ́i nɛ u risɑ́. Utisi uyɛ̃ nɛ pɛɛ ɑsei ute lɛ un kɔ Uléécɑɑ iyɔɔpi mɛkɑmɛ mɛ̃́. 52 Uu Pilɑti kɛ́mɛɛ sĩ́ uú hɑ u pisɛ rɛ ukɛ́ Yeesu u pɑ. 53 Uu limɛmɑ́ɑ́ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ Yeesu súisɛri, uu kusɑ́ŋɑ́ɑ́ u pílɛsi uu nhórɛ kɑpi kupɑrɛcɑŋɑɑ-i n wɑ kɛ́mɛɛ u finsɛ. Ápi nhórɛ mmɛ-i úkɑ kulɑɑlɛ̃. 54 Kɛyɑ́ɑ kɛɛ nɛ risɑ́lɛ kɛwéntɛyɑɑ usé, kɛwéntɛyɑɑ kɛn nɛ korɑɑnɛnɛ. 55 Pinɔ́si pɛɛ pɛɛ Yeesu n sɑ́rummɛ hɑ́i Kɑlilee-mɛ nɛ Yosɛfi ɑpi rikpíí-i símpɔ pikɛ́ yɛ̃́ lɛ̃ kɑpi Yeesu n finsɛ. 56 Api pɛɛ kɛ́yɔ pɛlɛ ɑpí hɑ mɛ́kpɔ nɛ tulɑɑli ncɔpuri wɑi pikɛ́ Yeesu níŋɛsi. Amɑ́ ɑpi kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ wéntɛ yɑrɛ kɛ isé ii m pisɛ ɑpi kɛlenɛ simpɔ.

24

Yeesu yɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi

(Mɑtiyee 28:1-10; Mɑriki 16:1-8; Yohɑni 20:1-10)

1 Kɛwéntɛyɑɑ ukóso kɛmɑrɛsinɛ, pinɔ́si ɑpi mɛ́kpɔ nɛ tulɑɑli kɑpi n wɑ múlú ɑpí nɛ rikpíí símpɔ. 2 Api lɛɛpɔ lin tipɑrɛ tɛɛ pɛɛ rikpíí n fílɛ̃ pímiisɛ ɑi iyɑɑ yekei. 3 Api lompɔ ɑmɑ́ ɑ́pi Upíimɑ Yeesu lɛɛpɔ. 4 Ápi ceri íye kɑpi yɛ́ wɑ. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ pisoi pitɛ́ pinyinɛ ɑpi rikpɑ́fúmɛ pin ilũ yɛɛ n tɛ́lu tɑnɑɑlɛ̃. 5 Kɛ iwɑmɛ ii pi n wɑ ɑpi kpɑ́rɑi, pisoi pɛ̃ ɑpi pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni pikpɔkpɔ kɛcɔpɛ uyɛɛ n nyɑ́ni wɛ́ɛ́si? 6 [Úu nté we, u nkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ un nfɑ́ɑ mɑ́]. Ani léisɛ lɛ̃ kuu nɔ́ ḿ mɑ pɛɛ́ uyɛ-i kuú pɛɛ Kɑlilee-pɔ ń we. 7 Li pisɛ rɛ pikɛ́ pikópɛkɔɔ́ ɑnipɛ-i Usoi Kɛpipi wɑ, ɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɛ kɑrii Uléécɑɑ ukɛ́ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ kɛ yukusɛ.

8 Api pɛɛ Yeesu ɑnɔɔ léisɛ. 9 Api rikpíí-i yisi ɑpi lɛ̃ nnɛ́í pipirɛtiki kɛfi nɛ usɛ nɛ picɔ nnɛ́í kɛ́ɛ́nkɛɛ. 10 Mɑɑri Mɑkitɑlɑ ukɔ́ nɛ Yohɑnɑ nɛ Yɑkupu uni Mɑɑri yɛ pɛɛ pi. Pi nɛ pinɔ́si picɔ pɛɛ pɛɛ kɛsẽ́ ń we ɑpi nsímɛ́ pitumɛ kɛɛni. 11 Amɑ́ pitumɛ ɑpi pinɔ́si nsímɛ́ mmɛ̃ yɛnu rɛ nnírisimɛ́ yɛ mu, ɑ́pi pɛɛ pɑkɑrɛ. 12 Kumúŋɛ́ kpɛ-i, Piyɛɛ uu yisi uu rikpíí-mɛ̃ wurupɔ, uú kpɑrɑ́pɔ uu ɑsɑ́ŋɑ́ɑ́ ŋmɑnɛ yɛnu ɑn cúlɛ̃. Uu pɛɛ ukɛyɔ pɛlɛ. Lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ nní n wɑpisi lin nnɔ́ɔ u yipɑɑlɛ̃.

Lɛlɛɛ Emɑyusi ncee kɛcɑ́ɑ́ ń wɑ

(Mɑriki 16:12-13)

13 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ cirɛ, pipirɛtiki pitɛ́ ɑpi kɛyupi kɛnyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Emɑyusi n simpɔ. Ituŋɛ nwɔi mɛkɔ́ɔ́nú mɛtɛ́ kɑpi yɛ kei nɛ Yerusɑlɛm sɔ́nɛ. 14 Lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ pɛɛ n wɑpisi nsímɛ́ kɑpí pɛɛ símisi. 15 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi lɛ̃ n símisi pin kɛŋɛnɛ, Yeesu ricuruu uú nɛ pi kɔ ɑpi kɛsẽ́ n sɔ́nɛ, 16 pin u nyɑ́ni ɑmɑ́ linyinɛ lin pi hilɑlɛ̃ ɑ́pi pɛɛ u ceri. 17 Yeesu uu pi pisɛ rɛ: Yo yɛɛ nɔ́ kɛ́ŋɛnɛsɛ nɔn nɛ sɔ́nɛ? Api nyɛrɛ nɛ mpɔ́ɔcɑɑi. 18 Pikɛcɔpɛ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Keleopɑsi uu u mɑɑ rɛ: Yɑrɛ pɔ̃́ mɛcirɛ yɛɛ Yerusɑlɛm kuyu-i we ɑ́ɑ nyu lɛlɛɛ siyɑ́ɑ tɔrɔɔ nsí kɛ́mɛɛ kuyu kpɛ-i n wɑii? 19 Yeesu uu pi pisɛ rɛ: Yɑrɛ mɛwɑi mɛ́ye mpuri yɛ mɛ? Api rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Lɛlɛɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu n lɛɛmɛ mɑ́. Antepu lo yɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́. U Uléécɑɑ nɛ pisoi kɛyu-i unnɑŋɛ nyísɛlɛ uliwɑiwɑi nɛ uɑnɔɔlempi kɛ́mɛɛ. 20 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ kurɔ́yu piyukɔɔ́ ɑpi u tini ɑpi nsímɛ́ u cɔnsɛ ɑi wɑi rɛ pikɛ́ u kpu. Api kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii. 21 Tɔ pɛɛ tɑ́lɛ̃ tɛ uyɛɛ yɛ́ Isirɑyɛɛli riyu lɔ. Amɑ́ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ yɛ nkɛ́ kɛ mɛwɑi mɛ̃ ɑmɛ́ nɛ n wɑpisi. 22 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛrɔ́cɔpɛ, pinɔ́si pinyinɛ yɛ tíyɛlɛ ɑi pírí rɔ́ wɑi. Kɛmɑrɛsinɛ kɑpi rikpíí-i hɑ. 23 Amɑ́ ɑ́pi u lɛɛpɔ. Api pɛɛri ɑpi rɔ́ símisi rɛ piléécɑɑtumɛ pinyinɛ yɛ pikɛyu-i rikpɑ́fúmɛlɛ ɑpi pi mɑɑ rɛ u nyɑ́nilɛ. 24 Pirɔ́séncɔ pinyinɛ ɑpi rikpíí-i símpɔ ɑpi lɛɛpɔ yɑrɛ lɛ̃ kɛ pinɔ́si ɑpi rɔ́ ń kɛ́ɛ̃. Amɑ́ ɑ́pi pɛɛ uricuruu yɛ̃. 25 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ piníri mpí, ɑ tíyɛ nɔ́ ɑtu mɑ́ ɑ́ni lɑ nɔkɛ́ mmɛ̃ kɛ ɑntepuyɛ ɑpi nɔ́ n símisi nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 26 Ái pɛɛ pisɛ rɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ ukɛ́ lɛ̃ íwɛ li uu kɛlenɛ umɛyɔɔpi-i lonii? 27 Uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ mmɛ̃ nnɛ́í kɑi uriyu kɛcɑ́ɑ́ ɑ́tɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃ pi kpɑ̃́iisɛ, Moisi ritɛlɛ́ kuú nɛ kori uú nɛ ɑntepuyɛ ɑkɔ́ tɛnɛsɛ. 28 Kɑpi kuyu kpɛ-i kɑpi n símpɔ n nyɑhɑi, Yeesu uu wɑi yɑrɛ u lɑlɛ ukɛ́ kɛtɑɑ-tɑɑ hɑ. 29 Amɑ́ ɑpi u nyɛrɛsɛ pin tee rɛ: A kɛrɔ́kúrí tonɛ, li nnyɔ́ɔ́ wɑlɛ kɛsinɛ ɑkɛ nyɑhɑi. Uu kɛ́yɔ pi tiki ɑpí hɑ kɛsẽ́ tonɛ. 30 Apí tonɛ rɛ pikɛ́ ilukɛ li, uu kukpɔ́nɔ́ kpísi uu Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ uu pɛɛ ku kpɔkɔ́rinɛ uu pi ku pɑ. 31 Piinipɛɛ ii pɛɛ wúkulɛ ɑpi u ceru, ɑmɑ́ uu pikɛyu kɛ-i mílu. 32 Api pimɛcɔpɛcirɛ m mɑ́ikɛɛnɛ rɛ: Pɔ̃́ tɛ piyo kɛ nsímɛ́ kuú pɛɛ ncée-i n símisi nɛ Nléécɑɑsimɛ́ ɑsei kuú pɛɛ rɔ́ ń símisi nn tɔ lõ ŋmɑɑ.

33 Api mɛsɛ nɛ mɛsɛ yisi ɑpi Yerusɑlɛm simpɔ. Api pipirɛtiki kɛfi nɛ usɛ nɛ pipisencɔ lɛɛpɔ pin cɑ́pinɛlɛ̃, 34 pin tee rɛ: Mɛsei yɛ mɛ, Upíimɑ yɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ uu tíyɛsɛ Simɔɔ uu u yɛnu! 35 Pɛ̃ ticuruu ɑpi lɛlɛɛ ncée-i n wɑ pi kɛɛnkɛɛ nɛ lɛ̃ kɑi n wɑ ɑpí nɛ Yeesu ceru kumúŋɛ́ kpɛ-i kuú pɛɛ kukpɔ́nɔ́ rińkpɔkɔ́rinɛ.

Yeesu yɛ umɛcirɛ upipirɛtiki nyísɛ

(Mɑtiyee 28:16-20; Mɑriki 16:14-18; Yohɑni 20:19-23; UPM 1:6-8)

36 Ápi kɑhɑnɛ nkpɑ́ni nsímɛ́ n tɛnɛ, Yeesu ricuruu uu pikɛcɔpɛ kpɑ́fúmɛ uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ɑnɛ́kíŋ ɑkɛ́ n niŋú. 37 Pikɛwuu ɑkɛ tɔ́lu, iwɑmɛ píimɑ ii pi tini, likumúŋɛ́ rɛ li pi wɑ yɑrɛ kuníri kunyinɛ kɑpi nyɑ́ni. 38 Amɑ́ Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑi nɔ́ ricɔ́ŋ? Yo nnyɑ kɑni nɔ́sinɛ́fɑ-i tíru? 39 Ani ɑnɛ́nípɛ nɛ ɑnɛ́nɑ ripɑí. Mɛsei nɛ́ɛ lo. Ani nɛ́ ricɑ ɑni yɛ́nu. Kuníri ɑ́ku ipiŋɛsɑrɛ nɛ́ɛ ɑkɔhɔ mɑ́, yɑrɛ kɑni nní lɛ̃ nnɛ́í kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n nyɑ́ni. 40 [Uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ mɑlɛ uu uɑnipɛ nɛ uɑnɑ pi nyísɛ.] 41 Mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ pírí píimɑ yɛɛ pi ń we nnyɑ, ɑ́pi nkpɑ́ni fe pikɛ́ nsímɛ́ mmɛ̃ pɑkɑrɛ. Uu pi pisɛ rɛ: Nɔ nté lilukɛ-lukɛ linyinɛ mɑ́lɛɛ? 42 Api nkpíntomɛ́ ŋmɑ́ɑ́-ŋmɑ́ɑ́ keri u pɑ. 43 Uu n kpísi uu tɑkɑi piinipɛɛ-i. 44 Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Mmɛ̃ kɑḿ pɛɛ nɔ́ ń símisi kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑrí pɛɛ kɛsẽ́ ń we yɛ mmú. Li pisɛ rɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑi kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n wɔ́lɑɑlɛ̃ Moisi isé kɛ́mɛɛ nɛ ɑntepuyɛ ɑtɛlɛ́ kɛ́mɛɛ nɛ siyómɛ ɑtɛlɛ́ kɛ́mɛɛ likɛ́ wɑ. 45 Uu pɛɛ mɛsɔhɔ pi tɑ́pilɛ pikɛ́ nɛ Nléécɑɑsimɛ́ ɑsei n kṍ nnyɑ. 46 Uu pi mɑɑ rɛ: Lɛ̃ kɑi n wɔ́lɑɑlɛ̃ yɛ nní: Li pisɛ rɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ ukɛ́ íwɛ li, uu pɛɛ kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. 47 Li kɔ pisɛ rɛ pikɛ́ urinyiri nɛ sitẽ nnɛ́í kɛ́mɛɛ pisoi riyóó rɛ pikɛ́ mɛfinɛ consɛ Uléécɑɑ ukɛ́ piɑkópɛ pi sɑ́rɛi. Amɑ́ Yerusɑlɛm kuyu kɑpi yɛ́ nɛ korɑɑnɛ. 48 Nɔ́ɔ lɛ̃ piseérɑkɔɔ́. 49 [Iyɛɛ nnyí], ihɛɛ iyɛ̃ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu rinhɔ́ rɛ u yɛ́ nɔ́ hɛ. Nɛ́ɛ rinɛ́cúruu nɔ́ i pɑmɛnɛ. Amɑ́ li pisɛ rɛ nɔkɛ́ kuyu-i n tũ hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ kɛyómɛcɑɑ nnɑŋɛ nn yɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n súimɛ.

Yeesu yɛ kɛyómɛ tɑɑ́lɛ̃

(Mɑriki 16:19-20; UPM 1:9-11)

50 Yeesu uu limɛmɑ́ɑ́ nɛ kuyu iyɑɑ pi simpɔ, Petɑnii kɛkúrí, uu ɑnípɛ síkɑ uu rinɔ́ɔ sɔnɛ pi tikisɛ. 51 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kuu rinɔ́ɔ sɔ́nɛ pi n tíkisɛlɛ̃, uú nɛ pi tɔlu, ɑi kɛyómɛ-mɛ̃ u sɑkɑɑpɔ. 52 Pɛ̃ ɑpi Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si ɑpi pɛɛ Yerusɑlɛm pɛlɛ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ píimɑ. 53 Api yɛ pɛɛ mɛsɛ́rɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i n cɑ́pinɛlɛ̃ pin Uléécɑɑ pɑkɑrɛntɛ.

* 7:46 Mɛ́kpɔ pikɔɔnu ríyu kɛcɑ́ɑ́: Kusɑ́nɛ piyɔ́ɔ́ yɛ pi Pisuifi kɛ́mɛɛ. Tíyu piwɑisɛ yɛ pi.

* 13:21 Ntɔ píimɑ: Sikiloo ɑfɛɛrɛ́ nɛ sinupũ kumúŋɛ́ ntɔ yɛ mu.

Yohɑni

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Nsímɛ́ Kɛcirɛ ritɛlɛ́ kɛ Yohɑni uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we Yohɑni yɛɛ Nsímɛ́ mmú wɔ́i. U Yeesu upirɛtiki nɛ uusɑnɛ lɛ. Efɛɛsi kuyu-pɔ, pɛɛ mɛkɛɛ Asii kɛteni-i kuu Nsímɛ́ Kɛcirɛ ritɛlɛ́ ntí wɔ́i.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Yohɑni yɛ símisilɛ uú nɛ nyísɛ rɛ Yeesu Kirisi yɛɛ Uléécɑɑ rinɔɔ. Uléécɑɑ rinɔɔ tɛ̃ ɑrí weri ɑri kɛrɔ́cɔpɛ n we (1:1-18).

2. Yohɑni yɛ nyísɛ rɛ Yeesu yɛ Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ. Yeesu yɛ kɔ uicélɑɑ kɛ́mɛɛ nyísɛ rɛ uyɛɛ ilukɛ yɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ nɛ usɛɛsẽ́ yɛɛ yɛ pisoi nɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ ń hɑ, nɛ mɛtɛ́í mɛɛ kɛtẽ nnɛ́í n kpɑ̃́iilɛ̃. Lɛ̃ kɛ Yeesu uú nɛ ḿpɑ́ úye nyísɛ rɛ uyɛɛ úye (1:19–12).

3. Yeesu yɛ umɛcirɛ cɑ́pinɛ ukɛ́ kpu uu kɔ upipirɛtiki icélɑɑ tɔrɔɔ pɑ (13–21).

1

Tinɔ́ɔ tɛɛ yɛ mɛtɛ́í nɛ nfɑ́ɑ n hɛ

1 Uléécɑɑ ukɛ́ kɛlenɛ ḿpɑ́ yo n wɑ, Tinɔ́ɔ yɛ pɛɛ welɛ. Tinɔ́ɔ nɛ Uléécɑɑ pɛɛ pɛɛ́ we. Tinɔ́ɔ yɛ pɛɛ Uléécɑɑ lɛ. 2 Ti nɛ Uléécɑɑ pɛɛ pɛɛ́ we Uléécɑɑ uu kɛlenɛ ḿpɑ́ yo wɑi. 3 Tɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ ritiki uú nɛ ḿpɑ́ yo wɑi. Líkɑ ɑ́i we kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ kɑ́i pɛɛ tɛ̃ kuú nɛ ritiki. 4 Tɛtɛɛ nfɑ́ɑ riyíkí mɛɛ pisoi mɛtɛ́í n wɑi. 5 Mɛtɛ́í ɑmɛ kuŋmɑhɑ-i léeri, ɑmɑ́ kuŋmɑhɑ ɑ́ku fe kukɛ́ mɛ yɑrii. 6 Uléécɑɑ uu kɛyɑ́ɑ utisi unyinɛ tum. Pi yɛ u sée rɛ Yohɑni. 7 U kɑlɛ rɛ ukɛ́ mɛtɛ́í mɛ̃ pisoi nyísɛ, ḿpɑ́ úye ukɛ́ nɛ kɛfɑ mɛ tɛnɛ. 8 Ái uricuruu ŋmɑɑ yɛɛ mɛtɛ́í, ɑmɑ́ u kɑlɛ rɛ ukɛ́ mɛtɛ́í mɛ̃ nsímɛ́ pisoi símisi. 9 Mɛtɛ́í mɛ̃ mɛcirɛ ŋmɑnɛ mɛɛ mɛtɛ́í yíkíyiki. Mɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑlɛ rɛ mɛkɛ́ pisoi nnɛ́í n kpɑ̃́iilɛ̃. 10 Tinɔ́ɔ yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑlɛ. Tɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ ritiki uú nɛ kɛ wɑi, ɑmɑ́ kɑri ń kɑ, kɛtẽ pikɔ́ ɑ́pi ri ceri. 11 Tinɔ́ɔ yɛ tipikɔ́ kɛ́mɛɛ kɑlɛ, ɑmɑ́ tipikɔ́ ɑ́pi ri yɔsí. 12 Amɑ́ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ ri ń yɔsí ɑpí nɛ kɛfɑ ri tɛnɛ kɑri ńnɑŋɛ hɛ rɛ pikɛ́ pɑnsɛ Uléécɑɑ sipipi. 13 Ái mɛsoimɑrɛ kɑpi pi mɑri nnyɑ, ɑ́i kɔ lɛ̃ kɛ pisoi ɑpi ń lɑ pikɛ́ yɛ pisiwɑ̃ mɑri nnyɑ kɑpi fe ɑpi lɛ̃ pɑnsɛ. Ápi pɑnsɛ Uléécɑɑ sipipi yɑrɛ kɛ sisoipipi ɑsi yɛ m mɑ́ri nɛ́ɛ yɑrɛ kɛ sisoipipi ɑsi ń lɑ mɛcɔ. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ umɛlɑ kɛ́mɛɛ nfɑ́ɑ fɑlɛ pi hɛ.

14 Tinɔ́ɔ yɛ pɑnsɛlɛ kɛsoipipi tin kɛrɔ́cɔpɛ tũ. Ti ípɛɛlɛ́ɛ mɑ́lɛ tin kɔ nsímɛ́sei mɑ́ ńsɔnɛ. Tɔ umɛyɔɔpi yɛnlɛ. Mɛyɔ́ɔpi kɛ Kɛpipi cirɛníŋɛ ɑkɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n yɛ̃́. 15 Yohɑni yɛ ukɛcɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛlɛ uu cɑ́ɑ́i rɛ: Nkó nsímɛ́ kɑḿ mɑɑ rɛ: Uyɛɛ kɛnɛ́pirɛ n wemɛ yɛ nɛ́ felɛ. Uyɛ̃ nɛ pɛɛ́ welɛ ɑpi kɛlenɛ nɛ̃́ mɑru. 16 U ípɛɛlɛ́ɛ rɔ́ nyísɛlɛ uu lɛ̃ nnɛ́í kuu m mɑ́ rɔ́ hɛ fɑɑlɑɑ, líkɑ ɑ́i tɔ́ ripɑ́rí. 17 Asei kɛcɑ́ɑ́, Moisi kɛ Uléécɑɑ uú nɛ ritiki uú nɛ isé rɔ́ pɑ. Amɑ́ Yeesu Kirisi kuú nɛ ritiki uú nɛ ípɛɛlɛ́ɛ rɔ́ nyísɛ uu kɔ nsímɛ́sei rɔ́ símisi. 18 Úkɑ úu Uléécɑɑ yɛ́nɑɑlɛ̃. Insɑ́ Ukɛpipi cirɛníŋɛ kɛɛ ukɛmɛɛ́ ń we, kɛn kɔ Uléécɑɑ, kɛɛ rɔ́ u nyísɛ.

Aseérɑ kɛ Yohɑni Úniwolɛ uu Yeesu kɛcɑ́ɑ́ ń lésɛ

(Mɑtiyee 3:1-12; Mɑriki 1:1-8; Luki 3:1-8)

19 Yohɑni ɑseérɑ kuu n lésɛ yɛ nnyɛ́: Pɛɛ́ uyɛ-i kɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ pɛɛ Yerusɑlɛm–i ń we ɑpi pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ nɛ Lefi mpuri pikɔ́ n tũ tɛ pikɛ́ hɑ u pisɛ rɛ uyɛɛ úye? 20 Yohɑni úu kɛsi, u pinnɛ́í kɛyu-i ɑseérɑ lesɛlɛ rɛ: Ái nɛ̃́ Yohɑni kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ. 21 Kei kɑpi kɔ pipisɛ u rikpɑ́ rɛ: Pɔ mpíí úye kɛcirɛ lɛ? Pɔ́ɔ Elii nɛ́ɛ? Uu rɛ: Eehei. Api kɔ pipisɛ u kpɑ́ rɛ: Pɔ́ɔ ɑntepu uyɛ̃, nɛ́ɛ yo? Uu rɛ: Eehei. 22 Api kɔ pipisɛ u kpɑ́ rɛ: Pɔ́ɔ pɛɛ nkpéni úye ŋmɑɑ? A rɔ́ símisi tɔkɛ́ hɑ pɛpɛɛ rɔ́ n tummɛ símisi. Pɔ ripɔ́cúruu ŋmɑɑ mpíí rɛ pɔ́ɔ úye kɛcirɛ? 23 Kei kɛ Yohɑni uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Nɛ́ɛ nní uyɛ̃ nsímɛ́ kɛ ɑntepu Esɑyi uú pɛɛ n tee rɛ:

Unyinɛ yɛ kucɛsi kóimɑ-i yóólɛ̃ tɛ ɑni Upíimɑ ncee ritɛ̃iisɛ.

24 Pɛ̃ kɑpí pɛɛ Yohɑni kɛ́mɛɛ n tũ yɛ pɛɛ Pifɑrisi lɛ. 25 Pɛ̃ ɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: In tɛ ɑ́i pɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ, ɑ́i kɔ pɔ́ɔ Elii, ɑ́ɑ kɔ ɑntepu uyɛ̃, yo nnyɑ kɑɑ pɛɛ pisoi míni wolɛ? 26 Yohɑni uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Míni kɛ nɛ́ɛ pisoi wolɛ. Amɑ́ unyinɛ yɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ nkɛ́-i welɛ kɑ́ni n nyu. 27 U kɛnɛ́pirɛ wemɛlɛ un nɛ́ fe. Inɛ́soi íi tu rɛ kɛ́ ukunɛ́ɛ́ri nŋmɛ fénnɛ. 28 Petɑnii kɛyupi kɛɛ Yuritɛɛ mɛtɛ́ŋ́ kɛtuŋɛleemɛ kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ ń we kɛ́mɛɛ kɛ lɛ̃ nnɛ́í ɑi lɛ̃ wɑi. Kei kɛ Yohɑni uu yɛ pɛɛ Yuritɛɛ nkoi kɛ́mɛɛ pisoi míni wolɛ.

Yeesu yɛ Uléécɑɑ Risɑŋpipi lɛ

29 Kɑi kóso n weesi, Yohɑni uu Yeesu yɛnu un ukɛkúrí wépɔ, uu rɛ: Ani ripɑí, Uléécɑɑ Risɑŋpipi yɛɛ yɛ pisoi nnɛ́í ɑkópɛ n lésɛ yɛ ntí. 30 Uyɛ̃ kɑḿ pɛɛ tee rɛ: Unyinɛ yɛ kɛnɛ́pirɛ wemɛlɛ un nɛ́ fe. Uyɛ̃ nɛ pɛɛ́ welɛ ɑpi kɛlenɛ nɛ̃́ mɑru. 31 Nɛ pɛɛ lɛ̃ símisilɛ ɑ́m nyu úye kɛcirɛ lo. Amɑ́ nɛ nkpéni kɑlɛ nɛn Isirɑyɛɛli pikɔ́ míni wolɛ pikɛ́ nɛ u n céri nnyɑ. 32 Yohɑni uu kɔ kpɑ́ rɛ: Nɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛnlɛ nn kɛyómɛcɑɑ-pɔ súiri yɑrɛ tilɔ́ɔlɑ̃ ɑrí nɛ ukɛcɑ́ɑ́ tonɛ. 33 Ám pɛɛ kɑhɑnɛ n ceri rɛ uyɛɛ úye kɛcirɛ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ nɛ́ n tummɛ rɛ kɛ́ pisoi míni wolɛ yɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: Pɔ́ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛ̃ nn súiri nn unyinɛ kɛcɑ́ɑ́ tonɛ. Uyɛɛ sɔ́nti ukɛ́ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ pisoi hɛ pikɛ́ nkɛmɛɛ́ m pɔlɔlɛ̃. 34 Yohɑni uu kɔ kpɑ́ rɛ: Nɛ nkpéni li yɛnlɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑm ɑseérɑ lesɛ rɛ uyɛɛ Uléécɑɑ Kɛpipi.

Yeesu pipirɛtiki foí kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

35 Kɑi kóso n weesi, Yohɑni nɛ upipirɛtiki pitɛ́ pinyinɛ ɑpi kɛlõ kɛ-i n we. 36 Yohɑni uu Yeesu yɛnu un tɔ́su uu rɛ: Ani ripɑí, Uléécɑɑ Risɑŋpipi yɛ ntí. 37 Kɛ Yohɑni pipirɛtiki pitɛ́ pɛ̃ ɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑpi yisi ɑpi Yeesu tiki. 38 Yeesu uú ŋmɛɛlú uu yɛ́nu rɛ pi u tikilɛnlɛ, uu pi pisɛ rɛ: Yo kɑni wɛ́ɛ́si? Pɛ̃ ɑpi kɔ uyɛ̃ pisɛ rɛ: Yei kɑɑ́ we, Rɑɑpi? Rɑɑpi ɑsei nyɛɛ Ucélɑɑ. 39 Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani kɑm ɑni yɛ̃. Api yisi ɑpi u tiki ɑpí hɑ yɛnu kei kuu n sói. Api kɛyɑ́ɑ kɛ̃ ukɛkúrí kei tonɛ. Inyɔ́ɔ́tuŋɛ kɛfi nɛ mɛkpuulũ kumúŋɛ́-i kɑi lɛ̃ wɑi.

40 Pipirɛtiki pitɛ́ pɛɛ pɛɛ Yohɑni nsímɛ́ n kṍ ɑpi yisi ɑpi Yeesu tiki, usɛ yɛɛ Simɔɔ Piyɛɛ uwɑ̃ Antiree. 41 Antiree uu mɛfoí umɑ́ɑ Simɔɔ piwɛ́lɑɑ sĩ kɛlenɛ. Uú nɛ u sɑ́nɛ uu u mɑɑ rɛ: Tɔ Umɛsii yɛnlɛ. Mɛsii ɑsei nyɛɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. 42 Uu pɛɛ umɑ́ɑ kpísi uú nɛ Yeesu lɛɛpɔ, Yeesu uú hɑ u nyɑ́nɛi tíḿḿ uu rɛ: Pɔ́ɔ Yonɑɑsi uŋmɑ́nɛ Simɔɔ. Pikɛ́ yɛ nkpéni pɔ́ sée rɛ Sefɑɑsi. Liɑsei rɛ Ripɑrɛ.

Yeesu yɛ Filipu nɛ Nɑtɑnɑyɛɛli sée

43 Kɑi kóso n weesi, Yeesu uu hɔ́ rɛ u yɛ́ Kɑlilee kɛtẽ-pɔ hɑ. Kuu n tɔ́su, uú nɛ Filipu sɑ́nɛ uu u mɑɑ rɛ: A yisi ɑ nɛ́ ritiki. 44 Filipu yɛ Petisɑyitɑ kɛyupi ukɔ́ lɛ Antiree nɛ Piyɛɛ mɛcɔ. 45 Filipu pɔ́ɔ kɔ nɛ Nɑtɑnɑyɛɛli sɑ́nɛ uu u mɑɑ rɛ: Tɔ uyɛ̃ nsímɛ́ mɛɛ Moisi isé ritɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃, ɑntepuyɛ ɑpi kɔ n símisi yɛnlɛ. Uyɛɛ Yosɛfi uŋmɑ́nɛ, Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu. 46 Nɑtɑnɑyɛɛli uu u mɑɑ rɛ: Lisɔnɛ linyinɛ yɛ́ fe ɑi Nɑsɑrɛti-pɔ leerii? Filipu uu u pɛsɛ rɛ: A kɑm ɑ nɛ ipɔ́nípɛɛ yɛ̃.

47 Yeesu uu Nɑtɑnɑyɛɛli yɛnu un ukɛkúrí sɔ́nɛpɔ uu rɛ: Isirɑyɛɛli ukɔ́ yíkíyiki ŋmɑɑ yɛ nkó. Úu piyɑɑlukɛ mɑ́. 48 Kei kɛ Nɑtɑnɑyɛɛli uu pɛɛ Yeesu pisɛ rɛ: Yei kɑɑ nɛ́ nyu? Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Hɑ́i kɑɑ́ pɛɛ kúfikiyee riyíkí ń tṹ, nɛ pɛɛ pɔ́ nyulɛ Filipu uu kɛlenɛ pɔ́ séi. 49 Nɑtɑnɑyɛɛli uu pɛɛ Yeesu mɑɑ rɛ: Ucélɑɑ, pɔ Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ. Pɔ́ɔ Isirɑyɛɛli uyɔɔpi! 50 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Nɛ́ntɛ kɑm pɔ́ ḿ mɑɑ rɛ hɑ́i kɑɑ́ pɛɛ kúfikiyee riyíkí ń tṹ kɑm pɔ́ yɛ̃́ nnyɑ kɑɑ́ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛ? Pɔ́ kɑm ɑɑ lɛ̃ litɔ́ŋɛ́-tɔŋɛ́ yɛ́nu. 51 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ nɔ́ kɑm ɑni kɛyómɛcɑɑ yɛ́nu kɛn wúkulɛlɛ̃, piléécɑɑtumɛ pin nɛ̃́ Usoi Kɛpipi kɛcɑ́ɑ́ tóói pin nɛ kɛyómɛcɑɑ tɑ́ɑ́i pin kɔ nɛ súlɑɑri!

2

Pinɔ́sikpikɛ́ ɑnyɑ̃́ nsímɛ́ Kɑnɑɑ kuyu-pɔ

1 Siyɑ́ɑ sitɑɑni mɛmɑ́ɑ́, ɑpi pinɔ́sikpikɛ́ ɑnyɑ̃́ Kɑlilee kɛtẽ-pɔ Kɑnɑɑ kuyu-i n wɑi. Yeesu uni un ɑnyɑ̃́ nyɛ-i we. 2 Pi Yeesu nɛ upipirɛtiki pɔ̃́ kɔ kei kusɑ́nɛ séelɛ. 3 Pítɑ ɑpí weri ɑpi kumúŋɛ́ kunyinɛ-i tɛnɛ. Úni uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Pítɑ yɛ nɛ pi tɛnɛlɛ. 4 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Unɔ́si! Nɛ nyulɛ, ɑ́i pɔ́ɔ yɛ́ nɛ́ símisi lɛ̃ kɑm yɛ́ ń wɑ. Inɛ́tuŋɛ íi kɑhɑnɛ n tu. 5 Kei kɛ úni uu pɛɛ upikɛikɔ́ pɛɛ kei ń we mɑɑ rɛ: Ani lɛ̃ nnɛ́í kuu nɔ́ m pisɛnɛ wɑ. 6 Mɛpɛ́rɛ́ ɑpɔri ɑkpuulũ ɑnyinɛ yɛ pɛɛ welɛ. Kei kɛ Pisuifi ɑpi yɛ míni wɑ ɑpí nɛ pimɛcirɛ nyɔ́ɔnsɛ. Ḿpɑ́ kupɔ́ri kúye yɛ́ fe ɑku ɑ́nicɑri ɑtɛ́ nɛ́ɛ ɑtɑɑni * yɔ́su. 7 Yeesu uu upikɛikɔ́ mɑɑ rɛ: Ani míni lṹ, ɑni ɑpɔ́ri nnyɛ́ yípũ. Pɛ̃ ɑpi mɛsei lúni ɑi ɑ yípuni ɑí wurɛ. 8 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani nkpéni kpɛhɛ̃ ɑní hɑ uyɛɛ ɑnyɑ̃́ ilukɛ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃ pɑ. Pɛ̃ ɑpi kpɛhɛni ɑpí hɑ u pɑ. 9 Kɑpi u ḿ pɑ, uu lélé míni mɛn pɑnsɛ pítɑ. Úu nyu kei kɛ pítɑ pɛ̃ ɑpi n léeri. Amɑ́ pikɛikɔ́ pɛɛ n kpɛhɛ̃ ɑpí nɛ hɑpɔ pɔ́ɔn n nyu kei kɑpi n léeri. Kei kɛ uyɛɛ ɑnyɑ̃́ ilukɛ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃ uu pɛɛ unɔ́sikɔ́ uyɛ̃ sée, 10 uu u mɑɑ rɛ: Pítɑ lɑri-lɑri kɛ pisoi ɑpi yɛ nɛ pinírɛ́ kórɑɑnɛ. Pin n lɛ, ɑpi pɛɛ pikópɛ lesɛri. Amɑ́ pítɑ lɑri-lɑri kɛ pɔ́ɔ yekei ɑí nɛ nkpéni tulu!

11 Lɛ̃ kɛ Yeesu uu Kɑlilee kɛteni-i Kɑnɑɑ-pɔ mɛwɑisɑŋɑ piwɑi kori. Lɛ̃ kuú nɛ ummulɛ nyísɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ́ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ. 12 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu nɛ úni nɛ upimɑrɛcɔ nɛ upipirɛtiki ɑpi yisi ɑpi Kɑpɛrinɑwum tɔ́mpɔ ɑpí hɑ kei siyɑ́ɑ sinyinɛ wɑi, ɑ́pi nɑ́ŋɑi.

Yeesu yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i pikpéensɛ lɑkɑsɛ

(Mɑtiyee 21:12-13; Mɑriki 11:15-17; Luki 19:45-46)

13 Kɛ Pisuifi nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ɑɑ nnyɑ́ɑ̃ n wɑ, Yeesu uu pɛɛ yisi uu Yerusɑlɛm tɔ́mpɔ. 14 Uu kei Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ pikpéensɛ lɛɛpɔ pin inɑ́ɑ nɛ isɑ́ŋ nɛ ɑlɔ́ɔlɑ̃ yɑ́i, picɔ pɔ́ɔn túntilɛ̃ pin nɛ siwóó foru. 15 Kei kuu íŋmɛ kpísi uú nɛ nsɛ́í wɑi uú nɛ pi nɛ piisɑŋ nɛ piinɑɑ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ lɑ́kɑsɛ ɑpí lelu. Uu piwóóforɛ ɑtɑɑpili lɑ́uli, siwóó ɑsi yɛ́kɑ́ɑ́. 16 Uu pɛɛ pilɔ́ɔlɑ̃yɑ́i pɔ̃́ mɑɑ rɛ: Kɛ́ nté nɔ́ pɑɑ nfɑ́ɑni, ɑ́ni kɑpɛ Unɛ́sɑ́ɑ kɛyɔ kuyɑ́ɑ pɑnsɛsɛ. 17 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ nsímɛ́ mmú mɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ léisɛ rɛ:

Hɑi Uléécɑɑ! Lɛ̃ kɑm nní kɛpɔ́yɔ ń lɑ yɛ nɛ́ torɛlɛ yɑrɛ nnɑ.

18 Kei kɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: Mɛwɑisɑŋɑ mɛ́ye kɑɑ yɛ́ fe ɑɑ wɑi ɑɑ́ nɛ rɔ́ nyísɛ rɛ pɔ ncée mɑ́lɛ pɔkɛ́ lɛ̃ wɑ? 19 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Ani Uléécɑɑ kɛyɔ nkɛ́ fori kɛ́ siyɑ́ɑ sitɑɑni nɛ pimɔ́mɛ kɛ pɛsɛ. 20 Api u pisɛ rɛ: Aŋmɛ̃ ɑfɛɛnɑ nɛ ɑkpuulũ kɑpí nɛ kɛ́yɔ nkɛ́ mɔ̃́. Kɛ̃ kɛ pɔ́ɔ músu rɛ pɔ́ fe ɑɑ siyɑ́ɑ sitɑɑni nɛ mɔmm? 21 Nɛ́ḿpɑ́kɑnɛ umɛcirɛ kuú pɛɛ́ nɛ lɛ̃ mɑ́nɛ kuú nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ nkɔ́ símisi. 22 Kɛ Uléécɑɑ uu Yeesu nkpɔ kɛ́mɛɛ n yukusɛ, upipirɛtiki ɑpi pɛɛ léisɛ rɛ u pɛɛ ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ mɑlɛ. Api pɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ nɛ ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ kɛ uricuruu uu ḿ mɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ.

Yeesu yɛ pisoi kɛmúŋɛ́ nyulɛ

23 Nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ kumúŋɛ́, Yeesu un Yerusɑlɛm-i we. Pisoi ɑpi mɛwɑisɑŋɑ kuu n wɑpisi yɛ́nti ɑpi pɛɛ́ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ. 24 Amɑ́ kɛ Yeesu pɔ́ɔ pikɛmúŋɛ́ nnɛ́í n nyu nnyɑ, úu nɛ ripɔ́ɔ pi lɑrisi. 25 Ái we rɛ pikɛ́ pisoi kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ u símisi. Uricuruu yɛ lɛlɛɛ sisoipipi sifɑ-i ń we nyulɛ.

3

Mmɛ̃ kɛ Yeesu nɛ Nikotɛm ɑpi n símisi

1 Utisi unyinɛ yɛɛ pɛɛ́ we, ɑpi yɛ u séi rɛ Nikotɛm. U pɛɛ Pifɑrisi kunɑi kɛ́mɛɛ welɛ un kɔ Pisuifi uwɛ́ɛ́sɛ usɛ unyinɛ. 2 Uu kɛsinɛ kɛnyinɛ Yeesu-i sĩ́ uú hɑ u mɑɑ rɛ: Ucélɑɑ, tɔ nyulɛ rɛ Uléécɑɑ yɛɛ pɔ́ tummɛ rɛ ɑ rɔ́ céési. Uléécɑɑ unsɑ́ usoi kɛpirɛ n we, úu yɛ́ fe ukɛ́ mɛwɑisɑŋɑ mmɛ́ kɑɑ nní n wɑi mɛcɔ n wɑi. 3 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Kɛ́ pɔ́ símisi ɑsei kɛcɑ́ɑ́ rɛ pinsɑ́ úye pimɑ́rɛ rinkpɑ́, úu Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛnunɛ. 4 Kei kɛ Nikotɛm uu pɛɛ u pisɛ rɛ: Íye kɑpi yɛ́ kɔ fe ɑpi usoi yɛɛ pikpurũ ḿ mɑsí pimɑ́rɛ kpɑ́? Yɑrɛ u yɛ́ fe uu kɔ úni kɛfɑ-i pɛɛpɔ ɑpi kɔ pimɑ́rɛ u kpɑ́ nɛ́ɛ? 5 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Kɛ́ pɔ́ símisi ɑsei kɛcɑ́ɑ́ rɛ pinsɑ́ míni nɛ Uléécɑɑ Nfɑɑ kɛcɑ́ɑ́ rintiki pikɛ́ nɛ usoi pimɑ́rɛ rikpɑ́, úu Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛnunɛ. 6 Lɛ̃ kɛ kɛsoipipi ɑkɛ m mɑ́ri yɛ lisoikɔ́ lɛ. Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ Nfɑɑ nn nfɑ́ɑ n hɛ yɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ likɔ́ lɛ. 7 Ái kɑpɛ pírí pɔ́ wɑ rɛ nɛ mɑɑ rɛ li pisɛ rɛ pikɛ́ pimɑ́rɛ nɔ́ rikpɑ́ nnyɑ. 8 Kuyɔ kun yei n lɑ, kei kɑku yɛ m pepu, ɑɑ kunnɛ̃́ n kómɛi, ɑmɑ́ ɑ́ɑ pɛɛ nyu mɛ́ye kɑku léeri, mɛ́ye kɑku sĩ́. Limɛcɔ kɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ Nfɑɑ nn nfɑ́ɑ n hɛ pɔ́ɔ kɔ we.

9 Kei kɛ Nikotɛm uu kɔ pipisɛ u rikpɑ́ rɛ: Íye kɑi yɛ́ fe ɑi lɛ̃ wɑi? 10 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Pɔ Isirɑyɛɛli kɛtẽ kɛ́mɛɛ ucélɑɑ wɛ́ɛ́sɛ lɛ. Yo nnyɑ kɑ́ɑ pɛɛ liɑsei kómɛi? 11 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Kɛ́ pɔ́ símisi ɑsei kɛcɑ́ɑ́ rɛ lɛ̃ kɑri n nyu nkɔ́ kɑri símisi. Lɛ̃ kɑri n yɛ̃́ kɛcɑ́ɑ́ kɑri ɑseérɑ lesɛ. Amɑ́ nɔ̃́ ɑ́ni lɑ nɔkɛ́ ɑrɔ́seérɑ nyɛ̃ ŋmurɛi. 12 Nɛ yɛ nɛn lɛlɛɛ kɛtẽ nté n wɑi nsímɛ́ nɔ́ n símisi, ɑ́ni yɛ ŋmurɛi. Íye kɑni yɛ́ pɛɛ fe ɑni ŋmurɛi in tɛ nɛ lɛlɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n wɑi nsímɛ́ nɔ́ símisi? 13 Úkɑ úu píkɑi kɛyómɛcɑɑ hɑ́pɑɑlɛ̃, insɑ́ Usoi Kɛpipi kɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri mɛcirɛ. 14 Moisi yɛ pɛɛ nweni ŋmɔhɔ nɛ iwɑ́ɑ wɑlɛ uu kucɛsi kóimɑ-i kunɑ kɛcɑ́ɑ́ kɔ́lɔ. Limɛcɔ kɑpi sɔ́nti pikɛ́ Usoi Kɛpipi kunɑ kɛcɑ́ɑ́ rikɔlɔ. 15 Úye un pɛɛ́ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛ, liute ukɛ́ nɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ n yɛ̃́ nnyɑ. 16 Li we rɛ Uléécɑɑ yɛ pisoi mɛyíkíyiki lɑlɛ hɑ́i uú nɛ Ukɛpipi Cirɛníŋɛ pɑmɛ rɛ úye un nɛ kɛfɑ kɛ n tɛnɛ, liute úu kɑpɛ pɔ, ɑmɑ́ ukɛ́ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ̃́. 17 Asei kɛcɑ́ɑ́, Uléécɑɑ úu Ukɛpipi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ tummɛ rɛ kɛkɛ́ nɛ pisoi túhɑɑnɛ likɛ́ nɛ pi kpu. Amɑ́ u kɛ tummɛlɛ rɛ kɛkɛ́ piriyu lɔ. 18 Úye un nɛ kɛfɑ kɛ n tɛnɛ, Uléécɑɑ úu yɛ́ uyɛ̃ nɛ túhɑɑnɛ likɛ́ nɛ u kpu, ɑmɑ́ úye unsɑ́ nɛ kɛfɑ kɛ n tɛnɛ, Uléécɑɑ yɛ nɛ uyɛ̃ pitúhɑɑnɛ mɑsilɛ rɛ úu Uléécɑɑ Kɛpipi Cirɛníŋɛ rinyiri nɛ kɛfɑ tɛnɛ nnyɑ. 19 Lɛlɛɛ n tíyɛsɛ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pisoi n túhɑɑnɛnɛ yɛɛ rɛ mɛtɛ́í yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ léemɛlɛ, kɛ pisoi ɑpi mɛwɑi kópɛ n wɑi nnyɑ, ɑpi mɛtɛ́í yúlu ɑpi pɛɛ kuŋmɑhɑ mɛyɑ̃́ n lɑ. 20 Li we rɛ nkó yɛɛ mɛwɑi kópɛ n wɑi yɛ mɛtɛ́í kɔ́hɔlɛ, úu yɛ nɛ mɛ rikɔ, un wuru rɛ ɑ́i kɑpɛ umɛwɑi kópɛ yɑ́mnɛ. 21 Amɑ́ nkó yɛɛ nsímɛ́sei n tíkilɛ̃ yɛ̀ɛ̀ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ léepɔlɛ likɛ́ nyísɛ rɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kɛ umɛwɑi nnɛ́í ɑmɛ léeri.

Yeesu nɛ Yohɑni

22 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu yisi u nɛ upipirɛtiki ɑpi Yutee kɛtẽ-mɛ̃ tɔ́mpɔ. U nɛ pɛ̃ ɑpi kei siyɑ́ɑ sinyinɛ wɑi un pisoi míni wolɛ. 23 Yohɑni pɔ̃́ nɛ kɔ pɛɛ Enɔɔ kuyu-i welɛ uu yɛ pisoi míni wolɛ. Ái kei nɛ Sɑlim kuyu kɛtɑɑ we. Míni yɛ pɛɛ kei mɛyɑ̃́ welɛ. Pisoi pin pɛɛ mɛsɛ́rɛ ukɛmɛɛ sɔ́nɑɑpɔ un míni pi wolɛ. 24 Ápi pɛɛ kɑhɑnɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i u n tĩ pikɛ́ kpɑnii. 25 Yohɑni pipirɛtiki pinyinɛ nɛ Usuifi unyinɛ ɑpi pɛɛ kɛyɑ́ɑ inyɛ́kii kɑpi yɛ nɛ usoi n nyɔ́ɔnsɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ pɑ́sɑinɛ. 26 Apí nɛ Yohɑni lɛɛpɔ ɑpi u mɑɑ rɛ: Ucélɑɑ, pɔ nɔ́ nɛ utisi uyɛ̃ nɔ́ɔ pɛɛ Yuritɛɛ nkoi mɛtɛ́ŋ́-mɛ̃ ń we, ɑɑ ukɛcɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ léisɛɛ? Uyɛɛ nní we un míni pisoi wolɛ, pinnɛ́í pin ukɛmɛɛ sɔ́nɑɑpɔ! 27 Yohɑni uu pi pɛsɛ rɛ: Uléécɑɑ un ńnɑŋɛ pɔ́ n hɛ rɛ ɑ nɛ linyinɛ wɑ mɛcirɛ kɑɑ yɛ fe ɑɑ li wɑi. 28 Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ́ fe ɑni ɑseérɑ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ lesɛ rɛ nɛ pɛɛ́ mɑɑ rɛ: Ái nɛ́ɛ Kirisi kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ nɛ́ tummɛlɛ rɛ kɛ́ nɛ uyɛ̃ kuu n wɛ́ɛ kɛkpéẽ wɑimɛ. 29 Nkó yɛɛ unɔ́si n kpísi yɛɛ unɔ́sikɔ́. Amɑ́ unɔ́sikɔ́ uyɛ̃ usɑnɛ pɔ̃́ nɛ yɛ ukɛkúrí n welɛ un unɔ́sikɔ́ mɛtẽ kómɛi lin u lɑ́ɑ́rú. Limɛcɔ ŋmɑɑ kɑi nní mɛyíkíyiki nɛ́ lɑ́ɑ́rú, uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nnyɑ. 30 Li nɛ sɑ́ rɛ uyɛ̃ tinyiri tikɛ́ n tɑɑ́lɛ̃, tinɛ́kɔ́ tikɛ́ n cɛpilɛ̃.

Uyɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́

31 Nkó yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri yɛ ḿpɑ́ úye felɛ. Nkó yɛɛ kɛtẽ nté ń we yɛ kɛtẽ nté ukɔ́ lɛ. Kɛtẽ nté likɔ́ nsímɛ́ kuu yɛ n símisi. Nkó yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri yɛ ḿpɑ́ úye felɛ. 32 Lɛ̃ kuu n yɛ̃́ uu kɔ kom ɑseérɑ kuu lésɛ, ɑmɑ́ úkɑ úu kɔ pɛɛ lɛ̃ kuu ḿ mɑ ŋmurɛi. 33 Uyɛɛ lɛ̃ kuu ḿ mɑ n ŋmurɛi yɛ mɑlɛ uu wééri rɛ Uléécɑɑ yɛ ɑsei lɛ. 34 Li we rɛ Uléécɑɑ nsímɛ́ kuu ḿ mɑ kɛ uutumɛ uu yɛ símisi. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ uyɛ̃ kuu n tũ Nfɑ́ɑsɔnɛ hɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́. 35 Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ Ukɛpipi lɑlɛ uu ḿpɑ́ yo kɛɑnipɛ-i wɑi. 36 Nkó yɛɛ Uléécɑɑ Kɛpipi nɛ kɛfɑ n tɛnɛ yɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ mɑ́lɛ. Nkó yɛɛ kɛnkɔ́ n kɛ́su úu yɛ́ nfɑ́ɑ mmɛ̃ yɛ̃. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ nɛ u wɔ́lɑɑlɛnlɛ.

4

Yeesu nɛ Sɑmɑrii kuyu unɔsi unyinɛ yɛ we pin símisi

1 Pifɑrisi ɑpi kóm tɛ Yeesu yɛ pipirɛtiki mɛyɑ̃́ yɛnlɛ un kɔ pisoi mɛyɑ̃́ míni wolɛ ɑi tɔ́su Yohɑni pikɔ́. 2 Asei kɛcɑ́ɑ́, Yeesu ricuruu úu pɛɛ úkɑ míni wolɛ. Upipirɛtiki pɛɛ yɛ pɛɛ pisoi wolɛ. 3 Kɛ Yeesu uu n kṍ tɛ lɛ̃ kɛ pisoi ɑpi símɑɑnkɛɛ, uu Yutee kɛteni-i yisi uu Kɑlilee kɛtẽ-mɛ̃ pɛlɛ. 4 Uncee yɛ pɛɛ kɔ Sɑmɑrii kɛtẽ-mɛ̃ cɔlɛ nń nɛ kei lompɔ. 5 Uu pɛɛ Sɑmɑrii kɛyupi kɛnyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Sisɑɑ tulu. Ái kei nɛ kɛcɑrɛ kɛ̃ kɛ Yɑkupu uú pɛɛ uuŋmɑ́nɛ Yosɛfi n hɛ kɛtɑɑ we. 6 Kei kɛ Yɑkupu kɛlukɑnkɑ ɑkɛ́ pɛɛ́ we. Kɛtúŋɛ́ kɛfi nɛ mɛtɛ́ kumúŋɛ́ kɛ Yeesu uu kei tuipɔ, nsẽ́ nn u pelɑɑlɛ̃, uu pɛɛ kɛlúkɑnkɑ kɛ̃ kɛkúrí tonɛ.

7 Sɑmɑrii kɛtẽ unɔsi unyinɛ uu pínilṹ hɑpɔ. Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A míni nɛ́ hɛ kɛ́ n ntí. 8 Upipirɛtiki pɔ̃́ nɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i lilukɛ-lukɛ piwɛ́lɑɑ hɑlɛ kuyu-pɔ. 9 Sɑmɑrii kɛtẽ unɔsi uyɛ̃ uu pɛɛ Yeesu mɑɑ rɛ: Íye kɛ pɔ̃́ Usuifi, ɑɑ yɛ́ fe ɑɑ nɛ̃́ Sɑmɑrii ukɔ́ mɑɑ rɛ kɛ́ míni pɔ́ hɛ pɔkɛ́ n ntí? Pisuifi nɛ Sɑmɑrii pikɔ́ ɑ́pi yɛ pɛɛ rikɔnɛ. 10 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Pɔn pɛɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ n hɛ n nyu, pɔn kɔ pɛɛ uyɛɛ nní pɔ́ m pisɛ rɛ ɑ míni u hɛ n nyu, pɔ́ɔ yɛ pɛɛ u pisɛ rɛ ukɛ́ míni pɔ́ hɛ, uu pɛɛ míni mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ pɔ́ hɛ. 11 Unɔ́si uyɛ̃ uu u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, kɛlúkɑnkɑ nkɛ́ ɑ́kɛ kusɑ címú, ɑ́ɑ kɔ líkɑ mɑ́ pɔkɛ́ nɛ lṹ. Íye kɑɑ yɛ́ pɛɛ fe ɑɑ́ nɛ míni mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ yɛnu? 12 Urɔ́sɑ́ɑyɑhɑ Yɑkupu yɛɛ kɛlúkɑnkɑ nkɛ́ nɛ rɔ́ tíyɛ. U nɛ usipipi nɛ uɑsɛɛlee yɛɛ pɛɛ míni mɛ̃ n ntílɛ. Yɑrɛ pɔ músu rɛ pɔ Yɑkupu felɛ nɛ́ɛ? 13 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Nnírɛ́ yɛ́ usoi nkó yɛɛ míni mmɛ́ ń ntí piwɑi rikpɑ́. 14 Amɑ́ nnírɛ́ ńn píkɑi nkó kɛ nɛ́ɛ míni n hɛ uu mɛ níru piwɑi kpɑ́nɛ. Míni mɛ̃ kɑm u n hɛnɛ yɛ ukɛmɛɛ pɑnsɛnɛ ńnihɔi mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ n hɛ. 15 Kei kɛ unɔ́si uyɛ̃ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, ɑ mɛpɔ́ni mɛ̃ nɛ́ hɛ nnírɛ ńn kɑpɛ yɛ kɔ piwɑi nɛ́ rikpɑ́. Pɛɛ́ uyɛ-i, ɑ́i pɛɛ pisɛ rɛ kɛ́ yɛ kɔ nté pínilṹ pɛɛmɛ.

16 Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A n ŋme ɑ hɑ upɔ́lɑ séemɛ ɑɑ́ weri. 17 Unɔ́si uyɛ̃ uu u pɛsɛ rɛ: Ám ulɑ mɑ́. Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Pɔ ɑlɑri mɑ́lɛ pɔkɛ́ rɛ ɑ́ɑ ulɑ mɑ́. 18 Pilɑ pinupũ kɑɑ pisɔ́ɔ̃ mɑsí. Nɔ́ nɛ utisi uyɛɛ kɔ nkpéni ń we úu kɔ upɔ́lɑ. Pɔ ɑsei mɑ́lɛ. 19 Unɔ́si uu pɛɛ u pɛsɛ rɛ: Upíimɑ, nɛ yɛ̃ tɛ pɔ ɑntepu lɛ. 20 Tiyɔ́pɛ ntí kɛcɑ́ɑ́ kɛ tɔ̃́ pisɑɑyɑhɑ ɑpí pɛɛ Uléécɑɑ yɑ́ɑsi. Amɑ́ nɔ̃́ Pisuifi ɑni rɛ Yerusɑlɛm-i kɑi pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si. 21 Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A kõ tɛ nú unɔ́si, li ituŋɛ inyinɛ-i sɔ́ntilɛ, ɑ́i pɛɛ pisɛ rɛ riyɔ́pɛ ntí-i nɛ́ɛ Yerusɑlɛm-pɔ kɑni yɛ́ɛ́ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si. 22 Nɔ̃́ Sɑmɑrii pikɔ́, ɑ́ni Uléécɑɑ uyɛ̃ kɑni n yɑ́ɑ́si nyu. Tɔ̃́ Pisuifi yɛ Uléécɑɑ uyɛ̃ kɑri n yɑ́ɑ́si nyulɛ. Tɔ̃́ Pisuifi kɛ́mɛɛ kɛ píyulɑlɛ ɑpi léeri. 23 Amɑ́ li ituŋɛ inyinɛ-i sɔ́ntilɛ, ticuruu li pikɑ́mɛ mɑsilɛ. Pɛpɛɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́si yɛ́ɛ́ nɛ piisoi nnɛ́í u yɑ́ɑ́si nɛ ɑsei. Pɛpɛɛ lɛ̃ u n yɑ́ɑ́si kuu wɛ́ɛ́si. 24 Uléécɑɑ yɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ lɛ. Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ pɛpɛɛ u n yɑ́ɑ́si pikɛ́ yɛ nɛ piisoi nnɛ́í ritiki ɑpí nɛ u yɑ́ɑ́si nɛ ɑsei. 25 Unɔ́si uyɛ̃ uu pɛɛ Yeesu mɑɑ rɛ: Nɛ nyulɛ rɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ yɛ wemɛlɛ. Uyɛ̃ kɑpi yɛ sée rɛ Kirisi. Un píyei n kɑ, u yɛ́ linnɛ́í tɔ́ riyóó. 26 Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Nɛ́ɛ nɛ nní pɔ́ n símisi, nɛ́ɛ liute uyɛ̃.

27 Yeesu pipirɛtiki ɑpi likumúŋɛ́ kpɛ-i tuipɔ, ɑi nnɔ́ɔ pi yipu rɛ pi u yɛ̃ un nɛ unɔ́si unyinɛ símisi nnyɑ. Amɑ́ piukɑ úu kɑhɑ ukɛ́ u pisɛ rɛ: Yo kɑɑ ukɛmɛɛ wɛ́ɛ́si nɛ́ɛ yo nnyɑ kɑɑ́ nɛ u símisi? 28 Unɔ́si uyɛ̃ uu pɛɛ ukɛnintúhu kei yɑ́ uu kuyu pɛlɛ uú hɑ pisoi símisi rɛ: 29 Ani kɑm ɑni usoi unyinɛ yɛ̃ yɛɛ mɛnɛ́wɑi nnɛ́í kɑm n wɑpisi nɛ́ n kɛ́ɛ́nkɛɛ. In n lɑ, ɑ́i nkpéni uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ? 30 Api pɛɛ kuyu-i léenti ɑpi símpɔ ɑpí hɑ Yeesu lɛɛpɔ.

31 Upipirɛtiki ɑpi pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i u kpukɛisɛ rɛ: Ucélɑɑ, ɑ kɑm ɑ li. 32 Kei kuu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Ilukɛ inyinɛ kɑ́ni n nyu kɑm mɛlukɛ mɑ́. 33 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ pipísɛinɛ lõ tɛ: Nɛ́ɛ unyinɛ yɛ nɛ ilukɛ u kɑlɛ uu le? 34 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Inɛ́lukɛ yɛɛ rɛ kɛ́ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ mɛlɑ n wɑi, kɛ́ kɔ pikɛi pɛ̃ kuu nɛ́ n forii n wɑi nɛ kɛ́tɔ-pɔ. 35 Nɔ́rinɛ́cúruu nɔ́ɔ yɛ mɑɑ rɛ: Li tisɛ iwɑ́rɛ inɑ likɛ́ nɛ kúkpɑɑ tu. Kɛ́ nɔ́ símisi rɛ ɑni ńsɔnɛ ripɑí ɑni yɛ́nu rɛ ilukɛ yɛ sicɑrɛ-i pipele mɑsilɛ rɛ pikɛ́ i kpɑsi. 36 Ticuruu ukpɑ́ɑ yɛ welɛ un uihɛ́ɛ́ yɔ́su, un kɔ ilukɛ kuu n kpɑ́si cɑ́pinɛntɛ rɛ ikɛ́ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ̃́. Kei kɛ ulukɑɑ nɛ ukpɑ́ɑ ɑpɔɔ ɑɑ yɛ́ pɛɛ kɛsẽ́ n lɑ́ɑ́rú. 37 Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, mɛyu mmɛ́ yɛ ɑsei lɛ rɛ: Ucɔ yɛɛ yɛ lukɛsi, ucɔ uú kpɑsi! 38 Nɛ nɔ́ tunlɛ rɛ ɑni hɑ kɛcɑrɛ kɛ-i kɑ́ni pikɛi píkɑ n wɑ kɛ́mɛɛ kpɑsi. Picɔ pɛɛ kei kɛisi, nɔ́ɔ nkpéni weri ɑni pipikɛi kulɑɑ n le.

39 Sɑmɑrii pikɔ́ mɛyɑ̃ yɛ nɛ Yeesu kɛfɑ tɛnɛlɛ rɛ unɔ́si uyɛɛ mɑɑ rɛ: Lɛ̃ nnɛ́í kɑm n wɑ kuu nɛ́ símisi. 40 Lɛ̃ nnyɑ kɑpi Yeesu-i hɑ́pɔ ɑpi u pisɛ rɛ ukɛ́ pikɛkúrí kɛtónɛ rikpɑ́. Uu ŋmurɛi uu pikɛkúrí tonɛ siyɑ́ɑ sitɛ́.

41 Kɛ Yeesu uu uricuruu nɛ unnɔɔ nsímɛ́ pi n símisi nnyɑ, pisoi kulúi píimɑ picɔ ɑpi kɔ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ. 42 Api yɛ pɛɛ unɔ́si uyɛ̃ mɑɑ rɛ: Ái nsímɛ́ mmɛ̃ kɑɑ rɔ́ n símisi ŋmɑnɛ nnyɑ kɑrí nɛ kɛfɑ Yeesu tɛnɛ. Amɑ́ tɔ uricuruu konlɛ un símisi, ɑri céru rɛ u mɛsei pisoi nnɛ́í Uyulɑlɛ lɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑrí nɛ kɛfɑ u tɛnɛ.

Yeesu yɛ uyɔ́ɔpi usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ unyinɛ uŋmɑ́nɛ pɔisɛ

43 Kɛ Yeesu uu siyɑ́ɑ sitɛ́ sɛ̃ kei n tónɛ, uu yisi uu Kɑlilee kɛtẽ-mɛ̃ tɔ́mpɔ. 44 Yeesu ricuruu yɛ pɛɛ́ mɑɑ rɛ: Ápi yɛ ɑntepu úkɑ ukɛtẽ cirɛ-i n wɑisɛlɛ̃. 45 Amɑ́ kuu Kɑlilee kɛteni-i n tuipɔ, kei pikɔ́ yɛ kusɑ́nɛ u yɔsilɛ ńsɔnɛ, kɛ pɛ̃ ŋmɑɑ ɑpí pɛɛ Yerusɑlɛm-pɔ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ń hɑ ɑpi lɛ̃ nnɛ́í kuu n wɑ yɛnu nnyɑ.

46 Yeesu uu pɛɛ Kɑlilee kɛtẽ-pɔ Kɑnɑɑ kuyu-i pɛlɛ. Kei kuú pɛɛ wɑ míni ɑmɛ pɑnsɛ pítɑ. Uyɔ́ɔpi usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ unyinɛ yɛɛ pɛɛ Kɑpɛrinɑwum-pɔ we, uuŋmɑ́nɛ un pɔ́ɔ́lú. 47 Kuu n kṍ tɛ Yeesu yɛ Yutee kɛtẽ-pɔ yisi uu Kɑlilee kɛteni-i hɑpɔ, uu ukɛmɛɛ sĩ́ uú hɑ u welu rɛ ukɛ́ Kɑpɛrinɑwum hɑpɔ ukɛ́ uuŋmɑ́nɛ yɛɛ nɛ nkpɔ n nɑ́ɑ́si pɔisɛ. 48 Yeesu uu pɛɛ u pisɛ rɛ: Nɔnsɑ́ mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ n yɛ̃, ɑ́ni yɛ́ fe nɔkɛ́ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛ, nɛ́ɛ yo. 49 Uyɔ́ɔpi usɔ́ɔ́cɑ uyɛ̃ uu Yeesu pɛsɛ rɛ: Upíimɑ, ɑ kɛnɛ́yɔ hɑ unɛ́ŋmɑ́nɛ ukɛ́ kɛlenɛ kpu. 50 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A n ŋme ɑ kui, upɔ́ŋmɑ́nɛ yɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ. Uu Yeesu nsímɛ́ mmɛ̃ ŋmurɛi, uu yisi uú kulu. 51 Kuu nkúlɛcee n kpísi, upikɛikɔ́ ɑpí nɛ u sɑ́nɛ ɑpi u mɑɑ rɛ: Upɔ́ŋmɑ́nɛ yɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ. 52 Uu pi pisɛ rɛ: Ituŋɛ íye kumúŋɛ́ kɛ uipiŋɛ ii kutɔsi piwɑi korɑɑnɛ? Api rɛ: Sé kɛtúŋɛ́, mɛsɛ kumúŋɛ́ kɛ kupiŋɛtoi ɑku ukɛcɑ́ɑ́ le. 53 Usɑ́ɑ uyɛ̃ uu pɛɛ léisɛ rɛ ituŋɛ iyɛ-i ŋmɑɑ kɛ Yeesu uu sé u mɑɑ rɛ: Upɔ́ŋmɑ́nɛ yɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ u nɛ ukɛyɔ pikɔ́ nnɛ́í ɑpi Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 54 Kɛ Yeesu uu Yutee kɛtẽ-pɔ n léemɛ uu Kɑlilee kɛteni-i pɛɛri, mɛwɑisɑŋɑ lírũ mɛcɔ kuu n wɑ yɛ mɛ̃.

5

Yeesu yɛ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ kɛnyinɛ pɔisɛ

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Pisuifi ɑnyɑ̃́ ɑnyinɛ yɛ pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i Yerusɑlɛm-i welɛ. Yeesu uu yisi uu sĩ́. 2 Kúnipɔrɛ kunyinɛ yɛ kuyu kpɛ-i Isɑ́ŋ Tinɔnɔɔ kɛkúrí welɛ. Pi yɛ kupɔ́rɛ kpɛ̃ Epiree mɛyu kɛ́mɛɛ sée rɛ Pɛtɛsitɑ. Akúsi sipolɛ sinupũ kɑkú mɑ́. 3 Pitóikɔ́ kulúi, pinyíyɛ nɛ síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́ nɛ [pipɑ́íkɔɔ́ yɛ pɛɛ imɛlɛ iyɛ̃ mɛtene fíntilɛnlɛ pin mɛ̃́ tɛ míni mɛkɛ́ lémesi. 4 Uléécɑɑtumɛ unyinɛ yɛɛ pɛɛ kɛyɑ́ɑ kɛyɑ́ɑ súimɛlɛ uu míni pɔkɔi. Utóikɔ́ úye un mɛpɔ́kɔi-mɑɑ́ mɛfoí míni mɛ-i n lompɔ, ḿpɑ́ itói íye kuu pɔ́ɔ́lú, u yɛ peilɛ]. 5 Utisi unyinɛ yɛ pɛɛ kei welɛ. Kuú nɛ m pɔ́ɔ́lúmɛ, li wɑlɛ iŋmɛ̃ itɛ́ íi we ɑfɛɛnɑ. 6 Kɛ Yeesu uu u n yɛ̃́ un kei finu, uu kɔ kom tɛ kuú nɛ m pɔ́ɔ́lúmɛ ɑ́i kusɑ nɑ́ŋɑi, uu u pisɛ rɛ: Pɔ lɑ pɔkɛ́ peii? 7 Utóikɔ́ uyɛ̃ uu u pɛsɛ rɛ: Upíimɑ, ɑ́m úkɑ mɑ́ rɛ míni mɛn n lémesi ukɛ́ mɛkɛmɛɛ nɛ́ tɑmpɔ. Nɛ yɛ nɑ́ɑsilɛ, kɛ́ n tuipɔ, unyinɛ un nɛ́ fɔsí. 8 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A yisi ɑ ripɔ́sɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ kpísi ɑɑ sɔ́nɛ. 9 Utisi uyɛ̃ uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ pélu, uu urisɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ kpísi uu nsẽ́ kɑ́pɑ́ɑ́. Kɛwéntɛyɑɑ tuŋɛ́ kɑí pɛɛ lɛ̃ wɑi. 10 Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi utisi uyɛɛ nní ḿ peí mɑɑ rɛ: Nɛni yɛ kɛwéntɛyɑɑ lɛ. Lɛ̃ nnyɑ irɔ́sé kɛ́mɛɛ, ncée ńn we rɛ pɔkɛ́ ripɔ́sɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ cɔ̃. 11 Uu pi pɛsɛ rɛ: Utisi uyɛɛ nɛ́ m pɔisɛ yɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: A ripɔ́sɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ kpísi ɑɑ sɔ́nɛ. 12 Api u pisɛ rɛ: Wóo liute uyɛɛ pɔ́ ḿ mɑɑ rɛ: A ripɔ́sɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ kpísi ɑɑ sɔ́nɛ? 13 Uu pi pɛsɛ rɛ úu nkpɑ́ni u nyu. Úu mɛsei fe ukɛ́ u ceri. Yeesu yɛ pɛɛ pisoi riwúí tɛɛ kei ń we kɛ́mɛɛ lompɔlɛ uú nɛ tɔ́mpɔ. 14 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu yisi uu Uléécɑɑ kɛyɔ sĩ u nɛ utisi uyɛɛ ḿ peí ɑpí hɑ sɑ́nɛ. Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Kɑɑ nní ḿ peí, kɑpɛ kɔ ɑkópɛ piwɑi rikpɑ́sɛ, lɛ̃ lifee-fee ɑ́i kɑpɛ nɛ pɔ́ n wɑ nnyɑ. 15 Utisi uyɛ̃ uu pɛɛ sĩ́ uú hɑ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ símisi rɛ Yeesu yɛɛ u pɔisɛ. 16 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi Yeesu pitele wɑ rɛ yo nnyɑ kuu kɛwéntɛyɑɑ tuŋɛ́ lɛ̃ wɑ. 17 Kei kɛ Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Unɛ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ nɛ pikɛi kɛcɑ́ɑ́ welɛ nɛ́ɛn kɔ pikɛi kɛcɑ́ɑ́ we. 18 Anɔ́ɔ nyɛ̃ nnyɑ, Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi pɛɛ mɛyɑ̃́ piwɛ́lɑɑ nɛ ŋmɔ́ɔ́pú rɛ pikɛ́ Yeesu kpu. Ái rɛ kuu kɛwéntɛyɑɑ kɛcɑ́ɑ́ isé rinlɔ́ɔ́ ŋmɑnɛ nnyɑ, ɑmɑ́ kuu kɔ ḿ mɑɑ rɛ Uléécɑɑ yɛ uusɑɑ lɛ, lin pɛɛ nyísɛlɛ̃ tɛ u nɛ uyɛ̃ nɛ sɑ́lɛ nnyɑ.

Uléécɑɑ Kɛpipi nnɑŋɛ

19 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ nɛ̃́ Uléécɑɑ Kɛpipi, ɑ́m nnɛ́nɑŋɛ cirɛ nɛ fenɛ kɛ́ linyinɛ wɑ. Lɛ̃ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ uu yɛ n wɑ ɑm yɛ́nu ŋmɑnɛ kɑm yɛ fe ɑm wɑi. Lɛ̃ nnɛ́í kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu n wɑi kɛ́ nɛ́ɛ kɔ wɑi. 20 Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ Ukɛpipi lɑlɛ, uu pɛɛ lɛ̃ nnɛ́í kuu yɛ n wɑ kɛ nyísɛntɛ. U kɔ mɛwɑi mɛɛ mmɛ́ n fe pinyísɛ kɛ kpɑ́nɛ likɛ́ pɛɛ nnɔ́ɔ nɔ́ yi. 21 Yɑrɛ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu yɛ pikpɔkpɔ n yukusɛ uu nfɑ́ɑ pi hɛ mɛcɔ kɛ Ukɛpipi ɑkɛ yɛ kɛn píye n lɑ, ɑkɛ pɛ̃ nfɑ́ɑ hɛ. 22 Limɛcɔ, Sɑ́ɑ Uléécɑɑ úu yɛ nɛ úkɑ túhɑɑnɛ. Amɑ́ Ukɛpipi kuu ńnɑŋɛ hɛ rɛ kɛkɛ́ nɛ pisoi nnɛ́í túhɑɑnɛ, 23 pisoi nnɛ́í pikɛ́ nɛ Uléécɑɑ Kɛpipi ríyu n wɑisɛ yɑrɛ kɑpi Uléécɑɑ ríyu n wɑisɛ mɛcɔ nnyɑ. Nkó yɛɛ úu Uléécɑɑ Kɛpipi ríyu n wɑisɛ, úu kɔ Uléécɑɑ yɛɛ kɛ n tummɛ ríyu wɑisɛ.

24 Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ nkó yɛɛ yɛ nnɛ́símɛ́ kutu rincɔ uú nɛ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ kɛfɑ tɛnɛ yɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ́nlɛ. Ápi nɛ mɛtúhɑɑnɛ u mɑ́. U nkpɔ kɛ́mɛɛ pilélɛ mɑsilɛ uu nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ́nu. 25 Asei kɑm nní nɔ́ símisi rɛ kumúŋɛ́ kunyinɛ yɛ sɔ́ntilɛ, ticuruu ku pikɑ́mɛ mɑsilɛ. Pɛɛ́ uyɛ-i kɛ pikpɔkpɔ ɑpi yɛ́ Uléécɑɑ Kɛpipi mɛtẽ n kṍ. Pɛpɛɛ n kṍ ɑpi nfɑ́ɑ yɛnu. 26 Uléécɑɑ yɛɛ nfɑ́ɑ te. Limɛcɔ kuu Ukɛpipi ńnɑŋɛ hɛ rɛ kɛkɛ́ nfɑ́ɑ n te. 27 Nɛ Usoi Kɛpipi lɛ nnyɑ kuu ncée nɛ́ hɛ rɛ kɛ́ nɛ sisoipipi túhɑɑnɛ. 28 Ái kɑpɛ nkpɑ́ni pírí nɔ́ wɑ. Kumúŋɛ́ kunyinɛ yɛ sɔ́ntilɛ, pɛpɛɛ n kúlɑɑnkɛɛlɛ̃ pikɛ́ mɛnɛ́tẽ kõ, 29 ɑpi pɛɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. Pɛpɛɛ piisoi kɛ́mɛɛ lisɔnɛ n wɑ ɑpi nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ́nu. Api pɛpɛɛ piisoi kɛ́mɛɛ ɑkópɛ n wɑ pɔ̃́ nɛ túhɑɑnɛ ɑí nɛ pi kpi. 30 Ám yɛ́ fe kɛ́ nnɛ́nɑŋɛ cirɛ nɛ linyinɛ wɑ. Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nɛ́ ń símisi kɑm yɛ nɛ ripɑí ɑḿ nɛ túhɑɑnɛ. Mɛnɛ́túhɑɑnɛ yɛ ɑsei mɑ́lɛ rɛ ɑ́m wɛ́ɛ́si kɛ́ mɛnɛ́lɑ wɑ nnyɑ, ɑmɑ́ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ mɛkɔ́ kɑm wɛ́ɛ́si kɛ́ wɑ.

Yeesu piseérɑkɔɔ́

31 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: In tɛ nɛ̃́ ŋmɑnɛ nɛ́ɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ, nnɔ́ɔmɛ yɛ mu. 32 Amɑ́ nɛ úseérɑkɔɔ́ mɑ́lɛ yɛɛ ɑseérɑ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n lésɛ. Nɛ kɔ nyulɛ rɛ ɑsei kuu símisi. 33 Nɔ pisoi Yohɑni kɛ́mɛɛ tunlɛ rɛ pikɛ́ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ nkɔ́ kṍ, uu kɔ ɑsei lesɛ uu símisi. 34 Nɛ̃́ ɑ́m písɛi rɛ unyinɛ ukɛ́ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ. Amɑ́ nɛ lɑ rɛ likɛ́ nɔ́rinɛ́yu lɔ nnyɑ kɑm Yohɑni ɑseérɑ kuu kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n lésɛ símisi. 35 Yohɑni pɔ̃́ nɛ we yɑrɛ kɛ́firɑ́ɑ kɑpi rinsɛ́, kɛmɛtɛ́í ɑmɛ nɔ́ kpɑ̃́ii. Lɛ̃ nnyɑ kɑni kɛmɛtɛ́í mɛ̃ nnyɑ ituŋɛ inyinɛ-i mpɔ́ɔnɑrɛ yɛ̃ nkɑ́ripi. 36 Amɑ́ ɑseérɑ ŋmɑɑ yɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ welɛ, ɑn Yohɑni ɑkɔ́ kuu kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n lésɛ fe. Lɛlɛɛ nní pikɛi kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu nɛ́ n forii nɛn wɑi. Piricuruu ŋmɑɑ pɛɛ ɑseérɑ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ lesɛ rɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛɛ nɛ́ tummɛ. 37 Unɛ́sɑ́ɑ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ yɛ uricuruu kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛlɛ. Áni kɛtumɛ umɛtẽ komɑɑlɛ̃, ɑni kɔ ukɛyu yɛnɑɑlɛ̃. 38 Áni kɔ unsímɛ́ ńsɔnɛ múílɛ̃. Li we rɛ ɑ́ni nɛ̃́ kɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ uu n tummɛ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ̃. 39 Nɔ yɛ Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ pereilɛ nɔn músu rɛ nɔ́ nkɛmɛɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ̃́. Ani kõ tɛ mmɛ̃ cirɛ mɛɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ. 40 Áni kɔ pɛɛ́ lɑ nɔkɛ́ kɛnɛ́mɛɛ kɑm nɔkɛ́ nfɑ́ɑ mmɛ̃ yɛ̃.

41 Ái pisoi ipɑkɑrɛ kɑm wɛ́ɛ́si. 42 Nɛ nɔ́ nyulɛ. Áni nɔ́sinɛ́fɑ-i Uléécɑɑ lɑ. 43 Unɛ́sɑ́ɑ rinyiri kɑḿ nɛ kɑ, ɑmɑ́ ɑni piyɔ́ɔ́ nɛ́ yúlu. Amɑ́ unyinɛ un nté nɛ urinyiri n kɑ, nɔ́ uyɛ̃ yɔsí. 44 Nɔ yɛ n lɑlɛ nɔkɛ́ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ m pɑkɑrɛntɛnɛ. Áni lɑ Uléécɑɑ ŋmɑnɛ ukɛ́ nɔ́ m pɑkɑrɛntɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑ́ni yɛ́ fe nɔkɛ́ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛ. 45 Áni kɑpɛ m músu rɛ nɛ́ɛ hɑ Unɛ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ tíyɛsɛnɛ nɔkɛ́ ɑkópɛ yɛ̃. Amɑ́ Moisi uyɛ̃ kɑní nɛ ripɔ́ɔ n lɑ́ɑ́rú yɛɛ hɑ tíyɛsɛnɛ nɔkɛ́ ɑkópɛ yɛ̃. 46 Kɛnɛ́cɑ́ɑ́ nsímɛ́ kɛ Moisi uu wɔ́i. Nɔn pɛɛ mɛyíkíyiki Moisi nsímɛ́ n ŋmurɛi, nɔ́ pɛɛ kɔ nnɛ́kɔ́ ŋmurɛi. 47 Amɑ́ in tɛ ɑ́ni mmɛ̃ kɛ Moisi uu n wɔ́i ŋmurɛi, íye kɑni yɛ́ pɛɛ nnɛ́kɔ́ ŋmurɛi?

6

Yeesu yɛ pisoi ɑ́kotokú ɑnupũ (5.000) kpínii

(Mɑtiyee 14:13-21; Mɑriki 6:30-44; Luki 9:10-17)

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu Kɑlilee kupiyɛ kɑpi yɛ kɔ n sée rɛ Tiperiyɑɑti mɛnimɑɑ tɛ́ŋ́ uu ritímɛ ricɔ-mɛ̃ sĩ. 2 Pisoi kulúi píimɑ pinyinɛ yɛ pɛɛ u tikilɛnlɛ, kɑpi n yɛ̃́ tɛ u mɛwɑisɑŋɑ wɑpisi un pitóikɔ́ pɔisɛntɛ nnyɑ. 3 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ riyɔ́pɛ ritɑɑ́ u nɛ upipirɛtiki ɑpí hɑ tonɛ. 4 Pisuifi nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ yɛ pɛɛ́ uyɛ-i nyɑhɑimɛlɛ.

5 Yeesu uú weríí uu yɛ́nu rɛ pisoi kulúi píimɑ yɛ ukɛmɛɛ sɔ́nɑɑpɔ, uu pɛɛ Filipu mɑɑ rɛ: Yei kɑri yɛ́ ilukɛ yɛɛ yɛ́ pisoi mpí nnɛ́í mɛlukɛ n tu lɔ? 6 Sikɔ́rí kuú nɛ lɛ̃ mɑ ukɛ́ peẽ ukɛ́ yɛ̃́ tɛ íye kɛ Filipu uu yɛ́ u pɛsɛ. Uricuruu yɛ pɛɛ nyulɛ lɛ̃ kuu n wɑinɛ. 7 Filipu uu u pɛsɛ rɛ: Ḿpɑ́ tɔkɛ́ nwóóweni mɛpipi pílɛ pílɛ mɛtɛ́ nɛ ilukɛ lɔ ɑ́i nkpɑ́ni ḿpɑ́ úye nkɑ́ripi nkɑ́ripi mɛlukɛ tulunɛ. 8 Uupirɛtiki ucɔ, Simɔɔ Piyɛɛ uwɑ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Antiree pɔ́ɔ pɛɛ u mɑɑ rɛ: 9 Kɛwɑ̃́ ŋmɑ́nɛpi kɛnyinɛ yɛ nkɛ́ nté kɛn ɑkpɔ́nɔ́ ɑnupũ nɛ ikpíntomɛ́ itɛ́ múílɛ̃. Yɑrɛ yo kɛ lɛ̃ ɑi yɛ́ nkpɑ́ni pisoi kulúi píimɑ nkú wɑ? 10 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ rɛ: Ani pisoi pɛ̃ mɑɑ rɛ pikɛ́ tonɛ. Mɛyúi ɑ́mɛ pɛɛ kusɑ kɛlõ kɛ-i piyɛ. Api pɛɛ túnti, ɑí lelu pisoi ɑ́kotokú ɑnupũ kumúŋɛ́ (5.000). 11 Kei kuu ɑkpɔ́nɔ́ kpísi uu ɑkɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ uu pɛɛ pɛpɛɛ kei ń we ɑ hɔɔnɛ. Uu kɔ limɛcɔ ikpíntomɛ́ wɑi, ɑi pinnɛ́í mɛlukɛ tulu. 12 Kɑpi pinnɛ́í ń li ɑpi lɛpu, Yeesu uu pɛɛ upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Ani ɑkéri tɔrɔɔ kɔ́ɔ́i, líkɑ ɑ́i kɑpɛ pɔ. 13 Api ɑkpɔ́nɔ́ ɑnupũ nyɛ̃ kɑpi n li ɑtɔrɔɔ kɔ́ɔ́i ɑi ɑnɛ́rɛ kɛfi nɛ ɑtɛ́ yipu. 14 Kɛ pisoi pɛ̃ ɑpi mɛwɑisɑŋɑ kɛ Yeesu uu n wɑpisi n yɛ̃́, ɑpi pɛɛ́ n símɑɑnkɛɛ rɛ: Mɛsei, usoi nkó yɛɛ ɑntepu kɑpi n tee rɛ u kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nti. 15 Yeesu pɔ́ɔ céru rɛ pi sɔ́ntilɛ pikɛ́ u tĩ pikɛ́ ńnɑŋɛ iyɔ́ɔpi u tonsɛ. Uu lɛ̃ nnyɑ riyɔ́pɛ pítɑɑ́ pɛlɛ uú hɑ umɛcirɛ n tũ.

Yeesu yɛ míni kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ

(Mɑtiyee 14:22-33; Mɑriki 6:45-52)

16 Kɑi nnyɔ́ɔ́ n wɑ, Yeesu pipirɛtiki ɑpi cɛ́pi ɑpí hɑ kupiyɛ ritimɛ n we. 17 Api kúninɔi loni ɑpi kupiyɛ n tɛ́ŋ́lɛ̃ pin Kɑpɛrinɑwum kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ sĩ. Kɛsinɛ yɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i piwɑi mɑsilɛ, Yeesu úu kɔ pɛɛ kɑhɑnɛ pikɛkúrí n hɑpɔ. 18 Kei kɛ mɛyɔ píimɑ mɛnyinɛ ɑmɛ pipépɛ lõ, míni ɑmɛ pɛɛ́ n tɔɔnkɛɛ. 19 Kɑpi kúninɔi rintíkíí yɑrɛ kilomɛtiri pinupũ kumúŋɛ́, ɑpi Yeesu yɛnu un míni kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ un nɛ pikɛkúrí wépɔ, iwɑmɛ ii pi wɑi. 20 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɛ́ɛ lo, iwɑmɛ íi kɑpɛ nɔ́ wɑ! 21 Api pɛɛ́ n lɑ pikɛ́ kúninɔi kɛ́mɛɛ u kpísi. Amɑ́ kúninɔi ɑku kei nní mɛsɛ nɛ mɛsɛ kei kɑpi n sĩ́ tulu.

Tisoiwuí yɛ Yeesu wɛ́ɛ́si

22 Kɑi kóso n weesi, pisoi riwúí tɛɛ kupiyɛ ritimɛ tɛ-i m mɛ́sũ ɑri yɛ́nu rɛ kúninɔi kusɛ kpɛɛ yɛ kei n we, Yeesu úu kɔ ku lõ u nɛ upipirɛtiki pikɛ́ nɛ kɛsẽ́ tɔ́mpɔ. Upipirɛtiki ŋmɑnɛ pɛɛ pɛɛ tɔ́mpɔ. 23 Amɑ́ ɑ́ninɔi ɑcɔ yɛ pɛɛ Tiperiyɑɑti kɛtẽ-mɛ̃ leemɛlɛ ɑɑ kei kɛ Upíimɑ uú pɛɛ ɑkpɔ́nɔ́ kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ m pɔɔnɛsɛ ɑpi pɛɛ ɑ le tuipɔ. 24 Kɛ pisoi riwúí tɛ̃ ɑri n yɛ̃́ tɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki ɑ́pi kei we, ɑpi pɛɛ piricuruu ɑ́ninɔi nyɛ̃ loni ɑpí nɛ Kɑpɛrinɑwum-pɔ Yeesu piwɛ́lɑɑ sĩ.

Yeesu yɛɛ ilukɛ yɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ

25 Api kupiyɛ ritimɛ ricɔ-mɛmpɔ Yeesu lɛɛpɔ ɑpi u pisɛ rɛ: Píyei kɑɑ nté tuimɛ, Ucélɑɑ? 26 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ ɑ́i rɛ kɑni mɛwɑisɑŋɑ kɑm n wɑpisi n yɛ̃́ nnyɑ kɑni nɛ́ wɛ́ɛ́si, ɑmɑ́ kɑni ɑkpɔ́nɔ́ ń li ɑni lɛpu nnyɑ kɑni nɛ́ wɛ́ɛ́si. 27 Áni kɑpɛ ilukɛ yɛɛ yɛ n fɔ́ni nnyɑ n nɑ́ɑ́si, ɑmɑ́ ɑni ilukɛ yɛɛ íi yɛ píkɑi n fɔ́ni ii yɛ kɔ pɛɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ hɛ nnyɑ n nɑ́ɑ́si. Usoi Kɛpipi kɛɛ yɛ́ ilukɛ iyɛ̃ nɔ́ hɛ, li we rɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ unwɔi ukɛcɑ́ɑ́ wɑlɛ. 28 Api u pisɛ rɛ: Íye kɑri yɛ́ wɑ tɔkɛ́ nɛ pikɛi pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ piwɑi n fe? 29 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Uléécɑɑ pikɛi kuu nɔ́ m pisɛ yɛ mpí rɛ ɑni nɛ uyɛ̃ kuu n tummɛ kɛfɑ tɛnɛ. 30 Api u mɑɑ rɛ: Mɛwɑisɑŋɑ mɛ́ye kɑɑ yɛ́ wɑ tɔkɛ́ yɛ̃́ tɔkɛ́ pɛɛ́ nɛ kɛfɑ pɔ́ tɛnɛ? Mɛwɑi mɛ́ye kɑɑ wɑinɛ? 31 Pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ yɛ iléécɑɑlukɛ kucɛsi kóimɑ-i lilɛ yɑrɛ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Ilukɛ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri kuu pi hɛ rɛ pikɛ́ li. 32 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi ɑni kóm tɛ ɑ́i Moisi yɛɛ iléécɑɑlukɛ nɔ́ hɛ, ɑmɑ́ Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ ilukɛ yɛɛ mɛyíkíyiki kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri nɔ́ hɛ. 33 Ilukɛ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ n hɛ yɛɛ nní uyɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri uu yɛ pisoi nfɑ́ɑ hɛ. 34 Api u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, ɑ mɛsɛ́rɛ ilukɛ iyɛ̃ tɔ́ n hɛ.

35 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi símisi rɛ: Nɛ́ɛ nní lɛ̃ ilukɛ iyɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ. Nkṹ ńn píkɑi nkó yɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń kɑ wɑinɛ. Nnírɛ́ ńn kɔ píkɑi nkó yɛɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ n tɛnɛ wɑinɛ. 36 Amɑ́ nɛ nɔ́ símisilɛ: Nɔ nɛ́ yɛ́nlɛ, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́ni nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 37 Pɛ̃ nnɛ́í kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu nɛ́ m pɑ yɛ kɛnɛ́mɛɛ sɔ́ntilɛ, ɑ́m pikɛcɔpɛ úkɑ mpuri mɛ́yulɛ mɑ́. 38 Li we rɛ ɑ́m kɛyómɛcɑɑ-pɔ súimɛ rɛ kɛ́ mɛnɛ́lɑ wɑ, ɑmɑ́ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ mɛlɑ kɑm piwɑi kɑ. 39 Uyɛɛ nɛ́ n tummɛ mɛlɑ yɛ kɔ pɛɛ mmɛ́ rɛ ɑ́m kɑpɛ pɛ̃ kuu nɛ́ m pɑ kɛcɔpɛ úkɑ fóm, ɑmɑ́ u lɑ rɛ kɛ́ hɑ kɛyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛtúŋɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ pi yukusɛ. 40 Unɛ́sɑ́ɑ yɛ lɑ rɛ nkó yɛɛ Ukɛpipi n yɛ̃́ uú nɛ kɛfɑ kɛ tɛnɛ ukɛ́ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ m mɑ́. Nɛ kɔ pɛɛ liute kɛyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛtúŋɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ yukusɛnɛ.

41 Pisuifi ɑpi Yeesu nɛ ŋmúlɑɑnkɛɛ rɛ u mɑɑ rɛ: Nɛ́ɛ nní lɛ̃ ilukɛ iyɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri nnyɑ. 42 Api pɛɛ́ m písɛinɛ rɛ: Ái Yosɛfi uŋmɑ́nɛ Yeesuu? Tɔ usɑ́ɑ nɛ úni nyulɛ. Íye kuu yɛ́ pɛɛ́ mɑɑ rɛ: Kɛyómɛcɑɑ-pɔ kuu léeri? 43 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani lɛ̃ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ piŋmúlɑɑnkɛɛ tíyɛ. 44 Úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ kɛnɛ́mɛɛ kɑm, insɑ́ Sɑ́ɑ yɛɛ nɛ́ n tummɛ yɛɛ nɛ kɛnɛ́mɛɛ u kɑ. Nɛ́ kɔ ḿpɑ́ úye yɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń kɑ kɛyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛtúŋɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ yukusɛ. 45 Li ɑntepuyɛ ɑtɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Uléécɑɑ yɛ́ pinnɛ́í céési. Nkó yɛɛ Sɑ́ɑ kutu rińcɔ uu uicélɑɑ kom, yɛɛ yɛ́ kɛnɛ́mɛɛ kɑm. 46 Lɛ̃ ɑ́i nyísɛ rɛ unyinɛ yɛ Sɑ́ɑ yɛnɑɑlɛ̃. Amɑ́ uyɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri mɛcirɛ yɛɛ u yɛnɑɑlɛ̃. 47 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi ɑni kóm tɛ nkó yɛɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ n tɛnɛ yɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ mɑ́lɛ. 48 Nɛ́ɛ ilukɛ iyɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ. 49 Nɔ́pinɛ́sɑ́ɑyɑhɑ yɛ pɛɛ kucɛsi kóimɑ-i mɑɑni lilɛ, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑpi kɔ pɛɛ kpíni. 50 Ilukɛ iyɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri yɛ nnyí nté. Nkó yɛɛ i n li úu píkɑi kpinɛ. 51 Nɛ́ɛ ilukɛ iyɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léemɛ ii yɛ pisoi nfɑ́ɑ hɛ. Ḿpɑ́ úye yɛɛ ilukɛ iyɛ̃ li, nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ kuu yɛ́ yɛ̃́. Inɛ́piŋɛ yɛɛ ilukɛ iyɛ̃ kɑm u n hɛnɛ. Nɛ i hɛlɛ rɛ kɛtẽ nnɛ́í pisoi pikɛ́ nfɑ́ɑ yɛ̃ nnyɑ.

52 Kuu lɛ̃ ḿ mɑ, Pisuifi ɑpi picɛ́ŋɑɑnkɛɛ loni pin pimɛcɔpɛcirɛ písɛinɛ rɛ: Íye nnyɑ kɛ nkó uu yɛ́ mɑɑ rɛ u yɛ́ uipiŋɛ rɔ́ hɛ ɑri le? 53 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi ɑni kóm tɛ nɔnsɑ́ Usoi Kɛpipi ipiŋɛ n li, nɔnsɑ́ kɔ kɛmɛnyɛ n ntí, ɑ́ni nfɑ́ɑ mɑ́. 54 Usoi nkó yɛɛ inɛ́piŋɛ n li uu kɔ mɛnɛ́nyɛ níru yɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ́nlɛ. Nɛ hɑ kɛyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛtúŋɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛnɛ. 55 Li we rɛ inɛ́piŋɛ yɛ ilukɛ yíkíyiki lɛ, mɛnɛ́nyɛ pɔ́ɔn kɔ linírɛ́-nirɛ́ yíkíyiki. 56 Usoi nkó yɛɛ inɛ́piŋɛ n li uu kɔ mɛnɛ́nyɛ níru yɛ kɛnɛ́mɛɛ welɛ nɛ́ɛn kɔ ukɛmɛɛ we. 57 Sɑ́ɑ yɛɛ nɛ́ n tummɛ yɛɛ nfɑ́ɑ ute. Uyɛ̃ nnyɑ kɑm nfɑ́ɑ mɑ́. Limɛcɔ, úye un inɛ́piŋɛ n li, u nɛ̃́ nnyɑ nfɑ́ɑ yɛnunɛ. 58 Ilukɛ iyɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri yɛ iyɛ̃. Íi iyɛ̃ kɛ nɔ́pinɛ́sɑ́ɑyɑhɑ ɑpí pɛɛ n li, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑpi kɔ pɛɛ kpíni mɛcɔ we. Amɑ́ nkó yɛɛ nnyí n li yɛ mɛsɛ́rɛ nfɑ́ɑ mɑ́nɛ.

59 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yeesu uú pɛɛ Kɑpɛrinɑwum-pɔ Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee-i pisoi n céési kuu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ mɑ.

Tinɔ́ɔ tɛɛ yɛ usoi nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ n yɛ́nɛisɛ

60 Kɛ upipirɛtiki ɑpi ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, pimɛyɑ̃ ɑpi rɛ: Nsímɛ́ mmú yɛ ḿpɑpɛ tɔsilɛ. Wóo yɛ́ mmú kutu n cɔlɛ̃? 61 Yeesu uu céru rɛ upipirɛtiki yɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ ŋmúlɑɑkɛɛlɛ. Uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Li nɔ́ ricɔ́ŋlɛ mɛyɑ̃́, nɛ́ɛ yo? 62 In lɛ̃, nɔn píye Usoi Kɛpipi n yɛ̃ kɛn kei kɑkɛ́ pɛɛ ń we pítɑɑ́ m pɛlɛ ní, íye kɑi yɛ́ pɛɛ nɔ́ wɑ? 63 Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ hɛ. Kɛsoipipi ɑ́kɛ yɛ́ líkɑ fe. Amɑ́ ɑnɔ́ɔ nnyɛ́ kɑm nní nɔ́ ḿ mɑ yɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ ɑkɔ́ lɛ nyɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ. 64 Amɑ́ pinyinɛ ɑ́pi nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛ. Ái líkɑ nnyɑ kuu lɛ̃ mɑlɛ. U hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ pɛpɛɛ ɑ́pi n ŋmurɛinɛ nɛ uyɛɛ n sɔ́nti ukɛ́ pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i u n wɑ nyulɛ. 65 Uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ mɑɑ rɛ úkɑ úu we yɛɛ yɛ́ n fe uu kɛnɛ́mɛɛ weri insɑ́ Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ ncée u hɛ.

66 Kɑí nɛ kei n kpísi, upipirɛtiki mɛyɑ̃ ɑpi kɛpirɛ u tɔ ɑ́pi yɛ pɛɛ pitíki u rikpɑ́. 67 Uu pɛɛ upipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ pisɛ rɛ: Nɔ̃́ ní, nɔ̃́ ɑ́ni lɑ nɔkɛ́ tɔ́mpɔɔ? 68 Simɔɔ Piyɛɛ uu u pɛsɛ rɛ: Upíimɑ, úye ucɔ kɛ́mɛɛ kɑri yɛ́ nkpɑ́ni hɑ? Kɛpɔ́mɛɛ́ kɛ nsímɛ́ mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ n hɛ nń we. 69 Tɔ nɛ kɛfɑ pɔ́ tɛnɛlɛ ɑri yɛ́nu rɛ pɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ uu tumti. 70 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ái nɛ́ɛ nɔ́ kɛfi nɛ pitɛ́ mpí wɛ́ɛɛ? Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, usɛ yɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ kuníri lɛ! 71 Simɔɔ Isikɑriyɔɔti uŋmɑ́nɛ Yutɑsi nsímɛ́ kuu lɛ̃ símisi. U kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ usɛ lɛ. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, uyɛɛ sɔ́nti ukɛ́ pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i u wɑ.

7

Yeesu pimɑrɛcɔ ɑ́pi nɛ kɛfɑ u tɛnɛ

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu Kɑlilee kɛtẽ kɔ́ɔ́nú. Úu pɛɛ́ hɑ ukɛ́ Yutee kɛkɔ́ rikɔ́ɔ́nú rɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ yɛ wɛ́ɛ́si pikɛ́ u kpu nnyɑ. 2 Pisuifi ɑnyɑ̃́ nyɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑpi yɛ sicɑ́ŋíípi kɛ́mɛɛ n sói yɛ kɔ pɛɛ nyɑhɑimɛlɛ. 3 Upimɑrɛcɔ ɑpi pɛɛ u mɑɑ rɛ: A nté yisi ɑɑ Yutee kɛtẽ-pɔ sĩ, pipɔ́pirɛtiki pɔ́ɔkɛ́ kɔ pikɛi kɑɑ n wɑi yɛ̃! 4 Úkɑ úu yɛ umɛwɑi m pékesi un kɔ pɛɛ́ lɑ kuyu kukɛ́ u ceri. Lɛ̃ nnyɑ, ɑ tíyɛ kɛtẽ nnɛ́í pisoi pikɛ́ mɛpɔ́wɑi mmɛ́ yɛ̃́. 5 Asei kɛcɑ́ɑ́, upimɑrɛcɔ ricuruu pɑ́ɑ pɛɛ kɔ nɛ kɛfɑ u tɛnɛlɛ̃. 6 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Inɛ́tuŋɛ íi kɑhɑnɛ n tu. Amɑ́ in nɔ́ɔ, ḿpɑ́ ituŋɛ íye yɛ nɛ nɔ́ sɑ́lɛ. 7 Kɛtẽ nté pisoi ɑ́pi nɔ́inɛ́puri yulu, ɑmɑ́ pi nɛ̃́ ipuri yululɛ rɛ nɛ we nɛn pi símisi rɛ pimɛwɑi ɑ́mɛ nyɑḿ nnyɑ. 8 Nɔ́ɔkɛ́ n ŋme ɑni hɑ ɑnyɑ̃́ li. Nɛ̃́ ɑ́m kei simpɔ kɛlenɛ. Inɛ́tuŋɛ íi kɑhɑnɛ n tu. 9 Kuu lɛ̃ pisímɛ́ pi ḿ mɑsí, uu Kɑlilee kɛteni-i mɛ́suni.

Yeesu yɛ ɑnyɑ̃́ kumúŋɛ́ Yerusɑlɛm-pɔ Uléécɑɑ kɛyɔ-i céési

10 Kɛ Yeesu pimɑrɛcɔ ɑpi ɑnyɑ̃́ nyɛ̃ ń hɑ, uricuruu pɔ́ɔ kɔ yisi uu sĩ́, úu tíyɛ pikɛ́ u n nyɑ́ni, uu pɛɛ n we yɑrɛ u pékesilɛ. 11 Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ yɛ pɛɛ ɑnyɑ̃́ nyɛ-i u wɛ́lɑɑnkɛɛlɛ ɑpi yɛ pɛɛ rɛ: Yei kuú we? 12 Pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ yɛ pɛɛ unsímɛ́ ŋmúlɑɑnkɛɛnɛlɛ. Pinyinɛ ɑpi yɛ rɛ: Usoi sɔnɛ lo. Picɔ ɑpi rɛ: Eehei, pisoi kuu kírɑɑsɛntɛ. 13 Amɑ́ úkɑ úu pɛɛ unsímɛ́ símisi likɛ́ n cɑ́lɛ̃. Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ kɑpí pɛɛ lɛ̃ wuru.

14 Anyɑ̃́ siyɑɑ sin kɛcɔpɛ pitulɛ mɑsí kɛ Yeesu uu Uléécɑɑ kɛyɔ hɑ uú hɑ n céési. 15 Ai Pisuifi pírí wɑi ɑpi yɛ pɛɛ rɛ: Usoi nkó úu icélɑɑ íkɑ yɔsí, íye kɑi pɛɛ wɑ kuú nɛ nní ńsɔnɛ Nléécɑɑsimɛ́ nyu? 16 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Icélɑɑ nnyí kɑm nní pisoi m pɑ́lɛ̃ íi kɛnɛ́mɛɛ léeri, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ nɛ́ n tummɛ kɛ́mɛɛ kii léeri. 17 Úye un n lɑ ukɛ́ Uléécɑɑ mɛlɑ wɑ, u yɛ́ céri rɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kɛ icélɑɑ nnyí ii léeri nɛ́ɛ nnɛ́nɔ́ɔsimɛ́ cirɛ yɛ mu. 18 Nkó yɛɛ unnɔɔsimɛ́ cirɛ n símisi yɛ lɑlɛ pikɛ́ ríyu u wɑisɛ. Amɑ́ nkó yɛɛ ń lɑ pikɛ́ uyɛɛ u n tummɛ ríyu wɑisɛ yɛ ɑsei mɑ́lɛ. Nnɔ́ɔmɛ ńkɑ ńn ukɛmɛɛ́ we. 19 Ńté Moisi yɛ isé nɔ́ pɑ mɑ́? Nɔ́ úkɑ úu kɔ pɛɛ isé iyɛ̃ tikilɛ̃. Yo nnyɑ kɑni pɛɛ́ lɑ nɔkɛ́ nɛ́ kpu? 20 Pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi u pɛsɛ rɛ: Pɔ kuníri héesilɛ. Wóo lɑ ukɛ́ pɔ́ kpu?

21 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Mɛwɑi mɛsɛ kɑm wɑ ɑi nɔ́nnɛ́nɛ́í pírí wɑi. 22 Moisi yɛɛ isé nɔ́ pɑ rɛ ɑni yɛ siwɑ́ntisi kérii, ɑ́i kɔ pɛɛ uyɛɛ nɛ li kori, hɑ́i nɔ́pinɛ́kpurɛ foí-mɛ kɑi léeri. Ani kɔ ŋmurɛi, hɑ́i ricuruu ɑni yɛ kɛwéntɛyɑɑ tuŋɛ́ usoi ké. 23 In tɛ nɔ yɛ ŋmurɛi ɑni kɛwéntɛyɑɑ tuŋɛ́ kɛwɑ́ntisi ké, ɑ́i kɔ pɛɛ Moisi isé kɑni rilɔ́ɔ́, yo nnyɑ kɑni pɛɛ́ nɛ nɛ́ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ nɛ kɛsoipipi nɛ kɛriyu kɛwéntɛyɑɑ tuŋɛ́ pɔisɛ? 24 Áni kɑpɛ yɛ usoi kɛyu ripɑí ɑní nɛ u túhɑɑnɛ, ɑmɑ́ ɑni yɛ ɑsei kɛmúŋɛ́ ritiki ɑní nɛ túhɑɑnɛ.

Pisoi yɛ pimɛcirɛ písɛi rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛɛ?

25 Yerusɑlɛm pikɔ́ pinyinɛ ɑpi rɛ: Ái utisi nkó kɑpi wɛ́ɛ́si pikɛ́ kpuu? 26 Uyɛɛ nkó un nɛ uripɔɔ símisi lin cɑ́lɛ̃, úkɑ úu kɔ ríkɑ u mɑ! Yɑrɛ pirɔ́yɔ́ɔpi yɛ cerilɛ rɛ mɛsei uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nɛ́ɛ? 27 Tɔ nkó pɔ̃́ kɛleemɛ nyulɛ. Amɑ́ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ un píyei n kɑ, úkɑ úu yɛ́ céri mɛ́ye kuu léeri.

28 Yeesu yɛ pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i welɛ un likumúŋɛ́ kpɛ-i céési. Uu pupɛi rɛ: Mɛsei kɑni nɛ́ nyu nɔn kɔ kɛnɛ́leemɛ nyu, nɛ́ɛ yo? Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́i mɛnɛ́lɑ kɛcɑ́ɑ́ kɑḿ nɛ kɑ. Amɑ́ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ yɛ ɑsei mɑ́lɛ. Áni uyɛ̃ nyu. 29 Nɛ̃́ nɛ u nyulɛ. Ukɛmɛɛ́ kɑm léeri. Uyɛɛ nɛ́ tummɛ. 30 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ ḿ mɑ nnyɑ, ɑpi pɛɛ́ n lɑ pikɛ́ u tĩ. Amɑ́ úkɑ úu kɑhɑ ukɛ́ u ricɑ, kɛ uituŋɛ íi pɛɛ kɑhɑnɛ nní n tu nnyɑ. 31 Pisoi mɛyɑ̃ ɑpi riwúí tɛ̃ kɛcɔpɛ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ ɑpí mɑɑ rɛ: Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ un píyei n kɑ, yɑrɛ u yɛ́ mɛwɑisɑŋɑ wɑpisi ɑi tɔ́su lɛ̃ kɛ utisi nkó uu nní n wɑpisii?

Pi Uléécɑɑ kɛyɔ pimɛ́rɛ́ pinyinɛ tũ tɛ pikɛ́ hɑ Yeesu tĩ

32 Pifɑrisi ɑpi lɛ̃ kɛ pisoi ɑpi riwúí kɛ́mɛɛ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ ń wɛirɛsɛntɛnɛ kom. Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pifɑrisi ɑpi pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ pimɛ́rɛ́ pinyinɛ tum tɛ pikɛ́ hɑ Yeesu tĩ. 33 Yeesu uu pɛɛ rɛ: Nkɑ́ripi kɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑri kɛtónɛ kpɑ́nɛ ɑm pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ kɛ́mɛɛ pɛlɛ. 34 Nɔ́ kɑm ɑni nɛ́ wɛ́ɛ́si, ɑmɑ́ ɑ́ni yɛ́ pɛɛ nɛ́ yɛ̃́. Li we rɛ ɑ́ni yɛ́ fe nɔkɛ́ kei kɑm yɛ́ hɑ ń we hɑ. 35 Pisuifi ɑpi pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ m písɛinɛ rɛ: Yei kuu sĩ́ kɑ́ri yɛ́ fe tɔkɛ́ u yɛ̃? Nɛ́ɛ Pisuifi pɛɛ Pikirɛki kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ n yɛkɑɑlɛ̃ kɛ́mɛɛ kuu sĩ́ ukɛ́ hɑ Pikirɛki n céési? 36 Tɛ íye kuu nní mɑɑ rɛ: Nɔ́ kɑm ɑni nɛ́ wɛ́ɛ́si, ɑmɑ́ ɑ́ni yɛ́ pɛɛ nɛ́ yɛ̃́. Li we rɛ ɑ́ni yɛ́ fe nɔkɛ́ kei kɑm yɛ́ hɑ ń we hɑpɔ?

Míni mɛɛ ɑ́mɛ yɛ píkɑi n hɔsí

37 Anyɑ̃́ kɛyɑɑ tɔrɔɔ kɛɛ sinnɛ́í kɛcɔpɛ kɛyɑ́ɑ píimɑ. Kɛ̃ kɛ Yeesu uu pisoi kɛyu-i nyɛrɛ uu pupɛi rɛ: Nnírɛ́ nn úye n we, ukɛ́ kɛnɛ́mɛɛ kɑm ukɛ́ míni n ntí. 38 Míni mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ yɛ́ nkó yɛɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ n tɛnɛ kɛ́mɛɛ n leerilɛ mɛn wɔ́lu yɑrɛ ńnihɔi, yɑrɛ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ mɛcɔ. 39 Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ kɛ pɛpɛɛ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛ ɑpi yɛ́ ń yɔsí nkɔ́ kɛ Yeesu uu lɛ̃ símisi. Ápi pɛɛ kɑhɑnɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i Nfɑ́ɑsɔnɛ n yɔsí, kɛ Uléécɑɑ úu pɛɛ kɑhɑnɛ Yeesu ríyu n wɑisɛ nnyɑ.

Pisoi yɛ ɑnɔ́ɔ ɑkɔ́ ɑkɔ́ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ símɑɑnkɛɛ

40 Kɛ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ kɛcɔpɛ pinyinɛ ɑpi ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, ɑpi rɛ: Mɛsei usoi nkó yɛɛ ɑntepu uyɛɛ pɛɛ n sɔ́nti. 41 Picɔ pɔ́ɔ rɛ: Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ. Kei kɛ picɔ pɔ́ɔ kɔ rɛ: Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ yɛ́ fe uu pɛɛ Kɑlilee-pɔ leerii? 42 Ńté li Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ yɛ Tɑfiti kɛpirɛ̃ lɛ? Pɛtɛlɛhɛm kuyu-i kɛ Tɑfiti uú pɛɛ ń we kɑpi u mɑrunɛ. 43 Lɛ̃ nnyɑ kɛ pisoi ɑpi Yeesu kɛcɑ́ɑ́ ɑnɔ́ɔ ɑkɔ́ ɑkɔ́ símɑɑnkɛɛ. 44 Pinyinɛ yɛ pɛɛ pikɛcɔpɛ lɑlɛ pikɛ́ u tĩ, ɑmɑ́ úkɑ úu pɛɛ kɑhɑ ukɛ́ u ricɑ.

Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ yɛ Yeesu kɛsi

45 Uléécɑɑ kɛyɔ pimɛ́rɛ́ ɑpi yisi ɑpi pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pifɑrisi kɛ́mɛɛ pɛlɛ. Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pifɑrisi ɑpi pi pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑ́ni u tĩ nɔkɛ́ nɛ kɑm? 46 Api pi pɛsɛ rɛ: Nɛ kɛweesi, usoi úkɑ úu símɑɑlɛ̃ yɑrɛ usoi nkó mɛcɔ. 47 Kei kɛ Pifɑrisi ɑpi pɛɛ pi pisɛ rɛ: Yɑrɛ nɔ̃́ nɛ kɔ tíyɛlɛ uu kɔ nɔ̃́ feriyɛɛ? 48 Yɑrɛ pirɔ́yɔ́ɔpi nɛ tɔ̃́ Pifɑrisi kɛcɔpɛ usɛ unyinɛ yɛ nɛ kɛfɑ u tɛnɛlɛ nɛ́ɛ? 49 Amɑ́ risoiwuí ntí tɛɛ nní u n tíkilɛ̃ ɑ́ri isé nyu. Uléécɑɑ yɛ lɛ̃ nnyɑ ɑnɔ́ɔ ri wɑlɛ.

50 Pifɑrisi kɛcɔpɛ usɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Nikotɛm yɛ pɛɛ kei welɛ. U pinyinɛ-i Yeesu kɛ́mɛɛ hɑ́pɑɑlɛnlɛ. Uyɛɛ pi mɑɑ rɛ: 51 Irɔ́sé íi ncée hɛ rɛ pikɛ́ usoi ɑkópɛ pɑ ɑ́pi kɑhɑnɛ unkɔ́ n kõ, nɛ́ɛ ɑ́pi kɑhɑnɛ n ceri lɛ̃ kuu n wɑ. 52 Kei kɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: Nɛ́ntɛ pɔ̃́ nɛ kɔ nkpéni Kɑlilee ukɔ́ lɛ, nɛ́ɛ yo. A ńsɔnɛ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́ɛ̃ ɑɑ kóm tɛ ɑntepu úkɑ úu píkɑi Kɑlilee-pɔ leemɛlɛ̃. 53 [Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ḿpɑ́ úye uu yisi uú kulu.

8

Lɛ̃ kɛ Yeesu uu unɔ́si unyinɛ yɛɛ iwɑ́sɑ́ n wɑ ḿ mɑ

1 Kɛ pisoi ɑpi n kúũ, Yeesu pɔ́ɔ yisi uu Olifiyee rikúú tɑɑ́. 2 Uu kɛmɑrɛsinɛ yisi uu Uléécɑɑ kɛyɔ-i pɛlɛ, pisoi ɑpi u kɑ́lɑɑpɔ. Uu pɛɛ́ tonɛ uu pi n céési. 3 Kei kɛ isé picélɑɑ nɛ Pifɑrisi ɑpí nɛ unɔ́si unyinɛ hɑpɔ rɛ pi u torilɛ un iwɑ́sɑ́ wɑi. Api riwúí kɛcɔpɛ u nyɛrɛsɛ, 4 ɑpi Yeesu mɑɑ rɛ: Ucélɑɑ, pi unɔ́si nkó tórilɛ un iwɑ́sɑ́ wɑi. 5 Moisi yɛ isé rɔ́ pɑ rɛ tɔkɛ́ yɛ lipinɔsi pɛ̃ ɑpɑrɛ tɑpisi tɔkɛ́ kpu. Ń-ye kɛ pɔ́ɔ yɛ̃́?

6 Tinɔ́ɔ kɑpi lɛ̃ wɛ́ɛ́si nnyɑ kɑpi lɛ̃ u pisɛ pikɛ́ nɛ nnyinɛ n yɛ̃́ pikɛ́ nɛ pitele u n wɑ nnyɑ. Amɑ́ Yeesu uú pɛ, uu kɛnípɛpi nɛ ntɑɑi kɛ́mɛɛ piwɔ́lɛ kɑ́pɑ́ɑ́. 7 Kɑpi ń we pin pipísɛisɛ nɛ kɛ́yu u mɑhɑni nnyɑ, Yeesu uu yisi uu kɛcírɛ nyɛrɛ uu pi mɑɑ rɛ: Uyɛɛ úu nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ nkɛ́-i ɑkópɛ n wɑilɛ̃ ukɛ́ mɛfoí ripɑrɛ u tɔ́ɔ́ri. 8 Uu kɔ pípɛ kpɑ́ uu ntɑɑi kɛ́mɛɛ piwɔ́lɛ nɔŋ́. 9 Kɑpi ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi pinnɛ́í kpíi usɛ usɛ. Piwɛ́ɛ́sɛ kɑí nɛ kori ɑí nɛ siwɑ̃́ pɑ́ɑ́lɑ́, ɑi pɛɛ nkpéni unɔ́si uyɛ̃ mɛcirɛ kɛcɔpɛ yɑ́, u nɛ Yeesu pin we. 10 Yeesu uu pɛɛ yisi uu nyɛrɛ uu u pisɛ rɛ: Unɔ́si, yei kɑpí we? Úkɑ úu ɑkópɛ pɔ́ pɑɑ? 11 Uu u pɛsɛ rɛ: Úkɑ úu we, Upíimɑ. Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Nɛ̃́ ɑ́m kɔ ɑkópɛ pɔ́ pɑnɛ. A n ŋme ɑɑ tɔ́mpɔ. Amɑ́ kɑpɛ kɔ ɑkópɛ piwɑi rikpɑ́.]

Yeesu yɛɛ pisoi nnɛ́í mɛtɛ́í

12 Yeesu uu kɔ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Nɛ̃́ nɛ pisoi nnɛ́í mɛtɛ́í lɛ. Nkó yɛɛ nɛ́ n tíkilɛ̃ úu píkɑi kuŋmɑhɑ kɛ́mɛɛ sɔ́nɛnɛ, ɑmɑ́ mɛtɛ́í mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ kuu yɛ́ m mɑ́. 13 Kei kɛ Pifɑrisi ɑpi pɛɛ u mɑɑ rɛ: Pɔ́ɔ ripɔ́cúruu kɛpɔ́cɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ. In lɛ̃, ɑ́i nsímɛ́sei kɑɑ símisi. 14 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Ḿpɑ́ kɑm tinɛ́cúruu kɛnɛ́cɑ́ɑ́ nsímɛ́ n símisi, nsímɛ́sei yɛ mu. Li we rɛ nɛ nyulɛ kei kɑm n léeri nɛ kei kɑm n sĩ́. Amɑ́ nɔ̃́ ɑ́ni nyu kei kɑm n léeri nɛ kei kɑm n sĩ́. 15 Sisoipipi mɛtúhɑɑnɛ mɛcɔ kɛ nɔ́ɔ túhɑɑnɛ. Nɛ̃́ ɑ́m úkɑ nɛ túhɑɑnɛ. 16 Amɑ́ in tɛ nɛ nɛ unyinɛ túhɑɑnɛ, ɑsei kɑm tíkilɛ̃ nɛn nɛ u túhɑɑnɛ. Li we rɛ ɑ́i mɛnɛ́círɛ nɛ́ɛ nɛ u túhɑɑnɛ, tɔ́ nɛ Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ nɛ́ n tummɛ yɛ pi. 17 Li nɔ́inɛ́sé kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ pisoi pitɛ́ pin linyinɛ kɛcɑ́ɑ́ nsɛ n símisi, nsímɛ́sei yɛ mu. 18 Nɛ̃́ nɛ rinɛ́cúruu kɛcɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛlɛ, Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ nɛ́ n tummɛ un kɔ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ. 19 Api pɛɛ u pisɛ rɛ: Yei kɛ Upɔ́sɑ́ɑ uú we? Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Áni nɛ́ nyu ɑ́ni kɔ Unɛ́sɑ́ɑ nyu. Nɔn pɛɛ nɛ́ n nyu, nɔ́ kɔ pɛɛ Unɛ́sɑ́ɑ pɔ̃́ kɔ n nyu. 20 Yeesu yɛ ɑnɔ́ɔ nnyɛ́ mɑlɛ un Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ ɑwóótɑkɑi kɛyúrí we un Nléécɑɑsimɛ́ céési. Kɛ uituŋɛ íi pɛɛ kɑhɑnɛ n tu nnyɑ, úkɑ úu u tĩ.

Áni yɛ́ fe nɔkɛ́ kei kɑm n símpɔ hɑ

21 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɛ tɔ́sulɛ. Nɔ́ kɑm ɑni nɛ́ wɛ́ɛ́si ɑ́ni yɛ́ nɛ́ yɛ̃́, ɑní nɛ nɔ́ɑnɛ́kópɛ kpíni. Áni yɛ́ fe nɔkɛ́ kei kɑm n símpɔ hɑ. 22 Pisuifi ɑpi pɛɛ pimɛcirɛ m písɛinɛ rɛ: Kuu nní m mɑɑ rɛ ɑ́ri yɛ́ fe tɔkɛ́ kei kuu n símpɔ hɑ, yɑrɛ u lɑlɛ ukɛ́ umɛcirɛ kpu nɛ́ɛ? 23 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ̃́ nɛ mɛtene nté pikɔ́ lɛ, nɛ́ɛn kɛcɑ́ɑ́-pɔ ukɔ́. Nɔ̃́ nɛ kɛtẽ nté pikɔ́ lɛ, nɛ̃́ ɑ́m kɛtẽ nté ukɔ́. 24 Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ mɑɑ rɛ nɔnsɑ́ n ŋmurɛi rɛ nɛ́ɛ ḿpɑ́ píyei uwee, nɔ nɛ nɔ́ɑnɛ́kópɛ kpíninɛ. 25 Kei kɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ mpíí úye kɛcirɛ? Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Tɛ íye kɑm mpíí mɛkɛɛ-mɛ nɔ́ símɑɑri? 26 Nɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ nsímɛ́ mɑ́lɛ mɛyɑ̃́ kɛ́ símisi kɛ́ kɔ nɛ nɔ́ túhɑɑnɛ. Amɑ́ mmɛ̃ kɑm uyɛɛ nɛ́ n tummɛ kɛ́mɛɛ n kṍ ŋmɑnɛ kɑm pisoi símisi. Asei kɛ uyɛ̃ uu símisi.

27 Amɑ́ ɑ́pi nkpɑ́ni céri rɛ Usɑ́ɑ nsímɛ́ kuu símisi. 28 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɔn píyei Usoi Kɛpipi rintɑɑ́sɛ, nɔ́ pɛɛ céri rɛ nɛ́ɛ ḿpɑ́ píyei uwee. Nɔ́ kɔ ceri rɛ ɑ́m linɛ́kɔ́ cirɛ líkɑ wɑi, ɑmɑ́ lɛ̃ kɛ Sɑ́ɑ uu nɛ̃́ n céesi kɑm símisi. 29 Tɔ́ nɛ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ tɔ́ɔ kɛsẽ́ we. Lɛ̃ kuu ń lɑ ŋmɑnɛ kɑm yɛ wɑ. Lɛ̃ nnyɑ, úu nɛ́ riyɑ́ kɛ́ mɛnɛ́círɛ n we. 30 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ n símisi, pisoi mɛyɑ̃ ɑpí nɛ kɛfɑ u tɛnɛ.

Pisoi pɛɛ pimɛcirɛ n te nɛ pilɑ́si

31 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ Pisuifi pɛɛ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛ mɑɑ rɛ: Nɔn nnɛ́símɛ́ n tikilɛ̃, nɔ pinɛ́pirɛtiki yíkíyiki lɛ. 32 Nɔ́ pɛɛ nsímɛ́sei ceri, nsímɛ́sei mmɛ̃ nn tíyɛsɛ ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ n te. 33 Api u pɛsɛ rɛ: Tɔ Apirɑhɑm siyɑsɛ lɛ, ɑ́ri kɔ píkɑi unyinɛ ilɑsi tonɛlɛ̃. Yo nnyɑ kɑɑ pɛɛ rɛ: Nɔ́ kɑm ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ n te? 34 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ usoi nkó yɛɛ ɑkópɛ n wɑi yɛ ɑkópɛ ulɑsi lɛ. 35 Ulɑ́si úu yɛ mɛsɛ́rɛ kɛ́yɔ kɛ-i kɑpi u m múílɛ̃ n we. Úyɔpipi yɛɛ yɛ mɛsɛ́rɛ kɛ́yɔ-i n we. 36 Lɛ̃ nnyɑ, Kɛpipi kɛn ilɑ́si kɛ́mɛɛ nɔ́ n lesɛ, nɔ mɛyíkíyiki nɔ́mɛnɛ́círɛ telɛ. 37 Nɛ nyulɛ rɛ nɔ Apirɑhɑm siyɑsɛ lɛ. Amɑ́ nɔ kɔ pɛɛ́ lɑ nɔkɛ́ nɛ́ kpu rɛ ɑ́ni nnɛ́símɛ́ ŋmurɛi nnyɑ. 38 Lɛ̃ kɛ nɛ́ɛ Unɛ́sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ n yɛ̃́ nkɔ́ kɛ nɛ́ɛ símisi. Lɛ̃ kɛ nɔ́ɔ kɔ nɔ́unɛ́sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ n kṍ kɛ nɔ́ɔ kɔ wɑ. 39 Api u pɛsɛ rɛ: Apirɑhɑm yɛ urɔ́sɑ́ɑ lɛ. Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: In tɛ nɔ Apirɑhɑm sipipi lɛ, ɑni Apirɑhɑm mɛwɑi n wɑi. 40 Mɛnɛ́wɑi nnɛ́í yɛɛ rɛ kɛ́ nsímɛ́sei kɑm Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n kṍ nɔ́ ritɛ́ŋ́sɛ. Amɑ́ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, nɔ kɔ pɛɛ wɛ́ɛ́silɛ nɔkɛ́ nɛ́ kpu. Apirɑhɑm úu pɛɛ lɛ̃ wɑi! 41 Amɑ́ nɔ́unɛ́sɑ́ɑ sei mɛwɑi mɛcɔ kɛ́ nɔ́ɔ wɑi. Kei kɑpi pɛɛ Yeesu pɛsɛ rɛ: Ári siwɑ́sɑ́nkɑipipi. Usɑ́ɑ usɛ kóló kɑri mɑ́. Uyɛɛ nní Uléécɑɑ. 42 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ un pɛɛ mɛsei Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ, nɔ yɛɛ pɛɛ nɛ́ n lɑ rɛ ukɛmɛɛ kɑm léeri nɛn kɔ uyɛ̃ nnyɑ nté we. Ái mɛnɛ́lɑ kɛ́mɛɛ kɑḿ kɑ. Uyɛɛ nɛ́ tummɛ. 43 Yo nnyɑ kɑ́ni lɛ̃ kɑm nɔ́ n símisi ɑsei kómɛi? Kɑ́ni yɛ́ n fe nɔkɛ́ nnɛ́nɔ́ɔsimɛ́ kutu rińcɔ nnyɑ yɛ ni. 44 Kuníri kpɛɛ nɔ́unɛ́sɑ́ɑ. Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ mɛlɑ kɑni kɔ lɑ nɔkɛ́ n wɑi. Hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ kuu usoikṍ. Úu yɛ ɑsei ritiki. Li we rɛ ɑsei ɑ́ɑ ukɛmɛɛ́ we. U yɛ un nnɔ́ɔmɛ n wɑi kɑí nɛ u sɑ́. U unɔ́ɔmɛ lɛ. Uyɛɛ kɔ nnɔ́ɔmɛ nnɛ́í riyíkí. 45 Kɑi nní lɛ̃ ń we nnyɑ kɑ́ni yɛ nsímɛ́sei kɛ nɛ́ɛ n símisi ŋmurɛi. 46 Nɔ́ úye yɛɛ yɛ́ fe uu nɛ́ nyísɛ rɛ nɛ ɑkópɛ wɑ? In tɛ nsímɛ́sei kɑm símisi, yo nnyɑ kɑ́ni pɛɛ́ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛ? 47 Usoi nkó yɛɛ Uléécɑɑ ukɔ́, yɛ̀ɛ̀ Uléécɑɑ nsímɛ́ kutu ricɔlɛ. Kɛ nɔ̃́ ɑ́ni nní upikɔ́ nnyɑ kɑ́ni Uléécɑɑ Nsímɛ́ kutu cɔlɛ̃.

Yeesu nɛ Apirɑhɑm kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

48 Pisuifi ɑpi pɛɛ Yeesu pɛsɛ rɛ: Ái tɔ mɛsei ɑlɑri mɑ́lɛ tɔkɛ́ mɑɑ rɛ pɔ Sɑmɑrii ukɔ́ lɛ ɑɑ kɔ ɑníri héésii? 49 Uu pi pɛsɛ rɛ: Ám ɑníri héesi, ɑmɑ́ Unɛ́sɑ́ɑ kɑm tíyu wɑisɛ, nɔ́ɔn pɛɛ tinɛ́kɔ́ kópu! 50 Ám wɛ́ɛ́si kɛ́ rinɛ́cúruu ríyu wɑisɛ. Unyinɛ yɛɛ wɛ́ɛ́si ukɛ́ ríyu nɛ́ wɑisɛ. Uyɛɛ kɔ utúhɑɑnɛ. 51 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ nkó yɛɛ nnɛ́símɛ́ rimmúlú úu píkɑi kpinɛ.

52 Kei kɛ Pisuifi ɑpi pɛɛ u mɑɑ rɛ: Tɔ nkpéni mɛyíkíyiki yɛ́nlɛ rɛ pɔ ɑníri héesilɛ. Apirɑhɑm yɛ kpulɛ, ɑntepuyɛ pɔ́ɔ kɔ kpíni. Pɔ́ɔ pɛɛ nkpéni rɛ nkó yɛɛ mpɔ́símɛ́ rintíki úu píkɑi kpinɛ! 53 Yɑrɛ pɔ̃́ nɛ urɔ́sɑ́ɑ Apirɑhɑm yɛɛ n kpu felɛ nɛ́ɛ? Antepuyɛ pɔ̃́ nɛ kɔ kpínlɛ. Yɑrɛ pɔ́ɔ pɛɛ úye? 54 Yeesu uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: In tɛ nɛ́ɛ rinɛ́cúruu ríyu wɑisɛ, ɑ́m yɛ́ ríyu yɛ̃. Amɑ́ Unɛ́sɑ́ɑ uyɛ̃ kɑni ḿ mɑɑ rɛ uyɛɛ Nɔ́unɛ́léécɑɑ yɛɛ ríyu nɛ́ wɑisɛ. 55 Áni kɔ pɛɛ u nyu. Amɑ́ nɛ̃́ nɛ u nyulɛ. Nɛn m mɑɑ rɛ ɑ́m u nyu, nɛ lɛ̃ wɑlɛ nɔ́mɛnɛ́cɔ unɔ́ɔmɛ. Amɑ́ nɛ̃́ nɛ u nyulɛ nɛn kɔ unsímɛ́ tíkilɛ̃. 56 Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ Apirɑhɑm yɛ pɛɛ́ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ cuunkɛɛlɛ rɛ u yɛ́ kɑm uu kɛnɛ́kɑ́mɛyɑɑ yɛnu. Uu kɔ mɛsei kɛ yɛnu, urikiŋ ɑri níŋɛsi hɑ́i. 57 Kei kɛ Pisuifi ɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: Pɑ́ɑ kɑhɑnɛ nkpɑ́ni iŋmɛ̃ kuwóó n tu, pɔn pɛɛ tee rɛ pɔ Apirɑhɑm yɛnɑɑlɛ̃, nɛ́ɛ yo? 58 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ Apirɑhɑm ukɛ́ kɛlenɛ ń we, nɛ̃́ nɛ pɛɛ́ welɛ. 59 Kei kɑpi pɛɛ ɑpɑrɛ kpísi rɛ pikɛ́ u tɑpisi. Amɑ́ uú nɛ pi pɔlu uu Uléécɑɑ kɛyɔ-i léepɔ uu tɔ́mpɔ.

9

Yeesu yɛ utisi unyinɛ kɑpi m mɑ́ri unyíyɛ pɔisɛ

1 Kɛ Yeesu uu ncée-i ń we un tɔ́su, uu utisi unyinɛ kɑpi m mɑ́ri unyíyɛ yɛnu. 2 Upipirɛtiki ɑpi u pisɛ rɛ: Ucélɑɑ, wóo kɛcirɛ yɛɛ ɑkópɛ wɑ nnyɑ kɑpí nɛ utisi nkó mɑ́ri unyíyɛ? Uricuruu ɑkópɛ nnyɑ nɛ́ɛ pɛpɛɛ u m mɑ́ri ɑkópɛ nnyɑ? 3 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Ái uɑkópɛ nnyɑ, ɑ́i kɔ pɛpɛɛ u m mɑ́ri ɑkópɛ nnyɑ. Lɛ̃ kɑi yɛ́ n wɑ Uléécɑɑ nnɑŋɛ nkɛ́ nɛ ukɛcɑ́ɑ́ ń we lin nyɑ́ni nnyɑ kuu unyíyɛ. 4 Kɛ ituŋɛ ii nní ń we, li pisɛ rɛ tɔkɛ́ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ pikɛi wɑ. Kɛsinɛ yɛ wɑinɛ, úkɑ úu yɛ́ pɛɛ fe ukɛ́ kɛisi. 5 Kumúŋɛ́ nkú-i kɑm nní kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń we, nɛ́ɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ mɛtɛ́í. 6 Kuu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, uu kɛteni-i mɛtɑ tukɛ uú nɛ sipɛ́rɛ́pi wɑi, uu unyíyɛ uyɛ̃ inipɛɛ pɔ́rii, 7 uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A n ŋme ɑ hɑ Silowee kupɔrɛ-pɔ lihí. Silowee ɑsei rɛ Utumɛ. Uu mɛsei yisi uu sĩ́ uú hɑ líhu. Kuú hɑ m pɛɛmɛ, uu pɛɛ́ n nyɑ́ni. 8 Upipɛrɛcɔ nɛ pɛpɛɛ n nyu rɛ u pɛɛ wéleilɛ, ɑpi pɛɛ́ m písɛinɛ rɛ: Ái nkó yɛɛ pɛɛ tṹ un wéleii? 9 Picɔ ɑpi yɛ rɛ: Uyɛɛ lo. Picɔ ɑpi rɛ ɑɑí, mɛnyínɛ kɑpi wenɛ. Uricuruu uu pɛɛ rɛ: Nɛ̃́ ŋmɑɑ lo. 10 Api pɛɛ u pisɛ rɛ: Íye kɑi wɑ kɛ ipɔ́nípɛɛ ií nɛ nkpéni nyɑ́ni? 11 Uu pi pɛsɛ rɛ: Utisi uyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Yeesu yɛɛ sipɛ́rɛ́pi wɑ, uu inípɛɛ nɛ́ pɔ́rii uu pɛɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: “A n ŋme ɑ hɑ Silowee kupɔrɛ-pɔ lihí.” Am sĩ́ ɑḿ hɑ líhu, ɑm pɛɛ́ n nyɑ́ni. 12 Api u pisɛ rɛ: Yei kɛ utisi uyɛ̃ uú we? Uu pi pɛsɛ rɛ: Ám nyu.

Pifɑrisi yɛ unyíyɛ yɛɛ ḿ peí nsímɛ́ písɛi

13 Api pɛɛ utisi uyɛɛ pɛɛ mɛkɛɛ n nyíinlɛ̃ nɛ Pifɑrisi kɛ́mɛɛ sĩ́. 14 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Yeesu uu sipɛ́rɛ́pi n wɑ uú nɛ inípɛɛ u wúkulɛ yɛ pɛɛ kɛwéntɛyɑɑ lɛ. 15 Pifɑrisi pɔ́ɔ kɔ pipísɛi u kpɑ́ rɛ íye kɑi wɑ kuú nɛ nkpéni nyɑ́ni? Uu pi mɑɑ rɛ: Sipɛ́rɛ́pi kuu inípɛɛ nɛ́ pɔ́rii, ɑm sĩ́ ɑḿ hɑ líhu, ɑm pɛɛ nkpéni n nyɑ́ni. 16 Lɛ̃ nnyɑ kɛ pikɛcɔpɛ pinyinɛ ɑpí mɑɑ rɛ: Utisi uyɛɛ mɛwɑi mmɛ́ n wɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ Uléécɑɑ-i n leeri. Kúu nní kɛwéntɛyɑɑ isé rintíki nnyɑ. Picɔ ɑpi rɛ: Íye kɛ ukópɛkɔɔ́ uu yɛ́ fe uu mɛwɑisɑŋɑ mmɛ́ mɛcɔ wɑi? Kei kɑpi pɛɛ ɑnɔ́ɔ ɑkɔ́ ɑkɔ́ nɛ rikénɛ. 17 Pifɑrisi ɑpi kɔ unyíyɛ uyɛ̃ pipisɛ kpɑ́ rɛ: Íye kɛ pɔ́ɔ utisi uyɛɛ inípɛɛ pɔ́ m pɔisɛ kɛcɑ́ɑ́ músu? Uu rɛ: Antepu lo.

18 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑ́pi pɛɛ lɑ pikɛ́ kṍ tɛ u pɛɛ unyíyɛ lɛ kuu kɔ nkpéni nyɑ́ni. Api pɛɛ upikɔ́ séi 19 ɑpi pi pisɛ rɛ: Nɔ́unɛ́ŋmɑ́nɛ uyɛ̃ kɑni n tee rɛ nɔ u mɑrilɛ unyíyɛ yɛ mɛsei nkóo? Íye kɑi wɑ kuu kɔ nɛ nkpéni nyɑ́ni? 20 Upikɔ́ ɑpi pi pɛsɛ rɛ: Tɔ u nyulɛ rɛ u kɛrɔ́pipi. Tɔ kɔ u mɑrilɛ unyíyɛ. 21 Amɑ́ ɑ́ri nyu lɛ̃ kɑi n wɑ kuú nɛ nkpéni n nyɑ́ni, ɑ́ri kɔ nyu wóo u pɔisɛ. Ani u pisɛ, úu kɛwɑ̃́, u yɛ́ fe uu uriyu kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́ símisi. 22 Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ kɑpi wuru nnyɑ kɑpi lɛ̃ mɑ. Li we rɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ yɛ pɛɛ kómɛinɛlɛ rɛ úye un m mɑɑ rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ, pikɛ́ liute kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i lesɛ. 23 Lɛ̃ nnyɑ kɛ upikɔ́ ɑpí mɑɑ rɛ: Úu kɛwɑ̃́, ɑni uricuruu pisɛ! 24 Pifɑrisi ɑpi kɔ uyɛ̃ kɑpi m mɑ́ri unyíyɛ pipísɛi kpɑ́ ɑpi u mɑɑ rɛ: A ɑsei símisi likɛ́ Uléécɑɑ rinyiri ritɑɑ́sɛ. In tɔ́ɔ, tɔ nyulɛ ŋmɑɑ rɛ utisi uyɛɛ ukópɛkɔɔ́ lɛ. 25 Uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Un ukópɛkɔɔ́, nɛ̃́ ɑ́m nyu. Amɑ́ likɛi lisɛ kɑm nyu rɛ nɛ pɛɛ unyíyɛ lɛ nɛn kɔ pɛɛ nkpéni nyɑ́ni. 26 Api pɛɛ u pisɛ rɛ: Yo kuu pɔ́ wɑ? Íye kuú nɛ inípɛɛ pɔ́ wúkulɛ? 27 Uu pi pɛsɛ rɛ: Nɛ pisímɛ́ nɔ́ mɑsilɛ ɑ́ni kutu nɛ́ ricɔ. Yo nnyɑ kɑní lɑ kɛ́ kɔ pisímɛ́ rikpɑ́ nɔkɛ́ kṍ? Nɛ́ɛ nɔ̃́ nɛ kɔ lɑlɛ nɔkɛ́ pɑnsɛ upipirɛtiki? 28 Kei kɑpi ɑlɛ̃́ u rikɑ́pɑ́ɑ́ ɑpi rɛ: Pɔ́ɔ uyɛ̃ upirɛtiki. Amɑ́ tɔ̃́ nɛ Moisi pipirɛtiki lɛ. 29 Tɔ nyulɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ nɛ Moisi símisilɛ. Amɑ́ ɑ́ri nyu ricuruu mɛ́ye kɛ nkó pɔ́ɔ léeri. 30 Unyíyɛ yɛɛ ḿ peí uu pi mɑɑ rɛ: Lɛlɛɛ pírí nɛ́ ń we yɛɛ rɛ ɑ́ni nyu mɛ́ye kuu léeri, uu kɔ pɛɛ tíyɛsɛ inɛ́nípɛɛ ií n nyɑ́ni. 31 Tɔ nyulɛ rɛ Uléécɑɑ úu yɛ ukópɛkɔɔ́ nɛ kutu ricɔ, ɑmɑ́ nkó yɛɛ ríyu u n wɑisɛlɛ̃ un umɛlɑ wɑi kuu yɛ kutu ricɔ. 32 Kɑí nɛ n wemɛ, ɑ́ri píkɑi kómɑɑlɛ̃ tɛ unyinɛ yɛ tíyɛsɛ usoi kɑpi m mɑ́ri unyíyɛ uu yɛ kɔ yɛnu. 33 Utisi nkó unsɑ́ pɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n leeri, úu yɛ́ pɛɛ fe ukɛ́ linyinɛ wɑ. 34 Api u pɛsɛ rɛ: Hɑ́i kɑpí nɛ pɔ́ ḿ mɑ́ri kɑɑ ɑkópɛ kɛ́mɛɛ pɔ́lɔlɛ̃. Pɔ́ɔ yɛ́ pɛɛ nkpéni tɔ̃́ céési, nɛ́ɛ yo? Api pɛɛ kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i u lesɛ.

Pifɑrisi rinyiyɛ

35 Yeesu uu kóm tɛ pi utisi uyɛ̃ lesɛ. Uú nɛ utisi uyɛ̃ sɑ́nɛ uu u pisɛ rɛ: Pɔ Usoi Kɛpipi nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ̃ɛ? 36 Uu Yeesu pɛsɛ rɛ: Uyɛɛ úye, Upíimɑ? A nɛ́ símisi kɛ́ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ. 37 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Uyɛ̃ kɑɑ nní nyɑ́ni, uyɛɛ nní nɛ pɔ́ símisi. 38 Kei kuu pɛɛ rɛ: Nɛ nɛ kɛfɑ pɔ́ tɛnɛlɛ, Upíimɑ. Uu pɛɛ Yeesu kɛnyɑlɛ-i wúlɑ uu ríyu u wɑisɛ. 39 Yeesu uu pɛɛ rɛ: Nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑlɛ kɛ́ nɛ pisoi túhɑɑnɛ, pɛpɛɛ n nyíinlɛ̃ pikɛ́ n nyɑ́ni, pɛpɛɛ n nyɑ́ni pɔ́ɔkɛ́ nyíinu. 40 Pifɑrisi pinyinɛ yɛ pɛɛ ukɛkúrí welɛ. Kɑpi ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, ɑpi u pisɛ rɛ: Yɑrɛ tɔ̃́ nɛ kɔ pinyíyɛ lɛ, nɛ́ɛ íye? 41 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Nɔn pɛɛ pinyíyɛ, ɑ́ni yɛ́ pɛɛ ɑkópɛ m mɑ́. Amɑ́ nɔ yɛ mɑɑ rɛ nɔ nyɑ́nilɛ nnyɑ kɛ nɔ́ɑnɛ́kópɛ ɑɑ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ we.

10

Usɛɛsẽ́ nɛ isɑ́ŋ kɛnyɑ́rũ

1 Yeesu uu rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ usoi nkó yɛɛ úu rinɔnɔɔ-mɛ̃ nɛ kusɑ́ŋlee-i n lompɔ, ɑmɑ́ uu pɛɛ kuwɛ́lɛ́ féé nɛ lompɔ yɛ uyɑɑ nɛ usoi kpɑ́ɑ́ree lɛ. 2 Amɑ́ nkó yɛɛ nɛ rinɔnɔɔ n lompɔ yɛɛ usɛɛsẽ́. 3 Tinɔnɔɔ umɛ́rɛ́ yɛ̀ɛ̀ usɛɛsẽ́ tinɔnɔɔ hɑ́nnɛlɛ, isɑ́ŋ ii umɛtẽ kom, uyɛ̃ uu pɛɛ ḿpɑ́ uisɑŋ íye rinyiri séi uú nɛ i leepɔ. 4 Un uikɔ́ nnɛ́í pilésɛpɔ m mɑsí, uu pɛɛ ikɛkpeẽ wɑi. Kii nní umɛtẽ n nyu nnyɑ, ii pɛɛ u n tikilɛ̃. 5 Íi yɛ píkɑi usoi nkó kíi n nyu ritiki. Amɑ́ kɛtɑɑ-pɔ kii yɛ u kɑɑsɛ, kíi nní pisɑ́nɛ mɛtẽ n nyu nnyɑ. 6 Yeesu uu kɛnyɑ́rũ nkɛ́ pisoi pɛɛ kutu u n cɔ́lɛ̃ wɑi, ɑmɑ́ ɑ́pi ceri lɛ̃ kuu ń lɑ ukɛ́ mɑlɛ.

Yeesu yɛɛ usɛɛsẽ́ sɔnɛ

7 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ nɛ́ɛ kusɑ́ŋlee rinɔnɔɔ. 8 Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ ń kɑ ɑpí nɛ nɛ́ tisɛ yɛ piyɑɑ nɛ pisoi kpɑ́ɑ́ree lɛ, ɑmɑ́ isɑ́ŋ íi nɛ kutu pi ricɔ. 9 Nɛ́ɛ rinɔnɔɔ. Uyɛɛ nɛ́ mmɛ́ rintíki uú nɛ lompɔ ríyu kɑi yɛ́ lɔ. U yɛ́ɛ́ lompɔlɛ uu lééri uu kɔ lilukɛ-lukɛ m mɑ́. 10 Piyɑɑ nɛ pikópɛ nɛ picɑɑinkɛɛ ŋmɑnɛ nnyɑ kɛ uyɑɑ uu yɛ kɑ. Amɑ́ nɛ̃́ nɛ kɑlɛ rɛ isɑ́ŋ ikɛ́ nfɑ́ɑ yɛ̃ nkɛ́ nɛ i m pom. 11 Nɛ́ɛ usɛɛsẽ́ sɔnɛ. Usɛɛsẽ́ sɔnɛ yɛ̀ɛ̀ felɛ uu uisɛɛ nkpɔ yɔ́su uu kpi. 12 Usɑ́nɛ kɑpi n kpísi un kɛisi úu usɛɛsẽ́ yíkíyiki, ɑ́i kɔ uyɛɛ usɛɛte. U yɛ kúkpɛ yɛnlɛ kun wemɛ, uu isɑ́ŋ yɑ́ uu wuru. Kúkpɛ pɔ́ɔ pɛɛ isɑ́ŋ lɑkɑsɛntɛ ɑku yɛ́kɑ́ɑ́sɛ. 13 Kɑi nní siwóó ŋmɑnɛ nnyɑ kuu kɛisi, úu isɑ́ŋ kɛcɑ́ɑ́ nfɑsimɛ́ ńkɑ wɑi. 14 Nɛ́ɛ usɛɛsẽ́ sɔnɛ. Nɛ inɛ́sɑ́ŋ nyulɛ, iyɛ̃ in kɔ nɛ́ nyu 15 yɑrɛ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu nɛ́ n nyu nɛ́ɛn kɔ Unɛ́sɑ́ɑ uyɛ̃ nyu mɛcɔ. Nɛ́ fe ɑm inɛ́sɑ́ŋ nkpɔ yɔ́su ɑm kpi. 16 Nɛ kɔ isɑ́ŋ icɔ mɑ́lɛ yɛɛ íi kusɑ́ŋlee nkú-i ń we. Li pisɛ rɛ kɛ́ kɔ iyɛ̃ wɛ́lɑɑmɛ. I yɛ́ mɛnɛ́tẽ kõ, ɑi wɑi kusɑ́ŋlee kusɛ nɛ usɛɛsẽ́ usɛ. 17 Sɑ́ɑ yɛ nɛ́ lɑlɛ rɛ nɛ ŋmurɛi rɛ kɛ́ kpu kɛ́ pɛɛ kɔ nfɑ́ɑ piyɛ́nɛ rikpɑ́ nnyɑ. 18 Úkɑ úu nfɑ́ɑ nɛ́ yɔ́su. Nɛ́ɛ rinɛ́cúruu ŋmurɛi rɛ kɛ́ kpu. Nɛ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ nɛn yɛ́ kpu ɑm kɔ limɛmɑ́ɑ́ nfɑ́ɑ yɛnu. Lɛ̃ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu nɛ́ n forii rɛ kɛ́ wɑ yɛ lɛ̃.

19 Nsímɛ́ mmɛ̃ nnyɑ, Pisuifi ɑpi kɔ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ ɑnɔ́ɔ ɑkɔ́ ɑkɔ́ n símɑɑnkɛɛ. 20 Pimɛyɑ̃ ɑpi rɛ: U ɑníri héesilɛ, u isɔhɔ torilɛ. Yo nnyɑ kɑni kutu u cɔlɛ̃? 21 Picɔ ɑpi rɛ: Un pɛɛ ɑníri n héesi, úu yɛ́ pɛɛ nní n símisi. Kuníri yɛ́ fe ɑku unyíyɛ inipɛɛ wúkulɛɛ?

Pisuifi yɛ Yeesu kɛsi

22 Nnyiyɛ kumúŋɛ́-i kɑpi kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ Yerusɑlɛm-i Uléécɑɑ kɛyɔ inyɔ́ɔnsɛ ɑnyɑ̃́ wɑi. 23 Yeesu un we un Uléécɑɑ kɛyɔ-i Sɑlomɔɔ imɛlɛ ɑpolɛ mɛtene nyɛ́rɛi. 24 Pisuifi ɑpi pɛɛ kɛkɑ́lɛ u wɑi ɑpi u pisɛ rɛ: Nɛ kɛyo-pɔ kɑɑ yɛ́ lɛ̃ tɔ́ n sɛ́ɛ́lɛ̃ tɔn tɑ́ikɛɛ? In tɛ pɔ́ɔ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ, ɑ rɔ́ símisi kɛkéripi cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. 25 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Nɛ lɛ̃ pisímɛ́ nɔ́ mɑsilɛ ɑni yúlu. Mɛwɑi kɑḿ nɛ Unɛ́sɑ́ɑ nnɑŋɛ n wɑpisi yɛ nyísɛlɛ rɛ ɑsei kɑm símisi. 26 Amɑ́ kɛ nɔ̃́ ɑ́ni nní inɛ́sɑ́ŋ nnyɑ, ɑ́ni ŋmurɛi. 27 Inɛ́sɑ́ŋ yɛ̀ɛ̀ mɛnɛ́tẽ konlɛ. Nɛ̃́ nɛ kɔ i nyulɛ, ii yɛ kɔ nɛ́ tíki. 28 Nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ kɑm i hɛ, íi píkɑi kpinɛ, úkɑ úu yɛ́ kɔ fe ukɛ́ ɑnɛ́nípɛ-i i yɔsí. 29 Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ nɛ́ i ḿ pɑ yɛ ḿpɑ́ úye felɛ. Úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ Unɛ́sɑ́ɑ ɑnipɛ-i i yɔsí. 30 Tɔ nɛ Sɑ́ɑ tɔ́ yɛ usoi usɛ lɛ.

31 Kei kɛ Pisuifi ɑpi kɔ ɑpɑrɛ pikpíkɛ́ rikpɑ́ rɛ pikɛ́ u tɑpisi. 32 Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɛ mɛwɑi sɔnɛ mɛyɑ̃ mɛɛ Sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ n léeri nɔ́ nyísɛlɛ. Mɛkɛcɔpɛ mɛ́ye nnyɑ kɑní lɑ nɔkɛ́ ɑpɑrɛ nɛ́ tɑpisi? 33 Api u pɛsɛ rɛ: Ái mɛwɑi sɔnɛ mɛ́kɑ nnyɑ kɑrí lɑ tɔkɛ́ ɑpɑrɛ pɔ́ tɑpisi tɔkɛ́ kpu, ɑmɑ́ kɑɑ Uléécɑɑ n lɑ́mɑɑnkɛɛ nnyɑ yɛ ni. Pɔ̃́ kɛsoipipi, ɑɑ mɛpɔ́círɛ n nyɑ́ni rɛ pɔ́ Uléécɑɑ lɛ. 34 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Ái nɔ́inɛ́sé kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ:

Nɔ kɛyómɛcɑɑ sipipi lɛɛ? 35 Tɔ nyulɛ rɛ ɑ́pi yɛ́ fe pikɛ́ lɛ̃ kɛ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ ɑri ḿ mɑ tinnɛ. Isé ritɛlɛ́ yɛ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ́ nɛ n símisi sée rɛ kɛyómɛcɑɑ sipipi. 36 Sɑ́ɑ yɛɛ nɛ̃́ wɛ́ɛ uu kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nɛ́ tumti. Yo nnyɑ kɑm yɛ́ mɑɑ rɛ nɛ Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ ɑni pɛɛ rɛ Uléécɑɑ kɑm lɑ́mɑɑnkɛɛ? 37 In tɛ ɑ́i Unɛ́sɑ́ɑ mɛwɑi kɑm wɑi, ɑ́ni kɑpɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛ. 38 Amɑ́ in tɛ mɛ̃ kɑm wɑi, ḿpɑ́ nɔnsɑ́ n lɑ nɔkɛ́ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛ, ɑni kɔ mɛ̃ kerí nɛ kɛfɑ tɛnɛ, ɑni pɛɛ kɛkéripi ceru rɛ Unɛ́sɑ́ɑ yɛ kɛnɛ́mɛɛ welɛ, nɛ́ɛn kɔ Unɛ́sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ we. 39 Api kɔ n nɑ́ɑ́si pikɛ́ u tĩ, ɑmɑ́ uú nɛ pi ŋmɛ́hɛrɛɛ. 40 Kei kɛ Yeesu uu kɔ yisi uu Yuritɛɛ nkoi pitɛ́ŋ́ pɛlɛ, uú hɑ kei kɛ Yohɑni uú pɛɛ mɛkɛɛ pisoi míni n wólɛ tonɛ. 41 Pisoi kulúi pin kei ukɛmɛɛ sɔ́nɑɑpɔ ɑpi yɛ rɛ: Yohɑni úu mɛwɑisɑŋɑ mɛ́kɑ wɑ. Amɑ́ mmɛ̃ nnɛ́í kuu utisi nkó kɛcɑ́ɑ́ ḿ mɑ yɛ ɑsei ritikilɛ. 42 Kei kɛ pisoi mɛyɑ̃ ɑpi pɛɛ́ nɛ Yeesu kɛfɑ tɛnɛ.

11

Lɑsɑɑ nkpɔ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Utisi unyinɛ yɛɛ pɛɛ́ we un pɔ́ɔ́lú, ɑpi yɛ u séi rɛ Lɑsɑɑ. Mɑɑri nɛ umɑ́ɑ Mɑritɑ kuyu Petɑnii-pɔ kuú pɛɛ́ we. 2 Mɑɑri uyɛɛ Upíimɑ ɑnɑ tulɑɑli kɔɔnu uú nɛ unnyúpi tinnɛ. Uuyɛi Lɑsɑɑ yɛɛ pɛɛ pɔ́ɔ́lú. 3 Lɑsɑɑ piyɛi pɛ̃ kɛtɛ́ ɑpi Yeesu kɛ́mɛɛ tum ɑpí hɑ u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, usoi uyɛ̃ kɑɑ nní ń lɑ yɛ pɔ́ɔ́lúlɛ. 4 Kɛ Yeesu uu nsímɛ́ mmɛ̃ n kṍ, uu rɛ: Ái nkpɔ itoi kuu pɔ́ɔ́lú, ɑmɑ́ Uléécɑɑ ukɛ́ nɛ ríyu n yɛ̃́ nnyɑ kuu pɔ́ɔ́lú. Kei kɑi yɛ́ kɔ nɛ Uléécɑɑ Kɛpipi ríyu wɑisɛ.

5 Yeesu yɛ pɛɛ Mɑritɑ nɛ uwɑ̃́ Mɑɑri nɛ Lɑsɑɑ lɑlɛ. 6 Kuu pikómɛ ḿ mɑsí rɛ Lɑsɑɑ yɛ pɔ́ɔ́lú mɛmɑ́ɑ́, uu kei kuú pɛɛ ń we siyɑ́ɑ sitɛ́ kɛtónɛ kpɑ́. 7 Uu pɛɛ upipirɛtiki mɑɑ rɛ: Tɔkɛ́ Yutee kɛtẽ-mɛ̃ pɛlɛ. 8 Upipirɛtiki ɑpi u pɛsɛ rɛ: Ucélɑɑ, ɑ́i kɑhɑnɛ n nɑ́ŋɑi kɛ Pisuifi ɑpí pɛɛ kei-pɔ lɑ pikɛ́ ɑpɑrɛ pɔ́ tɑpisi pikɛ́ kpu. Kei kɑɑ kɔ lɑ pɔkɛ́ pɛlɛ nɛ́ɛ? 9 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Kɑi yɛ nní n weesi, ituŋɛ yɛɛ leemɛlɛ nɛ́ɛ íi yɛ leemɛ? Úye un nɛ mɛtuŋɛtɛí n sɔ́nɛ, úu yɛ rikpɔu. Li we rɛ u yɛ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛtɛ́í n nyɑ́nilɛ. 10 Amɑ́ úye un kɛsinɛ n sɔ́nɛ, u yɛ rikpɔulɛ rɛ mɛtɛ́í ɑ́mɛ ukɛmɛɛ́ we nnyɑ. 11 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, uu kɔ kpɑ́ rɛ: Urɔ́sɑ́nɛ Lɑsɑɑ yɛ lɔnilɛ. Nɛ sinlɛ kɛ́ hɑ u yóŋsɛ. 12 Upipirɛtiki ɑpi u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, in tɛ u lɔnilɛ, u yɛ́ peí. 13 Lɑsɑɑ nkpɔ nsímɛ́ kɛ Yeesu uu lɛ̃ tee. Upipirɛtiki pɔ́ɔn músu rɛ nnɔni yíkíyiki nsímɛ́ kuu símisi. 14 Yeesu uu pɛɛ pi luru rɛ: Lɑsɑɑ yɛ kpulɛ. 15 Nɔ̃́ nnyɑ kɑi nɛ́ lɑ́ɑ́rú rɛ ɑ́m pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i kei we. Li lɛ̃ wɑlɛ rɛ nɔkɛ́ nɛ kɛfɑ nɛ́ n tɛnɛ nnyɑ. Tɔkɛ́ nkpéni ukɛmɛɛ tɔ́mpɔ. 16 Kei kɛ Tomɑɑ kɑpi rinyíri n hɛ rɛ Úsikɑ uu pɛɛ pipirɛtiki tɔrɔɔ mɑɑ rɛ: Ani mpɔ tɔ́ɔkɛ́ kɔ hɑ, tɔ́ nɛ uyɛ̃ tɔkɛ́ hɑ kɛsẽ́ kpu.

Yeesu yɛɛ yɛ nkpɔ-i yukusɛ, uyɛɛ kɔ nfɑ́ɑ

17 Kɛ Yeesu uu n tuipɔ, uu kóm tɛ Lɑsɑɑ yɛ nhórɛ kɛ́mɛɛ siyɑ́ɑ sinɑ piwɑi mɑsilɛ. 18 Petɑnii yɛ nɛ Yerusɑlɛm kɔlɛnlɛ yɑrɛ kilomɛtiri pitɑɑni kumúŋɛ́. 19 Pisuifi mɛyɑ̃ yɛ pɛɛ Mɑritɑ nɛ Mɑɑri piyɑ́hɑɑ kɑlɛ pikɛ́ piuyɛi nkpɔ pi riyɑ́kɑsɛ. 20 Kɛ Mɑritɑ uu n kṍ tɛ Yeesu yɛ nnyɑ́ɑ̃ wɑimɛ, uu yisi uu u tɛ́pɛi, Mɑɑri pɔ́ɔ kɛ́yɔ-i tonɛ. 21 Mɑritɑ uu Yeesu mɑɑ rɛ: Upíimɑ, pɔn pɛɛ nté n we, unɛ́yɛ́i úu yɛ́ pɛɛ kpu. 22 Amɑ́ nɛ nyulɛ rɛ ḿpɑ́ nkpéni, Uléécɑɑ yɛ́ lɛ̃ nnɛ́í kɑɑ u m pisɛnɛ pɔ́ pɑ. 23 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Upɔ́yɛ́i yɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisinɛ. 24 Mɑritɑ uu rɛ: Nɛ nyulɛ rɛ u yɛ́ kɑm uu kɛyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛtúŋɛ́ kɛ pikpɔkpɔ ɑpi n yisinɛ yisi. 25 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Nɛ́ɛ yɛ pikpɔkpɔ yukusɛ, nɛ́ɛ kɔ nfɑ́ɑ. Usoi nkó yɛɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ n tɛnɛ yɛ nfɑ́ɑ wɑinɛ, ḿpɑ́ un píyei n kpu. 26 Nkó yɛɛ nfɑ́ɑ m mɑ́ un pɛɛ́ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛlɛ̃ úu píkɑi kpinɛ. Pɔ lɛ̃ ŋmurɛii? 27 Mɑritɑ uu u pɛsɛ rɛ: Ɛɛɛ Upíimɑ, nɛ nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ pɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ. Pɔ́ɔ Uléécɑɑ Kɛpipi kɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ mɛ́kɑmɛ m mɑ́.

Yeesu yɛ tẽ́

28 Kɛ Mɑritɑ uu lɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, uu yisi uu tɔ́mpɔ, uú hɑ uwɑ̃́ Mɑɑri séi uu u wɛ́í-wɛ́í rɛ: Ucélɑɑ yɛ kɑlɛ, u pɔ́ séilɛ. 29 Kɛ Mɑɑri uu lɛ̃ n kṍ, uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ yisi uu Yeesu tɛ́pɛi. 30 Yeesu úu pɛɛ kɑhɑnɛ kuyu kpɛ-i n lompɔ. Kei kɛ Mɑritɑ uú pɛɛ́ nɛ u rinsɑ́nɛ cirɛ kuú pɛɛ́ kɔ nɛ lɛ̃ we. 31 Pisuifi pɛɛ pɛɛ Mɑɑri kɛyɔ-i ń we pin nkpɔ u yɑ́ɑ́si, ɑpi yɛ́nu rɛ u riwɑkɑsilɛ uu léepɔ. Api yisi ɑpi u tiki. Pi pɛɛ lɛ̃ músulɛ rɛ rikpíí-i kuu sĩ́ ukɛ́ hɑ tẽ́. 32 Kɛ Mɑɑri uu kei kɛ Yeesu uu ń we n tuipɔ, uu uɑnɑ mɛtene lólu uu u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, pɔn pɛɛ nté n we, unɛ́yɛ́i úu yɛ́ pɛɛ kpu. 33 Kɛ Yeesu uu n yɛ̃́ tɛ Mɑɑri yɛ ténilɛ, Pisuifi pɛɛ u rintíkipɔ pɔ́ɔn kɔ téni, ɑi u lémesi uripɔɔ ɑri cɑɑi hɑ́i, 34 uu pɛɛ pi pisɛ rɛ: Yei kɑni u wɑ? Api u pɛsɛ rɛ: A kɑm ɑ yɛ̃, Upíimɑ. 35 Yeesu uu téni. 36 Pisuifi ɑpi pɛɛ rɛ: A tíyɛ u pɛɛ u lɑ kpɑ! 37 Pikɛcɔpɛ pinyinɛ pɔ́ɔ rɛ: Uyɛɛ unyíyɛ inipɛɛ n wúkulɛ úu yɛ́ pɛɛ fe uu wɑi usoi nkó úu yɛ kpuu?

Yeesu yɛ Lɑsɑɑ nfɑɑ pɛsɛmɛ

38 Ai Yeesu pilémɑɑ kpɑ́, uripɔɔ ɑri cɑɑi hɑ́i uu yisi uu rikpíí-i tɔ́mpɔ. Kupɑrɛpoo kunyinɛ yɛ ku kɑpi nnɔ́ɔ-i mɛpɑrɛ rińfi. 39 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Ani kɛpɑrɛ lesɛ. Ukpɔkpɔ uyɛi, Mɑritɑ uu Yeesu mɑɑ rɛ: U nkpéni pikpɑ́hɑi mɑsí, Upíimɑ. Kuú nɛ n kpu, li siyɑ́ɑ sinɑ piwɑi mɑsilɛ. 40 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Ám pɔ́ mɑɑ rɛ pɔn nɛ kɛfɑ n tɛnɛ, pɔ́ yɛ̃́ tɛ Uléécɑɑ yɛ ríyu mɑ́lɛɛ? 41 Kei kɑpi pɛɛ kɛpɑrɛ wúkulɛ, Yeesu uu kɛléécɑɑ weríí uu rɛ: Sɑ́ɑ, nɛ pɔ́ pɔɔnɛsɛ rɛ pɔ nɛ kutu nɛ́ ricɔ nnyɑ. 42 Nɛ̃́ nɛ nyulɛ rɛ mɛsɛ́rɛ kɑɑ́ nɛ kutu nɛ́ cɔ́lɛ̃. Amɑ́ pisoi riwúí píimɑ ntí tɛɛ nní nɛ́ n kɑ́lɑɑlɛ̃ nnyɑ kɑm lɛ̃ mɑ rɛ pikɛ́ fe pikɛ́ nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ pɔ́ɔ nɛ́ tummɛ nnyɑ. 43 Kuu lɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, uu cɑ́ɑ́i ɑi cɑ́ rɛ: Lɑsɑɑ, ɑ leemɛ! 44 Usoi uu kei nní yisi uu léeri, uɑnɑ nɛ uɑnipɛ ɑn sisɑ́ŋɑ́ɑ́pɑmpi pílɑɑnkɛɛlɛ̃, ukɛyu kɛn kusɑ́ŋɑ́ɑ́ yɑ́riilɛ̃. Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani u fénnɛntɛ ɑni u yɑ́ ukɛ́ tɔ́mpɔ.

Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ yɛ rinɔ́ɔ risɛ wɑ pikɛ́ Yeesu tĩ

45 Pisuifi mɛyɑ̃ pɛɛ Mɑɑri kɛyɔ-i n hɑ́pɔ ɑpi lɛ̃ kɛ Yeesu uu n wɑ yɛnu, ɑpí nɛ kɛfɑ u tɛnɛ. 46 Amɑ́ picɔ pɔ́ɔ sĩ́, ɑpí hɑ lɛ̃ kɛ Yeesu uu n wɑ Pifɑrisi kɛɛnkɛɛ. 47 Kei kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pifɑrisi ɑpi pitúhɑɑnɛ píimɑ cɑ́pinɛ ɑpi rɛ: Íye kɑri wɑinɛ? Usoi nkó yɛ mɛwɑisɑŋɑ wɑpisilɛ hɑ́i! 48 Tɔn n tíyɛ un lɛ̃ n wɑi, pisoi nnɛ́í yɛ́ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ, Rɔm pikɔ́ ɑpi pɛɛ́ weri ɑpi Uléécɑɑ kɛyɔ foru ɑpí nɛ kurɔ́yu pɛ́nɛ. 49 Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ pɛ̃ usɛ kɑpi yɛ sée rɛ Kɑyifu. Uyɛɛ pɛɛ kuŋmɛ̃ kpɛ̃ Uléécɑɑ isinɑ tũ. Uyɛ̃ uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Áni ńkɑ kómɛi! 50 Áni yɛ̃ tɛ li nɛ kutɔsi nɔ́ we rɛ usoi usɛ ukɛ́ nɔ́nnɛnɛ́í nkpɔ kpu, kuyu nnɛ́í ɑ́ku kɑpɛ nɛ mɛ́woo rinsɛ́ɛ́ nnyɑɑ? 51 Ái rɛ ukɛmúŋɛ́ cirɛ kuú nɛ lɛ̃ mɑ. Kɑi nní uyɛɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i Uléécɑɑ usinɑ nnyɑ kuú nɛ Uléécɑɑ rinyiri símisi rɛ Yeesu yɛɛ Pisuifi kɛcɑ́ɑ́ kpinɛ. 52 Ái kɔ Pisuifi kɛcɑ́ɑ́ ŋmɑnɛ nnyɑ kuu kpinɛ, ɑmɑ́ li pisɛ rɛ ukɛ́ kpu ukɛ́ nɛ Uléécɑɑ sipipi sɛɛ kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ n yɛkɑɑlɛ̃ cɑ́pinɛ sikɛ́ pɑnsɛ pisoi pisɛ.

53 Kɑí nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ n kpísi, Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi rinɔ́ɔ risɛ wɑi rɛ pikɛ́ Yeesu kpu. 54 Lɛ̃ nnyɑ, Yeesu úu yɛ pɛɛ Pisuifi kɛcɔpɛ pinyɛ́rɛi rikpɑ́ pikɛ́ u n nyɑ́ni. Uu pɛɛ yisi uu kɛtẽ kɛnyinɛ kɛɛ nɛ kucɛsi kóimɑ n kɔ́lɛ̃-mɛ̃ tɛ́ŋ́, u nɛ upipirɛtiki ɑpí hɑ kei-pɔ n we. Pi yɛ kei sée rɛ Efirɑyim.

55 Isirɑyɛɛli pikɔ́ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ yɛ pɛɛ nyɑhɑimɛlɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ kei pikɔ́ mɛyɑ̃ ɑpi yisi ɑpi Yerusɑlɛm sĩ tɛ pikɛ́ hɑ inyɔ́ɔnsɛ inyɛkii wɑ ɑnyɑ̃́ ɑkɛ́ kɛlenɛ tu. 56 Api Yeesu wɛ́lɑɑnkɛɛ, ɑpi pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i n we pin pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ písɛinɛ rɛ: Ń-ye kɑni músu? Yɑrɛ u yɛ́ kɑm nɛ́ɛ úu yɛ́ kɑm? 57 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pifɑrisi yɛ pɛɛ rinɔ́ɔ pihɛɛ mɑsilɛ rɛ: Úye un ukɛlõ n nyu, ukɛ́ símisi pikɛ́ fe pikɛ́ u tĩ.

12

Mɑɑri yɛ Yeesu ɑnɑ kɛcɑ́ɑ́ tulɑɑli kɔɔnu

(Mɑtiyee 26:6-13; Mɑriki 14:3-9)

1 Lin tisɛlɛ̃ siyɑ́ɑ sikpuulũ pikɛ́ kɛlenɛ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ li, Yeesu uu yisi uu Petɑnii tɔ́mpɔ. Kei kɛ Lɑsɑɑ kuú pɛɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ n yukusɛ uú we. 2 Api kusɑ́nɛ u wɑi, Mɑritɑ un ilukɛ hɔɔnɛntɛ, Lɑsɑɑ pɔ́ɔn pɛpɛɛ ilukɛ kɛlukɛ-i Yeesu kɛkúrí ń tṹ kɛcɔpɛ we. 3 Mɑɑri uu pɛɛ tulɑɑli pɑpɛ-pɑpɛ yɛɛ nnɛ́í píimɑ m mɑ́ kɛnúḿpi kpísi, uu Yeesu ɑnɑ kɛcɑ́ɑ́ kɔɔni uu pɛɛ unnyúpi nɛ Yeesu ɑnɑ tinnɛ. Tulɑɑli kukpɑ́hɑ́ ɑku kɛ́yɔ yipu. 4 Yeesu pipirɛtiki kɛcɔpɛ usɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Yutɑsi Isikɑriyɔɔti yɛɛ ń kɑ uu Yeesu pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i wɑi, uu pɛɛ rɛ: 5 Yo nnyɑ kɑ́pi tulɑɑli pɑpɛ-pɑpɛ nkó yɑ́ɑ́ nɛ nnɛ́í píimɑ pikɛ́ siwóó píwɛkɔɔ́ hɛ? 6 Ái rɛ píwɛkɔɔ́ nfɑsimɛ́ kuu wɑi nnyɑ kuu lɛ̃ mɑ. U pɛɛ uyɑɑ lɛ. Kuu nní kuwóólɔɔ m múílɛ̃ nnyɑ, u yɛ pɛɛ lɛ̃ kɑpi kɛ́mɛɛ n wɑipɔ yɑ́ɑilɛ. 7 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: A unɔ́si nkó riyɑ́ sɛ́ɛ́ɛ! U lɛ̃ wɑlɛ un nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɑpi nhórɛ-i nɛ́ n tɑninɛ músu. 8 Mɛsɛ́rɛ kɛ píwɛkɔɔ́ ɑpi yɛ́ nɔ́kɛnɛ́kúrí n we, ɑmɑ́ nɛ̃́ ɑ́m mɛsɛ́rɛ nɔ́kɛnɛ́kúrí wenɛ.

Pi rinɔ́ɔ risɛ wɑ rɛ pikɛ́ Lɑsɑɑ kpu

9 Pisuifi kulúi yɛ pɛɛ kṍ tɛ Yeesu yɛ Petɑnii-i we. Api sĩ́ kulúi, ɑ́i uyɛ̃ ŋmɑnɛ nnyɑ, ɑmɑ́ pikɛ́ kɔ nɛ Lɑsɑɑ kuu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ n yukusɛ n yɛ̃́ nnyɑ. 10 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi símisi ɑí tonɛ rɛ pikɛ́ kɔ Lɑsɑɑ pɔ̃́ kɔ kpu 11 rɛ Pisuifi mɛyɑ̃ yɛ pɛɛ pi yɑ́lɛnlɛ pin uyɛ̃ nnyɑ Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ.

Yeesu yɛ Yerusɑlɛm kuyu loni

(Mɑtiyee 21:1-11; Mɑriki 11:1-11; Luki 19:28-40)

12 Kɑi kóso n weesi, pisoi kulúi píimɑ pɛɛ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ pinyɑ́nɛi n hɑ́pɔ, ɑpi kóm tɛ Yeesu yɛ Yerusɑlɛm-i sɔ́nɛpɔ. 13 Api pinnɛ́í ɑtɛnɛpɑi kpɑsi ɑpi síkɑ ɑpí nɛ u tɛ́pɛi, pin cɑ́ɑ́i rɛ:

Osɑnnɑ! Ani uyɛɛ n sɔ́nti nɛ Upíimɑ rinyiri ritɑɑ́sɛ. Uyɛɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ uyɔɔpi. 14 Yeesu uu kɛminɑɑpipi kɛnyinɛ yɛnu, uu kɛkɛcɑ́ɑ́ tonɛ yɑrɛ kɑi n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

15 Nɔ̃́ Siyɔɔ kuyu pikɔ́,

iwɑmɛ íi kɑpɛ nɔ́ wɑ.

Ani ripɑí, nɔ́unɛ́yɔ́ɔpi yɛɛ nní kɛminɑɑyɑhɑ kɛpipi kɛcɑ́ɑ́ tṹ

un nɛ wemɛ. 16 Upipirɛtiki ɑ́pi pɛɛ lɛlɛɛ n wɑi ɑsei kõ kɛlenɛ. Amɑ́ kɛ Uléécɑɑ uu Yeesu ríyu n wɑisɛ kɑpi pɛɛ léisɛ rɛ lɛ̃ kɛ pisoi ɑpi nní u n wɑ kɑí pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ ukɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛ̃.

17 Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ pɛɛ Yeesu kɛkúrí ń we kumúŋɛ́ kpɛ-i kuú pɛɛ Lɑsɑɑ nhórɛ-i n sée uu lésɛri uu kɔ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ, ɑpi lɛ̃ kɑpi n yɛ̃́ pisoi kɛɛnkɛɛ. 18 Lɛ̃ nnyɑ kɛ pisoi riwúí ɑri pitɛ́pɛi u hɑ. Pisoi yɛ pɛɛ kónlɛ rɛ u mɛwɑisɑŋɑ mɛ̃ wɑlɛ. 19 Pifɑrisi ɑpi pɛɛ símɑɑnɛ rɛ: Nɔ nyɑ́ni rɛ mɛ́woo kɑni wɑi. Pisoi nnɛ́í pɛɛ nní u tikilɛ̃.

Pikirɛki pinyinɛ yɛ lɑ pikɛ́ Yeesu yɛ̃

20 Pikirɛki pinyinɛ pɔ̃́ nɛ kɔ pɛɛ ɑnyɑ̃́ kumúŋɛ́ kpɛ-i pɛpɛɛ Yerusɑlɛm ń hɑ pikɛ́ hɑ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si kɛcɔpɛ welɛ. 21 Api Kɑlilee kɛtẽ-pɔ Petisɑyitɑ ukɔ́ Filipu kɛkúrí nyɔsɔ́pɔ ɑpi u mɑɑ rɛ: Urɔ́sɑ́ɑ, tɔ pɛɛ́ lɑ rɛ tɔkɛ́ Yeesu yɛ̃. 22 Filipu uu sĩ́ uú hɑ lɛ̃ Antiree símisi, pikɛtɛ́ ɑpí hɑ nɛ Yeesu símisi. 23 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Li nkpéni ituŋɛ tulɛ rɛ Usoi Kɛpipi kɛkɛ́ ríyu yɛ̃. 24 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ tilukɛpipi tinsɑ́ n loó tikɛ́ kpu, timɛcirɛ kɑri yɛ n we. Amɑ́ tin n kpu, ti yɛ ɑpipi kulúi mɑrilɛ. 25 Nkó yɛɛ unfɑɑ ń lɑ yɛ́ kɑm uu n fómni. Amɑ́ nkó yɛɛ úu kɛtẽ nté unfɑɑ n kpísi ukɛ́ wɑisɛ linyinɛ, úu n fómninɛ, ɑmɑ́ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ kuu yɛ́nunɛ. 26 Úye un n lɑ ukɛ́ pikɛi nɛ́ wɑ, ukɛ́ nɛ́ n tikilɛ̃. Kei kɑm ń we kɛ unɛ́kɛikɔ́ pɔ́ɔ kɔ sɔ́nti ukɛ́ n we. Úye un pikɛi nɛ́ n wɑi, Sɑ́ɑ yɛ́ ríyu u wɑisɛ.

Yeesu yɛ unkpɔ nsímɛ́ símisi

27 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu pɛɛ rɛ: Tinɛ́pɔ́ɔ yɛ nkpéni cɑɑilɛnlɛ. Nɛ́ nkpéni rɛ íye? Tɛ Sɑ́ɑ, kɑpɛ tíyɛ kɛ́ ntóósi ituŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ lompɔ nɛ́ɛ? Lɛ̃ nnyɑ kɑm kɔ pɛɛ́ kɑ. 28 Sɑ́ɑ, ɑ ripɔ́nyíri ritɑɑ́sɛ! Kei kɛ mɛtẽ mɛnyinɛ ɑmɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ leemɛ ɑmɛ rɛ: Nɛ pítɑɑ́sɛ ri mɑsilɛ, nɛ́ kɔ pítɑɑ́sɛ rikpɑ́nɛ. 29 Pisoi pɛɛ kei n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi lɛ̃ kom ɑpi rɛ: Ikónɛ yɛɛ ŋmurɛi. Picɔ ɑpi rɛ: Uléécɑɑtumɛ unyinɛ yɛɛ nɛ u símisi! 30 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ái nɛ̃́ nnyɑ kɛ mɛtẽ mmɛ́ ɑmɛ léemɛ, ɑmɑ́ nɔ̃́ nnyɑ yɛ ni. 31 Nkpéni kɛ ituŋɛ ii tu rɛ pikɛ́ nɛ kɛtẽ nkɛ́ pisoi túhɑɑnɛ. Nkpéni kɛ ituŋɛ ii tu rɛ pikɛ́ kɛtẽ uyɔɔpi lɑkɑsɛ. 32 Amɑ́ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi kɛléécɑɑ nɛ́ n síkɑnɛ, nɛ̃́ nɛ́ tíyɛsɛ pisoi nnɛ́í ɑpi kɛnɛ́mɛɛ weri. 33 Nkpɔ mmɛ̃ kuu n sɔ́nti ukɛ́ ń kpu nsímɛ́ kuu lɛ̃ pi símisi. 34 Pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi u pɛsɛ rɛ: Tɔ irɔ́sé ritɛlɛ́-i kɛ́ɛ́nlɛ rɛ mɛsɛ́rɛ kɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ uu yɛ́ nfɑ́ɑ m mɑ́. Yo nnyɑ kɛ pɔ́ɔ pɛɛ rɛ: Li pisɛ rɛ pikɛ́ Usoi Kɛpipi kɛléécɑɑ risíkɑ? Wóo pɛɛ nkpéni Usoi Kɛpipi kɛ̃? 35 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Mɛtɛ́í yɛ kɔ nɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ welɛ. Amɑ́ ɑ́mɛ pɛɛ nɑ́ŋɑinɛ. Ani nkpéni kɛ mɛtɛ́í ɑmɛ nní ń we n sɔ́nɛ, kuŋmɑhɑ ɑ́ku kɑpɛ nɛ nɔ́ rinkɑ́ikɑi nnyɑ. Nkó yɛɛ kuŋmɑhɑ-i n sɔ́nɛ úu nyu mɛ́ye kuu sĩ́. 36 Lɛ̃ nnyɑ, kɑni nkpéni nní mɛtɛ́í m mɑ́, ɑni nɛ kɛfɑ mɛ tɛnɛ nɔkɛ́ nɛ m pɑnsɛ mɛtɛ́í sipipi nnyɑ.

Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, uu tɔ́mpɔ uú nɛ kɛtɑɑ pi wɑi uú hɑ pésu.

Pisuifi ɑ́pi Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ

37 Ḿpɑ́ kuu mɛwɑisɑŋɑ kulúi pikɛyu-i n wɑpisi, ɑ́pi ŋmurɛi pikɛ́ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ. 38 Lɛ̃ kɛ ɑntepu Esɑyi uú pɛɛ mɛkɛɛ ḿ mɑ kɑi lɛ̃ wɑ rɛ:

Upíimɑ, wóo ntɔ́símɛ́ kɑri n símisi ŋmurɛi?

Úye kɛ Upíimɑ uu unnɑŋɛ kuú nɛ n kɛisi nyísɛ? 39 Lɛlɛɛ n tíyɛsɛ kɑ́pi yɛ́ nɛ n fe pikɛ́ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ yɛɛ lɛ̃ kɛ Esɑyi uu kɔ ḿ mɑɑ rɛ:

40 Uléécɑɑ yɛ pi nyiinsɛlɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ nɛ n nyɑ́ni nnyɑ.

U pimɛsɔhɔ yɑriilɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ nɛ líkɑ ɑsei n kṍ nnyɑ.

Insɑ́ lɛ̃, pi yɛ́ ukɛmɛɛ́ hɑ uu pi pɔisɛ.

41 Kɛ Esɑyi uu Upíimɑ mɛyɔɔpi n yɛ̃́ nnyɑ kuu fe uu lɛ̃ mɑlɛ.

42 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ kɛcɔpɛ, mɛyɑ̃́ yɛ pɛɛ́ nɛ kɛfɑ Yeesu tɛnɛlɛ. Amɑ́ Pifɑrisi nnyɑ, ɑ́pi yɛ pɛɛ pisoi kɛcɔpɛ lɛ̃ mɑ rɛ pi yɛ́ kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i pi lɑkɑsɛ nnyɑ. 43 Pi pɛɛ́ lɑlɛ pisoi pikɛ́ yɛ ríyu pi wɑisɛ ɑi tɔ́su kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ ríyu pi n wɑisɛ.

Yeesu yɛ unsímɛ́ nɛ kɛtɑhɑi rikénɛ

44 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu pɛɛ cɑ́ɑ́i rɛ: Nkó yɛɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ n tɛnɛ úu nɛ nɛ̃́ ŋmɑnɛ kɛfɑ tɛnɛ. Asei kɛcɑ́ɑ́, uyɛɛ nɛ́ n tummɛ kuu kɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 45 Nkó yɛɛ nɛ́ n nyɑ́ni yɛ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ nyɑ́nilɛ. 46 Nɛ̃́ nɛ mɛtɛ́í lɛ. Nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑlɛ rɛ uyɛɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ n tɛnɛ úu kɑpɛ kuŋmɑhɑ-i n we. 47 Úye un nnɛ́símɛ́ n kõ unsɑ́ n tintiki, ɑ́i nɛ́ɛ nɛ u túhɑɑnɛnɛ. Ám kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑ rɛ kɛ́ nɛ pisoi túhɑɑnɛ, ɑmɑ́ nɛ kɑ rɛ kɛ́ piriyu lɔ. 48 Nkó yɛɛ nɛ́ ń yɛ, úu kɔ nnɛ́símɛ́ pɑkɑrɛlɛ̃ yɛ utúhɑɑnɛ mɑ́lɛ. Nsímɛ́ mmɛ̃ kɑm nní n símisi mɛɛ hɑ nɛ kɛyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛtúŋɛ́ u túhɑɑnɛnɛ. 49 Ái kɛnɛ́múŋɛ́ cirɛ kɑḿ nɛ símisi. Amɑ́, Sɑ́ɑ yɛɛ nɛ́ n tummɛ yɛɛ uricuruu lɛ̃ kɑm yɛ́ n símisi nɛ lɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɑm yɛ́ n céési nɛ́ forii. 50 Nɛ kɔ nyu rɛ lɛ̃ kuu n forii yɛ̀ɛ̀ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ hɛlɛ. Lɛ̃ nnyɑ, nɛ yɛ lɛ̃ kɑm n símisi símisilɛ yɑrɛ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu nɛ́ ń forii.

13

Yeesu yɛ upipirɛtiki ɑnɑ hɛɛrɛ

1 Lin nɛ weesinɛ pikɛ́ nɛ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ li, Yeesu un nyu rɛ uituŋɛ yɛ tulɛ rɛ ukɛ́ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ yisi ukɛ́ Usɑ́ɑ-i pɛlɛ, uu pɛɛ upisoi pɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń we un pi lɑ, mɛyɑ́nsei pílɑ kpɑ́ nɛ kɛ́tɔ-pɔ. 2 Kɑi nnyɔ́ɔ́ n wɑ, u nɛ upipirɛtiki pin tũ pin ilukɛ le. Kuníri pɔ́ɔn Simɔɔ Isikɑriyɔɔti uŋmɑ́nɛ Yutɑsi kɛfɑ-i piwɑi mɑsí rɛ ukɛ́ u tĩ ukɛ́ upilɑɑrɔ pɑ. 3 Yeesu ricuruu yɛ pɛɛ nyulɛ rɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kuu léeri, ukɛmɛɛ́ kuu kɔ pɛlɛ, un kɔ nyu rɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ ḿpɑ́ yo uɑnipɛ-i wɑlɛ. 4 Uu pɛɛ kɛlukɛ-i yisi uu ukutukɑnkɑ cícɑɑ́ mɑhɑni uu kúpɔpɔú kpísi uu kɛhɑlɛ-i té 5 uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ kucɑ́ri mɑɑ kunyinɛ-i míni súúni, uu upipirɛtiki ɑnɑ pihɛɛrɛ loni, uu kɔ nɛ kúpɔpɔú kuu kɛhɑlɛ-i rinté pitínnɛntɛ loni. 6 Uu Simɔɔ Piyɛɛ tulu, uyɛ̃ uu u mɑɑ rɛ: Pɔ̃́ Upíimɑ, ɑ́i pɔ́ɔ yɛ́ pɛɛ mɛníŋɛ nɛ̃́ ɑ́nɑ hɛɛrɛ! 7 Yeesu uu pɛɛ u pɛsɛ rɛ: Áɑ lɛ̃ kɑm nní n wɑi ɑsei kómɛi kɛlenɛ. Amɑ́ pɔ́ kɑm ɑɑ kɛpirɛ kom. 8 Piyɛɛ uu u mɑɑ rɛ: Ái we kpɑ́rɑ́ɑ rɛ pɔkɛ́ nɛ̃́ ɑ́nɑ hɛɛrɛ. Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Nɛnsɑ́ kɔ pɔ́ n hɛɛrɛ, tɔ́ nɛ mpɔ̃́ ɑ́ri yɛ́ fe tɔkɛ́ linyinɛ ripɛ́nɛ. 9 Kei kɛ Simɔɔ Piyɛɛ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: In lɛɛ ni, ɑ́i ɑ́nɑ ŋmɑnɛ kɑɑ yɛ́ nɛ́ hɛɛrɛ, Upíimɑ, nɛ ɑnípɛ nɛ ríyu kɑɑ yɛ́ nɛ ripɛ́nɛ! 10 Usoi nkó yɛɛ piwólɛ ḿ mɑsí úu yɛ kɔ n wɛ́ɛ́si ukɛ́ piwólɛ rikpɑ́. [Insɑ́ ɑ́nɑ kuu yɛ́ hɛɛrɛ.] U uipiŋɛ nnɛ́í wólɛlɛ uu funi. Nɔ̃́ nɛ piwólɛ mɑsilɛ ɑni funi, ɑmɑ́ ɑ́i pɛɛ nɔ́nnɛ́nɛ́í. 11 Yeesu yɛ pɛɛ uyɛɛ pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i u n wɑinɛ pinyuwɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuú mɑɑ rɛ: Amɑ́ ɑ́i pɛɛ nɔ́nnɛ́nɛ́í kɑni wólɛ ɑni funi.

12 Kuu upipirɛtiki ɑnɑ pihɛɛrɛ ḿ mɑsí uu kɔ ukutukɑnkɑ cícɑɑ́ pitɑnɛ pɛsɛ, uu kɛlukɛ-i kɛtónɛ pɛlɛ, uu pi pisɛ rɛ: Nɔ lɛ̃ kɑm nní nɔ́ n wɑ ɑsei konlɛ nníí? 13 Nɔ nɛ́ sélei rɛ Ucélɑɑ nɛ Upíimɑ. Nɔ ɑlɑri mɑ́lɛ. Nɛ mɛsei lɛ̃ lɛ. 14 Nɛ́ɛ nní Nɔ́unɛ́píimɑ nɛ Nɔ́unɛ́célɑɑ. Nɛ́ɛn ɑ́nɑ nɔ́ n hɛɛrɛ, li pisɛ rɛ nɔ́ɔkɛ́ yɛ kɔ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ ɑ́nɑ hɛɛrɛntɛnɛ. 15 Nɛ lɛ̃ nɔ́ nyísɛlɛ nɔ́ɔkɛ́ yɛ kɔ nɛ n wɑpɑɑnɛ yɑrɛ kɑm nɔ́ n wɑ mɛcɔ nnyɑ. 16 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ ukɛikɔ́ úu yɛ ukɛisɑɑ n fe. Utumɛ úkɑ úu yɛ uyɛɛ u n tũ n fe. 17 Nɔ nkpéni lɛ̃ nnɛ́í nyulɛ. Nɔ kpére likɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ, nɔ́ nkíŋniŋɛ yɛ̃. 18 Ái nɔ́nnɛ́nɛ́í kɑḿ nɛ mɑ́nɛ. Nɛ pɛ̃ kɑm n wɛ́ɛ nyulɛ. Amɑ́ li pisɛ rɛ lɛlɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃ likɛ́ wɑ. Lɛlɛɛ rɛ:

Tɔ́ nɛ uyɛ̃ tɔ́ɔ ricɑ́ripi risɛ-i ilukɛ n le yɛ nɛ nɛ́ pɑnsɛ. 19 Nɛ nkpéni nsímɛ́ mmú nɔ́ símisilɛ nkɛ́ kɛlenɛ kɑm. Nn píyei n kɑ, ɑni pɛɛ ŋmurɛi rɛ nɛ́ɛ ḿpɑ́ píyei uwee. 20 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ uyɛɛ unɛ́tumɛ ń yɔsí yɛ nɛ́ yɔsilɛ. Uyɛɛ kɔ nɛ́ ń yɔsí yɛ uyɛɛ nɛ́ n tummɛ yɔsilɛ.

Yeesu yɛ símisi rɛ Yutɑsi yɛ́ pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i u wɑ

(Mɑtiyee 26:20-25; Mɑriki 14:17-21; Luki 22:21-23)

21 Kɛ Yeesu uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, uripɔɔ ɑri cɑɑi uu rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ unyinɛ yɛ́ pinɛ́lɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i nɛ́ wɑ. 22 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ síyu-i pinyɑ́nɛinɛ lõ pin písɛinɛ rɛ úye kuú nɛ mɑ́nɛ? 23 Likumúŋɛ́ kpɛ-i, Yeesu pipirɛtiki kɛcɔpɛ usɛ kuú pɛɛ mɛyɑ̃́ ń lɑ un ukɛcɑ́ɑ́ finu. 24 Simɔɔ Piyɛɛ uu ukuwɛ́ɛ́-mɛ̃ pɑípɔ uu u pisɛ rɛ úye kuú nɛ mɑ́nɛ. 25 Kei kɛ uyɛ̃ uu pɛɛ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ finɛpɔ uu u pisɛ rɛ: Upíimɑ, úye kɑɑ́ nɛ mɑ́nɛ? 26 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Nɛ́ kɛkpɔ́nɔ́pi iyɛ́hɛ ritɑ. Uyɛ̃ kɑm kɛ ḿ pɑnɛ, uyɛɛ lo. Uu pɛɛ kɛkpɔ́nɔ́pi iyɛ́hɛ tɑ uu Simɔɔ Isikɑriyɔɔti uŋmɑ́nɛ Yutɑsi kɛ pɑ. 27 Kɛ Yutɑsi uu kɛkpɔ́nɔ́pi kɛ̃ lɛ̃ ń yɔsí, Setɑni uu u loni. Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A hɑ mɛkɛɛ lɛ̃ kɑɑ mɛwɑi m mɑ́ wɑ. 28 Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kɛlukɛ kɛ-i ń we kɛcɔpɛ úkɑ úu kõ yo nnyɑ kuu lɛ̃ u mɑ. 29 Yutɑsi yɛɛ pɛɛ pikuwóólɔɔ múílɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ kɛ pimɛyɑ̃ ɑpi musí rɛ Yeesu yɛ u pisɛlɛ rɛ ukɛ́ hɑ lɛ̃ kɑi ɑnyɑ̃́ kɛ́mɛɛ pi m pisɛ lɔ. Picɔ pɔ́ɔ músu rɛ nɛ́ɛ u u mɑɑ rɛ ukɛ́ linyinɛ kpísi ukɛ́ píwɛkɔɔ́ pɑ. 30 Yutɑsi uu kɛkpɔ́nɔ́pi kpísi uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ leepɔ. Likumúŋɛ́ kpɛ-i, lin kɛsinɛ wɑ.

Isé fɑlɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

31 Kɛ Yutɑsi uu piléepɔ ḿ mɑsí, Yeesu uu rɛ: Li nkpéni Usoi Kɛpipi ríyu wɑisɛ, ɑi kɔ kɛ̃ nnyɑ Uléécɑɑ pɔ̃́ kɔ ríyu wɑisɛ. 32 Lin uyɛ̃ nnyɑ Uléécɑɑ ríyu n wɑisɛ, Uléécɑɑ ricuruu yɛ́ kɔ uyɛ̃ ríyu wɑisɛ. Ái kɔ nɑ́ŋɑinɛ ukɛ́ nɛ lɛ̃ n wɑ. 33 Sinɛ́pipi, nkɑ́ripi kɑm kɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pitónɛ kpɑ́nɛ. Nɔ́ kɑm ɑni nɛ́ wɛ́ɛ́si. Yɑrɛ kɑm Pisuifi pimɑ́ɑ ḿ mɑsí rɛ: Áni yɛ́ fe nɔkɛ́ kei kɑm n sĩ́ hɑ, limɛcɔ kɑm kɔ nkpéni nɔ̃́ mɑɑnɛ. 34 Isé fɑlɛ kɑm nɔ́ pɑ́lɛ̃ tɛ: Ani n lɑkɑɑnɛ. Nɔ́ɔkɛ́ kɔ n lɑkɑɑnɛ yɑrɛ kɛ nɛ́ɛ nɔ́ ń lɑ mɛcɔ. 35 Nɔn n lɑkɑɑnɛ kɛ ḿpɑ́ úye uu yɛ́ yɛ̃́ tɛ nɔ pinɛ́pirɛtiki lɛ.

Yeesu yɛ símisi rɛ Piyɛɛ yɛ́ u kɛ́si rɛ úu u nyu

36 Simɔɔ Piyɛɛ uu pɛɛ u pisɛ rɛ: Yei kɑɑ sĩ́, Upíimɑ? Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Áɑ yɛ́ nkpɑ́ni fe pɔkɛ́ kei kɑm n sĩ́ hɑ, ɑmɑ́ pɔ́ kɑm ɑɑ kɛpirɛ nɛ́ tíkipɔ. 37 Kei kɛ Piyɛɛ uu kɔ u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑ́m yɛ́ fe kɛ́ nkpéni pɔ́ ritiki, Upíimɑ? Tɛ in nkpɔ yɛ mu, nɛ́ mpɔ́kpɔ kpu! 38 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: In tɛ nkpɔ yɛ mu, pɔ́ nnɛ́kpɔ kpu, nɛ́ɛ yo? Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ pɔ́ símisi rɛ icɑ̃́ ikɛ́ kɛlenɛ n kooi, pɔ́ kɛ́si mɛtɑɑni rɛ ɑ́ɑ nɛ́ nyu.

14

Yeesu yɛɛ ncée kɑpi yɛ nɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ-i ń hɑ

1 Yeesu uu kɔ upipirɛtiki pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Nɔ́rinɛ́pɔ́ɔ ɑ́ri kɑpɛ n cɑɑilɛ̃. Ani Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ ɑni kɔ nɛ̃́ nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 2 Sitónɛ yɛ Unɛ́sɑ́ɑ kɛyɔ-i kulúi welɛ. Nɛ sinlɛ kɛ́ hɑ kɛtónɛ nɔ́ nyɔ́ɔnsɛ. Insɑ́ pɛɛ lɛ̃, ɑ́m yɛ́ pɛɛ nɔ́ símisi rɛ nɛ sinlɛ kɛ́ hɑ kɛtónɛ nɔ́ nyɔ́ɔnsɛ. 3 Nɛn n hɑ kɛtónɛ pinyɔ́ɔnsɛ nɔ́ m mɑsí, nɛ pɛɛrilɛ kɛ́ nɔ́ kpísi kɛ́ nɛ ripɛ́nɛ, nɔ́ɔkɛ́ kɔ nɛ kei kɑm ń we n we nnyɑ. 4 Nɔ kɔ kei kɑm n sĩ́ ncee nyulɛ. 5 Tomɑɑ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, ɑ́ri nyu kei kɑɑ n sĩ́, íye kɑri yɛ́ wɑ tɔkɛ́ nɛ lincee n nyu? 6 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Nɛ́ɛ ncée, nɛ́ɛ nsímɛ́sei, nɛ́ɛ nfɑ́ɑ. Úkɑ úu we yɛɛ yɛ́ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ-i ń hɑ kɑ́i nɛ̃́ kuú nɛ ritiki. 7 Nɔn pɛɛ nɛ́ n nyu, nɔ́ pɛɛ kɔ Unɛ́sɑ́ɑ n nyu. Kɑí nɛ nɛni n kpísi, nɔ u nyulɛ ɑni kɔ u yɛnu.

8 Filipu pɔ́ɔ pɛɛ rɛ: Upíimɑ, pɔ kpére Sɑ́ɑ rɔ́ nyísɛ, lɛɛ nɛ rɔ́ piyɛ. 9 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Filipu, hɑ́i ɑ́i nɛni-mɛ kɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑrí we, ɑ́ɑ kɔ pɛɛ nɛ́ nyuu? Nkó yɛɛ nɛ́ n yɛ̃́ yɛ Unɛ́sɑ́ɑ yɛnlɛ. Íye kɑi wɑ kɑɑ pɛɛ́ nɛ mɑɑ rɛ kɛ́ Sɑ́ɑ nɔ́ nyísɛ? 10 Áɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ tɔ́ nɛ Unɛ́sɑ́ɑ yɛ pɛ́nɛlɛnlɛ, nɛn ukɛmɛɛ we uyɛ̃ un kɔ kɛnɛ́mɛɛ we nɛ́ɛ yo? Nsímɛ́ mmú kɑm nní kɔ n símisi ńn kɛnɛ́mɛɛ léeri. Amɑ́ Sɑ́ɑ yɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń we yɛɛ umɛwɑi wɑi. 11 Ani nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ nɛ Unɛ́sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ welɛ, Unɛ́sɑ́ɑ pɔ́ɔn kɔ kɛnɛ́mɛɛ we. Ḿpɑ́ nɔnsɑ́ nɛ lɛ̃ kɛfɑ n tɛnɛnɛ, ɑni nɛ lɛ̃ kɑm n wɑi nnyɑ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛ. 12 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ nkó yɛɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ n tɛnɛ pɔ̃́ nɛ́ kɔ mɛnɛ́wɑi mɛcɔ wɑ. Ticuruu u yɛ́ mɛnɛ́kɔ́ mɛtɔ́ŋɛ́-tɔŋɛ́ wɑ rɛ Unɛ́sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ kɑm tɔ́su nnyɑ. 13 Lɛ̃ nnɛ́í kɑni yɛ́ nɛ rinɛ́nyíri m pisɛ, nɛ li wɑinɛ Sɑ́ɑ ukɛ́ nɛ Kɛpipi nnyɑ ríyu yɛ̃. 14 Nɔn yɛ yo mpuri nɛ rinɛ́nyíri m pisɛ, nɛ́ nɔ́ li pɑ.

Tinɔ́ɔ mɛyekei rɛ Uléécɑɑ yɛ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ pɑmɛ

15 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔn nɛ́ n lɑ, nɔ́ yɛ inɛ́sé ritiki. 16 Nɛ̃́ nɛ́ pɛɛ Sɑ́ɑ we rɛ ukɛ́ Ucomɛ nɔ́ pɑ ukɛ́ mɛsɛ́rɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n we. 17 Uyɛɛ nní nsímɛ́sei Nfɑɑsɔnɛ. Kɛtẽ nkɛ́ pisoi ɑ́pi yɛ́ fe pikɛ́ n yɔsí. Ápi n nyɑ́ni, ɑ́pi kɔ n nyu. Amɑ́ nɔ̃́ nɛ n nyulɛ rɛ n nɔ́kɛnɛ́kúrí we. Nɔ́ nɛ mmɛ̃ nɛ́ ripɛ́nɛ nń nɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n we nnyɑ. 18 Ám nɔ́mɛnɛ́círɛ yɑ́nɛ yɑrɛ sikúmɑmpipi. Nɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pɛɛrilɛ. 19 Li tisɛ nkɑ́ripi, kɛtẽ nkɛ́ pisoi ɑ́pi yɛ́ pɛɛ piyɛ́nɛ nɛ́ rikpɑ́. Amɑ́ nɔ̃́ nɛ́ nɛ́ yɛ̃́ tɛ nɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ nnyɑ. Nɔ̃́ nɛ kɔ sɔ́ntilɛ nɔkɛ́ nfɑ́ɑ m mɑ́ nnyɑ. 20 Likɛyɑɑ kɛ̃ kɑni yɛ́ céri rɛ tɔ́ nɛ Unɛ́sɑ́ɑ yɛ pɛ́nɛlɛnlɛ, nɛn ukɛmɛɛ we, nɔ́ɔn kɛnɛ́mɛɛ we, nɛ́ɛn kɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ we.

21 Nkó yɛɛ inɛ́sé ḿ múílɛ̃ un i tikilɛ̃ yɛɛ nɛ́ lɑ. Unɛ́sɑ́ɑ yɛ́ kɔ uyɛɛ nɛ́ n lɑ n lɑ. Nɛ̃́ nɛ́ kɔ u n lɑ ɑm kɔ mɛnɛ́círɛ u nyísɛ. 22 Yuuti, ɑ́i Yutɑsi Isikɑriyɔɔti, uu u mɑɑ rɛ: Upíimɑ, íye kɑɑ yɛ́ mɛpɔ́círɛ rɔ́ nyísɛ ɑ́ɑ yɛ́ pɛɛ kɛtẽ nkɛ́ pisoi mɛpɔ́círɛ nyísɛ? 23 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Úye un nɛ́ n lɑ, u yɛ́ nnɛ́símɛ́ rimúlú. Unɛ́sɑ́ɑ yɛ́ u n lɑ. Tɔ́ nɛ Unɛ́sɑ́ɑ ɑri ukɛkúrí sĩ́, ɑrí hɑ ukɛmɛɛ́ n we. 24 Nkó yɛɛ úu nɛ́ ń lɑ úu yɛ nnɛ́símɛ́ rimúlú. Nsímɛ́ mmú kɑm nní nɔ́ n símisi ńn kɔ pɛɛ kɛnɛ́mɛɛ léeri, ɑmɑ́ Sɑ́ɑ yɛɛ nɛ́ n tummɛ kɛ́mɛɛ le. 25 Kumúŋɛ́ nkú-i kɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑri nkpéni nní ń we kɛ́mɛɛ kɑm lɛ̃ nɔ́ símisi. 26 Nɔ́unɛ́comɛ yɛɛ nní Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ uú nɛ rinɛ́nyíri m pɑ́mɛnɛ. Mmɛ mɛɛ ḿpɑ́ yo nɔ́ céésinɛ nn kɔ lɛ̃ nnɛ́í kɑm nɔ́ n símisi nɔ́ léisɛ. 27 Nɛ nkpéni nkíŋniŋɛ nɛ nɔ́ riyɑ́. Nnɛ́kíŋniŋɛ kɑm nɔ́ n hɛ. Ái sisoipipi mɛhɛɛ mɛcɔ kɑm nɔ́ hɛ. Nɔ́rinɛ́pɔ́ɔ ɑ́ri kɑpɛ cɑɑi, iwɑmɛ íi kɑpɛ kɔ nɔ́ n we. 28 Yɑrɛ kɑm nɔ́ ḿ mɑɑ rɛ: Nɛ́ nɔ́ riyɑ́ ɑḿ hɑ kɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pɛɛri. Nɔn nɛ́ n lɑ, kɑm nní Unɛ́sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ n sĩ́, li yɛ́ pɛɛ nɔ́ n lɑ́ɑ́rúlɛ rɛ nɛ ukɛmɛɛ sĩ́ nnyɑ. Unɛ́sɑ́ɑ yɛ nɛ́ felɛ. 29 Nɛ nsímɛ́ mmú nnɛ́í nɔ́ símisilɛ nkɛ́ kɛlenɛ kɑm tɛ nn píyei n kɑ, nɔkɛ́ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ. 30 Ám nkpéni nɛ mɛyɑ̃́ pisímɛ́ nɔ́ kpɑ́nɛ. Kɛtẽ nkɛ́ uyɔɔpi yɛ wemɛlɛ. Úu ńnɑŋɛ ńkɑ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ mɑ́. 31 Amɑ́ kɛtẽ nkɛ́ pisoi pikɛ́ nɛ n céri rɛ nɛ Sɑ́ɑ lɑlɛ nnyɑ kɑm yɛ lɛ̃ kuu yɛ nɛ́ ḿ mɑ wɑ. Ani nté yisi tɔkɛ́ ncée kpísi.

15

Yeesu yɛɛ fiinyi kuléé

1 Yeesu uu pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɛ̃́ nɛ fiinyi kuléé riyíkí lɛ, Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kuute. 2 U yɛ ḿpɑ́ nlésɛ ń-ye mɛɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n tórɑɑlɛ̃ ńn yɛ pɛɛ mɑ́ri rikélɛ uu kɔ iyɛɛ m mɑ́ru hɛ́ru, ii pɛɛ mɛyɑ̃́ pimɑ́rɛ kpɑ́. 3 Icélɑɑ nnyí kɑm nní nɔ́ ḿ pɑ yɛ pihɛ́rɛ́ nɔ́ mɑsilɛ ɑni pɛɛ nkpɑ́ni cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. 4 Tɔkɛ́ m pɛ́nɛlɛ̃ nɔn kɛnɛ́mɛɛ we yɑrɛ kɛ nɛ́ɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń we mɛcɔ. Nlésɛ nnsɑ́ nɛ kuléé n torɑɑlɛ̃, ńn yɛ fe nkɛ́ mmɛcirɛ n we nń nɛ ɑpipi mɑru. Limɛcɔ kɛ nɔ̃́ ɑ́ni yɛ́ fe nɔkɛ́ linyinɛ yoriyɛ nɔnsɑ́ nɛ nɛ́ m pɛ́nɛlɛ̃. 5 Nɛ́ɛ kuléé riyíkí, nɔ́ɔ ilésɛ. Nkó yɛɛ nɛ nɛ́ m pɛ́nɛlɛ̃ un nɛ we yɑrɛ kɛ nɛ́ɛ ukɛmɛɛ ń we mɛcɔ yɛɛ yɛ linyinɛ yoriyɛ. Insɑ́ nɛ̃́, ɑ́ni yɛ́ fe nɔkɛ́ ɑpipi torɛsi. 6 Úye unsɑ́ nɛ nɛ́ m pɛ́nɛlɛ̃ ukɛ́ nɛ n we, pi yɛ kɛtɑhɑi-mɛmpɔ u fómpɔlɛ yɑrɛ nlésɛ, uu kóósi ɑpi pɛɛ ilésɛ kóimɑ iyɛ̃ cɑ́pinɛ ɑpi nnɑ sɛ́ ií torɛ. 7 Nɔn nɛ nɛ́ m pɛ́nɛlɛ̃ nɔn nɛ kɛnɛ́mɛɛ n we, nnɛ́símɛ́ nn kɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n we, ɑni yɛ lɛ̃ kɑni ń lɑ pisɛ, pi yɛ́ nɔ́ li pɑ. 8 Nɔn ɑpipi mɛyɑ̃́ n torɛsi, nɔ lɛ̃ nyísɛlɛ rɛ nɔ pinɛ́pirɛtiki lɛ. Unɛ́sɑ́ɑ uu pɛɛ ríyu yɛnu. 9 Nɛ nɔ́ lɑlɛ yɑrɛ kɛ Sɑ́ɑ uu nɛ́ ń lɑ mɛcɔ. Ani ńlɑ mmɛ̃ kɛ́mɛɛ n we. 10 Nɔn inɛ́sé m múílɛ̃, nnɛ́lɑ kɛ́mɛɛ kɑni lɛ̃ we yɑrɛ kɑm Unɛ́sɑ́ɑ isé rimmúlú ɑm pɛɛ unlɑ kɛ́mɛɛ n we mɛcɔ.

11 Nɛ lɛ̃ nɔ́ símisilɛ nɔkɛ́ nɛ mɛnɛ́cɔ mpɔ́ɔnɑrɛ m mɑ́, nɔ́nnɛ́pɔ́ɔnɑrɛ nkɛ́ kɔ n we nɛ nkɛtɔ-pɔ nnyɑ. 12 Isé iyɛ̃ kɑm nɔ́ ḿ pɑ́lɛ̃ yɛɛ rɛ: Ani n lɑkɑɑnɛ yɑrɛ kɑm nɔ́ ń lɑ mɛcɔ. 13 Lɛlɛɛ n fe kɛ usoi uu yɛ nɛ n nyísɛ rɛ u ńlɑ píimɑ mɑ́lɛ yɛɛ rɛ: Usoi ukɛ́ unfɑɑ cirɛ kpísi ukɛ́ upisɑnɛ riyu kɛcɑ́ɑ́ hɛ. 14 Nɔn yɛ lɛ̃ kɑm nɔ́ m pisɛ n wɑ, nɔ pinɛ́sɑ́nɛ lɛ. 15 Ám nkpéni piséi nɔ́ kpɑ́nɛ rɛ pikɛikɔ́. Ukɛikɔ́ úu yɛ n nyu lɛ̃ kɛ ukɛisɑɑ uu n wɑi. Lɛ̃ nnɛ́í kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu nɛ́ n nyísɛ kɑm nɔ́ céesi. Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ sée rɛ pinɛ́sɑ́nɛ. 16 Ái nɔ́ɔ nɛ́ wɛ́ɛ, nɛ́ɛ nɔ́ wɛ́ɛ ɑm nɔ́ tum tɛ ɑni n ŋme ɑni hɑ pikɛi wɑ likɛ́ yóriyɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, Unɛ́sɑ́ɑ yɛ́ pɛɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑni yɛ́ nɛ rinɛ́nyíri u m pisɛ nɔ́ pɑ. 17 Lɛ̃ nnyɑ, lɛ̃ kɑm nɔ́ m pisɛ yɛɛ rɛ ɑni n lɑkɑɑnɛ.

Kɛtẽ nkɛ́ pikɔ́ yɛ Yeesu nɛ upipirɛtiki ipuri yulu

18 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Kɛtẽ nkɛ́ pikɔ́ pin nɔ́inɛ́puri n yulu, ɑni ceri rɛ inɛ́puri kɑpi mɛfoí yɛ̀ kɛlenɛ. 19 Nɔn pɛɛ kɛtẽ nkɛ́ pikɔ́, pi yɛ́ pɛɛ nɔ́inɛ́puri n lɑ rɛ nɔ pipikɔ́ nnyɑ. Amɑ́ kɑ́ni nní kɛtẽ nkɛ́ pikɔ́, ɑm kɔ nɔ́ wɛ́ɛ, nɔ́ nɛ pɛ̃ ɑ́ni pɛɛ líkɑ pɛ́nɛlɛ̃ nnyɑ, ɑ́pi pɛɛ nɔ́inɛ́puri lɑ. 20 Ani rinɔ́ɔ tɛ̃ kɑm nɔ́ ḿ mɑ léisɛ rɛ: “Ukɛikɔ́ úu yɛ ukɛisɑɑ n fe. Pin nɛ́ n wéékusɛlɛ̃, ɑni n nyu rɛ pi kɔ nɔ̃́ wéékusɛnɛ, pin yɛ nnɛ́símɛ́ rimmúlú, pi yɛ́ kɔ nɔ̃́ nkɔ́ rimúlú.” 21 Amɑ́ nɛ̃́ nnyɑ kɑpi lɛ̃ nnɛ́í nɔ́ wɑinɛ, kɑ́pi nní uyɛɛ nɛ́ n tummɛ n nyu nnyɑ. 22 Nɛnsɑ́ pɛɛ́ n kɑ, nɛnsɑ́ pɛɛ kɔ pi n símisi, ɑ́pi yɛ́ pɛɛ ɑkópɛ m mɑ́. Ápi nkpéni ńkɑ mɑ́ pikɛ́ nɛ piɑkópɛ yɑrii. 23 Nkó yɛɛ inɛ́puri n yúlu yɛ kɔ Unɛ́sɑ́ɑ ipuri yululɛ. 24 Nɛnsɑ́ pɛɛ pikɛcɔpɛ mɛwɑi n wɑpisi kɛ úkɑ mpuri úu n wɑilɛ̃, ɑ́pi yɛ́ pɛɛ ɑkópɛ m mɑ́. Amɑ́ pi nkpéni mɛ yɛnlɛ ɑpi kɔ pɛɛ tɔ́ nɛ Unɛ́sɑ́ɑ ipuri yulu. 25 Lɛlɛɛ piisé kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ likɛ́ nɛ n wɑ nnyɑ kɑi lɛ̃ wɑi. Lɛlɛɛ rɛ:

Mɛ́woo kɑpi inɛ́puri yulu.

26 Ucomɛ yɛɛ n sɔ́nti yɛɛ nní nsímɛ́sei Nfɑɑsɔnɛ kɑḿ nɛ Sɑ́ɑ rinyiri nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n tumtinɛ. Sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ kuu léeri ukɛ́ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ. 27 Nɔ̃́ nɛ́ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ rɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ tɔ́ɔ hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ we nnyɑ.

16

1 Nɛ lɛ̃ nɔ́ símisilɛ rɛ ɑ́ni kɑpɛ nɛ Uléécɑɑ ncee kɛ́mɛɛ ń loó nnyɑ. 2 Pi yɛ́ kɑm ɑpi ɑyómɛyɑ́hɑɑlee kɛ́mɛɛ nɔ́ lɑ́kɑsɛ. Ticuruu li kumúŋɛ́ kunyinɛ-i sɔ́nti kɛ usoi uu yɛ́ un nɔ́ n kpu, uú m músu rɛ Uléécɑɑ kuu lɛ̃ inyɔ́ɔnsɛ wɑi. 3 Kɑ́pi píkɑi Unɛ́sɑ́ɑ nɛ́ɛ nɛ̃́ n nyu nnyɑ kɑpi lɛ̃ wɑinɛ. 4 Nɛ lɛ̃ nɔ́ símisilɛ rɛ lin n kɑ lin lɛ̃ n wɑi, nɔkɛ́ nɛ n léisɛ rɛ nɛ nɔ́ símisi nnyɑ. Tɔ́ nɛ nnɔ̃́ tɔ́ɔ pɛɛ́ we nnyɑ kɑ́m hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ nɔ́ símisi.

Nfɑ́ɑsɔnɛ pikɛi

5 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Uyɛɛ nɛ́ n tummɛ kɛ́mɛɛ kɑm nkpéni nní tɔ́su, nɔ́ úkɑ úu kɔ nɛ́ pisɛnɛ rɛ: Mɛ́ye kɑɑ sĩ́? 6 Kɑm lɛ̃ nɔ́ n símisi nnyɑ kɛ nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ ɑɑ lɛ̃ mɛyɑ̃́ cɑɑi. 7 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, nɛ́ nsímɛ́sei nɔ́ símisi: Nɛn n tɔ́mpɔ, li yɛ́ nɔ́ rilɑɑ ɑi tɔ́su. Li we rɛ nɛnsɑ́ n tɔ́mpɔ, ucomɛ úu pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ sɔ́nti. Amɑ́ nɛn n tɔ́mpɔ, nɛ́ nɔ́ u tummɛ. 8 Un píyei n kɑ, u yɛ́ kɛtẽ nkɛ́ pisoi ɑkópɛ pi nyísɛ. U yɛ́ kɔ lɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ ɑsei nɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ nɛ usoi n túhɑɑnɛ pi símisi. 9 Piɑkópɛ yɛ nnyɛ́ rɛ ɑ́pi nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛlɛ̃. 10 Asei nyɛɛ rɛ Unɛ́sɑ́ɑ-i kɑm sĩ́, ɑ́ni kɔ piyɛ́nɛ nɛ́ kpɑ́nɛ. 11 U yɛ́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ nɛ usoi n túhɑɑnɛ pi símisi. Lɛlɛɛ rɛ u nɛ kɛtẽ nkɛ́ uyɔɔpi pitúhɑɑnɛ mɑsilɛ.

12 Nɛ nsímɛ́ mɛyɑ̃́ mɑ́lɛ kɛ́ nɔ́ símisi. Amɑ́ nkɛmɛɛ pikomɛ yɛ́ nkpéni nɛ nɔ́ pɔlɛsi. 13 Nsímɛ́sei Nfɑɑsɔnɛ mmɛ̃ nn píyei n kɑ, n yɛ́ tíyɛsɛ ɑni nsímɛ́sei nnɛ́í kóm. Ái nnnɑŋɛ cirɛ knn nɛ símisinɛ, ɑmɑ́ lɛ̃ nnɛ́í knn n kṍ knn nɔ́ símisinɛ, nn kɔ lɛlɛɛ mɑsí kɛpirɛ n wɑinɛ nɔ́ símisi. 14 N sɔ́ntilɛ nkɛ́ ríyu nɛ́ wɑisɛ. Li we rɛ mmɛ̃ kɑm n símisi knn sɔ́nti nkɛ́ nɔ́ ritɛ́ŋ́sɛ. 15 Lɛ̃ nnɛ́í kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu m mɑ́ yɛ linɛ́kɔ́ lɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ mɑɑ rɛ mmɛ̃ kɑm n símisi kɛ nsímɛ́sei Nfɑɑsɔnɛ mmɛ̃ nn sɔ́nti nkɛ́ nɔ́ ritɛ́ŋ́sɛ.

Mpɔ́ɔcɑɑi yɛ́ kɑm nn pɑnsɛ mpɔ́ɔnɑrɛ

16 Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Li tisɛ nkɑ́ripi, ɑ́ni yɛ́ kɔ piyɛ́nɛ nɛ́ rikpɑ́, ɑi kɔ nkɑ́ripi kpɑ́sɛ, ɑni kɔ piyɛ́nɛ nɛ́ kpɑ́. 17 Kei kɛ upipirɛtiki kɛcɔpɛ pinyinɛ ɑpi pɛɛ pipísɛinɛ lõ tɛ: Nsímɛ́ mmú kuu nní ń símisi ɑsei rɛ íye? U rɛ: Li tisɛ nkɑ́ripi, ɑ́ni yɛ́ kɔ piyɛ́nɛ nɛ́ rikpɑ́, ɑi kɔ nkɑ́ripi kpɑ́sɛ, ɑni kɔ pɛɛ piyɛ́nɛ nɛ́ kpɑ́. Li we rɛ Unɛ́sɑ́ɑ-i kɑm sĩ́. 18 Lɛ̃ kuu nní ḿ mɑɑ rɛ “li tisɛ nkɑ́ripi” ɑsei rɛ íye? Ári nyu lɛ̃ kuu n símisi. 19 Yeesu un nyu rɛ pi lɑlɛ pikɛ́ nsímɛ́ u pisɛ, uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɔ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ písɛinɛ rɛ nɛ mɑɑ rɛ “li tisɛ nkɑ́ripi, ɑ́ni yɛ́ kɔ piyɛ́nɛ nɛ́ rikpɑ́, ɑi kɔ nkɑ́ripi kpɑ́sɛ, ɑni kɔ pɛɛ piyɛ́nɛ nɛ́ kpɑ́, nɛ́ɛ yo?” 20 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ nɔ́ kɑm ɑni yɛ téni nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ ɑɑ kɔ cɑɑi, ɑmɑ́ kɛtẽ nkɛ́ pikɔ́ pin nkíŋniŋɛ kɛ́mɛɛ we. Nɔ́ kɑm ɑni mpɔ́ɔcɑɑi kɛ́mɛɛ n we, ɑmɑ́ nɔ́nnɛ́pɔ́ɔcɑɑi yɛ́ kɑm nn pɑnsɛ mpɔ́ɔnɑrɛ. 21 Unɔ́si yɛ̀ɛ̀ un kɛ́mɑrɛ-i n we, uripɔɔ yɛ̀ɛ̀ n cɑɑilɛnlɛ rɛ ituŋɛ yɛ tu rɛ ukɛ́ íwɛ píimɑ li nnyɑ. Amɑ́ un pimɑ́rɛ m mɑsí, uu uiwɛ pɑlɛi. Li yɛ u n lɑ́ɑ́rúlɛ rɛ u kɛwɑ̃́ mɑri nnyɑ. 22 Limɛcɔ kɛ nɔ̃́ ɑpɔɔ ɑɑ kɔ nkpéni cɑɑilɛ̃. Amɑ́ nɛ sɔ́nti kɛ́ kɔ piyɛ́nɛ nɔ́ rikpɑ́, nɔ́ɑnɛ́kíŋ ɑkɛ́ pɛɛ níŋɛsi, úkɑ úu yɛ́ kɔ fe ukɛ́ mpɔ́ɔnɑrɛ mmɛ̃ nɔ́ lesɛ.

23 Áni likɛyɑɑ kɛ̃ ńkɑ pipisɛ kɔ nɛ́ kpɑ́nɛ. Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ nɔ́ símisi rɛ Sɑ́ɑ yɛ́ lɛ̃ nnɛ́í kɑni yɛ́ rinɛ́nyíri nɛ u n we nɔ́ pɑ. 24 Hɑ́i nɛ nɛni-mɛ ɑ́ni kɑhɑnɛ rinɛ́nyíri nɛ linyinɛ n we. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni yɛ we ukɛ́ nɔ́ hɛ nɔ́nnɛ́pɔ́ɔnɑrɛ nkɛ́ n we nɛ nkɛtɔ-pɔ.

Yeesu yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ nnɛ́í feriyɛ

25 Yeesu uu kɔ upipirɛtiki pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Sinyɑ́rũ kɑḿ nɛ nsímɛ́ nnɛ́í nɔ́ símisi. Kumúŋɛ́ kunyinɛ yɛ́ kɑm ɑ́m yɛ́ pɛɛ lɛ̃ nɔ́ n símisi, ɑmɑ́ ɑm yɛ pɛɛ Sɑ́ɑ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ nɔ́ símisi kpɑ̃́ii. 26 Nɔ́ hɑ likɛyɑɑ kɛ̃ tinɛ́nyíri nɛ linyinɛ Sɑ́ɑ we. Ám mɑɑ rɛ nɛ́ nɔ̃́ nnyɑ u risuúlusɛ. 27 Kɑni nɛ́ ń lɑ nnyɑ, Sɑ́ɑ ricuruu yɛ kɔ nɔ̃́ lɑlɛ, ɑni kɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kɑm léeri nnyɑ. 28 Sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ kɑm léeri kɑḿ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑ. Nɛ nkpéni lɛ̃ kɛtẽ nté yisilɛ kɛ́ Sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ pɛlɛ. 29 Kei kɛ upipirɛtiki ɑpi pɛɛ u mɑɑ rɛ: Pɔ nkpéni rɔ́ símisilɛ lin kpɑ̃́iilɛ̃, ɑ́ɑ nkpéni nɛ sinyɑ́rũ tɔ́ símisi. 30 Tɔ nkpéni cérilɛ rɛ pɔ ḿpɑ́ yo nyulɛ, ɑ́i nkpɑ́ni we pikɛ́ nnyinɛ pɔ́ pisɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑrí nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kɑɑ léeri. 31 Yeesu uu pi pɛsɛ rɛ: Nɔ nkpéni nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ, nɛ́ɛ yo? 32 Kumúŋɛ́ kunyinɛ yɛ́ kɑm, ticuruu ku pikɑ́mɛ mɑsilɛ, kɑni yɛ́ mɛkɔ́ mɛkɔ́ rinkpíi ɑni mɛnɛ́círɛ yɑ́. Amɑ́ ɑ́m mɛnɛ́círɛ we, Sɑ́ɑ yɛ kɛnɛ́kúrí welɛ. 33 Nɛ lɛ̃ nnɛ́í nɔ́ símisilɛ rɛ ɑni nɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ nkíŋniŋɛ-i n we nnyɑ. Nɔ sɔ́ntilɛ nɔkɛ́ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ íwɛ píimɑ nɛ m pɑnsɛntɛ, ɑmɑ́ ɑni n kɑhɑri, nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ nnɛ́í piferiyɛ mɑsilɛ.

17

Yeesu yɛ upipirɛtiki kɛcɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑsi

1 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pisímɛ́ ḿ mɑsí, uu pɛɛ kɛléécɑɑ-mɛ̃ weríí uu rɛ: Ituŋɛ yɛ tulɛ, Sɑ́ɑ. A Kɛpɔ́pipi ríyu wɑisɛ, kɛ̃ kɛkɛ́ kɔ pɔ̃́ tíyu wɑisɛ. 2 Pɔ sisoipipi nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ kɛ hɛlɛ rɛ kɛkɛ́ pɛ̃ nnɛ́í kɑɑ kɛɑnipɛ-i n wɑ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ hɛ. 3 Nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ mɛɛ pikɛ́ pɔ́ céri rɛ mɛpɔ́círɛ pɔ́ɔ Uléécɑɑ sei, pikɛ́ kɔ Yeesu Kirisi kɑɑ n tummɛ ceri. 4 Nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ríyu pɔ́ wɑisɛlɛ ɑm kɔ pikɛi kɑɑ nɛ́ ń forii wɑi. 5 Lɛ̃ nnyɑ Sɑ́ɑ, ɑ nkpéni kɛpɔ́yu-i ríyu tɛ̃ kɑḿ pɛɛ kɛpɔ́mɛɛ m mɑ́ ɑɑ kɛlenɛ kɛtẽ nkɛ́ wɑi nɛ́ wɑisɛ. 6 Nɛ tíyɛsɛlɛ pisoi pɛ̃ kɑɑ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ n lésɛ ɑɑ ɑnɛ́nípɛ-i wɑi ɑpi pɔ́ céru. Pɔ́ɔ pɛɛ pi te, ɑɑ pi kpísi ɑɑ ɑnɛ́nípɛ-i wɑi pin mpɔ́símɛ́ múílɛ̃. 7 Pi nkpéni cérilɛ rɛ kɛpɔ́mɛɛ kɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑɑ nɛ́ ḿ pɑ ɑi léeri. 8 Nsímɛ́ mmɛ̃ kɑɑ nɛ́ ḿ pɑ kɑm pi símisi ɑpi ŋmurɛi ɑpi kɔ mɛyíkíyiki céru rɛ kɛpɔ́mɛɛ́ kɑm léeri, ɑpi kɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ pɔ́ɔ nɛ́ tummɛ.

9 Pɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɑm pɔ́ yɑ́ɑ́si. Ái kɛtẽ nkɛ́ pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑm yɑ́ɑ́si, ɑmɑ́ pɛ̃ kɑɑ ɑnɛ́nípɛ-i n wɑ kɛcɑ́ɑ́ kɑm pɔ́ yɑ́ɑ́si rɛ pɔ́ɔ pɛ̃ te nnyɑ. 10 Pɔ́ɔ lɛ̃ nnɛ́í kɑm m mɑ́ te. Nɛ́ɛ kɔ lɛ̃ nnɛ́í kɛ pɔ́ɔ m mɑ́ te. Lɛlɛɛ kɔ nyísɛlɛ̃ tɛ pɔ pikɛmɛɛ ríyu nɛ́ wɑisɛlɛ. 11 Ám kɔ nkpéni kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ we, ɑmɑ́ pɛ̃ nɛ kɔ nɛ kɛkɛcɑ́ɑ́ welɛ. Kɛpɔ́mɛɛ́ kɛ nɛ́ɛ tɔ́su. Sɑ́ɑ Uléécɑɑ, Uléécɑɑ yɛɛ úu ɑkópɛ m mɑ́, ɑ pi rimúlú pikɛ́ rinɔ́ɔ risɛ m mɑ́ yɑrɛ kɛ tɔ́ nɛ mpɔ̃́ ɑri m mɑ́ mɛcɔ. 12 Kɛ tɔ́ nɛ pɛ̃ ɑrí pɛɛ ń we, tipɔ́nyíri kɑḿ pɛɛ́ nɛ pɛ̃ kɑɑ nɛ́ rimmúísɛ kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃. Nɛ pɛɛ pikɛcɑ́ɑ́ ripɑilɛ ńsɔnɛ, piukɑ úu pɔ, insɑ́ uyɛ̃ kɑi n wɑimɛ rɛ ukɛ́ pɔ yɑrɛ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ mɛcirɛ. 13 Ncée-i kɑm nní lɛ̃ we nɛn kɛpɔ́mɛɛ tɔ́su. Kumúŋɛ́ nkú-i kɑm nní kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń we kɛlenɛ nnyɑ kɑm lɛ̃ pi símisi rɛ mpɔ́ɔnɑrɛ kɑm m mɑ́ nkɛ́ pi wɑ nɛ nkɛtɔ-pɔ. 14 Nɛ̃́ nɛ mpɔ́símɛ́ pi céesilɛ kɛtẽ nté pikɔ́ ɑpi piipuri yulu rɛ ɑ́pi kɛtẽ nté pikɔ́, yɑrɛ kɛ nɛ̃́ ɑ́m kɔ kɛtẽ nté ukɔ́ nnyɑ. 15 Ám pɔ́ welu rɛ ɑ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ pi yukusɛ, ɑmɑ́ nɛ pɔ́ welu rɛ ɑ pikɛcɑ́ɑ́ ripɑí ukpɑ́ɑ́ree Setɑni úu kɑpɛ pi ricɑ. 16 Ápi kɛtẽ nté pikɔ́, yɑrɛ kɛ nɛ̃́ ɑ́m kɔ kɛtẽ nté ukɔ́ mɛcɔ. 17 A nsímɛ́sei kpísi ɑɑ́ nɛ pi pɑnsɛsɛ pipɔ́kɔ́ nɛ kɛ́tɔ-pɔ. Mpɔ́símɛ́ mɛɛ ɑsei. 18 Yɑrɛ kɑɑ kɛtẽ nté pisoi kɛ́mɛɛ nɛ́ n tũ mɛcɔ kɛ nɛ́ɛ kɔ kɛtẽ nté pisoi kɛ́mɛɛ pi tũ. 19 Nɛ pɛ̃ nnyɑ mɛnɛ́círɛ kpísilɛ ɑm pɔ́ pɑ rɛ nsímɛ́sei nkɛ́ tíyɛsɛ pɛ̃ pɔ́ɔkɛ́ kɔ pimɛcirɛ kpísi pikɛ́ pɑnsɛsɛ pipɔ́kɔ́.

20 Ái kɔ pɛ̃ ŋmɑnɛ nnyɑ kɑm pɔ́ welu, ɑmɑ́ pɛ̃ kɑpi n sɔ́nti pikɛ́ nsímɛ́ rin-yóó pikɛ́ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛ nnyɑ kɑm pɔ́ welu. 21 Nɛ pɔ́ welu rɛ ɑ tíyɛsɛ pikɛ́ rinɔ́ɔ risɛ wɑ. Yɑrɛ kɛ pɔ̃́ Sɑ́ɑ, ɑɑ kɛnɛ́mɛɛ ń we nɛ́ɛn kɔ kɛpɔ́mɛɛ we, pɛ̃ pikɛ́ kɔ m pɛ́nɛlɛ̃ pin nɛ kɛrɔ́mɛɛ́ we kɛtẽ nté pikɔ́ pikɛ́ nɛ n céri rɛ pɔ́ɔ nɛ́ tummɛ nnyɑ. 22 Mɛyɔ́ɔpi mɛ̃ kɑɑ nɛ́ ń hɛ kɑm pi hɛ pikɛ́ nɛ rinɔ́ɔ risɛ m mɑ́ yɑrɛ kɛ tɔ́ nɛ mpɔ̃́ ɑri m mɑ́ mɛcɔ. 23 Nɛ nɛ pi pɛ́nɛlɛnlɛ nɛn nɛ pikɛmɛɛ́ we, pɔ́ɔn kɔ nɛ nɛ̃́ pɛ́nɛlɛ̃ pɔn nɛ kɛnɛ́mɛɛ́ we. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ́ kɑpi yɛ́ fe ɑpi rinɔ́ɔ risɛ m mɑ́ nɛ kɛ́tɔ-pɔ, kɛtẽ nté pisoi ɑpi kɔ nɛ ceru rɛ pɔ́ɔ nɛ́ tummɛ, pɔn kɔ pi lɑ yɑrɛ kɑɑ nɛ́ ń lɑ mɛcɔ. 24 Sɑ́ɑ, nɛ lɑ rɛ pɛ̃ kɑɑ nɛ́ rimmúísɛ pikɛ́ hɑ kei kɑm ń wenɛ n we, pikɛ́ nɛ mɛyɔ́ɔpi mɛ̃ kɑɑ nɛ́ n hɛ n yɛ̃́ nnyɑ. Pɔ́ɔ nɛ́ mɛ hɛ rɛ pɔ nɛ́ lɑlɛ ɑɑ kɛlenɛ kɛtẽ wɑi nnyɑ. 25 Sɑ́ɑ ɑsei ute, kɛtẽ nkɛ́ pikɔ́ ɑ́pi pɔ́ nyu. Amɑ́ nɛ̃́ nɛ pɔ́ nyulɛ, mpí pɔ́ɔ kɔ ceru rɛ pɔ́ɔ nɛ́ tummɛ. 26 Nɛ tíyɛsɛlɛ ɑpi ripɔ́nyíri ceru, nɛn kɔ we nɛn wɑi rɛ pikɛ́ picére ti rikpɑ́, ńlɑ mmɛ̃ kɑɑ nɛ́ ń lɑ nkɛ́ nɛ pikɛmɛɛ́ n we kɛ́ kɔ nɛ pi m pɛ́nɛlɛ̃ nɛn nɛ pikɛmɛɛ́ we nnyɑ.

18

Yeesu mɛtinɛ

(Mɑtiyee 26:47-56; Mɑriki 14:43-50; Luki 22:47-53)

1 Kɛ Yeesu uu lɛ̃ pisímɛ́ ḿ mɑsí, u nɛ upipirɛtiki ɑpi yisi ɑpi Seturɔɔ kɛfɑŋɑɑ mɛtɛ́ŋ́-mɛ̃ sĩ ɑpí hɑ kɛléécɑrɛ kɛnyinɛ kɛɛ kei ń we kɛ́mɛɛ lompɔ. 2 Yutɑsi yɛɛ Yeesu n yɑ́ɑ́ yɛ kei nyulɛ. Yeesu nɛ upipirɛtiki yɛ̀ɛ̀ pɛɛ kei mɛsɛ́rɛ cɑ́pinɛlɛ. 3 Kei kɛ Yutɑsi uu yisi uu pisɔ́ɔ́cɑ kpísi uu kɔ Uléécɑɑ kɛyɔ pimɛ́rɛ́ kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pifɑrisi ɑpi n tumpɔ nɛ pɛ́nɛ, pin iyúipukɛ nɛ sífirɑ́ɑ nɛ itɔpilũ mulɛilɛ̃. 4 Yeesu yɛ pɛɛ lɛlɛɛ u n wɑinɛ pinyuwɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ, uu pɛɛ́ nɛ nyɔsɔ́pɔ uu pi pisɛ rɛ: Úye kɑni wɛ́ɛ́si? 5 Api u pɛsɛ rɛ: Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu. Uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Nɛ́ɛ lo! Yutɑsi yɛɛ u n yɑ́ɑ́ yɛ pɛɛ kei welɛ lin nɛ lɛ̃ wɑi. 6 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yeesu uú pɛɛ pi ḿ mɑɑ rɛ: Nɛ́ɛ lo, pi ipírɛ̃ pírɛ̃ nɛ sɔ́nɛlɛ ɑpí hɑ nɛ lólu. 7 Yeesu uu kɔ pipisɛ pi kpɑ́ rɛ: Úye kɑni wɛ́ɛ́si? Api rɛ: Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu. 8 Yeesu uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Ńté nɛ nɔ́ mɑɑ rɛ nɛ́ɛ lo. In tɛ nɛ̃́ kɑni mɛsei wɛ́ɛ́si, ɑni picɔ riyɑ́ pikɛ́ tɔ́mpɔ. 9 Lɛ̃ kuú pɛɛ mɛkɛɛ ḿ mɑ likɛ́ nɛ n wɑ nnyɑ kuu lɛ̃ mɑ. U pɛɛ́ mɑɑ rɛ: Pɛ̃ kɑɑ nɛ́ rimmúísɛ, úkɑ úu nɛ nɛ́ pɔ. 10 Simɔɔ Piyɛɛ yɛ pɛɛ ritɛ́hɛ cɑɑcɑɑ múílɛnlɛ. Uu ri mɑhɑni uu Uléécɑɑ usinɑ ukɛikɔ́ usɛ kutu lukɛ-lukɛ seḿ. Pi yɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ sée rɛ Mɑlikuusi. 11 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ Piyɛɛ mɑɑ rɛ: A ripɔ́tɛ́hɛ kukɑi kɛ́mɛɛ pɛsɛpɔ. Íwɛ iyɛ̃ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu wɑ rɛ kɛ́ li. Ám kɑpɛ pɛɛ i li, nɛ́ɛ íye?

Pi Yeesu nɛ Anɑ kɛ́mɛɛ hɑ

12 Pisɔ́ɔ́cɑ pɛ̃ nɛ piukpeenwɑi nɛ Pisuifi pimɛ́rɛ́ ɑpi pɛɛ Yeesu tini ɑpi pɑɑsi 13 ɑpí nɛ Anɑ kɛyɔ u sĩ kɛlenɛ. Anɑ yɛ pɛɛ Kɑyifu yɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i isínɑ n tṹ ulɔ́hɔ́ lɛ. 14 Kɑyifu yɛɛ pɛɛ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ mɛsɔhɔ rikpɑ́ rɛ: Li kutɔsi we rɛ usoi usɛ ukɛ́ kuyu nnɛ́í nkpɔ kpu.

Piyɛɛ yɛ kɛsi rɛ úu Yeesu upirɛtiki

(Mɑtiyee 26:69-70; Mɑriki 14:66-68; Luki 22:55-57)

15 Pi pɛɛ lɛ̃ nɛ Yeesu tɔ́sulɛ, Simɔɔ Piyɛɛ nɛ uupirɛtikicɔ unyinɛ pin Yeesu tikilɛ̃. Usínɑ yɛ pɛɛ upirɛtiki ucɔ uyɛ̃ nyulɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuu fe u nɛ Yeesu ɑpi kucɔ usínɑ kɛyɔ-i lompɔ. 16 Amɑ́ kɛtɑhɑi kɛ Piyɛɛ pɔ́ɔ nyɛrɛ uú nɛ ripoo kɔ. Kei kɛ uupirɛtikicɔ uyɛ̃ kɛ usínɑ uu nní ń nyu uu pɛɛ léemɛ uú nɛ unɔ́sikɛikɔ́ uyɛɛ ripoo-i m mɛ̃́ símisi uu pɛɛ Piyɛɛ tɑmpɔ. 17 Unɔ́si uyɛ̃ uu pɛɛ Piyɛɛ pisɛ rɛ: Ńté pɔ̃́ nɛ kɔ utisi uyɛ̃ upirɛtiki lɛ? Piyɛɛ uu rɛ: Aɑí, ɑ́m utisi uyɛ̃ upirɛtiki. 18 Nnyiyɛ yɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i welɛ. Pikɛikɔ́ nɛ pimɛ́rɛ́ ɑpi pɛɛ nkɑlɛnɑ wɑi ɑpi kɛkɑ́lɛ wɑi pin pɛɛ wéni. Piyɛɛ pɔ́ɔ kɔ pikɛmɛɛ́ hɑpɔ uú n tũ un nnɑ wéni.

Usínɑ yɛ Yeesu nsímɛ́ písɛisɛ

(Mɑtiyee 26:59-66; Mɑriki 14:55-64; Luki 22:66-71)

19 Usínɑ uu Yeesu upipirɛtiki nɛ uicélɑɑ kɛcɑ́ɑ́ písɛisɛ. 20 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Ḿpɑ́ úye kɛyu-i kɑm símisi ɑm kɔ mɛsɛ́rɛ Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee-i nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i kɛ Pisuifi nnɛ́í ɑpi yɛ n cɑ́pinɛ céesi. Ám kɛtumɛ ńkɑ mɛyɑɑ mɑ. 21 Yo nnyɑ kɑɑ pɛɛ nɛ́ písɛisɛ? Pɛpɛɛ n kṍ nɛn símisi kɑɑ yɛ́ pisɛ rɛ yo kɛcɑ́ɑ́ kɑm pi símisi. Pɛ̃ nɛ nyulɛ ńsɔnɛ lɛ̃ kɛ nɛ́ɛ ḿ mɑ. 22 Kɛ pimɛ́rɛ́ pɛ̃ usɛ uu lɛ̃ n kṍ, uu Yeesu kɛpɛsɛ tɔlu uu u pisɛ rɛ: Lɛ̃ kɑɑ yɛ́ pɛɛ usínɑ rinɔ́ɔ pɛsɛɛ? 23 Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: In tɛ ɑ́m ńsɔnɛ símisi, ɑ nɛ́ símisi kei kɑm m púnnɛ. Amɑ́ in tɛ nɛ ńsɔnɛ símisilɛ, yo nnyɑ kɑɑ pɛɛ nɛ́ pi? 24 Anɑ uu pɛɛ u kpísi un lɛ̃ pɑhɑɑlɛ̃ uú nɛ usínɑ Kɑyifu u pɑpɔ.

Piyɛɛ yɛ kɔ pikɛ́ŋɛ rikpɑ́ rɛ úu Yeesu nyu

(Mɑtiyee 26:71-75; Mɑriki 14:69-71; Luki 22:58-62)

25 Simɔɔ Piyɛɛ yɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i welɛ un nnɑ wéni. Api u pisɛ rɛ: Ńté pɔ̃́ nɛ kɔ utisi uyɛ̃ upirɛtiki lɛ? Uu kɛ́su uu rɛ: Aɑí, ɑ́m utisi uyɛ̃ upirɛtiki. 26 Usínɑ ukɛikɔ́ usɛ yɛ pɛɛ utisi uyɛ̃ kɛ Piyɛɛ uu kutu rińseḿ umɑrɛcɔ lɛ. Uu pɛɛ Piyɛɛ pisɛ rɛ: Ái nɔ́ nɛ uyɛ̃ kɑm ɑléé kɛcɑrɛ-pɔ yɛ̃́ɛ? 27 Piyɛɛ uu kɔ Yeesu pikɛ́ŋɛ kpɑ́. Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, icɑ̃́ ii kooi.

Pi Pilɑti kɛ́mɛɛ nɛ Yeesu túhɑɑnɛ

(Mɑtiyee 27:1-2, 11-14; Mɑriki 15:1-5; Luki 23:1-5)

28 Api mmɑrɛ mɑrɛ Kɑyifu kɛyɔ-i Yeesu kpísi ɑpí nɛ riyɔ́ɔpipoo sĩ. Amɑ́ Pisuifi piwɛ́ɛ́sɛ ɑ́pi pɛɛ lompɔ rɛ ɑ́i kɑpɛ mɛ́kpɛrinkpɛ pi wɑisɛ, ɑ́pi yɛ́ pɛɛ fe pikɛ́ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ li nnyɑ. 29 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Pilɑti uu léepɔ uu pi lɛɛpɔ, uu pi pisɛ rɛ: Ń-ye kɑni nɛ usoi nkó túhɑɑnɛ? 30 Api u pɛsɛ rɛ: Usoi nkó unsɑ́ pɛɛ mɛwɑi kópɛ n wɑi, ɑ́ri yɛ́ pɛɛ ɑpɔ́nípɛ-i u wɑ. 31 Kei kɛ Pilɑti uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: In lɛ̃, ɑni u kpísi ɑní nɛ nɔ́rinɛ́cúruu u túhɑɑnɛ yɑrɛ kɑi nɔ́inɛ́sé kɛ́mɛɛ m pisɛ. Pisuifi ɑpi u pɛsɛ rɛ: Ári ncée mɑ́ tɔkɛ́ unyinɛ kpu.

32 Tinɔ́ɔ tɛ̃ kɛ Yeesu uú pɛɛ ḿ mɑ uú nɛ nkpɔ mmɛ̃ kuu n kpinɛ kɛcɑ́ɑ́ símisi kɑi lɛ̃ titiki. 33 Pilɑti uu riyɔ́ɔpipoo-i lompɔ uu Yeesu pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ Pisuifi Uyɔɔpii? 34 Yeesu uu rɛ: Pɔ́ɔ ripɔ́cúruu lɛ̃ pisɛ nɛ́ɛ unyinɛ yɛɛ nnɛ́símɛ́ pɔ́ símisi? 35 Pilɑti uu rɛ: Pɔ nyu rɛ nɛ̃́ nɛ Usuifi lɛɛ? Mpɔ́puri pikɔ́ nɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ pɛɛ ɑnɛ́nípɛ-i pɔ́ wɑ. Yo kɑɑ mpíí wɑ? 36 Yeesu uu rɛ: Kɛnɛ́yɔ́ɔpitẽ ɑ́kɛ kɛtẽ nté kɛkɔ́. Nɛn pɛɛ kɛtẽ nté iyɔɔpi n le, pinɛ́kɛikɔ́ yɛ́ pɛɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ɑtɔpi wɑ rɛ ɑ́pi kɑpɛ Pisuifi ɑnipɛ-i nɛ́ wɑ nnyɑ. Amɑ́ inɛ́yɔ́ɔpi íi nkpɑ́ni kɛtẽ nté ikɔ́. 37 Kei kɛ Pilɑti uu pɛɛ u pisɛ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, pɔ uyɔ́ɔpi lɛɛ? Yeesu uu rɛ: Lɛ̃ kɑɑ nní mɑ. Nɛ uyɔ́ɔpi lɛ. Pi nɛ́ mɑ́rilɛ ɑm kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ weri rɛ kɛ́ nsímɛ́sei kɛcɑ́ɑ́ símisi. Nkó yɛɛ nsímɛ́sei m mɑ́ yɛ̀ɛ̀ kutu nɛ́ ricɔlɛ. 38 Pilɑti uu u pisɛ rɛ: Yo kɑpi yɛ sée rɛ nsímɛ́sei?

Kɛ Pilɑti uu lɛ̃ Yeesu pipisɛ ḿ mɑsí, uu yisi uu piléepɔ kpɑ́ uu Pisuifi lɛɛpɔ, uu pi mɑɑ rɛ: Nɛ̃́ ɑ́m yɛ̃ yo kuu cɑɑi nnyɑ kɑpi yɛ́ nɛ u ń kpu. 39 Amɑ́ li nɔ́kɛnɛ́mɛɛ inyɛ́kii lɛ rɛ kɛ́ yɛ ḿpɑ́ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ ɑ́ye kɛ́mɛɛ ukpɑniikɔ́ usɛ unyinɛ ɑkpɑnii tɔ. Nɔ lɑ rɛ kɛ́ Pisuifi Uyɔɔpi ɑkpɑnii nɔ́ tɔɔ? 40 Api pɛɛ picɑ́ɑ́i kpɑ́ rɛ: Aɑí, ɑ́i uyɛ̃, ɑ Pɑrɑpɑsi ɑkpɑnii rɔ́ tɔ. Pɑrɑpɑsi yɛ pɛɛ kɔ usoi kpɑ́ɑ́ree lɛ.

19

1 Kei kɛ Pilɑti uu pɛɛ ncée hɛ rɛ pikɛ́ Yeesu tĩ pikɛ́ isɛ́í u súúkɛɛ. 2 Pisɔ́ɔ́cɑ ɑpi inípɛ nɛ riyɔ́ɔpikɔŋ yóóni ɑpi u kipisɛ, ɑpi kɔ kukpɛ́lɛnku wɛɛ́ nyɑii kpísi ɑpi u tɑni. 3 Api pɛɛ ukɛkúrí nyɔsɔ́pɔ ɑpi yɛ pɛɛ rɛ: Tɔ pɔ́ yɑ́ɑsi, Pisuifi uyɔɔpi! Apí nɛ sipɛsɛ u tɔlu.

4 Pilɑti uu kɔ piléepɔ kpɑ́, uu pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ mɑɑ rɛ: Uyɛɛ nkó kɑḿ nɛ kɛtɑhɑi nɔ́ léemɛ nɔkɛ́ céri rɛ ɑ́m yɛ̃ yo kuu cɑɑi nnyɑ kɑpi yɛ́ nɛ u ń kpu. 5 Yeesu uu pɛɛ léepɔ un tiyɔ́ɔpikɔŋ kɑpí nɛ inípɛ n yóõ kipilɛ̃ un kɔ kukpɛ́lɛnku wɛɛ́ nyɑii tɑnɑɑlɛ̃. Pilɑti uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Usoi uyɛɛ nkó! 6 Kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pimɛ́rɛ́ ɑpi u n yɛ̃́ ɑpi cɑ́ɑ́i rɛ: A kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii! A kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii! Kei kɛ Pilɑti uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Ani nɔ́rinɛ́cúruu u kpísi ɑní hɑ kɑrii. Nɛ̃́ ɑ́m yɛ̃ yo kuu cɑɑi nnyɑ kɑpi yɛ́ nɛ u ń kpu. 7 Pisuifi ɑpi u pɛsɛ rɛ: Tɔ isé inyinɛ mɑ́lɛ yɛɛ m pisɛ rɛ ukɛ́ kpu rɛ u umɛcirɛ wɑisɛ Uléécɑɑ Kɛpipi nnyɑ. 8 Kɛ Pilɑti uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, iwɑmɛ ii mɛyɑ̃́ pilonɛ u kpɑ́. 9 Uu riyɔ́ɔpipoo-i lompɔ uu Yeesu pisɛ rɛ: Pɔ yei ukɔ́ lɛ? Amɑ́ Yeesu úu rinɔ́ɔ u yɔsí. 10 Pilɑti uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Áɑ lɑ pɔkɛ́ rinɔ́ɔ nɛ́ yɔsí, nɛ́ɛ yo? Áɑ nyu rɛ nɛ́ fe ɑm tíyɛsɛ ɑpi pɔ́ yɑ́ nɛ́ɛ ɑm tíyɛsɛ ɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ pɔ́ kɑrii? 11 Yeesu uu pɛɛ u pɛsɛ rɛ: Áɑ ńnɑŋɛ ńkɑ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ mɑ́, insɑ́ mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pɔ́ ḿ pɑ rɛ ɑ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ m mɑ́. Lɛ̃ nnyɑ kɛ uyɛɛ ɑpɔ́nípɛ-i nɛ́ ń wɑ ɑkópɛ ɑɑ ɑpɔ́kɔ́ fe. 12 Kɑí nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i n kpísi, Pilɑti uu pɛɛ́ n wɛ́ɛ́si ukɛ́ Yeesu riyɑ́pɔ. Amɑ́ Pisuifi ɑpi sicɑ́ɑ́ilɑ loni rɛ: Pɔn u rin-yɑ́pɔ, ɑ́ɑ pɛɛ Rɔm uyɔɔpi usɑnɛ! Usoi nkó yɛɛ umɛcirɛ n nyɑ́ni rɛ uyɔ́ɔpi yɛ Rɔm uyɔɔpi ulɑɑrɔ lɛ. 13 Kɛ Pilɑti uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, uú nɛ Yeesu kɛtɑhɑi leepɔ, uu pɛɛ́ hɑ kei kɑpi yɛ n sée rɛ ɑsɛ́hɛ́wɛɛ́pi kɛlõ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ tonɛ. Pi yɛ kɛlõ kɛ̃ Mɛ́-epiree kɛ́mɛɛ sée rɛ Kɑpɑtɑ. 14 Likɛ́ nɛ n weesi pikɛ́ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ n li, ituŋɛ kɛcírɛ kumúŋɛ́ kɑí pɛɛ lɛ̃ we. Pilɑti uu Pisuifi mɑɑ rɛ: Nɔ́unɛ́yɔ́ɔpi yɛ nkó! 15 Amɑ́ ɑpi pɛɛ sicɑ́ɑ́ilɑ loni rɛ: A kpu! A kpu! A kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii! Pilɑti uu pi pisɛ rɛ: Kɛ́ nɔ́unɛ́yɔ́ɔpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii? Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi u pɛsɛ rɛ: Rɔm uyɔɔpi mɛmɑ́ɑ́, ɑ́ri uyɔ́ɔpi úkɑ ucɔ mɑ́. 16 Uu pɛɛ Yeesu kpísi uu piɑnipɛ-i wɑi rɛ pikɛ́ hɑ u kɑrii.

Pi Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii

(Mɑtiyee 27:32-44; Mɑriki 15:21-32; Luki 23:26-43)

Api pɛɛ Yeesu kpísi ɑpí nɛ tɔ́mpɔ. 17 Yeesu uu uricuruu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kpɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɑpi u n kɑriinɛ cɔni uú nɛ kuyu-i léepɔ, uú nɛ kɛlõ kɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Kúyu Koŋoo sĩ. Pi yɛ kei nɛ Mɛ́-epiree sée rɛ Kɔlikɔtɑ. 18 Kei kɑpi u nɛ pisoi pitɛ́ pinyinɛ ɑnɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii, ucɔ uilúkɛ́ isɛ, ucɔ icɔ, Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ ɑku pɛɛ kɛcɔpɛ n we. 19 Pilɑti uu kɔ tíyɛsɛ ɑpi kɛkpénkpélépi kɛcɑ́ɑ́ wɔ́lu ɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii. Pi kɛkɛcɑ́ɑ́ wɔ́i rɛ: Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu, Pisuifi uyɔɔpi. 20 Pisuifi mɛyɑ̃ ɑpi iwɔ́i iyɛ̃ kɛɛni, kɑí nɛ kei kuyu n kɔ́lɛ̃ nnyɑ. Mɛ́-epiree nɛ Mɛ́lɑtɛɛ nɛ Mɛ́kirɛki kɑpí nɛ wɔi. 21 Pisuifi pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi Pilɑti mɑɑ rɛ: Pi wɔi rɛ Pisuifi Uyɔɔpi, ɑmɑ́ ɑ wɔi rɛ u mɑɑ rɛ: Nɛ Pisuifi Uyɔɔpi lɛ. 22 Pilɑti uu pi pɛsɛ rɛ: Lɛ̃ kɑm n wɔ́i kɑm wɔ́i.

23 Kɛ pisɔ́ɔ́cɑ ɑpi Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ pikɑrii ḿ mɑsí, ɑpi uilũ kpísi ɑpi hɔ́ɔ́nɛ ɑpi ɑfiri ɑnɑ wɑi, ḿpɑ́ usɔ́ɔ́cɑ úye uu rifiri risɛ kpísi. Api kɔ ukukpɛlɛnku wɛɛ́ nyɑii kpɛɛ ɑ́ku nnyɛlɑɑ m mɑ́ kpísi. Mɛsɑmɛ kɑpi ku yóõ kɛcɑ́ɑ́ nɛ mɛtene-pɔ. 24 Api pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ n tee rɛ: Ári kɑpɛ ku ricɛɛ́ri. Amɑ́ tɔkɛ́ pɑŋɑi ɑrí nɛ yɛnu uyɛɛ yɛ́ ku n kpísi. Li lɛ̃ wɑlɛ likɛ́ nɛ lɛlɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ rintíki nnyɑ. Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ:

Pi inɛ́lũ hɔɔnɛ ɑpi pɑŋɑi ɑpí nɛ uyɛɛ yɛ́ kunɛ́kpɛ́lɛnku wɛɛ́ nyɑii n kpísi yɛnu. Lɛ̃ kɛ pisɔ́ɔ́cɑ ɑpi n wɑ yɛ lɛ̃. 25 Kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kpɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɛ Yeesu uú pɛɛ n kɑriilɛ̃ kɛkúrí kɛ úni nɛ úni uwɑ̃ nɛ Kulopɑɑsi unɔsi Mɑɑri nɛ Mɑkitɑlɑ kuyu ukɔ́ Mɑɑri ɑpí pɛɛ nyɛnu. 26 Yeesu uu úni yɛnu, uupirɛtiki uyɛ̃ kuú pɛɛ ń lɑ pɔ́ɔn úni kɛkúrí nyɛnu. Yeesu uu úni mɑɑ rɛ: Unɔ́si, upɔ́ŋmɑ́nɛ yɛ nɛni nkó. 27 Uu kɔ uupirɛtiki uyɛ̃ mɑɑ rɛ: Upɔ́ni yɛ nɛni nkó. Kɑí nɛ kei n kpísi, uyɛ̃ uu pɛɛ Yeesu uni kpísi uu ukɛyɔ-i yekei.

Yeesu nkpɔ

(Mɑtiyee 27:45-56; Mɑriki 15:33-41; Luki 23:44-49)

28 Kɛ Yeesu uu n yɛ̃́ tɛ u lɛ̃ nnɛ́í kuu piwɑi ń kɑ piwɑi mɑsilɛ, uu rɛ: Nnírɛ́ yɛ nɛ́ welɛ. Likɛ́ nɛ lɛlɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ rintíki nnyɑ kuu lɛ̃ mɑ. 29 Kulũ kunyinɛ yɛ pɛɛ kei kɛkúrí nɛ pítɑ nyɛpɛ-nyɛpɛ mɛyipɛ yisunulɛ. Pisɔ́ɔ́cɑ ɑpi kuyúi kpɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ isɔɔpi kɛkpɑ́pi kpísi, ɑpi sinɛ́ɛ̃ sinyinɛ pítɑ nyɛpɛ-nyɛpɛ pɛ̃ fɛ ɑpi kɛkɛcɑ́ɑ́ tuhu ɑpí nɛ Yeesu nnɔɔ kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ sĩ. 30 Yeesu uu pítɑ nyɛpɛ-nyɛpɛ pɛ̃ sɔɔmú uu pɛɛ rɛ: Ḿpɑ́ yo yɛ piwɑi mɑsilɛ. Kuu lɛ̃ ḿ mɑ, uu pɛɛ kpɑrɑ́, nfɑ́ɑ nn tɛnɛ.

Usɔ́ɔ́cɑ usɛ yɛ Yeesu ilúkɛ́ nɛ kupɑ́ŋ́ luri

31 Likɛweesi kɛɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́. Kɛwéntɛyɑɑ kɛ̃ nɛ kɔ pɛɛ kɛyɑ́ɑ píimɑ lɛ. Sisoikópɛ ɑ́si kɑpɛ nɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛ̃ kɛtúŋɛ́ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ ń kɔ́lɔilɛ̃ nnyɑ, ɑpi Pilɑti pisɛ rɛ ukɛ́ tíyɛsɛ pikɛ́ ɑpɑ́í si selesi ɑpi pɛɛ si súisɛntɛ. 32 Pisɔ́ɔ́cɑ ɑpi pɛɛ́ hɑpɔ ɑpi pisoi pitɛ́ pɛ̃ nɛ Yeesu kɑpi kɛsẽ́ u kɑrii ufoí ɑpɑ́í selu, ɑpi kɔ ulírũ ɑkɔ́ selu. 33 Api Yeesu-i tuipɔ. Kɑpi n yɛ̃́ tɛ u pikpɔ mɑsilɛ nnyɑ, ɑ́pi pɛɛ ɑpɑ́í u sei. 34 Amɑ́ pisɔ́ɔ́cɑ pɛ̃ usɛ uu ilúkɛ́-i kupɑ́ŋ́ u tuhu uu luru, mɛsɛ nɛ mɛsɛ, mɛ́nyɛ nɛ míni ɑmɛ léeri. 35 Uyɛɛ mɛwɑi mɛ̃ n yɛ̃́ yɛ mɑɑ rɛ ɑsei yɛ nyɛ. Lɛ̃ kuu ḿ mɑ yɛ kɔ ɑsei lɛ. Uyɛɛ nyulɛ rɛ ɑsei kuu símisi. U símisilɛ rɛ nɔ́ɔkɛ́ kɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 36 Li lɛ̃ wɑlɛ likɛ́ nɛ lɛlɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ tintíki nnyɑ. Lɛlɛɛ rɛ:

Ápi ukukɔhɔ kúkɑ selunɛ. 37 Li kɔ rikɛlõ kɛcɔ-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Pi yɛ́ kɑm ɑpi yɛ uyɛ̃ kɑpi ilúkɛ́ n luri kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ n nyɑ́nɛi.

Yeesu mɛkulɑɑ

(Mɑtiyee 27:57-61; Mɑriki 15:42-47; Luki 23:50-56)

38 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Arimɑtee kuyu ukɔ́ kɑpi yɛ n sée rɛ Yosɛfi uu Pilɑti ncée welu rɛ ukɛ́ Yeesu kpísi ukɛ́ hɑ kulɛsi. Pilɑti uu ŋmurɛi. Pisuifi iwɑmɛ yɛ pɛɛ Yosɛfi uyɛ̃ welɛ, úu pɛɛ lɛ̃ nnyɑ nyísɛlɛ̃ tɛ u Yeesu upirɛtiki lɛ. Uyɛɛ hɑ uu Yeesu kpísi uú nɛ tɔ́mpɔ. 39 Nikotɛm yɛɛ kɛsinɛ kɛnyinɛ Yeesu kɛ́mɛɛ ń hɑ, pɔ́ɔ kɔ tulɑɑliyɛ pɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ miiri nɛ ɑlowɛɛsi mɛcɔ́hɔnɛ sikiloo ɑfɛɛtɑɑni kumúŋɛ́ nɛ hɑpɔ. 40 Pikɛtɛ́ ɑpi Yeesu kpísi ɑpi sisɑ́ŋɑ́ɑ́pɑmpi pílɛsi, ɑpi tulɑɑliyɛ pɛ̃ u fom yɑrɛ kɑpi yɛ pɛɛ Pisuifi inyɛkii kɛ́mɛɛ usoi n kúlɛsi mɛcɔ. 41 Kei kɑpi Yeesu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n kɑrii kɛkúrí kɛ kɛléécɑrɛ kɛnyinɛ ɑkɛ́ pɛɛ́ we. Nhórɛ fɑlɛ nnyinɛ kɛ́mɛɛ kɑ́pi úkɑ n wɑilɛ̃ yɛ pɛɛ kɛléécɑrɛ kɛ-i welɛ. 42 Likɛweesi kɛɛ Pisuifi kɛwéntɛyɑɑ. Nhórɛ nn kɔ nɛ kei kɔlɛ̃. Api lɛ̃ nnyɑ kei Yeesu wɑipɔ.

20

Nhórɛ yɛ mɛŋmɑnɛ we

(Mɑtiyee 28:1-8; Mɑriki 16:1-8; Luki 24:1-12)

1 Kɛwéntɛyɑɑ ukóso, Mɑkitɑlɑ kuyu ukɔ́ Mɑɑri uu kɛmɑrɛsinɛ yisi, lin hiihiilɛ̃ uu nhórɛ-i sĩ́, uu yɛnu rɛ pi ripɑrɛ kɑpi nhórɛ rińfi lesɛlɛ. 2 Uu itóó wɑi uú nɛ Simɔɔ Piyɛɛ nɛ uupirɛtikicɔ uyɛ̃ kɛ Yeesu uú pɛɛ mɛyɑ̃́ ń lɑ lɛɛpɔ, uu pi mɑɑ rɛ: Pi Upíimɑ nhórɛ kɛ́mɛɛ lésɛlɛ, ɑ́ri nyu yei kɑpi u wɑ. 3 Kei kɛ Piyɛɛ nɛ uupirɛtikicɔ uyɛ̃ ɑpi yisi ɑpi nhórɛ-i sĩ́. 4 Api pikɛtɛ́ itóó wɑi, ɑmɑ́ ucɔ uyɛ̃ uu Piyɛɛ fɑɑu uú hɑ nhórɛ-i mɛfoí tulu. 5 Uú fo uu lóólúpɔ, uu sisɑ́ŋɑ́ɑ́pɑmpi yɛnu sin kɛteni-i lɑɑnu, ɑmɑ́ úu pɛɛ lompɔ. 6 Simɔɔ Piyɛɛ yɛɛ u n tíkilɛ̃ pɔ́ɔ kɔ tuipɔ. Uyɛ̃ uu nhórɛ-i lompɔ uu sisɑ́ŋɑ́ɑ́pɑmpi sɛ̃ kɛteni-i yɛ́nu. 7 Uu kɔ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kpɛ̃ kɑpí pɛɛ Yeesu ríyu m pɑɑsi yɛnu kun pílɑɑlɛ̃ kun kumɛcirɛ kɛlõ iyɑɑ yisunu, sisɑ́ŋɑ́ɑ́pɑmpi ɑ́si kei we. 8 Kei kɛ uupirɛtiki ucɔ uyɛɛ pɛɛ mɛfoí nhórɛ-i n tuipɔ pɔ́ɔ kɔ lompɔ, uu yɛ́nu uu pɛɛ́ nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 9 Asei kɛcɑ́ɑ́, hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i, ɑ́pi pɛɛ kɑhɑnɛ lɛlɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ ɑsei n kõ tɛ li pisɛ rɛ Yeesu ukɛ́ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. 10 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, pipirɛtiki pɛ̃ kɛtɛ́ ɑpi yisi ɑpí kulu.

Yeesu yɛ umɛcirɛ Mɑkitɑlɑ kuyu ukɔ́ Mɑɑri nyísɛ

(Mɑtiyee 28:9-10; Mɑriki 16:9-11)

11 Mɑɑri pɔ́ɔ pɛɛ kɛtɑhɑi-pɔ nhórɛ kɛkúrí tonɛ uú n téni. Kuu lɛ̃ ń we un téni, uú fo uu nhórɛ kɛ́mɛɛ lóólúpɔ. 12 Uu piléécɑɑtumɛ pitɛ́ pinyinɛ yɛnu pin ilũ tomɛ́ tɑnɑɑlɛ̃ pin nɛ kei kɑpí pɛɛ Yeesu n finsɛ tũ, ucɔ ríyu-mɛ̃, ucɔ ɑ́nɑ-mɛ̃. 13 Api u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑɑ téni, unɔ́si? Uu pi pɛsɛ rɛ: Pi Unɛ́píimɑ kpísilɛ ɑpí nɛ tɔ́mpɔ, ɑ́m pɛɛ nyu yei kɑpi u wɑ. 14 Kuu lɛ̃ ḿ mɑ, uu pɛɛ kɛpirɛ-mɛ̃ weríí uu Yeesu yɛnu un nyɛnu, úu kɔ ceri rɛ uyɛɛ lo. 15 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ u pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑɑ téni, unɔ́si? Úye kɑɑ wɛ́ɛ́si? Uu pɛɛ músu rɛ uyɛɛ kɛléécɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ lo. Lɛ̃ nnyɑ kuu u pɛsɛ rɛ: Urɔ́sɑ́ɑ, in tɛ pɔ́ɔ u kpísi ɑɑ́ nɛ tɔ́mpɔ, ɑ nɛ́ símisi kei kɑɑ u n wɑ kɛ́ hɑ u kpísi. 16 Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ u sée rɛ: Mɑɑri! Uu pɛɛ ukuwɛ́ɛ́-mɛ̃ pɑnsɛpɔ uú nɛ Mɛ́-epiree u pɛsɛ rɛ: Rɑpuni. Liɑsei rɛ Ucélɑɑ. 17 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Kɑpɛ nɛ́ ricɑ, ɑ́m kɑhɑnɛ Unɛ́sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ rintɑɑ́. Amɑ́ ɑ hɑ pinɛ́mɑ́rɛcɔ símisi rɛ Unɛ́sɑ́ɑ yɛɛ kɔ nní Nɔ́unɛ́sɑ́ɑ nɛ Unɛ́léécɑɑ un kɔ Nɔ́unɛ́léécɑɑ kɛ́mɛɛ kɑḿ tɑɑ́lɛ̃. 18 Kei kɛ Mɑkitɑlɑ kuyu ukɔ́ Mɑɑri uu pɛɛ́ hɑ pipirɛtiki símisi rɛ u Upíimɑ yɛnlɛ. Uu pɛɛ lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu u n símisi pi símisi.

Yeesu yɛ umɛcirɛ upipirɛtiki nyísɛ

(Mɑtiyee 28:16-20; Mɑriki 16:14-18; Luki 24:36-49)

19 Kɛwéntɛyɑɑ kɛ̃ ukóso, Yeesu pipirɛtiki pin nnyɔ́ɔ́ mmɛ̃ kɛ́yɔ kɛnyinɛ-i cɑ́pinɛlɛ̃. Pisuifi iwɑmɛ yɛ pɛɛ pi welɛ. Api lɛ̃ nnyɑ hɑ́nɑɑnkɛɛ ɑpi pɛɛ kɛ́mɛɛ n we. Kei kɛ Yeesu uu pɛɛ pikɛcɔpɛ leemɛ uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ɑnɛ́kíŋ ɑkɛ́ n niŋú! 20 Kuu lɛ̃ pi ḿ mɑ, uu pɛɛ uɑnipɛ nɛ uilúkɛ́ pi nyísɛ. Upipirɛtiki rikiŋ ɑri níŋɛsi rɛ pi Upíimɑ yɛ̃ nnyɑ. 21 Kei kɛ Yeesu uu kɔ pimɑ́ɑ pi rikpɑ́ rɛ: Nɔ́ɑnɛ́kíŋ ɑkɛ́ n niŋú! Yɑrɛ kɛ Unɛ́sɑ́ɑ uu nɛ́ n tummɛ mɛcɔ kɛ nɛ́ɛ kɔ nɔ̃́ tum. 22 Kuu lɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, uu pikɛcɑ́ɑ́ fúupɔ uu rɛ: Ani Nfɑ́ɑsɔnɛ yɔsí. 23 Nɔn yɛ píye ɑkópɛ n sɑ́rɛi, Uléécɑɑ yɛ́ kɔ piɑkópɛ pi sɑ́rɛi. Nɔn yɛ rɛ ɑ́ni pinyinɛ ɑkópɛ sɑ́rɛinɛ, Uléécɑɑ pɑ́ɑ kɔ piɑkópɛ pi sɑ́rɛinɛ.

Yeesu nɛ Tomɑɑ kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́

24 Tomɑɑ kɑpi yɛ n sée rɛ Úsikɑ yɛ Yeesu pipirɛtiki kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ kɛcɔpɛ usɛ lɛ. Uyɛ̃ úu pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Yeesu uu pikɛmɛɛ́ n hɑ́pɔ we. 25 Upipirɛtikicɔ ɑpi pɛɛ u mɑɑ rɛ: Tɔ Upíimɑ yɛnlɛ. Uu pi pɛsɛ rɛ: Nɛnsɑ́ ihímɛ ɑpolɛ uɑnipɛ-i n yɛ̃ kɛ kɛnípɛpi tɑhɑmpɔ, kɛ́ kɔ kunɛ́nípɛ nɛ uilúkɛ́ ricɑ, ɑ́m yɛ́ ŋmurɛi. 26 Siyɑ́ɑ sipɑhɑ mɛmɑ́ɑ́, pipirɛtiki pɛ̃ ɑpi kɔ kɛ́yɔ-i n cɑ́pinɛlɛ̃ kɛsẽ́ nɛ Tomɑɑ. Pin kɔ nɛ hɑ́nɑɑnkɛɛ, Yeesu uu kɔ pikɛcɔpɛ piléemɛ kpɑ́ uu nyɛrɛ, uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ́ɑnɛ́kíŋ ɑkɛ́ n niŋú! 27 Uu pɛɛ Tomɑɑ mɑɑ rɛ: A kɛpɔ́nípɛpi nté tɑhɑmpɔ ɑɑ ɑnɛ́nípɛ pɑí, ɑɑ kɔ kupɔ́nípɛ nɛ inɛ́lúkɛ́ cɑ. A lɛ̃ pitírɛ́ tíyɛ ɑɑ́ nɛ nkpéni kɛfɑ tɛnɛ. 28 Kei kɛ Tomɑɑ uu pɛɛ u pɛsɛ rɛ: Unɛ́píimɑ nɛ Unɛ́léécɑɑ! 29 Yeesu uu u mɑɑ rɛ: Kɑɑ nɛ́ ń yɛ̃́ nnyɑ kɑɑ́ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛ. Pɛpɛɛ ɑ́pi nɛ́ ń yɛ̃́, pin kɔ pɛɛ́ nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛlɛ̃ pɛɛ pínɑrɛkomɛ.

Lɛ̃ nnyɑ kɑpi rítɛlɛ́ ntí ń wɔ́i

30 Yeesu yɛ kɔ upipirɛtiki inipɛɛ-i mɛwɑisɑŋɑ mɛyɑ̃ ncɔpuri wɑpisilɛ mɛɛ ɑ́mɛ rítɛlɛ́ ntí-i n wɔ́lɑɑlɛ̃. 31 Pi lɛlɛɛ nní rikɛmɛɛ ń we wɔilɛ rɛ nɔkɛ́ nɛ n ŋmurɛi rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nnyɑ. Uyɛɛ kɔ Uléécɑɑ Kɛpipi. Nɔn nɛ kɛfɑ u n tɛnɛ, nɔ́ urinyiri nnyɑ nfɑ́ɑ yɛ̃.

21

Yeesu yɛ umɛcirɛ upipirɛtiki pisɛɛi nyísɛ

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Yeesu uu pɛɛ kɛtumɛ Tiperiyɑɑti kupiyɛ ritimɛ umɛcirɛ upipirɛtiki nyísɛ. Lɛ̃ kuu umɛcirɛ pi n nyísɛ yɛ nní: 2 Simɔɔ Piyɛɛ nɛ Tomɑɑ kɑpi yɛ n sée rɛ Úsikɑ nɛ Nɑtɑnɑyɛɛli yɛɛ Kɑlilee kɛteni-i Kɑnɑɑ-pɔ ń we nɛ Sepetee piŋmɑ́nɛ nɛ upipirɛtiki pitɛ́ picɔ yɛ pɛɛ cɑ́pinɛlɛnlɛ. 3 Simɔɔ Piyɛɛ uu pi mɑɑ rɛ: Ikpíntomɛ́ kɑm picɔ́pii tɔ́su. Api u pɛsɛ rɛ: Tɔ̃́ nɛ́ kɔ pɔ́ ritiki ɑri kɛsẽ́ sĩ. Kei kɑpi yisi ɑpí hɑ kúninɔi loni ɑpi tɔ́mpɔ. Amɑ́ ɑ́pi kɛsinɛ kɛ̃ líkɑ tĩ. 4 Kɑi piweesi n kórɑɑnɛ, Yeesu un kei kupiyɛ ritimɛ we, ɑmɑ́ upipirɛtiki ɑ́pi pɛɛ céri rɛ Yeesu lo. 5 Kei kuu pɛɛ pi pisɛ rɛ: Nɔ ikpíntomɛ́ yɛ̃́ ɑni cɔ́pii, sinɛ́wɑ̃́? Api rɛ: Eehei! 6 Uu pi mɑɑ rɛ: Ani kúninɔi kulukɛ-lukɛ-mɛmpɔ kunyɛŋ́ fṍ, nɔ́ linyinɛ tĩ. Api mɛsei kunyɛŋ́ fom ɑpi ikpíntomɛ́ tini ɑi ku yipu péḿ, ɑ́pi fe ricuruu pikɛ́ míni-i ku pɔnnɛ kɛ ikpíntomɛ́ ii kulúi ń we nnyɑ. 7 Kei kɛ upirɛtiki uyɛ̃ kɛ Yeesu uú pɛɛ ń lɑ uu pɛɛ Piyɛɛ mɑɑ rɛ: Asé Upíimɑ lo! Kɛ Simɔɔ Piyɛɛ uu lɛ̃ n kṍ tɛ Upíimɑ lo, uu uilũ kuú pɛɛ m mɑhɑ̃ un pɛɛ mɛŋmɑnɛ ikpíntomɛ́ cɔ́pii pitɑnɛ pɛsɛ uú nɛ míni-i kpúupɔ. 8 Pi pɛɛ kɛtẽ kóimɑ nɛ kɛtɑɑ welɛ yɑrɛ ɑpɑ́hɑ pílɛ kumúŋɛ́. Upipirɛtikicɔ ɑpi léeri, ɑpi pɛɛ kunyɛŋ́ nɛ ikpíntomɛ́ mɛyipɛ pɑsɑi ɑpi lésɛpɔ. 9 Kɑpi kúninɔi kɛ́mɛɛ ń suí, ɑpi kupiyɛ ritimɛ nkɑlɛnɑ lɛɛpɔ, ikpíntomɛ́ nɛ ɑkpɔ́nɔ́ ɑn nkɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑlɛ̃. 10 Yeesu uu pi mɑɑ rɛ: Ani ikpíntomɛ́ iyɛ̃ kɑni n cɔ́pii kɛ́mɛɛ nɛ inyinɛ kɑm. 11 Simɔɔ Piyɛɛ uu kúninɔi kɛ́mɛɛ lompɔ uú hɑ kunyɛŋ́ nɛ ikpíntomɛ́ mɑɑmɑɑ mɛyipɛ súisɛri, ií lelu pílɛ nɛ kuwóó nɛ itɑɑni. Amɑ́ ḿpɑ́ nɛ imɛsɑ́ mɛ̃, kunyɛŋ́ ɑ́ku ricɛɛ́ri. 12 Yeesu uu pɛɛ pi séi uu rɛ: Ani kɑm ɑni li. Uupirɛtiki úkɑ úu kɔ pɛɛ kɑhɑ ukɛ́ u pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ wóo? Pi pɛɛ nyulɛ rɛ Upíimɑ lo. 13 Yeesu uú nɛ pi kɔ, uu kukpɔ́nɔ́ kpísi uu pi hɔɔnɛ, uu kɔ ikpíntomɛ́ pi hɔɔnɛ. 14 Kɛ Yeesu uú nɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ n yisi, mɛtɑ́ɑ́nũ yɛ mɛ̃ kuu lɛ̃ umɛcirɛ upipirɛtiki nyísɛ.

Yeesu nɛ Piyɛɛ kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́

15 Kɑpi pilukɛ ḿ mɑsí, Yeesu uu pɛɛ Simɔɔ Piyɛɛ pisɛ rɛ: Yonɑɑsi uŋmɑ́nɛ Simɔɔ, pɔ nɛ́ lɑ ɑi tɔ́su lɛ̃ kɛ picɔ mpí ɑpi nɛ́ ń lɑɑ? Uu rɛ: Ɛɛɛ, Upíimɑ, tipɔ́cúruu yɛ nyulɛ rɛ nɛ pɔ́ lɑlɛ. Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: In lɛ̃, ɑ sinɛ́sɑ́ŋpi kɛcɑ́ɑ́ ńsɔnɛ m pɑílɛ̃. 16 Uu kɔ mɛlírũ pipisɛ u kpɑ́ rɛ: Yonɑɑsi uŋmɑ́nɛ Simɔɔ, pɔ nɛ́ lɑɑ? Piyɛɛ uu u pɛsɛ rɛ: Ɛɛɛ, Upíimɑ, tipɔ́cúruu yɛ nyulɛ rɛ nɛ pɔ́ lɑlɛ. Yeesu uu u mɑɑ rɛ: In lɛ̃, ɑ inɛ́sɑ́ŋ ńsɔnɛ n séni. 17 Uu kɔ mɛtɑ́ɑ́nũ pipisɛ u kpɑ́ rɛ: Yonɑɑsi uŋmɑ́nɛ Simɔɔ, pɔ nɛ́ lɑɑ? Simɔɔ Piyɛɛ ripɔɔ ɑri cɑɑi rɛ mɛtɑ́ɑ́nũ yɛ mmɛ́ kuu lɛ̃ u pisɛ rɛ “pɔ́ nɛ́ lɑɑ” nnyɑ. Uu pɛɛ u pɛsɛ rɛ: Pɔ ḿpɑ́ yo nyulɛ, Upíimɑ, pɔ kɔ nyulɛ rɛ nɛ pɔ́ lɑlɛ. Yeesu uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: In lɛ̃, ɑ inɛ́sɑ́ŋ kɛcɑ́ɑ́ ńsɔnɛ m pɑílɛ̃. 18 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛ́ pɔ́ símisi rɛ kɑɑ́ pɛɛ iŋmɑ́nɛ ń we, pɔ́ɔ yɛ pɛɛ ripɔ́cúruu kupɔ́tɑmpɑ́lɑ rité ɑɑ kei kɑɑ ń lɑ sĩ. Amɑ́ pɔn n kpurunu, pɔ́ pɛɛ ɑnípɛ risíkɑ, ucɔ uu pɔ́ ku pɑɑsi uú nɛ kei kɑ́ɑ ń lɑnɛ pɔ́ sĩ́. 19 U lɛ̃ mɑlɛ ukɛ́ nɛ nyísɛ lɛ̃ kɛ Piyɛɛ uu n kpinɛ likɛ́ nɛ Uléécɑɑ ríyu n wɑisɛ. Kuu lɛ̃ pisímɛ́ u ḿ mɑsí, uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A nɛ́ ritiki.

Yeesu nɛ uupirɛtiki uyɛ̃ kuú pɛɛ ń lɑ

20 Piyɛɛ uu kɛpirɛ ŋmɛɛlú uu upirɛtiki uyɛ̃ kɛ Yeesu uú pɛɛ ń lɑ yɛnu un pi tikipɔlɛ̃. Uyɛɛ pɛɛ ilukɛ kɛlukɛ-i Yeesu kɛcɑ́ɑ́ n finɛpɔ uu u pisɛ rɛ: Upíimɑ, wóo pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ kɛ́mɛɛ pɔ́ wɑinɛ? 21 Kɛ Piyɛɛ uu lɛ̃ u n yɛ̃́, uu Yeesu pisɛ rɛ: Nkó ní, Upíimɑ, yo kɛ uyɛ̃ uú nɛ kɛ́tɔ kopunɛ? 22 Yeesu uu u pɛsɛ rɛ: Nɛn n lɑ rɛ ukɛ́ n we kɛ́ hɑ nɛ pɛɛmɛ, ɑi yei nɛ pɔ́ yɛ́nu? Pɔ́ɔkɛ́ nɛ́ ritiki. 23 Lɛ̃ nnyɑ, nsímɛ́ nn piyómɛyɑ́hɑɑ kɛ́mɛɛ kɔ́ɔ́nú rɛ upirɛtiki uyɛ̃ úu kpinɛ. Ái kɔ rɛ Yeesu yɛ u mɑɑ rɛ úu kpinɛ, ɑmɑ́ u pɛɛ rɛ: Nɛn n lɑ rɛ ukɛ́ n we kɛ́ hɑ nɛ pɛɛmɛ, ɑi yei nɛ pɔ́ yɛnu? 24 Upirɛtiki uyɛ̃ ticuruu yɛɛ ɑseérɑ lesɛ uu nsímɛ́ mmɛ̃ wɔlu. Tɔ kɔ nyulɛ rɛ lɛ̃ kuu n yɛ̃́ uú mɑlɛ yɛ nsímɛ́sei lɛ.

Tinɔ́ɔ tɔrɔɔ

25 Yeesu yɛ kɔ mɛwɑi mɛyɑ̃ mɛcɔ wɑpisilɛ. Pin pɛɛ mɛnnɛ́í n wɔlunɛ mɛsɛ mɛsɛ, ɑ́m musí rɛ ɑ́tɛlɛ́ nyɛ̃ nnɛ́í kɑpi yɛ́ n wɔ́i yɛ́ kɛtẽ nkɛ́ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ kɛwɑi yɛ̃.

* 2:6 Kupɔ́ri kpɛ̃ yɛ́ fe ɑku ɑliitiri pílɛ nɛ́ɛ pílɛ nɛ kɛfi nɛ ɑtɑɑni yɔ́su.

Uléécɑɑ Pitumɛ Mɛwɑi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Uléécɑɑ Pitumɛ Mɛwɑi

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Luki yɛɛ Uléécɑɑ Pitumɛ Mɛwɑi ritɛlɛ́ wɔ́i. Nsímɛ́ Kɛcirɛ ritɛlɛ́ kɛ Luki uu n wɔ́i mɛnɔŋ́ yɛ mɛ. Lɛ̃ kɛ Yeesu uu rinɔ́ɔ pitumɛ n hɛ rɛ pikɛ́ nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ rikɔ́ɔ́nú, Uléécɑɑ icɑ́pinɛ ikɛ́ nɛ rimpéré kuu ritiki uú nɛ Uléécɑɑ Pitumɛ Mɛwɑi ritɛlɛ́ wɔ́lu.

Yerusɑlɛm kuyu-i kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Pɑntekooti ɑnyɑ̃́ kɛtúŋɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ súimɛ. Kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ ii kóri.

Kɑí nɛ ríyu 13 kɛ́mɛɛ n kpísi, Luki yɛ nyísɛlɛ lɛ̃ kɛ Pɔɔli uu pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ ɑyu kɛ́mɛɛ nsímɛ́ kɛcirɛ nɛ ń hɑ. Pɔɔli yɛ pɛɛ mɛkɛɛ Kirisi pikɔ́ wéékusɛlɛnlɛ. Yeesu Kirisi yɛɛ Pɔɔli sée rɛ ukɛ́ pɑnsɛ uupirɛtiki (9). Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ Sirii kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ Antiyɔɔsi kuyu-i ń we yɛɛ u wɛ́ɛ rɛ u nɛ upisencɔ pinyinɛ pikɛ́ hɑ kɛtɑɑ-pɔ Yeesu nsímɛ́ kɛcirɛ riyóó.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛkɑmɛ nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ foí mɛkɑrii Yerusɑlɛm kɛ́mɛɛ (1:1-8:3).

2. Nsímɛ́ Kɛcirɛ mɛyóó kuyu nnɛ́í kɛ́mɛɛ nɛ Yutee nɛ Sɑmɑrii-pɔ (8:4-12:15).

3. Nléécɑɑsimɛ́ piyóó nsẽ kɛ Uléécɑɑ utumɛ Pɔɔli uu n sɔ́nɛ hɑ́i nɛ kɛtẽ kɛtɔ-pɔ (13:1-28:31).

1

Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛ Yeesu uú nɛ upitumɛ m mɛ̃́

1 Unɛ́sɑ́nɛ Teofiili, nɛ rítɛlɛ́ foí kɛ́mɛɛ pɔ́ símisilɛ lɛ̃ nnɛ́í kɛ Yeesu uu piwɑi nɛ picélɑɑ n kórɑɑnɛ 2 hɑ́i nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɑi kɛyómɛcɑɑ-mɛ̃ u n kpíipɔ. Ukɛ́ kɛlenɛ rińtɑɑ́, u upitumɛ kuu n wɛ́ɛ uicélɑɑ pɑlɛ nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nnɑŋɛ. 3 U umɛkpɔ-mɑɑ́ mɛ́wee mpehẽ mpehẽ kɛ́mɛɛ umɛcirɛ pi nyísɛlɛ pikɛ́ céri rɛ u nfɑ́ɑ mɑ́lɛ. Siyɑ́ɑ ɑfɛɛnɑ kuu pi rikpɑ́fúmɛ uu Uléécɑɑ iyɔɔpi nsímɛ́ pi símisi. 4 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɑpi kɛsẽ́ we nɛ Yeesu, uu pɛɛ isé nnyí pi pɑ rɛ: Áni kɑpɛ yisi nɔkɛ́ Yerusɑlɛm nɛ kɛtɑɑ wɑ, ɑmɑ́ ɑni lisɔnɛ lɛ̃ kɑni n kṍ nɛn símisi rɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ nɛ nɔ́ mɛ̃́ kutu ricɔ. 5 Míni ŋmɑnɛ kɛ Yohɑni uu nɔ́ wólɛ. Amɑ́ li tisɛ nkɑ́ripi, Uléécɑɑ ukɛ́ nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nɔ́ wolɛ.

Yeesu yɛ kɛyómɛcɑɑ ritɑɑ́

6 Pɛpɛɛ pɛɛ Yeesu kɛyúrí n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ: Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑɑ Isirɑyɛɛli kɛyɔɔpitẽ pɛsɛrinɛɛ, Upíimɑ?

7 Uu pi pɛsɛ rɛ: Ái nɔ́nnɛ́kɔ́ ńkɑ rɛ nɔkɛ́ mɛwɑi mɛɛ n sɔ́nti kumúŋɛ́ nɛ mɛituŋɛ n nyu. Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛɛ lɛ̃ nɛ uricuruu nnɑŋɛ yekei. 8 Amɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n súimɛ, nɔ́ ńnɑŋɛ nnyinɛ yɛ̃, ɑni pɛɛ pɑnsɛ pinɛ́tɑnsei Yerusɑlɛm kuyu-i nɛ Yutee kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nnɛ́í nɛ Sɑmɑrii kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́, hɑ́i nɛ kɛtẽ nnɛ́í kɛtɔ-pɔ. 9 Kɛ Yeesu uu rinɔ́ɔ tɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, ɑi kɛyómɛcɑɑ-mɛ̃ u kpíípɔ, ḿpɑ́ úye un u nyɑ́nɛipɔ ɑhopɛ ɑnyinɛ ɑɑ́ weri ɑɑ́ nɛ u yɑrii ɑpi pɛɛ u pɑɑpɔ. 10 Pin kei nní lɛ̃ we pin kɛléécɑɑ inípɛɛ wiilɛ̃ un tɔ́su kɛ pitisi pitɛ́ pinyinɛ pɛɛ ilũ tomɛ́ n tɑnɑɑlɛ̃ ɑpi pikɛyúrí rikpɑ́fúmɛ. 11 Pitisi pɛ̃ ɑpi pi mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɛ nɔ̃́ Kɑlilee pikɔ́ mpí ɑni nní nyɛnu nɔn kɛléécɑɑ-mɛ̃ nyɑ́nɛi. Lɛ̃ kɑi nní nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ nkɛ́-i Yeesu uyɛ̃ kɛléécɑɑ-mɛ̃ n kpíipɔ nɔn nyɑ́ni mɛcɔ kuú hɑ pɛɛri.

Mɑtiyɑsi yɛ Yutɑsi ripɔhɔ tonɛ

12 Pitumɛ ɑpi pɛɛ kɛlõ kɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Olifiyee rikúú yisi ɑpi Yerusɑlɛm pɛlɛ. Tikúú tɛɛ nɛ Yerusɑlɛm kɔlɛnlɛ. Lirinɑ̃ nɛ sɑ́ yɑrɛ kilomɛtiri usɛ. 13 Kɑpi n tuipɔ, ɑpi kulee kunyinɛ-i tɑɑ́ kɛ́yɔ kɛnyinɛ kɛcɑ́ɑ́-pɔ. Kei kɑpi yɛ cɑ́pinɛ. Pɛpɛɛ kei n cɑ́pinɛlɛ̃ pɛɛ Piyɛɛ nɛ Yohɑni nɛ Yɑkupu nɛ Antiree nɛ Filipu nɛ Tomɑɑ nɛ Pɑtelemii nɛ Mɑtiyee nɛ Alifee uŋmɑ́nɛ Yɑkupu nɛ Simɔɔ yɛɛ ukuyu ń lɑ nɛ Yɑkupu uŋmɑ́nɛ Yuuti 14 nɛ Yeesu uni Mɑɑri nɛ pinɔ́si picɔ pinyinɛ nɛ Yeesu piwɑ̃. Pinnɛ́í mmɛ̃ pɛɛ rinɔ́ɔ risɛ wɑ ɑpi yɛ cɑ́pinɛ ɑpí nɛ piyómɛyɑ́hɑɑ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃.

15 Likumúŋɛ́ kpɛ-i, Piyɛɛ uu kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ yisi, piyómɛyɑ́hɑɑ pílɛ nɛ ɑfɛɛrɛ́ pinyinɛ pin cɑ́pinɛlɛ̃, uu pikɛcɔpɛ mɑɑ rɛ: 16 Pimɑ́rɛcɔ, li pisɛ rɛ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n símisi likɛ́ wɑ. Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ Yutɑsi kɛcɑ́ɑ́ Tɑfiti rinɔ́ɔ rinyinɛ mɑɑsɛlɛ. Yutɑsi uyɛɛ pɑnsɛ pɛpɛɛ Yeesu n tĩ́ ukpeenwɑi. 17 U pɛɛ urɔ́cɔ usɛ lɛ, tɔn kɛsẽ́ pikɛi pisɛ mpí wɑi. 18 Siwóó sɛ̃ kuu usoi ń kpu ɑpi u hɛ́ɛ́lɛ kuú nɛ kɛcɑrɛ lɔ, uu pɛɛ kei lóiri uu ríyu mɛfoí kɛtẽ fɑpi, uu kɛcɔpɛ kpɑ́fú, ɑnyɔ́hɔ nnɛ́í ɑɑ cúmɛ. 19 Yerusɑlɛm pikɔ́ nnɛ́í pɛɛ mɛwɑi mɛ̃ kõ, hɑ́i ɑpí nɛ kɛcɑrɛ kɛ̃ sée rɛ Hɑkɛlitɑmɑ, lɛlɛɛ rɛ unyinɛ mɛnyɛ yɛ kei kɔɔnu. 20 Ticuruu li Ipɑkɑrɛ Siyomɛ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Ukɛyɔ kɛkɛ́ mɛŋmɑnɛ tonɛ!

Úkɑ úu kɑpɛ kɛkɛmɛɛ tónɛ! Li kɔ wɔlɑɑlɛ̃ tɛ:

Usoi féé ukɛ́ upikɛi yɔsí uú nɔŋ́! 21 Kumúŋɛ́ kpɛ̃ nnɛ́í kɛ Upíimɑ Yeesu uú pɛɛ kɛrɔ́mɛɛ ń we, pisoi pinyinɛ yɛ pɛɛ ḿpɑ́ yei rɔ́ tíkilɛnlɛ. 22 Hɑ́i kɛ Yohɑni uú nɛ míni u n wólɛ nɛ pɛɛ́ uyɛi-mɛ kɑi kɛrɔ́cɔpɛ nkɛ́-i u n kpíipɔ ɑí nɛ kɛyómɛcɑɑ sĩ́, pisoi pinyinɛ yɛ pɛɛ rɔ́ tíkilɛnlɛ. Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ pisoi pɛ̃ kɛcɔpɛ usɛ ukɛ́ kɛrɔ́mɛɛ n we ukɛ́ mɛrɔ́cɔ itɑnsei li rɛ Yeesu yɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi.

23 Kei kɑpi pɛɛ pisoi pitɛ́ sée ɑpi nyɛrɛsɛ. Pɛpɛɛ Yosɛfi Pɑrisɑpɑsi kɑpi yɛ kɔ n sée rɛ Yusituusi. Ulírũ yɛɛ Mɑtiyɑsi. 24 Api pɛɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si rɛ: Upíimɑ, pɔ́ɔ pisoi nnɛ́í sifɑ kɛ́mɛɛ nyu. A pisoi pitɛ́ mpí kɛcɔpɛ uyɛ̃ kɑɑ n wɛ́ɛ rɔ́ nyísɛ 25 ukɛ́ pɑnsɛ utumɛ uu Yutɑsi pikɛi yɔ́su uú nɔŋ́. Yutɑsi yɛ ukɛtonɛ riyɑ́lɛ uu sĩ́ kei kɑí nɛ u rinsɑ́ rɛ ukɛ́ tonɛ. 26 Kei kɑpi pɛɛ pɑŋɑi ɑi Mɑtiyɑsi tini, uu pɛɛ Yeesu pitumɛ kɛfi nɛ usɛ pɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kpɑ́pɔ.

2

Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛkɑmɛ

1 Kɑi Pɑntekooti kɛyɑɑ ń tu, piyómɛyɑ́hɑɑ nnɛ́í ɑpi kɛlõ kɛsɛ cɑ́pinɛ. 2 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, nnɛ̃́ nnyinɛ nn kɛyómɛcɑɑ-pɔ leeri yɑrɛ kuyɔ pɑpɛ-pɑpɛ kunyinɛ kpɛɛ pepu. Aku kɛ́yɔ kɛ-i kɑpi n tṹ nnɛ́í yipu. 3 Api linyinɛ yɛnu yɑrɛ inɑlempi, ɑi pi kpɑ́fúmɛ, ɑi yɛ́kɑ́ɑ́, ɑi ḿpɑ́ úye kɛcɑ́ɑ́ tonɛ. 4 Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pɛɛ pinnɛ́í yipu nn pikɛmɛɛ ń we. Kei kɑpi pɛɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pi n hɛ pisímɛ́ lõ.

5 Pisuifi pɛɛ Uléécɑɑ likɔ́ ń lɑ yɛ pɛɛ Yerusɑlɛm-i welɛ. Isoipuri nnyí nnɛ́í yɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń we ɑyu kɛ́mɛɛ kɑpi léemɛ ɑpí weri. 6 Kɛ nnɛ̃́ nn lɛ̃ ń le, pisoi ɑpi cɑ́pinɛ riwúí. Piyómɛyɑ́hɑɑ ɑpi pɛɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ n símisi. Pɛpɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ pin pɛɛ pimɛyu kɛ́mɛɛ kómɛi, ɑi nnɔ́ɔ pi yipu hɑ́i. 7 Ai pɛɛ mɛ́woo pi wɑi, ɑi kɔ mɛyíkíyiki nnɔ́ɔ pi yipu ɑpi pɛɛ rɛ: Nɛ́ntɛ pisoi mpí nnɛ́í pɛɛ nní n símisi yɛ Kɑlilee pikɔ́ lɛ? 8 Kɑi pɛɛ íye wɑ kɛ ntɔ́nɛ́í mmú, ḿpɑ́ úye uu pɛɛ́ nɛ umɛyu kɛ́mɛɛ pi kómɛi? 9 Kɛrɔ́cɔpɛ nkɛ́-i, pinyinɛ yɛ Pɑritɛsi nɛ Metii nɛ Elɑm sitẽ leerilɛ. Picɔ yɛ Mesopotɑmii pikɔ́ lɛ nɛ Yutee pikɔ́ nɛ Kɑpɑtɔɔsi pikɔ́ nɛ Pɔnti pikɔ́ nɛ Asii kɛtẽ pikɔ́ 10 nɛ Firisii nɛ Pɑmfilii nɛ Esipiti nɛ Lipii kɛtẽ kɛɛ Sirɛɛni mɛmpɔ ń we pikɔ́. Picɔ pɔ́ɔn Rɔm kuyu-pɔ leeri, 11 nɛ Kirɛɛti nɛ Arɑpii sitẽ-pɔ. Picɔ yɛ Pisuifi yíkíyiki lɛ, picɔ yɛ pɑnsɛlɛ Pisuifi pin Moisi isé tíkilɛ̃. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ntɔ́nɛ́í mmú, ḿpɑ́ úye yɛ pɛɛ umɛyu kɛ́mɛɛ pi kómɛilɛ pin mɛwɑi píimɑ kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ símisi. 12 Ai pi nnɛ́í muuni tíḿḿ, ɑpi pɛɛ mɛ́woo ń we pin písɛinɛ rɛ: Nsímɛ́ ń-ye kɛcirɛ yɛ mmú? 13 Amɑ́ picɔ pɔ́ɔ piyómɛyɑ́hɑɑ pɛ̃ sɛ́nnyi pin tee rɛ: Pítɑ lɑri ŋmɑɑ pɛɛ nní pi pomɑɑlɛ̃!

Piyɛɛ nsímɛ́

14 Piyɛɛ uu pɛɛ yisi u nɛ pitumɛ kɛfi nɛ usɛ ɑpi nyɛrɛ, uu rinɔ́ɔ cɑ́sɛ uu pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ mɑɑ rɛ: Nɔ̃́ Pisuifi nɛ nɔ́ pitɔ́rɔɔ mpí nnɛ́í nɔ́ɔ nní Yerusɑlɛm kuyu-i ń we, ɑni nnɛ́símɛ́ ńsɔnɛ kutu ricɔ ɑni kóm! 15 Pisoi mpí ɑ́pi pomɑɑlɛ̃ yɑrɛ kɑni nní n kpɑ́rɑ́lɛ̃. Li mmɑrɛ tɔsilɛ, mɛsɛ ɑ́mɛ we kɛfi ŋmɑnɛ kɑí pi yɑrɛ kɑni nní n nyɑ́ni. 16 Lɛ̃ kɛ ɑntepu Yowɛɛli uú pɛɛ mɛkɛɛ ḿ mɑ yɛɛ nɛni nkpéni nní wɑi. Lɛlɛɛ rɛ:

17 Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ Unfɑɑsɔnɛ yɛ́ siyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛ́mɛɛ

ḿpɑ́ úye kɛcɑ́ɑ́ súimɛ.

Nɔ́pinɛ́ŋmɑ́nɛ nɛ nɔ́pinɛ́kpére ɑpí nɛ Uléécɑɑ rinyiri símisi.

Pinɑ́ŋɛ-nɑŋɛ ɑpi mɛ́wee yɛ́nti,

piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi lɑ́rikɛɛ. 18 Mɛyíkíyiki kɑm tíyɛsɛnɛ Nnɛ́fɑ́ɑsɔnɛ nkɛ́ likɛyɑɑ kɛ̃ pinɛ́kɛikɔ́ tisi

nɛ pinɔ́si kɛcɑ́ɑ́ súimɛ,

ɑpi pɛɛ pɑnsɛ ɑntepuyɛ.

19 Nɛ́ mɛwɑisɑŋɑ kɛyómɛcɑɑ-pɔ wɑ,

ɑm mɛwɑi píimɑ kɛtẽ nté wɑpisi:

Mɛ́nyɛ yɛ́ kɔikɛɛ, nnɑ nń torɛ,

ɑ́nyɔ ŋmɔhɔ ɑɑ hílɑ líkí-líkí.

20 Ituŋɛ ii pɑnsɛ riŋmɔ́hɔ, iwɑ́rɛ pɔ́ɔ wɔ́ŋɔɔ yɑrɛ mɛ́nyɛ,

Upíimɑ kɛyɑɑ ɑkɛ kɛlenɛ weri.

Kɛyɑ́ɑ píimɑ nɛ kɛ́yukɔɔ́ yɛ kɛ.

21 Úye un pɛɛ́ uyɛ-i Upíimɑ rinyiri n sée, uu u yoriyɛ.

22 Ani mmú kutu ricɔ, Isirɑyɛɛli pikɔ́! Uléécɑɑ yɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu isoi pɑkɑrɛlɛ. Uléécɑɑ yɛ nɛ u ritikilɛ uú nɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ wɑpisi yɑrɛ kɑni nní nɔ́rinɛ́cúruu n nyu. 23 Uyɛ̃ kɑpi nɔ́ɑnɛ́nípɛ-i wɑ yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uu mɛkɛɛ-mɛ umɛnyuwɛ kɛcɑ́ɑ́ n yekei, ɑni pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n wuru u pɑ ɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii ɑní nɛ u kopu. 24 Amɑ́ Uléécɑɑ uu nkpɔ ɑnipɛ-i u yɔ́su uu nkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ. Ncée ńn we rɛ nkpɔ nkɛ́ u m múílɛ̃. 25 Tɑfiti yɛ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ mɑɑ rɛ:

Mɛsɛ́rɛ kɑm kɛnɛ́yu-i Upíimɑ nyɑ́ni,

ɑ́m kɑpɛ nɛ n tɛ́rii nnyɑ kuu kunɛ́lukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i we.

26 Lɛ̃ nnyɑ kɛ rinɛ́pɔ́ɔ ɑri lɑ́ɑ́rú,

nɛn tinɛ́kíŋ kɛ́mɛɛ yóm.

Ḿpɑ́ nɛn n kpu, nɛ nɛ pɔ́ tɑ́lɛnlɛ.

27 Pɔ̃́ Upíimɑ, ɑ́ɑ yɛ́ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ nɛ́ riyɑ́.

Áɑ yɛ́ ŋmurɛi upɔ́kɛikɔ́ sɔnɛ ukɛ́ fɔ́ni.

28 Pɔ ifɑ́ɑcee nɛ́ nyísɛlɛ.

Mɛpɔ́wee kɛnɛ́kúrí yɛ nkíŋniŋɛ nɛ́ hɛlɛ.

29 Pimɑ́rɛcɔ, ɑni ncée nɛ́ hɛ kɛ́ ukpurɛ Tɑfiti nkɔ́ nɔ́ símisi kɛ́ rikpɑ̃́iisɛ rɛ u kpulɛ ɑpi u kulɛsi, tɔn kɔ urikpíí nyu nɛ nɛni-mɛ. 30 U pɛɛ ɑntepu lɛ un nyu rɛ Uléécɑɑ yɛ rinɔ́ɔ yekeilɛ uu wééri rɛ ukɛpirɛ̃ kɛnyinɛ kɛɛ mɑsí uiyɔɔpi tonɛnɛ, 31 Kirisi mɛyisɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ kɛ Tɑfiti uu lɛ̃ yɛ̃. Linsímɛ́ kuú pɛɛ lɛ̃ símisi kuú nɛ mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ úu yɛ́ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u riyɑ́, úu yɛ́ ŋmurɛi ukɛ́ fɔ́ni. 32 Tɔ ntɔ́nɛ́í mmú yɛ́nlɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nkpɔ kɛ́mɛɛ Yeesu uyɛ̃ n lésɛ. 33 Uléécɑɑ yɛ ukulukɛ-lukɛ-mɛ̃ u ritɑɑ́sɛlɛ. Sɑ́ɑ Uléécɑɑ uu kɔ Nfɑ́ɑsɔnɛ kuú pɛɛ n yekeilɛ̃ u pɑ. Mmɛ̃ kuu nní kɛrɔ́cɑ́ɑ́ súisɛmɛ yɑrɛ kɑni nní n nyɑ́ni nɔn kɔ kómɛi. 34 Tɑfiti úu kɛyómɛcɑɑ ritɑɑ́, ɑmɑ́ uricuruu yɛ pɛɛ́ mɑɑ rɛ:

Upíimɑ Uléécɑɑ yɛ Unɛ́píimɑ mɑɑ rɛ:

A kunɛ́lukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tonɛ

35 likɛ́ hɑ nɛ tu pɛɛ́ uyɛ-i kɑm yɛ́ n tíyɛsɛ ɑɑ pipɔ́lɑ́ɑrɔ tɛlɛisɛ. 36 Isirɑyɛɛli pikɔ́ nnɛ́í pikɛ́ kṍ ńsɔnɛ rɛ Yeesu uyɛ̃ kɑni kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n kɑrii kɛ Uléécɑɑ uu pɑnsɛsɛ Upíimɑ nɛ Ukirisi.

37 Kɑpi nsímɛ́ mmɛ̃ n kṍ, nn pi loni suu nɛ ɑkɔhɔ-pɔ ɑpi pɛɛ Piyɛɛ nɛ pitumɛ picɔ mɑɑ rɛ: Íye kɑri yɛ́ nkpéni wɑ, pimɑ́rɛcɔ? 38 Uyɛ̃ uu pi pɛsɛ rɛ: Ani mɛfinɛ consɛ pikɛ́ ḿpɑ́ nɔ́ úye míni wolɛ nɛ Yeesu rinyiri, Uléécɑɑ ukɛ́ nɔ́ɑnɛ́kópɛ nɔ́ sɑ́rɛi uu kɔ Nfɑ́ɑsɔnɛ nɔ́ hɛ. 39 Li we rɛ lisɔnɛ lɛ̃ kɛ Upíimɑ Uléécɑɑ uu ḿ mɑɑ rɛ u yɛ́ pisoi wɑ kuú nɛ nɔ́ nɛ nɔ́sinɛ́wɑ̃́ nɛ pitɑɑ-tɑɑ kulúi píimɑ kpɛ̃ nnɛ́í kuu n séirinɛ mɛ̃́. 40 Piyɛɛ uu kɔ ɑnɔ́ɔ ɑcɔ pi mɑ́ikɛɛ uú nɛ ɑsei pi komɛisɛ uu kɔ nɛ pi n ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃. U yɛ pi mɑɑ rɛ: Ani mɛwɑi kópɛ kunɑi pikɔ́ mpí kɛ́mɛɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ lesɛ. 41 Pisoi mɛyɑ̃ ɑpi Piyɛɛ nsímɛ́ mmɛ̃ ŋmurɛi ɑpi míni wolɛ. Kɛyɑ́ɑ kɛ̃, pisoi ɑ́kotokú ɑtɑɑni kumúŋɛ́ pɛɛ piyómɛyɑ́hɑɑ pɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ rikpɑ́pɔ.

Lɛ̃ kɛ piyómɛyɑ́hɑɑ ɑpi n finu nsímɛ́

42 Piyómɛyɑ́hɑɑ yɛ pɛɛ pitumɛ icélɑɑ kɛ́mɛɛ ŋmɔ́ɔ́púlɛnlɛ, pin tinɔ́ɔ risɛ mɑ́, pin kɛsẽ́ ilukɛ le, pin kɔ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 43 Pitumɛ yɛ pɛɛ mɛwɑisɑŋɑ mɛyɑ̃́ nɛ mɛwɑi píimɑ wɑpisilɛ. Ḿpɑ́ úye un pɛɛ pɑkɑrɛntɛ rɛ Uléécɑɑ yɛɛ pikɛi wɑi! 44 Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ yɛ pɛɛ kɛlõ kɛsɛ welɛ, ɑpi rinɔ́ɔ risɛ wɑi ɑpi yɛ pilikɔ́ nnɛ́í hɔ́ɔ́nɛ. 45 Pi yɛ pɛɛ pisitẽ nɛ pilikɔ́ nnɛ́í yɑ́lisilɛ, ɑpi ḿpɑ́ úye ncɔ́ŋ pɑí ɑpí nɛ lisiwóó sɛ̃ hɔɔnɛntɛ. 46 Pi pɛɛ kómɛinɛlɛ pin siyɑ́ɑ nnɛ́í mɛsɛ́rɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i cɑ́pinɛlɛ̃. Pi pɛɛ síyɔ sɔ́nɑɑnɛlɛ pin kɛsẽ́ le, pin kɔ Uléécɑɑ ilukɛ nɛ kɛfɑ kɛsɛ hɔɔnɛ lin pi lɑ́ɑ́rú. 47 Pi pɛɛ Uléécɑɑ pɑkɑrɛlɛnlɛ, ḿpɑ́ úye un nɛ kɛfɑ pi fénnɛlɛ̃, Upíimɑ un pɛɛ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye pisoi ɑyu lɔlu un pikɛcɑ́ɑ́ kpɑriisɛpɔ.

3

Kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ kɛnyinɛ pipélɛ́ nsímɛ́

1 Kɛtúŋɛ́ kɛnyinɛ, lin mɛtɑɑni pipépɛ mɑsí kɛ Piyɛɛ nɛ Yohɑni ɑpi yisi ɑpi Uléécɑɑ kɛyɔ-i piyómɛyɑ́hɑɑ sĩ. 2 Pisoi pinyinɛ yɛ pɛɛ́ nɛ utisi unyinɛ sɔ́nɑɑpɔlɛ, ɑpi yɛ Uléécɑɑ kɛyɔ rinɔnɔɔ-i u tonsɛ un pɛɛ kei picéetɔŋɛ́ wélei. Pi yɛ rinɔnɔɔ tɛ̃ sée rɛ Rinɔnɔɔ Sɔnɛ. Pi utisi uyɛ̃ mɑrilɛ kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́. 3 Kuu Piyɛɛ nɛ Yohɑni n yɛ̃́ pin lɑ pikɛ́ kɛ́yɔ-i lompɔ, uu kunípɛ pi welé. 4 Piyɛɛ nɛ Yohɑni ɑpi u nyɑ́nɛi tíḿḿ, Piyɛɛ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A tɔ́ riweríi! 5 Uu pi pɑí ńsɔnɛ un nɛ mɛ̃́ tɛ u yɛ́ pikɛmɛɛ linyinɛ yɔsí. 6 Kei kɛ Piyɛɛ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: Nɛ̃́ ɑ́m siwóó mɑ́, ɑ́m kɔ wurɑ mɑ́. Amɑ́ lɛ̃ kɑm m mɑ́ kɑm Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu Kirisi rinyiri nɛ pɔ́ pɑ́lɛ̃: A yisi ɑɑ sɔ́nɛ! 7 Piyɛɛ uu kunípɛ lukɛ-lukɛ u tini uu nyɛrɛsɛ. Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, ɑ́nɑ nɛ ɑnui ɑ pɑpisi, 8 uu yóósi uu cuuni uu nsẽ́ kɑ́pɑ́ɑ́, u nɛ pɛ̃ ɑpí nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ suupɔ, un sɔ́nɛ, un cuunkɛɛ un kɔ Uléécɑɑ pɑkɑrɛntɛ. 9 Pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi u yɛnu un sɔ́nɛ un Uléécɑɑ pɑkɑrɛntɛ. 10 Pisoi ɑpi céru rɛ uyɛɛ yɛ pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i Rinɔnɔɔ Sɔnɛ-i n tũ un wélei. Mɛwɑi mɛ̃ ɑmɛ pisoi nnɛ́í nnɔ́ɔ yipu ɑi kɔ pírí pi wɑi kɑí nɛ lɛ̃ u n wɑ nnyɑ.

Piyɛɛ rinɔɔ kuu Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ ḿ mɑ

11 Kɛ utisi uyɛ̃ uu lɛ̃ Piyɛɛ nɛ Yohɑni n lonɑɑlɛ̃, pisoi nnɛ́í ɑpí pehé ɑpi pikuwɛ́ɛ́-mɛ̃ kɛlõ kɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Sɑlomɔɔ ɑpookpɑŋɑ́-mɛ̃ n sĩ, lin nnɔ́ɔ pi yipɑɑlɛ̃. 12 Kɛ Piyɛɛ uu lɛ̃ n yɛ̃́, uu pi pisɛ rɛ: Pimɑ́rɛcɔ Isirɑyɛɛli pikɔ́, yo nnyɑ kɛ utisi nkó pipélɛ́ ɑpi nní nnɔ́ɔ nɔ́ yipɑɑlɛ̃? Yo nnyɑ kɑni rɔ́ nyɑ́nɛi yɑrɛ tɔ́ɔ ntɔ́nɑŋɛ cirɛ nɛ u pɔisɛ nɛ́ɛ tɔ́ɔ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ ɑsei tikilɛ̃ nnyɑ kɛ usoi nkó uu yisi uu sɔ́nɛ. 13 Pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ Apirɑhɑm nɛ Isɑɑki nɛ Yɑkupu Uleecɑɑ yɛɛ uukɛikɔ́ Yeesu ríyu wɑisɛ. Nɔ́rinɛ́cúruu nɔ́ɔ u tĩ ɑni n-yɔ́ɔpinɑŋɛ pikɔ́ ɑnipɛ-i u wɑi, uyɔ́ɔpi Pilɑti uu rɛ ukɛ́ u riyɑ́ ɑni yúlu. 14 Amɑ́ nɔ́ɔ pɛɛ usoi yɛɛ úu ɑkópɛ m mɑ́ nɛ ɑsei ute yulu ɑni pɛɛ mɛníŋɛ Pilɑti pisɛ rɛ pikɛ́ usoikṍ nɔ́ lésɛmɛ. 15 Nɔ tíyɛsɛlɛ ɑpi uyɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ kopu, Uléécɑɑ uu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ irɔ́nípɛɛ ii u yɛnu. 16 Kɛfɑ kɑrí nɛ Yeesu n tɛnɛ nnyɑ kɛ urinyiri ɑri usoi nkó kɑni nní n nyɑ́ni nɔn kɔ nyu pɑpukusɛ. Kɛfɑ kɑrí nɛ u n tɛnɛ yɛɛ tíyɛsɛ kɛ usoi nkó uú peí cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ yɑrɛ kɑni nní n nyɑ́ni. 17 Amɑ́ pimɑ́rɛcɔ, nɛ nyulɛ ńsɔnɛ rɛ nɔ́ nɛ nɔ́pinɛ́yɔ́ɔpi ɑ́ni nyu kɛlenɛ kɑní nɛ lɛ̃ Yeesu wɑ. 18 Nsímɛ́ mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ ɑntepuyɛ nnɛ́í ḿ mɑ́ɑsɛ mɛɛ nkpéni nní wɑi. Lɛlɛɛ rɛ li pisɛ rɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ ukɛ́ íwɛ li. 19 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni mɛfinɛ consɛ ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ Uléécɑɑ pɑ ukɛ́ nɔ́ɑnɛ́kópɛ nɔ́ sɑ́rɛi. 20 Upíimɑ yɛ́ pɛɛ tíyɛsɛ ɑni kumúŋɛ́ kunyinɛ-i hóó uu pɛɛ uyɛ̃ kuu hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ n wɛ́ɛ uu yekei nɔ́ pɑ́mɛ. Uyɛɛ Kirisi Yeesu. 21 Uyɛɛ yɛ́ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n we kɛlenɛ, hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Uléécɑɑ uu ḿpɑ́ yo m pɛsɛrinɛ yɑrɛ kɑi pɛɛ ń we yɑrɛ kuú pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ uɑntepuyɛ kuu n wɛ́ɛ m mɑ́ɑsɛ. 22 Moisi yɛ pɛɛ́ mɑɑ rɛ: Nɔ́unɛ́léécɑɑ Upíimɑ yɛ́ ɑntepu unyinɛ nɔ́ pɑ́mɛ yɑrɛ nɛ̃́, un nɔ́nnɛ́puri ukɔ́. Ani mmɛ̃ nnɛ́í kuu nɔ́ n símisinɛ kutu ricɔ. 23 Úye unsɑ́ kutu u rincɔ, pikɛ́ Uléécɑɑ pikɔ́ kɛcɔpɛ u lesɛ ɑpi kópu. 24 Antepuyɛ nnɛ́í pɛɛ hɑ́i ɑntepu Sɑmuyɛɛli-i-mɛ n símɑɑri ɑí nɛ nɛni tulu yɛ siyɑ́ɑ nsí nsímɛ́ mɑlɛ. 25 Nɔ́ɔ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ɑntepuyɛ m mɑ́ɑsɛ rɛ u nɛ nɔ́ mɛ̃́ te. Uléécɑɑ yɛ nɛ nkómɛinɛ nɔ́pinɛ́sɑ́ɑ séelɛ pɛɛ́ uyɛ-i kuú pɛɛ Apirɑhɑm ḿ mɑɑ rɛ: Pipɔ́pírɛ̃ kɑḿ nɛ tikinɛ kɛ́ nɛ kɛtẽ nnɛ́í nsoipuri rikpɑ́. Nɔ́ɔ kɔ nkómɛinɛ mmɛ̃ te. 26 Nɔ̃́ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu uukɛikɔ́ wɛ́ɛ uu nɔ́kɛnɛ́mɛɛ u tumti kɛlenɛ. U u tummɛlɛ nɔ̃́ nnyɑ rɛ ukɛ́ nɔ́ rikpɑ́ uu pɛɛ ḿpɑ́ nɔ́ úye uɑkópɛ-i u lesɛ.

4

Pi Piyɛɛ nɛ Yohɑni kɛtúhɑɑnɛ píimɑ-i sée

1 Piyɛɛ nɛ Yohɑni pin kei lɛ̃ pisoi símisi, mɛsɛ nɛ mɛsɛ, pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ umɛ́rɛ́ wɛ́ɛ́sɛ nɛ Pisɑtusee pin tuipɔ. 2 Li pɛɛ mɛyɑ̃́ pi pɔ́ɔ́lúlɛ rɛ pitumɛ pɛ̃ kɛtɛ́ yɛ we pin pisoi céési pin kɔ pi símisi rɛ Yeesu yɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi, lin pɛɛ nyísɛlɛ̃ tɛ pikpɔkpɔ yɛ́ fe ɑpi yisi. 3 Lɛ̃ nnyɑ kɑpi pitumɛ pɛ̃ kɛtɛ́ tĩ́ ɑpi hɑ́nɛsi ɑí nɛ weesi rɛ ituŋɛ yɛ pilólɛ́ mɑsí nnyɑ. 4 Amɑ́ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pɛpɛɛ pitumɛ pɛ̃ icélɑɑ n kṍ mɛyɑ̃ nɛ pɛɛ́ nɛ kɛfɑ i tɛnɛlɛ, ɑpi tulu yɑrɛ pitisi ɑ́kotokú ɑnupũ kumúŋɛ́.

5 Kɑi n weesi, Pisuifi piyukɔɔ́ nɛ pipiwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ ɑpí hɑ Yerusɑlɛm-pɔ cɑ́pinɛ. 6 Uléécɑɑ usinɑ Anɑ nɛ ukɛyɔ pikɔ́ nnɛ́í nɛ Kɑyifu nɛ Yohɑni nɛ Alɛkisɑntiri pɛɛ kɔ pɛɛ kei we. 7 Api Piyɛɛ nɛ Yohɑni lesɛri pikɛ́ nɛ pi túhɑɑnɛ, ɑpi kɛcɔpɛ pi nyɛrɛsɛ ɑpi pi pisɛ rɛ: Ńnɑŋɛ ń-ye nɛ́ɛ úye kɛcirɛ rinyiri kɑní nɛ lɛ̃ wɑ? 8 Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Piyɛɛ yipu uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Nɔ̃́ Isirɑyɛɛli kuyu piyɔɔpi nɛ piwɛ́ɛ́sɛ! 9 Mɛwɑi sɔnɛ kɑri utisi nkó wɑ nnyɑ kɑpi nɛni kɛyɑɑ nkɛ́ rɔ́ písɛi rɛ íye kɑi wɑ kuú nɛ peí? 10 Lɛ̃ nnyɑ, nɔ́nnɛ́nɛ́í mmú nɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ picɔ nnɛ́í ɑni kõ tɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu Kirisi uyɛ̃ kɑni kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ ń kɑrii, Uléécɑɑ uu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ rinyíri nnɑŋɛ kɑrí nɛ utisi nkó péisɛ, kuu nní isɑrɛ lɑ́ɑ́rú un nɔ́kɛnɛ́yu-i nyɛnu. 11 Yeesu uyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɑi wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Tipɑrɛ tɛ̃ kɛ nɔ̃́ pimɔ́mɛ ɑni n fómpɔ,

tɛɛ nkpéni pɑnsɛ tikɛcirɛ tɛɛ kɛnui-i ń we. 12 Uyɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, úyulɑlɛ úkɑ ucɔ úu we. Uléécɑɑ úu rinyíri ríkɑ ricɔ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ pɑ kɑri yɛ́ n sée likɛ́ nɛ tirɔ́yu n lɔ.

13 Piyɛɛ nɛ Yohɑni ɑ́pi mɛnyuwɛ píimɑ mɛ́kɑ mɑ́ ɑ́pi kɔ píyukɔɔ́ píkɑ. Amɑ́ piripɔɔ kɑpi pɛɛ́ nɛ símisi nɛ itisi. Kɛ pitúhɑɑnɛ ɑpi lɛ̃ n yɛ̃́, ɑi pi muuni simm, ɑpi kɔ ceru rɛ Piyɛɛ nɛ Yohɑni yɛ pɛɛ́ nɛ Yeesu sɔ́nɛlɛ. 14 Kɑpi usoi yɛɛ ḿ peí n nyɑ́ni un pikɛkúrí nyɛnu nnyɑ, pitúhɑɑnɛ pɛ̃ ɑ́pi pɛɛ nyu ń-ye kɑpi yɛ́ mɑlɛ. 15 Api pɛɛ Piyɛɛ nɛ Yohɑni kɛtúhɑɑnɛ kɛ-i lɑ́kɑsɛ, ɑpi pɛɛ kei n we pin pimɛcɔpɛcirɛ nsímɛ́ píŋirisɛ. 16 Api pɛɛ m písɛinɛ rɛ: Íye kɑri pisoi mpí wɑinɛ? Yerusɑlɛm kuyu nnɛ́í yɛ pikómɛ mɑsí rɛ pi mɛwɑisɑŋɑ píimɑ wɑ. Ári yɛ́ fe tɔkɛ́ kɛ́si. 17 Lɛ̃ nnyɑ, nsímɛ́ mmɛ̃ ńn kɑpɛ nɛ pikɔ́ɔ́nú rinkpɑ́, tɔkɛ́ nɛ pi yɛ ɑri pi cɛ́si rɛ ɑ́pi kɑpɛ úkɑ mpuri nɛ Yeesu uyɛ̃ tinyiri ńkɑ pisímɛ́ rikpɑ́.

18 Kei kɑpi pɛɛ pi séepɔ ɑpí nɛ pi yulu rɛ ɑ́pi kɑpɛ Yeesu nnɑŋɛ nɛ picélɑɑ rikpɑ́. Ápi kɑpɛ yɛ ricuruu urinyiri sée. 19 Piyɛɛ nɛ Yohɑni ɑpi pi pɛsɛ rɛ: Nɔ̃́ ticuruu ɑni ripɑí nkɛ̃́ tɛ li nɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ sɑ́ rɛ usoi ukɛ́ nɔ́ pɑkɑrɛ nɛ́ɛ Uléécɑɑ kuu yɛ́ pɑkɑrɛ? 20 Nɔ́ɔ yɛ́ nkpéni mmɛ̃ ceri. Tɔ̃́ ɑ́ri yɛ́ fe tɔkɛ́ lɛ̃ kɑri n yɛ̃́ ɑri kɔ kom pisímɛ́ riyɑ́. 21 Kei kɛ pitúhɑɑnɛ pɛ̃ ɑpi kɔ picɛ́ pi rikpɑ́ ɑpi pi yɑ́ ɑpi tɔ́mpɔ. Ápi ńkɑ yɛ̃ kɑpi yɛ́ nɛ rinwɑ́ɑ́nɑ́ pikɛ́ nɛ kutu pi rimpɑ́sɑ. Pisoi mɛyɑ̃ yɛ pɛɛ́ welɛ pin mɛwɑi mɛɛ nní n wɑ nnyɑ Uléécɑɑ pɑkɑrɛntɛ. 22 Utisi uyɛ̃ kɑpi nní nɛ Uléécɑɑ nnɑŋɛ m pɔisɛ ɑŋmɛ̃ yɛ ɑfɛɛnɑ rifɑɑulɛ.

Kirisi pikɔ́ piyomɛyɑ́hɑɑ

23 Kɑpi Piyɛɛ nɛ Yohɑni rin-yɑ́, ɑpi yisi ɑpi pipisoi lɛɛpɔ ɑpi lɛ̃ kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Isirɑyɛɛli piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi pi ḿ mɑ pi kɛɛni. 24 Kɛ pipisoi pɛ̃ ɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑpi rinɔ́ɔ risɛ wɑi ɑpi Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si rɛ: Upíimɑ Utɛnɛcirɛ́, pɔ́ɔ kɛtẽ nɛ kɛyómɛ nɛ mínimɑɑ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ ḿpɑ́ yei ń we wɑ. 25 Mpɔ́fɑ́ɑsɔnɛ kɑɑ́ nɛ ritiki ɑɑ́ nɛ urɔ́sɑ́ɑyɑhɑ Tɑfiti upɔ́kɛikɔ́ mɑɑsɛ rɛ:

Yo nnyɑ kɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ɑpi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pɑnsɛntɛ?

Yo kɛcirɛ nnyɑ kɛ sisoipipi ɑsi simúŋɛ́ kópɛ wɑi?

26 Kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ piyɔɔpi yɛ pimɛcirɛ cɑ́pinɛ rɛ pikɛ́ ɑtɔpi leemɛ.

Piyɔ́ɔpi ɑpi rinɔ́ɔ risɛ wɑi rɛ pikɛ́ nɛ Upíimɑ nɛ uyɛ̃ kuu n wɛ́ɛ tɔ. 27 Mɛyíkíyiki kɛ Erooti nɛ Pɔnsi Pilɑti nɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ɑpi Yerusɑlɛm nté rinɔ́ɔ risɛ wɑ rɛ pikɛ́ nɛ upɔ́kɛikɔ́ Yeesu kɑɑ n wɛ́ɛ tɔ. 28 Lɛ̃ kɑɑ mɛkɛɛ-mɛ m musí, ɑɑ́ nɛ mpɔ́nɑŋɛ yekei kɑpi nkpéni lɛ̃ wɑ. 29 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ nkpéni pipicɛ́ ńsɔnɛ kutu ricɔ, Upíimɑ ɑɑ tíyɛsɛ pipɔ́kɛikɔ́ pikɛ́ itisi nɛ mpɔ́símɛ́ riyóó. 30 A mpɔ́nɑŋɛ nyísɛ pitóikɔ́ pikɛ́ pélesi, ɑɑ mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ upɔ́kɛikɔ́ Yeesu kɑɑ n wɛ́ɛ rinyiri nɛ wɑpisi. 31 Kɑpi lɛ̃ piyómɛyɑ́hɑɑ ḿ mɑsí, kɛlõ kɛ-i kɑpi n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑkɛ yéŋesi. Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pinnɛ́í yipu ɑpi pɛɛ itisi nɛ Uléécɑɑ nsímɛ́ n yóólɛ̃.

Kirisi pikɔ́ rinɔɔ risɛ

32 Pisoi kulúi kpɛ̃ nnɛ́í pɛɛ nɛ Yeesu kɛfɑ n tɛnɛ yɛ pɛɛ kɛfɑ pɛ́nɛlɛnlɛ pin kɔ kɛmúŋɛ́ kɛsɛ mɑ́. Úkɑ úu yɛ pɛɛ mɑɑ rɛ u linyinɛ umɛcirɛ te. Ḿpɑ́ yo kɑpí pɛɛ pɛ́nɛlɛ̃ pin te. 33 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ pitumɛ ńnɑŋɛ hɛlɛ pin nɛ nyísɛ rɛ Upíimɑ Yeesu yɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ, Uléécɑɑ un pɛɛ Kirisi pikɔ́ nnɛ́í mɛyɑ̃́ kpɑ́lɛ̃. 34 Líkɑ ɑ́i pɛɛ piukɑ pɑ́rílɛ̃. Pɛpɛɛ sicɑrɛ nɛ́ɛ síyɔ m mɑ́ yɛ̀ɛ̀ pɛɛ si yɑ́ɑlɛ ɑpí nɛ lisiwóó cɑ́pinɛpɔ 35 ɑpi pitumɛ pɑ. Pɛ̃ pɔ́ɔ ḿpɑ́ úye ncɔ́ŋ pɑí ɑpí nɛ si hɔɔnɛntɛ.

36 Pi pɛɛ Lefi mpuri ukɔ́ unyinɛ Siipuru kɛtẽ-pɔ mɑrilɛ. Pi yɛ u sée rɛ Yosɛfi. Pitumɛ pɔ́ɔ rinyíri u hɛ rɛ Pɑrinɑpɑsi. Liɑsei rɛ uyɛɛ yɛ picɔ rinŋmɔ́ɔ́púsɛ. 37 Uyɛ̃ uu kɔ ukɛcɑrɛ yɑ́i uú nɛ lisiwóó hɑpɔ uu pitumɛ pɑ.

5

Anɑniyɑsi nɛ Sɑfirɑ nsímɛ́

1 Utisi unyinɛ nɛ uunɔsi pɛɛ pɛɛ́ we. Pi yɛ u sée rɛ Anɑniyɑsi, ɑpi unɔ́si pɔ̃́ tɛ Sɑfirɑ. Utisi uyɛ̃ uu ukɛcɑrɛ yɑ́i. 2 U nɛ unɔ́si ɑpi kómɛinɛ ɑpi siwóó hɑ́su ɑpi pésu, uu pɛɛ́ nɛ sitɔ́rɔɔ sĩ uú hɑ pitumɛ pɑ. 3 Piyɛɛ uu pɛɛ u pisɛ rɛ: Anɑniyɑsi, íye kɑi wɑ kɛ Setɑni uu lɛ̃ pɔ́ lõ uú hɑ nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ kirɑɑsɛ ɑɑ kɛcɑrɛ siwóó hɑ́su ɑɑ pésu? 4 Pɔkɛ́ kɛlenɛ kɛcɑrɛ kɛ̃ n yɑ́ɑ́, ɑ́i pɔ́ɔ kɛ tee? Kɛmɛyɑ́i-mɑɑ́, ɑ́i pɔ́ɔ kɛsiwóó tee? Yo nnyɑ kɑɑ nkpɑ́ni mɛwɑi kópɛ mmɛ́ ripɔ́yu-i wɑ? A kõ tɛ ɑ́i sisoipipi kɑɑ kírɑɑsɛ, Uléécɑɑ lo kɑɑ kírɑɑsɛ. 5 Kɛ Anɑniyɑsi uu lɛ̃ n kṍ, uu lólu uu kpi. Iwɑmɛ píimɑ inyinɛ ii pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ lɛ̃ n kṍ loni. 6 Piŋmɑ́nɛ ɑpi yisi ɑpi kusɑ́ŋɑ́ɑ́ u pilɑɑ ɑpi sɑ́kɑɑ ɑpí nɛ leepɔ ɑpí hɑ kulɛsi. 7 Ituŋɛ mɛkɔ́ɔ́nú mɛtɑɑni mɛmɑ́ɑ́, unɔ́si un tuipɔ úu nyu rɛ linyinɛ yɛ wɑ. 8 Piyɛɛ uu u mɑɑ rɛ: A nɛ́ símisi nkɛ̃́ tɛ nnɛ́í mmú kɑni nɔ́kɛnɛ́cɑrɛ yɑ́ɑ, nɛ́ɛ yo? Uu rɛ: Ɛɛɛ, mmɛɛ mu! 9 Piyɛɛ uu u mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑni kómɛinɛ ɑní nɛ Upíimɑ Nfɑɑsɔnɛ peeni? Áɑ nyɑ́nii, pɛpɛɛ upɔ́lɑ n kúlɛsi ɑnɑ kɑm nní kómɛi pin lonti. Pi kɔ lɛ̃ nɛ pɔ̃́ tɔ́sulɛ. 10 Kei nní, unɔ́si uu Piyɛɛ ɑnɑ nyɛ-i lólu uu kpi. Piŋmɑ́nɛ pɛ̃ pikɛ́ nɛ n lompɔ un pikpɔ mɑsí, ɑpi u kpísi ɑpí hɑ ulɑ kɛkúrí kulɛsi. 11 Iwɑmɛ píimɑ inyinɛ ii Kirisi pikɔ́ nnɛ́í nɛ pɛpɛɛ nsímɛ́ mmɛ̃ n kṍ loni.

Mɛwɑisɑŋɑ kɛ Uléécɑɑ uu n wɑpisi nsímɛ́

12 Pitumɛ yɛ pɛɛ mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ pisoi inipɛɛ-i wɑpisilɛ. Pɛpɛɛ Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ yɛ pɛɛ rinɔ́ɔ risɛ wɑlɛ ɑpi yɛ kei kɑpi yɛ n sée rɛ Sɑlomɔɔ ɑpookpɑŋɑ́-i n cɑ́pinɛlɛ̃. 13 Úkɑ ucɔ úu yɛ pɛɛ mɛ́woo kɑhɑ ukɛ́ pi lɛɛpɔ, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pisoi ɑ́pi pɛɛ kɔ kusɑ pi wɑisɛlɛ̃. 14 Pitisi nɛ pinɔ́si kulúi pɛɛ Upíimɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ ɑpi pɛɛ mɛsɛ́rɛ pi n kpɑriisɛpɔ ɑpí nɛ kulúi kpɑ́. 15 Pisoi ɑpi yɛ pɛɛ́ nɛ pitóikɔ́ icée-i léépɔ ɑpi pisifinɛ nɛ ɑsɑ́ŋɑ́ɑ́pɔrɛ́ kɛcɑ́ɑ́ pi finsɛntɛ rɛ Piyɛɛ un píyei kei n tɔ́su, ukumííri kukɛ́ ḿpɑ́ usɛ unyinɛ yɑrii. 16 Pisoi kulúi ɑpi kɔ ɑyu nyɛɛ nɛ Yerusɑlɛm n kɔ́lɛ̃ yisi ɑpí nɛ pitóikɔ́ nɛ pinírihélɑɑ wúrunkɛɛpɔ, ɑpi kɔ pinnɛ́í pélesi.

Lɛ̃ kɑpi pitumɛ n wéékusɛ nsímɛ́

17 Kɑi lɛ̃ n wɑ, Uléécɑɑ usinɑ nɛ Pisɑtusee pɛɛ ukɛkúrí ń we ɑpi kufɑtoi píimɑ nɛ nyɛrɛ rɛ pikɛ́ pitumɛ cɔ́pii. 18 Api mɛsei pi cɔ́pii ɑpi kuyu kukpɑniilee kɛ́mɛɛ pi hɑ́nɛsi. 19 Amɑ́ kɑi kɛsinɛ n wɑ, Upíimɑ uleecɑɑtumɛ unyinɛ uu sĩ́ uú hɑ kukpɑniilee hɑ́nnɛ uu pi lesɛpɔ, uu pi mɑɑ rɛ: 20 Ani Uléécɑɑ kɛyɔ-i hɑ, ɑní hɑ nsímɛ́ mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ kɛ Yeesu uú nɛ ń kɑ nnɛ́í pisoi símisi. 21 Pitumɛ ɑpi mɛsei ŋmurɛi ɑpi mmɑrɛ mɑrɛ yisi ɑpi Uléécɑɑ kɛyɔ sĩ ɑpí hɑ pisoi picélɑɑ kɑ́pɑ́ɑ́. Uléécɑɑ usinɑ nɛ pɛpɛɛ ukɛkúrí ń we ɑpi tuiri ɑpi pitúhɑɑnɛ wɛ́ɛ́sɛ nɛ Isirɑyɛɛli piwɛ́ɛ́sɛ nnɛ́í icɑ́pinɛ séi. Kei kɑpi pisoi tũ ɑpí hɑ pitumɛ pɛ̃ kukpɑniilee-i kpíípɔ. 22 Kɛ pɛ̃ ɑpi ń hɑ, ɑ́pi kukpɑniilee-i pi yɛ̃. Api pɛɛ pɛɛri ɑpi pi mɑɑ rɛ: 23 Tɔ kukpɑniilee lɛɛpɔlɛ kun ńsɔnɛ hɑ́nɑɑlɛ̃, pimɛ́rɛ́ pɔ́ɔn kɔ ɑnɔnɔɔ-i tɑ́pɑɑlɛ̃. Amɑ́ kɑri n hɑ́nnɛ, ɑ́ri úkɑ kɛmɛ́ɛ yɛ̃. 24 Kɛ Uléécɑɑ kɛyɔ umɛ́rɛ́ wɛ́ɛ́sɛ nɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑi mɛ́woo pi wɑi, ɑpi pɛɛ lɛ̃ kɑi yɛ́ nɛ kɛ́tɔ ń kpu kɛcɑ́ɑ́ m músu. 25 Kei kɛ unyinɛ uú kɑ uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ kómɛii! Pisoi pɛ̃ kɑni kukpɑniilee-i n wɑ pɛɛ nní Uléécɑɑ kɛyɔ-i nyɛnupɔ pin pisoi céési.

26 Umɛ́rɛ́ wɛ́ɛ́sɛ nɛ pimɛ́rɛ́ picɔ ɑpi pɛɛ yisi, ɑ́pi rikɔhɔ mɛkɔ́ wɑ ɑpí hɑ pi kpíípɔ ɑpí nɛ hɑpɔ, pin wuru rɛ pin pitumɛ pɛ̃ nɛ rikɔhɔ n wɑi, pisoi yɛ́ ɑpɑrɛ pi tɑpisi ɑpi pi kóni. 27 Kɑpí nɛ pi n hɑ́pɔ, ɑpi kɛtúhɑɑnɛ píimɑ-i pi séi. Uléécɑɑ usinɑ uu pɛɛ nsímɛ́ pipísɛi pi kɑ́pɑ́ɑ́ 28 rɛ: Kɑrí nɛ nɔ́ ń yɛ̀ ɑrí nɛ kɛtẽ kpɛɛni rɛ ɑ́ni kɑpɛ usoi uyɛ̃ tinyiri nɛ n céési, íye kɑni wɑ? Nɔ welɛ nɔn Yerusɑlɛm kuyu nnɛ́í icélɑɑ iyɛ̃ nɔŋ́lɛ̃ ḿpɑ́ úye ukɛ́ kṍ, nɔn kɔ lɑ rɛ unkpɔ iwɛ ikɛ́ nɛ rɔ́ tɛnɛ! 29 Piyɛɛ nɛ pitumɛ picɔ ɑpi pi pɛsɛ rɛ: Li nɛ sɑ́ rɛ usoi ukɛ́ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ nɛ kuu yɛ́ pisoi m pɑkɑrɛ. 30 Yeesu uyɛ̃ kɑni kunɑ kɛcɑ́ɑ́ n kɑrii kɛ pirɔ́sɑ́ɑ Uleecɑɑ uu nkpɔ kɛ́mɛɛ yukusɛ. 31 Uléécɑɑ yɛ ukulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́ tonɛ-i u ritɑɑ́sɛlɛ uu u wɑisɛ Uyɔ́ɔpi nɛ Úyulɑlɛ. Uyɛ̃ kuú lɑ ukɛ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ nyísɛ rɛ pikɛ́ ritiki ɑpí nɛ piɑkópɛ kɛpirɛ tɔ uu pɛɛ pi sɑ́rɛi. 32 Tɔ́ɔ nsímɛ́ mmɛ̃ pitɑnsei, Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛ Uléécɑɑ uu pɛpɛɛ u m pɑkɑrɛlɛ̃ n hɛ pɔ̃́ nɛ kɔ itɑnsei lelɛ.

33 Kɛ pitúhɑɑnɛ ɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑi pi fukɔɔmɛ ɑpi rɛ pi yɛ́ pitumɛ pɛ̃ kṍ. 34 Amɑ́ Ufɑrisi unyinɛ yɛ pɛɛ pitúhɑɑnɛ pɛ̃ kɛcɔpɛ welɛ. Pi yɛ u sée rɛ Kɑmɑliyɛɛli. Isé ucélɑɑ unyinɛ lo kɛ ḿpɑ́ úye uu n wɑisɛlɛ̃. Uyɛɛ pitúhɑɑnɛ píimɑ pɛ̃ kɛcɔpɛ yisi uu rɛ pikɛ́ pitumɛ pɛ̃ lesɛpɔ nkɑ́ripi kɛlenɛ. 35 Kɑpi pi n lésɛpɔ, uu pɛɛ pɛpɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ mɑɑ rɛ: Nɔ̃́ Isirɑyɛɛli pikɔ́, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ nɛ mɛwɑi mɛ̃ kɑni nní ń lɑ nɔkɛ́ pisoi pɛ̃ wɑ. 36 Ái kɑhɑnɛ nkpɑ́ni n nɑ́ŋɑi kɛ Teetɑsi uu léemɛ un pɔ́lɔ́lɛ̃ tɛ u úyukɔɔ́ píimɑ unyinɛ lɛ. Pisoi pílɛ pílɛ mɛnɑ kumúŋɛ́ pɛɛ u ritiki. Api u kopu. Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ pɛɛ́ unkɔ́ n tíkilɛ̃ ɑpi kpíi, piukɑ úu nɛni tisɛlɛ̃. 37 Uyɛ̃ kɛpirɛ, Kɑlilee ukɔ́ Yutɑsi pɔ́ɔ pikɛ́ɛ̃ ituŋɛ kumúŋɛ́ léeri, uu pisoi kulúi kpɑ́ú ɑpi u n tikilɛ̃. Uyɛ̃ uu kɔ kpi, pɛpɛɛ pɛɛ́ u n tíkilɛ̃ pɔ́ɔ kɔ kpii. 38 Lɛ̃ nnyɑ, nɛ lɑ kɛ́ nkpéni nɔ́ símisi rɛ ɑ́ni kɑpɛ nɛ pisoi mpí kutu n cɔlɛ̃. Ani pi riyɑ́ pikɛ́ tɔ́mpɔ. In tɛ sisoipipi kɛ́mɛɛ kɛ pisimúŋɛ́ nɛ piliwɑiwɑi nní ɑi léeri, mɛ́woo kɑi wɑinɛ. 39 Amɑ́ in tɛ Uléécɑɑ-i kɑi léeri, ńnɑŋɛ ń-ye kɛ nɔ́ɔ mɑ́ nɔkɛ́ nɛ linyinɛ pi wɑ. Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, ɑ́i kɑpɛ kɑ likɛ́ wɑ rɛ nɔ nɛ Uléécɑɑ tɔpu. 40 Api mɛsei unkɔ́ kóm ɑpi u tiki. Api pɛɛ pitumɛ pɛ̃ séipɔ ɑpi rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ sipɔ́pí pi yɛ́ɛ́riinɛ ɑpí nɛ pi yulu rɛ ɑ́pi kɑpɛ Yeesu rinyiri nɛ pisoi pisímɛ́ rikpɑ́, ɑpi pɛɛ pi yɑ́ ɑpi tɔ́mpɔ. 41 Pitumɛ ɑpi mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ pitúhɑɑnɛ pɛ̃ kɛkúrí yisi, lin pi lɑ́ɑ́rú rɛ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ̃ tɛ pɛ̃ kɑí nɛ sɑ́ rɛ pikɛ́ Yeesu nnyɑ íwɛ li. 42 Ḿpɑ́ kɛweesi kɛ́ye kɛ pitumɛ ɑpi pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i nɛ síyɔ kɛ́mɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ picélɑɑ nɛ mpiyóó ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃.

6

Pi pitisi pisɛɛi lesɛ rɛ pikɛ́ pitumɛ n lɛ́ni

1 Yeesu pipirɛtiki ɑpi kumúŋɛ́ kpɛ-i kulúi wɑi ńsɔnɛ. Upipirɛtiki pɛɛ Mɛ́kirɛki n símisi ɑpi Pi-epiree nɛ n téni rɛ pi ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye ilukɛ kɑpi yɛ n hɔ́ɔnɛ kɛ́mɛɛ pipikumɑnnɔsi mɛnípɛɛ le. 2 Kei kɛ Yeesu pitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ ɑpi upipirɛtiki riwúí tɛ̃ sée ɑpi cɑ́pinɛ ɑpi pi mɑɑ rɛ: Ái nɛ sɑ́ rɛ tɔ́ɔkɛ́ Nléécɑɑsimɛ́ piyóó nɛ sikɑ̃́ wɑ tɔkɛ́ hɑ ilukɛ pihɔɔnɛ nɛ kutu n cɔlɛ̃. 3 Lɛ̃ nnyɑ pimɑ́rɛcɔ, ɑni nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ pitisi pisɛɛi pɛ̃ kɑní nɛ isoi sɔnɛ n nyu lesɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nkɛ́ kɔ pi n yipɑɑlɛ̃, pikɛ́ kɔ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ m mɑ́, tɔkɛ́ pikɛi pɛ̃ piɑnipɛ-i wɑ. 4 Tɔ́ɔkɛ́ pɛɛ́ uyɛ-i nɛ piyómɛyɑ́hɑɑ nɛ Nléécɑɑsimɛ́ piyóó n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃. 5 Tinɔ́ɔ tɛ̃ ɑri pinnɛ́í lɑrisi, ɑpi pikɛcɔpɛ pisoi pisɛɛi lesɛ. Pɛpɛɛ Etiyɛɛni yɛɛ Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ mɛyɑ̃́ n tɛnɛlɛ̃, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn kɔ u yipɑɑlɛ̃. Uyɛ̃ nɛ Filipu nɛ Purokɔɔ nɛ Nikɑnɔɔ nɛ Timɔɔ nɛ Pɑrimenɑɑsi nɛ Antiyɔɔsi ukɔ́ kɑpi yɛ n sée rɛ Nikolɑɑ. U pɛɛ mɛkɛɛ Pisuifi kɛyomɛ yɑ́ɑsilɛ uu kɛlenɛ pɑnsɛ Yeesu upirɛtiki. 6 Kɑpi pi n lésɛ, ɑpi pi kpísi ɑpí nɛ pitumɛ lɛɛpɔ, pɛ̃ ɑpi pikɛcɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si ɑpi kɔ ɑnípɛ pikɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑ. 7 Nléécɑɑsimɛ́ nn ḿpɑ́ yei n kɔ́ɔ́núlɛ̃, Yeesu pipirɛtiki pin mɛyɑ̃́ kulúi wɑi Yerusɑlɛm kuyu-i, ɑí nɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ mɛyɑ̃ pɛ́nɛ ɑpi Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ.

Etiyɛɛni mɛtinɛ

8 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ Etiyɛɛni mɛyɑ̃́ ípɛɛlɛ́ɛ nyísɛlɛ uu kɔ ńnɑŋɛ u hɛ un nɛ mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ pisoi kɛcɔpɛ wɑpisi. 9 Pisuifi kuyómɛyɑ́hɑɑlee pikɔ́ pinyinɛ kɑpi yɛ pɛɛ sée rɛ: Pɛpɛɛ ilɑ́si kɛ́mɛɛ ń le kɛyɔ. Alɛkisɑntiri nɛ Silisii nɛ Asii kɛtẽ pikɔ́ yɛ pi. Pikɛcɔpɛ, pitisi pinyinɛ ɑpi nsímɛ́ nnyinɛ kɛcɑ́ɑ́ nɛ Etiyɛɛni íkɛŋɛnɛ wɑi. 10 Amɑ́ ɑ́pi yɛ́ fe pikɛ́ nɛ Etiyɛɛni kɛŋɛnɛ, mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn u n hɛ nnyɑ. 11 Api pɛɛ pisoi pinyinɛ kulɛi rɛ pikɛ́ ukɛcɑ́ɑ́ nnɔ́ɔmɛ wɑ rɛ pi kõ un Moisi nɛ Uléécɑɑ ɑlɛ̃́ fɑ́ɑ́nii. 12 Api kɔ kuyu pisoi nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ nɛ isé picélɑɑ itɑ́í súúni ɑpi yisi ɑpi nyɛrɛ, ɑpi sĩ́ ɑpí hɑ Etiyɛɛni tini ɑpí nɛ kɛtúhɑɑnɛ píimɑ-i sĩ́. 13 Api kɔ pinɔ́ɔmɛ pinyinɛ nɛ hɑpɔ rɛ pikɛ́ íseérɑkɔɔ́ li pikɛ́ nɛ u rikpɑ́rɑ́ rɛ: Mɛsɛ́rɛ kɛ utisi nkó uu Uléécɑɑ kɛyɔ nɛ isé ɑlɛ̃́ fɑ́ɑ́nii. 14 Tɔ konlɛ un símɑɑnkɛɛ rɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu uyɛ̃ nɛ́ Uléécɑɑ kɛyɔ fori uu kɔ inyɛ́kii kɛ Moisi uú nɛ rɔ́ n tíyɛ consɛ. 15 Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kɛtúhɑɑnɛ píimɑ kɛ-i ń we yɛ pɛɛ Etiyɛɛni kɛ́yu-i nyɑ́nɛilɛ ɑpi yɛ́nu rɛ ukɛyu yɛ uléécɑɑtumɛ kɛkɔ́ mɛcɔ welɛ.

7

Etiyɛɛni rinɔɔ kuu ḿ mɑ

1 Uléécɑɑ usinɑ uu pɛɛ Etiyɛɛni pisɛ rɛ: Lɛɛ ni mɛseii? 2 Etiyɛɛni uu rɛ: Nɔ̃́ pinɛ́mɑ́rɛcɔ nɛ pinɛ́sɑ́ɑ, ɑni kutu ricɔ ńsɔnɛ ɑni kóm! Uléécɑɑ, mɛyɔ́ɔpi ute yɛ urɔ́sɑ́ɑ Apirɑhɑm tikpɑ́fúmɛlɛ pɛɛ́ uyɛ-i kuú pɛɛ Mesopotɑmii-pɔ ń we, uu kɛlenɛ Hɑrɑɑni-pɔ finɛ. 3 Uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A kɛpɔ́tẽ nɛ kupɔ́mɑ́rɛ riyɑ́ ɑɑ kɛtẽ kɛ̃ kɑm pɔ́ n nyísɛnɛ kɛ́mɛɛ sĩ́. 4 Apirɑhɑm uu pɛɛ Kɑlitee kɛtẽ yisi uú hɑ Hɑrɑɑni-pɔ finɛ. Usɑ́ɑ mɛkpɔ-mɑɑ́, Uléécɑɑ uu kei u kpísi uú nɛ kɛtẽ nkɛ́-i kɑni nɛni nní ń we weri. 5 Uléécɑɑ úu kei kɛtẽ u hɛ. Ḿpɑ́ kɛ́nɑcɔpɛ ritísí, úu u hɛ rɛ ukɛ́ kei ripɛ́ɛ́lú. Amɑ́ uu pɛɛ rinɔ́ɔ yekei rɛ u yɛ́ kɛnnɛ́í u nɛ mɑsí upipirɛ̃ pɑ ɑpí n te. Úu kɔ pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛwɑ̃́ mɑ́. 6 Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu u ḿ mɑ yɛ nní:

Kucɔ̃yu-pɔ kɛ pipɔ́pírɛ̃ ɑpí mɑsí finɛnɛ, ɑpi ilɑ́si pi tini, ɑpi íwɛ pi wɑi ɑŋmɛ̃ pílɛ pílɛ mɛnɑ.

7 Amɑ́ nɛ́ nɛ mpuri mmɛɛ ilɑ́si pi n tininɛ túhɑɑnɛ ɑpi pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ léeri ɑpí weri ɑpi nté kɛlõ nkɛ́-i nɛ́ yɑ́ɑ́si. 8 Kei kɛ Uléécɑɑ uu pɛɛ u nɛ Apirɑhɑm kɛcɔpɛ rinɔ́ɔ yekei rɛ ukɛ́ riké. Lɛ̃ nnyɑ kɑpi Isɑɑki mɑri Apirɑhɑm uu pɛɛ kɛyɑ́ɑ pɑ́hɑ-pɑhɑ tuŋɛ́ u ké. Isɑɑki pɔ́ɔ kɔ uuŋmɑ́nɛ Yɑkupu ké. Yɑkupu pɔ́ɔ kɔ limɛcɔ upiŋmɑ́nɛ kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ kérii. Pɛpɛɛ nní pirɔ́kpurɛ kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃.

9 Pikpurɛ pɛ̃ ɑpi pikɛcɔpɛ usɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Yosɛfi nɛ kɛfɑ tóósi ɑpi u yɑ́i, uú hɑ Esipiti-pɔ ilɑ́si le. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ pɛɛ Yosɛfi kɛkúrí welɛ, uu ncɔ́ŋ nnɛ́í kɛ́mɛɛ u lesɛ 10 uú nɛ kɛfɑ u fénnɛ uu mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ u hɛ. Esipiti uyɔɔpi uu Esipiti kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ iyɔ́ɔpi u tonsɛ uu kɔ ukɛyɔ likɔ́ nnɛ́í kpísi uu uɑnipɛ-i wɑi. 11 Nkṹ nnyinɛ nn Esipiti kɛtẽ nnɛ́í nɛ Kɑnɑɑ kɛtẽ loni. Pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ ɑpi íwɛ píimɑ le, ɑ́pi yɛ yɛ̃ pikɛ́ li. 12 Yɑkupu uu kóm tɛ mɛlukɛpipi yɛ Esipiti kɛtẽ-pɔ we, uu pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ tum mɛfoí. 13 Kɑpi mɛlírũ n hɑ́pɔ, Yosɛfi uu tíyɛsɛ upimɑrɛcɔ ɑpi u ceru. Esipiti uyɔɔpi pɔ́ɔ kɔ Yosɛfi riyíkí céru. 14 Yosɛfi uu pɛɛ tum ɑpi usɑ́ɑ Yɑkupu séipɔ nɛ ukumɑrɛ nnɛ́í pisoi kuwóó nɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ pinupũ. 15 Yɑkupu uu yisi u nɛ pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ picɔ ɑpí hɑ Esipiti kɛteni-i finɛ ɑpí hɑ nɛ kei kpíni. 16 Api pi cɔni ɑpí nɛ Sikɛm kuyu sĩ ɑpí hɑ kei rikpíí kɛ Apirɑhɑm uu Hɑmɔɔ piŋmɑ́nɛ-i nɛ usiwóó ń lɔ kɛ́mɛɛ pi kulɛsi.

17 Kɛ rinɔ́ɔ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ Apirɑhɑm n yekei ituŋɛ ii n nyɑhɑiri, ntɔ́puri nn pɛɛ mɛyɑ̃́ kulúi n wɑi Esipiti kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́. 18 Uyɔ́ɔpi fɑlɛ unyinɛ yɛɛ úu píkɑi Yosɛfi nkɔ́ ńkɑ n kómɑɑlɛ̃ uu Esipiti kɛteni-i iyɔ́ɔpi tonɛ. 19 Uyɔ́ɔpi uyɛ̃ uu ntɔ́puri nɛ isɔhɔɔcee tóói uu pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ íwɛ lukɛisɛ, hɑ́i un nɑ́ɑ́si yɑrɛ pikɛ́ pisipipi riyɑ́ sikɛ́ kpí. 20 Likumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi Moisi mɑri un Uléécɑɑ inipɛɛ-i nyɑḿ. Iwɑ́rɛ itɑɑni kɑpi usɑ́ɑ kɛyɔ-i u kpínii. 21 Api limɛmɑ́ɑ́ u fómni, Esipiti uyɔɔpi ukpére uu u kpísi uu nyɔ́lu yɑrɛ uricuruu yɛɛ u mɑri. 22 Esipiti pikɔ́ mɛnyuwɛ nnɛ́í kɑpi u céesi, unsímɛ́ nɛ umɛwɑi ɑmɛ tíyɛsɛ uu ńnɑŋɛ m mɑ́. 23 Kuu iŋmɛ̃ ɑfɛɛnɑ n yɛ̃́, uu rɛ u yɛ́ hɑ upimɑrɛcɔ Isirɑyɛɛli pikɔ́ rilóólú. 24 Kuu n hɑ́pɔ, uu Esipiti ukɔ́ unyinɛ lɛɛpɔ un Isirɑyɛɛli ukɔ́ unyinɛ kɑii. Uu unɑ́rɛi kɛcɑ́ɑ́ kpɑ́ uu Esipiti ukɔ́ uyɛ̃ kɑii uyɛ̃ uú hɑ nɛ kpi. 25 Moisi yɛ pɛɛ músu rɛ upimɑrɛcɔ Isirɑyɛɛli pikɔ́ yɛ́ kṍ tɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú lɑ ukɛ́ nɛ ritiki ukɛ́ nɛ ilɑ́si kɛ́mɛɛ pi lesɛ. Nɛ́ḿpɑ́kɑnɛ upimɑrɛcɔ ɑ́pi lɛ̃ kõ. 26 Moisi uu kɔ kɛyɑ́ɑ lírũ tuŋɛ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ pitɛ́ lɛɛpɔ pin cɛ́ŋɛsi, uu pɛɛ́ hɑpɔ rɛ ukɛ́ pi yoriyɛ. Uu pi pisɛ rɛ: Nɔ pisoi pisɛ lɛ, pinɛ́sɑ́nɛ! Yo nnyɑ kɑni pɛɛ cɛ́ŋɛsi? 27 Uyɛɛ pɛɛ ucɔ n íwɛ n wɑi uu pɑnsɛpɔ uu Moisi lɑ́upɔ uu u pisɛ rɛ: Wóo iyɔ́ɔpi pɔ́ tónsɛ rɛ ɑ irɔ́símɛ́ n túhɑɑnɛ? 28 Pɔ lɑlɛ pɔkɛ́ nɛ́ kpu yɑrɛ kɑɑ sé Esipiti ukɔ́ ń kpu, nɛ́ɛ íye? 29 Kɛ Moisi uu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, uu wuru uú hɑ Mɑtiyɑɑ kɛtẽ-pɔ tonɛ. Kei kuu piŋmɑ́nɛ pitɛ́ mɑ́ri.

30 Iŋmɛ̃ ɑfɛɛnɑ mɛmɑ́ɑ́, Moisi uu pɛɛ kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kucɛsi kóimɑ-i Sinɑyi riyɔpɛ kɛkúrí n we. Kei kɛ Uléécɑɑtumɛ unyinɛ uu kuhííhíí kunyinɛ kɛcɔpɛ inɑlempi kɛ́mɛɛ u rikpɑ́fúmɛ. 31 Kɛ Moisi uu lɛ̃ n yɛ̃́, ɑi mɛnyinɛ u wɑi. Uu rɛ ukɛ́ rinyɔsɔ́pɔ ukɛ́ hɑ mɛwɑi mɛ̃ nyɑ́nɛi. Uu Uléécɑɑ rinɔɔ kom tɛ: 32 Nɛ́ɛ pipɔ́sɑ́ɑyɑhɑ Uleecɑɑ, nɛ Apirɑhɑm nɛ Isɑɑki nɛ Yɑkupu Uleecɑɑ. Moisi uu pɛɛ iwɑmɛ nɛ n tɛrii úu kɑhɑ ukɛ́ riweríi. 33 Upíimɑ uu u mɑɑ rɛ: A ɑpɔ́nɛ́ɛ́ri mɑhɑ̃, li we rɛ kɛlõ kɛ-i kɑɑ nní n nyɛnu yɛ Uléécɑɑ ripɔhɔ lɛ. 34 Nɛ Esipiti kɛteni-i nnɛ́puri iwɛ yɛnlɛ, ɑm kɔ piiŋmɔpi kom. Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ kɑ kɛ́ pi yoriyɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑ nkpéni kɑm kɛ́ Esipiti kɛtẽ-pɔ pɔ́ tũ.

35 Moisi uyɛ̃ kɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑpí pɛɛ n kɛ́si, ɑpi u mɑɑ rɛ: Wóo iyɔ́ɔpi nɛ itúhɑɑnɛ pɔ́ tónsɛ? Uyɛ̃ cirɛ kɛ Uléécɑɑ uu tummɛ rɛ ukɛ́ piuyɔɔpi, ukɛ́ kɔ ilɑ́si kɛ́mɛɛ pi lesɛ. Uléécɑɑtumɛ uyɛɛ kuhííhíí kɛcɔpɛ inɑlempi kɛ́mɛɛ u rinkpɑ́fúmɛ yɛɛ u lɛ́ninɛ. 36 Moisi yɛɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ Esipiti kɛteni-i lésɛmɛ. Iŋmɛ̃ ɑfɛɛnɑ kɛ́mɛɛ kuú nɛ Esipiti kɛteni-i nɛ Míni-Wɛɛ́-Kukoi kɛ́mɛɛ nɛ kucɛsi kóimɑ-i mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ mɛ̃ wɑpisi. 37 Uyɛ̃ cirɛ yɛɛ pɛɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ símisi rɛ: Uléécɑɑ yɛ́ ɑntepu unyinɛ nɔ́ pɑ́mɛ yɑrɛ nɛ̃́ un nɔ́nnɛ́puri ukɔ́. 38 Kɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑpí pɛɛ kucɛsi kóimɑ-i n cɑ́pinɛ, uyɛɛ pɛɛ pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ nɛ Uléécɑɑtumɛ yɛɛ Sinɑyi riyɔpɛ kɛcɑ́ɑ́–pɔ u n símɑɑri kɛcɔpɛ we. Uléécɑɑ nsímɛ́ mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ kuú pɛɛ yɔ́su un tɔ́ pɑ́lɛ̃. 39 Amɑ́ pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ ɑ́pi pɛɛ́ lɑ pikɛ́ u pɑkɑrɛ, ɑpi uipuri yulu ɑpí n kɑ́ípi pikɛ́ Esipiti pɛlɛ. 40 Api pɛɛ Arɔɔ mɑɑ rɛ: A piléécɑɑ rɔ́ mɔ̃́ pɛɛ yɛ́ kɛrɔ́yu-i n sɔ́nɛ, li we rɛ ɑ́ri nyu lɛlɛɛ Moisi uyɛɛ nní Esipiti kɛtẽ-pɔ rɔ́ n lésɛmɛ n wɑ. 41 Api kɛyɑ́ɑ kɛ̃ tinɑ́ɑpipi mɔm, ɑpi ri nyɔ́ɔnsɛ, ɑpi piɑnipɛ limɔmɛ-mɔmɛ lɛ̃ ɑnyɑ̃́ wɑi, piɑkiŋ ɑɑ niŋɛsi. 42 Amɑ́ Uléécɑɑ uu kɛpirɛ pi tɔ uu pi yɑ́ ɑpi ituŋɛ nɛ iwɑ́rɛ nɛ ɑwɑ́rɛpi n yɑ́ɑ́si yɑrɛ kɑi ɑntepuyɛ ɑtɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃. Li kei wɔlɑɑlɛ̃ tɛ:

Nɔ̃́ Isirɑyɛɛli pikɔ́, nɛ̃́ kɑni iŋmɛ̃ ɑfɛɛnɑ kɛ́mɛɛ kucɛsi kóimɑ-i isɛɛ

nɛ nyɔ́ɔnsɛntɛ ɑni kɔ licɔ licɔ hɛkɛsii?

43 Amɑ́ piléé kɑpi yɛ n sée rɛ Molɔki kucɑ́ŋíí nɛ nɔ́pinɛ́léé

Refɑɑ riwɑrɛpi kɑní pɛɛ topori. Lɛ̃ kɑní sɛrí nɔn nɛ pi yɑ́ɑ́si.

Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ lésɛnɛ kɛ́ nɛ Pɑpilɔɔni kɛtẽ kɛpirɛ-mɛmpɔ hɑ.

44 Pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ yɛ pɛɛ kucɛsi kóimɑ-i kucɑ́ŋíí mɑ́lɛ kpɛɛ n nyísɛlɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ tɔ́ nɛ uyɛ̃ kɛcɔpɛ rinɔ́ɔ yekeilɛ. Ku pɛɛ́ welɛ yɑrɛ kpɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ Moisi n símisi rɛ ukɛ́ wɑ. U pɛɛ Moisi mɑɑ rɛ ukɛ́ kpɛ̃ kuú pɛɛ n yɛ̃́ kucɔ wɑ. 45 Pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ yɛ kucɑ́ŋíí kpɛ̃ nɛ pipipirɛ̃ tíyɛlɛ. Pɛɛ́ uyɛ-i kɛ Yosuwee uú pɛɛ pi n kpɑ́úlɛ̃ kɑpí pɛɛ́ nɛ ku ripɛ́nɛ ɑpí nɛ kɛtẽ kɛɛ pikɛyu-mɛmpɔ ń we tɛ́ŋ́. Kɛtẽ kɛ̃ pikɔ́ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ lɑ́kɑsɛ. Kucɑ́ŋíí kpɛ̃ ɑku lɛ̃ Kɑnɑɑ-i n we ɑí nɛ Tɑfiti kumúŋɛ́ tulu. 46 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ́ nɛ Tɑfiti kɛfɑ fénnɛlɛ. Tɑfiti uu pɛɛ u pisɛ rɛ ukɛ́ ncée u hɛ ukɛ́ kɛ́yɔ mɔ̃ kɛkɛ́ wɑ kei kɛ Yɑkupu Uleecɑɑ uu ń we. 47 Amɑ́ Sɑlomɔɔ yɛɛ kɑ uu kɛ́yɔ u mɔm. 48 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ, úu síyɔ kɛ pisoi ɑpi m mɔ̃́ kɛ́mɛɛ sói. Yɑrɛ kɛ ɑntepu Esɑyi uu ḿ mɑɑ rɛ:

49 Upíimɑ yɛ mɑɑ rɛ

Kɛyómɛcɑɑ yɛ rinɛ́yɔ́ɔpitũ lɛ,

kɛtẽ pɔ́ɔ kɛnɛ́nɑcɔpɛ

kɛ́yɔ kɛ́ye kɛ nɔ́ɔ yɛ́ nɛ́ mɔ̃́?

Yei kɑm yɛ́ tonɛ kɛ́ nɛ n wéntɛ?

50 Ái rinɛ́cúruu nɛ́ɛ lɛ̃ nnɛ́í wɑɑ? 51 Etiyɛɛni uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ: Nɔ́ pisoi mpí ɑtii yɛ pɑ́ɑ́púlɛ hɑ́i. Nɔ́ ɑkíŋ tɑkɑ́lɛ, nɔ́ɑnɛ́tu ɑ́ɑ yɛ kɔ nsímɛ́ kṍ. Nɔ́pinɛ́sɑ́ɑyɑhɑ mɛcɔ kɑni nní we nɔn Nfɑ́ɑsɔnɛ rinɔɔ kɛsu. 52 Antepu úye mpuri kɛ nɔ́pinɛ́sɑ́ɑyɑhɑ ɑ́pi wéékusɛlɛ̃? Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ n símisi rɛ Asei ute yɛ wemɛ kɑpi kṍ. Asei ute uyɛ̃ kɛ nɔ́ɔ kɔ nkpéni nní pilɑ́ɑrɔ ɑnipɛ-i wɑ ɑni u kopu. 53 Uléécɑɑ yɛ nɛ piléécɑɑtumɛ ritikilɛ uú nɛ uisé nɔ́ pɑ, ɑmɑ́ ɑ́ni i ritiki.

Etiyɛɛni nkpɔ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

54 Kɛ pɛpɛɛ pɛɛ kɛtúhɑɑnɛ-i ń we ɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑi kuwɔ́i pi fukɔɔmɛ ɑpi pɛɛ Etiyɛɛni nsímɛ́ mmɛ̃ nɛ ɑnĩ́ n tɑkɑi. 55 Amɑ́ Etiyɛɛni pɔ́ɔ pɛɛ kɛléécɑɑ inípɛɛ n tɑpɑɑlɛ̃, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn u yipɑɑlɛ̃ un nɛ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi nɛ Yeesu yɛɛ Uléécɑɑ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i n nyɛnu nyɑ́nɛi. 56 Kei kuu pɛɛ rɛ: Nɛ kɛyómɛcɑɑ nyɑ́nilɛ kɛn wúkulɛlɛ̃, Usoi Kɛpipi kɛn Uléécɑɑ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i nyɛnu. 57 Kuu lɛ̃ ḿ mɑ, ɑpi kɛpupɛilɑ píimɑ kɛnyinɛ té ɑpi ɑtu tɑ́pisi ɑpi pinnɛ́í kɛsẽ́ pehépɔ ɑpi u fílí, 58 ɑpi u lɑkɑsɛ ɑpí nɛ kuyu iyɑɑ leepɔ ɑpi ɑpɑrɛ u tɑpisi ɑpi kópu. Pɛpɛɛ kei ń we ɑpi pisitukɑnkɑ cícɑɑ́ mɑ́hɑni ɑpi uŋmɑ́nɛ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Sɔɔli pɑ uu si m mɛ̃́. 59 Pi Etiyɛɛni ɑpɑrɛ tɑpisilɛ un we un kɔ nɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Uu rɛ: Upíimɑ Yeesu, ɑ nnɛ́fɑ́ɑ yɔsí, 60 uu pɛɛ ɑnui kɛcɑ́ɑ́ wúlɑ uu mɛsɔ́ri pupɛi rɛ: Upíimɑ, kɑpɛ ɑkópɛ nnyɛ́ piriyu kɛcɑ́ɑ́ wɑ. Kuu lɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, uu pɛɛ kpi.

8

1 Etiyɛɛni nkpɔ mmɛ̃ nń nɛ Sɔɔli sɑ́.

Sɔɔli yɛ Kirisi pikɔ́ wéékusɛlɛ̃

Likɛyɑɑ kɛ̃ cirɛ kɑpi Yerusɑlɛm kuyomɛyɑ́hɑɑlee pikɔ́ piwéékusɛ korɑɑnɛ ɑi wɔ́ŋɔɔ. Pinnɛ́í ɑpi Yutee sitẽ nɛ Sɑmɑrii sitẽ kɛcɑ́ɑ́ yɛ́kɑ́ɑ́, ɑi yɑ́ pitumɛ ŋmɑnɛ. 2 Pisoi pɛɛ Uléécɑɑ likɔ́ ń lɑ pɛɛ Etiyɛɛni kulɛsi ɑpi nkpɔ tonɛ ɑpi ukɛcɑ́ɑ́ téni hɑ́i. 3 Sɔɔli pɔ́ɔn ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ tɛ ukɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kpu. Síyɔ kuú pɛɛ kɔ́ɔ́núlɛ̃ un Kirisi pikɔ́ cɔ́pii, pitisi nɛ pinɔ́si, un kukpɑniilee súúni.

Filipu yɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ Sɑmɑrii kɛteni-i yóólɛ̃

4 Pɛpɛɛ rin-yɛ́kɑɑ yɛ pɛɛ kɛtẽ kɔ́ɔ́núlɛnlɛ pin Nsímɛ́ Kɛcirɛ yóólɛ̃. 5 Filipu uu yisi uú hɑ Sɑmɑrii kuyu mɑɑ-i yóó rɛ Yeesu yɛɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. 6 Pisoi nnɛ́í yɛ pɛɛ rinɔ́ɔ risɛ wɑlɛ pin Filipu kutu cɔlɛ̃. Pi pɛɛ kómɛilɛ rɛ u mɛwɑisɑŋɑ wɑpisi, ɑpi kɔ mɛ yɛnu. 7 Aníri yɛ pɛɛ pisoi mɛyɑ̃ kɛ́mɛɛ lelɛ ɑn pupukɛɛ. Síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́ nɛ pipɑ́íkɔɔ́ kulúi yɛ pɛɛ pélesilɛ. 8 Ai pɛɛ lɛ̃ nnyɑ pisoi n lɑ́ɑ́rú kuyu kpɛ-i.

9 Utisi unyinɛ yɛɛ hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ kuyu kpɛ-i we, ɑpi yɛ u séi rɛ Simɔɔ. U pɛɛ mɛtɑrɛwɑi wɑpisilɛ ɑi yɛ Sɑmɑrii pikɔ́ nnɔ́ɔ yipu. U kɔ pɛɛ umɛcirɛ kpíilɛnlɛ rɛ u úyukɔɔ́ unyinɛ lɛ. 10 Pisoi nnɛ́í, kɑi n kpísi siwɑ̃́ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ yɛ pɛɛ u wɑisɛlɛnlɛ hɑ́i. Api yɛ mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ nnɑŋɛ kɑpi yɛ n sée rɛ ńnɑŋɛ mɑɑ mɛɛ usoi nkó kɛ́mɛɛ we. 11 Hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ kɛ umɛtɑrɛwɑi ɑmɛ nnɔ́ɔ pi yipɑɑlɛ̃. Api pɛɛ lɛ̃ nnyɑ u n wɑisɛlɛ̃. 12 Amɑ́ kɛ Filipu uu Uléécɑɑ iyɔɔpi nɛ Yeesu Kirisi kɛcɑ́ɑ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ pi n símisi ɑpi ŋmurɛi, pi tíyɛsɛlɛ ɑpi míni pi wolɛ, kɑi n kpísi pitisi nɛ pinɔ́si. 13 Simɔɔ uyɛ̃ ticuruu pɔ́ɔ kɔ nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ mmɛ̃ kɛfɑ tɛnɛ ɑpi míni u wolɛ. Uu pɛɛ Filipu n tikilɛ̃ un mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ kɛ uyɛ̃ uu n wɑpisi nyɑ́nɛi mɛn nnɔ́ɔ u yipɑɑlɛ̃.

14 Pitumɛ pɛɛ Yerusɑlɛm-i ń we ɑpi kóm tɛ Sɑmɑrii kɛtẽ pikɔ́ yɛ Nléécɑɑsimɛ́ yɔsí. Api pɛɛ Piyɛɛ nɛ Yohɑni kei tumpɔ. 15 Pikɛtɛ́ kɛ̃ ɑpi yisi ɑpi sĩ́ ɑpí hɑ nɛ Uléécɑɑ welu rɛ ukɛ́ Sɑmɑrii pikɔ́ pɛ̃ Nfɑ́ɑsɔnɛ hɛ. 16 Nfɑ́ɑsɔnɛ ńn pɛɛ kɑhɑnɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i úkɑ kɛcɑ́ɑ́ n súimɛ. Míni ŋmɑnɛ kɑpí pɛɛ́ nɛ Yeesu rinyiri pi wolɛ. 17 Kei kɛ Piyɛɛ nɛ Yohɑni ɑpi pɛɛ ɑnípɛ pikɛcɑ́ɑ́ rilɑɑ, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pɛɛ pi loni.

18 Kɛ Simɔɔ uu n yɛ̃́ tɛ pitumɛ yɛ pisoi kɛcɑ́ɑ́ ɑnípɛ rilɑɑ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pi loni, uú nɛ siwóó hɑpɔ uu pitumɛ pɛ̃ mɑɑ rɛ: 19 Ani kɔ nɛ̃́ ńnɑŋɛ mmɛ̃ hɛ kɛ́ yɛ nɛn úye kɛcɑ́ɑ́ ɑnípɛ rinlɑɑ, ukɛ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ yɔsí. 20 Amɑ́ Piyɛɛ uu u pɛsɛ rɛ: Nɔ́ nɛ sipɔ́wóó sɛ̃ ɑni ɑ́sɑ́lɑ́ú wɑ. Pɔ musí rɛ pɔ́ fe ɑɑ Uléécɑɑ lihɛɛhɛɛ nɛ siwóó lɔluu? 21 Lipɔ́kɔ́ líkɑ ɑ́i nté we, ɑ́ɑ kɔ líkɑ kɛcɑ́ɑ́ nté ncée mɑ́. Li we rɛ ɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ ɑsei mɑ́. 22 A kɛpɔ́múŋɛ́ kópɛ kɛpirɛ ritɔ ɑɑ Upíimɑ nɛ téni rɛ lin kusɑ́rɛi n we, ukɛ́ kɛmúŋɛ́ kɛ̃ pɔ́ sɑ́rɛi. 23 Nɛ nyɑ́ni yɑrɛ nfɑsimɛ́ kópɛ nɛ rikpɑ́kɑ́rɑ́ kɑɑ n fɑnɑɑlɛ̃ yɛ pɔ́ múílɛnlɛ yɑrɛ ulɑ́si. 24 Kei kɛ Simɔɔ uu pɛɛ rinɔ́ɔ yɔsí rɛ: Ani nɔ́rinɛ́cúruu nɛ Upíimɑ nɛ́ tẽ́, lɛ̃ kɑni nní ḿ mɑ ɑ́i kɑpɛ nɛ nɛ́ n wɑ nnyɑ. 25 Kɛ Piyɛɛ nɛ Yohɑni ɑpi Sɑmɑrii kuyu kpɛ-i Upíimɑ nsímɛ́ piyóó nɛ picélɑɑ ḿ mɑsí, ɑpi yisi ɑpi Yerusɑlɛm pɛlɛ, pin ncée-i siyupi mɛyɑ̃ kɛ́mɛɛ Sɑmɑrii kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ Yeesu Nsímɛ́ kɛcirɛ yóólɛ̃.

Filipu nɛ Etiyopii ukɑwe ifɑɑci

26 Upíimɑ uleecɑɑtumɛ unyinɛ uu Filipu mɑɑ rɛ: A yisi ɑɑ ituŋɛ kumii-mɛ̃ pɑnsɛ ɑɑ Yerusɑlɛm ncee mɛɛ Kɑsɑɑ n cɛ́pilɛ̃ kpísi. Ápi yɛ ncée mmɛ̃ titiki. 27 Filipu uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ yisi uu tɔ́mpɔ, uú nɛ ncée Etiyopii kɛtẽ utisi unyinɛ sɑ́nɛ. Ukɑwe píimɑ unyinɛ lo *. Uyɛɛ Etiyopii unɔsiyɔɔpi Kɑntɑɑsi mɛmɑ́ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃. U Yerusɑlɛm-i kɑlɛ rɛ ukɛ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si 28 un pɛɛ nkpéni kulu, un ukɛsɑnnɔipi kɛcɑ́ɑ́ tṹ un ɑntepu Esɑyi ritɛlɛ́ kɛ́ɛ́ni. 29 Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Filipu mɑɑ rɛ: A kɛnɔ́ipi nkɛ́ kɛkúrí hɑpɔ. 30 Filipu uú nɛ itóó nyɔsɔ́pɔ uu kóm Etiyopii ukɔ́ uyɛ̃ un ɑntepu Esɑyi ritɛlɛ́ kɛ́ɛ́ni. Filipu uu u pisɛ rɛ: Pɔ lɛ̃ kɑɑ n kɛ́ɛ́ni ɑsei kómɛii? 31 Utisi uu rɛ: Unyinɛ unsɑ́ nɛ́ n lɛ̃́, íye kɑm yɛ́ nɛ kõ? Uu pɛɛ Filipu séi rɛ ukɛ́ hɑpɔ ukɛ́ kɛsɑnnɔipi kɛ́mɛɛ ukɛkúrí tonɛ. 32 Li Uléécɑɑ Nsímɛ́ kɛlõ kɛ̃ kuu n kɛ́ɛ́ni kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Pi nɛ u tɔ́sulɛ yɑrɛ kɑpi yɛ

kusɑ́ŋyɑhɑ n tɔ́rɔi pin nɛ pikópɛ sĩ,

un sɛ́ɛ́lɛ̃ yɑrɛ risɑ́ŋpipi kɑpi nkpíí ń nyɑ́lu, úu rinɔ́ɔ wúkulɛ.

33 Apí nɛ u túhɑɑnɛ ɑpi u cɛpisɛ, úu pɛɛ nkpɑ́ni líkɑ tu.

Wóo yɛ́ pɛɛ nkpɑ́ni upipirɛ̃ tinɔɔ mɑɑ?

Pi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ unfɑɑ lesɛlɛ. 34 Kuu lɛ̃ pikɛ́ɛ̃ m mɑsí, uu pɛɛ Filipu pisɛ rɛ: A risuúlu ɑ nɛ́ símisi nkɛ̃́ tɛ úye nsímɛ́ kɛ ɑntepu nkó uu nní símisi. Uricuruu kuú nɛ mɑ́nɛ nɛ́ɛ unyinɛ nsímɛ́ kuu símisi? 35 Kei kɛ Filipu uu pɛɛ́ nɛ ɑntepu Esɑyi nsímɛ́ mmɛ̃ riwɑ́ɑ́nɑ́ uú nɛ Yeesu nsímɛ́ kɛcirɛ u símisi. 36 Api nsẽ́ nɔŋ́ ɑpí hɑ nɛ míni kɛlõ kɛnyinɛ tulu. Ukɑwe píimɑ uyɛ̃ uu pɛɛ rɛ: Míni yɛ mmɛ́ nní. Yo icɔ yɛɛ pɑ́rílɛ̃ kɛ́ nɛ míni ń wolɛ? 37 [Filipu uu u pɛsɛ rɛ: In tɛ pɔ nɛ kɛpɔ́fɑ nnɛ́í nsímɛ́ mmú tɛnɛ, pi yɛ́ fe ɑpi míni pɔ́ wolɛ. Utisi uu rɛ: Nɛ nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ Yeesu Kirisi yɛ Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ.] 38 Uu kɛsɑnnɔipi nyɛrɛsɛ, u nɛ Filipu ɑpi míni-i lompɔ, Filipu uu míni u wolɛ. 39 Kɑpi míni-i n léepɔ, Upíimɑ Nfɑɑsɔnɛ nn Filipu kpíípɔ, ukɑwe uyɛ̃ úu pɛɛ piyɛ́nɛ u rikpɑ́. Uyɛ̃ uu kɔ mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ uncee nɔŋ́. 40 Filipu pɔ́ɔ hɑ Asɔɔti kɛtẽ-pɔ leeri. Uu pɛɛ kei ɑyu nnɛ́í nyɛɛ ncée-i ń we kɛ́mɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ n yóólɛ̃ uú hɑ nɛ Sesɑree kɛtẽ tulu.

9

Sɔɔli yɛ mɛfinɛ consɛ

(UPM 22:6-16; 26:12-18)

1 Sɔɔli úu pɛɛ kusɑ kumúŋɛ́ kpɛ-i Upíimɑ pipirɛtiki nɛ kɛfɑ pɔ́ɔ́lú un wɛ́ɛ́si ukɛ́ pi kṍ. Uu yisi uu lɛ̃ nnyɑ Uléécɑɑ usinɑ lɛɛpɔ, 2 uu rɛ uyɛ̃ ukɛ́ ɑ́tɛlɛ́ u wɑ ɑkɛ́ ncée u hɛ ukɛ́ hɑ Tɑmɑɑsi-pɔ Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee rikɑ. Un kei píye n lɛɛpɔ pɛɛ Upíimɑ ncee n tíkilɛ̃, pitisii, pinɔ́sii, ukɛ́ fe ukɛ́ pi cɔ́pii ukɛ́ pɑhɑɑnkɛɛ ukɛ́ nɛ Yerusɑlɛm tɔ́mpɔ. 3 Kuu ncée n kpísi un nɛ Tɑmɑɑsi nyɑhɑipɔnɛ kɛ mɛtɛ́í mɛnyinɛ ɑmɛ mɛyéne mɛsɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ leemɛ ɑmɛ tɑpu ɑmɛ́ nɛ u kɔ́ɔ́nú. 4 Uu kɛteni-i lólu, uu pɛɛ rinɔ́ɔ rinyinɛ kom tin tee rɛ: Sɔɔli, Sɔɔli, yo kɛcirɛ nnyɑ kɑɑ lɛ̃ nɛ́ wéékusɛlɛ̃? 5 Sɔɔli uu pɛɛ pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ úye, Upíimɑ? Upíimɑ uu rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Nɛ́ɛ Yeesu uyɛ̃ kɑɑ nní ń we pɔn wéékusɛlɛ̃. [Áɑ yɛ nkpɑ́ni fe pɔkɛ́ nɛ nkpɔ mɛlõ tɔpiriinkɛɛ. Un tɛrii lin nnɔ́ɔ u yipɑɑlɛ̃, uu pɛɛ́ mɑɑ rɛ: Upíimɑ, yo kɑɑ́ lɑ kɛ́ wɑ? Kei kɛ Upíimɑ uu pɛɛ́ mɑɑ rɛ:] 6 A yisi ɑɑ kuyu-i lompɔ. Pɔn n lompɔ, pi yɛ́ pɛɛ pɔ́ símisi lɛ̃ kɑɑ yɛ́ ń wɑ. 7 Sɔɔli pisencɔ ɑpi nyɛrɛ pírí, rinɔ́ɔ ɑ́ri we. Amɑ́ pi pɛɛ rinɔ́ɔ kómɛilɛ ɑ́pi pɛɛ úkɑ nyɑ́ni. 8 Sɔɔli uu yisi uu ɑnípɛɛ wii úu pɛɛ líkɑ nyɑ́ni. Api pɛɛ kunípɛ u múlú ɑpi u tɔrɔi ɑpí nɛ Tɑmɑɑsi sĩ. 9 Siyɑ́ɑ sitɑɑni kuu wɑ úu yɛ líkɑ yɛ̃, úu yɛ líkɑ li úu yɛ kɔ líkɑ n ntí.

10 Kirisi upirɛtiki unyinɛ yɛ pɛɛ Tɑmɑɑsi-i welɛ, ɑpi yɛ u séi rɛ Anɑniyɑsi. Upíimɑ uu kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ u kpɑ́fúmɛ uu u séi rɛ: Anɑniyɑsi! Anɑniyɑsi! Uu rɛ: Nɛ́ɛ nkó, Upíimɑ! 11 Upíimɑ uu u mɑɑ rɛ: A yisi ɑ ncée mmɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Kɛcirɛ kpísi ɑɑ́ hɑ Yutɑsi kɛyɔ-i Tɑrisi ukɔ́ uyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Sɔɔli kɛcɑ́ɑ́ pisɛ. U welɛ un kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 12 Ai u nyísɛ rɛ utisi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Anɑniyɑsi yɛ lompɔ uu ɑnípɛ ukɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑ rɛ uyɛ̃ Sɔɔli inipɛɛ ikɛ́ yɛ kɔ yɛ̃. 13 Anɑniyɑsi uu rɛ: Upíimɑ, nɛ konlɛ pisoi mɛyɑ̃ pin símisi rɛ utisi uyɛ̃ úu kusɑ pipɔ́soi pɛɛ Yerusɑlɛm-pɔ ń we rikpɑ́kɑ́rɑ́ wɑpisi. 14 Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ pɛɛ ncée u hɛ rɛ ukɛ́ nté kɑm ukɛ́ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ pɔ́ n yɑ́ɑ́si cɔ́pii. 15 Amɑ́ Upíimɑ uu u pɛsɛ rɛ: A n ŋme. Nɛ usoi uyɛ̃ wɛ́ɛlɛ rɛ ukɛ́ pinɛ́kɛi wɑ. U yɛ́ tíyɛsɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ nɛ pipiyɔɔpi nɛ pɛɛ́ nɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑpi rinɛ́nyíri ceru. 16 Nɛ́ rinɛ́cúruu u símisi rɛ u yɛ́ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ íwɛ ncɔpuri li. 17 Kei kɛ Anɑniyɑsi uu pɛɛ ncée kpísi uú hɑ Yutɑsi kɛyɔ lompɔ, uu Sɔɔli kɛcɑ́ɑ́ ɑnípɛ lɑɑ uu rɛ: Unɛ́mɑ́rɛcɔ Sɔɔli, kɑɑ́ pɛɛ ncée n tíkimɛlɛ̃ pɔn nté wémɛ kɛ Upíimɑ uu pɔ́ rikpɑ́fúmɛ. Uyɛɛ nɛ́ tummɛ rɛ ipɔ́nípɛɛ ikɛ́ yɛ kɔ nkpéni yɛ̃́, Nfɑ́ɑsɔnɛ nkɛ́ kɔ pɔ́ lõ. 18 Kei nní, linyinɛ ɑi uinipɛɛ kɛcɑ́ɑ́ lɑ́pilɛ yɑrɛ ikpíntomɛ́ ɑwéé ɑi lólu, uu pɛɛ nkpéni n nyɑ́ni. Uu yisi ɑpi míni u wolɛ 19 uu pɛɛ ilukɛ le uu ńnɑŋɛ yɛnu.

Sɔɔli yɛ Tɑmɑɑsi-pɔ Nléécɑɑsimɛ́ yóólɛ̃

Sɔɔli uu Yeesu pipirɛtiki kɛ́mɛɛ Tɑmɑɑsi-i siyɑ́ɑ wɑi. 20 Uu pɛɛ kei nní yisi uu síyɔ sɛ-i kɛ Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee ɑɑ ń we kɑ uu yóó rɛ Yeesu yɛɛ Uléécɑɑ Kɛpipi. 21 Ai pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ u n kómɛi nnɔ́ɔ yipu ɑpi yɛ pɛɛ rɛ: Ái nkó yɛɛ yɛ lɛ̃ Yerusɑlɛm-pɔ pɛpɛɛ rinyíri ntí n sélei n wéékusɛlɛ̃ɛ? Nɛ́ntɛ u kɔ nté kɑlɛ rɛ ukɛ́ lipite pɛ̃ cɔ́pii ukɛ́ nɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ lɛɛpɔ? 22 Pɛɛ́ kɛ Sɔɔli uu ńnɑŋɛ piyɛ́nɛ rikpɑ́ uu yɛ nɛ Pisuifi pɛɛ Tɑmɑɑsi-i ń we nsímɛ́ feriyɛ uu pi sɛ́ɛ́sɛ. U yɛ pi nyísɛ rɛ Yeesu yɛɛ Úyulɑlɛ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. 23 Kɑi nkɑ́ripi n nɑ́ŋɑi, Pisuifi ɑpi símɑɑnɛ ɑí tonɛ rɛ pikɛ́ Sɔɔli kpu. 24 Ai Sɔɔli kutu-i loni rɛ pi u wɛ́ɛ́si. Kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ kɑpi pɛɛ kuyu sipoo mɛ̃́ pikɛ́ nɛ u ń kpu nnyɑ. 25 Upipirɛtiki ɑpi pɛɛ kɛsinɛ mɛnɛ́rɛ mɛnyinɛ-i u wɑi ɑpí nɛ kuyu mmɛlɛ kɛpirɛ-mɛ̃ u súisɛpɔ.

Sɔɔli yɛ Yerusɑlɛm-i we

26 Kɛ Sɔɔli uu Yerusɑlɛm n tuipɔ, uu Yeesu pipirɛtiki picɔ pitíki peeni, ɑmɑ́ pinnɛ́í pin pɛɛ u wuru. Ápi pɑkɑrɛlɛ̃ tɛ u mɛsei Yeesu upirɛtiki. 27 Kei kɛ Pɑrinɑpɑsi uu mɛsɛ u kpísi uú nɛ pitumɛ lɛɛpɔ, uu lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu umɛcirɛ n lésɛ uu Tɑmɑɑsi ncee-i Sɔɔli nyísɛ nɛ lɛ̃ kuú nɛ u n símisi pi kɛɛni. Uu kɔ lɛ̃ kɛ Sɔɔli uu Tɑmɑɑsi-pɔ nɛ ikɑri Nléécɑɑsimɛ́ nɛ Yeesu rinyiri rin-yóó pi símisi. 28 Kɑí nɛ kei n kpísi, Sɔɔli nɛ pitumɛ pɛ̃ pɛɛ pɛɛ Yerusɑlɛm-i sɔ́nɛsi, un nɛ ikɑri Nléécɑɑsimɛ́ nɛ Upíimɑ rinyiri yóólɛ̃. 29 U nɛ Pisuifi pɛɛ Mɛ́kirɛki n símisi yɛ̀ɛ̀ pɛɛ ifɑɑci wɑlɛ. Amɑ́ pɛ̃ pin pɛɛ wɛ́ɛ́si pikɛ́ u kpu. 30 Kɛ piyómɛyɑ́hɑɑ picɔ ɑpi lɛ̃ n céri, ɑpi u kpísi ɑpí nɛ Sesɑree-mɛ̃ u sĩ ɑpi Tɑrisi-mɛ̃ u tɔ́ŋsɛpɔ.

31 Úkɑ úu pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i Yeesu pikɔ́ cɔ́ŋlɛ̃ Yutee nɛ Kɑlilee nɛ Sɑmɑrii kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́. Pi pɛɛ ikɑri kpɑriisɛnɛlɛ pin kɔ Upíimɑ riwurɛ mɑ́lɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pi lɛ́ni pin kulúi kpɑ́lɛ̃.

Enee pipélɛ́

32 Piyɛɛ yɛ pɛɛ ḿpɑ́ yei kuyu-i sɔ́nɛlɛ, uú nɛ kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ Yeesu pikɔ́ pɛɛ Litɑ kuyu-i ń we kɛ́mɛɛ tulu. 33 Uu kei utisi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Enee lɛɛpɔ. U kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ lɛ. Li wɑ iŋmɛ̃ ipɑhɑ kuú nɛ kɛfinɛ kɛcɑ́ɑ́ n finu úu yɛ fe ukɛ́ sɔ́nɛ. 34 Piyɛɛ uu u mɑɑ rɛ: Yeesu Kirisi yɛ pɔ́ pɔisɛlɛ, Enee. A yisi ɑ ripɔ́cúruu kɛpɔ́finɛ riwɛ́pí. Enee uu kei nní mɛsɛ nɛ mɛsɛ yisi. 35 Litɑ pikɔ́ nɛ Sɑɑrɔɔ pikɔ́ nnɛ́í ɑpi u yɛnu ɑpi pimɛcirɛ Upíimɑ pɑ ɑpí nɛ Upíimɑ kɛfɑ tɛnɛ.

Pi Tɔrikɑɑsi yukusɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ

36 Yɑfɑ-pɔ kɛ unɔ́si unyinɛ uú pɛɛ́ we. Pi yɛ u sée rɛ Tɑpitɑ. Pi yɛ rinyíri tɛ̃ Mɛ́kirɛki kɛ́mɛɛ tuisɛ rɛ Tɔrikɑɑsi * Uyɛ̃ nkɔ́ mɛɛ rɛ ukɛ́ ḿpɑ́ píyei lisɔnɛ n wɑi ukɛ́ kɔ pisoi n hɛkɛsi. 37 Uu likumúŋɛ́ kpɛ-i kɑ́ɑ́si uu kpi. Kɑpi piwólɛ u m mɑsí, ɑpi kɛ́yɔ kɛcɑ́ɑ́-pɔ kulee kunyinɛ-i kɛléécɑɑ-pɔ u finsɛ. 38 Yeesu pipirɛtiki pɛɛ Yɑfɑ-pɔ ń we yɛ pɛɛ kónlɛ rɛ Piyɛɛ yɛ Litɑ-pɔ we. Litɑ yɛ kɔ nɛ Yɑfɑ kɔ́lɛnlɛ. Api pɛɛ pisoi pitɛ́ lesɛ ɑpi Piyɛɛ kɛ́mɛɛ tum tɛ pikɛ́ u mɑɑ rɛ ukɛ́ mɛkɛɛ pikɛmɛɛ wurupɔ. 39 Piyɛɛ uu wɑ́kɑsi u nɛ pɛ̃ ɑpi tóoisɛnɛ ɑpi tɔ́mpɔ. Kuu n tuipɔ, ɑpí nɛ kɛ́yɔ kɛcɑ́ɑ́ kulee kpɛ-i u tɑɑ́pɔ. Pikúmɑnnɔsi nnɛ́í ɑpí nyɔsɔ́pɔ ɑpi itu nɛ u kɑ́lisi. Api sitúkɑnkɑ nɛ ɑkpɛ́lɛnku nyɛ̃ kɛ Tɔrikɑɑsi uú pɛɛ nfɑ́ɑ m mɑ́ un yóóni u nyísɛntɛ. 40 Kei kɛ Piyɛɛ uu pɛɛ pinnɛ́í lésɛpɔ, uu wúlɑ uu kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Uu pɛɛ ukpɔkpɔ-mɛ̃ pɑnsɛpɔ uu rɛ: Tɔrikɑɑsi, ɑ yisi. Tɔrikɑɑsi uu inípɛɛ wúkulɛ. Kuu Piyɛɛ n yɛ̃́, uu yisi uú tonɛ. 41 Piyɛɛ uu kunípɛ u tini uu u lɛ́ni uu yisi. Uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ piyómɛyɑ́hɑɑ nɛ pikúmɑnnɔsi pɛ̃ séi uu Tɔrikɑɑsi nɛ unfɑɑ pi nyísɛ. 42 Nsímɛ́ mmɛ̃ nn Yɑfɑ kuyu nnɛ́í kɔ́ɔ́nú, pisoi mɛyɑ̃ ɑpi Upíimɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 43 Piyɛɛ uu Yɑfɑ-i ukónɛfukɛi Simɔɔ kɛyɔ-i tonɛ ɑi siyɑ́ɑ wɑi ńsɔnɛ.

10

Piyɛɛ yɛ Kɔrinɛɛ kɛyɔ hɑ

1 Utisi unyinɛ yɛɛ pɛɛ Sesɑree-pɔ we, ɑpi yɛ u séi rɛ Kɔrinɛɛ. U pɛɛ Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ unyinɛ lɛ. U pɛɛ pisoi pílɛ kutɔpilee uwɛ́ɛ́sɛ lɛ. 2 U nɛ ukɛyɔ nnɛ́í yɛ pɛɛ Uléécɑɑ likɔ́ lɑlɛ. U yɛ pɛɛ píwɛkɔɔ́ ulikɔ́ mɛyɑ̃́ hɛkɛsilɛ un kɔ mɛsɛ́rɛ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si. 3 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kuu kɛtúŋɛ́cɔ mɛtɑɑni kumúŋɛ́ Uléécɑɑtumɛ unyinɛ mɛ́yɛnɛ mɛnyinɛ-i yɛ̃́ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. Uléécɑɑtumɛ uyɛ̃ uu ukɛyɔ-i lompɔ uu u séi rɛ Kɔrinɛɛ! 4 Kɔrinɛɛ uu pɛɛ iwɑmɛ nɛ uléécɑɑtumɛ uyɛ̃ n nyɑ́nɛi uú nɛ u pisɛ rɛ: Nɛ mɛyo-mɛ, Upíimɑ? Uléécɑɑtumɛ uu u pɛsɛ rɛ: Uléécɑɑ yɛ ipɔ́welɛ konlɛ uu kɔ lɛ̃ kɑɑ píwɛkɔɔ́ n lɛ́ni yɛnu. Úu yɛ́ pɔ́ pɑlɛi. 5 A nkpéni pisoi tũ pikɛ́ hɑ Yɑfɑ-pɔ utisi uyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Simɔɔ ɑpi kɔ rinyiri u hɛ rɛ Piyɛɛ séemɛ. 6 Ukónɛfukɛi uyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Simɔɔ kɛyɔ-i kuú we mínimɑɑ ritimɛ-pɔ. 7 Kɛ uléécɑɑtumɛ uyɛ̃ uu lɛ̃ n símisi uu tɔ́mpɔ, Kɔrinɛɛ uu upikɛikɔ́ pitɛ́ pinyinɛ séi. Ukutɔpilee kɛ́mɛɛ usɔ́ɔ́cɑ unyinɛ yɛ pɛɛ Uléécɑɑ likɔ́ lɑlɛ ńsɔnɛ. Uu kɔ uyɛ̃ séi. 8 Uu lɛlɛɛ n wɑ nnɛ́í pi kɛɛni uu pɛɛ Yɑfɑ-pɔ pi tum.

9 Ai ncée pi weesi pin Yɑfɑ lɑpɔ. Piyɛɛ uu ituŋɛ kɛcírɛ kumúŋɛ́ kɛ́yɔ cɑ́cɑ́ ipirɑɑ yopoi rɛ ukɛ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 10 Nkṹ nn u wɑi uu rɛ u yɛ́ ilukɛ li. Kɑpi ń we pin ilukɛ iyɛ̃ wɑi, ɑi u wɑi yɑrɛ kɛnípɛɛhee. 11 Uu yɛ́nu kɛyómɛ kɛn wúkulɛlɛ̃, linyinɛ lin cɛpimɛlɛ ɑí nɛ kɛteni-i tuiri yɑrɛ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ mɑɑmɑɑ kunyinɛ kɑpi n tɑ́ŋɛ pin kuɑtimɛ kɛnɑ mulɛilɛ̃. 12 Ánɑ ɑnɑ likɔ́ nní ncɔpuri nɛ lɛlɛɛ m múŋui ncɔpuri nɛ sinúipi ncɔpuri yɛɛ pɛɛ kɛmɛ́ɛ we. 13 Ai rinɔ́ɔ u mɑɑri rɛ: Piyɛɛ, ɑ yisi, ɑ kṍ ɑɑ le. 14 Piyɛɛ uu rinɔ́ɔ pɛsɛ rɛ: Kɑ́sɑ, ɑ́m píkɑi irɔ́sé kɛ́mɛɛ icírí inyinɛ lukɑɑlɛ̃, Upíimɑ! 15 Ai kɔ mɛlírũ pimɑ́ɑ u kpɑ́ rɛ: Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú ḿ mɑɑ rɛ lilukɛ-lukɛ, pɑ́ɑ kɑpɛ li mɑɑ rɛ icírí. 16 Mɛpehẽ mɛtɑɑni kɑi lɛ̃ wɑ, ɑi pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kpɛ̃ kɛyómɛcɑɑ-mɛ̃ kpíípɔ.

17 Piyɛɛ uú n we un umɛcirɛ písɛi rɛ mɛ́yɛnɛ mɛ̃ ɑsei yɛ nkpéni ɑ́ye. Likumúŋɛ́ kpɛ-i, pisoi pɛ̃ kɛ Kɔrinɛɛ uu n tumpɔ pɔ́ɔn Simɔɔ kɛyɔ wɛ́lɑɑpɔ ɑpí nɛ kɛripoo tuipɔ mɛsɛ nɛ mɛsɛ. 18 Api séi ɑpi pisɛ rɛ kei kɛ Simɔɔ kɑpi rinyíri n hɛ rɛ Piyɛɛ uú wee? 19 Piyɛɛ un we un mɛyɛ́nɛ mɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ músu, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn u mɑɑ rɛ: Pitisi pitɑɑni pinyinɛ yɛ mpí pin pɔ́ wɛ́ɛ́si. 20 A yisi ɑ ricɛpipɔ, nɔ́ nɛ pɛ̃ ɑni mɛsɛ nɛ mɛsɛ tɔ́mpɔ. Nɛ́ɛ pi tumpɔ. 21 Kei kɛ Piyɛɛ uu pɛɛ súipɔ uu pitisi pɛ̃ mɑɑ rɛ: Nɛ́ɛ Piyɛɛ uyɛ̃ kɑni n wɛ́ɛ́si. Nɛ́ɛ usoi uyɛ̃ kɑni n wɛ́ɛ́si. Nɛ mɛyo-mɛ? 22 Api rɛ: Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ Kɔrinɛɛ yɛɛ rɔ́ tummɛ. U usoi kɛcirɛ lɛ, un kɔ Uléécɑɑ pɑkɑrɛlɛ̃. Pisuifi nnɛ́í yɛ ukɛcɑ́ɑ́ ńsɔnɛ símisilɛ. Uléécɑɑtumɛ unyinɛ yɛɛ u símisi rɛ ukɛ́ pɔ́ sée ɑɑ́ hɑ ukɛyɔ-i nfɑsimɛ́ kɑɑ m mɑ́mɛ u símisi. 23 Piyɛɛ u kɛ́yɔ pi tɑni uu kulee pi hɛ ɑpi finɛ. Kɑi kóso n weesi, uu yisi uu pi tiki ɑpi kɛsẽ́ tɔ́mpɔ. Pimɑ́rɛcɔ pinyinɛ pɛɛ Yɑfɑ-i ń we pɔ́ɔ kɔ yisi ɑpi u sɑruni. 24 Liukóso kɑpi Sesɑree tu, Kɔrinɛɛ un ukɛyɔ-i upikɔ́ nɛ upisɑnɛ cɑ́pinɛlɛ̃ un nɛ pi mɛ̃́. 25 Kɛ Piyɛɛ uu n tuipɔ, Kɔrinɛɛ uu u tɛ́pɛi, uu wúlɑ nɛ kɛtẽ-pɔ uú nɛ ipɑkɑrɛ u yɑ́ɑ́si. 26 Piyɛɛ uu u yukusɛ uu nyɛrɛsɛ uu rɛ: A yisi ɑ nyɛrɛ! Nɛ̃́ nɛ kɔ kɛsoipipi lɛ. 27 U nɛ Kɔrinɛɛ pin lɛ̃ ifɑɑci wɑi uú hɑ nɛ kɛ́yɔ lompɔ, uu lɛɛpɔ pisoi pin cɑ́pinɛlɛ̃ kulúi 28 uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ nyulɛ rɛ Usuifi úu ncée mɑ́ upiyomɛyɑ́hɑɑ nnyɑ, u nɛ mpuri sɑnɛ ukɔ́ unyinɛ pikɛ́ n sɔ́nɛ, nɛ́ɛ ukɛ́ yɛ ukɛyɔ rilóólú. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ nɛ̃́ símisilɛ rɛ ɑ́i nyɑḿ tɛ kɛ́ m músu rɛ unyinɛ yɛ icírí nɛ́ɛ úkpɛrinkpɛkɔɔ́. 29 Lɛlɛɛ tíyɛsɛ, kɑni kɛnɛ́mɛɛ n tumpɔ rɛ pikɛ́ nɛ́ sée, ɑ́m nkpɑ́ni pipɑ́kɑ́-pɑ́kɑ́ peẽ. Nɛ lɑ kɛ́ nkpéni nɔ́ pisɛ rɛ ń-ye kɑní nɛ nɛ́ séi? 30 Kɔrinɛɛ uu pɛɛ rinɔ́ɔ u yɔ́su rɛ: Siyɑ́ɑ sinɑ yɛ nsí kɑm ituŋɛ nnyí icɔ-i, kɛtúŋɛ́cɔ mɛtɑɑni kumúŋɛ́ nkú-i kɛnɛ́yɔ-i we nɛn kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, ɑḿ pɑí utisi unyinɛ un ilũ tɑnɑɑlɛ̃ in tɛ́lu un nɛ kɛnɛ́kúrí nyɛnu. 31 Uu nɛ́ mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ yɛ ipɔ́welɛ yɔsilɛ, Kɔrinɛɛ. U lɛ̃ kɑɑ lipɔ́kɔ́ pisoi n hɛkɛsi yɛnlɛ. 32 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ pisoi tũ pikɛ́ hɑ Yɑfɑ-pɔ Simɔɔ kɑpi rinyíri n hɛ rɛ Piyɛɛ séemɛ. Ukónɛfukɛi uyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Simɔɔ kɛyɔ-i kuú we mínimɑɑ ritimɛ-pɔ! 33 Am pɛɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ pisoi tumpɔ rɛ pikɛ́ pɔ́ séemɛ. Li nɛ́ lɑrisilɛ hɑ́i rɛ pɔ́ kɑ. Ntɔ́nɛ́í mmú, Uléécɑɑ inipɛɛ-i kɑri nkpéni nní we, tɔn kutu cɔlɛ̃ tɔkɛ́ kṍ tɛ ń-ye kɛ Upíimɑ uu pɔ́ mɑ́ɑmɛ rɛ ɑ rɔ́ símisi.

Anɔ́ɔ kɛ Piyɛɛ uu Kɔrinɛɛ kɛyɔ-i ḿ mɑ

34 Kei kɛ Piyɛɛ uu pɛɛ rinɔ́ɔ yɔsí uu rɛ: Nkpéni kɑm mɛyíkíyiki kṍ tɛ Uléécɑɑ úu pisoi nɛ picɔ kóólɛnɛ. 35 Ḿpɑ́ mpuri ń-ye ukɔ́ yɛ kpére u pɑkɑrɛlɛ̃ un ɑsei tikilɛ̃, u yɛ liute n lɑlɛ. 36 Yeesu Kirisi kuu tummɛ rɛ ukɛ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ símisi rɛ u nɛ nkíŋniŋɛ pi kɑ. Yeesu Kirisi uyɛɛ pisoi nnɛ́í Upíimɑ. 37 Kɛ Yohɑni uu Nléécɑɑsimɛ́ piyóó nɛ pisoi píniwolɛ ḿ mɑsí, nɔ yɛnlɛ lɛlɛɛ Kɑlilee kɛteni-i n wɑ ɑí hɑ nɛ Yutee kɛtẽ nnɛ́í yɔ́su. 38 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu kɛpirɛ welɛ. U pɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ ukɛmɛɛ wɑlɛ nn ńnɑŋɛ u hɛ, un nɛ ḿpɑ́ yei sɔ́nɛ un lisɔnɛ wɑi, un pisoi nnɛ́í kɛ kuníri ɑku m múílɛ̃ pɔisɛntɛ. 39 Tɔ́ɔ lɛ̃ nnɛ́í kuu Pisuifi kuyu-i nɛ Yerusɑlɛm-i n wɑ piseérɑkɔɔ́. Pi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑriilɛ ɑpí nɛ u kopu. 40 Amɑ́ Uléécɑɑ uu kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ nkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ, uu fe uu umɛcirɛ lesɛ uu kɛrɔ́cɔpɛ pinyinɛ nyísɛ ɑpi yɛ́nu rɛ u nkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ. 41 Ái pɛɛ rɛ pisoi nnɛ́í kuu umɛcirɛ nyísɛ, ɑmɑ́ tɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu mɛkɛɛ-mɛ n lésɛ rɛ tɔkɛ́ piseérɑkɔɔ́ kuu umɛcirɛ nyísɛ ɑri u yɛnu. Umɛyisɛ-mɑɑ́, tɔ kɛsẽ́ tonɛlɛ ɑri le ɑri níru nɛ uyɛ̃. 42 Uu kɔ rɔ́ forii rɛ tɔkɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ Pisuifi símisi pikɛ́ céri rɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu lésɛ rɛ ukɛ́ pinyɑ́nnyɑ̃́ nɛ pikpɔkpɔ túhɑɑnɛ. 43 Antepuyɛ nnɛ́í yɛ unsímɛ́ símisilɛ ɑpi péhelɛ rɛ úye un nɛ kɛfɑ u n tɛnɛ, uyɛ̃ nnyɑ, Uléécɑɑ yɛ liute ɑkópɛ sɑ́rɛi.

Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ súimɛ

44 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Piyɛɛ uu lɛ̃ n símisi, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ uɑnɔɔ nyɛ̃ kutu n cɔ́lɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ súiri. 45 Pisuifi pɛɛ Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ yɛ pɛɛ Piyɛɛ sɑrunlɛ. Ai nnɔ́ɔ pi yipu rɛ Uléécɑɑ yɛ kɔ mpuri sɑnɛ pikɔ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ hɛ. 46 Mɛsei kɛ Pisuifi pɛ̃ ɑpí pɛɛ kómɛi mpuri sɑnɛ pikɔ́ mpí pin mɛyu sɑŋɑ mɛnyinɛ símɑɑnkɛɛ pin kɔ siyómɛ nɛ Uléécɑɑ pɑkɑrɛntɛ. Kei kɛ Piyɛɛ uu pɛɛ rɛ: 47 Mɛrɔ́cɔ kɛ Uléécɑɑ uu pisoi mpí Nfɑ́ɑsɔnɛ hɛ. Tɔ́ pɛɛ nkpéni fe ɑrí nɛ pi yulu rɛ ɑ́pi kɑpɛ míni wolɛɛ? 48 Kei kɛ Piyɛɛ uu rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ Yeesu Kirisi rinyiri nɛ míni pi wolɛ. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑpi pɛɛ u pisɛ rɛ ukɛ́ pikɛmɛɛ siyɑ́ɑ sinyinɛ wɑ.

11

Piyɛɛ yɛ umɛwɑi Kirisi pikɔ́ pɛɛ Yerusɑlɛm-i ń we kɛɛnkɛɛ

1 Pitumɛ nɛ Kirisi pikɔ́ pɛɛ Yutee kɛteni-i ń we ɑpi kóm tɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɔ̃́ nɛ kɔ Uléécɑɑ Nsímɛ́ yɔsí. 2 Kɛ Piyɛɛ uu Yerusɑlɛm m pɛɛpɔ, Pisuifi pɛɛ Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ ɑ́pi kɛ́yu u pɑ. 3 Pi u mɑɑ rɛ: Pɔ pikécirɛ́ kɛyɔ lompɔ, nɔ́ nɛ pɛ̃ ɑni kɛlõ kɛsɛ le! 4 Kei kɛ Piyɛɛ uu pɛɛ lɛlɛɛ n wɑ pi kɛɛnkɛɛ nɛ kɛ́tɔ-pɔ, uu rɛ: 5 Yɑfɑ-pɔ kɑḿ pɛɛ́ kɛ́yɔ kɛnyinɛ-i we nɛn kɛyómɛ yɑ́ɑ́si, ɑi nɛ́ wɑi yɑrɛ kɛnípɛɛhee, ɑi linyinɛ nɛ́ nyísɛ lin kɛnɛ́mɛɛ wémɛ. Likɛi lɛɛ welɛ yɑrɛ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ mɑɑmɑɑ kunyinɛ kɑpi n tɑ́ŋɛ pin kuɑtimɛ kɛnɑ mulɛilɛ̃. Ai pɛɛ kɛyómɛcɑɑ n leeri lin cɛpimɛlɛ̃ ɑí weri ɑí nɛ nɛ́ kɔ. 6 Am kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kpɛ̃ kɛ́mɛɛ ńsɔnɛ pɑí, ɑm ɑ́nɑ ɑnɑ likɔ́ nní ncɔpuri nɛ liyúikɔ́ ncɔpuri nɛ lɛlɛɛ m múŋui ncɔpuri nɛ sinúipi ncɔpuri yɛnu. 7 Kei kɑi rinɔ́ɔ nɛ́ mɑ́ɑmɛ rɛ: Piyɛɛ, ɑ yisi, ɑ kṍ ɑɑ le! 8 Amɑ́ ɑm tinɔ́ɔ yɔ́su rɛ: Kɑ́sɑ, ɑ́m píkɑi irɔ́sé kɛ́mɛɛ icírí inyinɛ lukɑɑlɛ̃, Upíimɑ. 9 Ai kɔ mɛlírũ kɛyómɛcɑɑ-pɔ pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ḿ mɑɑ rɛ lilukɛ-lukɛ, pɑ́ɑ kɑpɛ li mɑɑ rɛ icírí. 10 Mɛpehẽ mɛtɑɑni kɑi lɛ̃ wɑ, ɑi pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kpɛ̃ kɛyómɛcɑɑ-mɛ̃ kpíípɔ. 11 Likumúŋɛ́ kpɛ-i, pisoi pitɑɑni pinyinɛ ɑpi kei nní weri ɑpi kɛ́yɔ kɛ-i kɑri ń we ripoo-i nyɛrɛ. Sesɑree-pɔ kɑpi lɛ̃ pi tumti. 12 Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɛ́ mɑɑ rɛ kɛ́ yisi kɛ́ mɛsɛ nɛ mɛsɛ pi ritiki. Pimɑ́rɛcɔ pikpuulũ mpí ɑpi yisi ɑpi nɛ́ sɑ́runi ɑrí hɑ nɛ kɛsẽ́ Kɔrinɛɛ kɛyɔ-i lompɔ. 13 Uyɛ̃ uu rɔ́ kɛ́ɛ́nkɛɛ lɛ̃ kuu uléécɑɑtumɛ ukɛyɔ-i n yɛ̃́ un u tee rɛ ukɛ́ pisoi tũ pikɛ́ hɑ Yɑfɑ-pɔ Simɔɔ kɑpi rinyíri n hɛ rɛ Piyɛɛ sée. 14 U yɛ́ nsímɛ́ u símisi mɛɛ yɛ́ u nɛ ukɛyɔ pikɔ́ nnɛ́í n yóriyɛ. 15 Kɑm nsímɛ́ n kpísi, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pikɛcɑ́ɑ́ súiri yɑrɛ knn lɛ̃ kɛ́korɑɑnɛ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ n súimɛ. 16 Kei kɑm pɛɛ Upíimɑ rinɔɔ ntí léisɛ rɛ: Míni ŋmɑnɛ kɛ Yohɑni uu nɔ́ wólɛ. Amɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ wolɛnɛ. 17 Kɑri Upíimɑ Yeesu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛ, Uléécɑɑ uu Nfɑ́ɑsɔnɛ rɔ́ hɛ. Mmɛ̃ kuu kɔ nkpéni pɛ̃ hɛ. Wóo pɛɛ nkpéni nɛ̃́ kɛ́ nɛ Uléécɑɑ n kɛ́ŋɛnɛ? 18 Kɑpi ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, ɑpi piɑkiŋ niŋukusɛ ɑpi Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ ɑpi rɛ: In lɛ̃, mɛsei yɛ mɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ ŋmurɛilɛ rɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɔ́ɔkɛ́ kɔ piɑkópɛ kɛpirɛ ritɔ pikɛ́ nfɑ́ɑ yíkíyiki yɛ̃́.

Kirisi pikɔ́ pɛɛ Antiyɔɔsi-i ń we

19 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpí pɛɛ Etiyɛɛni ń kpu, pi pɛɛ pɛpɛɛ Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛ wéékusɛlɛnlɛ hɑ́i. Ai tíyɛsɛ picɔ ɑpi wúrunkɛɛ ɑpí nɛ Fenisii kɛtẽ nɛ Siipuru nɛ Antiyɔɔsi tulu, ɑmɑ́ pin pɛɛ Pisuifi ŋmɑnɛ Nléécɑɑsimɛ́ símisi. 20 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, Siipuru nɛ Sirɛɛni pikɔ́ pinyinɛ yɛ yisilɛ ɑpi Antiyɔɔsi sĩ ɑpí hɑ Upíimɑ Yeesu Nsímɛ́ Kɛcirɛ Pikirɛki símisi. 21 Upíimɑ nnɑŋɛ nn pi lɛ́ni, pisoi mɛyɑ̃ ɑpí nɛ kɛfɑ u tɛnɛ ɑpi mɛfinɛ consɛ. 22 Kirisi pikɔ́ pɛɛ Yerusɑlɛm-i ń we ɑpi lɛ̃ kom, ɑpi Pɑrinɑpɑsi Antiyɔɔsi-pɔ tum. 23 Kuu n tuipɔ, uu yɛ́nu lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pɛpɛɛ nɛ Kirisi kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ tinkpɑ́, ɑi u lɑrisi uu pi ŋmɔ́ɔ́púsɛ rɛ pikɛ́ Upíimɑ nɛ kɛfɑ kɛsɛ n tikilɛ̃. 24 Pɑrinɑpɑsi yɛ pɛɛ mɛyíkíyiki usoi sɔnɛ lɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nn u yipɑɑlɛ̃ un kɔ nfɑtɛnɛ mɑ́. Lɛ̃ nnyɑ kɛ pisoi mɛyɑ̃ ɑpi ŋmurɛi ɑpi Upíimɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ.

25 Pɑrinɑpɑsi uu limɛmɑ́ɑ́ yisi uu Tɑrisi-pɔ Sɔɔli piwɛ́lɑɑ sĩ. 26 Kuu u n yɛ̃́, uu u kpísi uú nɛ Antiyɔɔsi u sĩ. Api kei Uléécɑɑ icɑ́pinɛ iyɛ-i kuŋmɛ̃ nɛ kuriyu wɑi pin Nléécɑɑsimɛ́ pisoi mɛyɑ̃ céési. Antiyɔɔsi uyɛ-i kɑpi mɛfoí foí Yeesu Kirisi pipirɛtiki rinyíri hɛ rɛ Kirisi pikɔ́. 27 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ ɑntepuyɛ pinyinɛ ɑpi Yerusɑlɛm yisi ɑpi Antiyɔɔsi sĩ. 28 Nfɑ́ɑsɔnɛ nn piusɛ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Akɑpuusi céési uu yóó rɛ nkṹ píimɑ nnyinɛ yɛ́ kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ wɑ. Nkṹ mmɛ̃ nń weri nn mɛsei Kulooti iyɔɔpi kumúŋɛ́-i wɑi. 29 Kei kɛ Yeesu pipirɛtiki pɛɛ Antiyɔɔsi-i ń we ɑpi símɑɑnɛ ɑí tonɛ rɛ pikɛcɔpɛ, ḿpɑ́ úye ukɛ́ lɛ̃ kuu yɛ́ n fe tɔhɔ pikɛ́ nɛ pimɑ́rɛcɔ pɛɛ Yutee-pɔ ń we lɛ́mpɔ. 30 Api mɛsei lɛ̃ wɑi, ɑpi Pɑrinɑpɑsi nɛ Sɔɔli tum ɑpi sĩ́ ɑpí hɑ ítɔhɔ iyɛ̃ nɛ pi lɛ́ni ɑpi pipiwɛ́ɛ́sɛ pɑ.

12

Pi Yɑkupu kpu ɑpi Piyɛɛ pɔ̃́ kpɑnii

1 Likumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ uyɔ́ɔpi Erooti uu Kirisi pikɔ́ pinyinɛ piwéékusɛ lõ. 2 Uu tíyɛsɛ ɑpi ritɛ́hɛ nɛ Yohɑni umɑɑ Yɑkupu kopu. 3 Kuu n yɛ̃́ tɛ lɛ̃ ŋmɑɑ kɛ Pisuifi ɑpí pɛɛ ń lɑ kuu lɛ̃ wɑ, uu kɔ tíyɛsɛ ɑpi ɑnyɑ̃́ nyɛ-i kɑpi yɛ ɑkpɔ́nɔ́ nyɛɛ ɑ́ɑ pitɛ m mɑ́ n li kɛ́mɛɛ Piyɛɛ pɔ̃́ tini. 4 Kɑpi lɛ̃ u n tĩ́ ɑpi kpɑnii, ɑpi pisɔ́ɔ́cɑ siwúípi sinɑ wɑi, ḿpɑ́ kɛ́ye kɛ́mɛɛ pisɔ́ɔ́cɑ pinɑ, pin nɛ u mɛ̃́. Nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ mɛmɑ́ɑ́ kɑpi lɛ̃ nɛ músu rɛ pikɛ́ ḿpɑ́ úye inipɛɛ-i u túhɑɑnɛ. 5 Kɛ Piyɛɛ uu lɛ̃ kukpɑniilee-i ń we pin u mɛ̃́, Kirisi pikɔ́ pin ukɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ welu mɛwéntɛ ɑ́mɛ we.

Piyɛɛ mɛlelɛ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ

6 Kɛsinɛ kɛɛ n weesinɛ Erooti ukɛ́ nɛ Piyɛɛ n túhɑɑnɛ kɛ́mɛɛ kɛ Piyɛɛ uu pisɔ́ɔ́cɑ pitɛ́ kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ we un loni. Anípɛ kɛtɛ́ kɑpí pɛɛ ɑkpɑnii u wɑilɛ̃ pin nɛ u pɑhɑɑlɛ̃, pimɛ́rɛ́ pɔ́ɔn kɔ kukpɑniilee rinɔnɔɔ-i nyɛnu pin mɛ̃́. 7 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, Upíimɑ uleecɑɑtumɛ unyinɛ uu lompɔ, mɛtɛ́í ɑmɛ kukpɑniilee yipu. Uléécɑɑtumɛ uyɛ̃ uu Piyɛɛ ilúkɛ́ pɛ́pɛ́ uu u yóŋsɛ, uu u mɑɑ rɛ: A riwɑkɑsi! Akpɑnii kɑpí pɛɛ́ nɛ u m pɑhɑɑlɛ̃ ɑɑ kei nní uɑnipɛ-i léeri ɑɑ súrii. 8 Uléécɑɑtumɛ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A kupɔ́tɑmpɑ́lɑ rité ɑɑ ɑpɔ́nɛ́ɛ́ri tɑni. Piyɛɛ uu mɛsei lɛ̃ wɑi. Uléécɑɑtumɛ uu kɔ rɛ: A kupɔ́kpɛ́lɛnku tɑ̃ ɑɑ yisi ɑɑ nɛ́ tíki. 9 Piyɛɛ uu u tiki ɑpi léépɔ, lin u we yɑrɛ kɛlɑ́rɛ́. Úu pɛɛ músu rɛ mɛsei yɛ mɛ. 10 Api pimɛ́rɛ́ foí fɑ́ɑu, ɑpi pilírũ kpɑ́ ɑpi pɛɛ nweni rinɔnɔɔ kɑpi yɛ nɛ kuyu-mɛ̃ n léepɔ tulu, tɛ̃ ɑri timɛcirɛ hɑ́nnɛpɔ ɑpi léépɔ. Api ncée kpísi pin tɔ́su. Kei nní, uu Piyɛɛ inipɛɛ-i pɔlu. 11 Kɑi Piyɛɛ n hemnɛ kuu pɛɛ yɛ̃́ tɛ mɛwɑi yɛ wɑlɛ. Kei kuu pɛɛ rɛ: Nkpéni kɑm yɛ̃́ tɛ mɛsei yɛ mɛ. Uléécɑɑ yɛ uléécɑɑtumɛ tummɛlɛ uu Erooti ɑnipɛ-i nɛ́ lesɛ, uu kɔ mmɛ̃ kɛ Pisuifi ɑpí pɛɛ́ nɛ nɛ́ ń lɑ kɛ́mɛɛ nɛ́ lesɛ.

12 Kɛ Piyɛɛ uu n yɛ̃́ mmɛ̃ kɛ́mɛɛ kuu ń we, uu Yohɑni kɑpi rinyíri n hɛ rɛ Mɑriki uni Mɑɑri kɛyɔ sĩ. Pisoi kulúi yɛ pɛɛ kei cɑ́pinɛlɛnlɛ pin kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 13 Kuu n hɑpɔ uu kɛ́yɔ ripoo pepu, unɔ́si kɛikɔ́ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Rooti uu sĩ́ ukɛ́ hɑ yɛ̃ tɛ wóo lo? 14 Uu Piyɛɛ mɛtẽ ceru. U yɛ́ ripoo hɑ́nnɛlɛ nɛ́ɛ, uú nyɑ uu mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ itóó nɛ kɛ́yɔ-mɛ̃ pɛɛpɔ, uú hɑ rɛ Piyɛɛ yɛ kɑ un tipoo-pɔ we. 15 Pɛpɛɛ kei n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi u mɑɑ rɛ u isɔhɔ torilɛ. Amɑ́ uu kɛ́yu mɑhɑni ŋmɑɑ rɛ mɛsei yɛ mɛ. Api rɛ in lɛ̃, ukumííri yɛ ku. 16 Piyɛɛ un lɛ̃ we un tipoo pepu. Kɑpi n hɑ́nnɛ ɑpi u yɛnu, piipiŋɛ ii nnyiyɛ loni. 17 Uu kunípɛ nɛ pi símisi rɛ pikɛ́ n sɛ́ɛ́lɛ̃ ɑ́pi kɑpɛ ríkɑ mɑ. Uu kɔ pi símisi lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu kukpɑniilee-i u n lésɛ. Uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ pikɛ́ hɑ Yɑkupu nɛ pimɑ́rɛcɔ picɔ lɛ̃ símisi. Kuu lɛ̃ pisímɛ́ pi ḿ mɑsí, uu yisi uu kɛlõ féé tɔ́mpɔ. 18 Kɑi n weesi, ɑi pisɔ́ɔ́cɑ pɛ̃ kɛcɔpɛ nɔkɔrɛ hɑ́i, ɑpi pɛɛ́ m písɛinɛ rɛ mɛ́ye kɛ Piyɛɛ uu lõ? 19 Erooti uu pɛɛ rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ u wɛ́ɛ́si. Amɑ́ ɑpi u wɛ́ɛ́si ɑ́pi u yɛ̃. Kei kuu pɛɛ pimɛ́rɛ́ pɛ̃ sée uú nɛ pi túhɑɑnɛ uu rɛ pikɛ́ pi kṍ. Uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ Yutee kɛteni-i yisi uú hɑ Sesɑree kɛteni-i siyɑ́ɑ wɑi.

Erooti nkpɔ

20 Erooti yɛ pɛɛ́ nɛ Tiiri pikɔ́ nɛ Sitɔɔ pikɔ́ wɔ́lɑɑlɛnlɛ. Pɛ̃ ɑpi rinɔ́ɔ risɛ wɑi rɛ pikɛ́ hɑ u yɛ̃. Api lɛ̃ nnyɑ uyɔ́ɔpi pimɛ́rɛ́ uwɛ́ɛ́sɛ Pilɑsituusi kópóó, ɑpi yɛ́ntinɛ uú nɛ kɛkpéẽ pi wɑi pikɛ́ hɑ nɛ u kpurɛi. Ái mɛ́woo, uyɔ́ɔpi Erooti kɛtẽ kɛ́mɛɛ likɔ́ nfɑɑ kɑpi mɑ́. 21 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɑpi yɛ́ rinsɑ́nɛ ɑkɛ tulu. Erooti uú hɑ umɛyɔɔpilɑpɛ tɑni uu uriyɔɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ tonɛ uu pɛɛ́ nɛ pisoi riwúí nɛ mɛyɑ̃́ n símisi. 22 Kei kɛ pisoi ɑpi ipɑkɑrɛ riwɔɔ rɛ: Uléécɑɑ rinɔɔ yɛ ntí, ɑ́i kɛsoipipi rikɔ́. 23 Kúu n céri rɛ Uléécɑɑ ŋmɑnɛ yɛɛ ipɑkɑrɛ te nnyɑ, Upíimɑ uleecɑɑtumɛ unyinɛ uu kei nní u fɑpi uu lɑlɛi, ɑpɑpi ɑɑ u tɑkɑi uú hɑ nɛ kpi.

24 Nléécɑɑsimɛ́ nn pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i kɔ́ɔ́nú ɑpi ḿpɑ́ yei n kom. 25 Kɛ Pɑrinɑpɑsi nɛ Sɔɔli pɔ́ɔ lɛ̃ nnyɑ kɑpi Yerusɑlɛm-i pi n tumpɔ piwɑi ḿ mɑsí, ɑpi yisi ɑpi Yohɑni kɑpi rinyíri n hɛ rɛ Mɑriki nɛ pɛ́nɛ ɑpí nɛ Antiyɔɔsi pɛlɛ.

13

Pɑrinɑpɑsi nɛ Sɔɔli yɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ piyóó hɑ

1 Antepuyɛ nɛ pisoi pɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ n céési yɛ pɛɛ Antiyɔɔsi-pɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ-i welɛ. Pɛpɛɛ Pɑrinɑpɑsi nɛ Simeyɔɔ kɑpi yɛ kɔ n sée rɛ Uŋmɔ́hɔ nɛ Sirɛɛni ukɔ́ Lusiyuusi nɛ Mɑnɑyɛɛni nɛ Sɔɔli. Mɑnɑyɛɛni nɛ Kɑlilee uyɔɔpi Erooti pɛɛ kɛsẽ́ iwɑ̃́ li. 2 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɑpi ɑnɔ́ɔ pɑɑsi pin Upíimɑ nɛ welu. Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pi mɑɑ rɛ: Ani Pɑrinɑpɑsi nɛ Sɔɔli iyɑɑ lesɛ pikɛ́ pikɛi pɛ̃ kɑm pi ḿ pɑ wɑ. 3 Kɑpi pinɔ́ɔpɑhɑɑ nɛ piwelɛ ḿ mɑsí, ɑpi ɑnípɛ pikɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑ ɑpí nɛ pi tum, ɑpi tɔ́mpɔ.

Pɑrinɑpɑsi nɛ Sɔɔli yɛ Siipuru-pɔ we

4 Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Pɑrinɑpɑsi nɛ Sɔɔli tum, ɑpi Selesii-pɔ sĩ ɑpi kei kúninɔi loni ɑpí nɛ míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ kɑpi yɛ n sée rɛ Siipuru sĩ. 5 Kɑpi Sɑlɑmini n tu ɑpi Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee-i Nléécɑɑsimɛ́ piyóó kɑ́pɑ́ɑ́. Yohɑni yɛ pɛɛ pikɛmɛɛ́ welɛ un pi lɛ́ni. 6 Api míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ kɛ̃ kɔ́ɔ́nú ɑpi tɛnɛ ɑpí hɑ Pɑfoosi tulu. Kei kɑpí pɛɛ́ nɛ Usuifi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Pɑɑri-Yeesu risɑ́nɛ. Uyɛ̃ nɛ mɛtɑrɛwɑi ukɔ́ nɛ ɑntepu nɔɔmɛ lɛ. 7 Siipuru kɛtẽ uyɔɔpi Sɛrikiyuusi Pɔɔlusi kɛyɔ-i kuú pɛɛ́ we. Uyɛ̃ nɛ usɔhɔɔ píimɑ lɛ. Uu tíyɛsɛ ɑpi Pɑrinɑpɑsi nɛ Sɔɔli u séipɔ rɛ li ripɔ́ɔ u wɑ rɛ ukɛ́ Nléécɑɑsimɛ́ kṍ. 8 Mɛtɑrɛwɑi ukɔ́ uyɛ̃ uu pi m púnɛisɛntɛ un nɑ́ɑ́si rɛ úyukɔɔ́ uyɛ̃ úu kɑpɛ nɛ Yeesu kɛfɑ tɛnɛ. Pi yɛ Mɛ́kirɛki nɛ urinyiri tuisɛ rɛ Elimɑɑsi, lɛlɛɛ rɛ mɛtɑrɛwɑi ukɔ́. 9 Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ pɛɛ Sɔɔli kɑpi yɛ kɔ n sée rɛ Pɔɔli yipɑɑlɛnlɛ. Kei kuu pɛɛ Elimɑɑsi uyɛ̃ ńsɔnɛ riwii 10 uu u mɑɑ rɛ: Pɔ́ unɔ́ɔmɛ nɛ uyɑɑlukɛ nkó. Kuníri kɛpipi nkɛ́, pɔ́ɔ ḿpɑ́ lisɔnɛ líye n ŋmɛ́lu. Pɔ nɛ welɛ pɔn Upíimɑ simúŋɛ́ cirɛ-cirɛ hɑ́rɛsi, nɛ́ɛ yo? 11 A nkpéni kutu ricɔ ɑɑ kóm. Upíimɑ yɛ́ pɔ́ pi ɑɑ nyíini ɑɑ kɔ ntuŋɛ mɛtɛ́í pɑɑ siyɑ́ɑ sinyinɛ. Kei nní lɛ̃, kuŋmɑhɑ ɑku Elimɑɑsi hilɑ, uu yɛ toóri toóri un unyinɛ wɛ́ɛ́si yɛɛ yɛ́ u n tɔ́rɔi. 12 Kɛ uyɔ́ɔpi uyɛ̃ uu lɛ̃ n yɛ̃́, uú nɛ Upíimɑ kɛfɑ tɛnɛ. Li we rɛ Upíimɑ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ iyɛ̃ nɛ u lonnɛ ńsɔnɛ.

Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi yɛ Pisitii kɛtẽ-pɔ Antiyɔɔsi kuyu hɑ

13 Pɔɔli nɛ upisencɔ ɑpi Pɑfoosi-i kúninɔi loni ɑpí nɛ Pɑmfilii kɛtẽ-pɔ Pɛriki kuyu sĩ. Yohɑni uu kei pi yɑ́ uu Yerusɑlɛm pɛlɛ. 14 Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi pɔ́ɔ pikɛtɛ́ kei yisi ɑpi sɔ́nɛ ɑpi Pisitii kɛtẽ-pɔ Antiyɔɔsi kuyu sĩ. Api kɛwéntɛyɑɑ tuŋɛ́ Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee-i lompɔ ɑpí tonɛ. 15 Unyinɛ uu isé ɑtɛlɛ́ nɛ ɑntepuyɛ ɑkɔ́ pisoi inipɛɛ-i kɛ́ɛ́ni. Kuu pikɛ́ɛ̃ ḿ mɑsí, kuyómɛyɑ́hɑɑlee piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi kɛ́mɛɛ tum ɑpí hɑ pi mɑɑ rɛ: Pimɑ́rɛcɔ, nɔn nnyinɛ m mɑ́ nɔkɛ́ nɛ pisoi ikɑri rikpɑ́sɛ, nɔ́ fe ɑni nkpéni símisi.

16 Kei kɛ Pɔɔli uu yisi uu kunípɛ síkɑ uu pisoi sɛ́ɛ́sɛ uu rɛ: Nɔ̃́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ nɛ nɔ́ pitɔ́rɔɔ mpí nɔ́ɔ Uléécɑɑ n wuru, ɑni kutu ricɔ ɑni kóm! 17 Isirɑyɛɛli Uleecɑɑ yɛ pɛɛ pirɔ́kpurɛ wɛ́ɛlɛ, uu tíyɛsɛ ɑpi kulúi wɑi, pɛɛ́ uyɛ-i kɑpí pɛɛ Esipiti kɛteni-i ilɑ́si n tṹ. Uu pɛɛ́ nɛ unnɑŋɛ kei pi yukusɛ. 18 Uu kucɛsi kóimɑ-i pikɛcɑ́ɑ́ pɑí iŋmɛ̃ ɑfɛɛnɑ. 19 Uu limɛmɑ́ɑ́ mpuri nsɛɛi Kɑnɑɑ kɛteni-i kópu uu nsitẽ cɑ́pinɛ uu upisoi pɑ rɛ pikɛ́ n te. 20 Ai lɛ̃ n we ɑí nɛ tulu iŋmɛ̃ pílɛ pílɛ mɛnɑ nɛ iŋmɛ̃ kuwóó kumúŋɛ́.

Uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ pikpéenwɑi pi hɛ, ɑi kpísi ɑí hɑ nɛ ɑntepu Sɑmuyɛɛli ituŋɛ tulu. 21 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑpi Uléécɑɑ pisɛ rɛ ukɛ́ uyɔ́ɔpi pi tĩ. Kei kuu pɛɛ Pɛnyɑmɛɛ kumɑrɛ ukɔ́, Kiisi uŋmɑ́nɛ Sɑuuli iyɔ́ɔpi tonsɛ iŋmɛ̃ ɑfɛɛnɑ. 22 Kuu Sɑuuli iyɔ́ɔpi n lɑpilɛ, uu Yesee uŋmɑ́nɛ Tɑfiti i pɑ uu rɛ:

Nɛ nkpéni Yesee uŋmɑnɛ Tɑfiti yɛɛ nɛ nɛ́ rinsɑ́ yɛ́nlɛ. U yɛɛ yɛ́ mɛnɛ́lɑ nnɛ́í wɑ. 23 Tɑfiti kɛpirɛ̃ kɛsɛ kɛ Uléécɑɑ uu Isirɑyɛɛli pikɔ́ pɑ rɛ kɛkɛ́ pi yoriyɛ yɑrɛ kuú pɛɛ ḿ mɑɑ rɛ li yɛ́ wɑ. Kɛkɛɛ Yeesu. 24 Yeesu ukɛ́ kɛlenɛ ń kɑm, Yohɑni yɛ pɛɛ riyóólɛ uu Isirɑyɛɛli pikɔ́ nnɛ́í símisi rɛ pikɛ́ piɑkópɛ kɛpirɛ ritɔ pikɛ́ míni wolɛ. 25 Yohɑni ukɛ́ nɛ upikɛi kɛtɔ n tu, u mɑɑ rɛ: Nɔ músu rɛ nɛ́ɛ wóo? Ái nɛ́ɛ uyɛ̃ kɑni m mɛ̃́. Uyɛ̃ nɛ kɛpirɛ wemɛlɛ. Nɛ̃́ ɑ́m tu ricuruu rɛ kɛ́ ripɛ kɛ́ uɑnɛ́ɛ́ri kɛŋmɛpi fénnɛ.

26 Pɔɔli uu kɔ kpɑ́ rɛ: Pimɑ́rɛcɔ, ntɔ́nɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu nsímɛ́ mmú pɑ́lɛ̃ ukɛ́ nɛ rɔ́ yóriyɛ, nɔ̃́ Apirɑhɑm sipirɛ̃ nɛ nɔ́ pitɔ́rɔɔ mpí nɔ́ɔ nní Uléécɑɑ n wuru. 27 Mɛsei kɛ Yerusɑlɛm pikɔ́ nɛ pipiyɔɔpi ɑpi Yeesu yɛ̀, ɑ́pi kɔ ɑntepuyɛ nsímɛ́ kɑpi ḿpɑ́ kɛwéntɛyɑɑ kɛ́ye n kɛ́ɛ́ni riyíkí kṍ. Amɑ́ kɑpi Yeesu ń kpu, lɛlɛɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɛ́mɛɛ ń we kɑpi lɛ̃ wɑ. 28 Ápi kɔ ńkɑ yɛ̃, mmɛ̃ nnyɑ kɑpi yɛ́ u ń kpu, ɑmɑ́ pi pɛɛ Pilɑti pisɛ rɛ ukɛ́ u kpu. 29 Lɛ̃ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ n wɔ́lɑɑlɛ̃ kɑpi lɛ̃ wɑ. Api pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u súisɛ ɑpi u kpísi ɑpi nhórɛ-i wɑi. 30 Amɑ́ Uléécɑɑ uu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ. 31 Pɛpɛɛ hɑ́i Kɑlilee-pɔ u n sɑ́rũ ɑpí nɛ Yerusɑlɛm sĩ kuu siyɑ́ɑ kulúi umɛcirɛ nyísɛ. Pɛpɛɛ kɔ nɛni nní upiseérɑkɔɔ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ inipɛɛ-i. 32 Nsímɛ́ Kɛcirɛ mmú kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ yekei rɛ u yɛ́ pirɔ́kpurɛ pɑ. Mmɛ̃ kɑrí nɛ nɔ́ kɑ. 33 Mmɛ̃ kuu nní nkpéni tɔ̃́ pipipirɛ̃ wɑ. Li we rɛ u Yeesu nkpɔ kɛ́mɛɛ yukusɛlɛ yɑrɛ kɑi Ipɑkɑrɛ Siyomɛ ritɛlɛ́ lírũ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Pɔ́ɔ Kɛnɛ́pipi,

nɛ́ɛ nɛni pɔ́ mɑ́ri.

34 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ mɑɑ rɛ u yɛ́ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ úu kɑpɛ nɛ píkɑi n fɔ́ni nnyɑ. Lɛ̃ kuu Tɑfiti mɑɑ rɛ: Nɛ́ lisɔnɛ kɛcirɛ lɛɛ ɑ́i n fɔ́nunɛ nɔ́ pɑ. Tinɔ́ɔ sɔnɛ kɑḿ pɛɛ Tɑfiti n yekei yɛ tɛ̃.

Lisɔnɛ kɛcirɛ lɛɛ ɑ́i yɛ píkɑi n cɑɑi kɑḿ pɛɛ Tɑfiti m pɑnɛ kɑm nɔ́ pɑnɛ.

35 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Tɑfiti uu kɔ kɛlõ kɛcɔ mɑɑ rɛ:

Áɑ yɛ́ ŋmurɛi upɔ́lɑlɑ ukɛ́ nhórɛ kɛ́mɛɛ fɔ́ni.

36 Tɑfiti uyɛ̃ yɛ pɛɛ uisoi kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ mɛlɑ wɑlɛ. Kuu n kpu, ɑpi upisɑɑyɑhɑ kɛ́mɛɛ u kulɛsi uu fɔ́nu. 37 Amɑ́ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ n yukusɛ úu fɔni. 38 Pimɑ́rɛcɔ, li tu rɛ ɑni ńsɔnɛ kõ tɛ uyɛɛ tíyɛsɛ kɑpí nɛ nɛni ɑkópɛ pisɑ́rɛi nsímɛ́ nɔ́ símisi. 39 Uyɛɛ tíyɛsɛ kɛ úye uu yɛ un nɛ kɛfɑ u n tɛnɛ, Uléécɑɑ uu liute ɑkópɛ u sɑ́rɛi. Moisi isé íi fe ikɛ́ usoi ɑkópɛ sɑ́rɛi. 40 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, ɑ́ni kɑpɛ tíyɛ lɛ̃ kɛ ɑntepuyɛ ɑpi piɑtɛlɛ́-i n wɔ́i likɛ́ nɔ́ wɑ. Lɛlɛɛ rɛ:

41 Nɔ́ kupɑkɑrɛcirɛ́ pikɔ́ mpí,

ɑni kutu ricɔ ɑni kóm likɛ́ nɔ́ riyɔɔ, ɑni itóó nɛ mílɛsi.

Nɔ́nnɛ́fɑ́ɑ mmú kɛ́mɛɛ kɑḿ lɑ kɛ́ mɛwɑi mɛnyinɛ wɑ kɛ unyinɛ uu yɛ́ un nɔ́ n símisi ɑ́ni yɛ́ pɑkɑrɛ. 42 Kɛ Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i n léepɔ, ɑpi kɔ pi séi rɛ pikɛ́ kɛwéntɛyɑɑ kɛcɔ pɛɛpɔ pikɛ́ nsímɛ́ nsɛ mmɛ̃ pisímɛ́ pi rikpɑ́. 43 Icɑ́pinɛ mɛmɑ́ɑ́, Pisuifi yíkíyiki kulúi nɛ pitɛ́ŋ́ tɛ́ŋ́ pɛɛ Pisuifi kɛyomɛ n yɑ́ɑ́si ɑpi yisi ɑpi Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi tiki. Pɛ̃ ɑpi ikɑri pi hɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ tíyɛ unyinɛ ukɛ́ Uléécɑɑ kɛfɑ kuú nɛ pi n fénnɛ ncee kɛ́mɛɛ pi fóm.

44 Kɑi kɛwéntɛyɑɑ kɛcɔ kɛ̃ n tu, li wɑ yɑrɛ Antiyɔɔsi kuyu pisoi nnɛ́í pɛɛ cɑ́pinɛ pikɛ́ Nléécɑɑsimɛ́ kṍ. 45 Kɛ Pisuifi ɑpi riwúí tɛ̃ n yɛ̃́, pikɛfɑ ɑkɛ tóósi ɑpi pɛɛ lɛ̃ kɛ Pɔɔli uu n símisi n kɛsu pin kɔ u lɑ́misi. 46 Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi kɛ́yu kpɑ̃́iisɛ ɑpi pi símisi rɛ: Nɔ̃́ kɑí nɛ sɑ́ rɛ Nléécɑɑsimɛ́ nkɛ́ mɛfoí tu kɛlenɛ. Kɑni nní n n kɛ́su nɔn kɔ nɔ́mɛnɛ́círɛ nɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ lómiisɛ nnyɑ, tɔ́ mɛsɛ nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́-mɛ̃ m pɛlɛ. 47 Lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu rɔ́ n forii rɛ tɔkɛ́ wɑ yɛ nní:

Nɛ pɔ́ lésɛlɛ rɛ ɑ pɑnsɛ mɛtɛ́í ɑɑ isoipuri nnɛ́í n kpɑ̃́iilɛ̃,

pinnɛ́í pikɛ́ píyulɑlɛ yɛ̃.

48 Kɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ɑpi ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, ɑi pi lɑrisi ɑpi Upíimɑ nsímɛ́ pɑkɑrɛ. Pɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ n sée, ɑpí nɛ Yeesu kɛfɑ tɛnɛ. 49 Upíimɑ nsímɛ́ yɛ pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛtẽ kɛ̃ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ kɔ́ɔ́núlɛnlɛ. 50 Amɑ́ Pisuifi ɑpi pinɔ́si yukɔɔ́ pɛɛ Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́si nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ tɑ́lɑɑnkɛɛ ɑpi yisi ɑpi Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi piwéékusɛ kɑ́pɑ́ɑ́, ɑpi pikɛteni-i pi lɑkɑsɛ. 51 Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi yisi ɑpí hɑ kuyu ripoo-pɔ pinnɑtɑɑi péi-péi ɑpi pikuwɛ́ɛ́-mɛ̃ yɑɑpɔ, ɑi wɑi rɛ piɑkópɛ ɑkɛ́ nɛ pi risɛ́ɛ́. Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi yɑ́ ɑpi Ikoniyɔm kuyu-mɛ̃ tɔ́mpɔ. 52 Nfɑ́ɑsɔnɛ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ pɔ́ɔn pɛɛ Yeesu pipirɛtiki pɛɛ Antiyɔɔsi-i ń we yipɑɑlɛ̃ ńsɔnɛ.

14

Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi yɛ Ikoniyɔm-pɔ we

1 Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi kɔ Ikoniyɔm-pɔ Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee loni, ɑpi kɛ́yu kpɑ̃́iisɛ ɑpi símisi Pisuifi mɛyɑ̃ nɛ Pikirɛki mɛyɑ̃ ɑpi ŋmurɛi ɑpi Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 2 Amɑ́ Pisuifi picɔ pɛɛ ɑ́pi n ŋmurɛi pikɛ́ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ ɑpi mpuri sɑnɛ pikɔ́ tɑ́lɑɑnkɛɛ rɛ pikɛ́ Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi kɛcɑ́ɑ́ simúŋɛ́ kópɛ wɑ. 3 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pɛ̃ nɛ Ikoniyɔm-i tónɛlɛ ɑi siyɑ́ɑ wɑi. Api itisi nɛ n símisi pin nɛ Upíimɑ tɑ́lɛ̃. Upíimɑ yɛ pɛɛ ńnɑŋɛ pi hɛlɛ pin nɛ mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛpíimɑ wɑpisi, ɑi yɛ nyísɛ rɛ mɛsei kɛ Upíimɑ uu pisoi ípɛɛlɛ́ɛ nyísɛ. 4 Kuyu pikɔ́ ɑpi kei nní kénɛ mɛtɛ́. Picɔ rɛ Pisuifi nkɔ́ mɛɛ wɑ, picɔ rɛ pitumɛ nkɔ́ mɛɛ wɑ. 5 Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi pimɛcirɛ cɑ́pinɛ pikɛ́ Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi íwɛ wɑ pikɛ́ ɑpɑrɛ pi tɔ́ɔ́kɛɛ pikɛ́ pi kṍ. 6 Kɑi lɛ̃ Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi kutu-i n lompɔ, ɑpi músu tíḿḿ, ɑpi wuru ɑpí hɑ Likɑyonii kɛtẽ-pɔ Lisitiri nɛ Tɛripu ɑyu-i nɛ ɑkɛkúrí pékesi 7 ɑpi kei Nsímɛ́ Kɛcirɛ n yóólɛ̃.

Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi yɛ Lisitiri-pɔ we

8 Lisitiri-pɔ kɛ utisi unyinɛ uú pɛɛ we. Hɑ́i kɑpí nɛ u m mɑ́ri úu píkɑi sɔ́nɛlɛ̃. U kɛ́kɑnkɑ́lɑ́kɑ́ lɛ, uu yɛ pɛɛ́ n tũ. 9 Uu pɛɛ Pɔɔli nsímɛ́ kutu n cɔlɛ̃. Kei kɛ Pɔɔli uu u nyɑ́nɛi ńsɔnɛ uu yɛ́nu rɛ nfɑtɛnɛ yɛ u tulɑɑlɛnlɛ un yɛ́ fe uu pélu. 10 Pɔɔli uu rinɔ́ɔ cɑ́sɛ uu u mɑɑ rɛ: A yisi ɑɑ ɑpɔ́nɑ kɛcɑ́ɑ́ kɛcírɛ nyɛrɛ. Utisi uu yisi uu cuuni uu nsẽ́ kɑ́pɑ́ɑ́. 11 Kɛ pisoi ɑpi Pɔɔli mɛwɑi mɛ̃ n yɛ̃́, ɑpi kei pikɔ́ mɛyu, Mɛ́likɑyoniyɛɛ nɛ pupɛi rɛ: Piléé yɛ mɛsoi sɔ́nɛmɛ ɑpí nɛ rɔ́ lɛɛri. 12 Api rɛ Pɑrinɑpɑsi yɛɛ Seusi. Kɑi nní Pɔɔli yɛɛ pɛɛ símisi nnyɑ ɑpi rɛ uyɛɛ Hɛrimɛɛsi. 13 Piléé pɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Seusi kɛyɔ yɛ pɛɛ welɛ kuyu ritimɛ-pɔ. Uléékɔɔ́ yɛɛ kei pi n nyɔ́ɔnsɛ uu ɑnɑ́ɑlɑ mɛfɛlɛ torɑɑnkɛɛ uu tɔ́rikɛɛ uú nɛ kɛ́yɔ kɛ̃ tinɔnɔɔ-i hɑpɔ, u nɛ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpí n nɑ́ɑ́si pikɛ́ Pɑrinɑpɑsi nɛ Pɔɔli nyɔ́ɔnsɛ. 14 Kɛ Pɑrinɑpɑsi nɛ Pɔɔli ɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑpi pisitukɑnkɑ cɛ́ɛ́rii ɑi nyísɛ rɛ ɑ́i nɛ pi risɑ́, ɑpi pɛɛ riwúí tɛ̃ kɛcɔpɛ sɔɔpɔ pin cɛ́si rɛ: 15 Nɔ́ pisoi mpí, yo kɑni lɛ̃ wɑi? Tɔ̃́ nɛ kɔ nɔ́mɛnɛ́cɔ sisoipipi lɛ. Nsímɛ́ kɛcirɛ kɑrí nɛ nɔ́ kɑ tɔn nɔ́ tee rɛ ɑ́ni lisɛ́rɛ́-sɛrɛ́ nní nkɔ́ riyɑ́. Líwookɔɔ́ yɛ ni. Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ Uléécɑɑ yɛɛ nfɑ́ɑ n te pɑ. Uyɛɛ kɛtẽ nɛ kɛyómɛ nɛ mínimɑɑ nɛ likɛmɛɛ likɔ́ wɑ. 16 U mɛkɛɛ-mɛ pirɔ́kpurɛ kɛ́mɛɛ-pɔ pisoi nnɛ́í riyɑ́lɛ rɛ pikɛ́ pimɛpɔɔlɑ n wɑi, 17 ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, mɛsɛ́rɛ kuu pɛɛ mɛwɑi sɔnɛ nɔ́ wɑi rɛ ɑni nɛ kei u n nyɑ́ni. Uu yɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ikónɛ nɔ́ hɛri, liituŋɛ in kɔ n tu, uu ilukɛ nɔ́ hɛ. Uu yɛ kɔ lilukɛ-lukɛ nɔ́ hɛ uu kɔ tíyɛsɛ ɑni mpɔ́ɔnɑrɛ yɛnu. 18 Ḿpɑ́ kɛ Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi lɛ̃ ḿ mɑ, li nɛ pi pɑpisilɛ ɑpi kɛlenɛ fe ɑpi inyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ yulu.

19 Pisuifi pinyinɛ ɑpi Antiyɔɔsi yɛɛ Pisitii-pɔ ń we nɛ Ikoniyɔm-i yisi ɑpi sĩ́, pi nɛ pisoi kulúi ɑpí hɑ kómɛinɛ. Api Pɔɔli ɑpɑrɛ tɔ́ɔ́kɛɛ rɛ pikɛ́ u kpu. Api pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ u pulu ɑpí nɛ kuyu ilúkɛ́ léépɔ, pin músu rɛ u kpulɛ. 20 Amɑ́ kɛ Yeesu pipirɛtiki ɑpi ukɛkúrí ń cɑ́pinɛpɔ, uu yisi uu kuyu sĩ. Kɑi kóso n weesi, u nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi Tɛripu kuyu tɔ́mpɔ.

Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi yɛ Sirii kɛteni-i Antiyɔɔsi kuyu pɛlɛ

21 Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi Tɛripu kuyu-i Nsímɛ́ Kɛcirɛ yóó, pisoi mɛyɑ̃ ɑpi Yeesu tiki. Api pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ yisi ɑpi Lisitiri nɛ Ikoniyɔm nɛ Antiyɔɔsi yɛɛ Pisitii-pɔ ń we pɛlɛ. 22 Kɑpi kei n tuipɔ, ɑpi Yeesu pipirɛtiki pɛɛ kei ń we ikɑri kpɑ́sɛ rɛ pikɛ́ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃. Api yɛ kɔ pi mɑɑ rɛ pi yɛ́ íwɛ píimɑ li pikɛ́ kɛlenɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lompɔ. 23 Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi ḿpɑ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ íye-i piwɛ́ɛ́sɛ tonsɛntɛ. Pi nɛ pɛ̃ ɑpi ɑnɔ́ɔ pɑɑsi ɑpi kɛyómɛ yɑ́ɑ́si ɑpi pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ pi kpísi ɑpi Upíimɑ kɑpí nɛ kɛfɑ n tɛnɛ ɑnipɛ-i wɑi.

24 Kɛ Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi kei Pisitii kɛtẽ kɛ-i n yisi, ɑpi Pɑmfilii kɛkɔ́-mɛ̃ loni. 25 Api Pɛriki-pɔ Nléécɑɑsimɛ́ pisoi símisi, ɑpi kei yisi ɑpi Atɑlii tɔ́mpɔ. 26 Kei kɑpi pɛɛ kúninɔi lõ ɑpí nɛ Sirii kɛtẽ-pɔ Antiyɔɔsi sĩ. Kei kɑpi pɛɛ Uléécɑɑ ɑnipɛ-i pi wɑ ɑpi u welu rɛ ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ pi nyísɛ pikɛ́ fe pikɛ́ pipikɛi wɑ yɑrɛ kɑpi nní n wɑ. 27 Kɑpi Antiyɔɔsi kei n tuipɔ, ɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ cɑ́pinɛ, ɑpi lɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pɛ̃ tintiki uu wɑi pi kɛɛni, nɛ lɛ̃ kuu n tíyɛsɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɔ́ɔ kɔ Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 28 Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi Yeesu pipirɛtiki kɛ́mɛɛ tonɛ siyɑ́ɑ kulúi.

15

Yerusɑlɛm icɑ́pinɛ

1 Kirisi pikɔ́ pinyinɛ ɑpi kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ Yutee kɛtẽ-pɔ yisi ɑpi Antiyɔɔsi sĩ, ɑpí hɑ Kirisi pikɔ́ picɔ mɑɑ rɛ: Nɔnsɑ́ n kérii yɑrɛ kɛ Moisi isé ii m pisɛ, ɑ́ni yɛ́ píyulɑlɛ yɛ̃. 2 Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑpi pi kɛsu, íkɛŋɛnɛ píimɑ inyinɛ ii likɛcɑ́ɑ́ pikɛcɔpɛ leeri. Api símisi ɑí tonɛ rɛ Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi nɛ pinyinɛ picɔ pikɛ́ Yerusɑlɛm hɑ, pi nɛ pitumɛ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ pikɛ́ hɑ kɛsẽ́ nsímɛ́ mmɛ̃ tipɑí. 3 Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ ɑpi pikɛcɑ́ɑ́ pɑí ɑpí nɛ ncée tiki. Api Fenisii nɛ Sɑmɑrii sitẽ-mɛ̃ tiki, ɑpi lɛ̃ kɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ɑpi Upíimɑ rintíki pisoi símisi. Nsímɛ́ mmɛ̃ nn Kirisi pikɔ́ nnɛ́í lɑrisi hɑ́i. 4 Kɑpi Yerusɑlɛm n tuipɔ, Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ nɛ pipiwɛ́ɛ́sɛ nɛ pitumɛ pɛɛ pi yɔsí. Api Yerusɑlɛm pikɔ́ pɛ̃ símisi lɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pi rintíki uú nɛ wɑi. 5 Amɑ́ Pifɑrisi pinyinɛ pɛɛ Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ ɑpi pɛɛ yisi ɑpi rɛ: Li pisɛ rɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɛɛ Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ pikɛ́ kérii tílɑsi, pikɛ́ kɔ Moisi isé ritiki. 6 Pitumɛ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi cɑ́pinɛ rɛ pikɛ́ nsímɛ́ mmɛ̃ tipɑí. 7 Kɑpi nsímɛ́ m pɑ́sɑinɛ ɑi nɑ́ŋɑi mɛmɑ́ɑ́ kɛ Piyɛɛ uu pɛɛ rinɔ́ɔ yɔsí, uu rɛ: Pimɑ́rɛcɔ, nɔ́rinɛ́cúruu yɛ yɛnlɛ rɛ ɑ́i nɛni-mɛ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ nkɛ́-i nɛ́ wɛ́ɛ rɛ kɛ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ riyóó pikɛ́ nnɛ́nɔ́ɔ-i n kõ, pikɛ́ kɔ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ. 8 Uléécɑɑ yɛɛ nyu lɛlɛɛ pisoi sifɑ-i ń we. Uyɛɛ kɔ pɛ̃ Unfɑɑsɔnɛ hɛ yɑrɛ kuu tɔ̃́ n hɛ mɛcɔ. U lɛ̃ nyísɛlɛ rɛ pɛ̃ nɛ kɔ pɑnsɛlɛ upisoi. 9 Úu tɔ́ nɛ pɛ̃ kɛcɔpɛ kóólɛnɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuu pinfɑtɛnɛ nnyɑ piɑkiŋ hɛɛrɛ ɑɑ funi. 10 Yo nnyɑ kɑni nkpéni Uléécɑɑ peikɛɛ nɔkɛ́ yɛ̃́, nɔn ncɔni kɛ úkɑ úu hɑ́i pirɔ́sɑ́ɑ-i-mɛ nɛ tɔ́-i n fe ukɛ́ ń cɔ̃ Yeesu pipirɛtiki nyikisɛlɛ̃? 11 Amɑ́ Upíimɑ Yeesu ipɛɛlɛ́ɛ nnyɑ kɑrí nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ tɔ̃́ nɛ kɔ pimɛcɔ píyulɑlɛ yɛnlɛ.

12 Pɛpɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ nnɛ́í ɑpi sɛ́ɛ́ keu, ɑpi pɛɛ Pɑrinɑpɑsi nɛ Pɔɔli kutu n cɔlɛ̃ pin mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pi rintíki uu mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛcɔpɛ wɑpisi kɛɛnkɛɛ. 13 Kɑpi pisímɛ́ ḿ mɑsí, Yɑkupu uu rinɔ́ɔ yɔ́su uu rɛ: Ani kutu nɛ́ ricɔ, pimɑ́rɛcɔ. 14 Simɔɔ yɛ rɔ́ símisilɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ ricuruu uu hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛcɔpɛ umpuri kuu n te n wɛ́ɛ. 15 Antepuyɛ ɑnɔɔ kɑi lɛ̃ titiki yɑrɛ kɑi n wɔ́lɑɑlɛ̃. Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ:

16 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, nɛ Tɑfiti kɛyɔ kɛɛ n fori yukusɛnɛ,

ɑm ncɑɑi nnɛ́í nyɔ́ɔnsɛ.

Nɛ́ pimɔ́mɛ kɛ pɛsɛ.

17 Kei kɛ pisoi tɔrɔɔ ɑpi yɛ́ pɛɛ nɛ̃́ Upíimɑ wɛ́ɛ́si. Lɛlɛɛ isoipuri nnɛ́í kɑm n sée rɛ ikɛ́ pɑnsɛ inɛ́kɔ́. Nɛ̃́ Upíimɑ rinɔɔ yɛ tɛ̃,

18 nɛ́ɛ tíyɛsɛ kɛ pisoi ɑpi hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ mɛwɑi mɛ̃ ceri.

19 Lɛ̃ nnyɑ kɛ nɛ̃́ Yɑkupu, ɑm músu rɛ ɑ́ri ncée mɑ́ tɔkɛ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɛɛ pimɛcirɛ Uléécɑɑ ḿ pɑ Pisuifi isé rinyikisɛ. 20 Amɑ́ tɔkɛ́ pi wɔipɔ ɑri pi símisi rɛ ɑ́pi kɑpɛ yɛ inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ li. I tɔ̃́ kɛ́mɛɛ ikpɛ́rinkpɛkɔɔ́ lɛ. Pikɛ́ pimɛcirɛ tĩ, ɑpi yɛ sɔ́ɔnnɛ yɑrɛ kɛ isé ii m pisɛ. Ápi kɑpɛ yɛ isɛɛ kɑ́pi rimpɑ́ li, ɑ́pi kɑpɛ yɛ kɔ mɛ́nyɛ li. 21 Kɑí pɛɛ mɛkɛɛ ń we, pisoi yɛɛ pɛɛ ḿpɑ́ kuyu kúye-i Moisi isé riyóólɛ, ɑpi yɛ kɔ ḿpɑ́ kɛwéntɛyɑɑ kɛ́ye kɛtúŋɛ́ kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i i kɛɛni.

Títɛlɛ́ tɛ̃ kɑpi Kirisi pikɔ́ pɛɛ ɑ́pi Pisuifi n wɔ́ipɔ

22 Pitumɛ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ nnɛ́í ɑpi yɛ́nu rɛ li nyɑm tɛ pikɛ́ pikɛcɔpɛ pisoi lesɛ pikɛ́ Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi ritikisɛ pikɛ́ nɛ Antiyɔɔsi pi tũ. Kei kɑpi pɛɛ Yuuti kɑpi yɛ kɔ n sée rɛ Pɑrisɑpɑsi nɛ Silɑsi lesɛ. Pipicɔ yɛ pɛɛ pi wɑisɛlɛnlɛ ńsɔnɛ. 23 Piɑnipɛ-i kɑpi rítɛlɛ́ tɛ̃ wɑ. Pi rikɛmɛɛ wɔ́i rɛ:

Tɔ̃́ nɔ́pinɛ́mɑ́rɛcɔ, pitumɛ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ, tɔ nɔ̃́ pimɑ́rɛcɔ, nɔ́ɔ yɛ ɑ́ni nní Pisuifi nɔn Antiyɔɔsi-pɔ nɛ Sirii nɛ Silisii kɛteni-i we yɑ́ɑsi ńsɔnɛ. 24 Tɔ kõ tɛ pisoi pinyinɛ yɛ kɛrɔ́mɛɛ nté yisipɔ ɑpi nɔ́ lɛɛpɔ, ɑpi pinsímɛ́ kɛ́mɛɛ nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ cɑɑisɛ ɑpi kɔ nɔ́sinɛ́wuu tɔisɛ. Ani kõ tɛ ɑ́i tɔ́ɔ pi tumpɔ. 25 Lɛ̃ nnyɑ kɑri kómɛinɛ rɛ li nyɑm tɛ tɔkɛ́ pisoi lesɛ tɔkɛ́ pirɔ́mɑ́rɛcɔ lɑlɑ Pɑrinɑpɑsi nɛ Pɔɔli ritikisɛ tɔkɛ́ nɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pi tumpɔ. 26 Pɑrinɑpɑsi nɛ Pɔɔli ɑ́pi nkpɔ iwɑmɛ wɑ Upíimɑ Yeesu Kirisi pikɛi kɑpi n wɑi nnyɑ. 27 Tɔ Yuuti nɛ Silɑsi nɔ́kɛnɛ́mɛɛ tumpɔ rɛ pikɛ́ nɛ pinnɔɔ nsímɛ́ mmɛ̃ kɑri n wɔ́i nɔ́ símisi. 28 Li we rɛ tɔ́ nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ yɛ̃ tɛ ɑ́i nyɑḿ tɛ tɔkɛ́ ncɔni féé nnyinɛ mɛ́woo nɔ́ rinyikisɛ ɑ́i kɔ lɛ̃ kɑi pisɛ. 29 Lɛlɛɛ nɛ n sɑ́ rɛ tɔkɛ́ nɔ́ pisɛ yɛ nní: Áni kɑpɛ yɛ inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ nɛ́ɛ mɛ́nyɛ nɛ́ɛ isɑrɛ kɑ́pi rimpɑ́ pikɛ́ mɛ́nyɛ lesɛ li. Ani kɔ nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, ɑni yɛ sɔ́ɔnnɛ yɑrɛ kɛ isé ii m pisɛ. Tɔ mɛmɑ́rɛcɔ nɛ kɛfɑ kɛsɛ nɔ́ yɑ́ɑsi!

30 Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi nɛ Yuuti nɛ Silɑsi ɑpi yisi ɑpi Antiyɔɔsi tɔ́mpɔ. Kɑpi n hɑ́pɔ, ɑpi kei piyómɛyɑ́hɑɑ nnɛ́í cɑ́pinɛ ɑpi rítɛlɛ́ tɛ̃ pi pɑ. 31 Kɑpi pinnɛ́í kɛyu-i ri n kɛ́ɛ̃, ɑi ḿpɑ́ úye ikɑri wɑisɛ ɑi kɔ piɑkiŋ niŋukusɛ. 32 Yuuti nɛ Silɑsi ricuruu yɛ pɛɛ ɑntepuyɛ lɛ. Api nsímɛ́ nsímɛ́ Antiyɔɔsi pikɔ́ símɑɑnkɛɛ ɑpí nɛ ikɑri pi kpɑ́sɛ rɛ pikɛ́ nɛ nfɑtɛnɛ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ. 33 Api kei siyɑ́ɑ sinyinɛ wɑi. Pimɑ́rɛcɔ ɑpi pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ pi yɑ́ ɑpi pɛpɛɛ pi n tumpɔ kɛ́mɛɛ pɛɛsɛ nɛ piripɔɔ. 34 [Amɑ́ Silɑsi pɔ́ɔ rɛ u yɛ́ kei tonɛ.] 35 Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi pɔ́ɔ hɑ Antiyɔɔsi-i tonɛ, pi nɛ picɔ pinyinɛ pin pisoi céési pin kɔ Upíimɑ nsímɛ́ kɛcirɛ yóólɛ̃.

Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi pitúunnɛ

36 Kɑpi Antiyɔɔsi-i n tónɛ ɑi siyɑ́ɑ wɑi, Pɔɔli uu Pɑrinɑpɑsi mɑɑ rɛ pikɛ́ silõ sɛ̃ nnɛ́í kɑpi Upíimɑ nsímɛ́ nɛ rinkɔ́ɔ́nú pɛɛsɛ pikɛ́ hɑ yɛ̃ tɛ íye kɛ Yeesu pikɔ́ ɑpi kei we. 37 Pɑrinɑpɑsi uú n lɑ ukɛ́ nɛ Yohɑni kɑpi rinyíri n hɛ rɛ Mɑriki ripɛ́nɛ. 38 Amɑ́ Pɔɔli pɔ́ɔ yúlu rɛ ɑ́pi kɑpɛ kɔ nkpéni pikpíkɛ́ u rikpɑ́ ukɛ́ pi ritiki, li we rɛ u pɛɛ mɛfoí hɑ́i Pɑmfilii-pɔ pi ŋmɛriyɛlɛ úu pi ritiki pikɛ́ hɑ nɛ pipikɛi kɛtɔ tu. 39 Ai wɑi rɛ li Pɔɔli nɛ Pɑrinɑpɑsi símɑɑsɛ, hɑ́i ɑpí nɛ likɛcɑ́ɑ́ túúnnɛ. Pɑrinɑpɑsi uu Mɑriki kpísi ɑpi kúninɔi loni ɑpi Siipuru tɔ́mpɔ. 40 Pɔɔli pɔ́ɔ Silɑsi kuséncɔ wɛ́ɛ, Yeesu pikɔ́ ɑpí nɛ pi welu rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ pi sɑrumpɔ. Api pɛɛ ncée kpísi ɑpi tɔ́mpɔ. 41 Api Sirii nɛ Silisii sitẽ kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ tiki, pin Uléécɑɑ icɑ́pinɛ ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɛ ikɛ́ Uléécɑɑ ncee kɛ́mɛɛ pɑpisi.

16

Timotee yɛ Pɔɔli nɛ Silɑsi sɑrũ

1 Pɔɔli uu yisi uu Tɛripu sĩ, uu kɔ Lisitiri tulu. Yeesu upirɛtiki unyinɛ yɛ pɛɛ kei welɛ ɑpi u séi rɛ Timotee. Úni yɛ Usuifi lɛ un kɔ Kirisi nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ̃. Amɑ́ usɑ́ɑ pɔ̃́ nɛ Ukirɛki lɛ. 2 Yeesu pikɔ́ pɛɛ Lisitiri nɛ Ikoniyɔm-pɔ ń we yɛ pinsímɛ́ kɛ́mɛɛ u pɑkɑrɛntɛlɛ hɑ́i. 3 Ai Pɔɔli ripɔ́ɔ wɑi rɛ ukɛ́ kuséncɔ u wɛ́ɛ. Uu u kpísi uu Pisuifi pɛɛ kei-pɔ kɑpi n sĩ́ ń we nnyɑ u ké. Pinnɛ́í yɛ pɛɛ nyulɛ rɛ usɑ́ɑ yɛ Ukirɛki lɛ. 4 Kɑpi n tɔ́su, ɑyu kɛ́mɛɛ kɑpi ritiki. Api yɛ lɛ̃ nɛ lɛ̃ kɛ pitumɛ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi Yerusɑlɛm-pɔ n símisi ɑí tonɛ Kirisi pikɔ́ pɛɛ kei ń we tɛ́ŋ́sɛ. Api kɔ pi mɑɑ rɛ pikɛ́ yɛ likɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ. 5 Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ ɑpi pɛɛ́ nɛ nfɑtɛnɛ nɛ kɛ́yu n sĩ pin kɔ ḿpɑ́ kɛweesi kɛ́ye kulúi kpɑ́lɛ̃.

Pɔɔli yɛ Turowɑɑsi-pɔ mɛ́yɛnɛ mɛnyinɛ yɛ̃

6 Nfɑ́ɑsɔnɛ ńn Pɔɔli nɛ upicɔ ncée hɛ rɛ pikɛ́ Asii sitẽ kɛcɑ́ɑ́ Nléécɑɑsimɛ́ riyóó. Lɛ̃ nnyɑ kɑpi Firisii nɛ Kɑlɑsii sitẽ-mɛ̃ titɛ́ŋ́. 7 Kɑpi nɛ Miisii kɛtẽ tińkɔ, ɑpi Pitinii kɛkɔ́-mɛ̃ pihɑ́pɛ peeni. Amɑ́ Yeesu Nfɑɑsɔnɛ ńn lincee pi hɛ. 8 Api mɛsɛ Miisii kei tikipɔ ɑpí nɛ Turowɑɑsi sĩ. Kei yɛ ɑ́ninɔi kɛnyɛrɛ lɛ. 9 Kei kɑi kɛsinɛ Pɔɔli mɛ́yɛnɛ mɛnyinɛ nyísɛ: Mɑsetuwɑɑni ukɔ́ unyinɛ kuu yɛ̃́ un nyɛnu un u welu rɛ ukɛ́ risuúlu ukɛ́ pikuyu-mɛ̃ titikipɔ ukɛ́ pi yoriyɛ. 10 Pɔɔli mɛyɛnɛ mɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑri pɛɛ́ n lɑ tɔkɛ́ Mɑsetuwɑɑni kɛtẽ hɑ. Li we rɛ tɔ picére mɑsilɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ rɔ́ sée rɛ tɔkɛ́ hɑ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kei pikɔ́ símisi.

Liiti yɛ Filipu kuyu-i nɛ Upíimɑ kɛfɑ tɛnɛ

11 Ari Turowɑɑsi-i kúninɔi loni ɑrí nɛ míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ kɑpi yɛ n sée rɛ Sɑmotirɑsi-mɛ̃ n sɑirilɛ̃. Ai kóso weesi, ɑri Neyɑpolisi-mɛ̃ tɔ́mpɔ. 12 Ari kei yisi ɑri Filipu tɔ́mpɔ. Mɑsetuwɑɑni kɛtẽ kuyu foí yɛ kpɛ̃ kɛlõ kɛ-i. Rɔm pikɔ́ n-yɔɔpinɑŋɛ kɛtẽ yɛ kɛ. Tɔ kei siyɑ́ɑ sinyinɛ wɑlɛ. 13 Ari kɛwéntɛyɑɑ tuŋɛ́ kuyu iyɑɑ leepɔ ɑri nkói-mɛ̃ sĩ, kei kɑri m músu yɑrɛ Pisuifi yɛɛ cɑ́pinɛ ɑpi kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Kɑri n hɑ́pɔ ɑri kei pinɔ́si lɛɛpɔ pin cɑ́pinɛlɛ̃, ɑrí tonɛ ɑri Nléécɑɑsimɛ́ pi símisi. 14 Pi yɛ pinɔ́si pɛ̃ usɛ sée rɛ Liiti. U pɛɛ Uléécɑɑ likɔ́ lɑlɛ. Tiyɑtiiri kuyu kuu léeri. Asɑ́ŋɑ́ɑ́ wɛɛ́ nyɑii kɛcirɛ kuu yɑ́i. Kuu kutu rɔ́ n cɔ́lɛ̃, Upíimɑ uu mɛsɔhɔ u hɛ ukɛ́ nɛ Pɔɔli nsímɛ́ kṍ. 15 Ari u nɛ ukɛyɔ pikɔ́ nnɛ́í míni wolɛ. Uu pɛɛ kusɑ́nɛ rɔ́ séi uu rɔ́ mɑɑ rɛ: Nɔn mɛsei n yɛ̃ tɛ nɛ Upíimɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ, ɑni kɛnɛ́yɔ lommɛ ɑní tonɛ! Uú nɛ kɛ́yu rɔ́ mɑhɑni, ɑri mɛsɛ ŋmurɛi.

Pi Filipu-pɔ Pɔɔli nɛ Silɑsi ɑkpɑnii wɑ

16 Kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ kɑri kɛyómɛyɑ́hɑɑ-i sĩ́ ɑrí nɛ ukpére kɛikɔ́ unyinɛ sɑ́nɛ. U ɑníri héesilɛ uu yɛ nɛ lɛlɛɛ kóso-pɔ n wɑinɛ yɛnu. Lipikɛi pɛ̃ pin upiyɔte siwóó wɑi ńsɔnɛ. 17 Kei kuu yisi uu tɔ́ nɛ Pɔɔli n tikilɛ̃ un cɑ́ɑ́i rɛ: Pisoi mpí yɛ Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ pikɛikɔ́ lɛ. Ncée mɛɛ yɛ n yóriyɛ kɑpi nní nɔ́ nyísɛ! 18 Uu lɛ̃ n wɑi ɑí nɛ siyɑ́ɑ kɔ́ɔ́nú. Ai Pɔɔli pelu uu ukpére uyɛ̃-mɛ̃ pɑnsɛpɔ, uu kuníri kpɛɛ u n tíkilɛ̃ mɑɑ rɛ: Nɛ Yeesu Kirisi rinyiri kɛ́mɛɛ, nɛ rinɔ́ɔ pɔ́ hɛ rɛ ɑ ukpére nkó kɛ́mɛɛ le. Aku mɛsɛ nɛ mɛsɛ lelu. 19 Kɛ ukpére kɛikɔ́ uyɛ̃ piyɔte ɑpi n yɛ̃́ tɛ pikulɑɑ yɛ lɛ̃ tɛnɛlɛ, ɑpi Pɔɔli nɛ Silɑsi kɛ́yɑɑ́lɑ-i tini ɑpí nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ lɛɛpɔ. 20 Apí nɛ Rɔm pikɔ́ pitúhɑɑnɛ-i pi tɔ́mpɔ ɑpí hɑ rɛ: Pisuifi mpí pɛɛ ńcɔkɔi nɛ kurɔ́yu lommɛ. 21 Pi welɛ pin inyɛ́kii inyinɛ rɔ́ céési. Ncée ńn kɔ we rɛ tɔ̃́ Rɔm pikɔ́ tɔkɛ́ i ŋmurɛi nɛ́ɛ tɔkɛ́ i ritiki.

22 Tiwúí tɛ̃ ɑrí nɛ Pɔɔli nɛ Silɑsi wɔ́ɔ́si ńsɔnɛ. Pitúhɑɑnɛ ɑpi rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ Pɔɔli nɛ Silɑsi ilũ mɑhɑ̃ pikɛ́ isɛ́í pi súúkɛɛ. 23 Kɑpi lɛ̃ pi n fɑ́pii, ɑpi kukpɑniilee pi tɑni ɑpi kuumɛ́rɛ́ rinɔ́ɔ hɛ rɛ ukɛ́ pi m mɛ̃́ ńsɔnɛ. 24 Kɑpi lɛ̃ uyɛ̃ ḿ mɑ, uyɛ̃ uu kɛ́mɛɛ-mɛmpɔ kɛleepi kɛnyinɛ-i pi wɑi uu piɑnɑ nɛ ɑnɑkulɛ torɑɑnkɛɛ. 25 Kɑi kɛsinɛcɔ kumúŋɛ́ n tu, Pɔɔli nɛ Silɑsi ɑpi yisi ɑpi kɛyómɛ n yɑ́ɑsi pin yom pin Uléécɑɑ pɑkɑrɛntɛ, pikpɑniikɔ́ picɔ pin kutu pi cɔlɛ̃. 26 Kei nní, kɛtẽ ɑkɛ piyéŋɑɑ loni, ɑi kukpɑniilee rikui tiŋɑ-tiŋɑ. Ai ihɑ́nɑɑ nnɛ́í mɛsɛ nɛ mɛsɛ hɑ́nnɛntɛ ɑi pikpɑniikɔ́ ɑkpɑnii nnɛ́í fénnɛntɛ. 27 Kɛ umɛ́rɛ́ uú hɑ n yisi uu yɛ́nu rɛ kukpɑniilee ihɑ́nɑɑ nnɛ́í yɛ hɑ́nnɛntɛlɛnlɛ, uu ritɛ́hɛ kpeéumɛ ukɛ́ umɛcirɛ kpu, un músu rɛ pikpɑniikɔ́ yɛ ŋmɛ́hɛrɛɛlɛ ɑpi wúrunkɛɛ. 28 Pɔɔli uu pɛɛ unnɑŋɛ nnɛ́í nɛ cɑ́ɑ́i rɛ: Kɑpɛ líkɑ mɛpɔ́círɛ wɑ, tɔ́ɔ mpí nté ntɔ́nɛ́í. 29 Kei kɛ umɛ́rɛ́ uu pɛɛ rɛ pikɛ́ nnɑ u ritɛɛ́lɛ. Kɑpi u rińtɛɛ́lɛ, uú nɛ kɛleepi kɛmɛɛ-pɔ n tɔ́su, uú nɛ iwɑmɛ n tɛrii uú hɑ nɛ Pɔɔli nɛ Silɑsi kɛyu-i wúlɑ. 30 Uu pi lesɛpɔ uu pi pisɛ rɛ: Yo kɑi pisɛ rɛ kɛ́ wɑ kɛ́ nɛ píyulɑlɛ yɛ̃, pinɛ́sɑ́ɑ? 31 Api u pɛsɛ rɛ: A Upíimɑ Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ, pɔ́ píyulɑlɛ yɛ̃, nɔ́ nɛ kɛpɔ́yɔ pikɔ́. 32 Api pɛɛ u nɛ ukɛyɔ pikɔ́ nnɛ́í Upíimɑ nsímɛ́ yóó. 33 Umɛ́rɛ́ uyɛ̃ uu kɛsinɛ kɛ̃ cirɛ pi kpísi uú hɑ piitoi pi hɛɛrɛ. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Pɔɔli nɛ Silɑsi ɑpi u nɛ ukɛyɔ pikɔ́ nnɛ́í míni wolɛ. 34 Uú nɛ Pɔɔli nɛ Silɑsi ukɛyɔ sĩ uú hɑ kusɑ́nɛ pi wɑi. U nɛ ukɛyɔ pikɔ́ nnɛ́í ɑkiŋ ɑɑ níŋɛsi rɛ pi nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ nnyɑ.

35 Kɑi n weesi, Rɔm pikɔ́ pitúhɑɑnɛ ɑpi pikɑwe tum tɛ pikɛ́ hɑ umɛ́rɛ́ mɑɑ rɛ ukɛ́ Pɔɔli nɛ Silɑsi riyɑ́pɔ. 36 Uyɛ̃ uu yisi uú hɑ Pɔɔli símisi rɛ Rɔm pikɔ́ pitúhɑɑnɛ yɛ mɑɑ rɛ ukɛ́ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ pi lesɛ. Lɛ̃ nnyɑ, pikɛ́ nkpéni léépɔ pikɛ́ nkíŋniŋɛ-i ń we. 37 Kei kɛ Pɔɔli uu pikɑwe pɛ̃ mɑɑ rɛ: Kutúhɑɑnɛcirɛ́ kɑpi riwúí kɛ́mɛɛ nɛ isɛ́í rɔ́ kɑ́ii ɑpí hɑ rɔ́ hɑ́nɛsi, tɔn kɔ nɛ pimɛcɔ Rɔm pikɔ́. Pi nkpéni lɑlɛ pikɛ́ kɔ mɛyɑɑ tɔ́ riyɑ́pɔ, nɛ́ɛ íye? Ái yɛ́ lɛ̃ wɑ! Pikɛ́ piricuruu kɑm pikɛ́ rɔ́ lésɛpɔ. 38 Pikɑwe pɛ̃ ɑpí nɛ ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ pɛlɛ ɑpí hɑ Rɔm pikɔ́ pitúhɑɑnɛ símisi. Kɑpi n kṍ tɛ Pɔɔli nɛ Silɑsi yɛ Rɔm kɛtẽ pikɔ́ lɛ, iwɑmɛ ii pi loni. 39 Api pɛɛ piricuruu sĩ, ɑpí hɑ rɛ pɛ̃ kɑí nɛ kpu. Api kukpɑniilee-i Pɔɔli nɛ Silɑsi lesɛpɔ ɑpi pi suúlusɛ rɛ pikɛ́ kuyu-i le. 40 Kɛ Pɔɔli nɛ Silɑsi ɑpi kukpɑniilee kpɛ-i n léepɔ, Liiti kɛyɔ kɑpí hɑ kɛlenɛ. Kɑpi kei Yeesu pikɔ́ n yɛ̃́, ɑpi kɔ ikɑri pɛ̃ kpɑ́sɛ ɑpi pɛɛ yisi ɑpi ncée kpísi ɑpi tɔ́mpɔ.

17

Pɔɔli nɛ Silɑsi yɛ Tɛsɑloniki-pɔ we

1 Kɑpi Liiti kɛyɔ-i n yisi, ɑpi Amfipoliisi nɛ Apolonii cɔpu ɑpí nɛ Tɛsɑloniki tulu. Pisuifi yɛ kei kuyómɛyɑ́hɑɑlee mɑ́lɛ. 2 Pɔɔli uu kei hɑpɔ yɑrɛ kuu yɛ n wɑ, u nɛ pɛpɛɛ kei ń we pin yɔ́i. Uu siwéntɛyɑɑ sitɑɑni nɔŋ́sɛnɛ 3 uú nɛ Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ pi céési uu kɔ pi nyísɛ rɛ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ yɛ íwɛ píimɑ mɛlukɛ mɑ́lɛ, ukɛ́ pɛɛ kɔ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. Uu kɔ kpɑ́ rɛ: Yeesu kɑm nɔ́ n tee yɛɛ nní Kirisi. 4 Pɛpɛɛ kutu u n cɔ́lɛ̃ kɛ́mɛɛ, pinyinɛ ɑpí nɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɛfɑ tɛnɛ, ɑpi Pɔɔli nɛ Silɑsi tiki. Ai kɔ nɛ Pikirɛki mɛyɑ̃ pɛɛ Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́si pɛ́nɛ nɛ pɛɛ́ nɛ pinɔ́si yukɔɔ́ kulúi.

5 Kei kɛ Pisuifi kɛfɑ ɑkɛ tóosi ɑpí hɑ siwɑiyulɛ sinyinɛ kɔ́ɔ́i ɑpí nɛ kuyu n lémɑɑlɛ̃. Api kɔ yisi ɑpi Yɑsɔɔ kɛyɔ-i Pɔɔli nɛ Silɑsi piwɛ́lɑɑ sĩ, pin músu rɛ pin pi n tĩ, pikɛ́ hɑ nɛ riwúí kɛ́mɛɛ pi túhɑɑnɛ. 6 Kɑpi pi m pɑɑ, ɑpi pɛɛ Yɑsɔɔ nɛ Yeesu pikɔ́ picɔ cɔ́pii ɑpí nɛ kuyu pitúhɑɑnɛ lɛɛpɔ pin cɑ́ɑ́i rɛ: Pisoi mpí pɛɛ kɛtẽ nnɛ́í cɔ́kɔi. Pi kɔ kɛrɔ́mɛɛ nté tuimɛlɛ. 7 Yɑsɔɔ uu pi yɔ́su pin ukɛyɔ-i we! Ápi Rɔm uyɔɔpi isé wɑisɛlɛ̃. Pi pɔ́lɔ́lɛ̃ tɛ unyinɛ ucɔ yɛ we, ɑpi yɛ u séi rɛ Yeesu. Tɛ uyɛɛ uyɔ́ɔpi wɛ́ɛ́sɛ. 8 Anɔ́ɔ nyɛ̃ ɑɑ riwúí tɛ̃ nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ cɔ́ŋ mɛyíkíyiki. 9 Api Yɑsɔɔ nɛ upicɔ riwómɛ ké ɑpi hɛ́ɛ́lɛ ɑpi kɛlenɛ pi yɑ́.

Pɔɔli nɛ Silɑsi yɛ Peeree-i we

10 Kɑi kɛsinɛ n wɑ, Yeesu pikɔ́ ɑpi Pɔɔli nɛ Silɑsi Peeree-mɛ̃ tɔ́ŋsɛ. Kɛ pɛ̃ ɑpi Peeree-i n tuipɔ, ɑpí nɛ Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee n sɑirilɛ̃. 11 Pisuifi pɛɛ kei ń we isoi yɛ nyɑmlɛ ɑi tɔ́su Tɛsɑloniki pikɔ́ ikɔ́. Api kɛfɑ kɛsɛ nɛ Nléécɑɑsimɛ́ yɔ́su, ɑpi yɛ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye Uléécɑɑ ritɛlɛ́ kɛ́ɛ́ni pikɛ́ yɛ̃́ tɛ mmɛ̃ kɑpi nní pi n símisi yɛ mɛsei lɛ̃ɛ. 12 Pimɛyɑ̃ pɛɛ Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ, ɑí nɛ Pikirɛki pɛ́nɛ, pinɔ́si yukɔɔ́ nɛ pitisi kulúi. 13 Amɑ́ kɛ Pisuifi pɛɛ Tɛsɑloniki-pɔ ń we ɑpi n kṍ tɛ Pɔɔli yɛ kɔ Peeree-pɔ Nléécɑɑsimɛ́ yóólɛ̃, ɑpi yisi ɑpi sĩ́ ɑpí hɑ pisoi tɑ́lɑɑnkɛɛ ɑpi Pɔɔli kɑ́pɑ́ɑ́. 14 Kei kɛ Yeesu pikɔ́ ɑpi Pɔɔli mínimɑɑ kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ tɔ́ŋsɛ, Silɑsi nɛ Timotee pɔ́ɔ kei tonɛ. 15 Pɛpɛɛ Pɔɔli n sɑ́rũ yɛ nɛ Atɛɛni u tulɛ ɑpi kɛlenɛ pɛɛsɛ. Pɔɔli uu pi pɑ́ɑ́i rɛ pikɛ́ hɑ Silɑsi nɛ Timotee símisi rɛ pikɛ́ mɛkɛɛ u lɛɛpɔ.

Pɔɔli yɛ Atɛɛni-i we

16 Kɛ Pɔɔli uu Atɛɛni-i ń we un Silɑsi nɛ Timotee mɛ̃́, uu yɛ́nu rɛ piléé ncɔpuri yɛ kuyu yipɑɑlɛnlɛ. Uripɔɔ ɑri mɛyíkíyiki cɑɑi. 17 Lɛ̃ nnyɑ, u nɛ Pisuifi nɛ pɛpɛɛ Uléécɑɑ n wuru ɑpi yɛ pɛɛ kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i ń yɔ́i. Ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kuu yɛ un píye kɛ́yɑɑ́lɑ-i n lɛɛpɔ, u nɛ pɛ̃ ɑpi likɛcɑ́ɑ́ n yɔ́i. 18 Mɛfinɛ simúŋɛ́ sinyinɛ pikɔ́ kɑpi yɛ sée rɛ Epikuriyɛ nɛ Sitoyisiyɛ. Pɔɔli nɛ simúŋɛ́ sɛ̃ pikpeẽ yɛɛ kɔ yɔ́ɔlɛ. Api yɛ pɛɛ rɛ: Uwɔ́ɔcɔni nkó yɛ mpíí rɛ íye nɛɛ́? Picɔ ɑpi rɛ: Li nkpɑ́ni yɑrɛ piléé sɑnɛ pinyinɛ nsímɛ́ kuu símisi. Mɛsei, Yeesu Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɛ Pɔɔli uú pɛɛ yóólɛ̃ un kɔ yóólɛ̃ tɛ pikpɔkpɔ yɛ́ kɑm ɑpi yisi. 19 Kei kɑpi pɛɛ u kpísi ɑpí nɛ kɛcɑ́pinɛ kɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Areyopɑɑsi sĩ ɑpi rɛ: A icélɑɑ fɑlɛ iyɛ̃ kɑɑ́ nɛ ń kɑ rɔ́ símisi tɔkɛ́ kṍ nkɛ̃́! 20 Mɛsɛ́rɛ kɑɑ nsímɛ́ cerémpɔɔnɛ nnyinɛ rɔ́ símisi. Tɔ nɛni lɑlɛ tɔkɛ́ likɛmɛɛ ripéré tɔkɛ́ ńsɔnɛ yɛ̃. 21 Mɛyíkíyiki kɛ Atɛɛni pikɔ́ nnɛ́í nɛ pisɑ́nɛ pɛɛ kuyu-i ń we ɑpi yɛ ḿpɑ́ kɛweesi kɛ́ye n tũ pin nfɑ́lɛ mɛɛ ń kɑ símisi nɛ́ɛ pin kutu n cɔlɛ̃. Ápi lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ likɛikɛi líkɑ licɔ mɑ́. 22 Pɔɔli uu yisi uu pikɛyu-i nyɛrɛ uu rɛ: Nɛ yɛ̃ tɛ nɔ̃́ Atɛɛni pikɔ́, nɔ mɛyíkíyiki piléényɔ́ɔnsɛ lɑlɛ hɑ́i. 23 Nɛ nɔ́kunɛ́yu-i nyɛ́rɛilɛ ɑm nɔ́sinɛ́nyɔ́ɔnsɛ yɛ́nti. Kei ricuruu kɑḿ nɛ kɛnyɔ́ɔnsɛ kɛnyinɛ-i yɛ̃́ lin wɔlɑɑlɛ̃ tɛ: Uléécɑɑ unyinɛ kɑ́ri n nyu. Uléécɑɑ uyɛ̃ kɑni nní n yɑ́ɑ́si ɑ́ni kɔ pɛɛ u nyu kɑḿ lɑ kɛ́ nɔ́ céreisɛ. 24 Uléécɑɑ uyɛɛ kɛtẽ nɛ kɛyómɛ nɛ kɛkɛmɛɛ likɔ́ wɑ. Uyɛɛ Upíimɑ kɛtẽ nɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ. Úu ɑwosoo kɛ pisoi ɑpi n wɑ kɛ́mɛɛ sói. 25 Líkɑ mpuri ɑ́i u pɑ́rílɛ̃ kɛsoipipi kɛkɛ́ nɛ u m pɑsii un le yɑrɛ linyinɛ yɛ u cɔ́ŋlɛ̃. Uyɛɛ yɛ ḿpɑ́ úye nfɑ́ɑ nɛ ḿpɑ́ yo nnɛ́í lɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń we hɛ. 26 Usoi usɛ kuu mɛfoí wɑ, uú nɛ u tiki uú nɛ pisoi nnɛ́í wɑi rɛ pikɛ́ kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ finɛ. Uu ituŋɛ pi kériinɛ uu kɔ kɛtẽ kɑpi yɛ́ n finɛ pi hɔɔnɛ. 27 U lɛ̃ wɑlɛ rɛ pisoi pikɛ́ fe pikɛ́ u wɛ́ɛ́si, ḿpɑ́ pin n cɑriinkɛɛ, in n lɑ pi yɛ́ hɑ nɛ u yɛ̃. Amɑ́ mɛyíkíyiki mmɛ́, Uléécɑɑ úu tɔ́ úkɑ nɛ kɛtɑɑ we.

28 Uyɛɛ yɛ nfɑ́ɑ rɔ́ hɛ, uyɛɛ kɔ tíyɛsɛ kɑri ḿpɑ́ yo wɑi tɔn kɔ we. Lɛ̃ kɛ nɔ́pinɛ́yómɛni pinyinɛ ɑpí mɑɑ rɛ: Tɔ̃́ nɛ kɔ Uléécɑɑ sipipi lɛ. 29 Kɑri nní usipipi nnyɑ, ɑ́ri yɛ́ fe tɔkɛ́ musí rɛ u we yɑrɛ wurɑ nɛ́ɛ nwóóweni nɛ́ɛ ripɑrɛ kɛ kɛsoipipi ɑkɛ́ nɛ kɛmɛsɔhɔ nɛ kɛkɛmúŋɛ́ ń sɛrí rɛ likɛ́ n nyɑḿ. 30 Pisoi yɛ pɛɛ kuŋmɑhɑ-i welɛ pin nɛ lɛ̃ nnɛ́í wɑi. Uléécɑɑ úu kuŋmɑhɑ kumúŋɛ́ kpɛ̃ kpísi ukɛ́ nɛ linyinɛ wɑ. Amɑ́ nkpéni kuu sisoipipi nnɛ́í séi rɛ sin yei ń we, sikɛ́ mɛfinɛ consɛ. 31 Li we rɛ u kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kuu pisoi nnɛ́í nɛ ɑsei n túhɑɑnɛnɛ piyekei mɑsilɛ, uu kɔ uyɛɛ itúhɑɑnɛ ń tonɛnɛ piwɛ́ɛ mɑ́su. Pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ kuu liute yukusɛ uú nɛ ḿpɑ́ úye nyísɛ rɛ uyɛ̃ kuu itúhɑɑnɛ tĩ.

32 Kɑpi n kṍ Pɔɔli un pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ piyisɛ nsímɛ́ símisi, picɔ ɑpi u sɛ́nnyi, picɔ ɑpi rɛ: Mɛcɔ mɛcɔ kɑri yɛ́ hɑ mpɔ́símɛ́ mmɛ̃ kutu ricɔ. 33 Pɔɔli uu pɛɛ pi yɑ́ uu tɔ́mpɔ. 34 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, picɔ yɛ nɛ u konlɛ ɑpi ŋmurɛi ɑpí nɛ kɛfɑ tɛnɛ: Pɛpɛɛ nní Areyopɑɑsi kɛcɑ́pinɛ uwɛ́ɛ́sɛ usɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Teniisi nɛ unɔ́si unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Tɑmɑriisi nɛ picɔ picɔ.

18

Pɔɔli yɛ Korɛnti-pɔ we

1 Pɔɔli uu limɛmɑ́ɑ́ Atɛɛni-i yisi uu Korɛnti sĩ. 2 Kei kuu Usuifi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Akilɑsi nɛ risɑ́nɛ. Pɔnti kɛteni-i kɑpi u mɑri. Itɑlii kɛtẽ kuú pɛɛ lɛ̃ leeri nɛ uunɔsi Pirisili rɛ uyɔ́ɔpi wɛ́ɛ́sɛ Kulooti yɛ rinɔ́ɔ hɛ rɛ Pisuifi nnɛ́í pikɛ́ Rɔm kɛteni-i le nnyɑ. Pɔɔli uu yisi uu pi lɛɛpɔ. 3 Pi pɛɛ kɛsẽ́ pikónɛfukɛi lɛ. Kɑpi nní pikɛi pisɛ n wɑi nnyɑ, uu pikɛmɛɛ́ tonɛ ɑpi pɛɛ kɛsẽ́ n kɛisi. 4 Ḿpɑ́ kɛwéntɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ kɛ́ye kɛ Pɔɔli uu yɛ Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee-i nɛ Pisuifi nɛ Pikirɛki n tũ, un nɑ́ɑ́si pikɛ́ kṍ pikɛ́ unkɔ́ ŋmurɛi.

5 Kɛ Silɑsi nɛ Timotee ɑpi Mɑsetuwɑɑni kɛtẽ-pɔ n yisimɛ ɑpi Korɛnti-i Pɔɔli lɛɛri kuu pɛɛ mɛyíkíyiki Nsímɛ́ Kɛcirɛ piyóó nɛ kutu ricɔ, un Pisuifi nyísɛlɛ̃ tɛ Yeesu yɛɛ usoi uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. 6 Kɛ Pisuifi ɑpí nɛ u n kɛ́ŋɛnɛ pin kɔ u lɑ́misi nnyɑ, uu uilũ kuu n tɑnɑɑlɛ̃ nkoŋo pikuwɛ́ɛ́-mɛ̃ péipɔ uu pi mɑɑ rɛ nɔ̃́ kɑí nɛ tɛnɛnɛ. Nɔn m pɔ, nɔ́ɔ nɔ́mɛnɛ́círɛ fóm, ɑ́i nɛ́ɛ linyinɛ wɑ. Mpuri sɑnɛ pikɔ́-mɛ̃ kɑm nkpéni nní lɛ̃ tɔ́su. 7 Kuu pikɛkúrí kei n yisi, uú nɛ utisi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Tituusi Yusituusi kɛyɔ n tɔ́su. Tituusi yɛ Uléécɑɑ pɑkɑrɛlɛnlɛ, ukɛyɔ kɛn kɔ Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee kɛkúrí we. 8 Kirisipuusi yɛ pɛɛ kuyómɛyɑ́hɑɑlee uwɛ́ɛ́sɛ lɛ. U nɛ ukɛyɔ pikɔ́ nnɛ́í ɑpi Upíimɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ. Korɛnti pikɔ́ mɛyɑ̃ pɛɛ Pɔɔli nsímɛ́ n kṍ pɔ́ɔ kɔ Upíimɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ. Pɔɔli uu míni pi wolɛ.

9 Pɔɔli uu kɛsinɛ kɛnyinɛ kɛlɑ́rɛ́-i yɛ́nu Upíimɑ un nɛ u símisi rɛ: Iwɑmɛ íi kɑpɛ pɔ́ wɑ. A nsímɛ́ nɛ riŋmɔ́ɔ́pú. Kɑpɛ risɛ́ɛ́! 10 Nɛ kɛpɔ́kúrí welɛ. Úkɑ úu fenɛ ukɛ́ pɔ́ ricɔ́ŋ, li we rɛ pinɛ́soi yɛ kuyu kpɛ-i kulúi welɛ. 11 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Pɔɔli uu kei kuŋmɛ̃ kusɛ nɛ kuwɛ́lɛ́ tónɛ uu pisoi Nléécɑɑsimɛ́ céési.

12 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Rɔm ukɔ́ Kɑliyɔɔ uú pɛɛ Akɑyii kɛteni-i iyɔ́ɔpi n tṹ kɛ Pisuifi ɑpi rinɔ́ɔ risɛ wɑ, ɑpi yisi ɑpi Pɔɔli kɛcɑ́ɑ́ nyɛrɛ, ɑpi u tini ɑpí nɛ pitúhɑɑnɛ sĩ. 13 Apí hɑ Kɑliyɔɔ mɑɑ rɛ: Utisi nkó yɛɛ nɑ́ɑ́si rɛ pisoi pikɛ́ unkɔ́ kṍ pikɛ́ yɛ mɛyɑ́hɑɑ féé mɛnyinɛ mɛɛ ɑ́mɛ isé n tíkilɛ̃ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si. 14 Pɔɔli uu rɛ ukɛ́ rinɔ́ɔ yɔsí, ɑí nɛ sɑ́ Kɑliyɔɔ ricuruu uu pi pɛsɛ rɛ: Nɔ̃́ Pisuifi, in pɛɛ rɛ piyɑɑ nɛ́ɛ mɛwɑi kópɛ mɛnyinɛ kuu wɑ kɑní nɛ nɛ́ u kɑ, nɛ́ pɛɛ níŋɛsi ɑm kutu nɔ́ cɔ yɑrɛ kɑi m pisɛ. 15 Amɑ́ in ɑnɔ́ɔlempi nɛ́ɛ ɑnyíri nɛ́ɛ nɔ́rinɛ́cúruu isé kɛcɑ́ɑ́ ikɛŋɛnɛ, nɔ́ɔ yɛ́ mmɛ̃ ceri ɑni wɑi. Ám lɑ kɛ́ lɛ̃ yɛ mpuri itúhɑɑnɛ li! 16 Kei kuu pɛɛ kɛtúhɑɑnɛ kɛ-i pi lɑkɑsɛ. 17 Pinnɛ́í ɑpi pɛɛ kuyómɛyɑ́hɑɑlee uwɛ́ɛ́sɛ Sɔsitɛɛni tini ɑpi kɛtúhɑɑnɛ kɛ-i ipépi u loni. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́i nkpɑ́ni uyɔ́ɔpi Kɑliyɔɔ mɛ́kɑ wɑ.

Pɔɔli mɛpɛlɛ Antiyɔɔsi-pɔ

18 Pɔɔli uu kɔ Korɛnti-i Yeesu pikɔ́ kɛ́mɛɛ kɛtónɛ kpɑ́ ɑi siyɑ́ɑ kɔ́ɔ́nú. Uu limɛmɑ́ɑ́ pi yɑ́ u nɛ Pirisili nɛ Akilɑsi ɑpi kúninɔi loni pin nɛ Sirii kɛtẽ tɔ́su. Pikɛ́ kɛlenɛ n tɔ́mpɔ, Pɔɔli yɛ pɛɛ Sɛnikirɛɛsi-pɔ uriyu rikoósilɛ, rinɔ́ɔ kuu Uléécɑɑ n yekei kɛcɑ́ɑ́ nnyɑ. 19 Api Efɛɛsi tuipɔ, Pɔɔli uu kei upisencɔ yɑ́. Uu Pisuifi kuyomɛyɑ́hɑɑlee loni u nɛ Pisuifi ɑpi kei n yɔ́i. 20 Pɛ̃ ɑpi u pisɛ rɛ ukɛ́ siyɑ́ɑ sinyinɛ pikɛkúrí tonɛ. 21 Amɑ́ úu ŋmurɛi, uu pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: [Li pisɛ rɛ kɛ́ hɑ ɑnyɑ̃́ nnyɛ́ nyɛɛ nní ń wemɛ Yerusɑlɛm-pɔ li]. Uléécɑɑ un n lɑ, nɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pɛɛmɛ. Uu pɛɛ kúninɔi Efɛɛsi-i loni uu tɔ́mpɔ. 22 Kuú hɑ Sesɑree-pɔ ń suí, Yerusɑlɛm kuú nɛ risɑiri uú hɑ piyómɛyɑ́hɑɑ yɑ́ɑ́si uu pɛɛ kɛlenɛ Antiyɔɔsi sĩ. 23 Uu kei tonɛ ɑi siyɑ́ɑ wɑi, uu pɛɛ Kɑlɑsii nɛ Firisii sitẽ-mɛ̃ tiki un Yeesu pikɔ́ nnɛ́í pɛɛ kei ń we ikɑri kpɑ́sɛlɛ̃ tɛ pikɛ́ nɛ nfɑtɛnɛ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃.

Apoloosi pikɛi kuu Efɛɛsi nɛ Korɛnti-i n wɑ

24 Usuifi unyinɛ yɛɛ we ɑpi yɛ u séi rɛ Apoloosi. Alɛkisɑntiri-pɔ kɑpi u mɑri. U nsímɛ́ nyulɛ ńsɔnɛ un kɔ Nléécɑɑsimɛ́ ɑtɛlɛ́ nyu ɑ́i nkɑ́ripi. Uu kɛyɑ́ɑ yisi uu Efɛɛsi sĩ. 25 U Upíimɑ nsímɛ́ nyulɛ ńsɔnɛ, un Yeesu nkɔ́ céési un kɔ símisi téí-téí yɑrɛ lɛ̃ kɑi n wɔ́lɑɑlɛ̃. Amɑ́ lɛ̃ kɛ Yohɑni uu pisoi míni n wólɛ ŋmɑnɛ kɛcɑ́ɑ́ kuu nyu. 26 Uu kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i lompɔ uú nɛ uripɔɔ n símisi. Kɛ Pirisili nɛ Akilɑsi ɑpi lɛ̃ n kṍ un símisi, ɑpi u séi ɑpí nɛ pikɛyɔ sĩ ɑpí hɑ Uléécɑɑ ncee u kpɑ̃́iisɛ téí-téí. 27 Uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ rɛ u lɑ ukɛ́ Akɑyii kɛtẽ-mɛ̃ hɑ. Piyómɛyɑ́hɑɑ ɑpi u ŋmɔ́ɔ́púsɛ, ɑpi kɔ kei-pɔ pikɔ́ rítɛlɛ́ wɔ́lu rɛ un n hɑpɔ, pikɛ́ mɛmɑ́rɛcɔ ńsɔnɛ u yɔsí. Kuu kei n tuipɔ, pɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu ípɛɛlɛ́ɛ n nyísɛ ɑpí nɛ Yeesu kɛfɑ tɛnɛ kuu yóriyɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́. 28 U yɛ pɛɛ kɛyu rikpɑ̃́iisɛlɛ uu ḿpɑ́ úye kɛyu-i Pisuifi nsímɛ́ kɛ́su, uú nɛ Nléécɑɑsimɛ́ ɑtɛlɛ́ tíki uu pi cereisɛ rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ.

19

Pɔɔli yɛ Efɛɛsi-i we

1 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Apoloosi uú pɛɛ Korɛnti-i ń we, Pɔɔli yɛ pɛɛ yisilɛ uu Asii ɑyɔpɛ silõ lɔ́ɔ́ uu Efɛɛsi sĩ, uu kei Yeesu pipirɛtiki pinyinɛ yɛnu. 2 Uu pi pisɛ rɛ: Kɑni Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ, Uléécɑɑ yɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nɔ́ hɛɛ? Api u pɛsɛ rɛ: Ticuruu ɑ́ri Nfɑ́ɑsɔnɛ nkɔ́ ńkɑ komɑɑlɛ̃. 3 Uu kɔ pipisɛ pi kpɑ́ rɛ: Míni mɛ́ye mpuri kɑpi pɛɛ nɔ́ wólɛ? Api rɛ Yohɑni mɛni kuu pisoi n wólɛ kɑpi rɔ́ wólɛ. 4 Pɔɔli uu pɛɛ pi mɑɑ rɛ: Pɛpɛɛ n ŋmurɛi rɛ pi yɛ́ mɛfinɛ consɛ kɛ Yohɑni uu yɛ pɛɛ míni wolɛ. Uu yɛ kɔ Isirɑyɛɛli pikɔ́ mɑɑ rɛ pikɛ́ Yeesu yɛɛ mɑsí ukɛpirɛ n sɔ́nti nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 5 Kɛ pipirɛtiki pɛ̃ ɑpi ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, ɑpi tíyɛsɛ ɑpi Upíimɑ Yeesu rinyiri nɛ míni pi wolɛ. 6 Pɔɔli uu ɑnípɛ pikɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑ, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pikɛcɑ́ɑ́ súiri. Api pɛɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ pisímɛ́ loni pin kɔ nɛ Uléécɑɑ rinyiri pisoi símisi. 7 Pinnɛ́í yɛ pɛɛ wɑlɛ pitisi kɛfi nɛ pitɛ́.

8 Pɔɔli uu kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i lompɔ, uu kɛ́yu kpɑ̃́iisɛ uu iwɑrɛ itɑɑni nɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛcɑ́ɑ́ pi símisi cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ rɛ pikɛ́ kṍ. 9 Amɑ́ pinyinɛ pɔ́ɔn pɛɛ yúlu rɛ ɑ́pi nɛ kɛfɑ tɛnɛnɛ, pin kɔ Upíimɑ icélɑɑ iyɛ̃ tiwúí kɛ́mɛɛ sɛ́nnyi pin lɑ́misi. Pɔɔli uu mɛsɛ upipirɛtiki kpísi uú nɛ kei nyɔsɔ́, uu yɛ pɛɛ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye utisi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Tirɑnuusi ripoo-i isúkuli kɛ́mɛɛ pi n céési. 10 Ai wɑi iŋmɛ̃ itɛ́ nɛ iriyu. Lɛlɛɛ tíyɛsɛ kɛ Pisuifi nɛ Pikirɛki nnɛ́í pɛɛ Asii kɛteni-i ń we ɑpi Upíimɑ nsímɛ́ kṍ.

Sefɑ piŋmɑ́nɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

11 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i Pɔɔli nɛ ritikilɛ uú nɛ mɛwɑisɑŋɑ wɑpisi. 12 Lɛ̃ ɑi tíyɛsɛ ricuruu pisoi ɑpi yɛ ilũ nɛ sinírípi sɛɛ Pɔɔli rińcɑ kpísi ɑpí hɑ pitóikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑ, ɑpi pélu, ɑníri ɑɑ kɔ lelu. 13 Kei kɛ Pisuifi pinyinɛ pɛɛ n kɔɔnii pin pisoi ɑníri pɛ́sɛi pɔ́ɔ kɔ rɛ pi yɛ́ Upíimɑ Yeesu rinyiri sée ɑpí nɛ pisoi ɑníri pɛ́sɛi. Api yɛ pɛɛ ɑ mɑɑ rɛ: Nɛ Yeesu uyɛ̃ nsímɛ́ kɛ Pɔɔli uu n yóólɛ̃ tinyiri nɛ rinɔ́ɔ nɔ́ hɛ rɛ ɑni pisoi mpí kɑni nní n cɔ́ŋlɛ̃ kɛ́mɛɛ le. 14 Pisuifi pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ uwɛ́ɛ́sɛ usɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Sefɑ piŋmɑ́nɛ pisɛɛi pɛɛ mɛwɑi mɛ̃ lɛ̃ wɑi. 15 Amɑ́ kuníri ɑku kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ pi pɛsɛ rɛ: Nɛ Yeesu nyulɛ, nɛn kɔ Pɔɔli isoi nyu. Nɔ̃́ ní, nɔ́ɔ pɛɛ mpíí píye? 16 Kei kɛ unírihélɑɑ uyɛ̃ uu yisi uu pi kɑ́pɑ́ɑ́, uu pinnɛ́í rikɔhɔ feriyɛ. Uu rikpɑ́kɑ́rɑ́ nɛ íwɛ pi wɑi ɑpí hɑ nɛ itói yɔ́ɔi, ɑi tɔ́su ɑpí nɛ ukɛyɔ-i mɛŋmɑnɛ popirimɛ ɑpi itóó súúni. 17 Pisuifi nɛ Pikirɛki pɛɛ Efɛɛsi-i ń we ɑpi kóm tɛ lɛ̃ kɑi wɑ. Iwɑmɛ ii pi loni, pisoi ɑpi pɛɛ Upíimɑ Yeesu rinyiri mɛyɑ̃́ n tɑɑ́sɛlɛ̃. 18 Pɛpɛɛ pikɛmɛɛ Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛ mɛyɑ̃ ɑpi yɛ pɛɛ sĩ́ ɑpí hɑ pisoi kɛcɔpɛ lɛ̃ kɑpi n wɑpisi yɑ́mnɛntɛ. 19 Pɛpɛɛ pɛɛ mɛŋmɑnɛiwɑi n wɑi mɛyɑ̃ pɔ́ɔ kɔ nɛ piɑtɑrɛtɛlɛ́ sɔ́nɑɑpɔ ɑpi pisoi kɛcɔpɛ nnɑ ɑ ŋmɑkɑɑnkɛɛ. Pi ɑsilɑlɛwoó kɛ́ɛ́nlɛ ɑí lelu mɛwóópipi ɑ́kotokú kuwóó (50.000). 20 Lɛ̃ kɛ Upíimɑ nnɑŋɛ nn tíyɛsɛ unsímɛ́ nń nɛ ḿpɑ́ yei kɔ́ɔ́nú ńsɔnɛ.

Ńcɔkɔi yɛ Efɛɛsi kuyu-i wɑ

21 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, Pɔɔli uu pɛɛ kɛmúŋɛ́ wɑi rɛ ukɛ́ Mɑsetuwɑɑni nɛ Akɑyii sitẽ-mɛ̃ cɔ ukɛ́ nɛ Yerusɑlɛm tu. Uu rɛ un kei n tu, li kɔ pisɛ rɛ ukɛ́ Rɔm kuyu rilóólú. 22 Uu pɛɛ pisoi pɛɛ pikɛi u n lɛ́ni kɛcɔpɛ pitɛ́ yukusɛ uu Mɑsetuwɑɑni-pɔ tum. Pɛ̃ kuu n tũ pɛɛ Timotee nɛ Erɑsiti. Uricuruu uu nkɑ́ripi Asii kɛteni-i kɛtónɛ kpɑ́. 23 Ńcɔkɔi píimɑ nnyinɛ nn likumúŋɛ́ kpɛ-i Upíimɑ ncee pitiki kɛcɑ́ɑ́ nnyɑ Efɛɛsi kuyu-i léeri. 24 Utisi unyinɛ yɛɛ pɛɛ kei we, ɑpi yɛ u séi rɛ Temetiriisi. U pɛɛ úyu lɛ. Piléé pinyinɛ kɑpi yɛ pɛɛ kɔ kei n sée rɛ Aritemiisi siwosoopi kuu yɛ pɛɛ́ nɛ yírɑɑnɛ uu sisiyukɛ-yukɛ nɛ nwóóweni yuhu yɑrɛ sítumpiwɛɛ́u. Upikɛi pɛɛ pɛɛ u nɛ upinípɛkɛikɔ́cɔ kulɑ́ɑ wɑilɛ ńsɔnɛ. 25 Uu kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ upikɛicɔ pɛ̃ nnɛ́í cɑ́pinɛ uu pi mɑɑ rɛ: Pinɛ́sɑ́nɛ, nɔ́rinɛ́cúruu yɛ nyulɛ rɛ pirɔ́kɛi mpí kɑrí nɛ le. 26 Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ kɔ nyɑ́nilɛ nɔn kɔ kómɛi rɛ ɑ́i nkpɑ́ni Efɛɛsi nté ŋmɑnɛ, ɑmɑ́ Asii kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ kɛ Pɔɔli uyɛ̃ uu pisoi tɑ́lɑɑnkɛɛ ɑpi ŋmurɛi rɛ ɑ́pi yɛ́ piléé kɛ sisoipipi ɑsi ń sɛrí nɛ kutu n cɔlɛ̃, tɛ ɑ́i Uléécɑɑ. 27 Tɔnsɑ́ piwɑi n ceri, mɛwɑi mɛ̃ nɛ́ pirɔ́kɛi riyu kpu, ɑmɛ pirɔ́lééyɑhɑ píimɑ Aritemiisi kɑpi Asii nnɛ́í nɛ sitẽ sicɔ-pɔ n yɑ́ɑ́si fíísɛ, úkɑ úu yɛ pɛɛ pi n wɑisɛlɛ̃. 28 Kɛ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ ɑpi ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, ɑi kuwɔ́i pi feriyɛ ɑpi cɑ́ɑ́i rɛ: Lipíimɑ lɛɛ Efɛɛsi piléé Aritemiisi! 29 Ńcɔkɔi nn pɛɛ kuyu nnɛ́í yipu. Pisoi ɑpi kómɛinɛ ɑpí nɛ kɛkpíntɑhɑi n sɑirilɛ̃, ɑpi Pɔɔli pisencɔ Mɑsetuwɑɑni pikɔ́ pitɛ́ tini ɑpí nɛ pɛ́nɛpɔ. Pɛpɛɛ Kɑyusi nɛ Arisitɑriki. 30 Pɔɔli uú n lɑ ukɛ́ pisoi pɛɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ kɛyu-i léépɔ, ɑmɑ́ Yeesu pipirɛtiki ɑpí nɛ u yulu. 31 Aí nɛ upisɑnɛ Asii pikɑwe píimɑ pinyinɛ pɛ́nɛ ɑpi ukɛmɛɛ pisoi tumpɔ ɑpí nɛ u kɛsu rɛ úu kɑpɛ kɛkpíntɑhɑi kɛ-i lompɔ. 32 Pisoi yɛ pɛɛ welɛ pin kɛcɑ́pinɛ kɛ-i mɛ́woo cɑ́ɑ́i, úkɑ úu ucɔ nkɔ́ kómɛi, lin pi túírɛsɛntɛ. Pimɛyɑ̃ ɑ́pi kɔ nyu lɛlɛɛ kei pi n cɑ́pinɛsɛlɛ̃. 33 Kei kɛ Pisuifi pinyinɛ ɑpi Alɛkisɑntiri kɛ́yu-mɛ̃ titépɔ, pisoi ɑpi pɛɛ́ m músu rɛ uyɛɛ nɛ ńcɔkɔi mmɛ̃ kɑ. Alɛkisɑntiri pɔ́ɔ pɛɛ kunípɛ síkɑ rɛ u lɑ ukɛ́ uriyu hɛɛrɛ. 34 Kɛ pisoi ɑpi n céri rɛ Alɛkisɑntiri yɛ Usuifi lɛ, ɑpi pɛɛ rinɔ́ɔ risɛ wɑi ɑpí n cɑ́ɑ́i rɛ: Efɛɛsi piléé Aritemiisi pɛɛ Lipíimɑ! Api lɛ̃ n cɑ́ɑ́i ɑí nɛ ituŋɛ mɛkɔ́ɔ́nú mɛtɛ́ tulu.

35 Kuyu utɛlɛwɔlɛ uu fe uu pisoi sɛ́ɛ́sɛ, uu pɛɛ pisɛ rɛ: Nɔ̃́ Efɛɛsi pikɔ́, wóo yɛ úu kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nyu rɛ Efɛɛsi kuyu pikɔ́ pɛɛ pilééyɑhɑ píimɑ Aritemiisi nɛ pikɛyu kɛɛ kɛléécɑɑ-pɔ n lóimɛ kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃? 36 Úkɑ úu we yɛɛ yɛ́ nsímɛ́ mmɛ̃ n kɛ́si. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́ɑnɛ́kíŋ niŋukusɛ, ɑ́ni kɑpɛ ń-yɔɔnɛ-yɔɔnɛ nɛ linyinɛ wɑ. 37 Pisoi mpí kɑní nɛ ń kɑ ɑ́pi kurɔ́yómɛyɑ́hɑɑlee-i líkɑ cɑɑi, ɑ́pi kɔ pirɔ́léé Aritemiisi lɑ́mɑɑnkɛɛ. 38 In tɛ úyu Temetiriisi nɛ upikɛicɔ yɛ unyinɛ nɛ nsímɛ́ mɑ́, sitúhɑɑnɛyɑɑ yɛ welɛ, pitúhɑɑnɛ pin kɔ we. Pi yɛ́ fe ɑpi kei kɛtɑhɑi u séi ɑpí nɛ pi túhɑɑnɛ. 39 Nɔn kɔ pɛɛ ń-ye ncɔ m mɑ́, tɔ́ hɑ riyɔ́ɔpipoo-i mmɛ̃ símisi yɑrɛ kɑi m pisɛ. 40 Insɑ́ lɛ̃, lɛlɛɛ nɛni kɛyɑɑ nkɛ́ nní ń wɑ yɛ́ tíyɛsɛ ɑrí n we yɑrɛ pitencɔkɔi. Ári yɛ́ ńkɑ yɛ̃ tɔkɛ́ símisi likɛ́ nɛ n nyísɛ rɛ tɔ ɑlɑri mɑ́lɛ tɔkɛ́ nní n cɑ́pinɛlɛ̃. 41 Tinɔ́ɔ tɛ̃ kuú mɑ uú nɛ pisoi kpiisɛ.

20

Pɔɔli yɛ Mɑsetuwɑɑni nɛ Kirɛɛsi sitẽ hɑ

1 Kɛ ńcɔkɔi nn Efɛɛsi-i rińfɑ, Pɔɔli uu Yeesu pipirɛtiki cɑ́pinɛ uu ikɑri pi kpɑ́sɛ, uu pɛɛ yisi uu Mɑsetuwɑɑni kɛtẽ-mɛ̃ tɔ́mpɔ. 2 Kuu n tuipɔ, u nɛ kei pikɔ́ ɑpi yɔ́i uú nɛ ikɑri pi kpɑ́sɛ, uu kɔ Kirɛɛsi kɛtẽ-mɛ̃ tɔ́mpɔ. 3 Uu kei tonɛ iwɑ́rɛ itɑɑni. Kɑi n tu rɛ ukɛ́ kúninɔi lõ ukɛ́ Sirii kɛtẽ-mɛ̃ hɑ kuu kṍ tɛ Pisuifi yɛ kómɛinɛlɛ rɛ pikɛ́ u kpu. Uu rɛ u yɛ́ mɛsɛ Mɑsetuwɑɑni-mɛ̃ pɛɛsɛ. 4 Upisencɔ ɑnyiri yɛ nnyɛ́: Peeree kuyu ukɔ́, Piruusi uŋmɑ́nɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Sopɑtɛɛri nɛ Tɛsɑloniki pikɔ́ mpí: Arisitɑriki nɛ Sekɔntusi nɛ Tɛripu ukɔ́ Kɑyusi nɛ Timotee nɛ Asii kɛtẽ pikɔ́ mpí: Tisiiki nɛ Torofim. 5 Pɛpɛɛ kɛkpéẽ nɛ rɔ́ wɑ ɑpí hɑ Turowɑɑsi-pɔ rɔ́ m mɛ̃́. 6 Anyɑ̃́ nyɛ-i kɑpi yɛ ɑkpɔ́nɔ́ nyɛɛ ɑ́ɑ pitɛ m mɑ́ n li mɛtɛnɛ-mɑɑ́ kɛ tɔ́ɔ Filipu hɑ ɑrí hɑ kei kúninɔi loni. Siyɑ́ɑ sinupũ kɑri ncée wɑ ɑrí nɛ Turowɑɑsi-i pi lɛɛpɔ. Ari kei kɛsẽ́ tonɛ siyɑ́ɑ sisɛɛi.

Pɔɔli yɛ Turowɑɑsi mɛtɔ́rɔɔ rilóólú

7 Kɛwéntɛyɑɑ ukóso kɑri cɑ́pinɛlɛ̃ tɔn ɑkpɔ́nɔ́ hɔ́ɔ́nɛ Pɔɔli ukɛ́ nɛ liukóso kui. Lɛ̃ nnyɑ kuu yɔ́i kɛsinɛ ɑkɛ́ hɑ nɛ pelu. 8 Kɛ́yɔ kɛcɑ́ɑ́ kulee kunyinɛ-i kɑrí pɛɛ cɑ́pinɛlɛ̃, sífirɑ́ɑ kulúi sin sɛriilɛ̃. 9 Kɛ Pɔɔli uu lɛ̃ piyɔ́i ń nɔŋ́lɛ̃, nnɔ̃ píimɑ nnyinɛ nn uŋmɑ́nɛ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Itiikusi kpɑ́píí. Kulee kɛpolɛ kɛkúrí kuú pɛɛ tṹ. Ai u hii uú hɑ kɛléécɑɑyɔ mɛtɔ́si tɑ́ɑ́nũ kulee kpɛ-i lóiri. Apí hɑpɔ ɑpi u yukusɛ un pikpɔ mɑsí. 10 Pɔɔli uu cɛ́pipɔ uú hɑ wulɑ uu u sɑkɑɑ uu múlú uu rɛ: Nɔ́kɛnɛ́wuu ɑ́kɛ kɑpɛ tɔ, u nɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ. 11 Pɔɔli uu yisi uu pítɑɑ́ pɛlɛ, uú hɑ ɑkpɔ́nɔ́ hɔ́ɔ́nɛ uu le. Uu kɔ nsímɛ́ nɔŋ́ ɑí nɛ kpɑ̃́ii, uu pɛɛ yisi uu tɔ́mpɔ. 12 Api uŋmɑ́nɛ uyɛ̃ pɔ̃́ nɛ kulu nɛ unfɑɑ. Ḿpɑ́ úye rikiŋ ɑri lɛ̃ nnyɑ niŋɛsi hɑ́i.

Pɔɔli yɛ Turowɑɑsi-i yisi uu Milɛti sĩ

13 Ari ntɔ́nɛ́í kúninɔi loni ɑrí hɑ Asoosi-pɔ Pɔɔli mɛ́ru. Uyɛɛ wɛ́ɛ rɛ u yɛ́ sɔ́nɛ uú hɑ pɛɛ kei-pɔ kúninɔi loni. 14 Kuu Asoosi-i rɔ́ n lɛɛpɔ, ɑri kei kɛsẽ́ kúninɔi loni ɑrí nɛ Mitilɛɛni sĩ. 15 Ari kei yisi ɑri liukóso mmɑrɛ Ciyoo kɛtẽ nɛ kɔ. Ari liukóso Sɑmoosi tulu. Ai weesi ɑri pɛɛ Milɛti tulu. 16 Pɔɔli ricuruu yɛ pɛɛ rɛ úu Efɛɛsi-i nyɛrɛnɛ, ɑ́i kɑpɛ nɛ Asii kɛteni-i mɛ́woo u n nɑ́ŋɑisɛ nnyɑ. U pɛɛ yɔ́ɔnɛlɛ rɛ un n fe, ukɛ́ Pɑntekooti kɛtúŋɛ́ Yerusɑlɛm tu.

Anɔ́ɔ tɔrɔɔ kɛ Pɔɔli uu Efɛɛsi piwɛ́ɛ́sɛ ḿ mɑ

17 Pɔɔli uu pɛɛ Milɛti-i pisoi yukusɛ uu tum tɛ pikɛ́ hɑ Efɛɛsi-pɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ u séemɛ. 18 Kɛ pɛ̃ ɑpi ukɛkúrí ń kɑ, Pɔɔli uu pi mɑɑ rɛ: Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ nyulɛ isoi iyɛ̃ kɑḿ nɛ nɔ́ ń le hɑ́i kɛyɑ́ɑ foí kɛ̃-mɛ kɑm Asii kɛtẽ kúnɑ n cɔ. 19 Nɛ mɛnɛ́círɛ ricɛpisɛlɛ nɛn nɛ Upíimɑ pikɛi wɑi, Pisuifi pin wɛ́ɛ́si pikɛ́ nɛ́ kpu, ɑpi íwɛ nɛ́ wɑi nɛn mɛ́nini nɛ ncɔ́ŋ kɛ́mɛɛ we. 20 Tiwúí kɛ́mɛɛ nɛ nɔ́sinɛ́yɔ-i kɑm lɛlɛɛ yɛ́ nɔ́ n yóriyɛ nɔ́ símisi, ɑ́m líkɑ nɔ́ pesí. 21 Pisuifi nɛ Pikirɛki kɑm sée ɑm símisi rɛ pikɛ́ Uléécɑɑ inipɛɛ-i mɛfinɛ consɛ ɑpi Urɔ́píimɑ Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 22 Nɛ nkpéni lɛ̃ Nfɑ́ɑsɔnɛ rinɔɔ tikilɛnlɛ nɛn nɛ Yerusɑlɛm tɔ́su, ɑ́m kɔ nyu yo yɛɛ kei nɛ́ mɛ́mpɔ. 23 Amɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ ḿpɑ́ kuyu kúye-i nɛ́ símisilɛ nn kɔ nɛ́ nyísɛ rɛ ɑkpɑnii nɛ íwɛ píimɑ yɛ kei-pɔ nɛ́ mɛ̃́. 24 Nnɛ́fɑ́ɑ ricuruu nn nɛ́ cɔ́ŋlɛ. Nɛ kpére pinɛ́kɛi nɛ kɛ́tɔ tu, ɑm lɛ̃ kɛ Upíimɑ Yeesu uu nɛ́ m pisɛ nɛ kɛfɑ kɛsɛ wɑi, li nɛ nɛ́ risɑ́. Pikɛi pɛpɛɛ nní rɛ kɛ́ riyóó rɛ Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ kuu rɔ́ n nyísɛ yɛ Nsímɛ́ kɛcirɛ lɛ.

25 Nɛ yɛ̃ tɛ mɛtɔ́rɔɔ kɑm nní nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ we. Nɔ́ nɛ picɔ pɛ̃ nnɛ́í kɑm Uléécɑɑ iyɔɔpi nsímɛ́ rin-yóó ɑ́ni nɛni píkɑi piyɛ́nɛ nɛ́ kpɑ́nɛ. 26 Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ lɑ kɛ́ nɛni kɛyɑɑ nkɛ́ nɔ́ símisi nɔkɛ́ kṍ tɛ: Nɔ́ úye un m pɔ, ɑ́i kɛnɛ́mɛɛ léeri. 27 Li we rɛ nɛ lɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu n yekei rɛ ukɛ́ wɑ nɔ́ símisilɛ ɑ́m líkɑ nɔ́ pesí. 28 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ńsɔnɛ, ɑni kɔ Uléécɑɑ pikɔ́ imɛ́rɛ́ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɔ́ ń tĩ́ tɛ ɑni n séni kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. Uléécɑɑ yɛɛ uricuruu kɛpipi mɛnyɛ nɛ pisoi pɑnsɛsɛ upikɔ́. Ani ńsɔnɛ pi m múílɛ̃. 29 Nɛ nyulɛ rɛ pisoi kpɑ́ɑ́ree pinyinɛ yɑrɛ ɑ́kpɛ yɛ́ mɛnɛ́tɔ́mpɔ-mɑɑ́ nɔ́ ripimɛ, ɑpi nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ pinyinɛ cɔ́pii. 30 Pinyinɛ ricuruu yɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ yisi, ɑpi nnɔ́ɔmɛsimɛ́ nɛ Yeesu pipirɛtiki pinyinɛ feriyɛ ɑpi pincee pi tikisɛ. 31 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ lɔpilɛ. Áni kɑpɛ pɑlɛi rɛ iŋmɛ̃ itɑɑni nnɛ́í kɑm yɛ kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ pinyinɛ-i nɛ mɛ́nini icélɑɑ nɔ́ m pehelɛntɛ.

32 Nɛ nkpéni Uléécɑɑ nɛ uipɛɛlɛ́ɛ nsímɛ́ ɑnipɛ-i nɔ́ wɑ. Uyɛɛ ńnɑŋɛ mɑ́ ukɛ́ nɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ n ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃. Uyɛɛ yɛ́ kɔ lisɔnɛ kuú nɛ upisoi nnɛ́í m mɛ̃́ nɔ́ hɛ. 33 Ám úkɑ siwóó nɛ́ɛ úkɑ uwurɑ nɛ́ɛ úkɑ mɛlɑpɛ kɑ́ipi. 34 Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ nyulɛ rɛ ɑnɛ́nípɛ nnyɛ́ kɑḿ nɛ kɛisi tɔ́ nɛ pinɛ́séncɔ ɑrí nɛ ntɔ́cɔ́ŋ nnɛ́í wɑi. 35 Nɛ lɛ̃ nɔ́ nyísɛlɛ rɛ lɛ̃ kɑi pisɛ rɛ usoi ukɛ́ kɛisi uú nɛ píwɛkɔɔ́ n lɛ́ni. Ani kɔ Upíimɑ Yeesu rinɔɔ ntí kɛcɑ́ɑ́ léisɛ. Uyɛ̃ ŋmɑɑ yɛɛ rɛ: Uyɛɛ n hɛ yɛ mpɔ́ɔnɑrɛ mɑ́lɛ ɑi tɔ́su uyɛɛ ihɛɛ n yɔ́su.

36 Kɛ Pɔɔli uu lɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, u nɛ pɛ̃ ɑpi wúlɑ ɑpi kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 37 Pinnɛ́í ɑpi pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ ténisi ɑpí nɛ Pɔɔli pirɑ ɑpi mɛtɔ́rɔɔ u yɑ́ɑ́si rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ u sɑrumpɔ. 38 Kɛ Pɔɔli uú pɛɛ ḿ mɑɑ rɛ ɑ́pi nɛni píkɑi piyɛ́nɛ u kpɑ́nɛ nnyɑ kɛ piɑpɔɔ ɑɑ lɛ̃ sei mɛyɑ̃́ cɑɑilɛ̃. Api pɛɛ yisi ɑpi u sɑruni ɑpí nɛ kúninɔi-i tulu.

21

Pɔɔli yɛ Yerusɑlɛm kuyu hɑ

1 Kɛ tɔ́ nɛ pɛ̃ ɑri kei lɛ̃ icée n hɔ́ɔnɛnɛ, ɑri kúninɔi loni ɑrí nɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ Kɔɔsi n sɑirilɛ̃. Ai weesi, ɑri Rootɛsi tɔ́mpɔ ɑri kei yisi nɛ Pɑtɑrɑ-pɔ. 2 Ari kei kúninɔi yɛnu kun Fenisii kɛtẽ-mɛ̃ sĩ. Ari kpɛ̃ loni ɑrí nɛ tɔ́mpɔ. 3 Kɑri Siipuru kɛtẽ kɛɛ míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ ń we n yɛ́mpɔ, ɑri kɛ yɑ́ ɑri kumíi-mɛ̃ tiki hɑ́i nɛ Sirii kɛtẽ-pɔ, ɑrí nɛ Tiiri tulu. Kei kɛ kúninɔi ɑku kuilũ topilɛnɛ. 4 Ari kei Yeesu pipirɛtiki lɛɛpɔ, ɑri pikɛkúrí tonɛ siyɑ́ɑ sisɛɛi. Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pi símisi ɑpi Pɔɔli mɑɑ rɛ úu kɑpɛ Yerusɑlɛm hɑ. 5 Amɑ́ kɛ siyɑ́ɑ sɛ̃ ɑsi n tɔ́mpɔ, ɑri yisi ɑri kɔ nsẽ́ nɔŋ́. Api pinnɛ́í yisi nɛ pipinɔsi nɛ pisiwɑ̃ ɑpi rɔ́ sɑ́runi ɑpí nɛ kuyu leepɔ. Ari kei mínimɑɑ ritimɛ wulɑ ɑri kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 6 Ari pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ yɑ́hɑɑnɛ ɑrí nɛ kpii. Tɔ́ɔ kúninɔi loni, pɛ̃ ɑpi pisiyɔ kúúni. 7 Tiiri-i kɑri mɛtɔ́rɔɔ kúninɔi lõ ɑrí nɛ Putolemɑyisi sĩ. Ari kei Yeesu pikɔ́ yɑ́ɑ́si ɑrí nɛ kɛyɑ́ɑ kɛsɛ pikɛmɛɛ́ tonɛ. 8 Kɑi n weesi, ɑri yisi ɑri Sesɑree tulu. Arí hɑ Filipu yɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɛ n kɔ́ɔ́núlɛ̃ kɛyɔ-i tonɛ. U pisoi pisɛɛi pɛ̃ kɑpí pɛɛ Yerusɑlɛm-pɔ n wɛ́ɛ usɛ lɛ. 9 U pɛɛ pikpére pinɑ mɑ́lɛ pɛɛ ɑ́pi utisi n nyu. Pi yɛ pɛɛ Uléécɑɑ rinyiri nɛ símisilɛ. 10 Tɔn kei lɛ̃ we lin siyɑ́ɑ kulúi wɑi kɛ ɑntepu uyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Akɑpuusi uu Yutee kɛtẽ-pɔ leemɛ uu kɛrɔ́mɛɛ́ weri. 11 Uu Pɔɔli kutɑmpɑ́lɑ kpísi uu ɑ́nɑ nɛ ɑnípɛ hɔpu uu rɛ: Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ mɑɑ rɛ nní mɛcɔ kɛ Pisuifi ɑpí hɑ Yerusɑlɛm-pɔ kutɑmpɑ́lɑ nkú ute íŋmɛ hɔpunɛ, ɑpi pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ɑnipɛ-i u wɑi. 12 Kɑri ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ n kṍ, tɔ́ nɛ Sesɑree-pɔ Yeesu pikɔ́ ɑri Pɔɔli súúluisɛ rɛ úu kɑpɛ Yerusɑlɛm hɑ. 13 Pɔɔli uu pɛɛ rɔ́ pɛsɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑni téni nɔn lɑ nɔkɛ́ inɛ́piŋɛ riyɔɔsɛ? Ái pihɔpɛ ŋmɑnɛ kɛ nɛ́ɛ nɛ mɛnɛ́círɛ cɑ́pinɛlɛ̃ nɛn mɛ̃́. Lin kɔ n wɑ rɛ kɛ́ Upíimɑ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ Yerusɑlɛm-pɔ kpu, nɛ we. 14 Kɑri umɛkɔ́ m pɔɔnɛ, ɑri sɛ́ɛ́ ɑri pɛɛ mɛsɛ mɑɑ rɛ Upíimɑ mɛlɑ mɛkɛ́ wɑ.

15 Kɑri kɛlõ kɛ-i siyɑ́ɑ sinyinɛ n tónɛ, ɑri mɛrɔ́círɛ cɑ́pinɛ ɑri Yerusɑlɛm tɔ́mpɔ. 16 Yeesu pipirɛtiki pɛɛ Sesɑree-i ń we kɛcɔpɛ pinyinɛ ɑpi yisi ɑpi rɔ́ sɑ́runi ɑpí nɛ Siipuru ukɔ́ unyinɛ kɛyɔ rɔ́ sĩ́ tɛ pikɛ́ kei rɔ́ yɔsí. Pi yɛ u sée rɛ Mɑnɑsɔɔ. Hɑ́i ɑ́i nɛni-mɛ kuu Yeesu tikilɛ̃.

Pɔɔli yɛ Yɑkupu kɛyɔ hɑ

17 Kɑri Yerusɑlɛm n tuipɔ, Yeesu pikɔ́ ɑpí nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ rɔ́ yɔ́su. 18 Kɑi kóso n weesi, Pɔɔli uu rɔ́ tíki ɑri Yɑkupu kɛyɔ sĩ. Piwɛ́ɛ́sɛ picɔ nnɛ́í pɔ́ɔ kɔ kei cɑ́pinɛpɔ. 19 Pɔɔli uu yisi uu pi yɑ́ɑ́si uu pɛɛ lɛ̃ nɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ upikɛi rintíki uú nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛcɔpɛ wɑi pi kɛɛnkɛɛ kélé-kélé. 20 Kɑpi lɛ̃ n kṍ, ɑpi Uléécɑɑ pɑkɑrɛ, ɑpi pɛɛ Pɔɔli mɑɑ rɛ: Pɔ nyɑ́nii, umɑ́rɛcɔ! Pisuifi yɑrɛ pílɛ pílɛ ɑ́kotokú kɛfi kumúŋɛ́ pɛɛ nté Upíimɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ pin kɔ irɔ́sé tíkilɛ̃ ńsɔnɛ. 21 Pi kɔ pɛɛ pi símisilɛ rɛ pɔ yɛ Pisuifi pɛɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛcɔpɛ ń we céésilɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ yɛ Moisi isé wɑisɛ, tɛ lɛ̃ nnyɑ, ɑ́pi kɑpɛ yɛ siwɑ̃́ tiké, ɑ́pi kɑpɛ yɛ kɔ inyɛ́kii wɑ. 22 Tɔkɛ́ nkpéni ń-ye kpísi? Ḿpɑ́ likɛ́ íye wɑ, pi yɛ́ kṍ tɛ pɔ kɑ. 23 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ mmɛ̃ kɑri nní pɔ́ m mɑɑnɛ ritiki. Pitisi pinɑ pinyinɛ yɛ nté kɛrɔ́cɔpɛ welɛ pɛɛ rinɔ́ɔ n yekei rɛ pi yɛ́ pimɛcirɛ Uléécɑɑ pɑ.* 24 Pirinɔɔ tɛ̃ ituŋɛ yɛ tɔ́mpɔlɛ. A pi kpísi, nɔ́ nɛ pɛ̃ ɑni kɛsẽ́ píyufunɛ inyɔ́ɔnsɛ wɑi, ɑɑ lɛ̃ kɑpí nɛ n nyɔ́ɔnsɛnɛ kɛcɑ́ɑ́ hɛ́ɛ́lɛ. Kei kɛ pisoi ɑpi yɛ́ pɛɛ yɛ̃́ tɛ lɛ̃ kɑpi kɛpɔ́cɑ́ɑ́ n símɑɑnkɛɛ yɛ nnɔ́ɔmɛ lɛ, ɑpi kɔ yɛnu rɛ pɔ̃́ ticuruu yɛ Moisi isé tíkilɛnlɛ. 25 Tɔ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɛɛ Kirisi pikɔ́ m pɑnsɛ pɔ̃́ títɛlɛ́ piwɔ́lɛ mɑsilɛ ɑri pi símisi rɛ tɔ símɑɑnɛlɛ ɑí tonɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ yɛ inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ nɛ́ɛ mɛ́nyɛ li. Aɑpi kɑpɛ yɛ kɔ isɛɛ kɑ́pi rimpɑ́ piké mɛ́nyɛ lesɛ isɑrɛ li. Pikɛ́ kɔ pimɛcirɛ tĩ, ɑ́pi kɑpɛ iwɑ́sɑ́ n wɑi.

26 Kɑi kóso n weesi, Pɔɔli uu pitisi pɛ̃ kpísi ɑpí hɑ kɛsẽ́ ɑkópɛ pihɛɛrɛ inyɛkii wɑi uu pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ loni uu kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ inyɔ́ɔnsɛ tɔrɔɔ siyɑɑ ɑsí hɑ n tɛnɛnɛ pisoi símisi.

Pi Pɔɔli Uléécɑɑ kɛyɔ-i tĩ́

27 Siyɑ́ɑ sisɛɛi sɛ̃ kɑpi yɛ nɛ ɑ́yu n fũ sin nɛ kɛtɔ́ŋɛ́ tuinɛ, Pisuifi pinyinɛ pɛɛ Asii kɛtẽ-pɔ n léeri ɑpi Uléécɑɑ kɛyɔ-i Pɔɔli yɛnu. Api pisoi nnɛ́í tɑ́lɑɑnkɛɛ ɑpi u tini. 28 Apí n cɑ́ɑ́i rɛ: Isirɑyɛɛli pikɔ́, ɑni kɑm ɑni rɔ́ lɛ̃́! Usoi uyɛɛ ḿpɑ́ yei nɛ ḿpɑ́ úye Isirɑyɛɛli pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ kópɛ n símisi un kɔ tee rɛ úkɑ úu kɑpɛ yɛ Moisi isé nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ nkɛ́ wɑisɛ yɛ nkó. U nkpéni ntɔ́rɔɔ sei nɛ Pikirɛki kei lonlɛ uu kɔ kɛlõ sɔnɛ kɛ̃ mɛ́kpɛrinkpɛ wɑisɛ. 29 Pi pɛɛ kuyu kɛ́mɛɛ Pɔɔli nɛ Efɛɛsi ukɔ́ kɑpi yɛ n sée rɛ Turɔfim yɛnlɛ ɑpi pɛɛ́ m músu rɛ Pɔɔli yɛ nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ u lompɔlɛ.

30 Ai kuyu nnɛ́í nɔ́kɔrɛ, pisoi ɑpi ɑwɛ́lɛ́ nnɛ́í n léenti pin kɑ́lɑɑpɔ. Pisoi ɑpi Pɔɔli tini ɑpí nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ iyɑɑ leepɔ ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ kɛ hɑ́nɛsi. 31 Pin pɛɛ nkpéni nɑ́ɑ́si pikɛ́ u kpu. Nsímɛ́ nn Rɔm pisɔ́ɔ́cɑ uwɛ́ɛ́sɛ kutu-i loni rɛ Yerusɑlɛm kuyu nnɛ́í yɛ nɔkɔrɛ. 32 Uyɛ̃ uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ pisɔ́ɔ́cɑ kpéẽ nɛ pisɔ́ɔ́cɑ picɔ cɑ́pinɛ uú nɛ riwúí-mɛ̃ wurupɔ. Kɑpi usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ nɛ pisɔ́ɔ́cɑ picɔ n yɛ̃́, ɑpi pɛɛ Pɔɔli ipépi yɑ́. 33 Usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uyɛ̃ uu pɛɛ nyɔsɔ́pɔ uú nɛ Pɔɔli kɔ, uu u tini uu rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ ɑkpɑnii ɑtɛ́ nɛ u pɑɑsi. Uu pɛɛ pisoi pɛɛ n lémɑɑlɛ̃ pisɛ rɛ: Úye kɛcirɛ lo? Yo kuu mpíí wɑ? 34 Amɑ́ pisoi ɑpi pɛɛ mɛ́woo nɛ mɛcɔ n cɑ́ɑ́i, úkɑ úu kɔ ucɔ nkɔ́ kómɛi. Usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ úu pɛɛ ńkɑ kómɛi. Uu mɛsɛ upisɔ́ɔ́cɑ rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ Pɔɔli kpísi pikɛ́ nɛ pisɔ́ɔ́cɑ kɛyɔ hɑ. 35 Kɛ Pɔɔli uu sitɑ́kui kɑpi yɛ nɛ kulee rińtɑɑ́ n tu, pisɔ́ɔ́cɑ ɑpi rikpɑ́kɑ́rɑ́ kɛ pisoi ɑpí nɛ u ń lɑ nnyɑ u sɑkɑɑ. 36 Pisoi riwúí yɛ pɛɛ u tikilɛnlɛ pin cɑ́ɑ́i rɛ: Ani u kpu!

Pɔɔli yɛ pisoi kɛcɔpɛ rinɔ́ɔ yɔsí ukɛ́ uriyu hɛɛrɛ

37 Kɑpi ń lɑ pikɛ́ Pɔɔli nɛ pisɔ́ɔ́cɑ kɛyɔ lõ, uu usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ pisɛ rɛ: Nɛ ncée mɑ́ kɛ́ símisii? Usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uu u pisɛ rɛ: Pɔ́ Mɛ́kirɛki kómɛilɛɛ? 38 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i pɔ́ɔ Esipiti ukɔ́ uyɛɛ sé nní ńcɔkɔi nɛ ń kɑ uu pisoi kṍ ɑ́kotokú ɑnɑ kpísi uú nɛ kucɛsi kóimɑ loni rɛ pikɛ́ ɑtɔpi u lɛ̃́ɛ? 39 Pɔɔli uu u pɛsɛ rɛ: Nɛ̃́ nɛ Usuifi lɛ. Silisii kɛtẽ-pɔ, Tɑrisi kuyu-i kɑpi nɛ́ mɑ́ri. Ḿpɑ́ yei-pɔ kɑku kɔ ríyu mɑ́. Nɛ pɔ́ we rɛ ɑ ncée nɛ́ hɛ kɛ́ risoiwuí ntí rinɔ́ɔ mɑɑ. 40 Usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uu ncée u hɛ rɛ ukɛ́ símisi. Pɔɔli uu sitɑ́kui kɛcɑ́ɑ́ nyɛrɛ uu pisoi pɛ̃ kunípɛ síkɑ rɛ pikɛ́ risɛ́ɛ́. Api pinnɛ́í sɛ́ɛ́ keu. Pɔɔli uu pɛɛ pimɛyu kɑpi yɛ n sée rɛ Mɛ́-epiree nɛ rinɔ́ɔ pi mɑɑ rɛ:

22

1 Pinɛ́sɑ́ɑ nɛ pinɛ́mɑ́rɛcɔ, nɛ lɑ kɛ́ nkpéni rinɛ́yu hɛɛrɛ. 2 Kɑpi n céri rɛ pimɛyu kɑpi yɛ n sée rɛ Mɛ́-epiree kuú nɛ pi símisi, ɑpi pisɛ́ɛ́ nyɔ́ɔnsɛ. Uu rɛ: 3 Nɛ Usuifi lɛ, Silisii kɛtẽ-pɔ, Tɑrisi kuyu-i kɑpi nɛ́ mɑ́ri. Amɑ́ Yerusɑlɛm nté kɑpi nɛ́ rimúlú. Kɑmɑliyɛɛli yɛɛ pɛɛ unɛ́célɑɑ. Uyɛɛ nɛ́ céesi lɛ̃ kɑm yɛ́ pirɔ́sɑ́ɑ isé rintíki kélé-kélé. Ám yɛ pɛɛ Uléécɑɑ likɔ́ nɛ ɑkpɛ́ri wɑ, yɑrɛ kɑ́ni yɛ nní nɛ ɑkpɛ́ri li n wɑ mɛcɔ. 4 Nɛ yɛ pɛpɛɛ Yeesu n tíkilɛ̃ n wéékusɛlɛnlɛ ɑḿ hɑ nɛ pi kóni. Nɛ yɛ pɛɛ pitisi nɛ pinɔ́si cɔ́piilɛ ɑm pɑhɑɑnkɛɛ ɑm kukpɑniilee wɑi. 5 Uléécɑɑ usinɑ nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ yɛ́ fe ɑpí nɛ nnɛ́nɔ́ɔ símisi rɛ ɑ́m kirɑɑsɛ. Piricuruu yɛ ɑ́tɛlɛ́ nɛ Tɑmɑɑsi nɛ́ tumɑɑlɛnlɛ rɛ kɛ́ fe kɛ́ Yeesu pikɔ́ pɛɛ kei ń we cɔ́pii kɛ́ pɑhɑɑnkɛɛ kɛ́ nɛ Yerusɑlɛm hɑ kɛ́ hɑ íwɛ pi wɑ.

Pɔɔli yɛ umɛfinɛ mɛconsɛ nkɔ́ símisi

(UPM 9:1-19; 26:12-18)

6 Kɑm pɛɛ kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ ncée kpísi, kɛ́ nɛ Tɑmɑɑsi n nyɑhɑipɔ, ituŋɛ in lɑ ikɛ́ kɛcírɛ tu. Kei kɛ mɛtɛ́í píimɑ mɛnyinɛ ɑmɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ mɛsɛ nɛ mɛsɛ leemɛ ɑmɛ tɑpu ɑmɛ́ nɛ nɛ́ kɔ́ɔ́nú. 7 Am kɛteni-i lólu, ɑm kóm lin nɛ́ tee rɛ: Sɔɔli, Sɔɔli, yo kɛcirɛ nnyɑ kɑɑ lɛ̃ nɛ́ wéékusɛlɛ̃? 8 Am pɛɛ pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ úye, Upíimɑ? Uu rinɔ́ɔ nɛ́ yɔ́su rɛ: Nɛ́ɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu kɑɑ nní ń we pɔn wéékusɛlɛ̃. 9 Pinɛ́séncɔ ɑpi mɛtɛ́í mɛ̃ yɛnu, ɑmɑ́ ɑ́pi pɛɛ uyɛɛ nɛ nɛ́ n símisi rinɔɔ ríkɑ kõ. Kei kɑm pɛɛ rɛ: 10 Kɛ́ íye wɑ, Upíimɑ? Upíimɑ uu nɛ́ pɛsɛ rɛ: A yisi, ɑ Tɑmɑɑsi hɑ. Pi yɛ́ hɑ kei-pɔ pɔ́ símisi lɛ̃ kɑɑ yɛ́ n wɑ. 11 Kɛ mɛtɛ́í píimɑ mɛ̃ ɑmɛ nɛ́ n nyíinsɛ nnyɑ, pinɛ́séncɔ ɑpi kunípɛ nɛ́ múlú ɑpi tɔ́rɔi ɑpí nɛ Tɑmɑɑsi sĩ.

12 Utisi unyinɛ yɛ pɛɛ kei welɛ ɑpi yɛ u séi rɛ Anɑniyɑsi. U pɛɛ Uléécɑɑ isé tíkilɛnlɛ ńsɔnɛ. Pisuifi nnɛ́í pɛɛ Tɑmɑɑsi-i ń we yɛ pɛɛ ukɛcɑ́ɑ́ ɑnɔ́ɔ sɔnɛ símisilɛ. 13 Uu kɛnɛ́kúrí weri uu nɛ́ mɑɑ rɛ: Unɛ́mɑ́rɛcɔ Sɔɔli, ipɔ́nípɛɛ ikɛ́ nkpéni wúkulɛ. Kei nní kɛ inɛ́nípɛɛ ii wúkulɛ ɑm u yɛnu. 14 Uu kɔ kpɑ́ rɛ: Pirɔ́sɑ́ɑ Uleecɑɑ yɛ tíyɛsɛlɛ rɛ ɑ umɛlɑ ceri ɑɑ kɔ ɑsei ute ceru ɑɑ liute nkɔ́ kóm, 15 tɛ li we rɛ pɔ́ɔ yɛ́ mɑsí pisoi nnɛ́í inipɛɛ-i uiseérɑkɔɔ́ li ɑɑ lɛ̃ kɑɑ n yɛ̃́ nɛ kɑɑ n kṍ pi símisi. 16 Uu pɛɛ nɛ́ pisɛ rɛ: Yo nnyɑ kɑɑ nkpéni kɔ pɛɛ nɑ́ŋɑisɛ? A yisi pikɛ́ míni pɔ́ wolɛ ɑɑ Yeesu rinyiri séi ukɛ́ ɑpɔ́kópɛ pɔ́ sɑ́rɛi.

Pɔɔli yɛ lɛlɛɛ n tíyɛsɛ kuú nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́-i ń hɑ símisi

17 Pɔɔli uu kɔ kpɑ́ rɛ: Kɑm Yerusɑlɛm m pɛlɛ, nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i hɑlɛ ɑm kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Kɑm ń we nɛn kɛyómɛ yɑ́ɑ́si, ɑm lólu yɑrɛ kɛnípɛɛhee kɛɛ nɛ́ tĩ́. 18 Upíimɑ kɑm yɛ̃́ uu nɛ́ mɑɑ rɛ: A mɛkɛɛ Yerusɑlɛm kuyu-i le. Pisuifi ɑ́pi yɛ́ mmɛ̃ kɑɑ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n símisinɛ ŋmurɛi. 19 Kei kɑm pɛɛ u pɛsɛ rɛ: Piricuruu yɛ nyulɛ, Upíimɑ rɛ nɛ pɛɛ Pisuifi ɑyomɛyɑ́hɑɑlee kɑlɛnlɛ nɛn pɛpɛɛ pɔ́ n tíkilɛ̃ cɔ́pii nɛn kukpɑniilee wɑi nɛn kɔ pi kɑiinkɛɛ. 20 Tinɛ́cúruu yɛ pɛɛ welɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpí pɛɛ úseérɑkɔɔ́ Etiyɛɛni mɛnyɛ n kɔɔni. Pimɛwɑi mɛɛ pɛɛ́ nɛ nɛ́ risɑ́lɛ ɑm pɛpɛɛ nní u n kópu ilũ múlú. 21 Upíimɑ uu pɛɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: A yisi, kɛtɑɑ-pɔ kɑḿ lɑ kɛ́ pɔ́ tũ, mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛ́mɛɛ.

Pɔɔli yɛ Rɔm usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ símisi rɛ uyɛ̃ nɛ kɔ Rɔm ukɔ́ lɛ

22 Pisoi riwúí tɛ̃ ɑri Pɔɔli kutu n cɔlɛ̃ ɑí nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kuu ɑnɔ́ɔ nyɛ̃ ḿ mɑ tulu. Kei kɑpi sicɑ́ɑ́ilɑ lõ tɛ: Ani kpu. Ái nɛ sɑ́ rɛ nkó ukɛ́ nfɑ́ɑ m mɑ́! 23 Ai kuwɔ́i pi wɑi ɑpi pɛɛ m pupukɛɛ pin piilũ mɑ́hɑni pin fóŋɛɛ pin nkoŋo yukusɛ. 24 Kei kɛ Rɔm pisɔ́ɔ́cɑ uwɛ́ɛ́sɛ uu pɛɛ rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ Pɔɔli nɛ pisɔ́ɔ́cɑ kɛkɑlɛ-i lompɔ pikɛ́ isɛ́í u súúkɛɛ ukɛ́ símisi úu lɑ. Pɛɛ́ uyɛ-i, pi yɛ́ pɛɛ céri lɛ̃ nnyɑ kɛ pisoi ɑpi n cɑ́ɑ́i pin nɛ u téni. 25 Amɑ́ kɑpi u m pɑɑsi rɛ pikɛ́ u kɑii, uu usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ pisɛ rɛ: Nɔ ncée mɑ́ rɛ nɔkɛ́ Rɔm kɛtẽ ukɔ́ kɛ nsímɛ́ ńn kɑhɑnɛ n kpu isɛ́í súúkɛɛ? 26 Kɛ usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uyɛ̃ uu lɛ̃ n kṍ, uu sĩ́ uú hɑ usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ símisi rɛ: Usoi uyɛɛ Rɔm ukɔ́ lɛ, íye kɑɑ nkpéni wɑinɛ? 27 Kei kɛ usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uyɛ̃ uu pɛɛ Pɔɔli kɛkúrí hɑ́pɔ uu u pisɛ rɛ: A nɛ́ símisi kɛ́ kṍ tɛ pɔ Rɔm ukɔ́ lɛɛ. Pɔɔli uu rɛ: Ɛɛɛ! 28 Usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uu kɔ kpɑ́ rɛ: Siwóó píimɑ kɛ nɛ́ɛ hɛ́ɛlɛ ɑḿ nɛ pɑnsɛ kɛyupipi. Pɔɔli uu rɛ: Nɛ̃́ nɛ hɑ́i kɛnɛ́mɑrɛ-mɛ kɛyupipi lɛ. 29 Pɛpɛɛ pɛɛ ń lɑ pikɛ́ u n kɑ́ii ukɛ́ símisi ɑpi mɛsɛ nɛ mɛsɛ ukɛkúrí yisi. Iwɑmɛ ii usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ ricuruu loni, kuu n yɛ̃́ tɛ u tíyɛsɛ ɑpi Pɔɔli pɑɑsi ɑpi kɑ́ii un kɔ nɛ Rɔm ukɔ́ nnyɑ.

Pi Pɔɔli nɛ kɛtúhɑɑnɛ píimɑ hɑ

30 Kɑi kóso n weesi, usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uú n lɑ ukɛ́ yɛ̃́ lɛ̃ kɛ Pɔɔli uu n wɑ kɛ Pisuifi ɑpí nɛ pitele u n sɛ́lɛ̃. Uu ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ u lesɛ uu pɛɛ rinɔ́ɔ hɛ rɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pitúhɑɑnɛ píimɑ nnɛ́í pikɛ́ cɑ́pinɛ. Uu pɛɛ tíyɛsɛ ɑpí nɛ Pɔɔli hɑpɔ uu pikɛcɔpɛ u nyɛrɛsɛ.

23

1 Pɔɔli uu pitúhɑɑnɛ píimɑ pɛ̃ inípɛɛ tɑpu uu pɛɛ rɛ: Pimɑ́rɛcɔ, nɛ inɛ́soi kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i ńsɔnɛ kɛisilɛ hɑ́i nɛ nɛni-mɛ. Kɛfɑ kɛsɛ kɑḿ nɛ u tikilɛ̃. 2 Kei kɛ Uléécɑɑ usinɑ Anɑniyɑsi uu pɛɛ pɛpɛɛ Pɔɔli kɛkúrí ń we rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ nnɔ́ɔ kɛcɑ́ɑ́ u pi. 3 Pɔɔli uu pɛɛ rɛ: Pɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu pépunɛ, pɔ́ mmɛlɛ tomɛ́ mmú. Pɔ kei tũ tɛ pɔkɛ́ isé ritiki pɔkɛ́ nɛ nɛ́ túhɑɑnɛ, ɑ́i pɔkɛ́ isé rikɛ́ŋɛ́ɛ́ ɑɑ rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ nɛ́ kɑ́ii! 4 Pɛpɛɛ nɛ u n kɔ́lɛ̃ ɑpi rɛ: Uléécɑɑ usinɑ yɛɛ Uléécɑɑ pikɛi n wɑi kɑɑ nní lɑ́mɑɑnkɛɛ! 5 Pɔɔli uu rɛ: Ám nyu rɛ Uléécɑɑ usinɑ lo, pimɑ́rɛcɔ. Li Uléécɑɑ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ kɑpɛ kupɔ́yu uyukɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nkópɛ n símɑɑnkɛɛ.

6 Pɔɔli yɛ pɛɛ picére mɑ́ɑ́lɛnlɛ rɛ Pisɑtusee nɛ Pifɑrisi pɛɛ kɛtúhɑɑnɛ kɛ-i kɛsẽ́ we. Lɛ̃ nnyɑ kuu kɛtúhɑɑnɛ kɛ-i ricɑ́ɑ́i rɛ: Nɛ Ufɑrisi lɛ, pimɑ́rɛcɔ! Unɛ́sɑ́ɑ pɔ̃́ kɔ Ufɑrisi. Kɑm n tɑ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ pikpɔkpɔ yukusɛnɛ nnyɑ kɑpí nɛ nté nɛ́ túhɑɑnɛ. 7 Ukɛ́ nɛ lɛ̃ pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, Pifɑrisi nɛ Pisɑtusee pin nsímɛ́ pipɑ́sɑinɛ rikɑ́pɑ́ɑ́, pisoi ɑpi kénɛ, ḿpɑ́ píye nɛ pikunɑi. 8 Pisɑtusee ɑ́pi yɛ ŋmurɛi rɛ pikpɔkpɔ yɛ̀ɛ̀ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi, ɑ́pi yɛ kɔ ŋmurɛi rɛ piléécɑɑtumɛ nɛ lifɑ́ɑkɔ́ lɛɛ ɑ́i nní kúyɛnɛ ń we yɛ we. Amɑ́ Pifɑrisi pɔ̃́ nɛ yɛ linnɛ́í ŋmurɛilɛ. 9 Iwɔ́ɔ ii cɔni, isé picélɑɑ pinyinɛ pɛɛ Pifɑrisi kunɑi-mɛ̃ ń we ɑpi yisi ɑpi kɛ́su ɑpí nɛ kɛtẽ kpɛɛni ɑpi rɛ: Ári usoi nkó nkópɛ ńkɑ nyɑ́ni. In n lɑ, lifɑ́ɑkɔ́ lɛɛ ɑ́i kúyɛnɛ ń we nɛ́ɛ uléécɑɑtumɛ unyinɛ yɛɛ nɛ u símisi. 10 Iwɔ́ɔ ií tɑɑ́, hɑ́i ɑí nɛ usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ iwɑmɛ wɑi rɛ ɑ́pi kɑpɛ nté lɛ̃ n wɑi ɑpí nɛ Pɔɔli cɛ́ɛ́riinɛ. Uu lɛ̃ nnyɑ pisɔ́ɔ́cɑ rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ riwúí-i lompɔ pikɛ́ Pɔɔli lesɛpɔ pikɛ́ nɛ pisɔ́ɔ́cɑ kɛkɑlɛ u hɑ. 11 Kɛsinɛ ɑkɛ wɑi, Upíimɑ uu Pɔɔli kɛkúrí nyɔsɔ́pɔ uu rɛ: A ikɑri wɑ. Lɛ̃ kɑɑ nní Yerusɑlɛm nté inɛ́seérɑkɔɔ́ n li, li we rɛ pɔkɛ́ limɛcɔ Rɔm-pɔ i li.

Pisuifi yɛ riŋmulɑɑnɛ rɛ pikɛ́ Pɔɔli kpu

12 Kɑi kóso n weesi, Pisuifi pinyinɛ ɑpi cɑ́pinɛ ɑpí ŋmulɑɑnɛ ɑpi Uléécɑɑ kɛyu-i wééri rɛ pinsɑ́ Pɔɔli n kpu, ɑ́pi líkɑ mɛlélé mɑ́. 13 Pɛpɛɛ lɛ̃ tińŋmulɑɑnɛ yɛ pisoi ɑfɛɛnɑ rifɑɑulɛ. 14 Api yisi ɑpí hɑ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ lɛɛpɔ, ɑpi pi mɑɑ rɛ: Tɔ mɛrɔ́círɛ kpísilɛ ɑri hɛ, ɑri Uléécɑɑ kɛyu-i wééri rɛ tɔnsɑ́ Pɔɔli n kpu, ɑ́ri líkɑ mɛlélé mɑ́. 15 Lɛ̃ nnyɑ, nɔ́ nɛ pitúhɑɑnɛ tɔrɔɔ, ɑni ńsɔnɛ kómɛinɛ, ɑni kpɑ́rɑ́ ɑní hɑ usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ pisɛ rɛ ukɛ́ nɛ Pɔɔli nɔ́ kɑm nɔkɛ́ nsímɛ́ mmɛ̃ tipérésɛ nɔkɛ́ yɛ̃́ nkɛ̃́. Tɔ̃́ nɛ mɛrɔ́círɛ picɑ́pinɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ rɛ tɔkɛ́ ncée u riké tɔkɛ́ u kpu.

16 Kei kɛ Pɔɔli umɛrɛpi unyinɛ uu nsímɛ́ mmɛ̃ kõ, uu yisi uu pisɔ́ɔ́cɑ kɛkɑlɛ sĩ, uu lompɔ uú hɑ Pɔɔli kutu-i wɑi. 17 Pɔɔli uu pɛɛ usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ usɛ séi uu u mɑɑ rɛ: A uŋmɑ́nɛ nkó usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ kɛ́mɛɛ sɑ́rumpɔ. U lɑlɛ ukɛ́ nnyinɛ u símisi! 18 Usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uyɛ̃ uú nɛ usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ kɛ́mɛɛ Pɔɔli umɛrɛpi sĩ uú hɑ rɛ: Ukpɑniikɔ́ Pɔɔli yɛɛ nɛ́ sée uu nɛ́ mɑɑ rɛ kɛ́ uŋmɑ́nɛ nkó nɛ kɛpɔ́mɛɛ kɑm tɛ u nnyinɛ mɑ́lɛ ukɛ́ pɔ́ símisi. 19 Kei kɛ usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uyɛ̃ uu uŋmɑ́nɛ uyɛ̃ sée, uu kunípɛ u tini ɑpí nɛ iyɑɑ leepɔ. Uu pɛɛ u pisɛ rɛ: Ń-ye kɑɑ́ lɑ pɔkɛ́ nɛ́ símisi? 20 Uŋmɑ́nɛ uyɛ̃ uu rɛ: Pisuifi pɛɛ rinɔ́ɔ risɛ wɑ rɛ pikɛ́ rikpɑ́rɑ́ pikɛ́ kóso pɔ́ pisɛ rɛ ɑ Pɔɔli nɛ kɛtúhɑɑnɛ píimɑ-i hɑpɔ kɛkɛ́ unsímɛ́ mmɛ̃ ńsɔnɛ ripérésɛ pikɛ́ yɛ̃́ nkɛ̃́. 21 Pin n kɑ, kɑpɛ nɛ kutu pi ricɔ. Li we rɛ pikɛcɔpɛ, pisoi yɛ ɑfɛɛnɑ rifɑɑu pɛɛ ń lɑ pikɛ́ Pɔɔli tĩ. Pi wéérilɛ rɛ pinsɑ́ u n kpu, ɑ́pi líkɑ mɛlukɛ nɛ́ɛ mɛnírɛ́ mɑ́. Pi pimɛcirɛ picɑ́pinɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ, tipɔ́nɔ́ɔ ŋmɑnɛ kɑpi nkpéni mɛ̃́. 22 Usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uu pɛɛ uŋmɑ́nɛ uyɛ̃ mɑɑ rɛ: Kɑpɛ tíyɛ unyinɛ ukɛ́ kṍ tɛ pɔ mmú nɛ́ símisi. Uu pɛɛ rɛ ukɛ́ nkpéni n ŋme ukɛ́ tɔ́mpɔ.

Pi Pɔɔli nɛ uyɔ́ɔpi píimɑ Felikisi lɛɛpɔ

23 Usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ pisɔ́ɔ́cɑ kpéẽ pitɛ́ séi uu pi mɑɑ rɛ: Ani pisɔ́ɔ́cɑ pílɛ pílɛ mɛtɛ́ nɛ pisɑntonɛ kuwóó nɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ pipɑ́ŋ́kɔɔ́ pílɛ pílɛ mɛtɛ́ cɑ́pinɛ pikɛ́ n nyu rɛ pi yɛ́ fe ɑpi kɛsinɛ mɛsɛ ɑ́mɛ we kɛfi kumúŋɛ́ Sesɑree tɔ́mpɔ. 24 Ani kɔ isɑ̃ nyɔ́ɔnsɛ yɛɛ yɛ́ nɛ uyɔ́ɔpi píimɑ Felikisi kɛ́mɛɛ Pɔɔli n tu líkɑ ɑ́i yɛ́ u n wɑ. 25 Usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ uu kɔ rítɛlɛ́ wɔ́lu uu pi múísɛ rɛ pikɛ́ hɑ Felikisi pɑ. Lɛ̃ kuu n wɔ́i yɛ nní.

26 Nɛ pɔ́ yɑ́ɑsi, Upíimɑ Felikisi. Nɛ́ɛ Kulooti Lisiyɑɑsi. Nɛ́ɛ rítɛlɛ́ ntí pɔ́ wɔ́lu. 27 Pisuifi yɛ usoi nkó kɑm nní pɔ́ m pɑ́pɔlɛ̃ tinlɛ rɛ pikɛ́ u kpu. Kei kɑm pɛɛ kṍ tɛ u Rɔm kɛtẽ ukɔ́ lɛ, ɑm pɛɛ́ nɛ pinɛ́sɔ́ɔ́cɑ hɑpɔ ɑm u comɛ. 28 Am pɛɛ rɛ kɛ́ kṍ tɛ ń-ye kɛcirɛ kɛ Pisuifi ɑpí nɛ u cɛ́si, ɑm pɛɛ u kpísi ɑḿ nɛ pikɛtúhɑɑnɛ píimɑ sĩ. 29 Kei kɑm pɛɛ céri rɛ piisé kɛcɑ́ɑ́ kɑpi nsímɛ́ pɑ́sɑinɛ. Ám unkópɛ ńkɑ yɛ̃ kɑpi yɛ́ nɛ usoi ń kpu nɛ́ɛ kɑpi yɛ́ nɛ ɑkpɑnii u n wɑ. 30 Am kɔ limɛmɑ́ɑ́ kóm tɛ Pisuifi yɛ ŋmúlɑɑnkɛɛ rɛ pi yɛ́ u kpu. Lɛ̃ nnyɑ kɑm mɛsɛ nɛ mɛsɛ pɔ́ u pɑpɔlɛ̃, ɑm kɔ upiteecɔ símisi rɛ pikɛ́ hɑ kɛpɔ́mɛɛ kɛtɑhɑi u sée.

31 Pisɔ́ɔ́cɑ ɑpi usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ rinɔɔ kuu n hɛ tiki, ɑpi Pɔɔli kpísi ɑpi kɛsinɛ nɛ Antipɑtiriisi u tɔ́mpɔ. 32 Kɑi kóso n weesi, pisɔ́ɔ́cɑ pɛɛ ɑ́nɑ n sɔ́nɛ ɑpi pikɛkɑlɛ-i pɛɛsɛ, pisɑntonɛ ŋmɑnɛ ɑpí nɛ Pɔɔli tɔ́mpɔ. 33 Kɑpi Sesɑree n tuipɔ, pisɑntonɛ ɑpi rítɛlɛ́ uyɔ́ɔpi píimɑ Felikisi pɑ, ɑpi kɔ Pɔɔli u nyísɛ. 34 Kɛ uyɔ́ɔpi píimɑ uu rítɛlɛ́ pikɛ́ɛ̃ ḿ mɑsí, uu Pɔɔli pisɛ rɛ u kuwɛ́lɛ́ kúye ukɔ́ lɛ? Kuu n kṍ tɛ Silisii ukɔ́ lo, 35 uu u mɑɑ rɛ: Pipɔ́teecɔ pin n kɑ, nɛ́ pɛɛ pɔ́ písɛisɛ ɑm kóm. Uu pɛɛ rinɔ́ɔ hɛ rɛ pikɛ́ Pɔɔli kpísi pikɛ́ hɑ Erooti kɛyɔ-pɔ hɑ́nɛsi.

24

Pisuifi yɛ Felikisi kɛyu-i Pɔɔli nɛ nsímɛ́ rikpɑ́rɑ́

1 Ai wɑi siyɑ́ɑ sinupũ, Uléécɑɑ usinɑ Anɑniyɑsi nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ pinyinɛ nɛ usímɛ́yɔɔ́ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Tɛrituluusi ɑpi Sesɑree-i hɑpɔ. Api uyɔ́ɔpi píimɑ Felikisi-i sĩ́ tɛ pikɛ́ hɑ Pɔɔli kɛtɑhɑi sée. 2 Uyɔ́ɔpi uu Pɔɔli séipɔ, Tɛrituluusi uu yisi uu picɛ́ u kɑ́pɑ́ɑ́, uu uyɔ́ɔpi mɑɑ rɛ: Urɔ́sɑ́ɑ, uyɔ́ɔpi píimɑ! Pɔ́ɔ tíyɛsɛ kɑri nkíŋniŋɛ-i we hɑ́i ɑ́i nɛni-mɛ. Kɛtẽ kɑɑ ńsɔnɛ m múílɛ̃ nnyɑ kɛ nconsɛ mɛyɑ̃ nn kɛrɔ́tẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ wɑ rɛ likɛ́ nɛ kɛ sɔnɛsi. 3 Tɔ pɑkɑrɛ! Nɛ pipɔ́kɛi nɛ lɛ̃ kɑɑ mɛsɛ́rɛ nɛ ḿpɑ́ yei rɔ́ n wɑi. 4 Ám lɑ kɛ́ kɔ picɔ́ŋ pɔ́ rikpɑ́. Amɑ́ nɛ rikɔ́ŋ pɔ́ wúkulɛ rɛ ɑ kɔ nɛ kɛfɑ rɔ́ fénnɛ, ɑɑ nkɑ́ripi kutu rɔ́ cɔ. 5 Tɔ yɛ̃ tɛ utisi nkó yɛ likpɑ́ɑ́ree linyinɛ lɛ. Uyɛɛ Nɑsɑrɛti pikɔ́ mɛkóólɛ icɑ́pinɛ uyukɔɔ́. Kɛtẽ nnɛ́í Pisuifi kɛcɔpɛ kuu ńcɔkɔi tɑnɑɑlɛ̃. 6 Ticuruu u pɛɛ nɑ́ɑ́silɛ ukɛ́ Uléécɑɑ kɛyɔ mɛ́kpɛrinkpɛ wɑisɛ, kɑri pɛɛ́ nɛ u tĩ. [Tɔ pɛɛ́ lɑlɛ tɔkɛ́ nɛ u túhɑɑnɛ yɑrɛ kɛ irɔ́sé ii m pisɛ. 7 Amɑ́ usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ Lisiyɑɑsi uú weri uú nɛ ńnɑŋɛ ɑrɔ́nípɛ-i u yɔ́su. 8 Uu pɛɛ Pɔɔli piteecɔ pɛ̃ mɑɑ rɛ pikɛ́ nɛ nsímɛ́ pɔ́ lɛɛmɛ.] Pɔn tipɔ́cúruu Pɔɔli m písɛisɛ, pɔ́ yɛ̃́ tɛ mmɛ̃ kɑrí nɛ u n cɛ́si yɛ ɑsei lɛ. 9 Pisuifi tɔrɔɔ ɑpi yisi ɑpi Tɛrituluusi kɛcɑ́ɑ́ kpɑ́ ɑpi rɛ mɛsei, lɛ̃ kɑi li.

Pɔɔli yɛ Felikisi kɛyu-i uriyu hɛɛrɛ

10 Kei kɛ uyɔ́ɔpi píimɑ Felikisi uu pɛɛ́ nɛ kunípɛ Pɔɔli rinɔ́ɔ hɛ rɛ ukɛ́ unkɔ́ símisi. Pɔɔli uu rɛ: Urɔ́sɑ́ɑ uyɔ́ɔpi, nɛ nyulɛ rɛ hɑ́i ɑ́i nɛni-mɛ kɑɑ kɛrɔ́tẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ itúhɑɑnɛ le. Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ nɛ kɛfɑ kɛsɛ kɛpɔ́yu-i rinɛ́yu hɛɛrɛnɛ. 11 Pɔ́ fe ɑɑ ripɔ́cúruu pisɛ ɑɑ kóm tɛ kɑḿ nɛ Yerusɑlɛm-i ń kɑ, siyɑ́ɑ kɛfi nɛ sitɛ́ yɛ nsí. Uléécɑɑ kɑm piyɑ́hɑɑ kɑ. 12 Úkɑ úu kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ nɛ́ lɛɛpɔ, tɔ́ nɛ unyinɛ tɔn Uléécɑɑ kɛyɔ-i nɛ́ɛ kuyómɛyɑ́hɑɑlee-i nɛ́ɛ kuyu-i we tɔn yɔ́i nɛ́ɛ tɔn pisoi kupɑkɑrɛcirɛ́ tɑ́lɑɑnkɛɛ. 13 Pisoi mpí ɑ́pi yɛ́ ńkɑ yɛ̃ pikɛ́ rɛ mmɛ̃ kɑpí nɛ nkpéni nté nɛ́ cɛ́si. 14 Amɑ́ nɛ́ kɛpɔ́yu-i ɑsei símisi rɛ nɛ ncée fɑlɛ mmɛ̃ kɑpi nní n kpíilɛ̃ tɛ mɛkóólɛ icɑ́pinɛ ukɔ́ lɛ. Amɑ́ pirɔ́sɑ́ɑ Uleecɑɑ kɑm pɛɛ yɑ́ɑ́si nɛn kɔ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ isé nɛ ɑntepuyɛ ɑtɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ̃. 15 Lɛ̃ kɑm n tɑ́lɛ̃ kɛ pɛ̃ ticuruu pɔ́ɔ kɔ tɑ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ pisoi sɔnɛ nɛ pikópɛ pɛɛ n kpí nkpɔ kɛ́mɛɛ yukusɛ. 16 Lɛ̃ nnyɑ kɑm mɛsɛ́rɛ ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ tɛ kɛ́ Uléécɑɑ n tikilɛ̃ nɛ kɛfɑ kɛsɛ.

17 Kɑḿ nɛ nté n yisi, li iŋmɛ̃ kulúi wɑlɛ. Nɛ nɛni pɛɛmɛ rɛ kɛ́ nnɛ́puri pikɔ́ linyinɛ hɛ, kɛ́ kɔ nyɔ́ɔnsɛ kɛ́ nɛ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si. 18 Lɛ̃ kɑḿ pɛɛ́ nɛ Uléécɑɑ kɛyɔ-i kpɑrɑ́lɛ̃ kɑpí nɛ nɛ́ lɛɛpɔ, nɛn ɑkópɛ pihɛɛrɛ inyɛkii piwɑi mɑ́ɑmɛ. Tisoiwuí ríkɑ ɑ́ri pɛɛ kɛnɛ́kúrí cɑ́pinɛlɛ̃. Ám kɔ pɛɛ ńcɔkɔi ńkɑ wɑi. 19 Pisuifi pinyinɛ pɛɛ Asii kɛtẽ-pɔ leemɛ ɑpi kei nɛ́ lɛɛri. In pɛpɛɛ pɛɛ nnyinɛ mɑ́ pikɛ́ nɛ nɛ́ cɛ́si, pɛ̃ kɑi pɛɛ́ nɛ sɑ́ rɛ pikɛ́ kɛpɔ́mɛɛ kɑm. 20 Nɛ́ɛ pɛpɛɛ nté nní ń we pikɛ́ símisi nkɛ̃́ tɛ kɑri kɛtúhɑɑnɛ píimɑ-i pitúhɑɑnɛ ń hɑ, nkópɛ ń-ye kɑpi kɛnɛ́cɑ́ɑ́ yɛ̃́? 21 Nɛ́ɛ nnɛ́kópɛ kɑm nɛni n wɑ mɛɛ lɛ̃ kɑm kɛtúhɑɑnɛ kɛcɔpɛ rin-yóó rɛ: Kɑm n ŋmurɛi rɛ pikpɔkpɔ yɛ̀ɛ̀ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ nnyɑ kɑpi nkpéni nɛ nɔ́kɛnɛ́yu-i nɛ́ túhɑɑnɛ.

22 Felikisi yɛ pɛɛ Kirisi ncee kɛcɑ́ɑ́ nyulɛ. Uu nsímɛ́ piké nɛ yɑ́ uu pitúhɑɑnɛ kɛyɑ́ɑ tɛ́ŋ́sɛ, uu pɛpɛɛ Pɔɔli kɛtɑhɑi n sée mɑɑ rɛ: Usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ Lisiyɑɑsi un píyei n kɑ, nɛ́ pɛɛ nɔ́nnɛ́símɛ́ ripérésɛ ńsɔnɛ. 23 Uu pɛɛ usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ tinɔ́ɔ hɛ rɛ ukɛ́ Pɔɔli kukpɑniilee-i wɑ ukɛ́ ukɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃, ɑmɑ́ ukɛ́ nɛ kɛ́yu u m purú, úu kɑpɛ yɛ yɛ̀ rɛ upikɔ́ ɑ́pi kɑpɛ u lɛ̃́.

Pi nɛ Pɔɔli Felikisi nɛ uunɔsi Turisii kɛ́mɛɛ hɑ

24 Pɔɔli uu kei lɛ̃ n we ɑí nɛ siyɑ́ɑ sinyinɛ kɔ́ɔ́nú. Uyɔ́ɔpi píimɑ Felikisi nɛ unɔ́si Turisii ɑpí hɑpɔ. Unɔ́si uyɛɛ Usuifi lɛ. Uyɔ́ɔpi Felikisi uu tum ɑpi Pɔɔli u séipɔ, uu u pisɛ rɛ ukɛ́ u símisi, yo kɑpi yɛ rɛ usoi yɛ Kirisi Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ? 25 Kɛ Pɔɔli uu ɑsei pitiki nɛ lɛ̃ kɛ usoi uu yɛ́ umɛcirɛ rimmúlú nɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pisoi n túhɑɑnɛnɛ nsímɛ́ ń lõ, ɑi Felikisi cɔ́ŋ. Kei kuu pɛɛ Pɔɔli mɑɑ rɛ: Pɔ́ fe ɑɑ nkpéni lɛ̃ tɔ́mpɔ. Nɛn píyei kɛ́yu n yɛ̃, nɛ́ kɔ pɔ́ sée. 26 U pɛɛ́ lɛ̃ tɑ́lɛ̃ tɛ Pɔɔli ukɛ́ siwóó u hɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuu mɛsɛ́rɛ u séleipɔ pin yɔ́i. 27 Ai lɛ̃ n we iŋmɛ̃ itɛ́ ií nɛ tɔ́mpɔ. Pɔrisuusi Fɛsituusi uu Felikisi ripɔhɔ iyɔ́ɔpi tonɛ. Felikisi uu Pisuifi mpɔɔnɑrɛ n lɑ, uu lɛ̃ nnyɑ Pɔɔli kukpɑniilee-i n yɑ́lɛ̃.

25

Pɔɔli yɛ uyɔ́ɔpi píimɑ Fɛsituusi kɛ́mɛɛ pitúhɑɑnɛ hɑ

1 Fɛsituusi uu Sesɑree kɛteni-i hɑpɔ uu siyɑ́ɑ sitɑɑni wɑi, uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ yisi uu Yerusɑlɛm tɔ́mpɔ. 2 Kei kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pisuifi pɛɛ kuyu iwɛ́ɛ́sɛ n tṹ ɑpi yisi ɑpi ukɛmɛɛ́ Pɔɔli kɛtɑhɑi séi. 3 Api kɔ u welu rɛ ukɛ́ nɛ pi kõ ukɛ́ ncée pi hɛ pikɛ́ Pɔɔli nɛ Yerusɑlɛm pɛɛpɔ. Tipinɛ kɑpi lɛ̃ wɑ pikɛ́ nɛ ncée u ń kpu. 4 Fɛsituusi uu pi pɛsɛ rɛ Pɔɔli yɛ Sesɑree-pɔ kpɑniilɛnlɛ. Uyɛ̃ ticuruu yɛ́ kɔ nfɑ́ɑni kei pɛlɛ. 5 Uu kɔ pi kpɑ́ rɛ: Nɔ́pinɛ́yukɔɔ́ pikɛ́ nɛ́ ritiki. In tɛ usoi nkó yɛ linyinɛ cɑɑi, pikɛ́ hɑ kɛtɑhɑi u sée. 6 Fɛsituusi uu Yerusɑlɛm-i tonɛ siyɑ́ɑ sipɑhɑ nɛ́ɛ kɛfi kumúŋɛ́ uu pɛɛ kɛlenɛ Sesɑree pɛlɛ. Kɑi kóso n weesi, uu kɛtúhɑɑnɛ-i sĩ́ uú tonɛ, uu tum ɑpi Pɔɔli kpíípɔ. 7 Kuu n hɑ́pɔ, Pisuifi pɛɛ Yerusɑlɛm n léépɔ ɑpí hɑpɔ, ɑpi u kɑ́lisi ɑpi nsímɛ́ píimɑ nnyinɛ nɛ kɛtɑhɑi u séi. Ńn kusɑ kulúi we. Amɑ́ piukɑ úu fe ukɛ́ nyísɛ rɛ ɑsei kɑpi símisi. 8 Pɔɔli pɔ́ɔ kɛ́su uu rɛ: Ám nɛ Pisuifi isé nɛ́ɛ Uléécɑɑ kɛyɔ nɛ́ɛ Rɔm uyɔɔpi Sesɑɑ púnnɛ.

9 Fɛsituusi uu Pisuifi mpɔɔnɑrɛ n lɑ, uu lɛ̃ nnyɑ Pɔɔli pisɛ rɛ: Pɔ ŋmurɛi rɛ pikɛ́ nɛ Yerusɑlɛm pɔ́ hɑ pikɛ́ hɑ kei-pɔ kɛnɛ́mɛɛ́ nɛ nsímɛ́ mmú pɔ́ túhɑɑnɛɛ? 10 Pɔɔli uu u pɛsɛ rɛ: Sesɑɑ ripoo-i kɑm nní nyɛnu, kei kɑi nɛ sɑ́ rɛ pikɛ́ nɛ nɛ́ túhɑɑnɛ. Tipɔ́cúruu yɛ nyulɛ ńsɔnɛ rɛ ɑ́m Pisuifi líkɑ cɑɑi. 11 Nɛn ncɑɑi nnyinɛ n wɑ kɑpi yɛ nɛ usoi ń kpu, ɑ́m nkpɔ kɛsu. Amɑ́ in tɛ pi nɛ nɛ́ rikpɑ́rɑ́lɛ, úkɑ úu ncée mɑ́ ukɛ́ piɑnipɛ-i nɛ́ ritépɔ. Nɛ pisɛ rɛ pikɛ́ nɛ nnɛ́símɛ́ Sesɑɑ kɛ́mɛɛ tu. 12 Fɛsituusi nɛ pɛpɛɛ mɛsɔhɔ u n kpɑriisɛ ɑpi símɑɑnɛ, uu pɛɛ Pɔɔli mɑɑ rɛ: Pɔ rɛ mpɔ́símɛ́ nkɛ́ Sesɑɑ kɛ́mɛɛ tu. Lɛ̃ nnyɑ, Sesɑɑ kɛ́mɛɛ kɑɑ yɛ́ kɔ hɑ.

Fɛsituusi yɛ Pɔɔli nsímɛ́ uyɔ́ɔpi Akiripɑ símisi

13 Ai siyɑ́ɑ kulúi kɔ́ɔ́nú, uyɔ́ɔpi Akiripɑ nɛ uyɛ́i Pereniisi ɑpi Sesɑree-i Fɛsituusi piyɑ́hɑɑ sĩ. 14 Kɑpi siyɑ́ɑ kulúi n wɑ, Fɛsituusi uu Pɔɔli nsímɛ́ mmɛ̃ kpísi uu Akiripɑ símisi. Uu rɛ: Felikisi yɛɛ pɛɛ nté iyɔ́ɔpi n tónɛ uú nɛ nɛ́ tisɛ yɛ ukpɑniikɔ́ unyinɛ kulee wɑilɛnlɛ nɛ nɛni-mɛ. 15 Kɑm Yerusɑlɛm ń hɑ, pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ Pisuifi pɛɛ kuyu iwɛ́ɛ́sɛ n tṹ ɑpi kɛnɛ́mɛɛ kɛtɑhɑi u séi ɑpi rɛ kɛ́ wɑ unsímɛ́ nkɛ́ kpu. 16 Kei kɑm pɛɛ pi pɛsɛ rɛ: Rɔm pikɔ́ kɛ́mɛɛ, usoi un linyinɛ n cɑɑi, ncée ńn we rɛ pikɛ́ u kpu, pinsɑ́ kɑhɑnɛ u n túhɑɑnɛ. Li pisɛ rɛ u nɛ upiteecɔ pikɛ́ tonɛ kɛlenɛ ukɛ́ uriyu hɛɛrɛ. 17 Lɛ̃ nnyɑ kɑpi nté nɛ́ ritikimɛ. Ám nkpɑ́ni nɑ́ŋɑisɛ. Kɑi kóso n weesi, ɑḿ nɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ kɛtúhɑɑnɛ n tɔ́su ɑḿ hɑ tonɛ, ɑm tum ɑpi utisi nkó kpííri. 18 Kɛ upiteecɔ ɑpi ń kɑ, ɑ́pi fe pikɛ́ nkópɛ nnyinɛ kɑḿ pɛɛ́ nɛ u m músu nyísɛ. 19 Amɑ́ piinyɛkii nsímɛ́ nɛ utisi unyinɛ yɛɛ n kpu ɑpi yɛ u séi rɛ Yeesu kɛ Pɔɔli pɔ́ɔ n tee rɛ u nfɑ́ɑ mɑ́lɛ nkɔ́ ŋmɑnɛ kɛcɑ́ɑ́ kɑpi kɛ́ŋɛnɛ. 20 Ai mɛ́woo nɛ́ wɑi, ɑ́m pɛɛ céru íye kɑm yɛ́ nɛ li wɑ. Lɛ̃ nnyɑ kɑm tɛ kɛ́ Pɔɔli pisɛ rɛ un n lɑ, ukɛ́ Yerusɑlɛm hɑ pikɛ́ hɑ nɛ kei-pɔ u túhɑɑnɛ. 21 Amɑ́ Pɔɔli uu yúlu uu rɛ u lɑ rɛ Rɔm uyɔɔpi Sesɑɑ ricuruu ukɛ́ nsímɛ́ kɛcɑ́ɑ́ ripɑí. Lɛ̃ nnyɑ kɑm tɛ pikɛ́ kukpɑniilee-i u n yɑ́lɛ̃ kɛ́ kɑm kɛ́ nɛ Sesɑɑ u pɑpɔ. 22 Kei kɛ Akiripɑ uu pɛɛ Fɛsituusi mɑɑ rɛ: Nɛ pɛɛ́ lɑ kɛ́ rinɛ́cúruu utisi nkó kutu ricɔ. Fɛsituusi uu u pɛsɛ rɛ: Kóso kɑɑ yɛ́ kutu u ricɔ.

23 Kɑi kóso n weesi, Akiripɑ nɛ Pereniisi ɑpi mɛyɔ́ɔpilɑpɛ tɑni, pi nɛ pipipirɛtiki ɑpi kɛnɔŋlɑ wɑi ɑpí nɛ kutúhɑɑnɛlee lompɔ, pisɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ nɛ kuyu piyukɔɔ́ pin tikilɛ̃. Fɛsituusi uu rinɔ́ɔ hɛ ɑpi Pɔɔli kpíípɔ. 24 Fɛsituusi uu pɛɛ rɛ: Uyɔ́ɔpi Akiripɑ nɛ nɔ́ pitɔ́rɔɔ mpí nɔ́ɔ nní ń kɑ, ɑni utisi nkó ripɑí ńsɔnɛ. Pisuifi riwúí nnɛ́í yɛ kɑlɛ ɑpi Yerusɑlɛm-pɔ nɛ nté kɛnɛ́mɛɛ kɛtɑhɑi u séi, pin cɑ́ɑ́i rɛ ɑ́i nɛ sɑ́ rɛ usoi nkó ukɛ́ kɔ nfɑ́ɑ rikpɑ́. 25 Nɛ nsímɛ́ mmɛ̃ tipérélɛ ɑm yɛ́nu rɛ úu ncɑɑi ńkɑ wɑ kɑpi yɛ nɛ usoi ń kpu. Amɑ́ kɛ uricuruu uu m pisɛ rɛ pikɛ́ nɛ unsímɛ́ Rɔm uyɔɔpi kɛ́mɛɛ tu nnyɑ kɑm ŋmurɛi rɛ pikɛ́ nɛ kei u hɑ. 26 Ám nyu íye kɛcirɛ kɑm yɛ́ utisi nkó kɛcɑ́ɑ́ wɔ́i kɛ́ nɛ upíimɑ símɑɑpɔ. Lɛ̃ nnyɑ ricuruu kɑḿ nɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ u kɑ. Pɔ̃́, uyɔ́ɔpi Akiripɑ kɛ́mɛɛ kɑḿ nɛ u kɑ rɛ pɔn pipísɛisɛ u m mɑsí, nɛ́ nnyinɛ yɛ̃ ɑm títɛlɛ́-i wɔ́lu. 27 Ái nɛ sɑ́ rɛ kɛ́ mɛ́woo ukpɑniikɔ́ nɛ Rɔm uyɔɔpi-i hɑ, kɑ́m pɛɛ lɛ̃ nnyɑ kɑpi pitele u n wɑi n wɔ́i.

26

Pɔɔli yɛ Akiripɑ kɛyu-i uriyu hɛɛrɛ

1 Akiripɑ uu pɛɛ Pɔɔli mɑɑ rɛ: Pɔ nkpéni ncée mɑ́lɛ pɔkɛ́ ripɔ́yu hɛɛrɛ tɔkɛ́ kṍ. Pɔɔli uu pɛɛ kunípɛ síkɑ, uu nsímɛ́ kpísi uu rɛ: 2 Uyɔ́ɔpi Akiripɑ, li nɛni kɛyɑ́ɑ nkɛ́ nɛ́ lɑ́ɑ́rú rɛ nɛ́ ncée yɛ̃ ɑm nsímɛ́ nnɛ́í kɛ Pisuifi ɑpí nɛ nɛ́ rinkpɑ́rɑ́ kɛpɔ́yu-i símisi. 3 Li we rɛ pɔ Pisuifi inyɛkii nɛ piisímɛ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑpi n kɛ́ŋɛnɛntɛ mɛyíkíyiki ńsɔnɛ nyulɛ. Lɛ̃ nnyɑ, nɛ rikɔ́ŋ pɔ́ wúkulɛ rɛ ɑ niŋɛsi ɑɑ kutu nɛ́ cɔ.

4 Pisuifi nnɛ́í yɛ nyulɛ lɛ̃ kɑm hɑ́i inɛ́ŋmɑ́nɛ-mɛ nnɛ́puri pikɔ́ kɛcɔpɛ nɛ Yerusɑlɛm kɛ́mɛɛ inɛ́soi n li. 5 Hɑ́i ɑ́i nɛni-mɛ kɑpi nɛ́ nyu. Pin n lɑ, piricuruu yɛ́ nɛ pinnɔɔ símisi rɛ nɛ pɛɛ Pifɑrisi kɛ́mɛɛ welɛ. Tɔ́ɔ yɛ ɑ́ri pɛɛ pirɔ́yómɛyɑ́hɑɑ isé nɛ ɑkpɛ́ri wɑi. 6 Kɑm n tɑ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ́ lɛ̃ kuu pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ ḿ mɑ wɑ nnyɑ kɑpí nɛ nté nní nɛ́ túhɑɑnɛ. 7 Isirɑyɛɛli pikɔ́ ipuri kɛfi nɛ itɛ́ iyɛ̃ pɔ̃́ nɛ kɔ mɛsɛ́rɛ kɛsinɛ nɛ kɛtúŋɛ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́silɛ in nɛ tɑ́lɛ̃ tɛ i yɛ́ lɛ̃ kuu mɛkɛɛ-mɛ pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ ḿ mɑ yɛ̃. Kɑm likɛcɑ́ɑ́ n tɑ́lɛ̃ nnyɑ kɛ Pisuifi ɑpi pitele nɛ́ wɑi, uyɔ́ɔpi Akiripɑ! 8 Yo nnyɑ kɛ nɔ̃́ Pisuifi ɑ́ni pɛɛ́ lɑ nɔkɛ́ ŋmurɛi rɛ Uléécɑɑ yɛ́ fe uu mɛyíkíyiki pikpɔkpɔ yukusɛ? 9 Tinɛ́cúruu ŋmɑɑ yɛ pɛɛ́ musilɛ rɛ kɛ́ ńnɑŋɛ nɛ tɑ́pɑɑnkɛɛ úkɑ úu kɑpɛ Nɑsɑrɛti ukɔ́ Yeesu rinyiri nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 10 Lɛ̃ kɑm Yerusɑlɛm-pɔ n wɑ yɛ lɛ̃. Nɛ rinɛ́cúruu ŋmɑɑ Uléécɑɑ pikɔ́ mɛyɑ̃ kukpɑniilee tɑnlɛ. Pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ pɛɛ yɛ ncée nɛ́ hɛ rɛ kɛ́ lɛ̃ wɑ. Pin kɔ n lɑ pikɛ́ pi kṍ, li yɛ pɛɛ́ nɛ nɛ́ risɑ́lɛ. 11 Nɛ yɛ pɛɛ ɑyómɛyɑ́hɑɑlee rikɑlɛ ɑḿ hɑ kei íwɛ pi n wɑi, nɛn nɑ́ɑ́si rɛ pikɛ́ pinfɑtɛnɛ kɛsi. Kunɛ́fɑtoi yɛ pɛɛ pikɛcɑ́ɑ́ tɔsilɛ, hɑ́i ricuruu ɑm yɛ pi n wéékusɛlɛ̃ nɛ ɑcɔ̃yu-pɔ.

Pɔɔli yɛ umɛfinɛ mɛconsɛ Akiripɑ símisi

12 Limɛkɔ́-i kɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ rítɛlɛ́ nɛ́ rimúísɛ ɑpi ncée nɛ́ hɛ ɑm yisi ɑm Tɑmɑɑsi sĩ. 13 Ituŋɛ kɛcírɛ kumúŋɛ́, nɛn ncée-i we, uyɔɔpi Akiripɑ. Kei kɑm mɛtɛ́í mɛnyinɛ yɛ̃ mɛn kɛyómɛcɑɑ-pɔ leeri, mɛn tɑpɑɑlɛ̃, mɛn ituŋɛ mɛtɛ́í fe ɑmɛ́ nɛ tɔ́ nɛ pinɛ́séncɔ kɔ́ɔ́nú. 14 Ari ntɔ́nɛ́í kɛteni-i lólu, ɑm pɛɛ kóm, lin nɛ Mɛ-epiree nɛ́ tee rɛ: Sɔɔli, Sɔɔli, yo nnyɑ kɑɑ nɛ́ wéékusɛlɛ̃? Mɛ́woo kɑɑ́ nɛ nɛ́ tɔpiriinkɛɛ yɑrɛ kɛminɑɑ. 15 Kei kɑm pɛɛ pisɛ rɛ: Pɔ́ɔ úye, Upíimɑ? Uu nɛ́ pɛsɛ rɛ: Nɛ́ɛ Yeesu kɑɑ ń we pɔn wéékusɛlɛ̃. 16 A nkpéni yisi ɑɑ nyɛrɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑm mɛnɛ́círɛ pɔ́ n nyísɛ yɛ nní: Nɛ lɑ rɛ ɑ pɑnsɛ unɛ́kɛikɔ́, ɑɑ yɛ kɔ́ɔ́nú ɑɑ lɛ̃ kɑɑ nɛni nní nɛ́ n yɛ̃́ nɛ lɛ̃ kɑm n sɔ́nti kɛ pɔ́ n nyísɛ picɔ símisi. 17 Mpɔ́puri pikɔ́, Pisuifi kɛcɔpɛ kɑm pɔ́ lesɛnɛ kɛ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛ́mɛɛ pɔ́ tũ. 18 Nɛ pɔ́ tum tɛ ɑ hɑ piinipɛɛ wúkulɛ ɑɑ kuŋmɑhɑ-i pi lesɛ ɑɑ́ nɛ mɛtɛ́í-i pi sĩ. A kɔ Setɑni ɑnipɛ-i pi lesɛ ɑɑ́ nɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ pi sĩ. In tɛ pi nɛ kɛfɑ nɛ́ tɛnɛlɛ̃, Uléécɑɑ yɛ́ piɑkópɛ pi sɑ́rɛi uu kɔ lisɔnɛ kuú nɛ upikɔ́ m mɛ̃́ pi hɛ.

Pɔɔli yɛ uliwɑiwɑi kɛcɑ́ɑ́ símisi

19 Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, ɑ́m pɛɛ lɛ̃ kɑi kɛyómɛcɑɑ-pɔ nɛ́ n nyísɛmɛ kɛsi, uyɔ́ɔpi Akiripɑ! 20 Amɑ́ Tɑmɑɑsi pikɔ́ nɛ Yerusɑlɛm pikɔ́ kɑm Nléécɑɑsimɛ́ mɛfoí riyóó, ɑm pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ Yutee kɛtẽ tɔrɔɔ pikɔ́ nnɛ́í nɛ sitẽ sicɔ pikɔ́ yóó. Nɛ pi símisi rɛ pikɛ́ mɛfinɛ consɛ pikɛ́ Uléécɑɑ-mɛ̃ pɑnsɛpɔ ɑpí n wɑi likɛ́ n nyísɛlɛ̃ tɛ pi mɛfinɛ consɛlɛ. 21 Nsímɛ́ mmɛ̃ nnyɑ kɛ Pisuifi ɑpi Uléécɑɑ kɛyɔ-i nɛ́ tĩ́, pin wɛ́ɛ́si pikɛ́ nɛ́ kpu. 22 Amɑ́ hɑ́i nɛ nɛni-mɛ, Uléécɑɑ yɛ nɛ́ nɛn nɛ we nɛn uiseérɑkɔɔ́ le, ḿpɑ́ úye, siwɑ̃́ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ siyu-i. Ám yɛ nféé ńkɑ mɑ, lɛ̃ kɛ ɑntepuyɛ nɛ Moisi ɑpi mɛkɛɛ-mɛ n yɛ̃́ ɑpi símisi rɛ li wemɛ mɛmɑ́ɑ́. 23 Nɛ yɛ mɑɑ rɛ: Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ yɛ́ kɑm uu íwɛ le, uu kpi uu ufoí pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. Uyɛɛ yɛ́ nsímɛ́ mɛɛ mɛtɛ́í ḿ mɑ́ Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ hɛ.

Pɔɔli yɛ Akiripɑ mɑɑ rɛ ukɛ́ Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ

24 Pɔɔli un lɛ̃ we un uriyu hɛɛrɛ, Fɛsituusi uu cɑ́ɑ́ipɔ rɛ: Pɔ isɔhɔ torilɛ, Pɔɔli! Mɛpɔ́nyuwɛ píimɑ yɛ isɔhɔ pɔ́ tóroisɛlɛ. 25 Kei kɛ Pɔɔli uu pɛɛ rinɔ́ɔ u yɔsí rɛ: Ám isɔhɔ tori, urɔ́sɑ́ɑ! Mmú kɑm nní n símisi yɛ mɛníŋɛ nsímɛ́ sɔnɛ lɛ nn kɔ ɑsei tikilɛ̃. 26 Nɛ nyulɛ rɛ uyɔ́ɔpi Akiripɑ yɛ nní nnɛ́í lɛɛ nní ń wɑ pikómɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ nɛ rinɛ́pɔ́ɔ ukɛyu-i símisi. Ái mɛpíílú mɛnyinɛ-i kɑi kɛlõ kuŋmɑhɑ-i lɛ̃ wɑ. 27 Pɔ ɑntepuyɛ nsímɛ́ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ̃ɛ, uyɔ́ɔpi Akiripɑ? Nɛ nyulɛ rɛ pɔ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛnlɛ. 28 Akiripɑ uu pɛɛ Pɔɔli pɛsɛ rɛ: Pɔ lɑlɛ pɔkɛ́ nɛ́ feriyɛ kɛ́ nté nní pɑnsɛ Kirisi ukɔ́! 29 Pɔɔli uu rɛ: Lin yɛ́ nfɑ́ɑni nɛ́ɛ lin yɛ́ píyei-pɔ, li kpére lɛ̃ wɑ! Nɛ Uléécɑɑ welu rɛ ɑ́i kɑpɛ pɔ̃́ ŋmɑnɛ, ɑmɑ́ likɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í mmú nɔ́ɔ nɛni nní kutu nɛ́ n cɔ́lɛ̃, nɔ́ɔ yɛ́ mɛnɛ́cɔ n we. Akpɑnii nnyɛ́ ŋmɑnɛ ɑkɛ́ nɔ́ ripɑ́rí.

30 Kei kɛ uyɔ́ɔpi Akiripɑ nɛ uyɔ́ɔpi píimɑ Fɛsituusi nɛ Pereniisi nɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kei kɛsẽ́ ń we ɑpi pɛɛ yisi, 31 ɑpi iyɑɑ leepɔ, ɑpi pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ n tee rɛ: Usoi nkó úu líkɑ cɑɑi kɑpi yɛ́ nɛ usoi ń kpu nɛ́ɛ kɑpi yɛ́ nɛ ɑkpɑnii u n wɑ. 32 Kei kɛ Akiripɑ uu pɛɛ Fɛsituusi mɑɑ rɛ: Usoi nkó unsɑ́ pɛɛ́ m pisɛ rɛ pikɛ́ nɛ Rɔm uyɔɔpi Sesɑɑ kɛ́mɛɛ u hɑ, pi yɛ́ pɛɛ fe ɑpi u yɑ́pɔ.

27

Pisɔ́ɔ́cɑ yɛ Pɔɔli nɛ Rɔm kuyu hɑ

1 Kɑi n símisi ɑí tonɛ rɛ kúninɔi kɑri yɛ́ lõ ɑrí nɛ Itɑlii sĩ, ɑpi Pɔɔli nɛ pikpɑniikɔ́ picɔ pinyinɛ kpísi ɑpi usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Yuliisi ɑnipɛ-i wɑi. U Rɔm kutɔpilee kpɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Rɔm uyɔɔpi kutɔpilee kɛ́mɛɛ úyukɔɔ́ usɛ lɛ. 2 Atirɑmiiti kuyu kɛ kúninɔi kpɛ̃ kɑri n lõ ɑku lééri kun Asii sitẽ ɑninɔi sinyɛrɛ kɑnɛi. Ari ku loni ɑri tɔ́mpɔ. Mɑsetuwɑɑni ukɔ́ unyinɛ yɛɛ Tɛsɑloniki-pɔ ń we ɑpi yɛ u séi rɛ Arisitɑriki yɛ pɛɛ kɛrɔ́mɛɛ welɛ. 3 Ari liukóso Sitɔɔ kuyu tulu. Yuliisi yɛ pɛɛ Pɔɔli ńnɑrɛ wɑilɛ. Uu ncée u hɛ rɛ ukɛ́ upisɑnɛ rilóólú, un yɛ yo n lɑ, pikɛ́ fe pikɛ́ yɛ nɛ kutu u ricɔ. 4 Kɑri kei n yisi tɔn tɔ́su, kuyɔ ɑku kɛrɔ́yu-mɛ̃ m pepuri, ɑri pɛɛ Siipuru kuwɛ́ɛ́ kpɛ̃ mɛ̃ kɛ kuyɔ ɑ́ku ń we tiki. 5 Ari pɛɛ Silisii nɛ Pɑmfilii mɛnimɑɑ tɛ́ŋ́ ɑrí nɛ Lisii kɛteni-i Miiri kuyu tulu. 6 Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uyɛ̃ uu kei kúninɔi kucɔ kunyinɛ yɛnu kpɛɛ Alɛkisɑntiri n lééri kun Itɑlii-mɛ̃ sĩ. Uu kpɛ-i rɔ́ tɑni. 7 Siyɑ́ɑ kulúi kɑri nnɑ́nnɑ́ri nɛ kúninɔi sɔ́nɛ. Íwɛ píimɑ kɑri li ɑri kɛlenɛ Kiniiti tulu. Kuyɔ ɑ́ku ŋmurɛi tɔkɛ́ lɛ̃ n tikilɛ̃ tɔkɛ́ nɛ kɛ́yu-mɛ̃ hɑ. Ari pɛɛ mɛsɛ Sɑlimonee kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ kɑpi yɛ n sée rɛ Kirɛɛti mɛcɑ́ɑ tiki. 8 Ari íwɛ píimɑ le ɑrí nɛ rikóitimɛ kɑnɛi ɑrí nɛ kɛlõ kɛnyinɛ tulu. Pi yɛ kei sée rɛ Áninɔi-Kɛnyɛrɛ-Sɔnɛ. Lɑsee kuyu kɑí nɛ kɔlɛ̃.

9 Ái kusɑ rɔ́ nɑ́ŋɑisɛ. Anɔ́ɔpɑhɑɑ kɛyɑɑ yɛ pɛɛ pitɔ́mpɔ mɑsilɛ. Kúninɔi pilonɛ nɛ ncée pinɔŋ́ yɛ́ fe ɑpí nɛ nkpɔ weri. 10 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Pɔɔli uu kúninɔi pikɛikɔ́ símisi ńsɔnɛ pikɛ́ kṍ. U pi mɑɑ rɛ: Pinɛ́sɑ́nɛ, nɛ yɛ̃ tɛ ntɔ́cée mmú pitiki yɛ́ nɛ nkpɔ rɔ́ kɑm. Kúninɔi nɛ ilũ kɑku n topori yɛ mɛyɑ̃ cɑɑinkɛɛnɛ. Ái nkpɑ́ni ilũ nɛ kúninɔi ŋmɑnɛ, ɑmɑ́ nɛ tɔ́ɔpi. 11 Amɑ́ Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uyɛ̃ uu kúninɔi utíkíí nɛ kuute nkɔ́ nɛ kutu n cɔlɛ̃ ɑi tɔ́su Pɔɔli nkɔ́ kuu ḿ mɑ. 12 Ai kɔ yɑ́, ɑ́ninɔi kɛnyɛrɛ ɑ́kɛ pɛɛ́ nyɑḿ tɛ pikɛ́ kei nnyiyɛ píimɑ kumúŋɛ́-i siyɑ́ɑ wɑ. Kúninɔi pikɔ́ mɛyɑ̃ ɑpi pɛɛ lɛ̃ nnyɑ rɛ pi yɛ́ kei yisi. Pi lɛ̃ pɛɛ nɑ́ɑ́silɛ rɛ lin íye n we, pikɛ́ Kirɛɛti ɑninɔi kɛnyɛrɛ kɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Fenikisi tu, ɑ́ninɔi kɛnyɛrɛ kɛɛ ituŋɛ kɛlólɛ́ ɑwɛ́lɛ́ kɛtɛ́-mɛ̃ kɛ́yu pɑlɛnlɛ̃. Kei kɑpi lɑ pikɛ́ nnyiyɛ píimɑ kumúŋɛ́-i siyɑ́ɑ wɑ.

Mɛyɔ mɑɑmɑɑ mɛnyinɛ mɛɛ míni kɛcɑ́ɑ́ ḿ pépu

13 Kɛ kúninɔi ɑku lɛ̃ n nyɛnu lin nɑ́ŋɑi, kɛyɔpi kɛnyinɛ ɑkɛ ituŋɛ kumii-mɛ̃ pepuri, ɑpi músu rɛ pi yɛ́ fe ɑpi nkpéni lɛ̃ kɑpi ń lɑ wɑi. Api pɛɛ kɛsɑ́u kɑpi yɛ nɛ kúninɔi n nyɛrɛsɛ sɑkɑɑ ɑpi ncée kpísi. Api míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ kɑpi yɛ n sée rɛ Kirɛɛti n kɑnɛi. 14 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, kuyɔ kunyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Erɑkilɔɔ ɑku míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ-mɛmpɔ pepuri nɛ ńnɑŋɛ. 15 Ai kúninɔi kpɑ́ú lin nɛ tɔ́su, ɑ́i kunyɛrɛsɛ we. Ari mɛsɛ yɑ́ ɑí nɛ rɔ́ n tɔ́su. 16 Ari míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ síńsɑ́pi kɛnyinɛ kɛkúrí tɔ́mpɔ. Pi yɛ kɛ̃ sée rɛ Kulotɑɑ. Ari pɛɛ nɑ́ɑ́si ɑrí nɛ fe ɑri kɛnɔ́ipi kɑpi yɛ nɛ pisoi n léisɛ lesɛ. 17 Kúninɔi pikɛikɔ́ ɑpi kúninɔi kɛ́mɛɛ kɛ tɑmpɔ. Api pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ iŋmɛ pɑhɑɑnkɛɛ ɑpí nɛ kúninɔi kɔ́ɔ́nú. Iwɑmɛ ii pi wɑi rɛ ɑ́pi kɑpɛ hɑ Lipii mɛnimɑɑ ritimɛ rinyɛnɛtũ tinyinɛ rikɑm. Api pɛɛ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ mɑɑmɑɑ kpɛɛ kuyɔ n wɑi cɛpisɛ. Api nnɑ́nnɑ́ri n sɔ́nɛ pin kuyɔ tikilɛ̃. 18 Kuyɔ ɑku lɛ̃ tɔ́ m pepu kun ḿpɑpɛ kpɑ́lɛ̃ ɑí nɛ rɔ́ weesi, ɑpi pɛɛ mɛsɛ ilũ kɛ kúninɔi ɑku n topori n hɑsu pin míni-i sɑriipɔ. 19 Kɑi kɔ piweesi rinkpɑ́, ɑpi kúninɔi ikɛilũ inyinɛ pifóŋɛɛ kɑ́pɑ́ɑ́. 20 Ai wɑi siyɑ́ɑ kulúi, ituŋɛ nɛ ɑwɑ́rɛpi ɑ́ɑ kúyɛnɛ wɑ, mɛyɔ mɛn lɛ̃ nɛ ńnɑŋɛ pepu, ɑri pɛɛ́ m músu rɛ ntɔ́kɔ́ yɛ tɛnɛlɛ.

21 Ai nɑ́ŋɑi, tɔ́ úkɑ úu ilukɛ li. Pɔɔli uu pɛɛ yisi uu pisoi kɛcɔpɛ nyɛrɛ uu rɛ: Pinɛ́sɑ́nɛ, nɔn pɛɛ nnɛ́kɔ́ kutu rincɔ, tɔ yɛɛ pɛɛ Kirɛɛti-pɔ tonɛ ɑ́ri yɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú píimɑ nnyɛ́ nɛ risɑ́nɛ tɔkɛ́ nɛ ilũ fóŋɛɛ. 22 Lɛ̃ nnyɑ, kɛ́ nkpéni nɔ́ símisi ɑni rikíŋ tɑ́pisi ńsɔnɛ. Nɔ́ úkɑ úu kpinɛ. Kúninɔi ŋmɑnɛ kpɛɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú wɑinɛ. 23 Uléécɑɑ uyɛɛ nɛ́ n te nɛn kɔ u kɛisi Uleecɑɑtumɛ yɛ kɛsinɛ nkɛ́ kɛnɛ́mɛɛ kɑlɛ. 24 Uu nɛ́ mɑɑ rɛ: Iwɑmɛ íi kɑpɛ pɔ́ wɑ, Pɔɔli! Pɔ Sesɑɑ kɛ́mɛɛ pitúhɑɑnɛ sinlɛ pɑ́í! Pɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu n lɑ nnyɑ, u yɛ́ kɔ pipɔ́séncɔ nnɛ́í nfɑ́ɑ tíyɛ. 25 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni ikɑri wɑ, pinɛ́sɑ́nɛ. Nɛ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ̃ tɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ḿ mɑ kɑi lenɛ. 26 Amɑ́ kuyɔ yɛ́ rɔ́ lesɛ ɑku míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ kɛnyinɛ ritimɛ sɑ́.

27 Kɑrí nɛ n wemɛ, sisinɛ kɛfi nɛ sinɑ kɑri lɛ̃ Metitɛrɑnee mɛnimɑɑ kɛ́mɛɛ wɑ, mɛyɔ mɛn tɔ́ kpɑ́úlɛ̃. Ai kɛsinɛcɔ kumúŋɛ́ kúninɔi pikɛikɔ́ wɑi yɑrɛ tɔ nɛ kɛtẽ kóimɑ kɛnyinɛ nnyɑ́ɑ̃ wɑlɛ. 28 Api mɛ́ŋmɛ kɑpi yɛ nɛ míni mɛcímɑ́ ḿ musí kpísi ɑpi fóm, ɑpi yɛ́nu rɛ simɛtiri ɑfɛɛtɑɑni nɛ sisɛɛi kɑmɛ címú. Api kɛ́yu-mɛ̃ nyɔsɔ́pɔ ɑpi kɔ pimúŋɛ́ kpɑ́, ɑpi yɛ́nu simɛtiri sitɛ́ ɑ́si we ɑfɛɛtɑɑni. 29 Api pɛɛ́ n wuru rɛ kúninɔi ɑ́ku kɑpɛ ɑpɑrɛcɑŋɑɑ ɑnyinɛ rikɑm. Api pɛɛ lɛ̃ nnyɑ sisɑ́u sinɑ kɑpi yɛ nɛ kúninɔi n nyɛrɛsɛ kɛpirɛ-mɛ̃ cɛpisɛpɔ, ɑpi pɛɛ m mɛ̃́ pin yɔɔnɛ rɛ likɛ́ weesi. 30 Kúninɔi pikɛikɔ́ yɛ pɛɛ lɑlɛ pikɛ́ léepɔ pikɛ́ wuri. Lɛ̃ nnyɑ kɑpi kɛnɔ́ipi kɛ̃ kɑpi yɛ nɛ pisoi n léisɛ míni-i ricɛpisɛ ɑpi pɛɛ kpɑ́rɑ́ rɛ pi lɑlɛ pikɛ́ hɑ nɛ kɛsɑ́u kɛ́yu-mɛ̃ ku nyɛrɛsɛ. 31 Pɔɔli uu Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ nɛ pisɔ́ɔ́cɑ picɔ mɑɑ rɛ: Pisoi pɛ̃ pinsɑ́ kúninɔi kɛ́mɛɛ n tonɛ, ɑ́ni nkpɔ-i mɛ́lelɛ mɑ́. 32 Pisɔ́ɔ́cɑ ɑpi pɛɛ mɛ́ŋmɛ mɛɛ kɛnɔ́ipi kɑpi yɛ nɛ n léisɛ m múílɛ̃ seḿ, ɑpi kɛ yɑ́ ɑkɛ lólu.

33 Likɛ́ kɛlenɛ n weesi, Pɔɔli uu pinnɛ́í mɑɑ rɛ pikɛ́ ilukɛ li. Uu rɛ: Siyɑ́ɑ kɛfi nɛ sinɑ yɛ nsí kɑni nɛ mpɔ́ɔcɑɑi tũ nɔn mɛ̃́ ɑ́ni kɔ líkɑ li. 34 Nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ ɑni ilukɛ li. Li pisɛ rɛ nɔkɛ́ li nɔkɛ́ nɛ nfɑ́ɑ m mɑ́. Nɔ́ úkɑ nnyúpi ricuruu ńn ríyu kɛcɑ́ɑ́ wɛhɛnɛ. 35 Kuu lɛ̃ ḿ mɑ, uu kukpɔ́nɔ́ kpísi, uu pinnɛ́í inipɛɛ-i Uléécɑɑ pɑkɑrɛ uu pɛɛ ku kpɔkɔ́ri uu pilukɛ kɑ́pɑ́ɑ́. 36 Kei kɑpi pɛɛ pinnɛ́í ikɑri wɑ ɑpi ilukɛ le. 37 Ntɔ́nɛ́í yɛ pɛɛ kúninɔi kpɛ-i wɑlɛ pisoi pílɛ pílɛ mɛtɛ́ nɛ kuwóó nɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ pikpuulũ (276). 38 Kɛ ḿpɑ́ úye uu pilukɛ ḿ mɑsí uu lɛpu, ɑpi mɛlukɛpipi mɛɛ kúninɔi-i ń we n hɑsu pin mínimɑɑ-i sɑriipɔ rɛ kúninɔi kukɛ́ nkɑ́ripi fɑkɑsi.

Kúninɔi mɛforɛ

39 Kɑi n weesi, kúninɔi pikɛikɔ́ ɑ́pi kɛtẽ kɛ̃ ceri, ɑmɑ́ ɑpi kɛtɑɑ-pɔ kɛtenpɑmpi kɛnyinɛ yɛnupɔ nɛ kɛkɛcɑ́ɑ́ kunyɛnɛ lɑii ɑí nɛ sĩ. Api pɛɛ rɛ pin n fe, pi yɛ́ wɑ kúninɔi ɑkú hɑ kei tɑsi. 40 Lɛ̃ nnyɑ kɑpi sisɑ́u fénnɛ ɑpi mínimɑɑ-i sɑriipɔ. Api kɔ ɑ́ŋmɛ kɑpi yɛ nɛ kúninɔi kɛtíkíí m pɑɑsi fénnɛ. Api kɔ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kúninɔi kɛyu-mɛ̃ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ tórɛsi ɑpi síkɑ, kuyɔ ɑku pɛɛ kúninɔi n télɛ̃ lin nɛ kɛnyɛnɛpɑmpi kɛ̃-mɛ̃ sĩ. 41 Amɑ́ ɑpi sĩ́ ɑpí hɑ ínisɑ̃ itɛ́ kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ rinyɛnɛtũ tinyinɛ tɑkɑ́ri, kúninɔi riyu ɑri kei lompɔ ɑí tini síḿ, ɑ́i pɛɛ kunyɔ́kɔ-nyɔkɔ we. Ániwɑlɛ́ nɑŋɛ-nɑŋɛ ɑnyinɛ pɔ́ɔ pɛɛ kɛpirɛ-mɛ̃ ku n forɛsi. 42 Kɑi pisɔ́ɔ́cɑ iwɑmɛ n wɑ rɛ pikpɑniikɔ́ yɛ́ wééri ɑpi wúrunkɛɛ nnyɑ, ɑpi pɛɛ́ n lɑ pikɛ́ pi kṍ. 43 Kɛ Rɔm usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uu ń lɑ ukɛ́ Pɔɔli riyu lɔ nnyɑ, uú nɛ pi yulu rɛ ɑ́pi kɑpɛ lɛ̃ wɑ. Uu pɛɛ rinɔ́ɔ hɛ rɛ pɛpɛɛ piwéeri n nyu pikɛ́ mɛfoí rikpuu ɑpí nɛ rikóitimɛ tɛ́ŋ́. 44 Amɑ́ pitɔ́rɔɔ pikɛ́ ɑkpénkpélé nɛ kúninɔi siwɛ́lɛ́pi kɛcɑ́ɑ́ túnti ɑpí nɛ pi tiki. Lɛ̃ kɑri mɛsei ntɔ́nɛ́í wɑ ɑrí nɛ kɛtẽ kóimɑ tulu ɑ́i úkɑ ríkɑ kpu.

28

Pɔɔli yɛ Mɑliti kɛteni-i we

1 Kɑi nkpɔ-i rɔ́ n lésɛ mɛmɑ́ɑ́ kɑri pɛɛ kṍ tɛ pi yɛ míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ kɛ̃ sée rɛ Mɑliti. 2 Kei pikɔ́ ɑpi kɛfɑ fénnɛ ɑpi ńsɔnɛ rɔ́ yɔ́su. Kɛ ikónɛ ii picuũ n kóri nnyiyɛ nn wɑi nnyɑ, ɑpi nnɑ píimɑ nnyinɛ wɑi ɑpi rɔ́ yɔ́su, ɑri kɛkɑ́lɛ wɑi ɑrí nɛ n kɔ́ɔ́nú. 3 Pɔɔli uu pɛɛ yisi uú hɑ sinɑɑpi pɑɑ́lɑmɛ rɛ ukɛ́ nnɑ-i risɑ́pɔ, tikpurii rinyinɛ tin sinɑɑpi sɛ-i we. Kɛ nnɑ kutoi ɑku ri n lɛɛpɔ, ɑri lééri ɑri Pɔɔli kunipɛ yéu. 4 Kɛ kɛtẽ kɛ̃ pikɔ́ ɑpi n yɛ̃́ iwɑ́ɑ iyɛ̃ in Pɔɔli kunipɛ sɑŋɑ́rilɛ̃, ɑpi pɛɛ pimɛcɔpɛcirɛ n tee rɛ: Ḿpɑ́ likɛ́ íye wɑ, usoi nkó yɛ usoikṍ unyinɛ lɛ. Míni-i kuu nní nkpɔ-i ŋmɛ́hɛrɛɛri. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃ úu ŋmurɛi ukɛ́ nfɑ́ɑ li. 5 Amɑ́ Pɔɔli pɔ́ɔ iwɑ́ɑ nnɑ-i mɛ́pɛ́pɔ, ɑ́i kɔ nkpɑ́ni mɛ́kɑ u wɑ. 6 Api pɛɛ́ m mɛ̃́ yɑrɛ pikɛ́ u yɛ̃ un píni un nɛ sĩ nɛ́ɛ u yɛ́ mɛsɛ nɛ mɛsɛ kei nní loolɛ uu kpi. Api mɛ́rɛsi ɑi nɑ́ŋɑi, líkɑ ɑ́i u wɑ. Api pɛɛ mɛsɛ kɛmúŋɛ́ consɛ ɑpi rɛ piléé pinyinɛ yɛ pi.

7 Kei kɛkúrí kɛ kɛtẽ kɛ̃ uyukɔɔ́ foí kɛyɔ ɑkɛ́ pɛɛ́ we. Pi yɛ u sée rɛ Pupiliyuusi. Uyɛ̃ uu kei nfɑnɑrɛ nɛ kusɑ́nɛ rɔ́ wɑi, ɑri kei finɛ siyɑ́ɑ sitɑɑni. 8 Pupiliyuusi usɑɑ yɛ pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i pɔ́ɔ́lúlɛ un nɛ kupiŋɛtoi nɛ nlurɛ yɑrɛ ɑ́kpɑsɛhɛ́ finu. Pɔɔli uu sĩ́ uú hɑ u lóólú, uu ukɛcɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si uu ɑnípɛ ukɛcɑ́ɑ́ lɑ́ɑ uú nɛ u pɔisɛ. 9 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, kɛtẽ kɛ̃ pitóikɔ́ picɔ ɑpí weri ɑpi Pɔɔli yɛnu, uu pi pɔisɛ. 10 Api ḿpɑ́ yo nɛ ríyu rɔ́ wɑisɛ hɑ́i. Kɑri n tɔ́su, ɑpi lɛ̃ kɑi rɔ́ m pisɛ tɔkɛ́ nɛ ncée rintíki nnɛ́í rɔ́ pɑ́sii.

Pɔɔli mɛtuipɔ Rɔm kuyu-i

11 Iwɑ́rɛ itɑɑni kɑri kei wɑ. Ari pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ kúninɔi kunyinɛ kpɛɛ Alɛkisɑntiri n lééri loni ɑrí nɛ tɔ́mpɔ. Nnyiyɛ kumúŋɛ́-i kɑkú pɛɛ Mɑliti-i nyɛrɛ. Pi kukɛcɑ́ɑ́ písikɑ ɑyu lesɛlɛ. 12 Kɑri Sirɑkuusi n tu, ɑri kei tonɛ siyɑ́ɑ sitɑɑni. 13 Ari kei yisi ɑri mínimɑɑ mɛcɑ́ɑ kɑnɛi ɑrí nɛ Rekiyo tulu. Kuyɔ ɑku liukóso ituŋɛ kumii-mɛ̃ pepuri, ɑri pɛɛ siyɑ́ɑ sitɛ́ ŋmɑnɛ kpísi ɑrí nɛ Pusoli tulu. 14 Ari kuyu kpɛ-i pirɔ́cɔ Yeesu pikɔ́ yɛ́nu, ɑpi rɔ́ pisɛ rɛ tɔkɛ́ kei siyɑ́ɑ sisɛɛi pikɛmɛɛ́ tonɛ. Kei kɑri pɛɛ yisi ɑrí nɛ Rɔm tulu. 15 Yeesu pikɔ́ pɛɛ Rɔm-i ń we yɛ pɛɛ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ nyulɛ. Api hɑ́i Apiyusi kuyɑɑ-i nɛ kei kɑpi yɛ n sée rɛ Sisɑ́nɛyɔ Sitɑɑni-i rɔ́ tɛ́pɛi. Kɛ Pɔɔli uu pi n yɛ̃́, uu Uléécɑɑ pɑkɑrɛ, ɑi kɔ ikɑri u kpɑ́sɛ. 16 Kɑri Rɔm-i n tuipɔ, usɔ́ɔ́cɑ kpéẽ uu usɔ́ɔ́cɑ wɛ́ɛ́sɛ ɑnipɛ-i pikpɑniikɔ́ wɑi ɑpi Pɔɔli ncée hɛ rɛ ukɛ́ umɛcirɛ kɛlõ tonɛ nɛ usɔ́ɔ́cɑ yɛɛ yɛ́ u m mɛ̃́.

Pɔɔli yɛ Rɔm-i Nléécɑɑsimɛ́ yóólɛ̃

17 Kɑpi Rɔm-i n tuipɔ siyɑ́ɑ sitɑɑni mɛmɑ́ɑ́, Pɔɔli uu Pisuifi piyukɔɔ́ pɛɛ kei ń we cɑ́pinɛ. Kɑpi n cɑ́pinɛpɔ, uu pi mɑɑ rɛ: Pimɑ́rɛcɔ, ɑ́m ɑkópɛ ɑ́kɑ ntɔ́puri mmú wɑ, ɑ́m kɔ pirɔ́sɑ́ɑ isé íkɑ rilɔ́ɔ́, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pi Yerusɑlɛm-pɔ nɛ́ tínlɛ ɑpi Rɔm pikɔ́ ɑnipɛ-i wɑi. 18 Rɔm pikɔ́ ɑpí nɛ nɛ́ túhɑɑnɛ, ɑ́pi ńkɑ yɛ̃ kɑpi yɛ́ nɛ nɛ́ ń kpu. Api pɛɛ rɛ pikɛ́ nɛ́ riyɑ́pɔ. 19 Amɑ́ Pisuifi ɑpi yúlu, ɑm pɔɔnɛ ɑm mɛsɛ rɛ Sesɑɑ kɑḿ lɑ ukɛ́ hɑ nɛ nɛ́ túhɑɑnɛ. Ái rɛ nnɛ́puri pikɔ́ kɑḿ lɑ kɛ́ pitele wɑ. 20 Lɛ̃ nnyɑ kɑm tɛ kɛ́ nɔ́ yɛ̃́ kɛ́ kɔ rinɔ́ɔ nɔ́ mɑɑ nɔkɛ́ kṍ tɛ lɛ̃ kɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑpi n tɑ́lɛ̃ nnyɑ kɑm nté nní ɑkpɑnii-i we. 21 Kei kɑpi pɛɛ u pɛsɛ rɛ: Ápi mpɔ́kɔ́ ńkɑ kɛcɑ́ɑ́ Yutee-pɔ rítɛlɛ́ ríkɑ rɔ́ wɔ́imɛ, urɔ́mɑ́rɛcɔ úkɑ úu kɔ kei-pɔ leemɛ ukɛ́ kɑm ukɛ́ kɛpɔ́cɑ́ɑ́ nnyinɛ rɔ́ kɛ́ɛ̃ nɛ́ɛ ukɛ́ mpɔ́kópɛ nnyinɛ rɔ́ símisi. 22 Amɑ́ tɔ lɑ rɛ pɔ̃́ ŋmɑɑ ɑ nkpéni mmɛ̃ kɑɑ m músu rɔ́ símisi. Tɔ kõ tɛ ḿpɑ́ yei kɑpi mpɔ́yómɛyɑ́hɑɑcee mmɛ̃ kɑɑ nní ń tíkilɛ̃ yulu.

23 Pi nɛ Pɔɔli ɑpi kɛyɑ́ɑ yekei. Kɑi likɛyɑɑ kɛ̃ n tu, ɑpi sĩ́ kulúi ɑpi Pɔɔli lɛɛpɔ kɛ́yɔ kɛ-i kuu n sói. Uu mmɑrɛ hɑ́i nɛ kɛsinɛcɔ-pɔ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛcɑ́ɑ́ pi símisi, uu yɛ Moisi isé nɛ ɑntepuyɛ ɑtɛlɛ́ nɛ tiki un nɛ pi nɑ́ɑ́si rɛ pikɛ́ Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 24 Picɔ ɑpí mmɛ̃ kuu pi n símisi ŋmurɛi, picɔ ɑpi pikómɛ yulu. 25 Kɑpi lɛ̃ n tɔ́su ɑ́pi kómɛinɛ, Pɔɔli uu pɛɛ kɛkéripi pi mɑɑ rɛ: Asei kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nń nɛ ɑntepu Esɑyi ritiki nń nɛ nɔ́pinɛ́sɑ́ɑ mɑɑ rɛ:

26 A mpuri mmú pikɔ́-i hɑ, ɑɑ pi mɑɑ rɛ:

Nɔ́ yɛ ńsɔnɛ kutu ricɔ

ɑmɑ́ ɑ́ni yɛ́ɛ́ ɑsei kõ

nɔ́ yɛ ńsɔnɛ nyɑ́nɛi

ɑmɑ́ ɑ́ni yɛ́ɛ́ yɛ̃.

27 Li we rɛ mpuri mmú pikɔ́ ɑkiŋ yɛ tɑkɑsilɛ,

pi pimɛcirɛ ɑtu tɑ́pisilɛ,

ɑpi inípɛɛ wúkɛsi

rɛ piɑtu ɑ́ɑ kɑpɛ yɛ kõ,

piinipɛɛ íi kɑpɛ yɛ kɔ yɛ̃.

Pimɛsɔhɔ ɑ́mɛ kɑpɛ yɛ kɔ líkɑ ceri nnyɑ.

Pɛɛ́ uyɛ-i, ɑ́pi yɛ pɛɛ nɛ̃́ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kɑm kɛ́ pi pɔisɛ.

28 Pɔɔli uu kɔ pimɑ́ɑ pi kpɑ́ rɛ pikɛ́ kṍ tɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɛɛ ń-yulɑlɛsimɛ́ kɛ Uléécɑɑ uu m pɑ́mɛ te. Pɛ̃ nɛ́ kutu n ticɔ. 29 [Kuu lɛ̃ pimɑ́ɑ m mɑsí, Pisuifi ɑpi ncée kpɔu ɑpí n kɛŋɛnɛpɔ pin nɛ tɔ́su.]

30 Pɔɔli uu iŋmɛ̃ itɛ́ kɛ́yɔ kɛ-i kuu ń we un hɛ́ɛ́lɛ kɛ́mɛɛ tonɛ. Uu kei pɛpɛɛ ukɛmɛɛ́ n sɔ́nɑɑpɔ nnɛ́í yɔ́ɔ́i. 31 Uléécɑɑ iyɔɔpi nsímɛ́ kuú pɛɛ yóólɛ̃ un kɔ Upíimɑ Yeesu Kirisi nkɔ́ pisoi céési nɛ uripɔɔ, líkɑ ɑ́i kɔ u pɛkɛsi.

* 8:27 Pi yɛ pɛɛ kuyu kpɛ̃ inyɛkii kɛ́mɛɛ pikɑwe píimɑ pɛ̃ cɑmɛsilɛ ɑpi kɛlenɛ pikɛi pi pɑ uyɔ́ɔpi kɛyɔ-i.

* 9:36 Tɔrikɑɑsi: Li ɑsei rɛ kɛtɑ́hɑ

* 21:23 Tinɔ́ɔ kɑpi n yekei ɑsei rɛ hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kunyinɛ-pɔ ɑ́pi yɛ́ pítɑ n ntí ɑ́pi yɛ kɔ nnyúpi nyɑi.

Rɔm

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Títɛlɛ́ kɛ Pɔɔli uu Rɔm pikɔ́ n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Pɔɔli uú pɛɛ unsẽ tɑ́ɑ́nũ n tɛnɛsɛ kuú pɛɛ Kirisi pikɔ́ pɛɛ Rɔm kɛteni-i ń we rítɛlɛ́ ntí wɔ́i. U pɛɛ́ lɑlɛ ukɛ́ uncee rinɔŋ́ hɑ́i nɛ Rɔm-pɔ kúu pɛɛ n hɑ́pɑɑlɛ̃, ukɛ́ kɔ pɛɛ Esipɑɑnyi hɑ ukɛ́ hɑ Nsímɛ́ Kɛcirɛ riyóó. Títɛlɛ́ kɛ Pɔɔli uu Rɔm pikɔ́ n wɔ́i yɛ icélɑɑ inyinɛ lɛ kɛ Pɔɔli uu ḿ pɑ nɛ ikɛtɔ-pɔ. U i pɑlɛ kɛkéripi rɛ: "Sisoipipi sin Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ kɛ Uléécɑɑ uu si nyu rɛ si ɑsei tikilɛnlɛ. Linfɑtɛnɛ mmɛ̃ nɛ kɔ tulɑɑlɛnlɛ" (1:17).

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Pɔɔli yɛ nyísɛlɛ rɛ íye kɑi piyómɛyɑ́hɑɑ isé pitiki nɛ lɛ̃ kɑpi yɛ nɛ Yeesu Kirisi rintíki ɑpí nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ kɛcɔpɛ we. Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ Rɔm-i ń we kɛ́mɛɛ, Kirisi pikɔ́ pɛɛ ɑ́pi Pisuifi yɛ kulúi welɛ. Amɑ́ Pisuifi yɛ kɔ Rɔm kɛ́mɛɛ kulúi welɛ, picɔ ɑpi pɑnsɛ Kirisi pikɔ́, pin kɔ nɛ nɔŋ́lɛ̃ pin Pisuifi piyomɛyɑ́hɑɑ isé tíkilɛ̃. Yɑrɛ li pisɛ rɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɛɛ m pɑnsɛ Kirisi pikɔ́ pɔ́ɔkɛ́ kɔ isé iyɛ̃ n tikilɛ̃ nɛ́ɛ? Pɔɔli yɛ mɑɑ rɛ nfɑtɛnɛ mɛɛ yɛ usoi riyu lɔ (1-8).

2. Isirɑyɛɛli pikɔ́ pɛɛ mpuri kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ. Pi nɛ Kirisi pikɔ́ mɛtonɛ nkɔ́ kuu nté wɔ́i (9-11). Pisuifi mɛyɑ̃ yɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɛpirɛ ritɔlɛ (9:30-10:20). Uléécɑɑ yɛ kɔ nɛ welɛ un umpuri lɑ. N nɛ ipuri icɔ yɛ́ kɛyɑ́ɑ Yeesu Kirisi kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ ceri.

3. Yeesu Kirisi icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ mɛfinɛ nkɔ́ mɛɛ nté wɔ́lɑɑlɛ̃. Pɔɔli yɛ kei símisilɛ lɛ̃ kɑpi yɛ Uléécɑɑ n yɑ́ɑsi nɛ lɛ̃ kɑpi yɛ nɛ picɔ nkíŋniŋɛ kɛ́mɛɛ n tónɛ. U pɛpɛɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ m pelɑɑlɛ̃ písɛi rɛ pikɛ́ pɛpɛɛ ɑ́pi nkɛmɛɛ m pelɑɑlɛ̃ nɛ m purú. Uu kɔ nɛ pi téni rɛ li pisɛ rɛ ńlɑ nkɛ́ pikɛcɑ́ɑ́ n nyɑ́ni. Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ yɛ̀ɛ̀ ɑkópɛ kɛ́mɛɛ sisoipipi lesɛlɛ, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn si lɛ́ni, ɑsi yɛ pɛɛ fe ɑsí m pɛ́nɛlɛ̃ sin nɛ we, nn kɔ nɛ si lɛ́ni, si nɛ Kirisi pin nɛ pɛ́nɛlɛ̃ pin we (12-15).

4. Pɔɔli yɛ upimɑrɛcɔ pɛɛ Upíimɑ pikɛi n wɑ iyɑ́hɑɑ kulúi pɑsiipɔlɛ (16).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ̃́ Kirisi Yeesu ukɛikɔ́ Pɔɔli, nɛ́ɛ rítɛlɛ́ ntí nɔ́ wɔ́lu. Uléécɑɑ yɛɛ nɛ́ sée rɛ kɛ́ pɑnsɛ utumɛ. U nɛ́ wɛ́ɛlɛ rɛ kɛ́ Unsímɛ́ Kɛcirɛ riyóó. 2 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ Uléécɑɑ Nsímɛ́ ɑtɛlɛ́ kɛ́mɛɛ ɑntepuyɛ mɑɑsɛ rɛ u yɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ mmɛ̃ tɔ́ pɑ. 3 Ukɛpipi Urɔ́píimɑ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ yɛ mu. Pi u mɑrilɛ mɛsoi. U uyɔ́ɔpi Tɑfiti kɛpirɛ̃ lɛ. 4 Kɛ Uléécɑɑ uu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u n yukusɛ nnyɑ kuu u sée rɛ Ukɛpipi, uu kɔ Unfɑɑsɔnɛ nɛ tiki uú nɛ linnɑŋɛ u hɛ. 5 Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi kɛ Uléécɑɑ uú nɛ ritiki uú nɛ ípɛɛlɛ́ɛ nɛ́ nyísɛ rɛ kɛ́ pɑnsɛ utumɛ, kɛ́ kɔ tíyɛsɛ ipuri nnɛ́í pisoi pikɛ́ Kirisi rinyiri nnyɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ, pikɛ́ pɛɛ uyɛ̃ Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃. 6 Nɔ́ mpí kɛ Yeesu Kirisi uu nní n sée, nɔ̃́ nɛ kɔ lipite pɛ̃ kɛ́mɛɛ́ welɛ.

7 Nɔ̃́ Rɔm pikɔ́ mpí nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu nní ń lɑ uu kɔ nɔ́ wɛ́ɛ rɛ ɑni pɑnsɛ upikɔ́ kɑm títɛlɛ́ ntí wɔ́lu. Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ ɑpi nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ!

Li Pɔɔli ripɔ́ɔ wɑ rɛ ukɛ́ hɑ Kirisi pikɔ́ pɛɛ Rɔm-i ń we rilóólú

8 Pi kɛtẽ nkɛ́ nnɛ́í nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nsímɛ́ símisilɛ ńsɔnɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ lɑ kɛ́ nɛ Yeesu Kirisi ritiki kɛ́ nɛ nɔ̃́ nnyɑ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ kɛlenɛ. 9 Uléécɑɑ uyɛ̃ kɑm n yɑ́ɑ́si nɛn Ukɛpipi Nsímɛ́ Kɛcirɛ yóólɛ̃ yɛ́ itɑnsei nɛ́ li rɛ mɛsɛ́rɛ kɑm nɔ́nnɛ́símɛ́ símisi 10 nɛn kɔ ḿpɑ́ píyei nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ yɑ́ɑ́si. Nɛ yɛ pisɛ rɛ ukɛ́ lɛ̃ umɛlɑ kɛ́mɛɛ ncée nɛ́ hɛ kɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ. 11 Lɛ̃ nnyɑ, li pɛɛ mɛyíkíyiki ripɔ́ɔ nɛ́ we rɛ kɛ́ piyɛ́nɛ nɔ́ hɑpɔ kɛ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɛ́ n hɛ nɔ́ ritɛ́ŋ́sɛ nɔkɛ́ iníŋí wɑ. 12 Nɛ lɑ kɛ́ mɑɑ rɛ nɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ sɔ́nɛpɔlɛ rɛ nfɑtɛnɛ mmɛ̃ kɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑri kɛsẽ́ m mɑ́ nkɛ́ tíyɛsɛ tɔkɛ́ ikɑri kpɑriisɛnɛ.

13 Pimɑ́rɛcɔ, nɛ lɑ rɛ ɑni kõ tɛ nɛ pɛɛ mɛnɛ́círɛ cɑ́pinɛlɛ kɛ́ pilóólú nɔ́ hɑpɔ, ɑmɑ́ hɑ́i nɛ nkpéni-mɛ ɑ́m kɑhɑnɛ ncée n yɛ̃. Nɛ pɛɛ́ lɑ rɛ pinɛ́kɛi pikɛ́ kɔ nɔ̃́ kɛ́mɛɛ kulɑ́ɑ wɑ yɑrɛ kɑpi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ isoipuri icɔ kɛ́mɛɛ kulɑ́ɑ n wɑ mɛcɔ. 14 Li nɛ́ pisɛ rɛ kɛ́ ḿpɑ́ píye kɛ́mɛɛ́ hɑ, ɑyu nɛ sicɑrɛ kɛ́mɛɛ pisoi nɛ pisɔhɔɔ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi líkɑ n nyu kɛ́mɛɛ kɑi pisɛ rɛ kɛ́ hɑ. 15 Lɛ̃ nnyɑ kɑi ripɔ́ɔ nɛ́ we rɛ kɛ́ kɔ nɔ́ mpí nɔ́ɔ nní Rɔm kuyu-i ń we Nsímɛ́ Kɛcirɛ riyóó.

Nsímɛ́ Kɛcirɛ yɛ ńnɑŋɛ lɛ mɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri

16 Nsímɛ́ Kɛcirɛ mmɛ̃ ńn isɛi nɛ́ we. Ńnɑŋɛ nnyinɛ yɛ mu kɛ Uléécɑɑ uu yɛ nɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃ ɑyu n lɔ. Pisuifi kuú nɛ korɑɑnɛ uú nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛ́mɛɛ tulu. 17 Asei kɛcɑ́ɑ́, kei kɑi yɛ nɛ nyísɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ̀ɛ̀ pisoi pɑnsɛsɛlɛ ɑsei pite. Uyɛɛ nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ mɛcirɛ kóló kuu yɛ nfɑtɛnɛ mmɛ̃ ŋmɑnɛ nnyɑ yɛ̃ tɛ u ɑsei ute lɛ. Lɛ̃ kɑi nní Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Nkó yɛɛ nfɑtɛnɛ nnyɑ m pɑnsɛ ɑsei ute yɛɛ nfɑ́ɑ mɑ́.

Sisoipipi nnɛ́í yɛ ɑkópɛ wɑlɛ

18 Uléécɑɑ kuwɔi yɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ wemɛlɛ. Pɛpɛɛ ɑ́pi u n wɑisɛlɛ̃ ɑ́pi kɔ umɛlɑ tikilɛ̃ pɛɛ yɛ́ nɛ ku risɑ́nɛ. Pi nsímɛ́sei nyulɛ, ɑmɑ́ pin pɛɛ pimɛwee kópɛ nɛ tɑ́pɑɑlɛ̃ tɛ pisoi ɑ́pi kɑpɛ ɑsei ceri. 19 Pi lɛ̃ kɛ kɛsoipipi ɑkɛ yɛ́ ń fe ɑkɛ Uléécɑɑ kɛcɑ́ɑ́ céru pinyuwɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ. Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ ricuruu yɛɛ li pi cereisɛ. 20 Asei kɛcɑ́ɑ́, Uléécɑɑ likɔ́ ɑ́i kúyɛnɛ we, ɑmɑ́ umɛwɑi kɛ́mɛɛ kuu yɛ umɛcirɛ lesɛ uu nyísɛ kɛsoipipi ɑkɛ́ nɛ u yɛnu. Uyɛɛ kɛtẽ nɛ kɛyómɛ wɑ nnyɑ, pi yɛ́ fe ɑpi kei nɛ yɛnu rɛ u ńnɑŋɛ tɛnɛcirɛ́ mɑ́lɛ un kɔ Uléécɑɑ. Sisoipipi ɑ́si yɛ́ ncée yɛ̃ sikɛ́ rɛ ɑ́si likɛcɑ́ɑ́ nyu. 21 Si Uléécɑɑ nyulɛ, ɑmɑ́ ɑ́si yɛ pɛɛ ríyu u wɑisɛ, ɑ́si yɛ kɔ u pɔɔnɛsɛ yɑrɛ kɑsi yɛ́ pɛɛ u m pɔɔnɛsɛ rɛ u Uléécɑɑ nnyɑ. Amɑ́ inírisimɛ́ kɛ pisoi ɑpí nɛ mɛ́sunu ɑpí nɛ pimɛcirɛ fómni, pikɛmúŋɛ́ ɑkɛ pɛɛ kuníri kɑpi m mɑ́ nnyɑ kuŋmɑhɑ-i lompɔ. 22 Pin pimɛcirɛ nyɑ́ni yɑrɛ pi mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɑ́lɛ, nɛ́mpɑ́kɑnɛ piníri ŋmɑɑ yɛ pi. 23 Api yúlu rɛ ɑ́pi yɛ́ riwulɑ pikɛ́ Uléécɑɑ kpɔcirɛ́ pɑkɑrɛ, ɑpí nyɑ ɑpi consɛ ɑpi pɛɛ kɛsoipipi kɛɛ yɛ n kpu nɛ sinúipi nɛ ɑ́nɑ ɑnɑ likɔ́ nɛ límuŋui-muŋui sɛ́ru rɛ piléé ɑpi yɛ wulɑ ɑpi lɛ̃ pɑkɑrɛ.

24 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu pi riyɑ́ rɛ pikɛ́ mɛ́kpɛrinkpɛwɑi kɑpi pisifɑ-i m músu n wɑi pikɛ́ nɛ piipiŋɛ cirɛ isɛi m pɔ́rii. 25 Pi nnɔ́ɔmɛ likɔ́ kpísi ɑpí nɛ Uléécɑɑ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́sei consɛ, ɑpi wúlɑ ɑpi lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ yɑ́ɑ́si, ɑpi pɛɛ Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo n wɑ piyɑ́hɑɑ yulu, in kɔ nɛ uricuruu kɑí nɛ sɑ́ rɛ pikɛ́ yɑ́ɑ́si hɑ́i nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ. Amí.

26 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu pisɛicirɛ́kɛi pi tɑ̃, pinɔ́si ɑpi pipilɑ yɑ́, pi nɛ pinɔ́sicɔ ɑpí hɑ n sói, ɑ́i kɔ pɛɛ́ nɛ sɑ́ rɛ likɛ́ lɛ̃. 27 Pitisi pɔ́ɔ kɔ limɛcɔ pipinɔsi yɑ́, ɑpí hɑ nɛ nnɑ́ɑ́pí pipitisicɔ n sói, lin pisoi isɛi we. Lɛ̃ nnyɑ, pimɛmɑrɛ kópɛ mɛ̃ kulɑɑ kɑpi lɛ̃ yɛ̃.

28 Kɑ́pi nní n wɛ́ɛ́si pikɛ́ Uléécɑɑ céri nnyɑ, Uléécɑɑ yɛ pi riyɑ́lɛ pikɛmúŋɛ́ ɑkɛ cɔ́kɔi, ɑpi pɛɛ́ n wɑpisi ɑ́i nɛ sɑ́. 29 Mɛwɑi kópɛ ncɔpuri nɛ rikpɑ́kɑ́rɑ́ nɛ nwóónɑɑpí nɛ kufɑtoi kpɛɛ pisifɑ-i we. Pikɑ́ipinkɛɛ nɛ pisoikṍ nɛ pipɑ́sɑinɛ nɛ piyɑɑlukɛ nɛ mɛ́mɑrɛ kópɛ mɛɛ pisifɑ-i cɔpɑɑlɛ̃. Pimɛcɔpɛcirɛ kɑpi wɔ́hɑɑnɛ, pin ɑ́yu kónɑɑnɛ, 30 pin kɔ Uléécɑɑ ilɑ́ɑrɔ wɑi. Ápi yɛ úkɑ wɑisɛ, pin ɑ́yu wɛ́ɛ́si, pin pimɛcirɛ nyísɛ. Pi mɛwɑi kópɛ piwɑi kɛ́mɛɛ pelɑɑlɛnlɛ, ɑ́pi yɛ pisɑ́ɑ nɛ píni pɑkɑrɛ. 31 Ái we rɛ usoi ukɛ́ nɛ pi ritɑ́, ɑ́pi ńlɑ mɑ́ [ɑ́pi yɛ líkɑ nɑrɛsi] ɑ́pi yɛ íwɛ tẽ́. 32 Pi kɔ pɛɛ isé kɛ Uléécɑɑ uu n yekei nyulɛ. I mɑɑ rɛ pɛpɛɛ limɛwɑi mɛ̃ n wɑi yɛ nɛ sɑ́ rɛ pikɛ́ pi kṍ. Pi kɔ pɛɛ li wɑilɛ. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, pi yɛ kɔ pɛpɛɛ lɛ̃ n wɑi kɛcɑ́ɑ́ rikpɑ́lɛ.

2

Uléécɑɑ kɛtɑhɑi kuú nɛ sisoipipi n túhɑɑnɛnɛ

1 Ḿpɑ́ pɔn usoi úye mpuri, pɔ́ nkó pɔ́ɔ nní nɛ picɔ n túhɑɑnɛ pɔn ɑkópɛ pi pɑlɛ̃, ɑ́i we rɛ pikɛ́ íwɛ pɔ́ tẽ́. Pɔ́ɔ nní nɛ picɔ n túhɑɑnɛ pɔn ɑkópɛ pi pɑlɛ̃, mɛpɔ́círɛ kɑɑ lɛ̃ ɑkópɛ pɑlɛ̃. Liriyíkí rɛ pɔ́ɔ nní nɛ picɔ n túhɑɑnɛ, pɔ̃́ nɛ kɔ pimɛcɔ wɑilɛ. 2 Tɔ mɛyíkíyiki nyulɛ rɛ nsímɛ́sei kɛ Uléécɑɑ uu yɛ nɛ pɛpɛɛ lɛ̃ n wɑi túhɑɑnɛ. 3 Pɔ́ nkó pɔ́ɔ nní nɛ pɛpɛɛ lɛ̃ n wɑi n túhɑɑnɛ pɔn kɔ pimɛcɔ wɑi, pɔ músu rɛ pɔ̃́ nɛ́ Uléécɑɑ kɛtɑhɑi kɛ́mɛɛ́ lee? 4 Nɛ́ɛ Uléécɑɑ mɛwɑi sɔnɛ píimɑ nɛ uisoi niŋɛ-niŋɛ nɛ unfɑnɑrɛ kɑɑ lómiisɛ. Áɑ nyu rɛ umɛwɑi sɔnɛ píimɑ mɛɛ lɑ rɛ ɑ mɛfinɛ consɛɛ? 5 Amɑ́ ripɔ́kíŋ ntɑkɛ nɛ kɑɑ n yúlu rɛ ɑ́ɑ yɛ́ mɛfinɛ consɛ nnyɑ, mɛpɔ́círɛ kɑɑ lɛ̃ kuwɔ́i píimɑ cɑ́pinɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nsímɛ́sei ukuwɔi kɛ́mɛɛ pisoi n túhɑɑnɛnɛ. 6 Kɛtúhɑɑnɛ kɛ-i kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ ḿpɑ́ úye mɛwɑi ihɛ́ɛ́ u pɑ. 7 Uu pɛpɛɛ lisɔnɛ piwɑi nɛ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ hɛ. Pi lɛ̃ wɑilɛ rɛ ukɛ́ umɛyɔɔpi pi hɛ ukɛ́ kɔ ríyu pi wɑisɛ ukɛ́ kɔ tíyɛsɛ pikɛ́ pɑnsɛ picɑɑicirɛ́. 8 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ́ pɛpɛɛ nɛ u n kɛ́ŋɛnɛ ɑ́pi lɑ pikɛ́ nsímɛ́sei kutu ricɔ, pin pɛɛ lɛlɛɛ ɑ́i nɛ n sɑ́ kutu cɔlɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ ukuwɔi píimɑ súisɛ. 9 Píwɛlukɛ nɛ nwuutúũ mɛɛ mpí nnɛ́í pɛɛ mɛwɑi kópɛ n wɑi likɔ́. Pisuifi kɑí nɛ mɛfoí mɑ́nɛ, ɑi pɛɛ́ nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kpɑ́. 10 Tíyu nɛ ipɑkɑrɛ nɛ nkíŋniŋɛ mɛɛ mpí nnɛ́í pɛɛ lisɔnɛ n wɑi likɔ́. Pisuifi kɑí nɛ mɛfoí mɑ́nɛ, ɑi pɛɛ́ nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kpɑ́. 11 Uléécɑɑ úu pisoi nɛ picɔ kóólɛnɛ.

12 Mpí nnɛ́í pɛɛ ɑ́pi isé kɛcɑ́ɑ́ n nyu ɑpí nɛ ɑkópɛ wɑi yɛ kpíninɛ ɑ́pi ikɛcɑ́ɑ́ nɛ pi túhɑɑnɛnɛ. Amɑ́ pɛpɛɛ ikɛcɑ́ɑ́ ń nyu ɑpí nɛ ɑkópɛ wɑi yɛ kpíninɛ ɑpi ikɛcɑ́ɑ́ nɛ pi túhɑɑnɛ. 13 Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́i mpí pɛɛ yɛ isé kutu ŋmɑnɛ rińcɔ pɛɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i ɑsei pite. Amɑ́ mpí pɛɛ isé n tíkilɛ̃ kɑpi yɛ hɑ mɑɑ rɛ ɑsei pite. 14 In tɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ isé n nyu yɛ pɛɛ isé iyɛ̃ tikilɛ̃, li wɑ yɑrɛ i pisifɑ kɛ́mɛɛ́ welɛ pin nɛ i sɔ́nɛ, ḿpɑ́ kɑ́pi nní i n nyu. 15 Pi lɛ̃ nyísɛlɛ rɛ lɛlɛɛ isé iyɛ̃ kɛ́mɛɛ ń we yɛ pisifɑ kɛ́mɛɛ́ welɛ. Pikɛmúŋɛ́ yɛ̀ɛ̀ pi nyísɛlɛ ɑpi céru rɛ pi yɛ pinyinɛ-i ɑkópɛ wɑlɛ, ɑkɛ yɛ kɔ pinyinɛ-i ɑlɑri pi pɑ. 16 Lɛlɛɛ hɑ leerinɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑm n yóólɛ̃ ḿ pɑínɛ uú nɛ pisoi túhɑɑnɛ. Kirisi Yeesu kuú nɛ tikinɛ uú nɛ lɛ̃ nnɛ́í kɛ pisoi ɑpi n wɑi pin pékesi kɛcɑ́ɑ́ pi túhɑɑnɛ.

Pisuifi nɛ isé kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

17 Pɔ́ nkó pɔ́ɔ nní mɛpɔ́círɛ rinyíri n hɛ rɛ Usuifi, pɔn nɛ isé tɑ́lɛ̃, pɔn Uléécɑɑ nnyɑ rikɔ́kɔri wɑi, 18 pɔn umɛlɑ nyu, pɔ̃́ kuu uisé kɛ́mɛɛ n céesi rɛ ɑ yɛ lɛlɛɛ licɔ nɛ kɛkpéẽ ń we ceri, 19 pɔ́ɔ nní mɛpɔ́círɛ n nyɑ́ni rɛ pɔ́ɔ pinyíyɛ tɔrikɛɛ, pɔn kɔ pɛpɛɛ kuŋmɑhɑ kɛ́mɛɛ ń we mɛtɛ́í, 20 nɛ piníri nɛ siwɑ̃́ ucélɑɑ, rɛ pɔ isé kɛ́mɛɛ mɛnyuwɛ nɛ nsímɛ́sei yɛ̃ nnyɑ, 21 pɔ nkpéni nní lɛ̃ picɔ céesilɛ, ɑɑ pɛɛ mɛpɔ́círɛ picélɑɑ pɔɔnɛ. Pɔ yɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ yɛ yɑ́ɑi, ɑmɑ́ pɔ́ɔn pɛɛ yɑ́ɑ́i! 22 Pɔ yɛ kɔ rɛ ɑ́pi kɑpɛ yɛ iwɑ́sɑ́ wɑ, ɑmɑ́ pɔ́ɔn pɛɛ iwɑ́sɑ́ wɑi! Pɔ yɛ rɛ pɔ piléé kɔ́hɔlɛ, pɔn kɔ pɛɛ pilikɔ́ yɑ́ɑ́inkɛɛ! 23 Pɔ́ɔ nní isé nnyɑ rikɔ́kɔri n wɑi, pɔ yɛ kɔ isé rilɔ́ɔ́lɛ ɑɑ́ nɛ Uléécɑɑ riyu kopu. 24 Li Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Nɔ̃́ nnyɑ, Uléécɑɑ rinyiri yɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛ́mɛɛ cɑɑilɛ.

25 Asei kɛcɑ́ɑ́, in tɛ nɔ isé tíkilɛ̃ kɛ piké ɑpi yɛ́ kulɑ́ɑ nɔ́ wɑ. In tɛ nɔ isé rilɔ́ɔ́, nɔ́pinɛ́ké yɛ we yɑrɛ kukécirɛ́. 26 In tɛ ukécirɛ́ yɛ lɛ̃ kɛ isé ii m pisɛ kɛcɑ́ɑ́ sɔ́nɛ, ɑ́ni yɛ̃ tɛ ukukécirɛ́ yɛ́ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ́ n we yɑrɛ pi u rikélɛɛ? 27 Mpuri kécirɛ́ ukɔ́ un isé n tikilɛ̃, úu yɛ́ tíyɛsɛ pɔ́ nkó pɔ́ɔ nní isé n nyu ɑ́ɑ yɛ pɛɛ i ritiki, pɔn kɔ kélɛ̃, ɑɑ yɛ́nu rɛ pɔ ɑkópɛ mɑ́lɛɛ? 28 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i ipiŋɛ kɛcɑ́ɑ́ piké mpí pɛɛ yɛ nyísɛ rɛ usoi yɛ Usuifi lɛ. Ái kɔ ipiŋɛ kɛcɑ́ɑ́ piké mpí pɛɛ piké yíkíyiki. 29 Amɑ́ lɛ̃ kɛ usoi uu kɛfɑ kɛ́mɛɛ ń we lɛɛ yɛ nyísɛ rɛ u Usuifi lɛ. Lɛ̃ kɑpi yɛ mɑɑ rɛ usoi yɛ mɛyíkíyiki kélɛnlɛ. Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ mɛké yɛ mɛ̃, ɑ́i isé mɛkɔ́. Ái pisoi kɛ́mɛɛ́ kɛ Usuifi uyɛ̃ mpuri ipɑkɑrɛ ii yɛ leemɛ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ le.

3

1 In lɛɛ ni, kulɑ́ɑ yɛ kúye rɛ usoi ukɛ́ Usuifi? Yo kɛ piké ɑpi yɛ yoriyɛ? 2 Kulɑ́ɑ yɛ linnɛ́í kɛ́mɛɛ́ welɛ ɑ́ku kumúŋɛ́ mɑ́. Kufoí yɛɛ rɛ Pisuifi kɛ Uléécɑɑ uú nɛ mɛfoí símisi uu Unsímɛ́ piɑnipɛ-i wɑi. 3 Asei yɛ kɔ nyɛ rɛ pikɛcɔpɛ pinyinɛ ɑ́pi ɑsei ritiki. Lɛ̃ nnyɑ, piɑsei kutikicirɛ́ yɛ́ tíyɛsɛ Uléécɑɑ pɔ́ɔ kɔ ɑsei pitíki yɑ́ɑ́? 4 Ái nkpɑ́ni lɛ̃. Ái céreisɛ rɛ ḿpɑ́ usoi úye yɛ unɔ́ɔmɛ lɛ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ pɔ̃́ nɛ ɑsei tikilɛnlɛ. Li likɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Li pisɛ rɛ ɑpɔ́nɔ́ɔ ɑkɛ́ n nyísɛlɛ̃ tɛ pɔ ɑsei ute lɛ.

Ńkɑ ńn wenɛ kɑpi yɛ́ nɛ mɛpɔ́túhɑɑnɛ kɛ́mɛɛ pɔ́ n cɛ́si.

5 Amɑ́ in tɛ ɑrɔ́sei kutikicirɛ́ yɛ́ tíyɛsɛ ɑi nyísɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ ɑsei tikilɛnlɛ, tɔ́ pɛɛ mɑɑ rɛ íye? Tɛ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ nní likɛcɑ́ɑ́ ukuwɔi rɔ́ ń nyísɛ nnyɑ, úu ɑsei tikilɛ̃ɛ? Lɛ̃ kɛ sisoipipi ɑsi yɛ m pisɛ mɛcɔ kɑm nní pisɛ. 6 Ái nkpɑ́ni lɛ̃. In pɛɛ lɛ̃, íye kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ nɛ pisoi nnɛ́í túhɑɑnɛ? 7 In tɛ nnɛ́nɔ́ɔmɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑi nyísɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ ɑsei tikilɛnlɛ, ɑi kɔ ríyu u wɑisɛ, yo nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ pɛɛ kɔ nɛ rɔ́ túhɑɑnɛ rɛ tɔ pikópɛkɔɔ́ lɛ? 8 Yo nnyɑ kɑ́ri yɛ́ fe tɔkɛ́ mɑɑ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ ɑkópɛ wɑ lisɔnɛ likɛ́ nɛ ɑkɛmɛɛ léemɛ? Pisoi pinyinɛ pɛɛ tirɔ́yu n kópu yɛ rɛ tɔ́ɔ yɛ lɛ̃ mɑ. Uléécɑɑ yɛ ɑlɑri mɑ́lɛ ukɛ́ lɛ̃ nnyɑ lipite kutu ripɑsɑ.

Pisoi nnɛ́í yɛ pikópɛkɔɔ́ lɛ

9 Tɔ́ nkpéni mɑɑ rɛ íye? Tɛ tɔ̃́, Pisuifi yɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ fe, nɛ́ɛ íye? Ái nkpɑ́ni lɛ̃. Tɔ pisímɛ́ mɑsilɛ rɛ ɑkópɛ yɛ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ ɑn nɛ kɛsẽ́ Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ múílɛ̃. 10 Li Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Usoi úkɑ úu ɑsei tikilɛ̃.

Ḿpɑ́ ucírɛníŋɛ yíkíyiki nkó nní úu we.

11 Úkɑ mpuri úu mɛsɔhɔ mɑ́.

Úkɑ mpuri úu Uléécɑɑ wɛ́ɛ́si.

12 Pinnɛ́í yɛ ncée kɛcirɛ pitíki riyɑ́lɛ.

Api kɛsẽ́ pinnɛ́í isoi kpɑ́rɑ́ n wɑi.

Úkɑ mpuri úu lisɔnɛ wɑi,

ḿpɑ́ ucírɛníŋɛ yíkíyiki nkó nní úu we.

13 Pinnɔɔsimɛ́ yɛ rikpíí lɛ tɛɛ n hɑ́ɑlɛ̃.

Piɑlempi kɑpí nɛ nnɔ́ɔmɛ wɑpisi.

Mɛlõ yɛ pinnɔɔ-i kúlɑɑlɛnlɛ yɑrɛ iwɑ́ɑ yɛɛ n kóni.

14 Awéeri nɛ nsímɛ́ kópɛ yɛɛ pinnɔɔ-i yipɑɑlɛ̃.

15 Piɑnɑ ɑ́ɑ kusɑ mɛ́nyɛ pikɔikɛɛ kɛ́mɛɛ wɛ́lú.

16 Ḿpɑ́ yei kɑpi lompɔ, picɑɑinkɛɛ nɛ picɔ íwɛ piwɑi yɛɛ pilikɔ́.

17 Ápi ncée mɛɛ yɛ nɛ nkíŋniŋɛ ń kɑ nyu.

18 Ápi piisoi kɑpi n le kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ wuru.

19 Tɔ kɔ pɛɛ nkpéni nyulɛ rɛ li Uléécɑɑ isé kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ pɛpɛɛ isé mɛtíki m mɑ́ nnyɑ kɛ isé iyɛ̃ ii wɔ́lɑɑlɛ̃, nsímɛ́ nkɛ́ nɛ ḿpɑ́ úye n lukɑɑlɛ̃ nnyɑ. Sisoipipi nnɛ́í yɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i sikópɛkɔɔ́ lɛ. 20 Úkɑ mpuri úu fe ukɛ́ lɛ̃ kɛ isé ii m pisɛ wɑ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ ɑlɑri yɛ̃. Isé yɛ tíyɛsɛlɛ usoi uu céru rɛ u ukópɛkɔɔ́ lɛ.

Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ sisoipipi ɑyu n lɔ

21 Lɛ̃ kɛ isé ricuruu nɛ ɑntepuyɛ ɑpí pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ ḿ mɑ yɛɛ nkpéni nní wɑ. Uléécɑɑ úu nɛ isé ritiki ukɛ́ nɛ sisoipipi wɑisɛ ɑsei pite. 22 Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ lɛ̃ kuú nɛ Yeesu Kirisi rintíki uu wɑi ŋmɑnɛ kóló nɛ kɛfɑ n tɛnɛ kuu yɛ sée rɛ ɑsei pite. Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ úu pisoi nɛ picɔ kɛcɔpɛ kóólɛnɛ. 23 Sisoipipi nnɛ́í yɛ ɑkópɛ wɑlɛ, ɑsi Uléécɑɑ mɛyɔɔpi pɑɑ. 24 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ uipɛɛlɛ́ɛ kɛ́mɛɛ pi pɑnsɛsɛlɛ ɑsei pite, fɑɑlɑɑ ɑ́pi kɔ líkɑ hɛ́ɛlɛ. Yeesu Kirisi yɛɛ umɛcirɛ kpísi uu hɛ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ piɑyu lɔ. 25 Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ rɛ ukɛ́ umɛnyɛ nɛ inyɔ́ɔnsɛ wɑ ikɛ́ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ umɛnyɛ mɛ̃ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ ɑkópɛ sɑ́rɛi ukɛ́ nɛ nyísɛ rɛ u ɑsei ute lɛ. Úu pɛɛ mɛkɛɛ piɑkópɛ ɑkpɑnii pi wɑ. U pɛɛ́ nɛ kɛ́yu pi purulɛ. 26 Lɛ̃ kuú nɛ nyísɛ rɛ u ɑsei tikilɛnlɛ, úu nkpɑ́ni consɛ. Uléécɑɑ yɛ kɔ lɑlɛ ukɛ́ nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ kɛ́mɛɛ nyísɛ rɛ u kɔ nɛ urinɔɔ kuu ḿ mɑ kɛcɑ́ɑ́ welɛ. Likumúŋɛ́ rɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ ŋmɑnɛ kuu yɛ yɛ̃ tɛ ɑsei pite. 27 Tɔ̃́, Pisuifi yɛ pɛɛ nnyinɛ mɑ́ tɔkɛ́ nɛ picɔ rikɔ́kɔri n wɑii? Aɑi, ńkɑ ńn we! Isé pitiki nnyɑ nɛ́ɛ mɛwɑi sɔnɛ nnyɑ? Ái nkpɑ́ni lɛ̃. Likumúŋɛ́ rɛ ɑ́i isé kɑi pisɛ rɛ usoi ukɛ́ ritiki, ɑmɑ́ nfɑtɛnɛ kɑi pisɛ rɛ usoi ukɛ́ m mɑ́. 28 Tɔ kɔ yɛ̃ tɛ ɑ́i kɛ kɛsoipipi ɑkɛ yɛ́ lɛ̃ kɛ isé ii m pisɛ n wɑ nnyɑ kɑkɛ yɛ́ Uléécɑɑ kɛyu-i ɑsei m mɑ́, ɑmɑ́ kɑkɛ́ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ kɑkɛ yɛ́ ɑsei m mɑ́. 29 Nɛ́ɛ Uléécɑɑ yɛ Pisuifi ŋmɑnɛ Uleecɑɑ lɛ? Yɑrɛ úu mpuri sɑnɛ pikɔ́ Uleecɑɑ, nɛ́ɛ íye? Ɛɛɛ, u kɔ mpuri sɑnɛ pikɔ́ Uleecɑɑ lɛ, ɑsei kɛcɑ́ɑ́. 30 Uléécɑɑ usɛ yɛɛ we yɛɛ nfɑtɛnɛ nnyɑ pikéké pɑnsɛsɛnɛ ɑsei pite. Limɛcɔ kuu pikécirɛ́ nfɑtɛnɛ nnyɑ pɑnsɛsɛnɛ ɑsei pite. 31 Yɑrɛ tɔ nkpéni lɛ̃ mɑɑ rɛ nfɑtɛnɛ nnyɑ, isé nkɔ́ yɛ pɛɛ tɛnɛlɛ nɛ́ɛ? Ái nkpɑ́ni lɛ̃! Tɔ mɛníŋɛ isé nnɑŋɛ nnɛ́í i pɑlɛnlɛ.

4

Tɔkɛ́ Apirɑhɑm nfɑtɛnɛ nɛ m pɑílɛ̃

1 Tɔ́ nkpéni urɔ́sɑ́ɑyɑhɑ Apirɑhɑm pɔ̃́ nkɔ́ mɑɑ rɛ íye? Yo kuu Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ yɛ̃́? 2 In pɛɛ Apirɑhɑm liwɑiwɑi nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu u pɑnsɛsɛ ɑsei ute, Apirɑhɑm yɛ́ pɛɛ fe uu lirikɔkɔri n wɑi. Amɑ́ ɑ́i nkpɑ́ni lɛ̃ we Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ. 3 Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ yɛ mɑɑ rɛ: Apirɑhɑm uú nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ, Uléécɑɑ uu lɛ̃ nnyɑ u pɑnsɛsɛ ɑsei ute. 4 Ápi yɛ kɔ nkó yɛɛ pikɛi n wɑ uu liihɛ́ɛ́ yɔ́su mɑɑ rɛ fɑɑlɑɑ kɑpi u hɛ. Ulikɔ́ yɛ ni kɑpi u pɑ. 5 Amɑ́ nkó yɛɛ úu pikɛi píkɑ n wɑ ukɛ́ nɛ m pɑnsɛ ɑsei ute un pɛɛ́ nɛ uyɛɛ yɛ ukópɛkɔɔ́ m pɑnsɛsɛ ɑsei ute kɛfɑ tɛnɛlɛ̃, liute yɛ̀ɛ̀ unfɑtɛnɛ nnyɑ pɑnsɛlɛ ɑsei ute. 6 Lɛ̃ kɛ Tɑfiti uu tee rɛ nkó yɛɛ úu pikɛi píkɑ n wɑ, Uléécɑɑ uu pɛɛ́ nɛ u pɑnsɛsɛ ɑsei ute yɛ únɑrɛkomɛ lɛ.

7 Pɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu ɑkópɛ n sɑ́rɛi

uu kɔ ɑkɛcɑ́ɑ́ yɑ́rii yɛ pínɑrɛkomɛ lɛ.

8 Usoi nkó ɑkópɛ kɛ Upíimɑ úu n kɛ́ɛ́ni yɛ únɑrɛkomɛ lɛ!

9 Pikéké ŋmɑnɛ kɑpi tee rɛ pi pínɑrɛkomɛ lɛ nɛ́ɛ nɛ pikécirɛ́ pɔ̃́ kɔ? Tɔ pimɑ́ɑ mɑsilɛ rɛ kɛfɑ kɛ Apirɑhɑm uú nɛ Uléécɑɑ n tɛnɛ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu u pɑnsɛsɛ ɑsei ute. 10 Íye kuú pɛɛ́ we Uléécɑɑ uú nɛ u kpísi rɛ ɑsei ute? U pɛɛ kélɛ̃ nɛ́ɛ úu kélɛ̃? Ápi pɛɛ kɑhɑnɛ u rinké. Úu pɛɛ kélɛ̃. 11 Kɛpirɛ kɑpi u riké ɑi nyísɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ unfɑtɛnɛ nnyɑ u pɑnsɛsɛlɛ ɑsei ute ɑpi kɛlenɛ u ké. Apirɑhɑm yɛ lɛ̃ nnyɑ pɑnsɛlɛ pɛpɛɛ Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ usɑɑ úu kɔ pɛɛ kélɛ̃. Yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uu Apirɑhɑm m pɑnsɛsɛ ɑsei ute úu kɔ pɛɛ kélɛ̃ mɛcɔ kuu kɔ pɛ̃ pɑnsɛsɛ. 12 Apirɑhɑm yɛ kɔ pikéké usɑɑ lɛ. Ái pɛɛ pikéké nnɛ́í. Amɑ́ u pɛpɛɛ nfɑtɛnɛ m mɑ́ yɑrɛ kuú m mɑ́ ɑpi kɛlenɛ u ké usɑɑ lɛ.

Usoi nfɑtɛnɛ mɛɛ yɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yekei rɛ u yɛ́ wɑ u yɛnɛisɛ

13 Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́i isé kɛ Apirɑhɑm uu pitíki fe nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu yekei rɛ u nɛ upipirɛ̃ yɛ́ mɑsí kɛtẽ nnɛ́í n te. Amɑ́ kuu nfɑtɛnɛ m mɑ́ Uléécɑɑ uú nɛ u pɑnsɛsɛ ɑsei ute nnyɑ yɛ ni. 14 In tɛ isé kɛ usoi uu yɛ ritiki uú nɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n yekei rɛ u yɛ́ wɑ yɛnu, nfɑtɛnɛ ńn pɛɛ líkɑ yoriyɛ, urinɔɔ kuu n yekei yɛ pɛɛ mɛ́woo wɑlɛ. 15 Li we rɛ isé yɛ Uléécɑɑ kuwɔi yukusɛlɛ. Isé insɑ́ n we, ɑ́pi yɛ mɑɑ rɛ pi i rilɔ́ɔ́.

16 Lɛ̃ nnyɑ, nfɑtɛnɛ mɛɛ yɛ tíyɛsɛ usoi uú nɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n yekei rɛ u yɛ́ wɑ yɛnu. Ípɛɛlɛ́ɛ ihɛɛ yɛ nyi. Lɛ̃ nnyɑ, rinɔ́ɔ yekei yekei tɛ̃ pɔ̃́ nɛ kɔ Apirɑhɑm pipirɛ̃ nnɛ́í rikɔ́ lɛ, ɑ́i pɛpɛɛ isé n tíkilɛ̃ ŋmɑnɛ, ɑmɑ́ nɛ pɛpɛɛ urɔ́sɑ́ɑ Apirɑhɑm mɛcɔ nfɑtɛnɛ m mɑ́ yɛ pi. U ntɔ́nɛ́í usɑɑ lɛ. 17 Li Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ ukɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Nɛ pɔ́ kpísilɛ ɑm wɑisɛ isoipuri kulúi usɑɑ. U ntɔ́nɛ́í usɑɑ lɛ Uléécɑɑ kuú nɛ kɛfɑ n tɛnɛ kɛyu-i. Uléécɑɑ uyɛɛ yɛ pikpɔkpɔ nfɑ́ɑ n hɛ, uu wɑi lɛlɛɛ ɑ́i pɛɛ ń we, ɑí weri. 18 U pɛɛ́ nɛ Uléécɑɑ tɑ́lɛnlɛ un nɛ mɛ̃́ tɛ Uléécɑɑ yɛ́ u wɑisɛ isoipuri kulúi usɑɑ. Li we rɛ Uléécɑɑ yɛ pɛɛ u mɑɑ rɛ: Pipɔ́pírɛ̃ yɛ́ mɑsí kulúi n we. Ái kɔ pɛɛ lɛ̃ kutɑ́ we ukɛ́ nɛ m mɛ̃́. 19 Apirɑhɑm nfɑtɛnɛ yɛ pɛɛ́ nɛ welɛ nn pɑ́ɑ́pú, ɑmɑ́ un kɔ nɛ ɑŋmɛ̃ pílɛ kumúŋɛ́ mɑ́. U kɔ pɛɛ nyulɛ rɛ u nɛ nkpɔ nnyɑ́ɑ̃ piwɑi mɑsilɛ, úu yɛ́ nkpéni fe ukɛ́ kɛwɑ̃́ yɛ̃. Unɔ́si Sɑrɑ pɑ́ɑ kɔ nkpéni kuwɑ́nmɑrɛ we. 20 Amɑ́ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, úu Uléécɑɑ rinɔɔ kɛsi, ɑmɑ́ u mɛníŋɛ nfɑtɛnɛ píimɑ nɛ Uléécɑɑ ríyu wɑisɛlɛ úu nkpɑ́ni ritiŋɑ-tiŋɑ. 21 U nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ ukɛ́ nɛ lɛ̃ kuu n yekei rɛ u yɛ́ wɑ wɑ. 22 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ pɔ́ɔ kɔ u pɑnsɛsɛ ɑsei ute. 23 Tinɔ́ɔ ntí kɑpi nní ń wɔ́i rɛ: Uléécɑɑ yɛ u pɑnsɛsɛ ɑsei ute, ɑ́i uyɛ̃ ŋmɑnɛ nnyɑ kɑpi wɔ́i rɛ Uléécɑɑ yɛ u pɑnsɛsɛ ɑsei ute. 24 Tɔ́ mpí kuu nní ḿ pɑnsɛsɛ ɑsei pite, tɔ̃́ nnyɑ kɑpi kɔ lɛ̃ wɔi rɛ tɔ Uléécɑɑ uyɛɛ Urɔ́píimɑ Yeesu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ n yukusɛ nɛ kɛfɑ tɛnɛ nnyɑ. 25 Arɔ́kópɛ nnyɑ kuu tíyɛ ɑpi u kopu, Uléécɑɑ uu u yukusɛ rɛ ukɛ́ rɔ́ pɑnsɛsɛ ɑsei pite.

5

Nkíŋniŋɛ mɛɛ tɔ́ nɛ Uléécɑɑ kɛcɔpɛ ń we

1 Ntɔ́fɑtɛnɛ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ pɑnsɛsɛ ɑsei pite. Nkíŋniŋɛ yɛ nkpéni tɔ́ nɛ uyɛ̃ kɛcɔpɛ welɛ. Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi yɛɛ tíyɛsɛ kɑi lɛ̃ wɑ. 2 Uyɛɛ tíyɛsɛ kɛ Uléécɑɑ uu nfɑtɛnɛ nnyɑ uipɛɛlɛ́ɛ ncee rɔ́ hɛ ɑri fe ɑrí nɛ pɛ́nɛ ńsɔnɛ. Li nkpéni tɔ́ lɑ́ɑ́rúlɛ rɛ tɔ́ kɑm ɑri umɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ kɛtónɛ yɛnu. 3 Hɑ́i nɛ nkpéni ricuruu kɑri nní íwɛ n le, li rɔ́ lɑ́ɑ́rúlɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́. Tɔ nyulɛ rɛ íwɛ kɛ́mɛɛ kɛ usoi uu yɛ piŋmɔ́ɔ́pú peikɛɛ, 4 uu piŋmɔ́ɔ́pú kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ pitíki ceru nɛ ɑsei, uu ɑsei pitiki kɛ́mɛɛ fe uu yɛ Uléécɑɑ nɛ n tɑ́lɛ̃ un mɛ̃́. 5 Uléécɑɑ pitɑ́ ɑ́pi yɛ́ rɔ́ kírɑɑsɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ mmɛ̃ kuu rɔ́ n hɛ kuú nɛ unlɑ ɑrɔ́kíŋ kɛ́mɛɛ wɑ.

6 Kɑ́ri pɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́ tɔkɛ́ nɛ ɑkópɛ kɛ́mɛɛ le kɛ Kirisi uu pikópɛkɔɔ́ nkpɔ yɔsí uu kpi. Uléécɑɑ yɛɛ liituŋɛ iyɛ̃ yekei. 7 Li pɛɛ pɑ́ɑ́púlɛ pikɛ́ nɛ usoi sɔnɛ ricuruu nkpɔ ń yɔsí. In n lɑ, unyinɛ yɛ́ pɛɛ fe uu ikɑri wɑi uu usoi sɔnɛ unyinɛ nkpɔ yɔ́su uu kpi. 8 Amɑ́ lɛ̃ kɛ́mɛɛ kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ n nyísɛ rɛ u rɔ́ lɑlɛ yɛ nní: Kɑrí pɛɛ ɑrɔ́kópɛ kɛ́mɛɛ ń we kɛ Kirisi uu ntɔ́kpɔ yɔsí uu kpi. 9 Kɛ Uléécɑɑ uu nkpéni nní Kirisi inyɔ́ɔnsɛ mɛnyɛ nnyɑ rɔ́ m pɑnsɛsɛ ɑsei pite, ɑ́i céreisɛ rɛ Kirisi yɛ́ kɔ Uléécɑɑ kuwɔi kɛ́mɛɛ rɔ́ lesɛ. 10 Pɛɛ́ uyɛ-i kɑrí pɛɛ Uléécɑɑ pilɑɑrɔ kɛ Uléécɑɑ uu Ukɛpipi nkpɔ nɛ ilɑ́ɑrɔ iyɛ̃ kpu. Kuu nkpéni nní ilɑ́ɑrɔ iyɛ̃ pikópɛ ḿ mɑsí, ɑ́i céreisɛ rɛ u yɛ́ kɔ Ukɛpipi nfɑɑ nɛ tirɔ́yu lɔ. 11 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, li kɔ nkpéni rɔ́ lɑ́ɑ́rúlɛ lin kɔ rikɔ́kɔri rɔ́ we rɛ tɔ́ nɛ Uléécɑɑ yɛ lɑrukusɛnɛ. Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi yɛɛ tíyɛsɛ kɑi lɛ̃ wɑ. Uyɛɛ tíyɛsɛ kɛ tɔ́ nɛ Uléécɑɑ ɑri lɑrukusɛnɛ.

Atɑm nɛ Kirisi kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́

12 Limɛcɔ kɑí we. Usoi usɛ, Atɑm nnyɑ kɛ ɑkópɛ ɑɑ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ lommɛ ɑɑ́ nɛ nkpɔ weri. Kɛ pisoi nnɛ́í ɑpi ɑkópɛ n wɑ nnyɑ, nkpɔ nn pisoi nnɛ́í tɛ́ŋ́. 13 Uléécɑɑ ukɛ́ kɛlenɛ Moisi isé ń lésɛmɛ, ɑkópɛ yɛ pɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ welɛ. Amɑ́ kɛ isé íi pɛɛ kɑhɑnɛ n léemɛ nnyɑ, Uléécɑɑ úu pɛɛ ɑkópɛ kɛɛni. 14 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, kɑi Atɑm kumúŋɛ́-i n kpísi ɑí nɛ Moisi-i tuiri, nkpɔ yɛ pɛɛ́ welɛ nn pisoi kóni, ḿpɑ́ pinsɑ́ Atɑm mɛcɔ rinɔ́ɔ kɛ Uléécɑɑ uu n hɛ rinlɔ́ɔ́.

Atɑm yɛ pɛɛ usoi ucɔ uyɛɛ n wemɛ kumííri lɛ. 15 Amɑ́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n hɛ fɑɑlɑɑ ɑ́i kusɑ piyɛ. Usoi usɛ kuú nɛ ritiki uú nɛ hɛ. Uyɛɛ Yeesu Kirisi. Kei kuú nɛ ulisɔnɛ pisoi mɛyɑ̃ ticú nɛ nfɑnɑrɛ. 16 Uléécɑɑ ihɛɛ fɑɑlɑɑ mɛwɑi yɛ nɛ mɛmpehẽ nɛ lɛ̃ kɛ usoi usɛ kóló ɑkópɛ ɑɑ n wɑ. Akópɛ ɑsɛ kóló kɛ usoi uu wɑ ɑpí nɛ u túhɑɑnɛ ɑí nɛ u kpi. Amɑ́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu usoi n hɛ fɑɑlɑɑ uɑkópɛ kului mɛwɑi-mɑɑ́ yɛɛ tíyɛsɛ kuu pɑnsɛ ɑsei ute. 17 In tɛ usoi usɛ ɑkópɛ nnyɑ kɛ nkpɔ nn pisoi kɛcɑ́ɑ́ kɛtónɛ yɛ̃, pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ípɛɛlɛ́ɛ n nyísɛ uu pi pɑnsɛsɛ ɑsei pite yɛ́ kɔ Yeesu Kirisi ŋmɑnɛ nnyɑ nfɑ́ɑ yɛ̃, u nɛ pɛ̃ ɑpi kɛsẽ́ iyɔ́ɔpi tonɛ.

18 Yɑrɛ kɛ usoi usɛ ɑkópɛ ɑɑ n tíyɛsɛ ɑpí nɛ ḿpɑ́ úye túhɑɑnɛ ɑí nɛ u kpi mɛcɔ kɛ ɑsei mɛwɑi mɛsɛ ɑmɛ tíyɛsɛnɛ Uléécɑɑ uú nɛ pisoi nnɛ́í pɑnsɛsɛ ɑsei pite, ɑpi pɛɛ nfɑ́ɑ yɛnu. 19 Asei kɛcɑ́ɑ́, usoi usɛ kóló yɛɛ pipɑkɑrɛ ń yɛ nnyɑ kɛ pisoi nnɛ́í ɑpi pɑnsɛ pikópɛkɔɔ́. Limɛcɔ kɛ usoi usɛ kóló yɛɛ Uléécɑɑ m pɑkɑrɛ nnyɑ, pisoi mɛyɑ̃ ɑpi pɑnsɛnɛ ɑsei pite.

20 Isé yɛ leemɛlɛ ii tíyɛsɛ ɑkópɛ ɑɑ kulúi wɑi. Amɑ́ kei kɛ ɑkópɛ ɑɑ kulúi n wɑ, Uléécɑɑ yɛ kɔ kei pisoi ípɛɛlɛ́ɛ nyísɛlɛ ɑ́i nɛ kɛ́tɔ. 21 Yɑrɛ kɛ nkpɔ nn ɑkópɛ nnyɑ ńnɑŋɛ n yɛ̃́ nn pisoi kɛcɑ́ɑ́ tonɛ, limɛcɔ kɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ nń nɛ Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ kuu pisoi n nyísɛ nnyɑ ńnɑŋɛ yɛnunɛ nkɛ́ pisoi kɛcɑ́ɑ́ tonɛ. Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi ɑsei pitiki nnyɑ kɑri nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ̃́.

6

Akópɛ ɑ́ɑ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́

1 Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ nkpéni rɛ íye? Tɛ tɔkɛ́ nkpéni ɑkópɛ piwɑi nɛ kɛ́yu mɑhɑ̃ uipɛɛlɛ́ɛ ikɛ́ pɛɛ mɛyɑ̃́ wɑ nɛ́ɛ? 2 Ái nkpɑ́ni lɛ̃! Akópɛ ɑ́ɑ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ mɑ́. Íye kɛ tɔ́ɔ yɛ́ kɔ pɛɛ́ nɛ ɑkópɛ kɛ́mɛɛ n we? 3 Áni nyu rɛ tɔ́ɔ nní ntɔ́nɛ́í Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ míni n wólɛ, tɔ kɔ míni piwolɛ pɛ̃ kɛ́mɛɛ́ nɛ u ripɛ́nɛlɛ ɑri kɛsẽ́ kpii? 4 Kɑpi míni rɔ́ ń wólɛ, tɔ́ nɛ uyɛ̃ kɑpi lɛ̃ tipɛ́nɛ ɑpi kúlɛsi. Kɛsẽ́ kɑri lɛ̃ kpu. Yɑrɛ kuu kɔ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ nnɑŋɛ nnyɑ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ n yisi, limɛcɔ kɛ tɔ́ɔ yɛ́ kɔ nkpéni nfɑ́ɑ fɑlɛ yɛ̃.

5 Asei kɛcɑ́ɑ́, in tɛ tɔ ripɛ́nɛ ɑri unkpɔ kɛ́mɛɛ kɛsẽ́ kpi, tɔ kɔ limɛcɔ pɛ́nɛnɛ ɑrí n we ɑrí nɛ umɛyisɛ kɛ́mɛɛ kɛsẽ́ yisi. 6 Tɔ kɔ nyulɛ rɛ isoi kpurɛ iyɛ-i kɑrí pɛɛ ń we kɑpí nɛ ripɛ́nɛ ɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii, ɑi wɑi rɛ ɑkópɛ isoi iyɛ̃ íi nkpéni kɛrɔ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́, ɑ́ri kɔ nkpéni ɑkópɛ ilɑsi le. 7 Li we rɛ usoi nkó yɛɛ nkpɔ ḿ mɑsí yɛ ɑkópɛ ilɑsi kɛ́mɛɛ lelɛ. 8 Tɔn m mɑɑ rɛ tɔ́ nɛ Kirisi yɛ ripɛ́nɛlɛ ɑri kɛsẽ́ unkpɔ kɛ́mɛɛ kpi, tɔ kɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛnlɛ rɛ tɔ́ nɛ uyɛ̃ yɛ́ kɛsẽ́ nfɑ́ɑ m mɑ́. 9 Tɔ nyulɛ rɛ Kirisi yɛɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ n yisi úu kɔ píkɑi kpinɛ, nkpɔ ńn kɔ nkpéni ukɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́. 10 Kuu n kpu nnyɑ, ɑkópɛ ɑ́ɑ kɔ nkpéni ukɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́. Nkpɔ cirɛníŋɛ kuu kpu. U nkpéni nfɑ́ɑ mɑ́lɛ un nɛ Uléécɑɑ mɛkɔ́-i we. 11 Lɛ̃ nnyɑ, nɔ́ɔkɛ́ nɔ́mɛnɛ́círɛ n nyɑ́ni rɛ ɑkópɛ ɑ́ɑ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́. Ani kɔ nɔ́mɛnɛ́círɛ n nyɑ́ni rɛ nɔ Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ nɔn nɛ Uléécɑɑ mɛkɔ́-i we.

12 Lɛ̃ nnyɑ, ɑkópɛ ɑ́ɑ kɑpɛ kɔ nkpéni nɔ́inɛ́piŋɛ yɛɛ kɛyɑ́ɑ n kpinɛ kɛ́mɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́. Áni kɑpɛ ilikɑ́ipi-kɑ́ipi n tikilɛ̃. 13 Áni kɑpɛ nɔ́inɛ́piŋɛ kɛlõ kɛnyinɛ kpísi nɔkɛ́ ɑkópɛ-i n wɑi. Amɑ́ ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ kpísi ɑni Uléécɑɑ ɑnipɛ-i wɑi yɑrɛ nɔ kpulɛ ɑni yisi, ɑni nɔ́inɛ́piŋɛ silõ kpísi ɑni Uléécɑɑ hɛ ɑní nɛ lisɔnɛ n wɑi. 14 Akópɛ ɑ́ɑ yɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ yɛ̃. Li we rɛ isé íi kɔ nkpéni nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́. Amɑ́ Uléécɑɑ nfɑnɑrɛ mɛɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ mɑ́.

Ári kɔ nkpéni ɑkópɛ ilɑsi kɛ́mɛɛ we

15 Lɛ̃ nnyɑ, íye nkpéni? Tɛ tɔ́ nkpéni ɑkópɛ piwɑi nɛ kɛ́yu mɑhɑ̃ tɛ isé íi kɛrɔ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ mɑ́ rɛ Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ kɛ́mɛɛ kɑrí we nnyɑɑ? Ái nkpɑ́ni lɛ̃! 16 Áni nyu rɛ nɔn nɔ́mɛnɛ́círɛ n kpísi nɔn usoi m pɑ rɛ nɔkɛ́ uilɑsi n le nɔn u pɑkɑrɛlɛ̃, nɔ mɛyíkíyiki uyɛ̃ kɑni nní m pɑkɑrɛlɛ̃ pilɑsi lɛɛ? Nɔn nɔ́mɛnɛ́círɛ n kpísi nɔn ɑkópɛ-i n tɑmpɔ ɑni ɑilɑsi n le, nɔ́ lɛ̃ nnyɑ kpí. Nɔn Uléécɑɑ ilɑsi n le nɔn u m pɑkɑrɛlɛ̃, nɔ́ pɛɛ lɛ̃ nnyɑ Uléécɑɑ inipɛɛ-i pɑnsɛ ɑsei pite. 17 Amɑ́ tɔ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ: Nɔ pɛɛ ɑkópɛ ilɑsi lelɛ, nɔ nkpéni kɛfɑ kɛsɛ nɛ icélɑɑ tikilɛnlɛ yɑrɛ kɑpi nɔ́ ɑ n céesi. 18 Yeesu Kirisi yɛ ɑkópɛ ilɑsi kɛ́mɛɛ nɔ́ lésɛlɛ ɑni nkpéni pɑnsɛ nɔn ɑsei ilɑsi le. 19 Nɛ sisoipipi mɛcɔ símisilɛ rɛ ɑ́ni yɛ mɛkɛɛ nsímɛ́ kṍ nnyɑ. Nɔ pɛɛ mɛkɛɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ kpísilɛ nɔn mɛ́kpɛrinkpɛ nɛ mɛwɑi kópɛ ilɑsi kɛ́mɛɛ wɑilɛ̃. Li tíyɛsɛlɛ ɑni pɛɛ isoi yɛɛ íi nɛ Uléécɑɑ n sɑ́ n le. Limɛcɔ kɑni yɛ́ kɔ nɔ́mɛnɛ́círɛ kpísi ɑni lɛlɛɛ ń nyɑḿ piwɑi ilɑsi n le, ɑi tíyɛsɛ ɑni pɛɛ isoi yɛɛ nɛ Uléécɑɑ n sɑ́ n le.

20 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑní pɛɛ ɑkópɛ ilɑsi n le, lisɔnɛ piwɑi ɑ́pi pɛɛ́ nɛ nɔ́ yɛ̃́. 21 Mɛwɑi mɛ̃ kɑní pɛɛ n wɑpisi yɛ nkpéni isɛi nɔ́ welɛ. Yo kɑi nɔ́ yóriyɛ? Nkpɔ-mɛ̃ kɑmɛ́ nɛ nɔ́ sĩ. 22 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ nkpéni ɑkópɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ lésɛlɛ uu nɔ́ pɑnsɛsɛ upilɑsi. Nɔ́kunɛ́lɑ́ɑ kpɛɛ kei rɛ lɛlɛɛ nɛ Uléécɑɑ ń sɑ́ kɑni nkpéni wɑi nɔn nɛ kɛ́tɔ-pɔ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ mɛ̃́. 23 Akópɛ kulɑɑ kpɛɛ nkpɔ, ɑmɑ́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ fɑɑlɑɑ n hɛ yɛɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ kɑri yɛ tɔ́ nɛ Urɔ́píimɑ Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ n yɛ̃́.

7

Isé íi usoi yɛɛ n kpu kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́

1 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, nɔ pisoi lɛ pɛɛ isé n nyu. Nɔ̃́ kɑḿ nɛ símisi. Nɔ pɑlɛilɛ rɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ usoi uu nfɑ́ɑ m mɑ́ kɛ́mɛɛ́ kɛ isé ii ukɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ mɑ́ɑ? 2 Isé kɛ́mɛɛ, unɔ́si nkó yɛɛ n sɔ́ɔ̃ úu ncée mɑ́ u nɛ ulɑ pikɛ́ túúnnɛ ulɑ uyɛ̃ un nɛ nfɑ́ɑ mɑ́. Amɑ́ ulɑ un n kpu, isé iyɛɛ pɛɛ u nɛ ulɑ kɛcɔpɛ ń we íi pɛɛ kɔ unɔ́si kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ mɑ́nɛ. 3 Amɑ́ in tɛ ulɑ yɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ unɔ́si uú nɛ utisi féé sɔ́ɔ́ni, pi yɛ́ u sée rɛ unɔ́si wɑ́sɑ́nkɑí. Amɑ́ ulɑ un n kpu, isé yɛɛ u nɛ ulɑ kɛcɔpɛ ń we íi pɛɛ ukɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́nɛ, un pɛɛ́ uyɛ-i utisi féé n sɔ́ɔ̃, úu uwɑ́sɑ́nkɑí. 4 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, limɛcɔ kɑi kɔ nɔ̃́ kɛ́mɛɛ́ we. Isé íi kɔ nkpéni nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́, nɔ pikpɔkpɔ lɛ. Nɔ́ nɛ Kirisi yɛɛ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ ń kpu yɛ ripɛ́nɛlɛ ɑni kɛsẽ́ kpi. Usoi féé yɛɛ nkpéni nɔ́ te. Uyɛɛ kpu Uléécɑɑ uu u yukusɛ, tɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ pikɛi n wɑi lin kulɑ́ɑ mɑ́ nnyɑ. 5 Asei kɛcɑ́ɑ́, kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑrí pɛɛ kɛrɔ́múŋɛ́ cirɛ nɛ irɔ́soi n le, isé yɛ pɛɛ tíyɛsɛlɛ tɔn ɑkópɛ kɑ́ipinkɛɛ, ɑn irɔ́soi kɛ́mɛɛ rɔ́ terii tɔn pɛɛ́ nɛ lɛlɛɛ yɛ nɛ nkpɔ ń kɑ wɑi. 6 Tɔ nkpéni isé nnɑŋɛ kɛ́mɛɛ lelɛ. Tɔ nkpéni lɛlɛɛ pɛɛ ilɑ́si rɔ́ n tónsɛlɛ̃ ɑnipɛ-i lelɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nnɑŋɛ kɛ́mɛɛ kɑri nkpéni isoi fɑlɛ le. Ái nkpéni isé yɛɛ pɛɛ mɛkɛɛ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ m mɑ́ ɑnipɛ-i.

Isé yɛɛ lɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ ɑkópɛ rɔ́ nyísɛ

7 Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ nkpéni rɛ íye? Tɛ isé yɛ ɑkópɛ lɛ nɛ́ɛ? Ái nkpɑ́ni lɛ̃. Amɑ́ isé yɛɛ tíyɛsɛ kɑḿ nɛ ɑkópɛ ceri. Likumúŋɛ́ rɛ isé insɑ́ pɛɛ́ m mɑɑ rɛ: Kɑpɛ yɛ ucɔ likɔ́ kɑ́ipinkɛɛ, ɑ́m yɛ́ pɛɛ céri yo kɑpi yɛ sée rɛ ucɔ likɔ́ pikɑ́ipi. 8 Tinɔ́ɔ tɛɛ tíyɛsɛlɛ ɑkópɛ ɑɑ kɛnɛ́mɛɛ ńnɑŋɛ yɛnu, nɛn pɛɛ ḿpɑ́ yo mpuri kɛ́mɛɛ picɔ likɔ́ kɑ́ipinkɛɛ. Isé insɑ́ n we, ɑkópɛ yɛ kpuwɑɑlɛnlɛ. 9 Nɛ pɛɛ mɛkɛɛ welɛ ɑ́m isé nyu, nɛn nfɑ́ɑ mɑ́. Kɑm nkpéni i n céri, iyɛ̃ ii pɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ńnɑŋɛ yɛnu, nɛ́ɛ pɛɛ kpi. 10 Ai pɛɛ nkpéni wɑi rɛ isé yɛɛ yɛ́ pɛɛ nfɑ́ɑ nɛ́ n hɛ yɛ nɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ nɛ́ hɑ. 11 Isé yɛɛ tíyɛsɛ kɛ ɑkópɛ ɑɑ lɛ̃ kii ḿ mɑ nnyɑ ńnɑŋɛ yɛ̃ ɑɑ́ nɛ kuyúi nɛ́ tɑni ɑɑ kɔ nɛ nɛ́ kópu.

12 Isé yɛ Uléécɑɑ likɔ́ lɛ, lɛ̃ kii ḿ mɑ yɛ kɔ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ léerilɛ, lin ɑsei tikilɛ̃ lin kɔ nyɑḿ. 13 Yɑrɛ lɛlɛɛ ń nyɑḿ yɛ nkpéni pɑnsɛlɛ lin nɛ̃́ kopu, nɛ́ɛ íye? Ái nkpɑ́ni lɛ̃! Akópɛ ɑkɛ́ nɛ mɛyíkíyiki n nyísɛ rɛ ɑ mɛsei ɑkópɛ lɛ, ɑ isé yɛɛ ń nyɑḿ kpísilɛ ɑɑ pɑnsɛsɛ nkpɔ, ɑkópɛ ɑɑ pɛɛ lɛ̃ kɛ isé ii ḿ mɑ nnyɑ n we lin nyɑ́ni rɛ ɑkópɛ yɛ mɛsei likópɛ lɛ.

Akópɛ nnɑŋɛ

14 Asei kɛcɑ́ɑ́, tɔ nyulɛ rɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ isé te. Amɑ́ inɛ́piŋɛ mɛlɑ kɛ nɛ́ɛ tíkilɛ̃. Nɛ we yɑrɛ pi nɛ́ kpísilɛ ɑpí nɛ ɑkópɛ yɑ́i. 15 Likumúŋɛ́ rɛ ɑ́m mɛnɛ́wɑi cirɛ ɑsei kómɛi. Ám yɛ fe kɛ́ yɛ lɛ̃ kɑm ń lɑ wɑ, ɑmɑ́ lɛ̃ kɑm n kɔ́hɔ kɑm yɛ wɑ. 16 In tɛ ɑ́m likópɛ kɑm n wɑi piwɑi lɑ, nɛ mɑ ɑm ŋmurɛi rɛ isé yɛ nyɑmlɛ. 17 Li pɛɛ nyísɛlɛ rɛ ɑ́i rinɛ́cúruu nɛ́ɛ lɛ̃ wɑi, ɑmɑ́ ɑkópɛ nyɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń we nyɛɛ lɛ̃ wɑi. 18 Nɛ nyulɛ ŋmɑɑ rɛ lisɔnɛ ɑ́i kɛnɛ́mɛɛ we, nɛ lɑ kɛ́ rɛ mɛnɛ́wee kɛ́mɛɛ, lisɔnɛ piwɑi yɛ̀ɛ̀ ripɔ́ɔ nɛ́ wɑlɛ, ɑmɑ́ ɑ́m yɛ pɛɛ lipiwɑi fe. 19 Ám yɛ lisɔnɛ kɑm piwɑi ń lɑ wɑ, ɑmɑ́ likópɛ kɑ́m piwɑi ń lɑ kɑm yɛ wɑ. 20 In tɛ lɛ̃ kɑ́m ń lɑ kɑm yɛ wɑ, li nyísɛ rɛ ɑ́i nɛ́ɛ li wɑi, ɑmɑ́ ɑkópɛ nyɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń we yɛ nyɛ.

21 Nɛ yɛ̃ tɛ nní kɛ isé ii sɔ́nɛ. I lɑ ikɛ́ lisɔnɛ wɑ, ɑmɑ́ likópɛ lin pɛɛ mɛsɛ́rɛ kɛnyɑ́lɛ-i we. 22 Li kɛnɛ́fɑ kɛ́mɛɛ nɛ́ lɑ́ɑ́rúlɛ rɛ kɛ́ Uléécɑɑ isé m múílɛ̃, 23 ɑmɑ́ nɛn pɛɛ kɔ inɛ́piŋɛ kɛ́mɛɛ isé féé icɔ nyɑ́ni. Isé iyɛ̃ nɛ iyɛɛ nɛ kɛnɛ́múŋɛ́ n sɑ́ íi kómɛinɛ. I ɑkópɛ ilɑsi nɛ́ simrilɛ in tíyɛsɛlɛ̃ nɛn ɑkópɛ nyɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń we isé tíkilɛ̃. 24 Linɛ́cɔ yɛ íwɛ welɛ! Wóo yɛ́ inɛ́piŋɛ yɛɛ nɛ nkpɔ nɛ́ n wɛ́ɛ́si kɛ́mɛɛ nɛ́ lesɛ? 25 Nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi nɛ ritiki ɑḿ nɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ!

Lɛ̃ nnyɑ, nɛ kɛnɛ́múŋɛ́ kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ isé ilɑsi tunlɛ, ɑmɑ́ nɛn pɛɛ inɛ́piŋɛ kɛ́mɛɛ ɑkópɛ ilɑsi le.

8

Lɛ̃ kɛ usoi uu yɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ m mɑ́ un nɛ we

1 Lɛ̃ nnyɑ nkpéni, pɛpɛɛ nɛ Kirisi Yeesu m pɛ́nɛlɛ̃ pin nɛ we ɑ́pi mɑ́ rɛ pikɛ́ Uléécɑɑ kɛtɑhɑi kuú nɛ pisoi n túhɑɑnɛnɛ iwɑmɛ n wɑi. 2 Asei kɛcɑ́ɑ́, isé yɛɛ yɛ Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nɛ rintíki ií nɛ nfɑ́ɑ hɛ yɛ isé yɛɛ yɛ ɑkópɛ nɛ rintíki ií nɛ nkpɔ weri kɛ́mɛɛ nɛ́ lésɛlɛ. 3 Lɛ̃ kɛ isé ii piwɑi m pɔɔnɛ rɛ mɛrɔ́wee yɛ ńnɑŋɛ i pɑɑsɛ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ ricuruu uu wɑ. Ukɛ́ nɛ ɑkópɛ nyɛɛ pisoi isoi kɛ́mɛɛ ń we ɑn pi nyikilɛ̃ n feriyɛ nnyɑ kuu Ukɛpipi tummɛ nɛ isoipiŋɛ yɑrɛ pikópɛkɔɔ́ mɛcɔ. Kɛnkpɔ mɛɛ lɛ̃ kɛ ɑkópɛ ɑɑ́ nɛ ńnɑŋɛ m mɑ́ cirɛ nɛ ɑ rinyiki. 4 Lɛ̃ nnyɑ kɑri yɛ́ nkpéni fe ɑri isoi n le yɑrɛ kɛ isé ii m pisɛ. Ári nkpéni mɛrɔ́wee cirɛ tikilɛ̃ tɔn nɛ isoi le, ɑmɑ́ tɔ nkpéni irɔ́soi lelɛ yɑrɛ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn m pisɛ. 5 Asei kɛcɑ́ɑ́, mpí pɛɛ pimɛwee cirɛ n tíkilɛ̃ pin nɛ isoi le yɛ lɛ̃ kɑpi ń lɑ kɛmúŋɛ́ wɑilɛ, ɑmɑ́ mpí pɛɛ piisoi n le yɑrɛ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn m pisɛ yɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛmúŋɛ́ wɑilɛ. 6 Usoi mɛwee cirɛ pitiki ukɛ́ nɛ isoi n le yɛ̀ɛ̀ nɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ u hɑlɛ. Amɑ́ isoi pilukɛ yɑrɛ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn m pisɛ yɛ̀ɛ̀ nɛ nfɑ́ɑ nɛ nkíŋniŋɛ kɑlɛ. 7 Usoi mɛwee cirɛ isoi pilukɛ yɛ̀ɛ̀ tíyɛsɛlɛ uu wɑi Uléécɑɑ ulɑɑrɔ. Mɛ́wee mɛ̃ ɑ́mɛ yɛ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ, ticuruu ɑ́mɛ yɛ́ fe mɛkɛ́ lɛ̃ wɑ. 8 Ái céreisɛ rɛ pɛpɛɛ pimɛwee cirɛ ilɑsi n tṹ pin nɛ isoi le ɑ́pi yɛ́ fe pikɛ́ lɛlɛɛ nɛ Uléécɑɑ n sɑ́ wɑ.

9 Amɑ́ nɔ̃́ ɑ́ni kɔ nkpéni nɔ́mɛnɛ́wee cirɛ ilɑsi tũ nɔn nɛ isoi le, ɑmɑ́ lɛlɛɛ nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ n sɑ́ kɑni tíkilɛ̃, in tɛ ɑsei kɛcɑ́ɑ́, Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ welɛ. Unyinɛ unsɑ́ Kirisi Nfɑɑsɔnɛ m mɑ́, ɑ́i Kirisi yɛɛ u te. 10 Kirisi un nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n we, ɑsei kɛcɑ́ɑ́, nɔ́inɛ́piŋɛ yɛ kɔ nɛ ɑkópɛ nnyɑ nkpɔ kɛ́mɛɛ́ welɛ, ɑmɑ́ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ m pɑnsɛsɛ ɑsei pite nnyɑ, Unfɑɑsɔnɛ yɛ nfɑ́ɑ nɔ́ hɛlɛ. 11 In tɛ uyɛɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ Yeesu n yukusɛ Nfɑɑsɔnɛ yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ we, uyɛɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ Kirisi Yeesu n yukusɛ yɛ́ kɔ tíyɛsɛ nɔ́inɛ́piŋɛ yɛɛ nɛ nkpɔ n sɑ́ ii Unfɑɑsɔnɛ mɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń we nnyɑ nfɑ́ɑ m mɑ́.

12 Lɛ̃ nnyɑ pimɑ́rɛcɔ, tɔ nkpéni riwómɛ mɑ́lɛ, ɑmɑ́ ɑ́i pɛɛ mɛrɔ́wee kɑrí nɛ riwómɛ mɑ́ kɑri yɛ́ nɛ irɔ́piŋɛ mɛlɑ n wɑi. 13 Nɔn nɔ́mɛnɛ́lɑ n tikilɛ̃ nɔn nɛ nɔ́inɛ́soi n le, nɔ kpíninɛ. Amɑ́ in tɛ nɔ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ tíyɛ nn nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pikɛi wɑi nn nɔ́inɛ́piŋɛ mɛwɑi kopu, nɔ́ nfɑ́ɑ wɑ. 14 Pɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nn n séni yɛ Uléécɑɑ sipipi lɛ. 15 Ái nfɑ́ɑ mɛɛ nɔ́ m pɑnsɛsɛ pilɑ́si pɛɛ iwɑmɛ nɛ n tṹ kɑní yɔsí, ɑmɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ nɔ́ n kpísi nn wɑisɛ Uléécɑɑ sipipi kɑní yɔsí. Mmɛ mɛɛ yɛ tíyɛsɛ kɑri yɛ ricɑ́ɑ́i ɑri Uléécɑɑ séi rɛ “Apɑ”, “Sɑ́ɑ”! 16 Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ ricuruu yɛ tirɔ́cúruu símisilɛ rɛ tɔ Uléécɑɑ sipipi lɛ. 17 Tɔn Uléécɑɑ sipipi, tɔ́ɔ kɔ mɑsí lɛ̃ kuú nɛ rɔ́ m mɛ̃́ te. Tɔ́ nɛ Kirisi tɔ́ɔ kɛsẽ́ Uléécɑɑ likɔ́ te. Tɔn Kirisi iwɛ kɛsẽ́ n li, tɔ́ nɛ Kirisi yɛ́ hɑ kɛsẽ́ umɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ́ n we.

Mɛyɔ́ɔpi mɛɛ kɛpirɛ n wemɛ

18 Nɛ nyɑ́ni rɛ íwɛ nnyí kɛ́mɛɛ kɑri nɛni nní ń we nɛ mɑsí kɛpirɛ mɛyɔɔpi kɛ Uléécɑɑ uu ń lesɛnɛ ukɛ́ rɔ́ nyísɛ ɑ́mɛ ńkɑ kɛ́mɛɛ kumúŋɛisɛnɛ we. 19 Ḿpɑ́ yo kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ yɛ mɛyíkíyiki mɛ́nlɛ, nɛ kɛfɑ kɛsɛ Uléécɑɑ ukɛ́ usipipi lesɛ ukɛ́ nyísɛ. 20 Ḿpɑ́ yo kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ yɛ pɑnsɛlɛ líwookɔɔ́. Ái rɛ liricuruu mɛlɑ kɛ́mɛɛ kɑí nɛ lɛ̃ wɑ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ lɛ̃ nɛ ńnɑŋɛ li wɑi. U lɛ̃ wɑlɛ un nɛ tɑ́lɛ̃ tɛ: 21 Ulikɔ́ kuu n wɑ yɛ́ kɑm ɑi ńnɑŋɛ mɛɛ li n cɑɑi ɑi ilɑ́si kɛ́mɛɛ li n tonsɛlɛ̃ ɑnipɛ-i lelu, ɑi pɛɛ́ nɛ liripɔɔ n we lin kɔ Uléécɑɑ sipipi mɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ́ we. 22 Tɔ kɔ pɛɛ nyulɛ rɛ ḿpɑ́ yo kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ yɛ hɑ́i nɛ nɛni-mɛ ŋmɔ́ɔ́púlɛnlɛ, lin íwɛ le yɑrɛ kɛ mɛmɑ́rɛnlõ ɑmɛ yɛ unɔ́si n kɛ́hɛni. 23 Amɑ́ ɑ́i pɛɛ lɛ̃ ŋmɑnɛ. Tɔ̃́ nɛ kɔ ŋmɔ́ɔ́púlɛnlɛ tɔn nɛ mɛyíkíyiki mɛ̃́ tɛ tɔ́ mpí kɛ Uléécɑɑ uu nní Unfɑɑ n lɑɑnsɛ, ukɛ́ mɛsei rɔ́ yɔsí yɑrɛ usipipi uu kɔ ńnɑŋɛ mɛɛ mɛkɛɛ-mɛ rɔ́ n cɑɑi ɑnipɛ-i rɔ́ lesɛ. 24 Amɑ́ tɔ tɑ́lɛnlɛ tɔn mɛ̃́. Pitɑ́ pɛ̃ kɛ́mɛɛ ŋmɑnɛ kɛ Uléécɑɑ uu tirɔ́yu lɔ. Usoi un lɛ̃ kuu n tɑ́lɛ̃ un mɛ̃́ n nyɑ́ni, ɑ́pi yɛ pɛɛ rɛ u nɛ tɑ́lɛnlɛ. Usoi yɛ́ fe uu lɛ̃ kuu n nyɑ́ni mɑɑ rɛ u kɔ tɑ́lɛnlɛ u mɛ̃́ɛ? 25 Amɑ́ in lɛ̃ kɑ́ri n nyɑ́ni kɑri tɑ́lɛ̃, tɔ yɛ li m mɛ́nlɛ nɛ ikɑri.

26 Limɛcɔ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ pɔ́ɔ yɛ kɔ rɔ́ lɛ̃́ tɛ ɑ́ri pɑ́ɑ́pú nnyɑ. Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́ri piyómɛyɑ́hɑɑ kɛ́mɛɛ lɛ̃ kɑri yɛ́ɛ́ n we nyu. Amɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ ricuruu yɛɛ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑsilɛ nń nɛ iŋmɔpi yɛɛ íi nnɔ́ɔ nɛ kúmɑɑ ń we kɛrɔ́cɑ́ɑ́ u téni. 27 Kei kɛ Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ úye kɛfɑ n nyu uu yɛ nɛ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn ń lɑ nkɛ́ m pisɛ ceri. Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ̀ɛ̀ Uléécɑɑ pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ yɑ́ɑsilɛ ɑí nɛ umɛlɑ sɑ́.

28 Tɔ kɔ nyulɛ rɛ ḿpɑ́ yo yɛ̀ɛ̀ pɛpɛɛ Uléécɑɑ ń lɑ nɛ lisɔnɛ kɑlɛ. Lipite pɛɛ nní pɛ̃ kuu lɛ̃ kuu piwɑi ń lɑ nnyɑ n sée. 29 Uléécɑɑ yɛ tíyɛsɛlɛ rɛ pɛ̃ nnɛ́í kuu mɛkɛɛ-mɛ n céri uu kɔ mɛkɛɛ-mɛ pi wɛ́ɛ pikɛ́ Ukɛpipi mɛcɔ n we, Ukɛpipi kɛ̃ kɛkɛ́ pɛɛ pimɑ́rɛcɔ kulúi kɛ́mɛɛ kɛfoí kuu m mɑ́ri. 30 Pɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu mɛkɛɛ-mɛ n yekei rɛ pikɛ́ lɛ̃ n we, u kɔ lipite pɛ̃ séelɛ, pɛ̃ kuu n sée, u kɔ pi pɑnsɛsɛlɛ ɑsei pite, pɛ̃ kuu m pɑnsɛsɛ ɑsei pite, u kɔ ríyu pi wɑisɛlɛ.

Uléécɑɑ nlɑ yɛ piyɛlɛ

31 Tɔ́ nkpéni mmú kɛ́mɛɛ rɛ íye? Uléécɑɑ un kɛrɔ́cɑ́ɑ́ n kpɑ́lɛ̃, wóo yɛ́ pɛɛ́ nɛ rɔ́ kɛ́ŋɛnɛ? 32 Ukɛpipi cirɛ kúu kɑŋnɛ rɛ ɑ́kɛ kɑpɛ íwɛ li, ɑmɑ́ u kɛ kpísilɛ uú nɛ ntɔ́nɛ́í ɑkópɛ nnyɑ nyɔ́ɔnsɛ, íye kɑi yɛ́ pɛɛ wɑ úu yɛ́ nɛ uipɛɛlɛ́ɛ kɛ̃ nnyɑ ḿpɑ́ yo rɔ́ ḿ pɑ? 33 Wóo yɛ́ fe uú nɛ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ túhɑɑnɛ? Liute úu we. Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ usoi pɑnsɛsɛ ɑsei ute. 34 Wóo yɛ́ fe uu ɑkópɛ pi pɑ? Liute úu we. Likumúŋɛ́ rɛ Kirisi Yeesu yɛɛ kpu, ɑ́i kɔ kei nɛ ripɑ́, ɑmɑ́ u nkpɔ kɛ́mɛɛ yisilɛ, Uléécɑɑ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kuu kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tṹ un kɛrɔ́cɑ́ɑ́ u welu! 35 Yoo yɛ́ fe ɑi Kirisi yɛɛ rɔ́ ń lɑ ɑnipɛ-i rɔ́ lesɛ? Íwɛ píimɑ nɛ́ɛ mpɔ́ɔcɑɑi nɛ́ɛ piwéékusɛ nɛ́ɛ nkṹ nɛ́ɛ mpɑ́rí nɛ́ɛ nkpɔ piloró nɛ́ɛ nkpɔ ricuruu ŋmɑɑ? 36 Lɛ̃ kɑi nní Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Pɔ̃́ nnyɑ kɑri mɛsɛ́rɛ nkpɔ lorólɛ̃

pin tɔ́ nyɑ́ni yɑrɛ isɑ́ŋ kɑpí nɛ kɛsɑrɛyɑ́i-i pikópɛ n tɔ́su. 37 Amɑ́ tɔ lɛ̃ nnɛ́í kɛ́mɛɛ uyɛɛ nní rɔ́ ń lɑ nnyɑ feriyɛlɛ ɑ́i nɛ kɛ́tɔ. 38 Nɛ mɛyíkíyiki nyulɛ rɛ líkɑ ɑ́i yɛ́ fe likɛ́ ńlɑ mmɛ̃ kɛ́mɛɛ rɔ́ lesɛ. Ái nkpɔ, ɑ́i kɔ nfɑ́ɑ, ɑ́i kɔ piléécɑɑtumɛ, ɑ́i kɔ liféé linyinɛ lɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́, ɑ́i kɔ nfɑ́ɑni likɔ́ nɛ́ɛ mɑsí kɛpirɛ likɔ́, 39 ɑ́i kɔ kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ líkɑ, ɑ́i kɔ lɛlɛɛ mɛtene ń we. Líkɑ mpuri ɑ́i we. Urɔ́píimɑ Kirisi Yeesu nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ nyísɛ rɛ u rɔ́ lɑlɛ. Lɛ̃ nnyɑ, líkɑ mpuri kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ, ɑ́li we lɛɛ yɛ́ ń fe ɑi Uléécɑɑ nlɑ kuu rɔ́ n nyísɛ kɛ́mɛɛ rɔ́ lesɛ.

9

Isirɑyɛɛli pikɔ́ nɛ Uléécɑɑ rinɔɔ kuu n yekei nkɔ́

1 Lɛ̃ kɑm nní ḿ mɑɑnɛ yɛ nsímɛ́sei lɛ. Nɛ Kirisi ukɔ́ lɛ, ɑ́m kirɑɑsɛ. Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛ tíyɛsɛlɛ ɑm céru rɛ ɑsei yɛ nyɛ. 2 Asei yɛ nyɛ rɛ tinɛ́pɔ́ɔ yɛ mɛyɑ́nsei cɑɑilɛnlɛ nɛn kɔ mɛsɛ́rɛ kɛnɛ́fɑ-i nɛ íwɛ pɑnsɛntɛ. 3 Nɛ́ pɛɛ Uléécɑɑ pisɛ rɛ ukɛ́ ɑnɔ́ɔ nɛ́ wɑ tɔ́ nɛ Kirisi tɔkɛ́ túúnnɛ likɛ́ pinɛ́mɑ́rɛcɔ, tɔ́ nɛ pɛ̃ kɑpi mpuri nsɛ-i m mɑ́ri yoriyɛ. 4 Pi Isirɑyɛɛli pikɔ́ lɛ kɛ Uléécɑɑ uu m pɑnsɛsɛ upikɔ́, pin umɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ́ we. Pɛ̃ kuú nɛ nkómɛinɛ sée uu isé pi pɑ, uu kɔ pi céési lɛ̃ kɑpi yɛ́ uinyɔ́ɔnsɛ n wɑ, uu rinɔ́ɔ pi yekei. 5 Uléécɑɑ yɛ hɑ́i pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ pipikpurɛ wɛ́ɛlɛ. Kirisi ricuruu yɛ ukɛpirɛ ukɔ́ lɛ, tɔn kei kɑpi kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ u m mɑ́ri m pɑinɛ. Kirisi uyɛɛ pɛɛ kɔ ḿpɑ́ yo fe. Uyɛɛ Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ píyei ipɑkɑrɛ n te. Amí!

6 Ái we rɛ usoi ukɛ́ musí rɛ Uléécɑɑ rinɔɔ ɑ́ri nkpéni ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́. Ái rɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ nnɛ́í pɛɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ yíkíyiki. 7 Limɛcɔ, ɑ́i rɛ Apirɑhɑm kumɑrɛ pikɔ́ nnɛ́í pɛɛ Apirɑhɑm sipipi yíkíyiki. Uléécɑɑ yɛ Apirɑhɑm mɑɑ rɛ:

Isɑɑki kɛ́mɛɛ́ kɑɑ sipírɛ̃ yɛnunɛ ɑpi yɛ ripɔ́nyíri si séi. 8 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i Apirɑhɑm sipipi nnɛ́í sɛɛ Uléécɑɑ sipipi. Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ usipipi yíkíyiki sɛɛ nní sɛ̃ kɑpi Urinɔɔ kuu n yekei kɛcɑ́ɑ́ ḿ mɑ́ri. 9 Asei kɛcɑ́ɑ́, tinɔ́ɔ tɛɛ n yisunu yɛ ntí:

Kɛ́ nɛ kɛlɑɑnɛ nní icɔ m pɛɛmɛ, Sɑrɑ un kɛwɑ́ntisi mɑ́.

10 Ái nɛ kei ŋmɑnɛ ripɑ́. Limɛcɔ kɑi kɔ Repekɑ piŋmɑ́nɛ kɛtɛ́ kɛ́mɛɛ́ we. Urɔ́sɑ́ɑyɑhɑ Isɑɑki yɛɛ pɛɛ pikɛtɛ́ usɑɑ. 11-13 Úu pɛɛ kɑhɑnɛ pi m mɑri, ɑ́pi pɛɛ kɔ kɑhɑnɛ lisɔnɛ nɛ́ɛ likópɛ n wɑ. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, Uléécɑɑ yɛ pɛɛ Repekɑ mɑɑ rɛ: Uwɛ́ɛ́sɛ yɛ́ pɑnsɛ uwɑ̃́ ulɑsi yɑrɛ kɑi n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: "Yɑkupu ipuri kɑḿ lɑ, ɑm Esɑu ikɔ́ yúlu." Uléécɑɑ kɛmúŋɛ́ kɛkɛ́ nɛ n wɑ nnyɑ kɑi lɛ̃ wɑ. Ái kɛsoipipi mɛwɑi kuú pɑílɛ̃ un nɛ wɛ́ɛ́kɛɛ, ɑmɑ́ uricuruu kɛmúŋɛ́ kɛ́mɛɛ́ kɑi léeri kuu yɛ nɛ usoi wɛ́ɛ.

14 Lɛ̃ nnyɑ, tɔ́ nkpéni mɑɑ rɛ íye? Tɛ Uléécɑɑ úu ɑsei ute nɛ́ɛ? Ái nkpɑ́ni lɛ̃. 15 U pɛɛ Moisi mɑɑ rɛ: Nɛn úye n lɑ kɛ́ íwɛ tẽ́, nɛ yɛ liute íwɛ ténlɛ, nɛn kɔ úye n lɑ kɛ́ nɛ kɛfɑ fénnɛ, nɛ yɛ liute nɛ kɛfɑ fénnɛlɛ. 16 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i usoi mɛlɑ kɛ́mɛɛ léeri, ɑ́i kɔ usoi nŋmɔ́ɔ́pú kɛ́mɛɛ léeri, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ usoi íwɛ n tẽ́ ŋmɑnɛ kóló kɛ́mɛɛ kɑi léeri. 17 Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu Esipiti Uyɔɔpi mɑɑ rɛ: Nɛ pɔ́ lésɛmɛlɛ rɛ kɛ́ nɛ pɔ́ ritiki kɛ́ nɛ nnɛ́nɑŋɛ nyísɛ rinɛ́nyíri tikɛ́ nɛ kɛtẽ nnɛ́í rinkɔ́ɔ́nú nnyɑ. 18 Lɛ̃ nnyɑ, Uléécɑɑ un úye n lɑ ukɛ́ íwɛ tẽ́, u yɛ liute íwɛ ténlɛ, un kɔ úye rikiŋ n lɑ ukɛ́ tɑ́kɑɑsɛ, u yɛ liute rikiŋ tɑkɑɑsɛlɛ.

Uléécɑɑ kuwɔi nɛ upiwɛtu

19 In n lɑ unyinɛ yɛ́ fe uu nɛ́ pisɛ rɛ: In lɛɛ ni, yo nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ pɛɛ́ nɛ pisoi cɛ́si? Wóo yɛ́ mpíí fe ukɛ́ umɛlɑ kɛsi? 20 Pɔ́ kɛsoipipi, pɔ́ɔ úye pɔ́ɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ n kɛ́ŋɛnɛ? Kɛtúhu yɛ́ fe ɑkɛ umɔ́mɛ pisɛ rɛ yo nnyɑ kɑɑ nní nɛ́ mɔ̃́ɔ? 21 Utúhumɔmɛ yɛ ncée mɑ́lɛ ukɛ́ nɛ lɛ̃ kuu ń lɑ mɛtipipɛrɛ́ wɑ. U yɛ́ fe uu mɛpɛ́rɛ́ mɛsɛ mɛ̃ kpísi uú nɛ kɛtúhu mɔm, ɑpi yɛ nɛ líyukɔɔ́ kɛ wɑi, uu kɔ kɛcɔ mɔm, ɑpi yɛ kɛ̃ nɛ likpɑ́rɑ́kɔɔ́ wɑi.

22 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ lɑlɛ ukɛ́ ukuwɔi nɛ unnɑŋɛ pinyinɛ kɛ́mɛɛ nyísɛ. Pɛpɛɛ sitúhu sɛ̃ kɑpi yɛ nɛ likpɑ́rɑ́kɔɔ́ n wɑ. Amɑ́ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, uu umɛcirɛ tini uu pɛpɛɛ pɛɛ́ nɛ nkpɔ n sɑ́ m múílɛ̃ un tikíŋ tɑ́pɑɑlɛ̃. 23 U kɔ pɛɛ́ lɑlɛ ukɛ́ picɔ kɛ́mɛɛ nyísɛ rɛ umɛyɔɔpi ɑ́mɛ kumúŋɛ́ mɑ́. Pɛ̃ kuu íwɛ tẽ́. Pɛpɛɛ sitúhu sɛ̃ kɑpi yɛ nɛ líyukɔɔ́ n wɑ. Pɛ̃ kuu kɔ mɛkɛɛ-mɛ wɛ́ɛ rɛ pikɛ́ umɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ n we. 24 Lɛlɛɛ nní tɔ́ mpí kuu nní n sée. Ái kɔ Pisuifi ŋmɑnɛ, ɑmɑ́ nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kuu sée. 25 Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu Osee ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ mɑɑ rɛ:

Mpuri mmɛ mɛɛ ńn pɛɛ nnɛ́kɔ́ kɑm sɔ́nti kɛ́ sée rɛ nnɛ́puri.

Mpuri mmɛ̃ isoi kɑ́m yɛ pɛɛ ń lɑ kɑm sɔ́nti kɛ́ sée rɛ nnɛ́puri lɑlɑ píimɑ.

26 Pɛ̃ kɑm yɛ pɛɛ ḿ mɑɑ rɛ:

Áni pinɛ́kɔ́, kɑm sɔ́nti kɛ́ sée rɛ Uléécɑɑ yɛɛ nfɑ́ɑ n te sipipi.

27 Antepu Esɑyi pɔ̃́ nɛ kɔ Isirɑyɛɛli pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ mɑɑ rɛ: Ḿpɑ́ Isirɑyɛɛli sipipi sikɛ́ kɑm sikɛ́ kulúi n we yɑrɛ mínimɑɑ ritimɛ nnyɛnɛ, pisoi nkɑ́ripi nnyinɛ ŋmɑnɛ riyu kɛ Uléécɑɑ uu lɔlunɛ. 28 Upíimɑ yɛ rinɔ́ɔ tɛ̃ kuu n yekei wɑinɛ nɛ kɛ́tɔ-pɔ, kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ɑ́i nkpɑ́ni sésénɛ. 29 Lɛ̃ kɛ Esɑyi uu mɛkɛɛ-mɛ wɔi rɛ:

Uléécɑɑ, kɛtẽ nɛ kɛyómɛ ute unsɑ́ pɛɛ ntɔ́puri kɛ́mɛɛ pinyinɛ n tíyɛ,

tɔ́ pɛɛ pɑnsɛlɛ yɑrɛ Sotɔm pikɔ́,

Komɔɔri pikɔ́ kɑri yɛ́ pɛɛ́ nɛ mɛnyinɛ n we.

Isirɑyɛɛli nɛ nfɑtɛnɛ nsímɛ́

30 Lɛ̃ nnyɑ, tɔ́ nkpéni mɑɑ rɛ íye? Tɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɛɛ ɑ́pi n wɛ́ɛ́si pikɛ́ pɑnsɛ ɑsei pite yɛ kɛfɑ kɑpí nɛ u n tɛnɛ nnyɑ pɑnsɛ ɑsei pite. 31 Isirɑyɛɛli pikɔ́ pɛɛ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ pikɛ́ isé ritiki pikɛ́ nɛ pɑnsɛ ɑsei pite pɔ́ɔ pɛɛ mɛníŋɛ́ lólu, ɑ́pi lɛ̃ kɑpí pɛɛ ń lɑ yɛ̃. 32 Íye kɑi pɛɛ lɛ̃ wɑ? Ápi wɛ́ɛsi rɛ pikɛ́ nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ. Amɑ́ pi pɛɛ́ lɑlɛ pikɛ́ piricuruu liwɑiwɑi nnyɑ pɑnsɛ ɑsei pite Uléécɑɑ inipɛɛ-i. Kei kɑpi pɛɛ́ nɛ “ripɑrɛ tɛɛ yɛ pisoi n lóisɛ rikpɔu.” 33 Tipɑrɛ tɛ̃ nsímɛ́ mɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Nɔ yɛ̃ɛ, nɛ Siyɔɔ kɛtẽ-pɔ ripɑrɛ yekeilɛ

tɛɛ yɛ pisoi rinkpɔ́usɛ

nɛ kupɑrɛcɑŋɑɑ kpɛɛ yɛ pisoi n lóisɛ.

Amɑ́ nkó yɛɛ ripɑrɛ tɛ̃ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ

úu isɛi mɛlukɛ mɑ́.

10

1 Pimɑ́rɛcɔ, kɛnɛ́fɑ nnɛ́í mɛlɑ nɛ lɛ̃ kɑm Uléécɑɑ n welu yɛɛ rɛ ukɛ́ nnɛ́puri pikɔ́ riyu lɔ. 2 Nɛ́ fe ɑm ɑsei kɛcɑ́ɑ́ mɑɑ rɛ pi mɛyíkíyiki Uléécɑɑ pikɛi kɛ́mɛɛ ŋmɔ́ɔ́púlɛnlɛ. Amɑ́ mɛnyuwɛ yɛ pɛɛ pi pɑ́rílɛnlɛ. 3 Ápi ceri lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ n tíyɛsɛ usoi uú nɛ pɑnsɛ ɑsei ute, ɑpi pɛɛ piicee cirɛ n wɛ́ɛ́si pikɛ́ nɛ pɑnsɛ ɑsei pite, ɑpi pɛɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ usoi m pɑnsɛsɛ ɑsei ute pitíki yulu. 4 Kirisi yɛ isé ńnɑŋɛ pɑɑsɛlɛ rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃ pɑnsɛsɛ ɑsei pite uinipɛɛ-i.

Nkó yɛɛ Upíimɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ tiyu kɛ Uléécɑɑ uu yɛ lɔ

5 Nsímɛ́ mmɛ̃ kɛ Moisi uu lɛ̃ kɛ usoi uu yɛ isé rintíki uú nɛ pɑnsɛ ɑsei ute kɛcɑ́ɑ́ ń wɔ́i yɛ mmú rɛ:

Usoi nkó yɛɛ isé kɛcɑ́ɑ́ n sɔ́nɛ yɛ́ isé iyɛ̃ nnyɑ nfɑ́ɑ yɛ̃. 6 Amɑ́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ usoi nfɑtɛnɛ nnyɑ m pɑnsɛsɛ ɑsei ute nkɔ́ yɛ mmú rɛ: Kɑpɛ mɛpɔ́círɛ m písɛi rɛ wóo yɛ́ kɛyómɛcɑɑ ritɑɑ́? Li nkpɑ́ni yɑrɛ pɔ lɛ̃ teelɛ rɛ wóo yɛ́ hɑ Kirisi súísɛmɛ. 7 Nɛ́ɛ kɑpɛ kɔ mɛpɔ́círɛ m písɛi rɛ: Wóo yɛ́ nkpɔ kuhorɛ kɛ́mɛɛ súípɔ? Li nkpɑ́ni yɑrɛ pɔ lɛ̃ teelɛ rɛ wóo yɛ́ fe uu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ Kirisi lesɛri. 8 Li mpíí Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ íye? Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ:

Kɛpɔ́mɛɛ nɛ mpɔ́nɔ́ɔ-i nɛ kɛpɔ́fɑ-i kɛ Nléécɑɑsimɛ́ nń we.

Nfɑtɛnɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɑri n yóólɛ̃ yɛ mmɛ̃. 9 Pɔn nɛ mpɔ́nɔ́ɔ pisoi kɛyu-i n símisi rɛ Yeesu yɛɛ Upíimɑ, pɔn kɔ kɛpɔ́fɑ-i nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ, Uléécɑɑ yɛ́ ripɔ́yu lɔ. 10 Lɛ̃ nnyɑ, usoi un ukɛfɑ-i nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ kuu yɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i pɑnsɛ ɑsei ute, un n ŋmurɛi uu hɑ́ɑ, Yeesu uu uriyu lɔlu. 11 Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ yɛ mɑɑ rɛ:

Nkó yɛɛ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃, úu isɛi mɛlukɛ mɑ́. 12 Líkɑ ɑ́i ɑsei kɛcɑ́ɑ́ Usuifi nɛ mpuri sɑnɛ ukɔ́ kɛcɔpɛ kóólɛlɛ̃. Upíimɑ usɛ kɛ pinnɛ́í ɑpi mɑ́. Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ urinyiri n sélei kuu yɛ ulikɔ́ mɛyɑ̃́ hɛ. 13 Li kɔ Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Upíimɑ yɛ̀ɛ̀ nkó yɛɛ urinyiri n sélei riyu lɔlɛ.

14 Amɑ́ íye kɑpi yɛ́ urinyiri sée, pinsɑ́ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃? Íye kɑpi yɛ́ kɔ pɛɛ uyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ kɑ́pi píkɑi n kómɑɑlɛ̃ nɛ kɛfɑ tɛnɛ? Íye kɑpi yɛ́ kɔ ukɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ kṍ, unyinɛ unsɑ́ unsímɛ́ rin-yóó? 15 Íye kɛ pisoi ɑpi yɛ́ nsímɛ́ riyóó, pinsɑ́ pinyinɛ n tummɛ rɛ pikɛ́ riyóó? Lɛ̃ kɑpi Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: A tíyɛ pɛpɛɛ nsímɛ́ n yóólɛ̃ nsẽ yɛ pinyɑ́nɛi nyɑḿ kpɑ. 16 Amɑ́ pɛ̃ kɑpi rin-yóó ɑ́pi pinnɛ́í Nsímɛ́ Kɛcirɛ mmɛ̃ ŋmurɛi. Esɑyi yɛ uritɛlɛ́-i wɔ́i rɛ: Upíimɑ, wóo nkpɑ́ni mmɛ̃ kɑri rin-yóó kutu ricɔ? 17 Lɛ̃ nnyɑ, nsímɛ́ kɛ usoi uu yɛ n kṍ mɛɛ yɛ tíyɛsɛ uú nɛ kɛfɑ tɛnɛ. Nsímɛ́ kɛ usoi uu yɛ n kṍ mɛɛ nní Kirisi nsímɛ́ kɑpi n yóólɛ̃.

18 Nɛ pisɛ rɛ: Yɑrɛ ɑ́pi pɛɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kõ, nɛ́ɛ íye? Pi n konlɛ! Li Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Pimɛtẽ yɛ ḿpɑ́ yei tulɛ.

Pirinɔɔ ɑri pisoi hɑ́i kɛtẽ kɛtɔ-pɔ tulu.

19 Nɛ rɛ kɛ́ kɔ pisɛ rɛ: Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑ́pi mmɛ̃ kõ, nɛ́ɛ íye? Moisi yɛ likɛcɑ́ɑ́ rinɔ́ɔ pɛsɛ rɛ: Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ:

Nɛ́ tíyɛsɛ nɔ́kɛnɛ́fɑ ɑkɛ́ nɛ mpuri nnyinɛ pikɔ́ pɛɛ ɑ́pi kuséi ń we

rɛ nsoipuri tóósi. Nɛ́ kɔ tíyɛsɛ ɑní nɛ mpuri nnyinɛ pikɔ́ pɛɛ

ɑ́pi mɛsɔhɔ mɛ́kɑ m mɑ́ wɔ́ɔ́si. 20 Esɑyi ricuruu uu ikɑri wɑi uu yóó rɛ: Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ:

Pɛpɛɛ ɑ́pi pɛɛ nɛ́ n wɛ́ɛ́si pɛɛ nɛ́ yɛ̃́,

pɛpɛɛ ɑ́pi líkɑ nɛ́ m písɛi kɑm mɛnɛ́círɛ nyísɛ. 21 Amɑ́ u Isirɑyɛɛli pikɔ́ nkɔ́ mɑɑ rɛ:

Kɛyɑ́ɑ nɛ kɛriyu kɑm sɑ́sikɛɛ rɛ kɛ́ tɔ́ nɛ mpuri pɑkɑrɛcirɛ́ mɛɛ nnɛ́kɔ́ ń kɛ́su kɛcɔpɛ nyɔ́ɔnsɛ.

11

Uléécɑɑ úu Isirɑyɛɛli pikɔ́ fóm

1 Lɛ̃ kɑm pisɛ rɛ: Uléécɑɑ yɛ umpuri fómlɛ nɛ́ɛ? Ái yɛ́ lɛ̃! Tinɛ́cúruu yɛ kɔ Isirɑyɛɛli ukɔ́ lɛ. Nɛ Apirɑhɑm kɛpirɛ̃ lɛ nɛn kɔ Pɛnyɑmɛɛ mpuri ukɔ́. 2 Uléécɑɑ úu umpuri kuu hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ n wɛ́ɛ fóm. Nɔ Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛlõ kɛ̃ léisɛ, nɛ́ɛ yo? Kei kɛ ɑntepu Elii uú nɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ nɛ n wɔ́ɔsi uú nɛ Uléécɑɑ téni. 3 U kei mɑɑ rɛ: Upíimɑ, pi ɑntepuyɛ pɛɛ nɛ mpɔ́nɔ́ɔ n símisi kónlɛ ɑpi sipɔ́nyɔ́ɔnsɛhúú forɛsi. Mɛnɛ́círɛ kóló kɑi tíyɛ, pin kɔ lɑ pikɛ́ nɛ́ kpu. 4 Tɛ íye kɛ Uléécɑɑ uu rinɔ́ɔ u pɛsɛ? U u pɛsɛ rɛ: Nɛ pisoi ɑ́kotokú ɑsɛɛi mɛnɛ́círɛ yekeilɛnlɛ pɛɛ ɑ́pi píkɑi Pɑɑli * ɑnui n wúlɑlɛ̃. 5 Limɛcɔ kɛ Uléécɑɑ uu kɔ nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́-i pisoi nkɑ́ripi nɛ uipɛɛlɛ́ɛ wɛ́ɛ un umɛcirɛ yekeilɛ̃. 6 Lɛ̃ nnyɑ, nfɑnɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pi wɛ́ɛ, ɑ́i rɛ pimɛwɑi sɔnɛ nnyɑ. Insɑ́ lɛ̃, Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ íi yɛ́ pɛɛ ípɛɛlɛ́ɛ yíkíyiki. [In kɔ rɛ pimɛwɑi sɔnɛ nnyɑ, ɑ́i pɛɛ ípɛɛlɛ́ɛ kuu pi nyísɛ. Mɛwɑi sɔnɛ ihɛ́ɛ́ íi ípɛɛlɛ́ɛ ihɛɛ kɑpi yɛ usoi n hɛ.]

7 Lɛ̃ nnyɑ, íye nkpéni? Tɔ mɑɑ rɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑ́pi lɛ̃ kɑpi n wɛ́ɛ́si yɛ̃. Amɑ́ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pikɛcɔpɛ n wɛ́ɛ ŋmɑnɛ pɛɛ li yɛ̃ ɑi pitɔ́rɔɔ ɑtu tɑ́pisi. 8 Li Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Uléécɑɑ yɛ pimɛsɔhɔ rikipilɛ, uu piinipɛɛ yɑrii ɑ́pi yɛ pɛɛ yɛ̃́,

uu kɔ piɑtu tɑ́pisi ɑ́pi yɛ pɛɛ kṍ hɑ́i nɛ nɛni-mɛ. 9 Tɑfiti pɔ̃́ nɛ kɔ mɑɑ rɛ:

Piɑnyɑ̃́ ilukɛ ikɛ́ pi pɑnsɛ ripinɛ nɛ kei kɑi yɛ́ pi n tĩ́

likɛ́ kɛlólɛ́-mɛ̃ nɛ pi hɑ

pikɛ́ pɛɛ pimɛwɑi kulɑɑ yɛ̃.

10 Piinipɛɛ ikɛ́ nyíinu ɑ́pi kɑpɛ yɛ yɛ̃.

A tíyɛsɛ pikɛ́ mɛsɛ́rɛ ritírí n kpúḿḿlɛ̃.

11 Nɛ pisɛ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, Isirɑyɛɛli pikɔ́ yɛ loolɛ ɑ́i nkpɑ́ni píkɑi kuyisɛ wee? Ái nkpɑ́ni lɛ̃! Amɑ́ pikɛlólɛ́ yɛ tíyɛsɛlɛ Uléécɑɑ uu mpuri sɑnɛ pikɔ́ riyu lɔlu rɛ pikɛfɑ kɛkɛ́ tóósi nnyɑ. 12 Pikɛlólɛ́ yɛ tíyɛsɛlɛ kɛtẽ nnɛ́í ɑkɛ Uléécɑɑ likɔ́ yɛ́nu, pikupɑkɑrɛcirɛ́ ɑku tíyɛsɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ɑpi Uléécɑɑ likɔ́ yɛ́nu. Lɛ̃ nnyɑ, Isirɑyɛɛli pikɔ́ nnɛ́í pin nkpéni Yeesu Kirisi rintiki, Uléécɑɑ likɔ́ yɛ́ pɛɛ kumúŋɛ́ m mɑ́ɑ?

Mpuri sɑnɛ pikɔ́ riyu mɛlɑlɛ nsímɛ́

13 Nɔ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɑm nkpéni nɛ mɑ́nɛ. Nɛ́ɛ Kirisi utumɛ yɛɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛcɔpɛ n kɛisi. Kɑi nní lɛ̃, li nɛ́ lɑ́ɑ́rúlɛ rɛ pikɛi pɛɛ ɑnɛ́nípɛ-i we nɛn pi wɑi. 14 In n lɑ, li yɛ́ tíyɛsɛ ɑm nnɛ́puri pikɔ́ kufɑtoi yukusɛ ɑí nɛ pikɛcɔpɛ pinyinɛ ɑyu lɔlu. 15 Uléécɑɑ yɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ ilúkɛ́ ritélɛ uu pɛɛ u nɛ isoipuri tɔrɔɔ pikɔ́ kɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ. Un nkpéni kɔ pikɛtonɛ-i pi m pɛsɛpɔ, íye kɑi yɛ́ pɛɛ́ n we? Li yɛ́ nkpɑ́ni yɑrɛ kɛ usoi uu yɛ n kpu uu pɛɛri!

16 Pin ilukɛ n wɑ ɑpi ifoí wɛ́ɛ ɑpi Uléécɑɑ hɛ, li nyísɛlɛ rɛ Uléécɑɑ yɛɛ itɔ́rɔɔ nnɛ́í te. Pin kuléé kunyinɛ iníŋí n kpísi pin Uléécɑɑ n hɛ, li nyísɛ rɛ Uléécɑɑ yɛɛ ku te nɛ kuilesɛ-pɔ. 17 Pisuifi yɛ welɛ yɑrɛ Olifiyee kuléé kɑpi n tɑ́misi, Uléécɑɑ uu kuilesɛ inyinɛ kérii uu iripɔhɔ kpɛkpɛɛ mɛ́woo n lɛ ilesɛ mɛɛlú. Pɔ́ nkɔ́, pɔ́ɔ nní mpuri sɑnɛ ukɔ́, pɔ welɛ yɑrɛ Olifiyee kuléé kpɛɛ mɛ́woo n lɛ ilesɛ. Pi pɔ́ kpísilɛ ɑpi mɛ́mɛɛlú pɔ́ mɛɛlúsɛ, pɔn nkpéni kuléé kɑpi n tɑ́misi iníŋí mɛni níru. 18 Lɛ̃ nnyɑ, kɑpɛ ilésɛ iyɛ̃ kɑpi n kérii n nyɑ́ni rɛ íi kɛpɔ́yu-i líkɑ tu. Pɔn mɛpɔ́círɛ n tɑɑ́sɛlɛ̃, ɑ n nyu rɛ ɑ́i pɔ́ɔ nníŋí topori, ɑmɑ́ nníŋí mɛɛ pɔ̃́ topori.

19 Pɔ́ mɑɑ rɛ: Pi ilésɛ iyɛ̃ kériilɛ pikɛ́ nɛ iripɔhɔ nɛ́ rimɛɛlúsɛ nnyɑ. 20 Asei ŋmɑɑ yɛ nyɛ! Pi i kériilɛ rɛ íi nfɑtɛnɛ mɑ́ nnyɑ, ɑmɑ́ mpɔ́fɑtɛnɛ nnyɑ kɛ pɔ́ɔ we. Kɑpɛ mɛpɔ́círɛ n tɑɑ́sɛlɛ̃, ɑmɑ́ iwɑmɛ ikɛ́ pɔ́ n we. 21 Pisuifi pɛɛ Olifiyee kuléé kɑpi n tɑ́misi ilesɛ, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃ Uléécɑɑ úu pi kɑŋnɛ. Pɔ́ɔ nní nlésɛ kɑpi riḿmɛɛlú, kɑpɛ n nyu rɛ pɔ̃́ kuu yɛ́ kɑŋnɛ. 22 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ Uléécɑɑ nfɑnɑrɛ ripɑí ɑɑ un-yupɑpɛ pɑí. U nɛ pɛpɛɛ kɛpirɛ u rińtɔ kɛ́yu pɑ́ɑ́púlɛ, uu kutu pi pɑsɑ uu pɔ̃́ ńnɑrɛ wɑi. Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ pɔkɛ́ unnɑrɛ ncee n tikilɛ̃. Insɑ́ lɛ̃, u yɛ́ kɔ pɔ̃́ tiké yɑrɛ kɑpi yɛ nlésɛ rinké mɛcɔ. 23 Limɛcɔ, pɛ̃ pin nfɑtɛnɛ n yɛ̃, u yɛ́ kɔ pímɛɛlú pi pɛsɛ. Uléécɑɑ yɛ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ ukɛ́ nɛ pímɛɛlú pi pɛsɛ. 24 Lɛ̃ nnyɑ, pɔ́ nkó pɔ́ɔ ɑ́ɑ nní Usuifi, pɔ we yɑrɛ Olifiyee kuléé kpɛɛ mɛ́woo n lɛ nlesɛ. Pi nlésɛ mmɛ̃ tikélɛ ɑpi kpɛ̃ kɑpi n tɑ́misi kɛcɑ́ɑ́ tórɛsi, ɑ́i kɔ pɛɛ rɛ pɔ kpɛ̃ nlesɛ yíkíyiki lɛ. In tɛ Uléécɑɑ yɛ lɛ̃ wɑ, íye kúu yɛ́ pɛɛ Pisuifi pɛɛ ń we yɑrɛ kuléé kɑpi n tɑ́misi ilesɛ kɑpi n kérii isitonɛ-i i pɛsɛ?

Uléécɑɑ yɛ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ nnɛ́í riyu lɔ

25 Lɛ̃ nnyɑ pimɑ́rɛcɔ, nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ símisi ɑ́ni kɑpɛ nɛ lɛlɛɛ nní m pékɑɑlɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ m pɑlɛi, ɑ́ni kɑpɛ kɔ nɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ n nyɑ́ni yɑrɛ nɔ pisɔhɔɔ lɛ nnyɑ. Isirɑyɛɛli pikɔ́ kunɑi kɛ́mɛɛ, pinyinɛ yɛ́ pikómɛ n yulɑɑlɛnlɛ Uléécɑɑ uú hɑ nɛ ipuri sɑnɛ nnɛ́í pisoi umpuri kɛcɑ́ɑ́ pikpɑ́pɔ n tɛnɛ. 26 Uléécɑɑ uu pɛɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ nnɛ́í riyu lɔlu yɑrɛ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Siyɔɔ-pɔ kɛ Úyulɑlɛ uu léerinɛ.

U yɛ́ tíyɛsɛ Yɑkupu kumɑrɛ pikɔ́ ɑpi kɛpirɛ pítɔ u yɑ́.

27 Nkómɛinɛ mɛɛ tɔ́ nɛ pɛ̃ kɛcɔpɛ n wenɛ yɛ mmɛ̃

kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm piɑkópɛ pi n sɑ́rɛinɛ.

28 Pi Nsímɛ́ Kɛcirɛ yɛlɛ ɑpi pɛɛ pɑnsɛ Uléécɑɑ pilɑɑrɔ, ɑi tɔ̃́ wɑ́ɑ́nɑ́sɛ. Amɑ́ kɛ Uléécɑɑ uu nní pɛɛ pipisɑɑyɑhɑ n wɛ́ɛ nnyɑ, u pi lɑlɛ hɑ́i nɛ nkpéni-mɛ. 29 Uléécɑɑ úu yɛ lɛ̃ kuu usoi nɛ nfɑnɑrɛ n hɛ yɔsí, úu yɛ kɔ pɛ̃ kuu n wɛ́ɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛmúŋɛ́ consɛ. 30 Nɔ̃́ nɛ kɔ pɛɛ Uléécɑɑ pipɑkɑrɛ yɛlɛ. Amɑ́ kɛ pɛ̃ ɑpí pɛɛ kɔ nní kupɑkɑrɛcirɛ́ m mɑ́ nnyɑ, Uléécɑɑ uu nkpéni nɔ̃́ íwɛ téni. 31 Limɛcɔ kɛ pɛ̃ ɑ́pi kɔ nkpéni Uléécɑɑ pɑkɑrɛlɛ̃ tɛ ukɛ́ nɔ̃́ íwɛ tẽ́ nnyɑ. Amɑ́ u yɛ́ kɔ nkpéni pɛ̃ nɔ́mɛnɛ́cɔ íwɛ tẽ́. 32 Uléécɑɑ yɛ sisoipipi nnɛ́í kupɑkɑrɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ yɑ́lɛnlɛ rɛ u lɑ ukɛ́ sinnɛ́í íwɛ tẽ́ nnyɑ.

Uléécɑɑ yɛɛ ipɑkɑrɛ te

33 A tíyɛ Uléécɑɑ mɛmɑ́ yɛ piyɛ kpɑ. Umɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ nɛ umɛnyuwɛ yɛ címúlɛ ɑ́mɛ kutɛpinɛ we! Wóo yɛ́ fe ukɛ́ ukɛtɑhɑi kuu rinkénɛ ceri? Wóo yɛ́ fe ukɛ́ ukɛmúŋɛ́ kuu n wɑi ɑsei kõ? 34 Li Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Wóo Upíimɑ kɛmúŋɛ́ nyu?

Wóo yɛ́ rɛ u yɛ́ fe uu mɛsɔhɔ u kpɑ?

35 Wóo mɛfoí linyinɛ u hɛɛlɛ̃ likɛ́ nɛ n we rɛ u yɛ́ liute pihɛɛ cɛɛi?

36 Ukɛmɛɛ́ kɛ ḿpɑ́ yo ɑi léeri. Uyɛɛ tíyɛsɛ kɛ ḿpɑ́ yo ɑí we. Umɛkɔ́ kɛ́mɛɛ kɛ ḿpɑ́ yo ɑi kɔ we. Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ ipɑkɑrɛ te. Amí!

12

Isoi fɑlɛ pilukɛ Uléécɑɑ pikɛi kɛ́mɛɛ

1 Pimɑ́rɛcɔ, lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nní íwɛ rɔ́ n tẽ́ nnyɑ, nɛ nɔ́ ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛnlɛ rɛ ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ kpísi ɑni u hɛ yɑrɛ inyɔ́ɔnsɛsɛɛ kɛcirɛ. Inyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ ikɛ́ n kpɑ̃́iilɛ̃ in kɔ nɛ u sɑ́. Lɛ̃ kɑni yɛ́ u yɑ́ɑ́si ɑi ɑsei m mɑ́. 2 Áni kɑpɛ kɛtẽ nté pisoi mɛwɑi n tikilɛ̃. Amɑ́ ɑni tíyɛsɛ Uléécɑɑ ukɛ́ mɛsɔhɔ fɑlɛ nɔ́ hɛ mɛkɛ́ nɔ́ consɛsɛ. Kei kɑni yɛ́ pɛɛ́ nɛ Uléécɑɑ mɛlɑ ceri. Nɔ́ lisɔnɛ nɛ lɛlɛɛ yɛ u n lɑrisi nɛ lɛlɛɛ ń nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ ceri.

3 Kɛfɑ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nɛ́ n fénnɛ nnyɑ, nɛ lɑ kɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í mɑɑ rɛ úkɑ úu kɑpɛ yɛ umɛcirɛ n tɑɑ́sɛlɛ̃ likɛ́ tɔsí, ɑ́i kɔ pɛɛ ɑsei mɑ́. Amɑ́ ɑni yɛ kɛmúŋɛ́ wɑ kɛkɛ́ nɛ n sɑ́. Uléécɑɑ yɛ ḿpɑ́ úye nfɑtɛnɛ nɛ kumúŋɛ́ kunyinɛ hɛlɛ. Ḿpɑ́ úye ukɛ́ nɛ ukɛpɑ́ m pɑ́lɛ̃. 4 Ipiŋɛ isɛ kɛ usoi uu mɑ́, iyɛ̃ in ilésɛ kulúi mɑ́, ilésɛ iyɛ̃ in pikɛi pikɔ́ pikɔ́ wɑi. 5 Limɛcɔ ḿpɑ́ kɑri nní kulúi ń we, tɔ wɑlɛ ipiŋɛ isɛ tɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ, tɔn ntɔ́nɛ́í mulɛinɛlɛ̃ yɑrɛ kɛ usoi ipiŋɛ ilesɛ ii nní m mulɛinɛlɛ̃ mɛcɔ. 6 Amɑ́ ḿpɑ́ úye nɛ ulikɔ́ yɛ ni kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nfɑnɑrɛ u n hɛ. Li pisɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ ihɛɛ iyɛ̃ kuu n yɔsí nɛ pikɛi ńsɔnɛ wɑ. Uléécɑɑ un úye n hɛ rɛ ukɛ́ ɑntepu pikɛi n wɑi, liute ukɛ́ yɛ Uléécɑɑ rinyiri nɛ símisi uu lipikɛi nɛ unfɑtɛnɛ nnɛ́í n wɑi. 7 Uléécɑɑ un úye n hɛ rɛ ukɛ́ picɔ lɛ̃́, ukɛ́ yɛ upikɛi n wɑi lin nɛ pisoi lɛ́ni. Uléécɑɑ un úye n hɛ rɛ ukɛ́ n céési, li pisɛ rɛ ukɛ́ n céési. 8 Uyɛ̃ kuu n hɛ rɛ ukɛ́ yɛ picɔ ikɑri rikpɑ́sɛ, ukɛ́ picɔ ikɑri n kpɑriisɛ. Uyɛ̃ kuu n hɛ rɛ ukɛ́ kɛfɑ n lɑ́ɑ́rú, ukɛ́ yɛ nɛ nfɑnɑrɛ hɛ. Nkó yɛɛ iwɛ́ɛ́sɛ n tṹ ukɛ́ ńsɔnɛ upikɛi n wɑi. Nkó yɛɛ píwɛkɔɔ́ n lɛ́ni pɔ́ɔkɛ́ yɛ pi lɛ̃́ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ.

9 Ńlɑ ńn kɑpɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́. Ani mɛwɑi kópɛ n kɔ́hɔ. Ani lisɔnɛ piwɑi nɛ kɛ́yu m mɑhɑni. 10 Ani n lɑkɑɑnɛ yɑrɛ kɛ pimɑ́rɛcɔ ɑpi yɛ n lɑ́kɑɑnɛ mɛcɔ. Ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ uucɔ pɑkɑrɛ uu yɛ ríyu u wɑisɛ. 11 Ani kɛkɛi-i n tolú, ɑ́ni kɑpɛ sikɑ̃́ m mɑ́. Ani n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ nɔn kɛfɑ kɛsɛ nɛ Upíimɑ pikɛi wɑi. 12 Nɔ́rinɛ́pɔ́ɔ rikɛ́ lɛ̃ kɑni n tɑ́lɛ̃ nɔn mɛ̃́ nnyɑ n lɑ́ɑ́rú. Ani lɛlɛɛ nɔ́ n wéékusɛlɛ̃ nɛ n niŋú. Ani piyómɛyɑ́hɑɑ nɛ kɛ́yu m mɑhɑnlɛ̃. 13 Ani yɛ Uléécɑɑ pikɔ́ pɛɛ ncɔ́ŋ kɛ́mɛɛ ń we lɛ̃́. Áni kɑpɛ yɛ pisɑ́nɛyɔɔ́ nɛ sikɑ̃́ wɑ.

14 Ani yɛ pɛpɛɛ nɔ́ n wéékusɛlɛ̃ tinɔ́ɔ sɔnɛ ritikisɛ. Ani yɛ pisoi rinɔ́ɔ sɔnɛ ritikisɛ, ɑ́ni kɑpɛ yɛ úkɑ ɑnɔ́ɔ wɑ. 15 Píye pin mpɔ́ɔnɑrɛ kɛ́mɛɛ n we, nɔ́ nɛ pɛ̃ ɑni kɛsẽ́ mpɔ́ɔnɑrɛ-i n we, píye pin n téni, nɔ́ nɛ pɛ̃ ɑni kɛsẽ́ tẽ́. 16 Nɔ́ nɛ nɔ́pinɛ́cɔ ɑni nfɑsimɛ́ m pɛ́nɛlɛ̃. Áni kɑpɛ limɑ́ɑ-mɑɑ nɛ líyukɔɔ́ nɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ m músu. Amɑ́ ɑni yɛ lɛ̃ kɛ úkɑ úu nɛ kutu n cɔ́lɛ̃ kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ nɔ́kɛnɛ́múŋɛ́ pɛsɛ. Áni kɑpɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ n nyɑ́ni rɛ nɔ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɑ́lɛ.

17 Áni kɑpɛ yɛ unyinɛ mɛwɑi kópɛ nɛ mɛwɑi kópɛ hɛ́ɛlɛ. Ani riŋmɔ́ɔ́pú ɑni yɛ ḿpɑ́ úye kɛyu-i lisɔnɛ wɑi. 18 Lin yo kuwɑi n we, in tɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ kɑi yɛ́ léemɛ nɔ́ nɛ ḿpɑ́ úye nɔkɛ́ nɛ n lɑ́ɑ́rúnɛ, ɑni li wɑ. 19 Pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, ɑ́ni kɑpɛ yɛ mɛwɑi kópɛ kɛ pisoi ɑpi nɔ́ n wɑ nɔ́rinɛ́cúruu pi hɛ́ɛlɛ, ɑmɑ́ ɑni yɛ riyɑ́ Uléécɑɑ ricuruu ukɛ́ ukuwɔi pi nyísɛ. Li Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ Upíimɑ yɛ mɑɑ rɛ:

Nɛ́ɛ yɛ usoi mɛwɑi kópɛ u hɛ́ɛlɛ. Nɛ́ɛ yɛ ḿpɑ́ úye mɛwɑi u cɛɛi. 20 Li kɔ wɔlɑɑlɛ̃ tɛ:

Nkṹ nn upɔ́lɑ́ɑrɔ n we, ɑ u hɛ ukɛ́ li,

nnírɛ́ nn u n we, ɑ u hɛ ukɛ́ n ntí.

Pɔn yɛ lɛ̃ n wɑ, ɑnɑkɑlɛ wɛɛ́ kɑɑ lɛ̃ uriyu kɛcɑ́ɑ́ kɔɔnu.

21 Kɑpɛ tíyɛ mɛwɑi kópɛ mɛkɛ́ pɔ́ feriyɛ, ɑmɑ́ pɔ́ɔkɛ́ lisɔnɛ n wɑi ɑɑ́ nɛ mɛwɑi kópɛ feriyɛ.

13

Li pisɛ rɛ tɔkɛ́ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ m pɑkɑrɛlɛ̃

1 Li pisɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ pɑkɑrɛ. Iwɛ́ɛ́sɛ íkɑ íi we yɛɛ íi Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri. Uléécɑɑ yɛɛ piwɛ́ɛ́sɛ mpí nnɛ́í pɛɛ nní ń we tonsɛntɛ. 2 Lɛ̃ nnyɑ, nkó yɛɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ pipɑkɑrɛ n yúlu yɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ pipɑkɑrɛ yululɛ. Mpí pɛɛ lɛ̃ pipɑkɑrɛ n yúlu yɛ pimɛcirɛ nsímɛ́ wɛ́ɛ́silɛ rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ nɛ pi túhɑɑnɛ. 3 Usoi un lisɔnɛ n wɑi, ɑ́i we rɛ ukɛ́ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ kɛwuu n túúni. Amɑ́ pɛpɛɛ mɛwɑi kópɛ n wɑi kɑi pisɛ rɛ pikɛ́ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ kɛwuu n túúni. Nɛ́ntɛ ɑ́ɑ lɑ pɔkɛ́ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ kɛwuu n túúni? In lɛ̃, ɑ lisɔnɛ n wɑi, pɔ́ yɛ̃́ kɑpi yɛ́ pɔ́ m pɑkɑrɛ. 4 Uléécɑɑ pikɛi kɛ́mɛɛ kɑpi lɛ̃ we pikɛ́ nɛ pɔ́ n lɛ́ni likɛ́ nɛ pɔ́ sɔnɛsi nnyɑ. Amɑ́ pɔn mɛwɑi kópɛ n wɑi, kɛpɔ́wuu kɛkɛ́ n túúni. Ái mɛ́woo kɑpi ɑtɛ́hɛ múílɛ̃ pikɛ́ yɛ usoi kutu ripɑsɑ. Uléécɑɑ pikɛi kɛ́mɛɛ kɑpí we nnyɑ kɑpi yɛ nɛ uwɑikópɛkɔɔ́ túhɑɑnɛ ɑpi kutu u pɑsɑ ukɛ́ yɛ̃́ tɛ Uléécɑɑ yɛ nɛ u wɔ́ɔsilɛ. 5 Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ m pɑkɑrɛlɛ̃. Ái kutu pipɑsɑ nnyɑ kɑni yɛ́ pi m pɑkɑrɛlɛ̃. Amɑ́ li pisɛ rɛ nɔkɛ́ pi m pɑkɑrɛlɛ̃ tɛ lɛ̃ kɑí nɛ nɔ́sinɛ́fɑ-i nɔ́ sɑ́ rɛ nɔkɛ́ wɑ nnyɑ. 6 Lɛ̃ nnyɑ kɑni kɔ nní lɑmpoo hɛ́ɛ́lɛ. Uléécɑɑ yɛɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ tonsɛ rɛ pikɛ́ lɛ̃ n wɑi pikɛ́ nɛ upikɛi kɛ́mɛɛ n we. 7 Ani yɛ ḿpɑ́ úye lɛ̃ kɑní nɛ riwómɛ u m mɑ́ u hɛ́ɛ́lɛ. Ani yɛ ulɑmpooyɔɔ́ lɑmpoo hɛ́ɛ́lɛ, ɑni ítɔhɔ uyɛɛ ítɔhɔ n yɔ́su hɛ́ɛ́lɛ. Ani yɛ uyɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ nɔkɛ́ n wuru wuri, ɑni kɔ uyɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ nɔkɛ́ ríyu wɑisɛ, ríyu wɑisɛ.

Usoi nɛ ucɔ kɛcɔpɛ nlɑ

8 Áni kɑpɛ yɛ úkɑ nɛ riwómɛ m mɑ́, insɑ́ ńlɑ riwomɛ kɑni yɛ́ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ n lukɑɑnɛ. Nkó yɛɛ picɔ ń lɑ yɛ Uléécɑɑ isé ritikilɛ nɛ ikɛtɔ-pɔ. 9 Isé yɛɛ ḿ mɑɑ rɛ: Kɑpɛ iwɑ́sɑ́ wɑ, kɑpɛ usoi kpu, kɑpɛ yɛ yɑ́ɑi, [kɑpɛ yɛ ucɔ kɛcɑ́ɑ́ nnɔ́ɔmɛ wɑ] kɑpɛ yɛ ucɔ likɔ́ kɑ́ipi, nɛ isé icɔ nnɛ́í yɛ isé nnyí kɛ́mɛɛ pɛ́nɛlɛnlɛ rɛ: A upɔ́cɔ n lɑ yɑrɛ kɑɑ ripɔ́cúruu ń lɑ. 10 Ńlɑ ńn yɛ usoicɔ mɛwɑi kópɛ wɑ. Lɛ̃ nnyɑ, nkó yɛɛ usoicɔ ń lɑ yɛ isé ritikilɛ nɛ ikɛtɔ-pɔ.

Usoi mɛcirɛ picɑ́pinɛ ukɛ́ nɛ Yeesu Kirisi mɛpɛɛmɛ m mɛ̃́

11 Nɔ nkpéni nyulɛ ituŋɛ iyɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑri nní ń we. Li tulɛ rɛ nɔkɛ́ lɛ̃ nnɔni kɛ́mɛɛ yisi. Ituŋɛ iyɛ-i kɛ Kirisi uu yɛ́ tirɔ́yu n lɔ yɛ nkpéni mɛyɑ̃́ nɛ tɔ́ rikɔlɛ ɑi tɔ́su pɛɛ́ uyɛ-i kɑrí pɛɛ́ nɛ Kirisi kɛfɑ pitɛnɛ n kórɑɑnɛ. 12 Kɛsinɛ yɛ kɛtɛnɛ tulɛ, kɛyɑ́ɑ kɛ̃ yɛ́ nfɑ́ɑni tu. Tɔkɛ́ kuŋmɑhɑ kɛ́mɛɛ mɛwɑi kɛrɔ́cɑ́ɑ́ lesɛ tɔkɛ́ fóm, ɑri pɛɛ itɔpilũ kɑpi yɛ nɛ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ n tɔ kpísi ɑri múlú. 13 Tɔ lɑlɛ ntɔ́sẽ́ nkɛ́ n nyɑḿ yɑrɛ lɛ̃ kɑpi yɛ mɛtuŋɛtɛí nɛ n sɔ́nɛ. Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ mɛrɔ́círɛ tĩ nɛ pilukɛcɑɑinkɛɛ ɑnyɑ̃́ nɛ pítɑnirɛ́ nɛ mɛ́woo mɛ́woo piwɑi nɛ mɛ́kpɛrinkpɛ isoi nɛ picɛ́ŋɑɑnkɛɛ nɛ kufɑtoi. 14 Ani Upíimɑ Yeesu Kirisi isoi kpísi ɑni tɑni ukɛ́ nɔ́inɛ́soi kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. Áni kɑpɛ tíyɛ nɔ́inɛ́piŋɛ ikɛ́ ilɑ́si nɔ́ tónsɛ ikɛ́ pɛɛ ilikɑ́ipi-kɑ́ipi nɔ́ n wɑisɛ.

14

Áni kɑpɛ yɛ nɔ́pinɛ́yómɛyɑ́hɑɑcɔ ɑkópɛ m pɑlɛ̃

1 Ani yɛ pɛpɛɛ ɑ́pi nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ m pɑ́ɑ́pú yɔsí. Áni kɑpɛ yɛ n wɛ́ɛ́si nɔkɛ́ ɑlɑri pikɛmɛɛ́ m mɑ́. 2 Unyinɛ yɛ́ musí rɛ u yɛ́ fe uu ḿpɑ́ ilukɛ íye mpuri le, ucɔ nkó yɛɛ úu nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ m pɑ́ɑ́pú pɔ́ɔn ɑyɛ́hɛpɛi ŋmɑnɛ le. 3 Amɑ́ nkó yɛɛ ḿpɑ́ ilukɛ íye n le úu kɑpɛ uyɛɛ inyinɛ n kɔ́hɔ n lómiisɛ. Nkó yɛɛ ilukɛ inyinɛ n kɔ́hɔ pɑ́ɑ kɑpɛ kɔ nkó yɛɛ ḿpɑ́ íye n le ɑkópɛ m pɑlɛ̃. Liriyíkí rɛ Uléécɑɑ yɛ kɔ uyɛ̃ yɔsilɛ. 4 Pɔ́ɔ úye, pɔ́ɔkɛ́ nɛ ucɔ ukɛikɔ́ ɑkópɛ m pɑlɛ̃? Un upikɛi ńsɔnɛ n wɑi nɛ́ɛ unsɑ́ ńsɔnɛ pi n wɑi, uukɛisɑɑ kɑí nɛ yɛ̃. U yɛ́ kɑm uu ńsɔnɛ wɑi, liriyíkí rɛ Upíimɑ yɛ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ ukɛ́ nɛ u lɛ̃́.

5 Unyinɛ yɛ́ m músu rɛ kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ yɛ kɛcɔ felɛ, ucɔ pɔ́ɔ rɛ sikucɔ yɛ ku. Li pisɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ lɛ̃ kuu mɛyíkíyiki ukɛfɑ-i m músu n tikilɛ̃. 6 Nkó yɛɛ m músu rɛ kɛyɑ́ɑ kɛnyinɛ yɛ kɛcɔ felɛ yɛ lɛ̃ wɑilɛ ukɛ́ nɛ Upíimɑ ríyu wɑisɛ. Nkó yɛɛ ḿpɑ́ ilukɛ íye n le pɔ̃́ nɛ kɔ nɑ́ɑ́silɛ ukɛ́ Upíimɑ ríyu wɑisɛ. Lɛ̃ nnyɑ ukɛ́ i n le, liriyíkí rɛ u yɛ ilukɛ iyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛlɛ. Nkó yɛɛ úu n le pɔ̃́ nɛ kɔ lɛ̃ wɑilɛ ukɛ́ nɛ Upíimɑ ríyu wɑisɛ. Lɛ̃ nnyɑ, úu kɑpɛ yɛ i li. Uyɛ̃ nɛ yɛ kɔ lɛ̃ nnyɑ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛlɛ. 7 Asei kɛcɑ́ɑ́, tɔ́ úkɑ úu uricuruu mɛkɔ́cirɛ nnyɑ nfɑ́ɑ mɑ́, úkɑ úu yɛ kɔ uricuruu mɛkɔ́cirɛ nnyɑ kpu. 8 Tɔn nfɑ́ɑ m mɑ́, Upíimɑ mɛkɔ́ kɛ́mɛɛ́ kɑri nfɑ́ɑ mɑ́, tɔn kɔ n kpu, Upíimɑ mɛkɔ́ kɛ́mɛɛ́ kɑri kpu. Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ tɔn n kpu nɛ́ɛ tɔn nfɑ́ɑ m mɑ́, tɔ Upíimɑ pikɔ́ lɛ. 9 Kirisi yɛ kpulɛ uu pɛɛri un nfɑ́ɑ mɑ́ rɛ ukɛ́ nɛ pikpɔkpɔ nɛ pɛpɛɛ nfɑ́ɑ m mɑ́ Upiimɑ. 10 Yo nnyɑ kɛ pɔ́ɔ pɛɛ upɔ́cɔ ɑkópɛ pɑlɛ̃? Nɛ́ɛ yo nnyɑ kɛ pɑ́ɑ upɔ́cɔ wɑisɛlɛ̃? Tɔ hɑ ntɔ́nɛ́í Uléécɑɑ kɛyu-i sínlɛ ukɛ́ nɛ rɔ́ túhɑɑnɛ. 11 Li Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Nɛ́ɛ Upíimɑ, nɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ.

Pisoi nnɛ́í yɛ́ kɑm ɑpi kɛnɛ́yu-i wúlɑ.

Pisoi nnɛ́í ɑpi kɔ Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ. 12 Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ tɔ́ úye yɛ sɔ́ntilɛ ukɛ́ uricuruu nɛ unnɔɔ lɛ̃ kuu n wɑ Uléécɑɑ símisi.

Kɑpɛ tíyɛ upɔ́cɔ ukɛ́ pɔ̃́ nnyɑ ɑkópɛ wɑ

13 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ri kɑpɛ yɛ mɛrɔ́cɔpɛcirɛ ɑkópɛ m pɑsiinɛ. Ani yekei rɛ ɑ́ni yɛ́ líkɑ wɑ lɛɛ yɛ́ nɔ́unɛ́cɔ rinkpɔ́usɛ nɛ́ɛ lɛɛ yɛ́ kɛlólɛ́-mɛ̃ nɛ u ń hɑ. 14 Nɛ nyulɛ, ɑm kɔ tɔ́ nɛ Upíimɑ Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ yɛ́nu ŋmɑɑ rɛ líkɑ ɑ́i liriyíkí-mɛ líkpɛrinkpɛkɔɔ́. Amɑ́ úye un m músu rɛ linyinɛ yɛ líkpɛrinkpɛkɔɔ́, uricuruu kɑí nɛ mɛ́kpɛrinkpɛ mɑ́. 15 Pɔn lipɔ́lukɛ-lukɛ nnyɑ upɔ́cɔ ripɔɔ n cɑɑisɛ, ɑ́i ńlɑ kɛ́mɛɛ kɑɑ lɛ̃ sɔ́nɛ. Kɑpɛ lipɔ́lukɛ-lukɛ nnyɑ tíyɛ uyɛ̃ nnyɑ kɛ Kirisi uu n kpu ukɛ́ pɔ. 16 Áni kɑpɛ yɛ wɑ picɔ pikɛ́ lɛlɛɛ nɛ nɔ̃́ n sɑ́ nnyɑ nkópɛ yɛ̃ pikɛ́ símisi. 17 Uléécɑɑ iyɔɔpi íi pilukɛ nɛ pinírɛ́ nkɔ́ nnyinɛ kɛ́mɛɛ́ we. Amɑ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn yɛ n hɛ nkɔ́ yɛ mu. Lɛlɛɛ nní ɑsei nɛ nkíŋniŋɛ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ. 18 Nkó yɛɛ lɛ̃ Kirisi pikɛi n wɑi yɛ nɛ Uléécɑɑ sɑ́lɛ, pisoi pɔ̃́ nɛ yɛ kɔ u n wɑisɛlɛnlɛ.

19 Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ yɛ lɛlɛɛ yɛ nɛ nkíŋniŋɛ ń kɑ nɛ lɛ̃ kɑri yɛ́ nɛ n ŋmɔ́ɔ́púsɛnɛlɛ̃ wɛ́ɛ́si tɔn nɛ kɛsẽ́ pɑpisi.

20 Kɑpɛ lipɔ́lukɛ-lukɛ nnyɑ Uléécɑɑ mɛwɑi cɑɑi. Asei kɛcɑ́ɑ́, lilukɛ-lukɛ líkɑ ɑ́i mɛ́kpɛrinkpɛ mɑ́. Amɑ́ in tɛ usoi yɛ́ ilukɛ li, ɑi lɛ̃ nnyɑ uucɔ nɛ kɛlólɛ́-mɛ̃ sĩ, ɑ́i nyɑḿ tɛ ukɛ́ i li. 21 Li nyɑm tɛ usoi úu kɑpɛ isɑrɛ li nɛ́ɛ úu kɑpɛ pítɑ n ntí nɛ́ɛ úu kɑpɛ nɛ lɛlɛɛ yɛ uucɔ nɛ kɛlólɛ́-mɛ̃ ń hɑ nɛ rikɔ, [nɛ́ɛ úu kɑpɛ lɛlɛɛ yɛ́ uucɔ m pɛpirɛ nɛ́ɛ lɛlɛɛ yɛ́ rinɑ́rɛi u n wɑisɛ nɛ rikɔ]. 22 A Uléécɑɑ kɛyu-i lɛ̃ kɑɑ ripɔ́cúruu kɛpɔ́fɑ kɛ́mɛɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ ḿ músu wɑ. Nkó yɛɛ lɛ̃ kuu m músu rɛ lisɔnɛ n wɑi yɛ únɑrɛkomɛ lɛ, in tɛ úu likɛmɛɛ nkópɛ ńkɑ nɛ umɛcirɛ túhɑɑnɛ. 23 Amɑ́ nkó yɛɛ ulilukɛ-lukɛ nnyɑ n tíru un kɔ pɛɛ́ nɛ li le yɛ umɛcirɛ ɑkópɛ pɑlɛnlɛ. Liriyíkí rɛ umɛwɑi ɑ́mɛ nyísɛlɛ̃ tɛ ukɛfɑ kɛ́mɛɛ́ kɑi léeri. Lɛ̃ kɛ usoi uu yɛ n wɑi un tíru yɛ ɑkópɛ lɛ.

15

A yɛ lɛlɛɛ yɛ́ upɔ́cɔ rinŋmɔ́ɔ́púsɛ wɑ

1 Tɔ́ mpí, tɔ́ɔ nní nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ m pɑ́ɑ́pú, li pisɛ rɛ tɔkɛ́ pɛpɛɛ ɑ́pi kɑhɑnɛ m pɑpisi rinɑrɛi nɛ kutu ricɔ ɑri lɛlɛɛ nɛ rɔ́ ń sɑ́ piwɑi yɑ́. 2 Li pisɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ lisɔnɛ wɑ likɛ́ uucɔ lɑrisi likɛ́ nɛ u n lɛ́ni un nɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ pɑpisi. 3 Kirisi úu pɛɛ́ nɛ lɛlɛɛ nɛ u n sɑ́ kutu cɔlɛ̃, ɑmɑ́ u pɛɛ wɑilɛ yɑrɛ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ ukɛcɑ́ɑ́ n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Alɛ̃́ nyɛ̃ kɑpi pɔ̃́ Uléécɑɑ n lɑ́mɑɑnkɛɛ yɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ pɛɛmɛlɛ. 4 Lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ nní hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ yɛ wɔlɑɑlɛnlɛ likɛ́ nɛ rɔ́ n céési. Li pisɛ rɛ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ tɛ̃ tikɛ́ tíyɛsɛ tɔkɛ́ pikɑ́hɑ́-kɑ́hɑ́ fe tɔkɛ́ kɔ nɛ tirɔ́pɔ́ɔ n we tɔn nɛ lɛ̃ kuu n yekei rɛ u yɛ́ rɔ́ pɑ mɛ̃́. 5 Uléécɑɑ yɛɛ yɛ n wɑ usoi uú nɛ kɑ́hɑ́-kɑ́hɑ́ uu kɔ nɛ uripɔɔ n we ukɛ́ tíyɛsɛ tɔkɛ́ Kirisi Yeesu mɛwɑi n tikilɛ̃, ḿpɑ́ úye nɛ ucɔ pin nɛ kɛmúŋɛ́ kɛsɛ mɑ́. 6 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́nnɛ́nɛ́í ripɛ́nɛ ɑni rinɔ́ɔ risɛ kɛ́mɛɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi Usɑɑ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ.

Isoipuri nnɛ́í nnyɑ kɛ Kirisi uú nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑ

7 Ani nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ ńsɔnɛ m múínɛlɛ̃ yɑrɛ kɛ Kirisi uu nɔ́ ń yɔsí uu múlú mɛcɔ, likɛ́ nɛ Uléécɑɑ rinyiri rińtɑɑ́sɛ nnyɑ. 8 Asei kɛcɑ́ɑ́, Kirisi yɛ pɑnsɛlɛ Pisuifi ukɛikɔ́ ukɛ́ nɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ n yekei rɛ u yɛ́ pipisɑɑyɑhɑ wɑ n wɑ nnyɑ. Un lɛ̃ n wɑ, likɛ́ pɛɛ nyísɛ rɛ u yɛ lɛ̃ kuu ḿ mɑ wɑlɛ. 9 Mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɔ̃́ nɛ́ kɔ íwɛ kɛ Uléécɑɑ uu pi n tẽ́ nnyɑ urinyiri ritɑɑ́sɛ, yɑrɛ kɑi kɛ Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Lɛ̃ nnyɑ kɑm isoipuri kɛcɔpɛ ripɔ́nyíri hɑɑnɛ

ɑm kɔ siyómɛ yom ɑḿ nɛ tipɔ́nyíri tɑɑ́sɛ. 10 Li kɔ wɔlɑɑlɛ̃ tɛ:

Nɔ́ isoipuri, nɔ́ nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ ɑni kɛsẽ́ mpɔ́ɔnɑrɛ yɛ̃! 11 Li kɔ wɔlɑɑlɛ̃ tɛ:

Nɔ́ isoipuri nnyí nnɛ́í, ɑni Upíimɑ rinyiri ritɑɑ́sɛ,

Isoipuri nnyí nnɛ́í ikɛ́ u ritɑɑ́sɛ! 12 Esɑyi pɔ̃́ nɛ kɔ wɔi rɛ:

Isɑi kɛyɑsɛ yɛ sɔ́ntilɛ kɛkɛ́ isoipuri

pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃.

Pi yɛ́ kɑm ɑpí nɛ u n tɑ́lɛ̃.

13 Uléécɑɑ yɛɛ yɛ usoi ripɔɔ n lɑrukusɛ ukɛ́ nfɑtɛnɛ kɑni m mɑ́ nɛ ritiki uú nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ nkíŋniŋɛ mɛyɑ̃́ nɔ́ hɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nnɑŋɛ nkɛ́ lɛ̃ kɑni m mɛ̃́ titɑɑ́sɛ.

Pɔɔli yɛ ncée mɑ́lɛ ukɛ́ wɔ́i yɑrɛ kuu nní ń wɔ́i

14 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, tinɛ́cúruu ŋmɑɑ yɛ nyulɛ rɛ nɔ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ mɛwɑi sɔnɛ wɑilɛ. Nɔ kɔ mɛnyuwɛ nnɛ́í mɑ́lɛ nɔn kɔ tulɑɑlɛ̃ tɛ nɔ́ fe ɑni nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ n célɑɑnɛ. 15 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, nɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ isímɛ́ inyinɛ mɛyɑ̃ nɛ kɛ́yu mɑhɑnlɛ ɑm wɔ́lu kɛ́ nɛ lɛ̃ kɑni pinyuwɛ m mɑ́ɑ́lɛ̃ nɔ́ léisɛ. Uléécɑɑ kɛfɑ kuu nɛ́ ń fénnɛ yɛɛ lɛ̃ ncée nɛ́ hɛ nɛn nɛ lɛ̃ nɔ́ wɔ́lu. 16 U nɛ nɛ́ kɛ fénnɛlɛ rɛ kɛ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛ́mɛɛ Yeesu Kirisi rinyiri riyóó. U nɛ́ wɛ́ɛlɛ uu ilúkɛ́ yekei rɛ kɛ́ Unsímɛ́ Kɛcirɛ riyóó mpuri sɑnɛ pikɔ́ pikɛ́ nɛ m pɑnsɛ inyɔ́ɔnsɛ yɛɛ nɛ Uléécɑɑ n sɑ́ nnyɑ. Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑpí n we yɑrɛ ihɛɛ yɛɛ nɛ u n sɑ́ kɑpi ilúkɛ́ n yekei. 17 Lɛ̃ kɑm nní tɔ́ nɛ Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ n wɑi nnyɑ, nɛ́ fe ɑm Uléécɑɑ kɛyu kɛ́mɛɛ rikɔ́kɔri n wɑi. 18 Liriyíkí rɛ ɑ́m yɛ́ kɑhɑ kɛ́ nféé nnyinɛ rikpɑ́pɔ, insɑ́ lɛ̃ kɛ Kirisi uú nɛ nɛ́ rintíki uú nɛ wɑi rɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pikɛ́ nɛ Uléécɑɑ n wɑisɛ nkɔ́. Nnɛ́símɛ́ nɛ mɛnɛ́wɑi mɛɛ tíyɛsɛ kuú nɛ lɛ̃ wɑ, ɑ́i nɛ́ɛ wɑ. 19 Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ mɛɛ lɛ̃ mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ wɑpisi nń nɛ nyísɛ rɛ n ńnɑŋɛ mɑ́lɛ. Lɛlɛɛ tíyɛsɛ kɑm fe ɑm hɑ́i Yerusɑlɛm-pɔ Kirisi Nsímɛ́ Kɛcirɛ mɛyɑ̃́ yóó ɑḿ nɛ Ilirii tulu. 20 Nɛ wɑisɛlɛ rɛ kɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ riyóo kei kɛ úkɑ úu kɑhɑnɛ Kirisi nkɔ́ ńkɑ n kṍ ɑ́i kɑpɛ wɑ rɛ nɛ ucɔ rikui kuu n yekei kɛcɑ́ɑ́ mmɛlɛ ritɔsi nnyɑ. 21 Nɛ lɛ̃ wɑilɛ yɑrɛ lɛ̃ kɑpi Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́i rɛ:

Pɛ̃ kɑ́pi píkɑi unsímɛ́ n símɑɑlɛ̃ yɛ́ kɑm ɑpi u yɛnu.

Pɛpɛɛ ɑ́pi unkɔ́ ńkɑ n kómɑɑlɛ̃ yɛ́ kɑm ɑpi n-ɑsei kom.

22 Lɛ̃ nnyɑ, kɑí nɛ nkpéni tu, ɑ́m kɑhɑnɛ kɛ́yu n yɛ̃ kɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ. 23 Amɑ́ pikɛi ɑ́pi nkpéni silõ sɛ-i nɛ nɛ́ we. Hɑ́i ɑŋmɛ̃ ɑnyinɛ-mɛ kɑi ripɔ́ɔ nɛ́ we rɛ kɛ́ pilóólú nɔ́ hɑpɔ. 24 Amɑ́ nɛ lɑlɛ nɛn píyei Esipɑɑnyi n tɔ́su, kɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ritikipɔ kɛ́ nɔ́ rilóólú tɔkɛ́ nkɑ́ripi nɔ́kɛnɛ́kúrí tonɛ rinɛ́pɔ́ɔ rikɛ́ kpu, ɑni pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ nɛ́ lɛ́ni ɑḿ nɛ nnɛ́cée nɔŋ́. 25 Amɑ́ Yerusɑlɛm kɑm ituŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ tɔ́su kɛ́ hɑ Uléécɑɑ pikɔ́ pɛɛ kei-pɔ ń we lɛ̃́ kɛlenɛ. 26 Uléécɑɑ pikɔ́ pɛɛ Mɑsetuwɑɑni nɛ Akɑyii-pɔ ń we yɛ símɑɑnɛ rɛ pikɛ́ siwóó tɔ́hɔ pikɛ́ nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ pɛɛ Yerusɑlɛm kuyu-i ń we pin íwɛ mɑ́ lɛ̃́. 27 Piricuruu pɛɛ nɛ piripɔɔ lɛ̃ wɑ. Asei kɛcɑ́ɑ́, li kɔ pɛɛ pisɛ rɛ pikɛ́ lɛ̃ pi wɑ. Liriyíkí rɛ Pisuifi yɛ Uléécɑɑ piyulɑlɛ nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ hɔ́ɔnɛlɛ, ɑ́pi lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pi n hɛ nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ yɛ̀. Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɔ́ɔkɛ́ kɔ pɛ̃ nɛ pilikɔ́ kɑpi m mɑ́ lɛ̃́. 28 Nɛn pikɛi pɛ̃ m mɑsí, nɛn kɔ ítɔhɔ iyɛ̃ pi rimmúísɛ, nɛ́ pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ritiki ɑḿ nɛ Esipɑɑnyi tɔ́mpɔ. 29 Nɛ kɔ nyulɛ rɛ nɛn hɑ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ n hɑpɔ, Kirisi yɛ́ nɛ nɛ́ ritiki uú nɛ mɛyɑ̃́ nɔ́ kpɑ́.

30 Pimɑ́rɛcɔ, Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi rinyiri kɛ́mɛɛ́ nɛ ńlɑ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn tɔ́ n hɛ kɛ́mɛɛ́ kɑm nɔ́ ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɛ ɑni yɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si. Ani Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si ɑni ɑtɔpi nɛ́ n lɛ́ni rɛ 31 ɑ́m kɑpɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Yutee kɛteni-i Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ ɑnipɛ-i lóipɔ. Ani kɔ iwelɛ nɛ nɛ́ lɛ̃́ tɛ Uléécɑɑ pikɔ́ pikɛ́ hɑ ítɔhɔ iyɛ̃ kɑḿ nɛ nní Yerusɑlɛm n sĩ́ ńsɔnɛ yɔsí. 32 Lin lɛ̃ n wɑ, kɑm yɛ́ pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ tuipɔ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ. Uléécɑɑ un kɔ n lɑ, ɑm nɔ́kɛnɛ́kúrí tonɛ ɑm nkɑ́ripi wéntɛ. 33 Uléécɑɑ yɛɛ yɛ nkíŋniŋɛ n hɛ ukɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í kɛkúrí n we. Amí!

16

Pɔɔli yɛ uricuruu pisoi yɑ́ɑ́si

1 Nɛ urɔ́yɛ́i Fepee yɛɛ Sɛnikirɛɛsi-pɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ pikɛi n wɑi nɔ́ pɑ́ɑ́ipɔlɛ. 2 Ani ńsɔnɛ Upíimɑ rinyiri kɛ́mɛɛ u yɔsí yɑrɛ kɑi m pisɛ rɛ Uléécɑɑ pikɔ́ pikɛ́ yɔ́ɔinɛ. Ani kɔ nɛ kutu u n cɔlɛ̃, nɔn lɛ̃ nnɛ́í kuu yɛ́ nɔ́ m pisɛ rɛ ɑni u wɑ kɛ́mɛɛ u lɛ́ni. Uyɛ̃ ticuruu yɛ kɔ pisoi mɛyɑ̃ lɛ́nlɛ uu kɔ nɛ̃́ lɛ́ni.

3 Ani kɔ Pirisili nɛ Akilɑsi yɑ́ɑ́si. Pinɛ́kɛicɔ yɛ pi. Tɔ́ nɛ pɛ̃ tɔ́ɔ kɛsẽ́ Kirisi Yeesu kɛkɛi kɛ́mɛɛ́ we. 4 Pi nkpɔ hɛirɛlɛ ɑpí nɛ nnɛ́fɑ́ɑ yɔ́su. Ái mɛnɛ́círɛ nɛ́ɛ pi pɔɔnɛsɛ. Uléécɑɑ icɑ́pinɛ nnyí nnɛ́í pikɔ́ pɛɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛ́mɛɛ ń we yɛ kɔ pi pɔɔnɛsɛlɛ. 5 Ani Kirisi pikɔ́ pɛɛ yɛ pikɛyɔ-i n cɑ́pinɛ nnɛ́í yɑ́ɑ́si. Ani kɔ unɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ Epɑyinɛɛti yɑ́ɑ́si. Uyɛɛ Asii kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ mɛfoí nɛ Kirisi kɛfɑ tɛnɛ. 6 Ani Mɑɑri yɛɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ mɛyɑ̃́ n nɑ́ɑsi yɑ́ɑ́si. 7 Ani pinɛ́mɑ́rɛcɔ Anturonikuusi nɛ Yuniyɑsi yɑ́ɑ́si. Tɔ́ nɛ pɛ̃ nɛ pɛɛ kɛsẽ́ kukpɑniilee-i welɛ. Pi Kirisi pitumɛ pinyinɛ lɛ kɛ pisoi ɑpi ń lɑ hɑ́i. Ticuruu pi pɛɛ Kirisi pikɔ́ lɛ nɛ́ɛ kɛlenɛ pɑnsɛ uukɔ́.

8 Ani Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ unɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ Ampiliyɑtuusi yɑ́ɑ́si. 9 Ani urɔ́kɛicɔ Uripɛɛ yɑ́ɑ́si. Tɔ́ nɛ uyɛ̃ tɔ́ɔ Kirisi pikɛi kɛsẽ́ wɑi. Ani kɔ unɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ Sitɑkiisi yɑ́ɑ́si. 10 Ani Apelɛɛsi yɛɛ n nyísɛ rɛ u Kirisi nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛnlɛ yɑ́ɑ́si. Ani kɔ Arisitopuuli kɛyɔ pikɔ́ yɑ́ɑ́si. 11 Ani unɛ́mɑ́rɛcɔ Erootiyɔɔ yɑ́ɑ́si. Ani Nɑrisiisi kɛyɔ pikɔ́ pɛɛ Upíimɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ yɑ́ɑ́si. 12 Ani Tirifɛɛni nɛ Tirifoosi yɑ́ɑ́si. Pinɔ́si pinyinɛ yɛ pi, pɛɛ Upíimɑ pikɛi n wɑi. Ani Pɛrisiiti yɑ́ɑ́si. Unɔ́si unyinɛ isoi kɑm ń lɑ hɑ́i lo. U mɛyɑ̃́ Upíimɑ pikɛi kɛ́mɛɛ nɑ́ɑ́silɛ. 13 Ani Rufuusi kɛ Upíimɑ uu n wɛ́ɛ nɛ uuni kɛ nɛ́ɛ yɛ kɔ n sée rɛ unɛ́ni yɑ́ɑ́si. 14 Ani Asɛnikiriti nɛ Filekɔɔ nɛ Hɛrimɛɛsi nɛ Pɑturopɑsi nɛ Hɛrimɑɑsi nɛ pimɑ́rɛcɔ pɛɛ pikɛmɛɛ ń we yɑ́ɑ́si. 15 Ani Filolɔki nɛ Yuli yɑ́ɑ́si ɑni kɔ Neree nɛ uuyɛi nɛ Olimpɑsi nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ pɛɛ pikɛmɛɛ ń we nnɛ́í yɑ́ɑ́si.

16 Ani nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ yɑ́hɑɑnɛ ɑni mɛmɑ́rɛcɔ pirɑnɛ. Uléécɑɑ icɑ́pinɛ nnɛ́í pikɔ́ yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si.

Nsímɛ́ tɔrɔɔ

17 Pimɑ́rɛcɔ, nɛ ikɑri nɔ́ kpɑ́sɛlɛnlɛ rɛ ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ nɛ pɛpɛɛ pikóólɛntɛnɛ nɛ picɔ́kɔi n sɔ́nɑɑri. Lɛ̃ kɑpi n wɑi nɛ lɛ̃ kɑpi n céési yɛ nɛ icélɑɑ iyɛ̃ kɑni ń yɔsí mɛmíi welɛ. Ani pikɛkúrí rinyɔsɔ́. 18 Ái Urɔ́píimɑ Kirisi pikɛi kɛ lipite pɛ̃ mpuri ɑpi lɛ̃ wɑi, ɑmɑ́ pikuloi likɔ́ kɑpí nɛ nɑ́ɑ́si. Pi yɛ nnɔ́ɔlɑri nɛ ɑkɛ́hɛ nɛ felɛ ɑpi pɛpɛɛ ɑ́pi líkɑ kumúŋɛ́ n nyu kirɑɑsɛntɛ. 19 Amɑ́ in nɔ́ɔ, ḿpɑ́ úye yɛ nyulɛ lɛ̃ kɑni Upíimɑ m pɑkɑrɛlɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ kɛ rinɛ́pɔ́ɔ ɑri nɔ̃́ nnyɑ lɑ́ɑ́rú. Nɛ lɑ rɛ ɑni mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ m mɑ́ nɔn nɛ lisɔnɛ wɑi, nɔ́inɛ́soi ikɛ́ n kpɑ̃́iilɛ̃ nɔn nɛ likópɛ kɑɑsɛ. 20 Uléécɑɑ yɛɛ yɛ nkíŋniŋɛ n hɛ yɛ́ nfɑ́ɑni Setɑni ritɛ́kɛ́ɛ́ uu nɔ́ɑnɛ́nɑ mɛtene u wɑi.

Urɔ́píimɑ Yeesu ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ! 21 Unɛ́kɛicɔ Timotee yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si. Pinɛ́mɑ́rɛcɔ Lusiyuusi nɛ Yɑsɔɔ nɛ Sosipɑtɛɛ pɔ̃́ nɛ kɔ nɔ́ yɑ́ɑ́si.

22 Nɛ́ɛ Pɔɔli utɛlɛwɔlɛ, Tɛrituusi yɛɛ rítɛlɛ́ ntí ń wɔ́i. Nɛ̃́ nɛ kɔ Upíimɑ yɛɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ m pɛ́nɛsɛlɛ̃ tinyiri nɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si. 23 Kɑyusi yɛɛ ukɛyɔ-i kusɑ́nɛ nɛ́ ń yɔsí yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si. Ukɛyɔ-i kɛ Kirisi pikɔ́ nnɛ́í ɑpi yɛ cɑ́pinɛ ɑpi kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Kuyu siwóó ucɑ́pinɛ Erɑsiti nɛ urɔ́mɑ́rɛcɔ Kuwɑritusi pɔ̃́ nɛ kɔ nɔ́ yɑ́ɑ́si.

[ 24 Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́nnɛ́nɛ́í nyísɛ! Amí.]

Ipɑkɑrɛ tɔrɔɔ

25 Ani tíyɛ tɔkɛ́ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ. Liriyíkí rɛ u yɛ́ fe uu wɑi ɑni nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ pelu. Yeesu Kirisi Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑm n yóólɛ̃ kuu yɛ́ nɛ lɛ̃ wɑ. Nkɛmɛɛ́ kuu lɛlɛɛ hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ m pékɑɑlɛ̃ lesɛnɛ ukɛ́ rɔ́ nyísɛ. 26 Li nkpéni lɛ̃ kɛ ɑntepuyɛ ɑpi n wɔ́i nɛ rinɔ́ɔ kɛ Utɛnɛcirɛ́ Uléécɑɑ uu n hɛ nnyɑ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ léemɛlɛ lin nyɑ́ni, ɑi kɔ nkpéni tíyɛsɛ kɛtẽ nnɛ́í pisoi ɑpi li ceru pikɛ́ nɛ Uléécɑɑ n wɑisɛ ɑpi kɔ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ nnyɑ.

27 Uléécɑɑ mɛcirɛ kóló yɛɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ ute. Likɛ́ nɛ Yeesu Kirisi ritiki tɔkɛ́ nɛ ríyu u n wɑisɛlɛ̃ hɑ́i nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ. Amí!

* 11:4 Pɑɑli yɛ pɛɛ piléé píimɑ pinyinɛ lɛ.

1 Korɛnti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Títɛlɛ́ foí kɛ Pɔɔli uu Korɛnti pikɔ́ n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Korɛnti yɛ pɛɛ Kirɛsi kɛtẽ kɛ́mɛɛ kuyu píimɑ lɛ. Nsoipuri mɛɛ kei n finu ńn kumúŋɛ́ mɑ́. Pikirɛki nɛ Rɔm pikɔ́ nɛ kɛtuŋɛleemɛ pikɔ́ inyɔ́ɔnsɛ yɛɛ pɛɛ kei we. Pɔɔli yɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ Korɛnti-i ń we kɑrii (UPM 18:1-18). Pɔɔli uu kei tonɛ yɑrɛ ɑŋmɛ̃ ɑtɛ́ kumúŋɛ́, uu tíyɛsɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ loni. Efɛɛsi kuyu-i kɛ Pɔɔli uu n tónɛ ɑi nɑ́ŋɑi kuu yɛ́ rítɛlɛ́ ntí n wɔi (16:8).

Lɛ̃ nnyɑ kuu ri n wɔ́i yɛ nní: Kulowee kɛyɔ pikɔ́ kuú nɛ kõ tɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛ kériinɛ, pisoi pin Kirisi pitumɛ tɛ́si. Tɛ pitele nɛ mɛfinɛ kópɛ yɛ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ lonlɛ (1:11). Mɛlírũ, Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ pɛɛ Korɛnti-i ń we yɛ rítɛlɛ́ u pɑpɔlɛ pin isímɛ́ u písɛi.

Lɛ̃ kɛ ifɑɑci iyɛ̃ ii n kériinɛlɛ̃ yɛ nní:

1. Anɔ́ɔ kuu isímɛ́ kɑpi u m písɛi kɛcɑ́ɑ́ m pɛsɛ (1-6): Nsímɛ́ kɑpi rin-yóó mɛɛ nkpéẽ, ɑ́i pɛpɛɛ n tin-yóó. Yeesu Kirisi pitumɛ yɛ pinnɛ́í Uléécɑɑ pikɛikɔ́ lɛ (1:10-4:21) Mɛfinɛ kópɛ nsímɛ́ (5:1-6:20)

2. Mɛnɔ́ɔyɔɔ́ piicɔ́ŋ mpehẽ mpehẽ kɛcɑ́ɑ́ (7-15): Pisɔ́ɔnnɛ nɛ ritɑ́nɛ pitonɛ (7) Inyɛ́kii nɛ inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ (8.1-11:1) Icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ mɛwee nɛ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ ilukɛ (11:2-34) Nfɑ́ɑsɔnɛ ihɛɛ nɛ lɛ̃ kɑri yɛ́ nɛ i n kɛisi (12-14) Nkpɔ kɛ́mɛɛ mɛyisɛ (15)

3. Lɛ̃ kɛ Pɔɔli uu piwɑi ń lɑ nɛ iyɑ́hɑɑ kuú nɛ rítɛlɛ́ ntí tɛnɛsɛ (16).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ̃́ Pɔɔli kɛ Uléécɑɑ uu umɛlɑ kɛ́mɛɛ m pɑnsɛsɛ Kirisi Yeesu utumɛ nɛ unɛ́cɔ Sɔsitɛɛni, 2 tɔ́ɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ pɛɛ Korɛnti-i ń we rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. Tɔ pɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu n lésɛ uu iyɑɑ yekei uu pi nɛ Kirisi Yeesu pɛ́nɛ uu pi pɑnsɛsɛ upikɔ́ yɑ́ɑsi. Tɔ kɔ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ ḿpɑ́ yei-pɔ ń we, pin kɛsẽ́ Upíimɑ Yeesu Kirisi rinyiri sélei yɑ́ɑsi. Yeesu Kirisi yɛ Piupiimɑ lɛ. Uyɛɛ kɔ tɔ̃́ Upiimɑ. 3 Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ ɑpi kɔ nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ!

Lisɔnɛ kɛ usoi uu yɛ Kirisi kɛ́mɛɛ n yɛ̃́

4 Ḿpɑ́ píyei kɑm yɛ nɔ̃́ nnyɑ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ rɛ u nɔ́ nɛ Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ nnyɑ. 5 U nɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ mɛsɔhɔ nnɛ́í nɔ́ hɛlɛ ɑni pɑnsɛ linnɛ́í kɛ́mɛɛ pimɑ́mɑ́, ɑí nɛ tɔ́su nsímɛ́ piyóó nɛ mɛnyuwɛ kɛ́mɛɛ́. 6 Kirisi kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ kɑri nɔ́ rin-yóó yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ iníŋí wɑlɛ ńsɔnɛ. 7 Lɛ̃ nnyɑ, nɔ́ mpí nɔ́ɔ nní m mɛ̃́ tɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi yɛ́ kɛyɑ́ɑ umɛcirɛ lesɛ uu nyísɛ, nfɑ́ɑsɔnɛ lihɛɛhɛɛ líkɑ ɑ́i nɔ́ pɑ́rílɛ̃. 8 Uléécɑɑ uyɛ̃ yɛ́ nɔ́ m múílɛ̃ nɔn nɛ nyɛnu, ɑí hɑ nɛ kɛyɑ́ɑ tɔrɔɔ tulu rɛ ɑ́pi kɑpɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ncɑɑi ńkɑ yɛ̃ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi uu n sɔ́nti. 9 Uléécɑɑ uyɛɛ nɔ́ n sée rɛ nɔ́ nɛ Ukɛpipi, Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi nɔkɛ́ ripɛ́nɛ yɛ ɑsei ute lɛ.

Mɛkóólɛntɛnɛ mɛɛ Kirisi pikɔ́ kɛcɔpɛ ń we

10 Pimɑ́rɛcɔ, nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi rinyiri nɛ nɔ́ pisɛ rɛ ɑni ńsɔnɛ n kómɛinɛ, nɔn kɔ nsímɛ́ nsɛ símisi. Mɛkóólɛntɛnɛ ɑ́mɛ kɑpɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ n we, ɑmɑ́ ɑni kɛsẽ́ lisɛ nɛ n nɑ́ɑ́si nɔn kɔ kɛmúŋɛ́ kɛsɛ mɑ́. 11 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, Kulowee kɛyɔ pikɔ́ yɛ nɛ́ símisi rɛ íkɛŋɛnɛ yɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ welɛ. 12 Liɑsei rɛ pisoi pinyinɛ yɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ we, ɑpi yɛ mɑɑ rɛ Pɔɔli kɛ pɛ̃ ɑpi tíkilɛ̃, picɔ rɛ Apoloosi kɛ pɛ̃ ɑpi tíkilɛ̃, picɔ ɑpi kɔ rɛ Piyɛɛ kɛ pɛ̃ ɑpi tíkilɛ̃. Picɔ pɔ́ɔ kɔ rɛ Kirisi kɛ pɛ̃ ɑpi tíkilɛ̃! 13 Kirisi yɛ kériinɛlɛnlɛɛ́? Yɑrɛ Pɔɔli kɑpi nɔ̃́ nnyɑ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kpu nɛ́ɛ Pɔɔli rinyiri kɑpí nɛ míni nɔ́ wólɛ?

14 Nɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ kɑ́m Kirisipuusi nɛ Kɑyusi mɛmɑ́ɑ́ nɔ́ úkɑ ucɔ míni n wólɛ nnyɑ. 15 Lɛ̃ nnyɑ, úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ rɛ rinɛ́nyíri kɑpí nɛ míni nɔ́ wólɛ. 16 Nɛ léisɛ rɛ nɛ kɔ Sitefɑnɑɑsi kɛyɔ pikɔ́ míni wolɛ, ɑmɑ́ ɑ́m pɑkɑrɛ rɛ nɛ kɔ unyinɛ ucɔ piwólɛ rikpɑ́. 17 Kirisi úu nɛ́ tummɛ rɛ kɛ́ pisoi míni wolɛ, u nɛ́ tummɛlɛ rɛ kɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ riyóó. Ái kɛsoipipi mɛsímɛ́sɔhɔ kɑḿ nɛ n yóólɛ̃. Insɑ́ lɛ̃, Kirisi nkpɔ kuu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n kpu ńn líkɑ yoriyɛ.

Yeesu Kirisi yɛɛ Uléécɑɑ nnɑŋɛ nɛ umɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ

18 Kirisi nkpɔ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ yɛ pɛpɛɛ ncée m pɔ kɛ́mɛɛ nnírisimɛ́ lɛ. Tɔ́ mpí riyu kɛ Uléécɑɑ uu n lɔ yɛ nyɑ́ni rɛ Uléécɑɑ nnɑŋɛ yɛ mu. 19 Uléécɑɑ Nsímɛ́ yɛ mɑɑ rɛ:

Nɛ́ mpí pɛɛ m músu rɛ pi mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɑ́ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ cɑɑi,

ɑm mpí pɛɛ m músu rɛ pi mɛnyuwɛ mɑ́ mɛnyuwɛ wɑisɛ mɛ́woo.

20 Lɛ̃ nnyɑ, pɛpɛɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ m mɑ́ nɛ isé picélɑɑ nɛ nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ pisímɛ́nyuwɛ pin yei n we, pikɛ́ léemɛ pikɛ́ símisi kɛ́ kṍ nkɛ̃́. Uléécɑɑ yɛ nyísɛlɛ rɛ lɛ̃ kɑpi yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ n sée rɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ yɛ nnírisimɛ́ lɛ.

21 Mɛsei kɛ sisoipipi ɑ́si nɛ simɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ cirɛ fe sikɛ́ Uléécɑɑ céri kei kuu umɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ n lésɛ uu nyísɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu rɛ u yɛ́ pɛpɛɛ nɛ nsímɛ́ mmú mɛɛ nní ń we yɑrɛ nnírisimɛ́ kɛfɑ n tɛnɛ riyu lɔ. 22 Pisuifi rɛ pinsɑ́ mɛwɑisɑŋɑ n yɛ̃, ɑ́pi yɛ́ ŋmurɛi. Pikirɛki pɔ́ɔn mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ wɛ́ɛ́si kɛlenɛ. 23 Amɑ́ Kirisi yɛɛ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ ń kpu nkɔ́ kɛ tɔ́ɔ símisi. Nsímɛ́ mmɛ̃ ńn Pisuifi kɛ́mɛɛ kuŋmurɛi we rɛ pikɛ́ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ, n kɔ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛ́mɛɛ nnírisimɛ́ lɛ. 24 Amɑ́ Kirisi yɛɛ Pisuifi nɛ Pikirɛki pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ kɛ́mɛɛ́ Uléécɑɑ nnɑŋɛ nɛ Uléécɑɑ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ. 25 Lɛlɛɛ ń we yɑrɛ Uléécɑɑ nnirisimɛ́ yɛ sisoipipi mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ likɔ́ felɛ. Kei kɛ Uléécɑɑ uu yɛ n wɑ yɑrɛ unɑ́rɛi yɛ sisoipipi rikɔhɔ likɔ́ felɛ.

26 Ani ripɑí, pimɑ́rɛcɔ, ɑni yɛ́nu isoi iyɛ̃ kɛ́mɛɛ́ kɑní pɛɛ ń we Uléécɑɑ uú nɛ nɔ́ wɛ́ɛ. Pɛ̃ kɑni n nyɑ́ni rɛ pi mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɑ́ nɛ pinɑ́ŋɛ-nɑŋɛ nɛ píyukɔɔ́ ɑ́pi nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ kulúi we. 27 Lɛ̃ kɛ sisoipipi ɑsi n kpíílɛ̃ tɛ linírikɔ́ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ kpísi uú nɛ lɛ̃ kɛ sisoipipi ɑsi n kpíílɛ̃ tɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ likɔ́ sɛ́ɛ́sɛ. Lɛ̃ kɛ sisoipipi ɑsi n kpíílɛ̃ tɛ linɑ́rɛikɔ́ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ kpísi uú nɛ pɛpɛɛ m músu rɛ pi pinɑ́ŋɛ-nɑŋɛ sɛ́ɛ́sɛ. 28 Lɛlɛɛ ɑ́i sisoipipi inipɛɛ-i ríyu m mɑ́ nɛ́ɛ lɛ̃ kɑpi n lómiisɛ nɛ́ɛ lɛlɛɛ ɑ́i líkɑ n tulɑɑlɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ nɛ lɛlɛɛ yɛ siinipɛɛ n yi rifíísɛ. 29 U yɛ lɛ̃ wɑlɛ rɛ úkɑ úu kɑpɛ nɛ n fe ukɛ́ ukɛyu-i umɛcirɛ rińtɑɑ́sɛ nnyɑ. 30 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ nɔ̃́ wɛ́ɛlɛ uu nɔ́ kpísi uú nɛ Kirisi Yeesu nɔ́ pɛ́nɛ. Uyɛɛ mɛrɔ́wɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɛɛ Uléécɑɑ-i n léeri. Uyɛɛ tíyɛsɛlɛ̃ kɑri Uléécɑɑ inipɛɛ-i ɑsei pite. Uyɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ pɑnsɛsɛ upikɔ́, uu ɑkópɛ kɛ́mɛɛ rɔ́ lesɛ. 31 Ai pɛɛ nkpéni wɑi yɑrɛ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Úye un n lɑ ukɛ́ umɛcirɛ ritɑɑ́sɛ, ukɛ́ lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu n wɑ nnyɑ umɛcirɛ ritɑɑ́sɛ.

2

Pɔɔli yɛ yóólɛ̃ tɛ pi Kirisi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii

1 Pimɑ́rɛcɔ, kɑm nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n hɑ́pɔ ɑm Uléécɑɑ nsímɛ́ ɑsei nyɛɛ m pékɑɑlɛ̃ nɔ́ símisi, ɑ́i mɛsímɛ́nyuwɛ píimɑ mɛnyinɛ nɛ́ɛ ɑwɛ́ɛ́sɛnɔɔ pɑpɛ-pɑpɛ ɑnyinɛ kɑḿ nɛ nɔ́ símisi. 2 Nɛ pɛɛ kɛnɛ́fɑ-i wɑlɛ rɛ ɑ́m kɑpɛ Yeesu Kirisi mɛmɑ́ɑ́ linyinɛ licɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ yɛ̃́, ɑí nɛ tɔ́su Yeesu Kirisi kɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ ń kɑrii. 3 Mɛnɑ́rɛi kɑm nɔ́kɛnɛ́mɛɛ hɑ́pɔ, nfɑsimɛ́ nɛ iwɑmɛ píimɑ in nɛ́ lonɑɑlɛ̃. 4 Ái mɛnɛ́símɛ́nyuwɛ mɛɛ ɑnɛ́lémpi nɛ́ɛ mmɛ̃ kɑm n yóólɛ̃ kɛ́mɛɛ pikɛi wɑi. Amɑ́ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nnɑŋɛ mɛɛ nɔ́ nyísɛ rɛ mmɛ̃ kɑm n yóólɛ̃ yɛ ɑsei lɛ. 5 Ái we rɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nkɛ́ sisoipipi mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ kɛ́mɛɛ n leeri, ɑmɑ́ li pɛɛ́ we yɑrɛ nkɛ́ Uléécɑɑ nnɑŋɛ kɛ́mɛɛ n leeri.

Uléécɑɑ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ

6 Amɑ́ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ kɛ nɛ́ɛ kɔ pɛpɛɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ m pi céési. Ái sisoipipi nɛ́ɛ nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ mɛkɔ́ nɛ́ɛ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ piyɔɔpi ipɑɑ yɛɛ kɛyɑ́ɑ n tɛnɛnɛ mɛkɔ́. 7 Uléécɑɑ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ kɛ nɛ́ɛ pisoi céési. Mɛkɛmɛɛ yɛ címúlɛ, mɛn kɔ pékɑɑlɛ̃. Uléécɑɑ ukɛ́ kɛlenɛ kɛtẽ nɛ kɛyómɛ n wɑ, u pɛɛ yekeilɛ rɛ mɛkɛcɑ́ɑ́ kɑi yɛ́ nɛ ritiki ɑrí nɛ umɛyɔɔpi yɛnu. 8 Kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ uyɔɔpi úkɑ úu mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɛ̃ ceri. Pin pɛɛ mɛ n ceri, ɑ́pi yɛ́ pɛɛ Upíimɑ yɛɛ mɛyɔ́ɔpi n te kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii. 9 Limɛcɔ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Lɛ̃ kɛ úkɑ úu píkɑi n yɛ́nɑɑlɛ̃ nɛ́ɛ kɛ úkɑ úu píkɑi n kómɑɑlɛ̃.

Lɛ̃ kɛ úkɑ úu píkɑi m múŋɑɑlɛ̃ tɛ li we.

Lɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu wɑ uú nɛ pɛpɛɛ u ń lɑ m mɛ̃́.

10 Uléécɑɑ yɛ nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ ritikilɛ uú nɛ tɔ̃́ li nyísɛ. Mɛsei kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn yɛ ḿpɑ́ yo perei, ticuruu ɑí nɛ Uléécɑɑ simúŋɛ́ sɛɛ kɛmɛ́ɛ-pɔ m pékɑɑlɛ̃ pɛ́nɛ. 11 Usoi úye yɛɛ yɛ́ fe uu lɛlɛɛ usoicɔ kɛfɑ-i ń we ceru? Insɑ́ uricuruu. Limɛcɔ kɛ úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ Uléécɑɑ likɔ́ céri, insɑ́ Unfɑɑsɔnɛ mɛcirɛ. 12 Ái kɔ nkpéni rɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɛmúŋɛ́ kɑi tɔ̃́ hɛ. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ ípɛɛlɛ́ɛ rɔ́ nyísɛ uu Unfɑɑsɔnɛ rɔ́ hɛ tɔkɛ́ yɛ nɛ ulikɔ́ céri. 13 Ái sisoipipi mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ kɑri yɛ nɛ linsímɛ́ símisi. Amɑ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn tɔ́ n céesi kɑri yɛ nɛ linsímɛ́ símisi. Pɛpɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ m mɑ́ kɑri pɛɛ lɛ̃ Nfɑ́ɑsɔnɛ likɔ́ céési.

14 Amɑ́ usoi nkó yɛɛ úu Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ m mɑ́ úu yɛ́ fe ukɛ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ likɔ́ kṍ. Li yɛ u n we yɑrɛ nnírisimɛ́ yɛ mu. Kɑi nní rɛ uyɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ m mɑ́ ŋmɑnɛ yɛɛ yɛ́ fe uu liɑsei kom nnyɑ, uyɛɛ úu Uléécɑɑ nfɑɑ m mɑ́ úu yɛ́ fe ukɛ́ liɑsei kõ. 15 Usoi nkó yɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ m mɑ́ yɛɛ yɛ́ fe uu ḿpɑ́ yo ceru uu kóólɛnɛ úkɑ úu yɛ́ nnyinɛ yɛ̃ ukɛ́ u mɑɑ. 16 Li Uléécɑɑ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Wóo Upíimɑ kɛmúŋɛ́ nyu?

Wóo yɛ́ fe uu mɛsɔhɔ u kpɑ́? Amɑ́ Kirisi kɛmúŋɛ́ nɛ tɔ̃́ kɛkɔ́ yɛ kɛsɛ lɛ.

3

Uléécɑɑ pikɛikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Pimɑ́rɛcɔ, ɑsei kɛcɑ́ɑ́ ɑ́m fe kɛ́ nɛ nɔ́ símisi yɑrɛ pisoi pɛɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ m mɑ́. Nɛ nɛ nɔ́ símisilɛ yɑrɛ pisoi pɛɛ pikɛmúŋɛ́ cirɛ nɛ n sɔ́nɛ, yɑrɛ pisoi pɛɛ kɔ nɛ Kirisi pitiki kɛ́mɛɛ riwɑ̃́ n tisɛlɛ̃. 2 Mmɛ̃ kɑm nní nɔ́ n símisi yɛ we yɑrɛ mɛpɛ kɑpi yɛ kɛwɑ̃́ fɛnfɛ̃í n nyɛnsɛ, ɑ́i ilukɛ mulɛ-mulɛ inyinɛ. Li we rɛ ɑ́ni kɑhɑnɛ ilukɛ mulɛ-mulɛ kulukɛ n tu. Nɛ nkpéni-mɛ ricuruu, ɑ́ni kɑhɑnɛ ikulukɛ n tu. 3 Li we rɛ ɑ́i Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ mɛɛ nɔ́ séni. Kɛ kufɑtoi ɑku nní nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ ń we, ɑ́ni kɔ kómɛinɛ, ɑ́i li lɛ̃ nyísɛlɛnlɛ rɛ nɔ rinɑ́rɛi mɑ́lɛɛ? Ái li lɛ̃ nyísɛlɛnlɛ rɛ ɑ́i Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ mɛɛ nɔ́ sénii? 4 Ucɔ yɛɛ un m mɑɑ rɛ: Pɔɔli kɛ nɛ́ɛ tíkilɛ̃, ucɔ uu rɛ: Apoloosi kɛ nɛ́ɛ tíkilɛ̃.

5 Wóo mpíí Apoloosi? Wóo mpíí Pɔɔli? Nɛ́ntɛ tɔ ntɔ́nɛ́í Uléécɑɑ pikɛikɔ́ kpɑ́rɑ́ lɛ, kɑí nɛ rintíki ɑní nɛ Yeesu kɛfɑ tɛnɛ. Ḿpɑ́ úye yɛ upikɛi kɛ Upíimɑ uu u ḿ pɑ wɑilɛ. 6 Nɛ́ɛ kuléé tɑ́mɛsi, Apoloosi uu míni ku yɑkɑsi, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ ku peisɛ. 7 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i uyɛɛ n tɑ́mɛsi yɛɛ linyinɛ wɑ nɛ́ɛ uyɛɛ míni ku n yɑ́kɑsi yɛɛ linyinɛ wɑ. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ ku m peisɛ yɛɛ ḿpɑ́ yo wɑ. 8 Uyɛɛ n tɑ́mɛsi nɛ uyɛɛ míni n yɑ́kɑsi yɛ sɑ́lɛ. Ḿpɑ́ úye yɛ pikɛcɔpɛ sɔ́ntilɛ ukɛ́ lɛ̃ kuu upikɛi n wɑ ihɛ́ɛ́ yɔsí. 9 Uléécɑɑ kɛ tɔ́ɔ nɛ kɛsẽ́ kɛisi. Nɔ̃́ yɛ nkpéni wɑ yɑrɛ ukɛcɑrɛ nɛ́ɛ ukulee kuu m mɔ́m.

10 Uléécɑɑ yɛ nɛ kɛfɑ nɛ́ fénnɛlɛ uu tíyɛsɛ ɑḿ n we yɑrɛ umɔ́mɛ sɔhɔɔ yɛɛ rikúi n yekei, ucɔ uú weri uu rikɛcɑ́ɑ́ mɔ́m. Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ n nyu rɛ íye kuu rikɛcɑ́ɑ́ mɔ́m. 11 Li we rɛ rikúi yɛ piyekei mɑ́ɑ́lɛnlɛ. Tɛtɛɛ Yeesu Kirisi. Úkɑ úu fenɛ ukɛ́ rimɛmɑ́ɑ́ riféé rinyinɛ ricɔ yekei. 12 Úye un wurɑ nɛ́ɛ nwóóweni nɛ́ɛ ɑpɑrɛ nɛ́íkɔɔ́ nɛ́ɛ ɑnɑ nɛ́ɛ ɑhɔ́ɔyui nɛ́ɛ ɑyúi n kpísi un nɛ rikúi tɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ m mɔ̃, 13 li kɛyɑ́ɑ sɔ́ntilɛ likɛ́ ḿpɑ́ úye pikɛi lesɛ likɛ́ nyísɛ. Nnɑ yɛ́ hɑ kɛtúhɑɑnɛyɑɑ kɛ̃ kɛtúŋɛ́ n welɛ, Uléécɑɑ uu pɛɛ ḿpɑ́ úye likɛikɛi nkɛmɛɛ wɑipɔ ɑí nɛ nyísɛ rɛ li nyɑḿ nɛ́ɛ ɑ́i nyɑḿ. 14 Úye likɛikɛi linsɑ́ nnɑ mmɛ̃ kɛ́mɛɛ n torɛ, liute yɛ́ ihɛ́ɛ́ yɔsí. 15 Amɑ́ úye likɔ́ lin n torɛ, uyɛ̃ yɛ loó. Uléécɑɑ yɛ́ uriyu lɔ, ɑmɑ́ li pɛɛ́ welɛ yɑrɛ nnɑ kɛcɔpɛ kɛ liute uu lompɔ uu lééri.

16 Áni nyu rɛ nɔ Uléécɑɑ kɛyɔ lɛ, Unfɑɑsɔnɛ nn nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ wee? 17 Úye un kɛ n fori, Uléécɑɑ yɛ́ kɔ liute fori. Li we rɛ Uléécɑɑ kɛkɔ́ yɛ kɛ. Nɔ́ɔ nní lɛ̃ ukɛyɔ kɛ̃.

18 Nɔ́ úkɑ úu kɑpɛ umɛcirɛ kirɑɑsɛ. Nɔ́ úye un m músu rɛ u kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ sisoipipi mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɑ́, liute ukɛ́ pɑnsɛ yɑrɛ uníri uu pɛɛ́ nɛ mɛyíkíyiki wɑi uyɛɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ m mɑ́. 19 Lɛ̃ kɛ sisoipipi ɑsi yɛ n sée rɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ yɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ nnírisimɛ́ lɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ pikɔ́ cirɛ mɛŋmumpisɔhɔ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ nɛ pi tĩ. 20 Ai kɔ kpɑ́ rɛ:

Upíimɑ yɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ pikɔ́ simúŋɛ́ nyulɛ,

un kɔ nyɑ́ni rɛ ɑ́si yɛ líkɑ yoriyɛ. 21 Lɛ̃ nnyɑ, úkɑ úu kɑpɛ ucɔ nɛ n tɑ́lɛ̃ un nɛ umɛcirɛ tɑɑ́sɛlɛ̃. Li we rɛ nɔ́ɔ ḿpɑ́ yo te. 22 Likɛ́ Pɔɔli nɛ́ɛ Apoloosi nɛ́ɛ Piyɛɛ nɛ́ɛ kɛtẽ nkɛ́ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ nɛ́ɛ nfɑ́ɑ nɛ́ɛ nkpɔ nɛ́ɛ nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ likɔ́ nɛ́ɛ mɑsí kɛpirɛ likɔ́, nɔ́ɔ ḿpɑ́ yo te. 23 Kirisi yɛɛ nɔ̃́ te, Uléécɑɑ pɔ́ɔn Kirisi te.

4

Kirisi pitumɛ

1 Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ pisoi pikɛ́ tɔ̃́ Kirisi pitumɛ n nyɑ́ni rɛ tɔ upikɛikɔ́ lɛ. Uléécɑɑ yɛ uɑsei nyɛɛ m pékɑɑlɛ̃ ɑrɔ́nípɛ-i wɑlɛ rɛ tɔkɛ́ pisoi ɑ cereisɛ. 2 Li mɛyíkíyiki pisɛ rɛ pin úye ɑnipɛ-i linyinɛ n wɑ, liute ukɛ́ ɑsei m mɑ́. 3 Ái nɛ̃́ cɔ́ŋlɛ̃ tɛ nɔkɛ́ nɛ nɛ́ túhɑɑnɛ nɛ́ɛ nɔkɛ́ pisoi kɛ́mɛɛ́ nɛ kɛtɑhɑi nɛ́ tonɛ. Tinɛ́cúruu ɑ́m kɔ ńkɑ nɛ mɛnɛ́círɛ túhɑɑnɛ. 4 Ám nnɛ́kópɛ ńkɑ kɛnɛ́múŋɛ́-i nyɑ́ni. Amɑ́ ɑ́i pɛɛ rɛ lɛlɛɛ nyísɛlɛ̃ tɛ nɛ ɑsei ute lɛ. Upíimɑ ŋmɑnɛ yɛɛ nnɛ́kɔ́ túhɑɑnɛ. 5 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ úkɑ kɛcɑ́ɑ́ ńkɑ m músu Uléécɑɑ ituŋɛ kuu n yekei ikɛ́ kɛlenɛ tu. Ani Upíimɑ mɛkɑmɛ m mɛ̃́. Un píyei n kɑ, u yɛ́ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ kuŋmɑhɑ-i m pékɑɑlɛ̃ pékelɛ uu pisoi simúŋɛ́ sɛɛ pisifɑ-i ń we pérésɛ. Kei kɛ ḿpɑ́ úye uu yɛ́ pɛɛ uipɑkɑrɛ yɔsí.

6 Pimɑ́rɛcɔ, tɔ́ nɛ Apoloosi kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ kɑm kpísi kɛ́ nɛ mɛyu mmɛ́ ɑsei nɔ́ céési. Áni kɑpɛ yɛ n nɑ́ɑ́si nɔkɛ́ wɑ likɛ́ lɛlɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ tifɑɑu. Ái nyɑm tɛ unyinɛ ukɛ́ yɛ rikɔ́kɔri nnyɑ usoi kɛcɑ́ɑ́ rikpɑ́ uú nɛ ucɔ n ŋmɛ́lu. 7 Wóo pɔ́ símisi rɛ pɔ̃́ nɛ picɔ fe? Pɔn yo m mɑ́, ɑ́i Uléécɑɑ yɛɛ pɔ́ li hɛɛ? Kɑi nní Uléécɑɑ yɛɛ pɔ́ pɑ, yo nnyɑ kɑɑ pɛɛ mɛpɔ́círɛ tɑɑ́sɛlɛ̃ yɑrɛ ɑ́i unyinɛ yɛɛ pɔ́ pɑ?

8 Li siwɔɔ nkpéni lɛ̃ nɔ́ tórilɛ hɑ́i! Nɔ nkpéni lɛ̃ pimɑ́mɑ́ lɛ! Nɔ nyu rɛ nɔ iyɔ́ɔpi lelɛ ɑ́i nɛ tɔ̃́. Nɔn pɛɛ mɛsei iyɔ́ɔpi n tũ, li yɛ́ pɛɛ rɔ́ n lɑ́ɑ́rú rɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ yɛ́ i tonɛ. 9 Li nɛ́ we yɑrɛ kɛtónɛ pírɛ̃-pɔ kɛ Uléécɑɑ uu tɔ̃́ pitumɛ yekei. Tɔ we yɑrɛ pɛ̃ kɑpi yɛ nɛ n túhɑɑnɛ pin lɑ pikɛ́ kukpépi-i pi kṍ. Kɛtẽ nkɛ́ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ nɛ piléécɑɑtumɛ nɛ sisoipipi inipɛɛ-i kɑri yɑ́nɑɑlɛ̃. 10 Tɔ̃́ nɛ nkpéni Kirisi nnyɑ pɑnsɛlɛ piníri, nɔ́ɔ pɛɛ ukupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ pɑnsɛ pisɔhɔɔ! Tɔ́ɔ pinɑ́rɛi, nɔ́ɔ pinɑ́ŋɛ-nɑŋɛ. Nɔ́ɔ píyukɔɔ́, úkɑ úu tɔ̃́ wɑisɛlɛ̃! 11 Nkṹ nɛ nnírɛ́ yɛ rɔ́ múílɛnlɛ hɑ́i nɛ nkpéni ituŋɛ nnyí-i. Litɑnɛ-tɑnɛ yɛ kɔ rɔ́ pɑ́rílɛnlɛ. Ipépi-i kɑrí we, ɑ́ri kɔ kɛtónɛ yíkíyiki mɑ́. 12 Tɔ ŋmɔ́ɔ́púlɛnlɛ tɔn nɛ ɑrɔ́nípɛ kɛisi. Pin tɔ́ lɑ́misi, ɑmɑ́ tɔn tinɔ́ɔ sɔnɛ pikɛcɑ́ɑ́ símisi, pin tɔ́ wéékusɛlɛ̃ tɔn kɑhɑri. 13 Pisoi pin kɛrɔ́cɑ́ɑ́ nkópɛ n símisi, tɔ yɛ pi n kpurukɛɛlɛ. Hɑ́i nɛ nkpéni ituŋɛ nnyí-i pisoi yɛ rɔ́ nyɑ́nilɛ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ yɑrɛ ɑyúi pééi-pééi nɛ́ɛ yɑrɛ likpɑ́rɑ́kɔɔ́.

14 Ám nsímɛ́ mmú nɔ́ wɔ́lu rɛ isɛi ikɛ́ nɔ́ wɑ, ɑmɑ́ nɛ nɔ́ wɔ́lu rɛ kɛ́ icélɑɑ nɔ́ pɑ yɑrɛ sinɛ́pipi lɑlɑ kɛcirɛ. 15 Ḿpɑ́ nɔn n kɑ nɔn pisoi m mɑ́ ɑ́pi kúkɛɛntɛnɛ we, pɛɛ Kirisi nsímɛ́ kɛ́mɛɛ nɔ́ n nyɔ́lu, ɑ́i rɛ pisɑ́ɑ kulúi kɑni lɛ̃ mɑ́. Nɛ́ɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɛ ritiki ɑḿ nɛ wɑi Kirisi Yeesu kɛ́mɛɛ nɔ́unɛ́sɑ́ɑ. 16 Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɛ ɑni mɛnɛ́cɔ n we. 17 Lɛ̃ nnyɑ kɑm kɛnɛ́pipi lɑlɑ kɛcirɛ Timotee nɔ́kɛnɛ́mɛɛ tumpɔ. U ɑsei nɛ Upíimɑ tikilɛnlɛ. U yɛ́ nɔ́ léisɛ lɛ̃ kɑm inɛ́soi kɛ́mɛɛ́ nɛ Kirisi n sɔ́nɛ, nɛ lɛ̃ kɑm ḿpɑ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ íye-i n céési.

18 Nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ, pinyinɛ yɛ músu rɛ ɑ́m nɔ́kɛnɛ́mɛɛ sɔ́nɛpɔ, pin lɛ̃ nnyɑ rikɔ́kɔri wɑi. 19 Amɑ́ Upíimɑ un n lɑ, nɛ́ nfɑ́ɑni nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ kɛ́ pɛɛ yɛ̃́ tɛ pɛpɛɛ nní rikɔ́kɔri n wɑi yɛ mɛ́woo símisilɛ nɛ́ɛ pi ńnɑŋɛ nnyinɛ mɑ́lɛ. 20 Uléécɑɑ iyɔɔpi íi nnɔ́ɔsimɛ́ likɔ́ linyinɛ, ɑmɑ́ ńnɑŋɛ pinyísɛ yɛ pi! 21 Yo kɑni wɛ́ɛ? Kɛ́ nsɛ́í nɛ nɔ́ lɛɛpɔ nɛ́ɛ kɛ́ ńlɑ nɛ hɑpɔ likɛ́ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ kɛcɔpɛ n lɑ́ɑ́rú?

5

Isoi kpɑ́rɑ́ yɛɛ Kirisi pikɔ́-i ń we nsímɛ́

1 Pi ḿpɑ́ yei símɑɑnkɛɛ rɛ pisoi yɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ isoi kpɑ́rɑ́ wɑilɛ. Hɑ́i isoi kpɑ́rɑ́ iyɛ̃ icɔ íi pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n wuru kɛ́mɛɛ we. Pi símɑɑnkɛɛ rɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ, unyinɛ yɛ nɛ usɑ́ɑ unɔsi sóilɛ. 2 Nɔn kɔ pɛɛ́ nɛ we nɔn nɔ́mɛnɛ́círɛ fuusɛlɛ̃, ɑ́i nkpɑ́ni nɔ́ we rɛ nɔkɛ́ nkpɔ tonɛ nɔkɛ́ mɛwɑi mɛ̃ ute nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ lesɛ! 3 Ḿpɑ́ kɛ nɛ̃́ ɑ́m nɔ́kɛnɛ́kúrí ń we, nɛ pɛɛ kɛnɛ́múŋɛ́ nnɛ́í nɛ nɔ́kɛnɛ́kúrí welɛ. Lɛ̃ nnyɑ, nɛ̃́ nɛ uyɛɛ isoi kpɑ́rɑ́ iyɛ̃ n wɑi nsímɛ́ pitúhɑɑnɛ mɑsilɛ yɑrɛ nɛ nɔ́kɛnɛ́kúrí kei welɛ. 4 Ani Upíimɑ Yeesu rinyiri nɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ kɛ́ kɛnɛ́múŋɛ́ kɛ́mɛɛ nɔ́kɛnɛ́kúrí n we. Ani Urɔ́píimɑ Yeesu nnɑŋɛ kɛ́mɛɛ 5 liute uyɛ̃ Setɑni ɑnipɛ-i wɑ ukɛ́ u wukɛi ukɛ́ kpu Uléécɑɑ ukɛ́ pɛɛ fe ukɛ́ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Upíimɑ Yeesu uú nɛ pisoi n túhɑɑnɛnɛ uriyu lɔ.

6 Ái lisɔnɛ linyinɛ kɑní nɛ nní nɔ́mɛnɛ́círɛ tɑɑ́sɛlɛ̃. Áni nyu rɛ nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ fíí pɛɛ yɛ pikpɛ́ɛ nnɛ́íé nyɛ́pukusɛɛ? 7 Mɛwɑi kópɛ yɛ we yɑrɛ nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ mɛ lesɛ, ɑni pɛɛ́ n we yɑrɛ pikpɛ́ɛ fɑlɛ pɛɛ ɑ́pi nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ m mɑ́. Lɛ̃ ticuruu kɑni nní piwée mɑ́ɑ́lɛ̃. Pi Kirisi kpulɛ yɑrɛ irɔ́sɑ́ŋ kɑri yɛ nɛ nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ n li. 8 Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ ɑnyɑ̃́ nyɛ̃ li nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ kpurɛ nɛ íkirɑɑsɛ nɛ rikpɑ́kɑ́rɑ́ ɑ́ri kɑpɛ n we. Amɑ́ tɔkɛ́ ɑnyɑ̃́ nyɛ̃ li nɛ ɑkpɔ́nɔ́ nyɛɛ ɑ́ɑ pitɛ m mɑ́, nɛ kɛfɑ kɛsɛ nɛ ɑsei.

9 Nɛ rítɛlɛ́ foí tɛ̃ kɑm nɔ́ ń wɔ́i kɑḿ nɛ ntí rinkpɑ́ kɛ́mɛɛ nɔ́ símisi rɛ nɔ́ nɛ isoi kpɑ́rɑ́ pikɔ́ ɑ́ni kɑpɛ líkɑ kɛ́mɛɛ m pɛ́nɛlɛ̃. 10 Lɛ̃ kɑm nní nɔ́ n símisi, ɑ́i pisoi kpɑ́rɑ́ mɛsɑmɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nɛ́ɛ nwóónɑɑpí pikɔ́ nɛ́ɛ piyɑɑlukɛ nɛ́ɛ pɛpɛɛ piléé n nyɔ́ɔnsɛ nsímɛ́ kɑm símisi. In pɛɛ lɛ̃, kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑni pɛɛ́ lelunɛ. 11 Nɛ lɑlɛ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ úye un tɛ u Kirisi ukɔ́ lɛ, un kɔ pɛɛ isoi kpɑ́rɑ́ wɑi, un nwóónɑɑpí mɑ́ nɛ́ɛ un piléé nyɔ́ɔnsɛ, nɛ́ɛ un pisoi lɑ́mɑɑnkɛɛ nɛ́ɛ un útɑpomɛ nɛ́ɛ uyɑɑ, ɑ́ni kɑpɛ líkɑ kɛ́mɛɛ m pɛ́nɛlɛ̃, ɑ́ni kɑpɛ yɛ ricuruu ilukɛ nɛ liute ripɛ́nɛ. 12 Inɛ́yo nɛ kɛtɑhɑi pikɔ́ nkɔ́. Pɛpɛɛ Yeesu n tíkilɛ̃ kɑí nɛ sɑ́ rɛ nɔkɛ́ nɛ túhɑɑnɛ. 13 Uléécɑɑ yɛɛ pitɑhɑikɔ́ túhɑɑnɛnɛ. Li Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Ani usoi kpɑ́ɑ́ree nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ lesɛ.

6

Kirisi pikɔ́ mɛcɔpɛcirɛ sitɑhɑi piséleinɛ nsímɛ́

1 Picɛ́ pin unyinɛ nɛ uucɔ kɛcɔpɛ n we, yo nnyɑ kɑ́ni yɛ Uléécɑɑ pikɔ́ kɛ́mɛɛ túhɑɑnɛ, ɑni yɛ pɛɛ́ hɑ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n wuru kɛ́mɛɛ túhɑɑnɛ? 2 Áni nyu rɛ Uléécɑɑ pikɔ́ pɛɛ mɑsí sisoipipi nnɛ́í túhɑɑnɛnɛɛ? In nkpéni rɛ nɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu kpísinɛ rɛ ɑni nɛ sisoipipi nnɛ́í túhɑɑnɛ ní, íye kɑi wɑ kɑ́ni yɛ pɛɛ fe nɔkɛ́ sisímɛ́ síńsɑ́pi túhɑɑnɛ? 3 Áni nyu rɛ tɔ́ɔ mɑsí nɛ piléécɑɑtumɛ túhɑɑnɛnɛɛ? Yo yɛɛ pɛɛ nkpéni kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ sisímɛ́pi? 4 Yo nnyɑ kɛ picɛ́ ɑpi yɛ pin unyinɛ nɛ uucɔ kɛcɔpɛ n we, ɑni yɛ pɛɛ́ hɑ pɛ̃ kɛ úkɑ úu Yeesu pikɔ́ kɛcɔpɛ n kɛ́ɛ́ni kɛ́mɛɛ túhɑɑnɛ? 5 Nɛ nní símisilɛ rɛ likɛ́ isɛi nɔ́ wɑ. Yɑrɛ úkɑ úu nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɑ́ un yɛ́ fe uu nsímɛ́ pimɑ́rɛcɔ kɛcɔpɛ kénɛɛ? 6 Lɛ̃ nnyɑ, li pɛɛ pisɛ rɛ Yeesu ukɔ́ nɛ uucɔ pikɛ́ sitɑhɑi n séleinɛɛ? Ai kɔ pɛɛ rɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Kirisi n tíkilɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑpi yɛ́ pitúhɑɑnɛ hɑɑ?

7 Nɔn nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ sitɑhɑi n séleinɛ, li nyísɛlɛ rɛ nɔ loolɛ hɑ́i. Yo nnyɑ kɑ́ni yɛ n kɑhɑri unyinɛ ukɛ́ mɛsɛ mɛnípɛɛ nɔ li? Yo nnyɑ kɑ́ni yɛ tíyɛ nɔ́linɛ́nyinɛ likɛ́ mɛsɛ unyinɛ-i risɛ́ɛ́? 8 Nɔ̃́ ŋmɑɑ, nɔ́ɔ mɛníŋɛ pinípɛɛlukɛ mɑ́, nɔ́ɔ kɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ nɔ́pinɛ́cɔ cirɛ, Yeesu pikɔ́ likɔ́ sɛ́ɛ́sɛlɛ̃! 9 Áni nyu rɛ piwɑikópɛkɔɔ́ ɑ́pi Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛnunɛɛ? Akpɛ́ri ɑ́ɑ we, pɛpɛɛ isoikpɑ́rɑ́ n wɑi nɛ pɛpɛɛ piléé ń nyɔ́ɔnsɛ nɛ pitisi nɛ pinɔ́si pɛɛ mɛ́woo mɛ́woo n wɛ́lɑɑnɛntɛnɛ nɛ pitisi pɛɛ nɛ pipicɔ n sói 10 nɛ piyɑɑ nɛ pɛpɛɛ nwóónɑɑpí m mɑ́ nɛ pítɑpomɛ nɛ pɛpɛɛ picɔ n lɑ́mɑɑnkɛɛ nɛ piyɑɑlukɛ úkɑ mpuri úu Uléécɑɑ iyɔɔpi yɛnunɛ. 11 Isoi iyɛ̃ kɛ́mɛɛ kɛ nɔ́mɛnɛ́yɑ̃́ ɑmɛ́ pɛɛ́ we. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ nkpéni nɔ́ɑnɛ́kópɛ hɛɛrɛlɛ uu tíyɛsɛ ɑni pɑnsɛ upikɔ́. Uu tíyɛsɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Upíimɑ Yeesu Kirisi rinyiri kɛ́mɛɛ nɔ́ pɑnsɛsɛ ɑsei pite uinipɛɛ-i.

Íye kɛ Yeesu ukɔ́ uu yɛ́ uipiŋɛ nɛ Upíimɑ ríyu wɑisɛ?

12 Pinyinɛ yɛɛ mɑɑ rɛ: Nɛ mɛyíkíyiki ncée mɑ́lɛ nɛn yɛ́ ḿpɑ́ yo wɑ, ɑmɑ́ ɑ́i ḿpɑ́ yo yɛɛ yɛ́ nɛ́ yóriyɛ. Nɛ́ fe ɑm tɛ: Nɛ mɛyíkíyiki ncée mɑ́lɛ nɛn yɛ́ ḿpɑ́ yo wɑ, ɑmɑ́ ɑ́m ŋmurɛinɛ linyinɛ likɛ́ ilɑ́si nɛ́ tónsɛ. 13 Nɔ yɛ kɔ mɑɑ rɛ: Kɛfɑ nnyɑ kɛ ilukɛ ií we. Ilukɛ nnyɑ kɛ kɛfɑ pɔ́ɔ kɔ we. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ́ kɛyɑ́ɑ lɛ̃ nnɛ́í kɛ́tɔ wɑisɛ. Amɑ́ usoi ipiŋɛ íi iwɑ́sɑ́nkɑí nnyɑ we. Upíimɑ nnyɑ kɛ isoipiŋɛ ií we, Upíimɑ pɔ́ɔn kɔ isoipiŋɛ nnyɑ we. 14 Uléécɑɑ yɛɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ Upíimɑ n yukusɛ yɛ kɔ nɛ unnɑŋɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ tɔ̃́ yukusɛnɛ.

15 Áni nyu rɛ nɔ́inɛ́piŋɛ yɛ Kirisi ipiŋɛ ilesɛ inyinɛ lɛɛ? Nɛ́ fe ɑm pɛɛ Kirisi ipiŋɛ nɛ unɔ́si wɑ́sɑ́nkɑí ikɔ́ pɛ́nɛɛ? Aɑi yɛ́ lɛ̃ wɑ! 16 Áni nyu rɛ úye nɛ unɔ́si wɑ́sɑ́nkɑí pin timpɛ́nɛ, u nɛ uyɛ̃ nɛ wɑlɛ ipiŋɛ isɛɛ́? Li Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ pikɛtɛ́ yɛ ripɛ́nɛ ɑpi pɑnsɛ ipiŋɛ isɛ. 17 Amɑ́ úye nɛ Upíimɑ pin timpɛ́nɛ, u nɛ uyɛ̃ ɑpi Nfɑ́ɑsɔnɛ nsɛ m pɛ́nɛlɛ̃.

18 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni iwɑ́sɑ́nkɑí mɛyíkíyiki n wuru. Mɛwɑi kópɛ tɔrɔɔ mmɛ́ nnɛ́í kɛ usoi uu yɛ n wɑ ɑ́mɛ yɛ nɛ uipiŋɛ rikɔ. Amɑ́ úye un iwɑ́sɑ́nkɑí n wɑi uipiŋɛ cirɛ kuu nkópɛ wɑi. 19 Áni nyu rɛ nɔ́inɛ́piŋɛ yɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ n hɛ nn nɔ́kɛnɛ́mɛɛ we kɛyɔɔ? Áni nɔ́mɛnɛ́círɛ te. 20 Uléécɑɑ yɛ nnɛ́í píimɑ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ hɛ́ɛlɛlɛ uú nɛ nɔ́ lɔlu rɛ ukɛ́ nɔ́ n te. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́inɛ́piŋɛ kpísi ɑní nɛ ríyu u wɑisɛ.

7

Pisɔ́ɔnnɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Tɔkɛ́ nkpéni nsímɛ́ mmɛ̃ kɑni nɛ́ ń wɔ́i nɔn nɛ́ písɛi ripɑí nkɛ̃́! Li nyɑḿ tɛ utisi úu kɑpɛ unɔ́si kpísi. 2 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, iwɑ́sɑ́nkɑí mɛwɑi nnyɑ, li kutɔsi we rɛ ḿpɑ́ utisi úye ukɛ́ uunɔsi cirɛ m mɑ́, ḿpɑ́ unɔ́si úye ukɛ́ uulɑ cirɛ m mɑ́. 3 Li nyɑḿ tɛ utisi ukɛ́ yɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ unɔ́si wɑ, unɔ́si pɔ́ɔ kɔ limɛcɔ ulɑ wɑi. 4 Ái unɔ́si yɛɛ uipiŋɛ te, ulɑ yɛɛ i te. Limɛcɔ, ɑ́i utisi yɛɛ uipiŋɛ te, unɔ́si yɛɛ i te. Ái unɔ́si yɛɛ umɛcirɛ te, ulɑ yɛɛ u te. Limɛcɔ, ɑ́i utisi yɛɛ umɛcirɛ te, unɔ́si yɛɛ kɔ uyɛ̃ te. 5 Úkɑ úu kɑpɛ yɛ umɛcirɛ nɛ ucɔ yɛ̀. Amɑ́ in tɛ nɔ lɑlɛ nɔkɛ́ nɛ piyómɛyɑ́hɑɑ kutu ricɔ kɑni yɛ́ fe ɑni kómɛinɛ ɑní nɛ lɛ̃ wɑi. Ái kɑpɛ yɛ kɔ nɑ́ŋɑi nɔkɛ́ nɛ piyɛ́ntinɛ m pɛlɛ rɛ Setɑni úu kɑpɛ nɔ́ peikɛɛ nɔkɛ́ nɔ́mɛnɛ́círɛ pimúlú pɔɔnɛ nnyɑ.

6 Lɛ̃ kɑm nní nɔ́ ḿ mɑ ɑ́i isé kɑm nɔ́ pɑ́lɛ̃, ɑmɑ́ ncée kɑm nɔ́ nyísɛ. 7 Nɛ pɛɛ́ lɑ rɛ pisoi nnɛ́í pikɛ́ mɛnɛ́cɔ n we. Amɑ́ ḿpɑ́ úye nɛ ulikɔ́ yɛ ni kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ ń hɛ. Úkɑ nɛ ucɔ ihɛɛ íi pɛ́nɛlɛ̃. 8 Nɛ nkpéni lɑ kɛ́ pɛpɛɛ ɑ́pi kɑhɑnɛ n sɔ́ɔ̃ nɛ pitisi pɛɛ ɑ́pi kɑhɑnɛ pinɔ́si n kpísi nɛ pikúmɑnnɔsi símisi rɛ li nyɑḿ tɛ pikɛ́ mɛnɛ́cɔ ritɑ́nɛ n tũ. 9 Amɑ́ pinsɑ́ pimɛcirɛ pimúlú n fenɛ, pinɔ́si pikɛ́ sɔ́ɔnkɛɛ, pitisi ɑpi pinɔ́si kpíkɛsi. Li kutɔsi we unɔ́si ukɛ́ ulɑ sɔ́ɔ̃ nɛ́ɛ utisi ukɛ́ unɔ́si kpísi nɛ kɑpi yɛ́ nɛ nnɑ́ɑ́pí m pɑnsɛntɛ.

10 Pɛpɛɛ pilɑ nɛ pinɔ́si m mɑ́ kɑm isé nnyí pɑ́lɛ̃. Ái kɛnɛ́mɛɛ́ kii léeri, Upíimɑ yɛɛ mɑɑ rɛ unɔ́si úu kɑpɛ piyɑlɛ yisi. 11 In tɛ u piyɑlɛ piyisɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ, ukɛ́ ritɑ́nɛ tonɛ úu kɑpɛ sɔ́ɔ̃. Unsɑ́ ritɑ́nɛ n tonɛnɛ, u nɛ ulɑ pikɛ́ pikɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ, utisi pɑ́ɑ kɑpɛ kɔ unɔ́si lɑkɑsɛ. 12 Ái nkpéni Upíimɑ yɛɛ mɑ, ɑmɑ́ nɛ́ɛ pisoi tɔrɔɔ picɔ mpí símisi rɛ Yeesu ukɔ́ un unɔ́si m mɑ́ yɛɛ úu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃, unɔ́si uyɛ̃ un n ŋmurɛi rɛ u nɛ ulɑ yɛ́ tonɛ, úu kɑpɛ u lɑkɑsɛ. 13 Limɛcɔ, unɔ́si yɛɛ Kirisi n tíkilɛ̃ un ulɑ m mɑ́ yɛɛ úu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃, ulɑ uyɛ̃ un n ŋmurɛi rɛ u nɛ unɔ́si yɛ́ tonɛ, unɔ́si úu kɑpɛ u yisi. 14 Li we rɛ unɔ́si uyɛ̃ nnyɑ, Uléécɑɑ yɛ́ ulɑ yɛɛ úu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. Limɛcɔ kuu yɛ́ kɔ ulɑ nnyɑ unɔ́si nkó yɛɛ úu nɛ Kirisi kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. Insɑ́ lɛ̃, nɔ́sinɛ́pipi ɑ́si yɛ́ pɛɛ Uléécɑɑ sikɔ́. Si kɔ pɛɛ nkpéni usikɔ́ lɛ. 15 In ulɑ nɛ́ɛ unɔ́si yɛɛ úu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ yɛɛ uricuruu lɑ ukɛ́ tɔ́mpɔ, u yɛ́ fe uu tɔ́mpɔ. Úkɑ úu pɛɛ ucɔ mɛkɔ́-i we. Uléécɑɑ yɛ nɔ́ sée rɛ nɔkɛ́ picɔ nɛ nkíŋniŋɛ-i n we. 16 Íye kɛ pɔ́ unɔ́si nkó yɛɛ Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ ɑɑ yɛ́ nɛ ceri rɛ ɑ́ɑ yɛ́ fe pɔkɛ́ upɔ́lɑ riyu lɔ? Limɛcɔ, íye kɛ pɔ́ utisi nkó yɛɛ Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ ɑɑ yɛ́ céri rɛ ɑ́ɑ yɛ́ fe pɔkɛ́ upɔ́nɔ́si riyu lɔ?

Usoi un líye n we, likɛ́ nɛ u n sɑ́

17 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ mɛ́wee mɛnyinɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ yekeilɛnlɛ nɔn mɛkɛmɛɛ́ we uú nɛ nɔ́ séi rɛ ɑni u ritiki. Ani lɛ̃ n we. Lɛ̃ kɑm Uléécɑɑ icɑ́pinɛ nnɛ́í kɛ́mɛɛ isé pɑ́lɛ̃. 18 Úye un pɛɛ́ n kélɛ̃ Uléécɑɑ uú nɛ u séi rɛ ukɛ́ u ritiki, liute ukɛ́ mɛ́sunu ukéké. Úye unsɑ́ pɛɛ́ n kélɛ̃ ukɛ́ kɛlenɛ u sée, liute úu kɑpɛ n nɑ́ɑ́si ukɛ́ riké. 19 Piké nɛ́ɛ pikécirɛ́ ɑ́pi linyinɛ, Uléécɑɑ isé kɑi pisɛ rɛ usoi ukɛ́ ritiki. 20 Ḿpɑ́ úye ukɛ́ n we yɑrɛ kuú pɛɛ ń we Uléécɑɑ uú nɛ u séi. 21 Pɔn pɛɛ ulɑ́si kuú nɛ pɔ́ sée, ɑ́i kɑpɛ pɔ́ n cɔ́ŋlɛ̃. Amɑ́ in tɛ pɔ́ fe ɑɑ ikɛmɛɛ mɛpɔ́círɛ lesɛ, ɑ riŋmɔ́ɔ́pú. 22 Lɛlɛɛ rɛ usoi un ulɑ́si kɛ Upíimɑ uú nɛ u sée, u nkpéni u nɛ uyɛ̃ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ wɑlɛ usoi nkó yɛɛ umɛcirɛ n te. Limɛcɔ, usoi nkó yɛɛ pɛɛ umɛcirɛ n te uú nɛ u séi yɛ pɑnsɛlɛ nkpéni Kirisi ulɑsi. 23 Uléécɑɑ yɛ nnɛ́í píimɑ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ hɛ́ɛlɛlɛ uú nɛ nɔ́ n te. Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ ŋmurɛi nɔkɛ́ pisoi ilɑsi tonɛ. 24 Pimɑ́rɛcɔ, ḿpɑ́ úye ukɛ́ Uléécɑɑ kɛyu-i n we yɑrɛ kuú pɛɛ ń we Uléécɑɑ uú nɛ u séi.

Pitɑ́nɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

25 In pitɑ́nɛ kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́, Upíimɑ úu ńkɑ nɛ́ pisɛ rɛ kɛ́ nɔ́ símisi. Kuú nɛ kɛfɑ nɛ́ n fénnɛ uu wɑisɛ rɛ kɛ́ ɑsei ute nnyɑ kɑḿ lɑ kɛ́ kɛnɛ́múŋɛ́ cirɛ nkɔ́ nɔ́ símisi.

26 Lɛ̃ kɑm m músu rɛ li nyɑḿ yɛɛ rɛ kumúŋɛ́ pɑpɛ-pɑpɛ nkú-i kɑri nní ń we nnyɑ, li kutɔsi we rɛ usoi ukɛ́ ritɑ́nɛ n tũ. 27 In tɛ pɔ unɔ́si pikpíkɛ́ mɑsilɛ, kɑpɛ rɛ pɔkɛ́ u lɑkɑsɛ, ɑmɑ́ in tɛ ɑ́ɑ kɑhɑnɛ unɔ́si n kpísi, kɑpɛ nkpɑ́ni n nɑ́ɑ́si pɔkɛ́ kpísi. 28 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pɔn kɔ unɔ́si n kpísi, ɑ́ɑ ɑkópɛ ɑ́kɑ wɑ. Ukpére un kɔ ulɑ n sɔ́ɔ̃, úu ɑkópɛ ɑ́kɑ wɑ. Amɑ́ pitisi pɛɛ pinɔ́si n kpíkɛsinɛ nɛ pinɔ́si pɛɛ pilɑ n sɔ́ɔnkɛɛnɛ yɛ́ kɑm ɑpi piisoi kɛ́mɛɛ ḿpɔlɛ kom. Nɛ̃́ nɛ pɛɛ́ lɑ rɛ kɛ́ likɛmɛɛ nɔ́ lesɛ.

29 Lɛ̃ kɑm ń lɑ kɛ́ ḿ mɑɑ, pimɑ́rɛcɔ, yɛɛ rɛ ituŋɛ kɑi n tisɛ íi nkpéni piyɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑí nɛ nɛni n kpísi, li pisɛ rɛ pɛpɛɛ pinɔ́si m mɑ́ pikɛ́ n we yɑrɛ ɑ́pi pinɔ́si mɑ́. 30 Pɛpɛɛ n téni pikɛ́ n we yɑrɛ ɑ́pi téni. Pɛpɛɛ mpɔ́ɔnɑrɛ-i ń we pikɛ́ n we yɑrɛ ɑ́pi mpɔ́ɔnɑrɛ-i we. Pɛpɛɛ n lɛ́ɛ́ri pin curii pikɛ́ n we yɑrɛ ɑ́pi líkɑ mɑ́. 31 Pɛpɛɛ kɛtẽ nté likɔ́ nɛ pipikɛi n wɑi ɑ́pi kɑpɛ likɛcɑ́ɑ́ pikɛmúŋɛ́ n wɑilɛ̃. Li we rɛ kɛtẽ nkɛ́ ɑ́kɛ nɑ́ŋɑinɛ kɛkɛ́ kɛlenɛ tɔsí.

32 Ám lɑ rɛ nɔkɛ́ linyinɛ nfɑsimɛ́ n wɑi. Upíimɑ likɔ́ nfɑsimɛ́ kɛ utɑ́nɛ uu yɛ n wɑi. Lɛ̃ kuu yɛ́ n wɑ likɛ́ nɛ Upíimɑ n lɑ́ɑ́rú kuu yɛ n wɛ́ɛ́si. 33 Unɔ́sikɔ́ pɔ̃́ nɛ yɛ kɛtẽ nkɛ́ likɔ́ nfɑsimɛ́ n wɑilɛ. Lɛ̃ kuu yɛ́ n wɑ likɛ́ nɛ unɔ́si n lɑ́ɑ́rú kuu yɛ n wɛ́ɛ́si. 34 Uu pɛɛ mmɛ́ nɛ mmɛ́ n we. Limɛcɔ, unɔ́si tɑnɛ nɛ́ɛ ukpére nkó yɛɛ úu utisi n nyu yɛ Upíimɑ likɔ́ nfɑsimɛ́ wɑilɛ. U yɛ n wɛ́ɛ́silɛ ukɛ́ lɛlɛɛ yɛ́ Upíimɑ n lɑrisi wɑ. U yɛ uipiŋɛ nɛ ukɛmúŋɛ́ kpísilɛ uu wɑisɛ Uléécɑɑ likɔ́. Amɑ́ uyɛɛ ulɑ m mɑ́ yɛ̀ɛ̀ kɛtẽ nté likɔ́ nfɑsimɛ́ n wɑilɛ. Lɛ̃ kuu yɛ́ n wɑ likɛ́ nɛ ulɑ n lɑrisi kuu yɛ n wɛ́ɛ́si.

35 Nɔ́nnɛ́sɔnɛ kɑḿ lɑ nnyɑ kɑm lɛ̃ nɔ́ símisi, ɑ́i ripinɛ kɑḿ lɑ kɛ́ nɔ́ wɑ. Nɛ lɑ rɛ ɑni isoi n le yɑrɛ kɑi m pisɛ, ɑní nɛ nɔ́kɛnɛ́fɑ nnɛ́í Upíimɑ pikɛi kɛ́mɛɛ n we.

36 Uŋmɑ́nɛ úye un n yɛ̃ tɛ úu yɛ́ fe ukɛ́ umɛcirɛ tĩ, ukɛ́ mɛrí likɛ́ hɑ nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ u nɛ uuwɑncɔ ɑpi yɛ́ n sɔ́ɔnnɛ tu, un kɔ pɛɛ kɑ́ipi yɑrɛ ukɛ́ u kpísi, ncée yɛ we rɛ pikɛ́ sɔ́ɔnnɛ, pin n lɑ. Pin n sɔ́ɔnnɛ, úu ɑkópɛ ɑ́kɑ wɑ. 37 Amɑ́ úye un umɛcirɛ pitínɛ n fe, un ukɛfɑ-i n nyu rɛ ɑ́i u cɔ́ŋlɛ̃, ɑmɑ́ uyɛɛ nɛ umɛpɔɔlɑ yekei rɛ likɛ́ lɛ̃ n we, u nɛ uwɑ́ncɔ ɑ́pi kɑpɛ kulee ripɛ́nɛ, ńsɔnɛ kɛ liute uyɛ̃ uu wɑ. 38 Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, un tɛ u yɛ́ uuwɑncɔ uyɛ̃ kpísi, ńsɔnɛ kuu wɑ. Un kɔ rɛ úu yɛ́ u kpísi, lɛlɛɛ ńsɔnɛ feriyɛ.

39 Unɔ́si un ulɑ n sɔ́ɔ̃, úu ulɑ nfɑɑ kɛ́mɛɛ mɛ́yulɛ u mɑ́. Amɑ́ ulɑ uyɛ̃ un n kpu, unɔ́si yɛ́ fe uu ulɑ féé kuu n wɛ́ɛ sɔ́ɔ́ni. Li pisɛ rɛ uyɛ̃ kuu n sɔ́ɔ́ninɛ ukɛ́ Kirisi ukɔ́. 40 Nɛ̃́ nɛ yɛ̃ tɛ un titɑ́nɛ n tonɛ, li yɛ́ u n lɑ́ɑ́rú ɑi tɔ́su kuu yɛ́ pisɔ́ɔ̃ tinkpɑ́. Nɛ̃́ kɛmúŋɛ́ yɛ kɛ̃. Nɛ nyɑ́ni yɑrɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛ kɔ nɛ̃́ kɛ́mɛɛ welɛ nɛn nɛ símisi.

8

Inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Tɔkɛ́ kɛlenɛ inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ nkɔ́ n símisi, nɛ lɑ rɛ ɑni kõ tɛ ntɔ́nɛ́í mmú, ḿpɑ́ úye yɛ mɛnyuwɛ mɑ́lɛ. Mɛnyuwɛ yɛɛ tíyɛsɛlɛ usoi uu ríyu n wɛ́ɛ́si, ɑmɑ́ ńlɑ mɛɛ yɛ tíyɛsɛ usoi uu nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ pelu. 2 Úye un umɛcirɛ n nyɑ́ni rɛ úu kusɑ nyu, liute úu kɑhɑnɛ n ceri likɛ́ tu yɑrɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ usoi ukɛ́ céri. 3 Amɑ́ úye un Uléécɑɑ n lɑ, Uléécɑɑ yɛ liute nyulɛ.

4 Inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́ yɛ mmú rɛ pikɛ́ yɛ i li nɛ́ɛ ɑ́pi kɑpɛ yɛ i li? Tɔ nyulɛ rɛ piléé ɑ́pi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ńkɑ-i we, ɑmɑ́ Uléécɑɑ usɛ kóló yɛɛ we. 5 Ḿpɑ́ pisoi pin n nyɑ́ni rɛ pipileecɑɑ nɛ́ɛ pipipiimɑ yɛ mɛyíkíyiki kɛléécɑɑ-pɔ nɛ kɛtẽ nté kulúi welɛ, 6 tɔ̃́ nɛ nyɑ́nilɛ rɛ Uléécɑɑ usɛ yɛɛ we. Uyɛɛ Sɑ́ɑ, uyɛɛ ḿpɑ́ yo wɑ. Uyɛɛ kɔ ntɔ́fɑ́ɑ nnɛ́í kɛ́mɛɛ rɔ́ te. Upíimɑ usɛ kóló kɑri kɔ mɑ́. Uyɛɛ Yeesu Kirisi kɛ Uléécɑɑ uú nɛ rintíki uú nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ ń we wɑi. Uyɛɛ kɔ ntɔ́fɑ́ɑ te.

7 Amɑ́ ɑ́i pisoi nnɛ́í pɛɛ ɑsei nyɛ̃ nyu. Piléé nsímɛ́ yɛ mɛyɑ̃́ nɛ pinyinɛ mɑinulɛ, ɑpi yɛ pɛɛ nkpéni inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ n le yɑrɛ piléé pɛɛ mɛsei isɑrɛ iyɛ̃ te. Pi pinɑ́rɛi lɛ, ɑpi pɛɛ́ m músu rɛ isɑrɛ iyɛɛ mɛ́kpɛrinkpɛ pi wɑisɛlɛ. 8 Amɑ́ ɑ́i pɛɛ ilukɛ inyinɛ yɛɛ yɛ́ n tíyɛsɛ ɑri pisoi sɔnɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i. Tɔ i lii, ɑ́ri i lii, ɑ́i líkɑ rɔ́ kpɑ́lɛ̃.

9 Ḿpɑ́ kɛ ncée nn nní ń we rɛ nɔn n lɑ nɔ́ fe ɑni yɛ liisɑrɛ iyɛ̃ le, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ɑ́i kɑpɛ pɑnsɛ likɛ́ pinɑ́rɛi lóisɛ. 10 Nkó yɛɛ nní rinɑ́rɛi m mɑ́ un pɔ́ nkó yɛɛ nní mɛnyuwɛ m mɑ́ n yɛ̃ pɔn kɛlõ piléé kucɑ́ŋíí kunyinɛ-i tṹ pɔn isɑrɛ iyɛ̃ le, kɛ uyɛ̃ uu nní rinɑ́rɛi m mɑ́ nnyɑ, ɑ́i yɛ́ u wɑ yɑrɛ uyɛ̃ ukɛ́ kɔ i lii? 11 Mɛpɔ́nyuwɛ nnyɑ, upɔ́mɑ́rɛcɔ nkó yɛɛ rinɑ́rɛi m mɑ́ yɛ pɛɛ lɛ̃ ncée pɔlɛ. Lin kɔ pɛɛ́ we rɛ Kirisi yɛ kɔ uyɛ̃ nnyɑ kpulɛ! 12 Nɔn lɛ̃ nɛ pimɑ́rɛcɔ pɛɛ rinɑ́rɛi m mɑ́ m púnnɛntɛ, li yɛ́ pikɛmúŋɛ́ cɔ́kɔi. Ani pɛɛ́ n nyu rɛ Kirisi kɑni lɛ̃ nɛ púnnɛ. 13 Lɛ̃ nnyɑ, in tɛ ilukɛ inyinɛ yɛ́ fe ii unɛ́mɑ́rɛcɔ lóisɛ, ɑ́m nkpɑ́ni píkɑi inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ pilukɛ kpɑ́nɛ. Lɛlɛɛ rɛ ɑ́m lɑ likɛ́ unɛ́mɑ́rɛcɔ lóisɛ.

9

Lɛlɛɛ ń we rɛ utumɛ likɔ́ nɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ ukɛ́ n wɑ

1 Nɛ̃́ nɛ kɔ ncée mɑ́lɛ nɛn yɛ́ mɛnɛ́lɑ wɑ. Nɛ̃́ nɛ kɔ utumɛ lɛ. Nɛ̃́ nɛ kɔ Urɔ́píimɑ Yeesu yɛnɑɑlɛnlɛ. Nɔ́ɔ we lin nyísɛlɛ̃ tɛ nɛ Upíimɑ pikɛi wɑlɛ. 2 Ḿpɑ́ picɔ pin m mɑɑ rɛ ɑ́m Kirisi utumɛ, nɛ nɔ̃́ kɛ́mɛɛ utumɛ lɛ. Nɔ́ɔ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ we lin nyísɛlɛ̃ tɛ nɛ pinɛ́tumɛkɛi ńsɔnɛ wɑlɛ.

3 Tinɔ́ɔ ntí kɑm yɛ pɛpɛɛ n kɛ́su rɛ ɑ́m utumɛ pɛsɛ: 4 Nɛ̃́ nɛ kɔ ncée mɑ́lɛ rɛ kɛ́ pinɛ́kɛi nnyɑ linɛ́lukɛ-lukɛ nɛ lɛ̃ kɑm yɛ́ ń níru nɔ́kɛnɛ́mɛɛ kpísi. 5 Nɛ̃́ nɛ kɔ ncée mɑ́lɛ kɛ́ Kirisi pikɔ́ kɛcɔpɛ unyinɛ kunɔ́si kpísi ɑrí n tóoinɛ yɑrɛ kɛ pitumɛ picɔ nɛ Upíimɑ pimɑrɛcɔ nɛ Piyɛɛ ɑpi n wɑi mɛcɔ. 6 Yɑrɛ tɔ́ nɛ Pɑrinɑpɑsi ŋmɑnɛ kɑí nɛ sɑ́ rɛ tɔkɛ́ n kɛisi tɔn nɛ mɛrɔ́círɛ kpínii, nɛ́ɛ íye? 7 Wóo kɛcirɛ yɛɛ isɔ́ɔ́cɑ wɑi ɑ́pi pɛɛ u hɛ́ɛ́lɛ? Wóo yɛ kuléé tɑ́mɛsi úu yɛ́ kuripipi li? Wóo kɛcirɛ yɛɛ inɑ́ɑ séni úu yɛ pɛɛ ukunɑɑlee mɛnɑɑpɛnni n ntí?

8 Amɑ́ ɑ́i lɛ̃ kɛ pisoi ɑpi n wɑi ŋmɑnɛ kɑḿ pɑílɛ̃ nɛn nɛ símisi. Moisi isé pɔ̃́ nɛ kɔ limɛcɔ mɑlɛ. 9 Li isé iyɛ̃ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Ápi yɛ inɑ́ɑ yɛɛ mɛlukɛpipi kukpépi-i n cɔpu nnɔ́ɔ ripi rɛ íi kɑpɛ li. Yɑrɛ inɑ́ɑ ŋmɑɑ nkɔ́ mɛɛ lɛ̃ Uléécɑɑ cɔ́ŋlɛ̃ɛ? 10 Aɑi tɔ̃́ kuú nɛ lɛ̃ mɑ́nɛɛ? Tɔ̃́ nnyɑ kɑpi mɛsei lɛ̃ wɔi. Li we rɛ uyɛɛ n lum yɛ lumlɛ un nɛ tɑ́lɛ̃ tɛ úu yɛ́ ulikɔ́ pɑɑ. Limɛcɔ kɛ uyɛɛ mɛlukɛpipi n cɔpu pɔ́ɔ kɔ tɑ́lɛ̃ tɛ úu yɛ ulikɔ́ pɑɑ. 11 Kɑri Uléécɑɑ nsímɛ́ nɔ́ rin-yóó, Nfɑ́ɑsɔnɛ likɔ́ kɑri lɛ̃ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ wɑ yɑrɛ ipuri kɑri kɛcɑrɛ-i lukɛsi. Tɔn nkpéni nɔ́linɛ́kɔ́ linyinɛ n li, ɑ́i pɛɛ kɛrɔ́lukɛ kɑri lii? 12 Picɔ yɛ nɔ́linɛ́kɔ́ lelɛ. Ái tɔ̃́ kɑí pɛɛ́ nɛ sɑ́ rɛ tɔkɛ́ mɛyɑ̃́ li n lee?

Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́ri pɛɛ nɔ́ pisɛ rɛ ɑni linyinɛ rɔ́ pɑ. Tɔ mɛníŋɛ linnɛ́í mɛrɔ́círɛ wɑilɛ rɛ ɑ́ri lɑ linyinɛ likɛ́ Kirisi Nsímɛ́ Kɛcirɛ púnɛisɛ nnyɑ. 13 Áni nyu rɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛɛ pɛpɛɛ Uléécɑɑ pikɛi n wɑi kpínii? Inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ yɛɛ pɛpɛɛ kɛnyɔ́ɔnsɛhúú-i n kɛisi pɔ̃́ kɔ kpínii. 14 Limɛcɔ kɛ Upíimɑ uu wɑ rɛ pɛpɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ n yóólɛ̃ pikɛ́ lipikɛi pɛ̃ n wɑi pin nɛ le.

15 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, nɛ̃́ ɑ́m úkɑ líkɑ mpuri pisɛ. Ám kɔ wɔlu rɛ pikɛ́ nkpéni linyinɛ nɛ́ pɑ. Li kutɔsi we kɛ́ kpu nɛ kɑm yɛ́ linɛ́kɔ́ ń kóru. Úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ lirikɔkɔri nɛ́ kpu. 16 Nsímɛ́ Kɛcirɛ piyóó ɑ́pi kɛnɛ́mɛɛ ríyu piwɑisɛ likɔ́, ɑmɑ́ kɑi m pisɛ rɛ kɛ́ wɑ nnyɑ kɑm wɑi. Lin nɛ́ n fóm tɛ ɑ́m Nsímɛ́ Kɛcirɛ mmɛ̃ tiyóó, ɑ́i yɛ́ nɛ nɛ́ sɔnɛsi. 17 In tɛ kɛfɑ kɛsɛ kɑḿ nɛ rinɛ́cúruu li wɑi, nɛ́ ihɛ́ɛ́ yɔsí. Amɑ́ in tɛ nɛ wɑilɛ ɑ́m lɑ, li nkpéni nɛ́ welɛ ncɔni kɑpi nɛ́ ḿ pɑ. 18 Lɛ̃ nnyɑ, inɛ́hɛ́ɛ́ yɛ nkpéni íye? Inɛ́hɛ́ɛ́ yɛɛ rɛ kɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ riyóó fɑɑlɑɑ, ɑ́m kɑpɛ úkɑ lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ pikɛ́ nɛ́ pɑ korí.

19 Nɛ́ɛ mɛnɛ́círɛ te, ɑ́m úkɑ ulɑsi. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, nɛ mɛnɛ́círɛ kpísilɛ ɑm pɑnsɛsɛ ḿpɑ́ úye ulɑsi kɛ́ nɛ n fe kɛ́ pisoi mɛyɑ̃ n lɛ̃́ pikɛ́ nɛ Kirisi kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ. 20 Tɔ́ nɛ Pisuifi tɔn n we, nɛ yɛ n we yɑrɛ Usuifi ɑḿ nɛ pi lɛ́ni rɛ pikɛ́ Kirisi nɛ kɛfɑ tɛnɛ. Tɔ́ nɛ pɛpɛɛ isé n tíkilɛ̃ tɔn n we, nɛ yɛ n we yɑrɛ uyɛɛ isé n tíkilɛ̃. Ám kɔ pɛɛ isé iyɛ̃ tikilɛ̃. Nɛ lɛ̃ wɑi rɛ kɛ́ fe kɛ́ nɛ pɛpɛɛ isé iyɛ̃ n tíkilɛ̃ lɛ̃́ pikɛ́ Kirisi nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 21 Limɛcɔ kɛ tɔ́ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi isé n tíkilɛ̃ ɑri yɛ tɔn n we, ɑm pimɛcɔ n we, ɑ́i kɔ pɛɛ rɛ nɛ̃́ ɑ́m isé iyɛ̃ nyu. Amɑ́ nɛ wɑlɛ yɑrɛ ɑ́m isé kutu cɔlɛ̃ kɛ́ nɛ n fe kɛ́ pɛpɛɛ ɑ́pi isé n nyu lɛ̃́ pikɛ́ nɛ Kirisi kɛfɑ tɛnɛ. Kɑm nní Kirisi isé m pɑkɑrɛlɛ̃ Uléécɑɑ isé kɛ nɛ́ɛ kɔ lɛ̃ tikilɛ̃. 22 Tɔ́ nɛ pɛpɛɛ rinɑ́rɛi m mɑ́ tɔn n we, nɛ yɛ mɛnɛ́círɛ wɑisɛlɛ yɑrɛ unɑ́rɛi ɑḿ nɛ fe ɑm pi lɛ́ni ɑpí nɛ Kirisi kɛfɑ tɛnɛ. Nɛ yɛ ḿpɑ́ yei mɛnɛ́círɛ pɑlɛ rɛ ḿpɑ́ lin íye n we kɛ́ fe kɛ́ pinyinɛ lɛ̃́ Uléécɑɑ ukɛ́ piriyu lɔ. 23 Nsímɛ́ Kɛcirɛ nnyɑ kɑm lɛ̃ nnɛ́í wɑi rɛ nɛ́ɛkɛ́ kɔ lisɔnɛ lɛɛ nkɛmɛɛ ń we kɛ́mɛɛ linɛ́kɔ́ yɛ̃́. 24 Áni nyu rɛ pikɑ́hɑmɛwurɛ yɛ̀ɛ̀ kɛcɛsi-i kulúi n welɛ, ɑmɑ́ usɛ yɛɛ yɛ hɑ kpɑsi uu ihɛ́ɛ́ yɔ́suu? Ani limɛcɔ nfɑtɛnɛ ncee-i n wuru nɔn ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ tɛ nɔkɛ́ kpɑsi nɔkɛ́ ihɛ́ɛ́ yɔsí. 25 Ḿpɑ́ ukɑ́hɑmɛwurɛ úye yɛ̀ɛ̀ ikɔ́hɔ́ ncɔpuri nɛ umɛcirɛ tinlɛ ńsɔnɛ. Ihɛ́ɛ́ iyɛ̃ kuu n yɔ́sunɛ íi yɛ kɔ pɛɛ picɑɑi nɑ́ŋɑi. Amɑ́ tɔ̃́ nɛ nfɑtɛnɛ ncee-i ŋmɔ́ɔ́púlɛnlɛ tɔkɛ́ ihɛ́ɛ́ yɛɛ íi yɛ píkɑi n cɑɑi yɔsí. 26 Pɔɔli uu kɔ kpɑ́ rɛ: Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i mɛsɑmɛ kɑm itóó kɑriilɛ̃, ɑ́m kɔ mɛsɑmɛ ḿpɑ́ yei fɑ́pii yɑrɛ kuyɔ kɑm kɑ́ii. 27 Ticuruu ɑ́m inɛ́piŋɛ kɛ́yu pɑlɛ̃. Nɛ mɛnɛ́círɛ múílɛnlɛ rɛ ɑ́m kɑpɛ picɔ Nsímɛ́ Kɛcirɛ riyóó nɛ̃́ ɑm pɛɛ́ weri ɑm pɔɔnɛ.

10

Pɔɔli yɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ símisi rɛ pikɛ́ pimɛcirɛ nɛ inyɔ́ɔnsɛ tĩ

1 Pimɑ́rɛcɔ, nɛ lɑ rɛ ɑni lɛlɛɛ pɛɛ pirɔ́kpurɛ n wɑ léisɛ. Kuhopɛ yɛ pɛɛ pinnɛ́í yɑ́riilɛ kun pikɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃, ɑpi kɔ pinnɛ́í Míni-Wɛɛ́-Kukoi kɛ́mɛɛ tíki kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpí pɛɛ Esipiti kɛteni-i n léepɔ. 2 Pi nɛ Moisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ, li wɑ yɑrɛ kuhopɛ nɛ Míni-Wɛɛ́-Kukoi kɛ́mɛɛ kɑpi pinnɛ́í míni wolɛ. 3 Pinnɛ́í pɛɛ kɔ ilukɛ isɛ iyɛɛ Uléécɑɑ-i n léeri li, 4 ɑpi kɔ pinnɛ́í Uléécɑɑ mɛni mɛsɛ níru. Kupɑrɛcɑŋɑɑ kpɛɛ ḿpɑ́ yei pi n tíkilɛ̃ mɛni kɑpi lɛ̃ níru. Kupɑrɛcɑŋɑɑ kpɛkpɛɛ nní Kirisi. 5 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pimɛyɑ̃ isoi íi nɛ Uléécɑɑ risɑ́. Lɛ̃ nnyɑ kɑpi kucɛsi kóimɑ-i kpí.

6 Lɛlɛɛ rɔ́ nyísɛ rɛ ɑ́ri kɑpɛ mɛwɑi kópɛ n lɑ yɑrɛ kɑpí pɛɛ mɛ ń lɑ mɛcɔ. 7 Áni kɑpɛ pɑnsɛ piléényɔ́ɔnsɛ yɑrɛ pikɛcɔpɛ pinyinɛ mɛcɔ. Pi wɑ yɑrɛ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Pisoi yɛ tonɛ ɑpi le ɑpi níru, ɑpi pɛɛ yisi ɑpi piyírɑɑsɛ loni. 8 Ári kɑpɛ kɔ mɛrɔ́círɛ iwɑ́sɑ́nkɑí tɑ̃ yɑrɛ kɛ pikɛcɔpɛ pinyinɛ ɑpí pɛɛ n wɑ ɑpí nɛ kɛyɑ́ɑ kɛsɛ kpi pisoi ɑ́kotokú ɑfɛɛrɛ́ nɛ ɑtɑɑni (23.000). 9 Ári kɑpɛ kɔ Upíimɑ peikɛɛ yɑrɛ kɛ pikɛcɔpɛ pinyinɛ ɑpi u n peikɛɛ, iwɑ́ɑ ii pi kɛ́hɛni ɑpi kpíni. 10 Ári kɑpɛ kɔ n ŋmúlɑɑnkɛɛ yɑrɛ kɛ pikɛcɔpɛ pinyinɛ ɑpi n ŋmúlɑɑnkɛɛ, nkpɔ utumɛ uú hɑ nɛ pinnɛ́í nɑ́m.

11 Mɛwɑi mɛɛ pi wɑlɛ rɛ tɔkɛ́ yɛ̃́, ɑpi mɛ wɔlu rɛ tɔ́ mpí tɔ́ɔ nní ituŋɛ tɔrɔɔ-i ń we tɔkɛ́ mɛrɔ́círɛ tĩ. 12 Lɛ̃ nnyɑ, úye un m músu rɛ u ɑ́nɑ ɑtɛ́ kɛcɑ́ɑ́ tɑ́ɑ́lɛ̃, ukɛ́ umɛcirɛ tĩ úu kɑpɛ nɛ ń loó nnyɑ. 13 Lɛ̃ kɑi ń we rɛ likɛ́ kɛsoipipi peikɛɛ mɛcɔ kɑi yɛ nɔ́ peikɛɛ. Uléécɑɑ yɛ ɑsei ute lɛ. Lɛ̃ nnyɑ, úu yɛ ŋmurɛi pipeikɛɛ pikɛ́ yɛ nɔ́ feriyɛ. Lɛ̃ nnyɑ lin yɛ kumúŋɛ́ kunyinɛ-i nɔ́ m peikɛɛ, u yɛ́ɛ́ ncée nɔ́ nyísɛ ɑní nɛ likɛmɛɛ lelu ɑní n kɑhɑri.

14 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni piléényɔ́ɔnsɛ n wuru ńsɔnɛ, pinɛ́sɑ́nɛ! 15 Nɔ pisoi sɔhɔɔ lɛ. Ani nɔ́rinɛ́cúruu mmɛ̃ kɑm nní ḿ mɑ kɛcɑ́ɑ́ musí ɑní pɑí nkɛ̃́! 16 Ani kɛpóripi kɛ̃ kɑri yɛ rimmúlú ɑrí nɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ ɑri kɛ níru ripɑí nkɛ̃́. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑri yɛ nní kɛ n níru, ɑ́kɛ yɛ Kirisi mɛnyɛ nɛ tɔ́ ripɛ́nɛsɛɛ? Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑri yɛ nní kukpɔ́nɔ́ n kpɔ́kɔrinɛ ɑri le, Kirisi ipiŋɛ kɑku yɛ kɔ nɛ lɛ̃ tɔ́ ripɛ́nɛsɛ. 17 Kɑi nní rɛ kukpɔ́nɔ́ kusɛ kpɛɛ we nnyɑ, ḿpɑ́ tɔ nní kulúi we, tɔ ntɔ́nɛ́í ipiŋɛ isɛ lɛ, kukpɔ́nɔ́ kusɛ kpɛ̃ kɑri ntɔ́nɛ́í ń le nnyɑ.

18 Ani Isirɑyɛɛli pikɔ́ ripɑí nkɛ̃́! Pɛpɛɛ yɛ kɛnyɔ́ɔnsɛ-i inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ n li nɛ kɛnyɔ́ɔnsɛ kɛ̃ yɛ̀ɛ̀ ripɛ́nɛlɛ ɑpi wɑi pisɛ. 19 Lɛ̃ kɑm nní ḿ mɑ ɑsei rɛ íye? Yɑrɛ liɑsei yɛɛ rɛ piléé nɛ́ɛ isɛɛ kɑpi yɛ nɛ n nyɔ́ɔnsɛ yɛ linyinɛ lɛ, nɛ́ɛ íye? 20 Ái lɛ̃! Líkɑ ɑ́i kei we. Lɛ̃ kɑm ḿ mɑ ɑsei nyɛɛ rɛ inyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ yɛ ɑníri ikɔ́ lɛ, ɑ́i Uléécɑɑ ikɔ́. Aɑm kɔ pɛɛ́ lɑ nɔ́ nɛ ɑníri nɔkɛ́ m pɛ́nɛlɛ̃. 21 Áni yɛ́ fe nɔkɛ́ Upíimɑ kɛporipi nɛ kuníri kɛkɔ́ m pɛ́nɛlɛ̃ nɔn níru. Nɔ́ nɛ Upíimɑ ɑ́ni yɛ́ m pɛ́nɛlɛ̃ nɔn le, nɔ́ nɛ ɑníri nɔn kɔ pɛ́nɛlɛ̃ nɔn le. 22 Tɔ lɑlɛ tɔkɛ́ lɛ̃ wɑ Upíimɑ ilɑɑrɔ ikɛ́ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ kɑm nɛ́ɛ? Yɑrɛ tɔ pɛɛ ḿpɑpɛ u felɛ nɛ́ɛ?

Tɔkɛ́ yɛ linnɛ́í wɑ ɑrí nɛ Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ

23 Nɔ yɛ mɑɑ rɛ: Nɛ mɛyíkíyiki ncée mɑ́lɛ nɛn yɛ́ ḿpɑ́ yo wɑ. Amɑ́ ɑ́i ḿpɑ́ yo yɛɛ yɛ́ nɛ́ yóriyɛ. Nɛ mɛyíkíyiki ncée mɑ́lɛ nɛn yɛ́ ḿpɑ́ yo wɑ, ɑmɑ́ ɑ́i ḿpɑ́ yo yɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ usoi uu nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ pelu. 24 Úkɑ úu kɑpɛ ukulɑɑ cirɛ n wɛ́ɛ́si, ɑmɑ́ ɑni yɛ mɛníŋɛ picɔ kukɔ́ wɛ́ɛ́si.

25 Nɔ́ yɛ fe ɑni lɛ̃ kɑpi kuyɑ́ɑ-i n yɑ́i nnɛ́í le. Áni kɑpɛ yɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ ńkɑ likɛcɑ́ɑ́ m písɛi likɛ́ nɔ́ ricɔ́ŋ. 26 Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ: Upíimɑ yɛɛ kɛtẽ nɛ kɛkɛcɑ́ɑ́ likɔ́ nnɛ́í te.

27 Nkó yɛɛ úu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ un kusɑ́nɛ nɔ́ n sée nɔn n hɑ, ɑni lɛ̃ nnɛ́í kɑpi nɔ́ ḿ pɑ li. Áni kɑpɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ ńkɑ likɛcɑ́ɑ́ m písɛi likɛ́ nɔ́ ricɔ́ŋ. 28 Amɑ́ unyinɛ un nɔ́ m mɑɑ rɛ “isɑrɛ nnyí yɛ inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ lɛ”, uyɛɛ lɛ̃ nɔ́ ḿ mɑ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ i li. Insɑ́ lɛ̃, li yɛ́ u ricɔ́ŋ. 29 Ái rɛ nɔ̃́ kɑi yɛ́ ricɔ́ŋ nnyɑ kɑm lɛ̃ nté símisi. Ucɔ kɑi yɛ́ rincɔ́ŋ nnyɑ kɑm lɛ̃ símisi.

Ticuruu yo nnyɑ kɛ nɛ́ɛ yɛ́ ncée m mɑ́ rɛ kɛ́ linyinɛ wɑ, ucɔ kɛmúŋɛ́ ɑkɛ pɛɛ́ nɛ nɛ́ yúlu rɛ ɑ́m kɑpɛ wɑ rɛ li yɛ́ u ricɔ́ŋ nnyɑ? 30 Nɛn linɛ́lukɛ-lukɛ kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ m pɔɔnɛsɛ, yo nnyɑ kɛ unyinɛ uu yɛ́ pɛɛ lɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɑm Uléécɑɑ m pɔɔnɛsɛ nnyɑ nɛ́ lɑ́mɑɑnkɛɛ? 31 Lɛ̃ nnyɑ, nɔn yɛ ḿpɑ́ yo mpuri n le nɛ́ɛ nɔn n níru nɛ́ɛ nɔn n wɑi, ɑni yɛ tíyɛsɛ Uléécɑɑ rinyiri tikɛ́ n tɑɑ́lɛ̃. 32 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, ɑ́ni kɑpɛ tíyɛsɛ nɔ́inɛ́soi ikɛ́ Pisuifi nɛ́ɛ Pikirɛki nɛ́ɛ Uléécɑɑ pisoi kɛ́mɛɛ unyinɛ lóisɛ. 33 Ani mɛnɛ́cɔ n wɑi. Nɛ yɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ́ n nɑ́ɑ́silɛ rɛ inɛ́soi ikɛ́ ḿpɑ́ úye n nyɑḿ. Ái nnɛ́sɔnɛ kɑm wɛ́ɛ́si, ɑmɑ́ nɛ wɑilɛ rɛ likɛ́ nɛ pisoi kulúi sɔnɛsi likɛ́ piriyu lɔ.

11

1 Ani mɛnɛ́cɔ n wɑi yɑrɛ kɛ nɛ́ɛ Kirisi mɛcɔ n wɑi.

Íye kɑi pisɛ rɛ utisi nɛ unɔ́si pikɛ́ Upíimɑ inipɛɛ-i n we?

2 Nɛ nɔ́ pɑkɑrɛ kɑní nɛ ḿpɑ́ píyei kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n léisɛlɛ̃ nɔn kɔ icélɑɑ kɑm nɔ́ rintɛ́ŋ́sɛ ńsɔnɛ múílɛ̃. 3 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, nɛ lɑ rɛ ɑni mmú kṍ tɛ Kirisi yɛɛ ḿpɑ́ utisi úye uyɔɔpi. Utisi yɛɛ unɔ́si uyɔɔpi, Uléécɑɑ pɔ́ɔ Kirisi uyɔɔpi. 4 Utisi nkó yɛɛ linyinɛ ríyu n yɑ́riilɛ̃ un nɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si nɛ́ɛ un nɛ Uléécɑɑ rinyiri símisi yɛ uuyɔɔpi Kirisi isɛi wɑisɛlɛ. 5 Amɑ́ unɔ́si nkó yɛɛ ríyu ŋmɑnɛ nɛ kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si nɛ́ɛ un nɛ Uléécɑɑ rinyiri símisi yɛ mɛníŋɛ uulɑ isɛi wɑisɛlɛ. Li we rɛ unɔ́si nkó kɑpi rinkoósi rɛ isɛi ikɛ́ u wɑ kuu lɛ̃ nɛ mɛnyínɛ wɑ. 6 Unɔ́si unsɑ́ n lɑ ukɛ́ uriyu linyinɛ yɑrii, ukɛ́ mɛsɛ nnyúpi nyɑi. Li kɔ pɛɛ isɛi welɛ rɛ unɔ́si ukɛ́ n nyɑlɑɑlɛ̃ nɛ́ɛ ukɛ́ n koósilɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ, ukɛ́ yɛ ríyu linyinɛ yɑrii. 7 Ái nɛ sɑ́ rɛ utisi ukɛ́ linyinɛ ríyu yɑrii. Li we rɛ uyɛɛ nɛ Uléécɑɑ mɛnyínɛ we, un kɔ ríyu u wɑisɛ. Utisi kɛ unɔ́si pɔ́ɔ ríyu wɑisɛ. 8 Ái unɔ́si ipiŋɛ kɛ Uléécɑɑ uu kpísi uú nɛ utisi wɑi, ɑmɑ́ utisi ipiŋɛ kuu kpísi uú nɛ unɔ́si wɑi. 9 Ái kɔ unɔ́si nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu utisi wɑ, ɑmɑ́ utisi nnyɑ kuu unɔ́si pɔ̃́ wɑ. 10 Lɛ̃ nnyɑ kɑi pisɛ rɛ unɔ́si ukɛ́ piléécɑɑtumɛ nnyɑ linyinɛ ríyu yɑrii likɛ́ n nyísɛlɛ̃ tɛ u umɛcirɛ utisi mɛtene ricɛpisɛlɛ. 11 Amɑ́ Upíimɑ kɛ́mɛɛ́, utisi unsɑ́ n we, unɔ́si úu líkɑ tu, unɔ́si unsɑ́ n we, utisi pɑ́ɑ kɔ líkɑ tu. 12 Yɑrɛ lɛ̃ kɑpi utisi ipiŋɛ n kpísi ɑpí nɛ unɔ́si wɑi mɛcɔ kɛ unɔ́si uu yɛ utisi mɑri. Uléécɑɑ yɛɛ lɛ̃ nnɛ́í wɑi.

13 Ani nɔ́rinɛ́cúruu musí ɑni yɛ́nu nkɛ̃́ tɛ li nɛ sɑ́ rɛ unɔ́si ukɛ́ ríyu ŋmɑnɛ Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́sii? 14 Lɛ̃ kɑi nní kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń we ricuruu yɛ rɔ́ nyísɛlɛ rɛ li isɛi we rɛ utisi ukɛ́ nnyúpi riyɑ́ nkɛ́ pi nn cɑ́. 15 Amɑ́ li pɛɛ ríyu mɑ́ rɛ unɔ́si pɔ̃́ nnyúpi nkɛ́ pi nn cɑ́. Lɛ̃ nnyɑ kɑi unɔ́si nnyúpi hɛ rɛ nkɛ́ yɛ ríyu u n yɑriilɛ̃. 16 Amɑ́ úye unsɑ́ n lɑ ukɛ́ lɛ̃ wɑ, liute ukɛ́ nsɛ kõ tɛ tɔ̃́ ɑ́ri mɛwɑi féé mɛ́kɑ mɛcɔ kɛyómɛyɑ́hɑɑ-i wɑi, ɑ́pi kɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ-i lɛ̃ wɑi.

Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ ilukɛ

(Mɑtiyee 26:26-29; Mɑriki 14:22-25; Luki 22:15-20)

17 Ám nkpéni mmɛ̃ kɑm nní nɔ́ n símisinɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ pɑkɑrɛnɛ. Nɛ nɛ nɔ́ cɛ́sinɛ rɛ nɔ́inɛ́cɑ́pinɛ yɛ nɔ́ kópulɛ ɑi tɔ́su kii nɔ́ ń nyɔ́ɔnsɛ. 18 Nsímɛ́ foí mɛɛ rɛ, nɛ kõ tɛ nɔ yɛ nɔn n cɑ́pinɛlɛ̃, mɛkóólɛntɛnɛ yɛ̀ɛ̀ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ n welɛ. Nɛ nyɑ́ni yɑrɛ in n lɑ, ɑ́i yɛ́ nnɔ́ɔmɛ. 19 Li mɛyíkíyiki pisɛ rɛ mɛkóólɛntɛnɛ mɛkɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ n we likɛ́ nɛ pɛpɛɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ ɑsei n tíkilɛ̃ ń lesɛ likɛ́ ń nyísɛ nnyɑ. 20 Nɔ yɛ nɔn n cɑ́pinɛlɛ̃, ɑ́i nkpɑ́ni Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ ilukɛ nnyɑ kɑni yɛ n cɑ́pinɛlɛ̃. 21 Likumúŋɛ́ rɛ nɔ́ úkɑ úu yɛ ucɔ mɛrí pikɛ́ kɛsẽ́ li. Ḿpɑ́ úye yɛɛ yɛ n tũ un uilukɛ cirɛ le. Pɛɛ́ uyɛ-i kɛ nkṹ nn picɔ ń we kɛ picɔ ɑpi yɛ m pomɑɑlɛ̃. 22 Áni síyɔ mɑ́ rɛ nɔkɛ́ yɛ kei-pɔ li ɑni níruu? Nɛ́ɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ kɑ́ni wɑisɛlɛ̃ nɔn pɛɛ́ lɑ nɔkɛ́ pɛpɛɛ ɑ́pi líkɑ m mɑ́ isɛi wɑisɛ. Kɛ́ nkpéni nɔ́ mɑɑ rɛ íye? Nɔ lɑ rɛ kɛ́ nɔ́ pɑkɑrɛ nɛ́ɛ? Ám yɛ́ mmú kɛ́mɛɛ nɔ́ pɑkɑrɛ!

23 Li we rɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɛ Upíimɑ uu nɛ́ n símisi kɑm nɔ́ tɛ́ŋ́sɛlɛ̃ tɛ: Kɛsinɛ kɛ̃ kɑpi Upíimɑ Yeesu pɛpɛɛ pikópɛ u ń lɑ ɑnipɛ-i n wɑ, u kukpɔ́nɔ́ kpísilɛ, 24 kuu Uléécɑɑ pipɔɔnɛsɛ ḿ mɑsí, uu ku kpɔkɔ́rinɛ uu rɛ: Inɛ́piŋɛ iyɛ̃ kɑpí nɛ nɔ̃́ nnyɑ n nyɔ́ɔnsɛ yɛ nnyí. Ani yɛ lɛ̃ wɑ ɑní nɛ nɛ́ n léisɛlɛ̃. 25 Kɑpi pilukɛ ḿ mɑsí, uu kɔ limɛcɔ kɛpóripi kpísi uu rɛ: Nkómɛinɛ fɑlɛ mɛɛ mɛnɛ́nyɛ nnyɑ nɔ́ nɛ Uléécɑɑ kɛcɔpɛ ń we yɛɛ kɛpóripi nkɛ́. Ḿpɑ́ píyei nɔn yɛ kɛ n níru, ɑni yɛ mɛsɛ́rɛ nɛ́ n léisɛlɛ̃. 26 Nɔn yɛ ḿpɑ́ píyei kukpɔ́nɔ́ nkú n le, nɔn kɛpóripi nkɛ́ n níru, Upíimɑ nkpɔ kɑni lɛ̃ yóólɛ̃ likɛ́ hɑ nɛ umɛpɛɛmɛ tu.

27 Lɛlɛɛ tíyɛsɛ kɛ úye uu yɛ un mɛhɑ́ikusɛ wee kɛ́mɛɛ n we un nɛ kukpɔ́nɔ́ kpɛ̃ n le un kɔ nɛ kɛpóripi kɛ̃ n níru, Upíimɑ ipiŋɛ nɛ umɛnyɛ kuu lɛ̃ nɛ púnnɛ. 28 Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ musí uu uisoi pɑí ńsɔnɛ uu pɛɛ kɛlenɛ kukpɔ́nɔ́ le uu kɔ kɛpóripi kɛ̃ níru. 29 Úye un mɛ́woo n le un n níru, unsɑ́ n ceri rɛ Upíimɑ ipiŋɛ yɛ nyi, umɛcirɛ kuu lɛ̃ mɛwɑi mɛ-i ɑkópɛ pɑlɛ̃. 30 Lɛ̃ nnyɑ kɛ pisoi mɛyɑ̃ ɑpi nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ pitóikɔ́, picɔ síkɑnkɑ́lɑ́kɑ́, picɔ mɛyɑ̃ pɔ́ɔ kɔ kpíni. 31 Tɔn yɛ pɛɛ́ m musí ɑri irɔ́soi pɑí ńsɔnɛ, Uléécɑɑ úu yɛ́ɛ́ pɛɛ́ nɛ rɔ́ túhɑɑnɛ. 32 Amɑ́ Upíimɑ yɛ nɛ rɔ́ túhɑɑnɛlɛ, uu kutu rɔ́ pɑ́sɑ uu ntɔ́símɛ́ nyɔ́ɔnsɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Kirisi n nyu tɔ́ ripɛ́nɛ pikɛ́ túhɑɑnɛ.

33 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, lɛ̃ nnyɑ, nɔn yɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ tɛ nɔkɛ́ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ ilukɛ li, ɑni yɛ mɛ́rɑɑnɛ ɑni kɛlenɛ le. 34 Nkṹ nn úye n we, ukɛ́ yɛ ukɛyɔ-pɔ limɛ. Úu kɑpɛ wɑ Uléécɑɑ ukɛ́ yɛ nɔ́inɛ́cɑ́pinɛ-i nɛ nɔ́ túhɑɑnɛ ukɛ́ ɑkópɛ nɔ́ pɑ. Nɛn píyei nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n hɑpɔ kɑm yɛ́ isímɛ́ tɔrɔɔ iyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ ripɑí.

12

Nfɑ́ɑsɔnɛ lihɛɛhɛɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Pimɑ́rɛcɔ, ɑ́m lɑ nɔkɛ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ lihɛɛhɛɛ nsímɛ́ kɛcɑ́ɑ́ kuŋmɑhɑ-i n we. 2 Nɔ nyulɛ rɛ kɑ́ni pɛɛ kɑhɑnɛ Uléécɑɑ n céri, li pɛɛ nɔ́ pɑ́sɑilɛ nɔn tikilɛ̃ lin nɛ piléé kɑni n nyɔ́ɔnsɛ ɑ́pi yɛ kɔ símisi mɛmpɔ nɔ́ sĩ́. 3 Lɛ̃ nnyɑ kɑm tɛ kɛ́ ńsɔnɛ nɔ́ símisi nɔkɛ́ kṍ tɛ: Úkɑ úu we rɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛ ukɛmɛɛ́ we un nɛ símisi, uu pɛɛ rɛ “likɛ́ Yeesu rité”. Úkɑ úu yɛ́ kɔ fe ukɛ́ rɛ “Yeesu yɛɛ Upíimɑ”, kɑ́i pɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ lɛ̃ u símɑɑsɛ.

4 Nfɑ́ɑsɔnɛ lihɛɛhɛɛ yɛ welɛ mpehẽ mpehẽ. Amɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ nsɛ kóló mɛɛ lɛ̃ nlihɛɛhɛɛ hɔɔnɛntɛ. 5 Ikɛicee yɛ kulúi welɛ, ɑmɑ́ Upíimɑ usɛ kóló kɑri lɛ̃ kɛisi. 6 Ḿpɑ́ úye nɛ uɑkɛi yɛ nyɛ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ usɛ kóló yɛɛ lɛ̃ ńnɑŋɛ rɔ́ hɛɛlɛ̃ tɔn nɛ ɑ wɑi. 7 Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ nlihɛɛhɛɛ ḿpɑ́ úye hɛlɛ ukɛ́ nɛ n-nnɑŋɛ nyísɛ likɛ́ nɛ ntɔ́nɛ́í yóriyɛ. 8 Lɛ̃ nnyɑ knn yɛ unyinɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ hɛ uú nɛ n símisi, nn kɔ ucɔ mɛnyuwɛ hɛ uyɛ̃ un kɔ nɛ símisi. 9 Nfɑ́ɑsɔnɛ nsɛ mmɛ̃ nn kɔ ucɔ hɛ rɛ ukɛ́ nfɑtɛnɛ m mɑ́, nn kɔ ucɔ hɛ rɛ ukɛ́ yɛ wɑ utóikɔ́ ukɛ́ peí. 10 Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ̀ɛ̀ unyinɛ hɛlɛ rɛ ukɛ́ yɛ fe ukɛ́ mɛwɑisɑŋɑ n wɑi. Nn kɔ ucɔ hɛ rɛ ukɛ́ yɛ Uléécɑɑ rinyiri nɛ símisi. Nn kɔ ucɔ hɛ rɛ uyɛ̃ ukɛ́ yɛ fe ukɛ́ mmɛwɑi nɛ lɛlɛɛ ɑ́i mmɛkɔ́ céri ukɛ́ kóólɛnɛ. Nn kɔ ucɔ hɛ rɛ ukɛ́ yɛ mɛyu sɑŋɑ mpehẽ mpehẽ símisi. Nn ucɔ hɛ rɛ uyɛ̃ ukɛ́ yɛ fe ukɛ́ mɛ tuisɛ. 11 Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ cirɛníŋɛ mmɛ mɛɛ lɛ̃ nnɛ́í wɑisɛ. Lɛ̃ knn ń lɑ nkɛ́ ḿpɑ́ úye pɑ knn yɛ u pɑ.

Ḿpɑ́ Kirisi ukɔ́ úye yɛ ipiŋɛ isɛ nlesɛ lɛ

12 Pi yɛ́ fe ɑpi Kirisi nɛ ipiŋɛ inyinɛ yɛɛ ilésɛ kulúi m mɑ́ múŋɛisɛnɛ. Ḿpɑ́ kɛ ipiŋɛ iyɛ̃ ii ilésɛ kulúi m mɑ́, innɛ́í yɛ ripɛ́nɛlɛ ɑi wɑi ipiŋɛ isɛ. 13 Tɔ̃́ Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ nɛ pilɑ́si nɛ pɛpɛɛ pimɛcirɛ n te, tɔ́ɔ ntɔ́nɛ́í míni wolɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nn tɔ́ pɑnsɛsɛ ipiŋɛ isɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nsɛ mmɛ̃ mɛni kɑri kɔ n ntí. 14 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i nlésɛ nsɛ mɛɛ yɛ ipiŋɛ kɛcɑ́ɑ́ n we. I yɛ kulúi n welɛ. 15 Ḿpɑ́ kúnɑ kun m mɑɑ rɛ kɑ́ku nní kunípɛ nnyɑ, ɑ́ku nkpéni ipiŋɛ ilesɛ kɛ́mɛɛ we, ku yɛ́ pɛɛ lɛ̃ nnyɑ ikɛmɛɛ piwée riyɑ́ɑ́? 16 Ḿpɑ́ kutu kun m mɑɑ rɛ kɑ́ku nní mɛnípɛɛ nnyɑ, ɑ́ku nkpéni ipiŋɛ ilesɛ kɛ́mɛɛ we, ku yɛ́ pɛɛ lɛ̃ nnyɑ ikɛmɛɛ piwée riyɑ́ɑ́? 17 Ipiŋɛ nnɛ́í in pɛɛ mɛnípɛɛ, yo kɛ usoi uu yɛ́ɛ́ pɛɛ́ nɛ kõ? In pɛɛ innɛ́í kutu, yo kuu yɛ́ɛ́ pɛɛ́ nɛ kukpɑ́hɑ́ kṍ? 18 Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ nlésɛ ń-ye umɛlɑ kɛ́mɛɛ nkɛtonɛ-i n yekei. 19 Ilésɛ nnɛ́í in pɛɛ nlésɛ nsɛ, ipiŋɛ íi yɛ́ pɛɛ́ n we. 20 Lɛ̃ nnyɑ, ilésɛ kulúi yɛɛ we kɑí nɛ wɑ ipiŋɛ cirɛníŋɛ isɛ kóló.

21 Mɛnípɛɛ ɑ́mɛ yɛ́ fe mɛkɛ́ kunípɛ mɑɑ rɛ: Ám nɛ líkɑ pɔ́ wɑi. Limɛcɔ kɛ ríyu ɑ́ri yɛ́ kɔ fe rikɛ́ ɑ́nɑ mɑɑ rɛ: Ám nɛ líkɑ nɔ́ wɑi. 22 Ticuruu ipiŋɛ ilesɛ iyɛ̃ kɑri n nyu rɛ íi pɑ́ɑ́pú yɛɛ mɛyíkíyiki rɔ́ yóriyɛ. 23 Iyɛ̃ kɑri n nyɑ́ni yɑrɛ i yɛ isɛi rɔ́ wɑ kɛcɑ́ɑ́ kɑri ńsɔnɛ pɑílɛ̃. Hɑ́i iyɛɛ íi kúpɑí mɛtɛ́ ń we kɑri yɛ ńsɔnɛ nyɔ́ɔnsɛntɛ. 24 Amɑ́ iyɛɛ pípɑí ń nyɑḿ íi pinyɔ́ɔnsɛntɛ pɛ̃ písɛi. Uléécɑɑ yɛ ipiŋɛ ilesɛ wɑlɛ uu tíyɛsɛ iyɛɛ íi kúpɑí mɛtɛ́ ń we ii ríyu nɛ icɔ m mɑ́. 25 Kuu lɛ̃ n wɑ nnyɑ, mɛkóólɛnɛ ɑ́mɛ ipiŋɛ nlesɛ nnyinɛ nɛ ncɔ kɛcɔpɛ we, ɑmɑ́ ḿpɑ́ yo yɛ nɛ licɔ kutu cɔlɛnlɛ. 26 Nlésɛ ń-ye nn íwɛ n le, li yɛ nɛ icɔ ripɛ́nɛlɛ ii íwɛ n le. Nlésɛ ń-ye nn ríyu n yɛ̃, li yɛ nɛ icɔ ripɛ́nɛlɛ ɑi kɛsẽ́ i n lɑ́ɑ́rú.

27 Nɔ kɛsẽ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í Kirisi ipiŋɛ lɛ. Ḿpɑ́ nɔ́ úye yɛ unlesɛ lɛ. 28 Uléécɑɑ yɛ uicɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ́ sitónɛ hɛkɛsilɛ. Pitumɛ kuu kɛkpéẽ mɛfoí tónsɛ, uu mɛlírũ ɑntepuyɛ tikisɛ. Uu kɔ mɛtɑ́ɑ́nũ picélɑɑ tikisɛ. Pɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, pɛpɛɛ yɛ mɛwɑisɑŋɑ n fe ɑpi wɑi, ɑpi tíki. Pɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, pɛpɛɛ yɛ pitóikɔ́ m pɔisɛ ɑpi tíki. Pɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, pɛpɛɛ yɛ picɔ n lɛ̃́ nɛ pɛpɛɛ picɔ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ nɛ pɛpɛɛ mɛyu sɑŋɑ mpehẽ mpehẽ n símisi ɑpi tíki. 29 Ái pinnɛ́í pɛɛ pitumɛ, ɑ́i pinnɛ́í pɛɛ ɑntepuyɛ, ɑ́i kɔ pinnɛ́í pɛɛ picélɑɑ. Ái kɔ pinnɛ́í pɛɛ yɛ fe ɑpi mɛwɑisɑŋɑ wɑi. 30 Ái kɔ pinnɛ́í pɛɛ yɛ fe ɑpi pitóikɔ́ pɔisɛ, nɛ́ɛ ɑpi mɛyu sɑŋɑ mpehẽ mpehẽ símisi nɛ́ɛ ɑpi mɛ tuisɛ. 31 Lɛ̃ nnyɑ, ihɛɛ iyɛɛ innɛ́í kɛ́mɛɛ icɔ n fe kɑni yɛ́ nɛ n nɑ́ɑ́si rɛ nɔkɛ́ yɛ̃́.

Lɛ̃ nnyɑ, kɛ́ nkpéni ncée sɔnɛ píimɑ mɛɛ ḿpɑ́ yo n fe nɔ́ nyísɛ.

13

Ńlɑ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Nɛn pɛɛ nsímɛ́ n fe kɛ́ n símisi yɑrɛ kɛ sisoipipi ɑsi yɛ n símisi, nɛ́ɛ nɛn pɛɛ piléécɑɑtumɛ mɛyu n kómɛi, kɑ́m pɛɛ usoicɔ lɑ, nɛ we yɑrɛ kuweni kɑpi m pépu kun iwɔ́ɔ topori, nɛ́ɛ kuloo kpɛɛ n téni. 2 Ḿpɑ́ lin nɛ́ n hɛ rɛ kɛ́ yɛ fe kɛ́ nɛ Uléécɑɑ rinyiri símisi, ḿpɑ́ nɛn kɔ ḿpɑ́ yo mɛsɔhɔ m mɑ́ ɑm yɛ kɔ lɛlɛɛ m pékɑɑlɛ̃ ceru, ɑm kɔ nfɑtɛnɛ mɛɛ yɛ́ riyɔ́pɛ rinsíkɑ m mɑ́, nɛnsɑ́ usoicɔ n lɑ, ɑ́m nkpɑ́ni líkɑ. 3 Ḿpɑ́ nɛn mɛnɛ́mɑ́ nnɛ́í píwɛkɔɔ́ n hɔɔnɛ rɛ pikɛ́ li, ḿpɑ́ nɛn tɛ pikɛ́ pisoi kɛcɑ́ɑ́ nnyɑ nnɑ nɛ́ ŋmɑɑsi, kɑ́m pɛɛ usoicɔ lɑ, ɑ́m kulɑ́ɑ kúkɑ mɑ́.

4 Ńlɑ yɛ niŋulɛ, nn yɛ kɔ kusoi wɑi. Ńn yɛ ucɔ likɔ́ kɑ́ipinkɛɛ. Ńn yɛ ríyu wɛ́ɛsi, ńn yɛ kɔ nɛ rikɔ́kɔri n fulɑɑlɛ̃. 5 Ńn yɛ líkɑ wɑ lɛɛ ɑ́i ɑsei m mɑ́. Ńn yɛ n wɛ́ɛ́si rɛ likɛ́ nɛ mmɛcirɛ sɔnɛsi. Ńn yɛ wɔ́ɔsi, ńn yɛ kɔ ucɔ nkɛfɑ-i n fɑnɑɑlɛ̃. 6 Piyɑɑlukɛ pin yei n we, ɑ́i yɛ n n lɑ́ɑ́rú, ɑmɑ́ nsímɛ́sei mɛɛ yɛ ntikiŋ niŋukusɛ. 7 Ńlɑ yɛ̀ɛ̀ ḿpɑ́ yo ucɔ sɑ́rɛilɛ. N yɛ kɔ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ nfɑtɛnɛ m mɑ́lɛ, nn kɔ n tɑ́lɛ̃ tɛ ḿpɑ́ yo yɛ́ sɔnɛsi. N yɛ kɔ nɛ ḿpɑ́ yo n kɑhɑrilɛ.

8 Ńlɑ ńn yɛ píkɑi tɛnɛ. Pi yɛ́ Uléécɑɑ rinyiri nɛ pisímɛ́ riyɑ́. Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ pisímɛ́ yɛ́ kɑm ɑpi kpi, mɛnyuwɛ ɑmɛ kɛ́tɔ wɑi. 9 Li we rɛ kukéri kukéri kɑri ḿpɑ́ yo nyu. Kukéri kukéri kɑri kɔ Uléécɑɑ rinyiri nɛ símisi. 10 Amɑ́ lɛlɛɛ ń nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ lin píyei n leemɛ, lɛlɛɛ kukéri ń we yɛ lɛ̃ kɛ́tɔ wɑlɛ.

11 Kɑḿ pɛɛ iwɑ̃́ ń we, mɛnɛ́símɛ́ nɛ kɛnɛ́múŋɛ́ nɛ nnɛ́sɔhɔɔsimɛ́ yɛ pɛɛ́ welɛ yɑrɛ kɛwɑ̃́. Amɑ́ kɑm nkpéni riwɛ́ɛ́sɛ n wɑ, nɛ liwɑ́nkɔ́ lɛ̃ tíyɛlɛ. 12 Tɔ nɛni nyɑ́nilɛ lin hiihiilɛ̃ yɑrɛ kɛnípɛɛnyɑ́nɛi kɛ́mɛɛ kumííri. Amɑ́ tɔ́ kɑm ɑri kɛrɔ́yu-i ŋmɑɑ ḿpɑ́ yo yɛnu ńsɔnɛ. Kukéri kukéri kɑm nɛni u nyu. Amɑ́ nɛ́ kɛyɑ́ɑ picére u tɛnɛsɛ ńsɔnɛ yɑrɛ kuu nɛ́ n nyu mɛcɔ. 13 Lɛ̃ nnyɑ nkpéni, ḿpɑ́ likɛi tɔrɔɔ nní nnɛ́í lin píyei n tɛnɛ, nfɑtɛnɛ nɛ linyinɛ kɛcɑ́ɑ́ pitɑ́ nɛ ńlɑ pɑ́ɑ yɛ́ tɛnɛ. Likɛi lɛ̃ kɛtɑɑni ɑ́i kutɛnɛ we. Amɑ́ ńlɑ mɛɛ likpéẽ.

14

Nfɑ́ɑsɔnɛ lihɛɛhɛɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Ńlɑ kɑni yɛ́ mɛfoí n wɛ́ɛ́si nɔkɛ́ m mɑ́. Ani n nɑ́ɑ́si nɔkɛ́ kɔ Nfɑ́ɑsɔnɛ lihɛɛhɛɛ yɛ̃, ɑí nɛ tɔ́su nɔkɛ́ Uléécɑɑ rinyiri nɛ n símisi. 2 Mɛsei yɛ mɛ rɛ usoi nkó yɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ n símisi úu pisoi nɛ símisi, ɑmɑ́ Uléécɑɑ rinyiri kuú nɛ símisi. Li we rɛ úkɑ úu u kómɛi. Nfɑ́ɑsɔnɛ kuú nɛ nsímɛ́ mɛɛ m pékɑɑlɛ̃ nyɑ́ni un símisi. 3 Amɑ́ úye un yɛ Uléécɑɑ rinyiri nɛ n símisi, pisoi kɛ uyɛ̃ uú nɛ símisi. U yɛ́ pi lɛ̃́ ɑpi Uléécɑɑ ncee-i pɑpisi, uu ikɑri pi kpɑ́sɛ, uu kɔ piɑkiŋ niŋukusɛ. 4 Nkó yɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ n símisi yɛ umɛcirɛ Uléécɑɑ ncee-i pɑpukusɛlɛ. Amɑ́ nkó yɛɛ Uléécɑɑ rinyiri nɛ n símisi yɛ picɔ Uléécɑɑ ncee-i pɑpukusɛlɛ.

5 Nɛ pɛɛ́ lɑ yɑrɛ nɔ́nnɛ́nɛ́í nɔkɛ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ n símisi. Amɑ́ lɛ̃ kɑm mɛyɑ́nsei ń lɑ yɛɛ nɔkɛ́ pɛɛ Uléécɑɑ rinyiri nɛ n símisi. Nkó yɛɛ Uléécɑɑ rinyiri nɛ n símisi yɛ nkó yɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ n símisi felɛ. Amɑ́ in tɛ unyinɛ yɛ liɑsei lesɛ un símisi mɛcirɛ kɑi yɛ́ picɔ kulɑ́ɑ wɑ, ɑi tíyɛsɛ ɑpi Uléécɑɑ ncee-i pɑpisi. 6 Pimɑ́rɛcɔ, nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ pisɛ rɛ nɛn nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ n hɑpɔ nɛn Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ n símisi, yo kɑi yɛ́ nɔ́ yóriyɛ? Ái nɛn nsímɛ́ kɛ Uléécɑɑ nɛ́ n nyísɛ nɔ́ n símisi, nɛ́ɛ nɛn nsɔhɔɔsimɛ́ nnyinɛ nɔ́ n símisi, nɛ́ɛ nɛn Uléécɑɑ rinyiri nɛ n símisi, nɛ́ɛ nɛn icélɑɑ inyinɛ nɔ́ m pɑ kɑi yɛ́ kulɑ́ɑ wɑɑ? 7 Limɛcɔ kɑí we nɛ iyómɛlũ yɑrɛ nní risũ nɛ́ɛ kusolɛ kɑpi yɛ nɛ ɑnípɛ ḿ pi. Liɑnɔɔ ɑnsɑ́ n kóólɛntɛnɛlɛ̃, íye kɛ usoi uu yɛ́ nɛ ceri rɛ risũ kɑpi símisi nɛ́ɛ kusolɛ kɑpi pépu? 8 Uyɛɛ rinɑ́ɑtɔ́ŋ n símisi unsɑ́ ɑnɔ́ɔ n lesɛ likɛ́ n kpɑ̃́iilɛ̃, wóo yɛ́ pɛɛ céri ukɛ́ umɛcirɛ cɑ́pinɛ ukɛ́ nɛ ɑtɔpi leepɔ? 9 Limɛcɔ, nɔn Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ n símisi, nɔnsɑ́ yɛ rinɔ́ɔ m mɑ rikɛ́ ɑsei m mɑ́, íye kɛ usoi uu yɛ́ nɛ lɛ̃ kɑni n símisi ceri? Mɛ́woo kɑni pɛɛ lɛ̃ símisi. 10 Mɛyu yɛ kulúi welɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́, ɑmɑ́ mɛ́kɑ ɑ́mɛ mɛkɛcɔpɛ we rɛ ɑ́mɛ ɑsei mɑ́. 11 Lɛ̃ nnyɑ, usoi un nɛ nɛ́ n símisi, nɛnsɑ́ umɛyu n kómɛi, nɛ ukɛmɛɛ usɑ́nɛ lɛ, uyɛ̃ un kɔ nɛ̃́ kɛ́mɛɛ usɑ́nɛ. 12 Limɛcɔ, yɑrɛ kɑni nní ń lɑ nɔkɛ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ lihɛɛhɛɛ mɛyɑ̃́ m mɑ́, ɑni n wɛ́ɛ́si mɛfoí rɛ nɔkɛ́ mɛyɑ̃́ lihɛɛhɛɛ m mɑ́ lɛɛ yɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ n lɛ̃́ pikɛ́ nɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ́ m pɑpisi.

13 Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ nkó yɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ n símisi ukɛ́ Uléécɑɑ pisɛ ukɛ́ u hɛ ukɛ́ yɛ fe ukɛ́ mɛ tuisɛ. 14 Nɛn limɛyu mɛ̃ nɛ kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si, Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń we kɑḿ nɛ yɑ́ɑ́si. Amɑ́ mɛnɛ́sɔhɔ ɑ́mɛ pɛɛ líkɑ wɑi. 15 Lɛ̃ nnyɑ, íye kɑi pisɛ rɛ kɛ́ wɑ? Li pisɛ rɛ kɛ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń we nɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si, ɑm kɔ mɛnɛ́sɔhɔ nɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Nɛ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń we nɛ yõ, ɑm kɔ nɛ mɛnɛ́sɔhɔ yom. 16 In tɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ ŋmɑnɛ kɑɑ́ nɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ, íye kɛ nkó yɛɛ úu mɛyu mɛ̃ n kómɛi uu yɛ́ fe uu pipɔ́pɔɔnɛsɛ iyɑ́hɑɑ kɛcɑ́ɑ́ rinɔ́ɔ yɔ́su rɛ Amí! Úu kɔ pɛɛ kómɛi lɛ̃ kɑɑ n tee. 17 Ḿpɑ́ ipɔ́pɑkɑrɛ kɑɑ Uléécɑɑ m pɑkɑrɛntɛ ikɛ́ íye nsɑ́ n nyɑḿ, íi nkpɑ́ni ucɔ lɛ́ninɛ ukɛ́ nɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ m pɑpisi.

18 Nɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ rɛ u tíyɛsɛ nɛn Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ símisi lin nɔ́nnɛ́nɛ́í mmú fe. 19 Amɑ́ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, piyómɛyɑ́hɑɑ pin n cɑ́pinɛlɛ̃, li yɛ kutɔsi nɛ́ n we rɛ kɛ́ ɑnɔ́ɔ fíí nyɛɛ kúkomɛ ń we símisi kɛ́ nɛ pi céési, nɛ kɑm yɛ́ mɛyu kɑ́pi n kómɛi nɛ ɑnɔ́ɔ kulúi pi n símɑɑnkɛɛ. 20 Áni kɑpɛ mɛwɑ̃́ m músu. Ani ɑkópɛ piwɑi ncee kɛ́mɛɛ n nyɑḿ yɑrɛ siwɑ̃́ fɛnfɛ̃í. Amɑ́ ɑni yɛ mɛwɛ́ɛ́sɛ musí. 21 Yɑrɛ kɛ Upíimɑ uu ḿ mɑ ɑpi Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lu rɛ:

Pisoi mpí pɛɛ mɛyu féé n símisi nɛ pisɑ́nɛ ɑnɔɔ kɑḿ nɛ tikinɛ kɛ́

nɛ pinɛ́soi símisi.

Amɑ́ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́pi wɑisɛnɛ.

22 Lɛ̃ nnyɑ, Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ pisímɛ́ yɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Kirisi m pɑkɑrɛlɛ̃ kɛ́mɛɛ rícere lɛ rɛ linyinɛ yɛ wɑi. Amɑ́ ɑ́i Kirisi pikɔ́ kɛ́mɛɛ linyinɛ yoriyɛ. Limɛcɔ, nɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ rinyiri n símisi yɛ Kirisi pikɔ́ kɛ́mɛɛ rícere lɛ rɛ linyinɛ yɛ wɑi. Amɑ́ ɑ́i pɛɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Kirisi m pɑkɑrɛlɛ̃ kɛ́mɛɛ líkɑ yoriyɛ. 23 Uléécɑɑ pikɔ́ pin nkpéni n cɑ́pinɛlɛ̃ pin pinnɛ́í Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ n símisi, piyómɛyɑ́hɑɑ pinyinɛ pɛɛ ɑ́pi limɛkɔ́ n nyu nɛ́ɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ pin kei n lompɔ, ɑ́pi yɛ́ mɑɑ rɛ nɔ pisɔhɔtorɛ lɛɛ? 24 In tɛ pi pinnɛ́í Uléécɑɑ rinyiri nɛ símisi, kɛ unyinɛ yɛɛ úu Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ nɛ́ɛ unyinɛ yɛɛ úu limɛkɔ́ n nyu uu kei lompɔ, u yɛ́ ukɛfɑ-i musí, nsímɛ́ mmɛ̃ nn u nyísɛ rɛ úu ɑlɑri mɑ́, 25 kɛmúŋɛ́ kɛɛ ukɛfɑ-i m pékɑɑlɛ̃ ɑkɛ kpɑ̃́ii, uu pɛɛ kɛ́yu kɛtẽ kipi uu Uléécɑɑ pɑkɑrɛ, uu yóó rɛ mɛseisei kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ we.

Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ likɛ́ Kirisi pikɔ́ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ́ n sɔ́nɛ

26 Yo kɑi nkpéni pisɛ rɛ nɔkɛ́ n wɑi, pimɑ́rɛcɔ? Nɔn yɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ tɛ kɛyómɛ kɑni yɑ́ɑ́si, nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ unyinɛ yɛ́ɛ́ fe uu yóm, ucɔ uu icélɑɑ inyinɛ pɑ, Uléécɑɑ uu ucɔ nsímɛ́ nyísɛ, ucɔ uu Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ símisi, ucɔ uu mɛɑsei lesɛ. Li pisɛ rɛ linnɛ́í likɛ́ n lɛ́ni, piyómɛyɑ́hɑɑ pin nɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ pɑpisi. 27 Pisoi pin yɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ n símisinɛ, ɑ́pi kɑpɛ yɛ pitɛ́ nɛ́ɛ pitɑɑni rifɑɑu. Pikɛ́ yɛ kɔ usɛ usɛ símisi. Li kɔ pisɛ rɛ unyinɛ ukɛ́ yɛ n we un pinsímɛ́ mmɛ̃ tuisɛ. 28 Úkɑ unsɑ́ n we ukɛ́ tuisɛ, li pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ risɛ́ɛ́. Pikɛ́ yɛ nɛ pimɛcirɛ kɛfɑ-i n símisi, ɑpi yɛ kɔ nɛ Uléécɑɑ n símisi. 29 Li pisɛ rɛ pɛpɛɛ Uléécɑɑ rinyiri nɛ n símisi pitɛ́ nɛ́ɛ pitɑɑni pikɛ́ yɛ símisi picɔ ɑpi yɛ pinsímɛ́ mmɛ̃ músu ɑpi yɛ́nu. 30 Amɑ́ in tɛ Uléécɑɑ yɛ icɑ́pinɛ iyɛ-i unyinɛ nsímɛ́ nyísɛ, li pisɛ rɛ uyɛɛ pɛɛ n símɑɑri ukɛ́ risɛ́ɛ́ pikɛ́ nkó kutu ricɔ. 31 Nɔ́ yɛ fe ɑni nɔ́nnɛ́nɛ́í Uléécɑɑ rinyiri nɛ símisi ɑni tisɛntɛnɛ, ḿpɑ́ úye uú nɛ icélɑɑ inyinɛ yɛnu uu múlú, ɑi kɔ nɛ ḿpɑ́ úye n ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃. 32 Pɛpɛɛ Uléécɑɑ rinyiri nɛ n símisi yɛ ihɛɛ iyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pi n hɛ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ. 33 Li we rɛ Uléécɑɑ úu mɛ́woo mɛ́woo ukɔ́, ɑmɑ́ nkíŋniŋɛ ukɔ́ lo.

Yɑrɛ kɑi Uléécɑɑ pikɔ́ icɑ́pinɛ nnɛ́í kɛ́mɛɛ ń we, 34 li pisɛ rɛ pinɔ́si pikɛ́ yɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ n sɛ́ɛ́lɛ̃. Ápi ncée mɑ́ pikɛ́ yɛ kei n símisi. Li pisɛ rɛ pikɛ́ pimɛcirɛ ricɛpisɛ yɑrɛ kɛ isé ii ḿ mɑ. 35 Pin linyinɛ n lɑ pikɛ́ céri, pikɛ́ yɛ pipilɑ pisɛ síyɔ-i. Ái nɛ sɑ́ rɛ unɔ́si ukɛ́ yɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ n símisi.

36 Nɛ́ɛ nɔ músu rɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ nkɛ́-i kɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nn léemɛ? Nɛ́ɛ nɔ̃́ ŋmɑnɛ kɛ́mɛɛ knn hɑ́pɔ? 37 Úye un m músu rɛ u Uléécɑɑ rinyiri nɛ símisilɛ nɛ́ɛ u Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ ihɛɛ inyinɛ mɑ́, liute ukɛ́ céri rɛ mmɛ̃ kɑm ní nɔ́ ń wɔ́lu yɛ Upíimɑ isé lɛ. 38 Amɑ́ úye unsɑ́ lɛ̃ n nyu, Uléécɑɑ pɑ́ɑ kɔ liute nyu. 39 Lɛ̃ nnyɑ, pimɑ́rɛcɔ, ɑni n wɛ́ɛ́si nɔkɛ́ yɛ nɛ Uléécɑɑ rinyiri símisi. Amɑ́ ɑ́ni kɑpɛ n yulu rɛ pisoi ɑ́pi kɑpɛ yɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛyu mpehẽ mpehẽ símisi. 40 Amɑ́ li pisɛ rɛ nɔkɛ́ linnɛ́í n wɑi lin nyɑḿ, ɑ́i kɑpɛ m pulu.

15

Kirisi mɛyisɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ nsímɛ́

1 Pimɑ́rɛcɔ, Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑm nɔ́ rin-yóó ɑni n ŋmurɛi, ɑni kɔ nkɛmɛɛ iníŋí wɑi kɑḿ lɑ kɛ́ nɔ́ léisɛ 2 rɛ n nɔ́rinɛ́yu lɔlɛ, in tɛ nɔ ńsɔnɛ m múílɛ̃. Insɑ́ lɛ̃, mɛ́woo kɑní nɛ kɛfɑ n tɛnɛ.

3 Nsímɛ́ mmɛ̃ kɑm tinɛ́cúruu n kṍ kɑm yɛ̃́ tɛ nɛ́ mɛfoí nɔ́ ritɛ́ŋ́sɛ. Lɛlɛɛ rɛ ɑrɔ́kópɛ nnyɑ kɛ Kirisi uu kpu yɑrɛ kɑí pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ Uléécɑɑ ritɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃. 4 Pi u kulɛsilɛ uu kɛyɑ́ɑ tɑ́ɑ́nũ tuŋɛ́ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi yɑrɛ kɑi kɔ mɛkɛɛ-mɛ Uléécɑɑ ritɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃. 5 Kuu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ n yisi, Piyɛɛ uu u yɛnu, upitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ ɑpi kɔ limɛmɑ́ɑ́ u yɛnu. 6 Uu limɛmɑ́ɑ́ upimɑrɛcɔ pílɛ pílɛ mɛnupũ nɛ kulɑ́ɑ umɛcirɛ nyísɛ ituŋɛ isɛ-i. Picɔ yɛ pikɛcɔpɛ kpínlɛ, ɑmɑ́ pimɛyɑ̃ yɛ nɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ. 7 Uu kɔ limɛmɑ́ɑ́ Yɑkupu kpɑ́fúmɛ, uu kɔ pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ pitumɛ nnɛ́í kpɑ́fúmɛ.

8 Uu pɛɛ pɛ̃ nnɛ́í mɛmɑ́ɑ́ kɔ mɛtɔ́rɔɔsei nɛ̃́ umɛcirɛ nyísɛ, nɛ̃́ nkó nɛ́ɛ nní ń we yɑrɛ kɛwɑ̃́ pɛ́ni kɑpi mɑ́ri. 9 Nɛ́ɛ Kirisi pitumɛ kɛcɔpɛ usíńsɑ́. Ám tu rɛ pikɛ́ nɛ́ sée rɛ utumɛ. Li we rɛ nɛ pɛɛ Kirisi pikɔ́ wéékusɛlɛnlɛ. 10 Amɑ́ Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ yɛɛ tíyɛsɛ kɑḿ nɛ isoi nnyí kɑm nní ń le we. Kɛfɑ kuú nɛ nɛ́ n fénnɛ, ɑ́i mɛ́woo wɑ. Li we rɛ nɛ pikɛi wɑlɛ ɑm pitumɛ picɔ nnɛ́í feriyɛ. Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́i nɛ́ɛ kɛisi, uipɛɛlɛ́ɛ yɛɛ pikɛi pɛ̃ wɑ. 11 Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ lin nɛ̃́ nɛ́ɛ lin pɛpɛɛ pikɛi pɛ̃ wɑ, Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑri nɔ́ yóólɛ̃. Mmɛ̃ kɑni kɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛ.

Tɔ̃́ mɛyisɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ nsímɛ́

12 Tɔ yóólɛnlɛ rɛ Kirisi yɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. Íye kɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ pinyinɛ ɑpi yɛ́ pɛɛ fe ɑpi rɛ pikpɔkpɔ ɑ́pi yɛ yisi? 13 In tɛ pikpɔkpɔ ɑ́pi yɛ yisi, lɛ̃ nnyɑ Kirisi pɑ́ɑ kɔ yisi. 14 In tɛ Kirisi úu yisi, ntɔ́símɛ́ kɑri n yóólɛ̃ yɛ mɛ́woo lɛ. Mɛ́woo kɑni kɔ nɛ kɛfɑ u tɛnɛlɛ̃. 15 In mɛsei rɛ pikpɔkpɔ ɑ́pi yɛ yisi, kɛ tɔ́ɔ pɛɛ́ we tɔn yóólɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ Kirisi yukusɛ, úu kɔ pɛɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ, tɔ nɛ u rikpɑ́rɑ́lɛ, ɑri pɛɛ wɑi pitɑnsei nɔɔmɛ. 16 Li we rɛ in tɛ pikpɔkpɔ ɑ́pi yɛ yisi, Kirisi pɑ́ɑ kɔ yisi. 17 In tɛ Kirisi úu yisi, mɛ́woo kɑní nɛ kɛfɑ u tɛnɛlɛ̃. Nɔ kɔ nɛ nɔ́ɑnɛ́kópɛ kɛ́mɛɛ́ welɛ. 18 Li kɔ nyísɛlɛ rɛ pɛpɛɛ Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ ɑpí nɛ kpi yɛ pɔlɑɑlɛnlɛ. 19 In tɛ kɛtẽ nté isoi ŋmɑnɛ nnyɑ kɑrí nɛ Kirisi tɑ́lɛ̃, lirɔ́cɔ yɛ íwɛ welɛ ɑi tɔ́su ḿpɑ́ úye.

20 Amɑ́ mɛsei kɛ Kirisi uu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. Uyɛɛ mɛfoí yisi. Li nyísɛlɛ rɛ picɔ pɛɛ n kpí pɔ̃́ nɛ́ kɔ kɑm ɑpi yisikɛɛ. 21 Usoi usɛ yɛɛ nɛ sisoipipi nkpɔ kɑ. Usoi usɛ yɛɛ kɔ tíyɛsɛnɛ sisoipipi sikɛ́ yɛ nɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. 22 Kɛ pisoi nnɛ́í nɛ Atɑm ɑpi m pɛ́nɛlɛ̃ nnyɑ kɑpi kpíni. Kɑpí nɛ Kirisi m pɛ́nɛlɛ̃ nnyɑ kɑpi limɛcɔ pinnɛ́í nfɑ́ɑ fɑlɛ yɛnunɛ. 23 Amɑ́ ḿpɑ́ úye nɛ uituŋɛ yɛ nyi. Kirisi yɛ piyisɛ mɑsilɛ. Uyɛɛ ufoí. Un píyei n kɑ, upikɔ́ pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ yisinɛ. 24 Limɛmɑ́ɑ́ kɛ ḿpɑ́ yo kɛtɔ ɑkɛ pɛɛ sɔ́nti, kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Kirisi uu iyɔ́ɔpi nnɛ́í nɛ ńnɑŋɛ nnɛ́í nɛ n-yɔ́ɔpinɑŋɛ nnɛ́í tɛ́kɛ́ɛ́nɛ, uu pɛɛ un-yɔɔpinɑŋɛ nnɛ́í Sɑ́ɑ Uléécɑɑ ɑnipɛ-i wɑi. 25 Li we rɛ Kirisi ukɛ́ pɛɛ iyɔ́ɔpi n tũ kɛlenɛ likɛ́ hɑ nɛ tu pɛɛ́ uyɛ-i kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ upilɑɑrɔ nnɛ́í Kirisi kɛnyɑlɛ-i rinwúlɑsɛ. 26 Ulɑ́ɑrɔ tɔrɔɔ kuu n tɛ́kɛ́ɛ́nɛ yɛɛ nkpɔ. 27 Li Uléécɑɑ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Uléécɑɑ yɛ́ linnɛ́í ukɛnyɑlɛ-i riwulɑsɛ. Kɑi nní n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ “linnɛ́í”, ɑ́i pɛɛ rɛ nɛ Uléécɑɑ kɑpi lɛ̃ tee. Li we rɛ uyɛɛ ḿpɑ́ yo Kirisi kɛnyɑlɛ-i riwulɑsɛ. 28 Ḿpɑ́ yo in ukɛnyɑlɛ-i rinwulɑ, uyɛ̃ Uléécɑɑ Kɛpipi uu pɛɛ umɛcirɛ cɛpisɛ uu Uléécɑɑ kɛnyɑlɛ-i wúlɑ. Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo ukɛnyɑlɛ-i rinwúlɑsɛ, kei kɛ Uléécɑɑ uu pɛɛ mɛyíékíyiki ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ iyɔ́ɔpi tonɛnɛ.

29 Ani mpí pɛɛ yɛ nní n ŋmurɛi rɛ pikɛ́ pikpɔkpɔ nnyɑ míni pi wolɛ kɛcɑ́ɑ́ musí nkɛ̃́. Yo kɑpi lɛ̃ nɛ nɑ́ɑ́si? In tɛ mɛsei yɛ mɛ rɛ pikpɔkpɔ ɑ́pi yɛ yisi, yo nnyɑ kɑpi pɛɛ ŋmurɛi rɛ pikɛ́ pikpɔkpɔ pɛ̃ nnyɑ míni pi wolɛ? 30 Tɔ̃́ ŋmɑɑ ricuruu ní? Yo nnyɑ kɑri mpíí mɛsɛ́rɛ nkpɔ lorólɛ̃? 31 Pimɑ́rɛcɔ, ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɑm nkpɔ hɛirɛntɛ. Mɛseisei kɛ tɔ́ nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi kupɛ́nɛcɔ ɑku nɔ̃́ nnyɑ mɛyíkíyiki rikɔ́kɔri nɛ́ we. 32 In pɛɛ sisoipipi kɛmúŋɛ́ kɑḿ pɛɛ mɑ́ kɑḿ nɛ Efɛɛsi-pɔ pisoi kpɑ́ɑ́ree pinyinɛ yɑrɛ icɑrɛnɑmɛ tɔpu, yo kɑi yɛ́ nɛ́ yóriyɛ? In tɛ pikpɔkpɔ ɑ́pi yɛ yisi, tɔkɛ́ mɛsɛ n wɑi yɑrɛ kɑpi ḿ mɑ rɛ: Tɔ kóso kpinɛ, lɛ̃ nnyɑ tɔkɛ́ n le tɔn níru. 33 Áni kɑpɛ tíyɛ unyinɛ ukɛ́ nɔ́ kírɑɑsɛ: Aséncɔ kópɛ yɛ̀ɛ̀ isoi sɔnɛ cɑɑilɛ. 34 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ɑni músu ńsɔnɛ, ɑ́ni kɑpɛ ɑkópɛ n wɑi. Pisoi yɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ welɛ pɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n nyu.

Ipiŋɛ íye kɛ pɛpɛɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ n yisi ɑpi mɑ́?

35 Unyinɛ yɛ́ pisɛ rɛ: Íye kɛ pikpɔkpɔ ɑpi yɛ yisi? Ipiŋɛ íye kɑpí nɛ pɛɛri? 36 Pɔ́ uníri nkó! Áɑ nyu rɛ pinsɑ́ rilukɛpipi n lukɛsi, ɑ́ri yɛ́ fe rikɛ́ lɛɛ? 37 Tipipi rinyinɛ kɑɑ yɛ lukɛsi rɛ mpuri. In n lɑ, risírɛ́pipi nɛ́ɛ rilukɛpipi féé rinyinɛ. Ái kuléé kpɛɛ n lɛlunɛ ricuruu kɑɑ yɛ lukɛsi. 38 Uléécɑɑ yɛɛ yɛ pɛɛ ripipi tɛ̃ ipiŋɛ iyɛ̃ kuu ń lɑ hɛ. Ḿpɑ́ ripipi ríye kuu ipiŋɛ yɛɛ nɛ ri n sɑ́ hɛ.

39 Lifɑ́ɑkɔ́ ɑ́i linnɛ́í isɑrɛ isɛ mɑ́. Isoisɑrɛ yɛ nɛ isɛɛ ikɔ́ kóólɛlɛnlɛ, sinúipi isɑrɛ nɛ impehẽ, ikpíntomɛ́ ikɔ́ nɛ iyɛ̃ mpehẽ kɔ.

40 Limɛcɔ kɛ kɛléécɑɑ-pɔ likɔ́ ipiŋɛ ií nɛ kɛtẽ nté likɔ́ ipiŋɛ kóólɛlɛ̃. Kɛléécɑɑ-pɔ likɔ́ nsɔnɛ nɛ mmpehẽ, kɛtẽ nté likɔ́ nsɔnɛ nɛ mmɛ̃ mpehẽ kɔ. 41 Ituŋɛ yɛ imɛtɛ́í cirɛ mɑ́lɛ, iwɑ́rɛ in imɛkɔ́ mɑ́, ɑwɑ́rɛpi pɔ́ɔn kɔ ɑmɛkɔ́ mɑ́. Ḿpɑ́ ɑwɑ́rɛpi ricuruu ɑ́ɑ mɛtɛ́í mɛsɛ mɑ́.

42 Limɛcɔ kɑi sɔ́nti likɛ́ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ pikpɔkpɔ ɑpi n yisinɛ n we. Pi yɛ pin pisoi n kulɛsi, pi yɛ fɔnilɛ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ un pi n yukusɛ, ɑ́pi pɛɛ píkɑi nkpɔ kpɑ́nɛ. 43 Pi yɛ kɛ́kulɑɑ-i íwɛ n welɛ ɑ́pi kɔ pɑ́ɑ́pú. Amɑ́ Uléécɑɑ un píyei pi n yukusɛ, pi yɛ pɛɛ ríyu m mɑ́lɛ pin kɔ pɑ́ɑ́pú. 44 Isoipiŋɛ nnyí kɑri nní n nyɑ́ni kɑpi yɛ kɛ́kulɑɑ-i m mɑ́. Pin píyei n yisi, ipiŋɛ fɑlɛ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn yɛ n hɛ kɑpi mɑ́nɛ. Lɛ̃ nnyɑ, isoipiŋɛ nnyí kɑri nní n nyɑ́ni yɛ welɛ. Limɛcɔ ipiŋɛ iyɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn yɛ n hɛ pɔ̃́ nɛ kɔ welɛ. 45 Lɛ̃ nnyɑ kɑi Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Usoi foí uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ uu u séi rɛ Atɑm yɛ kɛsoipipi lɛ kɛɛ nfɑ́ɑ n yɛ̃́. Amɑ́ Atɑm tɔrɔɔ yɛɛ nní Kirisi. Ukɛmɛɛ́ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nń we nn yɛ nfɑ́ɑ hɛ. 46 Ái ipiŋɛ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn yɛ n hɛ yɛɛ pɛɛ mɛfoí we, ɑmɑ́ isoipiŋɛ nnyí kɑri nní ń nyɑ́ni yɛ nyi. Iyɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn yɛ n hɛ yɛ kɛpirɛ sɔ́ntilɛ. 47 Ntɑɑi kɑpí nɛ usoi foí mɔ̃́. Uyɛ̃ nɛ kɛtẽ nté ukɔ́ lɛ. Kɛléécɑɑ kɛ ulírũ pɔ́ɔ léeri. 48 Pɛpɛɛ kɛtẽ nté ń we yɛ we yɑrɛ uyɛ̃ kɑpí nɛ ntɑɑi m mɔ̃́ mɛcɔ. Pɛpɛɛ kɛléécɑɑ-pɔ ń we yɛ we yɑrɛ uyɛɛ kɛléécɑɑ-pɔ n léeri mɛcɔ. 49 Tɔ̃́ nɛ nɛni welɛ yɑrɛ uyɛ̃ kɑpí nɛ ntɑɑi m mɔ̃́ mɛcɔ. Limɛcɔ kɑri kɔ sɔ́nti tɔkɛ́ n we yɑrɛ uyɛɛ kɛléécɑɑ-pɔ n léeri.

50 Pimɑ́rɛcɔ, nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ mɑɑ rɛ isoipiŋɛ nnyí kɑri nní ń nyɑ́ni íi yɛ́ fe ikɛ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ lompɔ. Ái líkɑ nnyɑ, lɛlɛɛ yɛ n cɑɑi ɑ́i yɛ́ fe likɛ́ pɑnsɛ licɑɑicirɛ́.

51 Ani kutu ricɔ kɛ́ nsímɛ́ nnyinɛ mɛɛ m pékɑɑlɛ̃ nɔ́ símisi ɑni kóm tɛ ɑ́ri ntɔ́nɛ́í kpinɛ. Amɑ́ tɔ́ kɑm ɑri ntɔ́nɛ́í mmú ipiŋɛ féé consɛ. 52 Kumúŋɛ́ kusɛ kunyinɛ-i kɛ rinɑ́ɑtɔ́ŋ ɑrí hɑ mɛyéne mɛsɛ kɛyɑ́ɑ tɔrɔɔ téninɛ. Tin lɛ̃ n tẽ́, pikpɔkpɔ ɑpi yisi ɑpi pɛɛ pɑnsɛ pikpɔcirɛ́. Tɔ́ mpí, tɔ́ɔ likumúŋɛ́ kpɛ-i nfɑ́ɑ m mɑ́, tɔ́ɔ ipiŋɛ féé consɛ. 53 Li mɛyíkíyiki pisɛ rɛ irɔ́piŋɛ nnyí yɛɛ yɛ nní n cɑɑi ikɛ́ pɑnsɛ icɑɑicirɛ́, irɔ́piŋɛ nnyí yɛɛ yɛ nní n kpu ikɛ́ pɑnsɛ ikpɔcirɛ́. 54 Lɛlɛɛ yɛ n cɑɑi lin píyei m pɑnsɛ licɑɑicirɛ́, lɛlɛɛ yɛ n kpu lin kɔ píyei m pɑnsɛ likpɔcirɛ́ kɛ nsímɛ́ mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ nn pɛɛ sɔ́nti: Mmɛ mɛɛ nní rɛ:

Pi nkpɔ feriyɛ ɑpi n tɛ́kɛ́ɛ́.

55 Nkpɔ, ɑ́ɑ nkpɑ́ni feriyɛ!

Nkpɔ, mɛpɔ́lõ kɑɑ́ nɛ n kóni yɛ tɛnɛlɛ.

56 Akópɛ nyɛɛ nkpɔ mɛlõ wɑisɛ, isé yɛɛ ɑkópɛ ńnɑŋɛ hɛɛlɛ̃. 57 Amɑ́ tɔ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ kuú nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi rintíki uú nɛ ńnɑŋɛ rɔ́ hɛ ɑri nkpɔ feriyɛ. 58 Lɛ̃ nnyɑ pimɑ́rɛcɔ kɛcirɛ, nɔ́inɛ́piŋɛ íi kɑpɛ riyɔɔ, ɑ́ni kɑpɛ n tiŋɑrɛntɛ. Ani ḿpɑ́ píyei n kɛŋɑɑlɛ̃ nɔn Upíimɑ pikɛi ńsɔnɛ wɑi. Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ nyulɛ rɛ pikɛi pɛ̃ kɑni ukupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ n wɑi ɑ́pi yɛ́ mɛ́woo wɑ.

16

Ítɔhɔ kɑpí nɛ Yerusɑlɛm-pɔ Kirisi pikɔ́ n sĩ́

1 Siwóó itɔhɔ kɑpí nɛ Yerusɑlɛm-pɔ Yeesu pikɔ́ n lɛ́ninɛ nkɔ́ yɛ nkpéni mmú: Nɛ lɛ̃ kɑi mɛwɑi m mɑ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ pɛɛ Kɑlɑsii-pɔ ń we pisímɛ́ mɑsilɛ. Nɔ́ɔkɛ́ kɔ pimɛwɑi ritiki. 2 Ḿpɑ́ kɛwéntɛyɑɑ ukóso úye, ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ lɛ̃ kuu yɛ́ n fe uu tɔ́hɔ ukɛyɔ-pɔ iyɑɑ yekei. Kɛ́ nɛ n tuipɔ, nɔn linnɛ́í picɑ́pinɛ mɑsí. 3 Nɛn píyei n tuipɔ, nɛ́ ɑ́tɛlɛ́ wɔ́i ɑm pɛ̃ kɑni n lésɛ rɛ pikɛ́ nɛ nɔ́inɛ́tɔhɔ Yerusɑlɛm hɑ pɑ, ɑpí nɛ pɛ́nɛ. 4 Lin m pisɛ rɛ kɛ́ rinɛ́cúruu hɑ, tɔ́ nɛ pɛ̃ yɛ́ nsẽ́ tipɛ́nɛ.

Lɛ̃ kɛ Pɔɔli uú nɛ piwɑi n nɑ́ɑ́si

5 Mɑsetuwɑɑni kɛtẽ kɑḿ tíkinɛ kɛ́ nɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ tuipɔ. Kei kɑm cɔpunɛ kɛlenɛ. 6 In n lɑ, nɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ siyɑ́ɑ sinyinɛ wɑ. Ticuruu in n lɑ, ɑm nnyiyɛ kumúŋɛ́ nnɛ́í nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ tonɛ ɑni nɛ́ lɛ́ni ɑḿ nɛ kei kɑm n sĩ́ tɔ́mpɔ. 7 Li we rɛ ɑ́m nɛni lɑ kɛ́ nɔ́ yɛ̃́ ɑḿ nɛ n tɔ́su. Amɑ́ Upíimɑ un n lɑ, nɛ lɑ kɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ siyɑ́ɑ wɑ. 8 Amɑ́ nɛ́ pɛɛ Efɛɛsi kuyu-i tonɛ Pɑntekooti kɛyɑɑ ɑkɛ́ hɑ nɛ tulu. 9 Ái líkɑ nnyɑ, ḿpɑ́ kɛ pilɑ́ɑrɔ ɑpi kulúi ń we, li kei ncée nɛ́ tɑ́pilɛlɛ fouu kɛ́ nɛ pikɛi píimɑ pinyinɛ pɛɛ kulɑ́ɑ m mɑ́ wɑ. 10 Timotee un nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ n tuipɔ, ɑni u yɔsí ńsɔnɛ, ɑ́ni kɑpɛ tíyɛ uripɔɔ rikɛ́ cɑɑi. Li we rɛ mɛnɛ́cɔ kuu Upíimɑ pikɛi wɑi. 11 Lɛ̃ nnyɑ, úkɑ úu kɑpɛ u lómiisɛ. Amɑ́ ɑni u lɛ̃́ ukɛ́ nkíŋniŋɛ nɛ uncee sɔ́nɛ uú nɛ kɛnɛ́mɛɛ pɛɛri. Tɔ́ nɛ Yeesu pikɔ́ picɔ yɛ u mɛ́nlɛ. 12 Nɛ urɔ́mɑ́rɛcɔ Apoloosi pɔ̃́ tiŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ rɛ u nɛ Yeesu pikɔ́ picɔ pikɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ. Amɑ́ úu kɑhɑnɛ n ŋmurɛi rɛ u yɛ́ nkpéni tɔ́mpɔ. Lin píyei nɛ u rinsɑ́, u yɛ́ hɑpɔ.

Icélɑɑ tɔrɔɔ nɛ iyɑ́hɑɑ

13 Áni kɑpɛ lɔpilɛ, ɑni nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ́ n we, ɑni itisi yɔsí ɑní m pɑ́ɑ́pú. 14 Ani ḿpɑ́ yo n wɑi nɛ ńlɑ.

15 Pimɑ́rɛcɔ, nɔ nyulɛ rɛ Sitefɑnɑɑsi nɛ ukɛyɔ pikɔ́ pɛɛ pifoí Akɑyii kɛtẽ kɛ́mɛɛ Kirisi ritiki ɑpi kɔ mɛsɛ nɛ mɛsɛ Uléécɑɑ pikɔ́ kɛcɔpɛ pipikɛi n wɑi. Lɛ̃ nnyɑ kɑm tɛ kɛ́ nɔ́ pisɛ rɛ: 16 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ ricɛpisɛ, ɑni pi nɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ pimɛcɔ mɛ̃ nɛ pipikɛi n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ mɛtene n we pikɛ́ nɔ́ n séni.

17 Sitefɑnɑɑsi nɛ Fɔrutunɑtuusi nɛ Akɑyikuusi mɛkɑmɛ yɛ nɛ́ lɑrisilɛ. Kɑ́ni ń we, pɛpɛɛ lɛ̃ kɑni yɛ́ pɛɛ n wɑ nɛ́ wɑi. 18 Pi rinɛ́kíŋ niŋukusɛlɛ yɑrɛ kɑpi nɔ́ n wɑ mɛcɔ. Ani lipite pɛ̃ ipɑkɑrɛ pípɑ ceri!

19 Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ Asii kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń we pikɔ́ yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si. Akilɑsi nɛ Pirisili nɛ Yeesu pikɔ́ pɛɛ yɛ pikɛyɔ-i n cɑ́pinɛ yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si, nɔ́ nɛ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ. 20 Nɔ́pinɛ́mɑ́rɛcɔ nnɛ́í pɛɛ nté ń we yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si! Ani nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ yɑ́hɑɑnɛ ɑni mɛmɑ́rɛcɔ pirɑnɛ. 21 Nɛ̃́ Pɔɔli, nɛ́ɛ rinɛ́cúruu nɛ kunɛ́nípɛ ɑnɔ́ɔ nnyɛ́ wɔ́i rɛ nɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si. 22 Úye unsɑ́ Upíimɑ n lɑ, Uléécɑɑ ukɛ́ u rité! Mɑrɑnɑtɑ! A kɑm, Urɔ́píimɑ! 23 Upíimɑ Yeesu ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ! 24 Nɛ nɔ́nnɛ́nɛ́í lɑlɛ nɔ́ nɛ Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́.

2 Korɛnti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Títɛlɛ́ lírũ kɛ Pɔɔli uu Korɛnti pikɔ́ n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Kɑí nɛ rítɛlɛ́ foí kɛwɔlɛ-mɛ n kpíimɛ, Korɛnti pikɔ́ ɑ́pi kómɛinɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Pɔɔli uu pi wɔlu ukɛ́ pi nyísɛ rɛ uripɔɔ yɛ nɛ pi cɑɑilɛnlɛ.

Lɛ̃ kɛ ifɑɑci iyɛ̃ ii n kériinɛlɛ̃ yɛ nní:

1. Pɔɔli yɛ lɛ̃ kuu Yeesu Kirisi itumɛ n le nkɔ́ símisi. Likɛi lisɛ kuú nɛ n nɑ́ɑ́si yɛɛ rɛ ukɛ́ ḿpɑ́ yei tíyɛsɛ pikɛ́ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Yeesu Kirisi ceri. Íwɛ nɛ ncɔ́ŋ yɛ kɛmɛɛ́ piyɛlɛ, ɑmɑ́ ńniŋɛ kuú nɛ ḿpɑ́ yo kɑhɑri (1-7).

2. Pɔɔli yɛ Kirisi pikɔ́ pɛɛ Korɛnti-i ń we pisɛ rɛ pikɛ́ kɛfɑ kɛsɛ nɛ Yerusɑlɛm pikɔ́ pɛɛ íwɛ m mɑ́ hɛ. Lɛ̃ kɛ picɔ ɑpi mɛyɑ̃́ m mɑ́, likɛ́ pɛ̃ kɑi m pɑ́rílɛ̃ yoriyɛ. Áyu nyɛɛ pilɛ́nɑɑnɛ kɑri yɛ́ n fe ɑri Yeesu Kirisi nnyɑ m mɑ́ kɛcɑ́ɑ́ kɛmúŋɛ́ rɔ́ hɛlɛ (8-9).

3. Pɔɔli yɛ nyísɛ rɛ u ɑlɑri mɑ́lɛ ukɛ́ pitumɛ nɔɔmɛ mɛwɑi nɛ pinnɔɔsimɛ́ kɛ́si (10-13).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ́ɛ Pɔɔli yɛɛ Uléécɑɑ mɛlɑ kɛ́mɛɛ Kirisi Yeesu utumɛ m pɑnsɛ, nɛ urɔ́mɑ́rɛcɔ Timotee. Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ Korɛnti-i ń we nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ picɔ nnɛ́í pɛɛ Akɑyii kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ ń we kɑri rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. 2 Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ ɑpi kɔ nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ.

Pɔɔli yɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ

3 Tɔ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ. Uyɛɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi usɑɑ. Uyɛɛ íwɛ rɔ́ n tẽ́ uu kɔ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ ɑrɔ́kíŋ niŋukusɛ. 4 Uyɛɛ yɛ ntɔ́cɔ́ŋ nnɛ́í kɛ́mɛɛ ɑrɔ́kíŋ niŋukusɛ uu rɛ tɔ́ɔkɛ́ yɛ kɔ fe tɔkɛ́ pɛpɛɛ ncɔ́ŋ mpehẽ mpehẽ kɛ́mɛɛ ń we ɑkɔ́ níŋukusɛ yɑrɛ kɛ uyɛ̃ uu ɑrɔ́kɔ́ n níŋukusɛ mɛcɔ. 5 Ái linyinɛ nnyɑ, tɔ Kirisi iwɛ iyɛ̃ icɔ mɛyɑ̃́ lelɛ. Limɛcɔ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ Kirisi tikinɛ ukɛ́ nɛ ɑrɔ́kíŋ mɛyɑ̃́ niŋukusɛ. 6 Ḿpɑ́ tɔn íwɛ n le, tɔ i lelɛ rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ nɛ tɔ́ ritiki ukɛ́ nɛ nɔ́ɑnɛ́kíŋ niŋukusɛ ukɛ́ kɔ nɔ́ɑnɛ́yu lɔ. Uléécɑɑ un yɛ ɑrɔ́kíŋ n niŋukusɛ, u lɑlɛ nɔkɛ́ nkíŋniŋɛ yɛ̃ nɔkɛ́ yɛ nɛ fe nɔkɛ́ nɛ mɛrɔ́cɔ íwɛ iyɛ̃ icɔ kɛ́mɛɛ́ n kɑhɑri. 7 Lɛ̃ nnyɑ, tɔ nɛ nɔ́ tɑ́lɛnlɛ mɛyíkíyiki. Li we rɛ tɔ pinyuwɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ ńsɔnɛ rɛ kɑni nní irɔ́wɛ icɔ n le, Uléécɑɑ yɛ nɔ́ɑnɛ́kíŋ niŋukusɛnɛ yɑrɛ kuu ɑrɔ́kɔ́ n níŋukusɛ mɛcɔ.

8 Pimɑ́rɛcɔ, tɔ lɑlɛ ɑni ceri rɛ tɔ Asii kɛtẽ kɛ́mɛɛ íwɛ píimɑ lilɛ. Hɑ́i irɔ́tisi ií nɛ tɛnɛ, ɑi rɔ́ feriyɛ ɑri pɛɛ́ m músu rɛ ɑ́ri yɛ́ pɛɛ nfɑ́ɑ rikpɑ́. 9 Amɑ́ tɔ̃́ nɛ pɛɛ mɛyíkíyiki nkpɔ kukpɑ́hɑ́ pikómɛ mɑsilɛ ɑri ntɔ́kpɔ yɔ́su. Li lɛ̃ wɑlɛ rɛ ɑ́ri kɑpɛ yɛ nɛ mɛrɔ́círɛ n tɑ́lɛ̃, ɑmɑ́ tɔkɛ́ yɛ nɛ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ pisoi n yukusɛ n tɑ́lɛ̃. 10 Uyɛɛ nkpɔ mmɛ̃ kɛ́mɛɛ rɔ́ lésɛ, uyɛɛ kɔ pilésɛ rɔ́ kpɑ́nɛ. Mɛyíkíyiki kɑrí nɛ u tɑ́lɛ̃ tɛ u yɛ́ kɔ pilésɛ tɔ́ rikpɑ́. 11 Nɔ̃́ nɛ kɔ kɛyómɛ yɑ́ɑ́silɛ nɔn nɛ likɛmɛɛ rɔ́ lɛ́ni. Pisoi mɛyɑ̃ nɛ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́silɛ, Uléécɑɑ un lɛ̃ nnyɑ rɔ́ kpɑ́lɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ kɛ pisoi mɛyɑ̃ ɑpi sɔ́nti pikɛ́ tɔ̃́ nnyɑ kɔ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ.

Pɔɔli yɛ lɛ̃ kuu ń lɑ ukɛ́ wɑ consɛ

12 Lɛlɛɛ rikɔ́kɔri rɔ́ ń we yɛ nní: Ári ńkɑ kɛrɔ́fɑ-i nɛ mɛrɔ́círɛ cɛ́si. Kɛcírɛ nɛ kɛfɑ kɛsɛ nɛ ɑsei nyɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri kɑrí nɛ ḿpɑ́ úye inipɛɛ-i pirɔ́kɛi wɑ, ɑí nɛ tɔ́su nɔ́kɛnɛ́mɛɛ. Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kɑi léeri, ɑ́i sisoipipi mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ-i kɑi léeri. Uléécɑɑ kɛfɑ kuú nɛ rɔ́ n fénnɛ kɛ́mɛɛ kɑi léeri. 13 Ái liféé linyinɛ kɑm nɔ́ wɔ́lu, lɛ̃ kɑni nní ń kɛ́ɛ́ni nɔn kómɛi mɛmɑ́ɑ́. Nɛ kɔ tɑ́lɛ̃ tɛ nɔ́ kɑm ɑni ńsɔnɛ pikómɛ kpɑ́ nɛ kɛ́tɔ-pɔ rɛ 14 kukéri kukéri ŋmɑnɛ kɑni nɛni kómɛi. Nɔ nyulɛ rɛ Urɔ́píimɑ Yeesu un píyei m pɛɛmɛ, li yɛ́ tɔ̃́ nnyɑ rikɔ́kɔri nɔ́ wɑ yɑrɛ kɑi kɔ nɔ̃́ nnyɑ rikɔ́kɔri tɔ́ n wɑinɛ. 15-16 Lɛ̃ kɑḿ nɛ tɑ́lɛ̃ nnyɑ kɑḿ pɛɛ́ lɑ rɛ nɛn Mɑsetuwɑɑni n tɔ́su, kɛ́ nɔ́ rilóólú. Nɛn kɔ Mɑsetuwɑɑni n leeri, ɑm kɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pitíki kpɑ́ ɑm lisɔnɛ mɛlírũ nɔ́ hɛ. Kei kɑni yɛ́ pɛɛ́ nɛ ḿpɑ́ yo nɛ́ lɛ̃́ ɑḿ nɛ Yutee kɛtẽ sĩ. 17 Yɑrɛ mɛ́woo kɑm kɛmúŋɛ́ kɛ̃ wɑ, nɛ́ɛ íye? Nɛ́ɛ kɑm ḿ mɑɑ rɛ nɛ́ lɛ̃ wɑ, kɛsoipipi mɛmúŋɛ́ kɑm lɛ̃ musí nɛn kɛ́yu nɛ kɛpirɛ sɔ́nɛ? 18 Nɛ Unɛ́léécɑɑ, nsímɛ́ mmɛ̃ kɑri mɛsɛ́rɛ nɔ́ n yóólɛ̃ ńn kɛ́yu nɛ kɛpirɛ nkɔ́. 19 Li we rɛ Uléécɑɑ Kɛpipi Yeesu Kirisi nsímɛ́ kɛ tɔ́ nɛ Silɑsi nɛ Timotee ɑri nɔ́kɛnɛ́mɛɛ rin-yóó ńn kɛ́yu nɛ kɛpirɛ nkɔ́. Asei ɑsɛ kuu mɑ́, nyɛ nyɛɛ "ɛɛɛ". 20 Yeesu yɛɛ mɛsei lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ḿ mɑɑ rɛ "ɛɛɛ" u yɛ́ rɔ́ wɑ. Yeesu uyɛ̃ kɑri yɛ kɔ nɛ ritiki ɑrí nɛ Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ rɛ "ɛɛɛ" u lɛ̃ kuu rɔ́ ḿ mɑ wɑ. 21 Uléécɑɑ uyɛɛ tíyɛsɛlɛ̃ tɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ tɔkɛ́ tɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ iníŋí kɑrii. Uricuruu yɛɛ rɔ́ lésɛ uu ukuwɛ́ɛ́-mɛ̃ yekei. 22 U nwɔ́i kɛrɔ́cɑ́ɑ́ wɑlɛ uu Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛrɔ́mɛɛ wɑi ukɛ́ nɛ rɔ́ nyísɛ rɛ u lisɔnɛ nɛ rɔ́ mɛ́nlɛ. 23 Uléécɑɑ yɛ nyɑ́nilɛ! In tɛ nɛ kirɑɑsɛlɛ, ukɛ́ linyinɛ nɛ́ wɑ. Ám lɑ kɛ́ nɔ́ m pɛkɛsi nnyɑ kɑ́m nɔ́kɛnɛ́mɛɛ Korɛnti-i pɛɛpɔ. 24 Ái ńnɑŋɛ kɑrí nɛ nɔ́ wɑi rɛ ɑni nɛ kɛfɑ tɛnɛ. Nɔ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ iníŋí piwɑi mɑ́ɑ́lɛnlɛ ńsɔnɛ. Amɑ́ tɔ lɑ rɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ tɔkɛ́ kɛsẽ́ n kɛisi likɛ́ mpɔ́ɔnɑrɛ nɔ́ n hɛɛlɛ̃.

2

1 Ám lɑ kɛ́ nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ cɑɑisɛ nnyɑ kɑm tihɔ́ rɛ ɑ́m nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pɛɛpɔnɛ. 2 Nɛ́ɛn nkpéni nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ n cɑɑisɛ, wóo yɛ́ pɛɛ nɔ̃́ mɛmɑ́ɑ́ nɛ̃́ tipɔɔ lɑrukusɛ, insɑ́ nɔ́ mpí ɑpɔɔ kɑm n cɑɑisɛ? 3 Lɛ̃ nnyɑ kɑm títɛlɛ́ tɛ̃ lɛ̃ nɔ́ wɔ́i rɛ nɛn píyei n tuipɔ, ɑ́m kɑpɛ nɔ́ mpí, nɔ́ɔ yɛ́ pɛɛ rinɛ́pɔ́ɔ n lɑrukusɛ kɛ́mɛɛ mɛníŋɛ mpɔ́ɔcɑɑi yɛ̃. Ái céreisɛ rɛ nɛ yɛ nɛn mpɔ́ɔnɑrɛ m mɑ́, li yɛ kɔ nɔ́nnɛ́nɛ́í mmú n lɑ́ɑ́rúlɛ. 4 Ncɔ́ŋ píimɑ kɛ́mɛɛ́ kɑḿ pɛɛ́ we lin kɛwuu-i nɛ́ mulú, nɛn mɛyíkíyiki téni ɑḿ nɛ rítɛlɛ́ tɛ̃ nɔ́ wɔ́lu. Amɑ́ ɑ́m nɔ́ wɔ́i rɛ nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ ɑkɛ́ cɑɑi, nɛ nɔ́ wɔ́i rɛ ɑni ceri rɛ ɑ́m kusɑ nɔ́ lɑ.

Pikɛ́ uwɑikópɛkɔɔ́ ɑkópɛ sɑ́rɛi

5 Asei kɛcɑ́ɑ́ in tɛ unyinɛ yɛ pisoi ɑpɔɔ cɑɑisɛ, ɑ́i nɛ̃́ kuu wɑ, ɑmɑ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í ɑpɔɔ kuu cɑɑisɛ. Ám kɑpɛ nɛ rinnɑ́kíísɛ nnyɑ, nɛ́ rɛ nɔ́mɛnɛ́yɑ̃́ ɑpɔɔ kuu cɑɑisɛ. 6 Lɛ̃ kɛ nɔ́mɛnɛ́yɑ̃́ ɑni nní u rincɔ́isɛ yɛ nɛ u piyɛ. 7 Li nkpéni tu rɛ nɔkɛ́ lɛ̃ u sɑ́rɛi, ɑni urikiŋ niŋukusɛ, mpɔ́ɔcɑɑi píimɑ nnyinɛ ńn kɑpɛ nɛ ń kɑ nkɛ́ u n lóisɛ nnyɑ. 8 Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ welu rɛ ɑni n wɑi likɛ́ n nyísɛlɛ̃ tɛ nɔ u lɑlɛ. 9 Lɛ̃ nnyɑ kɑm títɛlɛ́ tɛ̃ nɔ́ ń wɔ́i yɛɛ rɛ nɛ pɛɛ́ lɑlɛ kɛ́ nɔ́ peẽ kɛ́ yɛ̃́ tɛ nɔ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ ripɑkɑrɛ mɑ́ nɛ́ɛ ɑ́ni mɑ́. 10 Nɔn úye uɑkópɛ n sɑ́rɛi, nɛ̃́ nɛ kɔ liute sɑ́rɛilɛ. In tɛ nɛ̃́ nɛ nnyinɛ mɑ́ kɛ́ unyinɛ sɑ́rɛi, nɛ nɔ̃́ nnyɑ liute pisɑ́rɛi mɑsilɛ yɑrɛ kɑi Kirisi kɛ́mɛɛ m pisɛ. 11 Nɛ lɛ̃ wɑ rɛ Setɑni úu kɑpɛ nɛ ncée n yɛ̃́ ukɛ́ rɔ́ feriyɛ nnyɑ. Li we rɛ tɔ umɛlɑ kuú nɛ n nɑ́ɑ́si ńsɔnɛ nyulɛ.

Lɛlɛɛ Turowɑɑsi-pɔ Pɔɔli ripɔɔ n cɑɑisɛ

12 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm Turowɑɑsi-pɔ Kirisi Nsímɛ́ Kɛcirɛ piyóó ń hɑ́pɔ, Upíimɑ yɛ ncée nɛ́ tɑ́pilɛlɛ rɛ kɛ́ pinɛ́kɛi wɑ. 13 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, tinɛ́pɔ́ɔ yɛ pɛɛ cɑɑilɛnlɛ, kɑ́m unɛ́mɑ́rɛcɔ Tiiti n yɛ̃́ nnyɑ. Am pɛɛ Turowɑɑsi pikɔ́-i yisi ɑm Mɑsetuwɑɑni kɛtẽ sĩ.

Yeesu Kirisi yɛɛ yɛ tíyɛsɛ kɑri yɛ feriyɛ

14 Uléécɑɑ yɛɛ ipɑkɑrɛ te, uyɛɛ tíyɛsɛlɛ̃ kɑri Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ mɛsɛ́rɛ feriyɛlɛ̃ tɔn mɛnɑ́ŋɛ-nɑŋɛ nnɔŋ sɔ́nɛ. Tɔ̃́ kuu yɛ nɛ ritiki pisoi ɑpí nɛ ḿpɑ́ yei Kirisi ceru yɑrɛ tulɑɑli kpɑ́hɑ́kɔɔ́ kɑpi fṍ. 15 Tɔ Kirisi utulɑɑli lɛ Uléécɑɑ kɛyu-i nɛ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n lɔ nɛ pɛpɛɛ mpɔlɛcee n tíkilɛ̃ kɛ́mɛɛ. 16 Tulɑɑli uyɛɛ pɛpɛɛ nní mpɔlɛcee n tíkilɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kukpɑ́hɑ́ kunyinɛ mɑ́lɛ, kpɛɛ yɛ usoi ń kpu. Amɑ́ ku pɛ̃ ɑyu kɛ Uléécɑɑ uu nní n lɔ kɛcɑ́ɑ́ kukpɑ́hɑ́ kunyinɛ lɛ kpɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ. Lɛ̃ nnyɑ, wóo kɛcirɛ yɛɛ tulɑɑlɛ̃ tɛ u yɛ́ lipikɛi pɛ̃ wɑ? 17 Tɔ̃́, ɑ́ri picɔ mɛyɑ̃ pɛɛ Uléécɑɑ nsímɛ́ nɛ n kpéénsɛ mɛcɔ we. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ tɔ̃́ tummɛ tɔn urinyiri nɛ ɑsei uinipɛɛ-i símisi tɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ.

3

Nkómɛinɛ fɑlɛ kɛ́mɛɛ pikɛikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Nɔ nkpéni nyɑ́ni yɑrɛ mɛrɔ́círɛ kɑri nɔ́ nyísɛ, nɛ́ɛ íye? Nɛ́ɛ yɑrɛ kɛ picɔ ɑpi yɛ n wɑ mɛcɔ li kɔ tɔ̃́ pisɛ rɛ pikɛ́ rítɛlɛ́ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ wɔ́i tɔkɛ́ nɔ́ nyísɛ nɔkɛ́ kɛlenɛ rɔ́ céri? Nɛ́ɛ li pisɛ rɛ nɔ́ɔkɛ́ rítɛlɛ́ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ wɔ́i tɔkɛ́ picɔ nyísɛ pikɛ́ kɛlenɛ rɔ́ céri? 2 Nɔ́rinɛ́cúruu, nɔ́ɔ rítɛlɛ́ kɛ Kirisi uu kɛrɔ́cɑ́ɑ́ n wɔ́i. Arɔ́kíŋ kɛ́mɛɛ́ kɑpi ri wɔlɑɑlɛ̃. Nɔ̃́ kɛ pisoi ɑpi yɛ nɛ rɔ́ céri. Pisoi nnɛ́í yɛ́ fe ɑpi rítɛlɛ́ tɛ̃ ceru ɑpi kɔ ri kɛɛni. 3 Nɔ́ɔ ɑsei kɛcɑ́ɑ́ rítɛlɛ́ kɛ Kirisi uú nɛ pirɔ́kɛi rintíki uú nɛ wɔlu. Ái kɛ́wɔlɛ mɛni mɛnyinɛ kɑpí nɛ ri wɔi, ɑmɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri kɑpí nɛ ri wɔi. Ái kɔ ɑpɑrɛkpɑ́ncúkú kɛcɑ́ɑ́, ɑmɑ́ sisoipipi ɑkiŋ kɛ́mɛɛ kɑri wɔ́lɑɑlɛ̃.

4 Kɑri Kirisi nɛ rintíki tɔn nɛ Uléécɑɑ tɑ́lɛ̃ nnyɑ kɑri lɛ̃ símisi. 5 Ái rɛ tɔ músu rɛ tɔ́ fe ɑri ntɔ́nɑŋɛ cirɛ nɛ linyinɛ wɑi. Amɑ́ Uléécɑɑ ŋmɑnɛ yɛɛ yɛ tíyɛsɛ kɑri yɛ fe ɑri li wɑi. 6 Uyɛɛ tíyɛsɛ kɑri pɑnsɛ nkómɛinɛ fɑlɛ kɛ́mɛɛ pikɛikɔ́. Ái isé wɔlɛ-wɔlɛ kɛ Uléécɑɑ uu nkómɛinɛ fɑlɛ kɛ́mɛɛ rɔ́ pɑ́lɛ̃, ɑmɑ́ unfɑɑ kuu rɔ́ pɑ́lɛ̃. Isé wɔlɛ-wɔlɛ yɛɛ yɛ nɛ nkpɔ kɑ, ɑmɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ pɔ̃́ nɛ yɛ usoi nfɑ́ɑ hɛlɛ.

7 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ ɑpɑrɛkpɑ́ncúkú kɛcɑ́ɑ́ uisé wɔ́ilɛ umɛyɔɔpi ɑmɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i n tɛ́lu. Moisi kɛyu yɛ pɛɛ tɛ́lulɛ hɑ́i, Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑ́pi yɛ pɛɛ fe pikɛ́ u riweríi. Ái kɔ rɛ mɛsɛ́rɛ kɛ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi mɛ̃ ɑmɛ́ pɛɛ́ we. In tɛ isé yɛɛ yɛ nɛ nkpɔ ń kɑ yɛ́ fe ii lɛ̃ nyísɛ rɛ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi ɑ́mɛ kusɑ piyɛ, 8 íye kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ pɔ́ɔ yɛ́ pɛɛ mɛsɛ wɑ? 9 In tɛ isé yɛɛ yɛ n tíyɛsɛ Uléécɑɑ uú nɛ pisoi túhɑɑnɛ pinsímɛ́ nn kpi yɛ fe ii rɔ́ nyísɛ rɛ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi ɑ́mɛ kusɑ piyɛ, íye kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛwɑi pɔ́ɔ yɛ́ pɛɛ mɛsɛ wɑ? Ái n yɛ́ tíyɛsɛlɛ ɑri pɑnsɛ ɑsei pite Uléécɑɑ inipɛɛ-ii? 10 Tɔ́ fe ɑrí mɑɑ rɛ tɔn mɛyɔ́ɔpi mɛɛ pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ n tɛ́lu mɛtɛ́í yɛ nkpéni kpulɛ. Tɔn pɛɛ mɛkɛɛ mɛtɛ́í nɛ nɛni mɛkɔ́ m múŋɛisɛnɛ, tɔ́ fe ɑrí mɑɑ rɛ nɛni mɛkɔ́ yɛ mɛ felɛ ɑ́i nkɑ́ripi. 11 Asei kɛcɑ́ɑ́, in tɛ lɛlɛɛ ɑ́i mɛsɛ́rɛ ń we yɛ́ fe ɑi nyísɛ rɛ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi ɑ́mɛ kusɑ piyɛ, íye kɛ lɛlɛɛ mɛsɛ́rɛ ń we pɔ́ɔ yɛ́ pɛɛ mɛsɛ wɑ?

12 Tɔ nɛ mɛyíkíyiki tɑ́lɛnlɛ ŋmɑɑ. Lɛ̃ nnyɑ kɑrí nɛ tirɔ́pɔ́ɔ nɛ kɛfɑ kɛsɛ símisi. 13 Tɔ̃́, ɑ́ri yɛ Moisi mɛcɔ kɛnírípi kɛ́yu yɑrii. U yɛ pɛɛ lɛ̃ yɑriilɛ rɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑ́pi kɑpɛ yɛ̃ lɛ̃ kɛ mɛyɔ́ɔpi mɛɛ ɑ́mɛ yɛ n nɑ́ŋɑi ɑmɛ yɛ mɛkɛtɔ n tu. 14 Amɑ́ li pɛɛ kunísí pi ricɔlɛ. Hɑ́i nɛ nɛni-mɛ, pi yɛ pin nkómɛinɛ kpurɛ ɑtɛlɛ́ n kɛɛni, kɛnírípi kɛsɛ kɛɛ nɛ kɛ́yu pi hilɑlɛnlɛ, ɑ́pi fe pikɛ́ kɛ lesɛ. Ái líkɑ nnyɑ, Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ ŋmɑnɛ kɛ kɛnírípi kɛ̃ ɑkɛ yɛ usoi kɛyu-i le. 15 Hɑ́i nɛ nɛni-mɛ, pi yɛ pin Moisi Isé Atɛlɛ́ n kɛɛni, kunísí kpɛɛ nɛ welɛ kun cɔlɛ̃. 16 Amɑ́ yɑrɛ kɑi n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ úye yɛ̀ɛ̀ un píyei uncee rin-yɑ́ un Upíimɑ-mɛ̃ m pɑnsɛpɔ, kunísí yɛ̀ɛ̀ lelɛ. 17 Upíimɑ uyɛ̃ kɑpi nté n tee yɛɛ nní Nfɑ́ɑsɔnɛ. Kei kɛ Upíimɑ Nfɑɑ nn ń we kɛ usoi uu yɛ nɛ uripɔɔ n we. 18 Lɛ̃ nnyɑ, tɔ́ mpí nnɛ́í siyu-i kɛ kunísí ɑ́ku nní ń cɔ́lɛ̃, Upíimɑ mɛyɔɔpi yɛ mɛsɛ́rɛ rɔ́ tɛ́lusɛlɛ yɑrɛ kɛnípɛɛnyɑ́nɛi kɛ́mɛɛ. Upíimɑ yɛ rɔ́ pɑnsɛsɛrilɛ tɔkɛ́ kɑm tɔkɛ́ nɛ mɛnyínɛ u wɑ. Mɛyɔ́ɔpi nɛ mɛtɛ́í píimɑ mɛɛ mɛsɛ́rɛ ń tɑɑ́lɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑi lɛ̃ wɑi.

4

Ári líkɑ tu, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛ pɛɛ umɛmɑ́ píimɑ tɔ́ rimúísɛ

1 Uléécɑɑ yɛɛ Unfɑnɑrɛ kɛ́mɛɛ upikɛi rɔ́ pɑ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ ikɑri íi rɔ́ tɛnɛlɛ̃. 2 Tɔ piwɑhɑkɛi pɛɛ isɛi ń we kɛsilɛ. Ári nnɔ́ɔmɛ nɛ pirɔ́kɛi wɑi, ɑ́ri kɔ Uléécɑɑ nsímɛ́ kɛ́ŋɛ́ɛ́sɛlɛ̃. Amɑ́ tɔ nsímɛ́sei yóólɛnlɛ lin kpɑ̃́iilɛ̃. Mɛrɔ́lɑ mɛɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ̃́ tɛ tɔ Uléécɑɑ inipɛɛ-i ɑsei pite lɛ. 3 In tɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑri n yóólɛ̃ yɛ pisoi kuŋmɑhɑ we, pɛpɛɛ m pɔlu knn kuŋmɑhɑ we. 4 Kɛ kɛtẽ nté uyɔɔpi Setɑni uu inípɛɛ pi rinhílɑ nnyɑ, ɑ́pi pɛɛ́ nɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɛfɑ tɛnɛ. Úu yɛ ŋmurɛi pikɛ́ mmɛtɛ́í mɛɛ n wɑriyɛ yɛ̃. Mɛtɛ́í mɛ̃ kɛ́mɛɛ́ kɛ Kirisi mɛyɔɔpi ɑmɛ léemɛlɛ̃. Kirisi uyɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑi Uléécɑɑ lésɛlɛ̃ lin nyɑ́ni. 5 Ári yóólɛ̃ tɛ pisoi pikɛ́ tirɔ́cúruu n nyɑ́ni, ɑmɑ́ Upíimɑ Yeesu Kirisi kɑri kɛkpéẽ wɑisɛlɛ̃. Tɔ yɛ mɑɑ rɛ tɔ̃́ nɛ Yeesu nnyɑ nɔ́pinɛ́kɛikɔ́ lɛ. 6 Uléécɑɑ yɛɛ mɛkɛɛ-mɛ ḿ mɑɑ rɛ: "Mɛtɛ́í mɛkɛ́ kuŋmɑhɑ-i tɑ" mɛtɛ́í cirɛ mɛɛ ɑrɔ́kíŋ kɛ́mɛɛ tɑpɑɑlɛ̃. Uyɛɛ pɛɛ́ lɑlɛ ukɛ́ tɔ́ rikpɑ̃́iisɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuu umɛyɔɔpi mɛɛ Kirisi kɛyu kɛ́mɛɛ n kpɑ̃́iilɛ̃ tɔ́ céreisɛ.

7 Tɔ we yɑrɛ sipɛ́rɛ́túhu kɛ́mɛɛ kɑpi lisɔnɛ píimɑ rimpɔ́lɔ. Ai pɛɛ́ n nyísɛlɛ̃ tɛ ɑ́i tɔ́ɔ linyinɛ tulɑɑlɛ̃, ɑmɑ́ Uléécɑɑ nnɑŋɛ mɛɛ linnɛ́í wɑi. 8 Íwɛ nnyí nnɛ́í ncɔpuri yɛɛ rɔ́ kɑ́lɑɑlɛ̃ in tɔ́ nyíkilɛ̃, ɑmɑ́ ɑ́i rɔ́ feriyɛ, ɑ́ri nyu íye kɑri yɛ́ wɑ, ɑmɑ́ ɑ́ri pɛɛ ripɔ́ɔ fóm tɛ li pilukɛ rɔ́ mɑsilɛ. 9 Pisoi yɛ rɔ́ wéékusɛlɛnlɛ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ úu rɔ́ fóm. Kɛteni-i kɑri lɑɑnu, ɑmɑ́ ɑ́ri kpu. 10 Mɛsɛ́rɛ kɑri Yeesu nnyɑ ḿpɑ́ yei nkpɔ hɛirɛntɛ, Yeesu nfɑɑ nkɛ́ nɛ kɛrɔ́mɛɛ n nyísɛlɛ̃ nnyɑ. 11 Tɔ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ, ɑmɑ́ mɛsɛ́rɛ kɑri Yeesu nnyɑ nkpɔ hɛirɛntɛ. Li nyísɛlɛnlɛ rɛ ḿpɑ́ tɔn n kpu, unfɑɑ yɛ irɔ́piŋɛ-i welɛ mɛsɛ́rɛ. 12 Li nkpɔ tɔ́ risɑlɛ nɔ́ɔkɛ́ nɛ nfɑ́ɑ m mɑ́ nnyɑ.

13 Li Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Nɛ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ nnyɑ kɑm símisi! Kɛmúŋɛ́ kɛsɛ kɛ̃ kɑri kɛsẽ́ nfɑtɛnɛ kɛcɑ́ɑ́ mɑ́. Kɑrí nɛ kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ kɛ tɔ́ɔ kɔ símisi. 14 Tɔ mɛyíkíyiki nyulɛ rɛ Uléécɑɑ yɛɛ Upíimɑ Yeesu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ n yukusɛ yɛ́ kɑm uu kɔ umɛcɔ tɔ́ yukusɛ uu tíyɛsɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑri Uléécɑɑ kɛkúrí sĩ́. 15 Nɔ̃́ nnyɑ kɑri lɛ̃ nnɛ́í wɑi rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ ḿpɑ́ yei mɛyɑ̃́ nɛ pisoi kɛfɑ fénnɛ pikɛ́ u ceri, pisoi pɛɛ yɛ́ u m pɔɔnɛsɛ pikɛ́ kɔ nɛ kulúi n kpɑriisɛ pin umɛyɔɔpi tɑɑ́sɛlɛ̃ nnyɑ.

Íye kɛ usoi uu yɛ́ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ́ n we?

16 Lɛ̃ nnyɑ kɛ tirɔ́pɔ́ɔ ɑ́ri yɛ píkɑi cɑɑi. Ḿpɑ́ irɔ́piŋɛ nnɑŋɛ mmú nn n tɛnɛri, nfɑ́ɑ kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ n hɛ yɛ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye ḿpɑpɛ kpɑ́sɛlɛnlɛ. 17 Lɛ̃ nnyɑ, nɛni mɛwee mmɛ́-i iwɛ kɑri n le íi líkɑ tu, íi yɛ kɔ nɑ́ŋɑi. I yɛ́ kɑm ii mɛyɔ́ɔpi píimɑ mɛnyinɛ rɔ́ hɛ mɛtɛnɛcirɛ́. 18 Ái lɛ̃ kɑpi yɛ nɛ inípɛɛ n yɛ̃́ kɛcɑ́ɑ́ kɛ tɔ́ɔ músu. Lɛ̃ kɑpi yɛ nɛ inípɛɛ n yɛ̃́ ɑ́i yɛ nɑ́ŋɑi, ɑmɑ́ lɛ̃ kɑ́pi yɛ nɛ inípɛɛ n yɛ̃́ pɔ̃́ nɛ litɛnɛcirɛ́ lɛ.

5

1 Tɔ nyulɛ rɛ irɔ́piŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ kɑri nní ń we yɛ we yɑrɛ kucɑ́ŋíí kunyinɛ. Kun píyei n fori, Uléécɑɑ yɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ kɛ́yɔ kɛɛ yɛ́ mɛsɛ́rɛ ń we nɛ rɔ́ mɛ́mpɔlɛ. Ái pisoi pɛɛ kɛ mɔ̃, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ uricuruu kɛ mɔ̃. 2 Tɔ kɔ welɛ tɔn kucɑ́ŋíí kpɛ̃ mɛtene ŋmɔpu, tɔn mɛyíkíyiki kɑ́ipi tɔkɛ́ kɛrɔ́yɔ kɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we kɛ́mɛɛ lompɔ. 3 Asei kɛcɑ́ɑ́, tɔn píyei kɛrɔ́yɔ kɛ-i n lompɔ, Uléécɑɑ úu yɛ mɛŋmɑnɛ rɔ́ lɛɛpɔ. 4 Kumúŋɛ́ nkú nnɛ́í kɑri nní irɔ́piŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ ń we, tɔ ŋmɔpulɛ yɑrɛ ncɔni mɛɛ rɔ́ nyíkilɛ̃. Ái rɛ tɔ lɑlɛ tɔkɛ́ irɔ́piŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ́ le, ɑmɑ́ tɔ wɛ́ɛ́silɛ tɔkɛ́ ipiŋɛ yɛɛ mɛsɛ́rɛ ń we kɛ́mɛɛ lõ, likɛ́ wɑ rɛ lɛlɛɛ yɛ n kpu yɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ lompɔ. 5 Uléécɑɑ yɛɛ tíyɛsɛ rɛ likɛ́ lɛ̃ kɛrɔ́mɛɛ consɛ. U unfɑɑ rɔ́ hɛlɛ. Lɛlɛɛ nyísɛ rɛ u kɑlɛ ukɛ́ lɛ̃ kuu tɔ́ rińnyi rɔ́ pɑ.

6 Mɛsɛ́rɛ kɑri ikɑri mɑ́. Tɔ nyulɛ rɛ kumúŋɛ́ nkú nnɛ́í kɛ́mɛɛ kɑri nní irɔ́piŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ ń we, tɔ Upíimɑ kɛtonɛ nɛ kɛtɑɑ welɛ. 7 Asei kɛcɑ́ɑ́, nfɑtɛnɛ kɑrí nɛ sɔ́nɛ, ɑ́i lɛ̃ kɑri n nyɑ́ni nnyɑ kɑrí nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ̃. 8 Tɔ mɛsei ikɑri mɑ́lɛ tɔn lɑ tɔkɛ́ irɔ́piŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ le tɔkɛ́ Upíimɑ kɛ́mɛɛ kɛtónɛ hɑ. 9 Lɛ̃ nnyɑ kɑri kɔ nɑ́ɑ́si rɛ ḿpɑ́ tɔn irɔ́piŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ n we nɛ́ɛ tɔn ikɛmɛɛ́ n le, irɔ́soi ikɛ́ nɛ u n sɑ́. 10 Lɛ̃ nnyɑ kɑi pisɛ rɛ ntɔ́nɛ́í mmú, ḿpɑ́ úye ukɛ́ hɑ Kirisi ukɛ́ nɛ u túhɑɑnɛ. In tɛ úye yɛ lisɔnɛ nɛ́ɛ likópɛ unfɑɑ kɛ́mɛɛ wɑ, liute uu umɛwɑi ihɛ́ɛ́ yɔ́su.

Kirisi yɛ tɔ́ nɛ Uléécɑɑ kɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ

11 Tɔ nyulɛ rɛ li pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ Uléécɑɑ wuri. Lɛ̃ nnyɑ kɑri ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ tɛ pisoi pikɛ́ ntɔ́símɛ́ ŋmurɛi. Uléécɑɑ yɛ rɔ́ nyulɛ ńsɔnɛ. Nɛ kɔ nyɑ́ni yɑrɛ nɔ̃́ nɛ kɔ rɔ́ nyulɛ ńsɔnɛ. 12 Áni kɑpɛ n nyɑ́ni rɛ mɛrɔ́círɛ kɑri kɔ pinyísɛ nɔ́ kpɑ́lɛ̃. Amɑ́ tɔ lɑlɛ nɔkɛ́ ncée yɛ̃ nɔkɛ́ tɔ̃́ nnyɑ rikɔ́kɔri n wɑi. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, nɔ́ yɛ nnyinɛ yɛ̃ ɑni yɛ nɛ pɛpɛɛ yɛ lɛ̃ kɛ inípɛɛ ii yɛ n yɛ̃́ nɛ ríyu n wɛ́ɛ́si sɛ́ɛ́sɛ. Pɛ̃ ɑ́pi yɛ lɛlɛɛ rikíŋ kɛ́mɛɛ ń we wɑisɛ. 13 Tɔn isɔhɔ n tori, tɔ́ nɛ Uléécɑɑ nkɔ́ yɛ mmɛ̃. Amɑ́ tɔ nɔ̃́ kɛ́mɛɛ nɛ ntɔ́yukpɑ̃́ii nnɛ́í welɛ. 14 Ńlɑ kɛ Kirisi uu rɔ́ ń nyísɛ yɛ tirɔ́kíŋ-i welɛ ɑri yɛ pɛɛ́ nɛ nsímɛ́ mmú ŋmurɛi rɛ usoi usɛ kóló yɛɛ pisoi nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ kpu. Kuu nní ń kpu nnyɑ, pisoi nnɛ́í yɛ kpulɛ. 15 U pisoi nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ kpulɛ rɛ pɛpɛɛ nfɑ́ɑ m mɑ́ ɑ́pi kɑpɛ kɔ nɛ piisoi n le yɑrɛ pimɛkɔ́ cirɛ-i kɑpí we. Amɑ́ Kirisi yɛɛ pikɛcɑ́ɑ́ ń kpu uu kɔ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi nnyɑ kɑpí we.

16 Lɛ̃ nnyɑ kɑ́ri kɔ nkpéni úkɑ nyɑ́ni yɑrɛ kɑpi yɛ kɛsoimuŋɛ́ nɛ n yɛ̃́ mɛcɔ. Ḿpɑ́ kɑrí pɛɛ mɛkɛɛ Kirisi nɛ kɛsoimuŋɛ́ kɛ́mɛɛ n nyu, ɑ́ri kɔ nkpéni lɛ̃ u nyu. 17 Úye nɛ Kirisi pin timpɛ́nɛ, liute yɛ pɑnsɛlɛ lifɑ́lɛ kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ. Likpurɛ yɛ tɔ́mpɔlɛ, lifɑ́lɛ ɑi léeri. 18 Uléécɑɑ uyɛɛ nɛ Kirisi rintíki uú nɛ tɔ́ nɛ uricuruu kɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ kɛ́mɛɛ kɑi lééri. Uyɛɛ kɔ rɔ́ forii rɛ tɔkɛ́ pisoi picɔ nɛ kɑm pikɛ́ u nɛ pɛ̃ kɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ. 19 Kirisi kɛ Uléécɑɑ uú nɛ ritiki uú nɛ uricuruu nɛ pisoi kɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ, úu pimɛwɑi kópɛ kpísi ukɛ́ nɛ pikɛi wɑ. U rɔ́ forii rɛ tɔkɛ́ pinyɔ́ɔnsɛ pɛ̃ nsímɛ́ riyóó. 20 Lɛ̃ nnyɑ, Kirisi yɛɛ rɔ́ tummɛ rɛ tɔkɛ́ nté upikɛikɔ́ pɛɛ nɛ urinyiri n tṹ. Tɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nní tíkilɛ̃, ɑri yɛ pisoi sélei rɛ: Ani Kirisi rinyiri nnyɑ ŋmurɛi pikɛ́ nɔ́ nɛ Uléécɑɑ kɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ. 21 Kirisi úu ɑkópɛ ɑ́kɑ mɑ́, ɑmɑ́ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ɑrɔ́kópɛ cɔnsɛ. Uyɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu nkpéni rɔ́ kpíilɛ̃ tɛ ɑsei pite.

6

1 In lɛ̃, kɛ tɔ́ nɛ Uléécɑɑ ɑri nní kɛsẽ́ n kɛisi nnyɑ, tɔ nɔ́ pisɛ rɛ ɑ́ni kɑpɛ tíyɛ kɛfɑ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nɔ́ n fénnɛ likɛ́ mɛ́woo wɑ. 2 Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ:

Kɑi ituŋɛ n tu rɛ kɛ́ íwɛ nɔ́ tẽ́ nɛ nɛ kutu nɔ́ ricɔlɛ,

kɛ kɛyɑ́ɑ kɛ n tu rɛ kɛ́ nɔ́ɑnɛ́yu lɔ, nɛ nɔ́ comɛlɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni kõ tɛ ituŋɛ yɛɛ nkpéni lɛ̃ tu rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ íwɛ nɔ́ tẽ́, kɛyɑ́ɑ kɛɛ tu rɛ ukɛ́ nɔ́ɑnɛ́yu lɔ. 3 Ái tu rɛ tɔkɛ́ unyinɛ ncée hɛ ukɛ́ fe ukɛ́ pirɔ́kɛi kɛ́mɛɛ rɔ́ kɛ́si. Lɛ̃ nnyɑ kɑri ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ tɛ úkɑ úu kɑpɛ tɔ̃́ nnyɑ Uléécɑɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́ loó. 4 Amɑ́ tɔ lɑlɛ pisoi pikɛ́ mɛrɔ́wee ritiki pikɛ́ kɔ yɛ̃ tɛ tɔ Uléécɑɑ pikɛikɔ́ lɛ nɛ kɛfɑ kɛsɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑri ncɔ́ŋ nɛ mpɑ́rí nɛ mpɔ́ɔcɑɑi kɛ́mɛɛ́ mɛrɔ́círɛ múílɛ̃ tɔn kɑhɑri. 5 Pi rɔ́ kɑ́iilɛ ɑpi hɑ́nɛsi, ɑpi pisoi tɑ́lɑɑnkɛɛ rɛ pikɛ́ pitele rɔ́ wɑ. Pikɛi ɑpi rɔ́ pelu ɑri kɔ kunɔnkũ nɛ nkṹ finɛ. 6 Ari lɛ̃ kɛ irɔ́soi ii n kpɑ̃́iilɛ̃ nɛ mɛrɔ́nyuwɛ nɛ mɛrɔ́círɛ pimúlú nɛ mɛrɔ́wɑi sɔnɛ nɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nɛ lɛ̃ kɑri ńlɑ yíkíyiki m mɑ́ 7 nɛ nsímɛ́sei pisímɛ́ nɛ Uléécɑɑ nnɑŋɛ kpísi ɑrí nɛ nyísɛ rɛ tɔ Uléécɑɑ pikɛikɔ́ lɛ. Asei likɔ́ lɛɛ irɔ́tɔpilũ kɑri yɛ nɛ ulɑ́ɑrɔ rintíki ɑri yɛ kɔ nɛ mɛrɔ́círɛ tɑ́pisi. 8 Pinyinɛ yɛ ríyu rɔ́ wɑisɛlɛ, picɔ pin isɛi rɔ́ wɑisɛ. Pinyinɛ yɛ rɔ́ pɑkɑrɛntɛlɛ, picɔ pin tɔ́ lɑ́mɑɑnkɛɛ. Pi rɔ́ nyɑ́nilɛ yɑrɛ pinɔ́ɔmɛ in kɔ nɛ ɑsei kɑri símisi. 9 Pi wɑilɛ yɑrɛ ɑ́pi rɔ́ nyu, pin kɔ nɛ rɔ́ nyu ńsɔnɛ. Pi rɔ́ nyɑ́nilɛ yɑrɛ tɔ kpuwɑɑlɛnlɛ, tɔn kɔ pɛɛ́ nɛ nfɑ́ɑ mɑ́. Pi yɛ nɛ nkpɔ rɔ́ n lɑlɛ, ɑmɑ́ ɑ́pi yɛ pɛɛ rɔ́ kṍ. 10 Pi yɛ n lɑlɛ pikɛ́ tirɔ́pɔ́ɔ cɑɑisɛ, ɑmɑ́ lin pɛɛ mɛsɛ́rɛ rɔ́ lɑ́ɑ́rú. Api yɛ rɛ tɔ píwɛkɔɔ́ lɛ, ɑmɑ́ tɔ́ɔ pɛɛ pisoi mɛyɑ̃ mɛmɑ́ wɑisɛ. Tɛ ɑ́ri líkɑ mɑ́, in kɔ nɛ tɔ́ɔ ḿpɑ́ yo mɑ́. 11 Nɔ̃́ pirɔ́sɑ́nɛ Korɛnti pikɔ́, ɑni kõ tɛ tɔ nɔ́ símisilɛ ɑri kpɑ̃́iisɛ rɛ tɔ nɔ́ lɑlɛ nɛ kɛfɑ kɛsɛ. 12 Ári sirɔ́fɑ nɔ́ pesí, nɔ́ɔ nɔ́sinɛ́fɑ rɔ́ pesí. 13 Lɛ̃ nnyɑ kɑm nní nɔ́ símisi yɑrɛ sinɛ́pipi. Nɔ́ɔkɛ́ kɔ nɔ́sinɛ́fɑ mɛrɔ́cɔ ripérésɛ.

Kirisi pikɔ́ pikɛ́ pɛpɛɛ ɑ́pi Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ nɛ pimɛcirɛ tɔ

14 Nɔ́ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ ɑ́ni kɑpɛ yɛ ripɛ́nɛ, ɑ́i kɔ pɛɛ rɛ li yɛ lɛ̃ tipɛ́nɛ. Íye kɛ lisɔnɛ nɛ likópɛ ɑi yɛ́ fe ɑi pɛ́nɛ? Íye kɛ mɛtɛ́í nɛ kuŋmɑhɑ ɑku yɛ ripɛ́nɛ? 15 Íye kɛ Kirisi nɛ Setɑni ɑpi yɛ́ fe ɑpi kómɛinɛ? Yo yɛɛ yɛ́ fe ɑi uyɛɛ Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ nɛ uyɛɛ úu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ pɛ́nɛ? 16 Yo kɛ Uléécɑɑ kɛyɔ nɛ piléé kɛnyɔ́ɔnsɛ ɑkɛ pɛ́nɛlɛ̃? Tɔ̃́ nɛ Uléécɑɑ yɛɛ nfɑ́ɑ n te kɛyɔ lɛ, yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ ricuruu uu ḿ mɑɑ rɛ:

Nɛ́ kɑm ɑm pikɛcɔpɛ n we tɔ́ nɛ pɛ̃ tɔn sɔ́nɛ.

Nɛ sɔ́nti kɛ́ Piuleecɑɑ, pɛ̃ pikɛ́ kɔ pɑnsɛ pinɛ́soi. 17 Uléécɑɑ uu kɔ kpɑ́ rɛ:

Lɛ̃ nnyɑ ɑni mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɛ̃ kɛcɔpɛ le, ɑni iyɑɑ n we.

Áni kɑpɛ nɛ líkpɛrinkpɛkɔɔ́ líkɑ rikɔ, nɛ́ɛkɛ́ pɛɛ nɔ́ yɔsí.

18 Kɛ́ pɛɛ nɔ́unɛ́sɑ́ɑ, nɔ́ɔkɛ́ pɛɛ pinɛ́ŋmɑ́nɛ nɛ pinɛ́kpére.

Nɛ̃́ Upíimɑ ńnɑŋɛ nnɛ́í ute, nɛ́ɛ lɛ̃ mɑ.

7

1 Pinɛ́sɑ́nɛ kɛcirɛ, tɔ́ɔ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ḿ mɑɑ rɛ u yɛ́ wɑ te. Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ mɛwɑi kópɛ mɛɛ yɛ ipiŋɛ nɛ rikíŋ n cɑɑi hɛɛrɛ. Tɔkɛ́ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃, irɔ́soi ikɛ́ n kpɑ̃́iilɛ̃ tɔn ńsɔnɛ Uléécɑɑ wuru.

Lɛlɛɛ yɛ Pɔɔli mpɔ́ɔnɑrɛ n hɛ

2 Áni kɑpɛ nɔ́sinɛ́fɑ nɛ́ pesí! Ári úkɑ líkɑ cɑɑi. Ári úkɑ riwɑ́rɑrɑsɛ, ɑ́ri kɔ úkɑ likɔ́ yɔsí tɔkɛ́ n te. 3 Ái ɑkópɛ kɑm nɔ́ pɑ́lɛ̃ nnyɑ kɑm lɛ̃ símisi. Yɑrɛ kɑm pimɑ́ɑ ḿ mɑsí, ḿpɑ́ lin nfɑ́ɑ nɛ́ɛ lin nkpɔ, tɔ nɔ́ lɑlɛ mɛyíkíyiki. 4 Nɛ nɛ ripɔ́ɔ nɔ́ lɑ́ɑ́rúlɛ mɛyɑ̃́. Nɔ́inɛ́cɔ yɛ rikɔ́kɔri nɛ́ welɛ ńsɔnɛ. Nɔ yɛ nnɛ́cɔ́ŋ nnɛ́í kɛ́mɛɛ rinɛ́kíŋ niŋukusɛlɛ ɑi pɛɛ mɛyɑ̃́ nɛ́ n lɑ́ɑ́rú.

5 Hɑ́i kɑrí nɛ Mɑsetuwɑɑni kɛtẽ kɛ́mɛɛ n tuipɔ, ɑ́ri mɛwéntɛ yɛ̃. Íwɛ nnyí ncɔpuri kɑri kei yɛ̃. Tɔ́ nɛ picɔ picɛ́ŋɑɑnkɛɛ yɛ mpí, iwɑmɛ yɛ kɔ nnyí kɛrɔ́fɑ-i. 6 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ̀ɛ̀ pɛ̃ ɑpɔɔ nyɛɛ n cɑɑilɛ̃ ikɑri rikpɑ́sɛlɛ. Uyɛɛ tíyɛsɛ kɛ Tiiti mɛkɑmɛ ɑmɛ ikɑri tɔ́ rikpɑ́sɛ. 7 Ái umɛkɑmɛ ŋmɑnɛ mɛɛ ikɑri nɛ́ rikpɑ́sɛ, ɑmɑ́ kuu kɔ nɛ́ n símisi lɛ̃ kɑni kɔ uyɛ̃ ikɑri rinkpɑ́sɛ yɛɛ kɔ ikɑri nɛ́ rikpɑ́sɛ. U rɔ́ símisi rɛ lɛlɛɛ n wɑ yɛ nɔ́ ricɔ́ŋlɛ hɑ́i nɔn lɑ nɔkɛ́ piyɛ́nɛ nɛ́ rikpɑ́, nɔn kɔ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ tɔpu. Lɛlɛɛ tíyɛsɛ kɑi mɛyɑ́nsei nɛ́ lɑrisi.

8 Ḿpɑ́ rítɛlɛ́ tɛ̃ kɑḿ pɛɛ nɔ́ n wɔ́ipɔ tin nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ n cɑɑisɛ, ɑ́m nkpéni nɛ ri téni. Nɛ nyulɛ rɛ rítɛlɛ́ tɛ̃ nɛ pɛɛ kumúŋɛ́ kunyinɛ-i nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ cɑɑisɛlɛ, ɑmɑ́ ɑm nkɑ́ripi nɛ ri téni. 9 Li nkpéni nɛ́ lɑ́ɑ́rúlɛ. Ái rɛ kɑm nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ n cɑɑisɛ nnyɑ, ɑmɑ́ kɛ nɔ́nnɛ́pɔ́ɔcɑɑi nn n tíyɛsɛ ɑni mɛfinɛ consɛ nnyɑ. Uléécɑɑ yɛɛ pɛɛ́ lɑ rɛ nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ ɑkɛ́ lɛ̃ cɑɑi. Ai pɛɛ nkpéni mɛsɛ wɑi rɛ ɑ́ri líkɑ nɔ́ cɑɑi. 10 Mpɔ́ɔcɑɑi mɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri yɛ̀ɛ̀ mɛyíkíyiki tíyɛsɛlɛ usoi uu mɛfinɛ consɛ, Uléécɑɑ uu uriyu lɔlu. Ári mmɛ̃ téni. Amɑ́ mpɔ́ɔcɑɑi mɛɛ kɛtẽ nté likɔ́ kɛ́mɛɛ n léeri yɛ̀ɛ̀ nɛ nkpɔ kɑlɛ. 11 Tinɛ́tɛlɛ́ yɛ nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ cɑɑisɛlɛ yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ: Ani ripɑí kulɑ́ɑ píimɑ kpɛ̃ kɑi nkpéni nɔ́ ń wɑ. Áni yɛ̃ kɑni nkpéni ńlɑ m mɑ́ rɛ nɔkɛ́ lisɔnɛ n wɑii? Áni yɛ̃ kɑni nkpéni nɛ nɔ́ɑnɛ́kópɛ piyɑ́mnɛ n yɔ́ɔnɛɛ? Áni yɛ̃ nɔ́mɛnɛ́wɑi kópɛ mɛn nkpéni nɔ́ cɔ́ŋlɛ̃ɛ? Áni yɛ̃ nɔn nkpéni riwurɛ mɑ́ɑ? Áni yɛ̃ nɔn nkpéni mɛyíkíyiki wɛ́ɛ́si nɔkɛ́ piyɛ́nɛ nɛ́ rikpɑ́ɑ? Áni yɛ̃ kɑni nkpéni n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ɛ? Áni yɛ̃ kɑni nkpéni ń lɑ nɔkɛ́ uwɑikópɛkɔɔ́ kutu ripɑsɑɑ? Nɔ linnɛ́í wɑlɛ ɑní nɛ nyísɛ rɛ ɑ́ni nsímɛ́ mmɛ̃ kɛ́mɛɛ líkɑ cɑɑi.

12 Ái uyɛɛ ɑkópɛ n wɑ nɛ́ɛ uyɛ̃ kɑpi ɑkópɛ n wɑ nnyɑ kɛ nɛ́ɛ rítɛlɛ́ wɔ́i. Amɑ́ nɛ lɑlɛ nɔkɛ́ ncée yɛ̃ nɔkɛ́ Uléécɑɑ inipɛɛ-i nyísɛ rɛ nɔ kɛrɔ́pirɛ nyɛnulɛ. 13 Lɛ̃ nnyɑ kɛ nɔ́mɛnɛ́wɑi ɑmɛ ikɑri tɔ́ rikpɑ́sɛ.

Ái nkíŋniŋɛ ŋmɑnɛ kɑí nɛ ripɑ́. Kɛ Tiiti uu nɔ́kɛnɛ́mɛɛ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ n yisimɛ rɛ nɔ nɔ́nnɛ́nɛ́í ukumííri pɛsɛmɛ nnyɑ, li rɔ́ lɑ́ɑ́rúlɛ ɑ́i nɛ kusɑ. 14 Nɛ ukɛyu-i nɔ́ pɑkɑrɛlɛ, ɑ́ni isɛi nɛ́ lukɛisɛ. Tɔ yɛ mɛsɛ́rɛ ɑsei nɔ́ símisilɛ, ɑi kɔ nkpéni nyísɛ rɛ nɛ ɑlɑri mɑ́lɛ kɛ́ Tiiti kɛyu-i nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ rikɔ́kɔri n wɑi. 15 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Tiiti uú pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń we, nɔ pɛɛ u wɑisɛlɛnlɛ, ɑni kɔ kusɑ́nɛ u yɔ́su ńsɔnɛ. U yɛ likɛcɑ́ɑ́ léisɛlɛ uu nɔ́ n lɑ ɑi tɔ́su kuú pɛɛ nɔ́ ń lɑ. 16 Li nɛ́ niŋulɛ rɛ nɛ fe ɑm yɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ nɛ ripɔ́ɔ nɔ́ lɑrisi.

8

Nfɑnɑrɛ kɛ́mɛɛ pihɛɛ

1 Pimɑ́rɛcɔ, tɔ lɑ tɔkɛ́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ Mɑsetuwɑɑni-pɔ uicɑ́pinɛ kɛfɑ n fénnɛ nɔ́ símisi. 2 Li pɛɛ ncɔ́ŋ píimɑ kɛ́mɛɛ pi tɑnlɛ ɑí nɛ pi peikɛɛ hɑ́i. Ḿpɑ́ kɛ íwɛ ií pɛɛ́ nɛ pi n tɔ́ŋɑɑlɛ̃, piɑkiŋ yɛ pɛɛ́ niŋulɛ, ɑpi pɛɛ́ nɛ nfɑnɑrɛ hɛ. 3 Nɛ nɛ inɛ́nípɛɛ yɛnlɛ rɛ ḿpɑ́ úye yɛɛ mɛyéne mɛsɛ lɛ̃ kuu kuhɛɛ ń we hɛ, hɑ́i ɑpi fɑ́ɑusɛ piricuruu mɛlɑ kɛ́mɛɛ́. 4 Pi pɛɛ tɔ́ ricɔ́ŋlɛ rɛ tɔkɛ́ ncée pi hɛ pɛ̃ pikɛ́ kɔ pilikɔ́ hɛ pikɛ́ nɛ Uléécɑɑ pisoi pɛɛ Yerusɑlɛm-pɔ ń we lɛ́mpɔ. 5 Pi wɑlɛ ɑi tɔ́su lɛ̃ kɑrí pɛɛ m músu. Pimɛcirɛ kɑpi mɛfoí Upíimɑ pɑ, ɑpi kɔ limɛmɑ́ɑ́ pimɛcirɛ rɔ́ pɑ Uléécɑɑ mɛlɑ kɛ́mɛɛ́. 6 Lɛ̃ nnyɑ kɑri Tiiti pisɛ rɛ ukɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ ukɛ́ lɛ̃́ likɛ́ nɛ kɛ́tɔ tu yɑrɛ kuú pɛɛ ńlɑ pikɛi pɛ̃ n kórɑɑnɛ mɛcɔ. 7 Nɔ pimɑ́mɑ́ lɛ Uléécɑɑ likɔ́ nnɛ́í kɛ́mɛɛ. Nɔ nfɑtɛnɛ mɑ́lɛ nɔn kɔ nsímɛ́ nyu, nɔ kɔ Uléécɑɑ likɔ́ picére mɑsilɛ, ɑ́ni kɔ sikɑ̃́ mɑ́. Nɔ kɔ ńlɑ rɔ́ nyísɛlɛnlɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni kɔ mɛwɑi sɔnɛ mmɛ́ kɛ́mɛɛ nɔ́linɛ́kɔ́ nɛ nfɑnɑrɛ hɛ.

8 Ái rɛ isé inyinɛ kɑm nɔ́ pɑ́lɛ̃ tɛ ɑni i ritiki nnyɑ kɑm lɛ̃ símisi. Lɛ̃ kɛ picɔ ɑpi nní ń ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ nnyɑ kɑḿ lɑ nɔ́ɔkɛ́ kɔ ncée yɛ̃ nɔkɛ́ nyísɛ rɛ nɔ mɛsei ńlɑ mɑ́lɛ. 9 Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ nyulɛ lɛ̃ kɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi uú nɛ kɛfɑ nɔ́ n fénnɛ. U pɛɛ umɑ́mɑ́ lɛ, uu nɔ̃́ nnyɑ umɛcirɛ wɑisɛ úwɛkɔɔ́ rɛ ukɛ́ uiwɛ nɛ ritiki ukɛ́ nɛ nɔ́ wɑisɛ pimɑ́mɑ́ nnyɑ.

10 Lɛ̃ nnyɑ, nɛ lɑ kɛ́ nkpéni nnɛ́kɔ́ nɔ́ mɑɑ ítɔhɔ nnyí nsímɛ́ kɛ́mɛɛ́. Lɛlɛɛ yɛ́ pikɛi nɔ́ wɑ. Nɔ́ɔ yemi pifoí ítɔhɔ nnyí kɛmúŋɛ́ wɑ, nɔ́ɔ kɔ yemi mɛfoí nɔ́inɛ́kɔ́ pɑ yɑrɛ kɑni yɛ́ ń fe. 11 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nkpéni pikɛi pɛ̃ wɑ ńsɔnɛ nɛ kɛ́tɔ-pɔ yɑrɛ kɑni yɛ́ ń fe ɑni wɑi nɛ kɛfɑ kɛsɛ yɑrɛ kɑní pɛɛ n kórɑɑnɛ mɛcɔ. 12 Usoi yɛ̀ɛ̀ un nɛ kɛfɑ kɛsɛ n hɛ, pi yɛ uihɛɛ iyɛ̃ yɔsilɛ ńsɔnɛ. Aɑi lɛ̃ kɑ́ri m mɑ́ kɑpi rɔ́ písɛi.

13 Ái rɛ nɔkɛ́ nɔ́mɛnɛ́círɛ íwɛ tɑ̃ nɔkɛ́ nɛ picɔ lɛ̃́. Li pisɛ rɛ nɔ́ nɛ pɛ̃ kɑni nní ń lɛ́ni nɔkɛ́ kucɔ m mɑ́. 14 Líkɑ ɑ́i ituŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ nɔ́ pɑ́rílɛ̃. Nɔ mɑ́lɛ nɔn picɔ fe. Nɔ́ fe ɑni pɛ̃ kɑi m pɑ́rílɛ̃ lɛ́ni. Lin kɔ píyei n kɑ lin nɔ́ rimpɑ́rí, pɛ̃ pin m mɑ́, ɑpi kɔ nɔ́ lɛ́ni. Lɛlɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑni nɔ́nnɛ́nɛ́í mmú n sɑ́. 15 Yɑrɛ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i n wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Pɛpɛɛ mɛyɑ̃́ n kɔ́ɔi ɑ́pi líkɑ picɔ sɑŋɑi,

líkɑ ɑ́i kɔ pɛpɛɛ nkɑ́ripi n kɔ́ɔi ripɑ́rí.

Tiiti nɛ upisencɔ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

16 Nɛ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ rɛ u nŋmɔ́ɔ́pú mmɛ̃ kɑḿ pɛɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ m mɑ́ ncɔ Tiiti kɛ́mɛɛ wɑ nnyɑ. 17 Tɔ u mɑɑ rɛ ukɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ uu ŋmurɛi. Uricuruu yɛ pɛɛ rihɔ́lɛ ńsɔnɛ rɛ ukɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ. 18 U nɛ urɔ́kɔ́ usɛ yɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ n yóólɛ̃ pin Uléécɑɑ icɑ́pinɛ nnɛ́í kɛ́mɛɛ u wɑisɛlɛ̃ kɑri tum. 19 Ai kɔ kpɑ́ rɛ icɑ́pinɛ iyɛɛ u lesɛ ukɛ́ rɔ́ sɑ́rũ tɔkɛ́ nɛ nfɑnɑrɛ pikɛi mpí pɛɛ nní ɑrɔ́nípɛ-i ń we kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. Lɛlɛɛ yɛ́ Upíimɑ mɛyɔɔpi lesɛ ɑi nyísɛ ɑi kɔ lɛ̃ kɑri ńlɑ m mɑ́ tɔkɛ́ nɛ picɔ n lɛ́ni lesɛ ɑi nyísɛ.

20 Ári lɑ unyinɛ ukɛ́ fe ukɛ́ rɔ́ kɛ́si rɛ ɑ́ri ítɔhɔ píimɑ nnyí kɑpi nní ɑrɔ́nípɛ-i n wɑ kɛcɑ́ɑ́ ńsɔnɛ pɑílɛ̃. 21 Ái Upíimɑ kɛyu-i ŋmɑnɛ, ɑmɑ́ nɛ pisoi siyu-i kɑrí lɑ tɔkɛ́ wɑ yɑrɛ kɑi m pisɛ.

22 Tɔ kɔ urɔ́mɑ́rɛcɔ usɛ pi ritikisɛlɛ. Tɔ mɛpehẽ kulúi kɛ́mɛɛ u peenlɛ ɑri yɛ́nu rɛ úu sikɑ̃́ mɑ́. Úu kusɑ kɔ nkpéni nɛ ripɔ́ɔ nɔ́ lɑ́ɑ́rú. Li kɔ nkpéni ikɑri pihɛɛ u rikpɑ́sɛlɛ rɛ ukɛ́ nɔ́ lɛ̃́. 23 In Tiiti, uyɛ̃ nɛ unɛ́séncɔ lɛ un kɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ unɛ́kɛicɔ. Pimɑ́rɛcɔ picɔ pɛɛ u n tíkilɛ̃ pɔ̃́ nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pitumɛ lɛ. Pɛɛ kɛisilɛ rɛ pikɛ́ nɛ Kirisi ríyu wɑisɛ. 24 Ani pi nyísɛ rɛ nɔ mɛyíkíyiki ńlɑ mɑ́lɛ, pisoi pikɛ́ pɛɛ́ nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ-i yɛ̃́ tɛ nɔ mɛsei ńlɑ mɑ́lɛ, ɑpi kɔ ceru rɛ nɛ ɑlɑri mɑ́lɛ kɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ rikɔ́kɔri n wɑi.

9

Lɛ̃ kɑpí nɛ pimɑ́rɛcɔ pɛɛ Yerusɑlɛm-pɔ ń we n lɛ́ninɛ

1 Ái nkpɑ́ni pisɛ rɛ kɛ́ ítɔhɔ kɑni yɛ́ nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ Yerusɑlɛm-pɔ ń hɑ kɛcɑ́ɑ́ nnyinɛ nɔ́ wɔ́i. 2 Nɛ yɛ̃ tɛ li nɔ́rinɛ́cúruu ripɔ́ɔ wɑlɛ rɛ nɔkɛ́ pi lɛ́mpɔ. Lɛ̃ nnyɑ kɑm Mɑsetuwɑɑni pikɔ́ kɛ́mɛɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ rikɔ́kɔri wɑ ɑm pi mɑɑ rɛ pimɑ́rɛcɔ pɛɛ Akɑyii kɛteni-i ń we yɛ hɑ́i yemi-mɛ pimɛcirɛ picɑ́pinɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ rɛ pikɛ́ tɔ́hɔ. Nɔ́pinɛ́ŋmɔ́ɔ́pú yɛ tíyɛsɛlɛ pimɛyɑ̃ ɑpí n lɑ pikɛ́ tɔ́hɔ. 3 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pimɑ́rɛcɔ mpí kɑm nɔ́kɛnɛ́mɛɛ tumpɔ nɔkɛ́ mɛyíkíyiki nɔ́mɛnɛ́círɛ n cɑ́pinɛ yɑrɛ kɑm ḿ mɑ nnyɑ. Nɛ nsímɛ́ mmú kɛ́mɛɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ rikɔ́kɔri wɑlɛ. Ám lɑ likɛ́ wɑ rɛ mɛ́woo yɛ mɛ. 4 Insɑ́ lɛ̃, tɔ́ nɛ Mɑsetuwɑɑni pikɔ́ tɔn n hɑpɔ, nɔnsɑ́ kɑhɑnɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ n cɑ́pinɛ, isɛi yɛ́ rɔ́ li rɛ tɔ nɛ mɛ́woo ripɔ́ɔ nɔ́ lɑrisi nnyɑ. Isɛi yɛ kɔ nɔ̃́ ticuruu lenɛ. 5 Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ musí rɛ li nyɑm tɛ kɛ́ pimɑ́rɛcɔ pɛ̃ tiŋmɔ́ɔ́púsɛ pikɛ́ nɛ kɛkpéẽ nɛ́ wɑ pikɛ́ hɑ ítɔhɔ iyɛ̃ kɑni ḿ mɑɑ rɛ nɔ́ nɛ kɛfɑ kɛsɛ pɑ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. Kɛ́ nɛ n tuipɔ, pin linnɛ́í nyɔ́ɔnsɛntɛ ɑpi yekei. Kei kɑi yɛ́ pɛɛ nyísɛ rɛ kɛfɑ kɛsɛ kɑní nɛ tɔhɔ, ɑ́ni kɛfɑ kɛ́mɛɛ téni.

6 Ani n nyu rɛ úye un nkɑ́ripi n lukɛsi, nkɑ́ripi kuu yɛ kpɑsi. Úye un mɛyɑ̃́ n lukɛsi, mɛyɑ̃́ kuu yɛ kpɑsi. 7 Li pisɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ nɛ uripɔɔ hɛ yɑrɛ kuu urikiŋ-i n wɑ. Úu kɑpɛ ukɛfɑ-i n téni, ɑ́i kɑpɛ kɔ nɛ ńnɑŋɛ. Li we rɛ uyɛɛ yɛ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ n hɛ kɛ Uléécɑɑ uú lɑ. 8 Uléécɑɑ yɛ́ fe uu ḿpɑ́ yo mpuri nɔ́ hɛ, líkɑ ɑ́i yɛ́ pɛɛ píkɑi nɔ́ ripɑ́rí, ɑni kɔ ḿpɑ́ yo mɛyɑ̃́ m mɑ́ nɔn nɛ mɛwɑi sɔnɛ wɑi. 9 Lɛ̃ kɑi Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

U yɛ ukɛfɑ nnɛ́í nɛ píwɛkɔɔ́ lisɔnɛ wɑlɛ,

mɛsɛ́rɛ kɛ unfɑnɑrɛ nń we, ńn yɛ tɛnɛ. 10 Uléécɑɑ yɛɛ yɛ ipuri ulɑmɛ hɛ uu lukɛsi uu kɔ ilukɛ u hɛ uu le. U yɛ́ kɔ nɔ̃́ lɛ̃ kɑi nɔ́ m pisɛ hɛ, uu kɔ tíyɛsɛ ɑi mɛyɑ̃́ wɑi nɔ́nnɛ́fɑnɑrɛ pikɛi pɔ́ɔ nɛ n tɑɑ́lɛ̃. 11 U yɛ́ tíyɛsɛ ɑni ḿpɑ́ píyei m mɑ́ ɑni yɛ nɛ mɛsɛ́rɛ n nyísɛlɛ̃ tɛ nɔ nfɑnɑrɛ pikɛi piwɑi lɑlɛ. Pisoi mɛyɑ̃ yɛ́ pɛɛ nɔ́linɛ́hɛɛhɛɛ kɑni pi m pɑ́sii nnyɑ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ. 12 Lɛlɛɛ pi m pɑ́rílɛ̃ kɑni lɛ̃ pi pɑ. Ái Uléécɑɑ pisoi ŋmɑnɛ kɛ nfɑnɑrɛ pikɛi mpí ɑpi yóriyɛ. Pi kɔ tíyɛsɛlɛ pisoi mɛyɑ̃ pin Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛntɛ hɑ́i. 13 Nɔ́mɛnɛ́wɑi mmɛ́ yɛ mɛwɑi kɛcirɛ lɛ hɑ́i. Mɛ yɛ́ tíyɛsɛ pisoi mɛyɑ̃ ɑpi Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ, kɑni n nyísɛlɛ̃ tɛ nɔ Kirisi Nsímɛ́ Kɛcirɛ ńsɔnɛ tikilɛnlɛ nnyɑ. Nɔ yɛ kɔ nɔ́linɛ́kɔ́ kpísilɛ nɔ́ nɛ Uléécɑɑ pisoi pɛɛ Yerusɑlɛm-i ń we nɛ picɔ nnɛ́í ɑni hɔ́ɔnɛ. 14 Kɑpi n yɛ̃́ tɛ Uléécɑɑ yɛ mɛyɑ́nsei kɛfɑ nɛ nɔ́ fénnɛlɛ nnyɑ, pi yɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si ɑpi kɔ nɔ́ n lɑ. 15 Tɔkɛ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ kuú nɛ lisɔnɛ lɛɛ ɑ́i licɔ m mɑ́ nɔ́ ń hɛ nnyɑ.

10

Pɔɔli yɛ upikɛi mɛwee kɛcɑ́ɑ́ símisi

1 Nɛ́ɛ Pɔɔli, nɛ̃́ kɑpi n tee rɛ nɛ yɛ nɛn nɔ́kɛnɛ́kúrí n we ɑm nɔ́inɛ́nípɛɛ n wuru, nɛn kɛtɑɑ-pɔ n we, ɑm nɔ́ n sɛnkɛɛ, nɛ lɑ kɛ́ rinɛ́cúruu nɛ Kirisi nnɑrɛ nɛ umɛwɑi sɔnɛ ritiki kɛ́ nɛ nɔ́ pisɛ rɛ: 2 Áni kɑpɛ tíyɛ, nɛn kumúŋɛ́ kúye-i nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ n hɑpɔ kɛ́ nɔ́ sɛnkɛɛ. Nɛ lɑ rɛ nɛn hɑ n hɑpɔ, kɛ́ pɛpɛɛ m músu rɛ kɛsoimuŋɛ́ kɑrí nɛ pirɔ́kɛi wɑi nɛ kɛ́yu pɑpisi. 3 Tɔ pɛɛ mɛsei sisoipipi lɛ, ɑmɑ́ ɑ́i kɛsoimuŋɛ́ ɑtɔpi ɑcɔ kɑri tɔpu. 4 Ái sisoipipi itɔpilũ kɛ tɔ́ɔ nɛ ɑrɔ́tɔpi wɑi, ɑmɑ́ itɔpilũ yɛɛ m pɑ́ɑ́pú in Uléécɑɑ-i léeri kɑrí nɛ tɔpu. I yɛ felɛ ii Uléécɑɑ pilɑɑrɔ imɛlɛ lɑ́uli. Iyɛ̃ kɑri yɛ nɛ sinɔ́ɔmɛtɑhɑi pɛpirɛntɛ. 5 Iyɛ̃ kɑri yɛ kɔ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ ríyu n wɛ́ɛ́si, lin limɛcirɛ síkɑlɛ̃ lin nɛ ncée tɑ́pɑɑlɛ̃ tɛ pisoi ɑ́pi kɑpɛ Uléécɑɑ céri pɛpirɛntɛ. Tɔ yɛ pisoi simúŋɛ́ cɔ́piilɛ, ɑri tíyɛsɛ ɑpi Kirisi m pɑkɑrɛlɛ̃. 6 Tɔ mɛrɔ́círɛ picɑ́pinɛ mɑsilɛ tɔkɛ́ pipɑkɑrɛcirɛ́ kutu ripɑsɑ, nɔn píyei m pɑkɑrɛ nɛ kɛ́tɔ-pɔ.

7 Ani ḿpɑ́ yo mɛwee ripɑí. In tɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ unyinɛ yɛ yɛ̃ tɛ u mɛsei Kirisi ukɔ́ lɛ, ukɛ́ céri rɛ tɔ̃́ nɛ kɔ umɛcɔ Kirisi pikɔ́ lɛ. 8 Ḿpɑ́ nɛn ńnɑŋɛ mmɛ̃ kɛ Upíimɑ uu nɛ́ n hɛ nɛ rikɔ́kɔri piwɑi nkɑ́ripi n tɔ́ŋsɛ, isɛi íi nɛ́ wɑinɛ. Li we rɛ u rɔ́ n hɛlɛ rɛ tɔkɛ́ nɛ nɔ́ lɛ̃́ nɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ ncee kɛ́mɛɛ pɑpisi. Ái pikópɛ kɑri nɔ́ lɑ. 9 Ám lɑ likɛ́ n we yɑrɛ nɛ nɛ ɑnɛ́tɛlɛ́ nɔ́ nɑ́rɑɑsɛntɛlɛ. 10 Pinyinɛ yɛ símɑɑnkɛɛ rɛ nɛ̃́ Pɔɔli ɑtɛlɛ́ kɑm yɛ n wɔ́i nsímɛ́ yɛ ḿpɑpɛ nɛ itisi tɔsilɛ, ɑmɑ́ nɛn pikɛkúrí n we, ɑm pɑnsɛ unɑ́rɛi nnɛ́nɔ́ɔsimɛ́ ńn kɔ pɛɛ́ mulú. 11 Uyɛɛ nní lɛ̃ n símisi ukɛ́ nsɛ kõ ńsɔnɛ rɛ: Lɛ̃ kɑri kɛtɑɑ-pɔ ń we tɔn nɛ ɑrɔ́tɛlɛ́ wɔ́lu, nɛ lɛ̃ kɑri yɛ́ hɑ nɔ́kɛnɛ́kúrí ń we tɔn wɑi yɛ sɑ́lɛ.

12 Ári kɑ́ipi tɔ́ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi yɛ pimɛcirɛ nnyɑ́ɑ̃ n yekei tɔkɛ́ n sɑ́, ɑ́ri kɔ lɑ tɔkɛ́ mɛrɔ́círɛ nɛ pi múŋɛisɛnɛ. Pi pikɛmúŋɛ́ cirɛ mɑ́lɛ kɑpí nɛ pimɛcirɛ m músu, pin kei pɑílɛ̃ pin nɛ pimɛcirɛ picɔ múŋɛisɛnɛ. Pi piníri lɛ. 13 In tɔ́ɔ, ɑ́ri mɛ́woo rikɔ́kɔri wɑi likɛ́ hɑ nɛ sítɔ sinyinɛ rifɑɑu. Kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pikɛi rɔ́ n forii, u pisitɔ rɔ́ nyísɛlɛ. Sɛsɛɛ kɛrɔ́múŋɛ́ kɑri n kpísinɛ. 14 Nɔ kei kɑri yɛ́ nɛ pirɔ́kɛi n tu kɛ́mɛɛ́ welɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑri pifoí nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ nɛ Kirisi Nsímɛ́ n hɑ́pɔ, ɑ́ri pikɛi kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ n forii kɛtɔ rifɑɑu. 15 Tɔ̃́, ɑ́ri picɔ pikɛi kɑpi nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n wɑ nɛ mɛ́woo rikɔ́kɔri wɑi. Tɔ̃́ nɛ músulɛ ricuruu rɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ yɛ́ mɛyɑ̃́ wɑ, tɔ́ɔ kɔ fe ɑri kɛisi ɑi lɛ̃ tɔ́su ɑ́i nɛ kɛ́yu n sĩ. Amɑ́ ɑ́ri yɛ́ wɑ likɛ́ pikɛi pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ n forii sitɔ rifɑɑu. 16 Limɛmɑ́ɑ́ kɑri yɛ́ pɛɛ fe ɑrí hɑ sitẽ sɛɛ nɛ kɛtɑɑ nɔ́ ń we kɛ́mɛɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ yóó. Ári lɑ tɔkɛ́ ɑyu nyɛ-i kɛ picɔ ɑpi pipikɛi n wɑ kɛ́mɛɛ kɛisi tɔkɛ́ pɛɛ pipikɛi kɑpi piwɑi ḿ mɑsí nnyɑ rikɔ́kɔri n wɑi.

17 Úye un n lɑ ukɛ́ umɛcirɛ ritɑɑ́sɛ, ukɛ́ lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu n wɑ nnyɑ umɛcirɛ ritɑɑ́sɛ. 18 Li we rɛ ɑ́i nkó yɛɛ umɛcirɛ m pɑkɑrɛntɛ yɛɛ Upíimɑ kɛ́mɛɛ ríyu mɑ́, ɑmɑ́ nkó kɛ Upíimɑ uu m pɑkɑrɛntɛ yɛɛ ríyu mɑ́.

11

Pɔɔli nɛ pɛpɛɛ n kírɑɑsɛ rɛ pi pitumɛ lɛ

1 Hói pinɛ́kɔ́! Ani n kɑhɑri ɑní nɛ nɛ́ kóm, ḿpɑ́ nɛn n wɑi yɑrɛ isɔhɔ kɑm tóri. Ani nɛ nɛ́ n kɑhɑri. 2 Nɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ilɑ́ɑrɔ yɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri wɑilɛ. Nɔ we yɑrɛ ukpére yɛɛ úu utisi n nyu un kɔ kpɑ̃́iilɛ̃ kɑm utisi usɛ kóló ń félei. Utisi uyɛɛ nní Kirisi ŋmɑɑ. 3 Amɑ́ iwɑmɛ yɛ nɛ́ welɛ rɛ nɔ́kɛnɛ́múŋɛ́ yɛ́ cɑɑi ɑni Kirisi nɛ kɛtɑɑ wɑi, ɑni kɛfɑ kɛsɛ nɛ pitíki u yɑ́ yɑrɛ kɛ iwɑ́ɑ ii Ɛfɑ kɛmúŋɛ́ nɛ mɛsɔhɔ n cɑɑi mɛcɔ. 4 Ái líkɑ nnyɑ kɑm lɛ̃ mɑ. Úye yɛ̀ɛ̀ un n kɑ, un Yeesu nsímɛ́ nɔ́ rin-yóó, ḿpɑ́ linsɑ́ mmɛ̃ kɑri nɔ́ rin-yóó, un kɔ nfɑ́ɑsɔnɛ nnyinɛ nsímɛ́ nɔ́ n símisi, ḿpɑ́ linsɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ kɑni ń yɔsí, nɛ́ɛ un Nsímɛ́ Kɛcirɛ nnyinɛ nɔ́ rin-yóó, ḿpɑ́ linsɑ́ mmɛ̃ kɑni ń yɔsí, li yɛ nɛ nɔ́ risɑ́lɛ ɑni mɛsɛ nɛ mɛsɛ ŋmurɛi.

5 Ám pɑkɑrɛ rɛ pisoi pɛ̃ kɑni nní n nyɑ́ni rɛ pitumɛ píimɑ yɛ linyinɛ nɛ́ fe. 6 In n lɑ, ɑ́m nkpéni usímɛ́nyuwɛ píimɑ unyinɛ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ mɛnyuwɛ ɑ́mɛ nɛ́ pɑ́rílɛ̃. Ḿpɑ́ píyei nɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ kɑri tíyɛsɛ ɑni lɛ̃ ceru. 7 Nɛ Kirisi Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɔ́ riyóólɛ ɑ́m ihɛ́ɛ́ íkɑ pisɛ. Nɛ mɛnɛ́círɛ ricɛpisɛlɛ kɛ́ nɛ n fe kɛ́ nɔ́ rińtɑɑ́sɛ nnyɑ. Akópɛ kɑm pɛɛ lɛ̃ wɑɑ? 8 Kɑḿ pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n kɛisi, Uléécɑɑ icɑ́pinɛ icɔ yɛɛ pɛɛ nɛ́ hɛ́ɛ́lɛ. Nɛ́ fe ɑm tɛ iyɛ̃ kɑm yɑ́ɑi ɑḿ nɛ nɔ́ lɛ́ni. 9 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑḿ pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń we, íwɛ yɛ pɛɛ nɛ́ lonlɛ, ɑmɑ́ ɑ́m nɔ́ úkɑ líkɑ pisɛ. Yeesu pikɔ́ pɛɛ Mɑsetuwɑɑni-pɔ n léemɛ yɛ pɛɛ́ nɛ lɛlɛɛ m pɑ́rílɛ̃ nɛ́ kɑlɛ. Ám pɛɛ́ lɑ kɛ́ nɔ́ n nyikilɛ̃ yɑrɛ ncɔni. Nɛ kɛweesi, ɑ́m kɔ lɑ kɛ́ nɔ́ n nyikilɛ̃. 10 Kirisi nsímɛ́sei mɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń we kɑḿ lɑ kɛ́ nɛ nɔ́ símisi rɛ: Úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ Akɑyii kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ lirikɔkɔri nɛ́ kpu! 11 Yɑrɛ ɑ́m nɔ́ lɑ nnyɑ kɑm lɛ̃ símisi nɛ́ɛ íye? Ái lɛ̃! Uléécɑɑ ricuruu yɛ nyɑ́nilɛ rɛ nɛ nɔ́ lɑlɛ!

12 Lɛ̃ kɑm nkpéni nní n wɑi kɑm yɛ́ nɛ piwɑi n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃, pɛpɛɛ icée n wɛ́ɛ́si pikɛ́ nɛ rikɔ́kɔri n wɑi rɛ tɔ́ nɛ pɛ̃ pikɛi yɛ pisɛ lɛ ɑ́pi kɑpɛ lincee n yɛ̃́ nnyɑ. 13 Lipite pɛ̃ ɑ́pi pitumɛ yíkíyiki. Pi pikɛikɔ́ lɛ pɛɛ n kírɑɑsɛ pin wɑi yɑrɛ pi Kirisi pitumɛ lɛ. 14 Lɛ̃ ɑ́i nkpɑ́ni lisɑ́ŋɑ linyinɛ! Setɑni ricuruu yɛ̀ɛ̀ ripɔ́lɔ́lɛ uu kírɑɑsɛ rɛ u mɛtɛ́í uleecɑɑtumɛ yíkíyiki lɛ. 15 Lɛ̃ ɑ́i nkpɑ́ni lisɑ́ŋɑ linyinɛ rɛ upikɛikɔ́ pikɛ́ ripɔ́lɔ́ pikɛ́ kírɑɑsɛ rɛ pi Uléécɑɑ ɑsei ute pikɛikɔ́ lɛ. Amɑ́ lɛ̃ kɛ piliwɑiwɑi ɑi yɛ nɛ kɛ́tɔ ń kpu lɛɛ sɔ́nti likɛ́ nɛ pi tɛnɛ.

Pɔɔli iwɛ kuu itumɛ pikɛi kɛ́mɛɛ n li

16 Kɛ́ kɔ pimɑ́ɑ nɔ́ rikpɑ́ rɛ úkɑ úu kɑpɛ nɛ́ n nyɑ́ni yɑrɛ nɛ usɔhɔtorɛ lɛ. Nɛ́ɛ nɔn lɛ̃ nɛ́ n nyɑ́ni, ɑni mɛsɛ ŋmurɛi kɛ́ lɛ̃ n we nɛ́ɛkɛ́ kɔ nɛ lɛ̃ nnyɑ nkɑ́ripi rikɔ́kɔri n wɑi. 17 In n lɑ lɛ̃ kɑm nní ń lɑ kɛ́ mɑɑ ɑ́i lɛ̃ kɛ Upíimɑ uú lɑ. Li nɛ́ we yɑrɛ kɛ́ rikɔ́kɔri wɑ nnyɑ kɑm lɛ̃ símisi yɑrɛ usɔhɔtorɛ. 18 Lɛ̃ kɛ pisoi mɛyɑ̃ ɑpi nní kɛsoimuŋɛ́ nɛ rikɔ́kɔri n wɑi nnyɑ kɛ nɛ́ɛ kɔ lɑ kɛ́ rikɔ́kɔri wɑ. 19 Nɔ́rinɛ́cúruu nɔn kɔ nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɑ́, ɑmɑ́ nɔ yɛ kɔ pɛɛ piníri nɛ n kɑhɑrilɛ. 20 Nɔ yɛ n kɑhɑrilɛ ɑpi ilɑ́si nɔ́ tini ɑpi nɔ́linɛ́kɔ́ le, ɑpi nɔ́linɛ́kɔ́ nɔ́ yɔ́su, ɑpi kɛcɑ́ɑ́ nɔ́ nyɑ́nɛi ɑpi sipɛsɛ nɔ́ túúni. 21 Li isɛi nɛ́ welɛ kɛ́ nɛ ḿ mɑɑ rɛ tɔ rinɑ́rɛi mɑ́lɛ.

Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, nɛ nkpéni símisilɛ yɑrɛ usɔhɔtorɛ rɛ lɛ̃ kɛ picɔ ɑpí nɛ rikɔ́kɔri n wɑi kɛ nɛ́ɛ kɔ fenɛ kɛ́ nɛ rikɔ́kɔri wɑ. 22 Nɛ́ntɛ lipite pɛɛ Pi-Epiree lɛ nɛ́ɛn kɔ U-Epiree? Nɛ́ntɛ pi Isirɑyɛɛli pikɔ́ lɛ̃ nɛ́ɛn kɔ Isirɑyɛɛli ukɔ́? Nɛ́ntɛ pi Apirɑhɑm pipirɛ̃ lɛ nɛ́ɛn kɔ Apirɑhɑm kɛpirɛ̃? 23 Nɛ́ntɛ pi Kirisi pikɛikɔ́ lɛ? Kɛ́ nkpéni símisi yɑrɛ li nɛ́ pɑnsɛlɛnlɛ: Nɛ̃́ nɛ Kirisi ukɛikɔ́ lɛ nɛn pi fe. Li we rɛ nɛ kɛisilɛ ɑm pi feriyɛ. Pi mɛsɛ́rɛ ɑkpɑnii nɛ́ wɑilɛ ɑi pi feriyɛ. Nɛ ipépi yɛnlɛ ńsɔnɛ ɑm pi feriyɛ, ɑm kɔ mɛyíkíyiki mɛsɛ́rɛ nkpɔ hɛirɛntɛ. 24 Mɛpehẽ mɛnupũ kɛ Pisuifi ɑpi nɛ́ kɑ́ii. Mɛsɛ ɑ́mɛ we ɑfɛɛnɑ kɑpi yɛ ḿpɑ́ mɛ́kɑii mɛ́ye kɛ́mɛɛ isɛ́í nɛ́ súúkɛɛ. 25 Mɛpehẽ mɛtɑɑni kɛ Rɔm pikɔ́ ɑpí nɛ nsɛ́í nɛ́ kɑ́ii. Mɛsɛ kɑpi ɑpɑrɛ nɛ́ tɑpisi rɛ kɛ́ kpu. Mɛtɑɑni kɛ míni ɑmɛ kurɔ́ninɔi rimí, ɑm míni-i tonɛ kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ nnɛ́í. 26 Nɛ inɛ́cée kului kɛ́mɛɛ ikói nɛ míni nɛ piyɑɑ nɛ pinɛ́yucɔ Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ nnyɑ nkpɔ hɛirɛntɛlɛ. Nɛ ɑyu nɛ ɑcɛsi kɛcɔpɛ nkpɔ hɛirɛntɛlɛ, ɑm kɔ mínimɑɑ kɛ́mɛɛ nɛ pɛpɛɛ n kpɑ́rɑ́lɛ̃ tɛ Kirisi kɑpi tíkilɛ̃ ɑnipɛ-i nkpɔ hɛirɛntɛ. 27 Nɛ pikɛi pɑpɛ-pɑpɛ wɑlɛ ɑm kɔ íwɛ píimɑ yɛnu. Mɛsɛ́rɛ kɛ nnɔni ńn yɛ nɛ́ tu, nkṹ nɛ nnírɛ nn nɛ́ wɑi, ɑm yɛ ɑnɔ́ɔ pɑɑsi ɑ́m lɑ, nnyiyɛ nn nɛ́ loni ɑm ilũ pɑɑ kɛ́ tɑ̃. 28 Nɛ kɔ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye Uléécɑɑ icɑ́pinɛ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ músulɛ. Ám nkpɑ́ni lɑ kɛ́ nnɛ́cɔ́ŋ mmɛ̃ pɔ̃́ tinɔɔ mɑɑ. 29 Úye un tinɑ́rɛi rinyinɛ m mɑ́, nɛ̃́ nɛ kɔ pɑnsɛlɛ unɑ́rɛi. Úye un ɑkópɛ n wɑ, li yɛ rinɛ́pɔ́ɔ cɑɑisɛlɛ.

30 Lin n we rɛ usoi ukɛ́ rikɔ́kɔri wɑ, tinɛ́nɑ́rɛi kɛ nɛ́ɛ nɛ rikɔ́kɔri wɑinɛ. 31 Upíimɑ Yeesu usɑɑ Uléécɑɑ yɛ nyulɛ rɛ ɑ́m kirɑɑsɛ. Uyɛɛ ḿpɑ́ píyei ipɑkɑrɛ te. 32 Kɑḿ pɛɛ Tɑmɑɑsi kuyu-i ń we, uyɔ́ɔpi píimɑ Aretɑsi yɛ pɛɛ unyinɛ kuyu iwɛ́ɛ́sɛ tinlɛ, uyɛ̃ uu pɛɛ pisoi kuyu sipoo-i tɑ́pɑɑsɛ rɛ pikɛ́ nɛ́ tĩ́. 33 Amɑ́ pinyinɛ ɑpi nɛ́ kpísi ɑpi mɛnɛ́rɛ mɛnyinɛ-i wɑi ɑpí nɛ mmɛlɛ kupolɛ kɛpirɛ-mɛ̃ súisɛpɔ ɑḿ nɛ uɑnipɛ-i ŋmɛ́hɛrɛɛ.

12

Pɔɔli mɛyɛnɛ nɛ usilɑ́rɛ́

1 Li pisɛ rɛ kɛ́ rikɔ́kɔri n wɑi, ɑmɑ́ rikɔ́kɔri ɑ́ri kɔ pɛɛ nyɑḿ. Amɑ́ nɛ nkpéni lɑlɛ kɛ́ mɛnɛ́yɛnɛ nɛ silɑ́rɛ́ kɛ Upíimɑ uu nɛ́ ń nyísɛ nkɔ́ símisi. 2 Nɛ Kirisi upirɛtiki unyinɛ nyulɛ. Iŋmɛ̃ kɛfi nɛ inɑ yɛ nnyí kɛ Uléécɑɑ uu u n kpíipɔ uú nɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ripɔ́hɔ tɑ́ɑ́nũ kɛ́mɛɛ ukɛkúrí sĩ́. Ám nyu un uisoipiŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ we nɛ́ɛ úu ikɛmɛɛ́ we, ɑmɑ́ Uléécɑɑ ŋmɑnɛ yɛɛ nyu. 3-4 Nɛ pɛɛ nyulɛ ŋmɑɑ rɛ li usoi uyɛ̃ kpíipɔlɛ ɑí nɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ Uléécɑɑ kɛkúrí sĩ́, ɑmɑ́ nɛ kɔ kpɑ́nɛ rɛ ɑ́m nyu un uisoipiŋɛ nnyí kɛ́mɛɛ we nɛ́ɛ úu ikɛmɛɛ́ we, ɑmɑ́ Uléécɑɑ ŋmɑnɛ yɛɛ nyu. Kɛlõ kɛ-i kuú pɛɛ ɑwɑhɑnɔɔ ɑnyinɛ kõ kɑ́i usoi ncée n hɛ rɛ ukɛ́ fe ukɛ́ símisi. 5 Nɛ́ fe ɑm liute uyɛ̃ mpuri nnyɑ rikɔ́kɔri wɑi. Amɑ́ in tinɛ́cúruu ŋmɑɑ, in n lɑ tinɛ́nɑ́rɛi kɛcɑ́ɑ́ kɑm n nyu nnyɑ kɑm yɛ́ fe ɑm tikɔ́kɔri wɑi. 6 Nɛn pɛɛ́ n lɑ kɛ́ rikɔ́kɔri wɑ, úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ rɛ isɔhɔ kɑm tóri. Asei kɑḿ pɛɛ́ nɛ ri wɑinɛ. Amɑ́ nɛ mɛnɛ́círɛ múílɛnlɛ. Ám lɑ unyinɛ ukɛ́ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ kɛmúŋɛ́ kɛnyinɛ wɑ kɛɛ lɛ̃ kɛ pisoi ɑpi kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n nyɑ́ni nɛ́ɛ kɑpi n kómɛi n fe.

7 Ám kɑpɛ nɛ lipíimɑ lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu nɛ́ n nyísɛ nnyɑ rikɔ́kɔri n wɑi nnyɑ kɛ itói inyinɛ ii inɛ́piŋɛ-i we. Setɑni utumɛ unyinɛ yɛɛ nɛ́ fɑ́pii rɛ ɑ́m kɑpɛ nɛ rikɔ́kɔri n fulɑɑlɛ̃ nnyɑ. 8 Mɛpehẽ mɛtɑɑni kɑm Upíimɑ pisɛ rɛ ukɛ́ itói iyɛ̃ nɛ́ lesɛ 9 uu pɛɛ nɛ́ pɛsɛ rɛ: Kɛfɑ kɑḿ nɛ pɔ́ n fénnɛlɛ̃ yɛ nɛ pɔ́ piyɛlɛ. Tipɔ́nɑ́rɛi kɛ́mɛɛ kɑm yɛ nnɛ́nɑŋɛ nyísɛ. Lɛ̃ nnyɑ, nɛ́ tinɛ́nɑ́rɛi nnyɑ rikɔ́kɔri wɑ Kirisi nnɑŋɛ nkɛ́ nɛ kɛnɛ́mɛɛ n nyísɛlɛ̃. 10 Lɛ̃ nnyɑ, tinɛ́nɑ́rɛi nɛ ɑlɛ̃́ kɛ́mɛɛ́ kɑm ń we nɛ íwɛ nɛ piwéékusɛ nɛ mpɔ́ɔcɑɑi kɑm Kirisi nnyɑ n yɛ́nɑɑlɛ̃ yɛ nɛ́ lɑ́ɑ́rúlɛ. Li we rɛ nɛ yɛ nɛn tinɑ́rɛi m mɑ́ kɑm pɛɛ mɛníŋɛ pɑ́ɑ́pú.

Lɛlɛɛ Korɛnti pikɔ́ kɛ́mɛɛ́ Pɔɔli nfɑsimɛ́ n tɑnɑɑlɛ̃

11 Nɛ nkpéni símisilɛ yɑrɛ usɔhɔtorɛ, ɑmɑ́ nɔ́ɔ tíyɛsɛ kɑm lɛ̃ wɑi. Nɔ́ɔ yɛ́ pɛɛ mɛníŋɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ńsɔnɛ símisi. Ḿpɑ́ nɛnsɑ́ líkɑ n tu, pɛ̃ kɑni nní n nyɑ́ni rɛ pitumɛ píimɑ ɑ́pi líkɑ nɛ́ fe. 12 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑḿ pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pinɛ́kɛi n wɑi, nɔ pɛɛ nnɛ́niŋɛ ḿpɑ́ ncɔ́ŋ ń-ye kɛ́mɛɛ nɛ mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ yɛnlɛ. Lɛlɛɛ nyísɛ rɛ nɛ utumɛ lɛ. 13 Yo kɛcirɛ kɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ icɔ ii yɛ̃́ ɑi nɔ̃́ pɑ́rí? Insɑ́ kɑ́m líkɑ nɔ́ m pisɛ rɛ ɑni nɛ nɛ́ lɛ̃́. In lɛɛ ni, ɑni nnɛ́cɑɑi mmɛ̃ nɛ́ sɑ́rɛi!

14 Nɛ kɔ mɛnɛ́círɛ picɑ́pinɛ mɑsilɛ kɛ́ mɛtɑ́ɑ́nũ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ. Nɛn kɔ n hɑpɔ ɑ́m nɔ́ pisɛnɛ rɛ ɑni nɛ́ lɛ̃́. Ái nɔ́linɛ́kɔ́ kɑḿ lɑ, ɑmɑ́ nɔ́rinɛ́cúruu kɑḿ lɑ. Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́i sipipi sɛɛ yɛ cɑ́pinɛntɛ ɑsi pisɑ́ɑ nɛ píni yekei, ɑmɑ́ pisɑ́ɑ nɛ píni pɛɛ yɛ cɑ́pinɛntɛ ɑpi pisipipi yekei. 15 Nɛ̃́ nɛ́ rinɛ́pɔ́ɔ nɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ mɛnɛ́mɑ́ cɑɑi ɑm kɔ rinɛ́cúruu kpísi ɑm nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ hɛ, ɑ́i yɛ́ nɛ́ ricɔ́ŋ. Lɛ̃ nnyɑ, nɔ́ nkɑ́ripi nɛ́ n lɑ rɛ nɛ mɛyɑ́nsei nɔ́ lɑ nnyɑɑ?

16 Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ nkpéni yɛ̃́ tɛ ɑ́m nɔ́ úkɑ pisɛ rɛ ukɛ́ nɛ́ lɛ̃́. Unyinɛ yɛ́ kɔ fe uu rɛ nɛ uyɑɑlukɛ lɛ, mɛsɔhɔ kɑm nɔ́ pínɛi ɑḿ nɛ nɔ́ fe ɑm mɛnípɛɛ le. 17 Nɛ́ɛ pɛ̃ kɑm nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n tumpɔ unyinɛ kɑḿ nɛ ritiki ɑḿ nɛ nɔ́linɛ́kɔ́ yɔ́su ɑḿ n te? 18 Nɛ Tiiti riŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ rɛ ukɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ, ɑm kɔ u nɛ urɔ́mɑ́rɛcɔ ucɔ uyɛ̃ tumpɔ. Nɔ́ fe ɑni rɛ Tiiti yɛ nɔ́linɛ́kɔ́ yɔsilɛ uú n tee? Yɑrɛ ɑ́i kɛmúŋɛ́ kɛsɛ kɛ tɔ́ nɛ uyɛ̃ ɑrí nɛ kɛisi tɔn kɔ ncée nsɛ tikilɛ̃ nɛ́ɛ? 19 In n lɑ, hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ kɑni nkpéni músu rɛ ɑlɑri kɑri nɔ́kɛnɛ́mɛɛ wɛ́ɛ́si. Ái nkpɑ́ni lɛ̃. Tɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ kɑri Uléécɑɑ kɛyu-i símisi. Pimɑ́rɛcɔ, tɔ lɛ̃ nnɛ́í wɑi rɛ nɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ ncee kɛ́mɛɛ pɑpisi nnyɑ. 20 Ái líkɑ nnyɑ kɑm lɛ̃ wɑi. Nɛ wuru rɛ nɛ́ hɑ nɔ́ lɛɛpɔ ɑ́ni we yɑrɛ kɑḿ pɛɛ ń lɑ, nɔ́ɔ kɔ yɛnu rɛ ɑ́m we yɑrɛ kɑní pɛɛ ń lɑ. Nɛ wuru rɛ pitele nɛ kufɑtoi nɛ kuwɔ́i nɛ íkɛŋɛnɛ nɛ ɑlɛ̃́ nɛ iwɔ́hɔ́ nɛ píyuwɛ́lɑɑ nɛ mɛ́woo mɛ́woo piwɑi yɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ n we. 21 Nɛ kɔ wuru rɛ kɛ́ nɛ m pɛɛpɔ, Uléécɑɑ yɛ́ hɑ nɔ́inɛ́nípɛɛ-i isɛi piwɑisɛ nɛ́ rikpɑ́. Nɔ́pinɛ́kɔ́ mɛyɑ̃ pɛɛ nɛ mɛwɑi kópɛ ń nɔŋ́lɛ̃ yɑrɛ kɑpí pɛɛ n wɑi yɛ́ hɑ tíyɛsɛ ɑm téni hɑ́i. Ápi kɑhɑnɛ pimɛkpɛrinkpɛwɑi nɛ pimɛsɛicirɛwɑi kɑpí pɛɛ n wɑi kɛpirɛ rintɔ.

13

Icélɑɑ tɔrɔɔ nɛ iyɑ́hɑɑ

1 Mɛtɑ́ɑ́nũ kɑm nní nɔ́kɛnɛ́mɛɛ sɔ́nɛpɔ. Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ píseérɑkɔɔ́ pikɛ́ yɛ pitɛ́ nɛ́ɛ pitɑɑni tu ɑpi kɛlenɛ usoi ɑkópɛ pɑ. 2 Pɛpɛɛ pɛɛ mɛkɛɛ ɑkópɛ n wɑ nɛ picɔ nnɛ́í kɑḿ nɛ mɑ́nɛ. Ám nɛni nɔ́kɛnɛ́mɛɛ we ɑmɑ́ lɛ̃ kɑḿ pɛɛ mɛnɛ́hɑpɛ lírũ kɛ́mɛɛ nɔ́ n símisi kɑm kɔ nkpéni pisímɛ́ nɔ́ kpɑ́lɛ̃ tɛ nɛn hɑ kɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ m pɛɛpɔ, ɑ́m nɔ́ úkɑ nnɑ́ri wɑinɛ. 3 Nɔ lɑlɛ nɔkɛ́ yɛ̃́ tɛ Kirisi yɛɛ kɛnɛ́mɛɛ we un nɛ símisi nɛ́ɛ yo? Nɔ́ kɔ yɛ̃. Kirisi úu nɔ́kɛnɛ́mɛɛ rinɑ́rɛi mɑ́, u unnɑŋɛ nyísɛlɛnlɛ. 4 Mɛsei yɛ mɛ rɛ u pɛɛ rinɑ́rɛi mɑ́lɛ ɑpí nɛ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii. Amɑ́ Uléécɑɑ nnɑŋɛ kuú nɛ nkpéni nfɑ́ɑ mɑ́. Tɔ̃́ nɛ kɔ ukupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ rinɑ́rɛi mɑ́lɛ. Amɑ́ nɔ́ kɑm ɑni yɛ́nu rɛ tɔ̃́ nɛ kɔ Uléécɑɑ nnɑŋɛ nnyɑ tɔ́ nɛ uyɛ̃ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ nfɑ́ɑ yɛ̃. 5 Ani nɔ́rinɛ́cúruu nɔ́mɛnɛ́círɛ ripɑí ɑni yɛ́nu rɛ nfɑtɛnɛ yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ wee? Áni yɛ̃ tɛ Yeesu Kirisi yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ wee? Nɛ́ɛ nɔ ripɑilɛ ɑ́ni yɛ̃ tɛ nɔ nfɑtɛnɛ mɑ́? 6 Amɑ́ nɛ músu yɑrɛ nɔ́ kɑm ɑni yɛ́nu rɛ tɔ̃́ ɑ́ri nfɑtɛnɛ pɑɑlɛ̃. 7 Tɔ yɛ Uléécɑɑ nɛ nɔ́ welɛ rɛ ɑ́ni kɑpɛ ɑkópɛ ɑ́kɑ mpuri piwɑi rikpɑ́. Ái lɛ̃ kɑrí lɑ tɔkɛ́ nɛ nyísɛ rɛ tɔ ɑlɑri mɑ́lɛ, ɑmɑ́ tɔ lɑ rɛ nɔkɛ́ yɛ fe nɔkɛ́ mɛwɑi sɔnɛ wɑ, ḿpɑ́ nɔn m músu rɛ tɔ̃́ ɑ́ri líkɑ fe tɔkɛ́ wɑ. 8 Ári ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́ tɔkɛ́ nɛ nsímɛ́sei tɑ́pisi rɛ ńn kɑpɛ leemɛ. Lirɔ́kɔ́ yɛɛ tɔkɛ́ wɑ nsímɛ́sei nkɛ́ léemɛ. 9 Tɔ yɛ tɔn tinɑ́rɛi m mɑ́, nɔ́ɔn ńnɑŋɛ m mɑ́, li yɛ rɔ́ n lɑ́ɑ́rúlɛ. Lɛ̃ kɑri Uléécɑɑ m písɛi yɛɛ rɛ ukɛ́ tíyɛsɛ nɔkɛ́ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ́ m pelu. 10 Lɛ̃ nnyɑ kɑ́m nní nɔ́kɛnɛ́kúrí ń we, kɑm tɛ kɛ́ mɛncirɛ rítɛlɛ́ nɔ́ wɔ́ipɔ, nɛn píyei nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ n tuipɔ, ɑ́m kɑpɛ nɛ nɔ́ ń sɛnkɛɛ nnyɑ. Upíimɑ yɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ nɛ́ hɛlɛ rɛ kɛ́ nɔ́ n ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ nɔn nɛ kɛ́yu sĩ. Úu ńnɑŋɛ nɛ́ hɛ rɛ kɛ́ nɛ nɔ́ ritɛ́kɛ́ɛ́.

11 Kɛtumɛ kɑi lɛ̃ wɑ, pimɑ́rɛcɔ! Likɛ́ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú nɔn nɛ pipele ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃. Ani ikɑri n kpɑriisɛnɛ nɔn kɔ rinɔ́ɔ risɛ mɑ́. Ani nɛ nɔ́rinɛ́pɔ́ɔ n we. Uléécɑɑ yɛɛ ńlɑ m mɑ́ uu yɛ ɑkíŋ niŋukusɛ ukɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n we.

12 Ani nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ ripirɑnɛ ɑni mɛmɑ́rɛcɔ yɑ́hɑɑnɛ.

Uléécɑɑ pikɔ́ nnɛ́í yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si.

13 Upíimɑ Yeesu Kirisi ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ. Uléécɑɑ ukɛ́ ńlɑ nɔ́ nyísɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nkɛ́ kɔ nɔ́nnɛ́nɛ́í kɛ́mɛɛ́ n we nkɛ́ nɔ́ ripɛ́nɛsɛ.

Kɑlɑɑti

1

2

3

4

5

6

Títɛlɛ́ kɛ Pɔɔli uu Kɑlɑɑti pikɔ́ n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Uléécɑɑ icɑ́pinɛ iyɛɛ Kɑlɑsii kɛteni-i ń we kɛ Pɔɔli uu rítɛlɛ́ ntí wɔ́ipɔ. Uicee kuú pɛɛ́ nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ n kɔ́ɔ́núlɛ̃ kɛ́mɛɛ kuú pɛɛ i kɑrikɛɛ. Pisoi mɛyɑ̃ yɛ músu rɛ Kɑlɑsii ɑyu nyɛɛ ituŋɛ kumii-mɛ̃ ń we yɛ nyɛ (UPM 13-14).

Pɔɔli pikɛi mɛmɑ́ɑ́, pɛpɛɛ Pisuifi piyomɛyɑ́hɑɑ n yóólɛ̃ ɑpi icɑ́pinɛ iyɛ̃ tiki ɑpi upitumɛkɛi lómiisɛ ɑpí n yóólɛ̃ tɛ li pisɛ rɛ pikɛ́ Moisi isé n tikilɛ̃ ɑpi kɔ kérii. Pɔɔli pilɑɑrɔ yɛ músu rɛ li nɛ sɑ́ rɛ Kirisi pikɔ́ nnɛ́í pikɛ́ isé iyɛ̃ n tikilɛ̃. Pin lɛ̃ n wɑ, pi yɛ́ pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ fe ɑpi Yeesu Kirisi nɛ kɛfɑ tɛnɛ. Nsímɛ́ mmú yɛ Yeesu Kirisi Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɛ mɛmíi welɛ.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Nsímɛ́ Kɛcirɛ yíkíyiki nkɔ́ kɛ Pɔɔli uu nté símisi. Pɔɔli uu pi léisɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ̀ɛ̀ sisoipipi yɔsilɛ rɛ si Yeesu Kirisi nɛ kɛfɑ tɛnɛ nnyɑ, ɑmɑ́ ɑ́i rɛ kɑsi piyómɛyɑ́hɑɑ inyɛkii n tíkilɛ̃ nnyɑ. Lɛ̃ nnyɑ kuú nɛ Piyɛɛ cɛ́si rɛ yo nnyɑ kuú lɑ ukɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɛ piyómɛyɑ́hɑɑ inyɛkii m pɛ́nɛlɛ̃ un tikilɛ̃ (1-2).

2. Pɔɔli yɛ isímɛ́ yɛɛ Nkómɛinɛ Kpurɛ kɛ́mɛɛ ń we kpísi uú nɛ unsímɛ́ ɑlɑri pɑ. Uléécɑɑ rinɔɔ kuu n yekei ye welɛ isé ii kɛlenɛ leeri. Yeesu Kirisi kɛ́mɛɛ kɛ rinɔ́ɔ tɛ̃ kuu n yekei ɑri wɑ. Sisoipipi nnɛ́í yɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i sɑ́lɛ. Usuifi nɛ mpuri sɑnɛ ukɔ́ nɛ ulɑ́si nɛ uyɛɛ umɛcirɛ n te nɛ utisi nɛ́ɛ unɔ́si yɛ sɑ́lɛ (3-4).

3. Pɔɔli yɛ ɑsei lesɛlɛ uu símisi lɛ̃ kɛ Kirisi pikɔ́ ɑpi pimɛcirɛ n te. Nkó yɛɛ Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ yɛ nɑ́ɑ́silɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nkɛ́ u n séni. U yɛ kɔ umɛwɑi kpurɛ tíyɛlɛ. Kirisi isé íi icélɑɑ kulúi, ɑmɑ́ i pisɛ rɛ pisoi pikɛ́ ncɔni n lɛ́nɑɑnɛ (6:2). Usoi ukɛ́ umɛcirɛ n te ɑsei nyɛɛ rɛ ukɛ́ picɔ nɛ kutu n cɔlɛ̃ un tíyɛsɛlɛ̃ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri nn u séni (5-6).

1

Iyɑ́hɑɑ

1-2 Nɛ̃́ Yeesu utumɛ Pɔɔli nɛ pinɛ́mɑ́rɛcɔ Kirisi pikɔ́ nnɛ́í pɛɛ nté ń we, tɔ́ɔ Kirisi pikɔ́ pɛɛ Kɑlɑsii sitẽ kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ-i ń we rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. Ái pisoi pinyinɛ pɛɛ nɛ́ tummɛ, ɑ́i kɔ unyinɛ kɑm titiki ɑḿ nɛ Yeesu utumɛ pɑnsɛ. Yeesu Kirisi yɛɛ n kpu, Sɑ́ɑ Uléécɑɑ uu u yukusɛ nɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ uyɛ̃ pɛɛ nɛ́ tummɛ. 3 Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi pikɛ́ nɛ kɛfɑ nɔ́ fénnɛ ɑpi kɔ nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ. 4 Kirisi yɛɛ uricuruu umɛcirɛ kpísi uu ɑrɔ́kópɛ nnyɑ hɛ rɛ ukɛ́ nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́ mɛwɑi kópɛ kɛ́mɛɛ rɔ́ lesɛ. Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ mɛlɑ kɛ́mɛɛ kuu lɛ̃ wɑi. 5 Uléécɑɑ uyɛɛ ipɑkɑrɛ te ḿpɑ́ píyei-pɔ! Amí.

Nsímɛ́ Kɛcirɛ nsɛ mɛɛ we

6 Nɔ́mɛnɛ́wɑi yɛ nnɔ́ɔ nɛ́ yilɛ rɛ nɔ mɛsɛ nɛ mɛsɛ Uléécɑɑ kɛpirɛ ritɔ nnyɑ. Uyɛɛ nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɔ́ sée rɛ Kirisi yɛ nɛ kɛfɑ nɔ́ fénnɛ nnyɑ. Nɔ́ɔ pɛɛ u yɑ́ ɑni Nsímɛ́ Kɛcirɛ féé ncɔ n tikilɛ̃. 7 Ái rɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ féé ncɔ nnyinɛ yɛ we nnyɑ kɑm lɛ̃ símisi. Amɑ́ pisoi pinyinɛ pɛɛ we pin ńcɔkɔi nɔ́ tɑnɑɑlɛ̃, pin lɑ pikɛ́ Kirisi Nsímɛ́ Kɛcirɛ rikɛ́ŋɛ́ɛ́sɛ. 8 Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ tɔ́ unyinɛ nɛ́ɛ uléécɑɑtumɛ unyinɛ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ leemɛ uu weri uu nnyinɛ nɔ́ símisi rɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ yɛ mu kɑ́i pɛɛ mmɛ̃ kɑri nní nɔ́ n símisi, Uléécɑɑ ukɛ́ liute ɑnɔ́ɔ wɑ! 9 Tɔ pisímɛ́ nɔ́ mɑsilɛ! Tɔ́ kɔ nkpéni pisímɛ́ nɔ́ rikpɑ́ rɛ úye un nnyinɛ nɔ́ n símisi rɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ yɛ mu kɑ́i pɛɛ mmɛ̃ kɑni nní piyɔ́ɔ́ m mɑsí, Uléécɑɑ ukɛ́ liute ɑnɔ́ɔ wɑ!

10 Lɛ̃ nnyɑ íye! Nɛ nkpéni lɛ̃ wɛ́ɛ́silɛ rɛ pisoi pikɛ́ nɛ́ n lɑ nɛ́ɛ Uléécɑɑ ukɛ́ nɛ́ n lɑ? Pisoi pikɛ́ nɛ́ pɑkɑrɛ kɑḿ lɑ nɛ́ɛ íye? Nɛn pɛɛ pisoi ipɑkɑrɛ n wɛ́ɛ́si, ɑ́m yɛ́ pɛɛ Kirisi ukɛikɔ́.

Uléécɑɑ yɛɛ Pɔɔli wɛ́ɛ rɛ ukɛ́ utumɛ

11 Pimɑ́rɛcɔ, kɛ́ nsɛ nɔ́ símisi ɑni kóm tɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑḿ nɛ n kɔ́ɔ́núlɛ̃ ńn kɛsoipipi kɛ́mɛɛ léeri. 12 Ái usoi unyinɛ kɛ́mɛɛ kɑm n kõ, ɑ́i kɔ unyinɛ yɛɛ nɛ́ n céesi. Amɑ́ Yeesu Kirisi yɛɛ nɛ́ n nyísɛ.

13 Nɔ́ mɛnɛ́wɑi ricuruu n kõ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑḿ pɛɛ Pisuifi inyɛkii n tíkilɛ̃. Nɛ pɛɛ mɛyɑ́nsei Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ wéékusɛlɛnlɛ nɛn nɑ́ɑ́si kɛ́ i kpu. 14 Nɛ pɛɛ Pisuifi inyɛkii iyɛ̃ tikilɛnlɛ ɑi tɔ́su nnɛ́puri pikɔ́ nɛ pinɛ́sɑ́cɔ mɛyɑ̃. Nɛ pɛɛ ńlɑ mɑ́lɛ rɛ kɛ́ Pisuifi inyɛkii n tikilɛ̃ ɑi tɔ́su tɔ́ nɛ Pisuifi picɔ tɔ́ɔ n sɑ́.

15 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ hɑ́i unɛ́ni kɛfɑ-mɛ nɛ́ wɛ́ɛ uú nɛ kɛfɑ nɛ́ fénnɛ uu nɛ́ séi rɛ kɛ́ upikɛi wɑ. 16 Kuu ukɛpipi nɛ́ n nyísɛ uu rɛ kɛ́ riyóó mpuri sɑnɛ pikɔ́ pikɛ́ kɛ ceri, ɑ́m nkpɑ́ni unyinɛ kɛ́mɛɛ hɑ rɛ ukɛ́ mɛsɔhɔ nɛ́ rikpɑ́. 17 Ám kɔ Yerusɑlɛm-pɔ pɛpɛɛ itumɛ n li ɑpi nɛ́ tisɛ kɛ́mɛɛ ritɑɑ́. Amɑ́ Arɑpii kɛtẽ kɑm mɛsɛ nɛ mɛsɛ tɔ́mpɔ ɑm pɛɛ Tɑmɑɑsi kuyu-i pɛɛri. 18 Iŋmɛ̃ itɑɑni mɛmɑ́ɑ́ kɑm pɛɛ Yerusɑlɛm titɑɑ́ rɛ kɛ́ Piyɛɛ ceri, ɑm pɛɛ ukɛyɔ-i tonɛ siyɑ́ɑ kɛfi nɛ sinupũ. 19 Amɑ́ ɑ́m utumɛ úkɑ ucɔ yɛ̃, insɑ́ Upíimɑ uwɑ̃ Yɑkupu. 20 Lɛ̃ kɑm nní Uléécɑɑ inipɛɛ-i nɔ́ n wɔ́lu yɛ nsímɛ́sei lɛ, ɑ́m nnɔ́ɔmɛ wɑi.

21 Kɑm Yerusɑlɛm n yisi, Sirii nɛ Silisii sitẽ kɑḿ hɑ. 22 Likumúŋɛ́ kpɛ-i Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ pɛɛ Yutee kɛteni-i ń we ɑ́pi pɛɛ nɛ́ nyu. 23 Mɛ́komɛ kɑpí pɛɛ kṍ tɛ uyɛɛ pɛɛ mɛkɛɛ pi n wéékusɛlɛ̃ yɛɛ nkpéni yóólɛ̃ tɛ pikɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kuú pɛɛ́ nɛ pikópɛ n nɑ́ɑ́si nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 24 Lɛ̃ nnyɑ kɑpi kɛnɛ́cɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ.

2

Pɔɔli nɛ pitumɛ picɔ yɛ kómɛinɛ

1 Am pɛɛ iŋmɛ̃ kɛfi nɛ inɑ mɛmɑ́ɑ́ yisi, tɔ́ nɛ Pɑrinɑpɑsi ɑri Yerusɑlɛm kuyu pɛlɛ, ɑḿ nɛ Tiiti pɔ̃́ kɔ pɛ́nɛ. 2 Uléécɑɑ yɛɛ nɛ́ nyísɛ rɛ kɛ́ kei hɑ nnyɑ kɑm lɛ̃ wɑ. Kɑm n tuipɔ, ɑm pisoi pɛɛ kei mɛyɑ̃́ íyukɔɔ́ n tṹ nɛ iyɑɑ leepɔ ɑm Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑm mpuri sɑnɛ pikɔ́ n símisi ɑsei pi lesɛ. Li we rɛ ɑ́m lɑ lɛ̃ kɑm n wɑi nɛ lɛ̃ kɑm piwɑi m mɑsí likɛ́ mɛ́woo wɑ. 3 Tiiti yɛɛ kɛnɛ́kúrí ń we yɛ Ukirɛki lɛ úu pɛɛ kélɛ̃. Amɑ́ ɑ́pi nkpɑ́ni ricuruu u ricɔ́ŋ tɛ ukɛ́ riké. 4 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pinyinɛ pɛɛ n kpɑ́rɑ́lɛ̃ tɛ pi Kirisi pikɔ́ lɛ yɛ pɛɛ kɛrɔ́cɔpɛ welɛ. Lipite pɛ̃ nɛ mɛkɛɛ-mɛ rɔ́ múŋɛsilɛ pikɛ́ yɛ̃́ tɛ íye kɑri Kirisi nɛ ritiki tɔn nɛ tirɔ́pɔ́ɔ we. Pi nɑ́ɑ́silɛ pikɛ́ isé ilɑsi kɛ́mɛɛ rɔ́ pɛsɛpɔ. 5 Tɔ̃́ ɑ́ri nkpɑ́ni nɛ kutu pi ricɔ ḿpɑ́ fíí. Tɔ lɑ rɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ ɑsei nnɛ́í ɑkɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ n we.

6 Pisoi pɛɛ kei mɛyɑ̃́ íyukɔɔ́ n tṹ yɛ kɔ pɛɛ́ welɛ. Ápi nɛ́ ricɔ́ŋ tɛ kɛ́ linyinɛ mpuri wɑ. Nɛ̃́ ɑ́m piriyu kɑpí pɛɛ mɛkɛɛ m mɑ́ kpísi kɛ́ nɛ linyinɛ wɑ. Uléécɑɑ úu yɛ pisoi siyu-i ripɑí uú nɛ túhɑɑnɛ. 7 Ticuruu pi cerilɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɛ́ rimmúísɛlɛ rɛ kɛ́ pikécirɛ́ riyóó yɑrɛ kuu Piyɛɛ rimúísɛ rɛ ukɛ́ pikéké riyóó mɛcɔ. 8 Uléécɑɑ yɛɛ Piyɛɛ pɑnsɛsɛ uutumɛ pikéké kɛ́mɛɛ, limɛcɔ kuu kɔ nɛ̃́ pɑnsɛsɛ uutumɛ pikécirɛ́ kɛ́mɛɛ. 9 Yɑkupu nɛ Piyɛɛ nɛ Yohɑni pɛɛ kei we rɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piyukɔɔ́. Kɑpi n yɛ̃́ tɛ Uléécɑɑ yɛɛ pikɛi pɛ̃ nɛ́ rimúísɛ, ɑpi tɔ́ nɛ Pɑrinɑpɑsi yɑ́ɑ́si ɑpi kunípɛ rɔ́ pɑ, ɑi nyísɛ rɛ tɔ rinɔ́ɔ risɛ wɑlɛ. Ari kómɛinɛ ntɔ́nɛ́í rɛ tɔ́ nɛ Pɑrinɑpɑsi tɔ́ɔ yɛ́ pikécirɛ́ kɛ́mɛɛ hɑ, pɛ̃ pɔ́ɔ pikéké kɛ́mɛɛ sĩ́. 10 Likɛi lisɛ kɑpi rɔ́ m pisɛ yɛɛ rɛ ɑ́ri kɑpɛ píwɛkɔɔ́ pɛɛ piicɑ́pinɛ-i ń we kɛcɑ́ɑ́ pɑlɛi. Am kɔ mɛsei li wɑi nɛ kɛfɑ kɛsɛ.

Pɔɔli yɛ nɛ Piyɛɛ Antiyɔɔsi-pɔ cɛ́si

11 Amɑ́ kɛ Piyɛɛ uu Antiyɔɔsi-i ń kɑ, úu mɛwɑi sɔnɛ wɑ, ɑm ḿpɑ́ úye inipɛɛ-i u kɛsu rɛ úu ɑlɑri mɑ́ nnyɑ. 12 Pisoi kɛ Yɑkupu uu n tummɛ pikɛ́ kɛlenɛ n tuimɛ, Piyɛɛ nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɛɛ yɛ pɛɛ ricɑ́ripi risɛ-i n le. Amɑ́ kɛ Yɑkupu pisɑ́nɛ pɛ̃ ɑpi ń kɑ Piyɛɛ uu pi yɛnu, uu yɛ pɛɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ mpí kulukɛcɔ n kɑɑsɛntɛ un pɛpɛɛ m pɔ́lɔ́lɛ̃ tɛ ḿpɑ́ úye kɑi pisɛ rɛ ukɛ́ riké wuru. 13 Pisuifi tɔrɔɔ pɔ́ɔ kɔ umɛcɔ pipékɑɑnkɛɛ loni, ɑ́i nɛ Pɑrinɑpɑsi pɔ̃́ pɛ́nɛ uu pikɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi mɛ̃ n tikilɛ̃. 14 Kɑm n yɛ̃́ tɛ ɑ́pi Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɛ ɑsei tikilɛ̃, ɑm pinnɛ́í inipɛɛ-i Piyɛɛ mɑɑ rɛ: Pɔ́ɔ nní Usuifi, pɔn mpuri sɑnɛ pikɔ́ isoi icɔ n le, ɑ́i Moisi isé kɑɑ tíkilɛ̃, íye kɑɑ yɛ́ pɛɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ricɔ́ŋ tɛ pikɛ́ Pisuifi isoi icɔ li?

Nfɑtɛnɛ mɛɛ yɛ Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ riyu lɔ

15 Tɔ̃́ nɛ hɑ́i kɛrɔ́leemɛ-mɛ Pisuifi lɛ, ɑ́ri mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n nyu. 16 Tɔ pɛɛ nyulɛ rɛ ɑ́i usoi nkó yɛɛ isé n tíkilɛ̃ yɛɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i ɑsei ute. Amɑ́ uyɛɛ Yeesu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ yɛɛ ɑsei ute. Lɛ̃ nnyɑ kɛ tɔ́ɔ kɔ nɛ kɛfɑ u tɛnɛlɛ̃ tɛ likɛ́ nɛ kei ritiki tɔkɛ́ nɛ wɑ ɑsei pite Uléécɑɑ inipɛɛ-i. Ái kɑpɛ wɑ rɛ kɑri isé n tíkilɛ̃ nnyɑ. Li we rɛ úkɑ úu Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ ɑsei ute rɛ u isé ritiki nnyɑ. 17 Amɑ́ in tɛ tɔ lɑ rɛ tɔkɛ́ Kirisi nɛ kɛfɑ tɛnɛ tɔkɛ́ wɑ ɑsei pite, ɑri yɛ́nu rɛ tɔ̃́ nɛ kɔ pikópɛkɔɔ́ lɛ. Li pɛɛ nkpéni wɑ yɑrɛ Kirisi yɛɛ ɑkópɛ ncee rɔ́ nyísɛ nɛ́ɛ íye? Ái nkpɑ́ni lɛ̃. 18 Nɛn lɛ̃ kɑḿ pɛɛ n fori pimɔ́mɛ m pɛsɛ, nɛ́ɛ mɛnɛ́círɛ yɑ́mnɛ rɛ ncɑɑi kɑḿ pɛɛ wɑ. 19 Asei yɛ nyɛ rɛ isé íi yɛ́ nkpéni fe ikɛ́ linyinɛ nɛ́ pisɛ. Nɛ ikɛmɛɛ́ welɛ yɑrɛ ukpɔkpɔ. Isé iyɛɛ nɛ nkpɔ nɛ́ kɑ. Nɛ Uléécɑɑ nnyɑ nkpéni nfɑ́ɑ mɑ́lɛ. Tɔ́ nɛ Kirisi tɔ́ɔ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kpu. 20 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i nkpéni nɛ̃́ ŋmɑɑ ricuruu nɛ́ɛ nfɑ́ɑ mɑ́. Amɑ́ Kirisi yɛɛ kɛnɛ́mɛɛ nfɑ́ɑ mɑ́. Kɑi nɛni nɛ n kpísi, Uléécɑɑ kɛpipi kɑḿ nɛ tɑ́lɛ̃ nnyɑ kɑm nfɑ́ɑ mɑ́. Kɛkɛɛ nɛ́ lɑ ɑkɛ́ nɛ kɛnfɑɑ kpísi ɑkɛ nɛ̃́ nnyɑ hɛ. 21 Nɛ̃́ ɑ́m kɛsi rɛ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ kɛfɑ nɛ́ n fénnɛ, rinɛ́yu kuu lɔ. In mɛsei rɛ usoi yɛɛ isé ritiki uú nɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i wɑi ɑsei ute, Kirisi nkpɔ pɔ̃́ nɛ mɛ́woo lɛ nkpéni.

3

Isé nɛ nfɑtɛnɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Nɔ̃́ Kɑlɑɑti pikɔ́, ɑníriyɔɔpi nnyɛ́! Wóo kɛ́yu lɛ̃ nɔ́ risɔmɑɑsɛ? Nɛn kɔ nɛ Yeesu kɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n kɑrii nsímɛ́ nɔ́ símisi cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. 2 Nsímɛ́ nsɛ kɑḿ lɑ kɛ́ pisɛ kɛ́ kṍ tɛ kɑni isé n tíkilɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu Unfɑɑsɔnɛ nɔ́ hɛ nɛ́ɛ kɑni Nsímɛ́ Kɛcirɛ n kṍ ɑní nɛ kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ kuu Nfɑ́ɑsɔnɛ nɔ́ hɛ? 3 Nɔ mɛyíkíyiki ɑníriyɔɔpi lɛɛ? Nɔ lɑlɛ nɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ pitíki korɑɑnɛ ɑni pɛɛ́ nɛ nkpéni pisoi isímɛ́ tɛnɛsɛɛ? 4 Yɑrɛ mɛ́woo kɑni nkpéni nní íwɛ nnyí lii? Ái rɛ likɛ́ mɛ́woo lɛ̃ wɑ. 5 Kɑni isé n tíkilɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu Unfɑɑsɔnɛ nɔ́ hɛ nɔn nɛ mɛwɑisɑŋɑ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ wɑpisi, nɛ́ɛ íye? Nɛ́ɛ kɑni Nsímɛ́ Kɛcirɛ n kṍ ɑní nɛ kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ kuu lɛ̃ wɑ?

6 Limɛcɔ kɛ Apirɑhɑm uú nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ. Li ukɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Kɛ Apirɑhɑm uú nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu u kpísi rɛ ɑsei ute. 7 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni kõ ńsɔnɛ rɛ pɛpɛɛ Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ pɛɛ Apirɑhɑm pipirɛ̃ yíkíyiki. 8 Li Uléécɑɑ ritɛlɛ́-i mɛkɛɛ-mɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ wɑisɛ ɑsei pite, kɑpí nɛ kɛfɑ u n tɛnɛ nnyɑ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu rinɔ́ɔ sɔnɛ ntí Apirɑhɑm pehelɛ rɛ: Pɔ̃́ nnyɑ, nɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ sisoipipi nnɛ́í rinɔ́ɔ sɔnɛ ritikisɛ. 9 Apirɑhɑm yɛ Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ, Uléécɑɑ uu rinɔ́ɔ sɔnɛ u tikisɛ! Limɛcɔ, píye pin nfɑtɛnɛ m mɑ́, uu rinɔ́ɔ sɔnɛ pi tikisɛ yɑrɛ kuu Apirɑhɑm n wɑ.

10 Anɔ́ɔ kópɛ yɛ mpí nnɛ́í pɛɛ n tɑ́lɛ̃ tɛ isé yɛ́ pi yoriyɛ kɛcɑ́ɑ́ welɛ. Li Nléécɑɑsimɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Úye unsɑ́ lɛlɛɛ isé ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ nnɛ́í rintiki ukɛ́ kɔ lipikɛi n wɑi, ɑnɔ́ɔ kópɛ yɛ liute kɛcɑ́ɑ́ welɛ. 11 Ái céreisɛ rɛ úkɑ úu yɛ́ isé ritiki uú nɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i wɑi ɑsei ute. Lɛ̃ nnyɑ kɑi wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Usoi nkó yɛɛ ɑsei ute rɛ u Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛ nnyɑ, yɛɛ nfɑ́ɑ mɑ́. 12 Ticuruu isé nɛ nfɑtɛnɛ ńn líkɑ pɛ́nɛlɛ̃, ɑmɑ́ isé yɛ mɑɑ rɛ: Uyɛɛ yɛ́ i rintíki nɛ ikɛtɔ-pɔ kii yɛ́ nfɑ́ɑ hɛ. 13 Kirisi kɛ Uléécɑɑ uu tirɔ́tísí ɑnɔ́ɔ wɑ. Kei kɛ Kirisi uú nɛ isé ɑnɔɔ kɛ́mɛɛ rɔ́ lésɛ. Nléécɑɑsimɛ́ yɛ mɛsei mɑɑ rɛ: Pin úye kunɑ kɛcɑ́ɑ́ rinkɔlɔ, Uléécɑɑ yɛ liute ɑnɔ́ɔ wɑlɛ. 14 Li lɛ̃ wɑlɛ rɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɔ́ɔkɛ́ Yeesu Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ rinɔ́ɔ sɔnɛ kɛ Uléécɑɑ uu Apirɑhɑm n yekei yɛ̃. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ tɔn nfɑtɛnɛ m mɑ́, tɔ lɛ̃ Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ n yekeilɛ̃ yɛnlɛ.

Isé nɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pisoi n yekeilɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

15 Pimɑ́rɛcɔ, nɛ lɑ kɛ́ sisoipipi mɛwɑi kɛ́mɛɛ linyinɛ kpísi kɛ́ nɛ nɔ́ símisi ɑni kóm. Usoi un tinɔ́ɔ n wɔi uu yekei yɑrɛ kɑi m pisɛ, úkɑ úu yɛ kɛsi, úkɑ úu yɛ líkɑ rikpɑ́, in kɔ nɛ kɛsoipipi kɛɛ wɔi ɑkɛ yekei. 16 Apirɑhɑm nɛ uupirɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ kɔ nɛ lisɔnɛ lɛ̃ kuu n yekeilɛ̃ mɛ̃́. Ái wɔlɑɑlɛ̃ tɛ Apirɑhɑm nɛ upipirɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i pisoi kulúi mɛkɔ́ kɑi wɔ́lɑɑlɛ̃, uupirɛ̃ usɛ mɛkɔ́ kɑi wɔ́lɑɑlɛ̃. Uupirɛ̃ uyɛɛ Kirisi. 17 Mmɛ̃ kɑm ń lɑ kɛ́ nɔ́ símisi yɛ nkpéni mmú: Uléécɑɑ yɛ mɛkɛɛ-mɛ wɔilɛ uu yekei yɑrɛ kɑi m pisɛ. Likɛpirɛ, ɑi wɑi iŋmɛ̃ pílɛ pílɛ mɛnɑ nɛ ɑfɛɛtɑɑni, Moisi isé pɔ́ɔ pɛɛ kɛlenɛ leeri. Íi yɛ́ fe ikɛ́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ ukɛ́ wɑ cɑɑi. Insɑ́ lɛ̃, Uléécɑɑ rinɔɔ kuu n yekei yɛ́ rinnɑŋɛ pɑɑ. 18 In tɛ isé kɛ usoi uu yɛ ritiki Uléécɑɑ uu pɛɛ́ nɛ lɛ̃ kuu u n yekeilɛ̃ u pɑ, li pɛɛ wɑlɛ rɛ Uléécɑɑ úu urinɔɔ cirɛ kuu n yekei ritiki. Amɑ́ kɛ Uléécɑɑ uu mɛkɛɛ-mɛ n yekei nnyɑ kuu Apirɑhɑm ípɛɛlɛ́ɛ nyísɛ uu lɛ̃ kuu u n yekeilɛ̃ u wɑi.

19 In lɛ̃, yo nnyɑ kɛ isé ii pɛɛ nkpɑ́ni we? Iyɛ̃ nkɔ́ mɛɛ rɛ ikɛ́ mɛwɑi mɛɛ ɑ́mɛ Uléécɑɑ mɛlɑ-i ń we pisoi n nyísɛlɛ̃, Apirɑhɑm upirɛ̃ uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu lisɔnɛ n yekeilɛ̃ uú hɑ nɛ tuiri. Piléécɑɑtumɛ pɛɛ isé iyɛ̃ pisoi cereisɛ. Usoi unyinɛ yɛɛ pɛɛ́ nɛ Uléécɑɑ nnɔɔ n símisi kɑpí nɛ ritiki ɑpí nɛ símisi. 20 Pin nɛ usoi rintiki ɑpí nɛ linyinɛ wɑi, li nyísɛ rɛ pɛpɛɛ pikɛi n wɑi yɛ kulúi welɛ. Amɑ́ Uléécɑɑ mɛcirɛ yɛɛ rinɔ́ɔ piyekei kɛ́mɛɛ pikɛi wɑi.

Yo nnyɑ kɛ isé ií we?

21 Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ nkpéni rɛ isé íi Uléécɑɑ rinɔɔ kuu n yekei ritikii? Ái nkpɑ́ni lɛ̃. Pin pɛɛ isé inyinɛ n wɑ yɛɛ yɛ́ usoi nfɑ́ɑ n hɛ, i yɛ́ pɛɛ fe ii usoi Uléécɑɑ inipɛɛ-i wɑisɛ ɑsei ute. 22 Amɑ́ Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ yɛ mɑɑ rɛ mɛwɑi kópɛ nnɑŋɛ mɛɛ kɛtẽ nnɛ́í múílɛ̃. Li pɛɛ lɛ̃ wɑlɛ rɛ pisoi mpí nnɛ́í pɛɛ yɛ́ Yeesu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛ pɛɛ yɛ́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pi n yekeilɛ̃ yɛ̃.

23 Nfɑtɛnɛ ituŋɛ ikɛ́ kɛlenɛ n tu, isé yɛ pɛɛ rɔ́ hɑ́nɑɑlɛnlɛ yɑrɛ pikpɑniikɔ́, in tɔ́ mɛ̃́ likɛ́ hɑ nɛ tu pɛɛ́ uyɛ-i kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ rɔ́ n nyísɛ rɛ tɔkɛ́ Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ. 24 Lɛ̃ nnyɑ, isé yɛɛ rɔ́ nyɔ́i ɑí hɑ nɛ Kirisi ikɑmɛtuŋɛ tulu. Uyɛ̃ kɑri yɛ́ nɛ kɛfɑ tɛnɛ ɑrí nɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i wɑi ɑsei pite. 25 Kɑri nkpéni nní nɛ Kirisi kɛfɑ pitɛnɛ m mɑ́ɑ́lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ri nkpéni urɔ́nyɔ́lɛ uyɛ̃ mɛkɔ́-i we.

26 Li we rɛ nɔ nkpéni nɔ́nnɛ́nɛ́í Uléécɑɑ sipipi lɛ, kɑni Yeesu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ. 27 Nɔ́ mpí nnɛ́í nɔ́ɔ nní Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ míni n wɔ́lɛ, nɔ́ nɛ uyɛ̃ nɛ pɑnsɛlɛ pisɛ. 28 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i nkpéni we rɛ nkó yɛ Usuifi nɛ́ɛ mpuri sɑnɛ ukɔ́, nɛ́ɛ ulɑ́si nɛ́ɛ uyɛɛ umɛcirɛ n te nɛ́ɛ utisi nɛ́ɛ unɔ́si. Nɔ nkpéni mɛyíkíyiki pisɛ lɛ, kɑni Kirisi Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ. 29 In tɛ nɔ mɛsei Kirisi pikɔ́ lɛ, nɔ kɔ Apirɑhɑm pipirɛ̃ lɛ. Nɔ́ɔ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ́ Apirɑhɑm nɛ upipirɛ̃ n yekeilɛ̃ te.

4

1 Mmɛ̃ kɑm nní lɑ kɛ́ mɑɑ rɛ: Usoi unsɑ́ kɑhɑnɛ m pɑpisi kuu pɛɛ ikúlɑnlũ li, úu ulɑ́si nɛ ńkɑ kɛ́mɛɛ kóólɛlɛ̃, in kɔ nɛ uyɛɛ ḿpɑ́ yo te. 2 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pinyinɛ pɛɛ yɛ́ u nyɔi ɑpi ukɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃ ɑí hɑ nɛ kumúŋɛ́ kpɛ̃ kɛ usɑ́ɑ uu n yekei tulu. 3 Limɛcɔ kɛ tɔ́ɔ kɔ pɛɛ́ we yɑrɛ siwɑ̃́ síńsɑ́. Kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́, ńnɑŋɛ likɔ́ ilɑsi kɑrí pɛɛ le. 4 Amɑ́ kɛ ituŋɛ ii n tu, Uléécɑɑ yɛ Ukɛpipi tummɛlɛ unɔ́si unyinɛ uu kɛ mɑru ɑpí nɛ isé kɛ múlú 5 kɛkɛ́ nɛ pɛ̃ kɛ isé ii ilɑ́si n tónsɛlɛ̃ n fénnɛ, kɛkɛ́ kɔ nɛ lɛ̃ kɛ́mɛɛ rɔ́ m pɑnsɛsɛ Uléécɑɑ sipipi nnyɑ. 6 Kɑni kɔ nní Uléécɑɑ sipipi nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ɑnɛ́kíŋ kɛ́mɛɛ Ukɛpipi Nfɑɑsɔnɛ wɑ nn sélei rɛ: Sɑ́ɑ! Sɑ́ɑ! 7 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɔ nkpéni pilɑ́si, nɔ usipipi lɛ. Nɔn usipipi, nɔ kɔ Uléécɑɑ mɛlɑ kɛ́mɛɛ umɛmɑ́ pite lɛ, mɛmɑ́ mɛ̃ kuu usipipi n yekeilɛ̃.

Lɛlɛɛ Kɑlɑɑti pikɔ́ kɛ́mɛɛ Pɔɔli nfɑsimɛ́ n tɑnɑɑlɛ̃

8 Nɔ pɛɛ mɛkɛɛ welɛ ɑ́ni Uléécɑɑ nyu. Piléé pinyinɛ ilɑsi kɑní pɛɛ le ɑ́pi kɔ pɛɛ mɛyíkíyiki piléécɑɑ. 9 Lɛ̃ nnyɑ kɑni nní Uléécɑɑ n céri nɛ́ɛ kɛ uyɛ̃ uu nní nɔ́ n céri nɔ́ kɔ nkpéni kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ likɔ́ kɛ́mɛɛ pɛlɛ ɑní hɑ liilɑsi pilukɛ kpɑ́ɑ́? Ńnɑŋɛ mmɛ̃ ńn líkɑ kuwɑi we, ńn kɔ líkɑ tu. 10 Nɔ mɛyɑ́nsei siyɑ́ɑ sinyinɛ nɛ iwɑ́rɛ inyinɛ nɛ ɑŋmɛ̃ ɑnyinɛ wɛ́ɛlɛ ɑni wɑisɛ inyɔ́ɔnsɛtuŋɛ! 11 Li nfɑsimɛ́ nɛ́ we rɛ pinɛ́kɛi kɑḿ nɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ rinŋmɔ́ɔ́pú ɑ́pi kɑpɛ mɛ́woo wɑ!

12 Pimɑ́rɛcɔ, nɛ nɔ́ pisɛ rɛ ɑni mɛnɛ́cɔ mmɛ́ n we. Nɛ̃́ nɛ kɔ nɔ́mɛnɛ́cɔ isé ilɑsi kɛ́mɛɛ welɛ. Áni ncɑɑi ńkɑ nɛ́ wɑ. 13 Ani léisɛ rɛ nɛ pɛɛ utóikɔ́ lɛ, pɛɛ́ uyɛ-i kɑḿ pɛɛ mɛfoí Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɔ́ rin-yóó. 14 Kɑḿ pɛɛ lɛ̃ m pɔ́ɔ́lú, ɑ́m pɛɛ kúpɑí mɛtɛ́ we. Amɑ́ ɑ́ni nɛ́ níŋni ɑ́ni kɔ nɛ́ ŋmɛriyɛ. Nɔ nɛ íwɛ nɛ́ lilɛ, ticuruu ɑni kɔ nɛ́ yɔ́su yɑrɛ Uléécɑɑtumɛ unyinɛ nɛ́ɛ yɑrɛ nɛ Kirisi Yeesu lɛ. 15 Mɛ́ye kɛ nɔ́nnɛ́pɔ́ɔnɑrɛ mmɛ̃ nn pɛlɛ? Nɛ̃́ ŋmɑɑ nɛ́ɛ yɛ̃ tɛ nɔn pɛɛ́ n fenɛ, nɔ́ pɛɛ ricuruu nɔ́inɛ́nípɛɛ lésɛntɛ ɑni nɛ́ pɑ. 16 Kɑm nsímɛ́sei nɔ́ n símisi nnyɑ kɑm pɛɛ nkpéni pɑnsɛ nɔ́unɛ́lɑ́ɑrɔ, nɛ́ɛ íye? 17 Ńlɑ mmɛ̃ kɑpi nní nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ m mɑ́ nnɑŋɛ ńn lisɔnɛ linyinɛ. Pi lɑlɛ pikɛ́ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ túúnnɛ nɔkɛ́ pɛɛ mɛyɑ̃́ pin n lɑ. 18 Li nyɑḿ tɛ ɑ́ni kɑpɛ yɛ píkɑi lisɔnɛ nɛ sikɑ̃́ wɑ, ɑ́i rɛ pɛɛ́ uyɛ-i kɑm nɔ́kɛnɛ́kúrí ń we ŋmɑnɛ. 19 Sinɛ́pipi, nɛ kɔ nɛ nɔ̃́ nnyɑ ntóósi kómɛilɛ yɑrɛ unɔ́si kɛ mɛmɑ́rɛnlõ ɑmɛ n kɛ́hɛni. Lɛ̃ kɑi yɛ́ nɛ́ n we ɑní hɑ nɛ pipele tɛnɛ, ɑní nɛ Kirisi mɛwee nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n nyísɛlɛ̃. 20 Li ripɔ́ɔ nɛ́ we rɛ kɛ́ pɛɛ kumúŋɛ́ nkú-i nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n we kɛ́ céri lɛ̃ kɑm yɛ́ nɔ́ n símisi. Ám nyu íye kɑm yɛ́ nɔ́ wɑ.

Icélɑɑ yɛɛ Akɑɑ nɛ Sɑrɑ nsímɛ́ kɛ́mɛɛ ń we

21 Nɔ́ɔ nní n lɑ isé ikɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ m mɑ́ kɑḿ lɑ kɛ́ pisɛ rɛ nɔ pɛɛ kómɛi lɛ̃ kii n símisii? 22 Likumúŋɛ́ rɛ li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ Apirɑhɑm yɛ piŋmɑ́nɛ pitɛ́ mɑ́ri. Ulɑ́si Akɑɑ yɛɛ usɛ nɛ u mɑri, uunɔsi Sɑrɑ yɛɛ umɛcirɛ n te pɔ́ɔ nɛ ucɔ u mɑru. 23 Kɛsoipipi mɛlɑ kɛ́mɛɛ kɛ Akɑɑ uu uuŋmɑ́nɛ mɑri. Amɑ́ Uléécɑɑ rinɔɔ kuu n yekei kɛcɑ́ɑ́ kɛ Sɑrɑ pɔ́ɔ uukɔ́ mɑ́ri. 24 Nsímɛ́ mmɛ̃ nnyinɛcɔ yɛ mmú: Pinɔ́si pɛ̃ kɛtɛ́ yɛ ɑnɔ́ɔ ɑtɛ́ kɛ Uléécɑɑ uu n yekei lɛ. Nkómɛinɛ foí mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pisoi Sinɑyi riyɔpɛ kɛcɑ́ɑ́ sée Akɑɑ uú nɛ siwɑ̃́ mɑru silɑ́si. 25 Akɑɑ yɛ we yɑrɛ Arɑpii kɛtẽ-pɔ Sinɑyi riyɔpɛ. U kɔ we yɑrɛ kuyu nkú kɑpi yɛ nɛni nní n sée rɛ Yerusɑlɛm. Ku nɛ kupikɔ́ yɛ isé pilɑsi lɛ. 26 Amɑ́ Yerusɑlɛm yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we nɛ upikɔ́ yɛ pimɛcirɛ telɛ. Kuyu kpɛkpɛɛ nkpéni we yɑrɛ urɔ́ni. 27 Lɛ̃ nnyɑ kɑi wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Pɔ́ unɔ́si nyɑpi nkó

yɛɛ úu píkɑi m mɑ́rɑɑlɛ̃, ɑ yisi ɑ cɔ.

A mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ ricɑ́ɑ́i.

Pɔ̃́ kɛ mɛmɑ́rɛnlõ ɑ́mɛ píkɑi n kɛ́hɛnlɛ̃!

Unɔ́si kɛ ulɑ úu ń lɑ sipipi yɛ ulɑkɔ́ sikɔ́ kulúi feriyɛ.

28 Pimɑ́rɛcɔ, nɔ̃́ nɛ Uléécɑɑ rinɔɔ kuu n yekei nnyɑ usipipi lɛ Isɑɑki mɛcɔ. 29 Uyɛ̃ kɑpi kɛsoipipi mɛlɑ kɛ́mɛɛ m mɑ́ri yɛ uyɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn n tíyɛsɛ ɑpi mɑ́ru lémɑɑlɛnlɛ hɑ́i. Lɛ̃ kɑí we nɛ nɛni-mɛ. 30 Íye kɛcirɛ kɑi pɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃? Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ: A unɔ́silɑsi nkó nɛ uuŋmɑ́nɛ lɑkɑsɛ, li we rɛ ulɑ́si uŋmɑ́nɛ nɛ uyɛɛ umɛcirɛ n te ukɔ́, ɑ́pi yɛ́ ikúlɑnlũ kɛsẽ́ li. 31 Pimɑ́rɛcɔ, lɛ̃ nnyɑ tɔ̃́ ɑ́ri ulɑ́si uyɛ̃ sipipi. Tɔ uyɛɛ umɛcirɛ n te sikɔ́ lɛ.

5

Áni kɑpɛ ilɑ́si kɛ́mɛɛ n we

1 Kirisi yɛ ilɑ́si kɛ́mɛɛ rɔ́ lésɛlɛ rɛ tɔkɛ́ mɛyíkíyiki mɛrɔ́círɛ n te. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni n we nɔn pɑ́ɑ́pú, ɑ́ni kɑpɛ kɔ nɔ́mɛnɛ́círɛ ilɑ́si kɛ́mɛɛ pitɑnɛ rikpɑ́.

2 Ani kutu ricɔ, nɛ̃́ Pɔɔli kɛ́ nɔ́ símisi ɑni kóm tɛ nɔn n tíyɛ pin n kérii, Kirisi úu pɛɛ líkɑ nɔ́ yóriyɛ. 3 Nɛ́ kɔ pimɑ́ɑ nɔ́ rikpɑ́ rɛ úye un n tíyɛ pin u rinké, isé nnɛ́í kɑi pɛɛ pisɛ rɛ ukɛ́ ritiki. 4 Nɔ́ɔ nní ń lɑ rɛ nɔkɛ́ isé ritiki nɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i wɑ ɑsei pite, nɔ́ nɛ Kirisi yɛ túúnnɛlɛ ɑni Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ pɑɑ. 5 Tɔ́ɔ nní nɛ kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃, tɔ̃́ nɛ mɛ̃́ tɛ u yɛ́ rɔ́ wɑisɛ ɑsei pite. Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ tíyɛsɛlɛ̃ kɑri mɛ̃́ tɛ Uléécɑɑ yɛ́ ntɔ́fɑtɛnɛ nnyɑ rɔ́ wɑisɛ ɑsei pite. 6 Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ, nké nɛ́ɛ nkécirɛ́ ńn yɛ líkɑ yoriyɛ. Lɛlɛɛ kulɑ́ɑ m mɑ́ yɛɛ usoi ukɛ́ nfɑtɛnɛ m mɑ́ mɛɛ ńlɑ n nyísɛlɛ̃.

7 Nɔ korɑɑnɛlɛ ńsɔnɛ hɑ́i. Wóo nkpéni nsẽ́ nɔ́ púnɛisɛ un nɛ nɔ́ yúlu rɛ ɑ́ni kɑpɛ ɑsei ritiki? 8 Nsímɛ́ mmɛ̃ kɑpí nɛ nní ɑtu nɔ́ n tɑkɑi ńn Uléécɑɑ yɛɛ nɔ́ n séi kɛ́mɛɛ léeri. 9 Pi yɛ mɑɑ rɛ: Nkpɔ́nɔ́tɔ pitɛ fíí pɛɛ yɛ kukpɛ́ɛcɑri nnɛ́í nyɛ́pukusɛ. 10 Amɑ́ ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, nɛ nɛ Upíimɑ tɑ́lɛ̃ tɛ nɔ sɔ́nti nɔkɛ́ ncée sɔnɛ kɛ́mɛɛ pɛɛmɛ. Amɑ́ uyɛɛ nní nɔ́ n cɔ́ŋlɛ̃, tɛ úye kɛcirɛ loo, Uléécɑɑ yɛ́ kutu u ripɑsɑ.

11 Pimɑ́rɛcɔ, nɛn pɛɛ́ n céési rɛ li pisɛ rɛ pisoi pikɛ́ kérii, yo nnyɑ kɑpi yɛ́ pɛɛ nkpɑ́ni nɛ́ n wéékusɛlɛ̃? Nɛn lɛ̃ n céési, Kirisi nkpɔ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ ńn yɛ́ pɛɛ úkɑ kɛ́mɛɛ ɑwólɛ nsímɛ́. 12 Pɛpɛɛ nní nɔ́ n cɔ́ŋlɛ̃ tɛ ɑni kérii ɑ́pi kɑpɛ nɛ piké ŋmɑnɛ ripɑ́. Pikɛ́ mɛsɛ pimɛcirɛ cɑmɛsi!

13 Pimɑ́rɛcɔ, Uléécɑɑ yɛ ilɑ́si kɛ́mɛɛ nɔ́ lésɛlɛ rɛ ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ n te. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́ni kɑpɛ nɛ riwɑ́ɑ́nɑ́ rɛ nɔ nɔ́mɛnɛ́círɛ te nnyɑ ɑní nɛ lɛ̃ kɑni n kɑ́ipinkɛɛ n wɑi. Amɑ́ ɑni n lɑkɑɑnɛ nɔn kɔ pikɛi wɑpɑɑnɛ. 14 Nsímɛ́ nsɛ kɛ́mɛɛ kɛ isé nnɛ́í ií we. Lɛlɛɛ rɛ: A upɔ́cɔ n lɑ yɑrɛ ripɔ́cúruu. 15 Amɑ́ nɔn nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ n kɛ́hɛnnɛ nɔn n tɑkɑinkɛɛ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ. Insɑ́ lɛ̃, nɔ́ nɔ́mɛnɛ́círɛ kónɑɑnɛ.

Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛlɑ nɛ mɛrɔ́lɑ cirɛ

16 Lɛ̃ nnyɑ, nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ ɑni tíyɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nkɛ́ nɔ́ n séni, ɑ́ni yɛ́ pɛɛ́ uyɛ-i nɔ́linɛ́kɑ́ipi-kɑ́ipi n wɑi. 17 Ái lɛ̃ kɑni ń lɑ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nń lɑ. Ái kɔ Nfɑ́ɑsɔnɛ lilɑlɑ kɛ nɔ́ɔ kɔ lɑ. Nfɑ́ɑsɔnɛ lilɑlɑ nɛ lɛ̃ kɛ kɛsoipipi ɑkɛ ń lɑ ɑ́i yɛ risɑ́nɛ. Lɛ̃ kɑí we nnyɑ kɑ́ni yɛ fe nɔkɛ́ lisɔnɛ kɑni ń lɑ n wɑi. 18 Amɑ́ in Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ nɔ́ séni, isé íi pɛɛ kɔ ńnɑŋɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ mɑ́.

19 Lɛ̃ kɛ kɛsoipipi likɑ́ipi-kɑ́ipi ɑi yɛ n léemɛ ɑí n nyɑ́ni kpɑ̃́ii yɛ nní: Iwɑ́sɑ́ piwɑpɑɑnkɛɛ nɛ mɛ́kpɛrinkpɛwɑi nɛ mɛsɛicirɛ́wɑi, 20 nɛ piléényɔ́ɔnsɛ nɛ mɛnírihélɑɑwɑi nɛ ilɑ́ɑrɔ piwɑpɑɑnɛ nɛ picɛ́ŋɑɑnkɛɛ nɛ kufɑtoi nɛ kuwɔ́i nɛ íkɛŋɛnɛ nɛ pikóólɛntɛnɛ nɛ pitele siwúípi piwɑpɑɑnkɛɛ 21 nɛ ucɔ likɔ́ pikɑ́ipinkɛɛ nɛ pítɑ nirɛ́ nɛ pilukɛ cɑɑinkɛɛ nɛ ɑnyɑ̃́ nɛ lilinyinɛcɔ. Nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ péhelɛ yɑrɛ kɑm pisímɛ́ nɔ́ m mɑsí rɛ: Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ limɛwɑi mɛ̃ n wɑpisi ukɑ úu Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ mɛlonɛ mɑ́.

22 Amɑ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ pɔ́ɔ yɛ usoi n hɛ yɛ nní: Ńlɑ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ nkíŋniŋɛ nɛ ḿpurɛ nɛ kusoi piwɑi nɛ nfɑnɑrɛ nɛ ɑsei pitiki 23 nɛ ńniŋɛ nɛ mɛcírɛ pimúlú. Isé íi mɛwee mɛ̃ kɛsu. 24 Kirisi Yeesu pikɔ́ yɛ pimɛwee nɛ pililɑlɑ nɛ pilikɑ́ipi-kɑ́ipi pikpíkɛ́ mɑsilɛ ɑpi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii. 25 Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ Uléécɑɑ nfɑɑ rɔ́ hɛɛlɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ tíyɛ nkɛ́ rɔ́ n séni. 26 Ári kɑpɛ pɑnsɛ píyuwɛ́lɑɑ tɔkɛ́ mɛrɔ́cɔpɛcirɛ ɑnɔ́ɔ n wɛ́lɑɑnɛ tɔn kɔ mɛrɔ́cɔpɛcirɛ kufɑtoi wɑpɑɑnɛ.

6

Ani ncɔni n lɛ́nɑɑnɛ

1 Pimɑ́rɛcɔ, nɔ́ mpí kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nní ń séni, nɔn yɛ unyinɛ n yɛ̃ un ɑkópɛ n wɑi, ɑni yɛ m purú ɑní nɛ ncée sɔnɛ-i u pɛsɛri. Ani yɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ tɛ mɛwɑi mɛ̃ mɛcɔ ɑ́mɛ kɑpɛ nɔ́ lɛɛmɛ. 2 Ani ncɔni n lɛ́nɑɑnɛ. Lɛ̃ kɑni yɛ́ nɛ Kirisi isé rintíki yɛ lɛ̃. 3 Úye un m músu rɛ úu kusɑ we, kúu kɔ pɛɛ líkɑ tu, umɛcirɛ kuu kírɑɑsɛ. 4 Ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ uricuruu mɛwee ripɑí. Un n yɛ̃ tɛ li rikɔ́kɔri we ukɛ́ umɛcirɛ nɛ múŋɛisɛnɛ, ɑ́i kɑpɛ nɛ picɔ. 5 Li we rɛ ḿpɑ́ úye yɛɛ yɛ́ céri uu símisi lɛ̃ kuu n wɑ.

6 Li pisɛ rɛ usoi nkó kɑpi Uléécɑɑ Nsímɛ́ n céési ukɛ́ ulikɔ́ nɛ uucélɑɑ kɛcɑ́ɑ́ pípɑí n lɛ́ni.

7 Áni kɑpɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ kirɑɑsɛ, ɑ́pi yɛ Uléécɑɑ sɛ́nnyi. Lɛ̃ kɛ usoi uu n lukɛsi kuu yɛ kpɑsi. 8 Úye un umɛlɑ likɔ́ n lukɛsi, uu umɛlɑ likɔ́ yɛ́nu. Amɑ́ úye un Nfɑ́ɑsɔnɛ likɔ́ n lukɛsi, uu Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛlɑ yɛnu, lɛlɛɛ nní nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́. 9 Mɛwɑi sɔnɛ piwɑi ɑ́pi kɑpɛ yɛ rɔ́ pi. Li we rɛ tɔn lɛ̃ piwɑi nɛ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃, ituŋɛ yɛ sɔ́ntilɛ, ḿpɑ́ úye ukɛ́ lɛ̃ kuu n lukɛsi kpɑsi. 10 Lɛ̃ nnyɑ kɑi nkpéni nní lɛ̃ kuwɑi ń we, tɔkɛ́ pisoi nnɛ́í ńlɑ n nyísɛlɛ̃, ɑí nɛ tɔ́su tɔ́ nɛ pɛ̃ tɔ́ɔ Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃.

Icélɑɑ tɔrɔɔ nɛ iyɑ́hɑɑ

11 Ani ripɑí lɛ̃ kɑm nkpéni tinɛ́cúruu nɛ kunɛ́nípɛ nɔ́ n wɔ́i mɛkónɛ mɛkónɛ. 12 Mpí nnɛ́í pɛɛ n wɛ́ɛ́si rɛ pisoi pikɛ́ pi pɑkɑrɛ pɛɛ nɔ́ cɔ́ŋlɛ̃ tɛ ɑni kérii. Ápi lɑ pikɛ́ Kirisi nkpɔ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nnyɑ íwɛ inyinɛ li. 13 Pikéké pɛ̃ ricuruu ɑ́pi isé tíkilɛ̃, ɑmɑ́ pi pɛɛ́ lɑ rɛ nɔ́ɔkɛ́ kérii pikɛ́ nɛ nɔ́pinɛ́ké pɛ̃ nnyɑ rikɔ́kɔri n wɑi. 14 In nɛ́ɛ, kɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi uu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n kpu ŋmɑnɛ yɛɛ nɛ̃́ tikɔ́kɔri wɑisɛ. Líkɑ licɔ ɑ́i likɛcɑ́ɑ́ kpɑ́lɛ̃. Kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nkpɔ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ ɑ́i kɔ nkpéni kɛnɛ́mɛɛ kulɑ́ɑ kúkɑ mɑ́, ɑ́m kɔ nkpéni pikɑ́ipinkɛɛ li kpɑ́lɛ̃. 15 Ái nké nɛ́ɛ nkécirɛ́ yɛɛ linyinɛ yoriyɛ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ ukɛ́ rɔ́ pɑnsɛsɛ pisoi fɑlɛ yɛɛ yɛ yoriyɛ. 16 Mpí nnɛ́í pɛɛ piisoi kɛ́mɛɛ nsímɛ́ mmú n tíkilɛ̃ kɑḿ nɛ welu rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ nkíŋniŋɛ pi hɛ uu kɔ íwɛ pi téni. Nkíŋniŋɛ nɛ píwɛtu pikɛ́ kɔ Uléécɑɑ kuyu Isirɑyɛɛli kɛcɑ́ɑ́ n we.

17 Kɑi nɛni nɛ n kpísi, úkɑ úu kɑpɛ picɔ́ŋ nɛ́ rikpɑ́. Iwɔ́i yɛ inɛ́piŋɛ kɛcɑ́ɑ́ nyísɛlɛnlɛ rɛ nɛ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ íwɛ lilɛ.

18 Pimɑ́rɛcɔ, Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ. Amí.

Efɛɛsi

1

2

3

4

5

6

Títɛlɛ́ kɛ Pɔɔli uu Efɛɛsi pikɔ́ n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ pɛɛ Efɛɛsi-pɔ, mɛkɛɛ Asii kɛteni-i ń we kɛ Pɔɔli uu rítɛlɛ́ ntí wɔ́i un Rɔm kuyu-i kukpɑniilee-i we. Kirisi pikɔ́ pɛɛ ɑ́pi Pisuifi nɛ pɛpɛɛ Pisuifi kuu ri pɑpɔlɛ̃. Mɛyɑ̃́ kɛ rítɛlɛ́ ntí ɑri pikɛi mɑ́, ɑnɔ́ɔ sɔnɛ mɛtikisɛ kɑpí nɛ ri n kóri nnyɑ (1:3-14). Kɛkorɑɑnɛ kɛ-i kɛ Pɔɔli uu píyulɑlɛ ncee Yeesu mɛtiki kɛ́mɛɛ pisoi nyísɛ (1:9). Uléécɑɑ yɛ ncée mmɛ̃ isɔɔlú wɑlɛ ukɛ́ kɛlenɛ kɛtẽ nɛ kɛyómɛ mɔ̃ (1:4). Amɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ nɛ Yeesu Kirisi ritiki uú nɛ ncée mmɛ̃ tɔ́ nyísɛ. Pɔɔli yɛɛ lɛ̃ tɔ́ riyóó.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Pɔɔli yɛ lɛ̃ kɛ rinɔ́ɔ risɛ ɑri yɛ́ n fe ɑri ń we Yeesu Kirisi nkpɔ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nnyɑ nyɛrɛlɛ uu símisi. Kirisi pikɔ́ pɛɛ ɑ́pi Pisuifi nɛ Pisuifi mpuri pikɔ́ yɛ pɑnsɛlɛ mpuri nsɛ pikɔ́. Lisɔnɛ lisɛ kɑpi Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ yɔ́su. Kirisi yɛ ilɑ́ɑrɔ kumɛlɛ rilɑ́ulɛ uu pɛpɛɛ pɛɛ kɛtɑɑ n wenɛ kɔsɛnɛ. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ kuú nɛ nkíŋniŋɛ ḿpɑ́ úye kɑ (1-3).

2. Utumɛ Pɔɔli yɛ Kirisi pikɔ́ pisɛ rɛ pikɛ́ nfɑtɛnɛ nɛ rinɔ́ɔ risɛ nɛ nkíŋniŋɛ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ n hɛ m múílɛ̃. U pi ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛnlɛ rɛ pikɛ́ isoi fɑlɛ n le. Uu kɔ kumɑ́rɛ kɛ́mɛɛ pisoi nɛ picɔ mɛtonɛ kɛcɑ́ɑ́ pi céesi (4-6). U kɔ kɛ́tɔ-pɔ pi riŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ rɛ pikɛ́ yɛ lɛlɛɛ ɑ́i Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri nɛ tɔ. Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ Kirisi ukɔ́ úye yɛɛ ɑtɔpi kɛ́mɛɛ ń we kɛ Uléécɑɑ uu yɛ itɔpilũ yɛɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛ́mɛɛ n léeri pɑ (6:10-20).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ́ɛ Pɔɔli yɛɛ Uléécɑɑ mɛlɑ kɛ́mɛɛ Kirisi Yeesu utumɛ m pɑnsɛ. Nɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nɔn Efɛɛsi-pɔ we nɔn Kirisi Yeesu nɛ kɛfɑ kɛsɛ tikilɛ̃ kɑm títɛlɛ́ ntí wɔ́lu. 2 Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɛ nkíŋniŋɛ nɔ́ nyísɛ.

Lisɔnɛ kɛ Uléécɑɑ uu Kirisi nnyɑ rɔ́ n hɛ

3 Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi Usɑɑ Uléécɑɑ yɛɛ ipɑkɑrɛ te. U Nfɑ́ɑsɔnɛ likɔ́ ncɔpuri nnɛ́í kɛyómɛcɑɑ-pɔ rɔ́ hɛlɛ un nɛ tɔ́ nɛ Yeesu Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ rɔ́ kpɑ́lɛ̃. 4 Uléécɑɑ ukɛ́ kɛlenɛ ḿpɑ́ yo n wɑ, u rɔ́ wɛ́ɛlɛ uu tɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ rɔ́ pɑnsɛsɛ upikɔ́. Kupɛ́nɛcɔ kpɛ̃ kɛ́mɛɛ kuú lɑ rɛ tɔkɛ́ n kpɑ̃́iilɛ̃ ɑ́ri kɑpɛ kɔ uinipɛɛ-i ɑkópɛ ɑ́kɑ m mɑ́. Kuu rɔ́ ń lɑ nnyɑ kuu 5 uripɔɔ nɛ Yeesu Kirisi nnyɑ mɛkɛɛ-mɛ rɔ́ kpísi uu rɔ́ pɑnsɛsɛ usipipi. Lɛ̃ kuu unfɑnɑrɛ kɛ́mɛɛ rɔ́ ń lɑ yɛ lɛ̃. 6 Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ rɛ u tɔ́ nɛ ukɛpipi lɑlɑ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ lisɔnɛ píimɑ rɔ́ wɑ.

7 U tɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ nnyɑ nɛ unfɑnɑrɛ mpiyɛ nnyɑ ɑkópɛ ilɑsi kɛ́mɛɛ nɛ Kirisi mɛnyɛ rɔ́ lésɛlɛ uu ɑrɔ́kópɛ rɔ́ sɑ́rɛi. 8 Uléécɑɑ yɛ mɛyíkíyiki unfɑnɑrɛ rɔ́ nyísɛlɛ. Mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ nɛ mɛsɔhɔ nnɛ́í kuu rɔ́ hɛ. 9 U tíyɛsɛlɛ ɑri lɛlɛɛ umɛlɑ kɛ́mɛɛ m pékɑɑlɛ̃ ceru. Hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ kuu unfɑnɑrɛ kɛ́mɛɛ lɑ rɛ Kirisi ukɛ́ lɛ̃ wɑ. 10 Lɛlɛɛ rɛ ituŋɛ in n tu, Uléécɑɑ yɛ́ uyɔ́ɔpi usɛ lesɛ. Uyɛɛ Kirisi. Uu kɛyómɛcɑɑ-pɔ nɛ kɛtẽ nté likɔ́ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ iyɔ́ɔpi le.

11 Uléécɑɑ yɛ tɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ lirɔ́kɔ́ nnɛ́í rɔ́ pɑlɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuú pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ ukɛmúŋɛ́-i rɔ́ wɛ́ɛ uu ilúkɛ́ yekei. Uricuruu yɛɛ lɑ nnyɑ kuu lɛ̃ wɑ. 12 Lɛ̃ nnyɑ, tɔ́ mpí tɔ́ɔ pɛɛ nní pifoí Kirisi nɛ rintɑ́, tɔkɛ́ nkpéni Uléécɑɑ mɛyɔɔpi nɛ siyómɛ ritɑɑ́sɛ.

13 Nsímɛ́sei mɛɛ nní Nsímɛ́ Kɛcirɛ mɛɛ yɛ usoi riyu n lɔ. Kɑni Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛ Uléécɑɑ uu pɛɛ nwɔ́i nɔ́ wɑi, Nfɑ́ɑsɔnɛ kuu ḿ mɑɑ rɛ u yɛ́ nɔ́ pɑ kuu lɛ̃ nɔ́ pɑ ukɛ́ nɛ nyísɛ rɛ uyɛɛ nɔ́ te. 14 Nfɑ́ɑsɔnɛ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ rinyi rɛ tɔ́ lisɔnɛ kuú nɛ upikɔ́ m mɛ́mpɔ yɛ̃. Tɔn píyei ɑkópɛ ilɑsi kɛ́mɛɛ n le cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ kɑri yɛ́ lisɔnɛ lɛ̃ nnɛ́í yɛ̃́. Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi nɛ siyómɛ ritɑɑ́sɛ.

Pɔɔli iwelɛ

15 Lɛ̃ nnyɑ, hɑ́i kɑḿ nɛ n kṍ tɛ nɔ Upíimɑ Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛnlɛ nɔn kɔ pɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ lɑ, 16 nɛ yɛ nɛn kɛyómɛ n yɑ́ɑ́sinɛ, nɛ yɛ mɛsɛ́rɛ nɔ̃́ nnyɑ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛlɛ. Nɛ yɛ kɛyómɛyɑ́hɑɑ-i nɔ́nnɛ́nɛ́í kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ welɛ ɑm tɛ: 17 Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi Uleecɑɑ, Sɑ́ɑ mɛyɔ́ɔpi ukɔ́ ukɛ́ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ nɔ́ hɛ nɔkɛ́ nɛ u yɛ̃ ɑni pɛɛ́ nɛ ńsɔnɛ u ceru. 18 Nɛ yɛ kɔ u pisɛ rɛ ukɛ́ nɔ́inɛ́nípɛɛ wúkulɛ. Nɔ́ pɛɛ fe ɑni lɛ̃ kuú nɛ nɔ́ n sée ceru. Nɔ́ pɛɛ lisɔnɛ kuu yɛ pɛ̃ kuu n wɛ́ɛ n hɛ mpiyɛ nɛ linsɔnɛ yɛ̃, 19 ɑni kɔ ceru rɛ ńnɑŋɛ kuú nɛ tɔ́ mpí tɔ́ɔ nní nɛ kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃ kɛ́mɛɛ n kɛisi ńn kumúŋɛ́ mɑ́. 20 Ńnɑŋɛ píimɑ mmɛ̃ kuú nɛ Kirisi kɛ́mɛɛ kɛisi uú nɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ, uu kɔ nɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ukulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i u tonsɛ. 21 Kirisi yɛ lɛ̃ nnyɑ kɛyómɛcɑɑ-pɔ iyɔ́ɔpi nɛ n-yɔ́ɔpinɑŋɛ nɛ ńnɑŋɛ nɛ iwɛ́ɛ́sɛ píimɑ nɛ ḿpɑ́ yo yɛɛ rinyíri m mɑ́ nɛ kɛkpéẽ welɛ. U ḿpɑ́ yo kɛkpeẽ welɛ. Ái lɛlɛɛ nɛni kumúŋɛ́ nkú-i ń we ŋmɑnɛ kɛkpeẽ kuú we, ɑmɑ́ nɛ lɛlɛɛ mɑsí kɛpirɛ-pɔ n wémɛ kɛkpeẽ kuú we. 22 Uléécɑɑ yɛ ḿpɑ́ yo Kirisi iyɔɔpi mɛtene wɑlɛ uu likɛcɑ́ɑ́ u tonsɛ. U u pɑlɛ rɛ ukɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ nnɛ́í uyɔɔpi píimɑ. 23 Uléécɑɑ pikɔ́ icɑ́pinɛ yɛ uipiŋɛ lɛ. Umɛsɑ́ nnɛ́í kuú nɛ ikɛmɛɛ́ we un kɔ infɑɑ nnɛ́í te, Uléécɑɑ un kɔ nɛ umɛsɑ́ nnɛ́í Kirisi kɛ́mɛɛ we.

2

Íye kɛ usoi uu yɛ nkpɔ-i le uu nfɑ́ɑ-i lompɔ?

1 Nɔ̃́ nɛ pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ nɔ́nnɛ́cɑɑi nɛ nɔ́ɑnɛ́kópɛ nnyɑ pikpɔkpɔ lɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i. 2 Kɛtẽ nté isoi icɔ kɑní pɛɛ le. Nɔ pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ uyɛ̃ kɑni n nyɑ́ni rɛ kɛtẽ nkɛ́ uyɔɔpi tikilɛnlɛ. Uyɛɛ nní nɛni pɛpɛɛ Uléécɑɑ pipɑkɑrɛ n yúlu isoi kɛ́mɛɛ we. 3 Pimɛcɔ kɛ tɔ́ɔ kɔ pɛɛ mɛkɛɛ ntɔ́nɛ́í mmú we, tɔn mɛrɔ́pɔ́ɔlɑ wɑi, tɔn sirɔ́múŋɛ́ nɛ mɛrɔ́sɔhɔ cirɛ nɛ irɔ́soi le. Mɛrɔ́wee mɛ̃ nnyɑ, tɔ̃́ nɛ kɔ pɛɛ́ nɛ sɑ́ rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ ukuwɔi kɛ́mɛɛ́ nɛ rɔ́ túhɑɑnɛ picɔ mɛcɔ.

4 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ̀ɛ̀ mɛyíkíyiki usoi íwɛ ténlɛ. Unlɑ píimɑ nnɛ́í kuu rɔ́ nyísɛ. 5 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu tɔ́ɔ pɛɛ ntɔ́cɑɑi nnyɑ ń we yɑrɛ pikpɔkpɔ uinipɛɛ-i nfɑ́ɑ fɑlɛ hɛ. Ani yɛ̃ tɛ ípɛɛlɛ́ɛ kuu nɔ́ nyísɛ nnyɑ kuu nɔ́rinɛ́yu lɔ. 6 Kɛsẽ́ kɛ Uléécɑɑ uu tɔ́ nɛ Kirisi Yeesu pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yukusɛ uu kɔ kɛsẽ́ ukɛmɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ rɔ́ tónsɛ. 7 Lɛlɛɛ mɑsí kɛpirɛ-pɔ leeri, ɑri pɛɛ yɛ́nu rɛ ípɛɛlɛ́ɛ kuu Kirisi kɛ́mɛɛ rɔ́ ń nyísɛ yɛ lisɔnɛ píimɑ lɛ lɛɛ ɑ́i píkɑi kutɛnɛ ń we. 8 Uléécɑɑ yɛ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛlɛ uu nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nnyɑ nɔ́rinɛ́yu lɔlu. Nɔ́ricúruu ɑ́ni kei líkɑ kuwɑi we. Uléécɑɑ ihɛɛ yɛ nyi. 9 Ái nɔ́mɛnɛ́wɑi sɔnɛ nnyɑ kuu nɔ́ yóriyɛ. Lɛ̃ nnyɑ, úkɑ úu kɑpɛ umɛcirɛ n tɑɑ́sɛlɛ̃ tɛ umɛwɑi sɔnɛ cirɛ mɛɛ u yoriyɛ. 10 Mɛsei, Uléécɑɑ ricuruu yɛɛ rɔ́ wɑ. Tɔ́ nɛ Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ kuu rɔ́ wɑ rɛ tɔkɛ́ yɛ nkpéni fe tɔkɛ́ yɛ lisɔnɛ wɑ. Uléécɑɑ yɛɛ mɛkɛɛ-mɛ mɛwɑi sɔnɛ mɛ̃ tɔ́ yekeilɛ̃ tɛ tɔkɛ́ yɛ mɛ wɑ.

Tɔ Yeesu Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ pisoi pisɛ lɛ

11 Ani lɛ̃ kɑní pɛɛ mɛkɛɛ ń we léisɛ! Nɔ pɛɛ pisoi pinyinɛ lɛ kɛ Pisuifi ɑpi yɛ pɛɛ n sée rɛ pikécirɛ́. Amɑ́ in kɔ nɛ usoi kunipɛ kpɛɛ pɛ̃ ticuruu sisoipipi mɛké riké. 12 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni kõ tɛ nɔ pɛɛ́ uyɛ-i nɛ Kirisi kɛtɑɑ welɛ. Nɔ pɛɛ́ welɛ yɑrɛ pisɑ́nɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ kɛcɔpɛ, ɑ́ni Kirisi mɑ́, ɑ́ni líkɑ mɑ́ rinɔ́ɔ kɛ Uléécɑɑ uu pi n yekei kɛ́mɛɛ, líkɑ ɑ́i we kɑni yɛ́ nɛ rintɑ́, ɑ́ni kɔ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ríkɑ Uléécɑɑ mɑ́. 13 Nɔ pɛɛ́ nɛ kɛtɑɑ u welɛ. Amɑ́ Kirisi mɛnyɛ mɛɛ n kɔɔnu nnyɑ, nɔ nkpéni Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́ nɛ u rikɔlɛ. 14 Lɛlɛɛ rɛ Kirisi yɛɛ ntɔ́kíŋniŋɛ. Uyɛɛ tíyɛsɛ kɛ Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ɑpi pɑnsɛ mpuri nsɛ. Unkpɔ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kuú nɛ ilɑ́ɑrɔ yɛɛ pɛɛ pikɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ m pínɛilɛ̃ yɑrɛ mmɛlɛ rilɑ́u. 15 U Moisi isé nnɑŋɛ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ i m pɑ́ɑ́púsɛ tinnɛlɛ uu pɛɛ Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ kpísi uu u nɛ pɛ̃ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ pi pɑnsɛsɛ mpuri fɑlɛ nsɛ. Lɛ̃ kuu nkíŋniŋɛ nɛ ń kɑ yɛ lɛ̃. 16 Unkpɔ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kuú nɛ Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ pɑnsɛsɛ ipiŋɛ isɛ, uu pi nɛ Uléécɑɑ kɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ. Íwɛ kuu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n li uú nɛ kpi yɛ ilɑ́ɑrɔ kpulɛ. 17 Nsímɛ́ Kɛcirɛ mɛɛ yɛ nkíŋniŋɛ n hɛ kuú nɛ kɑ ukɛ́ nɔ́ mpí nɔ́ɔ pɛɛ nní nɛ kɛtɑɑ u ń we nɛ nɔ́ mpí nɔ́ɔ pɛɛ nní nɛ u n kɔ́lɛ̃ símisi. 18 Uyɛɛ tíyɛsɛ kɛ tɔ̃́ Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ ɑri ncée mɑ́ ɑri yɛ nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nsɛ kóló tíki ɑrí nɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ sĩ́.

19 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɔ nkpéni pisɑ́nɛ, ɑ́ni kɔ picéetɔŋɛ́. Amɑ́ nɔ́ nɛ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ yɛ kuyu kusɛ pikɔ́ lɛ. Nɔ nkpéni Uléécɑɑ kɛyɔ pikɔ́ lɛ. 20 Nɔ nkpéni pɑnsɛlɛ kɛ́yɔ kɛɛ m mɔ́mɑɑlɛ̃. Pitumɛ nɛ ɑntepuyɛ pɛɛ kɛrikui. Kirisi Yeesu ricuruu yɛɛ kɛsinui ripɑrɛ. 21 Uyɛɛ tíyɛsɛlɛ̃ kɑkɛ pɑ́ɑ́pú kɛn cɑ́lɛ̃. Uyɛɛ tíyɛsɛlɛ̃ kɑkɛ́ we. Kɛ Uléécɑɑ kɛyɔ lɛ kuu umɛcirɛ n yekei. 22 Nɔ́ nɛ picɔ nɔ́ɔ ripɛ́nɛ ɑni pɑnsɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ kɛ́yɔ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu m mɔ́m un nɛ Unfɑɑsɔnɛ kɛkɛmɛɛ́ we.

3

Pikɛi kɛ Uléécɑɑ uu mpuri sɑnɛ pikɔ́ kɛ́mɛɛ Pɔɔli n forii

1 Kirisi Yeesu pikɛi kɑm n wɑi nnyɑ kɛ nɛ̃́ Pɔɔli ɑm ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ́ we. Nɔ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ mpí nnyɑ kɑm íwɛ iyɛ̃ nnɛ́í le. 2 In n lɑ, nɔ́ kṍ tɛ Uléécɑɑ yɛ kɛfɑ nɛ nɛ́ fénnɛ uu nɛ́ forii rɛ kɛ́ ukɛmúŋɛ́ kɛ́mɛɛ nɔ̃́ nnyɑ pikɛi u wɑ. 3 Uyɛɛ uricuruu lipéké-peké lɛ̃ nɛ́ yɛ́nɛisɛ. Linsímɛ́ kɑḿ pɛɛ nní nkɑ́ripi nɔ́ wɔ́ipɔ. 4 Nɔn n kɛɛ̃, nɔ́ céri rɛ nɛ Kirisi nkɔ́ mɛɛ m pékɑɑlɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ mɛyɑ́nsei nyulɛ. 5 Uléécɑɑ úu pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ lipéké-peké lɛ̃ sisoipipi nyísɛ yɑrɛ kuu nkpéni nní Unfɑɑsɔnɛ nɛ rintíki uú nɛ pitumɛ kuu n wɛ́ɛ nɛ ɑntepuyɛ li nyísɛ. 6 Lipéké-peké lɛɛ nní: Pisuifi nɛ mpuri sɑnɛ pikɔ́ yɛ pɑnsɛlɛ ipiŋɛ isɛ. Lɛ̃ nnyɑ, lisɔnɛ lisɛ kɑpi kɔ mɑ́. Pi yɛ́ kɔ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu Nsímɛ́ Kɛcirɛ mɛɛ pi nɛ Kirisi Yeesu m pɛ́nɛsɛlɛ̃ nnyɑ n yekeilɛ̃ yɛ̃.

7 Nsímɛ́ Kɛcirɛ mmɛ̃ pikɛi kɑm wɑi. Uléécɑɑ yɛɛ unfɑnɑrɛ kɛ́mɛɛ pikɛi nɛ́ forii uu kɛnɛ́mɛɛ unnɑŋɛ nyísɛ. 8 Uléécɑɑ pikɔ́ nnɛ́í kɛcɔpɛ, nɛ́ɛ yɛ ɑ́m líkɑ tu, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, u pɛɛ kɛfɑ nɛ nɛ́ fénnɛ uu nɛ́ forii rɛ kɛ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ Kirisi lisɔnɛ lɛɛ ɑ́i kutɛnɛ ń we símisi. Nsímɛ́ Kɛcirɛ yɛ mu. 9 U kɔ nɛ́ forii rɛ kɛ́ tíyɛsɛ pisoi pikɛ́ yɛ̃́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu lipéké-peké lɛ̃ n wɑinɛ. Uyɛɛ ḿpɑ́ yo wɑ. Mɛkɛɛ-mɛ kuú pɛɛ li pékɑɑlɛ̃. 10 Lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ iyɔ́ɔpi n le lin kɛyómɛcɑɑ-pɔ ńnɑŋɛ mɑ́ yɛ́ nkpéni Uléécɑɑ icɑ́pinɛ nnyɑ ceri rɛ Uléécɑɑ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ ɑ́mɛ mɛpehẽ kulúi kɛ́mɛɛ kumúŋɛ́ mɑ́. 11 Uléécɑɑ kɛmúŋɛ́ kuu mɛkɛɛ-mɛ n yekei uu kɔ nkpéni Urɔ́píimɑ Kirisi Yeesu kɛ́mɛɛ kɛ wɑi kɛ lɛ̃ nnɛ́í ɑi tíkilɛ̃. 12 Kɑri nní nɛ Kirisi m pɛ́nɛlɛ̃ tɔn kɔ nɛ kɛfɑ u tɛnɛlɛ̃ nnyɑ, tɔ ncée mɑ́lɛ tɔkɛ́ nɛ tirɔ́pɔ́ɔ nɛ kɛfɑ kɛsɛ Uléécɑɑ rikɔ. 13 Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ símisi rɛ nɔ́rinɛ́pɔ́ɔ ɑ́ri kɑpɛ íwɛ kɑm nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n le nnyɑ cɑɑi. Nɔ̃́ kɑi mɛníŋɛ ríyu wɑisɛ.

Kirisi nlɑ nsímɛ́

14 Lɛ̃ nnyɑ kɑm Sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛyu-i ɑnui wulɑlɛ̃ nɛn nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ yɑ́ɑ́si. 15 Ukɛmɛɛ́ kɛ ɑmɑ́rɛ nnɛ́í nyɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we ɑɑ léeri. 16 Nɛ yɛ u pisɛ rɛ Unfɑɑsɔnɛ nkɛ́ nɔ́inɛ́soi kɛ́mɛɛ mɛyɑ̃́ nɔ́ m pɑpukusɛ yɑrɛ kɛ umɛyɔɔpi ɑmɛ m piyɛ mɛcɔ. 17 Nɛ kɔ u pisɛ rɛ Kirisi ukɛ́ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nnyɑ nɔ́ɑnɛ́kíŋ kɛ́mɛɛ n we. Ani ńlɑ kɛ́mɛɛ iníŋí wɑ ɑni kɔ nkɛmɛɛ ńsɔnɛ pɑpisi. 18 Pɛɛ́ uyɛ-i kɛ nɔ́ nɛ Uléécɑɑ pisoi nnɛ́í ɑni yɛ́ fe ɑni céru rɛ Uléécɑɑ nlɑ ńn kumúŋɛ́ mɑ́. N mɛpɛ́rɛ́ nɛ mɛcɑ́ɑ nɛ mɛcímɑ́ welɛ, nn kɔ cɑ́lɛ̃. 19 Kei kɑni yɛ́ kɔ ceri rɛ ńlɑ mmɛ̃ nɛ mɛnyuwɛ nnɛ́í felɛ. Lɛlɛɛ yɛ́ kɔ tíyɛsɛ Uléécɑɑ uu nɔ́kɛnɛ́mɛɛ nɛ umɛsɑ́ nnɛ́í n we.

20 Uyɛɛ kɛrɔ́mɛɛ nɛ rikɔhɔ kɛisi. U yɛ́ fe uu kɛrɔ́mɛɛ wɑi ɑi tɔ́su lɛ̃ kɑri yɛ m pisɛ nɛ́ɛ lɛ̃ kɑri yɛ ḿ musí. 21 Uléécɑɑ yɛɛ Kirisi Yeesu kɛ́mɛɛ nɛ uicɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ ḿpɑ́ ncɔpuri ń-yei-pɔ nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ ríyu te. Amí.

4

Nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ rinɔɔ risɛ piwɑi

1 Nɛ Upíimɑ nnyɑ ɑkpɑnii-i welɛ. Nɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu nní n sée kɑm pisɛ rɛ ɑni n sɔ́nɛ, nɔ́nnɛ́sẽ́ nkɛ́ n nyísɛlɛ̃ tɛ lɛ̃ kuu nní nɔ́ n sée nsẽ kɑni sɔ́nɛ. 2 Áni kɑpɛ ɑ́yu n wɛ́ɛ́si. Amɑ́ ɑni mɛsɛ́rɛ n lɑ́ɑ́rú nɔn purú. Ani ńlɑ nɛ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ m múínɛlɛ̃. 3 Ani riŋmɔ́ɔ́pú ɑni rinɔ́ɔ risɛ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɔ́ n hɛ m múílɛ̃. Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ Uléécɑɑ-i n léeri yɛ́ tíyɛsɛ ɑni nɔ́nnɛ́nɛ́í m pɛ́nɛlɛ̃, nkíŋniŋɛ nn nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ we. 4 Nɔ ipiŋɛ isɛ kɛcɑ́ɑ́ ilesɛ lɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nsɛ mɛɛ kɔ nɔ́nnɛ́nɛ́í kɛ́mɛɛ we. Likɛi lisɛ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu kɔ nɔ́ sée. 5 Upíimɑ usɛ kóló nɛ nfɑtɛnɛ nsɛ kóló kɑni mɑ́, ɑni kɔ míni mɛsɛ kóló wolɛ 6 Uléécɑɑ usɛ kóló yɛɛ we. Uyɛɛ pisoi nnɛ́í usɑɑ. Uyɛɛ ntɔ́nɛ́í kɛcɑ́ɑ́ tṹ, un ntɔ́nɛ́í kɛ́mɛɛ we un kɔ ntɔ́nɛ́í kɛ́mɛɛ pikɛi wɑi.

7 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ ntɔ́nɛ́í mmú kɛ́mɛɛ ḿpɑ́ úye uihɛɛ hɛlɛ nɛ impehẽ Kirisi yɛɛ ḿpɑ́ úye likɔ́ musí. 8 Li Nléécɑɑsimɛ́-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Kuu kɛléécɑɑ rińtɑɑ́,

u nɛ pikpɑniikɔ́ ripɛ́nɛlɛ,

uu lihɛɛhɛɛ sisoipipi hɔɔnɛntɛ. 9 Tɛ íye yɛ nkpéni lɛ̃ tɛ u kɛléécɑɑ ritɑɑ́? Li nyísɛ rɛ ukɛ́ kɛlenɛ rińtɑɑ́, u kɛtẽ mɛtene kuhórɛ kɛ́mɛɛ ricɛpilɛ. 10 Uyɛɛ rincɛ́pimɛ cirɛ yɛɛ kɔ ritɑɑ́ uu kɛléécɑɑ fɑ́ɑu uú nɛ kɛtẽ nɛ kɛyómɛ nnɛ́í n yipɑɑlɛ̃. 11 Uyɛɛ wɑ rɛ pinyinɛ pikɛ́ pitumɛ, picɔ pikɛ́ ɑntepuyɛ, picɔ pikɛ́ Nsímɛ́ kɛcirɛ piyóó, picɔ pikɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikpeenwɑi nɛ picélɑɑ. 12 U pi wɛ́ɛlɛ rɛ ukɛ́ lɛ̃ kɑpi yɛ́ upikɛi n wɑ pi nyísɛ, pikɛ́ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ céési lɛ̃ kɑpi yɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ m pɑpukusɛ. 13 Kei kɛ ntɔ́nɛ́í ɑri yɛ́ pɛɛ céri rɛ likɛi lisɛ kɑrí nɛ Uléécɑɑ Kɛpipi kɛ́mɛɛ kɛfɑ tɛnɛ. Tɔ pɛɛ lɛ̃ pɑpisilɛ yɑrɛ kɛ Kirisi uu m pɑpɑɑlɛ̃ mɛcɔ. 14 Lɛlɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑ́ri yɛ́ pɛɛ́ uyɛ-i n we yɑrɛ siwɑ̃́ sɛɛ ḿpɑ́ icélɑɑ íye yɛɛ ń we n tíkilɛ̃, pisoi pɛɛ yɛ picɔ nɛ pinnɔɔmɛ kuyúi n tɑ̃ ɑ́pi yɛ́ pɛɛ rɔ́ kírɑɑsɛntɛ. 15 Ńlɑ kɛ tɔ́ɔ nɛ nsímɛ́sei símisi tɔn kɔ lɑkɑɑnɛ tɔn nɛ urɔ́wɛ́ɛ́sɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ nnɛ́í kɛ́mɛɛ pelu. Uyɛɛ ríyu. 16 Uyɛ̃ nnyɑ kɛ ipiŋɛ ii kɛcírɛ nyɛnu, isitɑŋɛnɛ nnɛ́í sin mulɛinɛlɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ kɛ ḿpɑ́ nlésɛ ń-ye nn ńlɑ kɛ́mɛɛ mpikɛi wɑi, ipiŋɛ nnɛ́í yɛɛ ńlɑ kɛ́mɛɛ m pelulɛ in pɑpisi.

Kirisi pikɔ́ isoi fɑlɛ nsímɛ́

17 Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ lɑ kɛ́ nsímɛ́ mmú nɛ nɔ́ cɛ́si nɛ Upíimɑ rinyiri ɑni kóm tɛ ɑ́ni kɑpɛ kɔ nkpéni nsẽ́ tikpɑ́ yɑrɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃. Mpɔlɛcee kɛ pisimúŋɛ́ ɑsi pi tikisɛlɛ̃. 18 Pimɛsɔhɔ yɛ kuŋmɑhɑ-i lompɔlɛ ɑ́pi pɛɛ Uléécɑɑ isoi kɛ́mɛɛ we. Kɑpi pinnɛ́í piníri ɑ́pi Uléécɑɑ nkɔ́ ńkɑ nyu, piɑkiŋ ɑn kɔ tɑkɑ́ nnyɑ. 19 Ápi nkpéni lisɔnɛ nɛ likópɛ nyu. Mɛ́woo mɛ́woo kɑpi wɑi, hɑ́i ɑpí nɛ mɛseicirɛ́ wɑi mmɛ́ ncɔpuri m pɛ́nɛlɛ̃ pin wɑi.

20 Amɑ́ ɑ́i lɛ̃ kɑpi nɔ̃́ Kirisi cereisɛ. 21 Ái céreisɛ rɛ nɔ ukɛcɑ́ɑ́ nkɔ́ nnɛ́í kónlɛ ɑpi kɔ nsímɛ́sei mɛɛ Yeesu kɛ́mɛɛ ń we nɔ̃́ céesi ɑni kóm. 22 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́inɛ́soi kpurɛ riyɑ́. Nɔ́mɛnɛ́wee kpurɛ yɛ mɛ̃. Mɛlikɑ́ipi-kɑ́ipi yɛ nɛ nkpɔ-mɛ̃ nɔ́ sínlɛ. 23 Ani tíyɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nkɛ́ nɔ́kɛnɛ́múŋɛ́ consɛ. 24 Ani isoi fɑlɛ kpísi ɑni tɑni yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ. Nsímɛ́sei yɛ tíyɛsɛlɛ ii ɑsei n tikilɛ̃ in kɔ kpɑ̃́iilɛ̃.

25 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nnɔ́ɔmɛ riyɑ́ ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ uucɔ ɑsei símisi. Tɔ ntɔ́nɛ́í mmú ipiŋɛ isɛ ilesɛ lɛ. 26 Nɔn yɛ n wɔ́ɔsi, ɑ́ni kɑpɛ yɛ ɑkópɛ wɑ. Ani yɛ nɔ́kunɛ́wɔ́i kpu ituŋɛ ikɛ́ kɛlenɛ loó. 27 Áni kɑpɛ yɛ kuníri ncée hɛ kukɛ́ ncɑɑi wɑ. 28 Uyɑɑ úu kɑpɛ kɔ nkpéni piyɑɑ rikpɑ́. Amɑ́ ukɛ́ riŋmɔ́ɔ́pú uu yɛ kɛfɑ kɛsɛ nɛ uɑnipɛ pikɛi pinyinɛ wɑi uú nɛ le, lin kɔ úye m pɑ́rílɛ̃, uu fe uu liute lɛ́ni. 29 Nsímɛ́ kópɛ ńkɑ ńn kɑpɛ yɛ nɔ́nnɛ́nɔ́ɔ-i léemɛ, ɑmɑ́ likɛ́ mmɛ mɛɛ yɛ́ usoi ikɑri rinkpɑ́sɛ ɑi kɔ pɛpɛɛ kutu nɔ́ n cɔ́lɛ̃ lisɔnɛ wɑi. 30 Áni kɑpɛ yɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ ripɔɔ cɑɑisɛ. Mmɛ mɛɛ Uléécɑɑ nwɔi kuu nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n wɑ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kuu nɔ́ɑnɛ́kópɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ ń lesɛnɛ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ nnyɑ. 31 Ani nsímɛ́ pifɑnɑɑnkɛɛ nɛ mɛsɛɛwɑi nɛ kuwɔ́i nɛ pisɛnkɛɛnɛ nɛ picɔ ɑlɛ̃ nɛ mɛwɑi kópɛ ncɔpuri nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ lesɛ. 32 Ani n lɑ́ɑ́rúnɛ, nɔn íwɛ ténɑɑnɛ. Ani nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ n sɑ́rikɛɛnɛ yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ nɔ́ n sɑ́rɛi mɛcɔ.

5

Mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ isoi nsímɛ́

1 Nɔ siwɑ̃́ sinyinɛ lɛ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni umɛcɔ n wɑi. 2 Ńlɑ nkɛ́ nɔ́inɛ́soi nnɛ́í kɛ́mɛɛ n we. Ani yɛ̃ lɛ̃ kɛ Kirisi uu rɔ́ ń lɑ uu unfɑɑ kpísi uu tɔ̃́ nnyɑ hɛ yɑrɛ inyɔ́ɔnsɛsɛɛ, Uléécɑɑ uu i yɔ́su ńsɔnɛ.

3 Lɛ̃ kɑ́i nɛ n sɑ́ rɛ likɛ́ Uléécɑɑ sipipi kɛcɔpɛ n we yɛ nní: Mɛ́woo mɛ́woo pinɔsiwɛ́lɑɑ nɛ mɛ́kpɛrinkpɛwɑi nɛ́ɛ mɛmɑ́ nnɑ́ɑ́pí nkɔ́ ńkɑ ńn kɑpɛ nkpɑ́ni nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ n we. 4 Ái kɔ nɛ sɑ́ rɛ nɔkɛ́ ɑsímɛ́ kópɛ nɛ́ɛ inírisimɛ́ nɛ́ɛ ɑkpɛ́ri kópɛ m mɑ́. Ái nyɑḿ. Amɑ́ Uléécɑɑ ipɑkɑrɛ ŋmɑnɛ ikɛ́ n we. 5 Ani kõ ńsɔnɛ rɛ mɛ́woo mɛ́woo mɛwɑi ute úkɑ nɛ úkpɛrinkpɛkɔɔ́ úkɑ nɛ mɛmɑ́ nnɑ́ɑ́pí ukɔ́ úkɑ úu lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ nɛ Kirisi ɑpi piiyɔɔpi kɛ́mɛɛ nɛ pipisoi m mɛ̃́ kɛ́mɛɛ líkɑ yɛnunɛ. Mɛmɑ́ nnɑ́ɑ́pí pɔ̃́ nɛ kɔ piléényɔ́ɔnsɛ picɔ lɛ.

6 Áni kɑpɛ tíyɛ unyinɛ ukɛ́ ńwoosimɛ́ nɛ nɔ́ kírɑɑsɛ. Lɛ̃ nnɛ́í nnyɑ kɛ Uléécɑɑ kuwɔi ɑku pisoi pɛɛ ɑ́pi u m pɑkɑrɛlɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ we. 7 Lɛ̃ nnyɑ, nɔ́ nɛ pɛ̃ ɑ́ni kɑpɛ ńkɑ kɛ́mɛɛ m pɛ́nɛlɛ̃. 8 Nɔ pɛɛ mɛkɛɛ mɛsei kuŋmɑhɑ-i welɛ. Nɔ nkpéni nɔ́ nɛ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ nnyɑ mɛtɛ́í-i welɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni n sɔ́nɛ likɛ́ n nyísɛlɛ̃ tɛ nɔ mɛtɛ́í sipipi lɛ. 9 Likumúŋɛ́ rɛ lɛlɛɛ yɛ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ n léemɛ lɛɛ nfɑnɑrɛ nɛ nsímɛ́sei pitiki nɛ ɑsei. 10 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni n wɛ́ɛ́si nɔkɛ́ lɛlɛɛ nɛ Upíimɑ n sɑ́ n nyu. 11 Nɔ́ nɛ kuŋmɑhɑ kɛ́mɛɛ mɛwɑi ɑ́ni kɑpɛ ńkɑ kɛ́mɛɛ m pɛ́nɛlɛ̃, ɑmɑ́ ɑni yɛ mɛ yɑ́mnɛ. 12 Mɛsei sei lɛ̃ kɛ pisoi pɛ̃ ɑpi mɛyɑɑ n wɑi pisímɛ́ ricuruu yɛ isɛi welɛ. 13 Amɑ́ pi yɛ pin pimɛwɑi mɛ̃ n yɑ́mnɛ, mɛ yɛ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ léémɛlɛ ɑmɛ kúcere wɑi. 14 Lɛ̃ nnyɑ kɑpí mɑɑ rɛ:

Pɔ́ nkó pɔ́ɔ nní ń lɔni, ɑ yisi.

A pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi

Kirisi ukɛ́ pɛɛ mɛtɛ́í pɔ́ nyísɛ.

15 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́nnɛ́sẽ́ kɛcɑ́ɑ́ musí ńsɔnɛ. Áni kɑpɛ n sɔ́nɛ yɑrɛ piníri, ɑmɑ́ ɑni n sɔ́nɛ nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ. 16 Áni kɑpɛ tíyɛ ituŋɛ ikɛ́ mɛ́woo n tɔ́su, li we rɛ siyɑ́ɑ nsí-i kɑri nní ń we ɑ́si nyɑḿ. 17 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ mɛníri n tũ. Ani riŋmɔ́ɔ́pú ɑni Upíimɑ mɛlɑ ceru. 18 Aɑni kɑpɛ yɛ pítɑ m pomɑɑlɛ̃. Lɛ̃ nɛ mɛ́woo mɛ́woo mɛwɑi lɛ. Amɑ́ ɑni tíyɛsɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nkɛ́ nɔ́ n yipɑɑlɛ̃. 19 Ani ipɑkɑrɛ siyomɛ nɛ ɑkɛ́hɛ nɛ siyómɛ ncɔpuri kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɔ́ n hɛ nɛ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ n ŋmɔ́ɔ́púsɛnɛlɛ̃. Ani kɛfɑ kɛsɛ nɛ ipɑkɑrɛ siyomɛ Upíimɑ yõ. 20 Ani yɛ ḿpɑ́ píyei nɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi rinyiri.

Pinɔ́si nɛ pipilɑ mɛwee

21 Kirisi ipɑkɑrɛ kɑni m mɑ́ nnyɑ, ḿpɑ́ úye ukɛ́ ucɔ n wɑisɛlɛ̃. 22 Nɔ̃́ pinɔ́si, ḿpɑ́ úye ukɛ́ uulɑ n wɑisɛlɛ̃ yɑrɛ kuu Upíimɑ n wɑisɛlɛ̃. 23 Li we rɛ utisi yɛɛ unɔ́si uwɛ́ɛ́sɛ yɑrɛ kɛ Kirisi uu Uléécɑɑ icɑ́pinɛ nnɛ́í uwɛ́ɛ́sɛ mɛcɔ. Iyɛɛ uipiŋɛ, uyɛɛ iriyu. 24 Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ unɔ́si úye ukɛ́ uulɑ n wɑisɛlɛ̃ yɑrɛ kɛ Kirisi icɑ́pinɛ ii Kirisi n wɑisɛlɛ̃.

25 Nɔ̃́ pinɔ́sikɔ́, ḿpɑ́ úye ukɛ́ uunɔsi n lɑ yɑrɛ kɛ Kirisi uu Uléécɑɑ icɑ́pinɛ ń lɑ uú hɑ nɛ unfɑɑ kpísi uu iyɛ̃ nnyɑ hɛ yɑrɛ inyɔ́ɔnsɛsɛɛ. 26 U lɛ̃ wɑlɛ rɛ un míni nɛ unsímɛ́ nɛ pipɑ́ɑ́lɑ́ pi m mɑsí, pikɛ́ pɛɛ pɑnsɛ Uléécɑɑ pikɔ́. 27 U lɛ̃ lɑlɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ ikɛ́ ukɛyu-i ríyu píimɑ m mɑ́, ikɛ́ n kpɑ̃́iilɛ̃, ncɑɑi ńn kɑpɛ ríkɑ i n tɛŋ́lɛ̃ nɛ́ɛ íi kɑpɛ ncɑɑi féé ńkɑ m mɑ́. 28 Limɛcɔ kɛ pinɔ́sikɔ́ pɔ́ɔ yɛ́ kɔ pipinɔsi n lɑ yɑrɛ kɑpi pimɛcirɛ ń lɑ. Úye un uunɔsi n lɑ, uricuruu kuu lɛ̃ lɑ. 29 Mɛsei yɛ mɛ rɛ úkɑ úu yɛ píkɑi uipiŋɛ cirɛ niŋni. Ḿpɑ́ úye yɛɛ uipiŋɛ n nyɔ́ɔnsɛlɛ uu kɔ ikɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃ yɑrɛ kɛ Kirisi uu Uléécɑɑ icɑ́pinɛ n wɑi mɛcɔ. 30 Kɑri uipiŋɛ ilesɛ nnyɑ kuu lɛ̃ wɑ. 31 Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ: Lɛ̃ nnyɑ kɛ utisi uu usɑ́ɑ nɛ úni yisinɛ, u nɛ unɔ́si ɑpí hɑ pɛ́nɛ ɑpi pɑnsɛ ipiŋɛ isɛ. 32 Nsímɛ́ mɛɛ kɛlõ nkɛ́-i m pékɑɑlɛ̃ yɛ mpíimɑ lɛ. Nɛ mɑɑ rɛ Kirisi nɛ uicɑ́pinɛ nkɔ́ yɛ mu. 33 Amɑ́ nɔ̃́ kɑm kɔ nɛ lɛ̃ tee. Li pisɛ rɛ ḿpɑ́ unɔ́sikɔ́ úye ukɛ́ uunɔsi n lɑ yɑrɛ kuu umɛcirɛ ń lɑ, unɔ́si pɔ́ɔkɛ́ kɔ uulɑ m pɑkɑrɛlɛ̃.

6

Siwɑ̃́ nɛ sipite kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Nɔ̃́ siwɑ̃́, ɑni nɔ́pinɛ́te m pɑkɑrɛlɛ̃ yɑrɛ kɛ Upíimɑ uu ń lɑ. Lɛlɛɛ nɛ n sɑ́ rɛ nɔkɛ́ wɑ yɛ lɛ̃. 2 A yɛ upɔ́sɑ́ɑ nɛ upɔ́ni ríyu wɑisɛ. Tinɔ́ɔ foí yɛ tɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n hɛ uu rinɔ́ɔ yekei. 3 Lɛlɛɛ rɛ li yɛ́ nɛ pɔ́ sɔnɛsi ɑɑ kɔ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nfɑ́ɑ tɑɑ-tɑɑ yɛnu. 4 Nɔ̃́ siwɑ̃́ pisɑɑ, ɑ́ni kɑpɛ nɔ́sinɛ́wɑ̃́ kɛ́yu m pɑ́ɑ́púsɛ, ɑmɑ́ ɑni si n céési sikɛ́ kɛcírɛ wɑ yɑrɛ kɛ Upíimɑ uu ń lɑ.

Píyɔsɑɑ nɛ pikɛikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

5 Nɔ̃́ pilɑ́si, ɑni yɛ nɔ́pinɛ́yɔsɑɑ kɛtẽ nté kɛcɑ́ɑ́ pɑkɑrɛ ɑni ɑsei nɛ ríyu pi n wɑisɛlɛ̃ yɑrɛ kɑni Kirisi m pɑkɑrɛlɛ̃. 6 Ái pin nɔ́kɛnɛ́kúrí n we pin nɔ́ n nyɑ́ni ŋmɑnɛ kɑni yɛ́ɛ́ lɛ̃ wɑ yɑrɛ nɔ lɑlɛ likɛ́ sisoipipi n lɑ́ɑ́rú. Amɑ́ ɑni pi m pɑkɑrɛlɛ̃ tɛ nɔ Kirisi pilɑsi nnyɑ, ɑní n wɛ́ɛ́si rɛ nɔkɛ́ Uléécɑɑ mɛlɑ nɛ kɛfɑ kɛsɛ n wɑi. 7 Ani nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ pi n kɛisi yɑrɛ Upíimɑ pilɑsi. Ái kɑpɛ n we yɑrɛ kɛsoipipi kɑni kɛisi. 8 Ani n nyu rɛ ḿpɑ́ pɔ́ úye pɔn ulɑ́si nɛ́ɛ pɔn mɛpɔ́círɛ n te, lisɔnɛ lɛ̃ kɑɑ n wɑ kulɑɑ kɑɑ sɔ́nti pɔkɛ́ Upíimɑ kɛ́mɛɛ yɛ̃́. 9 Nɔ̃́ píyɔsɑɑ, nɔ́ɔkɛ́ kɔ limɛcɔ nɔ́pinɛ́kɛikɔ́ n wɑi. Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, ɑ́ni kɑpɛ pi n sɛnkɛɛ nɛ rikpɑ́kɑ́rɑ́. Ani n nyu rɛ nɔ́ nɛ pɛ̃ usɑɑ yɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ welɛ. Úu yɛ usoi kɛyu-i ripɑí uú nɛ n túhɑɑnɛ.

Kirisi ukɔ́ itɔpilũ

10 Ntɔ́rɔɔ yɛ nkpéni mmú rɛ ɑni nɔ́ nɛ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ unnɑŋɛ píimɑ kpísi ɑní nɛ m pɑ́ɑ́pú. 11 Ani Uléécɑɑ itɔpilũ nnɛ́í kuu nɔ́ m pɑ kpísi ɑní nɛ kuníri ɑpinɛ kɑku nɔ́ n wɑi lɔ́ɔ́ ɑ́ku yɛ́ pɛɛ nɔ́ feriyɛ. 12 Ái sisoipipi kɑrí nɛ tɔpu. Amɑ́ lɛlɛɛ iyɔ́ɔpi n tṹ nɛ lɛlɛɛ n-yɔ́ɔpinɑŋɛ m mɑ́ nɛ lɛlɛɛ kɛtẽ nté kuŋmɑhɑ kɛ́mɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́ lin pɛkɛsi kɑrí nɛ tɔpu. Tɔ kɔ nɛ ɑníri kpɑ́kɑ́rɑ́ nyɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we tɔpulɛ. 13 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nkpéni Uléécɑɑ itɔpilũ nnɛ́í kuu nɔ́ ḿ pɑ kpísi, ɑní nɛ siyɑ́ɑ kópɛ kɛ́mɛɛ tɑ́pisi, ɑ́i yɛ́ pɛɛ nɔ́ feriyɛ. Nɔn n tɑ́pɑɑlɛ̃ nɛ kɛ́tɔ-pɔ, líkɑ ɑ́i yɛ́ pɛɛ fe likɛ́ nɔ́inɛ́piŋɛ riyɔɔsɛ.

14 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ nɔ́inɛ́piŋɛ riyɔɔsɛ. Ani nsímɛ́sei pisímɛ́ kpísi ɑni wɑisɛ kútɑmpɑ́lɑ́, ɑni kɛhɑlɛ-i ku n télɛ̃. Ani kɔ ɑsei pitiki kpísi ɑni wɑisɛ kɛwenitukɑnkɑ. 15 Ani Nsímɛ́ Kɛcirɛ mɛɛ yɛ nɛ nkíŋniŋɛ ń kɑ piyóó n lɑ. Nkɛ́ nɔ́ n we yɑrɛ ɑnɛ́ɛ́ri kɑni tɑnɑɑlɛ̃. 16 Ani yɛ ḿpɑ́ yei nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ kpísi yɑrɛ kuwenikpɑ́ncúkú kɑni yɛ́ nɛ ukpɑ́ɑ́ree Setɑni ihimɛ mɛlõ ń kpu. 17 Nɔ́pinɛ́yulɑlɛ pikɛ́ ritɔpikɔŋ, Uléécɑɑ Nsímɛ́ nkɛ́ ritɔpitɛ́hɛ kɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nn nɔ́ ḿ pɑ. 18 Ani yɛ kɔ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nn nɔ́ n nyísɛ ritiki ɑ́ni nɛ mɛsɛ́rɛ iyɑ́hɑɑ nnɛ́í mpuri n yɑ́ɑ́si nɔn kɔ u welu. Áni kɑpɛ lɔpilɛ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ kpísi ɑní pɑ, ɑni mɛsɛ́rɛ nɛ kɛfɑ kɛsɛ upikɔ́ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ n yɑ́ɑ́si. 19 Ani yɛ kɔ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ u yɑ́ɑ́si rɛ ukɛ́ tíyɛsɛ kɛ́ yɛ nɛn nnɔ́ɔ n wúkulɛ, kɛ́ nɛ ikɑri n céési pisoi pikɛ́ lɛlɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɛ́mɛɛ m pékɑɑlɛ̃ ceri. 20 Mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nɛ́ tummɛ rɛ kɛ́ nté ukɛikɔ́ yɛɛ nɛ urinyiri n tṹ. Mmɛ̃ nnyɑ kɑm ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ we. Nɛ lɑlɛ kɛ́ yɛ n símisi nɛ ikɑri yɑrɛ kɑi m pisɛ.

Iyɑ́hɑɑ tɔrɔɔ

21 Unɛ́sɑ́nɛ kɛcirɛ Tisiiki yɛ Upíimɑ ukɛikɔ́ lɛ nɛ ɑsei. U yɛ́ hɑpɔ uu lɛlɛɛ nɛ́ n wɑi nnɛ́í nɔ́ kɛ́ɛ́nkɛɛ nɔ́ɔ kɔ ceru mmɛ̃-i kɑm ń we nɛ lɛ̃ kɑm n wɑi. 22 Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́kɛnɛ́mɛɛ u tummɛ rɛ ukɛ́ nɔ́ símisi mmɛ-i kɑri ń we ukɛ́ kɔ nɛ nɔ́ɑnɛ́kíŋ niŋukusɛ. 23 Sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi pikɛ́ pirɔ́mɑ́rɛcɔ Yeesu pikɔ́ nnɛ́í nkíŋniŋɛ nɛ ńlɑ nɛ nfɑtɛnɛ hɛ. 24 Uléécɑɑ ukɛ́ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ Urɔ́píimɑ Yeesu ń lɑ ɑ́i nɛ kɛ́tɔ ípɛɛlɛ́ɛ nyísɛ.

Filipu

1

2

3

4

Títɛlɛ́ kɛ Pɔɔli uu Filipu pikɔ́ n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Kirɛsi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́, Mɑsetuwɑɑni ntɑɑi kɛ́mɛɛ kɛ Filipu kuyu ɑkú we. Uléécɑɑ icɑ́pinɛ foí yɛ iyɛ̃ kɛ Pɔɔli uu kei n kɑrii. Kukpɑniilee-i kɛ Pɔɔli uú pɛɛ Rɔm kuyu-i we lin u cɔ́ŋlɛ̃ tɛ úu fe ukɛ́ linyinɛ wɑ ukɛ́ kɔ nɛ Filipu pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ ripɑí nnyɑ. Uu pɛɛ́ n tɑ́lɛ̃ tɛ u yɛ́ fe uu upikɛicɔ tum pikɛ́ hɑ icɑ́pinɛ iyɛ̃ tiŋmɔ́ɔ́púsɛ pikɛ́ kɔ inkɔ́ kṍ. Kirisi pikɔ́ pɛɛ Filipu kuyu-i ń we pɔ́ɔ ihɛɛ Epɑfurotiti pɑpɔ rɛ ukɛ́ Pɔɔli pɑ. Pɔɔli uu rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu uu u pɑ uú nɛ pi pɔɔnɛsɛ. Uu kɔ icélɑɑ pi pɑpɔ uu kɔ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ pi ŋmɔ́ɔ́púsɛ (4:10-20).

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Pɔɔli yɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ rɛ lɛ̃ kɑi u rincɔ́ŋ yɛ tíyɛsɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nn kɛ́yu sĩ (1:1-26).

2. Pɔɔli yɛ Kirisi pikɔ́ pɛɛ Filipu kuyu-i ń we ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɛ pikɛ́ nfɑtɛnɛ nɛ rinɔ́ɔ risɛ kɛ́mɛɛ iníŋí wɑ, pikɛ́ kɔ pimɛcirɛ n cɛpisɛlɛ̃ yɑrɛ kɛ Kirisi uu umɛcirɛ n kpísi uú nɛ rɔ́ li céési (1:27-2:18).

3. Utumɛ Pɔɔli yɛ Epɑfurotiti nɛ Timotee tum (2:19-30).

4. Tɔ Kirisi nyɑ́nilɛ rɛ uyɛ̃ kɑri yɛ́ fe ɑrí nɛ n tɑ́lɛ̃. Utumɛ Pɔɔli yɛ ɑsei rɔ́ lésɛlɛ lɛ̃ kuu kɛsoipipi rikɔkɔri kɑkɛ yɛ m mɑ́ ń tíyɛ uu pɛɛ́ nɛ Yeesu Kirisi ŋmɑnɛ n tɑ́lɛ̃ (3). Pɔɔli yɛ Kirisi pikɔ́ riŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ rɛ pikɛ́ mpɔ́ɔnɑrɛ kɛ́mɛɛ n we pin ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ iwelɛ nɛ pimɛcirɛ Uléécɑɑ ɑnipɛ-i wɑilɛ̃ (4).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Tɔ́ɔ Pɔɔli nɛ Timotee, Kirisi Yeesu pikɛikɔ́. Pɛpɛɛ Yeesu nnyɑ Uléécɑɑ pikɔ́ m pɑnsɛ pin Filipu kuyu-i we nɛ pɛpɛɛ piicɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ nɛ pɛpɛɛ pi n lɛ́ni kɑri rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. 2 Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ ɑpi kɔ nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ.

Pɔɔli yɛ Kirisi pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑsi

3 Ḿpɑ́ píyei kɑm yɛ nɛn nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ m musí, ɑm nɔ̃́ nnyɑ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ. 4 Mpɔ́ɔnɑrɛ kɑm yɛ nɛ ḿpɑ́ píyei nɔ́nnɛ́nɛ́í kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑsi. 5 Li we rɛ hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ nɛ nɛni-mɛ kɑni nɛ́ lɛ́ni nɛn nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɔ́ɔ́núlɛ̃. 6 Nɛ nyulɛ rɛ ḿpɑ́ likɛ́ íye wɑ, Uléécɑɑ yɛɛ nní pikɛi sɔnɛ mpí nɔ́kɛnɛ́mɛɛ piwɑi n kórɑɑnɛ yɛ́ pi n nɔŋ́lɛ̃ hɑ́i nɛ kɛ́tɔ-pɔ. Lɛlɛɛ rɛ hɑ́i nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Kirisi Yeesu uu n sɔ́nti. 7 Simúŋɛ́ sɛ̃ kɑí nɛ sɑ́ rɛ kɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ m mɑ́. Nɛ mɛyɑ́nsei kɛtónɛ kɛcirɛ rinɛ́kíŋ kɛ́mɛɛ nɔ́ hɛɛlɛ̃. Likumúŋɛ́ rɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ yɛ Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ kuu nɛ́ ń nyísɛ kɛ́mɛɛ́ welɛ. Nɛ pɛɛ mɛkɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɛ kɔ́ɔ́núlɛnlɛ nɛn nkɛcɑ́ɑ́ tɔpu rɛ nkɛ́ iníŋí wɑ. 8 Uléécɑɑ ricuruu yɛ nyɑ́nilɛ rɛ lɛ̃ kɛ Kirisi Yeesu uu nɔ́ n lɑ mɛcɔ kɑm nɔ́ lɑ nɛ kɛfɑ kɛsɛ.

9 Nɛ yɛ inɛ́welɛ kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ pisɛ rɛ nɔ́nnɛ́lɑ nkɛ́ n tɑɑ́lɛ̃ mɛsɛ́rɛ ɑni mɛnyuwɛ m mɑ́, ɑni yɛ nɛ ceru ɑni lisɔnɛ nɛ likópɛ kóólɛnɛ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. 10 Ani yɛ pɛɛ́ nɛ ńsɔnɛ túhɑɑnɛ. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, nɔ́ pɛɛ́ n kpɑ̃́iilɛnlɛ ɑ́ni yɛ́ ncɑɑi ńkɑ m mɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Kirisi uu n sɔ́nti. 11 Yeesu Kirisi yɛ́ tíyɛsɛ ɑni mɛwɑi sɔnɛ mɛyɑ̃́ wɑpisi ɑi Uléécɑɑ mɛyɔɔpi nɛ ipɑkɑrɛ kpɑ́sɛ.

Utumɛ iwɛ yɛ tíyɛsɛlɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nn kɛ́yu n sĩ

12 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, nɛ lɑ rɛ ɑni kõ tɛ lɛlɛɛ nní nɛ́ n wɑ yɛ mɛníŋɛ lɛ́nlɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nń nɛ mɛyɑ̃́ kɔ́ɔ́nú. 13 Uyɔ́ɔpi pisɔ́ɔ́cɑ nnɛ́í nɛ ḿpɑ́ yei kɑpi nkpéni nyu rɛ Kirisi pikɛi nnyɑ kɑm kukpɑniilee-i we. 14 Upíimɑ yɛ pinɛ́mɑ́rɛcɔ Yeesu pikɔ́ mɛyɑ̃ pɛɛ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ nɛ́ n yɛ̃́ nkpéni ikɑri wɑisɛlɛ pin nɛ piripɔɔ Nléécɑɑsimɛ́ kɔ́ɔ́núlɛ̃. 15 Mɛsei yɛ mɛ rɛ kufɑtoi kɛ picɔ ɑpí nɛ Kirisi nsímɛ́ kɔ́ɔ́núlɛ̃ pikɛ́ nɛ nɛ́ n kɛŋɛnɛ nnyɑ. Amɑ́ kɛfɑ kɛsɛ kɛ picɔ pɔ́ɔ nɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɔ́ɔ́núlɛ̃. 16 Ńlɑ kɛ pɛ̃ ɑpi nɛ Kirisi nsímɛ́ kɔ́ɔ́núlɛ̃ pin nyu rɛ pinɛ́kɛi pɛɛ rɛ kɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɛcɑ́ɑ́ ɑtɔpi n wɑi. 17 Amɑ́ íkɛŋɛnɛ kɛmúŋɛ́ kɛ pifoí pɛ̃ pɔ́ɔ nɛ Kirisi nsímɛ́ kɔ́ɔ́núlɛ̃. Ái nfɑsimɛ́ sɔnɛ kɑpi múílɛ̃. Pi lɑlɛ pikɛ́ ɑkpɑnii nnyɛ́ kɛcɑ́ɑ́ íwɛ icɔ nɛ́ rikpɑ́sɛ.

18 Ńkɑ ńn ncɔ cɑɑi! Ḿpɑ́ pin n kpɑ́rɑ́lɛ̃ nɛ́ɛ in nɛ kɛfɑ kɛsɛ, Kirisi nsímɛ́ yɛ kɔ́ɔ́núlɛnlɛ. Tinɛ́pɔ́ɔ yɛ lɑ́ɑ́rúlɛ, mɛsɛ́rɛ kɑri yɛ́ kɔ n lɑ́ɑ́rú. 19 Li we rɛ nɔ́inɛ́welɛ nɛ Yeesu Kirisi Nfɑɑ mɛɛ nɛ́ n lɛ́ni nnyɑ, li yɛ́ tíyɛsɛ ɑm ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ lelu. 20 Lɛ̃ kɑḿ nɛ nnɛ́nɑŋɛ nnɛ́í m mɛ̃́ tɛ likɛ́ wɑ lɛɛ rɛ isɛi íkɑ mpuri íi kɑpɛ nɛ́ li. Amɑ́ in nkpɔ nɛ́ɛ in kɔ nfɑ́ɑ, Kirisi ukɛ́ nɛni nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ inɛ́piŋɛ kɛ́mɛɛ ríyu yɛ̃. 21 Nɛn nfɑ́ɑ m mɑ́, Kirisi yɛɛ nnɛ́fɑ́ɑ, nɛn kɔ n kpu, nkpɔ nn kulɑ́ɑ nɛ́ wɑi. 22 Amɑ́ in tɛ li pisɛ rɛ kɛ́ nfɑ́ɑ m mɑ́ nɛn nɛ pinɛ́kɛi wɑi, ɑ́m yɛ́ nkpéni céri yo kɑm yɛ́ wɛ́ɛ. 23 Mmɛ́ nɛ mmɛ́ kɑḿ nɛ yɔɔnɛ. Nɛ kɑ́ipilɛ kɛ́ tɔ́mpɔ kɛ́ hɑ Kirisi kɛ́mɛɛ n we. Mɛnɛ́lɑ mɛɛ ḿpɑ́ yo n tɔ́ŋɑɑlɛ̃ yɛ mɛ̃. 24 Amɑ́ nɔ̃́ nnyɑ, li pisɛ mɛyíkíyiki rɛ kɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nfɑ́ɑ m mɑ́. 25 Ái céreisɛ. Nɛ nyulɛ rɛ nɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í kɛkúrí n we nɛn nɔ́ lɛ́ni rɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nkɛ́ kɛ́yu n sĩ nɔn kɔ mpɔ́ɔnɑrɛ mɑ́. 26 Lɛ̃ nnyɑ, mɛnɛ́pɛɛpɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑi nɛ̃́ nnyɑ rikɔ́kɔri piwɑi nɔ́ kpɑ́ ɑní nɛ Kirisi Yeesu n tikilɛ̃.

Ani n nɑ́ɑ́si rɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nkɛ́ kɛ́yu hɑ

27 Amɑ́ ɑni nsɛ kõ tɛ lɛ̃ kɛ Kirisi Nsímɛ́ Kɛcirɛ nn m pisɛ rɛ ɑni n we kɛ nɔ́inɛ́soi ii yɛ́ n nyísɛlɛ̃. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, nɛn pilóólú nɔ́ n kɑ nɛ́ɛ ḿpɑ́ nɛnsɑ́ nɔ́kɛnɛ́kúrí n we, kɛ́ n kómɛi pin símisi rɛ nɔ nɔ́nnɛ́nɛ́í kɛmúŋɛ́ kɛsɛ kpísilɛ ɑni kɛkɛmɛɛ iníŋí wɑi cɑ, nɔn tinɔ́ɔ risɛ mɑ́ nɔn nɑ́ɑ́si rɛ pisoi pikɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ yɔsí nɛ nfɑtɛnɛ. 28 Áni kɑpɛ tíyɛ nɔ́pinɛ́lɑ́ɑrɔ pikɛ́ linyinɛ kɛ́mɛɛ nɔ́kɛnɛ́wuu tɔisɛ. Lɛlɛɛ yɛ́ pi nyísɛ rɛ ncée mɛɛ yɛ usoi n fóm kɑpi tíkilɛ̃, ɑi kɔ nɔ̃́ nyísɛ rɛ ncée mɛɛ yɛ usoi riyu n lɔ kɑni tíkilɛ̃. Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kɑi léeri. 29 Li we rɛ Uléécɑɑ yɛ nfɑnɑrɛ nɔ́ nyísɛ rɛ ɑni Kirisi nɛ kɛfɑ tɛnɛ, ɑmɑ́ ɑni kɔ uyɛ̃ nnyɑ íwɛ le. 30 Asei kɛcɑ́ɑ́, tɔ́ nɛ nnɔ̃́ tɔ́ɔ nkpéni kɛsẽ́ nɑ́ɑ́si. Nɛ pɛɛ nɔ́inɛ́nípɛɛ-i nɑ́ɑ́silɛ. Nɔ kɔ nyulɛ rɛ nɛ nɛ welɛ nɛn nɑ́ɑ́si.

2

Lɛ̃ kɛ Kirisi uu umɛcirɛ rincɛ́pisɛ un kɔ nɛ uwɛ́ɛ́sɛ

1 Nɛ yɛ̃ tɛ Kirisi kɑní nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ yɛ ikɑri nɔ́ rikpɑ́sɛlɛ, unlɑ nn nɔ́ ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃. Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɔ́ pɛ́nɛlɛ̃, nɔn nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ lɑkɑɑnɛ nɔn kɔ íwɛ ténɑɑnɛ. 2 In lɛɛ ni mɛsei, ɑni rinɛ́pɔ́ɔ lɑrukusɛ mɛyɑ́nsei. Lɛ̃ nnyɑ kɑm nɔ́ pisɛ rɛ ɑni ńsɔnɛ n kómɛinɛ, nɔn lɑkɑɑnɛ, nɔn kɛfɑ pɛ́nɛlɛ̃, nɔn kɛmúŋɛ́ kɛsɛ mɑ́. 3 Áni kɑpɛ yɛ linyinɛ íkɛŋɛnɛ nɛ mɛ́woo ipɑkɑrɛ nnyɑ wɑ, ɑmɑ́ ɑni yɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ ricɛpisɛ ɑní n kpíilɛ̃ tɛ picɔ yɛ nɔ́ felɛ. 4 Nɔ́ úkɑ úu kɑpɛ yɛ ukulɑɑ likɔ́ ŋmɑnɛ n wɛ́ɛ́si. Ani yɛ kɔ lɛlɛɛ yɛ́ picɔ n yóriyɛ wɛ́ɛ́si. 5 Ani kɛmúŋɛ́ kɛ̃ kɛ Kirisi Yeesu uú pɛɛ m mɑ́ kɛcɔ m mɑ́.

6 Ḿpɑ́ kɛ u nɛ Uléécɑɑ ɑpi kɛ́korɑɑnɛ-mɛ isoi n sɑ́, úu mmɛ̃ kpísi ukɛ́ nɛ pikɛi wɑ ukɛ́ nɛ umɛcirɛ Uléécɑɑ múŋɛisɛnɛ.

7 Amɑ́ uyɛ̃ yɛɛ ulikɔ́ nnɛ́í kuu m mɑ́ kɛpirɛ ritɔ, uu umɛcirɛ ilɑ́si tɑni uú n we yɑrɛ sisoipipi.

8 Kuu lɛ̃ umɛcirɛ n wɑisɛ uú n we yɑrɛ sisoipipi, uu pɛɛ umɛcirɛ cɛpisɛ uu Uléécɑɑ pɑkɑrɛ uú hɑ nɛ kpi. Hɑ́i kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kuu pɛɛ kɔ kpu.

9 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ pɔ́ɔ kɔ u ritɑɑ́sɛ uu kɛtónɛ kɛɛ ḿpɑ́ kɛ́ye n fe kɛcɑ́ɑ́ u tonsɛ uu kɔ rinyíri tɛɛ ḿpɑ́ ríye n fe u hɛ.

10 U lɛ̃ wɑlɛ rɛ kɛyómɛcɑɑ likɔ́ nnɛ́í nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nté likɔ́ nɛ kɛtẽ mɛtene likɔ́ likɛ́ yɛ lin tinyíri tɛ̃ n kõ tɛ Yeesu, likɛ́ ipɑkɑrɛ nɛ ɑnui kɛcɑ́ɑ́ riwulɑ.

11 Ḿpɑ́ usoi úye ukɛ́ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ uu yóó rɛ Yeesu Kirisi yɛɛ Upíimɑ.

Kirisi pikɔ́ pikɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ n kpɑ̃́iilɛ̃

12 Lɛ̃ nnyɑ pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, yɑrɛ kɑní pɛɛ nní nɛ́ m pɑkɑrɛlɛ̃ pɛɛ́ uyɛ-i kɑḿ pɛɛ nɔ́kɛnɛ́kúrí ń we, ɑni kɔ nkpéni kɑ́m nní nɔ́kɛnɛ́kúrí ń we wɑ likɛ́ lɛ̃ tifɑɑu. Uléécɑɑ yɛ nɔ́rinɛ́yu lɔlɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni píyulɑlɛ pɛ̃ kulɑ́ɑ wɑisɛ nɔn iwɑmɛ nɛ Uléécɑɑ riwurɛ kɛ́mɛɛ pikɛi wɑi. 13 Li we rɛ Uléécɑɑ yɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pikɛi wɑi uu tíyɛsɛ rɛ ɑni ŋmurɛi ɑni pikɛi n wɑi likɛ́ nɛ umɛlɑ n sɑ́.

14 Ani nɔ́pinɛ́kɛi nnɛ́í n wɑi iŋmúlɑɑ nɛ nsímɛ́ pipɑ́sɑinɛ ɑ́pi kɑpɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ n we. 15 Ani lɛ̃ n we ɑ́ni kɑpɛ nɛ ncɑɑi ńkɑ m mɑ́, ɑni kɔ n kpɑ̃́iilɛ̃ nɔn we yɑrɛ Uléécɑɑ sipipi nsí kɛcɑ́ɑ́ kɑ́pi ncɑɑi ńkɑ n nyɑ́ni. Kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ pisoi yɛ cɑɑilɛnlɛ pin kɔ isoi kópɛ le. Ani pikɛcɔpɛ n we yɑrɛ mɛtɛ́í nɔn kpɑ̃́iilɛ̃ yɑrɛ ɑwɑ́rɛpi, 16 tɛ nɔ nsímɛ́ mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ pi pɑlɛ̃ nnyɑ. Lɛ̃ nnyɑ, kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Kirisi uu n sɔ́nti, li yɛ́ hɑ nɔ̃́ nnyɑ rikɔ́kɔri nɛ́ n we. Lɛlɛɛ yɛ́ kɔ mɛsei nyísɛ rɛ pikɛi mpí kɑḿ nɛ nní n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ ɑ́pi mɛ́woo wɑ. Nnɛ́pɔɔnɛ ńn mɛ́woo wɑ.

17 Nɔ́kɛnɛ́fɑ kɑní nɛ Uléécɑɑ n tɛnɛlɛ̃ yɛ we yɑrɛ inyɔ́ɔnsɛ kɑni u wɑ. Insɑ́ n kɛsi, pi yɛ́ nɛ́ kpu mɛnɛ́nyɛ ɑmɛ nɔ́inɛ́nyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kpɑ́pɔ. Ḿpɑ́ in lɛ̃ nɛ́ n wɑ, li nɛ́ lɑ́ɑ́rúlɛ, tɔ nɛ nnɔ̃́ tɔkɛ́ kɔ kɛsẽ́ mpɔ́ɔnɑrɛ m mɑ́. 18 Likɛ́ kɔ limɛcɔ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú, tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑri kɔ kɛsẽ́ mpɔ́ɔnɑrɛ m mɑ́.

Pɔɔli yɛ Timotee nɛ Epɑfurotiti tũ

19 Nɛ tɑ́lɛ̃ tɛ Upíimɑ Yeesu un n ŋmurɛi, nɛ́ nfɑ́ɑni Timotee nɔ́kɛnɛ́mɛɛ tumpɔ kɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ nkɔ́ kṍ likɛ́ rinɛ́kíŋ niŋukusɛ. 20 Tɔ́ nɛ uyɛ̃ mɛcirɛ tɔ́ɔ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ músu. Úkɑ ucɔ úu mɛyíkíyiki nɛ kutu nɔ́ cɔ́lɛ̃. 21 Pilikɔ́ cirɛ kɛ pinnɛ́í ɑpí nɛ nɑ́ɑ́si, piukɑ úu Kirisi Yeesu kulɑɑ wɛ́ɛ́si. 22 Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ nyulɛ lɛ̃ kɛ Timotee uu n nyísɛ rɛ u ɑsei ute lɛ. U umɛcirɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ pikɛi kɛ́mɛɛ pɑlɛ. U kɛnɛ́mɛɛ kɛisilɛ yɑrɛ kɛ usoi uu yɛ nɛ usɑ́ɑ n kɛisi, tɔ́ nɛ uyɛ̃ ɑrí nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɔ́ɔ́nú. 23 Nɛ tɑ́lɛ̃ tɛ nɛn píyei n yɛ̃ lɛ̃ kɑḿ nɛ kɛ́tɔ n tɛnɛnɛ, nɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ u tumpɔ. 24 Nɛ kɔ nɛ Upíimɑ tɑ́lɛ̃ tɛ nɛ́ nfɑ́ɑni rinɛ́cúruu hɑpɔ ɑm nɔ́ lóólú.

25 Nɛ nyɑ́ni yɑrɛ nɛ́ urɔ́mɑ́rɛcɔ Epɑfurotiti nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pɛsɛpɔ. Tɔ́ nɛ uyɛ̃ tɔ́ɔ kɛisi tɔn Nsímɛ́ Kɛcirɛ inɑ́ɑ́ nɑ́ɑ́si. Nɔ pɛɛ kɛnɛ́mɛɛ u tummɛlɛ ɑni ḿpɑ́ yo u cɔnsɛ rɛ ukɛ́ nɛ nnɛ́cɔ́ŋ kɛ́mɛɛ nɛ́ comɛ. 26 Li mɛyíkíyiki ripɔ́ɔ u we rɛ ukɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í yɛ̃́. Kɑpi u n símisi rɛ nɔ ukufɔŋ kõ, li u ricɔ́ŋlɛ. 27 U mɛyíkíyiki kufɔ́ŋ finɛlɛ uu nkpɔ hɛirɛ. Amɑ́ Uléécɑɑ uu íwɛ u téni. Ticuruu ɑ́i umɛcirɛ kuu íwɛ tẽ́, u kɔ nɛ̃́ íwɛ ténlɛ rɛ nnɛ́pɔ́ɔcɑɑi ńn kɑpɛ n kpɑ́lɛ̃. 28 Lɛ̃ nnyɑ kɑm yɔ́ɔnɛ rɛ kɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ u pɛsɛpɔ nɔkɛ́ u yɛ̃ likɛ́ nɔ́ lɑrisi ɑi kɔ nɛ̃́ mpɔ́ɔcɑɑi hɑsu. 29 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́ nɛ Upíimɑ rinɔɔ risɛ kɛ́mɛɛ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ píimɑ kɛ́mɛɛ u yɔsí. Ani yɛ pisoi mpí nnɛ́í pɛɛ umɛcɔ ń we ríyu wɑisɛ. 30 Li we rɛ Kirisi pikɛi nnyɑ kuú pɛɛ kpinɛ. U nkpɔ yɔsilɛ ukɛ́ nɛ nɛ́ lɛ̃́ kei kɑ́ni yɛ́ n fe nɔkɛ́ nɛ́ lɛ̃́.

3

Lɛ̃ kɑpi yɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ ɑsei rintíki

1 Pimɑ́rɛcɔ, lɛ̃ nnyɑ likɛ́ nkpéni nɔ́ n lɑ́ɑ́rú rɛ nɔ nɛ Upíimɑ rinɔ́ɔ risɛ kɛ́mɛɛ́ we nnyɑ. Ái nɛ́ cɔ́ŋlɛ̃ tɛ kɛ́ mmɛ̃ kɑm piwɔ́lɛ nɔ́ m mɑsí piwɔ́lɛ nɔ́ rikpɑ́. Nɔ́nnɛ́sɔnɛ yɛ mu rɛ kɛ́ lɛ̃ piwɔ́lɛ nɔ́ rikpɑ́. 2 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ nɛ pikɛikɔ́ kpɑ́ɑ́ree tĩ. Pi sipɔpi nɛ ɑsele lɛ. Ái lɛ̃ kɑpi piké kɛcɑ́ɑ́ n céési lɛɛ piké yíkíyiki, 3 tɔ́ɔ mɛyíkíyiki kélɛ̃, ɑ́i pɛ̃. Tɔ́ɔ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nɛ upikɛi wɑi. Ái kɛtónɛ kɛ̃ kɛ kunɛ́yu inyɛkii ii nɛ́ n hɛɛlɛ̃ kɑḿ nɛ tɑ́lɛ̃. Li rikɔ́kɔri rɔ́ welɛ rɛ tɔ rinɔ́ɔ risɛ kɛ́mɛɛ nɛ Kirisi Yeesu we. 4 Nɛ̃́ nɛ́ pɛɛ fe ɑḿ nɛ kɛtónɛ kɛ̃ kɛ kunɛ́yu inyɛkii ii nɛ́ n hɛɛlɛ̃ n tɑ́lɛ̃. In tɛ pinyinɛ yɛ músu rɛ pi yɛ́ fe ɑpí nɛ kɛtónɛ kɛ̃ kɛ pikuyu inyɛkii ii pi n hɛɛlɛ̃ n tɑ́lɛ̃, nɛ́ɛ yɛ́ pɛɛ́ lincee m mɑ́ ɑi ḿpɑ́ úye tɔ́su. 5 Pi nɛ́ mɑ́rilɛ ɑpi kɛyɑ́ɑ pɑ́hɑ-pɑhɑ tuŋɛ́ nɛ́ ké. Nɛ Isirɑyɛɛli ukɔ́ yíkíyiki lɛ, Pɛnyɑmɛɛ mpuri ukɔ́. Nɛ U-epiree lɛ, Pi-epiree pɛɛ kɔ nɛ́ mɑ́ri. Nɛ Pisuifi isé mɛtiki kɛ́mɛɛ Ufɑrisi lɛ. 6 Nɛ kɛ́yu toi kɑm yɛ pɛɛ́ nɛ Kirisi pikɔ́ n wéékusɛlɛ̃. Pisuifi isé pitiki kɛ́mɛɛ, ɑ́m pɛɛ ncɑɑi ńkɑ mɑ́ kɑpi yɛ́ nɛ nɛ́ n túhɑɑnɛ. 7 Lɛ̃ kɑḿ pɛɛ nní n kpíílɛ̃ tɛ kulɑ́ɑ likɔ́ kɑm kɔ nkpéni Kirisi nnyɑ nyɑ́ni rɛ kɛlólɛ́ yɛ kɛ. 8 Nɛ nkpéni ricuruu ḿpɑ́ yo kpíílɛnlɛ yɑrɛ likpɑ́rɑ́kɔɔ́. Unɛ́píimɑ Kirisi Yeesu kɑm mɛyíkíyiki n nyu yɛ nɛ́ tɔsí ḿpɑ́ yo. Uyɛ̃ nnyɑ, nɛ ŋmurɛilɛ ɑm ḿpɑ́ yo fómni. Kirisi ŋmɑnɛ yɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ríyu mɑ́. Nɛ litɔ́rɔɔ nní nnɛ́í kpíílɛnlɛ yɑrɛ ɑyúi kɛ́ nɛ Kirisi n yɛ̃́ nnyɑ. 9 Nɛ lɑ rɛ tɔ nɛ Kirisi tɔkɛ́ rinɔ́ɔ risɛ m mɑ́. Ám ɑsei ute rɛ nɛ isé tíkilɛ̃ nnyɑ, ɑmɑ́ nɛ ɑsei ute lɛ rɛ nɛ Kirisi nɛ kɛfɑ tɛnɛ nnyɑ. Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kɑi léeri rɛ usoi ukɛ́ nɛ nfɑtɛnɛ ritɑ́ úu nɛ pɑnsɛ ɑsei ute. 10 Likɛi lisɛ lɛɛ ripɔ́ɔ nɛ́ ń we lɛɛ rɛ kɛ́ Kirisi ceri kɛ́ kɔ ńnɑŋɛ mmɛ mɛɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u n yukusɛ yɛ̃, kɛ́ uiwɛ icɔ li kɛ́ kɔ unkpɔ ncɔ kpu, 11 nɛn nɛ tɑ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ́ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ nɛ́ yukusɛ.

Lɛ̃ kɛ usoi uú nɛ pitulɛ n nɑ́ɑ́pɔ

12 Ám lɑ kɛ́ rɛ nɛ lɛ̃ kɑḿ nɛ pitulɛ n nɑ́ɑ́pɔ piyɛ́nɛ mɑsilɛ nɛ́ɛ nɛ pipɑnsɛ mɑsilɛ usoi nkó yɛɛ úu ncɑɑi ńkɑ m mɑ́. Amɑ́ likɛi lɛ̃ kɑḿ nɛ piyɔ́ɔ́ nɑ́ɑ́pɔ. Li we rɛ Kirisi Yeesu yɛ nɛ̃́ kɔ piyɔ́ɔ́ mɑsilɛ. 13 Pimɑ́rɛcɔ, ɑ́m tɛ nɛ inɛ́hɛ́ɛ́ piyɔ́ɔ́ mɑ́ɑ́lɛnlɛ, ɑmɑ́ likɛi lisɛ kɑm n wɑi yɛɛ rɛ nɛ lɛlɛɛ n tɔ́mpɔ pɑlɛilɛ nɛn pɛɛ lɛlɛɛ kɛ́yu-pɔ ń we nɛ pitulɛ nɑ́ɑ́pɔ. 14 Lɛ̃ nnyɑ, nɛ nɑ́ɑ́pɔ rɛ kɛ́ tu kɛ́ inɛ́hɛ́ɛ́ yɔsí. Uléécɑɑ yɛ rɔ́ séi rɛ tɔkɛ́ Kirisi Yeesu nɛ ritiki tɔkɛ́ hɑ kɛléécɑɑ-pɔ i yɔsí.

15 Tɔ́ mpí nnɛ́í tɔ́ɔ nní Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ m pelɑɑlɛ̃, tɔkɛ́ mɛnɛ́cɔ mmɛ́ m músu. In tɛ nɔ́kɛnɛ́múŋɛ́ yɛ linyinɛ kɛ́mɛɛ́ nɛ kɛnɛ́kɔ́ kóólɛlɛ̃, Uléécɑɑ yɛ́ tíyɛsɛ ɑni nsímɛ́sei kom. 16 Ḿpɑ́ lin íye n we, kei kɑri nkpéni nní n tu, li pisɛ rɛ tɔkɛ́ nsẽ́ tipɛ́nɛ tɔkɛ́ nɛ kɛ́yu n sĩ.

17 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, ɑni mɛnɛ́cɔ n wɑi. Nɛ lɛ̃ kɑni yɛ́ n sɔ́nɛ pinyísɛ nɔ́ mɑsilɛ ɑni yɛ́nu. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni pɛpɛɛ mɛnɛ́cɔ n sɔ́nɛ inípɛɛ n tɑpɑɑlɛ̃ nɔn nɛ sɔ́nɛ. 18 Mɛsɛ́rɛ kɑm nsímɛ́ mmú nɔ́ símisi. Mɛ́nini nɛ rikíŋ kɑm kɔ nkpéni nɛ pisímɛ́ nɔ́ n kpɑ́lɛ̃ tɛ pisoi mɛyɑ̃ pɛɛ pinsẽ kɛ́mɛɛ nyísɛlɛ̃ tɛ pi Kirisi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ pilɑɑrɔ lɛ. 19 Kɛlólɛ́ kɛ lipite pɛ̃ ɑpi yɛ́ nɛ kɛ́tɔ kpu. Piɑloi nyɛɛ piuleecɑɑ. Lɛlɛɛ yɛ́ pɛɛ isɛi pi n wɑ kɑpí nɛ mɛníŋɛ rikɔ́kɔri wɑi pin kɛtẽ nté likɔ́ ŋmɑnɛ kɛcɑ́ɑ́ músu. 20 Amɑ́ tɔ̃́ nɛ kɛléécɑɑ-pɔ kuyu pikɔ́ lɛ. Kei-pɔ kɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi kɑm m mɛ̃́ uu léerinɛ ukɛ́ Urɔ́yulɑlɛ. 21 Uyɛɛ irɔ́piŋɛ nnyí yɛɛ nní isɛi ń we consɛnɛ ikɛ́ nɛ uikɔ́ yɛɛ ríyu m mɑ́ mɛnyínɛ n we. Unnɑŋɛ mmɛ̃ kuú nɛ ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ iyɔ́ɔpi n le kuú nɛ lɛ̃ wɑinɛ.

4

1 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ lɑlɑ, li ripɔ́ɔ nɛ́ welɛ rɛ kɛ́ piyɛ́nɛ nɔ́ rikpɑ́. Nɔ́ɔ nnɛ́pɔ́ɔnɑrɛ, nɔ́ɔ kɔ ríyu nɛ́ wɑisɛlɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ pinɛ́mɑ́rɛcɔ lɑlɑ, ɑni lɛ̃ n kɛŋɑɑlɛ̃, nɔ́inɛ́piŋɛ íi kɑpɛ nɔ́ nɛ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ riyɔɔ.

Pɔɔli yɛ Filipu pikɔ́ mɛsɔhɔ kpɑ́lɛ̃

2 Nɔ̃́ Efotii nɛ Sɛntiki kɑm ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɛ ɑni rinɔ́ɔ risɛ m mɑ́ nɔn nɛ kɛsẽ́ Upíimɑ tikilɛ̃. 3 Pɔ̃́ unɛ́kɛicɔ kɛcirɛ yɛɛ kɛfɑ kɛsɛ nɛ n kɛisi kɑm pisɛ rɛ ɑ pi lɛ̃́. Kɛsẽ́ kɛ tɔ́ nɛ pɛ̃ nɛ Kelemɑɑ ɑri Nsímɛ́ Kɛcirɛ inɑ́ɑ́ nɑ́ɑsi nɛ pinɛ́kɛicɔ picɔ ɑnyiri nyɛɛ nfɑ́ɑ ritɛlɛ́ * kɛ́mɛɛ ń we.

4 Likɛ́ mɛsɛ́rɛ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú rɛ nɔ̃́ nɛ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́ we. Am kɔ kpɑ́ rɛ likɛ́ mɛsɛ́rɛ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú.

5 Ani tíyɛsɛ pisoi nnɛ́í pikɛ́ nɔ́nnɛ́nɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ n nyu, Upíimɑ yɛ nnyɑ́ɑ̃ wɑimɛlɛ. 6 Áni kɑpɛ yɛ líkɑ nfɑsimɛ́ tónɛ. Amɑ́ ɑni yɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si ɑni lɛ̃ kɑi nɔ́ m pisɛ u pisɛ, ɑni yɛ kɔ u pɔɔnɛsɛ. 7 Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, Uléécɑɑ yɛ́ unkiŋniŋɛ kpísi uú nɛ nɔ́ɑnɛ́kíŋ nɛ nɔ́sinɛ́múŋɛ́ n yekeilɛ̃ nɔ́ nɛ Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ. Unkiŋniŋɛ mmɛ̃ yɛ lɛ̃ nnɛ́í kɛ usoi uu yɛ ḿ musí felɛ.

8 Pimɑ́rɛcɔ, ntɔ́rɔɔ kɑm yɛ́ nɔ́ m mɑɑ mɛɛ rɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ ɑsei likɔ́ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ líyukɔɔ́ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ nɛ n sɑ́ yɑrɛ kɑi m pisɛ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ n cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́lɛ̃ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ nɛ n sɑ́ rɛ pikɛ́ li n lɑ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ nɛ kuŋmurɛi n sɑ́ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ isoi sɔnɛ likɔ́ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ kupɑkɑrɛ ń we likɛ́ nɔ́sinɛ́múŋɛ́ likɔ́. 9 Ani lɛ̃ kɑm nɔ́ n nyísɛ nɛ lɛ̃ kɑni kɛnɛ́mɛɛ n kpísi nɛ lɛ̃ kɑni n kṍ nɛ lɛ̃ kɑni nɛ́ n yɛ̃́ nɛn wɑi nɛ n yírɑɑnɛ. Kei kɛ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ nkíŋniŋɛ n hɛ uu yɛ́ pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n we.

Pɔɔli yɛ Filipu kuyu pikɔ́ pɔɔnɛsɛ

10 Li tɔ́ nɛ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ nɛ́ lɑ́ɑ́rúlɛ mɛyíkíyiki. Li nɛ́ lɑrisilɛ rɛ nɔ́ kɔ nkpéni ncée yɛ̃ ɑni kɛnɛ́cɑ́ɑ́ léisɛ. Ái rɛ nɔ pɛɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ pɑlɛilɛ̃, ɑmɑ́ ncée ńn pɛɛ́ we nɔkɛ́ nɛ nɛ́ n lɛ̃́. 11 Ái linyinɛ kɑḿ lɑ nnyɑ kɑm lɛ̃ símisi. Nɛ nyulɛ lɛ̃ kɑi yɛ́ nɛ́ n lɑ́ɑ́rú, ḿpɑ́ nɛn ń-ye kɛ́mɛɛ n we. 12 Ḿpɑ́ nɛnsɑ́ líkɑ m mɑ́ nɛ́ɛ lin mɛmɑ́ píimɑ-i kɑḿ we, nɛ mɛnɛ́círɛ pimúlú nyulɛ. Nɛ linnɛ́í nɛ ḿpɑ́ yei, nkṹ kɛ́mɛɛ nɛ ilɛpi kɛ́mɛɛ nyulɛ lɛ̃ kɑm yɛ́ n wɑ. Nɛn lilukɛ-lukɛ m mɑ́ nɛ́ɛ nkṹ nn nɛ́ n we nɛ́ɛ ḿpɑ́ yo in nɛ nɛ́ m pom nɛ́ɛ lin nɛ́ m pɑ́rílɛ̃, li nɛ nɛ́ sɑ́lɛ. 13 Uyɛɛ linnɑŋɛ nɛ́ n hɛ nnyɑ, ɑ́m yɛ́ líkɑ pɔɔnɛ. 14 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, kɑni nní inɛ́wɛ kɛ́mɛɛ nɛ́ n comɛ, li nyɑmlɛ.

15 Nɔ̃́ Filipu kuyu pikɔ́, nɔ́rinɛ́cúruu yɛ nyulɛ rɛ kɑri Nsímɛ́ Kɛcirɛ piyóó n kórɑɑnɛ nɛ Mɑsetuwɑɑni kɛteni-i yisilɛ. Nɔ́inɛ́cɑ́pinɛ mɛmɑ́ɑ́, íkɑ icɔ íi inɛ́hɛ́ɛ́ nɛ linɛ́lɑlɛ-lɑlɛ kɛ́mɛɛ nɛ́ lɛ̃́. Nɔ́mɛnɛ́círɛ nɔ́ɔ nɛ́ lɛ̃́. 16 Hɑ́i kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑḿ pɛɛ Tɛsɑloniki-pɔ ń we, nɔ pɛɛ mɛtɛ́ kɛsẽ lɛlɛɛ nɛ́ m pɑ́rílɛ̃ nɛ́ pɑ́ɑipɔlɛ. 17 Áɑi rɛ ihɛɛ kɑḿ lɑ nnyɑ kɑm lɛ̃ símisi. Nɛ lɑlɛ likɛ́ nɔ́ lɛ̃́ nɔ́linɛ́kɔ́ likɛ́ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ rifuu. 18 Nɛ lɑlɛ kɛ́ nɔ́ símisi rɛ nɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑní nɛ Epɑfurotiti n tummɛ yɔsilɛ. Ái kusɑ piyɛ. Nɛ nkpéni lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ pɛɛ nɛ́ m pɑ́rílɛ̃ mɑ́lɛ ɑi fɑɑu ricuruu. Nɔ́inɛ́hɛɛ nnyí yɛ we yɑrɛ inyɔ́ɔnsɛ kɑpi tulɑɑli mɛcɔ ŋmɑɑsi, iɑnyɔ̃ kɛkpɑ́hɑ́pi kɛn Uléécɑɑ ńsɔnɛ lɑ́ɑ́rú uu kɔ i yɔ́su.

19 Unɛ́léécɑɑ úu líkɑ pɑɑlɛ̃. U mɛyɔ́ɔpi mɑ́lɛ. U yɛ́ nɛ Kirisi Yeesu ritiki uu lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ nɔ́ m pɑ́rílɛ̃ nɔ́ pɑ. 20 Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ ukɛ́ ḿpɑ́ píyei-pɔ mɛyɔ́ɔpi nɛ ipɑkɑrɛ n te. Amí.

Iyɑ́hɑɑ tɔrɔɔ

21 Ani pɛpɛɛ Kirisi Yeesu nnyɑ Uléécɑɑ sipipi m pɑnsɛ nnɛ́í yɑ́ɑ́si. Pimɑ́rɛcɔ pɛɛ kɛnɛ́kúrí nté ń we yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si. 22 Uléécɑɑ sipipi tɔrɔɔ nnɛ́í sɛɛ nté ń we pɔ̃́ nɛ kɔ nɔ́ yɑ́ɑsi, ɑí nɛ tɔ́su pɛpɛɛ Sesɑɑ kɛyɔ-i n kɛisi. 23 Upíimɑ Yeesu Kirisi ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ.

* 4:3 Nfɑ́ɑ ritɛlɛ́ yɛɛ rítɛlɛ́ tɛ-i kɛ Uléécɑɑ uu pɛpɛɛ Yeesu n tíkilɛ̃ ɑnyiri n wɔi (Mɛ́yɛnɛ 3.5).

Kolɔɔsi

1

2

3

4

Títɛlɛ́ kɛ Pɔɔli uu Kolɔɔsi pikɔ́ n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Pɛɛ mɛkɛɛ Asii kɛtẽ kuwɛ́lɛ́ kunyinɛ kɛ́mɛɛ kɛ Kolɔɔsi kuyu ɑkú we. Ái Pɔɔli ricuruu yɛɛ Kirisi icɑ́pinɛ yɛɛ Kolɔɔsi-i ń we kɑrii, ɑmɑ́ uukɛicɔ unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Epɑfirɑɑsi yɛɛ kei Nsímɛ́ Kɛcirɛ riyóó (1:7, 4:12). Kukpɑniilee-i kɛ Pɔɔli uú pɛɛ Rɔm kuyu-i we Epɑfirɑɑsi uú nɛ weri uu ncɔ́ŋ mɛɛ ń we u kɛɛnkɛɛ. In n lɑ, Epɑfirɑɑsi yɛɛ yɛ́ Pɔɔli n símisi rɛ pisoi féé yɛ icélɑɑ kópɛ kei célɑɑnkɛɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuu rítɛlɛ́ ntí pi wɔi ukɛ́ nfɑtɛnɛ rikui kɛcirɛ pi léisɛ. Pikirɛki ifɑsimɛ́ nɛ Pisuifi inyɛkii kɑpí pɛɛ Kolɔɔsi-i pi céési. Amɑ́ icélɑɑ iyɛ̃ yɛ pɛɛ́ nɛ Yeesu ikɔ́ mɛmíi welɛ. Amɑ́ Pɔɔli uu nyísɛ rɛ Yeesu yɛɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ Upíimɑ.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Títɛlɛ́ tɛ̃ kɛkorɑɑnɛ kɛ kɛyómɛ kɛnyinɛ ɑkɛ Kirisi ríyu wɑisɛ rɛ kɛtẽ nnɛ́í nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ upiimɑ (1:1-2:5), (1:15-20). Kolɔɔsi pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ iwelɛ yɛ welɛ kɛyómɛ kɛ̃ ɑkɛ kɛlenɛ tiki (1:3-14). Kɛyómɛ kɛ̃ kɛpirɛ kɛ Pɔɔli uu pɛɛ lɛ̃ kuu Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ n nɑ́ɑ́si nkɔ́ wɑ (1:24-2:5).

2. Uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ Kirisi pikɔ́ pɛɛ Kolɔɔsi-i ń we mɑɑ rɛ pikɛ́ pimɛcirɛ tĩ (2:6-23). Ápi kɑpɛ pɛpɛɛ inɔ́ɔmɛsimɛ́ n célɑɑnkɛɛ nɛ kutu n cɔlɛ̃. Amɑ́ pikɛ́ nfɑtɛnɛ kɑpi ń yɔsí kɛ́mɛɛ n we.

3. Títɛlɛ́ ntí yɛ kɔ icélɑɑ kɑpi yɛ nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ nɛ pimɑ́rɛcɔ kɛcɔpɛ nɛ pisoi kɛcɔpɛ isoi fɑlɛ n li pɑlɛnlɛ. (3:1-4:6).

4. Pɔɔli yɛ uiyɑ́hɑɑ pɑpɔlɛ̃ (4:7-18).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ́ɛ Pɔɔli yɛɛ Uléécɑɑ mɛlɑ kɛ́mɛɛ Kirisi Yeesu utumɛ m pɑnsɛ, nɛ urɔ́mɑ́rɛcɔ Timotee. 2 Nɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nɔn Kolɔɔsi-pɔ we, nɔn Kirisi nɛ kɛfɑ kɛsɛ tikilɛ̃ kɑri rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. Nɔ Kirisi kɛ́mɛɛ pirɔ́mɑ́rɛcɔ kɛcirɛ lɛ. Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ uu kɔ nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ.

Pɔɔli yɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ

3 Tɔ yɛ tɔn Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi usɑɑ Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́sinɛ, tɔ yɛ ḿpɑ́ píyei nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ u pɔɔnɛsɛlɛ. 4 Mɛsei kɑri nɔ́nnɛ́símɛ́ kṍ tɛ nɔ nɛ Yeesu Kirisi kɛfɑ tɛnɛlɛnlɛ, nɔn pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ lɑ 5 rɛ nɔ mɛ̃́ tɛ nɔ́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu kɛyómɛcɑɑ-pɔ nɔ́ n yekeilɛ̃ yɔsí nnyɑ. Nsímɛ́ Kɛcirɛ mɛɛ ɑsei m mɑ́ mɛɛ pitɑ́ pɛ̃ nɔ́ símisi. 6 Ái nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ŋmɑnɛ kɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ mmú nn tuipɔ. Kɛtẽ nkɛ́ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ kɑpi n kõ. Ḿpɑ́ yei knn tikɔ́ɔ́nú nn kɔ pisoi isoi consɛ. Lɛ̃ knn kɔ nní nɔ́kɛnɛ́mɛɛ wɑi hɑ́i kɛyɑ́ɑ kɛ̃-mɛ kɑni Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ n kṍ ɑni céru rɛ ɑsei yɛ nyɛ. 7 Urɔ́sɑ́nɛ nɛ urɔ́kɛicɔ Epɑfirɑɑsi yɛɛ nsímɛ́ mmɛ̃ nɔ́ céesi. Asei kuú nɛ Kirisi pikɛi nɔ́kɛnɛ́mɛɛ wɑi. 8 Uricuruu yɛɛ rɔ́ símisi rɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ ńn kusɑ ńlɑ nɔ́ hɛ.

9 Lɛ̃ nnyɑ kɑri nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ḿpɑ́ píyei kɛyómɛ yɑ́ɑ́si hɑ́i kɑrí nɛ nɔ́nnɛ́símɛ́ n kṍ. Tɔ Uléécɑɑ welu rɛ ukɛ́ tíyɛsɛ unfɑɑsɔnɛ nkɛ́ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɛyɑ̃́ nɔ́ hɛ nn kɔ umɛlɑ ńsɔnɛ nɔ́ céreisɛ. 10 Kei kɛ nɔ́inɛ́soi kɑni n le ii yɛ́ pɛɛ Upíimɑ ríyu wɑisɛ rɛ nɔ lɛlɛɛ nɛ u n sɑ́ wɑi nnyɑ. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ́ kɑni yɛ́ pɛɛ mɛwɑi sɔnɛ mmɛ́ ncɔpuri n wɑpisi ɑni kɔ Uléécɑɑ n ceru nɔn nɛ kɛ́yu sĩ. 11 Unnɑŋɛ mɛɛ ńn ncɔ m mɑ́ nkɛ́ nɔ́ pɑpukusɛ ɑni ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ m purú nɔn kɑhɑri. 12 Ani mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ. Uyɛɛ tíyɛsɛ kɑni yɛ́ fe ɑni lisɔnɛ kuu uiyɔɔpi mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ pɛ̃ kuu n wɛ́ɛ n yekeilɛ̃ yɛnu. 13 Uyɛɛ kuŋmɑhɑ ute ɑnipɛ-i rɔ́ lésɛ uu ukɛpipi lɑlɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ rɔ́ tónsɛ. 14 Ukɛpipi kɛ̃ kuú nɛ ritiki uú nɛ ilɑ́si kɛ́mɛɛ rɔ́ lesɛ uu kɔ kɛ̃ nnyɑ ɑrɔ́kópɛ rɔ́ sɑ́rɛi.

Kirisi isoi nɛ upikɛi nsímɛ́

15 Uléécɑɑ úu kúyɛnɛ we. Ukɛpipi kɛɛ umɛwee kɑpi yɛ n yɛ̃́. Lɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ kɛcɔpɛ uyɛɛ lifoí un kɔ ḿpɑ́ yo fe. 16 Uyɛ̃ kuú nɛ ritiki uú nɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ḿpɑ́ yo wɑi. Lɛlɛɛ kúyɛnɛ ń we nɛ lɛlɛɛ ɑ́i kúyɛnɛ ń we kuu wɑ. Uyɛɛ piyɔ́ɔpi wɛ́ɛ́sɛ nɛ pipíimɑ nɛ pisíńsɑ́ nɛ ḿpɑ́ yo yɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́ wɑ uu kɔ linnɛ́í uɑnipɛ-i wɑi. 17 Uyɛɛ ufoí we ḿpɑ́ yo ɑi kɛlenɛ n we. Uyɛ̃ nnyɑ kɛ ḿpɑ́ yo ɑi kɔ we lin nyɑḿ. 18 Lɛ̃ nnyɑ uyɛɛ ipiŋɛ riyu, ipiŋɛ iyɛɛ Uléécɑɑ pikɔ́ icɑ́pinɛ. Uyɛɛ isoi fɑlɛ kɛkorɑɑnɛ. Uyɛɛ mɛfoí nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi uu nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ́nu. Uyɛɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ ufoí uu pɛɛ́ nɛ ḿpɑ́ yei ufoí. 19 Li Uléécɑɑ ripɔ́ɔ wɑlɛ rɛ ukɛ́ uisoi nnɛ́í nɛ ukɛpipi kɛ́mɛɛ n we, 20 ukɛ́ kɔ nɛ kɛ ritiki ukɛ́ u nɛ kɛtẽ nkɛ́ nɛ kɛyómɛcɑɑ likɔ́ nnɛ́í kɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ likɛ́ pɛɛ kɛmɛkɔ́-i n we. Mɛ́nyɛ mɛ̃ kɛ ukɛpipi ɑkɛ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n kɔɔnu kuú nɛ ritiki uú nɛ nkíŋniŋɛ weri.

21 Nɔ pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ nɔ́sinɛ́múŋɛ́ kópɛ nɛ nɔ́mɛnɛ́wɑi kópɛ nnyɑ nɛ u tɔlɑɑlɛnlɛ nɔn kɔ upilɑɑrɔ. 22 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ ukɛpipi nkpɔ nɛ ritikilɛ uú nɛ nɔ́ nɛ uyɛ̃ kɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ. Kɛ pɑnsɛlɛ kɛsoipipi ɑkɛ kpi. Lɛ̃ nnyɑ, nɔ nkpéni ukɛyu-i upisoi lɛ pɛɛ n kpɑ̃́iilɛ̃ ɑ́pi ncɑɑi ńkɑ mɑ́, ɑ́pi kɔ ńkɑ nɛ pi cɛ́si. 23 Lɛ̃ nnyɑ ɑni nkpéni nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ iníŋí kɑrii ɑní n tɑɑlɛ̃. Áni kɑpɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɛ kɛtɑɑ wɑ. Mmɛ̃ kɑrí nɛ tɑ́lɛ̃ tɔn nɛ mɛ̃́. Kɛtẽ nkɛ́ nnɛ́í kɛ nsímɛ́ mmɛ̃ nn tikɔ́ɔ́nú. Lipikɛi kɛ nɛ̃́ Pɔɔli ɑm wɑi.

Pɔɔli pikɛi nɛ uinɑ́ɑ́ nsímɛ́

24 Li nkpéni nɛ́ lɑ́ɑ́rúlɛ rɛ nɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ íwɛ le. Nɛ̃́ nɛ kɔ lɛ̃ lɛ́nilɛ rɛ íwɛ mɛsɑ́ mɛ̃ kɑri yɛ́ n fe ɑri Kirisi kɛ́mɛɛ le ɑ́mɛ kɑpɛ ripɑ́rí. Kirisi ipiŋɛ yɛɛ nní pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ icɑ́pinɛ. Pɛ̃ nnyɑ kɑm íwɛ le. 25 Uléécɑɑ yɛ upikɛi kɛ́mɛɛ nɛ́ kpísilɛ uu nɛ́ forii rɛ kɛ́ nɛ unsímɛ́ nnɛ́í nɔ́ kɑm. 26 U pɛɛ mɛkɛɛ icɔpuri nnɛ́í kɛ́mɛɛ nsímɛ́ mmɛ̃ pesilɛ. Amɑ́ u nkpéni pɛ̃ kuu n te n cereisɛlɛ. 27 Uléécɑɑ yɛ lɑlɛ pikɛ́ nsímɛ́ mɛɛ m pékɑɑlɛ̃ mpiyɛ nɛ nkulɑɑ ceri pikɛ́ pi símisi. Lipéké-peké lɛɛ nní rɛ Kirisi yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ welɛ. Uyɛ̃ nnyɑ kɑni tɑ́lɛ̃ tɛ nɔ́ kɑm ɑni Uléécɑɑ mɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ loni. 28 Kirisi rinyiri kɑri yóólɛ̃. Ḿpɑ́ úye kɑri mɛsɔhɔ kpɑ́lɛ̃ tɔn kɔ céési nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ kɑri m mɑ́ nnɛ́í. Tɔ lɛ̃ wɑi rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ pɑpisi nnyɑ. 29 Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ nɛ pikɛi ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃, nɛn nɑ́ɑ́si nɛ Kirisi nnɑŋɛ kuu nɛ́ n hɛ nn nɛ́ síkɑi nɛ rikɔhɔ.

2

1 Nɛ lɑ rɛ ɑni kõ tɛ ɑtɔpi kɑm nɔ́ nɛ Lɑwutisee pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n wɑi nɛ mpí nnɛ́í pɛɛ ɑ́pi kɛnɛ́yu n yɛ́nɑɑlɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ yɛ ɑpíimɑ lɛ. 2 Nɛ lɑ rɛ pikɛ́ ikɑri mɛyɑ̃́ wɑ, pikɛ́ rinɔ́ɔ risɛ m mɑ́ pin lɑkɑɑnɛ, mɛsɔhɔ mɛkɛ́ mɛyíkíyiki mɛyɑ̃́ pi n tulɑɑlɛ̃ ɑpí nɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ m pékɑɑlɛ̃ ceru. Lipéké-peké lɛlɛɛ Kirisi. 3 Ukɛmɛɛ́ kɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ nɛ Uléécɑɑ picere lisɔnɛ nnɛ́í ɑi pékɑɑlɛ̃. 4 Úkɑ úu kɑpɛ nɛ n fe ukɛ́ nnɔ́ɔlɑri nɛ nɔ́ n kírɑɑsɛ nnyɑ kɑm lɛ̃ nɔ́ símisi. 5 Ḿpɑ́ kɑ́m nní nɔ́kɛnɛ́kúrí ń we, nɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ músulɛ lin nɛ́ lɑ́ɑ́rú rɛ nɔ ŋmɔ́ɔ́púlɛnlɛ nɔn Kirisi nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ iníŋí kɑriilɛ̃.

Kirisi ŋmɑnɛ yɛɛ yɛ nfɑ́ɑ hɛ

6 Lɛ̃ nnyɑ kɑni nní n ŋmurɛi rɛ Kirisi Yeesu yɛɛ Nɔ́unɛ́píimɑ, ɑni ukupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ nɔ́inɛ́soi n le. 7 Ani ukusencɔ kɛ́mɛɛ iníŋí kɑrii ɑni nɔ́inɛ́soi nnɛ́í kɛ́mɛɛ́ nɛ u n tɑ́lɛ̃. Ani lɛ̃ kɑpi nɔ́ n céési m múílɛ̃, nɔ́inɛ́piŋɛ íi kɑpɛ píkɑi nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ riyɔɔ. Ani yɛ kɔ u pɔɔnɛsɛ mɛyɑ̃́.

8 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ úkɑ úu kɑpɛ kɛsoimuŋɛ́ nɛ nɔ́ kírɑɑsɛ ukɛ́ kuyúi nɔ́ tɑ̃ mɛ́woo. Kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ nɛ pisoi inyɛkii kɛ kɛsoimuŋɛ́ kɛ̃ ɑkɛ tíkilɛ̃, ɑ́i nkpɑ́ni Kirisi. 9 Mɛsei sei kɛ Uléécɑɑ uu Kirisi ipiŋɛ kɛ́mɛɛ we nɛ umɛsɑ́ nnɛ́í. 10 Ḿpɑ́ yo mpuri kɑni ukupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ yɛ̃́ nɛ limɛsɑ́ nnɛ́í. Uyɛɛ iyɔ́ɔpi nɛ ńnɑŋɛ nnɛ́í fe.

11 Nɔ́ nɛ uyɛ̃ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ kɑni riké. Ái usoi kunipɛ kpɛɛ nɔ́ riké ɑku isɑrɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ tɔ́lu, ɑmɑ́ Kirisi mɛké kɑni kélɛ̃. Lɛlɛɛ rɛ u ɑkópɛ nnɑŋɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ lésɛlɛ. 12 Kɑpi míni nɔ́ n wɔ́lɛ, li wɑ yɑrɛ nɔ kpulɛ ɑpi nɔ́ nɛ Kirisi kulɛsi. Nɔ́ nɛ uyɛ̃ nɔ́ɔ kɔ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. Kɑní nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ nnyɑ kuu nkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ. 13 Nɔ́ɑnɛ́kópɛ nɛ nɔ́kunɛ́kécirɛ́ nnyɑ kɑní pɛɛ mɛkɛɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i we yɑrɛ pikpɔkpɔ. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ nkpéni nɛ Kirisi ritikilɛ uú nɛ nfɑ́ɑ nɔ́ hɛ uu ɑrɔ́kópɛ nnɛ́í rɔ́ sɑ́rɛi. 14 Títɛlɛ́ tɛɛ pɛɛ isé kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ tin ɑkópɛ kɑri n wɑ nyísɛlɛ̃ kuu kpísi uu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii tinkɔ́ nn tɛnɛ. 15 Uléécɑɑ yɛ kɛléécɑɑ-pɔ nɛ kɛtẽ nté kɛcɑ́ɑ́ iyɔɔpi nnɛ́í nnɑŋɛ yɔsilɛ uu kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ i feriyɛ uú nɛ riwúí kɛ́mɛɛ isɛi i wɑisɛ, uu i pulu yɑrɛ pikpɑniikɔ́ pin nɛ Ukɛpipi kɛɛ n feriyɛ nnɔŋ kɛ́mɛɛ sɔ́nɛ.

16 Lɛ̃ nnyɑ, úkɑ úu ncée mɑ́ ukɛ́ nɔ́linɛ́lukɛ-lukɛ nɛ́ɛ nɔ́linɛ́nírɛ́-nirɛ́ nɛ́ɛ nɔ́ɑnɛ́nyɑ̃́ mɛlukɛ nɛ́ɛ lɛ̃ kɑni yɛ iwɑ́rɛ fɑlɛ mɛleemɛ-i n wɑ nɛ́ɛ kɛwéntɛyɑɑ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ nnyinɛ nɛ nɔ́ cɛ́si. 17 Lɛ̃ nnɛ́í yɛ lɛlɛɛ kɛpirɛ n wemɛ kumííri lɛ. Liyíkíyiki ŋmɑɑ tɛɛ Kirisi. 18 Pinyinɛ yɛ kpɑ́rɑ́lɛ̃ pin pisimúŋɛ́ cirɛ mɛ rikɔ́kɔri wɑi rɛ pi pimɛcirɛ ricɛpisɛlɛ, ɑmɑ́ pin pɛɛ piléécɑɑtumɛ yɑ́ɑ́si pin kɔ pisilɑ́rɛ́ nɛ kutu cɔlɛ̃. Áni kɑpɛ tíyɛ lipite pɛ̃ pikɛ́ ɑkópɛ nɔ́ pɑ. Li we rɛ pisimúŋɛ́ cirɛ kɑpí nɛ pikɛi wɑi. 19 Ápi nɛ Kirisi tɑ́lɛ̃, in kɔ nɛ uyɛɛ ríyu. Uyɛɛ ipiŋɛ kpínii. Uyɛɛ tíyɛsɛlɛ̃ kɛ ɑkɔhɔ nɛ itɑ́ ii cɔ́piinɛlɛ̃, Uléécɑɑ un pɛɛ́ nɛ ipiŋɛ iyɛ̃ pelusɛ.

Usoi nkpɔ nɛ umɛyisɛ u nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ

20 Nɔ́ nɛ Kirisi yɛ kpulɛ, ɑ́ni kɔ nkpéni nɛ kɛtẽ nté likɔ́ kutu cɔlɛ̃. Yo nnyɑ kɑpi yɛ́ kɔ nɛ nɔ́ m písɛi rɛ ɑni kɛtẽ isé ritiki yɑrɛ insɑ́ n we, ɑ́ni yɛ́ nfɑ́ɑ wɑ? 21 Pi yɛ nɔ́ mɑɑ rɛ: “Kɑpɛ nní kpísi”, “kɑpɛ nní rilélé” nɛ́ɛ “kɑpɛ nní ricɑ”. 22 Pi yɛ lɛ̃ nnɛ́í nɛ kɛisilɛ ɑi weri ɑi likɛtɔ tulu ɑi cɑɑi. Sisoipipi sɛɛ liisé nɛ liicélɑɑ iyɛ̃ lesɛmɛ. 23 Isé nɛ icélɑɑ iyɛ̃ nɛ pisɛ rɛ usoi ukɛ́ umɛlɑ kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si uu ikɔ́hɔ́ mɛyɑ̃́ m mɑ́, úu kɑpɛ uipiŋɛ n nɑrɛsi. Li usoi mɛyɛnɛ-i nkpɑ́ni yɑrɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ likɔ́ linyinɛ yɛ ni. Amɑ́ kulɑ́ɑ kúkɑ ɑ́ku kɛ́mɛɛ we. Usoi lilɑlɑ yɛ ni.

3

1 Nɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ nnyɑ, li wɑ yɑrɛ nɔ́ nɛ uyɛ̃ nɔ́ɔ nkpɔ kɛ́mɛɛ yisi. Lɛ̃ nnyɑ, kɛyómɛcɑɑ-pɔ likɔ́ kɑni yɛ́ wɛ́ɛ́si, kei kɛ Kirisi uu Uléécɑɑ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i n tṹ. 2 Kɛyómɛcɑɑ-pɔ likɔ́ nkɔ́ nkɛ́ nɔ́ n we, ɑ́i kɛtẽ nté likɔ́ nkɔ́. 3 Nɔ pikpɔ mɑsilɛ, nɔ́nnɛ́fɑ́ɑ nn Kirisi kɛ́mɛɛ́ we nn nɛ Uléécɑɑ-i pékɑɑlɛ̃. 4 Uyɛɛ nɔ́nnɛ́fɑ́ɑ. Kɛyɑ́ɑ nkɛ́ kuu n sɔ́nti, nɔ́ nɛ uyɛ̃ nɔ́ɔ kɔ umɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ wenɛ.

Isoi fɑlɛ nɛ ikpurɛ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

5 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni kɛtẽ nté likɔ́ lɛɛ nɔ́inɛ́piŋɛ-i ń we kpu. Lɛlɛɛ nní: Mɛ́mɑrɛ kpɑ́ɑ́ree nɛ mɛ́kpɛrinkpɛwɑi nɛ mɛ́lɑ tɔ́ŋɛ́-tɔŋɛ́ nɛ mɛwɑi kópɛ ripɔɔ nɛ mɛmɑ́ nnɑ́ɑ́pí. Mɛmɑ́ nnɑ́ɑ́pí pɔ̃́ nɛ piléényɔ́ɔnsɛ picɔ lɛ. 6 Mɛwɑi mɛ̃ mpuri nnyɑ kɛ Uléécɑɑ kuwɔi ɑku pɛpɛɛ pipɑkɑrɛ u n yúlu kɛcɑ́ɑ́ wémɛ. 7 Limɛcɔ kɑní pɛɛ wɑi, pɛɛ́ uyɛ-i kɑní pɛɛ ɑkópɛ nyɛ̃ kɛ́mɛɛ ń we.

8 Lɛ̃ nnyɑ nɔ́ɔkɛ́ kɔ nkpéni lɛ̃ nnɛ́í fóm: Kuwɔ́i nɛ mɛsɛɛwɑi nɛ rikpɑ́kɑ́rɑ́ nɛ picɔ ɑlɛ̃ nɛ isɛicirɛ́simɛ́ yɛɛ nɔ́inɛ́nɔ́ɔ-i n léenti. 9 Nɔ́ mpí nɔ́ɔ nní nɔ́inɛ́soi kpurɛ nɛ imɛwɑi kópɛ n lésɛ ɑni fómni, 10 ɑni isoi fɑlɛ kpísi ɑni tɑni yɑrɛ kɛtúkɑnkɑ, ɑ́ni kɑpɛ nkpéni nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ nnɔ́ɔmɛ n wɑpɑɑnɛ. Nɔ nkpéni pisoi fɑlɛ lɛ kɛ urɔ́wɑi Uléécɑɑ uu mɛsɛ́rɛ n nyɔ́ɔnsɛ nɔkɛ́ nɛ mɛnyínɛ u n wɑ nnyɑ. U lɑ rɛ nɔkɛ́ kɔ mɛyíkíyiki u ceri. 11 Ái nkpéni we rɛ nkó úu Usuifi, nkó yɛɛ Usuifi, nɛ́ɛ nkó yɛ kélɛ̃ nɛ́ɛ nkó úu kélɛ̃ nɛ́ɛ nkó yɛ usɔhɔɔ nɛ́ɛ nkó yɛ úyuŋmɔhɔkɔ́ nɛ́ɛ nkó yɛ ulɑ́si nɛ́ɛ nkó yɛ nɛ uripɔɔ welɛ. Kirisi yɛɛ pinnɛ́í kɛ́mɛɛ ḿpɑ́ yo.

12 Nɔ Uléécɑɑ sipipi lɛ. U nɔ́ wɛ́ɛlɛ un nɔ́ lɑ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni íwɛ n ténɑɑnɛ nɔn kusoi wɑpɑɑnɛ, ɑni yɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ cɛpisɛ ɑní m purú nɔn kɔ niŋú. 13 Ani m múínɛlɛ̃ ńsɔnɛ, ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ ucɔ sɑ́rɛi. Úye un ucɔ nɛ nsímɛ́ m púnnɛ, ɑni yɛ sɑ́rikɛɛnɛ yɑrɛ kɛ Upíimɑ uu nɔ́ n sɑ́rɛi mɛcɔ. 14 Ani likɛcɑ́ɑ́ ńlɑ rikpɑ́pɔ. Ńlɑ mɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑni ńsɔnɛ m pɛ́nɛlɛ̃, ɑni rinɔ́ɔ risɛ wɑi. 15 Kirisi ukɛ́ nkíŋniŋɛ nɔ́ɑnɛ́kíŋ kɛ́mɛɛ wɑ. Nkíŋniŋɛ mmɛ̃ kuú nɛ nɔ́ sée rɛ ɑni ripɛ́nɛ ɑni wɑi usoi usɛ. Ani yɛ mɛsɛ́rɛ u pɔɔnɛsɛ. 16 Kirisi nsímɛ́ nkɛ́ nɛ nlisɔnɛ nnɛ́í nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n we. Ani n lɛ́nɑɑnɛ nɔn kɔ célɑɑnɛ nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ kɑni m mɑ́. Ani kɛfɑ kɛsɛ nɛ ipɑkɑrɛ siyomɛ nɛ ɑkɛ́hɛ nɛ siyómɛ ncɔpuri kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɔ́ n hɛ nɛ ríyu u wɑisɛ. 17 Nɔn yɛ n símisi nɛ́ɛ nɔn n kɛisi, ɑni yɛ Upíimɑ Yeesu rinyiri nɛ ḿpɑ́ yo n wɑi, ɑni yɛ nɛ u tiki ɑní nɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ.

Usoi nɛ ucɔ kusencɔ nsímɛ́ isoi fɑlɛ kɛ́mɛɛ

18 Nɔ̃́ pinɔ́si, ḿpɑ́ úye ukɛ́ uulɑ n wɑisɛlɛ̃ yɑrɛ kɑi Upíimɑ kɛ́mɛɛ m pisɛ.

19 Nɔ̃́ pitisi, ḿpɑ́ úye ukɛ́ uunɔsi n lɑ. Áni kɑpɛ nɛ kɛ́yu pi m pɑ́ɑ́pú.

20 Nɔ̃́ siwɑ̃́, ɑni yɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ nɔ́pinɛ́te m pɑkɑrɛlɛ̃. Lɛlɛɛ nɛ Upíimɑ sɑ́.

21 Nɔ̃́ siwɑ̃́ pisɑɑ, ɑ́ni kɑpɛ siwɑ̃́ kuwɔ́i n wɑisɛ. Insɑ́ lɛ̃, siɑpɔɔ yɛ́ cɑɑi.

22 Nɔ̃́ pikɛikɔ́, ɑni yɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ nɔ́pinɛ́kɛisɑɑ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ m pɑkɑrɛlɛ̃. Ái pin nɔ́kɛnɛ́kúrí n we pin nɔ́ nyɑ́ni ŋmɑnɛ kɑni yɛ́ pi m pɑkɑrɛlɛ̃. Amɑ́ ɑni nɛ kɛfɑ kɛsɛ pi n kɛisi Upíimɑ kɑni m pɑkɑrɛlɛ̃ nnyɑ. 23 Ḿpɑ́ yo kɑni wɑi, ɑni yɛ li n wɑi nɛ kɛfɑ kɛsɛ. Upíimɑ kɑni li wɑi, ɑ́i sisoipipi. 24 Ani n nyu rɛ liihɛ́ɛ́ kɛ Upíimɑ uu nɔ́ m pɑnɛ yɛɛ lisɔnɛ lɛ̃ kuu n yekeilɛ̃ un nɛ upikɔ́ mɛ̃́. Kirisi yɛɛ Upíimɑ. Uyɛ̃ kɑni pikɛi pɛ̃ wɑi. 25 Lɛ̃ nnyɑ, úye un mɛwɑi kópɛ n wɑi, mɛihɛ́ɛ́ kuu yɛ́nunɛ. Uléécɑɑ úu yɛ usoi kɛyu-i ripɑí, ɑmɑ́ ɑsei kuu tíkilɛ̃ un nɛ túhɑɑnɛ.

4

1 Nɔ̃́ píyɔsɑɑ, ɑni n nyu rɛ nɔ̃́ nɛ kɔ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ute mɑ́lɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni yɛ nɔ́pinɛ́lɑ́si ńsɔnɛ m múílɛ̃ nɔn lɛlɛɛ nɛ n sɑ́ pi wɑi.

Pɔɔli yɛ Kolɔɔsi pikɔ́ mɛsɔhɔ kpɑ̃́lɛ̃

2 Ani nɛ piyómɛyɑ́hɑɑ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃, ɑ́ni kɑpɛ lɔpilɛ, ɑni yɛ kɔ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ. 3 Ani yɛ kɔ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si rɛ ukɛ́ ntɔ́símɛ́ ncée tɑ́pilɛ tɔkɛ́ Kirisi nsímɛ́ mɛɛ pɛɛ m pékɑɑlɛ̃ picɔ riyóó. Mmɛ̃ nnyɑ kɑm nní ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ́ we. 4 Ani u pisɛ rɛ ukɛ́ tíyɛsɛ kɛ́ yɛ unsímɛ́ mmɛ̃ tiyóó yɑrɛ kɑi m pisɛ.

5 Ani mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ m mɑ́ nɔn nɛ mpí pɛɛ ɑ́pi Kirisi pikɔ́ nɛ sɔ́nɛ. Áni kɑpɛ tíyɛ ituŋɛ ikɛ́ mɛ́woo tɛnɛ. 6 Nɔ́nnɛ́nɔ́ɔsimɛ́ nkɛ́ mɛsɛ́rɛ n lɑ́ɑ́rú nn kɔ ríyoriyɛ mɑ́, nn kɔ kutu kúcɔ we. Ani yɛ ceri lɛ̃ kɑni yɛ́ ḿpɑ́ úye rinɔ́ɔ n yɔsí.

Iyɑ́hɑɑ tɔrɔɔ

7 Tisiiki yɛ unɛ́mɑ́rɛcɔ lɑlɑ kɛcirɛ lɛ un kɔ ɑsei nɛ Upíimɑ pikɛi wɑi. U kɔ Upíimɑ pikɛi kɛ́mɛɛ unɛ́séncɔ lɛ. U yɛ́ lɛlɛɛ nɛ́ n wɑi nnɛ́í nɔ́ kɛ́ɛ́nkɛɛ. 8 Nɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ u tumpɔ ukɛ́ nɔ́ símisi mmɛ̃-i kɑri ń we, ukɛ́ kɔ nɔ́ɑnɛ́kíŋ niŋukusɛ. 9 U nɛ nɔ́kunɛ́yu ukɔ́ usɛ, urɔ́lɑlɑ kɛcirɛ Onesim kɑm tumpɔnɛ pikɛ́ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ nté n wɑi nɔ́ kɛ́ɛ́nkɛɛ.

10 Tɔ́ nɛ Arisitɑriki tɔ́ɔ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ ń we yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si. Pɑrinɑpɑsi umɑrɛcɔ kɛpipi Mɑriki pɔ̃́ nɛ kɔ nɔ́ yɑ́ɑsi. Uyɛ̃ nsímɛ́ kɑpí pɛɛ nɔ́ tee rɛ un nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n tuipɔ, ɑni u yɔsí ńsɔnɛ. 11 Yeesu kɑpi yɛ kɔ n sée rɛ Yusituusi pɔ̃́ nɛ kɔ nɔ́ yɑ́ɑsi. Pisuifi pɛ̃ ŋmɑnɛ pɛɛ Uléécɑɑ iyɔɔpi pikɛi kɛ́mɛɛ nɛ́ lɛ́ni. Pi ikɑri nɛ́ wɑisɛlɛ ńsɔnɛ. 12 Nɔ́kunɛ́yu ukɔ́ Epɑfirɑɑsi yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si. U Kirisi Yeesu ukɛikɔ́ lɛ yɛɛ mɛsɛ́rɛ upiyomɛyɑ́hɑɑ kɛ́mɛɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n nɑ́ɑ́si rɛ ɑ́i kɑpɛ nɔ́ nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ nɔ́ riyɔɔ, ɑni kɔ ḿpɑ́ yo Uléécɑɑ mɛlɑ kɛ́mɛɛ n wɑi. 13 Nɛ nɛ inɛ́nípɛɛ yɛnlɛ rɛ u nɔ́ nɛ Lɑwutisee nɛ Iyerɑpolisi pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nɑ́ɑ́silɛ hɑ́i. 14 Urɔ́lɑlɑ kɛcirɛ, upɔisɛ Luki nɛ Temɑɑsi yɛ nɔ́ yɑ́ɑsi.

15 Ani pirɔ́mɑ́rɛcɔ Yeesu pikɔ́ pɛɛ Lɑwutisee-pɔ ń we yɑ́ɑ́si. Ani kɔ Nimfɑ nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ pɛɛ yɛ ukɛyɔ-i n cɑ́pinɛ yɑ́ɑ́si. 16 Nɔn títɛlɛ́ ntí nɔ́inɛ́cɑ́pinɛ pikɔ́ inipɛɛ-i pikɛ́ɛ̃ m mɑsí, ɑni tíyɛsɛ Lɑwutisee pikɔ́ pɔ́ɔkɛ́ kɔ ri kɛɛ̃. Nɔ́ɔkɛ́ kɔ tɛ̃ kɛ pɛ̃ ɑpi nɔ́ m pɑ́ɑ́ipɔnɛ kɛɛ̃. 17 Ani Arikipu mɑɑ rɛ ukɛ́ pikɛi kɛ Upíimɑ uu uɑnipɛ-i n wɑ kɛcɑ́ɑ́ musí uu ńsɔnɛ pi wɑi. 18 Nɛ̃́ Pɔɔli, nɛ́ɛ kunɛ́nípɛ nɛ ɑnɔ́ɔ nnyɛ́ wɔ́i rɛ: Nɛ nɔ́ yɑ́ɑsi. Ani n léisɛlɛ̃ tɛ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ kɑḿ we. Uléécɑɑ ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ.

1 Tɛsɑloniki

1

2

3

4

5

Títɛlɛ́ foí kɛ Pɔɔli uu Tɛsɑloniki pikɔ́ n wɔ́i

Lɛlɛɛ títɛlɛ́ ntí-i ń we

Tɛsɑloniki yɛ pɛɛ kuyu mɑɑ lɛ Rɔm pikɔ́ kɛtẽ kuwɛ́lɛ́ kpɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Mɑsetuwɑɑni kɛ́mɛɛ. Unsẽ lírũ kuú pɛɛ nɛ nsímɛ́ kɛcirɛ piyóó ń hɑ kɛ́mɛɛ kɛ Pɔɔli uú pɛɛ kuyu kpɛ-i Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɑrii. Filipu kuyu kuu yisi uú nɛ kei hɑpɔ. Pisuifi pinyinɛ ɑ́pi pɛɛ uicélɑɑ ŋmurɛi, uu pɛɛ kei mɛkɛɛ yisi. Korɛnti-i kuú pɛɛ́ we, uusencɔ Timotee uú nɛ kei u lɛɛpɔ. Kei kuú nɛ Kirisi pikɔ́ pɛɛ Tɛsɑloniki-i ń we rítɛlɛ́ wɔ́ipɔ.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Pikɛi kɛ Pɔɔli uu Tɛsɑloniki pikɔ́ kɛcɔpɛ n wɑ. U Tɛsɑloniki pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛlɛ rɛ pi nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ tɑ́ɑ́lɛ̃ nnyɑ. Pɔɔli uu isímɛ́ inyinɛ kɑpí nɛ u n kpɑrɑi kɛcɑ́ɑ́ uriyu hɛɛrɛ uu kɔ pikɛi kuu pikɛcɔpɛ n wɑpisi pi léisɛntɛ (1:1-3:13).

2. Pɔɔli yɛ Kirisi pikɔ́ ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɛ pikɛ́ isoi yɛɛ íi mɛ́kpɛrinkpɛ m mɑ́ n le, pin kɔ ńlɑ mɑ́ pin kɔ kɛisi (4:1-12).

3. Utumɛ Pɔɔli yɛ Kirisi mɛpɛɛmɛ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ pɑ uu kɔ Kirisi pikɔ́ pisɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ n lɔni (4:13-5:11).

4. Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ ikɛ́ n we nsímɛ́ yɛɛ rítɛlɛ́ tɛ̃ kɛtɔ-pɔ we (5:12-28).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ̃́ Pɔɔli nɛ Timotee, tɔ́ɔ nɔ̃́ Tɛsɑloniki Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ pɛ̃ kɛ Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi ɑpi n te, títɛlɛ́ wɔ́ipɔ. Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ nɛ unkiŋniŋɛ nkɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n we.

Tɛsɑloniki pikɔ́ mɛfinɛ nɛ pinfɑtɛnɛ

2 Ḿpɑ́ píyei kɑri yɛ Uléécɑɑ yɑ́ɑsi rɛ nɛ upikɛi, nɔ́nnɛ́nɛ́í nnyɑ. Ḿpɑ́ píyei kɑri pirɔ́welɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ léisɛlɛ̃. 3 Li pisɛ rɛ tɔkɛ́ urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛyu-i léisɛ lɛ̃ nɛ lɛ̃ kɑni nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ n nyísɛ, mɛwɑi mɛwɑi kɛ́mɛɛ nɛ lɛ̃ kɛ ńlɑ kɑni m mɑ́ nn nɔ́ rinŋmɔ́ɔ́púsɛ, nɛ lɛ̃ kɛ nɔ́mɛnɛ́tɑ́ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi kɛcɑ́ɑ́ ɑ́mɛ píkɑi n hɑ́su. 4 Pimɑ́rɛcɔ, tɔ ceri rɛ Uléécɑɑ yɛ nɔ́ lɑlɛ uu nɔ́ wɛ́ɛ rɛ nɔkɛ́ upikɔ́. 5 Ái líkɑ nnyɑ, ɑ́ri Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɔ́ símisi nɛ nnɔ́ɔsimɛ́ ŋmɑnɛ, ɑmɑ́ nɛ ńnɑŋɛ nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nnɑŋɛ kɑri nɔ́ n símisi. Tɔ kɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ rɛ Nsímɛ́ mmɛɛ ɑsei nkɔ́ lɛ. Nɔ̃́ ticuruu yɛ nyulɛ lɛ̃ kɑrí nɛ nɔ́ n sɔ́nɛ rɛ likɛ́ nɛ nɔ́ sɔnɛsi nnyɑ. 6 Tɔ̃́ nɛ nɛ Urɔ́píimɑ yírɑɑnɛlɛ, nɔ́ɔn kɔ nɛ tɔ́ nɛ Upíimɑ yírɑɑnɛ. Nɔ mɛyɑ̃́ íwɛ lilɛ, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, nɔ Nléécɑɑsimɛ́ yɔsilɛ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn yɛ n hɛ. 7 Li tíyɛsɛlɛ ɑni pɔ́lɔ́ pisoi pɛ̃ kɛ pɛpɛɛ Mɑsetuwɑɑni nɛ Akɑyii-pɔ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ ɑpi yɛ nɛ ḿ pɑílɛ̃. 8 Ái nkpɑ́ni Mɑsetuwɑɑni nɛ Akɑyii ŋmɑnɛ yɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ kṍ, ɑmɑ́ ḿpɑ́ yei le kɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nsímɛ́ nn tiyɛ́kɑ́ɑ. Ái nkpɑ́ni pisɛ rɛ tɔkɛ́ linsímɛ́ wɑ. 9 Pinnɛ́í pɛɛ lɛ̃ kɑni kusɑ́nɛ rɔ́ n yɔsí kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑri nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń hɑ nsímɛ́ símɑɑnkɛɛ nɛ lɛ̃ kɑni piléé inyɔ́ɔnsɛ kɛpirɛ rińtɔ, ɑni Upíimɑ Uléécɑɑ yɛɛ nfɑ́ɑ n te nɛ ɑsei ute tiki rɛ nɔkɛ́ u n kɛisi. 10 Nɔ kɔ mɛ́nlɛ rɛ Ukɛpipi Yeesu ukɛ́ kɛyómɛcɑɑ-pɔ leemɛ ukɛ́ kɑm. Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nkpɔ kɛ́mɛɛ yukusɛ. Uyɛɛ Uléécɑɑ kɛtɑhɑi kɛɛ n tuimɛ kɛ́mɛɛ rɔ́ lesɛnɛ.

2

Pikɛi pɛ̃ kɛ Pɔɔli uu Tɛsɑloniki-pɔ n wɑ

1 Pimɑ́rɛcɔ, nɔ̃́ ticuruu yɛ ceri rɛ mɛrɔ́tuipɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ɑ́i mɛ́woo wɑ. 2 Nɔ kɔ nyu rɛ pi rɔ́ lɑ́mɑɑnkɛɛlɛ ɑpi íwɛ rɔ́ wɑi Filipu kuyu-pɔ. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ ikɑri rɔ́ hɛlɛ ɑri Nsímɛ́ Kɛcirɛ mɛɛ ukɛmɛɛ n léeri nɔ́ símisi ḿpɑ́ nɛ ncɔ́ŋ ncɔ́ŋ kɑri n yɛ̃́. 3 Ái líkɑ, mpúnnɛ ńn icélɑɑ iyɛ̃ kɑri nní pisoi n céesi kɛ́mɛɛ́ we, nfɑsimɛ́ kópɛ ńkɑ ńn kɔ ikɛmɛɛ́ we, ɑ́ri kɔ wɛ́ɛ́si tɔkɛ́ unyinɛ kirɑɑsɛ. 4 Amɑ́ ḿpɑ́ píyei kɑri yɛ símisi yɑrɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ. Uléécɑɑ yɛɛ rɔ́ peenu uu yɛ́nu rɛ tɔ́ fe nnyɑ kuu Unsímɛ́ Kɛcirɛ rɔ́ rimúísɛ rɛ tɔkɛ́ nɛ n tikɔ́ɔ́nú. Ái sisoipipi nkiŋniŋɛ kɑri tíkilɛ̃, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ kɛsoipipi kɛfɑ nsímɛ́ ń céri kɑrí lɑ likɛ́ n lɑ́ɑ́rú. 5 Nɔ̃́ ticuruu yɛ nyulɛ ńsɔnɛ rɛ ɑ́ri píkɑi nɔ́ kírɑɑsɛ, irɔ́fɑɑci kɛ́mɛɛ nfɑsimɛ́ ńkɑ ńn kɔ pékɑɑlɛ̃ tɛ siwóó kɑri wɛ́ɛ́si, Uléécɑɑ yɛɛ urɔ́seérɑkɔɔ́. 6 Ári úkɑ ipɑkɑrɛ wɛ́ɛ́si, ɑ́ri kɔ nɔ̃́ nɛ pinyinɛ ikɔ́ wɛ́ɛ́si. 7 Tɔ̃́ nɛ́ kɔ pɛɛ fe ɑri ntɔ́nɑŋɛ nɔ́ nyísɛ rɛ tɔ Kirisi pitumɛ nnyɑ. Amɑ́ tɔ pɛɛ́ nɛ nɔ́ lɑ́ɑ́rúlɛ yɑrɛ umɑ́rɛni yɛɛ nɛ ukɛwɑ̃ kutu n cɔ́lɛ̃. 8 Tɔ mɛyɑ́nsei nɔ́ lɑlɛ, ɑri Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɔ́ símisi. Ticuruu ḿpɑ́ ntɔ́fɑ́ɑ kɑí pɛɛ pisɛ tɔkɛ́ nɔ́ pɑ, tɔ́ nɔ́ m pɑnɛ. Nɔ tɔ́ ripɔ́lɔ́lɛ likɛi kɛcirɛ. 9 Pimɑ́rɛcɔ, nɛ nyu rɛ nɔ léisɛlɛ̃ lɛ̃ kɑri n kɛisi mɛyíkíyiki ɑi rɔ́ pelu. Kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ kɑri kɛisi ńsɔnɛ ɑ́ri kɑpɛ nɛ nɔ́ unyinɛ ncɔni rimpɔ́lɔ́ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑri Nsímɛ́ Kɛcirɛ mɛɛ Uléécɑɑ-i n léeri nɔ́ n símisi.

10 Nɔ́ɔ nní Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃, nɔ́ nɛ Uléécɑɑ ricuruu nɔ́ɔ pirɔ́seérɑkɔɔ́ rɛ mɛrɔ́finɛ yɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ kpɑ̃́iilɛnlɛ mɛn kɛcirɛ we, ɑ́mɛ kɔ ncɑɑi ńkɑ mɑ́. 11 Nɔ nyu rɛ tɔ ḿpɑ́ nɔ́ úye rimúílɛ yɑrɛ kɛ úyɔsɑɑ uu yɛ usiwɑ̃ timmúlú. 12 Tɔ nɔ́ riŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ ɑri ńnɑŋɛ nɔ́ hɛ ɑri kɔ mɛyɑ́nsei nɔ́ pisɛ rɛ ɑni sɔ́nɛ yɑrɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ. Uléécɑɑ uyɛɛ nɔ́ sée rɛ ɑni uiyɔɔpi kɛ́mɛɛ lompɔ ɑni kɔ kɛsẽ́ tíyu m mɑ́.

13 Tɔ kɔ Uléécɑɑ licɔ kɛcɑ́ɑ́ pipɑkɑrɛ kpɑriisɛlɛ. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑri Nléécɑɑsimɛ́ nɔ́ n símisi, ɑ́ni kutu n ticɔ ɑ́ni n yɔsí yɑrɛ sisoipipi nsímɛ́, ɑmɑ́ nɔ kutu n ticɔlɛ, ɑni n yɔ́su yɑrɛ Uléécɑɑ nsímɛ́. Li kɔ pɛɛ mɛsei Uléécɑɑ nsímɛ́ lɛ. N yɛ nɔ́ pɛpɛɛ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ kɛ́mɛɛ kɛisilɛ. 14 Pimɑ́rɛcɔ, lɛlɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ nɛ Kirisi Yeesu kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ Yutee kɛteni-i n wɑ licɔ lɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ wɑ. Íwɛ iyɛ̃ kɛ Pisuifi ɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ iyɛ̃ n wɑ icɔ kɛ nɔ́pinɛ́yukɔ́ ɑpi nɔ́ lukɛisɛ. 15 Pɛpɛɛ Upíimɑ Yeesu nɛ ɑntepuyɛ kṍ ɑpi kɔ tɔ̃́ íwɛ wɑi. Ápi Uléécɑɑ ripɔ́ɔ we. Pi kɔ sisoipipi nnɛ́í pilɑɑrɔ lɛ. 16 Pi nɑ́ɑ́silɛ pikɛ́ rɔ́ púnɛisɛ ɑ́ri kɑpɛ fe tɔkɛ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ nsímɛ́ mmɛ mɛɛ yɛ́ piriyu n lɔ símisi. Piɑkópɛ kɑpi n wɑpɑɑri kɛcɑ́ɑ́ kɑpi nní ɑcɔ kpɑ́lɛ̃. Amɑ́ Uléécɑɑ kuwɔi yɛ pitínɛ pi mɑsilɛ.

Pɔɔli yɛ kɑ́ipi rɛ ukɛ́ Tɛsɑloniki pikɔ́ piyɛ́nɛ rikpɑ́

17 Pimɑ́rɛcɔ, kɑrí nɛ kɛtɑɑ nɔ́ n wɑi nkɑ́ripi ɑ́i rɛ nɛ ntɔ́fɑsimɛ́, ɑmɑ́ nɛ irɔ́piŋɛ, tɔ mɛyɑ́nsei kɑ́ipilɛ rɛ tɔkɛ́ piyɛ́nɛ nɔ́ rikpɑ́. 18 Tɔ kɑ́ipilɛ rɛ tɔkɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pɛɛpɔ. Nɛ̃́ Pɔɔli yɛ nɑ́ɑ́silɛ ɑ́i mɛsɛ, ɑmɑ́ Setɑni úu ncée hɛ. 19 Nɔ̃́ ŋmɑɑ, ɑ́i úkɑ ucɔ, nɔ́ɔ lɛ̃ kɑrí nɛ n tɑ́lɛ̃, nɔ́ɔ ntɔ́pɔ́ɔnɑrɛ, nɔ́ɔ kɔ ɑrɔ́tɔpi kɑri n feriyɛ linyísɛ-nyísɛ kɑri yɛ́ nɛ rikɔ́kɔri n wɑ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Urɔ́píimɑ Yeesu uú hɑ m pɛɛri. 20 Mɛsei yɛ mɛ, nɔ̃́ kɑrí nɛ rikɔ́kɔri wɑi, nɔ́ɔ kɔ ntɔ́pɔ́ɔnɑrɛ.

3

1 Tɔ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pihɑ́pɛ nɑ́ɑsilɛ ɑri pɔɔnɛ. Ari mɛ́rɛsi ɑri pɔɔnɛ ɑri mɛsɛ rɛ tɔ́ mɛrɔ́círɛ Atɛɛni-i mɛ́sunu 2 ɑri urɔ́mɑ́rɛcɔ Timotee yɛɛ mɛrɔ́cɔ Uléécɑɑ pikɛi n wɑi un Kirisi Nsímɛ́ Kɛcirɛ símisi tumpɔ rɛ ukɛ́ itisi nɔ́ rikpɑ́ uu nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ iníŋí nɔ́ wɑisɛ. 3 Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, piwéékusɛ ɑ́pi yɛ́ Uléécɑɑ pitiki kɛ́mɛɛ nɔ́ úkɑ feriyɛ. Nɔ́rinɛ́cúruu yɛ nyu rɛ nɛni kɛyɑɑ nkɛ́ iwɛ nnyí kɛ Uléécɑɑ uu ḿ mɑɑ rɛ tɔ́ li yɛ nyi. 4 Kɑri yɛ pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń we, tɔ nɔ́ símɑɑlɛ̃ tɛ tɔ́ íwɛ li. Lɛlɛɛ kɔ nní rɔ́ lɛɛmɛ. Nɔ li cerilɛ ńsɔnɛ. 5 Kɑm m mɛ́rɛsi ɑm pɔɔnɛ nnyɑ kɑm Timotee tumpɔ rɛ ukɛ́ yɛ̃́ íye kɑni Yeesu nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ́ we. Kɛnɛ́wuu yɛ túúnilɛ rɛ kuníri ɑ́ku kɑpɛ nɔ́ peenu pirɔ́kɛi ɑpi mɛ́woo wɑi.

6 Amɑ́ Timotee yɛ rɔ́ lɛɛmɛlɛ un nɔ́kɛnɛ́mɛɛ léeri. U kɔ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nɛ nɔ́nnɛ́lɑ nsímɛ́ rɔ́ símisilɛ lin lɑ́ɑ́rú. U rɔ́ mɑɑ rɛ nɔ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ léisɛlɛnlɛ nɛ ńlɑ. Nɔ kɑ́ipi rɛ nɔkɛ́ piyɛ́nɛ tɔ́ rikpɑ́ yɑrɛ kɑri nní n kɑ́ipi mɛcɔ. 7 Pimɑ́rɛcɔ, kɑi nní lɛ̃ ń we, nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ yɛ itisi rɔ́ hɛlɛ, ḿpɑ́ kɑrí pɛɛ mpɔ́ɔcɑɑi nɛ íwɛ kɛcɔpɛ ń we. 8 Tɔ nkpéni nfɑ́ɑ yɛnlɛ, kɑi n wɑ rɛ nɔ Urɔ́píimɑ tikilɛ̃ nɛ kɛfɑ kɛsɛ nnyɑ. 9 Ári nyu íye kɑri yɛ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ kɑri ukɛyu-i m mɑ́ nɔ̃́ nnyɑ. 10 Kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ kɑrí nɛ Uléécɑɑ téni rɛ ukɛ́ tíyɛsɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ tɔkɛ́ yɛ́ntinɛ tɔkɛ́ lɛlɛɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ m pɑ́rílɛ̃ yipɛisɛ.

11 Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ ricuruu nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu pikɛ́ ncée nyɔ́ɔnsɛ tɔkɛ́ nɛ fe ɑrí hɑ nɔ́ yɛ́nu. 12 Uléécɑɑ ukɛ́ tíyɛsɛ ńlɑ mmɛ mɛɛ nní nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń we nkɛ́ yi nn kɔɔni, uu kɔ tíyɛsɛ ńlɑ kɑni yɛ pisoi nnɛ́í n nyísɛ nkɛ́ n kpɑ́lɛ̃ yɑrɛ ńlɑ mmɛ̃ kɑri nní nɔ́ ń nyísɛlɛ̃. 13 Upíimɑ yɛ́ unnɑŋɛ nɔ́ɑnɛ́kíŋ kɛ́mɛɛ wɑ. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Upíimɑ Yeesu nɛ pɛ̃ nnɛ́í kuu n wɛ́ɛ ɑpí hɑ m pɛɛri, ɑni Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛyu-i n kpɑ̃́iilɛ̃, ńkɑ ńn yɛ́ n we kɑpi yɛ́ nɛ nɔ́ n cɛ́si. Uléécɑɑ ukɛ́ tíyɛsɛ ńlɑ mmɛ mɛɛ nní nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ ń we nkɛ́ n kpɑ́lɛ̃, uu kɔ tíyɛsɛ ńlɑ kɑni yɛ pisoi nnɛ́í n nyísɛ nkɛ́ n kpɑ́lɛ̃ yɑrɛ ńlɑ mmɛ̃ kɑri nní nɔ́ ń nyísɛlɛ̃.

4

Mɛfinɛ mɛɛ Uléécɑɑ ripɔ́ɔ ń we

1 Pimɑ́rɛcɔ, nɔ mɛtɔ́rɔɔ kɛrɔ́mɛɛ yɛ́nlɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ nɔkɛ́ sɔ́nɛ ɑní nɛ Uléécɑɑ ripɔ́ɔ n we. Mɛsei, nɔ kɔ pɛɛ mɛkɛɛ lɛ̃ sɔ́nɛlɛ. Amɑ́ tɔ nkpéni nɔ́ welulɛ tɔn nɛ nɔ́ téni nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu rinyiri rɛ ɑni wɑ likɛ́ lɛ̃ tifɑɑu. 2 Nɔ icélɑɑ kɑri Urɔ́píimɑ Yeesu kɛ́mɛɛ n yɔsí ɑri nɔ́ tɛ́ŋ́sɛ nyulɛ. 3 Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ lɛɛ rɛ ukɛ́ nɔ́inɛ́soi nnɛ́í n te. Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ nɛ mɛwɑi kópɛ tĩ. 4 Ḿpɑ́ úye ukɛ́ pisɔ́ɔnnɛ ncee kɛ́mɛɛ umɛcirɛ pimúlú céri uu umɛcirɛ nɛ mɛ́kpɛrinkpɛ isoi kɑɑsɛ, uu pɛɛ isoi n le lin tíyu mɑ́. 5 Áni kɑpɛ tíyɛ nɔkɛ́ nɔ́linɛ́kɑ́ipi-kɑ́ipi mɛnyíyɛ n tikilɛ̃ ɑi nɔ́ feriyɛ yɑrɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n nyu mɛcɔ. 6 Úkɑ úu kɑpɛ nɛ uucɔ púnnɛ mɛwɑi mɛ̃ kɛ́mɛɛ, úu kɑpɛ kɔ ucɔ likɔ́ cɑɑi. Tɔ pisímɛ́ nɔ́ li mɑsilɛ ɑri nɔ́ kúrúrúsɛ ńsɔnɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ pisoi pɛɛ mɛwɑi mɛ̃ mpuri n wɑi kutu pɑsɑnɛ. 7 Uléécɑɑ úu uncee-i rɔ́ sée rɛ tɔkɛ́ mɛ́kpɛrinkpɛ-i n sɔ́nɛ, ɑmɑ́ u rɔ́ séelɛ rɛ tɔkɛ́ n sɔ́nɛ lin kpɑ̃́iilɛ̃. 8 Lɛ̃ nnyɑ, úye un icélɑɑ nnyí n yɛ̀, ɑ́i kɛsoipipi kuú yɛ̀, ɑmɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ Unfɑɑsɔnɛ nɔ́ n hɛ kuú yɛ̀.

9 In tɛ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ nlɑ kɑni yɛ́ ń lɑ́kɑɑnɛ íye icɔ kɑri yɛ́ nkpɑ́ni rítɛlɛ́ nɔ́ wɔ́ipɔ. Nɔ nɔ́rinɛ́cúruu Uléécɑɑ-i peikɛɛlɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ nɔkɛ́ n lɑkɑɑnɛ. 10 Ticuruu, lɛ̃ kɑní nɛ pinɛ́mɑ́rɛcɔ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ Mɑsetuwɑɑni-pɔ ń we sɔ́nɛ. Amɑ́ tɔ nɔ́ welulɛ rɛ ɑni piŋmɔ́ɔ́pú rikpɑ́. 11 Ani riŋmɔ́ɔ́pú, ɑni nkíŋniŋɛ-i n we ɑní nɛ nɔ́nnɛ́kɔ́ kutu cɔ, ɑni kɛisi yɑrɛ kɑri pisímɛ́ nɔ́ ḿ mɑsí. 12 Li yɛ́ tíyɛsɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Yeesu n tíkilɛ̃ ɑpi nɔ́ wɑisɛ, ɑ́ni yɛ́ kɔ pɛɛ úkɑ ncɔni.

Upíimɑ mɛkɑmɛ

13 Pimɑ́rɛcɔ, tɔ lɑ rɛ ɑni pɛpɛɛ n kpí nkɔ́ ɑsei kõ, nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ ɑ́ɑ kɑpɛ nɛ n cɑɑi yɑrɛ pisoi tɔrɔɔ pɛɛ ɑ́pi nɛ líkɑ n tɑ́lɛ̃ mɛcɔ. 14 Tɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ rɛ Yeesu yɛ kpulɛ uu yisi, tɔ kɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ́ Yeesu nɛ pɛpɛɛ nɛ kɛfɑ Yeesu n tɛnɛlɛ̃ nkpɔ-i yukusɛ.

15 Urɔ́píimɑ icélɑɑ inyinɛ nkɔ́ kɑri nní nkpéni nɔ́ símisi. Tɔ́ pɛ̃ tɔɔ yɛ́ hɑ Upíimɑ mɛpɛɛmɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i nfɑ́ɑ m mɑ́, ɑ́ri nɛ pɛpɛɛ n kpí kɛkpéẽ wɑinɛ. 16 Tɔ́ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ Uléécɑɑ rinɔɔ kõ, uléécɑɑtumɛ píimɑ uu Uléécɑɑ rinɑɑtɔ́ŋ mɑɑ ɑri kóm, Upíimɑ uu pɛɛ uricuruu kɛyómɛcɑɑ-pɔ cɛpimɛ. Pikpɔkpɔ pɛɛ nɛ Kirisi kɛfɑ n tɛnɛ pɛɛ mɛfoí nkpɔ-i yisinɛ. 17 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, tɔ́ pitɔ́rɔɔ tɔɔ yɛ́ hɑ kumúŋɛ́ kpɛ-i nfɑ́ɑ m mɑ́, tɔ́ nɛ pɛ̃ kɑi yɛ́ risɑkɑɑpɔ kuhopɛ kɛ́mɛɛ, ɑri Upíimɑ kɛyómɛ-mɛ̃ tɛ́pɛi. Lin lɛ̃ n wɑ, tɔ́ nɛ Upíimɑ ɑrí hɑ ḿpɑ́ píyei kɛsẽ́ n we. 18 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ itisi hɛkɑɑnɛ nɛ ɑnɔ́ɔ nnyɛ́.

5

1 Pimɑ́rɛcɔ, ɑ́i nkpɑ́ni pisɛ rɛ pikɛ́ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ mɛwɑi mɛ̃ nnɛ́í ɑmɛ n wɑinɛ kɛcɑ́ɑ́ rítɛlɛ́ nɔ́ wɔ́ipɔ. 2 Nɔ̃́ ticuruu yɛ nyulɛ ńsɔnɛ rɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Upíimɑ uu n sɔ́nti yɛ rɔ́ kɑ́ikɑinɛ yɑrɛ kɛ uyɑɑ uu yɛ kɛsinɛ rinkɑ́ikɑi. 3 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ pisoi ɑpi yɛ ḿ mɑɑ rɛ: Nkíŋniŋɛ yɛ tonɛlɛ, ncɔ́ŋ ńkɑ ńn kɔ we, kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ ncɑɑi nn yɛ mɛkɑ́ikɑi pi rikipi, yɑrɛ kɛ mɛmɑ́rɛnlõ ɑmɛ yɛ ufɑni rinkɑ́ikɑi mɛcɔ, piukɑ úu yɛ́ ŋmɛ́hɛrɛɛ. 4 Amɑ́ nɔ̃́ pinɛ́mɑ́rɛcɔ, ɑ́ni kuŋmɑhɑ-i we, kɛyɑ́ɑ kɛ̃ ɑ́kɛ yɛ́ kɔ nɔ́ rikɑikɑi yɑrɛ kɛ uyɑɑ uu yɛ rinkɑ́ikɑi. 5 Nɔ nɔ́nnɛ́nɛ́í mɛtɛ́í nɛ kɛtúŋɛ́ pikɔ́ lɛ. Áni kɛsinɛ nɛ kuŋmɑhɑ pikɔ́. 6 Kɑi nní lɛ̃, ɑ́i pisɛ rɛ tɔkɛ́ picɔ mɛcɔ n lɔni. Amɑ́ li pisɛ rɛ tɔkɛ́ n nyɑ́ni ɑri ḿpɑ́ yo n wɑi nɛ kɛmúŋɛ́. 7 Kɛsinɛ kɛ pɛpɛɛ yɛ n lɔpilɛ ɑpi yɛ lɔpilɛ, kɛsinɛ kɛ pítɑnirɛ́ pɔ́ɔ yɛ põ. 8 Amɑ́ tɔ̃́ nɛ kɛtúŋɛ́ pikɔ́ lɛ. Li kɔ pisɛ rɛ tɔkɛ́ ḿpɑ́ yo n wɑi nɛ kɛmúŋɛ́. Li pisɛ rɛ tɔkɛ́ nfɑtɛnɛ nɛ ńlɑ kpísi ɑri wɑisɛ yɑrɛ kɛwenitukɑnkɑ kɑpi yɛ nɛ ihímɛ rińloró, ɑri kɔ pirɔ́yulɑlɛ kɑrí nɛ n tɑ́lɛ̃ kpísi ɑri kípi yɑrɛ ritɔpikɔŋ. 9 Uléécɑɑ úu rɔ́ wɑ rɛ ukɛ́ ukuwɔi kɛrɔ́cɑ́ɑ́ n wɑilɛ̃, ɑmɑ́ u lɑlɛ tɔkɛ́ nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi kɛfɑ tɛnɛ ukɛ́ nɛ tirɔ́yu lɔ. 10 Tɔ̃́ nnyɑ kɛ Kirisi uu kpu rɛ, tɔn n lɔni nɛ́ɛ tɔn n nyɑ́ni, tɔ́ nɛ uyɛ̃ tɔkɛ́ kɛsẽ́ nfɑ́ɑ m mɑ́. 11 Kɑi nní lɛ̃, ɑni itisi hɛkɑɑnɛ ɑní n ŋmɔ́ɔ́púsɛnɛlɛ̃ yɑrɛ lɛ̃ kɑni nní n wɑpɑɑnɛri mɛcɔ.

Icélɑɑ tɔrɔɔ nɛ iyɑ́hɑɑ

12 Pimɑ́rɛcɔ, ɑni pɛpɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n kɛisi, pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ rɛ pikɛ́ nɔ́pinɛ́kpéenwɑi pin nɔ́ céési m pɑkɑrɛlɛ̃. 13 Ani ńlɑ pi nyísɛ ńsɔnɛ ɑni pi m pɑkɑrɛlɛ̃, pikɛi pɛ̃ kɑpi n wɑi nnyɑ. Ani n tũ likɛ́ n lɑ́ɑ́rú.

14 Pimɑ́rɛcɔ, tɔ nɛ nɔ́ téni rɛ ɑni pikɑ́nkɔ́ cɛ́si, ɑni piwɑmɛi itisi kpɑ́, ɑni pinɑ́rɛi lɛ́ni, ɑní nɛ pinnɛ́í ísuúlu n le. 15 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, úkɑ úu kɑpɛ yɛ mɛwɑi kópɛ piwɑi ucɔ cɛɛi. Amɑ́ ɑni ḿpɑ́ píyei n wɛ́ɛ́si rɛ nɔkɛ́ lisɔnɛ n wɑpɑɑnɛ ɑni kɔ pisoi nnɛ́í lisɔnɛ wɑi.

16 Nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ ɑkɛ́ mɛsɛ́rɛ n lɑ́ɑ́rú. 17 Ani ḿpɑ́ píyei kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si. 18 Ani yɛ ḿpɑ́ mɛwɑi mɛ́ye-i Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si rɛ nɛ upikɛi. Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nɔ́ ń lɑ yɛ lɛ̃ nɔ́ nɛ Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ. 19 Áni kɑpɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ pikɛi tɑ́pisi.

20 Áni kɑpɛ yɛ nsímɛ́ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɔ́ ń símisi hɑ́ikusɛ. 21 Amɑ́ ɑni yɛ ḿpɑ́ yo ńsɔnɛ ripɑí ɑni lɛɛ ń nyɑḿ múlú. 22 Ani nɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ mɛwɑi kópɛ nnɛ́í mpuri tɔ.

23 Uléécɑɑ yɛɛ yɛ nkíŋniŋɛ n hɛ ukɛ́ tíyɛsɛ ɑni pɔ́lɔ́ upikɔ́ ukɛ́ nɔ́inɛ́soi nnɛ́í rimúlú ńsɔnɛ, kɑi n kpísi nfɑ́ɑ kuu nɔ́ ń hɛ nɛ kumííri nɛ ipiŋɛ, ɑ́ni kɑpɛ nɛ ɑkópɛ m mɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi uu m pɛɛri nnyɑ. 24 Uyɛɛ nɔ́ ń sée yɛ li wɑinɛ. Un íye n yekei, lɛ̃ kuu yɛ ritiki.

25 Pimɑ́rɛcɔ, ɑni yɛ kɔ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si.

26 Ani pimɑ́rɛcɔ tɔrɔɔ nnɛ́í mɛmɑ́rɛcɔ ripirɑ ɑni yɑ́hɑɑnɛ ńsɔnɛ.

27 Nɛ nɛ nɔ́ téni rɛ ɑni Urɔ́píimɑ rinyiri ripɑí ɑni pimɑ́rɛcɔ tɔrɔɔ nnɛ́í rítɛlɛ́ ntí kɛ́ɛ́ni.

28 Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ.

2 Tɛsɑloniki

1

2

3

Títɛlɛ́ lírũ kɛ Pɔɔli uu Tɛsɑloniki pikɔ́ n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí-i ń we

Títɛlɛ́ lírũ ntí yɛ nsímɛ́ kɛ Pɔɔli uu Tɛsɑloniki pikɔ́ rifoí kɛ́mɛɛ n wɔ́i pisímɛ́ kpɑ́lɛnlɛ. Li pɛɛ pi cɔ́ŋlɛnlɛ rɛ íye kɑi wɑ kɛ Upíimɑ Yeesu úu kɑhɑnɛ m pɛɛmɛ. Pinyinɛ yɛ pɛɛ Tɛsɑloniki-i símɑɑnkɛɛ rɛ Upíimɑ kɛyɑɑ yɛ pikɑ́mɛ mɑsilɛ. Picɔ pɔ́ɔ lɛ̃ nnyɑ pikɛi n yulu.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Pɔɔli yɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ rɛ Tɛsɑloniki pikɔ́ yɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ pɑpisi nnyɑ. Uu kɔ mɛsɛ nɛ mɛsɛ Upíimɑ welu rɛ ukɛ́ nŋmɔ́ɔ́pú pi hɛ likɛ́ hɑ nɛ ukɛpɛɛmɛyɑɑ tu (1:1-12).

2. Pɔɔli yɛ Kirisi mɛpɛɛmɛ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ pɑ uu kɔ lɛlɛɛ n wɑinɛ likɛ́ kɛlenɛ lɛ̃ n wɑ nkɔ́ símisi (2:1-12).

3. Ikɑri pikpɑ́sɛ nɛ iwelɛ (2:13-17).

4. Pɔɔli yɛ Kirisi pikɔ́ pisɛ rɛ pikɛ́ Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́si. Uu kɔ pɛpɛɛ ɑ́pi pikɛi piwɑi ń lɑ nkɔ́ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ pi pɑ (3:1-15).

5. Iyɑ́hɑɑ tɔrɔɔ (3:16-18).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ̃́ Pɔɔli nɛ Silɑsi nɛ Timotee, tɔ́ɔ nɔ̃́ Tɛsɑloniki Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ pɛ̃ kɛ Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi ɑpi n te rítɛlɛ́ wɔ́ipɔ. 2 Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ ɑpi kɔ nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ.

Kirisi yɛ wemɛlɛ ukɛ́ nɛ pisoi túhɑɑnɛ

3 Pimɑ́rɛcɔ, li pisɛ rɛ tɔkɛ́ mɛsɛ́rɛ nɔ̃́ nnyɑ Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́si rɛ nɛ upikɛi. Li nɛ risɑ́lɛ rɛ tɔkɛ́ li wɑ, likumúŋɛ́ rɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ yɛ pelulɛ, lɛ̃ kɑni n lɑ́kɑɑnɛ lin kɔ mɛsɛ́rɛ kɛ́yu-mɛ̃ sĩ. 4 Lɛ̃ nnyɑ kɑri Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ inipɛɛ-i nɔ̃́ nnyɑ rikɔ́kɔri wɑi rɛ ḿpɑ́ nɛ íwɛ kɑni n le nɛ piwéékusɛ nnɛ́í kɑni n yɛ́nɑɑlɛ̃, nɔ riŋmɔ́ɔ́púlɛ ɑni nfɑtɛnɛ m mɑ́. 5 Kei kɛ Uléécɑɑ uu yɛ nyísɛ rɛ ukɛtɑhɑi yɛ kɛcírɛ welɛ. Li lɛ̃ wɑlɛ rɛ nɔkɛ́ nɛ pɛpɛɛ mɑsí uiyɔɔpi kɛ́mɛɛ n loninɛ mɛcɔ n we nnyɑ. Uléécɑɑ iyɔɔpi iyɛ̃ nnyɑ kɑni nní íwɛ le. 6 Uléécɑɑ yɛ ɑsei mɑ́lɛ. U yɛ́ pɛpɛɛ nní íwɛ nɔ́ n wɑi íwɛ iyɛ̃ cɛɛi. 7 Amɑ́ u yɛ́ kɑm uu tíyɛsɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́, tɔ́ɔ nní íwɛ n le, ɑri wéntɛ. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Upíimɑ Yeesu uú hɑ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n kpɑ́fúmɛnɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ u yɛ̃ nɛ upileecɑɑtumɛ nɑŋɛ-nɑŋɛ kɑi lɛ̃ wɑinɛ. 8 Inɑlempi kɛcɔpɛ kuu cɛ́pimɛnɛ ukɛ́ pɛpɛɛ ɑ́pi ń lɑ pikɛ́ Uléécɑɑ céri ɑ́pi kɔ Urɔ́píimɑ Yeesu Nsímɛ́ Kɛcirɛ pɑkɑrɛlɛ̃ kpɑnii. 9 Akpɑnii kɑpi n yɛ́nunɛ nyɛɛ ncɑɑi tɛnɛcirɛ́, kei kɑpi yɛ́ Upíimɑ nɛ Unnɑŋɛ mulɛ-mulɛ nɛ kɛtɑɑ ń we. 10 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kuú hɑ sɔ́nti rɛ pɛ̃ kuu n wɛ́ɛ pikɛ́ ríyu u wɑisɛ, pɛpɛɛ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ pikɛ́ u nyɑ́nɛi. Nɔ̃́ ticuruu, nɔ́ hɑ pisoi pɛ̃ kunɑi kɛ́mɛɛ n welɛ, kɑni nsímɛ́ kɑri nɔ́ n símisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ nnyɑ. 11 Lɛ̃ nnyɑ kɑri mɛsɛ́rɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Tɔ nɛ Uléécɑɑ ténilɛ rɛ ukɛ́ tíyɛsɛ nɔkɛ́ pɛpɛɛ nfɑ́ɑ mmɛ̃ nnyɑ kuu nɔ́ ń sée n yɛ̃́ mɛcɔ n we. Tɔ nɛ u ténilɛ rɛ ukɛ́ tíyɛsɛ lɛ̃ kɑni n hɔ́lɛ̃ tɛ nɔkɛ́ wɑ likɛ́ wɑ, ukɛ́ kɔ lɛ̃ kɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nn piwɑi ń lɑ kɛ́mɛɛ nɔ́ lɛ̃́. 12 Lin lɛ̃ n wɑ, nɔ́ Urɔ́píimɑ Yeesu rinyiri ríyu wɑisɛ, uyɛ̃ uu kɔ nɔ̃́ tíyu wɑisɛ. Urɔ́léécɑɑ nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi pikɛi yɛ pɛ̃.

2

Lɛlɛɛ n wɑinɛ Upíimɑ ukɛ́ kɛlenɛ ń kɑm

1 Pimɑ́rɛcɔ, in tɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi mɛkɑmɛ nɛ mɛrɔ́cɑ́pinɛ ukɛyu-i nkɔ́, 2 ɑ́ni kɑpɛ tíyɛsɛ pikɛ́ nɔ́nnɛ́fɑsimɛ́ cɔ́kɔi, ɑ́ni kɑpɛ kɔ tíyɛ pikɛ́ iwɑmɛ nɔ́ wɑisɛ rɛ Upíimɑ kɛpɛɛmɛyɑɑ yɛ tuimɛ. In n lɑ, unyinɛ yɛ nɔ́ tɑ́rɛi rɛ kɛyɑ́ɑ yɛ tu nɛ́ɛ uu Nléécɑɑsimɛ́ picélɑɑ kɛ́mɛɛ mɑɑ rɛ kɛyɑ́ɑ yɛ tu. In kɔ n lɑ, pi yɛ nɔ́ mɑ́lɛ rɛ tɔ tirɔ́tɛlɛ́ rinyinɛ-i wɔ́i rɛ kɛyɑ́ɑ yɛ tu. 3 Ḿpɑ́ lin íye n we, ɑ́ni kɑpɛ unyinɛ kɛpolɛ hɛ ukɛ́ nɔ́ kírɑɑsɛ. Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛkɛ́ kɛlenɛ n tu, pisoi yɛ́ Uléécɑɑ ŋmɛriyɛ mɛyɑ̃́. Uyɛɛ Uléécɑɑ nɛ n kɛ́ŋɛnɛ un mpɔlɛcee tíkilɛ̃ uu léeri ɑpi u yɛnu. 4 Uyɛɛ ulɑ́ɑrɔ yɛɛ umɛcirɛ rińtɑɑ́sɛ uu Uléécɑɑ likɔ́ nnɛ́í fómni, uu lɛ̃ nnɛ́í kɛ pisoi ɑpi yɛ rinwúlɑ ɑpi yɑ́ɑ́si n tɑkúlɛ̃. Ticuruu u yɛ́ Uléécɑɑ kɛyɔ-i lompɔ uú tonɛ yɑrɛ uyɛɛ Uléécɑɑ. 5 Áni léisɛ rɛ nɛ liifɑɑci nɔ́ wɑilɛnlɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń wee? 6 Nɔ nkpéni nyulɛ rɛ linyinɛ yɛ ncée u tɑ́pɑɑlɛnlɛ likɛ́ hɑ nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kuu yɛ́ umɛcirɛ ń lesɛ ukɛ́ nyísɛ ńsɔnɛ n tu. 7 Mɛwɑi kópɛ nnɑŋɛ yɛ mpikɛi korilɛ riŋmɑhɑ kɛ́mɛɛ. Mɛwɑi mɛ̃ mɛkɛ́ kɛlenɛ n wɑ, li pisɛ rɛ uyɛɛ ńnɑŋɛ mmɛ̃ m múílɛ̃ ukɛ́ tɔsí. 8 Uyɛɛ Uléécɑɑ nɛ n kɛ́ŋɛnɛ yɛ́ rikpɑ́fúmɛ. Amɑ́ Upíimɑ Yeesu yɛ́ nɛ unnɔɔ u rifuu uu kópu, uu kɔ nɛ unnɑŋɛ kuú nɛ n wemɛ u nɑm. 9 Usoi kópɛ yɛ́ kɑm nɛ Setɑni nnɑŋɛ, uu mɛwɑisɑŋɑ nɛ linyísɛ-nyísɛ nɔɔmɛ ncɔpuri wɑpisi uú nɛ pisoi kirɑɑsɛntɛ. 10 U yɛ́ mɛwɑi kópɛ ncɔpuri nɛ kɛisi ukɛ́ nɛ pɛpɛɛ m pɔlu kirɑɑsɛntɛ, kɑ́pi n ŋmurɛi pikɛ́ nsímɛ́sei mɛɛ yɛ́ piriyu n lɔ n yɔsí pikɛ́ kɔ n ń lɑ nnyɑ. 11 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu ńnɑŋɛ mmɛ mɛɛ yɛ́ pi m pɔisɛ pɑmɛnɛ rɛ pikɛ́ nɛ nnɔ́ɔmɛ kɛfɑ tɛnɛ. 12 Kɑi nní lɛ̃, pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ ɑ́pi nɛ ɑsei kɛfɑ n tɛnɛ, ɑmɑ́ ɑpi pɛɛ́ nɛ mɛwɑi kópɛ kutu cɔ, ɑ́pi yɛ́ Uléécɑɑ kɛtɑhɑi-i le.

Uléécɑɑ yɛɛ nɔ́ wɛ́ɛ rɛ ɑni tɑsi

13 Pimɑ́rɛcɔ, li pisɛ rɛ tɔkɛ́ yɛ mɛsɛ́rɛ nɔ́ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ nnyɑ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si rɛ nɛ upikɛi. Nɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ sée rɛ ukɛ́ nɔ́rinɛ́yu lɔ rɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ nɔ́inɛ́soi rikpɑ̃́iisɛ ɑni kɔ nsímɛ́sei nɛ kɛfɑ tɛnɛ nnyɑ. 14 Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑri nɔ́ n símisi kɛ Uléécɑɑ uú nɛ ritiki uú nɛ nɔ́ séi rɛ ɑni Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi mɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ tonɛ. 15 Lɛ̃ nnyɑ pimɑ́rɛcɔ, ɑni tɑsi ńsɔnɛ ɑni icélɑɑ iyɛ̃ kɑrí nɛ nnɔ́ɔ nɛ́ɛ ɑ́tɛlɛ́ kɛ́mɛɛ nɔ́ n céési múlú.

16 Asei kɛcɑ́ɑ́, Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ rɔ́ lɑlɛ, uú nɛ kɛfɑ rɔ́ fénnɛ uu mɛsɛ́rɛ rɔ́ n ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɔn kɔ lɛ̃ kuu n yekei rɛ u yɛ́ rɔ́ wɑ mɛ̃́. U nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi ricuruu 17 pɛɛ yɛ́ nɔ́ɑnɛ́kíŋ niŋukusɛ ɑpi tíyɛsɛ ɑni itisi mɛyɑ̃́ m mɑ́, ɑpi kɔ ńnɑŋɛ nɔ́ hɛ nɔkɛ́ nɛ mɛwɑi nɛ nsímɛ́ kɛ́mɛɛ n nyɑḿ.

3

Ani Pɔɔli kɛcɑ́ɑ́ we

1 Pimɑ́rɛcɔ, tɔ nɛ mɛtɔ́rɔɔ nɔ́ ténilɛ rɛ ɑni nɛ Uléécɑɑ rɔ́ we rɛ unsímɛ́ nkɛ́ mɛkɛɛkɛɛ riyɛ́kɑɑ nn kɔ ríyu yɛnu yɑrɛ lɛ̃ kɑi nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n wɑ mɛcɔ. 2 Ani kɔ nɛ Uléécɑɑ rɔ́ we rɛ ukɛ́ piwɑikópɛkɔɔ́ nɛ pisoi kópɛ ɑnipɛ-i rɔ́ lesɛ. Likumúŋɛ́ rɛ ɑ́i pisoi nnɛ́í pɛɛ yɛ ŋmurɛi rɛ pikɛ́ nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ.

3 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ nyɑmlɛ. U yɛ́ ńnɑŋɛ nɔ́ hɛ uú nɛ likópɛ nɔ́ tɔ́lu. 4 Tɔ kɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ nɛ Uléécɑɑ nnɑŋɛ, tɔn tɑ́lɛ̃ tɛ nɔ lɛ̃ kɑri nɔ́ m pisɛ wɑilɛ nɔn kɔ lipiwɑi nɔŋ́lɛ̃. 5 Upíimɑ ukɛ́ tíyɛsɛ ɑni nɔ́sinɛ́fɑ-i Uléécɑɑ nlɑ nɛ isuúlu kɛ Kirisi uu yɛ n hɛ m mɑ́.

Li pisɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ kɛisi

6 Pimɑ́rɛcɔ, tɔ nɔ́ pisɛ nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi rinyiri rɛ ɑni nɛ pimɑ́rɛcɔ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ sikɑ̃́ m mɑ́ ɑ́pi kɔ isé kɑri nɔ́ m pɑ tikilɛ̃ kɛtɑɑ wɑ. 7 Nɔ̃́ ticuruu yɛ nyulɛ ńsɔnɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ nɔkɛ́ wɑ nɔkɛ́ nɛ ntɔ́sẽ́ ncɔ n sɔ́nɛ. Kɑrí pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ ń we, ɑ́ri pɛɛ pikɑ́nkɔ́. 8 Ári riyɑ́ unyinɛ ukɛ́ fɑɑlɑɑ rɔ́ kpínii, ɑmɑ́ rɔ́ kɛisilɛ ɑri mpɔɔnɛ kom. Kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ kɑri kɛisi nɔ́ úkɑ úu kɑpɛ nɛ rɔ́ n topori nnyɑ. 9 Ái rɛ ɑ́ri pɛɛ ncée mɑ́ tɔkɛ́ mɛlɛ̃́ nɔ́ pisɛ. Amɑ́ tɔ lɛ̃ wɑilɛ tɔn lɑ rɛ ɑni mɛrɔ́finɛ ritiki. 10 Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑrí pɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń we, tɔ pɛɛ nɔ́ céesi rɛ: Úye unsɑ́ pikɛi n lɑ, ɑ́i pisɛ rɛ liute ukɛ́ li.

11 Ái líkɑ nnyɑ kɑri nní lɛ̃ símisi, tɔ kõ tɛ pikɑ́nkɔ́ yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ welɛ ɑ́pi líkɑ wɑi, ɑmɑ́ picɔ nsímɛ́-i kɑpi lééri. 12 Tɔ pisoi pɛ̃ mpuri nɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi rinyiri ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛnlɛ rɛ pikɛ́ yɛ nɛ piripɔɔ kɛisi ɑpi pipikɛi likɔ́ le.

13 Amɑ́ nɔ́ ɑ́ni kɑpɛ pɔɔnɛ nɛ lisɔnɛ piwɑi. 14 In tɛ unyinɛ yɛ isé nnyí kɑri nní rítɛlɛ́ ntí-i nɔ́ ḿ pɑ yɛ̀, ɑni liute ceri, úkɑ úu kɑpɛ nɛ u rikɔ, likɛ́ isɛi u wɑ nnyɑ. 15 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́ni kɑpɛ u kpísi yɑrɛ nɔ́unɛ́lɑ́ɑrɔ, ɑmɑ́ ɑni yɛ u céési yɑrɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ pikɛ́ umɑ́rɛcɔ céési.

Tinɔ́ɔ sɔnɛ pitikisɛ nɛ iyɑ́hɑɑ

16 Upíimɑ yɛɛ yɛ nkíŋniŋɛ n hɛ ukɛ́ uricuruu nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ ḿpɑ́ píyei nɛ ḿpɑ́ yo-i. Ukɛ́ kɔ nɔ́nnɛ́nɛ́í kɛ́mɛɛ n we.

17 Nɛ̃́ Pɔɔli kunipɛ kpɛɛ iyɑ́hɑɑ nnyí wɔ́i. Nní kɑm yɛ ɑnɛ́tɛlɛ́ nnɛ́í rinípɛtɛi rinyiki. Kunɛ́nípɛ iwɔi yɛ nnyí.

18 Upíimɑ Yeesu Kirisi ukɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í ípɛɛlɛ́ɛ nyísɛ.

1 Timotee

1

2

3

4

5

6

Títɛlɛ́ foí kɛ Pɔɔli uu Timotee n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Pɔɔli yɛ ɑ́tɛlɛ́ ɑtɛ́ Timotee wɔilɛ. Timotee yɛ pɛɛ usuifinɔsi unyinɛ yɛɛ m pɑnsɛ Kirisi ukɔ́ kɛpipi lɛ. Usɑ́ɑ pɔ̃́ nɛ pɛɛ ukirɛki lɛ. Timotee uu pɑnsɛ utumɛ Pɔɔli ukɛicɔ píimɑ unyinɛ. Uyɛɛ pɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ Efɛɛsi-pɔ ń we kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Pɔɔli uu rítɛlɛ́ u wɔi rɛ ukɛ́ nfɑtɛnɛ ikɛmɛɛ pɑpukusɛ. Icélɑɑ kɛ rítɛlɛ́ foí ntí ɑri Kirisi pikɔ́ nɛ icɑ́pinɛ piyukɔɔ́ nɛ Timotee ricuruu pɑlɛ̃ (UPM 16:1-3).

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́ (1-3): Lɛlɛɛ icélɑɑ kópɛ pikɔ́ kɛ́mɛɛ kuwurɛ ń we (1). Piyómɛyɑ́hɑɑ mɛcɑ́pinɛ nɛ iwelɛ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ (2). Isoi kɑi m pisɛ rɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ pikɛ́ n le (3).

2. Lɛ̃ kɑi Timotee m pisɛ rɛ ukɛ́ uricuruu pikɛi kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃ (4-6): Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ lɛlɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ picɔ́kɔi ń lɑ wɑ (4). Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ pisoi ɑnɑi ɑkɔ́ ɑkɔ́ nyɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ-i we: piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pinɔ́si nɛ pikúmɑnnɔsi nɛ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pilɑ́si n wɑ (5). Yo kɑi pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ icélɑɑ kópɛ wɑ? (6)

1

Pɔɔli yɛ Timotee rítɛlɛ́ wɔ́lu

1-2 Nɛ̃́ Pɔɔli kɛ Urɔ́yulɑlɛ Uléécɑɑ nɛ Kirisi Yeesu kɑrí nɛ n tɑ́lɛ̃ ɑpi ncée n hɛ rɛ kɛ́ Kirisi Yeesu utumɛ, nɛ́ɛ rítɛlɛ́ ntí pɔ̃́ Timotee wɔipɔ. Kɑm n tíyɛ ɑɑ Kirisi Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛ nnyɑ, pɔ kɛnɛ́pipi sei lɛ. Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Urɔ́píimɑ Kirisi Yeesu pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɛ nfɑnɑrɛ pɔ́ nyísɛ ɑpi nkíŋniŋɛ pɔ́ hɛ.

Icélɑɑ kópɛ pikɑɑsɛ

3 Yɑrɛ kɑḿ pɛɛ mɛkɛɛ pɔ́ ḿ mɑ nɛn nɛ Mɑsetuwɑɑni tɔ́su, ɑ Efɛɛsi kɛ́mɛɛ mɛ́sũ. Pisoi yɛ kei welɛ pɛɛ icélɑɑ féé picɔ n céési. Li pisɛ rɛ ɑ rinɔ́ɔ pi hɛ rɛ pikɛ́ lɛ̃ tíyɛ. 4 A pi símisi rɛ pikɛ́ siwómɛ́ nɛ pipikulɑ̃ ɑnyiri nyɛɛ ɑ́ɑ kúkɛɛntɛnɛ ń we, ɑn kɔ nɛ íkɛŋɛnɛ kpɑ́rɑ́ sɔ́nɑɑri nkɔ́ riyɑ́. Lɛ̃ ɑ́i yɛ pikɛi pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ ukɛ́ wɑ kɛ́mɛɛ yóriyɛ. Nfɑtɛnɛ mɛɛ yɛ wɑ ɑí nɛ kɛ́yu sĩ. 5 Isé nnyí kɑm nní nɔ́ ḿ pɑ yɛ lɑ rɛ nɔkɛ́ ńlɑ mmɛ mɛɛ kɛmúŋɛ́ sɔnɛ-i nɛ kɛfɑ kɛsɛ-i nɛ nfɑtɛnɛ yíkíyiki kɛ́mɛɛ n lééri m mɑ́. 6 Picɔ yɛ ncée kɛcirɛ mmɛ̃ pitíki tíyɛlɛ ɑpi pɔlu ɑpi iníri kɛŋɛnɛ-i loni. 7 Pi lɑlɛ pikɛ́ Moisi isé kɛ́mɛɛ picélɑɑ. Amɑ́ ɑ́pi kɔ pɛɛ pimɛnɔɔyu cirɛ kómɛi. Ápi kɔ pɛɛ lɛ̃ nɛ lɛ̃ nsímɛ́ kɑpi nní nɛ itisi n símɑɑnkɛɛ kómɛi.

8 Tɔ nyulɛ rɛ isé yɛ nyɑmlɛ, tɔn nɛ i n kɛisi yɑrɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ. 9 Tɔkɛ́ léisɛ rɛ ɑ́i pɛpɛɛ lisɔnɛ n wɑi nnyɑ kɑpi isé kɑrii. Amɑ́ piwɑikópɛkɔɔ́ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi yɛ rinkpɛ́ nɛ pɛpɛɛ nɛ Uléécɑɑ n kɛ́ŋɛnɛ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi yɛ Uléécɑɑ nɛ lɛlɛɛ n kpɑ̃́iilɛ̃ n wɑisɛ, nɛ pɛpɛɛ pisɑ́ɑ nɛ́ɛ píni n kóni nɛ pisoikṍ 10 nɛ pɛpɛɛ mɛ́woo mɛ́woo n wɑi nɛ pitisi pɛɛ yɛ pipitisicɔ n kɑ́ipi nɛ pɛpɛɛ pilɑ́si n yɑ́i nɛ pinɔ́ɔmɛ nɛ pɛpɛɛ yɛ mɛ́woo mɛ́woo n wéeri nɛ́ɛ pɛpɛɛ mɛwɑi n wɑi kɛ icélɑɑ kɛcirɛ ií nɛ rɔ́ n yúlu. Pɛ̃ nnɛ́í nnyɑ kɛ isé ií we. 11 Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑpi nɛ́ rimmúísɛ kɛ́mɛɛ kɛ icélɑɑ iyɛ̃ ií we. Uléécɑɑ, mɛyɔ́ɔpi ute yɛɛ yɛ usoi rinkpɑ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ yɛ mu.

Pɔɔli yɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ

12 Nɛ Urɔ́píimɑ Kirisi Yeesu yɛɛ ńnɑŋɛ nɛ́ n hɛ kɛ́ nɛ pinɛ́kɛi wɑ pɔɔnɛsɛ. Nɛ u pɔɔnɛsɛ kuú nɛ nɛ́ ń yɛ̃́ tɛ nɛ ɑsei ute lɛ uu nɛ́ wɛ́ɛ rɛ kɛ́ u kɛisi. 13 Nɛ pɛɛ mɛkɛɛ unkópɛ símɑɑnkɛɛlɛ, ɑm u wéékusɛ ɑm íwɛ u wɑi, ɑm kɔ u lɑ́misi. Amɑ́ uu íwɛ nɛ́ téni kɑ́m pɛɛ nfɑtɛnɛ m mɑ́, ɑ́m kɔ pɛɛ lɛ̃ kɑm n wɑi nyu nnyɑ. 14 Urɔ́píimɑ yɛ mɛyɑ́nsei uipɛɛlɛ́ɛ nɛ́ nyísɛlɛ. Nfɑtɛnɛ nɛ ńlɑ kɑm Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ n yɛ̃́ kuú nɛ ritiki. 15 Nsímɛ́ mmú yɛ nsímɛ́ kɛcirɛ lɛ, n kɔ nɛ mɛnyínɛ welɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ n yɔsí. Mmɛ mɛɛ rɛ Kirisi Yeesu yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑlɛ ukɛ́ pikópɛkɔɔ́ yóriyɛ, nɛ́ɛ kɔ pɛɛ pikópɛkɔɔ́ pɛ̃ ufoí. 16 Amɑ́ lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu íwɛ nɛ́ tẽ́ uu tíyɛsɛ Yeesu Kirisi uu nɛ̃́ ukópɛkɔɔ́ wɛ́ɛ́sɛ ɑkópɛ sɑ́rɛi likɛ́ nɛ pɛpɛɛ yɛ́ mɑsí kɛfɑ nɛ u n tɛnɛ pikɛ́ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ n yɛ̃́ nyísɛ. 17 Ḿpɑ́ úye ukɛ́ Uyɔ́ɔpi tɛnɛcirɛ́ nɛ ukpɔcirɛ́ uyɛɛ úu kúyɛnɛ ń we, Uléécɑɑ cirɛníŋɛ ríyu wɑisɛ, umɛyɔɔpi mɛkɛ́ n tɑɑ́lɛ̃ ḿpɑ́ píyei! Amí.

18 Kɛnɛ́pipi Timotee, lɛ̃ kɑm ń lɑ kɛ́ pɔ́ céési yɛ nní: A lɛ̃ kɛ ɑntepuyɛ ɑpi kɛpɔ́cɑ́ɑ́ n símisi léisɛ ɑɑ li múlú ńsɔnɛ ɑɑ́ nɛ ɑtɔpi kɛcirɛ tɔpu. 19 A nfɑtɛnɛ nɛ kɛmúŋɛ́ sɔnɛ m múílɛ̃. Picɔ ɑ́pi kɛmúŋɛ́ sɔnɛ kɛ̃ timúlú, ɑpi pɛɛ nfɑtɛnɛ fómni cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. 20 Pisoi pɛ̃ mpuri kunɑi kɛ́mɛɛ Imenee nɛ Alɛkisɑntiri yɛ welɛ. Setɑni kɑm pi risɑsɛ rɛ pikɛ́ céri rɛ ɑ́pi yɛ Uléécɑɑ lɑ́misi.

2

Piwelɛ nsímɛ́

1 Mmɛ̃ kɑm nkpéni mɛfoí pisoi m pisɛ mɛɛ rɛ pikɛ́ yɛ pisoi nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si ɑpí nɛ Uléécɑɑ pi téni, ɑpi kɔ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ piiwelɛ kɛ́mɛɛ. 2 Ani yɛ piyɔ́ɔpi nɛ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ we likɛ́ rɔ́ n lɑ́ɑ́rú tɔkɛ́ kɔ nɛ nkíŋniŋɛ m mɑ́, ɑrí nɛ Uléécɑɑ kutu n cɔlɛ̃ ńsɔnɛ, tɔn lɛlɛɛ ń nyɑḿ wɑi. 3 Lɛlɛɛ Urɔ́yulɑlɛ Uléécɑɑ ripɔ́ɔ ń we lin kɔ u nyɑḿ yɛ lɛ̃. 4 U lɑlɛ ukɛ́ pisoi nnɛ́í yóriyɛ pikɛ́ fe pikɛ́ ɑsei ceri. 5 Uléécɑɑ yɛ usɛ lɛ. Uyɛɛ Uléécɑɑ nɛ sisoipipi kɛcɔpɛ nsímɛ́ n nyɔ́ɔnsɛ yɛ kɔ usɛ lɛ, uyɛɛ Kirisi Yeesu. 6 U unfɑɑ kpísilɛ uú nɛ hɛ́ɛ́lɛ rɛ likɛ́ sisoipipi ɑkópɛ ilɑsi kɛ́mɛɛ lesɛ. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑí nɛ rinsɑ́ kuu lɛ̃ wɑ uú nɛ nyísɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ lɑlɛ likɛ́ pisoi nnɛ́í yóriyɛ. 7 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu iyóó nɛ itumɛ nɛ́ tĩ́ tɛ kɛ́ mpuri sɑnɛ pikɔ́ nfɑtɛnɛ nkɔ́ nɛ ɑsei nsímɛ́ céési. Ám kirɑɑsɛ, ɑsei kɑm símisi.

8 Nɛ lɑlɛ pisoi pikɛ́ yɛ ḿpɑ́ yei we, pikɛ́ yɛ ɑnípɛ risíkɑ ɑpi welu nɛ nfɑkpɑ̃́ii, kuwɔ́i nɛ pitele ɑ́pi kɑpɛ pisifɑ-i n we.

9 Nɛ kɔ lɑlɛ rɛ pinɔ́si pikɛ́ yɛ lɑpisi nɛ kumúŋɛ́ likɛ́ n nyɑḿ, ɑ́pi kɑpɛ yɛ ipɑhɑɑ cerémpɔɔnɛ pɑɑsi. Ápi kɑpɛ yɛ wurɑ ikólɛ́ nɛ itéeweé nɛ ilũ nɛ́íkɔɔ́ lɛ́kɑɑnkɛɛ. 10 Amɑ́ pikɛ́ yɛ mɛwɑi sɔnɛ lɛkɑɑnkɛɛ yɑrɛ kɑi m pisɛ rɛ pinɔ́si pɛɛ Uléécɑɑ n wuru pikɛ́ n we. 11 Li pisɛ rɛ pinɔ́si pikɛ́ yɛ icélɑɑ yɔsí risɛ́ɛ́ kɛ́mɛɛ, ɑpi pimɛcirɛ n kpɛ́lɛ̃. 12 Ám unɔ́si ncée hɛ rɛ ukɛ́ yɛ céési nɛ́ɛ ukɛ́ ulɑ kɛcɑ́ɑ́ n tũ. Li pisɛ rɛ unɔ́si ukɛ́ yɛ n sɛ́ɛ́lɛ̃. 13 Ái líkɑ nnyɑ, Atɑm kɛ Uléécɑɑ uu mɛfoí wɑ uu limɛmɑ́ɑ́ Ɛfɑ wɑi. 14 Ái kɔ Atɑm yɛɛ tíyɛ kuníri ɑku u kirɑɑsɛ, ɑmɑ́ unɔ́si yɛɛ riyɑ́ ɑku u kirɑɑsɛ uu Uléécɑɑ isé hɑ́ikusɛ. 15 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, unɔ́si un nɛ kɛfɑ Uléécɑɑ n tɛnɛ un pisoicɔ nlɑ m mɑ́, uisoi in n kpɑ̃́iilɛ̃, un ḿpɑ́ yo n wɑi nɛ kɛmúŋɛ́, Uléécɑɑ yɛ́ u yoriyɛ uu siwɑ̃́ mɑru.

3

Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ

1 Asei kɑm nní nɔ́ símisi: Úye un n lɑ rɛ ukɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃, liute yɛ pikɛi kɛcirɛ wɛ́ɛlɛ. 2 Li pisɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ ncɑɑi ńkɑ uyɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ kɛ́mɛɛ yɛ̃́. Ukɛ́ unɔ́si usɛ ulɑ, ukɛ́ yɛ ḿpɑ́ yo n wɑi nɛ kɛmúŋɛ́, ukɛ́ nfɑsimɛ́ sɔnɛ m mɑ́, ukɛ́ pisoicɔ kupɛ́nɛcɔ n lɑ, ukɛ́ pisɑ́nɛ piyɔ́ɔ́ n nyu, ukɛ́ yɛ fe uu Nléécɑɑsimɛ́ céési, 3 úu kɑpɛ útɑnirɛ́ nɛ́ɛ utelewɛ́lɑɑ, ɑmɑ́ ukɛ́ mɛ́nyɛ n niŋú un kɔ isoi sɔnɛ mɑ́, piwóówɛ́lɑɑ ɑ́pi kɑpɛ kɔ ukɛmúŋɛ́ nnɛ́í n yɔ́ɔlɛ̃. 4 Li kɔ pisɛ rɛ ukɛ́ ukɛyɔ pimúlɛ́ fe ńsɔnɛ, ukɛ́ tíyɛsɛ usiwɑ̃ sikɛ́ yɛ pɑkɑrɛ ńsɔnɛ ɑsi yɛ kɔ wɑisɛ. 5 Likumúŋɛ́ rɛ usoi unsɑ́ ukɛyɔ pimúlɛ́ n nyu, íye kɛ uyɛ̃ uu yɛ́ fe uú nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ pɑí? 6 Ái kɔ pisɛ rɛ ukɛ́ Kirisi ukɔ́ fɑlɛ. Insɑ́ lɛ̃, u yɛ́ fui nɛ rikɔ́kɔri Setɑni uu u lóisɛ. 7 Li kɔ pisɛ rɛ kɛtɑhɑi pikɔ́ pikɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ uwɛ́ɛ́sɛ isoi sɔnɛ yɛ̃ ɑpi u n wɑisɛlɛ̃. Ái kɑpɛ wɑ rɛ pi uisoi lómiisɛ, uu pɛɛ ntɔ́rɔɔsei Setɑni ripinɛ-i lóipɔ.

Pɛ̃ kɑpi n lésɛ rɛ pikɛ́ yɛ pisoi lɛ̃́

8 Lɛ̃ cirɛ, li pisɛ rɛ pɛpɛɛ yɛ n lɛ̃́ pikɛ́ pisoi kɑpi yɛ m pɑkɑrɛ, pin kɔ ɑsei tikilɛ̃. Ápi kɑpɛ pítɑnirɛ́ nɛ́ɛ pɛpɛɛ mɛkópɛ kɛwóó n wɛ́ɛ́si. 9 Li pisɛ rɛ pikɛ́ ɑsei nyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu upikɔ́ n céreisɛ m múílɛ̃ ńsɔnɛ nɛ kɛfɑ kɛsɛ. 10 Li pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ pi peẽ pikɛ́ yɛ̃́. Mɛpeẽ-mɑɑ́, pinsɑ́ ńkɑ n yɛ̃ pi yɛ́ fe ɑpi pilɛ̃́ pikɛi pi pɑ. 11 Li kɔ pisɛ rɛ pinɔ́si ricuruu pikɛ́ isoi iyɛɛ yɛ́ n tíyɛ ɑpi pi n wɑisɛlɛ̃ m mɑ́. Ápi kɑpɛ pɛpɛɛ nɛ isímɛ́ n kɔɔnii. Li pisɛ rɛ pikɛ́ ḿpɑ́ yo n wɑi nɛ kɛmúŋɛ́, pikɛ́ kɔ kɛcirɛ n we ḿpɑ́ yo-i. 12 Li pisɛ rɛ uyɛɛ yɛ n lɛ̃́ ukɛ́ unɔ́si usɛ ulɑ, ukɛ́ kɔ ukɛyɔ nɛ usiwɑ̃ pimúlɛ́ fe ńsɔnɛ. 13 Píye pin kɔ pilɛ̃́ pikɛi ńsɔnɛ n kɛisi, pi yɛ pisoi kɛcɔpɛ ríyu yɛnlɛ, pi yɛ́ kɔ fe ɑpi nfɑtɛnɛ mɛɛ tɔ́ nɛ Kirisi Yeesu m pɛ́nɛsɛlɛ̃ nsímɛ́ símisi ɑpi rikíŋ pepu.

Mɛnyuwɛ kɛ nfɑtɛnɛ nn yɛ rɔ́ n hɛ

14 Nɛ rítɛlɛ́ ntí pɔ́ wɔ́ipɔlɛ nɛn kɔ músu rɛ kɛ́ nfɑ́ɑni hɑpɔ kɛ́ pɔ́ yɛ̃́. 15 Ḿpɑ́ nɛn kɔ n nɑ́ŋɑi kɛ́ kɛlenɛ hɑpɔ, títɛlɛ́ ntí tɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑɑ céru lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ pɔkɛ́ Uléécɑɑ kɛyɔ-i n sɔ́nɛ. Uléécɑɑ, nfɑ́ɑ ute icɑ́pinɛ yɛɛ ɑsei ilérí nɛ ɑkɛtɑɑ. 16 Asei kɛcɑ́ɑ́, úkɑ úu kúkɛŋɛ n we. Mmɛ mɛɛ m pékɑɑlɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ n nyísɛ yɛ mmɑ́ɑmɑɑ nɛ ncírɛníŋɛ lɛ. Lɛlɛɛ Kirisi.

U rɔ́ rikpɑ́fúmɛlɛ yɑrɛ kɛsoipipi, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn tɔ u nyísɛ rɛ

u ɑsei ute lɛ.

Piléécɑɑtumɛ ɑpi u yɛnu uu isoipuri mpehẽ mpehẽ kɛ́mɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ símisi,

pisoi ɑpi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ḿpɑ́ yei nɛ kɛfɑ n tɛnɛ,

Uléécɑɑ uu umɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ u tɑɑ́sɛpɔ.

4

Pɛpɛɛ inɔ́ɔmɛcélɑɑ n céési

1 Uléécɑɑ Nfɑɑ yɛ símisilɛ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ rɛ ɑmúŋɛ́ tɔrɔɔ kɛ́mɛɛ, pisoi picɔ yɛ́ nfɑtɛnɛ kɛpirɛ ritɔ ɑpi ɑníri nnɔɔmɛ nɛ ɑicélɑɑ tiki. 2 Pi yɛ́ tíyɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi pikɔ́ nɛ pinɔ́ɔmɛ ɑpi icée kópɛ pi tikisɛ. Pisimúŋɛ́ ɑ́si pikɛi wɑi icélɑɑ kópɛ nnyɑ, yɑrɛ nweni kɑpi ŋmɑ́si nn wɔ́ŋɔɔ ɑpí nɛ nwɔ́i pi wɑi. 3 Pisoi pɛɛ céési rɛ ɑ́i nyɑḿ tɛ sisoipipi sikɛ́ sɔ́ɔnnɛ, ɑ́i kɔ nyɑḿ tɛ sikɛ́ lilukɛ-lukɛ nnɛ́í n le. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ ilukɛ iyɛ̃ nnɛ́í wɑ rɛ pɛpɛɛ Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ pin ɑsei nyu pikɛ́ yɛ u pɔɔnɛsɛ ɑpi pɛɛ i le. 4 Lɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu n wɑpisi yɛ nyɑmlɛ. Líkɑ ɑ́i kufóm we, ɑmɑ́ tɔkɛ́ yɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ ɑri kɛlenɛ li le. 5 Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ Nsímɛ́ nɛ iwelɛ yɛ tíyɛsɛlɛ ɑi Uléécɑɑ inipɛɛ-i n nyɑḿ.

Yeesu ukɛikɔ́ kɛcirɛ

6 Pɔn icélɑɑ nnyí pimɑ́rɛcɔ rintɔ́sɛ, pɔ pɛɛ wɑ Kirisi Yeesu ukɛikɔ́ kɛcirɛ. Pɔ́ nyísɛ rɛ pɔ ripɔ́cúruu tíyɛsɛlɛ nfɑtɛnɛ nsímɛ́ nn pɔ́ loni pɔn nsímɛ́ sɔnɛ mmɛ̃ kɑpi pɔ́ n céesi tikilɛ̃. 7 Amɑ́ ɑ mɛkpurɛ isímɛ́ kɛ síniyɑhɑ ɑsi yɛ n símisi yɑrɛ siwómɛ́ kɛpirɛ ritɔ. A riŋmɔ́ɔ́pú ɑɑ yɛ Uléécɑɑ likɔ́ wɑisɛ. 8 Usoi un uipiŋɛ nɛ linyinɛ m mɑinsɛ, nkɑ́ripi kɑi kulɑ́ɑ mɑ́. Amɑ́ usoi un tinŋmɔ́ɔ́pú uu Uléécɑɑ likɔ́ wɑisɛ, ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ kɑi yɛ yoriyɛ. Li yɛ nɛni mɛwee mmɛ́-i nfɑ́ɑ rɔ́ hɛlɛ nɛ mɑsí kɛpirɛ-pɔ. 9 Nsímɛ́ mmɛ̃ yɛ ɑsei kɛcirɛ lɛ kɑi m pisɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ ń yɔsí cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. 10 Kɑrí nɛ Uléécɑɑ yɛɛ nfɑ́ɑ m mɑ́ n tɑ́lɛ̃ nnyɑ kɑri kɛisi tɔn nɑ́ɑ́si kɛ́yu ɑ́kɛ we: Uyɛɛ yɛ pisoi nnɛ́í riyu lɔ, ɑí nɛ tɔ́su pɛpɛɛ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃.

11 A lɛ̃ nnɛ́í pi símisi ɑɑ pi céési rɛ pikɛ́ lɛ̃ wɑ. 12 Kɑpɛ riyɑ́ unyinɛ ukɛ́ pɔ́ lómiisɛ rɛ pɔ kɛwɑ̃́ ŋmɑ́nɛpi nnyɑ, ɑmɑ́ ɑ tíyɛsɛ mɛpɔ́wee mɛkɛ́ pɔ́ wɑisɛ uyɛ̃ kɛ Kirisi pikɔ́ ɑpi yɛ ḿ pɑílɛ̃ mpɔ́símɛ́ nɛ ipɔ́soi nɛ ńlɑ kɑɑ m mɑ́ nɛ mpɔ́fɑtɛnɛ nɛ mɛpɔ́kpɛrinkpɛ kucírɛ́ kɛ́mɛɛ. 13 Kɛ́ kɛlenɛ ń hɑpɔ, ɑ nɛ Nléécɑɑsimɛ́ pikɛɛ̃ pisoi kɛcɔpɛ nɛ ikɑri pikpɑ́sɛ nɛ mpicélɑɑ riŋmɔ́ɔ́pú. 14 Kɑpɛ ihɛɛ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn pɔ́ n hɛ lómiisɛ. Li pɔ́ i hɛlɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ pɛpɛɛ nɛ Uléécɑɑ rinyiri n símisi ɑpi kɛpɔ́cɑ́ɑ́ nsímɛ́ n símisi, Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi ɑnípɛ kɛpɔ́cɑ́ɑ́ lɑ́ɑ. 15 A mɛpɔ́círɛ kpísi ɑɑ pikɛi pɛ̃ pɑ ɑɑ́ nɛ ńsɔnɛ pi wɑi ḿpɑ́ úye ukɛ́ kɛpɔ́yu pihɑpɛ yɛ̃. 16 A ripɔ́cúruu nɛ ipɔ́célɑɑ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. A n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ pɔn lɛ̃ nnɛ́í múílɛ̃ nɛ ɑsei, pɔn lɛ̃ n wɑ, pɔ pɛɛ ripɔ́cúruu nɛ pɛpɛɛ kutu pɔ́ n cɔ́lɛ̃ yoriyɛlɛ.

5

1 Kɑpɛ yɛ nɛ kɛsɑ́ɑyɑhɑ cɛ́si, ɑmɑ́ ɑ yɛ nɛ kɛ n símisi yɑrɛ kɑɑ yɛ nɛ upɔ́sɑ́ɑ n símisi. Aɑ yɛ pinɑ́ŋɛ-nɑŋɛ pɔ̃́ kpísi yɑrɛ pipɔ́mɑ́rɛcɔ. 2 A yɛ síniyɑhɑ nɛ símisi yɑrɛ pipɔ́ni, ɑɑ́ nɛ pikpérefɑɑ pɔ̃́ símisi yɑrɛ pipɔ́yɛ́i. Kɑpɛ yɛ úkɑ kɛcɑ́ɑ́ kɛmúŋɛ́ kópɛ kɛnyinɛ m mɑ́.

Pikúmɑnnɔsi kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

3 A pikúmɑnnɔsi yíkíyiki kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃ pɔn pi pɑkɑrɛlɛ̃. 4 Amɑ́ in tɛ ukúmɑnnɔsi úye yɛ siwɑ̃́ nɛ́ɛ siyɑ́sɛ mɑ́, li pisɛ rɛ pɛ̃ pikɛ́ pisiyɔ-i nyísɛ rɛ pi Uléécɑɑ pɑkɑrɛlɛnlɛ kɛlenɛ. Lɛlɛɛ rɛ pɛ̃ kɑí nɛ tu rɛ pikɛ́ pipikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃ yɑrɛ kɛ pɛ̃ ɑpí pɛɛ pi n wɑ mɛcɔ. Mɛ́wee mɛ̃ nɛ yɛ Uléécɑɑ ripɔ́ɔ wɑlɛ. 5 Unɔ́si nkó yɛɛ ukúmɑnnɔsi sei, úu kɔ pɛɛ úkɑ mɑ́ rɛ ukɛ́ ukɛcɑ́ɑ́ ripɑí yɛɛ nɛ Uléécɑɑ n tɑ́lɛnlɛ, un kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ nɛ Uléécɑɑ téni rɛ ukɛ́ u lɛ̃́. 6 Amɑ́ ukúmɑnnɔsi uyɛɛ mɛ́woo mɛ́woo n wɑi yɛ nkpɔ mɑsilɛ, ḿpɑ́ un n fɑfɑi. 7 Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ ɑ pi léisɛ ɑ́pi kɑpɛ nɛ ncɑɑi ńkɑ pikɛcɑ́ɑ́ n yɛ̃́ yɛ lɛ̃. 8 Úye unsɑ́ ukumɑrɛ pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ rimpɑí, ɑí nɛ tɔ́su ukɛyɔ pikɔ́, liute yɛ nfɑtɛnɛ kɛpirɛ ritɔlɛ, uncɑɑi yɛ kɔ pɛɛ uyómɛyɑ́hɑɑcirɛ́ nkɔ́ tɔsilɛ.

9 Pɔkɛ́ nɛ ukúmɑnnɔsi n kɛ́ɛ̃, li pisɛ rɛ ukɛ́ ɑŋmɛ̃ kuwóó nɛ kɛfi n fe. Li pisɛ rɛ likɛ́ n we rɛ mɛsɛ kuu sɔ́ɔnlɛ̃. 10 Pikɛ́ kɔ u n nyu rɛ u usiwɑ̃ ńsɔnɛ múílɛnlɛ uu yɛ kɔ pisɑ́nɛ ńsɔnɛ yɔ́su. Ukɛ́ kɔ Uléécɑɑ pikɔ́ ɑnɑ n hɛɛrɛlɛ̃, uu pinɑ́rɛi n lɛ́nɑɑlɛ̃. Ukɛ́ mɛwɑi sɔnɛ ncɔpuri n wɑilɛ̃.

11 Kɑpɛ ŋmurɛi rɛ pɔkɛ́ pikúmɑnnɔsi pɛɛ nɛ ńnɑŋɛ n tisɛlɛ̃, pikúmɑnnɔsi kɛ́mɛɛ kɛ́ɛ̃. Insɑ́ lɛ̃, pin píyei n kɑ́ipi rɛ pikɛ́ ulɑ féé sɔ́ɔ̃, pilikɑ́ipi-kɑ́ipi yɛɛ tíyɛsɛlɛ ɑpi Kirisi nkɔ́ kɛpirɛ wɑisɛ, 12 ɑi pɛɛ wɑi rɛ kɑ́pi pirinɔɔ kɑpi mɛfoí n yekei rintíki nnyɑ, pi Kirisi nɛ riwómɛ mɑ́lɛ. 13 Kɑi nní n wɑ rɛ ɑ́pi likɛi-kɛi mɑ́, pi pɛɛ kɛ́yu mɑ́lɛ pikɛ́ síyɔ síyɔ n kɔ́ɔ́núlɛ̃ pin kusímɛ́ yɑ́rikɛɛ, pin picɔ isímɛ́ kɛ́mɛɛ tɑ́hɑnkɛɛ, pin mmɛ mɛɛ ńn kusímɛ́ ń we símɑɑnkɛɛ. 14 Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ lɑ rɛ pikpérefɑɑ kumɑnnɔsi pikɛ́ pilɑ sɔ́ɔnkɛɛ ɑpi siwɑ̃́ mɑ́rɛi ɑpi pisiyɔ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃, pirɔ́lɑ́ɑrɔ ɑ́pi kɑpɛ nɛ kɛsímɛ́ ń yɛ̃́ pikɛ́ rɔ́ n lɑ́mɑɑnkɛɛ nnyɑ. 15 Pikúmɑnnɔsi picɔ yɛ ncée pitíki riyɑ́lɛ ɑpi Setɑni tiki. 16 Amɑ́ unɔ́si Kirisi ukɔ́ úye un ukɛyɔ-i pikúmɑnnɔsi m mɑ́, ukɛ́ pikɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. Úu kɑpɛ tíyɛ pikɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ ncɔni, Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ pikɛ́ nɛ n fe pikɛ́ pikúmɑnnɔsi pɛɛ pimɛcirɛ ń we kɛcɑ́ɑ́ riḿpɑí nnyɑ.

Pɔɔli yɛ icélɑɑ ncɔpuri Timotee pɑlɛ̃

17 Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ pɛɛ ńsɔnɛ pipikɛi n wɑi yɛ nɛ sɑ́ rɛ pikɛ́ nɛ ńsɔnɛ kutu pi n cɔlɛ̃, ɑí nɛ tɔ́su pɛpɛɛ Nléécɑɑsimɛ́ pisoi n símisi pin kɔ n céési. 18 Mmɛ̃ kɛcɑ́ɑ́, Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ yɛ mɑɑ rɛ: Ái pisɛ rɛ nɔkɛ́ inɑ́ɑ iyɛɛ mɛlukɛpipi n cɔpu nnɔɔ pɑɑsi. Li kɔ pisɛ rɛ ukɛikɔ́ ukɛ́ uihɛ́ɛ́ m mɑ́. 19 Píseérɑkɔɔ́ pinsɑ́ pitɛ́ nɛ pitɑɑni n tu, kɑpɛ nsímɛ́ kɑpi yɛ́ nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ uwɛ́ɛ́sɛ rinwɑ́ɑ́nɑ́ ŋmurɛi. 20 A yɛ pisoi kɛcɔpɛ pɛpɛɛ ɑkópɛ n wɑ cɛ́si likɛ́ nɛ pitɔ́rɔɔ iwɑmɛ n wɑ nnyɑ.

21 Uléécɑɑ nɛ Kirisi Yeesu nɛ piléécɑɑtumɛ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ kɛyu-i kɑm pɔ́ ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɛ ɑ inɛ́célɑɑ nnyí ritiki ńsɔnɛ kɑpɛ úkɑ inipɛɛ wuri. Kɑpɛ yɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑɑ n wɑi kɛ́mɛɛ pisoi n tɛ́si pɔn nɛ li wɑi. 22 Kɑpɛ yɛ pisoi kɛcɑ́ɑ́ ɑnípɛ pilɑ́ɑ nɛ yɔɔnɛ rɛ pikɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɛi kɛisi. Kɑpɛ píkɑ lɛ̃́ piɑkópɛ kɛ́mɛɛ. A mɛpɔ́círɛ tĩ nɛ mɛ́kpɛrinkpɛ likɔ́.

23 A lɛ̃ míni ŋmɑnɛ pinírɛ́ tíyɛ, ɑmɑ́ ɑ yɛ pinyinɛ-i fɛɛ̃́ nkɑ́ripi riwuhú, kɛpɔ́fɑ itoi nnyɑ. Tipɔ́cúruu yɛ yɛ̃ tɛ mɛsɛ́rɛ kɑɑ kɑ́hɑɑnkɛɛ.

24 Pinyinɛ ɑkópɛ yɛ nyɑ́nilɛ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ pikɛ́ kɛlenɛ n túhɑɑnɛ, ɑmɑ́ picɔ pɔ̃́ ɑkɔ́, kɛpirɛ kɑɑ yɛ́ léemɛ ɑɑ ɑ céru. 25 Lɛ̃ cirɛ yɛ ni, mɛwɑi sɔnɛ ɑ́mɛ yɛ kɔ pesí, ḿpɑ́ mɛmɛɛ ɑ́mɛ kɛkéripi kúyɛnɛ ń we, ɑ́mɛ yɛ ḿpɑ́ píyei m pékɑɑlɛ̃.

6

Pikɛikɔ́ nɛ pipiyɔsɑɑ

1 Li pisɛ rɛ pilɑ́si nnɛ́í pikɛ́ pipite wɑisɛ ɑpi pi m pɑkɑrɛlɛ̃ ńsɔnɛ, unyinɛ úu kɑpɛ nɛ Uléécɑɑ nɛ irɔ́célɑɑ nkópɛ ḿ mɑ nnyɑ. 2 Ái pisɛ rɛ pilɑ́si pɛɛ pite m mɑ́ pin Kirisi pikɔ́ pikɛ́ pipite hɑ́ikusɛ rɛ pi pimɑ́rɛcɔ n-yómɛyɑ́hɑɑcee-i nnyɑ. Nkpéni kɑi mɛníŋɛ pisɛ rɛ pikɛ́ ńsɔnɛ pi kɛisi rɛ pipite yɛ Kirisi pikɔ́ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ nnyɑ.

Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ pɔkɛ́ pisoi símisi ɑɑ́ nɛ pi n céési yɛ lɛ̃:

Icélɑɑ kópɛ nɛ mɛmɑ́ kɛcirɛ

3 Úye un inɔ́ɔmɛcélɑɑ n céési un kɔ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi ɑsei n yulu, un kɔ pirɔ́yómɛyɑ́hɑɑ icélɑɑ n yulu, 4 tikɔ́kɔri tɛɛ liute we, úu kɔ líkɑ nyu. U nɑ́kíílɛnlɛ nɛ inɔ́ɔsimɛ́ kɛcɑ́ɑ́ ikɛŋɛnɛ un pitele wɛ́ɛ́si. Lɛlɛɛ yɛ nɛ kufɑtoi nɛ íkɛŋɛnɛ nɛ ɑlɛ̃́ nɛ piwɑɑnɑi kɑ. 5 Lɛlɛɛ yɛ kɔ nɛ íkɛŋɛnɛ tɛnɛcirɛ́ pɛpɛɛ nfɑsimɛ́ kópɛ m mɑ́ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi kɔ ɑsei picére ń lɑ kɛcɔpɛ kɑ. Pi músulɛ rɛ Uléécɑɑ ncee pitiki yɛ mɛmɑ́ kɛyɛnɛ lɛ.

6 Mɛsei yɛ mɛ, Uléécɑɑ pitiki yɛ kɛsoipipi mɛmɑ́ píimɑ lɛ, in tɛ kɛ ŋmurɛi kɛkɛ́ lɛ̃ kɑkɛ m mɑ́ ŋmɑnɛ nɛ n tɑ́lɛ̃. 7 Tɔkɛ́ musí rɛ kɑpi rɔ́ m mɑ́ri, ɑ́nɑ kɛfi, ɑnípɛ kɛfi kɑri kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑ. Lɛ̃ cirɛ yɛ ni kɑri kɔ pɛlɛnɛ ɑ́ri nɛ líkɑ pɛ́nɛnɛ. 8 Kɑi nní lɛ̃, tɔn lilukɛ-lukɛ nɛ lɛ̃ kɑri yɛ́ n tɑ̃ m mɑ́, li wɑlɛ. 9 Amɑ́ píye pin n lɑ pikɛ́ mɛmɑ́ yɛ̃́, li yɛ pi peikɛɛlɛ ɑpi pikɑ́ipinkɛɛ kópɛ kulúi kɛ́mɛɛ lompɔ, ɑí nɛ kɛlólɛ́-mɛ̃ pi sĩ, pinkɔ́ nn tɛnɛ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. 10 Nwóónɑɑpí píimɑ yɛ likópɛ nnɛ́í kɛleemɛ lɛ. Picɔ yɛ ripɔ́ɔ wɑlɛ rɛ pikɛ́ si yɛ̃, ɑí nɛ mpɔlɛcee-mɛ̃ pi sĩ ɑpi Uléécɑɑ ncee pitíki pɔɔnɛ ɑpí nɛ piricuruu ntóósi mɛyɑ̃ wɛ́ɛ́si.

Lɛ̃ kɛ Pɔɔli uu Timotee n céesi rɛ ukɛ́ wɑ

11 Amɑ́ pɔ̃́ Uléécɑɑ usoi, ɑ lɛ̃ nnɛ́í kɑ́ɑsɛ. A kɛcirɛ n sɔ́nɛ ɑɑ Uléécɑɑ n tikilɛ̃ ńsɔnɛ pɔn kɔ nfɑtɛnɛ mɑ́. A usoicɔ nlɑ m mɑ́, ɑɑ kɔ isoi n niŋú pɔn kɔ lɑ́ɑ́rú. 12 A nfɑtɛnɛ ɑtɔpi kɛcirɛ tɔ ɑɑ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ́nu. Mmɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu pɔ́ sée ɑɑ píseérɑkɔɔ́ mɛyɑ̃ kɛyu-i símisi rɛ pɔ nɛ kɛfɑ u tɛnɛlɛ. 13 Uléécɑɑ yɛɛ yɛ ḿpɑ́ yo nfɑ́ɑ n hɛ nɛ Kirisi Yeesu yɛɛ Pɔnsi Pilɑti kɛyu-i ɑseérɑ kɛcirɛ n lésɛ kɛyu-i kɑm pikɛi mpí pɔ́ forii rɛ: 14 A isé kɑɑ n yɔsí rimúlú ńsɔnɛ ɑɑ́ nɛ mɛ́kpɛrinkpɛ kɑɑsɛ, hɑ́i nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi uu m pɛɛrinɛ. 15 Kumúŋɛ́ kpɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n kɑrii kun n tu, u yɛ́ tíyɛsɛ uu pɛɛri. Uléécɑɑ mɛcirɛ kóŋ́ yɛɛ Uyɔ́ɔpi kɛcirɛ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ ute nɛ ńnɑŋɛ nnɛ́í ute. Uyɛɛ piyɔ́ɔpi nnɛ́í Uyɔɔpi, uyɛɛ kɔ pipíimɑ nnɛ́í Upiimɑ. 16 Umɛcirɛ yɛɛ úu píkɑi kpinɛ. U mɛtɛ́í mɑ́lɛ kɛ úkɑ úu yɛ n fe ukɛ́ nɛ rińkɔ. Úkɑ úu u yɛnɑɑlɛ̃, úkɑ úu kɔ u yɛnunɛ. Uyɛɛ ríyu nɛ ńnɑŋɛ tɛnɛcirɛ́. Amí.

17 A pɛpɛɛ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ m mɑ́ rinɔ́ɔ hɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ rikɔ́kɔri n wɑi. A pi mɑɑ rɛ ɑ́pi kɑpɛ nɛ mɛmɑ́ mɛɛ mɛ́woo n wɑinɛ n tɑ́lɛ̃. Amɑ́ pikɛ́ nɛ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ ḿpɑ́ yo mɛyɑ̃́ tɔ́ n hɛ rɛ likɛ́ rɔ́ n lɑ́ɑ́rú nɛ n tɑ́lɛ̃. 18 A pi mɑɑ rɛ pikɛ́ yɛ lisɔnɛ wɑ, ɑpi mɛwɑi sɔnɛ m mɑ́ mɛyɑ̃́, pikɛ́ kɛfɑ n lɑ́ɑ́rú ɑpi yɛ kɔ lɛ̃ kɑpi m mɑɑmɑɑlɛ̃ picɔ hɛ. 19 Pin lɛ̃ n wɑ, mɛmɑ́ mɛɛ ɑ́mɛ yɛ n cɑɑi kɑpi lɛ̃ pimɛcirɛ cɑ́pinɛ pin yekei kóso-pɔ nnyɑ. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑpi yɛ́ kɔ nfɑ́ɑ yíkíyiki yɛ̃.

20 Timotee, ɑ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pɔ́ rimmúísɛ rimúlú ńsɔnɛ. Kɑpɛ isímɛ́ yɛɛ íi yɛ líkɑ n yóriyɛ íi yɛ kɔ tíyɛsɛ usoi ukɛ́ Uléécɑɑ céri kɛ́mɛɛ tɑhɑmpɔ. A íkɛŋɛnɛ kpɑ́rɑ́ kɛ pisoi ɑpi m músu rɛ mɛnyuwɛ kɑɑsɛ. 21 Picɔ yɛ li kpísilɛ pipikɛi, ɑpi lɛ̃ nnyɑ nfɑtɛnɛ kɛpirɛ tɔ. Uléécɑɑ ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ!

2 Timotee

1

2

3

4

Títɛlɛ́ lírũ kɛ Pɔɔli uu Timotee n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Pɔɔli yɛɛ rítɛlɛ́ lírũ ntí Timotee wɔi. Rɔm kuyu-i kɛ Pɔɔli uu kukpɑniilee-i we un nɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu (1:8). Amɑ́ uɑkpɑnii yɛ nkpéni pɑ́ɑ́púlɛ ɑi tɔ́su mɛfoí (2:9). Ai u wɑi yɑrɛ ḿpɑ́ úye yɛ u ŋmɛriyɛlɛ (1:15-4:10). Luki ŋmɑnɛ yɛɛ ukɛkúrí tónɛ (4:11). Pɔɔli uú nɛ Timotee téni rɛ ukɛ́ mɛkɛɛ u lɛɛpɔ (4:9). Un n sɔ́nɛpɔ, ukɛ́ nɛ Mɑriki nɛ ilũ yɛɛ pɛɛ Turowɑɑsi-pɔ m mɛ́sũ tipɛ́nɛpɔ. U músu rɛ unkpɔ ituŋɛ yɛ tulɛ (4:6) ɑmɑ́ úu pɛɛ pɑkɑrɛ rɛ u yɛ́ piyɛ́nɛ u rikpɑ́. Piwéékusɛ pɛɛ n tíyɛsɛ Pɔɔli uú nɛ kukpɑniilee loni nɛ icélɑɑ kópɛ yɛɛ n nɑ́ɑ́si ikɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kpu nnyɑ, Pɔɔli uu Timotee itisi kpɑ́ rɛ ukɛ́ ɑsei ɑtɔpi n tɔpu (2:14).

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑpi Timotee rimmúísɛ (1:6-2:13) Isoi sɔnɛ kɑi m pisɛ rɛ uyɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɛ n kɛisi ukɛ́ m mɑ́: Pikɛi nlɑ nɛ ikɑri nɛ nŋmɔ́ɔ́pú (1:6-18). Lɛ̃ kɛ ukɛikɔ́ uu mɛwɑi m mɑ́, ɑí nɛ tɔ́su lɛ̃ kuu yɛ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɛcɑ́ɑ́ íwɛ n li (2:1-13).

2. Timotee pikɛi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ (2:14-4:5) Lɛ̃ kuu yɛ́ picélɑɑ nɔɔmɛ kɛyu-i n wɑ (2:14-26) Lɛ̃ kuu yɛ́ ɑmúŋɛ́ tɔrɔɔ kɛ́mɛɛ n wɑ (3:1-17) Nléécɑɑsimɛ́ picélɑɑ (4:1-5)

3. Timotee nɛ Pɔɔli mɛtonɛ (4:6-18)

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ̃́ Pɔɔli yɛ Kirisi Yeesu utumɛ lɛ Uléécɑɑ mɛlɑ kɛ́mɛɛ. U nɛ́ forii rɛ kɛ́ nfɑ́ɑ kɑri Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ n yɛ̃́ pisoi riyóó. Uléécɑɑ yɛɛ rinɔ́ɔ lɛ̃ tɔ́ yekei. 2 Nɛ́ɛ kɛnɛ́pipi kɛcirɛ Timotee wɔipɔ: Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Urɔ́píimɑ Kirisi Yeesu pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɛ nfɑnɑrɛ pɔ́ nyísɛ ɑpi nkíŋniŋɛ pɔ́ hɛ.

Pɔɔli yɛ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ

3 Nɛ Uléécɑɑ kɑm n kɛisi nɛ kɛfɑ kɛsɛ yɑrɛ pinɛ́sɑ́ɑyɑhɑ mɛcɔ yɑ́ɑsi. Nɛ yɛ u yɑ́ɑsilɛ ḿpɑ́ píyei kɑm yɛ kɛpɔ́cɑ́ɑ́ n welu kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ. 4 Nɛ yɛ mɛpɔ́nini kɛcɑ́ɑ́ léisɛlɛ ɑi pɛɛ mɛyɑ́nsei ripɔ́ɔ nɛ́ wɑi rɛ kɛ́ piyɛ́nɛ pɔ́ rikpɑ́, mpɔ́ɔnɑrɛ nkɛ́ pɛɛ mɛyɑ̃́ nɛ́ lõ. 5 Nɛ mpɔ́fɑtɛnɛ mɛɛ ńn kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi m mɑ́ léisɛlɛ. Nfɑtɛnɛ mmɛ̃ kɛ upɔ́niyɑhɑ Loisi nɛ upɔ́ni Enisi ɑpí pɛɛ mɑ́. Nɛ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ̃ tɛ pɔ nfɑtɛnɛ mmɛ̃ ncɔ mɑ́lɛ. 6 Lɛ̃ nnyɑ kɑm pɔ́ léisɛ rɛ ɑ ihɛɛ iyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pɔ́ n hɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑm ɑnípɛ kɛpɔ́cɑ́ɑ́ rinlɑ́ɑ yóŋsɛ. 7 Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ úu nfɑ́ɑ rɔ́ hɛ rɛ nkɛ́ tɔ́ rifúrɔ́ɔ́sɛ, ɑmɑ́ ńnɑŋɛ nɛ ńlɑ nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ knn yɛ rɔ́ hɛ.

8 Lɛ̃ nnyɑ, isɛi íi kɑpɛ pɔ́ wɑ nɛ Urɔ́píimɑ nsímɛ́ pikɔ́ɔ́nú. Nɛ́ɛ kɔ nní kukpɑniilee-i ń we Urɔ́píimɑ nnyɑ, nnɛ́kɔ́ ńn kɑpɛ isɛi pɔ́ n we. Amɑ́ ɑ tíyɛsɛ tɔkɛ́ kɛsẽ́ Nsímɛ́ Kɛcirɛ iwɛ li, pɔn nɛ ńnɑŋɛ mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pɔ́ n hɛ tɑ́lɛ̃. 9 Uyɛɛ rɔ́ yóriyɛ uu rɔ́ séi rɛ tɔkɛ́ ripɔ́lɔ́ umpuri, ɑ́i rɛ lirɔ́wɑiwɑi linyinɛ nnyɑ, ɑmɑ́ ukɛ́ kɛlenɛ kɛtẽ n wɑ, u pɛɛ yekei rɛ ukɛ́ nɛ Kirisi Yeesu ritiki ukɛ́ nɛ ípɛɛlɛ́ɛ rɔ́ nyísɛ. 10 Amɑ́ Urɔ́yulɑlɛ Yeesu Kirisi mɛkɑmɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ yɛ nkpéni ípɛɛlɛ́ɛ iyɛ̃ tipérésɛlɛ lin nyɑ́ni. Li we rɛ u tíyɛsɛlɛ nkpɔ ńn nkpéni ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́, uu pɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɛ tiki uú nɛ nfɑ́ɑ kpɔcirɛ́ rɔ́ nyísɛ.

11 Kɛ́ nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ mmɛ̃ tinkɔ́ɔ́nú nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu tíyɛsɛ ɑm utumɛ nɛ ucélɑɑ. 12 Liiwɛ kɑm kɔ nní le, ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́i kɔ isɛi nɛ́ we, likumúŋɛ́ rɛ nɛ nyulɛ uyɛ̃ kɑḿ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ. Nɛ kɔ nyu rɛ u yɛ́ fe uu lɛ̃ kuu nɛ́ rimmúísɛ kɛcɑ́ɑ́ pɑí hɑ́i nɛ kɛtúhɑɑnɛyɑɑ-pɔ.

13 A tíyɛsɛ ɑnɔ́ɔ kɛcirɛ nyɛ̃ kɑm pɔ́ n céesi nɛ ńlɑ mmɛ̃ kɑɑ nɔ́ nɛ Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ n yɛ̃́ likɛ́ mpɔ́cée kɑɑ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ n tíkilɛ̃. 14 A icélɑɑ sɔnɛ iyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ kɛpɔ́mɛɛ ń we rintíki uú nɛ pɔ́ múísɛ ńsɔnɛ rimúlú.

15 Yɑrɛ kɑɑ nní ń nyu, Asii kɛtẽ pikɔ́ nnɛ́í yɛ nɛ́ ŋmɛriyɛlɛ. Pɛ̃ nɛ pɛ̃ pɛɛ kɛpirɛ nɛ́ rińtɔ kɛ́mɛɛ, Fisɛɛli nɛ Erimosɛɛni yɛ welɛ. 16 Upíimɑ yɛ́ kusoi Onesifɔɔ kɛyɔ wɑ. U nnɔ́ɔ kulúi itisi nɛ́ hɛlɛ, úu nkpɑ́ni nɛ̃́ ukpɑniikɔ́ isɛi wɑ. 17 Amɑ́ kuu Rɔm-i ń kɑ, u nɛ́ wɛ́lɑɑnkɛɛlɛ mɛyíkíyiki uú hɑ nɛ nɛ́ yɛ́nu. 18 Upíimɑ ukɛ́ tíyɛsɛ Uléécɑɑ ukɛ́ kɛtúhɑɑnɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ kusoi u wɑ. Pɔ kɔ nyulɛ ńsɔnɛ rɛ pikɛi pɛ̃ nnɛ́í kuu hɑ́i Efɛɛsi-pɔ nɛ́ n wɑ ɑ́pi kumúŋɛ́ mɑ́.

2

Yeesu Kirisi usɔ́ɔ́cɑ kɛcirɛ mɛwee

1 Pɔ̃́ kɛnɛ́pipi, ɑ ípɛɛlɛ́ɛ kɛ Uléécɑɑ uu tɔ́ nɛ Kirisi Yeesu kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ rɔ́ n nyísɛ nɛ ritiki ɑɑ́ nɛ itisi mɛpɔ́círɛ n hɛɛlɛ̃. 2 Mmɛ̃ nnɛ́í kɑɑ nnɛ́nɔ́ɔ-i n kṍ píseérɑkɔɔ́ kulúi kɛyu-i, ɑ pisoi kɑɑ́ nɛ ripɔ́ɔ n lɑ́ɑ́rú pɛɛ yɛ́ n fe ɑpi picɔ céési ritɔ́sɛ.

3 Pɔ́ɔkɛ́ kɔ ŋmurɛi, tɔ́ nɛ mpɔ̃́ tɔkɛ́ íwɛ li yɑrɛ Kirisi Yeesu usɔ́ɔ́cɑ kɛcirɛ. 4 Usɔ́ɔ́cɑ un upikɛi-i n we, un n lɑ umɛwɑi mɛkɛ́ nɛ uuwɛ́ɛ́sɛ n sɑ́, úu yɛ pɛpɛɛ ɑ́pi isɔ́ɔ́cɑ n wɑi likɔ́ nɛ kutu n cɔlɛ̃. 5 Ukɑ́hɑmɛwurɛ ukɛ́ nɛ ń kpɑsi, li pisɛ rɛ ukɛ́ itóó isé rimúlú. 6 Ulɑmɛ yɛɛ n lɔ̃ ɑi u toru yɛɛ yɛ́ ufoíé uiwɛ pilukɛ li. 7 A lɛ̃ kɑm nní pɔ́ n símisi kõ, Upíimɑ yɛ́ ḿpɑ́ yo-i mɛsɔhɔ pɔ́ hɛ.

8 A Yeesu Kirisi yɛɛ nkpɔ-i n yisi uu nfɑ́ɑ yɛnu kɛcɑ́ɑ́ léisɛ. U Tɑfiti kɛyɑsɛ lɛ yɑrɛ lɛ̃ kɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɑm nɔ́ n símisi nn n tee. 9 Nsímɛ́ Kɛcirɛ mmɛ̃ nnyɑ kɑm nní íwɛ le, ticuruu ɑpi ɑkpɑnii nɛ́ wɑi yɑrɛ uwɑikópɛkɔɔ́. Amɑ́ ɑ́pi Uléécɑɑ nsímɛ́ pɔ̃́ ɑkpɑnii wɑ. 10 Lɛ̃ nnyɑ kɑm íwɛ iyɛ̃ nnɛ́í ŋmurɛi pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nnyɑ, Kirisi Yeesu ukɛ́ nɛ pɛ̃ ticuruu riyu n lɔ ɑpi kɔ umɛyɔɔpi tɛnɛcirɛ́ yɛ́nu. 11 Nsímɛ́ mmɛ̃ kɑm nní nɔ́ n símisi yɛ nsímɛ́sei lɛ rɛ

tɔ́ nɛ uyɛ̃ tɔn kɛsẽ́ n kpu,

nɛ uyɛ̃ kɑri kɔ kɛsẽ́ nfɑ́ɑ yɛnunɛ.

12 Tɔn ikɑri n wɑ,

tɔ́ nɛ uyɛ̃ yɛ́ kɛsẽ́ iyɔ́ɔpi li.

Tɔn u n ŋmɛriyɛ, uyɛ̃ ticuruu yɛ́ rɔ́ ŋmɛriyɛ.

13 Tɔnsɑ́ ɑsei n tikilɛ̃,

uyɛ̃ nɛ ḿpɑ́ píyei ɑsei tikilɛnlɛ,

likumúŋɛ́ rɛ úu yɛ́ fe ukɛ́ umɛcirɛ kɛpirɛ ritɔ.

Ukɛikɔ́ sɔnɛ kɑpi m pɑkɑrɛntɛ

14 Nɛ lɑ rɛ ɑ ńsɔnɛ pi léisɛ rɛ pikɛ́ Uléécɑɑ ripɑí ɑ́pi kɑpɛ inɔ́ɔsimɛ́ kɛcɑ́ɑ́ n cɛ́ŋɑɑnkɛɛ. Pitele pɛ̃ mpuri ɑ́pi yɛ líkɑ yoriyɛ, ɑmɑ́ pɛpɛɛ nní kutu n cɔ́lɛ̃ kɑi yɛ cɑɑi. 15 A riŋmɔ́ɔ́pú ɑɑ wɑi Uléécɑɑ ukɛ́ pɔ́ pɑkɑrɛ yɑrɛ ukɛikɔ́ uyɛ̃ kɛ upikɛi ɑ́pi yɛ́ isɛi n wɑ, uyɛɛ ɑsei n símisi lin kɛcírɛ we. 16 A íkɛŋɛnɛ kpɑ́rɑ́ iyɛɛ íi líkɑ n yóriyɛ íi kɔ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ léeri kɑɑsɛ. Pɛpɛɛ íkɛŋɛnɛ iyɛ̃ mpuri-i pimɛcirɛ n tɑnɑɑlɛ̃ yɛɛ nɛ Uléécɑɑ kɛtɑɑ n wɑilɛ nnɑ́nnɑ́ri. 17 Piicélɑɑ yɛɛ n we yɑrɛ kúcɑpɑɑ́ kpɛɛ ipiŋɛ n le. Pisoi pɛ̃ mpuri pɛɛ nní Imenee nɛ Filɛti. 18 Pi ɑsei pitíki riyɑ́lɛ ɑpi pisoi n tee rɛ Uléécɑɑ yɛ nkpɔ-i piyukusɛ rɔ́ mɑsilɛ. Lɛlɛɛ tíyɛsɛ kɛ pisoi mɛyɑ̃ ɑpi nfɑtɛnɛ fóm. 19 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, tikúi kɛcirɛ kɛ Uléécɑɑ uu n yekei yɛ nɛ kɑriilɛnlɛ. Li rikɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Upíimɑ yɛ upikɔ́ nyulɛ. Li kɔ wɔlɑɑlɛ̃ tɛ: Usoi nkó yɛɛ Upíimɑ rinyiri n sélei, ukɛ́ mɛwɑi kópɛ kɛpirɛ ritɔ.

20 Ái wurɑ ɑsɔ́ɔnlũ nɛ nwóóweni ɑsɔ́ɔnlũ ŋmɑnɛ nyɛɛ kɛ́yɔ mɑɑ kɛ́mɛɛ́ we. Sihee nɛ ɑpɛ́rɛ́cɑripi pɔ̃́ yɛ kɔ welɛ. Kɛnyɑ̃́yɑɑ kɑpi yɛ nɛ ɑcɑ́ripi kɛcirɛ pikɛi wɑ. Ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɑpi yɛ nɛ ɑcɑ́ripi fɑkɛ-fɑkɛ pɔ̃́ pikɛi wɑ. 21 Limɛcɔ kɑi kɔ pisoi kɛ́mɛɛ́ we: Úye un mɛ́kpɛrinkpɛ mɛwɑi n tíyɛ, u yɛ́ n we yɑrɛ kusɔ́ɔnlũ kpɛ̃ kɑpí nɛ ɑnyɑ̃́ kɛ́mɛɛ n kɛisi. Pi yɛ́ ilúkɛ́ u yekei uu pɑnsɛ ukɛikɔ́, uu yɛ uukɛisɑɑ yoriyɛ. Api yɛ pɛɛ́ nɛ ḿpɑ́ pikɛi sɔnɛ píye u wɑi.

22 A iŋmɑ́nɛ likɑ́ipi-kɑ́ipi nɛ kɛtɑɑ wɑ, nɔ́ nɛ pɛ̃ nɔ́ɔ Upíimɑ n sélei nɛ kɛfɑ kɛsɛ, ɑni mɛwɑi sɔnɛ ncee nɛ nfɑtɛnɛ nɛ ńlɑ nɛ nkíŋniŋɛ wɛ́ɛ́si. 23 Amɑ́ ɑ inírisimɛ́ yɛɛ íi kulɑ́ɑ kúkɑ m mɑ́ pipɑ́sɑinɛ kɛsi. Pɔ̃́ ticuruu yɛ nyu rɛ pitele kii yɛ nɛ tɛnɛ. 24 Ái kɔ pɛɛ pisɛ rɛ Upíimɑ ukɛikɔ́ ukɛ́ yɛ pitele wɛ́ɛ́si. Li pisɛ rɛ ukɛ́ ḿpɑ́ úye n lɑ, un yɛ́ fe uu yɛ pisoi céési un kɔ ísuúlu mɑ́. 25 Li kɔ pisɛ rɛ ukɛ́ yɛ pɛpɛɛ yɛ unsímɛ́ n kɛ́si céési ńniŋɛ kɛ́mɛɛ. In n lɑ, Uléécɑɑ yɛ́ tíyɛsɛ ɑpi pimɛfinɛ consɛ ɑpi ɑsei ceru 26 ɑpi nfɑsimɛ́ sɔnɛ tiki, ɑpi kuníri kpɛɛ pi n tĩ́ pin kumɛlɑ wɑi ripinɛ kɛ́mɛɛ́ lelu.

3

Siyɑ́ɑ tɔrɔɔ

1 A ceri rɛ ituŋɛ pɑpɛ-pɑpɛ inyinɛ yɛ sɔ́nti siyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛ́mɛɛ. 2 Pisoi yɛ́ mɑsí pimɛcirɛ lisɔnɛ n wɛ́ɛ́silɛ, pin siwóó tíkilɛ̃, pin pimɛcirɛ tɑɑ́sɛlɛ̃, pin tikɔ́kɔri mɑ́, pin Uléécɑɑ nkópɛ símisi, ɑ́pi yɛ́ɛ́ pipimɑrɛ wɑisɛ, ɑ́pi yɛ́ɛ́ pɑkɑrɛ rɛ pi lisɔnɛ pi wɑ, ɑpi yɛ Uléécɑɑ lisɔnɛ nnɛ́í hɑ́ikusɛ. 3 Piɑkiŋ yɛ́ n tɑkɑ́, ɑ́pi usoicɔ iwɛ mɑ́, pin iwɔ́hɔ́ mɑ́, pin tikpɑ́kɑ́rɑ́ mɑ́, ɑpi yɛ pimɛcirɛ pimúlú pɔɔnɛ ɑpi kɔ lisɔnɛ pilɑɑrɔ. 4 Pi yɛ́ɛ́ picɔ kɛpirɛ le, pi yɛ́ɛ́ ḿpɑ́ yo-i rinɑ́kíísɛ ɑpi kɔ rikɔ́kɔri nɛ n fulɑɑlɛ̃. Pi yɛ́ pilikɑ́ipi-kɑ́ipi kɛcɑ́ɑ́ m músu ɑi tɔ́su Uléécɑɑ kɛcɑ́ɑ́. 5 Amɑ́ pɔn pi n yɛ̃, pi yɛ n we yɑrɛ pi Uléécɑɑ likɔ́ pɑkɑrɛlɛnlɛ, ɑmɑ́ ɑpi pɛɛ lɛlɛɛ nfɑtɛnɛ nnɑŋɛ n te n yulu. A pisoi pɛ̃ mpuri kɑɑsɛ. 6 Pipinyinɛ yɛɛ síyɔ-i léerilɛ ɑpi yɛ pinɔ́si soi kpɑ́rɑ́ pɛɛ mɛ́woo mɛ́woo n wɑi túí-túísɛ. Ḿpɑ́ yo kɛ lipinɔsi pɛ̃ ɑpi kɑ́ipinkɛɛ. 7 Pinɔ́si pɛɛ nɑ́ɑ́silɛ pikɛ́ céri, ɑmɑ́ ɑ́pi yɛ́ píkɑi fe pikɛ́ ɑsei ceri. 8 Yɑrɛ kɛ Yɑnɛɛsi nɛ Yɑmpirɛɛsi ɑpi Moisi rinkɑ́pɑ́ɑ́ mɛcɔ kɛ pisoi pɛ̃ ɑpi ɑsei kɑ́pɑ́ɑ́lɛ̃. Pisoi pɛ̃ kɛmúŋɛ́ yɛ cɑɑilɛnlɛ. Pi yɛ pin pi m peenu, pinfɑtɛnɛ ńn yɛ tɑsi. 9 Amɑ́ pinŋmɔ́ɔ́pú ńn tíkɑ tuinɛ. Li yɛ́ Yɑnɛɛsi nɛ Yɑmpirɛɛsi mɛcɔ pikɛpirɛ fénnɛ, ḿpɑ́ úye uu pincɑɑi ceru.

Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ Timotee ukɛ́ wɑ

10 Amɑ́ pɔ̃́ nɛ kɔ inɛ́célɑɑ nɛ mɛnɛ́finɛ nɛ lɛ̃ kɑm piwɑi ń lɑ nɛ nnɛ́fɑtɛnɛ nɛ inɛ́suúlu nɛ nnɛ́lɑ nɛ inɛ́kɑri ritikilɛ. 11 Pi kɔ pɔ́ wéékusɛlɛ ɑɑ kɔ mɛnɛ́cɔ íwɛ le. Pɔ nyulɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑm n yɛ̃́ Antiyɔɔsi nɛ Ikoniyɔm nɛ Lisitiri-pɔ. Pɔ íwɛ iyɛ̃ kɑm nfɑtɛnɛ ncee kɛ́mɛɛ n li yɛnlɛ. Amɑ́ Upíimɑ yɛ innɛ́í kɛ́mɛɛ nɛ́ lésɛlɛ. 12 Ticuruu pɛpɛɛ ń lɑ pikɛ́ Kirisi Yeesu nɛ kɛfɑ kɛsɛ ritiki yɛ piwéékusɛ yɛnunɛ. 13 Amɑ́ pisoi kópɛ nɛ pinɔ́ɔmɛ yɛ́ mɛwɑi kópɛ-i n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃. Pi yɛ́ picɔ fóm ɑpi kɔ pimɛcirɛ fómni. 14 Amɑ́ pɔ́ɔkɛ́ icélɑɑ kɑɑ ń yɔsí pɔn nɛ kɛfɑ i tɛnɛlɛ̃ m múílɛ̃ ńsɔnɛ. Tipɔ́cúruu yɛ picélɑɑ pɛpɛɛ pɔ́ i n céesi nyulɛ. 15 Hɑ́i ipɔ́wɑ̃́-mɛ kɑɑ Uléécɑɑ ritɛlɛ́ nsímɛ́ nyu. N yɛ́ fe nn mɛsɔhɔ pɔ́ hɛ ɑɑ́ nɛ Kirisi Yeesu kɛfɑ tɛnɛ uu ripɔ́yu lɔlu. 16 Uléécɑɑ Nsímɛ́ ɑtɛlɛ́ nnɛ́í yɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ léerilɛ. N yɛ yoriyɛlɛ. N yɛ céesilɛ, n yɛ usoi ɑkópɛ nyísɛlɛ nn kɔ tíyɛsɛ usoi uu uɑkópɛ nyɔ́ɔnsɛ, nn kɔ ɑsei ncee kɛ́mɛɛ usoi céési. 17 Li lɛ̃ wɑlɛ rɛ Uléécɑɑ usoi ukɛ́ nɛ ńsɔnɛ m pi ukɛ́ kɔ nɛ ḿpɑ́ mɛwɑi sɔnɛ mɛ́ye mpuri n wɑi nnyɑ.

4

1 Kirisi Yeesu yɛ sɔ́ntilɛ ukɛ́ pinyɑ́nnyɑ̃́ nɛ pikpɔkpɔ túhɑɑnɛ. Uyɛɛ kɔ sɔ́nti ukɛ́ iyɔ́ɔpi tonɛ. Nɛ lɑ kɛ́ u nɛ Uléécɑɑ kɛyu-i pɔ́ símisi rɛ 2 ɑ Nléécɑɑsimɛ́ riyóó nɛ nŋmɔ́ɔ́pú, ncée yɛ wee ńn wee, ɑ n símisi, ɑɑ tíyɛsɛ pisoi pikɛ́ ŋmurɛi ɑɑ pincɑɑi pi nyísɛ ɑɑ itisi pi kpɑ́, pɔn pi céési nɛ ísuúlu. 3 Kumúŋɛ́ kunyinɛ yɛ sɔ́ntilɛ kɛ pisoi ɑ́pi yɛ́ ń lɑ pikɛ́ icélɑɑ sɔnɛ kutu ricɔ, ɑmɑ́ pilipɔɔkɔ́ kɑpi yɛ́ n tikilɛ̃, ɑpi lɛ̃ nnyɑ picélɑɑ kulúi cɑ́pinɛ pɛɛ yɛ́ lɛ̃ kɑpi pikómɛ ń lɑ pi n símisi. 4 Ápi yɛ́ ɑsei kutu pícɔ rikpɑ́. Pi ɑsei kɛpirɛ tɔnɛ ɑpi pɛɛ inɔ́ɔmɛsimɛ́ nɛ kutu n cɔlɛ̃. 5 Amɑ́ pɔ́ɔkɛ́ mɛpɔ́círɛ m múílɛ̃ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ. A íwɛ ŋmurɛi ɑɑ́ nɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ pikɔ́ɔ́nú n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃, ɑɑ pikɛi kɑi m pisɛ rɛ Uléécɑɑ ukɛikɔ́ ukɛ́ wɑ n wɑi nɛ kɛfɑ kɛsɛ.

6 Amɑ́ in nɛ́ɛ, ituŋɛ yɛ tulɛ rɛ kɛ́ pɑnsɛ inyɔ́ɔnsɛsɛɛ. Nnɛ́kpɔ ituŋɛ yɛ nyɑhɑimɛlɛ. 7 Atɔpi kɛcirɛ kɑm tɔ, nɛ tɔlɛ hɑ́i nɛ ɑtɔpi kɛtɔ-pɔ nɛn kɔ nfɑtɛnɛ múílɛ̃. 8 Atɔpi kɑm n feriyɛ ihɛɛ yɛ nɛ́ yekeilɛnlɛ: ihɛɛ iyɛɛ riyɔ́ɔpikɔŋ kɛ Upíimɑ uu pɛ̃ kuu n lɔ ḿ pɑnɛ. Utúhɑɑnɛ kɛcirɛ, Upíimɑ yɛɛ nɛ́ ri pɑnɛ kɛtúhɑɑnɛyɑɑ tuŋɛ́. Ái kɔ nkpɑ́ni nɛ̃́ ŋmɑnɛ kɑí nɛ pɑ́nɛ. Amɑ́ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ umɛpɛɛmɛ m mɛ̃́ nɛ ńlɑ yɛ yɛnunɛ.

Pɔɔli nkɔ́ cirɛ kuu Timotee rinkpɑ́

9 A riŋmɔ́ɔ́pú ɑɑ mɛkɛɛ nɛ́ lɛɛri. 10 Temɑɑsi yɛ nɛ́ riyɑ́lɛ rɛ u kɛtẽ nté likɔ́ mɛyɑ̃́ lɑ nnyɑ. U Tɛsɑloniki tɔ́mpɔlɛ. Kiresɛnsi yɛ Kɑlɑsii hɑlɛ, Tiiti pɔ́ɔ Tɑlimɑsi simpɔ. 11 Luki mɛcirɛ yɛɛ kɛnɛ́mɛɛ́ we. Nɔ́ nɛ Mɑriki ɑni nsẽ́ tipɛ́nɛmɛ, u yɛ́ kɑm uu Uléécɑɑ pikɛi kɛ́mɛɛ ńsɔnɛ nɛ́ lɛ́ni. 12 Nɛ Tisiiki tunlɛ Efɛɛsi-pɔ. 13 Pɔn píyei n sɔ́nti, ɑɑ́ nɛ kunɛ́túkɑnkɑ cɑɑcɑɑ kɑm Kɑripusi kɛyɔ-i Turowɑɑsi-pɔ n tíyɛ nɛ́ pɛ́nɛmɛ, ɑɑ kɔ nɛ Nléécɑɑsimɛ́ ɑtɛlɛ́ nɛ́ pɛ́nɛmɛ, ɑí nɛ tɔ́su ɑsɛɛkonɛ ɑkɔ́.

14 Úyu kɑpi yɛ n sée rɛ Alɛkisɑntiri yɛ mɛwɑi kópɛ nɛ́ pínɛilɛ. Upíimɑ yɛɛ yɛ́ lɛ̃ kuu nní nɛ́ n wɑ u hɛ́ɛ́lɛ. 15 Pɔ̃́ ticuruu, ɑ nɛ mɛpɔ́círɛ u tĩ, ɑ́i líkɑ nnyɑ, u riŋmɔ́ɔ́púlɛ uu mmɛ̃ nnɛ́í kɑri n símisi kósɛ.

16 Kɛyɑ́ɑ foí kɑpi nɛ́ n túhɑɑnɛ úkɑ úu nɛ́ lɛ̃́, pinnɛ́í kɑpi kɛnɛ́pirɛ le. Uléécɑɑ úu kɑpɛ pimɛwɑi mɛ̃ pi korí. 17 Upíimɑ yɛ kɛnɛ́pirɛ nyɛrɛlɛ uu ńnɑŋɛ nɛ́ hɛ ɑm fe ɑm unsímɛ́ yóó mpuri sɑnɛ pikɔ́ nnɛ́í ɑpi kóm, uu kɔ kúkinɑɑ́ nnɔɔ-i nɛ́ lesɛ. 18 Upíimɑ yɛ́ likópɛ nnɛ́í-i nɛ́ lesɛ uu mɛyíkíyiki tíyɛsɛ ɑm Uléécɑɑ iyɔɔpi-i loni. Umɛyɔɔpi mɛkɛ́ n tɑɑ́lɛ̃ ḿpɑ́ píyei-pɔ! Amí.

Iyɑ́hɑɑ tɔrɔɔ

19 A Pirisili nɛ Akilɑsi nɛ́ yɑ́ɑ́si ɑɑ kɔ Onesifɔɔ kɛyɔ nɛ́ yɑ́ɑ́si. 20 Erɑsiti yɛ Korɛnti-i mɛ́sunlɛ, ɑm Torofim Milɛti-pɔ yɑ́pɔ rɛ ɑ́i u lɑ́ɑ́rú nnyɑ. 21 A riŋmɔ́ɔ́pú ɑɑ́ weri nnyiyɛ píimɑ kumúŋɛ́ kukɛ́ kɛlenɛ tu. Epulusi nɛ Putɛnsi nɛ Linusi nɛ Kulootiyɑ nɛ pimɑ́rɛcɔ tɔrɔɔ nnɛ́í yɛ pɔ́ yɑ́hɑɑpɔ.

22 Uléécɑɑ ukɛ́ kɛpɔ́pirɛ n we! Upíimɑ ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ! Amí.

Tiiti

1

2

3

Títɛlɛ́ kɛ Pɔɔli uu Tiiti n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Tiiti yɛ pɛɛ Kirisi ukɔ́ lɛ yɛɛ úu Pisuifi mpuri kɛ́mɛɛ n léeri. U pɛɛ Pɔɔli ukɛicɔ lɛ. U pɛɛ mɛyɑ̃́ nɑ́ɑ́silɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑí pɛɛ Pɔɔli nɛ Korɛnti pikɔ́ icɑ́pinɛ kɛcɔpɛ n cɑɑi. Míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ kɑpi yɛ n sée rɛ Kirɛɛti-i kuú pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Pɔɔli uu rítɛlɛ́ ntí u n wɔ́ipɔ we. Kei kuú pɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ kei ń we lɛ́ni, in nɛ imɛcirɛ nyɔ́ɔnsɛntɛ.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Pɔɔli yɛ mɛ́wee sɔnɛ kɑi m pisɛ rɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ pikɛ́ m mɑ́ Tiiti léisɛ (1:5-16).

2. U kɔ lɛ̃ kɛ u nɛ pisoi ɑnɑi mpehẽ mpehẽ nyɛɛ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ ń we ɑpi yɛ́ n tonɛ kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ u pɑ: piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pinɔ́si nɛ pitisi nɑŋɛ-nɑŋɛ nɛ pilɑ́si (2:1-15).

3. Utumɛ Pɔɔli yɛ pisoi ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɛ pikɛ́ isoi fɑlɛ iyɛ̃ kɛ Yeesu Kirisi uu Kirisi pikɔ́ n hɛ n le (3:1-11).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ̃́ Pɔɔli, Uléécɑɑ ukɛikɔ́ nɛ Yeesu Kirisi utumɛ, nɛ́ɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu.

Pi pikɛi nɛ́ rimúísɛ rɛ kɛ́ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ piyómɛyɑ́hɑɑ tɑ̃ ɑm kɔ pirɔ́yómɛyɑ́hɑɑ ɑsei pi cereisɛ pikɛ́ nɛ kɛfɑ tɛnɛ ɑpi nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ́nu. 2 Ḿpɑ́ yo likɛ́ kɛlenɛ n kóri, Uléécɑɑ yɛ pɛɛ rinɔ́ɔ yekei rɛ u unfɑɑsɔnɛ rɔ́ hɛnɛ. Uléécɑɑ úu kɔ unɔ́ɔmɛ. 3 Kɛ likumúŋɛ́ ɑku n tu, uu n nyísɛ unsímɛ́ kuu nɛ́ rimúísɛ kɛ́mɛɛ. Nsímɛ́ mmɛ̃ kɑm kɔ nní kɔ́ɔ́núsɛlɛ̃ yɑrɛ lɛ̃ kɛ Urɔ́yulɑlɛ Uléécɑɑ uu m pisɛ.

4 Tiiti kɛnɛ́pipi sei, nfɑtɛnɛ mɛɛ rɔ́ m pɛ́nɛlɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑm títɛlɛ́ ntí pɔ́ wɔ́ipɔ. Sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Urɔ́yulɑlɛ Kirisi Yeesu pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ pɔ́ nyísɛ ɑpi kɔ nkíŋniŋɛ pɔ́ hɛ.

Pikɛi pɛ̃ kɛ Tiiti uu n wɑi Kirɛɛti-pɔ

5 Nɛ Kirɛɛti-pɔ pɔ́ tíyɛlɛ rɛ ɑ lɛlɛɛ piwɑi n tisɛlɛ̃ pinyɔ́ɔnsɛ tɛnɛsɛ ɑɑ ḿpɑ́ kuyu kúye-i Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ tonsɛntɛ yɑrɛ kɑm pɔ́ m pisɛ. 6 Li pisɛ rɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ uwɛ́ɛ́sɛ ukɛ́ usoi uyɛ̃ kɑ́pi nɛ ncɑɑi ńkɑ nyu. Li pisɛ rɛ ukɛ́ unɔ́si usɛ ulɑ. Li kɔ pisɛ rɛ usiwɑ̃ sikɛ́ nfɑtɛnɛ m mɑ́, ɑ́pi kɑpɛ kɔ mɛ́woo mɛ́woo mɛwɑi nɛ si n wɔ́hɔsi, ɑ́si kɑpɛ kɔ ihɑ́ikusɛ m mɑ́. 7 Uléécɑɑ pikɛi kɛ uyɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ uu múílɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ kɑ́i nɛ mɛnyínɛ we rɛ pikɛ́ ncɑɑi nnyinɛ ukɛcɑ́ɑ́ yɛ̃́. Ái pisɛ rɛ ukɛ́ utelewɛ́lɑɑ nɛ́ɛ ukɛ́ kuwɔ́i m mɑ́ nɛ́ɛ ukɛ́ útɑnirɛ́ nɛ́ɛ uyɛɛ mɛkópɛ kɛwóó n wɛ́ɛ́si. 8 Li pisɛ rɛ ukɛ́ pisoi kusɑ́nɛ yɔsí ńsɔnɛ uu yɛ lisɔnɛ n wɑi. Li pisɛ rɛ ukɛ́ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ m mɑ́ un ɑsei tikilɛ̃, un Uléécɑɑ tíkilɛ̃ nɛ kɛfɑ kɛsɛ, uu yɛ kɔ umɛcirɛ pitínɛ fe. 9 Li pisɛ rɛ ukɛ́ Uléécɑɑ Nsímɛ́ rimúlú yɑrɛ lɛ̃ kɑpi n céesi. Lin lɛ̃ n wɑ, u yɛ́ fe uu picɔ céési nɛ ɑsei icélɑɑ. U yɛ́ kɔ fe uu pɛpɛɛ mɛkópɛ n céési ncɑɑi pi nyísɛ.

10 Likumúŋɛ́ rɛ pi kulúi welɛ, ɑí nɛ tɔ́su Pisuifi pɛɛ Yeesu ncee rintíki kunɑi kɛ́mɛɛ. Pi pitucirɛ́ lɛ pɛɛ pisoi n kírɑɑsɛntɛ nɛ piiniricélɑɑ. 11 A pi risɛ́ɛ́sɛ. Síyɔ nɛ siriyu kpɑ́rɑ́ɑ kɑpi cɔ́kɔi, pin lɛ̃ kɑ́i m pisɛ céési pikɛ́ nɛ mɛkópɛ siwóó n yɛ̃́ nnyɑ. 12 Piutɑrɛ usɛ, Kirɛɛti ukɔ́ yɛɛ mɑɑ rɛ: Kirɛɛti pikɔ́ yɛ mɛsɛ́rɛ pinɔ́ɔmɛ lɛ, pi isɛɛ kpɑ́kpɑ́rɑ́ lɛ, pi pikɑ́nkɔ́ lɛ pɛɛ pilukɛ ŋmɑnɛ nfɑsimɛ́ n wɑi. 13 Lɛ̃ kuu kɔ nní ḿ mɑ yɛ ɑsei lɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑi pisɛ rɛ ɑ pi cɛ́si ńsɔnɛ pikɛ́ nɛ nfɑtɛnɛ sɔnɛ n yɛ̃́. 14 Pikɛ́ kɔ Pisuifi siwómɛ́ nɛ pisoi pɛɛ ɑsei kɛpirɛ rińtɔ isé rin-yɑ́ nnyɑ. 15 Píkpɛrinkpɛcirɛ́ yɛ ḿpɑ́ yo nyɑ́nilɛ rɛ ɑ́i mɛ́kpɛrinkpɛ mɑ́. Píkpɛrinkpɛkɔɔ́ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ pɔ́ɔn n nyɑ́ni rɛ ḿpɑ́ yo yɛ mɛ́kpɛrinkpɛ mɑ́lɛ, kɛ pimɛsɔhɔ nɛ pikɛmúŋɛ́ ɑkɛ mɛ́kpɛrinkpɛ m pɔ́riilɛnlɛ nnyɑ. 16 Pi símisilɛ yɑrɛ pi Uléécɑɑ nyulɛ, ɑmɑ́ pimɛwɑi ɑ́mɛ pɛɛ lɛ̃ nyísɛlɛ̃. Pimɛwee yɛ kunĩ́ welɛ, ɑ́pi yɛ picɔ nɛ nfɑsimɛ́ ripɛ́nɛ, ɑ́pi yɛ kɔ pikɛi sɔnɛ píkɑ wɑ.

2

Icélɑɑ kɛcirɛ

1 Amɑ́ pɔ́ɔkɛ́ lɛ̃ kɑi nɛ icélɑɑ kɛcirɛ mɛnyínɛ ń we céesi. 2 A pitisi wɛ́ɛ́sɛ mɑɑ rɛ pikɛ́ pimɛcirɛ tĩ ɑpi isoi sɔnɛ m mɑ́ pin nfɑsimɛ́ sɔnɛ mɑ́, pin kɔ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si nɛ kɛfɑ kɛsɛ, pin pisoicɔ nlɑ nɛ ísuúlu mɑ́ ńsɔnɛ.

3 A kɔ pinɔ́si wɛ́ɛ́sɛ símisi rɛ pikɛ́ n sɔ́nɛ yɑrɛ lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ Uléécɑɑ pisoi pikɛ́ n sɔ́nɛ. Ápi kɑpɛ iwɔ́hɔ́ m mɑ́, ɑ́pi kɑpɛ kɔ pítɑnirɛ́. Li pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ pisoi ńsɔnɛ mɛsɔhɔ rikpɑ́. 4 Kei kɑpi yɛ́ɛ́ nɛ pikpérefɑɑ céési rɛ pikɛ́ pipilɑ nɛ pisiwɑ̃ n lɑ. 5 Pikɛ́ kɔ nɛ pi céési rɛ pikɛ́ yɛ piriyu kɛcɑ́ɑ́ musí ɑpi yɛ kɛlenɛ linyinɛ wɑi, pikɛ́ kɔ isoi sɔnɛ m mɑ́, pikɛ́ piyɑlɛkɛi ńsɔnɛ n wɑi pin pipilɑ pɑkɑrɛlɛ̃, úkɑ úu kɑpɛ nɛ Uléécɑɑ nsímɛ́ kɛcɑ́ɑ́ nkópɛ ńkɑ ḿ mɑ nnyɑ.

6 Lɛ̃ cirɛ, ḿpɑ́ lin íye n we, ɑ yɛ pisoi riŋmɔ́ɔ́púsɛ rɛ pikɛ́ yɛ musí ɑpi kɛlenɛ linyinɛ wɑi. 7 Li pisɛ rɛ pɔ̃́ ticuruu pɔkɛ́ mɛwɑi sɔnɛ n wɑi pisoi pikɛ́ yɛ̃́. Nnɔ́ɔmɛ ńn kɑpɛ ipɔ́célɑɑ-i n we. Ái kɑpɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ ikɔ́. 8 A yɛ ɑnɔ́ɔ kɛcirɛ nyɛɛ ɑ́ɑ kúkɛŋɛ ń we rihɑɑ pipɔ́lɑ́ɑrɔ pikɛ́ nɛ isɛi n li kɑ́pi kɛrɔ́cɑ́ɑ́ nkópɛ ńkɑ n yɛ̃́ pikɛ́ ḿ mɑlɛ nnyɑ.

9 A pilɑ́si mɑɑ rɛ li pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ pipikɛisɑɑ pɑkɑrɛ, pin pimɛlɑ pi wɑi ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ. Ái pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ pinkɔ́ kɛ́si. 10 Ái kɔ pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ pi yɑ́ɑ́i. Amɑ́ li pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ ḿpɑ́ píyei piisoi sɔnɛ pi nyísɛ, pin pi tikilɛ̃ nɛ kɛfɑ kɛsɛ pikɛ́ nɛ ḿpɑ́ yo-i Urɔ́yulɑlɛ Uléécɑɑ icélɑɑ ríyu wɑisɛ.

11 Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ yɛɛ tíyɛsɛ kɛ pisoi nnɛ́í ɑpi yɛ̃́ tɛ u ípɛɛlɛ́ɛ pi nyísɛlɛ. Kei kɛ pisoi nnɛ́í piyulɑlɛ ɑpi yɛ́ fe ɑpi léeri. 12 Uipɛɛlɛ́ɛ yɛ rɔ́ nyísɛ rɛ tɔkɛ́ lɛlɛɛ ɑ́i Uléécɑɑ ń nyɑḿ nɛ kɛtẽ nté likɑ́ipi-kɑ́ipi kɛpirɛ ritɔ ɑri mɛrɔ́círɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ m múílɛ̃ tɔn ɑsei tikilɛ̃, tɔn isoi sɔnɛ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ le. 13 Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ tɔkɛ́ mpɔ́ɔnɑrɛ kɛyɑɑ kɛ̃ m mɛ̃́ yɛ lɛ̃, kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Urɔ́léécɑɑ píimɑ nɛ Urɔ́yulɑlɛ, Kirisi Yeesu mɛyɔɔpi ɑmɛ nyísɛnɛ. 14 Tɔ̃́ nnyɑ kuu umɛcirɛ hɛ rɛ ukɛ́ likópɛ nnɛ́í ɑnipɛ-i rɔ́ ŋmɛ́hɛrɛɛsɛ uu rɔ́ pɔ́lɔ́sɛ umpuri kɛ uyɛ̃ uu n te, nkɛ́ n cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́lɛ̃ nn kɔ nɛ mɛwɑi sɔnɛ piwɑi ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃.

15 Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ pɔkɛ́ céési yɛ lɛ̃. A yɛ kɛ́yu kóósi ɑɑ́ nɛ pisoi itisi kpɑ́sɛ ɑɑ yɛ kɔ pincɑɑi pi nyísɛ. Kɑpɛ riyɑ́ unyinɛ ukɛ́ pɔ́ lómiisɛ.

3

Uléécɑɑ pisoi mɛfinɛ

1 A Uléécɑɑ pisoi léisɛ rɛ ɑ́i pisɛ rɛ pikɛ́ kuyu piwɛ́ɛ́sɛ nɛ piyɔ́ɔpi pipɑkɑrɛ yɛ̀. Li pisɛ rɛ pikɛ́ pi m pɑkɑrɛlɛ̃, pikɛ́ kɔ mɛwɑi sɔnɛ piwɑi nɛ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃. 2 Ápi kɑpɛ úkɑ nkópɛ n símisi, pikɛ́ isoi niŋɛ-niŋɛ m mɑ́, pi nɛ picɔ pikɛ́ mɛsɛ́rɛ n lɑ́ɑ́rúnɛ, ɑpi ḿpɑ́ úye nɛ isoi sɔnɛ n le. 3 Tɔ̃́ ticuruu ɑ́ri pɛɛ nyu kɑrí nɛ wɑi. Tɔ pɛɛ kupɑkɑrɛcirɛ́ mɑ́lɛ, tɔ pɛɛ ncée pɔlɛ. Lirɔ́kɑ́ipi-kɑ́ipi nɛ mɛrɔ́pɔ́ɔlɑ yɛ pɛɛ ilɑ́si rɔ́ tónsɛlɛnlɛ tɔn tikpɑ́kɑ́rɑ́ nɛ kufɑtoi mɑ́. Ári pɛɛ́ nyɑḿ. Tɔ pɛɛ picɔ ipuri yululɛ, pɛ̃ pin kɔ irɔ́kɔ́ yúlu. 4 Amɑ́ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Urɔ́yulɑlɛ Uléécɑɑ uu kusoi rɔ́ n wɑ uu kɔ unlɑ sisoipipi nyísɛ, 5 u rɔ́ yóriyɛlɛ, ɑ́i rɛ kɑri mɛwɑi kɛcirɛ n wɑ nnyɑ, ɑmɑ́ kuu íwɛ rɔ́ n tẽ́ nnyɑ. Nfɑ́ɑsɔnɛ nnɑŋɛ kuú nɛ míni piwolɛ ritiki uú nɛ tirɔ́yu lɔlu rɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nkɛ́ tíyɛsɛ tɔkɛ́ isoi fɑlɛ yɛ̃ ɑri kɔ mɛfinɛ consɛ. 6 Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ yɛ nɛ Urɔ́yulɑlɛ Yeesu Kirisi ritikilɛ uú nɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ rɔ́ hɛ yɑrɛ u kɛrɔ́cɑ́ɑ́ n kɔɔnulɛ. 7 Uipɛɛlɛ́ɛ ikɛ́ nɛ tɔ́ ripɔ́lɔ́sɛ ɑsei pite Uléécɑɑ kɛyu-i, ɑri pɛɛ fe ɑri nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ kɑri m mɛ̃́ yɛnu. 8 Nsímɛ́sei yɛ mu. Nɛ lɑ rɛ ɑ nsímɛ́ mmú pisímɛ́ riŋmɔ́ɔ́púsɛ, pɛpɛɛ nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ n tɛnɛ pikɛ́ nɛ mɛwɑi sɔnɛ piwɑi kɛ́yu mɑhɑ̃ ńsɔnɛ. Lɛlɛɛ ń nyɑḿ, lin yɛ́ kɔ sisoipipi yoriyɛ yɛ lɛ̃. 9 Amɑ́ ɑ inírikɛŋɛnɛ nɛ pikúlɑ̃ ɑkɛɛntɛlɛ́ nkɔ́ nɛ pitele nɛ Moisi isé kɛcɑ́ɑ́ pipɑsɑinɛ kɑɑsɛ. Lɛ̃ nnɛ́í ɑ́i yɛ yoriyɛ, ɑ́i kɔ ríyu ríkɑ mɑ́. 10 A yɛ nɛ uyɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ-i pisoi n cɛ́ŋsɛ cɛ́si yɑrɛ mɛpehẽ mɛtɛ́. Liute unsɑ́ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ n kõ, ɑɑ́ nɛ u tɔlu. 11 Ái líkɑ nnyɑ, pɔ nyulɛ ńsɔnɛ rɛ usoi un lɛ̃ n we, li nyísɛlɛnlɛ rɛ u ncée kɛcirɛ pitíki yɛlɛ, ɑkópɛ nyɛ̃ kuu kɔ n wɑi ɑn nyísɛlɛ̃ tɛ u umɛcirɛ ɑkópɛ pɑlɛnlɛ.

Icélɑɑ tɔrɔɔ

12 Nɛn píyei Aritemɑsi nɛ́ɛ Tisiiki kɛpɔ́mɛɛ n tumpɔ, ɑ riŋmɔ́ɔ́púmɛ ɑɑ́ weri ɑɑ Nikopolisi-i nɛ́ lɛɛri, likumúŋɛ́ rɛ nɛ rihɔ́ rɛ kei kɑm nnyiyɛ píimɑ kumúŋɛ́ tonɛnɛ. 13 A isé unyuwɛ Senɑsi nɛ Apoloosi kɛcɑ́ɑ́ ripɑí ńsɔnɛ líkɑ ɑ́i kɑpɛ pi ripɑ́rí kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi pincee n tɔ́su. 14 Li pisɛ rɛ pirɔ́kɔ́ ricuruu pikɛ́ mɛwɑi sɔnɛ piwɑi pinlɑ nɛ pinnɑŋɛ tɑ̃, ḿpɑ́ píyei lin yɛ úye mɛyíkíyiki rincɔ́ŋ, ɑpi liute yoriyɛ, ɑ́pi kɑpɛ mɛ́woo n we.

15 Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ kɛnɛ́mɛɛ ń we yɛ piiyɑ́hɑɑ nɔ́ pɑ́ɑipɔ. A pɛpɛɛ Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ pin kɔ pirɔ́sɑ́nɛ yɑ́ɑ́si.

Uléécɑɑ ukɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í ípɛɛlɛ́ɛ nyísɛ!

Filemɔɔ

Títɛlɛ́ kɛ Pɔɔli uu Filemɔɔ n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Filemɔɔ yɛ utumɛ Pɔɔli usɑnɛ lɛ. Pɔɔli uu Nsímɛ́ Kɛcirɛ u yóó uu pɑnsɛ Kirisi ukɔ́ un Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ Kolɔɔsi-i ń we kɛ́mɛɛ́ we. U pɛɛ ulɑ́si mɑ́lɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Onesim. Onesim uu u yɑ́ uu wuru uú hɑ pɛɛ Pɔɔli yɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i kukpɑniilee-i ń we nɛ sɑ́nɛ. Onesim uu pɑnsɛ Kirisi ukɔ́, Pɔɔli uu pɛɛ rɛ u yɛ́ uuyɔsɑɑ kɛ́mɛɛ u pɛsɛpɔ. Úyɔsɑɑ uyɛ̃ kuu rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu ukɛ́ u pisɛ rɛ ukɛ́ Onesim yɔsí yɑrɛ uumɑrɛcɔ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ. Amɑ́ ɑ́i rinɔ́ɔ kɛ Pɔɔli uu Filemɔɔ hɛ. U lɑlɛ Filemɔɔ ricuruu ukɛ́ wɛ́ɛ lɛ̃ kuu ń lɑ ukɛ́ wɑ.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Pɔɔli yɛ Filemɔɔ nɛ pɛpɛɛ ukɛyɔ-i ń we yɑ́hɑɑpɔ (1-3).

2. Pɔɔli yɛ Filemɔɔ nfɑtɛnɛ nɛ upikɛi nlɑ kuu m mɑ́ nnyɑ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ (4-7).

3. Pɔɔli yɛ lɛ̃ kuú nɛ Onesim yɛɛ uuyɔsɑɑ kɛ́mɛɛ m pɛlɛnɛ ń lɑ pisɛ (8-22).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ̃́ Pɔɔli, nɛ Kirisi Yeesu pikɛi kɑm n wɑi nnyɑ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ welɛ. Tɔ́ nɛ urɔ́mɑ́rɛcɔ Timotee tɔ́ɔ rítɛlɛ́ ntí urɔ́kɛicɔ nɛ urɔ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ Filemɔɔ wɔlu. 2 Urɔ́yɛ́i Apiyɑ nɛ Arikipu yɛɛ mɛrɔ́cɔ nɛ nfɑtɛnɛ ɑtɔpi n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃, nɛ pɛpɛɛ yɛ kɛpɔ́yɔ-i n cɑ́pinɛ ɑpi kɛyómɛ yɑ́ɑ́si kɑri kɔ rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. 3 Urɔ́sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ ɑpi kɔ nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ.

Ńlɑ nɛ nfɑtɛnɛ kɛ Filemɔɔ uu m mɑ́ nsímɛ́

4 Ḿpɑ́ píyei kɑm yɛ nɛn kɛyómɛ n yɑ́ɑ́si, ɑm kɛpɔ́cɑ́ɑ́ léisɛ, ɑm pɔ̃́ nnyɑ Uléécɑɑ pɔɔnɛsɛ. 5 Nɛ konlɛ pin lɛ̃ kɑɑ Kirisi pikɔ́ nnɛ́í ń lɑ nɛ lɛ̃ kɑɑ Upíimɑ Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ nsímɛ́ símisi. 6 Nɛ yɛ Uléécɑɑ pisɛ rɛ ukɛ́ wɑ nfɑtɛnɛ mmɛ̃ kɑri kɛsẽ́ m mɑ́ nkɛ́ kɛpɔ́mɛɛ pikɛi wɑ, nn tíyɛsɛ ɑɑ lisɔnɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑri Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ m mɑ́ céru. 7 Ńlɑ kɑɑ m mɑ́ yɛ rinɛ́pɔ́ɔ lɑrukusɛlɛ hɑ́i rɛ pɔ̃́ unɛ́mɑ́rɛcɔ nnyɑ, Uléécɑɑ pikɔ́ ɑkiŋ yɛ́ níŋɛsi.

Pɔɔli yɛ Onesim nnyɑ Filemɔɔ ísuúlu pisɛ

8 Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ nɛn Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́ rɛ kɛ́ rinɔ́ɔ pɔ́ hɛ ɑɑ lɛ̃ kɑm m pisɛ wɑi, 9 nɛ́ kutɔsi ńlɑ kɛ́mɛɛ pɔ́ pisɛ rɛ ɑ linyinɛ nɛ́ wɑ. Kei kɛ nɛ̃́ Pɔɔli ɑm nní ń we, nɛ kpurunlɛ, ɑm kɔ pɛɛ nkpéni Kirisi Yeesu nnyɑ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ n we. 10 Nɛ pɔ́ pisɛ rɛ ɑ Onesim nfɑnɑrɛ nyísɛ. U nkpéni pɑnsɛlɛ kɛnɛ́pipi, Yeesu Kirisi kuú nɛ kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ. 11 Úu pɛɛ mɛkɛɛ líkɑ pɔ́ yóriyɛ, ɑmɑ́ u yɛ́ nkpéni mɛyíkíyiki linyinɛ pɔ́ yóriyɛ uu kɔ nɛ̃́ linyinɛ yoriyɛ.

12 Nɛ pɔ́ u pɛsɛpɔlɛ. Nɛ u lɑlɛ yɑrɛ tinɛ́cúruu. 13 Nɛ́ pɛɛ́ n lɑ rɛ kɛ́ kumúŋɛ́ nkú-i kɑm nní Nsímɛ́ Kɛcirɛ nnyɑ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ ń we kɛnɛ́kúrí u riyɑ́ ukɛ́ nɛ́ n lɛ́ni yɑrɛ kɑɑ yɛ́ pɛɛ nɛ́ ń lɛ̃́ mɛcɔ. 14 Amɑ́ ɑ́m lɑ kɛ́ linyinɛ wɑ lɛɛ ɑ́i nɛ pɔ́ n sɑ́. Ái pisɛ rɛ kɛ́ nɛ ńnɑŋɛ lisɔnɛ nní pɔ́ wɑisɛ, ɑmɑ́ nɛ lɑ rɛ likɛ́ mɛpɔ́lɑ kɛ́mɛɛ́ kɑɑ́ nɛ wɑ.

15 In n lɑ, Onesim yɛ nɛ kumúŋɛ́ kunyinɛ nkɑ́ripi pɔ́ ripɑsɑlɛ rɛ ukɛ́ hɑ pɛɛmɛ nɔkɛ́ pɛɛ́ n we nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ. 16 Úu kɔ nɛni nkpéni mɛsɑmɛ ulɑ́si. U ulɑ́si felɛ. U nɛni umɑ́rɛcɔ lɑlɑ kɛcirɛ lɛ. Mɛyíkíyiki kɑm u lɑ. Pɔ̃́ ticuruu yɛ́ kɔ u n lɑ ɑi tɔ́su nɛ̃́, tɛ u kɛsoipipi lɛ un kɔ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ upɔ́mɑ́rɛcɔ nnyɑ.

17 In tɛ pɔ nɛ́ nyɑ́ni rɛ nɛ upɔ́sɑ́nɛ lɛ, ɑ kusɑ́nɛ u yɔsí yɑrɛ tinɛ́cúruu kɑɑ yɔ́su. 18 Ḿpɑ́ un nɛ pɔ́ m púnnɛ nɛ́ɛ riwómɛ rinyinɛ kuú nɛ pɔ́ mɑ́, ɑ kpísi ɑɑ wɑisɛ rɛ nɛ́ɛ riwómɛ tɛ̃ nɛ pɔ́ mɑ́. 19 Nɛ̃́ Pɔɔli, nɛ́ɛ rinɛ́cúruu rítɛlɛ́ ntí wɔ́i: Nɛ rɛ nɛ́ pɔ́ hɛ́ɛ́lɛ. Ám lɑ kɛ́ pɔ́ símisi rɛ pɔ̃́ nɛ kɔ nɛ nɛ̃́ tiwómɛ mɑ́lɛ. Lɛlɛɛ nní ripɔ́cúruu nfɑɑ kɑɑ n yɛ̃́. 20 Hói unɛ́mɑ́rɛcɔ, ɑ Upíimɑ nnyɑ ŋmurɛi ɑɑ pikɛi mpí nɛ́ wɑi. A Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ rinɛ́kíŋ niŋukusɛ.

21 Nɛ tɑ́lɛ̃ tɛ pɔ́ lɛ̃ kɑm pɔ́ ḿ pisɛ wɑ nnyɑ kɑm títɛlɛ́ ntí pɔ́ wɔ́lu. Ticuruu pɔ́ wɑ ɑi lɛ̃ tɔ́su. 22 Nɛ kɔ rɛ ɑ kulee nɛ́ wɛ́ɛ́si. Nɛ tɑ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ́ nɔ́inɛ́yɑ́hɑɑ kõ, ɑm ncée yɛnu ɑm nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ.

Iyɑ́hɑɑ tɔrɔɔ

23 Tɔ́ nɛ unɛ́kɛicɔ Epɑfirɑɑsi, tɔ́ɔ kɛsẽ́ Kirisi Yeesu nnyɑ kukpɑniilee-i ń we yɛ pɔ́ yɑ́ɑsi. 24 Pinɛ́kɛicɔ Mɑriki nɛ Arisitɑriki nɛ Temɑɑsi nɛ Luki pɔ̃́ nɛ kɔ pɔ́ yɑ́ɑsi.

25 Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ.

Epireeyɛ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Títɛlɛ́ kɑpi Epireeyɛ n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Uyɛɛ rítɛlɛ́ ntí n wɔ́i nɛ pɛ̃ kuu ri n wɔ́i nkɔ́ ńkɑ ńn tikɛmɛɛ́ we. In n lɑ, li yɛ́ Itɑlii kɛtẽ-pɔ kɑpi rítɛlɛ́ ntí pɑ́ɑ́imɛ. Pisuifi pɛɛ Kirisi pikɔ́ m pɑnsɛ pin kɔ Nléécɑɑsimɛ́ ritɛlɛ́ nyu kɛ útɛlɛ́wɔlɛ nkɔ́ uu ri wɔlu. Kirisi pikɔ́ pɛ̃ kuu nní ń wɔ́lu ɑpɔɔ yɛ cɑɑilɛnlɛ, picɔ ricuruu pin lɑ pikɛ́ nfɑtɛnɛ kɛpirɛ ritɔ. Uyɛɛ rítɛlɛ́ ntí ń wɔ́i yɛ ri wɔilɛ rɛ ukɛ́ Kirisi nɛ umɛwɑi pi nyísɛ ukɛ́ nɛ ikɑri pi rikpɑ́sɛ pikɛ́ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ́ tɑsi. Títɛlɛ́ ntí yɛ símisi rɛ Yeesu Kirisi yɛɛ tíyɛsɛ kɛ pisoi ɑpi Uléécɑɑ céri (1:1-3). Lɛ̃ nnyɑ kɛ Yeesu uu ḿpɑ́ yo fe.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Kirisi yɛ ḿpɑ́ yo felɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́ (1:4-10:18): U ɑntepuyɛ felɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́ (1:1-3) U piléécɑɑtumɛ felɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́ (1:4-2:18) U pikpurɛ felɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́ (3:1-4:13) Kuu nní Nkómɛinɛ Fɑlɛ kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ usinɑ nnyɑ, u Nkómɛinɛ Kpurɛ pisinɑ felɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́ (4:14-7:28) U kɔ pɛɛ mɛkɛɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ inyɔ́ɔnsɛ felɛ ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́ (8:1-10:18)

2. Li pisɛ rɛ pisoi pikɛ́ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ n sɔ́nɛ (10:19-13:25): Útɛlɛ́wɔlɛ yɛ pisoi ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛnlɛ rɛ pikɛ́ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ́ n sɔ́nɛ (10:19-39). Pɛpɛɛ pɛɛ Nkómɛinɛ Kpurɛ kɛ́mɛɛ nfɑtɛnɛ m mɑ́ isoi kɑi nté nyísɛlɛ̃ (11). Li pisɛ rɛ pisoi pikɛ́ Yeesu Kirisi inípɛɛ n tɑpɑɑlɛ̃ (12:1-11). Lɛ̃ kɛ pisoi ɑpi yɛ́ n sɔ́nɛ nɛ lɛ̃ kɑpi yɛ́ pimɛcirɛ m múílɛ̃ nkɔ́ (12:12-13:19). Tinɔ́ɔ sɔnɛ pitikisɛ nɛ iyɑ́hɑɑ (13:20-25).

1

Uléécɑɑ yɛ Ukɛpipi nɛ ritiki uú nɛ nsímɛ́ pisoi símisi

1 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ nɛ ɑntepuyɛ ritikilɛ uú nɛ mɛ́wee mpehẽ mpehẽ kɛ́mɛɛ nsímɛ́ pirɔ́sɑ́ɑyɑhɑ mɛsɛ́rɛ símisi. 2 Ukɛpipi kuú nɛ siyɑ́ɑ tɔrɔɔ nsí kɛ́mɛɛ ritiki uú nɛ rɔ́ símisi. Uyɛ̃ kuu kɔ nɛ ritiki uú nɛ ḿpɑ́ yo wɑi. Lɛ̃ nnyɑ kuu kɔ u wɛ́ɛ uu ḿpɑ́ yo uɑnipɛ-i wɑi rɛ ukɛ́ n te. 3 Uléécɑɑ Kɛpipi kɛ́mɛɛ́ kɛ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi ɑmɛ léemɛlɛ̃ lin tɛ́lu. Kɛkɛɛ mɛyíkíyiki lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ń we nyísɛlɛ̃. Kɛkɛɛ kɛnsímɛ́ mɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́ nɛ kɛtẽ nnɛ́í múílɛ̃ ḿpɑ́ yo lin nɛ mɛsɛ́rɛ we. Kɑkɛ pisoi ɑkópɛ pihɛɛrɛ ḿ mɑsí, ɑkɛ pɛɛ́ hɑ kɛyómɛcɑɑ-pɔ uyɛɛ n-yɔ́ɔpinɑŋɛ píimɑ m mɑ́ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tonɛ.

Uléécɑɑ Kɛpipi yɛ piléécɑɑtumɛ ríyu felɛ

4 Uléécɑɑ Kɛpipi yɛ piléécɑɑtumɛ nnɛ́í ríyu felɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuu rinyíri tɛɛ pinnɛ́í ɑkɔ́ mɛyɑ̃́ n fe kɛ hɛ. 5 Pikɛcɔpɛ úye kuu kɛtumɛ mɑɑlɛ̃ tɛ:

Pɔ Kɛnɛ́pipi lɛ,

kɑí nɛ nɛni n kpísi, nɛ́ɛ pɔ́ mɑ́ri? Pikɛcɔpɛ úye kuu kɛtumɛ símɑɑlɛ̃ uú nɛ mɑɑ rɛ:

Nɛ́ɛ yɛ́ hɑ Uusɑɑ

uyɛ̃ ukɛ́ kɔ Kɛnɛ́pipi? 6 Amɑ́ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ Ukɛpipi foí kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń tummɛ, u pɛɛ́ mɑɑ rɛ:

Piléécɑɑtumɛ nnɛ́í pikɛ́ riwulɑ pikɛ́ kɛ yɑ́ɑ́si. 7 U pɛɛ piléécɑɑtumɛ pɔ̃́ nkɔ́ mɑɑ rɛ:

Uléécɑɑ yɛ piléécɑɑtumɛ pɑnsɛsɛlɛ kuyɔ

uu upikɛikɔ́ wɑisɛ yɑrɛ inɑlempi. 8 Amɑ́ u Ukɛpipi pɔ̃́ nkɔ́ mɑɑ rɛ:

Hói Uléécɑɑ, tipɔ́yɔ́ɔpitũ nɛ welɛ nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ.

Pɔ ɑsei pɑnsɛsɛlɛ kupɔ́yɔ́ɔpinɑɑpi.

9 Pɔ lɛlɛɛ ɑsei m mɑ́ lɑlɛ, pɔn mɛwɑi kópɛ kɛsu.

Hói Uléécɑɑ, lɛ̃ nnyɑ kɛ nɛ̃́ Upɔ́léécɑɑ ɑm pɔ́ wɛ́ɛ

ɑm mpɔ́ɔnɑrɛ mɛkpɔ ripɔ́yu kɛcɑ́ɑ́ kɔɔni *

ɑm kɔ pipɔ́sɑ́cɔ kɛcɔpɛ pɔ́ wɛ́ɛ. 10 Uu kɔ kpɑ́ rɛ:

Pɔ̃́ Upíimɑ, pɔ́ɔ hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ kɛtẽ wɑ

ɑɑ kɔ nɛ ɑpɔ́nípɛ cirɛ kɛyómɛcɑɑ yóóni.

11 Lɛ̃ nnɛ́í yɛ tɛnɛnɛ tɔkɛ́ li pɑɑ.

Amɑ́ mɛsɛ́rɛ kɛ pɔ́ɔ yɛ́ n we.

Kɛtẽ nɛ kɛyómɛcɑɑ yɛ kpuruninɛ kɔ́ti-kɔ́ti yɑrɛ mɛlɑpɛ.

12 Pɔ́ kɑm ɑɑ li pílɛsi yɑrɛ kɑpi yɛ kutúkɑnkɑ cɑɑcɑɑ m pílɛsi mɛcɔ.

Pɔ́ kɑm ɑɑ pi consɛ yɑrɛ kɑpi yɛ kɛtúkɑnkɑ n consɛ mɛcɔ.

Amɑ́ mɛsɛ́rɛ kɛ pɔ́ɔ yɛ́ mɛsɛ mmɛ́ n we.

Mpɔ́fɑ́ɑ ɑŋmɛ̃ ɑ́ɑ yɛ́ kutɛnɛ wɑ. 13 Uléécɑɑtumɛ úye kɛcirɛ kuu kɛtumɛ mɑɑlɛ̃ tɛ:

A kunɛ́lukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tonɛ.

Likɛ́ hɑ nɛ tu pɛɛ́ uyɛ-i kɑm yɛ́ pipɔ́lɑ́ɑrɔ kɛpɔ́nyɑ́lɛ-i rinwúlɑsɛ. 14 Piléécɑɑtumɛ yɛ yo lɛ? Pi ifɑ́ɑ inyinɛ lɛ yɛɛ Uléécɑɑ pikɛi n wɑi. U pi tummɛlɛ rɛ pikɛ́ pɛ̃ ɑyu kɑi yɛ́ ń lɔ lɛ̃́.

2

1 Lɛ̃ nnyɑ kɑi pisɛ rɛ tɔkɛ́ mɛyɑ́nsei mmɛ̃ kɑri n kṍ nɛ kutu n cɔlɛ̃, ɑ́ri kɑpɛ nɛ ncée m pɔ nnyɑ. 2 Nsímɛ́ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ piléécɑɑtumɛ nnɔɔ n símisi yɛ mpikɛi wɑlɛ. Nkó yɛɛ úu kutu n tińcɔ nɛ́ɛ úu m m pɑkɑrɛ, yɛ ɑkpɑnii nyɛɛ nɛ u n sɑ́ yɛ́nlɛ. 3 In lɛ̃, íye kɑri yɛ́ fe ɑri ŋmɛ́hɛrɛɛ, in tɛ ɑ́ri ń-yulɑlɛsimɛ́ píimɑ mmú kpísi tɔkɛ́ wɑisɛ linyinɛ? Upíimɑ ricuruu yɛɛ ń-yulɑlɛsimɛ́ mmɛ̃ pisímɛ́ kórɑɑnɛ, pɛpɛɛ n kṍ un símisi ɑpi rɔ́ mɑɑ rɛ ɑsei yɛ nyɛ. 4 Uléécɑɑ pɔ́ɔ kɔ mɛwɑisɑŋɑ nɛ mɛwɑi píimɑ mpehẽ mpehẽ wɑpisi uú nɛ nyísɛ rɛ lɛ̃ kɑpi ḿ mɑ yɛ ɑsei lɛ. Uu kɔ Unfɑɑsɔnɛ lihɛɛhɛɛ pi hɔɔnɛ yɑrɛ kuu ń lɑ uú nɛ lɛ̃ pi símisi.

Uyɛɛ yɛ sisoipipi ɑyu n lɔ

5 Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́i piléécɑɑtumɛ kɛ Uléécɑɑ uu kɛtẽ kɛɛ mɑsí kɛpirɛ n wemɛ pɑ rɛ pikɛ́ kɛkɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. Kɛnsímɛ́ kɑri nní we tɔn símisi. 6 Amɑ́ unyinɛ yɛ Nléécɑɑsimɛ́ kɛlõ kɛnyinɛ-i mɑɑ rɛ:

Yo kɑpi yɛ sée rɛ usoi pɔkɛ́ nɛ ukɛcɑ́ɑ́ n léisɛ?

Yo kɑpi yɛ sée rɛ kɛsoipipi pɔkɛ́ nɛ kɛkɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃?

7 Pɔ u wɑlɛ ɑɑ tíyɛsɛ un ituŋɛ keri inyinɛ kɛ́mɛɛ piléécɑɑtumɛ mɛtene we nkɑ́ripi.

Pɔ ripɔ́yɔ́ɔpikɔŋ u rikipisɛlɛ ɑɑ ríyu u wɑisɛ.

[Pɔ u tonsɛlɛ rɛ ukɛ́ lɛ̃ kɑɑ n wɑ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃.]

8 Pɔ ḿpɑ́ yo uɑnipɛ-i wɑlɛ.

Uléécɑɑ yɛ́ ḿpɑ́ yo uɑnipɛ-i n wɑilɛ̃, líkɑ mpuri ɑ́i kɔ we kúu uɑnipɛ-i m múílɛ̃. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑ́ri kɑhɑnɛ n yɛ̃ tɛ pi ḿpɑ́ yo uɑnipɛ-i wɑ. 9 Amɑ́ tɔ nkpéni yɛ́nlɛ rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu ituŋɛ keri inyinɛ kɛ́mɛɛ n tíyɛsɛ un piléécɑɑtumɛ mɛtene we yɛ nkpéni riyɔ́ɔpikɔŋ tikipilɛ uu kɔ ríyu yɛnu, nkpɔ kuú nɛ íwɛ n li uú nɛ kpi nnyɑ. Kɛfɑ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ u n fénnɛ nnyɑ kuu lɛ̃ pisoi nnɛ́í riyu kɛcɑ́ɑ́ kpu.

10 Asei kɛcɑ́ɑ́, Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo wɑ lin uɑnipɛ-i we. U kɔ lɑ rɛ sisoipipi kulúi sikɛ́ uiyɔɔpi kɛ́mɛɛ lompɔ. Kɑi nní rɛ Yeesu yɛɛ yɛ siriyu lɔ nnyɑ, li nɛ risɑ́ rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ íwɛ u lukɛisɛ ukɛ́ n nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ ukɛ́ nɛ sisoipipi kulúi uiyɔɔpi kɛ́mɛɛ ń hɑpɔ nnyɑ.

11 Uyɛ̃ Yeesu yɛɛ yɛ pisoi ɑkópɛ n hɛɛrɛ nɛ pɛ̃ ɑkópɛ kuu n hɛɛrɛ yɛ usɑ́ɑ usɛ pikɔ́ lɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑ́i isɛi u we ukɛ́ pi sée rɛ upimɑrɛcɔ. 12 Ticuruu u Uléécɑɑ mɑɑ rɛ:

Hói Uléécɑɑ! Nɛ́ ripɔ́nyíri pinɛ́mɑ́rɛcɔ símisi.

Nɛ́ piicɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ pɔ́ pɑkɑrɛntɛ. 13 Uu kɔ pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ:

Nɛ́ Uléécɑɑ nɛ ritɑ́.

Uu kɔ kpɑ́ rɛ:

Nɛ́ɛ nkó nté nɛ siwɑ̃́ sɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nɛ́ ḿ pɑ.

14 Siwɑ̃́ sɛɛ sisoipipi lɛ nɛ isoipiŋɛ nɛ mɛsoinyɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Yeesu pɔ́ɔ kɔ isoipiŋɛ nɛ mɛsoinyɛ kpísi uu pimɛcɔ umɛcirɛ pɑnsɛsɛ kɛsoipipi, uu kpi uú nɛ unkpɔ mmɛ̃ Setɑni yɛɛ nkpɔ nnɑŋɛ m múílɛ̃ tɛ́kɛ́ɛ́. 15 Lɛ̃ kuú nɛ pɛpɛɛ pɛɛ nkpɔ iwɑmɛ nnyɑ piisoi nnɛ́í kɛ́mɛɛ ilɑ́si n tṹ ɑkpɑnii tɔ. 16 Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́i piléécɑɑtumɛ kuu pilɛ̃́ kɑ, ɑmɑ́ Apirɑhɑm sipirɛ̃ kuu pilɛ̃́ kɑ. 17 Lɛ̃ nnyɑ kɑi pisɛ rɛ ukɛ́ mɛyíkíyiki nɛ upimɑrɛcɔ mɛnyínɛ n we. Lɛ̃ kuu wɑ uú nɛ pɑnsɛ Uléécɑɑ usinɑ yɛɛ yɛ íwɛ n tẽ́ un kɔ Uléécɑɑ pikɛi nɛ ɑsei wɑi rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ nɛ pisoi ɑkópɛ n sɑ́rɛi nnyɑ. 18 Li uricuruu peikɛɛlɛ uu íwɛ le. Lɛ̃ nnyɑ kuu yɛ́ kɔ fe uu pɛ̃ kɑi umɛcɔ m peikɛɛ pin íwɛ le comɛ.

3

Yeesu yɛ Moisi felɛ

1 Lɛ̃ nnyɑ pinɛ́mɑ́rɛcɔ, nɔ̃́ nɛ Uléécɑɑ yɛɛ nɔ́ n sée pikɔ́ lɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni Yeesu n nyɑ́ni. Uyɛ̃ kɑri nyu rɛ utumɛ nɛ Uléécɑɑ usinɑ. Uyɛɛ nfɑtɛnɛ nsímɛ́ kɑri n yóólɛ̃. 2 Pi Moisi kɛcɑ́ɑ́ wɔ́i rɛ: Moisi yɛ pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ nnɛ́í kɛ́mɛɛ ɑsei ute lɛ. Limɛcɔ kɛ Yeesu pɔ́ɔ kɔ pɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ ɑsei ute, uu u pɑnsɛsɛ usínɑ. 3 Nkó yɛɛ kɛ́yɔ m mɔ̃́ yɛ ríyu mɑ́lɛ ɑi kɛ́yɔ kɛ̃ feriyɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Yeesu uu ríyu yɛ̃ ɑi Moisi rikɔ́ feriyɛ. 4 Unyinɛ yɛɛ yɛ kɛ́yɔ mɔ̃. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ ḿpɑ́ yo mɔ̃. 5 Moisi yɛ pɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ pikɔ́ nnɛ́í kɛcɔpɛ ukɛikɔ́ nɛ ɑsei ute lɛ yɛɛ yɛ́ mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ḿ mɑɑnɛ kɛcɑ́ɑ́ ń símisi. 6 Amɑ́ Kirisi pɔ̃́ nɛ Kɛpipi lɛ kɛɛ Uléécɑɑ pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ ńsɔnɛ. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ kuu ɑsei ute. Tɔ́ɔ nní lɛ̃ ukɛyɔ pikɔ́, in tɛ ɑ́ri iwɑmɛ mɑ́, tɔn kɔ tɑ́lɛ̃ in kɔ rɔ́ lɑ́ɑ́rú.

Uléécɑɑ pikɔ́ yɛ́ kɑm ɑpi wéntɛ

7 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nń mɑɑ rɛ:

Nɔn nɛni kɛyɑɑ nkɛ́ urinɔɔ n kõ,

8 ɑ́ni kɑpɛ nɔ́ɑnɛ́kíŋ tɑkɑɑsɛ yɑrɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ nɔ́pinɛ́sɑ́ɑyɑhɑ ɑpí pɛɛ u n kɛ́si ɑpi kɔ kucɛsi kóimɑ-i u peikɛɛ mɛcɔ.

9 Likumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ nɔ́pinɛ́sɑ́ɑyɑhɑ ɑpi rinɔ́ɔ nɛ́ wɛ́ɛsi ɑpi kucɛsi kóimɑ kɛ́mɛɛ nɛ́ peikɛɛ.

Pin kɔ nɛ pikɛi pɛ̃ kɑm ɑŋmɛ̃ ɑfɛɛnɑ kɛ́mɛɛ n wɑ yɛ̃.

10 Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ pɛɛ́ nɛ kunɑi kpɛ̃ pikɔ́ wɔ́ɔsi ɑm tɛ

pi pikɛmúŋɛ́ kɛ́mɛɛ pɔlulɛ, ɑ́pi nnɛ́cée nyu.

11 Kei kɑi kuwɔ́i nɛ́ wɑ ɑm wééri rɛ ɑsei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́pi píkɑi kɛwéntɛ kɛ̃ kɑm n yekeilɛ̃ kɛ́mɛɛ loninɛ.

12 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, pimɑ́rɛcɔ, ɑ́i kɑpɛ wɑ rɛ nɔ́ unyinɛ yɛ rikíŋ kópɛ mɑ́ úu yɛ kɔ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ, ɑi tíyɛsɛ uú nɛ Uléécɑɑ yɛɛ nfɑ́ɑ n te kɛpirɛ tɔ. 13 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni ikɑri n kpɑriisɛnɛ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kɑpi yɛ́ n fe ɑpi séi rɛ: Nɛni kɛkɔ́, ɑkópɛ ɑ́ɑ kɑpɛ nɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ úkɑ rintíkíí urikiŋ tikɛ́ tɑ́kɑsi nnyɑ. 14 Asei kɛcɑ́ɑ́, in tɛ tɔ nfɑtɛnɛ kɑri hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ m mɑ́ ńsɔnɛ múílɛ̃ nɛ kɛyɑ́ɑ tɔrɔɔ-pɔ, tɔ́ nɛ Kirisi yɛ pɛɛ lɛ̃ pɛ́nɛlɛnlɛ tɔn nɛ we.

15 Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ:

Nɔn nɛni kɛyɑɑ nkɛ́ urinɔɔ n kõ, ɑ́ni kɑpɛ nɔ́ɑnɛ́kíŋ tɑkɑɑsɛ yɑrɛ

kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ nɔ́pinɛ́sɑ́ɑyɑhɑ ɑpí pɛɛ u n kɛ́si ɑpi kucɛsi kóimɑ-i u peikɛɛ mɛcɔ. 16 Píye pɛɛ Uléécɑɑ rinɔɔ kõ ɑpi kɔ pɛɛ rinɔ́ɔ u wɛ́ɛ́si? Píye picɔ, insɑ́ pɛ̃ nnɛ́í kɛ Moisi uú nɛ Esipiti kɛtẽ-pɔ n léemɛ? 17 Píye kɛ Uléécɑɑ uú nɛ wɔ́ɔsi ɑŋmɛ̃ ɑfɛɛnɑ? Píye picɔ, insɑ́ pɛpɛɛ ɑkópɛ n wɑ ɑpi kucɛsi kóimɑ-i kpíni? 18 Píye kuú nɛ wéeri rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́pi píkɑi kɛwéntɛ kɛ̃ kɑm n yekeilɛ̃ kɛ́mɛɛ loninɛ? Píye picɔ, insɑ́ pɛpɛɛ kupɑkɑrɛcirɛ́ u n nyísɛ. 19 Lɛ̃ nnyɑ, tɔ yɛ̃ tɛ nfɑtɛnɛ kɑ́pi m mɑ́ nnyɑ kɑ́pi fe pikɛ́ kɛwéntɛ kɛ-i lompɔ.

4

1 Uléécɑɑ yɛ piyekei mɑsilɛ rɛ u yɛ́ tíyɛsɛ ɑri kɛwéntɛ kɛ̃ kuu rɔ́ n yekeilɛ̃ kɛ́mɛɛ lompɔ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ńsɔnɛ, ɑ́i kɑpɛ wɑ rɛ li nɔ́ unyinɛ púnɛisɛ uu pilompɔ pɔɔnɛ. 2 Pi Nsímɛ́ Kɛcirɛ rɔ́ símisilɛ yɑrɛ kɑpí pɛɛ pirɔ́kpurɛ n símisi mɛcɔ. Amɑ́ nsímɛ́ mmɛ̃ kɑpi n kṍ ńn líkɑ pi yoriyɛ. Pɛpɛɛ pɛɛ n n kṍ ɑ́pi nɛ kɛfɑ n tɛnɛ. 3 Tɔ́ mpí tɔ́ɔ nní nɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɛfɑ n tɛnɛ, tɔ̃́ nɛ kɛwéntɛ kɛ̃ kɛ́mɛɛ loninɛ. Uléécɑɑ yɛ kɛkɛcɑ́ɑ́ mɑɑ rɛ:

Li kuwɔ́i nɛ́ wɑlɛ ɑm wééri rɛ ɑsei kɛcɑ́ɑ́,

ɑ́pi píkɑi kɛwéntɛ kɛ̃ kɑm n yekeilɛ̃ kɛ́mɛɛ loninɛ. Uléécɑɑ pikɛi yɛ kɔ pɛɛ hɑ́i kɛtẽ kɛkorɑɑnɛ-mɛ tɛnɛlɛnlɛ uu kɔ pɛɛ́ nɛ lɛ̃ mɑlɛ. 4 U kɛlõ Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ kɛyɑ́ɑ sɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i nkɔ́ mɑɑ rɛ:

Kɛ Uléécɑɑ uu upikɛi nnɛ́í ḿ mɑsí,

uu pɛɛ kɛyɑ́ɑ sɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i tuŋɛ́ wéntɛ. 5 Li kɔ kɛlõ kɛ-i wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑ́pi píkɑi kɛwéntɛ kɛ̃ kɑm n yekeilɛ̃ kɛ́mɛɛ loninɛ. 6 Pɛpɛɛ pɛɛ mɛfoí Nsímɛ́ Kɛcirɛ n kṍ ɑ́pi nɛ kɛfɑ n tɛnɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑ́pi kɛwéntɛ kɛ Uléécɑɑ uu n yekeilɛ̃ kɛ́mɛɛ lompɔ. Picɔ yɛ́ nkpéni fe ɑpi kɛkɛmɛɛ lompɔ. 7 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu kɔ kɛyɑ́ɑ féé piyekei rikpɑ́ uu kɛ séi rɛ “Nɛni”. Kɛpirɛ-pɔ kuu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ nɛ Tɑfiti ritiki uú nɛ mɑlɛ yɑrɛ kɑri kɛlõ pikómɛ ḿ mɑsí rɛ:

Nɔn nɛni kɛyɑɑ nkɛ́ Uléécɑɑ rinɔɔ n kõ,

ɑ́ni kɑpɛ nɔ́ɑnɛ́kíŋ tɑkɑɑsɛ.

8 Asei kɛcɑ́ɑ́, Yosuwee un pɛɛ́ nɛ kɛwéntɛ kɛ-i pisoi n lompɔ, Uléécɑɑ úu yɛ́ pɛɛ kɔ kɛyɑ́ɑ féé kɛcɔ nsímɛ́ n símisi. 9 Lɛ̃ nnyɑ, kɛwéntɛ kɛnyinɛ yɛ welɛ kɛ Uléécɑɑ pikɔ́ ɑpi n yɛ́nunɛ yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uu kɛyɑ́ɑ sɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i kɛtúŋɛ́ n wéntɛ mɛcɔ. 10 Nkó yɛɛ kɛwéntɛ kɛ-i n lompɔ yɛ wéntɛnɛ. U yɛ́ kɑm uu wéntɛ yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uu n wéntɛ mɛcɔ. 11 Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ nɛ kɛwéntɛ kɛ-i pilonɛ n yɔɔnɛ. Ári kɑpɛ tíyɛ tɔ́ unyinɛ ukɛ́ kupɑkɑrɛcirɛ́ kpɛ̃ kucɔ nnyɑ loó.

12 Uléécɑɑ rinɔɔ yɛ nfɑ́ɑ mɑ́lɛ tin kɔ pikɛi wɑi. Ti lɑ́ɑ́rúlɛ ɑi mɛyele mɛtɛ́ ritɛ́hɛ tɔ́su. Ti yɛ usoi lonlɛ nɛ uisoi nnɛ́í kɛmɛɛ-pɔ, ɑri ḿpɑ́ yo kóólɛnɛ, ɑri kɔ ɑkɔhɔ sitɑŋɛnɛ nɛ ɑmɛkpɛ́rɛ́ kóólɛnɛ. Ti yɛ kɔ usoi mɛlɑ nɛ usimúŋɛ́ cérilɛ ɑri kóólɛnɛ. 13 Líkɑ mpuri ɑ́i kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ we kɛ Uléécɑɑ úu n nyɑ́ni. Ḿpɑ́ yo yɛ ukɛyu-i yɑ́nɑɑlɛnlɛ lin nyɑ́ni cɑ́í. Uyɛ̃ kɑi pisɛ rɛ tɔkɛ́ ntɔ́nɛ́í, lɛ̃ kɑri n wɑ kɛɛ̃.

Yeesu yɛɛ Uléécɑɑ usinɑ

14 Tɔ Uléécɑɑ usinɑ mɑ́lɛ. Uyɛɛ nní Uléécɑɑ Kɛpipi Yeesu. Uyɛɛ Uléécɑɑ kɛkúrí hɑ. Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ lɛ̃ kɑrí nɛ nní kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃ ńsɔnɛ m múílɛ̃. 15 Uléécɑɑ usinɑ uyɛ̃ kɑri m mɑ́ úu usínɑ yɛɛ úu yɛ́ n fe ukɛ́ tirɔ́nɑ́rɛi kɛ́mɛɛ rɔ́ lɛ̃́. Amɑ́ li mɛníŋɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ mɛrɔ́cɔ u peikɛɛlɛ, uyɛ̃ úu pɛɛ ɑkópɛ ɑ́kɑ wɑ. 16 Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ tɔkɛ́ kɛfɑ kɛsɛ nɛ Uléécɑɑ riyɔɔpitũ tikɔ. Kei kuu yɛ́ íwɛ rɔ́ tẽ́ uu kɔ ípɛɛlɛ́ɛ rɔ́ nyísɛ uu pɛɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑí nɛ n sɑ́ rɔ́ comɛ.

5

1 Sisoipipi kɛcɔpɛ kɑpi yɛ ḿpɑ́ Uléécɑɑ usinɑ úye wɛ́ɛ ɑpi pikɛi u pɑ rɛ ukɛ́ pisoi lihɛɛhɛɛ Uléécɑɑ m pɑsii un kɔ piɑyu kɛcɑ́ɑ́ nɛ inyɔ́ɔnsɛ wɑi rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ piɑkópɛ pi sɑ́rɛi. 2 Uricuruu yɛ kɔ urinɑrɛi cirɛ mɑ́lɛ. Lɛ̃ nnyɑ, u yɛ́ fe uu pinyuwɛcirɛ́ nɛ pɛpɛɛ yɛ m púnnɛ nkɔ́ kóm. 3 Kɛ uricuruu uu nní rinɑ́rɛi m mɑ́ nnyɑ kɑi pisɛ rɛ ukɛ́ yɛ uɑkópɛ kɛcɑ́ɑ́ inyɔ́ɔnsɛ wɑ uu kɔ umpuri pikɔ́ ɑkɔ́ kɛcɑ́ɑ́ wɑi. 4 Úkɑ úu yɛ umɛcirɛ ríyu tɛ̃ wɑisɛ. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ usoi sée yɑrɛ kuu Arɔɔ n sée mɛcɔ.

5 Limɛcɔ, ɑ́i Kirisi yɛɛ umɛcirɛ ríyu wɑisɛ ukɛ́ Uléécɑɑ usinɑ. Amɑ́ Uléécɑɑ yɛɛ kumúŋɛ́ kunyinɛ-i u mɑɑ rɛ:

Pɔ́ɔ Kɛnɛ́pipi.

Kɑí nɛ nɛni rimpɑ́, nɛ́ɛ upɔ́sɑ́ɑ. 6 U kɔ kɛlõ kɛcɔ mɑɑ rɛ:

Pɔ Mɛlikisetɛɛki mɛcɔ usínɑ lɛ ḿpɑ́ píyei.

7 Kɛ Kirisi uú pɛɛ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ ń we, u yɛ pɛɛ sipupɛilɑ nɛ mɛ́nini nɛ Uléécɑɑ yɑ́ɑsilɛ. U pɛɛ Uléécɑɑ nɛ ténilɛ rɛ uyɛɛ yɛ́ fe uu nkpɔ kɛ́mɛɛ u lesɛ. Kuu ɑsei nɛ Uléécɑɑ n tíkilɛ̃ nnyɑ, Uléécɑɑ pɔ́ɔ kɔ nɛ kutu u cɔ. 8 Ḿpɑ́ kuu nní Uléécɑɑ Kɛpipi, íwɛ kuu n li yɛɛ tíyɛsɛ kuu ipɑkɑrɛ ceri. 9 Uléécɑɑ yɛ tíyɛsɛlɛ uú n nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ. Lɛ̃ nnyɑ kuú nɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃ piyóriyɛ tɛnɛcirɛ́ kɑ. 10 Uléécɑɑ yɛɛ u wɛ́ɛ rɛ ukɛ́ usínɑ Mɛlikisetɛɛki mɛcɔ.

Pisoi pikɛ́ pimɛcirɛ tĩ, ɑ́pi kɑpɛ nfɑtɛnɛ kɑpi m mɑ́ fóm

11 Tɔ likɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ kulúi mɑ́lɛ tɔkɛ́ mɑlɛ. Kɑ́ni yɛ mɛkɛɛ n kṍ nnyɑ, li nɛ rɔ́ pɑ́ɑ́púlɛ rɛ tɔkɛ́ liɑsei nɔ́ símisi. 12 Kei kɑi nní ń tu, li pɛɛ́ we yɑrɛ nɔkɛ́ pɛɛ nkpéni picélɑɑ. Amɑ́ li kɔ pɛɛ hɑ́i nɛ nkpéni-mɛ pisɛlɛ rɛ pikɛ́ Nléécɑɑsimɛ́ kɛkorɑɑnɛ-mɛ picélɑɑ nɔ́ rikpɑ́mɛ. Lɛ̃ nnyɑ, mɛpɛ kɑi pisɛ rɛ nɔkɛ́ nyɛ̃, ɑ́i nkpɑ́ni ilukɛ mulɛ-mulɛ kɑni yɛ́ li. 13 Nkó yɛɛ mɛpɛ n nyɛni yɛ kɛwɑ̃́ lɛ. Úu kɑhɑnɛ mɛwɛ́ɛ́sɛyu mɛ̃ kɛ́mɛɛ kɑpi yɛ lisɔnɛ nɛ likópɛ n céri n kõ. 14 Ilukɛ mulɛ-mulɛ kɛ piwɛ́ɛ́sɛ pɔ́ɔ yɛ li. Pɛ̃ nɛ mɛnyuwɛ mɑ́lɛ, pin kɔ lisɔnɛ nɛ likópɛ picere kɛ́mɛɛ pelɑɑlɛ̃ ńsɔnɛ.

6

1 Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ Kirisi kɛcɑ́ɑ́ icélɑɑ nɛ kɛ́yu n sĩ, ɑ́ri kɑpɛ ikɛkorɑɑnɛ kɛ-i ŋmɑnɛ n we. Tɔkɛ́ icélɑɑ yɔsí yɑrɛ pɛpɛɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ m pelɑɑlɛ̃. Ári lɑ tɔkɛ́ kɔ kɛ́korɑɑnɛ icélɑɑ kɛ́mɛɛ́ n we yɑrɛ nní mɛwɑi mɛɛ ɑ́mɛ líkɑ n yóriyɛ piyɑ́ nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ pitɛnɛ nsímɛ́ 2 nɛ píniwolɛ mpehẽ mpehẽ kulúi nsímɛ́ nɛ pisoi kɛcɑ́ɑ́ ɑnípɛ pilɑɑ nɛ pikpɔkpɔ mɛyisɛ nɛ kɛtúhɑɑnɛyɑɑ tɔrɔɔ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́. 3 Tɔkɛ́ nɛ kɛ́yu n sĩ. Uléécɑɑ un ncée n hɛ, lɛ̃ kɑri sɔ́nti tɔkɛ́ wɑ. 4 Pinyinɛ yɛ welɛ kɛ Uléécɑɑ mɛtɛ́í ɑmɛ rinkpɑ̃́ii, ɑpi ihɛɛ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ n léeri lélé, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn kɔ pikɛmɛɛ́ we ɑpi kɔ nɛ piisoi kpurɛ kɛ́mɛɛ pɛɛpɔ. 5 Pi kɔ pɛɛ picére mɑsilɛ rɛ Uléécɑɑ nsímɛ́ yɛ lɑ́ɑ́rúlɛ, ɑpi kɔ kom tɛ kɛtẽ fɑlɛ kɛɛ n wemɛ yɛ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ. 6 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, ɑpi pɛɛ kɔ Uléécɑɑ fómni. Lipite pɛ̃ ɑ́pi yɛ fe pikɛ́ piɑkópɛ kɛpirɛ pítɔ rikpɑ́ pikɛ́ isoi consɛ. Liriyíkí rɛ pi Uléécɑɑ Kɛpipi kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ pikɑrii kpɑ́lɛnlɛ pin kɔ pisoi kɛyu-i kɛriyu kopu.

7 Asei kɛcɑ́ɑ́, ikónɛ in kɛcɑrɛ kɛnyinɛ kɛ́mɛɛ́ n cuunkɛɛ, ilukɛ in ńsɔnɛ n wɑ, li yɛ pɛ̃ nnyɑ kɑpi kɛ n lum kulɑ́ɑ wɑlɛ. Uléécɑɑ yɛ̀ɛ̀ kɛ rikpɑ́lɛ. 8 Amɑ́ in tɛ sinípɛleépi nɛ mɛwéé mɛɛ kei lɛ, ɑ́kɛ pɛɛ líkɑ yoriyɛ, Uléécɑɑ yɛ́ ɑnɔ́ɔ kɛ wɑ, ɑpi pɛɛ mɛsɛ nnɑ kɛ sɛ́. 9 Pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, ḿpɑ́ kɑri nní n símisi, tɔ tɑ́lɛ̃ tɛ ncée sɔnɛ mmɛ-i kɛ Uléécɑɑ uu yɛ́ nɔ́ɑnɛ́yu n lɔ kɑni tíkilɛ̃. 10 Uléécɑɑ yɛ ɑsei tikilɛnlɛ un nɛ túhɑɑnɛ. Úu nɔ́mɛnɛ́wɑi sɔnɛ pɑlɛinɛ. Úu kɔ pɑlɛinɛ rɛ nɔ ńlɑ u nyísɛ ɑni ńlɑ mmɛ̃ nɛ tiki ɑní nɛ upikɔ́ lɛ́ni. Nɔ kɔ nɛ welɛ nɔn pi lɛ́ni. 11 Tɔ lɑ rɛ ḿpɑ́ nɔ́ úye ukɛ́ lɛ̃ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ hɑ́i nɛ kɛ́tɔ-pɔ, nɔkɛ́ nɛ lɛ̃ nnɛ́í kɑni m mɛ̃́ n yɛ̃́ nnyɑ. 12 Ári lɑ nɔkɛ́ sikɑ̃́ m mɑ́, ɑmɑ́ ɑni pɛpɛɛ Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ pin nɛ piripɔɔ we mɛcɔ n we. Pɛpɛɛ yɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pi m mɛ̃́ ukɛ́ pi hɛ yɛ̃.

Tinɔ́ɔ kɛ Uléécɑɑ uu n yekei ɑ́ri mɛ́woo wɑinɛ

13 Kɛ Uléécɑɑ uu Apirɑhɑm tinɔ́ɔ n yekei, u pɛɛ wéerilɛ. Líkɑ ɑ́i we lɛɛ u n fe kuu yɛ́ rɛ u yɛ́ lirinyiri sée uú nɛ wééri. Lɛ̃ nnyɑ kuú pɛɛ mɛsɛ urinyiri cirɛ sée uú nɛ wééri. 14 U pɛɛ rɛ: Asei kɛcɑ́ɑ́, nɛ́ mɛyɑ̃́ kunípɛ pɔ́ múlukusɛ, ɑm kɔ pipɔ́pírɛ̃ kulúi wɑisɛ. 15 Apirɑhɑm uu mɛsei nɛ uripɔɔ n we un lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n yekei rɛ u yɛ́ u wɑ mɛ̃́ uú hɑ nɛ li yɛnu. 16 Usoi yɛ̀ɛ̀ lɛlɛɛ u n fe rinyiri séelɛ uú nɛ wééri ɑi nyísɛ rɛ ɑsei kuu símisi, ncée ńn we rɛ pikɛ́ u kɛsi. 17 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ lɑlɛ ukɛ́ pɛpɛɛ urinɔɔ kuu n yekei m mɛ̃́ ńsɔnɛ nyísɛ rɛ urinɔɔ kuu ḿ mɑ ɑ́ri kuconsɛ we. Lɛ̃ nnyɑ kuu rinɔ́ɔ yekei uu kɔ wééri uu rikɛcɑ́ɑ́ kpɑ́pɔ. 18 Mɛwɑi mɛ̃ kɛtɛ́ ɑ́mɛ kuconsɛ we. Uléécɑɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ mɛkɛmɛɛ nnɔ́ɔmɛ wɑ. Lɛ̃ nɛ tɔ́ mpí tɔ́ɔ nní ukɛmɛɛ kɛpéké ń yɛ̃́ mɛyɑ̃́ ikɑri kpɑ́sɛlɛnlɛ tɔn nɛ rinɔ́ɔ kuu n yekei mɛ̃́. 19 Lɛ̃ kɑri n tɑ́lɛ̃ tɔn nɛ mɛ̃́ kɛ ntɔ́fɑ́ɑ nń nɛ sɑulɛ̃ tɔn nɛ we. Kɛsɑ́u kɛɛ pɑ́ɑ́púlɛ yɑrɛ kúninɔi kɛsɑu kɛɛ ku m múílɛ̃ kun nɛ ńsɔnɛ nyɛnu. Kɛsɑ́u kɛɛ kɛnírípi kɑpi kɛlõ sɔnɛ nɛ kɛlõ sɔnɛ riyíkí kɛcɔpɛ rinkénɛ lurilɛ ɑkɛ léepɔ. 20 Kei kɛ Yeesu uú nɛ kɛkpéẽ tɔ́ wɑ uu tɔ̃́ nnyɑ mɛfoí lompɔ uu pɛɛ Mɛlikisetɛɛki mɛcɔ pɑnsɛ ḿpɑ́ píyei Uléécɑɑ usinɑ.

7

Mɛlikisetɛɛki yɛ uyɔ́ɔpi lɛ un kɔ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ uwɑi

1 Mɛlikisetɛɛki uyɛɛ pɛɛ Sɑlɛm uyɔɔpi lɛ un kɔ Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ yo kɛcɑ́ɑ́ n tṹ inyɔ́ɔnsɛ wɑi. Kɛ Apirɑhɑm uu piyɔ́ɔpi piferiyɛ ḿ mɑsí un kulu, Mɛlikisetɛɛki yɛ nɛ u risɑ́nɛlɛ uu rinɔ́ɔ sɔnɛ u tikisɛ. 2 Apirɑhɑm uu pɛɛ lɛ̃ nnɛ́í kuu m mɑ́ curii ɑwɛ́lɛ́ kɛfi, uu kuwɛ́lɛ́ kusɛ u pɑ. Mɛlikisetɛɛki ɑsei nyɛɛ nsímɛ́sei uyɔɔpi. U kɔ pɛɛ Sɑlɛm uyɔɔpi lɛ. Liɑsei rɛ nkíŋniŋɛ uyɔɔpi. 3 Úu nɛ usɑ́ɑ, úu nɛ úni, úu kɔ kumɑ́rɛ kúkɑ kɛ́mɛɛ léeri. Ápi ríkɑ ukɛmɑrɛyɑɑ nɛ́ɛ unkpɔ nkɔ́ ńkɑ símisi. Uléécɑɑ Kɛpipi mɛcɔ kuú we. Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ uwɑi lo ḿpɑ́ píyei-pɔ.

4 Ani yɛ̃ tɛ úu kusɑ ríyu mɑ́! Uyɛ̃ kɛ urɔ́kpurɛ Apirɑhɑm uu lɛ̃ nnɛ́í kuu ɑtɔpi kɛ́mɛɛ n kpíikɛɛ curii ɑwɛ́lɛ́ kɛfi, uu kuwɛ́lɛ́ kusɛ u pɑ. 5 Isé yɛ ncée hɛlɛ rɛ Lefi kumɑrɛ pikɔ́ pɛɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑi pikɛ́ yɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ picɔ pisɛ pikɛ́ pilikɔ́ nnɛ́í curii ɑwɛ́lɛ́ kɛfi, ɑpi kusɛ pi pɑ. Pipiyucɔ kɑpi lɛ̃ wɑi, pin kɔ nɛ kɛsẽ́ Apirɑhɑm sipirɛ̃. 6 Mɛlikisetɛɛki uyɛ̃ úu kɔ pɛɛ Lefi kumɑrɛ ukɔ́, ɑmɑ́ Apirɑhɑm yɛ pɛɛ ulikɔ́ nnɛ́í curii ɑwɛ́lɛ́ kɛfi, Mɛlikisetɛɛki uu kusɛ kpísi uu kɔ pɛɛ Apirɑhɑm kɛ Uléécɑɑ uu ɑnɔ́ɔ n yekei rɛ u yɛ́ linyinɛ u wɑ, rinɔ́ɔ sɔnɛ tikisɛ. 7 Ái céreisɛ rɛ ḿpɑ́ úye yɛ nyulɛ rɛ uwɛ́ɛ́sɛ yɛɛ yɛ usíńsɑ́ rinɔ́ɔ sɔnɛ ritikisɛ. 8 Lefi sipirɛ̃ sɛɛ yɛ ɑwɛ́lɛ́ kɛfi kɛ́mɛɛ kusɛ n kpísi pɔ̃́ nɛ sisoipipi lɛ sɛɛ yɛ n kpu. Amɑ́ Uléécɑɑ Nsímɛ́ ɑtɛlɛ́ yɛ mɑɑ rɛ Mɛlikisetɛɛki pɔ̃́ nɛ usoi lɛ yɛɛ úu yɛ n kpu. 9 Lefi sipirɛ̃ kɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑpi yɛ nɛni nní ḿpɑ́ yo curii ɑwɛ́lɛ́ kɛfi, ɑsi kuwɛ́lɛ́ kusɛ kpísi. Lɛ̃ nnyɑ, pi yɛ́ fe ɑpí mɑɑ rɛ Lefi pɔ̃́ nɛ kɔ pɛɛ Apirɑhɑm nɛ ritikilɛ uú nɛ ulikɔ́ curii ɑwɛ́lɛ́ kɛfi, uu kusɛ pɑ. 10 Ḿpɑ́ kɑ́pi pɛɛ kɑhɑnɛ nní Lefi m mɑ́ri, u pɛɛ Apirɑhɑm mɛnyɛ kɛ́mɛɛ welɛ, Apirɑhɑm nɛ Mɛlikisetɛɛki ɑpí nɛ sɑ́nɛ.

11 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ Lefi sipirɛ̃ isínɑ tonsɛlɛ uu kei nɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ isé pɑ, uu pi kúrúrúsɛ. In pɛɛ rɛ Lefi sipirɛ̃ sɛ̃ yɛ pɛɛ isínɑ tonɛ lin nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ, ɑ́i yɛ́ pɛɛ wɑ rɛ usínɑ féé ukɛ́ Mɛlikisetɛɛki isinɑ icɔ tonɛ. Arɔɔ isinɑ mɛtonɛ mɛcɔ mɛɛ yɛ́ pɛɛ́ nɛ risɑ́. 12 Pi yɛ pin kumɑ́rɛ féé kunyinɛ-i usínɑ n tĩ, li pisɛ rɛ isé pɔ́ɔkɛ́ kɔ consɛ. 13 Asei kɛcɑ́ɑ́, uyɛ̃ kɛ nsímɛ́ mmú nń nɛ nté ḿ mɑ́nɛ yɛ mpuri féé ukɔ́ lɛ. Mpuri mmɛ̃ ukɔ́ úkɑ úu píkɑi isínɑ tonɛlɛ̃ ukɛ́ kɛnyɔ́ɔnsɛ kɛ́mɛɛ pikɛi wɑ. 14 Yutɑ pikɔ́ mpuri kɛ́mɛɛ́ kɑpi Urɔ́píimɑ mɑri. Ḿpɑ́ úye yɛ lɛ̃ nyulɛ. Kɛ Moisi uú pɛɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ nsímɛ́ n símisi, úu pɛɛ pimpuri kɛ́mɛɛ́ pɛpɛɛ yɛ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ nkɔ́ ńkɑ mɑ.

Usínɑ yɛɛ Mɛlikisetɛɛki mɛcɔ ń we

15 Tɔ nkpéni nsímɛ́ mmɛ̃ kɑpi ḿ mɑ ɑsei ńsɔnɛ konlɛ rɛ usínɑ yɛɛ Mɛlikisetɛɛki mɛcɔ ń we yɛ leemɛlɛ. 16 Ái isé kɛ pisoi ɑpi n wɑ yɛɛ ncée u hɛ rɛ ukɛ́ isínɑ tonɛ. Amɑ́ nfɑ́ɑ mɛɛ ńn yɛ píkɑi n nyɛrɛ nnɑŋɛ kuú nɛ isínɑ tonɛ. 17 Li Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ ukɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Pɔ ḿpɑ́ píyei-pɔ Mɛlikisetɛɛki mɛcɔ usínɑ lɛ. 18 Isé foí íi pɛɛ́ nyɑḿ nɛ ikɛtɔ-pɔ, íi kɔ líkɑ yoriyɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑpi i kpu. 19 Asei kɛcɑ́ɑ́, Moisi isé íi fe ikɛ́ Uléécɑɑ inipɛɛ-i linyinɛ sɔnukusɛ nɛ likɛtɔ-pɔ. Amɑ́ tɔ nkpéni ncée sɔnɛ kɑri yɛ́ nɛ n tɑ́lɛ̃ yɛnlɛ. Ncée sɔnɛ mmɛ̃ yɛ kɔ tíyɛsɛlɛ ɑrí nɛ mɛyɑ̃́ Uléécɑɑ kɔ.

20 Limɛmɑ́ɑ́, Yeesu isinɑ yɛ kɔ nɛ impehẽ lɛ. Uléécɑɑ yɛɛ símisi uu wééri kuú nɛ isínɑ tonɛ. Ái pisínɑ picɔ kɛ́mɛɛ lɛ̃ wɑ. 21 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ Yeesu kɛ́mɛɛ símisilɛ uu wééri, uu u mɑɑ rɛ:

Upíimɑ úu rinɔ́ɔ tɛ̃ mɛ́kɛŋɛ mɑ́.

Pɔ ḿpɑ́ píyei-pɔ usínɑ lɛ. 22 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Yeesu uu pɑnsɛ nkómɛinɛ fɑlɛ mɛɛ nfoí n fe umúlɛ́.

23 Ai kɔ yɑ́, pisínɑ picɔ pɔ̃́ nɛ pɛɛ kulúi welɛ rɛ nkpɔ ńn yɛ́ tíyɛ pikɛ́ mɛsɛ́rɛ isínɑ n tũ nnyɑ. 24 Amɑ́ Yeesu pɔ̃́ nɛ mɛsɛ́rɛ welɛ. Lɛ̃ nnyɑ, isínɑ kuu n tṹ íi unyinɛ ucɔ kúpɑ we. 25 Lɛ̃ nnyɑ kuu yɛ́ fe uu pɛpɛɛ yɛ nɛ u rintíki ɑpí nɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ sĩ́ ɑyu mɛyíkíyiki lɔlu. Kuu nní mɛsɛ́rɛ nfɑ́ɑ m mɑ́ nnyɑ, u yɛ́ fe uu pikɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ n welu.

26 Usínɑ uyɛ̃ mpuri kɑí nɛ sɑ́ rɛ tɔkɛ́ m mɑ́, úu mɛ́kpɛrinkpɛ pɔ́riilɛ̃, úu ncɑɑi ńkɑ wɑ, úu ɑkópɛ ɑ́kɑ wɑ, u nɛ pikópɛkɔɔ́ ɑ́pi líkɑ pɛ́nɛlɛ̃. Uléécɑɑ yɛ kɛtonɛ cɑ́cɑ́ kɛɛ sicɔ n fe kɛcɑ́ɑ́ u tonsɛlɛ. 27 Ái pisɛ rɛ uyɛ̃ ukɛ́ yɛ pisínɑ picɔ mɛcɔ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye uɑkópɛ cirɛ kɛcɑ́ɑ́ inyɔ́ɔnsɛ wɑ uu pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ kuyu pikɔ́ ɑkɔ́ kɛcɑ́ɑ́ wɑi. Mɛcírɛníŋɛ kuu inyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ wɑ uu mɑ́su, pɛɛ́ uyɛ-i kuú pɛɛ umɛcirɛ n kpísi uu pisoi ɑkópɛ nnyɑ hɛ. 28 Pɛ̃ kɛ Moisi isé ii isínɑ n tónsɛ yɛ pɛɛ pisoi picɔ mɛcɔ ntɔ́hɔ mɑ́lɛ. Amɑ́ rinɔ́ɔ tɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu isé iyɛ̃ kɛpirɛ ḿ mɑ uu wééri yɛ Ukɛpipi kɛɛ ń nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ isínɑ tonsɛlɛ hɑ́i nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ.

8

Yeesu yɛɛ Urɔ́léécɑɑ usinɑ

1 Nsímɛ́ mmɛ̃ kɑri pisímɛ́ ń lɑ kɛfírírí yɛ nkpéni nkɛ́: Tɔ Usínɑ mɑ́lɛ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ Uléécɑɑ yɛɛ ńnɑŋɛ nnɛ́í n te riyɔɔpitũ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i n tṹ. 2 Uyɛɛ kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí kɛ́mɛɛ́ kɛlõ sɔnɛ riyíkí-i isínɑ pikɛi wɑi. Ái kɛsoipipi kɛɛ kucɑ́ŋíí kpɛ̃ wɑ, ɑmɑ́ kucɑ́ŋíí yíkíyiki yɛ ku kɛ Upíimɑ uu n wɑ.

3 Asei kɛcɑ́ɑ́, ḿpɑ́ usínɑ úye pikɛi pɛɛ ukɛ́ yɛ lihɛɛhɛɛ nɛ lɛ̃ kɑpí nɛ n nyɔ́ɔnsɛ Uléécɑɑ pɑ. Lɛ̃ nnyɑ kɑi pisɛ rɛ Yeesu pɔ́ɔkɛ́ kɔ linyinɛ nɛ hɑpɔ ukɛ́ hɛ. 4 Un pɛɛ kɛtẽ nté n we, úu yɛ́ pɛɛ fe ricuruu ukɛ́ isínɑ tonɛ. Pisoi pɛɛ isé kɛcɑ́ɑ́ isínɑ pikɛi n wɑi yɛ piwée mɑ́ɑ́lɛnlɛ. 5 Pikɛi pɛ̃ kɑpi kei n wɑi yɛ lɛlɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ mɛyíkíyiki ń we iyírɑɑnɛ lɛ lin kɔ likumííri. Pi wɑilɛ yɑrɛ pɛɛ́ uyɛ-i kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ Moisi n nyísɛ lɛ̃ kuu yɛ́ kucɑ́ŋíí n wɑ mɛcɔ. U pɛɛ u mɑɑ rɛ:

A ripɑí, ɑɑ pikɛi pɛ̃ wɑi yɑrɛ kɑm nní riyɔ́pɛ kɛcɑ́ɑ́ pɔ́ n nyísɛ mɛcɔ. 6 Amɑ́ Yeesu isinɑ kuu n tṹ yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pikɔ́ ikɔ́ felɛ. Uyɛɛ tíyɛsɛlɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nkómɛinɛ yíkíyiki pisoi sée un kɔ pikɛcɔpɛ nsímɛ́ nyɔ́ɔnsɛ. Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n yekei rɛ ukɛ́ nkómɛinɛ mmɛ̃ kɛcɔpɛ wɑ yɛ felɛ.

7 Asei kɛcɑ́ɑ́, nkómɛinɛ foí nn pɛɛ́ n nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ, ɑ́i yɛ́ pɛɛ nkpɑ́ni pisɛ rɛ pikɛ́ kɔ mɛlírũ pikómɛinɛ rikpɑ́. 8 Uléécɑɑ yɛ pɛɛ́ nɛ upikɔ́ cɛ́silɛ kuú nɛ mɑɑ rɛ:

Nɛ̃́ Upíimɑ, nɛ mɑɑ rɛ siyɑ́ɑ yɛ wemɛ,

kɑm yɛ́ nɛ nkómɛinɛ fɑlɛ nɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́

nɛ Yutɑ pikɔ́ n sée.

9 Nkómɛinɛ mmɛ̃ ńn wenɛ yɑrɛ mmɛ̃ kɑḿ nɛ pipisɑɑ n sée

kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɑm kunípɛ pi n tĩ́ ɑḿ nɛ Esipiti kɛteni-i pi lesɛ.

Upíimɑ uu kɔ kpɑ́ rɛ:

Kɛ piricuruu ɑ́pi n fe pikɛ́ nkómɛinɛ mmɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ ń sɔ́nɛ nnyɑ

kɛ nɛ̃́ ɑ́m kɔ nɛ kutu pi ricɔ.

10 Áni nyɑ́nii, nkómɛinɛ mmɛ̃ kɑḿ nɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ n séinɛ siyɑ́ɑ sɛ̃ kɛpirɛ yɛ mmú:

Nɛ́ inɛ́sé pikɛmúŋɛ́ kɛ́mɛɛ wɑ,

ɑm kɔ pisifɑ kɛ́mɛɛ i wɔlu.

Am pɛɛ piuleecɑɑ,

ɑpi pɛɛ pɑnsɛ pinɛ́kɔ́.

11 Piukɑ úu yɛ́ pɛɛ uuyucɔ céési.

Piukɑ úu yɛ́ kɔ uumɑrɛcɔ símisi rɛ:

A Upíimɑ ceri!

Asei kɛcɑ́ɑ́, pinnɛ́í yɛ́ nɛ́ céri.

Kɑi n kpísi pikɛcɔpɛ kɛwɑ̃́ síńsɑ́pi hɑ́i nɛ uwɛ́ɛ́sɛ kɛ́mɛɛ́-pɔ.

12 Liriyíkí rɛ nɛ sɔ́ntilɛ kɛ́ pincɑɑi pi sɑ́rɛi,

ɑ́m yɛ́ kɔ lɛ̃ kɑpí nɛ nɛ́ ḿ púnnɛ léisɛntɛ.

13 Kɛ Uléécɑɑ uu nní nkómɛinɛ mmú n sée rɛ nfɑ́lɛ, li nyísɛ rɛ nfoí mmɛ̃ nɛ pikpurũ mɑsilɛ. Yo in n kpurũ, linkɔ́ nn n tɛnɛ, li welɛ lin tɔ́su.

9

Kɛtẽ nté nɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ piyomɛyɑ́hɑɑ

1 Nkómɛinɛ foí pɔ̃́ nɛ kɔ pɛɛ inyɛ́kii mɑ́lɛ kɑpi yɛ n wɑ ɑpí nɛ kɛtẽ nté Uléécɑɑ Kɛyɔ kɛ́mɛɛ u yɑ́ɑ́si. 2 Pi pɛɛ kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí kɑriilɛ ɑpi ku kénɛ mɛtɛ́. Kɛlõ foí kɑpi yɛ sée rɛ kɛlõ sɔnɛ. Kei kɛ sífirɑ́ɑ kɛtɔsi nɛ kutɑɑpili nɛ ɑkpɔ́nɔ́ kɑpi Uléécɑɑ n hɛ ɑɑ́ we. 3 Kɛnírípi lírũ kɛpirɛ kɛ kɛlõ kɛcɔ ɑkɛ́ we ɑpi yɛ kɛ̃ séi rɛ kɛlõ sɔnɛ riyíkí. 4 Kei kɛ wurɑ kɛtunipi kɛ-i kɑpi yɛ tulɑɑli n ŋmɑɑsi ɑkɛ́ pɛɛ́ we nɛ nkómɛinɛ kutɑkɑi kpɛɛ kunnɛ́í wurɑ m pɔ́riilɛ̃. Kukɛmɛɛ́ kɛ wurɑ kulũ kunyinɛ ɑkú pɛɛ́ we. Arɔɔ kunɑɑpi kpɛɛ pɛɛ n fɛlɛsi nɛ nkómɛinɛ ɑkpɑ́ncúkú yɛ kɔ pɛɛ kpɛ̃ kɛ́mɛɛ́ welɛ. Nkómɛinɛ ɑnɔɔ nyɛɛ pɛɛ ɑkpɑ́ncúkú nyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛ̃. 5 Nkómɛinɛ kutɑkɑi kpɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɑpi piléécɑɑtumɛ pɛɛ yɛ ḿ mɛrí ɑmííri sɛrí ɑpi nyɛrɛsɛ, lin nyísɛlɛ̃ tɛ kei kɛ Uléécɑɑ uú we. Piɑmɛ́ŋ́ ɑmííri yɛ pɛɛ kutɑ́kɑi iwúkí yɑ́riilɛnlɛ. Ái nkpéni kɑri yɛ́ mmɛ̃ símisi nɛ nkɛtɔ-pɔ.

6 Kɑpi lɛ̃ ḿpɑ́ yo n nyɔ́ɔnsɛntɛ ɑpi yikikɛɛ, pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑ ɑpi yɛ pɛɛ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí kɛlõ foí kɛ́mɛɛ lompɔ ɑpi inyɔ́ɔnsɛ wɑi. 7 Amɑ́ Uléécɑɑ Usinɑ mɛcirɛ yɛɛ yɛ kuŋmɛ̃ kɛ́mɛɛ mɛsɛ kóló kɛlõ lírũ kɛ́mɛɛ lompɔ uu inyɔ́ɔnsɛ wɑi. Isɛɛ kuú nɛ uricuruu ɑkópɛ kɛcɑ́ɑ́ n nyɔ́ɔnsɛ mɛnyɛ nɛ iyɛ̃ kuú nɛ kuyu pikɔ́ ɑkópɛ kɑpi n wɑ ɑ́pi lɑ kɛcɑ́ɑ́ n nyɔ́ɔnsɛ mɛnyɛ kuu yɛ nɛ kei lompɔ. 8 Lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nń nɛ nyísɛ rɛ kɛ kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí kɛlõ foí ɑkɛ kɔ nɛ nní piwée n kpɑ́lɛ̃ nnyɑ, úkɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ kɛlõ sɔnɛ riyíkí-i lompɔ. 9 Kumúŋɛ́ nkú kɛ́mɛɛ́ kɑri nní ń we kumííri kɑi lɛ̃ nyísɛ. Liɑsei rɛ lihɛɛhɛɛ kɑpi Uléécɑɑ m pɑ́sii nɛ isɛɛ kɑpí nɛ n nyɔ́ɔnsɛntɛ ɑ́i yɛ fe likɛ́ pɛpɛɛ lɛ̃ n wɑi simúŋɛ́ kɛ́mɛɛ nyísɛ rɛ pi Uléécɑɑ inipɛɛ-i nyɑmlɛ nɛ kɛ́tɔ-pɔ. 10 Lɛ̃ nnɛ́í yɛ sisoipipi ricuruu isé lɛ yɛɛ ilukɛ nɛ pítɑ nɛ píniwolɛ kɛ usoi uu yɛ nɛ uɑkópɛ n hɛɛrɛ kɛ́mɛɛ ń we. Isé iyɛɛ pɛɛ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kpɛi-pɔ kɛ Uléécɑɑ uu ḿpɑ́ yo n consɛ.

11 Amɑ́ Kirisi pɔ̃́ nɛ Uléécɑɑ Usinɑ lɛ yɛɛ ń kɑ ukɛ́ mɛmɑ́ mɛɛ n wemɛ rɔ́ nyísɛ. U kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí kunyinɛ kɛ́mɛɛ lompɔlɛ kpɛɛ ríyu píimɑ m mɑ́ kun kɔ nyɑḿ nɛ kukɛtɔ-pɔ. Ái pisoi pɛɛ ku kɑrii. Lɛlɛɛ rɛ ɑ́ku kɛtẽ nté kukɔ́. 12 Mɛcírɛníŋɛ kɛ Kirisi uu kɛlõ sɔnɛ riyíkí-i lompɔ. Ái ɑpoilɑ nɛ inɑ́ɑ mɛnyɛ kuú nɛ lompɔ, ɑmɑ́ uricuruu mɛnyɛ kuu hɛ uú nɛ hɑ́i nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ tirɔ́yu lɔlu. 13 Pi yɛ ɑpoilɑ nɛ ɑnɑ́ɑlɑ mɛnyɛ kpísilɛ ɑpí nɛ kunɑ́ɑyɑhɑ kɑpi n tóroisɛ nfurɔ̃ pɛ́nɛ ɑpí nɛ usoi yɛɛ mɛ́kpɛrinkpɛ m pɔ́riilɛ̃ níŋɛsi, uipiŋɛ ii funi. 14 In mɛsei lɛ̃, Kirisi mɛnyɛ pɔ̃́ yɛ ńnɑŋɛ mɑ́nɛ ɑi lɛ̃ tɔ́su. Nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ mɛɛ tíyɛsɛ kuu umɛcirɛ kpísi uu Uléécɑɑ hɛ yɑrɛ inyɔ́ɔnsɛsɛɛ yɛɛ íi ncɑɑi ńkɑ m pɔ́riilɛ̃. Inyɔ́ɔnsɛ iyɛɛ sirɔ́múŋɛ́ kópɛ hɛɛrɛlɛ tɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ pikɛi n wɑi.

15 Lɛ̃ nnyɑ, Kirisi yɛɛ we un Uléécɑɑ nɛ sisoipipi kɛcɔpɛ nkómɛinɛ fɑlɛ wɑi. Pisímɛ́nyɔ́ɔnsɛ pɛ̃ nnyɑ kɛ sisoipipi sɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n sée ɑsi yɛ́ kɛyómɛcɑɑ-pɔ nfɑɑ yɛ̃. Kirisi yɛ sisoipipi ɑkópɛ kɑsi nkómɛinɛ foí kɛ́mɛɛ n wɑ nnyɑ kpulɛ uú nɛ ɑkpɑnii kɑsi yɛ́ pɛɛ sikupɑkɑrɛcirɛ́ nnyɑ n yɛ̃́ kɛ́mɛɛ si lesɛ.

16 Usoi un n lɑ pikɛ́ umɛkpɔ-mɑɑ́ linyinɛ wɑ, li pisɛ rɛ pikɛ́ yɛ̃́ tɛ u pikpɔ mɑsilɛ ɑpi kɛlenɛ li wɑi. Pikɛ́ kɛlenɛ rítɛlɛ́ tɛ̃ n wúkulɛ, li pisɛ rɛ pikɛ́ nyísɛ rɛ uyɛɛ ri n wɔ́i yɛ pikpɔ mɑsilɛ. 17 Uyɛɛ rinɔ́ɔ n yekei un nfɑ́ɑ m mɑ́, usoi úu yɛ́ fe ukɛ́ urinɔɔ tɛ̃ nɛ pikɛi wɑ. Umɛkpɔ-mɑɑ́ ŋmɑnɛ kɛ urinɔɔ ɑri yɛ́ pikɛi wɑ. 18 Lɛ̃ nnyɑ kɑpi isɛɛ kpu ɑpí nɛ nyɔ́ɔnsɛ ɑpi mɛ́nyɛ kɔɔni nkómɛinɛ foí kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pisoi n sée nn kɛlenɛ korɑɑnɛ. 19 Moisi yɛ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i ḿpɑ́ isé íye kɛ́ɛ́nlɛ pisoi nnɛ́í kɛyu-i yɑrɛ kɑi rítɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃. Uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ inɑ́ɑ mɛnyɛ nɛ ipoi mɛnyɛ kpísi uú nɛ míni cɔ́hɔnɛ uu kɔ mɛ́ŋmɛ wɛɛ́ nɛ kɛhííhíípi kɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ isɔɔpi kpísi uú nɛ isé ritɛlɛ́ tɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ nɛ sisoipipi kɛcɑ́ɑ́ mɛpɛi. 20 Uu pɛɛ rɛ: Mɛ́nyɛ mmɛ́ mɛɛ yɛ́ nyísɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ nɛ nkómɛinɛ nɔ́ séelɛ rɛ nɔkɛ́ n titiki. 21 Uu kɔ limɛcɔ kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí nɛ ilũ iyɛ̃ nnɛ́í kɑpi yɛ nɛ kɛnyɔ́ɔnsɛ-i pikɛi n wɑ kɛcɑ́ɑ́ mɛ́nyɛ mɛpɛi. 22 Li isé kɛ́mɛɛ́ we rɛ mɛ́nyɛ kɑpi yɛ nɛ likɛi mɛyɑ̃ hɛɛrɛ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́. Mɛ́nyɛ mɛnsɑ́ ɑkópɛ nnyɑ n kɔɔnu, ɑ́ɑ yɛ kusɑ́rɛi wɑ.

Kirisi mɛnyɛ yɛ ɑkópɛ hɛɛrɛ

23 Lɛ̃ kɑi pisɛ rɛ pikɛ́ lɛlɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ likɔ́ kumííri n nyísɛlɛ̃ hɛɛrɛ. Amɑ́ li kɔ pisɛ rɛ pikɛ́ kɛyómɛcɑɑ-pɔ likɔ́ ricuruu pɔ̃́ kɔ nɛ inyɔ́ɔnsɛ yɛɛ ńsɔnɛ n fe hɛɛrɛ. 24 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí kɛ pisoi ɑpi n kɑrii kɛ́mɛɛ́ kɛ Kirisi uu lompɔ. Ku kɛyómɛcɑɑ-pɔ kukɔ́ kuyírɑɑnɛ-yírɑɑnɛ lɛ. Amɑ́ kɛyómɛcɑɑ ricuruu kɛ́mɛɛ́ kuu lompɔ rɛ ukɛ́ Uléécɑɑ kɛyu-i tɔ̃́ nnyɑ nyɛrɛ likɛ́ rɔ́ lɛ̃́. 25 Úu kei lompɔ rɛ ukɛ́ umɛcirɛ kpísi ukɛ́ nɛ nnɔ́ɔ kulúi nyɔ́ɔnsɛ yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ usinɑ uu yɛ ḿpɑ́ kuŋmɛ̃ kúye nɛ isɛɛ mɛnyɛ n lompɔ mɛcɔ. 26 In pɛɛ lɛ̃ n we, hɑ́i kɛ Uléécɑɑ uú nɛ kɛtẽ nɛ kɛyómɛ n wɑ, li yɛ́ pɛɛ pisɛ rɛ Kirisi ukɛ́ íwɛ li nnɔ́ɔ kulúi. Amɑ́ mɛsɛ kóló kuu nfɑ́ɑni kɛtẽ nkɛ́-i léemɛ, uu umɛcirɛ kpísi uú nɛ mɛcírɛníŋɛ nyɔ́ɔnsɛ uú nɛ ɑkópɛ lesɛ. 27 Mɛcírɛníŋɛ kɛ usoi uu mɑ́ rɛ ukɛ́ kpu, Uléécɑɑ uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ nɛ u túhɑɑnɛ. 28 Limɛcɔ kɛ Kirisi uu umɛcirɛ kpísi uu mɛcírɛníŋɛ hɛ ɑpí nɛ pisoi kulúi ɑkópɛ kɛcɑ́ɑ́ u nyɔ́ɔnsɛ. Amɑ́ u hɑ mɛlírũ pɛɛrilɛ, ɑ́i pɛɛ ɑkópɛ pilesɛ nnyɑ. U hɑ pɛɛrilɛ ukɛ́ pɛpɛɛ u m mɛ̃́ ɑyu lɔ.

10

1 Asei kɛcɑ́ɑ́, lisɔnɛ lɛɛ kɛpirɛ n wemɛ kumííri kɛ isé ii lésɛ ii nyísɛ, ɑ́i liricuruu kii nyísɛlɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ likɛ́ íye wɑ, íi yɛ́ fe ikɛ́ ḿpɑ́ píyei inyɔ́ɔnsɛ isɛ iyɛ̃ kɑpi ḿpɑ́ kuŋmɛ̃ kúye mɛsɛ́rɛ n wɑi nɛ tíyɛsɛ pɛpɛɛ lɛ̃ Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́si pikɛ́ n nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ. 2 In pɛɛ lɛ̃, ɑ́i yɛ́ pɛɛ nní n we pin inyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ piwɑi tíyɛɛ? Li yɛ́ pɛɛ nní n welɛ pɛpɛɛ inyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ n wɑi pin mɛcírɛníŋɛ pisɔnɑɑ mɑsí, ɑkópɛ ɑ́ɑ yɛ́ pɛɛ pikɛmúŋɛ́-i pi pɛkɛsi. 3 Amɑ́ inyɔ́ɔnsɛ iyɛɛ mɛníŋɛ pisoi ɑkópɛ ḿpɑ́ kuŋmɛ̃ kúye pi léisɛntɛ. 4 Li we rɛ ɑnɑ́ɑlɑ mɛnyɛ nɛ ɑpoilɑ mɛnyɛ ɑ́mɛ yɛ́ fe mɛkɛ́ ɑkópɛ hɛɛrɛ.

5 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Kirisi uu kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑ uu Uléécɑɑ mɑɑ rɛ:

Áɑ inyɔ́ɔnsɛ nɛ́ɛ lihɛɛhɛɛ lɑ.

Amɑ́ ipiŋɛ kɑɑ nɛ́ mɔ̃́.

6 Ái isɛɛ kɑpi n tóroisɛ múkú-múkú nɛ́ɛ inyɔ́ɔnsɛ kɑpi yɛ n wɑ

ɑpí nɛ usoi ɑkópɛ u sɑ́rɛi kɑɑ́ yɔsí.

7 Kei kɑm pɛɛ́ mɑɑ rɛ: Nɛ́ɛ nkó. Nɛ sɔ́nɛpɔlɛ, Uléécɑɑ,

kɛ́ mɛpɔ́lɑ wɑ yɑrɛ lɛ̃ kɑpi Isé ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ n wɔ́i mɛcɔ. 8 Kirisi yɛ nté mɑlɛ kɛlenɛ rɛ:

Áɑ inyɔ́ɔnsɛ nɛ́ɛ lihɛɛhɛɛ lɑ, ɑ́ɑ kɔ ŋmurɛi pɔkɛ́ inyɔ́ɔnsɛ kɑpi yɛ n wɑ ɑpí nɛ usoi ɑkópɛ sɑ́rɛi yɔsí, in kɔ nɛ isé kɛcɑ́ɑ́ kɑpi lɛ̃ wɑ. 9 Uu kɔ kpɑ́ rɛ: Nɛ sɔ́nɛpɔlɛ kɛ́ mɛpɔ́lɑ wɑ. Inyɔ́ɔnsɛ kpurɛ kuu lɛ̃ kpu uu iféé kpísi uu iripɔhɔ wɑi. 10 Uléécɑɑ mɛlɑ mɛ̃ kɛ Yeesu Kirisi uu n wɑ uu umɛcirɛ kpísi uú nɛ mɛcírɛníŋɛ nyɔ́ɔnsɛ nnyɑ kɑri ɑkópɛ kɛ́mɛɛ́ le.

11 Ḿpɑ́ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ uwɑi úye yɛ̀ɛ̀ ḿpɑ́ kɛweesi kɛ́ye ukɛkɛi kɛ́mɛɛ́ n welɛ un upikɛi wɑi, un mɛsɛ́rɛ inyɔ́ɔnsɛ isɛ iyɛ̃ wɑi, liinyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ íi yɛ kɔ píkɑi fe ikɛ́ ɑkópɛ lesɛ. 12 Amɑ́ kɛ Kirisi pɔ́ɔ mɛsɛ ŋmɑnɛ inyɔ́ɔnsɛ kɑpi yɛ n wɑ ɑpí nɛ usoi ɑkópɛ sɑ́rɛi n wɑ, uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ Uléécɑɑ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i ḿpɑ́ píyei n tũ. 13 Kei kuu nkpéni nɛni mɛ̃́ Uléécɑɑ ukɛ́ upilɑɑrɔ ukɛnyɑlɛ-i riwulɑsɛ. 14 Inyɔ́ɔnsɛ isɛ kuu mɛcírɛníŋɛ wɑ uú nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ pɑnsɛsɛ pisoi pɛɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ ɑkópɛ kɛ́mɛɛ n lélɑɑlɛ̃.

15 Lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ pɔ́ɔ kɔ tíyɛsɛ ɑri céru. Li we rɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ pɛɛ́ mɑɑ rɛ: 16 Upíimɑ yɛ mɑɑ rɛ:

Áni yɛ̃ɛ, nkómɛinɛ kɑḿ nɛ pi n sée yɛ mmú:

Siyɑ́ɑ sɛ̃ mɛtɔ́mpɔ-mɑɑ́, nɛ́ inɛ́sé piɑkiŋ kɛ́mɛɛ wɑ.

Am kɔ pimɛsɔhɔ kɛ́mɛɛ i wɔlu ɑḿ mɛɛlúsɛ.

17 Uu kɔ kpɑ́ rɛ:

Ám yɛ́ kɔ píkɑi piɑkópɛ nɛ pincɑɑi kɛcɑ́ɑ́ léisɛ.

18 Asei kɛcɑ́ɑ́, in tɛ pi kɛlõ pisoi ɑkópɛ sɑ́rɛi, inyɔ́ɔnsɛ kɑpi yɛ n wɑ ɑpí nɛ usoi ɑkópɛ sɑ́rɛi íi kɔ kei piwée kpɑ́lɛ̃.

Tɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ rikɔ

19 Lɛ̃ nnyɑ pimɑ́rɛcɔ, tɔ tɑ́lɛnlɛ rɛ Yeesu mɛnyɛ yɛ ncée rɔ́ hɛlɛ tɔkɛ́ yɛ nɛ tirɔ́pɔ́ɔ kɛlõ sɔnɛ riyíkí-i lompɔ. 20 Uipiŋɛ yɛɛ kusɑ́ŋɑ́ɑ́ kɑpi kɛnyɔ́ɔnsɛ-i rinkénɛ. Iyɛ̃ kuú nɛ ritiki uú nɛ ncée fɑlɛ mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ rɔ́ yɛ́u. 21 Lɛ̃ nnyɑ, tɔ Uléécɑɑ usinɑ mɑ́lɛ yɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ iwɛ́ɛ́sɛ n tṹ. 22 Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ kɛfɑ kɛsɛ nɛ Uléécɑɑ rikɔ ɑri kɔ nfɑtɛnɛ mɛyɑ̃́ m mɑ́ nkɛ́ iníŋí m mɑ́. Simúŋɛ́ kópɛ sɛɛ sirɔ́fɑ kɛ́mɛɛ ń we sikɛ́ n hɛɛrɛlɛ̃ ɑsí lelu, tɔkɛ́ kɔ irɔ́piŋɛ nɛ míni sɔnɛ n wolɛlɛ̃. 23 Tɔkɛ́ lɛ̃ kɑrí nɛ n tɑ́lɛ̃ ɑnípɛ kɛtɛ́ rimúlú, irɔ́piŋɛ íi kɑpɛ riyɔɔ. Li we rɛ uyɛɛ rinɔ́ɔ n yekei yɛ ɑsei ute lɛ. 24 Ani tíyɛ tɔkɛ́ n lɛ́nɑɑnɛ tɔkɛ́ nɛ ńlɑ nɛ mɛwɑi sɔnɛ piwɑi kɛ́mɛɛ́ n ŋmɔ́ɔ́púsɛnɛlɛ̃ nnyɑ. 25 Ári kɑpɛ yɛ tɔ́ nɛ pɛ̃ tɔ́ɔ yɛ n cɑ́pinɛ riyɑ́ tɔkɛ́ iyɑɑ n we yɑrɛ kɑi picɔ kɛ́mɛɛ inyɛ́kii m pɑnsɛ mɛcɔ. Amɑ́ tɔkɛ́ yɛ mɛníŋɛ ikɑri n kpɑriisɛnɛ, kɑni nní mɛyíkíyiki n yɛ̃́ tɛ kɛyɑ́ɑ tɔrɔɔ yɛ nyɑhɑimɛlɛ nnyɑ.

26 Li we rɛ kɑri nní nsímɛ́sei picére ḿ mɑsí nnyɑ, tɔn kɔ nɛ n we tɔn nɛ mɛrɔ́lɑ kɛ́mɛɛ ɑkópɛ n wɑi, inyɔ́ɔnsɛ íkɑ íi pɛɛ́ we kɑri yɛ́ n wɑ pikɛ́ nɛ ɑkópɛ rɔ́ n sɑ́rɛi. 27 Amɑ́ ńtɛrii kɛ usoi uu yɛ́ pɛɛ́ nɛ n tũ un nɛ Uléécɑɑ kɛtɑhɑi kuú nɛ pisoi n túhɑɑnɛnɛ nɛ nnɑ mɛɛ pipɑkɑrɛcirɛ́ ń torɛnɛ kutoi mɛ̃́. 28 Usoi un Moisi isé rinlɔ́ɔ́, pisoi pitɛ́ nɛ́ɛ pitɑɑni pin m mɑɑ rɛ mɛsei yɛ mɛ, pi yɛ u kpulɛ, ɑ́i pisɛ rɛ pikɛ́ íwɛ u tẽ́. 29 Nɔ yɛ̃ tɛ uyɛɛ Uléécɑɑ Kɛpipi rińtɑkɑ́ri uu fómpɔ yɛ nɛ ɑkpɑnii nyɛ̃ ɑtɔ́ŋɛ́-tɔŋɛ́ sɑ́lɛ rɛ u nkómɛinɛ mɛnyɛ mɛɛ u m pɑnsɛsɛ Uléécɑɑ ukɔ́ wɑisɛ likpɑ́rɑ́kɔɔ́, uu kɔ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ mɛɛ yɛ Uléécɑɑ nfɑnɑrɛ usoi n nyísɛ lɑ́mɑɑnkɛɛ nnyɑ. 30 Li we rɛ tɔ nyulɛ uyɛɛ ḿ mɑɑ rɛ: Nɛ̃́ kɑí nɛ sɑ́ rɛ kɛ́ yɛ pisoi mɛwɑi pi cɛɛi, nɛ́ɛ yɛ́ɛ́ pisoi ihɛ́ɛ́ pi pɑ. U kɔ mɑɑ rɛ: Nɛ̃́ Upíimɑ, nɛ́ɛ nɛ nnɛ́puri pikɔ́ túhɑɑnɛnɛ. 31 Ái kukɑhɑ we rɛ usoi ukɛ́ Uléécɑɑ yɛɛ nfɑ́ɑ n te ɑnipɛ-i lóipɔ.

32 Amɑ́ ɑni siyɑ́ɑ foí sɛ-i kɛ mɛtɛ́í ɑmɛ nɔ́ rinkpɑ̃́ii léisɛ. Kɑi pikpɑ̃́ii nɔ́ ḿ mɑsí, nɔ pɛɛ likumúŋɛ́ kpɛ-i íwɛ píimɑ kɛ́mɛɛ nɛ pinɑ́ɑ mɛyɑ̃ tiŋmɔ́ɔ́púlɛ: 33 Api yɛ pinyinɛ-i ɑlɛ̃́ nɛ risoiwuí kɛ́mɛɛ isɛi nɔ́ n wɑpɑɑsɛ pin kɔ nɔ́ wéékusɛlɛ̃. Ani kɔ pinyinɛ-i pɛpɛɛ íwɛ iyɛ̃ icɔ kɛ́mɛɛ ń we kɛcɑ́ɑ́ kpɑ́ ɑni pi lɛ́ni. 34 Asei kɛcɑ́ɑ́, nɔ yɛ pɛɛ pikpɑniikɔ́ íwɛ ténlɛ, ɑni yɛ kɔ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ ŋmurɛi rɛ pisoi pikɛ́ nɔ́linɛ́kɔ́ nɔ́ yɔsí, nɔn nyu rɛ nɔ mɛmɑ́ píimɑ mɑ́lɛ mɛɛ lɛ̃ n fe mɛn kɔ ḿpɑ́ píyei we. 35 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ lɛ̃ kɑní nɛ n tɑ́lɛ̃ fóm. Ihɛ́ɛ́ píimɑ inyinɛ yɛ likɛmɛɛ́ welɛ. 36 Asei kɛcɑ́ɑ́, li nɔ́ pisɛlɛ rɛ nɔkɛ́ nŋmɔ́ɔ́pú m mɑ́, nɔn Uléécɑɑ mɛlɑ piwɑi m mɑsí, nɔkɛ́ pɛɛ́ nɛ lɛ̃ kɑni m mɛ̃́ n yɛ̃́. 37 Nléécɑɑsimɛ́ ɑtɛlɛ́ yɛ mɑɑ rɛ:

Asei kɛcɑ́ɑ́, li tisɛ nkɑ́ripi, nkɑ́ripi fíí ŋmɑɑ,

uyɛɛ n sɔ́nti ukɛ́ nɛ n tuinɛ. Úu yɛ́ nɑ́ŋɑipɔ.

38 Unɛ́kɔ́ yɛɛ inɛ́nípɛɛ-i ɑsei n tíkilɛ̃

yɛ́ unfɑtɛnɛ nnyɑ nfɑ́ɑ wɑ.

Amɑ́ un kɛpirɛ-mɛ̃ tintɔpi, ɑ́m yɛ́ pɛɛ uipuri n lɑ. 39 Amɑ́ in tɔ́ɔ, ɑ́i tɔ́ɔ pɛpɛɛ yɛ rintɔ́pi ɑpí nɛ pɔlu. Amɑ́ tɔ̃́ nɛ pɛpɛɛ yɛ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ ɑi piriyu lɔlu lɛ.

11

Pirɔ́kpurɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ nfɑtɛnɛ

1 Nfɑtɛnɛ yɛ piŋmurɛi lɛ rɛ lɛ̃ kɛ usoi uu n tɑ́lɛ̃ yɛ piwɑi mɑsilɛ, tɛ lɛ̃ kɛ usoi úu n nyɑ́ni yɛ kɔ welɛ. 2 Pikpurɛ nfɑtɛnɛ nnyɑ kɑpí pɛɛ ipɑkɑrɛ yɛ̃.

3 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɑri nyu rɛ rinɔ́ɔ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ ḿpɑ́ yo wɑ. Ai pɛɛ wɑi rɛ lɛ̃ kɑri nní n nyɑ́ni ɑ́i lɛlɛɛ kúyɛnɛ ń we kɛ́mɛɛ léeri.

4 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Apɛɛli uu Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ wɑ ii Kɑyɛɛ ikɔ́ ńsɔnɛ tɔ́su. Mmɛ̃ nnyɑ kɑpi u sée rɛ ɑsei ute. Uléécɑɑ ricuruu yɛɛ uinyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ pɑkɑrɛ rɛ i nyɑmlɛ. Inyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ kuu nní ń kpu, ukɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ yɛ nɛ welɛ tɔn n kómɛi.

5 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Uléécɑɑ uu Enɔki kpíipɔ úu pɛɛ nkpɔ yɛ̃. Kɛ Uléécɑɑ uu u n kpíipɔ nnyɑ kúu nkpɔ yɛ̃. Uléécɑɑ ukɛ́ kɛlenɛ u n kpíípɔ, Nléécɑɑsimɛ́ yɛ pɛɛ́ mɑɑ rɛ uisoi yɛ nɛ Uléécɑɑ sɑ́lɛ. 6 Nfɑtɛnɛ nnsɑ́ n we, úkɑ isoi íi yɛ́ fe ikɛ́ nɛ Uléécɑɑ n sɑ́. Li we rɛ nkó yɛɛ Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́si ukɛ́ nɛ kɛfɑ tɛnɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ welɛ. U yɛ pɛpɛɛ u n wɛ́ɛ́si ihɛ́ɛ́ pɑlɛ.

7 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Nowee uu lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu u n símisi rɛ li yɛ́ wɑ ŋmurɛi úu kɔ pɛɛ kɑhɑnɛ li n yɛ̃. Kuu Uléécɑɑ riwurɛ m mɑ́ nnyɑ, uu kutɑ́kɑi kɑrii uú nɛ ukɛyɔ pikɔ́ ɑyu lɔlu. Nfɑtɛnɛ mmɛ̃ nnyɑ kuú nɛ kɛtẽ nnɛ́í pisoi ɑkópɛ pɑ, uu pɛɛ kɔ mmɛ̃ nnyɑ pɑnsɛ ɑsei ute.

8 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Apirɑhɑm uu Uléécɑɑ iséi ŋmurɛi uu kɛtẽ kɛ̃ kɑpi n yekeilɛ̃ tɛ ukɛ́ mɑsí n te kɛ́mɛɛ sĩ́. U pɛɛ tɔ́sulɛ úu kɔ nyu yei kuu sĩ́. 9 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kuú kɑ yɑrɛ usɑ́nɛ uu kɛtẽ kɛ̃ kɑpi n yekeilɛ̃ tɛ ukɛ́ mɑsí n te kɛ́mɛɛ́ tonɛ un ɑcɑ́ŋíí kɛ́mɛɛ sói. Isɑɑki nɛ Yɑkupu kɑpi umɛcɔ kɛtẽ kɛ̃ n yekeilɛ̃ yɛ kɔ pɛɛ kei sóilɛ. 10 Apirɑhɑm yɛ pɛɛ kuyu kpɛɛ ɑkúi pɑpɛ-pɑpɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ mɔ́mɑɑlɛ̃ mɛ́nlɛ. Uléécɑɑ ricuruu yɛɛ kuyu kpɛ̃ umúŋɛ́, uyɛɛ kɔ kuumɔmɛ.

11 Nfɑtɛnɛ mɛɛ kɔ tíyɛsɛ kɛ Sɑrɑ ricuruu uu kɛwɑ̃́ mɑri, ɑŋmɛ̃ nyɛ-i kuu yɛ́ pɛɛ m mɑ́ri ɑn kɔ pitɔ́mpɔ mɑsí. U pɛɛ nyulɛ rɛ uyɛɛ rinɔ́ɔ n yekei yɛ ɑsei ute lɛ. 12 Lɛ̃ nnyɑ kɛ sipírɛ̃ ɑsi usoi usɛ yɛɛ kɛkpɔ nɛ nnyɑ́ɑ̃ piwɑi ḿ mɑsí kɛ́mɛɛ léemɛ, sin kulúi we yɑrɛ kɛléécɑɑ ɑwɑrɛpi nɛ mínimɑɑ ritimɛ nnyɛnɛ mɛɛ ńn kúkɛɛ̃ ń we.

13 Pinnɛ́í yɛ pɛɛ nfɑtɛnɛ múílɛnlɛ ɑpí weri ɑpí nɛ kpíni ɑ́pi lɛ̃ kɑpi pi n yekeilɛ̃ yɔsí, ɑmɑ́ kɛtɑɑ-pɔ kɑpi mɛnípɛɛ li kpɑsi, ɑi pi lɑrisi ɑpi hɑ́ɑ rɛ pi pisɑ́nɛ nɛ picéetɔŋɛ́ lɛ pɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń cɛmɛ́lɛ̃. 14 Pɛpɛɛ nní lɛ̃ n símisi yɛ mɛyíkíyiki nyísɛlɛnlɛ rɛ kɛtẽ kɑpi wɛ́ɛ́si. 15 In pɛɛ kei kɑpi n léeri kɛ pikumííri ɑkú wepɔ, pi yɛ́ ncée yɛ̃ ɑpi kei pɛlɛ. 16 Asei kɛcɑ́ɑ́, kɛtẽ kɛɛ nkɛ́ ń fe kɑpí nɛ nɑ́ɑ́pɔ. Lɛlɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ kɛkɔ́. Lɛ̃ nnyɑ kɛ isɛi íi Uléécɑɑ we rɛ pikɛ́ u sée rɛ Piuleecɑɑ, kuu nní kuyu n yekeilɛ̃ ukɛ́ pi pɑ nnyɑ.

17 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Apirɑhɑm uu Isɑɑki kpísi rɛ ukɛ́ nɛ nyɔ́ɔnsɛ pɛɛ́ uyɛ-i kɑi u m peikɛɛ. Ukɛpipi cirɛníŋɛ kuú pɛɛ lɛ̃ pɑlɛ̃ pikɛ́ nɛ nyɔ́ɔnsɛ, Uléécɑɑ un kɔ pɛɛ́ nɛ ɑnɔ́ɔ u yekei 18 uu u mɑɑ rɛ: Isɑɑki kɛ́mɛɛ́ kɑɑ siyɑ́sɛ yɛnunɛ ɑpi yɛ ripɔ́nyíri si séi. 19 U pɛɛ tɑ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ hɑ́i un yɛ́ fe uu usoi pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yukusɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu ukɛpipi u pɛsɛ ɑi wɑi yɑrɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ kuu kɛ yukusɛ.

20 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Isɑɑki uu Yɑkupu nɛ Esɑu rinɔ́ɔ sɔnɛ ritikisɛ un tɑ́lɛ̃ tɛ li kóso-pɔ lɛ̃ wɑinɛ.

21 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ ituŋɛ ii tu rɛ Yɑkupu ukɛ́ kpu, uu Yosɛfi piŋmɑ́nɛ kɛtɛ́ ḿpɑ́ úye rinɔ́ɔ sɔnɛ tíkisɛ, uu ukusɛlɛ kɛcɑ́ɑ́ nyíki uú nɛ Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ.

22 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Yosɛfi uú pɛɛ kɛkpɔ nyɑhɑi, uu símisi rɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ yɛ́ kɑm ɑpi Esipiti kɛteni-i lelu, uu kɔ símisi lɛ̃ kɑpi yɛ́ mɑsí uɑkɔhɔ n wɑ.

23 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Moisi usɑɑ nɛ uuni ɑpi u mɑri ɑpi u pésu iwɑrɛ itɑɑni. Kɑpi n yɛ̃́ tɛ kɛwɑ̃́ yɛ pinyɑ́nɛi nyɑḿ nnyɑ, ɑ́pi isé kɛ uyɔ́ɔpi uu ḿ pɑ iwɑmɛ wɑ.

24 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Moisi uu pɑpisi, uu yúlu rɛ ɑ́pi kɑpɛ yɛ u sée rɛ Esipiti Uyɔɔpi ukpére kɛpipi. 25 Uu wɛ́ɛ rɛ pikɛ́ u nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ kɛsẽ́ íwɛ n wɑi nɛ kuu yɛ́ ituŋɛ keri inyinɛ-i ɑkópɛ kɛ́mɛɛ ńnɑrɛ n kómɛi. 26 U pɛɛ yɛ̃́ tɛ ɑsei kɛcɑ́ɑ́, un Kirisi mɛcɔ ɑlɛ̃́ kɛ́mɛɛ́ n we, li mɛmɑ́ píimɑ lɛ ɑi tɔ́su Esipiti kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ lisɔnɛ nnɛ́í. Liriyíkí rɛ ihɛ́ɛ́ yɛɛ u m mɛ́mpɔ kuú pɛɛ nyɑ́nɛipɔ.

27 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kuu Esipiti kɛteni-i yisi úu kɔ uyɔ́ɔpi kuwɔi wuri. Liriyíkí rɛ u pɛɛ tɑ́silɛ yɑrɛ u pɛɛ uyɛɛ úu kúyɛnɛ ń we mɛyíkíyiki nyɑ́nilɛ. 28 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kuu nkpɔ mɛlɔ́ɔ́ ɑnyɑ̃́ li, uu ɑnɔnɔɔ mɛ́nyɛ pɔ́riinkɛɛ rɛ uyɛɛ n kóni úu kɑpɛ kɑ ukɛ́ Isirɑyɛɛli pikɔ́ sipipi foí ricɑ.

29 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑpi Míni-Wɛɛ́-Nkoi ritɛ́ŋ́ yɑrɛ kɛtẽ kóimɑ. Amɑ́ ɑi Esipiti pikɔ́ pɛɛ pitɛ́ŋ́ ḿ peenu pɔ̃́ muuni.

30 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑpi Yeriko imɛlɛ siyɑ́ɑ sisɛɛi pikɔ́ɔ́nú mɑsí, ii lólɛsi. 31 Nfɑtɛnɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɛ unɔ́si wɑ́sɑ́nkɑí Rɑhɑpi uu ńsɔnɛ pɛpɛɛ pimúŋɑɑ n hɑ́pɔ yɔsí. Lɛ̃ nnyɑ kɑ́pi u nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ ripɛ́nɛ pikɛ́ kṍ.

32 Ń-ye kɑm yɛ́ kɔ pisímɛ́ rikpɑ́? Nɛn tɛ kɛ́ Seteyɔɔ nɛ Pɑrɑɑki nɛ Sɑmsɔɔ nɛ Yɛfutee nɛ Tɑfiti nɛ Sɑmuyɛɛli nɛ ɑntepuyɛ nkɔ́ símisi kɛ́ tɑ́ŋɛnɛ, ituŋɛ yɛ́ nɛ́ ripɑ́rí. 33 Nfɑtɛnɛ yɛ tíyɛsɛlɛ picɔ ɑpi ɑtɔpi wɑi ɑpi siyɔ́ɔpitẽ feriyɛntɛ ɑpi kɔ lɛlɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃ wɑi, ɑpi Uléécɑɑ rinɔɔ kuu n yekei yɛnu, ɑpi kɔ ɑ́kinɑɑ́ inɔɔ mɔ́ŋnisɛ, 34 ɑpi nnɑ kutoi kopu, ɑpi ŋmɛ́hɛrɛɛ ɑ́pi pi yɛ̃ pikɛ́ nɛ ɑtɛ́hɛ pi pɑrii, ɑpi kufɔ́ŋ finɛ ɑpi limɛmɑ́ɑ́ ɑtɔpi kɛ́mɛɛ rikɔhɔ yɛnu ɑpi kɔ ɑtɔpilee sɑnɛ feriyɛ ɑpi lɑ́kɑsɛ. 35 Pinɔ́si pinyinɛ pikɔ́ pɛɛ n kpí, ɑpi pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yisi ɑpi nfɑ́ɑ kpɑ́.

Api pisoi picɔ pɔ̃́ íwɛ píimɑ lukɛisɛ, ɑpi yúlu rɛ ɑ́pi ikɛmɛɛ́ lelu. Pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ mɛyisɛ kɑpi lɛ̃ lɑ pikɛ́ hɑ mɛyíkíyiki yisi nnyɑ. 36 Api picɔ pɔ̃́ kɔ nnyei nɑm, ɑpi isɛ́í pi súúkɛɛ, hɑ́i ricuruu ɑpi pi pɑhɑɑnkɛɛ ɑpi kukpɑniilee pi tɑni. 37 Api ɑpɑrɛ pi tɑpisi ɑpi kóni, ɑpi pi peikɛɛ, ɑpi pi sɛkɛrɛntɛ ɑpi kériinɛ, ɑpi ɑtɛ́hɛ nɛ pi kóni. Pi pɛɛ tóórinkɛɛlɛ pin ɑsɑ́ŋkonɛ nɛ ɑpoikonɛ tɑ́ntilɛ̃, ɑ́pi líkɑ mɑ́, pisoi pin pi wéékusɛlɛ̃ pin íwɛ pi wɑi. 38 Kɛtẽ ɑ́kɛ nɛ sɑ́ rɛ pɛ̃ pikɛ́ kɛkɛmɛɛ́ n we. Pi pɛɛ ɑcɛsi kóimɑ-i nɛ ɑyɔ́pɛ kɛcɑ́ɑ́ nɛ ɑpɑrɛpoo-i nɛ ɑtenhorɛ-i tóórinkɛɛlɛ.

39 Pinnɛ́í mmɛ̃ nfɑtɛnɛ yɛ tíyɛsɛlɛ ɑpi pikɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ sɔnɛ símisi, ɑmɑ́ ɑ́pi lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ n yekei yɛ̃. 40 Ái líkɑ nnyɑ, Uléécɑɑ yɛ pɛɛ lisɔnɛ lɛɛ lɛ̃ n fe nɛ rɔ́ lɑlɛ, úu pɛɛ́ lɑ pɛ̃ ŋmɑnɛ pikɛ́ li yɛ̃, tɔ̃́ ɑ́ri kɑpɛ kɛ́mɛɛ n we.

12

Uléécɑɑ yɛ urɔ́sɑ́ɑ lɛ

1 Kɛ píseérɑkɔɔ́ kulúi píimɑ nkú ɑpi nní rɔ́ n kɑ́lɑɑlɛ̃, tɔkɛ́ ncɔ́ŋ nɛ ɑkópɛ nyɛɛ yɛ rɔ́ n kɑ́lisi kɛkéripi fómpɔ, ɑri pɛɛ itóó kɑi m pisɛ rɛ tɔkɛ́ wɑ kɛ́mɛɛ nɛ kɛ́yu pihɑ́pɛ n nɑ́ɑ́si, 2 tɔn Yeesu inípɛɛ tɑpɑɑlɛ̃. Uyɛɛ nfɑtɛnɛ ute yɛɛ yɛ n tíyɛsɛ nn pelu ńsɔnɛ nɛ kɛ́tɔ-pɔ. Kuu yɛ́ pɛɛ mpɔ́ɔnɑrɛ kɑpí nɛ u ń lɑ ń yɔsí, uu mɛníŋɛ ŋmurɛi rɛ u yɛ́ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ nkpɔ wɛ́ɛ, úu kɔ liisɛi nɛ kutu ricɔ, uú hɑ nkpéni Uléécɑɑ riyɔɔpitũ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃ kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i n tũ.

3 Ani uyɛ̃ kɛ pikópɛkɔɔ́ ɑpi ntóósi píimɑ n wɑ úu kɔ pɛɛ́ nɛ lɛ̃ sɑ́ kɛcɑ́ɑ́ musí. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ́, ɑ́ni yɛ́ pɛɛ tíyɛ nɔ́inɛ́piŋɛ ikɛ́ riyɔɔ.

4 Áni kɑhɑnɛ ɑkópɛ n nɑ́ɑsi likɛ́ nɛ mɛ́nyɛ kɛleemɛ tu. 5 Nɔ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ Unsímɛ́ nɔ́ n ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ yɑrɛ usipipi pɑlɛilɛɛ? U mɑɑ rɛ:

Kɛnɛ́pipi, kutu kɛ Upíimɑ uu pɔ́ m pɑ́sɑlɛ̃

ɑ́i kɑpɛ pɔ́ n we yɑrɛ ɑkpɛ́ri.

Un yɛ kɔ nɛ pɔ́ n cɛ́si,

kɑpɛ yɛ ipɔ́piŋɛ riwɛ́rɛ́ɛ́sɛ.

6 Li we rɛ nkó kɛ Upíimɑ uu ń lɑ kuu yɛ kutu ripɑsɑ.

Kɛpipi kɛ̃ kuu ń lɑ kuu yɛ nsɛ́í wɑ.

7 Ani yɛ íwɛ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ n kpísi uú nɛ nɔ́ n céési kɛ́mɛɛ rikɑ́hɑ́-kɑ́hɑ́. Kɑni Usipipi nnyɑ kuu lɛ̃ nɔ́ wɑi. Liriyíkí rɛ kɛpipi kɛ́ye kɛ usɑ́ɑ úu yɛ céesi? 8 Amɑ́ unsɑ́ yɛ usipipi nnɛ́í icélɑɑ icɔ nɔ̃́ n céesi, ɑni ceri rɛ ɑ́ni usipipi yíkíyiki. 9 Tɔ pɛɛ pisoi mɑ́lɛ pɛɛ pirɔ́sɑ́ɑ, ɑpi yɛ rɔ́ céési ɑri pi pɑkɑrɛ. Íye nnyɑ kɑ́ri yɛ́ pɛɛ urɔ́sɑ́ɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we pɑkɑrɛ tɔkɛ́ nɛ nfɑ́ɑ n yɛ̃́? 10 Pirɔ́sɑ́ɑ yɛ̀ɛ̀ pɛɛ rɔ́ céesilɛ lɛ̃ kɑpi ń lɑ, ɑí nɛ rinɑ̃ keri rinyinɛ-i pɑ́. Amɑ́ likɛ́ nɛ mɛyíkíyiki rɔ́ n sɔnɛsi nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ rɔ́ céesi rɛ tɔkɛ́ nɛ umɛcɔ n kpɑ̃́iilɛ̃ nnyɑ. 11 Asei kɛcɑ́ɑ́, icélɑɑ yɛ mpɔ́ɔcɑɑi lɛ mɛfoí, ɑ́i mpɔ́ɔnɑrɛ kɛlenɛ. Amɑ́ kɛpirɛ kɛ pɛpɛɛ icélɑɑ iyɛ̃ n yɔsí ɑpi yɛ ikulɑɑ li. Pi yɛ ɑsei m mɑ́lɛ pin nkíŋniŋɛ kɛ́mɛɛ́ we.

Picélɑɑ nɛ linyinɛ kɛcɑ́ɑ́ piyɑkɑyɑkɑsɛ

12 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́ɑnɛ́nípɛ nyɛɛ rimmɛ́ŋɛlɛ nɛ nɔ́ɑnɛ́nui nyɛɛ n tɔ́ŋnɛntɛ pɑpukusɛ. 13 Ani yɛ ncée cirɛ-cirɛ nɔ́ɑnɛ́nɑ lɔ̃. In lɛ̃ n wɑ, uyɛɛ n kɔ́sɔi úu yɛ́ n kpɛ́ŋɛinkɛɛ, ɑmɑ́ u yɛ́ peí.

14 Ani n wɛ́ɛ́si rɛ likɛ́ nɔ́ nɛ ḿpɑ́ úye kɛcɔpɛ n niŋú, ɑni kɔ isoi yɛɛ nɛ Uléécɑɑ n sɑ́ n le. Isoi iyɛ̃ insɑ́ n we, úkɑ úu yɛ́ Upíimɑ yɛ̃. 15 Ani wɑ úkɑ úu kɑpɛ ípɛɛlɛ́ɛ kɛ Uléécɑɑ uu u n nyísɛ likɔ́ pɑɑ. Úkɑ úu kɑpɛ n we yɑrɛ nníŋí lonkɔ́ mɛɛ n fepe nn tíyɛsɛ ɑí n cɔ́ŋlɛ̃ likɛ́ nɛ pisoi kulúi ritɛ́ŋ́. 16 Ani wɑ úkɑ úu kɑpɛ iwɑ́sɑ́nkɑí n wɑi, úkɑ úu kɑpɛ yɛ kɔ Esɑu mɛcɔ Uléécɑɑ likɔ́ hɑ́ikusɛ. U pɛɛ ilukɛ isɛ kóló nnyɑ uipipi foí kɛlukɛ ŋmɛriyɛlɛ. 17 Nɔ yɛ̃ tɛ u pɛɛ kɛpirɛ kɑlɛ un lɑ rɛ pikɛ́ rinɔ́ɔ sɔnɛ u ritikisɛ, ɑ́pi nɛ kutu u ricɔ. Ḿpɑ́ kuu n wɛ́ɛ́si un nɛ téni, úu fe ukɛ́ wɑ usɑ́ɑ ukɛ́ lɛ̃ kuu pimɑ́ɑ ḿ mɑsí consɛ.

18 Kɑni Uléécɑɑ kɛkúrí rinnyɔsɔ́pɔ, ɑ́i riyɔ́pɛ kɛ usoi uu yɛ́ n fe uú cɑ kɑní nɛ rikɔ. Nnɑ píimɑ ńn pɛɛ́ we, kuŋmɑhɑ ɑ́ku pɛɛ́ we, kɛsinɛ ɑ́kɛ pɛɛ́ we, mɛyɔ ɑ́mɛ pɛɛ́ we. 19 Ái rinɑ́ɑtɔ́ŋ itu nɛ́ɛ inɔ́ɔsimɛ́ nnɛ̃́ kɑni kṍ. Isirɑyɛɛli pikɔ́ pɛɛ nnɛ̃́ mmɛ̃ n kṍ yɛ pɛɛ́ yɛlɛ rɛ ɑ́pi lɑ pikɛ́ ńkɑ ncɔ pikómɛ rikpɑ́. 20 Liriyíkí rɛ rinɔ́ɔ tɛ̃ kɑpi pi n hɛ yɛ nɛ ḿpɑpɛ pi tɔsilɛ. Pi ricɔ pimɑ́ɑ rikpɑ́ rɛ: Ḿpɑ́ isɛɛ, in tiyɔ́pɛ tɛ̃ tincɑ, pi yɛ́ ɑpɑrɛ i tɑpisi ɑpi kópu. 21 Mɛwɑi mɛmɛɛ kei n wɑ yɛ pɛɛ iwɑmɛ welɛ hɑ́i, Moisi uú nɛ mɑɑ rɛ: Iwɑmɛ yɛ nɛ́ sóólɛlɛnlɛ nɛn tɛrii.

22 Amɑ́ Siyɔɔ riyɔpɛ nɛ Uléécɑɑ, nfɑ́ɑ ute kuyu kɑní nɛ rikɔ. Kɛyómɛcɑɑ-pɔ Yerusɑlɛm kɛ́mɛɛ́ kɛ piléécɑɑtumɛ kulúi kulúi ɑpi ń we. 23 Uléécɑɑ sipipi foí ɑnyɑ̃́ icɑ́pinɛ kɑní nɛ rikɔ. Piɑnyiri nyɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ wɔlɑɑlɛ̃. Uléécɑɑ yɛɛ yɛ nɛ ḿpɑ́ úye n túhɑɑnɛ pisoi nnɛ́í pɛɛ ɑsei m mɑ́ pin nyɑḿ nɛ kɛ́tɔ-pɔ kɑní nɛ rikɔ. 24 Yeesu yɛɛ nkómɛinɛ fɑlɛ nɛ ń kɑ nɛ umɛnyɛ mɛɛ n kɔɔnu kɑní nɛ rikɔ. Mɛ́nyɛ mɛɛ pikɛi mɑ́lɛ ɑi Apɛɛli mɛkɔ́ tɔ́su.

25 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ! Áni kɑpɛ yɛ n yulu rɛ ɑ́ni yɛ́ uyɛɛ nɛ nɔ́ n símisi kutu ricɔ. Pɛpɛɛ pɛɛ n yúlu rɛ ɑ́pi yɛ́ uyɛɛ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pi n símisi rɛ pikɛ́ pinsẽ ceri kutu ricɔ ɑ́pi pɛɛ ŋmɛ́hɛrɛɛ, pi pɛɛ kutu pi ripɑsɑlɛ. Li nyísɛlɛ rɛ tɔn uyɛɛ hɑ́i kɛyómɛcɑɑ-pɔ rɔ́ n símɑɑri rɛ tɔkɛ́ nsẽ́ ceri kutu pícɔ n yulu, ɑ́ri yɛ́ fe tɔkɛ́ ŋmɛ́hɛrɛɛ. 26 Uléécɑɑ mɛtẽ yɛ pɛɛ kɛtẽ yeŋɑɑsɛlɛ. U kɔ nkpéni rinɔ́ɔ ntí rɔ́ yekeilɛ uu rɛ: Ái kɔ kɛtẽ ŋmɑnɛ, ɑmɑ́ nɛ kɛyómɛcɑɑ pɔ̃́ kɔ yeŋɑɑsɛnɛ. 27 Anɔ́ɔ nnyɛ́ kuu nní ḿ mɑ yɛ nyísɛ rɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ lin yeŋesi yɛ tɛnɛnɛ likɛ́ pɛɛ lɛlɛɛ ɑ́i kúyeŋɑɑ ń we riyɑ́ likɛ́ n we.

28 Lɛ̃ nnyɑ, kɑi nní rɛ kɛyɔ́ɔpitẽ kɛ̃ kɑrí hɑ m mɑ́nɛ ɑ́kɛ kúyeŋɑɑ we, tɔkɛ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si yɑrɛ kuu ń lɑ, ɑri kɔ upikɛi n wɑi tɔn nɛ u tɑ́lɛ̃ tɔn kɔ u pɑkɑrɛlɛ̃. 29 Liriyíkí rɛ Urɔ́léécɑɑ yɛ kɔ nnɑ lɛ mɛɛ yɛ n tórɛ múkú-múkú.

13

Lɛ̃ kɛ usoi uu yɛ nɛ Uléécɑɑ rinsɑ́

1 Ani pimɑ́rɛcɔ nlɑ nɛ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃. 2 Áni kɑpɛ yɛ pisɑ́nɛyɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ pɑlɛi, li we rɛ pinyinɛ yɛ pikɛmɛɛ piléécɑɑtumɛ pisiyɔ-i yɔsilɛ ɑ́pi nyu. 3 Ani pikpɑniikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ n léisɛlɛ̃ yɑrɛ kɛsẽ́ kɑni ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ we. Ani kɔ pɛ̃ kɑpi íwɛ n wɑi kɛcɑ́ɑ́ n léisɛlɛ̃ tɛ nɔ̃́ nɛ kɔ pimɛcɔ ipiŋɛ mɑ́lɛ nnyɑ.

4 Ḿpɑ́ úye ukɛ́ pisɔ́ɔnnɛ ríyu n wɑisɛ, mɛ́kpɛrinkpɛwɑi ɑ́mɛ kɑpɛ kulee mɛpɛ́nɛ kɛ́mɛɛ n we. Uléécɑɑ yɛ nɛ píkpɛrinkpɛkɔɔ́ nɛ piwɑ́sɑ́nkɑí túhɑɑnɛnɛ.

5 Nwóónɑɑpí ńn kɑpɛ nɔ́inɛ́soi kɛ́mɛɛ́ n we. Lɛ̃ kɑni nní ḿ mɑ́ likɛ́ nɔ́ n tulu, li we rɛ Uléécɑɑ ricuruu yɛ mɑɑ rɛ: Ám pɔ́ fómninɛ, ɑ́m kɔ kɛpirɛ pɔ́ tɔnɛ. 6 Lɛ̃ nnyɑ kɑri yɛ́ fe ɑrí nɛ ikɑri mɑɑ rɛ:

Upíimɑ yɛɛ unɛ́comɛ, iwɑmɛ íi nɛ́ wɑinɛ.

Yo kɛ kɛsoipipi ɑkɛ yɛ́ nɛ́ wɑ?

7 Ani yɛ nɔ́pinɛ́wɛ́ɛ́sɛ pɛɛ nléécɑɑsimɛ́ nɔ́ rin-yóó kɛcɑ́ɑ́ léisɛ. Ani lɛ̃ kɛ piisoi ií nɛ kɛ́tɔ n tɛnɛ m pɑílɛ̃ ɑni pimɛcɔ nfɑtɛnɛ m mɑ́. 8 Yeesu Kirisi yɛ sé-mɛ nɛ nɛni-mɛ nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ usɛ uyɛ̃ lɛ. 9 Áni kɑpɛ tíyɛ simúŋɛ́ sɑnɛ mpehẽ mpehẽ sikɛ́ ncée nɔ́ pɔisɛ. Uléécɑɑ nfɑnɑrɛ mɛɛ yɛ́ nɔ́inɛ́soi kɛmɛɛ-pɔ tíyɛsɛ ɑni pɑpisi, ɑ́i ilukɛ kɛ́mɛɛ ikɔ́hɔ́ yɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑni pɑpisi.

10 Tɔ kɛnyɔ́ɔnsɛtunipi mɑ́lɛ, pɛpɛɛ kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí kɛ́mɛɛ inyɔ́ɔnsɛ n wɑi ɑ́pi ncée mɑ́ pikɛ́ yɛ kei piilukɛ li. 11 Li we rɛ pi yɛ isɛɛ iyɛ̃ kɑpí nɛ n nyɔ́ɔnsɛ kɛkɑ́lɛ iyɑɑ-pɔ toroisɛlɛ. Imɛnyɛ kɛ Uléécɑɑ usinɑ uu yɛ nɛ kɛnyɔ́ɔnsɛ riyíkí-i ɑkópɛ pihɛɛrɛ kɛcɑ́ɑ́ inyɔ́ɔnsɛ wɑ. 12 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Yeesu pɔ́ɔ kɔ kuyu iyɑɑ-pɔ íwɛ li uú nɛ umɛnyɛ cirɛ pisoi ɑkópɛ hɛɛrɛ. 13 Lɛ̃ nnyɑ, tɔkɛ́ kɛkɑ́lɛ-i léepɔ tɔkɛ́ hɑ u lɛɛpɔ, tɔn uisɛi topori. 14 Liriyíkí rɛ ɑ́ri nté kuyu mɑ́ kpɛɛ yɛ́ mɛsɛ́rɛ ń we, ɑmɑ́ kpɛkpɛɛ mɑsí kɛpirɛ n wemɛ kɑri wɛ́ɛ́si. 15 Tɔkɛ́ nɛ Yeesu ritiki ɑrí nɛ mɛsɛ́rɛ ipɑkɑrɛ siyomɛ nɛ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑi, liɑsei rɛ lɛlɛɛ ntɔ́nɔ́ɔ-i n léenti lin urinyiri tɑɑ́sɛlɛ̃ kɑri yɛ́ nɛ inyɔ́ɔnsɛ u wɑ. 16 Amɑ́ ɑ́ni kɑpɛ mɛwɑi sɔnɛ nɛ nfɑnɑrɛ ihɛɛ pɑlɛi, li we rɛ inyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ mpuri yɛɛ yɛ nɛ Uléécɑɑ risɑ́.

17 Ani nɔ́pinɛ́wɛ́ɛ́sɛ m pɑkɑrɛlɛ̃, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ cɛpisɛ ɑni pimɛtene n we. Li we rɛ pɛpɛɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ kɛcɑ́ɑ́ pɑílɛ̃ pikɛ́ kɔ símisi lɛ̃ kɑpi pipikɛi pɛ̃ n wɑ. Ani tíyɛsɛ pikɛ́ mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ n kɛisi, ɑ́i kɑpɛ nɛ iŋmɔpi. In iŋmɔpi kɑpí nɛ wɑi, ɑ́i yɛ́ pɛɛ nɔ̃́ tilɑɑ.

18 Ani kɛrɔ́cɑ́ɑ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Tɔ yɛ̃ tɛ tɔ kɛfɑ kpɑ̃́iilɛnlɛ tɔn kɔ lɑ rɛ tɔkɛ́ ḿpɑ́ yei isoi sɔnɛ n le. 19 Nɛ nɔ́ welu rɛ ɑni lɛ̃ wɑ kɛ́ ncée yɛ̃ kɛ́ mɛkɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ pɛɛpɔ.

Nsímɛ́ tɔrɔɔ nɛ iyɑ́hɑɑ

20 Uléécɑɑ yɛɛ nkíŋniŋɛ te. Uyɛɛ Urɔ́píimɑ Yeesu, usɑ́ŋsẽ́ wɛ́ɛ́sɛ yɛɛ umɛnyɛ n kɔɔnu uú nɛ nkómɛinɛ tɛnɛcirɛ́ weri pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ yukusɛ. 21 Ukɛ́ tíyɛsɛ nɔkɛ́ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ umɛlɑ kɛ́mɛɛ ń nyɑḿ wɑ. Ukɛ́ nɛ Yeesu Kirisi ritiki uú nɛ kɛrɔ́mɛɛ lɛlɛɛ nɛ u n sɑ́ wɑi. Yeesu Kirisi yɛɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ mɛyɔ́ɔpi te. Amí.

22 Pimɑ́rɛcɔ, nɛ nɔ́ welu rɛ ɑni nsímɛ́ kɑḿ nɛ nní nɔ́ n ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ yɔsí nɛ suúlu. Nsímɛ́ kɛkéripi yɛ kɛ kɑm nɔ́ wɔ́ipɔ. 23 Ani n nyu rɛ pi urɔ́mɑ́rɛcɔ Timotee ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ lésɛlɛ. Un mɛkɛɛ n tuimɛ, nɛ́ nɛ u ripɛ́nɛpɔ ɑḿ nɛ nɔ́ lóólú. 24 Ani nɔ́pinɛ́wɛ́ɛ́sɛ nnɛ́í nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ nnɛ́í yɑ́ɑ́si. Itɑlii pikɔ́ yɛ nɔ́ yɑ́ɑ́si.

25 Uléécɑɑ ukɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í ípɛɛlɛ́ɛ nyísɛ!

* 1:9 Luki 7:46

Yɑkupu

1

2

3

4

5

Títɛlɛ́ kɛ Yɑkupu uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Títɛlɛ́ ntí uwɔlɛ kɑpi yɛ sée rɛ Yɑkupu, Uléécɑɑ nɛ Yeesu Kirisi ukɛikɔ́. Pisoi mɛyɑ̃ yɛ músu rɛ li yɛ́ Yeesu uwɑ̃ (Mɑtiyee 13:35). U pɛɛ Yerusɑlɛm-pɔ Uléécɑɑ pikɔ́ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ uwɛ́ɛ́sɛ unyinɛ lɛ. Uléécɑɑ pikɔ́ mpuri mɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ n yɛkɑɑlɛ̃ kuú nɛ mɑ́nɛ.

Nsímɛ́ mɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we riyíkí yɛɛ nfɑtɛnɛ. Ái kɛsoipipi mɛwɑi sɔnɛ. Ái rɛ usoi ukɛ́ kɛfɑ ŋmɑnɛ nɛ Yeesu Nsímɛ́ Kɛcirɛ n tɛnɛlɛ̃, ɑmɑ́ ukɛ́ kɔ uisoi kɛ́mɛɛ n wɑi likɛ́ n nyɑ́ni rɛ u n tikilɛnlɛ ńsɔnɛ. Likumúŋɛ́ rɛ "nfɑtɛnɛ nnsɑ́ mɛwɑi sɔnɛ m mɑ́, n kpuwɑɑlɛnlɛ" (2:26). Pipeikɛɛ yɛɛ nyísɛlɛ rɛ li nfɑtɛnɛ yíkíyiki nɛ́ɛ ɑ́i mmɛ̃.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Lɛ̃ kɛ pipeikɛɛ ɑpi yɛ n wɑ (1:1-12).

2. Li pisɛ rɛ pikɛ́ nfɑtɛnɛ pipeikɛɛ kɛ́mɛɛ musí pikɛ́ yɛ̃́ (1:13-18).

3. Lɛ̃ kɑpi yɛ Nléécɑɑsimɛ́ rintíki ɑpí nɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ n sɔ́nɛ (1:19-27).

4. Ápi kɑpɛ yɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ úkɑ lómiisɛ (2:1-13).

5. Li pisɛ rɛ nfɑtɛnɛ nkɛ́ mmɛwɑi nɛ mmɛcirɛ nyísɛ (2:14-26).

6. Nkɛ́ mmɛcirɛ pitínɛ fe (3:1-18).

7. Lɛ̃ knn yɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ nɛ n sɔ́nɛ (4:1-5:12).

8. Lɛ̃ knn mmɛcirɛ piyómɛyɑ́hɑɑ kɛ́mɛɛ m pɑ́lɛ̃ (5:13-20).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ́ɛ Yɑkupu. Nɛ Uléécɑɑ nɛ Upíimɑ Yeesu Kirisi ukɛikɔ́ lɛ. Nɛ́ɛ nɔ̃́ Uléécɑɑ pikɔ́ isoipuri kɛfi nɛ itɛ́ iyɛɛ nní kɛtẽ nkɛ́ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ n yɛkɑɑlɛ̃ rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. Nɛ nɔ́ yɑ́ɑsi!

Nfɑtɛnɛ nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ nkɔ́

2 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, ɑni n kpíilɛ̃ tɛ mpɔ́ɔnɑrɛ píimɑ yɛ mu, in tɛ li yɛ fe ɑi yɛ mɛ́wee mpehẽ mpehẽ kɛ́mɛɛ nɔ́ peikɛɛ. 3 Nɔ pinyuwɛ mɑ́ɑ́lɛnlɛ rɛ lin nɔ́ m peikɛɛ rɛ likɛ́ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ yɛ̃, nɔn tinkɑ́hɑ́-kɑ́hɑ́ nɛ kɛ́tɔ-pɔ, li yɛ tíyɛsɛlɛ ɑní n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃. 4 Amɑ́ ɑni pɛɛ tíyɛsɛ nɔ́nnɛ́ŋmɔ́ɔ́pú kɑni m mɑ́ nkɛ́ nɔ́inɛ́soi kɛ́mɛɛ mɛyɑ̃́ wɑ nɛ nkɛtɔ-pɔ, ɑni pɛɛ mɛyíkíyiki m pelɑɑlɛ̃ líkɑ ɑ́i yɛ́ pɛɛ kɔ nɔ́ m pɑ́rílɛ̃. 5 Mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɛn nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ úye m pɑ́rílɛ̃ ukɛ́ Uléécɑɑ mɛ we, ukɛ́ u hɛ. Nfɑnɑrɛ kuu yɛ nɛ ḿpɑ́ úye hɛ. Úu yɛ cɛ́si. Un mɛ u n we, u yɛ hɛlɛ. 6 Amɑ́ li pisɛ rɛ ukɛ́ nfɑtɛnɛ m mɑ́ uú nɛ welu, úu kɑpɛ n tíru. Nkó yɛɛ n tíru yɛ we yɑrɛ ɑ́niwɑlɛ́ kɛ kuyɔ ɑku n síkɑi lin tɑ́ŋɑi. 7 Liute úu kɑpɛ musí rɛ u yɛ́ fe uu Upíimɑ kɛ́mɛɛ linyinɛ yɛnu. 8 Usoi unyinɛ lo, ukɛmúŋɛ́ ɑ́kɛ kɛlõ kɛsɛ tũ. Kɛ́yu nɛ kɛpirɛ kuu uicee nnɛ́í kɛ́mɛɛ sɔ́nɛ.

Íwɛ nɛ mɛmɑ́ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

9 Nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ unyinɛ un íwɛ m mɑ́, ukɛ́ mpɔ́ɔnɑrɛ-i n we kɛ Uléécɑɑ uú nɛ u ń tɑɑ́sɛnɛ nnyɑ. 10 Amɑ́ Kirisi ukɔ́ nkó yɛɛ m mɑ́, ukɛ́ mpɔ́ɔnɑrɛ-i n we kɛ Uléécɑɑ uú nɛ u n cɛ́pisɛnɛ nnyɑ. Asei kɛcɑ́ɑ́, umɑ́mɑ́ isoi yɛ tɛnɛnɛ kɛkéripi nní yɑrɛ kuyúi mɛfɛlɛ. 11 Ntuŋɛ yɛ leemɛlɛ nn ŋmɑ́kɑsi, nn mɛyúi kólɑɑsɛ, mɛfɛlɛ ɑmɛ lólu, mɛnsɔnɛ nn tɛnɛ. Limɛcɔ kɛ umɑ́mɑ́ isoi ii yɛ mɛkɑ́ikɑi tɛnɛ, lɛ̃ kuu ń we un wɑi ɑí nɛ kei pɑ́.

Pipeikɛɛ nkɔ́

12 Nkó kɑi yɛ m peikɛɛ un kɑhɑri yɛ únɑrɛkomɛ lɛ. Lin pipeikɛɛ u m mɑsí, kuu n feriyɛ nnyɑ, Uléécɑɑ yɛ́ nfɑ́ɑ u pɑ rɛ ihɛ́ɛ́. Mmɛ̃ kuu yekeilɛ̃ tɛ ukɛ́ pɛpɛɛ u ń lɑ pɑ.

13 Lin yɛ úye m peikɛɛ rɛ likɛ́ ɑkópɛ kɛ́mɛɛ u ritépɔ, úu kɑpɛ yɛ mɑɑ rɛ: “Uléécɑɑ yɛɛ nɛ́ peikɛɛ.” Mɛwɑi kópɛ ɑ́mɛ yɛ́ fe mɛkɛ́ Uléécɑɑ peikɛɛ. Uricuruu úu yɛ kɔ úkɑ peikɛɛ rɛ ukɛ́ mɛwɑi kópɛ wɑ. 14 Amɑ́ ḿpɑ́ úye likɑ́ipi-kɑ́ipi cirɛ lɛɛ yɛ u pɑsɑi ɑi ɑkópɛ kɛ́mɛɛ u tépɔ. 15 Likɑ́ipi-kɑ́ipi lɛ̃ lin m pi, lin mɛyɑ̃ n wɑ, ɑi pɛɛ u pɑsɑi ɑi ɑkópɛ kɛ́mɛɛ tépɔ, ɑkópɛ pɔ́ɔ pelu ɑɑ pɛɛ́ nɛ nkpɔ weri. 16 Áni kɑpɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ n kirɑɑsɛntɛ, pinɛ́mɑ́rɛcɔ lɑlɑ kɛcirɛ. 17 Lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ ɑ́i kusɑ ń nyɑḿ kɑi yɛ usoi n hɛ yɛ Uléécɑɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we kɛ́mɛɛ léerilɛ. Uyɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ mɛtɛ́í likɔ́ nnɛ́í wɑ. Úu yɛ consɛ. Kuŋmɑhɑ ɑ́ku ukɛmɛɛ́ we. 18 Uricuruu yɛɛ lɑ ukɛ́ nɛ unsímɛ́ ritiki ukɛ́ nɛ nfɑ́ɑ rɔ́ hɛ tɔkɛ́ nɛ lɛ̃ nnɛ́í kuu n wɑpisi kɛcɔpɛ lifoí nnyɑ. Unsímɛ́ mmɛɛ ɑsei lɛ.

Uléécɑɑ nsímɛ́ kutu pícɔ nɛ mpitiki

19 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ lɑlɑ kɛcirɛ, ɑni kõ tɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ n welu rɛ ukɛ́ uucɔ kutu ricɔ, úu kɑpɛ yɛ nɛ nsímɛ́ n yɔɔnɛ, úu kɑpɛ yɛ kɔ kuwɔ́i n wɛ́lú. 20 Usoi kuwɔi ɑ́ku yɛ lɛlɛɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i ɑsei n tíkilɛ̃ wɑ. 21 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ yɛ usoi mɛ́kpɛrinkpɛ n wɑisɛ riyɑ́, ɑni kɔ rikpɑ́kɑ́rɑ́ píimɑ yɑ́, ɑni kɔ nɔ́mɛnɛ́círɛ cɛpisɛ ɑní nɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́sinɛ́fɑ-i n wɑ yɔ́su. N yɛ́ fe nn nɔ́ɑnɛ́yu lɔlu.

22 Áni kɑpɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ n kirɑɑsɛntɛ nɛ Uléécɑɑ nsímɛ́ kutu pícɔ ŋmɑnɛ. Amɑ́ ɑni yɛ kɔ lɛ̃ knn ḿ mɑ ritiki. 23 Úye un yɛ nsímɛ́ kutu rincɔ, unsɑ́ yɛ kɔ pɛɛ lɛ̃ knn ḿ mɑ rintiki, u we yɑrɛ usoi nkó yɛɛ yɛ kɛnípɛɛnyɑ́nɛi kɛ́mɛɛ lɛ̃ ŋmɑɑ kɛ ukɛyu ɑkɛ ń we n yɛ̃́. 24 Un umɛcirɛ pinyɑ́nɛi m mɑsí, uu tɔ́mpɔ uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ pɑlɛipɔ lɛ̃ kuu ń we. 25 Uléécɑɑ isé yɛ nyɑmlɛ nɛ ikɛtɔ-pɔ, ii yɛ kɔ usoi ilɑ́si kɛ́mɛɛ lesɛ. Nkó yɛɛ i n kɛ́ɛ́ni un mɛsɛ́rɛ ikɛcɑ́ɑ́ ukɛmúŋɛ́ wɑilɛ̃ yɛ nɛ umpehẽ lɛ. Úu yɛ kutu i ricɔ uu mɛsɛ nɛ mɛsɛ i pɑlɛipɔ, ɑmɑ́ lɛ̃ kii ḿ mɑ kuu yɛ pitíki nɛ kɛ́yu m mɑhɑnlɛ̃. Uléécɑɑ yɛ liute uyɛ̃ kpɑ́lɛnlɛ un lɛ̃ kuu n wɑi kɛ́mɛɛ mpɔ́ɔnɑrɛ-i we.

26 Úye un m músu rɛ u uyómɛyɑ́hɑɑ lɛ kúu pɛɛ unnɔɔ pitínɛ nyu, un umɛcirɛ kirɑɑsɛntɛ, upiyomɛyɑ́hɑɑ yɛ mɛ́woo lɛ. 27 Piyómɛyɑ́hɑɑ kɛcirɛ pɛɛ ɑ́pi ncɑɑi ńkɑ m pɔ́riilɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ n ŋmurɛi yɛ mpí: Usoi ukɛ́ yɛ sikúmɑmpipi nɛ pikúmɑnnɔsi ncɔ́ŋ kɛ́mɛɛ picomɛ hɑ, uu kɔ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛ́kpɛrinkpɛ likɔ́ nɛ umɛcirɛ kɑɑsɛ.

2

Ái pisɛ rɛ pikɛ́ pisoi nɛ picɔ kɛcɔpɛ n tɛ́si

1 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, nɔ́ɔ nní Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi yɛɛ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi m mɑ́ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃, ɑ́i nɛ sɑ́ rɛ nɔkɛ́ pisoi nɛ picɔ kɛcɔpɛ n tɛ́si. 2 Tɔkɛ́ kpísi rɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ-i kɑrí we, umɑ́mɑ́ unyinɛ uu lompɔ, un wurɑ kɛpɑlɛ nɛ mɛlɑpɛ nɛ́íkɔɔ́ tɑnɑɑlɛ̃, úwɛkɔɔ́ unyinɛ pɔ́ɔ kɔ lompɔ, un ilũ kópɛ tɑnɑɑlɛ̃. 3 Nɔn uyɛɛ mɛlɑpɛ nɛ́íkɔɔ́ n tɑnɑɑlɛ̃ ríyu n wɑisɛ, ɑni u mɑɑ rɛ: Pɔ́ɔkɛ́ kɑm ɑ kɛ́yukɔɔ́tonɛ nkɛ́-i tonɛ, ɑni kɔ úwɛkɔɔ́ mɑɑ rɛ: Pɔ́ɔkɛ́ nyɛrɛ nɛ́ɛ ɑ kɑm ɑ kɛteni-i ɑrɔ́nɑ mɛtene nté tonɛ, 4 ɑ́i pitɛ́ŋɛ́ kɛmúŋɛ́ kɛɛ lɛ̃ nɔ́ wee? Ái nɔ lɛ̃ wɑlɛ yɑrɛ pɛpɛɛ yɛ pisoi siyu-i riḿpɑí ɑpi kɛlenɛ nsímɛ́ túhɑɑnɛɛ?

5 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ lɑlɑ kɛcirɛ, ɑni kutu ricɔ ɑni kóm: Uléécɑɑ úu pɛ̃ kɛ pisoi ɑpi kɛtẽ nté ń nyɑ́ni rɛ píwɛkɔɔ́ wɛ́ɛ uu pinfɑtɛnɛ nnyɑ pi pɑnsɛsɛ pimɑ́mɑ́ɑ? Pi Uléécɑɑ iyɔɔpi kuú nɛ pɛpɛɛ u ń lɑ m mɛ̃́ kɛ́mɛɛ loninɛ. 6 Amɑ́ nɔ̃́ ɑ́ni yɛ pɛɛ úwɛkɔɔ́ wɑisɛ! Ái pimɑ́mɑ́ pɛɛ íwɛ nɔ́ wɑi pin kɔ sitɑhɑi nɔ́ séleii? 7 Ái pɛpɛɛ rinyíri sɔnɛ tɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ ń sélei cɑɑii?

8 Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ yɛ mɑɑ rɛ: A upɔ́cɔ n lɑ yɑrɛ kɑɑ ripɔ́cúruu ń lɑ. Uléécɑɑ iyɔɔpi isé yɛ iyɛ̃. Asei kɛcɑ́ɑ́, nɔn i n tikilɛ̃, li nyɑmlɛ. 9 Amɑ́ nɔn pisoi siyu-i m pɑílɛ̃ nɔkɛ́ nɛ pi n tɛ́si, ɑkópɛ kɑni lɛ̃ wɑi. Li nyísɛlɛ rɛ ɑ́ni lɛ̃ kɛ isé ii ḿ mɑ ritiki. 10 Usoi un m músu rɛ isé nnɛ́í kuu tíkilɛ̃ kuu pɛɛ isɛ rilɔ́ɔ́, isé nnɛ́í kuu lɛ̃ tilɔ́ɔ́. 11 Uyɛɛ ḿ mɑɑ rɛ: kɑpɛ iwɑ́sɑ́ wɑ, uyɛ̃ cirɛ yɛɛ kɔ mɑɑ rɛ: kɑpɛ usoi kpu. Lɛ̃ nnyɑ pɔnsɑ́ iwɑ́sɑ́ n wɑ, kɑɑ pɛɛ usoi kpu, isé nnɛ́í kɑɑ lɛ̃ tilɔ́ɔ́. 12 Ani n símisi nɔn kɔ wɑi yɑrɛ pisoi pɛɛ n nyu rɛ Uléécɑɑ yɛ́ kɛyɑ́ɑ nɛ uisé pi túhɑɑnɛnɛ. Isé yɛɛ íi yɛ usoi ɑkópɛ ḿ pɑ yɛ nyi. 13 Kɛtɑhɑi kɛ̃ kɛtúhɑɑnɛ kɛ́mɛɛ, Uléécɑɑ úu úkɑ íwɛ téninɛ yɛɛ úu yɛ ucɔ íwɛ n tẽ́. Lɛ̃ nnyɑ, nkó yɛɛ yɛ ucɔ íwɛ n tẽ́ yɛ́ nsímɛ́ kɛ́mɛɛ le.

Usoi nfɑtɛnɛ nɛ uliwɑiwɑi kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

14 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, usoi un n kpɑ́rɑ́lɛ̃ tɛ u nfɑtɛnɛ mɑ́lɛ, kɛ uliwɑiwɑi ɑ́li kɔ pɛɛ lɛ̃ nyísɛlɛ̃, nfɑtɛnɛ mmɛ̃ mpuri yɛ́ fe nn usoi riyu lɔluu? 15 In tɛ nɔ́unɛ́mɑ́rɛcɔ Kirisi ukɔ́, utisi nɛ́ɛ unɔ́si unyinɛ yɛ we, úu yɛ ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye yɛ̃ ukɛ́ tɑ̃ nɛ́ɛ ukɛ́ li, 16 nɔ́ unyinɛ uu pɛɛ u mɑɑ rɛ: A nɛ ripɔ́pɔ́ɔ n ŋme ɑ hɑ ilũ tɑ̃ ɑɑ kɔ le, kúu pɛɛ lɛlɛɛ u m pɑ́rílɛ̃ u pɑ, likulɑɑ yɛ pɛɛ kúye? 17 Limɛcɔ kɑi nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ́ we. Usoi un n kpɑ́rɑ́lɛ̃ tɛ u nfɑtɛnɛ mɑ́lɛ kɛ uliwɑiwɑi ɑ́li pɛɛ kɔ lɛ̃ nyísɛlɛ̃, unfɑtɛnɛ yɛ kpuwɑɑlɛnlɛ.

18 Amɑ́ in n lɑ, unyinɛ pɔ̃́ nɛ́ mɑɑ rɛ: Pɔ̃́ nɛ nfɑtɛnɛ mɑ́lɛ, nɛ́ɛn mɛwɑi sɔnɛ mɑ́. Nɛ́ u pɛsɛ rɛ: Íye kɑɑ yɛ́ nfɑtɛnɛ m mɑ́, lipɔ́wɑiwɑi ɑli kɔ pɛɛ lɛ̃ nyísɛlɛ̃! Nɛ̃́ nɛ́ linɛ́wɑiwɑi nɛ pɔ́ nyísɛ rɛ nɛ nfɑtɛnɛ mɑ́lɛ. 19 Pɔ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛnlɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ ucírɛníŋɛ lɛ, nɛ́ɛ yo? Pɔ ɑlɑri mɑ́lɛ. Aníri pɔ̃́ nɛ kɔ lɛ̃ nyulɛ, ɑɑ yɛ n tɛrii nɛ iwɑmɛ mɛpehẽ. 20 Pɔ́ uníri nkó! Áɑ lɑ pɔkɛ́ kṍ tɛ usoi unsɑ́ nɛ uliwɑiwɑi n nyísɛlɛ̃ tɛ u nfɑtɛnɛ mɑ́lɛ, unfɑtɛnɛ ńn kulɑ́ɑ kúkɑ mɑ́ɑ? 21 Kɛ urɔ́sɑ́ɑyɑhɑ Apirɑhɑm uu uliwɑiwɑi nɛ n nyísɛ rɛ u nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛlɛnlɛ uu ukɛpipi Isɑɑki kpísi rɛ ukɛ́ nɛ nyɔ́ɔnsɛ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu u sée rɛ ɑsei ute. 22 Áɑ yɛ̃ tɛ unfɑtɛnɛ nɛ uliwɑiwɑi yɛ pɛɛ pɛ́nɛlɛnlɛ lin nɛ kɛsẽ́ kɛisi ɑí nɛ nyísɛ rɛ u mɛyíkíyiki Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛnlɛɛ? Uliwɑiwɑi yɛ tíyɛsɛlɛ unfɑtɛnɛ nn pelu. 23 Lɛlɛɛ Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ kɑi lɛ̃ wɑ rɛ: Apirɑhɑm yɛ Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ, Uléécɑɑ uu lɛ̃ nnyɑ u séi rɛ ɑsei ute, uu kɔ uu séi rɛ uusɑnɛ. 24 Nɔ yɛ̃ tɛ usoi liwɑiwɑi kɛ́mɛɛ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ nɛ yɛ̃ tɛ ɑsei ute lo, ɑ́i unfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ ŋmɑnɛ.

25 Uléécɑɑ yɛ limɛcɔ unɔ́si wɑ́sɑ́nkɑí Rɑhɑpi pɑnsɛsɛlɛ ɑsei ute uliwɑiwɑi nnyɑ. U pɛɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ pitumɛ yɔsilɛ, uu wɑi uu pi lɛ́ni ɑpi nwɑhɑcee tiki ɑpí nɛ tɔ́mpɔ. Mɛwɑi mɛ̃ kɛ́mɛɛ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ̃́ tɛ u ɑsei ute lɛ. 26 Yɑrɛ kɛ ipiŋɛ yɛɛ íi nfɑ́ɑ m mɑ́ ii n kpuwɑɑlɛnlɛ mɛcɔ kɛ nfɑtɛnɛ mɛɛ ńn yɛ nliwɑiwɑi nɛ n nyísɛ rɛ n welɛ pɔ́ɔ kɔ kpuwɑɑlɛ̃.

3

Tilémpi pitinɛ

1 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, ɑ́ni kɑpɛ n lɑ nɔkɛ́ nɔ́nnɛ́nɛ́í Nléécɑɑsimɛ́ n céési. Nɔ nyulɛ ńsɔnɛ ŋmɑɑ rɛ Uléécɑɑ yɛ́ kɑm uú nɛ tɔ́ mpí tɔ́ɔ nní ń céési túhɑɑnɛ ɑi picɔ tɔ́su. 2 Tɔ yɛ ntɔ́nɛ́í mmú mɛ́wee kulúi kɛ́mɛɛ mɛyɑ̃́ púnnɛlɛ. In tɛ unyinɛ yɛ fe úu yɛ mɛ́mɑɑ púnnɛ, liute yɛ pipele mɑsilɛ. U yɛ́ fe uu umɛcirɛ tini. 3 Tɔ yɛ isɑ̃ nnɔɔ-i ɑ́kpɑlɑ́ɑ wɑlɛ ií nɛ kom ii rɔ́ m pɑkɑrɛlɛ̃ in tɔ́ tíkilɛ̃. 4 Ani kɔ ɑ́ninɔi ripɑí nkɛ̃́: Ḿpɑ́ nɛ ɑmpiyɛ mmú, kuyɔ pɑpɛ-pɑpɛ kun ɑ n kpɑ́úlɛ̃ kun nɛ n tɔ́su, kɛtíkíí síńsɑ́pi kɛnyinɛ kɛ ɑutíkíí uu yɛ n cɑrii un nɛ ncée ɑ tikisɛlɛ̃. 5 Limɛcɔ kɛ rilémpi ɑrí we. Isoipiŋɛ kɛlõ síńsɑ́pi kɛnyinɛ yɛ kɛ, ɑmɑ́ kɛ yɛ pɛɛ mɛwɑi píimɑ wɑlɛ.

Ani ripɑí lɛ̃ kɛ kɛnɑkpɛ́rɛ́ɛ́ ɑkɛ yɛ n fe ɑkɛ kuhópɛ píimɑ ŋmɑɑsi! 6 Tilémpi pɔ̃́ nɛ kɔ nnɑ ncɔ lɛ. Kei yɛ mɛwɑi kópɛ kɛlõ kɛɛ irɔ́piŋɛ kɛ́mɛɛ ń we. Nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ-pɔ kɑkɛ léeri kɛn irɔ́soi nnɛ́í kɛ́mɛɛ irɔ́piŋɛ silõ tɔrɔɔ mɛ́kpɛrinkpɛ pɔ́rii nɛ ntɔ́kpɔ kɛyɑɑ-pɔ. 7 Asei yɛ nyɛ rɛ iyúisɛɛ nɛ sinúipi nɛ liyúikɔ́ lɛɛ m múŋui nɛ míni kɛ́mɛɛ ikpintomɛ́ nnɛ́í kɛ kɛsoipipi ɑkɛ feriyɛ ɑkɛ́ tini. 8 Amɑ́ usoi úkɑ úu rilémpi feriyɛ ukɛ́ tĩ́. Likópɛ linyinɛ yɛ ni lɛɛ ɑ́i kútinɛ ń we. Mɛlõ mɛɛ yɛ ń kpu mɛɛ rikɛmɛɛ yipɑɑlɛ̃. 9 Tɛ̃ kɑri yɛ nɛ Urɔ́sɑ́ɑ Upíimɑ rinɔ́ɔ sɔnɛ ritikisɛ, tɛ̃ cirɛ kɑri yɛ kɔ nɛ sisoipipi kuu n wɑ sin umɛcɔ we ɑnɔ́ɔ wɑ. 10 Nnɔ́ɔ nsɛ mmɛ-i kɛ rinɔ́ɔ sɔnɛ nɛ ɑnɔ́ɔ kópɛ ɑɑ yɛ leemɛ. Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, ɑ́ni kɑpɛ yɛ lɛ̃ wɑ. 11 Míni lɑri-lɑri nɛ mɛtulɛ-tulɛ yɛ́ fe ɑmɛ ripiyɛ nhɔi nsɛ-i n léentii? 12 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, kúfikiyee yɛ́ fe ɑku Olifiyee ɑpipi mɑruu? Fiinyi kuléé yɛ́ fe ɑku ɑfiiki mɑruu? Kɛnyɑ́silõ nnihɔi ńn yɛ́ kɔ fe nkɛ́ míni lɑri lesɛmɛ.

Mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri

13 In tɛ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ unyinɛ yɛ nyɑ́ni rɛ u mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ nɛ mɛnyuwɛ mɑ́, ukɛ́ tíyɛsɛ pikɛ́ uisoi sɔnɛ nɛ umɛwɑi sɔnɛ kɛ́mɛɛ lɛ̃ yɛ̃. Uliwɑiwɑi likɛ́ n nyísɛlɛ̃ tɛ uisoi yɛ niŋulɛ un kɔ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɑ́. 14 Amɑ́ in tɛ nɔ́sinɛ́fɑ yɛ túlúlɛ, nɔn íkɛŋɛnɛ nɔ́sinɛ́fɑ-i wɑilɛ̃, ɑ́ni kɑpɛ nkpɑ́ni nɔ́mɛnɛ́círɛ n tɑɑ́sɛlɛ̃ nɔn nɔ́mɛnɛ́círɛ kirɑɑsɛntɛ, nɔn nsímɛ́sei yɑ́lɛ̃. 15 Mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɛ̃ ɑ́mɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ léeri. Kɛtẽ nté mɛkɔ́ yɛ mɛ. Kuníri kɛ́mɛɛ kɑmɛ léeri. 16 Kei kɛ kufɑtoi nɛ íkɛŋɛnɛ ii ń we, mɛ́woo mɛ́woo mɛwɑi nɛ mɛwɑi kópɛ ncɔpuri yɛ̀ɛ̀ kɔ kei n welɛ. 17 Mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ mɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ-pɔ n léeri mɛwee foí yɛɛ mɛkɛ́ n nyɑḿ nɛ mɛkɛtɔ-pɔ. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑ́mɛ kɔ pitele mɑ́. Mɛ yɛ kɔ ḿpɑ́ yo n wɑilɛ nɛ kɛmúŋɛ́. Mɛ yɛ kɔ tíyɛsɛlɛ usoi nɛ ucɔ ɑpi kómɛinɛ, ɑmɛ kɔ ucɔ mɛyɑ̃́ íwɛ téni ɑmɛ kɔ mɛwɑi sɔnɛ wɑi. Ámɛ pikóólɛntɛnɛ nɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi mɑ́. 18 Pɛpɛɛ rinɔ́ɔ risɛ n wɛ́ɛ́si yɛ̀ɛ̀ nkíŋniŋɛ kɛ́mɛɛ nɛ picɔ nkíŋniŋɛ kɑlɛ. Pikulɑɑ yɛɛ rɛ pi yɛ pɑnsɛlɛ ɑsei pite.

4

Usoi un kɛtẽ nté likɔ́ usɑnɛ, u Uléécɑɑ ulɑɑrɔ lɛ

1 Yei kɛ pitele nɛ pinɑ́kɑɑnkɛɛ ɑpí nɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ leeri, insɑ́ nɔ́linɛ́kɑ́ipi-kɑ́ipi lɛɛ nɔ́ ń lémɑɑlɛ̃ kɛ́mɛɛ? 2 Nɔ yɛ linyinɛ kɑ́ipilɛ, ɑmɑ́ ɑ́ni yɛ fe nɔkɛ́ li yɛ̃. Ani yɛ picɔ likɔ́ inípɛɛ n tɑpɑɑlɛ̃ yɑrɛ nɔkɛ́ pi kṍ, ɑmɑ́ ɑ́ni yɛ kɔ líkɑ yɛ̃. Nɔ pitele wɑilɛ nɔn kɔ nɑ́kɑɑnkɛɛ, ɑmɑ́ kɑ́ni yɛ Uléécɑɑ m pisɛ rɛ ukɛ́ nɔ́ hɛ nnyɑ, ɑ́ni líkɑ mɑ́. 3 Ḿpɑ́ nɔn kɔ Uléécɑɑ m pisɛ rɛ ukɛ́ nɔ́ hɛ, kɑ́ni pipisɛ n nyu nnyɑ, úu yɛ nɔ́ hɛ. Lɛ̃ kɑni ń lɑ nɔkɛ́ nɛ nɔ́linɛ́kɑ́ipi-kɑ́ipi n wɑ kɑni yɛ pisɛ. 4 Nɔ́ mpí nɔ́ɔ ɑ́ni nní Uléécɑɑ ŋmɑnɛ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃, ɑ́ni nyu rɛ usoi un kɛtẽ nté likɔ́ n lɑ, u Uléécɑɑ ulɑɑrɔ lɛɛ? Nkó yɛɛ kɛtẽ nté likɔ́ ń lɑ yɛ pɑnsɛlɛ Uléécɑɑ ulɑɑrɔ. 5 Nɔ nyu rɛ nsímɛ́ mɛɛ Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ ń we yɛ mɛ́woo nkɔ́ lɛɛ? Mmɛɛ mmú rɛ: Uléécɑɑ yɛ nfɑ́ɑ kuu kɛrɔ́mɛɛ n wɑ lɑlɛ nɛ kɛfɑ kɛsɛ, hɑ́i un nkɛcɑ́ɑ́ ilɑ́ɑrɔ wɑi. 6 U kɔ ípɛɛlɛ́ɛ píimɑ rɔ́ nyísɛlɛ. N yɛ mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ yɛ̀ɛ̀ píyuwɛ́lɑɑ ncée tɑ́pisilɛ uu mpí pɛɛ yɛ pimɛcirɛ rincɛ́pisɛ ípɛɛlɛ́ɛ nyísɛ. 7 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ ricɛpisɛ ɑni Uléécɑɑ mɛtene n we, ɑni tɑsi ɑni kuníri ncée tɑ́pisi, ku yɛ́ wuri nɛ kɛtɑɑ-pɔ ɑku nɔ́ yɑ́. 8 Ani nɛ Uléécɑɑ rikɔ, uyɛ̃ ukɛ́ kɔ nɛ nɔ̃́ tikɔ. Nɔ́ pikópɛkɔɔ́ mpí, ɑni nɔ́ɑnɛ́nípɛ nɑlɛ ɑkɛ́ fũ, ɑni kɔ nɔ́sinɛ́fɑ hɛɛrɛ, nɔ́ inɔ́ɔ itɛ́ itɛ́ pikɔ́ mpí! 9 Ani yɛ̃ tɛ íwɛ kɛ́mɛɛ kɑní we, ɑni n téni nɔn nkpɔ tũ. Ani nnyei riyɑ́ ɑni ikpɔtu téni, nɔ́nnɛ́pɔ́ɔnɑrɛ nkɛ́ pɑnsɛ mpɔ́ɔcɑɑi. 10 Ani nɔ́mɛnɛ́círɛ Upíimɑ kɛyu-i ricɛpisɛ, u yɛ́ pɛɛ nɔ́ ritɑɑ́sɛ.

Áni kɑpɛ yɛ picɔ ɑkópɛ m pɑlɛ̃

11 Pimɑ́rɛcɔ, ɑ́ni kɑpɛ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ kɛcɑ́ɑ́ nkópɛ n símɑɑnɛ. Nkó yɛɛ umɑ́rɛcɔ kɛcɑ́ɑ́ nkópɛ n símisi nɛ́ɛ nkó yɛɛ ɑkópɛ u m pɑ́lɛ̃ yɛ kɔ isé ɑkópɛ pɑlɛnlɛ. In tɛ pɔ́ isé kɛcɑ́ɑ́ nkópɛ símisi ɑ́ɑ kɔ pɛɛ i tikilɛ̃, pɔ pɛɛ lɛ̃ iutúhɑɑnɛ lɛ. 12 In kɔ nɛ Uléécɑɑ mɛcirɛ kóló yɛɛ isé wɑ. Uyɛɛ yɛ́ kɔ fe uu itúhɑɑnɛ i le. Umɛcirɛ yɛɛ yɛ́ fe uu usoi riyu lɔlu nɛ́ɛ uu tíyɛsɛ usoi uu pɔlu. Amɑ́ pɔ́ɔ nní picɔ ɑkópɛ m pɑ́lɛ̃, pɔ músu rɛ pɔ́ɔ úye?

Áni kɑpɛ ɑ́yu n wɛ́ɛ́si

13 Nɔ́ mpí kɑḿ nɛ mɑ́nɛ, nɔ́ɔ yɛ nní ḿ mɑɑ rɛ: Tɔ́ nɛni nɛ́ɛ kóso kuyu nkú-i hɑ ɑri kei kuŋmɛ̃ kusɛ tonɛ ɑri kpéénsɛ ɑri kulɑ́ɑ yɛnu. 14 Nɔ́ɔ yɛ ɑ́ni n nyu ricuruu rɛ íye kɑi kóso nɔ́ weesinɛ. Nɔ we yɑrɛ mɛléné mɛɛ n léemɛ ɑ́mɛ yɛ kɔ nɑ́ŋɑi ɑmɛ́ nɛ tɛnɛpɔ ɑpi mɛ pɑɑpɔ. 15 Li nɛ sɑ́ rɛ nɔkɛ́ yɛ mɑɑ rɛ: Upíimɑ un n lɑ, tɔ́ nfɑ́ɑ m mɑ́ ɑri nní nɛ́ɛ licɔ nní wɑi. 16 Pɛɛ́ kɛ nɔ́ɔ we nɔn ɑ́yu wɛ́ɛ́si nɔn nɔ́mɛnɛ́círɛ tɑɑ́sɛlɛ̃. Lipiyuwɛ́lɑɑ pɛ̃ mpuri ɑ́pi nyɑḿ. 17 Usoi un lɛlɛɛ nɛ n sɑ́ rɛ ukɛ́ n wɑ n nyu, unsɑ́ li n wɑ, ɑkópɛ kuu wɑ.

5

Pimɑ́mɑ́ pikɛ́ pimɛcirɛ tĩ

1 Nɔ̃́ pimɑ́mɑ́ kɑm nkpéni nɛ mɑ́nɛ: Ani ntóósi mɛɛ nɔ́ n lɛɛrinɛ nnyɑ tẽ́ ɑni sipupɛilɑ kɔ́ni. 2 Nɔ́linɛ́kɔ́ yɛ fɔnilɛ, nsɛpi nn nɔ́mɛnɛ́lɑpɛ fulu. 3 Ncɑ́mɛ́ yɛ nɔ́unɛ́wurɑ nɛ nɔ́nnɛ́wóóweni lonlɛ. Ncɑ́mɛ́ mmɛ mɛɛ nyísɛ rɛ nɔ́linɛ́wɑiwɑi ɑ́i nyɑḿ, nkɛ́ pɛɛ kɔ nɔ́ li yɑrɛ nnɑ mɛɛ torɛ. Nɔ mɛmɑ́ kɔ́ɔ́ilɛ ɑni curii, in kɔ nɛ siyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛ́mɛɛ kɑrí we. 4 Nɔ pikɛikɔ́ pɛɛ nɔ́sinɛ́cɑrɛ-i n kɛisi ńsɔnɛ pihɛ́ɛ́lɛ yɛlɛ, liitu ii kɛyómɛcɑɑ-pɔ tulu. Nɔ́pinɛ́kɛikɔ́ yɛ ténilɛ, piitu ii Upíimɑ, ńnɑŋɛ nnɛ́í ute ɑtu-i lompɔ. 5 Nɔ nɔ́inɛ́soi kɛ́mɛɛ kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑrɛ konlɛ ɑni kɔ nɔ́mɛnɛ́lɑ wɑi, ɑni le ɑni mɛ́kpɔ wɑi yɑrɛ isɛɛ kɑpí nɛ kɛyɑ́ɑ pikópɛ n sĩ́. 6 Nɔ yɛ ɑsei ute ɑkópɛ pɑlɛ ɑni kɔ u kopu úu yɛ nɛ nɔ́ nɑ́ɑsi.

Isoi niŋɛ-niŋɛ pilukɛ nɛ piyómɛyɑ́hɑɑ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

7 Lɛ̃ nnyɑ pimɑ́rɛcɔ, ɑni n kɑhɑri nɔn nɛ mɛ̃́ Upíimɑ ukɛ́ hɑ nɛ pɛɛmɛ. Ani yɛ̃ lɛ̃ kɛ ulɑmɛ uu yɛ n kɑhɑri ikónɛ foí nɛ itɔ́rɔɔ ií nɛ cuuni, un mɛ̃́ tɛ u yɛ́ kɑm uu ukɛcɑrɛ-i ilukɛ sɔnɛ kpɑsi. 8 Nɔ́ɔkɛ́ kɔ limɛcɔ n kɑhɑri nɔn tɑɑlɛ̃, Upíimɑ mɛkɑmɛ yɛ nnyɑ́ɑ̃ wɑlɛ.

9 Pimɑ́rɛcɔ, ɑ́ni kɑpɛ nɛ nɔ́mɛnɛ́cɔpɛcirɛ n ténɑɑnɛ, insɑ́ lɛ̃ Uléécɑɑ yɛ́ nɛ nɔ́ túhɑɑnɛ uu ɑkópɛ nɔ́ pɑ. Utúhɑɑnɛ yɛ rinɔnɔɔ-i pinyɛrɛ mɑsilɛ. 10 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, ɑni ɑntepuyɛ pɛɛ nɛ Upíimɑ rinyiri n símisi iwɛ nɛ pinniŋɛ m pɑílɛ̃, ɑní n niŋú nɔn nɛ pimɛcɔ íwɛ kɛ́mɛɛ́ we. 11 Ani yɛ̃ tɛ tɔ yɛ pɛpɛɛ pimɛcirɛ pimúlɛ́ ń fe mɑɑ rɛ pi pínɑrɛkomɛ lɛ. Nɔ Yɔɔpu kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ kónlɛ rɛ u pɛɛ ikɑri wɑlɛ, ɑni kɔ yɛnu lɛ̃ kɛ Upíimɑ uu kɛ́tɔ-pɔ u n hɛ. Upíimɑ yɛ̀ɛ̀ pisoi íwɛ píimɑ ténlɛ uú nɛ kɛfɑ pi fénnɛ.

12 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, ḿpɑ́ lin íye n we, ɑ́ni kɑpɛ yɛ nɛ kɛyómɛcɑɑ nɛ́ɛ kɛtẽ nɛ́ɛ líkɑ mpuri ritɑ́ nɔkɛ́ nɛ wéeri. Nɔn tɛ “ɛɛɛ”, likɛ́ “ɛɛɛ” nɔn tɛ “eehei”, likɛ́ “eehei”. Uléécɑɑ úu kɑpɛ nɛ nɔ́ n túhɑɑnɛ ukɛ́ ɑkópɛ nɔ́ ḿ pɑ nnyɑ.

Pitóikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ piyomɛyɑ́hɑɑ

13 Nɔ́ unyinɛ yɛ íwɛ kɛ́mɛɛ we, nɛ́ɛ yo? Liute ukɛ́ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. Nɔ́ unyinɛ yɛ mpɔ́ɔnɑrɛ kɛ́mɛɛ we, nɛ́ɛ yo? Liute ukɛ́ ipɑkɑrɛ siyomɛ nɛ Upíimɑ pɑkɑrɛ. 14 Nɔ́ unyinɛ yɛ pɔ́ɔ́lú, nɛ́ɛ yo? Liute ukɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ sée ɑpi Upíimɑ rinyiri nɛ mɛ́kpɔ u n níŋɛsi pin ukɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si. 15 Nfɑtɛnɛ piyomɛyɑ́hɑɑ yɛ́ utóikɔ́ riyu lɔ, Upíimɑ uu u pɔisɛ. In tɛ ɑkópɛ ɑnyinɛ kuu wɑ, Upíimɑ uu u sɑ́rɛi. 16 Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ úye ukɛ́ yɛ uɑkópɛ uucɔ yɑ́mnɛ, ḿpɑ́ úye uu yɛ kɔ uucɔ kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si nɔkɛ́ nɛ ḿ peí nnyɑ. Nkó yɛɛ Uléécɑɑ kɛyu-i ɑsei n tíkilɛ̃ piyomɛyɑ́hɑɑ yɛ̀ɛ̀ pikɛi píimɑ wɑlɛ. 17 Elii yɛ pɛɛ kɛsoipipi lɛ mɛrɔ́cɔ mmɛ́. Uú nɛ Uléécɑɑ téni rɛ ikónɛ íi kɑpɛ cuũ. Ikónɛ ii mɛsei picuũ yɑ́ ɑŋmɛ̃ ɑtɑɑni nɛ iwɑ́rɛ ikpuulũ. 18 Uu kɔ limɛmɑ́ɑ́ yɑ́ɑ́si rɛ ikɛ́ cuũ, Uléécɑɑ uu ikónɛ cuunsɛ, ilukɛ ii kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ wɑi.

19 Pinɛ́mɑ́rɛcɔ, nɔ́ úye un ɑsei ncee n tíyɛ un m pɔ, nɔ́ unyinɛ un kei u m pɛsɛpɔ, 20 ɑni n nyu rɛ nkó yɛɛ ukópɛkɔɔ́ ncée mmɛ̃ kuu n tíyɛ uu pɔlu kɛ́mɛɛ m pɛsɛpɔ, yɛ usoi nkpɔ-i lésɛlɛ Uléécɑɑ uu kɔ lɛ̃ nnyɑ ɑkópɛ mɛyɑ̃ tinnɛ.

1 Piyɛɛ

1

2

3

4

5

Títɛlɛ́ foí kɛ Piyɛɛ uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Yeesu Kirisi utumɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Piyɛɛ yɛɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́i. Kirisi pikɔ́ pɛɛ pɛɛ mɛkɛɛ Asii ɑwɛ́lɛ́ ɑnupũ ɑnyinɛ kɛ́mɛɛ n yɛkɑɑlɛ̃ kɛ Piyɛɛ uu rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. Piyɛɛ yɛ rɔ́ símisi rɛ Silɑsi kuú nɛ ritiki uú nɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu (5:12). U ri wɔi rɛ pikɛ́ nɛ ti rikɔ́ɔ́nú. Pɑpilɔɔni-i kuu ri wɔi, lɛlɛɛ rɛ Rɔm-pɔ. Kirisi pikɔ́ fɑlɛ pɛɛ Asii kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń we kuu ri wɔipɔ (2:2). Kɑpi Kirisi pikɔ́ nnyɑ kɑpi kei we yɑrɛ pisɑ́nɛ. Pi yɛ nɛ isímɛ́ pi kpɑrɑilɛ, pin kɔ piwéékusɛ nɛ pi lémɑɑlɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Pɔɔli uu pi ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɛ pikɛ́ ikɑri nɛ kɛ́yu mɑhɑ̃ pin Yeesu Kirisi inípɛɛ tɑpɑɑlɛ̃. Pi nɛ uyɛ̃ pɛɛ nkpéni kɛsẽ́ íwɛ isɛ le.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Piyɛɛ yɛ ipɑkɑrɛ nɛ iwelɛ wɑlɛ uú nɛ pɛpɛɛ uritɛlɛ́ ntí ń kɛ́ɛ̃ léisɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu piɑyu n lɔ uu kɔ nɛ Yeesu Kirisi nkpɔ nɛ umɛyisɛ tiki uú nɛ tíyɛsɛ ɑpí n tɑ́lɛ̃ (1:3-12).

2. U pi ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛnlɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ lɔpilɛ, pikɛ́ isoi yɛɛ n kpɑ̃́iilɛ̃ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́ n le (1:13-2:10).

3. Pikɛ́ nɛ Kirisi m pɑílɛ̃, ɑpi pɛɛ piisoi kɑpi yɛ́ pipeikɛɛ kɛ́mɛɛ n le nɛ nyísɛ rɛ pi unsímɛ́ nɛ ɑsei tikilɛnlɛ. Uu kɔ icélɑɑ pi pɑsii yɛɛ yɛ́ pipiyupipikɛi kɑpi yɛ́ n wɑi kɛ́mɛɛ pi n yóriyɛ. Uu kɔ pisihúú kɛ́mɛɛ mɛtonɛ nɛ piicɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ́ nɛ pi nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n nyu mɛtonɛ kɛ́mɛɛ icélɑɑ pi pɑsii (2:11-4:19).

4. Títɛlɛ́ ntí uwɔlɛ yɛ nté Kirisi pikɔ́ icélɑɑ pɑlɛnlɛ rɛ pikɛ́ yɛ píwɛlukɛ kɛ́mɛɛ ikɑri m mɑ́ pin nɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pi n yekeilɛ̃ tɑ́lɛ̃ (5).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ́ɛ Piyɛɛ. Nɛ Yeesu Kirisi utumɛ lɛ. Nɛ́ɛ nɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ rɛ ɑni pɑnsɛ upikɔ́ rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. Nɔ pisɑ́nɛ lɛ nɔn Pɔnti nɛ Kɑlɑsii nɛ Kɑpɑtɔɔsi nɛ Asii nɛ Pitinii sitẽ kɛcɑ́ɑ́ yɛkɑɑlɛ̃. 2 Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ nɔ́ wɛ́ɛ yɑrɛ kuu mɛkɛɛ-mɛ ḿ mɑ. U Nfɑ́ɑsɔnɛ nɛ ritikilɛ uú nɛ nɔ́ wɛ́lɛ uu iyɑɑ yekei rɛ ɑni Yeesu Kirisi m pɑkɑrɛlɛ̃ ɑni kɔ umɛnyɛ wolɛ ɑni funi.

Uléécɑɑ ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɛ nkíŋniŋɛ mɛyɑ̃́ nɔ́ hɛ.

Tɔkɛ́ mɛyíkíyiki n tɑ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ lisɔnɛ yɛ wemɛlɛ

3 Tɔ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi usɑɑ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ. U íwɛ mɛyɑ̃́ tɔ́ ténlɛ uu Yeesu Kirisi mɛyisɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ nɛ tiki uú nɛ nfɑ́ɑ fɑlɛ rɔ́ hɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑri tɑ́lɛ̃ tɛ tɔ nfɑ́ɑ yɛ̃. 4 U kɔ nfɑ́ɑ fɑlɛ rɔ́ hɛlɛ rɛ tɔkɛ́ lisɔnɛ lɛ̃ yɛ̃. Ái yɛ fɔni, ɑ́i yɛ mɛ́kpɛrinkpɛ wɑ, ɑ́i yɛ kɔ cɑɑi. 5 Nɔ̃́ kɛcɑ́ɑ́ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ unnɑŋɛ ḿ pɑílɛ̃, un nɔ́ múílɛ̃ tɛ nɔ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ ukɛ́ nɛ nɔ́rinɛ́yu lɔ nnyɑ. Siyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛ́mɛɛ kuu lɛ̃ wɑinɛ likɛ́ nyísɛ.

6 Ḿpɑ́ kɑi nɛni nní m pisɛ rɛ likɛ́ ncɔ́ŋ mpehẽ mpehẽ kɛ́mɛɛ nɔ́ m peikɛɛ rɛ nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ ɑkɛ́ n cɑɑilɛ̃, ɑni nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ n cɔpisi. 7 Li lɛ̃ wɑlɛ rɛ likɛ́ yɛ̃́ tɛ íye kɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nsɔnɛ nn sɑ́. Wurɑ yɛ̀ɛ̀ cɑɑilɛ. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pi yɛ uyɛ̃ ticuruu nnɑ kɛ́mɛɛ wɑlɛ pikɛ́ unsɔnɛ yɛ̃. Nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ yɛ wurɑ ríyu felɛ. Limɛcɔ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ musí ukɛ́ nnsɔnɛ yɛ̃. Lɛlɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑní hɑ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Yeesu Kirisi uu umɛcirɛ ń lesɛnɛ ukɛ́ nɔ́ n nyísɛ, pisoi iyɑ́hɑɑ nɛ ipɑkɑrɛ nɛ ríyu yɛnu. 8 Nɔ u lɑlɛ ɑ́ni kɑhɑnɛ u n yɛ̃. Nɛ nkpéni-mɛ ɑ́ni kɑhɑnɛ u n yɛ̃, ɑmɑ́ nɔ kɔ pɛɛ́ nɛ kɛfɑ u tɛnɛlɛnlɛ, nɔn kɔ mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ cɔpisi ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́, lin kɔ ríyu mɑ́. 9 Kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ɑnɛ́yu n lɔ nnyɑ kɑni lɛ̃ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ cɔpisi. Kɑni Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ kulɑɑ yɛ kpɛ̃ kɑni n yɛ̃́.

10 Antepuyɛ yɛ pɛɛ mɛkɛɛ wɛ́ɛsilɛ pikɛ́ píyulɑlɛ pɛ̃ kumúŋɛ́ yɛ̃́. Pi pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ lihɛɛhɛɛ lɛ̃ kɑni n yɔ́sunɛ nsímɛ́ símisilɛ. 11 Kirisi Nfɑɑsɔnɛ yɛ pɛɛ pikɛmɛɛ́ welɛ nn hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ pi símisi íwɛ iyɛ̃ kɛ Kirisi uu mɛlukɛ m mɑ́ nɛ ríyu tɛ̃ kuu n sɔ́nti ukɛ́ ń yɛ̃́. Lɛ̃ nnyɑ kɑpi wɛ́ɛsi ɑpi perei ńsɔnɛ pikɛ́ yɛ̃́ tɛ kumúŋɛ́ kúye-i nɛ íye kɑi sɔ́nti likɛ́ lɛ̃ wɑ. 12 Ai pi nyísɛ ɑpi yɛnu rɛ ɑ́i piricuruu kɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɑpi n símisi nń nɛ mɑ́nɛ, ɑmɑ́ nɔ̃́ knń nɛ mɑ́nɛ. Mmɛ̃ kɛ pɛpɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɔ́ n yóólɛ̃ ɑpi kɔ nɛni nní nɔ́ símisi. Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ kɛyómɛcɑɑ n léeri nnɑŋɛ kɑpí nɛ nɔ́ símisi. Piléécɑɑtumɛ ricuruu yɛ lɑlɛ pikɛ́ nsímɛ́ mmɛ̃ ceri.

Mɛfinɛ mɛɛ nɛ Uléécɑɑ n sɑ́

13 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni lɛ̃ kɑni yɛ́ n wɑ kɛcɑ́ɑ́ nɔ́kɛnɛ́múŋɛ́ n wɑilɛ̃. Ani ḿpɑ́ yo n wɑi nɛ kɛmúŋɛ́, ɑni mɛyíkíyiki n tɑ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ́ nɛ kɛfɑ nɔ́ fénnɛ uu Yeesu Kirisi mɛkɑmɛ kɛ́mɛɛ ihɛɛ nɔ́ pɑ. 14 Nɔ siwɑ̃́ lɛ sɛɛ yɛ m pɑkɑrɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ nɔ́mɛnɛ́lɑ n tikilɛ̃ yɑrɛ kɑní pɛɛ ń we ɑ́ni mɛ́kɑ nyu. 15 Ani Uléécɑɑ mɛcɔ n we nɔn likópɛ kɑɑsɛ. Uyɛɛ nɔ́ sée. Ani nɔ́mɛnɛ́wee nnɛ́í kɛ́mɛɛ n kpɑ̃́iilɛ̃ yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ yɛɛ nɔ́ ń sée uu n kpɑ̃́iilɛ̃ mɛcɔ. 16 Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ: Ani n kpɑ̃́iilɛ̃ yɑrɛ kɛ nɛ́ɛ n kpɑ̃́iilɛ̃ mɛcɔ.

17 Nɔ yɛ nɔn Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́si, nɔ yɛ u sée rɛ Sɑ́ɑ. Úu yɛ úkɑ kɛyu ripɑí ukɛ́ kɛlenɛ umɛwɑi kɛcɑ́ɑ́ u túhɑɑnɛ. Lɛ̃ nnyɑ, li nɛ sɑ́ rɛ nɔkɛ́ lɛ̃ nnɛ́í kɑni nɔ́inɛ́soi kɛ́mɛɛ n wɑi kɛ́mɛɛ u n wuru. 18 Nɔ kɔ mɛyíkíyiki nyulɛ rɛ ɑ́i linyinɛ lɛɛ yɛ n cɑɑi yɑrɛ nní nwóóweni nɛ́ɛ wurɑ kɑpi kpísi ɑpí nɛ nɔ́ɑnɛ́yu lɔlu ɑpí nɛ nɔ́pinɛ́kpurɛ mɛwee mɛɛ ɑ́mɛ kulɑ́ɑ kúkɑ m mɑ́ kɑpi nɔ́ rintɛ́ŋ́sɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ lesɛ. 19 Amɑ́ Kirisi mɛnyɛ sɔnɛ mɛɛ ríyu m mɑ́ kɑpí nɛ rɔ́ lésɛ. U we yɑrɛ inyɔ́ɔnsɛsɑŋ yɛɛ íi ríkɑ n cɑɑilɛ̃, íi kɔ ríkɑ tɛŋ́lɛ̃ kɑpí nɛ rɔ́ nyɔ́ɔnsɛ. 20 Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ wɛ́ɛ uu kɛlenɛ ḿpɑ́ yo wɑi rɛ ukɛ́ pisoi ɑyu lɔ. Uu kɔ nkpéni nɔ̃́ nnyɑ siyɑ́ɑ tɔrɔɔ nsí-i u lesɛri rɛ likɛ́ nɔ́ yóriyɛ. 21 Uyɛ̃ kɑni ritiki ɑní nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ. Uléécɑɑ uyɛɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ uu ríyu u wɑisɛ rɛ nɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ ɑni kɔ nɛ u n tɑ́lɛ̃ nnyɑ.

22 Nɔ nkpéni nsímɛ́sei mɛɛ yɛ usoi riyu n lɔ pɑkɑrɛlɛnlɛ ɑni pɛɛ́ nɛ fe ɑni mɛyíkíyiki n lɑkɑɑnɛ ńsɔnɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɛ nɔ́sinɛ́fɑ nnɛ́í n lɑkɑɑnɛ, ɑ́i kɑpɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́. 23 Uléécɑɑ Nsímɛ́ yɛ tíyɛsɛlɛ ɑni nfɑ́ɑ fɑlɛ yɛnu. Áni nfɑ́ɑ fɑlɛ yɛ̃ yɑrɛ kɑpi yɛ kɛsoipipi kɛɛ yɛ n kpu m mɑ́ri. Uléécɑɑ Nsímɛ́ ńn we yɑrɛ nlukɛpuri mɛɛ yɛ n cɑɑi. Ńn yɛ cɑɑi. Mɛsɛ́rɛ knń we nɛ nnfɑɑ.

24 Kɛsoipipi yɛ we yɑrɛ mɛyúi.

Kɛriyu kɑkɛ yɛ n yɛ̃́ yɑrɛ mɛyúi mɛfɛlɛ.

Mɛyúi yɛɛ kóósilɛ mɛfɛlɛ ɑmɛ súrii.

25 Amɑ́ mɛsɛ́rɛ kɛ Upíimɑ Nsímɛ́ Kɛcirɛ pɔ́ɔ yɛ n we.

Nsímɛ́ mmɛ̃ kɑpi nní Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ riyóó.

2

1 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni rikpɑ́kɑ́rɑ́ nnɛ́í mpuri nɛ nnɔ́ɔmɛ nɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi nɛ kufɑtoi nɛ iwɔ́hɔ́ riyɑ́. 2 Ani Uléécɑɑ nsímɛ́ n lɑ yɑrɛ kɛ siwɑ̃́ fɛnfɛ̃í ɑsi yɛ nní mɛpɛ sɔnɛ ń lɑ, likɛ́ tíyɛsɛ nɔkɛ́ ńsɔnɛ pɑpisi, likɛ́ kɔ nɔ́ɑnɛ́yu lɔ nnyɑ. 3 Nɔ Upíimɑ isoi sɔnɛ pilélé mɑsilɛ.

Kirisi pikɔ́ yɛ Uléécɑɑ mpuri pikɔ́ lɛ

4 Ani nɛ u rikɔ, uyɛɛ ripɑrɛ kɛcirɛ tɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ kɛ pisoi ɑpi n kɛ́si, Uléécɑɑ pɔ́ɔ ri wɛ́ɛ rɛ tɛtɛɛ uinipɛɛ-i rinɛ́íkɔɔ́. 5 Nɔ̃́ ticuruu, nɔ́ɔkɛ́ kɔ n we yɑrɛ ɑpɑrɛ nyɛɛ nfɑ́ɑ m mɑ́. Nyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu kpísi, uu tíyɛsɛ Unfɑɑsɔnɛ nń nɛ ukɛyɔ u mɔm. Kei kɑní yɛ́ piléékɔɔ́ icɑ́pinɛ n wɑi, piléékɔɔ́ pɛɛ pinfɑɑ n kpísi pin nɛ inyɔ́ɔnsɛ kuu ń lɑ u wɑi, uyɛ̃ un kɔ Yeesu Kirisi nnyɑ i pɑkɑrɛntɛ. Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ kɛ́mɛɛ kɛ liinyɔ́ɔnsɛ iyɛ̃ ii léeri. 6 Li Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Nɛ ripɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ tin nnɛ́í mɑ́ kpísilɛ

kɛ́ Siyɔɔ-pɔ kɑrii rikɛ́ pɑnsɛ kɛnui ripɑrɛ.

Úye un nɛ ri n tɑ́lɛ̃, úu isɛi mɛlukɛ mɑ́. 7 Tipɑrɛ tɛɛ nɔ́ mpí nɔ́ɔ nní nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ kɛ́mɛɛ kulɑ́ɑ píimɑ mɑ́lɛ. Amɑ́ ri pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ kɛ́mɛɛ́ welɛ yɑrɛ lɛ̃ kɑpi nní Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́-i n wɔ́i rɛ:

Tipɑrɛ kɛ pimɔ́mɛ ɑpi n fómpɔ tɛɛ nkpéni pɑnsɛ

tikɛcirɛ tɛɛ kɛnui-i ń we. Li kɔ wɔlɑɑlɛ̃ tɛ:

Tipɑrɛ rinyinɛ yɛ ri kɛ pisoi ɑpi yɛ rinkpɔ́u,

kupɑrɛcɑŋɑɑ kunyinɛ yɛ ku kpɛɛ yɛ pisoi n lóisɛ. 8 Kɛ pisoi pɛ̃ ɑpi Uléécɑɑ nsímɛ́ pipɑkɑrɛ ń yɛ nnyɑ kɑpi ti rikpɔu. Lɛ̃ kɑi kɔ hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ we rɛ likɛ́ pi wɑ.

9 Amɑ́ nɔ̃́ nɛ mpuri mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ lɛ. Nɔ piléékɔɔ́ icɑ́pinɛ lɛ pɛɛ uyɔ́ɔpi inyɔ́ɔnsɛ n wɑ. Nɔ Uléécɑɑ pikɔ́ lɛ. U nɔ́ɑnɛ́yu lɔlɛ uu mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ nɔ́ yekei rɛ ɑni umɛwɑi píimɑ pisoi riyóó. 10 Áni pɛɛ mɛkɛɛ Uléécɑɑ mpuri pikɔ́, ɑmɑ́ nɔ nkpéni umpuri pikɔ́ lɛ. Uléécɑɑ úu pɛɛ mɛkɛɛ íwɛ nɔ́ tẽ́, ɑmɑ́ u nkpéni íwɛ nɔ́ ténlɛ.

Isoi kɑi m pisɛ rɛ Uléécɑɑ ukɛikɔ́ ukɛ́ li

11 Pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, nɔ kɛtẽ nté pisɑ́nɛ lɛ pɛɛ pincee n tɔ́su. Nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ riŋmɔ́ɔ́púsɛ rɛ ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, ɑ́ni kɑpɛ likɑ́ipi-kɑ́ipi lɛɛ nɛ nɔ́ n tɔpu n tikilɛ̃. 12 Nɔ́inɛ́soi kɑni n le nɔn nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n wuru kɛ́mɛɛ́ we ikɛ́ n nyɑḿ. Lin lɛ̃ n wɑ, kei kɑpi yɛ́ pɛɛ nɔ́ ń wɔ́hɔsi rɛ nɔ mɛwɑi kópɛ wɑi, ɑpi kei nɔ́mɛnɛ́wɑi sɔnɛ yɛnu ɑpi Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kuu n sɔ́nti.

13 Ani Upíimɑ nnyɑ sisoipipi iyɔɔpi nnɛ́í yɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń we m pɑkɑrɛlɛ̃. Ufoí yɛɛ uyɔ́ɔpi yɛɛ kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ n te. 14 Ani kɔ pɛpɛɛ umɛtene ń we m pɑkɑrɛlɛ̃. Pɛ̃ kuu túmɛi rɛ pikɛ́ yɛ piwɑikópɛkɔɔ́ kutu ripɑsɑ, pikɛ́ kɔ pɛpɛɛ lisɔnɛ n wɑi ríyu wɑisɛ. 15 Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ lɛɛ rɛ ɑni lisɔnɛ n wɑi, piníri pɛɛ nɛ nɔ́ n kɛ́ŋɛnɛ pikɛ́ nɛ rinsɛ́ɛ́ nnyɑ. 16 Ani n we yɑrɛ pisoi pɛɛ ɑ́pi úkɑ kɛcɑ́ɑ́ n tṹ, ɑmɑ́ ɑ́ni kɑpɛ pɛɛ rɛ kɑ́ni nní úkɑ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ nnyɑ, nɔ́ rikpɑ́kɑ́rɑ́ mɛwɑi m mɑ́ nɔn mɛkɛcɑ́ɑ́ yɑ́riilɛ̃. Ani n we yɑrɛ Uléécɑɑ pikɛikɔ́. 17 Ani yɛ ḿpɑ́ úye m pɑkɑrɛlɛ̃. Ani nɔ́pinɛ́mɑ́rɛcɔ n lɑ, ɑni Uléécɑɑ n wuru, ɑni kɔ uyɔ́ɔpi ríyu n wɑisɛlɛ̃.

Kirisi iwɛ kɑri yɛ́ m pɑílɛ̃ tɔn nɛ irɔ́kɔ́ le

18 Nɔ̃́ pikɛikɔ́, li pisɛ rɛ nɔkɛ́ nɔ́mɛnɛ́círɛ ricɛpisɛ ɑni nɔ́pinɛ́kɛisɑɑ n wuru. Ái pɛ̃ isoi yɛɛ ń nyɑḿ pin kɛfɑ lɑ́ɑ́rú ŋmɑnɛ, ɑmɑ́ nɛ pɛ̃ mɛkɔ́ mɛɛ m pɑ́ɑ́pú kɑni yɛ́ m pɑkɑrɛlɛ̃. 19 Li nyɑmlɛ rɛ ḿpɑ́ pin usoi íwɛ n lukɛisɛ kɑ́i pɛɛ́ nɛ n sɑ́ rɛ ukɛ́ n le, li ríyu mɑ́lɛ rɛ ukɛ́ Uléécɑɑ kuú nɛ ɑsei n tíkilɛ̃ nnyɑ n kɑhɑri. 20 Asei kɛcɑ́ɑ́, tíyu ríye kɑi mɑ́ rɛ usoi ukɛ́ uncɑɑi nnyɑ íwɛ n yɛnɑɑlɛ̃. Amɑ́ in tɛ usoi yɛ lisɔnɛ wɑi un kɔ pɛɛ́ nɛ íwɛ kɑhɑri, li Uléécɑɑ inipɛɛ-i lisɔnɛ lɛ. 21 Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ nɔ́ n sée rɛ ɑni yɛ wɑ yɛ lɛ̃. Kirisi pɔ̃́ nɛ kɔ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ íwɛ lilɛ uú nɛ nɔ́ nyísɛ rɛ ɑni uncee n tikilɛ̃. 22 Uyɛ̃ úu ɑkópɛ ɑ́kɑ wɑilɛ̃, nnɔ́ɔmɛ ńkɑ ńn kɛtumɛ unnɔɔ-i léemɛ. 23 Pi u lɑ́mɑɑnkɛɛlɛ, ɑmɑ́ úu úkɑ ɑlɛ̃́ cɛɛi, ɑpi íwɛ u lukɛisɛ, ɑmɑ́ úu úkɑ sisikɛɛ, ɑmɑ́ umɛcirɛ kuu kpísi uu Uléécɑɑ yɛɛ ɑsei nɛ n túhɑɑnɛ ɑnipɛ-i wɑi. 24 Arɔ́kópɛ kuu kpísi uu ukɛcɑ́ɑ́ wɑi ɑpí nɛ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ u kɑrii rɛ ɑkópɛ ɑkɛ́ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ le, tɔkɛ́ pɛɛ lɛlɛɛ ń nyɑḿ Uléécɑɑ inipɛɛ-i n wɑi nnyɑ. Uɑkpɛ̃ nyɛɛ tíyɛsɛ kɛ tɔ́ɔ nɛ peí. 25 Nɔ pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ nyɛ́rɛilɛ yɑrɛ sipoipipi sɛɛ m pɔ. Amɑ́ nɔ nkpéni usɛɛsẽ́ nɛ uyɛɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ kɛ́mɛɛ pɛlɛlɛ.

3

Pinɔ́si nɛ pipilɑ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Limɛcɔ kɑí we nɛ nɔ̃́ pinɔ́si kɛ́mɛɛ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ ricɛpisɛ, ḿpɑ́ nɔ́ úye ukɛ́ uulɑ m pɑkɑrɛlɛ̃. Lɛlɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ pɛ̃ pilɑ pɛɛ ɑ́pi nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ Uléécɑɑ nsímɛ́ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ ɑpi nɔ́inɛ́soi sɔnɛ yɛnu. Ḿpɑ́ nɔnsɑ́ nsímɛ́ mmɛ̃ n símisi, pi yɛ́ pɛɛ́ nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ 2 rɛ pi nɔ́inɛ́soi sɔnɛ kɑni n le nyɑ́ni nnyɑ. 3 Áni kɑpɛ nɛ ipiŋɛ kɛcɑ́ɑ́ mɛlɑpɛ lɛkɑɑ-lɛkɑɑ kutu n cɔlɛ̃, yɑrɛ nní pinyúpipɑhɑɑ nɛ wurɑ ikólɛ́ nɛ ilũ sɔnɛ pitɑ́nti. 4 Amɑ́ lɛlɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ ríyu m mɑ́ lɛɛ nní mɛlɑpɛ lɛkɑɑ-lɛkɑɑ mɛɛ usoi kɛfɑ-i m pékɑɑlɛ̃. Ámɛ yɛ cɑɑi, ɑ́mɛ yɛ kɔ fɔni. Lɛlɛɛ nɔ́nnɛ́fɑnɑrɛ nɛ nɔ́inɛ́soi niŋɛ-niŋɛ kɑni n le. 5 Limɛcɔ kɛ pɛɛ mɛkɛɛ pinɔ́si pɛɛ Uléécɑɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ pin pipilɑ pɑkɑrɛlɛ̃ pin kɔ nɛ Uléécɑɑ tɑ́lɛ̃ ɑpi yɛ pɛɛ lɑpisi. 6 Piusɛ yɛɛ nní Sɑrɑ yɛɛ pɛɛ ulɑ Apirɑhɑm m pɑkɑrɛlɛ̃ hɑ́i uu yɛ nɛ u séi rɛ uusɑɑ. Nɔn lisɔnɛ n wɑi, nɔnsɑ́ líkɑ n wuru, nɔ pɑnsɛlɛ ukɛpirɛ pikɔ́.

7 Limɛcɔ nɔ̃́ pitisi, ɑni nɛ nɔ́pinɛ́nɔ́si n we nɔn ńsɔnɛ pi nɑrɛsi rɛ ɑ́pi pɑ́ɑ́pú nnyɑ. Nfɑ́ɑ mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ n hɛ fɑɑlɑɑ, nɔ́ nɛ pɛ̃ kuu kɛsẽ́ n hɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni ríyu pi n wɑisɛlɛ̃. Lin lɛ̃ n we, líkɑ ɑ́i yɛ́ pɛɛ nɔ́pinɛ́yómɛyɑ́hɑɑ kɛ́mɛɛ nɔ́ púnɛisɛ.

Li pisɛ rɛ Kirisi pikɔ́ pikɛ́ n lɑkɑɑnɛ

8 Ntɔ́rɔɔ kɑm nɔ́ n símisinɛ yɛ mmú rɛ ɑni kɛmúŋɛ́ kɛsɛ m mɑ́ nɔn kɛfɑ pɛ́nɛlɛ̃. Umɑ́rɛcɔ nlɑ nkɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ n we, ɑni yɛ kɔ ucɔ íwɛ téni ɑni kɔ nɔ́mɛnɛ́círɛ n cɛpisɛlɛ̃. 9 Áni kɑpɛ yɛ mɛwɑi kópɛ n cɛikɛɛnɛ, ɑ́ni kɑpɛ yɛ kɔ ɑlɛ̃́ n cɛikɛɛnɛ, ɑmɑ́ ɑni yɛ rinɔ́ɔ sɔnɛ usoi ritikisɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuu nɔ́ sée rɛ ɑni yɛ lɛ̃ wɑ, rinɔ́ɔ sɔnɛ rikɛ́ kɔ nɛ nɔ̃́ n tikilɛ̃ yɑrɛ kuu ḿ mɑ. 10 Li Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

Usoi un mɛyíkíyiki n lɑ ukɛ́ isoi sɔnɛ li likɛ́ kɔ siyɑ́ɑ nnɛ́í u n lɑ́ɑ́rú,

li pisɛ rɛ ukɛ́ urilempi nɛ nsímɛ́ kópɛ tĩ.

Uu kɔ unnɔɔ nɛ nnɔ́ɔmɛsimɛ́ kɑ́ɑ́sɛ.

11 Ukɛ́ umɛcirɛ nɛ mɛwɑi kópɛ tɔ. Uu lisɔnɛ n wɑi.

Ukɛ́ nkíŋniŋɛ piwɛ́lɑɑ nɛ kɛ́yu m mɑhɑnlɛ̃.

12 Upíimɑ yɛ pɛpɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃ inípɛɛ tɑpɑɑlɛnlɛ.

Un kɔ pipiyomɛyɑ́hɑɑ kutu cɔlɛ̃.

Amɑ́ u yɛ pɛpɛɛ mɛwɑi kópɛ n wɑi kɛpirɛ ritɔlɛ.

13 In tɛ lisɔnɛ piwɑi kɑní nɛ kɛ́yu mɑhɑnlɛ̃, wóo yɛ́ pɛɛ íwɛ nɔ́ n wɑi? 14 Ticuruu in tɛ lisɔnɛ kɑni wɑi nnyɑ kɑni íwɛ le, likɛ́ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú. Áni kɑpɛ pisoi n wuru, líkɑ ɑ́i kɑpɛ yɛ kɔ nfɑsimɛ́ nɔ́ tɑ̃. 15 Amɑ́ ɑni nɔ́sinɛ́fɑ-i n nyu rɛ Kirisi yɛɛ Upíimɑ, ɑni kɔ ríyu u n wɑisɛ. Ani yɛ nɔ́mɛnɛ́círɛ n cɑ́pinɛlɛ̃ nɔn nɛ mɛ̃́ tɛ pin nɔ́ m pisɛ rɛ yo nnyɑ kɑni nní mɛyɑ̃́ nɛ u tɑ́lɛ̃ 16 nɔkɛ́ rinɔ́ɔ ńsɔnɛ yɔsí nɛ ipɑkɑrɛ. Ani kɛfɑ n kpɑ̃́iilɛ̃, pɛpɛɛ nɛ nɔ́ n nɑ́ɑ́si rɛ pikɛ́ nɔ́rinɛ́yu kpu pin nɔ́ lɑ́misi rɛ nɔ Kirisi tikilɛ̃ nnyɑ, pikɛ́ isɛi li. 17 In Uléécɑɑ mɛlɑ, li kutɔsi we nɔkɛ́ lisɔnɛ n wɑi nɔn nɛ íwɛ le nɛ kɑni yɛ́ nɔ́mɛnɛ́wɑi kópɛ kɛcɑ́ɑ́ nnyɑ íwɛ n le. 18 Asei kɛcɑ́ɑ́, nkpɔ cirɛníŋɛ kóló kɛ Kirisi uu pisoi ɑkópɛ kɛcɑ́ɑ́ kpu. Uricuruu úu ɑkópɛ ɑ́kɑ mɑ́, ɑmɑ́ uu pikópɛkɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kpi rɛ ukɛ́ nɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ pi hɑ nnyɑ. Pi u kpulɛ uu kpi yɑrɛ kɛ kɛsoipipi ɑkɛ yɛ n kpu mɛcɔ, ɑmɑ́ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ nn u yukusɛ, 19 hɑ́i uú nɛ pɛpɛɛ nkpɔ kuhorɛ-i n kpɑniilɛ̃ Nléécɑɑsimɛ́ yóó. 20 Pɛ̃ ɑ́pi pɛɛ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kuú pɛɛ́ nɛ pi n kɑhɑri úu lɑ ukɛ́ ukuwɔi yukusɛ. Pɛɛ́ uyɛ-i kɛ Nowee uú pɛɛ ukutɑkɑi kɑrii. Pisoi nkɑ́ripi, pipɑhɑ ŋmɑnɛ pɛɛ kukɛmɛɛ lompɔ, ɑku míni kɛcɑ́ɑ́ n tɔsilɛ̃ Uléécɑɑ uú nɛ piɑyu lɔlu. 21 Limɛni mɛ̃ yɛ míni kɑni yɛ nɛni nní ń wólɛ ɑi nɔ́ɑnɛ́yu lɔlu kumííri lɛ. Ápi míni nɔ́ wólɛ rɛ likɛ́ nɔ́inɛ́piŋɛ kɛcɑ́ɑ́ mɛ́kpɛrinkpɛ hɛɛrɛ. Pi míni nɔ́ wólɛ rɛ likɛ́ nyísɛ rɛ nɔ nɛ Uléécɑɑ ténilɛ rɛ ukɛ́ nɛ Yeesu Kirisi mɛyisɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ ritiki ukɛ́ nɛ nɔ́kɛnɛ́múŋɛ́ sɔnukusɛ. 22 Uyɛɛ kɛyómɛcɑɑ ritɑɑ́ uú hɑ Uléécɑɑ kulukɛ-lukɛ-i kɛ́yukɔɔ́tonɛ-i tonɛ. Uɑnipɛ-i kɛ Uléécɑɑ uu piléécɑɑtumɛ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ kei ríyu nɛ ńnɑŋɛ m mɑ́ wɑ un likɛcɑ́ɑ́ tṹ.

4

Lɛ̃ kɑpi yɛ Kirisi kɛ́mɛɛ isoi fɑlɛ n li

1 Kirisi yɛ uipiŋɛ kɛ́mɛɛ ntóósi konlɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni ukɛmúŋɛ́ kɛ̃ kɛcɔ m múílɛ̃ nɔn nɛ mɛ̃́ tɛ nɔkɛ́ íwɛ li. Nkó yɛɛ uipiŋɛ kɛ́mɛɛ ntóósi n kṍ yɛ̀ɛ̀ felɛ uu ɑkópɛ piwɑi yɑ́. 2 Lɛ̃ nnyɑ, kɑí nɛ nɛni n kpísi, ɑ́i pisɛ rɛ nɔkɛ́ Uléécɑɑ mɛlɑ n tikilɛ̃ nɔn kɔ nɛ ituŋɛ tɔrɔɔ nnyí kɑi nní kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nɔ́ n tisɛ nɔ́inɛ́soi le. Áni kɑpɛ lɛ̃ kɛ nɔ́inɛ́piŋɛ ii n kɑ́ipinkɛɛ n tikilɛ̃. 3 Asei kɛcɑ́ɑ́, nɔ pɛɛ mɛkɛɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n wuru mɛlɑ mɛyɑ̃́ wɑlɛ, nɔn mɛ́kpɛrinkpɛwɑi nɛ pikɑ́ipinkɛɛ nɛ pítɑnirɛ́ nɛ ilukɛ picɑɑinkɛɛ nɛ pítɑnirɛ́ ikɛŋɛnɛ wɑi nɔn piléé nyɔ́ɔnsɛ. 4 Li nkpéni lipite pɛ̃ nnɔ́ɔ yilɛ rɛ ɑ́ni yɛ kɔ mɛwɑi kópɛ mɛ̃ piwɑi rikpɑ́ pimɛcɔ. Lɛ̃ nnyɑ kɑpi nɔ́ lɑ́misi. 5 Pi yɛ́ kɑm ɑpi pimɛwɑi Uléécɑɑ kɛ́ɛ́nkɛɛ. Uyɛɛ umɛcirɛ cɑ́pinɛlɛnlɛ ukɛ́ nɛ pinyɑ́nnyɑ̃́ nɛ pikpɔkpɔ nnɛ́í túhɑɑnɛ. 6 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Kirisi uu Nsímɛ́ Kɛcirɛ riyóó uú nɛ pikpɔkpɔ ricuruu pɛ́nɛ. Pi pimɛwɑi kɛcɑ́ɑ́ nɛ pi túhɑɑnɛlɛ yɑrɛ ḿpɑ́ kɛsoipipi kɛ́ye mɛcɔ. Amɑ́ Nfɑ́ɑsɔnɛ nnyɑ, pi yɛ́ nkpéni fe ɑpi Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ nfɑ́ɑ m mɑ́.

Lɛ̃ kɑpi yɛ Uléécɑɑ lihɛɛhɛɛ rimmúlú

7 Ḿpɑ́ yo kɛtɔ yɛ nnyɑ́ɑ̃ wɑlɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni mɛsɔhɔ m mɑ́ nɔn ḿpɑ́ yo wɑi nɛ kɛmúŋɛ́, nɔkɛ́ nɛ piyómɛyɑ́hɑɑ n fe nnyɑ. 8 Lɛ̃ nnyɑ, lɛ̃ kɑni yɛ́ n wɑ lɛɛ rɛ ɑni mɛsɛ́rɛ ńsɔnɛ n lɑkɑɑnɛ. Ńlɑ yɛ̀ɛ̀ ɑkópɛ mɛyɑ̃ tinnɛlɛ. 9 Ani kusɑ́nɛ n wɑpɑɑnɛ. Áni kɑpɛ yɛ kɛfɑ-i n ŋmɔpu nɔn nɛ pisɑ́nɛ yɔ́su. 10 Uléécɑɑ yɛ ḿpɑ́ nɔ́ úye linyinɛ hɛlɛ nɛ limpehẽ. Lɛ̃ nnyɑ, ḿpɑ́ úye ukɛ́ ulihɛɛhɛɛ kpísi uú nɛ picɔ n lɛ́ni. Nɔn lɛ̃ n wɑi, nɔ pɛɛ lɛ̃ pisoi lɛ pɛɛ Uléécɑɑ lihɛɛhɛɛ ńsɔnɛ m múílɛ̃. 11 Lin úye n hɛ rɛ ukɛ́ yɛ nsímɛ́ riyóó, liute ukɛ́ yɛ nɛ Uléécɑɑ nnɔɔ símisi. Lin úye n hɛ rɛ ukɛ́ yɛ picɔ lɛ̃́, liute ukɛ́ ńnɑŋɛ mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu u n hɛ nɛ picɔ n lɛ́ni Uléécɑɑ ukɛ́ nɛ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ Yeesu Kirisi rinyiri nnyɑ ríyu yɛ̃. Yeesu Kirisi uyɛɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ mɛyɔ́ɔpi nɛ ńnɑŋɛ te! Amí.

Kirisi iwɛ icɔ pilukɛ

12 Pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, nɔ́kɛnɛ́wuu ɑ́kɛ kɑpɛ tɔ nɛ lɛ̃ kɑi nní nɛ ḿpɑpɛ nɔ́ m peikɛɛ yɑrɛ nnɑ mɛɛ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ kɔɔnu. Ái kɑpɛ nɔ́ n we yɑrɛ lisɑ́ŋɑ linyinɛ yɛ ni. 13 Amɑ́ likɛ́ mɛyɑ̃́ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú rɛ Kirisi iwɛ icɔ kɑni le nnyɑ. Limɛcɔ kɑi sɔ́nti likɛ́ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú, kumúŋɛ́ kpɛ-i kuú hɑ umɛyɔɔpi ń lesɛnɛ ukɛ́ pisoi nyísɛ. 14 Pisoi pin Kirisi nnyɑ nɔ́ n lɑ́misi, likɛ́ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú rɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ, Nfɑ́ɑyukɔɔ́ yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ welɛ. 15 Nɔ́ úkɑ úu kɑpɛ íwɛ n le rɛ u usoi kpu nɛ́ɛ u linyinɛ yɑ́ɑi nɛ́ɛ u mɛwɑi kópɛ mɛnyinɛ wɑ nɛ́ɛ u picɔ nsímɛ́ nnyinɛ kɛ́mɛɛ tɑ́hɑnkɛɛ nnyɑ. 16 Amɑ́ in tɛ unyinɛ yɛ íwɛ le rɛ u Kirisi ukɔ́ nnyɑ, ɑ́i kɑpɛ isɛi u n we. Amɑ́ ukɛ́ mɛníŋɛ rinyíri tɛ̃ nnyɑ Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ. 17 Ituŋɛ yɛ tulɛ rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ nɛ pisoi túhɑɑnɛ. Upikɔ́ kuú nɛ korɑɑnɛnɛ. In tɛ tɔ̃́ kɑi nɛ korɑɑnɛnɛ, íye kɑi yɛ́ hɑ pɛɛ kɛ́tɔ-pɔ pɛpɛɛ ɑ́pi ń lɑ pikɛ́ Uléécɑɑ Nsímɛ́ Kɛcirɛ kutu rińcɔ wɑ? 18 Li Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ:

In tɛ ɑsei ute riyu pilɑlɛ yɛ pɑpisi,

íye kɑi yɛ́ hɑ pɛɛ kɛ́tɔ-pɔ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ m pɑkɑrɛlɛ̃ nɛ pikópɛkɔɔ́ wɑ? 19 Lɛ̃ nnyɑ, pɛpɛɛ Uléécɑɑ mɛlɑ kɛ́mɛɛ íwɛ n le pikɛ́ nɛ lisɔnɛ piwɑi n nɔŋ́lɛ̃, ɑpi Uléécɑɑ, ɑsei ute yɛɛ pi n wɑ ɑnipɛ-i pimɛcirɛ wɑi.

5

Lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ ɑpi yɛ́ Kirisi pikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ riḿpɑí

1 Lɛ̃ nnyɑ, Uléécɑɑ icɑ́pinɛ piwɛ́ɛ́sɛ kɑm nkpéni nɛ símisi. Nɛ̃́ nɛ kɔ pimɛcɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ uwɛ́ɛ́sɛ lɛ. Nɛ Kirisi iwɛ kuu n li nɛ inɛ́nípɛɛ yɛnlɛ. Nɛ kɔ mɛyɔ́ɔpi mɛɛ nfɑ́ɑni n léerinɛ kɛ́mɛɛ kɛtónɛ mɑ́lɛ. 2 Lɛ̃ nnyɑ, nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ riŋmɔ́ɔ́púsɛ rɛ ɑni pisɛɛsẽ́ mɛcɔ pisoi kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ rimmúísɛ kɛcɑ́ɑ́ ńsɔnɛ m pɑílɛ̃. Ái kɑpɛ tílɑsi, ɑmɑ́ likɛ́ nɛ nɔ́rinɛ́pɔ́ɔ yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uu ń lɑ. Ái kɑpɛ kɔ rɛ pilukɛ tɔ́ŋɛ́-tɔŋɛ́ pinyinɛ kɑni kɛ́mɛɛ wɛ́ɛ́si, ɑmɑ́ ɑni pikɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃ nɛ kɛfɑ kɛsɛ. 3 Ái rɛ nɔkɛ́ pɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ɑnɛ́nípɛ-i n wɑ nɛ kɛ́yu m pɑ́ɑ́pú, ɑmɑ́ ɑni ńsɔnɛ n wɑi pikɛ́ nɔ́ n nyɑ́ni pin nɔ́mɛnɛ́cɔ wɑi. 4 Nɔn lɛ̃ n wɑ, uwɛ́ɛ́sɛ yɛɛ pisoi kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ yɑrɛ usɛɛsẽ́ un hɑ n kɑ, u yɛ́ riyɔ́ɔpikɔŋ tɛɛ ɑ́ri yɛ píkɑi n cɑɑi nɔ́ rikipisɛ ɑni pɛɛ ríyu m mɑ́.

5 Limɛcɔ, nɔ̃́ pikpére nɛ piŋmɑ́nɛ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ ricɛpisɛ ɑni piwɛ́ɛ́sɛ mɛtene n we. Nɔ́nnɛ́nɛ́í, úkɑ úu kɑpɛ yɛ u nɛ picɔ kusencɔ kɛ́mɛɛ umɛcirɛ n tɑɑ́sɛlɛ̃. Li Uléécɑɑ Nsímɛ́ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ: Uléécɑɑ yɛ̀ɛ̀ píyuwɛ́lɑɑ ncée tɑ́pisilɛ uu mpí pɛɛ yɛ pimɛcirɛ rincɛ́pisɛ nɛ kɛfɑ fénnɛ. 6 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ ricɛpisɛ ɑni Uléécɑɑ ńnɑŋɛ nnɛ́í ute mɛtene n we ukɛ́ ituŋɛ iyɛ̃ kuu n yekei kɛ́mɛɛ nɔ́ ritɑɑ́sɛ. 7 Ani nɔ́nnɛ́cɔ́ŋ nnɛ́í ukɛcɑ́ɑ́ topilɛ. U nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ pɑílɛnlɛ.

8 Ani ḿpɑ́ yo n wɑi nɛ kɛmúŋɛ́. Áni kɑpɛ lɔpilɛ! Nɔ́unɛ́lɑ́ɑrɔ Setɑni yɛ kɔɔniilɛ yɑrɛ kúkinɑɑ́ kpɛɛ n sɛnkɛɛ, un wɛ́ɛ́si ukɛ́ unyinɛ cɛ́ɛ́riinɛ. 9 Ani ncée u tɑ́pisi ɑni kɔ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ n tɑɑlɛ̃. Ani n nyu rɛ íwɛ kɑni nní n le icɔ kɛ nɔ́pinɛ́mɑ́rɛcɔ ɑpi kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ le. 10 Uléécɑɑ yɛ riyɑ́lɛ rɛ nɔkɛ́ nkpéni íwɛ li ɑ́i kɑpɛ nɑ́ŋɑi. Amɑ́ u Kirisi nɛ ritikilɛ uú nɛ nɔ́ séi rɛ ɑni mɛsɛ́rɛ umɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ́ n we. U yɛ́ unfɑnɑrɛ píimɑ kɛ́mɛɛ ńnɑŋɛ nɔ́ hɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nn pɑpisi líkɑ ɑ́i yɛ́ pɛɛ nɔ́ ritiŋɑ-tiŋɑ nɔkɛ́ loó. 11 Uyɛɛ ḿpɑ́ píyei ńnɑŋɛ ute! Amí!

Iyɑ́hɑɑ tɔrɔɔ

12 Silɑsi kɑm n nyu rɛ u ɑsei tikilɛnlɛ yɛɛ nɛ́ lɛ̃́ ɑḿ nɛ kɛ́tɛlɛ́pi nkɛ́ nɔ́ wɔ́lu kɛ́ nɛ nɔ́ riŋmɔ́ɔ́púsɛ, kɛ́ kɔ nɛ nɔ́ nyísɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ mɛyíkíyiki ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛlɛ. Nɔ ípɛɛlɛ́ɛ kuu nɔ́ ń nyísɛ kɛ́mɛɛ ńsɔnɛ welɛ. 13 Kirisi pikɔ́ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́mɛnɛ́cɔ n wɛ́ɛ pin Pɑpilɔɔni nté we nɛ unɛ́ŋmɑ́nɛ Mɑriki yɛ nɔ́ yɑ́hɑɑpɔ. 14 Ani ripirɑnɛ ɑni yɑ́hɑɑnɛ likɛ́ nyísɛ rɛ nɔ́ lɑkɑɑnɛlɛ.

Nɔ́ mpí nnɛ́í nɔ́ɔ Kirisi pikɔ́, Uléécɑɑ ukɛ́ nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ!

2 Piyɛɛ

1

2

3

Títɛlɛ́ lírũ kɛ Piyɛɛ uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Ḿpɑ́ Kirisi pikɔ́ píye kɑpi rítɛlɛ́ ntí wɔ́ipɔ. Timɛwee yɛ nkpɑ́ni yɑrɛ rinɔ́ɔ kɛ usoi uu yɛ ḿ mɑ uu kɛlenɛ ncée kpísi uu kɛlõ tɔ́mpɔ. Útɛlɛ́wɔlɛ nkó yɛ mɑɑ rɛ unkpɔ ituŋɛ yɛ nyɑhɑimɛlɛ. U ri wɔilɛ rɛ Kirisi pikɔ́ pikɛ́ yɛ nɛ uicélɑɑ léisɛ (1:13).

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Útɛlɛ́wɔlɛ nkó yɛ nsímɛ́ kɛcɑ́ɑ́ nyɛrɛlɛ uu símisi rɛ pikɛ́ mɛ́wee sɔnɛ mɛɛ pinfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ ń we m múílɛ̃, pikɛ́ kɔ icélɑɑ kɑpi ń yɔsí nɛ ɑsei n tikilɛ̃ (1).

2. Uu kɔ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ picélɑɑ nɔɔmɛ pɛɛ nnɔ́ɔmɛsimɛ́ n céési pin kɔ mɛ́woo mɛ́woo wɑpisi nɛ tɔpu (2).

3. Uu kɔ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ Upíimɑ Yeesu kɛpɛɛmɛyɑɑ nkɔ́ símisi. Títɛlɛ́ ntí yɛ ripérésɛ rɛ Upíimɑ mɛpɛɛmɛ mɛn n nɑ́ŋɑisɛ, Uléécɑɑ nniŋɛ kuú nɛ rɔ́ n niŋú kɛ́mɛɛ kɑi léeri. Pisoi mɛyɑ̃ kuu kɔ lɑ pikɛ́ ncée piyɛ́nɛ rikpɑ́ pikɛ́ píyulɑlɛ ŋmurɛi (3).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ́ɛ Simɔɔ Piyɛɛ. Nɛ Yeesu Kirisi ukɛikɔ́ lɛ nɛn kɔ uutumɛ. Pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ mɛrɔ́cɔ Urɔ́léécɑɑ nɛ Urɔ́yulɑlɛ Yeesu Kirisi nfɑnɑrɛ nnyɑ nfɑtɛnɛ kɛcirɛ m mɑ́ kɑm títɛlɛ́ ntí wɔ́lu. 2 Nɛ nɔ́ yɑ́ɑsi. Uléécɑɑ ukɛ́ lɛ̃ kɑni nní mɛyíkíyiki u nɛ Urɔ́píimɑ n nyu nnyɑ mɛyɑ̃́ ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ nyísɛ uu kɔ nkíŋniŋɛ mɛyɑ̃́ nɔ́ hɛ.

Pɛpɛɛ Yeesu Kirisi nɛ kɛfɑ n tɛnɛ pikɛ́ Uléécɑɑ mɛlɑ n wɑi

3 Uléécɑɑ nnɑŋɛ kɛ Yeesu Kirisi uu m mɑ́ kuú nɛ ḿpɑ́ yo kɑi rɔ́ m pisɛ rɔ́ hɛ tɔkɛ́ nɛ nfɑ́ɑ m mɑ́ tɔn nɛ Uléécɑɑ mɛlɑ wɑi. Uyɛɛ tíyɛsɛ kɑri céri rɛ u nɛ umɛyɔɔpi nɛ unnɑŋɛ rɔ́ séelɛ. 4 Lɛlɛɛ tíyɛsɛ kɛ Uléécɑɑ uu lisɔnɛ píimɑ lɛ̃ kuu n yekei rɛ ukɛ́ rɔ́ hɛ rɔ́ pɑ, likɛ́ kei nɛ ritiki tɔkɛ́ pɛɛ Uléécɑɑ sipipi, tɔn kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ likɑ́ipi-kɑ́ipi lɛɛ yɛ nɛ ncɑɑi ń kɑ kɑɑsɛ. 5 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni riŋmɔ́ɔ́pú ɑni nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ kɛcɑ́ɑ́ isoi sɔnɛ kpɑ́pɔ, ɑni isoi sɔnɛ kɛcɑ́ɑ́ mɛnyuwɛ kpɑ́pɔ, 6 ɑni mɛnyuwɛ kɛcɑ́ɑ́ nɔ́mɛnɛ́círɛ pimúlɛ́ kpɑ́pɔ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ pimúlɛ́ kɛcɑ́ɑ́ nŋmɔ́ɔ́pú kpɑ́pɔ, ɑni nŋmɔ́ɔ́pú kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ likɔ́ nlɑ kpɑ́pɔ, 7 ɑni Uléécɑɑ likɔ́ nlɑ kɛcɑ́ɑ́ kumɑ́rɛ piwɑi kpɑ́pɔ, ɑni kumɑ́rɛ piwɑi kɛcɑ́ɑ́ ńlɑ kpɑ́pɔ. 8 Asei kɛcɑ́ɑ́, lɛ̃ nnɛ́í lin nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ n we, lin kɔ mɛyɑ̃́ n wɑi, ɑ́i yɛ́ ŋmurɛi nɔkɛ́ mɛ́woo n we ɑ́ni líkɑ wɑi. Nɔ́pinɛ́kɛi ɑ́pi yɛ́ pɛɛ kulɑ́ɑ pɑɑ. Li yɛ́ kɔ tíyɛsɛ ɑni Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi ńsɔnɛ ceru. 9 Amɑ́ nkó yɛɛ úu lilikɑ m mɑ́, úu ńsɔnɛ nyɑ́ni, u we yɑrɛ unyíyɛ. U pɑlɛilɛ rɛ pi ɑkópɛ kuú pɛɛ mɛkɛɛ n wɑi u tinnɛlɛ.

10 Lɛ̃ nnyɑ pimɑ́rɛcɔ, Yeesu Kirisi yɛ nɔ́ wɛ́ɛlɛ uu kɔ nɛ pikɛi nɔ́ séi. Ani riŋmɔ́ɔ́pú ɑni pikɛwɑi kɛ́mɛɛ nyísɛ rɛ nɔ nɛ sɑ́ rɛ nɔkɛ́ pi wɑ. Áni yɛ́ pɛɛ lɛ̃ kɛ́mɛɛ píkɑi rikpɔu. 11 Kei kɑni yɛ́ pɛɛ ńsɔnɛ ncée yɛ̃ ɑní nɛ nɔ́rinɛ́pɔ́ɔ Urɔ́píimɑ nɛ Urɔ́yulɑlɛ Yeesu Kirisi iyɔɔpi tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ lompɔ.

12 Lɛ̃ nnyɑ kɑḿ lɑ kɛ́ isímɛ́ iyɛ̃ nɔ́ n léisɛntɛ, ḿpɑ́ kɑni nní nsímɛ́sei n nyu nɔn kɔ nkɛmɛɛ iníŋí kɑriilɛ̃. 13 Nɛ yɛ̃ tɛ li nyɑm tɛ kɛ́ kumúŋɛ́ nkú-i kɑm nní nfɑ́ɑ m mɑ́ kɛ́mɛɛ isímɛ́ iyɛ̃ nɔ́ n léisɛntɛ, ɑ́ni kɑpɛ nɛ m pɑlɛi nnyɑ. 14 Urɔ́píimɑ yɛ nɛ́ símisilɛ nɛn nyu rɛ ɑ́m nkpéni kɛtẽ nkɛ́ kɛcɑ́ɑ́ siyɑ́ɑ kulúi kpɑ́nɛ. Kɛnɛ́tɔ́ŋɛ́yɑɑ yɛ nnyɑ́ɑ̃ wɑlɛ. 15 Lɛ̃ nnyɑ kɑm ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ tɛ nɔkɛ́ mɑsí mɛnɛ́tɔ́ŋɛ́-mɑɑ́ nsímɛ́ mmɛ̃ n léisɛlɛ̃, ḿpɑ́ lin íye n we.

Pɛpɛɛ Kirisi mɛyɔɔpi n yɛ̃́ nsímɛ́

16 Ái siwómɛ́ kɛ pisoi ɑpi ḿ musí ɑpí nɛ pimɛsɔhɔ wɑi kɑri ritiki ɑrí nɛ nɔ́ símisi rɛ Urɔ́píimɑ nɛ Urɔ́yulɑlɛ Yeesu Kirisi yɛ ńnɑŋɛ nɛ wemɛlɛ. Amɑ́ irɔ́nípɛɛ kɑrí nɛ ummulɛ yɛ̃. 17 U Sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ ríyu nɛ ńnɑŋɛ yɛnlɛ. Likumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Uléécɑɑ, ḿmulɛ nɛ ńnɑŋɛ píimɑ ute uu símɑɑmɛ rɛ: Nkó yɛɛ Kɛnɛ́pipi lɑlɑ kɛɛ nnɛ́pɔ́ɔnɑrɛ nnɛ́í n te. 18 Pɛɛ́ uyɛ-i kɑrí pɛɛ kɛsẽ́ Uléécɑɑ riyɔpɛ kɛcɑ́ɑ́ n we nɛ Yeesu, tɔ pɛɛ mɛtẽ mɛ̃ konlɛ mɛn kɛyómɛcɑɑ-pɔ leeri.

19 Lɛ̃ kɑri nní n yɛ̃́ yɛ tíyɛsɛlɛ ɑri mɛyíkíyiki n tɑ́lɛ̃ tɛ lɛ̃ kɛ ɑntepuyɛ ɑpi n símisi yɛ ɑsei lɛ. Nɔ ɑlɑri mɑ́lɛ nɔkɛ́ n n wɑisɛlɛ̃. Pinsímɛ́ yɛ nɔ́ we yɑrɛ kɛ́firɑ́ɑ kɛɛ kuŋmɑhɑ kɛ́mɛɛ ń torɛ likɛ́ hɑ nɛ weesi, Kirisi yɛɛ ń we yɑrɛ rimɑrɛwɑrɛpi ukɛ́ pɛɛ léemɛ ukɛ́ nɔ́ n kpɑ̃́iilɛ̃ nɛ nɔ́sinɛ́fɑ kɛ́mɛɛ-pɔ. 20 Li pisɛ rɛ nɔkɛ́ ńsɔnɛ kõ tɛ úkɑ úu yɛ fe ukɛ́ mmɛ̃ kɛ ɑntepuyɛ ɑpi Nléécɑɑsimɛ́ kɛ́mɛɛ ḿ mɑ nɛ ukɛmúŋɛ́ cirɛ fe ukɛ́ kṍ. 21 Ái pisoi pɛɛ piricuruu musí ɑpí nɛ n símisi, ɑmɑ́ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ mɛɛ yɛ pi lõ, ɑpi pɛɛ́ nɛ Uléécɑɑ rinyiri n símisi.

2

Picélɑɑ nɔɔmɛ

1 Antepuyɛ nɔɔmɛ yɛ pɛɛ mɛkɛɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ kɛcɔpɛ leemɛlɛ. Limɛcɔ kɛ picélɑɑ nɔɔmɛ pɔ́ɔ kɔ mɛyɑɑ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ lontinɛ. Inɔ́ɔmɛcélɑɑ yɛɛ yɛ nɛ ncɑɑi ń kɑ kɑpi tɑntinɛ ɑpi kɔ Ucélɑɑ yɛɛ piriyu n lɔ fómni ɑi pɛɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú kɑikɑi ɑnyinɛ pi wɑi. 2 Pisoi mɛyɑ̃ yɛ́ mɛ́woo mɛ́woo piwɑi kɛ́mɛɛ pi ritiki, pɛ̃ nnyɑ ɑsei ncee riyu ɑri kpi. 3 Pi yɛ́ nwóónɑɑpí nnyɑ nnɔ́ɔlɑri kɛ́mɛɛ nnɔ́ɔmɛ wɑ ɑpí nɛ nɔ́ fe ɑpi le. Amɑ́ hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ pi túhɑɑnɛ ɑpi ɑkópɛ yɛnu. Pikɛlólɛ́ ɑ́kɛ nɛni kɛtɑɑ wepɔ.

4 Uléécɑɑ úu piléécɑɑtumɛ pɛɛ nɛ u m púnnɛ kɑŋnɛ. Amɑ́ kuŋmɑhɑ kuhorɛ-i kuu pi rilɑ́upɔ rɛ pikɛ́ kei m pɑhɑɑlɛ̃ likɛ́ hɑ nɛ kɛtúhɑɑnɛyɑɑ tu. 5 Úu kɔ pɛɛ kɛkpurɛtẽ pisoi kɑŋnɛ. Amɑ́ u pɛɛ tíyɛsɛlɛ míni ɑmɛ yipu ɑmɛ pikópɛkɔɔ́ nnɛ́í kɔ́ɔ́i. Pisoi pipɑhɑ ŋmɑnɛ kuú pɛɛ kɑŋnɛ. Nowee yɛɛ pɛɛ n yóólɛ̃ tɛ pisoi pikɛ́ ɑsei ritiki yɛ pikɛcɔpɛ welɛ. 6 Uu kɔ Sotɔm nɛ Komɔɔri ɑyu nɛ túhɑɑnɛ uu ɑ tɛ́kɛ́ɛ́ ɑɑ pɑnsɛ nfúrɔ̃. Lɛ̃ kuú nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi u m pɑkɑrɛlɛ̃ nyísɛ rɛ limɛcɔ kɑi kɔ pɛ̃ wɑinɛ. 7 Amɑ́ usoi usɛ riyu kuu lɔ. Uyɛɛ nní Lɔti yɛɛ ɑsei m mɑ́. Unfɑɑ kɛ́mɛɛ pikɔ́ yɛ pɛɛ mɛ́woo mɛ́woo wɑpisilɛ lin mɛyíkíyiki mpɔ́ɔcɑɑi u tɑnɑɑlɛ̃ hɑ́i. 8 Uyɛɛ pɛɛ ɑsei tikilɛnlɛ un nɛ pikɛcɔpɛ we. Ḿpɑ́ kɛyɑ́ɑ kɛ́ye kuú pɛɛ pimɛwɑi kópɛ nyɑ́ni un kɔ kómɛi, lin pɛɛ ukumííri yóókusɛlɛ̃. 9 Li nyísɛlɛ rɛ Upíimɑ yɛ nyulɛ lɛ̃ kuu yɛ́ pipeikɛɛ kɛ́mɛɛ pɛpɛɛ u m pɑkɑrɛlɛ̃ ń lesɛ nɛ lɛ̃ kuu yɛ́ kɔ pipɑkɑrɛcirɛ́ pɔ̃́ kɔ kɛtúhɑɑnɛyɑɑ kutu rimpɑ́sɑ. 10 Pɛpɛɛ mɛ́kpɛrinkpɛwɑi nɛ piripɔɔ n wɑi ɑ́pi kɔ Upíimɑ nnɑŋɛ wɑisɛlɛ̃ kuu mɛyɑ̃́ kutu pɑsɑnɛ.

Picélɑɑ nɔɔmɛ pɛ̃ yɛ ɑkíŋ kópɛ nɛ píyuwɛ́lɑɑ mɑ́lɛ. Ápi yɛ pimɛcirɛ tĩ nɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ linɑ́ŋɛ-nɑŋɛ pihɑ́ikusɛ. 11 Piléécɑɑtumɛ ricuruu pɛɛ ńnɑŋɛ m mɑ́ pin lɛ̃ fe ɑ́pi yɛ Upíimɑ kɛyu-i kɛyómɛcɑɑ-pɔ linɑ́ŋɛ-nɑŋɛ lɛ̃ nkópɛ ńkɑ símisi. 12 Amɑ́ picélɑɑ nɔɔmɛ pɛ̃ ɑ́pi yɛ musí, pi we yɑrɛ isɛɛ kɛ pisoi ɑpi n cɔ́pii pikɛ́ kɛyɑ́ɑ kṍ. Lɛ̃ kɑ́pi n nyu kɑpi yɛ lɑ́mɑɑnkɛɛ. Isɛɛ mɛcɔ kɑi kɔ pi kóninɛ. 13 Pi kɔ pɛ̃ tikpɑ́kɑ́rɑ́ wɑinɛ likɛ́ nɛ pirikpɑ́kɑ́rɑ́ kɑpi picɔ n wɑi pi cɛɛi. Pimɛlɑ mɛɛ rɛ pikɛ́ yɛ mɛtuŋɛtɛí nɛ mɛwɑi kópɛ kɑpi n kɑ́ipinkɛɛ n wɑi. Mɛ́kpɛrinkpɛ nɛ nsɛicirɛ́ yɛ pi pɔ́riilɛnlɛ. Nɔ́ nɛ pɛ̃ nɔn n tũ nɔn kɛsẽ́ n le, ɑi pi n lɑ́ɑ́rú rɛ pi yɛ nnɔ́ɔmɛ nɔ́ wɑ. 14 Iwɑ́sɑ́nkɑí yɛ piinipɛɛ-i welɛ, ɑ́pi yɛ kɔ ɑkópɛ piwɑi kɛcɑ́ɑ́ kṍ. Pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ ncee kɛ́mɛɛ iníŋí m mɑ́ kɑpi yɛ kɛ́yu rikérɑɑsɛ. Mɛmɑ́ nnɑ́ɑ́pí yɛ nɛ pi mɑinulɛ. Uléécɑɑ yɛ ɑnɔ́ɔ pi wɑlɛ. 15 Pi ncée sɔnɛ tíyɛlɛ ɑpi ncée kópɛ tiki ɑpi pɔlu. Ncée mmɛ̃ kɛ Peyɔɔ uŋmɑ́nɛ Pɑlɑm uú pɛɛ rintíki kɑpi tíkilɛ̃. U yɛ pɛɛ mɛwɑi kópɛ wɑlɛ ɑpi u hɛ́ɛ́lɛ. 16 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ pɛɛ́ nɛ umɛwɑi kópɛ kɛcɑ́ɑ́ u cɛ́silɛ. Isɛɛ íi yɛ símisi, ɑmɑ́ kɛminɑɑyɑhɑ yɛ pɛɛ́ nɛ mɛsoitẽ símisilɛ ɑkɛ tíyɛsɛ ɑntepu Pɑlɑm úu pɛɛ pinírikɛi rikpɑ́.

17 Pisoi pɛɛ welɛ yɑrɛ ńnihɔi mɛɛ ńn míni m mɑ́ nɛ́ɛ ɑhopɛ kɛ kuyɔ ɑku yɛ rinkpíisɛ. Kɛsinɛ píimɑ kuŋmɑhɑ-i kɛ Uléécɑɑ uu kɛtónɛ pi hɛ. 18 Pi nsímɛ́ nyulɛ hɑ́i, ɑmɑ́ ɑ́pi pɛɛ ɑsei mɑ́. Pisoi pinyinɛ yɛ pɛpɛɛ nní ncée kópɛ n tíkilɛ̃ ɑnipɛ-i ŋmɛ́hɛrɛɛlɛ ɑ́i kɑhɑnɛ n nɑ́ŋɑi. Pinɔ́ɔmɛ pɛ̃ nɛ yɛ felɛ ɑpi mɛ́woo mɛ́woo isoi kɑpi n le nɛ lipite pɛ̃ kɛ́yu kérɑɑsɛ. 19 Pi yɛ pi mɑɑ rɛ pi yɛ́ tíyɛsɛ ɑpi ilɑ́si kɛ́mɛɛ́ lelu, ɑmɑ́ pɛ̃ ŋmɑɑ ricuruu pin pɛɛ kɔ mɛwɑi mɛɛ yɛ nɛ nkpɔ ń kɑ ilɑsi le. Lɛlɛɛ rɛ ḿpɑ́ úye yɛ lɛlɛɛ u n feriyɛ ilɑsi tunlɛ. 20 Upíimɑ Yeesu Kirisi yɛɛ Urɔ́yulɑlɛ. Asei kɛcɑ́ɑ́, in tɛ pinyinɛ yɛ u ceri ɑpi kɛtẽ nté mɛ́kpɛrinkpɛ piwɑi nɛ pimɛcirɛ tɔlu, ɑpi kɔ limɛmɑ́ɑ́ mɛkɛmɛɛ pɛɛpɔ, lipite pɛ̃ mɛwee fɑlɛ mɛɛ cɑɑilɛnlɛ ɑmɛ mɛfoí tɔ́su. 21 Li pɛɛ kutɔsi we rɛ ɑ́pi kɑpɛ píkɑi nsímɛ́sei n cerɑɑlɛ̃ nɛ kɑpi yɛ́ n n céri ɑpi pɛɛ kɔ isé kɛ Uléécɑɑ uú pɛɛ pi ḿ pɑ pitíki yɑ́. 22 Lɛ̃ kɑi nní pi n wɑ yɛ nyísɛ rɛ mɛyu mmɛ́ kɑpi ḿ mɑ yɛ ɑsei lɛ rɛ: Kɛpɔpi yɛ kúukɛɛ ɑkɛ pɑnsɛ ɑkɛ le nɛ́ɛ kúfɔŋ yɛ mɛwólɛ-mɑɑ́ ɑpɛ́rɛ́-i píŋiri.

3

Upíimɑ mɛpɛɛmɛ nsímɛ́

1 Pinɛ́sɑ́nɛ kɛcirɛ, títɛlɛ́ lírũ yɛ ntí kɑm nní nɔ́ wɔ́lu. Nɛ ɑkɛtɛ́ kɛ́mɛɛ lɑlɛ kɛ́ lɛ̃ kɑni pinyuwɛ m mɑ́ɑ́lɛ̃ nɔ́ léisɛntɛ nɔkɛ́ nɛ kɛmúŋɛ́ sɔnɛ n wɑilɛ̃ nnyɑ. 2 Nɛ lɑ rɛ ɑni nsímɛ́ kɛ ɑntepuyɛ pɛɛ Uléécɑɑ rinyiri nɛ n símisi ɑpí pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ ḿ mɑ nɛ isé kɛ Urɔ́píimɑ nɛ Urɔ́yulɑlɛ uu ḿ pɑ, pitumɛ ɑpi tɔ́ n tɛ́ŋ́sɛ kɛcɑ́ɑ́ léisɛ. 3 Ani kõ tɛ pisoi yɛ siyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛ́mɛɛ sɔ́ntilɛ pikɛ́ pilipɔɔkɔ́ n wɑi pin nɔ́ sɛ́nnyi 4 ɑpi yɛ rɛ: U mɑɑ rɛ u sɔ́nti, yei kuu pɛɛ́ we? Hɑ́i kɛ pirɔ́sɑ́ɑ ɑpí nɛ n kpí, ḿpɑ́ yo yɛ welɛ yɑrɛ kɑí pɛɛ kɛtẽ kɛkorɑɑnɛ-mɛ ń we. 5 Amɑ́ pi nyulɛ pin nɛ kɛsu rɛ hɑ́i ɑ́i nɛni-mɛ kɛ Uléécɑɑ uu urinɔɔ nɛ kɛtẽ nɛ kɛyómɛ wɑ. Míni kɛ́mɛɛ kuu kɛtẽ lesɛmɛ uu kɔ míni nɛ kɛ wɑi. 6 Limɛcɔ kuu kɔ pɛɛ tíyɛsɛ míni ɑmɛ yipu ɑmɛ kɛtẽ fɛ uú nɛ kɛkɛcɑ́ɑ́ likɔ́ nnɛ́í tɛ́kɛ́ɛ́. 7 Uléécɑɑ rinɔɔ tɛ̃ cirɛ tɛɛ kɔ nfɑ́ɑni kɛtẽ nɛ kɛyómɛcɑɑ múílɛ̃ ukɛ́ hɑ nɛ nnɑ kɛ́mɛɛ si ritɛ́kɛ́ɛ́. Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kuu pɛpɛɛ ɑ́pi yɛ Uléécɑɑ m pɑkɑrɛ nɛ túhɑɑnɛnɛ ukɛ́ kɛsẽ́ pi ritɛ́kɛ́ɛ́.

8 Amɑ́ pinɛ́sɑ́nɛ kɛcirɛ, nsímɛ́ nsɛ yɛ we kɑ́i nɛ n sɑ́ rɛ nɔkɛ́ pɑlɛi. Mmɛɛ mmú rɛ: Kɛyɑ́ɑ kɛsɛ yɛ Uléécɑɑ inipɛɛ-i ɑŋmɛ̃ kúkotokú kusɛ lɛ. Aŋmɛ̃ kúkotokú kusɛ pɔ̃́ nɛ kɔ kɛyɑ́ɑ kɛsɛ lɛ. 9 Upíimɑ úu nɑ́ŋɑisɛ ukɛ́ kɛlenɛ lɛ̃ kuu ḿ mɑ wɑ yɑrɛ kɛ pinyinɛ ɑpi m músu. Nɔ̃́ kuú nɛ lɛ̃ niŋú rɛ úu lɑ nɔ́ unyinɛ nfɑɑ nkɛ́ pɔ nnyɑ. Amɑ́ u lɑ rɛ ɑni nɔ́nnɛ́nɛ́í fe ɑni isoi consɛ.

10 Upíimɑ kɛkɑmɛyɑɑ yɛ hɑ sɔ́ntilɛ yɑrɛ uyɑɑ. Nnɛ̃́ píimɑ nnyinɛ nn wɑi kɛyómɛcɑɑ ɑkɛ pɔlupɔ. Nnɑ nn kɛyómɛcɑɑ-pɔ likɔ́ nnɛ́í torɛ, kɛtẽ nɛ kɛlikɔ́ nnɛ́í ɑí torɛ. 11 Kɑi nní ń we rɛ lɛ̃ kɛ ḿpɑ́ yo ɑi sɛ́ɛ́nɛ nnyɑ, li pisɛ rɛ nɔ́nnɛ́sẽ́ nɛ nɔ́inɛ́soi kɑni n le ikɛ́ ɑsei n tikilɛ̃ in kɔ nɛ Uléécɑɑ sɑ́! 12 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ nyɔ́ɔnsɛ ɑní nɛ m mɛ̃́ tɛ Uléécɑɑ ukɛ́ mɛkɛɛ kɑm. Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ kɛyómɛcɑɑ ɑkɛ nnɑ yɔ́sunɛ kɛkɛ́ torɛ múkú-múkú, lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ kɛkɛmɛɛ ń we ɑi nnɑ kutoi kɛ́mɛɛ wólɛntɛ. 13 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ rɔ́ mɑɑ rɛ u yɛ́ kɛyómɛcɑɑ fɑlɛ nɛ kɛtẽ fɑlɛ wɑ. Nsímɛ́sei mɛɛ yɛ́ hɑ kei n we. Kɛtẽ kɛ̃ kɑri mɛ̃́.

14 Lɛ̃ nnyɑ pinɛ́sɑ́nɛ kɛcirɛ, lɛ̃ kɑni nní m mɛ̃́ nnyɑ, ɑni riŋmɔ́ɔ́pú ɑni uinipɛɛ-i n we ɑ́ni ncɑɑi ńkɑ mɑ́, nkópɛ ńkɑ ńn kɔ nɔ́ tɛŋ́lɛ̃. Ani kɔ nkíŋniŋɛ kɛ́mɛɛ́ n we. 15 Ani kõ tɛ Urɔ́píimɑ nniŋɛ yɛ tirɔ́yu lɔlɛ, yɑrɛ kɛ urɔ́sɑ́nɛ lɑlɑ nɛ urɔ́mɑ́rɛcɔ Pɔɔli uu n wɔ́i. Uléécɑɑ yɛɛ likɛmɛɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ u hɛ. 16 Átɛlɛ́ nyɛ̃ nnɛ́í kɛ́mɛɛ kuu linsímɛ́ ń wɔ́lu kuu yɛ lɛ̃ símisi. Pisoi ɑ́pi yɛ nsímɛ́ mmɛ̃ silõ sinyinɛ ɑsei fe pikɛ́ kṍ. Pɛpɛɛ ɑ́pi líkɑ kumúŋɛ́ ń nyu ɑ́pi kɔ pelɑɑlɛ̃ ɑpi yɛ pɛɛ n kɛ́ŋɛ́ɛ́sɛ, ɑsei ɑɑ́ nɛ pi pɔlu. Ticuruu lɛ̃ kɑpi kɔ Uléécɑɑ Nsímɛ́ ɑtɛlɛ́ tɔrɔɔ nnɛ́í kɛ́mɛɛ wɑi. Pimɛcirɛ kɑpí nɛ nkpɔ wɛ́ɛ́si.

17 Lɛ̃ nnyɑ, nɔ̃́ pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ mpí, nɔ́ɔ nní lɛ̃ pinyuwɛ m mɑ́ɑ́lɛ̃, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ. Insɑ́ lɛ̃, pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n wuru mɛwɑi kópɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑni pi tiki ɑi nɔ́ lóisɛ. 18 Amɑ́ li pisɛ rɛ nɔ́ɔkɛ́ ncée mmɛ-i kɛ Uléécɑɑ uu ípɛɛlɛ́ɛ nɔ́ n nyísɛ n tikilɛ̃ nɔn nɛ kɛ́yu sĩ, ɑni kɔ Urɔ́píimɑ nɛ Urɔ́yulɑlɛ Yeesu Kirisi ceru. Uyɛɛ nɛni nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ mɛyɔ́ɔpi te! Amí.

1 Yohɑni

1

2

3

4

5

Títɛlɛ́ foí kɛ Yohɑni uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Kirisi pikɔ́ pɛ̃ nfɑsimɛ́ kɑpí nɛ icélɑɑ kópɛ n cɔ́kɔi kɛ Yohɑni uu rítɛlɛ́ foí ntí wɔ́ipɔ. U icélɑɑ kópɛ pikɔ́ pɛ̃ tinyíri hɛ rɛ Kirisi pilɑɑrɔ. Pi kɛsilɛ rɛ Kirisi úu kɛsoipipi, ɑ́pi ɑkópɛ ncɑɑi kpíilɛ̃ tɛ linyinɛ, ɑ́pi lɛ̃ kɛ ɑkópɛ ɑɑ yɛ tɔ́ nɛ Uléécɑɑ kɛcɔpɛ n cɑɑi kpíilɛ̃ tɛ linyinɛ. Ai pɛɛ wɑi rɛ ɑ́i cɔ́ŋlɛ̃ tɛ Kirisi ukɔ́ ukɛ́ isoi sɔnɛ n le. Piyómɛyɑ́hɑɑ féé pinyinɛ pɛɛ icélɑɑ iyɛ̃ céesi.

Lɛ̃ nnyɑ kɛ Yohɑni uu n wɔ́i yɛ nní: U lɑlɛ icélɑɑ ikɛ́ kɛcírɛ n we ukɛ́ kɔ ɑsei ripérésɛ. Lɛ̃ nnyɑ kuu pi léisɛ rɛ pikɛ́ icélɑɑ iyɛ̃ kɑpi kɛ́korɑɑnɛ-mɛ̃ n kṍ timúlú ńsɔnɛ (2:24).

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Útɛlɛ́wɔlɛ yɛ nyísɛlɛ rɛ u Yeesu useérɑkɔɔ́ lɛ (1:1-4).

2. Yohɑni yɛ rɛ pisoi pikɛ́ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ isoi n le. Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ yɛ mɛtɛ́í lɛ. Lɛ̃ kɛ́mɛɛ, li pisɛ rɛ Kirisi pikɔ́ pikɛ́ ńlɑ isé n tikilɛ̃ (1:5-2:17).

3. Kirisi pilɑɑrɔ píimɑ mɛkɑmɛ nkɔ́ kɛ útɛlɛ́wɔlɛ uu nté símisi (2:18-29).

4. Uu kɔ Kirisi ukɔ́ mɛwee léisɛ (3:1-24).

5. Íye kɑpi yɛ nnɔ́ɔmɛsimɛ́ nɛ nsímɛ́sei ceri ɑpi kóólɛnɛ (4:1-6).

6. Nɑlɑ kɛ usoi uu yɛ nɛ nyísɛ rɛ u Kirisi ukɔ́ lɛ (4:7-21).

7. Tɔ́ fe ɑri nfɑtɛnɛ kpísi ɑrí nɛ ɑkópɛ feriyɛ (5:1-21).

1

Nsímɛ́ mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ

1 Lɛlɛɛ pɛɛ ḿpɑ́ yo kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ kɛkorɑɑnɛ-mɛ ń we, ɑri linsímɛ́ kóm, ɑri kɔ nɛ irɔ́nípɛɛ li yɛnu ɑri li nyɑ́nɛi, ɑri kɔ nɛ ɑrɔ́nípɛ li cɑ, lɛɛ nní rinɔ́ɔ tɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ. 2 Sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ kɑrí pɛɛ́ wepɔ. Li nfɑ́ɑ mmɛ̃ tɔ́ nyísɛlɛ ɑri n yɛnu. Lɛ̃ nnyɑ kɑri nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ mmɛ̃ nsímɛ́ símisi, tɔn kɔ nɔ́ n yóólɛ̃. 3 Lɛ̃ kɑri n yɛ̃́ ɑri kɔ kom kɑri kɔ nɔ̃́ yóólɛ̃ tɛ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ tɔkɛ́ ripɛ́nɛ tɔn nɛ kɛsẽ́ tɔ́ nɛ Sɑ́ɑ nɛ Ukɛpipi Yeesu Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́ we. 4 Tɔkɛ́ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ m mɑ́ nɛ kɛ́tɔ-pɔ nnyɑ kɑri tirɔ́cúruu lɛ̃ wɔi.

Uléécɑɑ yɛ mɛtɛ́í lɛ

5 Nsímɛ́ kɛ Yeesu Kirisi uu ḿ mɑ ɑri n kóm tɔn kɔ n yóólɛ̃ yɛ mmú rɛ: Uléécɑɑ yɛ mɛtɛ́í lɛ, kuŋmɑhɑ kúkɑ ɑ́ku ukɛmɛɛ́ we. 6 Tɔn m mɑɑ rɛ tɔ́ nɛ Uléécɑɑ yɛ pɛ́nɛlɛ̃, tɔn kɔ pɛɛ kuŋmɑhɑ pikɛi wɑi, tɔ pinɔ́ɔmɛ lɛ, ɑ́ri nsímɛ́sei tikilɛ̃. 7 Amɑ́ in tɛ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ kɑri sɔ́nɛ, yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ uu nní mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ ń we, li yɛ́ tíyɛsɛ tɔ́ nɛ pirɔ́cɔ ɑrí m pɛ́nɛlɛ̃, Ukɛpipi Yeesu mɛnyɛ ɑmɛ pɛɛ ḿpɑ́ ɑrɔ́kópɛ ɑ́ye rɔ́ hɛɛrɛ.

8 Tɔn yɛ m mɑɑ rɛ ɑ́ri ɑkópɛ mɑ́, mɛrɔ́círɛ kɑri fómni, nsímɛ́sei ńn kɛrɔ́mɛɛ́ we. 9 Tɔn yɛ ɑrɔ́kópɛ n yɑ́mnɛ, u yɛ́ rɔ́ ɑ sɑ́rɛi, uu kɔ ntɔ́cɑɑi nnɛ́í rɔ́ hɛɛrɛ. Likumúŋɛ́ rɛ Uléécɑɑ yɛ ɑsei ute lɛ. U yɛ ḿpɑ́ yo wɑlɛ lin kɛcírɛ we. 10 Tɔn yɛ n kɛsi rɛ ɑ́ri ɑkópɛ ɑ́kɑ wɑilɛ̃, tɔ Uléécɑɑ kpísilɛ yɑrɛ unɔ́ɔmɛ, ɑi pɛɛ nyísɛ rɛ unsímɛ́ ńn kɛrɔ́mɛɛ́ we.

2

1 Sinɛ́wɑ̃́! Nɛ rítɛlɛ́ ntí nɔ́ wɔ́lulɛ rɛ ɑ́ni kɑpɛ ɑkópɛ n wɑi. Amɑ́ in tɛ unyinɛ yɛ ɑkópɛ wɑ, ukɛ́ n nyu rɛ tɔ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ-pɔ usímɛ́yɔɔ́ mɑ́lɛ. Uyɛɛ ɑsei ute Yeesu Kirisi. 2 Uyɛɛ uricuruu kpísi uu ɑrɔ́kópɛ kɛcɑ́ɑ́ hɛ yɑrɛ inyɔ́ɔnsɛsɛɛ rɛ Uléécɑɑ ukɛ́ ɑrɔ́kópɛ rɔ́ sɑ́rɛi uú nɛ kɛtẽ nnɛ́í pisoi ɑkɔ́ pɛ́nɛ uu sɑ́rɛi.

Isé fɑlɛ

3 Tɔn Uléécɑɑ isé ńsɔnɛ m múílɛ̃, li nyísɛ rɛ tɔ u nyulɛ. 4 Usoi nkó yɛɛ yɛ ḿ mɑɑ rɛ: “Nɛ u cerilɛ” úu yɛ kɔ pɛɛ uisé rimúlú yɛ unɔ́ɔmɛ lɛ, nsímɛ́sei ńn ukɛmɛɛ́ we. 5 Amɑ́ usoi nkó yɛɛ unsímɛ́ ḿ múílɛ̃ yɛ nyísɛlɛ rɛ u u lɑlɛ nɛ kɛfɑ kɛsɛ. Lɛlɛɛ yɛ nyísɛ rɛ tɔ́ nɛ Uléécɑɑ yɛ pɛ́nɛlɛnlɛ. 6 Li pisɛ rɛ usoi nkó yɛɛ yɛ ḿ mɑɑ rɛ tɔ́ nɛ Uléécɑɑ yɛ pɛ́nɛlɛnlɛ, unsẽ nkɛ́ kɔ n nyɑḿ yɑrɛ kɛ Yeesu nsẽ nń pɛɛ ń nyɑḿ mɛcɔ.

7 Pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, ɑ́i isé fɑlɛ kɑm nɔ́ wɔ́lu, ɑmɑ́ isé kpurɛ yɛ nyi kɑni kɛ́korɑɑnɛ-mɛ ń yɔsí. Isé kpurɛ iyɛɛ nní rinɔ́ɔ kɑni pikómɛ ḿ mɑsí. 8 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, li kɔ pɛɛ isé fɑlɛ lɛ yɛɛ Kirisi kɛ́mɛɛ nɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n nyísɛlɛ̃ tɛ ɑsei yɛ nyɛ. Lɛlɛɛ rɛ kuŋmɑhɑ yɛ tɔ́mpɔlɛ, mɛtɛ́í sei pɔ̃́ nɛ kɔ pilommɛ mɑsilɛ.

9 Nkó yɛɛ m músu rɛ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ́ kuú we, un kɔ pɛɛ uucɔ ipuri yulu yɛ kɔ kuŋmɑhɑ kɛ́mɛɛ́ welɛ. 10 Nkó yɛɛ uucɔ ń lɑ yɛ mɛtɛ́í kɛ́mɛɛ́ welɛ, líkɑ ɑ́i yɛ u lóisɛ. 11 Amɑ́ nkó yɛɛ uucɔ ipuri n yúlu yɛ kuŋmɑhɑ kɛ́mɛɛ́ welɛ. Kuŋmɑhɑ kɛ́mɛɛ́ kuu sɔ́nɛ ɑku u nyiinsɛ úu pɛɛ nyu mɛ́ye kuu sĩ́.

12 Nɔ̃́ sinɛ́wɑ̃́! Nɛ rítɛlɛ́ ntí nɔ́ wɔ́lulɛ kɛ́ nɔ́ léisɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ Yeesu Kirisi rinyiri nnyɑ nɔ́ɑnɛ́kópɛ nɔ́ sɑ́rɛilɛ. 13 Nɔ̃́ pinɛ́sɑ́ɑ! Nɛ nɔ́ léisɛlɛ rɛ nɔ uyɛɛ hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ ń we nyulɛ. Nɔ̃́ pikpére nɛ piŋmɑ́nɛ, nɛ nɔ̃́ léisɛlɛ rɛ nɔ ukpɑ́ɑ́ree Setɑni feriyɛlɛ. 14 Nɔ̃́ sinɛ́pipi! Nɛ nɔ́ léisɛlɛ rɛ nɔ́ Sɑ́ɑ nyulɛ. Nɔ̃́ pinɛ́sɑ́ɑ, nɛ nɔ́ léisɛlɛ rɛ nɔ uyɛɛ hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ ń we nyulɛ. Nɔ̃́ pikpére nɛ piŋmɑ́nɛ, nɛ nɔ́ léisɛlɛ rɛ nɔ pɑ́ɑ́púlɛ. Uléécɑɑ Nsímɛ́ yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ welɛ, ɑni kɔ ukpɑ́ɑ́ree Setɑni feriyɛ.

15 Áni kɑpɛ kɛtẽ nkɛ́ nɛ́ɛ kɛlikɔ́ n lɑ. Úye un kɛ n lɑ, úu yɛ́ kɔ fe ukɛ́ pɛɛ Sɑ́ɑ n lɑ. 16 Kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ yɛ nní: pikɑ́ipinkɛɛ kɛ usoi uu m mɑ́ nɛ lɛ̃ kɛ uinipɛɛ ii n nyɑ́ni kuu ń lɑ ukɛ́ m mɑ́, nɛ́ɛ lɛ̃ kuu m mɑ́ un nɛ rikɔ́kɔri wɑi. Lɛ̃ nnɛ́í yɛ kɛtẽ nté likɔ́ lɛ, ɑ́i Sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ kɑi léeri. 17 Kɛtẽ yɛ tɔ́sulɛ, limɛcɔ kɛ kɛlikɔ́ kɛ pisoi ɑpi n kɑ́ipinkɛɛ pɔ́ɔ kɔ tɔ́su. Amɑ́ nkó yɛɛ Uléécɑɑ mɛlɑ n wɑi yɛ ḿpɑ́ píyei nfɑ́ɑ mɑ́lɛ.

Kirisi ulɑɑrɔ

18 Nɔ̃́ sinɛ́pipi! Ituŋɛ tɔrɔɔ yɛ tulɛ. Nɔ kõ tɛ Kirisi ulɑɑrɔ yɛ wemɛlɛ. Kirisi pilɑɑrɔ yɛ nkpéni kulúi leemɛlɛ, nɔn kɔ nyu rɛ ituŋɛ tɔrɔɔ yɛ tulɛ. 19 Kɛrɔ́cɔpɛ kɛ lipite pɛ̃ ɑpi léemɛ, ɑmɑ́ ɑ́pi pɛɛ pirɔ́kɔ́. Pin pɛɛ pirɔ́kɔ́, pi yɛ́ pɛɛ kɛrɔ́mɛɛ́ tonɛ. Amɑ́ kɑpi nní ń tɔ́mpɔ nnyɑ, li nyísɛlɛ rɛ pinnɛ́í mmɛ̃ kɛ́mɛɛ úkɑ úu pɛɛ urɔ́kɔ́.

20 Amɑ́ Uléécɑɑ yɛ nɔ̃́ Nfɑ́ɑsɔnɛ hɛlɛ yɑrɛ kɑpi yɛ usoi riyu kɛcɑ́ɑ́ mɛ́kpɔ n kɔɔnu *, ɑni pɛɛ nɔ́nnɛ́nɛ́í nsímɛ́sei n nyu. 21 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i rɛ nsímɛ́sei kɑ́ni nyu nnyɑ kɑm nɔ́ wɔ́lu, ɑmɑ́ nɛ mɛyíkíyiki nɔ́ wɔ́lu rɛ nɔ nsímɛ́sei nyu nnyɑ. Nɔ kɔ nyulɛ rɛ nnɔ́ɔmɛ ńkɑ ńn yɛ nsímɛ́sei kɛ́mɛɛ léemɛ.

22 Wóo unɔ́ɔmɛ, kɑ́i pɛɛ uyɛɛ n kɛ́su rɛ ɑ́i Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ? Kirisi ulɑɑrɔ lo. Sɑ́ɑ nɛ Ukɛpipi kɛtɛ́ kuu yúlu. 23 Asei kɛcɑ́ɑ́, nkó yɛɛ Uléécɑɑ Kɛpipi ń yɛ̀ úu kɔ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ nyu. Nkó yɛɛ Uléécɑɑ Kɛpipi n ŋmurɛi yɛ kɔ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ ŋmurɛilɛ.

24 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni tíyɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɑni hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ n kṍ nkɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ n we. In tɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɑni hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ n kṍ yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ we, nɔ́ nɛ Uléécɑɑ Kɛpipi nɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ́ ripɛ́nɛ ɑní n we pisɛ. 25 Lɛ̃ kɛ Kirisi uu n yekei rɛ u yɛ́ rɔ́ hɛ lɛɛ nní nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́. 26 Pɛpɛɛ n nɑ́ɑ́si pikɛ́ nɔ́ fóm kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́ kɑm nɔ́ wɔ́lu. 27 Nfɑ́ɑsɔnɛ mmɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu nɔ̃́ n hɛ yɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ welɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́i nkpɑ́ni pisɛ rɛ pikɛ́ kɔ nɔ̃́ picélɑɑ rikpɑ́. N yɛ́ ḿpɑ́ yo nɔ́ céési yɑrɛ kɑi m pisɛ, nnɔ́ɔmɛ ńn kɛmɛ́ɛ we. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɔ́ n céesi wɑ, lɛlɛɛ rɛ ɑni Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́ n we. 28 Nɔ̃́ sinɛ́pipi! Ani Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́ n we. Un píyei n kɑ ɑri pɛɛ́ nɛ tirɔ́pɔ́ɔ n we, isɛi íi yɛ́ rɔ́ wɑ. 29 Nɔn n nyu rɛ Kirisi yɛ ɑsei ute lɛ, ɑni kɔ n nyu rɛ nkó yɛɛ nsímɛ́sei n tíkilɛ̃ yɛ Uléécɑɑ kɛpipi lɛ.

3

Uléécɑɑ sipipi kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Ani yɛ̃ lɛ̃ kɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ uu mɛyíkíyiki rɔ́ ń lɑ ɑpi yɛ nɛ rɔ́ séi rɛ Uléécɑɑ sipipi! Tɔ kɔ mɛsei lɛ̃ lɛ. Kɛtẽ nté pikɔ́ ɑ́pi Uléécɑɑ céri. Lɛ̃ nnyɑ kɑ́pi kɔ tɔ̃́ nyu. 2 Pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ! Tɔ nkpéni Uléécɑɑ sipipi lɛ. Ái kɑhɑnɛ isoi iyɛ̃ kɑrí mɑsí kɛpirɛ ń wenɛ n nyísɛ. Amɑ́ nsɛ kɑri pɛɛ nyu rɛ Yeesu Kirisi un píyei m pɛɛmɛ, tɔ́ hɑ nɛ mɛnyínɛ u n we ɑri pɛɛ u yɛnu yɑrɛ kuu mɛyíkíyiki ń we. 3 Nkó yɛɛ lɛ̃ nɛ kɛfɑ kɛsɛ n tɑ́lɛ̃ yɛ̀ɛ̀ umɛcirɛ n cɑ́pinɛlɛ uú wolɛ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ yɑrɛ kɛ uyɛ̃ Upíimɑ uu ń we cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ mɛcɔ.

4 Nkó yɛɛ ɑkópɛ n wɑi úu Uléécɑɑ isé tíkilɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ, ɑkópɛ piwɑi yɛ isé pilɔ́ɔ́ lɛ. 5 Nɔ kɔ pɛɛ nyu rɛ Yeesu Kirisi yɛ kɑ rɛ ukɛ́ pisoi ɑkópɛ-i lesɛ, uricuruu úu ɑkópɛ ɑ́kɑ mɑ́. 6 Lɛ̃ nnyɑ, nkó nɛ Yeesu Kirisi pɛɛ m pɛ́nɛlɛ̃ úu yɛ ɑkópɛ n wɑi. Nkó yɛɛ ɑkópɛ n wɑi úu u yɛnɑɑlɛ̃, úu kɔ u nyu.

7 Nɔ̃́ sinɛ́pipi, ɑ́ni kɑpɛ tíyɛ unyinɛ ukɛ́ nɔ́ fóm. Nkó yɛɛ n wɑi yɑrɛ kɑi m pisɛ yɛ ɑsei tikilɛnlɛ yɑrɛ kɛ Yeesu Kirisi pɔ́ɔ kɔ ɑsei n tíkilɛ̃ mɛcɔ. 8 Nkó yɛɛ ɑkópɛ piwɑi nɛ kɛ́yu m mɑhɑni yɛ kuníri ukɔ́ lɛ. Kuníri kpɛɛ hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ ɑkópɛ wɑiri. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ Kɛpipi ɑkɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑ rɛ kɛkɛ́ kuníri liwɑi-wɑi ritɛ́kɛ́ɛ́.

9 Nkó yɛɛ m pɑnsɛ Uléécɑɑ kɛpipi yɛ̀ɛ̀ ɑkópɛ piwɑi riyɑ́lɛ rɛ Uléécɑɑ Nfɑɑ yɛ ukɛmɛɛ́ we nnyɑ. Kuu Uléécɑɑ kɛpipi nnyɑ, úu yɛ́ fe ukɛ́ ɑkópɛ piwɑi n nɔŋ́lɛ̃. 10 Nkó yɛɛ úu ɑsei n tíkilɛ̃ nɛ́ɛ úu umɑ́rɛcɔ ń lɑ úu Uléécɑɑ ukɔ́. Kei kɑpi yɛ nɛ Uléécɑɑ kɛpipi nɛ kuníri kɛpipi ceri ɑpi kóólɛnɛ.

Uléécɑɑ sipipi mɛcɔpɛcirɛ pilɑkɑɑnɛ nsímɛ́

11 Tinɔ́ɔ tɛ̃ kɑni hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ n kṍ yɛ ntí rɛ: Tɔkɛ́ mɛrɔ́cɔpɛcirɛ n lɑkɑɑnɛ. 12 Ári kɑpɛ Kɑyɛɛ mɛcɔ n we. U pɛɛ ukpɑ́ɑ́ree Setɑni ukɔ́ lɛ, uu uumɑrɛcɔ pɑ́. Yo nnyɑ kuu u ripɑ́? Kɑyɛɛ ricuruu liwɑi-wɑi ɑ́i pɛɛ́ nyɑḿ, ɑmɑ́ uumɑrɛcɔ likɔ́ pɔ́ɔn n nyɑḿ.

13 Pimɑ́rɛcɔ, ɑ́i kɑpɛ pírí nɔ́ wɑ rɛ kɛtẽ nté pisoi yɛ nɔ́inɛ́puri yulu nnyɑ. 14 Tɔ nyulɛ rɛ tɔ pɛɛ kpuwɑɑlɛnlɛ, ɑri nkpéni nfɑ́ɑ yɛnu. Kɑri pirɔ́mɑ́rɛcɔ ń lɑ nnyɑ kɑri lɛ̃ nyu. Nkó yɛɛ úu umɑ́rɛcɔ ń lɑ yɛ kpuwɑɑlɛnlɛ. 15 Usoi nkó yɛɛ umɑ́rɛcɔ ipuri n yúlu yɛ usoikṍ lɛ. Nɔ kɔ pɛɛ nyu rɛ usoikṍ úkɑ úu uisoi kɛ́mɛɛ kɛtónɛ mɑ́ ukɛ́ nɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ yɛ̃́. 16 Yeesu Kirisi yɛ unfɑɑ kpísilɛ uu tɔ̃́ nnyɑ hɛ ɑrí nɛ ceru rɛ lɛ̃ kɑpi yɛ sée rɛ ńlɑ. Li pisɛ rɛ tɔ́ɔkɛ́ kɔ ntɔ́fɑ́ɑ kpísi ɑri pirɔ́mɑ́rɛcɔ nnyɑ hɛ. 17 Usoi nkó yɛɛ m mɑ́, un nkpéni umɑ́rɛcɔ n yɛ̃ úu líkɑ mɑ́, uú nɛ ukɛfɑ u pésu, íye kuu yɛ́ pɛɛ́ mɑɑ rɛ uyɛ̃ yɛ Uléécɑɑ lɑlɛ? 18 Nɔ̃́ sinɛ́wɑ̃́, ɑ́ri kɑpɛ yɛ nnɔ́ɔsimɛ́ ŋmɑnɛ nɛ ńlɑ nyísɛ. Amɑ́ tɔkɛ́ yɛ mɛyíkíyiki mɛwɑi wɑ nɛ ɑsei likɛ́ nyísɛ rɛ tɔ ńlɑ mɑ́lɛ.

Tɔkɛ́ nɛ nkíŋniŋɛ Uléécɑɑ kɛyu-i n we

19 Kei kɑri yɛ́ nɛ n céri rɛ tɔ nsímɛ́sei pite lɛ yɛ lɛ̃. Lɛlɛɛ yɛ́ kɔ tíyɛsɛ ɑrí nɛ tirɔ́pɔ́ɔ Uléécɑɑ kɛyu-i n we. 20 Asei kɛcɑ́ɑ́, ḿpɑ́ lin nɛ sirɔ́fɑ kɛ́mɛɛ rɔ́ n túhɑɑnɛ rɛ tɔ ɑkópɛ wɑlɛ, Uléécɑɑ yɛ sirɔ́fɑ felɛ un kɔ ḿpɑ́ yo nyu. 21 Pinɛ́sɑ́nɛ, in tɛ líkɑ ɑ́i nɛ sirɔ́fɑ kɛ́mɛɛ rɔ́ túhɑɑnɛ rɛ tɔ ɑkópɛ wɑ, tirɔ́pɔ́ɔ kɑrí nɛ Uléécɑɑ kɛyu-i we. 22 Kɑri uisé ḿ múílɛ̃ tɔn kɔ lɛlɛɛ nɛ u n sɑ́ wɑi nnyɑ, tɔ yɛ tɔn yo mpuri u m pisɛ, tɔ yɛ ukɛmɛɛ li yɛnlɛ. 23 Uisé iyɛɛ nnyí rɛ tɔkɛ́ nɛ Ukɛpipi Yeesu Kirisi kɛfɑ tɛnɛ ɑri kɔ n lɑkɑɑnɛ yɑrɛ kuu isé rɔ́ ḿ pɑ. 24 Nkó yɛɛ uisé iyɛ̃ n tíkilɛ̃ nɛ Uléécɑɑ yɛ pɛ́nɛlɛnlɛ un nɛ we, Uléécɑɑ pɔ́ɔn kɔ ukɛmɛɛ́ we. Unfɑɑsɔnɛ kuu rɔ́ ń hɛ mɛɛ rɔ́ nyísɛlɛ̃ tɛ tɔ pɛ́nɛlɛnlɛ tɔn nɛ we.

4

Íye kɑpi yɛ nɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ ceri?

1 Pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, ɑ́ni kɑpɛ yɛ mɛsɛ nɛ mɛsɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ yɛ m pɔ́lɔ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛ pikɛmɛɛ́ welɛ nkɔ́ ŋmurɛi. Amɑ́ ɑni yɛ pi peẽ kɛlenɛ ɑni yɛnu rɛ li nsímɛ́sei nɛ́ɛ ɑ́i nsímɛ́sei. Asei kɛcɑ́ɑ́, ɑntepuyɛ nɔɔmɛ yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kulúi leemɛlɛ. 2 Lɛ̃ kɑni yɛ́ɛ́ nɛ n céri rɛ Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛ unyinɛ kɛ́mɛɛ́ we yɛ nní: Úye un tinhɑɑ rɛ Yeesu Kirisi yɛ pɑnsɛlɛ kɛsoipipi uú nɛ kɛtẽ nté weri, li nyísɛ rɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ yɛ ukɛmɛɛ́ welɛ. 3 Nkó yɛɛ úu yɛ lɛ̃ tinhɑɑ yɛ nyísɛlɛ rɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ ńn ukɛmɛɛ́ we, ɑmɑ́ Kirisi ulɑɑrɔ yɛɛ u te. Nɔ kõ tɛ u wemɛ. Ticuruu u kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pikɑ́mɛ mɑsilɛ.

4 Amɑ́ nɔ̃́ sinɛ́wɑ̃́, nɔ̃́ nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ lɛ, nɔ kɔ ɑntepuyɛ nɔɔmɛ feriyɛlɛ. Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ ń we yɛ Kirisi ulɑɑrɔ felɛ. 5 Pinɔ́ɔmɛ pɛɛ kɛtẽ nté pikɔ́ lɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑpi kɛtẽ nté pikɔ́ mɛcɔ símisi, pɛ̃ pin kɔ kutu pi cɔlɛ̃. 6 Amɑ́ tɔ̃́ nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ lɛ. Nkó yɛɛ Uléécɑɑ n nyu yɛɛ yɛ kutu tɔ́ ricɔ. Amɑ́ nkó yɛɛ úu Uléécɑɑ ukɔ́, úu yɛ kutu tɔ́ ricɔ. Lɛ̃ kɑri yɛ nɛ ceri kei kɛ nsímɛ́sei Nfɑɑsɔnɛ nn ń we nɛ kei kɛ nnɔ́ɔmɛ nn ń we.

Uléécɑɑ yɛ ńlɑ lɛ

7 Pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ kɛ ńlɑ nn léeri. Lɛ̃ nnyɑ, li pisɛ rɛ tɔkɛ́ n lɑkɑɑnɛ. Usoi nkó yɛɛ uucɔ ń lɑ yɛ Uléécɑɑ ukɔ́ lɛ un kɔ Uléécɑɑ nyu. 8 Uléécɑɑ yɛ ńlɑ lɛ. Nkó yɛɛ úu uucɔ ń lɑ úu Uléécɑɑ céri. 9 Uléécɑɑ yɛ Ukɛpipi cirɛníŋɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ tummɛlɛ rɛ kɛkɛ́ nfɑ́ɑ fɑlɛ rɔ́ hɛ. Lɛ̃ kuú nɛ nyísɛ rɛ u rɔ́ lɑlɛ. 10 Ńlɑ mmɛ̃ nɛ nɛ mmpehẽ lɛ. Ái tɔ́ɔ Uléécɑɑ lɑ, ɑmɑ́ uyɛɛ tɔ̃́ lɑ uu pɛɛ Ukɛpipi tumti ɑkɛ kɛmɛcirɛ kpísi ɑkɛ ɑrɔ́kópɛ kɛcɑ́ɑ́ hɛ yɑrɛ inyɔ́ɔnsɛsɛɛ ɑkɛ́ nɛ ɑrɔ́kópɛ rɔ́ sɑ́rɛi.

11 Pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, in tɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu rɔ́ lɑ, li pisɛ rɛ tɔ́ɔkɛ́ kɔ n lɑkɑɑnɛ. 12 Úkɑ úu Uléécɑɑ yɛ́nɑɑlɛ̃. Amɑ́ tɔn n lɑkɑɑnɛ, tɔ́ nɛ Uléécɑɑ yɛ pɛ́nɛlɛnlɛ un kɛrɔ́mɛɛ́ we, unlɑ nn kɔ kɛrɔ́mɛɛ yipɑɑlɛ̃.

13 Uléécɑɑ yɛ Unfɑɑsɔnɛ rɔ́ hɛlɛ. Lɛlɛɛ yɛ nyísɛ rɛ tɔ ukɛmɛɛ́ welɛ uyɛ̃ un kɔ tɔ̃́ kɛ́mɛɛ́ we. 14 Tɔ̃́ nɛ yɛnlɛ ɑri kɔ n símisi rɛ Sɑ́ɑ yɛ Kɛpipi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ tummɛlɛ rɛ kɛkɛ́ pisoi ɑyu lɔ. 15 Úye un n ceri un tinhɑɑ rɛ Yeesu yɛ Uléécɑɑ Kɛpipi lɛ, li nyísɛlɛ rɛ liute uyɛ̃ nɛ Uléécɑɑ yɛ pɛ́nɛlɛnlɛ un nɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ́ we Uléécɑɑ pɔ́ɔn kɔ ukɛmɛɛ́ we. 16 Tɔ̃́ nɛ yɛnlɛ ɑri céru rɛ Uléécɑɑ yɛ rɔ́ lɑlɛ ɑrí nɛ kɛfɑ tɛnɛ.

Uléécɑɑ yɛ ńlɑ lɛ. Nkó yɛɛ ńlɑ m mɑ́ nɛ Uléécɑɑ yɛ pɛ́nɛlɛnlɛ pin nɛ we, Uléécɑɑ un ukɛmɛɛ́ we, uyɛ̃ un kɔ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ́ we. 17 Tɔn ńlɑ m mɑ́ nɛ nkɛtɔ-pɔ, tɔ́ fe ɑrí hɑ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ rɔ́ ń túhɑɑnɛnɛ nɛ tirɔ́pɔ́ɔ n we, kɛ irɔ́soi kɑri kɛtẽ nté ń le ii Kirisi ikɔ́ mɛcɔ ń we nnyɑ. 18 Nkó yɛɛ ńlɑ m mɑ́ úu yɛ iwɑmɛ n wɑi. Ńlɑ mɛɛ ń we nɛ nkɛtɔ-pɔ yɛ̀ɛ̀ iwɑmɛ lɑkɑsɛlɛ. Iwɑmɛ yɛ̀ɛ̀ nyísɛlɛ rɛ usoi kɛwuu yɛ túúni rɛ pi yɛ́ kutu u ripɑsɑ. Lɛ̃ nnyɑ, nkó kɛ iwɑmɛ ii ń we nlɑ ńn nyɑḿ nɛ nkɛtɔ-pɔ.

19 Amɑ́ in tɔ́ɔ, tɔ Uléécɑɑ lɑlɛ rɛ uyɛɛ mɛfoí rɔ́ lɑ nnyɑ. 20 Úye un m mɑɑ rɛ: “Nɛ Uléécɑɑ lɑlɛ”, un kɔ pɛɛ uusoicɔ ipuri yulu, liute yɛ unɔ́ɔmɛ lɛ. Nkó yɛɛ úu usoicɔ kuu n nyɑ́ni ń lɑ úu yɛ́ fe ukɛ́ Uléécɑɑ kúu n nyɑ́ni n lɑ. 21 Kirisi yɛ kɔ pɛɛ isé rɔ́ hɛlɛ rɛ nkó yɛɛ Uléécɑɑ ń lɑ ukɛ́ kɔ uusoicɔ n lɑ.

5

Nfɑtɛnɛ mɛɛ ńnɑŋɛ kɑpi yɛ nɛ n feriyɛ

1 Nkó yɛɛ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ rɛ Yeesu kɛ Uléécɑɑ uu wɛ́ɛ yɛ Uléécɑɑ kɛpipi lɛ. Nkó yɛɛ usɑ́ɑ ń lɑ yɛ̀ɛ̀ kɔ usɑ́ɑ siwɑ̃ n lɑlɛ. 2 Tɔn Uléécɑɑ n lɑ, tɔn kɔ uisé n tikilɛ̃ kɑi yɛ́ nyísɛ rɛ tɔ Uléécɑɑ siwɑ̃ lɑlɛ. 3 Uléécɑɑ isé pimúlɛ́ kɛ́mɛɛ kɑi yɛ nyísɛ rɛ usoi yɛ Uléécɑɑ lɑlɛ. Uisé íi kɔ pɛɛ pɑ́ɑ́pú. 4 Ḿpɑ́ Uléécɑɑ kɛpipi kɛ́ye yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ ńnɑŋɛ feriyɛlɛ. Ntɔ́fɑtɛnɛ nnyɑ kɑkɛ yɛ feriyɛ. 5 Wóo yɛ fe uu kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ likɔ́ feriyɛ, insɑ́ uyɛɛ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ rɛ Yeesu yɛɛ Uléécɑɑ Kɛpipi?

Yeesu kɛcɑ́ɑ́ ɑseérɑ pilesɛ nsímɛ́

6 Yeesu Kirisi yɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɑ nɛ míni nɛ mɛ́nyɛ. Ái míni ŋmɑnɛ kuú nɛ kɑ, ɑmɑ́ míni nɛ mɛ́nyɛ kuú nɛ kɑ. Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ lɛ̃ símisi. Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ nsímɛ́sei ute. 7 Lɛ̃ nnyɑ, píseérɑkɔɔ́ yɛ pitɑɑni lɛ: 8 Pɛpɛɛ nní Nfɑ́ɑsɔnɛ nɛ míni nɛ mɛ́nyɛ. Pikɛtɑɑni yɛ kɔ ŋmurɛilɛ rɛ nsímɛ́sei yɛ mu. 9 Pisoi yɛ̀ɛ̀ ɑseérɑ lesɛlɛ ɑri ŋmurɛi. Uléécɑɑ rinɔɔ kuu rinhɑ́ɑ yɛ kɔ pɛɛ lɛ̃ felɛ. Uyɛɛ Ukɛpipi kɛcɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ. 10 Nkó yɛɛ Uléécɑɑ Kɛpipi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃ yɛ ɑseérɑ nyɛ̃ ukɛfɑ-i yekeilɛnlɛ. Nkó yɛɛ úu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ yɛ wɑisɛ rɛ Uléécɑɑ yɛ unɔ́ɔmɛ lɛ, kúu rinɔ́ɔ tɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu Ukɛpipi kɛcɑ́ɑ́ rinhɑ́ɑ nɛ kɛfɑ n tɛnɛ nnyɑ. 11 Uléécɑɑ yɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ rɔ́ hɛlɛ. Ukɛpipi kɛ́mɛɛ kɛ nfɑ́ɑ mmɛ̃ nń we. 12 Nkó yɛɛ Uléécɑɑ Kɛpipi kɛ̃ n nyu yɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ mɑ́lɛ. Nkó yɛɛ úu Kɛpipi kɛ̃ m mɑ́ úu kɔ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ mɑ́.

Nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

13 Nɔ́ mpí nɔ́ɔ nní Uléécɑɑ Kɛpipi nɛ kɛfɑ n tɛnɛlɛ̃, nɔ̃́ kɑm títɛlɛ́ tɛ̃ wɔipɔ rɛ ɑni ceri rɛ nɔ́ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ mɑ́lɛ. 14 Tɔn nɛ Uléécɑɑ n tɑ́lɛ̃, tɔn yo umɛlɑ kɛ́mɛɛ u m pisɛ, u yɛ nɛ rɔ́ kónlɛ. 15 Tɔn n nyu rɛ ḿpɑ́ yo kɑri u pisɛ u yɛ nɛ rɔ́ kónlɛ, tɔ kɔ nyulɛ rɛ tɔ lɛ̃ kɑri u m pisɛ piyɛ́nɛ mɑsilɛ.

16 Usoi un umɑ́rɛcɔ n yɛ̃ un ɑkópɛ nyɛɛ ɑ́ɑ yɛ nɛ nkpɔ ń kɑ n wɑi, ukɛ́ ukɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si ukɛ́ nfɑ́ɑ u hɛ. Pɛpɛɛ yɛ ɑkópɛ nyɛɛ ɑ́ɑ yɛ nɛ nkpɔ ń kɑ n wɑ ŋmɑnɛ kɛcɑ́ɑ́ kɑm tɛ pikɛ́ yɛ Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si. Akópɛ ɑnyinɛ yɛ̀ɛ̀ nɛ nkpɔ kɑlɛ. Ái pɛpɛɛ yɛ ɑkópɛ nyɛɛ yɛ nɛ nkpɔ ń kɑ n wɑ kɛcɑ́ɑ́ kɑm tɛ ɑni yɛ yɑ́ɑ́si.

17 Ḿpɑ́ mɛwɑi kópɛ mɛ́ye yɛ ɑkópɛ lɛ. Amɑ́ ɑ́i ɑkópɛ nnɛ́í nyɛɛ yɛ nɛ nkpɔ kɑ.

18 Tɔ nyulɛ rɛ usoi nkó yɛɛ Uléécɑɑ kɛwɑ̃ úu yɛ ɑkópɛ n wɑi. Uléécɑɑ Kɛpipi yɛ̀ɛ̀ kɛricuruu kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛnlɛ, ukpɑ́ɑ́ree Setɑni úu yɛ kɛ ricɑ. 19 Tɔ nyulɛ rɛ tɔ̃́ nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ lɛ, kɛtẽ nnɛ́í pikɔ́ pɔ́ɔn ukpɑ́ɑ́ree Setɑni nnɑŋɛ-i pɑnsɛntɛ.

20 Tɔ kɔ nyulɛ rɛ Uléécɑɑ Kɛpipi yɛ kɑlɛ ɑkɛ mɛsɔhɔ rɔ́ hɛ tɔkɛ́ yɛ nɛ Uléécɑɑ yíkíyiki céri. Ukɛpipi Yeesu Kirisi kɛɛ tɔ́ nɛ Uléécɑɑ yíkíyiki uyɛ̃ tipɛ́nɛ tɔn nɛ we. Yeesu Kirisi uyɛɛ Uléécɑɑ yíkíyiki. Uyɛɛ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́. 21 Nɔ̃́ sinɛ́wɑ̃́, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ nɛ piléé tĩ́.

* 2:20 Luki 7:46

2 Yohɑni

Títɛlɛ́ lírũ kɛ Yohɑni uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Títɛlɛ́ lírũ kɛ Yohɑni uu n wɔ́i yɛ rítɛlɛ́ lɛ kɛ Yohɑni uu "Unɔ́si" kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nɛ usipipi n wɔ́lu. Picɔ yɛ músu rɛ li yɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ nɛ ikɛmɛɛ pikɔ́ kuú nɛ mɑ́nɛ. Li rikɛmɛɛ nyísɛlɛ lɛ̃ kɑpi yɛ́ nɛ picélɑɑ nɔɔmɛ n sɔ́nɛ.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Útɛlɛ́wɔlɛ yɛ pɛpɛɛ rítɛlɛ́ ntí n kɛ́ɛ́ni símisilɛ rɛ pikɛ́ nsímɛ́sei nɛ ńlɑ kɛ́mɛɛ isoi n le (1-6).

2. U rɛ pisoi pikɛ́ nɛ pɛpɛɛ Uléécɑɑ icélɑɑ mɛmíi n céesi pimɛcirɛ tĩ (7-11).

3. Uléécɑɑ icɑ́pinɛ inyinɛ pikɔ́ iyɑ́hɑɑ kuu pɛ̃ kuu nté n wɔ́lu pɑlɛ̃ (12-13).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ̃́ Yeesu Uléécɑɑ icɑ́pinɛ uwɛ́ɛ́sɛ, nɛ́ɛ pɔ̃́ Kiriyɑ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ nɛ sipɔ́pipi kɑm ń lɑ nɛ kɛfɑ kɛsɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. Ái mɛnɛ́círɛ nɛ́ɛ nɔ́ lɑ, ɑmɑ́ mpí nnɛ́í pɛɛ nnɛ́símɛ́sei n nyu yɛ kɔ nɔ́ lɑlɛ. 2 Tɔ nɔ́ lɑlɛ rɛ nsímɛ́sei yɛ kɛrɔ́mɛɛ́ we nnyɑ. Mɛsɛ́rɛ knn yɛ́ kɔ kɛrɔ́mɛɛ́ n we. Nɛ nɔ́ yɑ́ɑsi!

3 Sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Ukɛpipi Yeesu Kirisi yɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ rɔ́ nyísɛ, ɑpi nfɑnɑrɛ rɔ́ nyísɛ ɑpi kɔ nkíŋniŋɛ rɔ́ hɛ tɔkɛ́ nɛ ɑsei nɛ ńlɑ kɛ́mɛɛ m pɛ́nɛlɛ̃.

Nsímɛ́sei nɛ ńlɑ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

4 Kɑm n yɛ̃́ tɛ sipɔ́wɑ̃́ kɛcɔpɛ sinyinɛ yɛ nsímɛ́sei tikilɛnlɛ yɑrɛ kɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ uu rinɔ́ɔ rɔ́ n hɛ mɛcɔ, li mɛyɑ́nsei nɛ́ lɑrisilɛ. 5 Nɛ nkpéni pɔ̃́ Kiriyɑ pisɛ rɛ tɔkɛ́ n lɑkɑɑnɛ. Ái isé fɑlɛ kɑm wɔ́lu nɛn pɔ́ pɑ́pɔlɛ̃. Isé iyɛ̃ kɑri hɑ́i kɛ́korɑɑnɛ-mɛ ń yɔsí yɛ nyi. 6 Ńlɑ yɛ pisɛ rɛ tɔkɛ́ Uléécɑɑ isé n tikilɛ̃ tɔn nɛ sɔ́nɛ. Kei yɛ isé iyɛ̃ kɑri yɛ́ n tíkilɛ̃ tɔn nɛ sɔ́nɛ yɑrɛ kuu kɛ́korɑɑnɛ-mɛ rɔ́ n céesi. 7 Pinɔ́ɔmɛ kulúi yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ lonɑɑlɛnlɛ pin kɛsu rɛ Yeesu Kirisi úu pɑnsɛ kɛsoipipi yíkíyiki uú nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ weri. Kei kɑpi yɛ nɛ ceri rɛ uyɛɛ lɛ̃ n wɑi yɛ unɔ́ɔmɛ lɛ un kɔ Kirisi ulɑɑrɔ. 8 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ ńsɔnɛ, ɑ́ni kɑpɛ nɛ pirɔ́kɛi nnɛ́í kɑri n wɑ kulɑɑ m pɑɑ nnyɑ. Amɑ́ ɑni liihɛɛ nnɛ́í yɔsí.

9 Nkó yɛɛ úu Kirisi icélɑɑ m múílɛ̃ ukɛ́ ikɛtɔ ŋmɑnɛ nɛ m pɑ́lɛ̃, un pɛɛ fɑ́ɑusɛlɛ̃, úu Uléécɑɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́ we. Nkó yɛɛ Kirisi icélɑɑ m múílɛ̃ yɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ nɛ Ukɛpipi ŋmurɛilɛ. 10 Úye un nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ n kɑ unsɑ́ icélɑɑ iyɛ̃ nɛ n hɑpɔ, ɑ́ni kɑpɛ nɔ́kɛnɛ́yɔ-i u yɔsí, ɑ́ni kɑpɛ kɔ u yɑ́ɑsi ricuruu. 11 Úye un u n yɑ́ɑsi, li wɑ yɑrɛ u nɛ uyɛ̃ pɛɛ kɛsẽ́ umɛwɑi kópɛ mɛ̃ kɛ́mɛɛ́ we.

Nsímɛ́ tɔrɔɔ

12 Nɛ nsímɛ́ mɛyɑ̃́ mɑ́lɛ kɛ́ nɔ́ símisi, ɑmɑ́ ɑ́m lɑ kɛ́ nɛni rítɛlɛ́ nɛ kɛ́wɔlɛ nɛ lɛ̃ wɑ. Nɛ lɑlɛ kɛ́ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ́ hɑpɔ ɑri pɛɛ́ n nyɑ́nɛinɛ nɛn nɛ nɔ́ símisi tɔkɛ́ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ m mɑ́ nɛ kɛ́tɔ-pɔ nnyɑ.

13 Upɔ́yɛ́inɔsi kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ siwɑ̃ pɔ̃́ nɛ kɔ pɔ́ yɑ́hɑɑpɔ.

3 Yohɑni

Títɛlɛ́ tɑ́ɑ́nũ kɛ Yohɑni uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Utisi unyinɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Kɑyusi kɛ Yohɑni uu rítɛlɛ́ ntí wɔ́i. Ári ukɛcɑ́ɑ́ nkɔ́ ńkɑ nyu, insɑ́ kuu Nléécɑɑsimɛ́ nɛ ɑsei n tíkilɛ̃ ŋmɑnɛ. Umɛwee yɛ nɛ Tiyotirɛfu mɛkɔ́ kóólɛlɛnlɛ. Tiyotirɛfu yɛ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ úyukɔɔ́ unyinɛ lɛ kɛ Yohɑni uu n kɛ́si.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Útɛlɛ́wɔlɛ yɛ Kɑyusi pɑkɑrɛntɛ, ɑsei kuu n tíkilɛ̃ nɛ pikɛi kuu Kirisi pikɔ́ n wɑpisi nnyɑ (1-8).

2. Tiyotirɛfu nsẽ yɛ nfɑsimɛ́ u tɑnɑɑlɛnlɛ (9-10).

3. U Temetiriisi isoi sɔnɛ nkɔ́ símisilɛ (11-12).

4. U símɑɑpɔ rɛ u yɛ́ pi rilóólú uu kɔ iyɑ́hɑɑ pi pɑpɔ (13-15).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ̃́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ uwɛ́ɛ́sɛ, nɛ́ɛ pɔ̃́ Kɑyusi kɑm ń lɑ nɛ kɛfɑ kɛsɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu.

2 Unɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, nɛ welu rɛ pɔkɛ́ ḿpɑ́ yo kɛ́mɛɛ kɛ́yu n sĩ pɔkɛ́ kɔ isɑrɛ n lɑ́ɑ́rú yɑrɛ kɑɑ nní Uléécɑɑ ncee kɛ́mɛɛ kɛ́yu n sĩ́ mɛcɔ. 3 Pirɔ́mɑ́rɛcɔ pinyinɛ yɛ nté kɑlɛ ɑpi nɛ́ símisi rɛ nsímɛ́sei yɛ kɛpɔ́mɛɛ́ welɛ, pɔn kɔ ńsɔnɛ n tikilɛ̃. Li rinɛ́kíŋ niŋukusɛlɛ mɛyíkíyiki. 4 Líkɑ ɑ́i yɛ rinɛ́kíŋ niŋukusɛ ɑi tɔ́su kɑm yɛ́ ń kṍ tɛ sinɛ́wɑ̃́ yɛ ɑsei tikilɛ̃.

Kɑyusi yɛ ɑsei tikilɛnlɛ

5 Unɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, pɔ yɛ pɔn yo n yekei rɛ pɔ́ wɑ, pɔ yɛ nyísɛlɛ rɛ pɔ ɑsei ute lɛ ɑɑ́ nɛ Kirisi pikɔ́ li wɑi, ḿpɑ́ pin kucɔ̃yu pikɔ́. 6 Pi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ kɛyu-i ńlɑ kɑɑ pi n nyísɛ kɛcɑ́ɑ́ símisilɛ. Pɔn n fe pɔn pi n lɛ̃́ yɑrɛ kɑi Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ m pisɛ pikɛ́ nɛ pincee rinɔŋ́, li nyɑmlɛ. 7 Upíimɑ pikɛi nnyɑ kɑpi ncée tikilɛ̃. Ápi pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n nyu ɑnipɛ-i líkɑ yɔsí. 8 Lɛ̃ nnyɑ kɑi pisɛ rɛ tɔkɛ́ lipite pɛ̃ lɛ̃́, tɔ́ nɛ pɛ̃ tɔkɛ́ nɛ kɛsẽ́ nsímɛ́sei n yóólɛ̃ nnyɑ.

Tiyotirɛfu nɛ Temetiriisi

9 Nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ pikɔ́ kɛ́tɛlɛ́pi wɔilɛ. Amɑ́ Tiyotirɛfu yɛɛ íyukɔɔ́ picɔ kɛcɔpɛ ń lɑ úu rɔ́ yɔsí. 10 Lɛ̃ nnyɑ, nɛn hɑ píyei n hɑpɔ, nɛ mɛwɑi kuu n wɑpisi un kɔ kɛrɔ́cɑ́ɑ́ nsímɛ́ kópɛ símɑɑnkɛɛ kɛɛnkɛɛnɛ. Lɛ̃ ɑ́i nkpɑ́ni u tu. Úu yɛ kusɑ́nɛ pimɑ́rɛcɔ pɛɛ n sɔ́nɑɑpɔ wɑ, úu yɛ kɔ ŋmurɛi rɛ pɛpɛɛ piwɑi ń lɑ pikɛ́ wɑ, uu kɔ pɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ-i pi lesɛ.

11 Unɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, kɑpɛ yɛ nɛ likópɛ piwɑi yírɑɑnɛ, ɑmɑ́ ɑ yɛ nɛ lisɔnɛ yírɑɑnɛ. Nkó yɛɛ lisɔnɛ n wɑi yɛ Uléécɑɑ ukɔ́ lɛ, nkó yɛɛ ɑkópɛ n wɑi úu Uléécɑɑ nyu.

12 Ḿpɑ́ úye yɛ símisi rɛ Temetiriisi yɛ isoi sɔnɛ lelɛ, hɑ́i ricuruu nsímɛ́sei mɛɛ ukɛmɛɛ́ ń we yɛ nyísɛlɛ rɛ u isoi sɔnɛ lelɛ. Tɔ̃́ nɛ kɔ ukɛcɑ́ɑ́ lɛ̃ símisilɛ. Pɔ kɔ nyu rɛ lɛ̃ kɑri ukɛcɑ́ɑ́ ń símisi yɛ ɑsei lɛ.

Iyɑ́hɑɑ tɔrɔɔ

13 Nɛ nsímɛ́ mɛyɑ̃́ mɑ́lɛ kɛ́ pɔ́ wɔ́ipɔ, ɑmɑ́ ɑ́m lɑ kɛ́ rítɛlɛ́ nɛ kɛ́wɔlɛ nɛ lɛ̃ wɑ. 14 Nɛ lɑlɛ kɛ́ nfɑ́ɑni pɔ́ yɛ̃́, ɑri pɛɛ́ n nyɑ́nɛinɛ tɔn nɛ símisi.

15 A nɛ nkíŋniŋɛ n we.

Pipɔ́sɑ́nɛ rɛ kɛ́ pɔ́ yɑ́ɑ́si. A pirɔ́sɑ́nɛ yɑ́ɑ́si, ɑɑ pinnɛ́í ḿpɑ́ úye uiyɑ́hɑɑ u pɑ.

Yuuti

Títɛlɛ́ kɛ Yuuti uu n wɔ́i

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Kirisi pikɔ́ nnɛ́í kɛ Yuuti ritɛlɛ́ ntí ɑrí nɛ mɑ́nɛ. Tinsímɛ́ nɛ Piyɛɛ ritɛlɛ́ lírũ nkɔ́ yɛ lɑlɛ nkɛ́ nsɛ. Pɛpɛɛ icélɑɑ nɔɔmɛ n céési pin nsẽ́ kópɛ sɔ́nɛ kuú nɛ ɑtɔpi wɑi.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we (1-2).

2. Pɛpɛɛ icélɑɑ nɔɔmɛ m pɑ́sii nkɔ́ (3-16).

3. U Kirisi pikɔ́ ikɑri kpɑ́sɛlɛnlɛ rɛ pikɛ́ ńlɑ nɛ nfɑtɛnɛ kɛ́mɛɛ́ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃ (17-23).

4. Uléécɑɑ yɛɛ ipɑkɑrɛ te (24-25).

1

Iyɑ́hɑɑ

1 Nɛ́ɛ Yeesu Kirisi ukɛikɔ́ nɛ Yɑkupu uwɑ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Yuuti. Nɔ́ mpí kɛ Sɑ́ɑ Uléécɑɑ uu nní ń sée kɑm títɛlɛ́ wɔ́lu. U nɔ́ lɑlɛ uu Yeesu Kirisi ɑnipɛ-i nɔ́ wɑi rɛ ukɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. 2 Uléécɑɑ ukɛ́ nfɑnɑrɛ nɔ́ nyísɛ uu kɔ nkíŋniŋɛ nɔ́ hɛ uu kɔ mɛyɑ̃́ nɔ́ n lɑ.

Pɛpɛɛ nnɔ́ɔmɛsimɛ́ n céési kɛcɑ́ɑ́ nkɔ́

3 Pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, nɛ pɛɛ́ lɑlɛ kɛ́ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu kɛsẽ́ tɔ́ nɛ nnɔ̃́ ɑyu n lɔ kɛcɑ́ɑ́ rítɛlɛ́ nɔ́ wɔ́ipɔ. Nɛ nkpéni yɛ̃́ tɛ li mɛyíkíyiki pisɛ rɛ kɛ́ nní nɔ́ wɔ́i kɛ́ nɛ nfɑtɛnɛ ɑtɔpi kɛ́mɛɛ nɔ́ n ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃. Uléécɑɑ yɛ mɛcírɛníŋɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɛ upikɔ́ ɑpí nɛ kɛfɑ n tɛnɛ pɑmɛlɛ.

4 Ái líkɑ nnyɑ kɑm lɛ̃ símisi, simúŋɛ́ kópɛ pisoi pinyinɛ yɛ risɛ́ɛ́ nɛ nɔ́ cɔ́hɔnɛlɛnlɛ. Pi Uléécɑɑ ipɛɛlɛ́ɛ wɑisɛlɛ yɑrɛ ncée kuu pi hɛ rɛ pikɛ́ mɛwɑi kópɛ nɛ piripɔɔ n wɑi. Urɔ́célɑɑ cirɛníŋɛ nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi kɑpi lɛ̃ yulu. Hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ kɑi wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ ɑkpɑnii nyɛɛ pilikɔ́.

5 Ḿpɑ́ kɑni nní pinyuwɛ m mɑ́ɑ́lɛ̃, nɛ lɑ kɛ́ nɔ́ léisɛ rɛ Upíimɑ yɛ pɛɛ mɛkɛɛ Isirɑyɛɛli pikɔ́ riyu lɔlɛ Esipiti kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́, ɑmɑ́ uu pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ tíyɛsɛ pɛpɛɛ ɑ́pi pikɛcɔpɛ nɛ kɛfɑ u n tɛnɛlɛ̃ ɑpi kpíni. 6 Piléécɑɑtumɛ pinyinɛ yɛ pɛɛ́ nɛ Uléécɑɑ wɔ́ɔsilɛ rɛ kɛtónɛ kɛ-i kuu pi n tónsɛ ɑ́kɛ nɛ pi risɑ́, ɑpi pɛɛ pimɛcirɛ kɛtónɛ consɛ. U kɔ pɛ̃ kuŋmɑhɑ kɛmɛɛ-pɔ tonsɛlɛnlɛ pin mɛsɛ́rɛ pɑhɑɑlɛ̃ likɛ́ hɑ nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kuu pitúhɑɑnɛ pi n sɔ́nti tu. 7 Ani Sotɔm kuyu nɛ Komɔɔri kukɔ́ nɛ ɑyu nyɛɛ nɛ ɑ n kɔ́lɛ̃ nkɔ́ léisɛ. Piléécɑɑtumɛ mɛcɔ mmɛ́ kɛ kei pikɔ́ ɑpí pɛɛ mɛ́woo mɛ́woo wɑi. Apí n lɑ pitisi nɛ pitisicɔ pikɛ́ n sói. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu kutu pi ripɑsɑ uu nnɑ tɛnɛcirɛ́ kɛ́mɛɛ pi sɑ́pɔ. U lɛ̃ wɑlɛ rɛ ḿpɑ́ úye ukɛ́ kei yɛ̃ ukɛ́ nɛ umɛcirɛ tĩ.

8 Lɛ̃ kɛ pɛpɛɛ nní nɛ nɔ́ n cɔ́hɔnɛlɛ̃ pɔ́ɔ kɔ we. Simúŋɛ́ kópɛ sin pi n lɛɛmɛ, ɑpi pɛɛ piipiŋɛ lilɑlɑ nɛ pimɛcirɛ mɛ́kpɛrinkpɛ n wɑi, ɑ́pi kɔ Upíimɑ nnɑŋɛ wɑisɛlɛ̃, pin kɛyómɛcɑɑ-pɔ linɑŋɛ-nɑŋɛ lɑ́mɑɑnkɛɛ. 9 Moisi yɛ pɛɛ kpulɛ, Uléécɑɑtumɛ wɛ́ɛ́sɛ Misɛɛli nɛ Setɑni ɑpi ukɛcɑ́ɑ́ cɛ́ŋɛsi. Pi pɛɛ pɑ́sɑinɛlɛ rɛ wóo yɛ́ u kpísi. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, Uléécɑɑtumɛ wɛ́ɛ́sɛ Misɛɛli ricuruu úu kɑhɑ ukɛ́ Setɑni lɑ́mɑɑnkɛɛ. Amɑ́ nsɛ kuu u mɑɑ rɛ: Upíimɑ ukɛ́ kutu pɔ́ ripɑsɑ. 10 Amɑ́ pisoi pɛ̃ pɔ́ɔ, lɛ̃ ɑsei kɑ́pi n nyu kɑpi yɛ lɑ́mɑɑnkɛɛ. Lɛ̃ kɑpi isɛɛ mɛcɔ mɛ́woo n nyu lɛɛ pi kopɑɑlɛ̃. 11 Íwɛ kɑpi topori! Kɑyɛɛ ncee ncɔ kɑpi tíkilɛ̃. Siwóó nnyɑ kɑpi pimɛcirɛ kpísi ɑpi mpɔlɛcee tikisɛ Pɑlɑm mɛcɔ. Kɑpí nɛ Uléécɑɑ n kɛ́ŋɛnɛ yɑrɛ kɛ Koree uu n wɑ mɛcɔ nnyɑ kɑi pi ritɛ́kɛ́ɛ́. 12 Kei kɑni yɛ n cɑ́pinɛ rɛ nɔkɛ́ mɛmɑ́rɛcɔ ilukɛ li, pɛpɛɛ yɛ nɔ́rinɛ́yu kpu. Kei kɛ pɛ̃ ɑpi yɛ pimɛlɑ ɑnyɑ̃́ súkɛi, ɑ́pi nɛ úkɑ kutu cɔlɛ̃. Pi we yɑrɛ ɑhopɛ kɛ kuyɔ ɑku n kpɑ́úlɛ̃. Pi kɔ welɛ yɑrɛ kuléé nkú kpɛɛ ɑ́ku yɛ m mɑ́ri, ḿpɑ́ lin kuimɑrɛtuŋɛ n tu. Pin ku n wɛhɛ, mɛtɛ́ kɑku pɛɛ lɛ̃ kpu. 13 Mínimɑɑ kɛ́mɛɛ ɑ́niwɑlɛ́ pɑpɛ-pɑpɛ kɑpí nɛ mɛnyínɛ we. Pi yɛ pimɛwɑi kópɛ lesɛlɛ ɑpi yɑ́nɛsi yɑrɛ kɛ ɑ́niwɑlɛ́ ɑɑ yɛ míni kuwɑ́lɛ́ ń yɑ́nɛsi. Pi kɔ welɛ yɑrɛ ɑwɑ́rɛpi nyɛɛ mɛ́woo n sɔ́nɛsi. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ uu kuŋmɑhɑ píimɑ-i kɛtónɛ pi hɛ rɛ pikɛ́ kei mɛsɛ́rɛ n tũ.

14 Pirɔ́kpurɛ kɛ́mɛɛ, Enɔki yɛ Atɑm siyɑsɛ kɛ́mɛɛ kunɑi sɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i ukɔ́ lɛ. U hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ pisoi pɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ mɑɑ rɛ: Upíimɑ yɛ wemɛlɛ nɛ upileecɑɑtumɛ kulúi 15 pikɛ́ nɛ pisoi nnɛ́í túhɑɑnɛ. U yɛ́ piwɑikópɛkɔɔ́ ɑkópɛ pɑ, mɛwɑi kópɛ nnɛ́í kɑpi n wɑ nnyɑ. U yɛ́ kɔ pikópɛkɔɔ́ pɛɛ ɑ́yu n wɛ́ɛ́si ɑlɛ̃ kɑpi u n lɑ́mɑɑnkɛɛ kɛcɑ́ɑ́ ɑkópɛ pi pɑ. 16 Pisoi pinyinɛ yɛ pi pɛɛ mɛsɛ́rɛ n ŋmúlɑɑnkɛɛ. Ái píkɑi pi lɑ́ɑ́rú. Pilikɑ́ipi-kɑ́ipi kɑpi yɛ wɑ. Pi ń-yuwɛ́lɑɑsimɛ́ símɑɑnkɛɛlɛ pin nɛ pisoi kɑhɑɑnkɛɛ rɛ pikɛ́ linyinɛ pikɛmɛɛ yɛ̃́ nnyɑ.

Kirisi pikɔ́ nsẽ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

17 Amɑ́ nɔ̃́ pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, nɔ́ɔkɛ́ yɛ nsímɛ́ kɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi pitumɛ ɑpi mɛkɛɛ-mɛ nɔ́ rin-yóó léisɛ. 18 Pi yɛ pɛɛ nɔ́ n yóólɛ̃ tɛ: Ituŋɛ tɔrɔɔ kumúŋɛ́ kun n tu, pinyinɛ pɛɛ pisoi n sɛ́nnyi yɛ́ kɑm, ɑ́pi yɛ́ɛ́ pilikɑ́ipi-kɑ́ipi nnyɑ Uléécɑɑ wuri. 19 Pɛpɛɛ pikóólɛntɛnɛ pisoi kɛcɔpɛ tɑnɑɑlɛ̃. Lɛ̃ kɛ piricuruu ɑpi m músu ŋmɑnɛ kɑpi wɑi. Uléécɑɑ Nfɑɑ ńn pikɛmɛɛ́ we. 20 Amɑ́ nɔ̃́ pinɛ́sɑ́nɛ lɑlɑ kɛcirɛ, nɔ́ɔkɛ́ nɔ́mɛnɛ́círɛ n ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ nɔn nfɑtɛnɛ sɔnɛ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn nɔ́ ń hɛ nnɑŋɛ nɛ kɛyómɛ yɑ́ɑ́si. 21 Ani Uléécɑɑ nlɑ kɛ́mɛɛ́ n we nɔn mɛ̃́ tɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi yɛ́ unfɑnɑrɛ nnyɑ nfɑ́ɑ tɛnɛcirɛ́ nɔ́ hɛ.

22 Ani yɛ pɛpɛɛ nɛ ń we pin tíru íwɛ tẽ́. 23 Ani piɑyu lɔ ɑni nnɑ tɛnɛcirɛ́-i pi lesɛ. Ani yɛ kɔ picɔ íwɛ tẽ́. Amɑ́ ɑni nɔ́mɛnɛ́círɛ tĩ, ɑ́ni kɑpɛ yɛ pilikɔ́ líkɑ nɛ rikɔ, ɑí nɛ pimɛlɑpɛ kɛ pimɛwɑi kópɛ ɑmɛ m pɔ́riinkɛɛ pɛ́nɛ.

Ipɑkɑrɛ tɔrɔɔ

24 Uléécɑɑ yɛ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ ukɛ́ nɛ nɔ́ n lérɑɑlɛ̃ ɑ́ni yɛ́ píkɑi loó, ukɛ́ kɔ nɛ kei kɑ́ni yɛ́ hɑ ɑkópɛ m mɑ́ nɔ́ hɑ, ɑi kɔ nɔ́ n lɑ́ɑ́rú ɑní hɑ nɛ umɛyɔɔpi kɛ́mɛɛ u yɛnu. 25 Uyɛɛ Uléécɑɑ Cirɛníŋɛ, uyɛɛ nɛ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi ritiki uú nɛ ɑrɔ́yu lɔlu. Kɑí nɛ ḿpɑ́ píyei-mɛ n kpíimɛ nɛ nɛni-mɛ nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ, uyɛɛ ḿmulɛ nɛ ríyu nɛ ńnɑŋɛ nɛ mɛyɔ́ɔpi mɛsɛ́rɛ te! Amí!

Yohɑni Mɛyɛnɛ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Yohɑni Mɛyɛnɛ

Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we

Yohɑni yɛɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́i. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kuu rítɛlɛ́ ntí ń wɔ́lu, míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ kɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ Pɑtimɔsi-i kuú pɛɛ́ we. Pɛɛ mɛkɛɛ Asii kɛteni-i, kuwɛ́lɛ́ kunyinɛ-i kɑkɛ kɛtuŋɛleemɛ-mɛ̃ we. Kumúŋɛ́ kpɛ-i kɛ Rɔm uyɔɔpi uú pɛɛ Kirisi pikɔ́ wéékusɛlɛ̃. Uléécɑɑ icɑ́pinɛ isɛɛi inyinɛ kuu rítɛlɛ́ wɔ́lu. Mɛ́yɛnɛ kulúi kɛ Yohɑni uu n yɛ́nti tɛ Yeesu nɛ upikɔ́ yɛ mɛwɑi kópɛ linɑŋɛ-nɑŋɛ feriyɛ nɛ kɛ́tɔ-pɔ nkɔ́ kɛ mɛ́yɛnɛ mɛ̃ ɑmɛ símisi.

Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:

1. Yohɑni yɛ umɛcirɛ lesɛ uu nyísɛ rɛ u Kirisi yɛɛ nkpɔ kɛ́mɛɛ n yisi utumɛ lɛ (1:1-8).

2. Átɛlɛ́ ɑsɛɛi kɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ yɛɛ pɛɛ mɛkɛɛ Asii kɛteni-i ń we n wɔ́i (1-3).

3. Yeesu yɛ mɛwɑi kópɛ linɑŋɛ-nɑŋɛ feriyɛ (4-20).

4. Kɛtẽ fɑlɛ kɛ Uléécɑɑ uu pilésɛmɛ ń lɑ kɑi ɑ́yu tɔrɔɔ kɛ́mɛɛ́ nɛ mɑ́nɛ: lɛlɛɛ kɛyómɛcɑɑ fɑlɛ nɛ kɛtẽ fɑlɛ nɛ Yerusɑlɛm fɑlɛ (21-22).

1

Yeesu yɛ umɛcirɛ Yohɑni nyísɛ

1 Mɛ́yɛnɛ kɛ Uléécɑɑ uu Yeesu Kirisi n yɛ́nɛisɛ rɛ ukɛ́ upikɛikɔ́ lɛlɛɛ nfɑ́ɑni n sɔ́nti nyísɛ. Lɛ̃ kuú nɛ uutumɛ n tummɛ rɛ ukɛ́ uukɛikɔ́ Yohɑni nyísɛ. 2 Yohɑni yɛ lɛ̃ nnɛ́í kɛ Yeesu Kirisi uu u n nyísɛ yɛnlɛ uu kɔ yóó rɛ Uléécɑɑ Nsímɛ́ yɛ mu. 3 Uyɛɛ nsímɛ́ mmú ń kɛ́ɛ́ni nɛ pɛpɛɛ ɑnɔ́ɔ nnyɛ́ nyɛɛ lɛlɛɛ mɑsí kɛpirɛ-pɔ n wɑinɛ nkɔ́ kutu n cɔ́lɛ̃ pin kɔ lɛlɛɛ nkɛmɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ múílɛ̃ yɛ pínɑrɛkomɛ lɛ! Li we rɛ ituŋɛ yɛ tulɛ.

Pi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ isɛɛi yɑ́ɑsi

4 Nɛ̃́ Yohɑni, nɛ́ɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ isɛɛi iyɛɛ Asii kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ ń we wɔlu nɛn i yɑ́ɑ́si. Uyɛɛ ń we, un kɔ pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ we, un kɔ wemɛ, nɛ ifɑ́ɑ isɛɛi iyɛɛ uriyɔɔpitũ kɛyu-i n tṹ pikɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɛ nkíŋniŋɛ nɔ́ nyísɛ. 5 Yeesu Kirisi yɛ úseérɑkɔɔ́ lɛ yɛɛ nsímɛ́sei m mɑ́. Uyɛɛ pikpɔkpɔ kɛcɔpɛ mɛfoí nfɑ́ɑ yɛ̃. Uyɛɛ kɛtẽ nté piyɔɔpi uwɛ́ɛ́sɛ.

Uyɛɛ rɔ́ lɑ uu umɛnyɛ nɛ ɑrɔ́kópɛ hɛɛrɛ. 6 Uu tíyɛsɛ ɑri pɑnsɛ mpuri mɛɛ Usɑ́ɑ Uléécɑɑ inyɔ́ɔnsɛ n wɑi. Uyɛɛ ríyu nɛ n-yɔ́ɔpinɑŋɛ te ḿpɑ́ píyei-pɔ. Amí.

7 Uyɛɛ nkó ɑhopɛ kɛ́mɛɛ́ wemɛ. Ḿpɑ́ úye yɛ u yɛnunɛ, ɑí nɛ pɛpɛɛ uilúkɛ́ n luri pɛ́nɛ. Kɛtẽ nnɛ́í isoipuri yɛ́ uyɛ̃ nnyɑ nkpɔ tonɛ. Ɛɛɛ, lɛɛ ni, ɑmí!

8 Upíimɑ, Uléécɑɑ yɛ mɑɑ rɛ:

Nɛ́ɛ Ufoí nɛ Utɔ́rɔɔ, uyɛɛ ń we un kɔ pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ we, un kɔ wemɛ,

ńnɑŋɛ nnɛ́í Ute.

Lɛ̃ kɛ Kirisi uu Yohɑni n nyísɛ

9 Nɛ̃́, nɔ́unɛ́mɑ́rɛcɔ Yohɑni, tɔ́ nɛ nnɔ̃́ tɔ́ɔ kɛsẽ́ Uléécɑɑ iyɔɔpi kɛ́mɛɛ ń we, tɔ́ nɛ nnɔ̃́ yɛ íwɛ lelɛ tɔn nɛ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́ ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃. Míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ kɛtẽ kɑpi yɛ n sée rɛ Pɑtimɔsi kɛ́mɛɛ kɑpí nɛ ńnɑŋɛ nɛ́ hɑ rɛ nɛ Nléécɑɑsimɛ́ yóólɛ̃ nɛn kɔ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ nnyɑ. 10 Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Upíimɑ kɛyɑɑ kɛtúŋɛ́ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ súiri, ɑm pɛɛ kɛnɛ́pirɛ-mɛ̃ mɛtẽ mɛnyinɛ kom mɛn cɑ́lɛ̃ yɑrɛ rinɑ́ɑtɔ́ŋ mɛtẽ, 11 mɛn tee rɛ: A lɛ̃ kɑɑ nní ń nyɑ́ni rítɛlɛ́ rinyinɛ kɛ́mɛɛ wɔ́i ɑɑ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ isɛɛi iyɛ̃ pɑpɔ. Iyɛɛ nní Efɛɛsi nɛ Simirini nɛ Pɛrikɑm nɛ Tiyɑtiiri nɛ Sɑritɛɛsi nɛ Filɑtɛlifii nɛ Lɑwutisee ikɔ́.

12 Aḿ ŋmɛɛlú kɛ́ uyɛɛ nɛ nɛ́ n símisi yɛ̃. Kɑm tińŋmɛɛlú, ɑm sífirɑ́ɑ sitɔsi sisɛɛi kɑpí nɛ wurɑ n wɑ yɛnu. 13 Unyinɛ yɛɛ kɛsoipipi nɛ mɛnyínɛ ń we un sífirɑ́ɑ sitɔsi sɛ̃ kɛcɔpɛ we. Kutúkɑnkɑ cɑɑcɑɑ kuú pɛɛ tɑnɑɑlɛ̃ un tikíŋ kɛcɑ́ɑ́ kútɑmpɑ́lɑ́ kɑpi nɛ wurɑ n wɑ télɛ̃. 14 Uriyu nɛ unnyúpi yɛ wɑriyɛlɛ yɑrɛ nkumɛ tomɛ́, nɛ́ɛ yɑrɛ mpɑ́hɑmɛ. Uinipɛɛ yɛ we yɑrɛ inɑlempi, 15 uɑnɑ ɑn we yɑrɛ nweni ŋmɔhɔ mɛɛ n wɑ yɑrɛ n nnɑ kɛ́mɛɛ riwɔ́ŋɔɔlɛ, umɛtẽ pɔ́ɔn we yɑrɛ míni píimɑ mɛnyinɛ iwɔɔ. 16 U pɛɛ ukunipɛ lukɛ-lukɛ nɛ ɑwɑ́rɛpi ɑsɛɛi múílɛnlɛ, titɛ́hɛ nɛ kɛnɔ́ɔpi píŋ́-píŋ́ nɛ mɛyele mɛtɛ́ tin unnɔɔ-i léeri. Ukɛyu yɛ pɛɛ́ welɛ yɑrɛ ntuŋɛ mɛɛ torɛ. 17 Kɑm u n yɛ̃́, ɑm uɑnɑ mɛtene lólu yɑrɛ nɛ kpulɛ. Uu pɛɛ ukunipɛ lukɛ-lukɛ kɛnɛ́cɑ́ɑ́ lɑ́ɑ uu rɛ: Iwɑmɛ íi kɑpɛ pɔ́ wɑ! Nɛ́ɛ Ufoí nɛ Utɔ́rɔɔ, 18 nɛn kɔ nfɑ́ɑ mɑ́. Nɛ pɛɛ kpulɛ, ɑmɑ́ nɛ́ɛ nkó nɛ nnɛ́fɑ́ɑ ḿpɑ́ píyei-pɔ. Nɛ nkpɔ nɛ pikpɔkpɔ kɛlõ kɛhɑ́nnɛ múílɛnlɛ. 19 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ lɛ̃ kɑɑ n yɛ̃́ wɔi, lɛlɛɛ ń we nɛ lɛlɛɛ mɑsí kɛpirɛ n sɔ́nti. 20 Awɑ́rɛpi ɑsɛɛi nyɛ̃ kɑɑ kunɛ́nípɛ lukɛ-lukɛ kɛ́mɛɛ n yɛ̃́ nɛ sífirɑ́ɑ sisɛɛi sitɔsi sɛ̃ kɑpí nɛ wurɑ n wɑ ɑsei nyɛɛ m pékɑɑlɛ̃ yɛ nnyɛ́: Awɑ́rɛpi ɑsɛɛi nyɛɛ piléécɑɑtumɛ lɛ pɛɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ isɛɛi iyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃. Sífirɑ́ɑ sisɛɛi sitɔsi sɛ̃ pɔ̃́ nɛ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ isɛɛi lɛ.

2

Nsímɛ́ kɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ iyɛɛ Efɛɛsi-pɔ ń we n wɔ́ipɔ

1 A uléécɑɑtumɛ yɛɛ Efɛɛsi-pɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ wɔipɔ rɛ uyɛɛ ɑwɑ́rɛpi ɑsɛɛi ukunipɛ lukɛ-lukɛ kɛ́mɛɛ m múílɛ̃, uyɛɛ sífirɑ́ɑ sitɔsi sisɛɛi sɛ̃ kɑpí nɛ wurɑ n wɑ kɛcɔpɛ n sɔ́nɛ yɛ mɑɑ rɛ: 2 Nɛ mɛpɔ́wɑi nɛ pipɔ́kɛi nɛ pipɔ́ŋmɔ́ɔ́pú nyulɛ. Nɛ nyulɛ rɛ ɑ́ɑ yɛ pikpɑ́ɑ́ree kɛcɑ́ɑ́ rikpɑ́. Pɔ pɛpɛɛ n tee rɛ pi pitumɛ lɛ ɑ́pi kɔ pɛɛ pitumɛ peenulɛ ɑɑ yɛ́nu rɛ pinɔ́ɔmɛ yɛ pi. 3 Pɔ ŋmɔ́ɔ́púlɛnlɛ. Pɔ rinɛ́nyíri nnyɑ íwɛ lilɛ ɑ́i kɔ pɛɛ pɔ́ feriyɛ. 4 Amɑ́ mmɛ̃ kɑḿ nɛ pɔ́ n cɛ́si yɛɛ rɛ ɑ́ɑ nkpéni ńlɑ foí kɑɑ́ pɛɛ m mɑ́ kɛ́nɛ́cɑ́ɑ́ mɑ́. 5 A léisɛ kei kɑɑ n loó, ɑɑ ɑpɔ́kópɛ kɛpirɛ tɔ, ɑɑ mɛpɔ́wɑi foí piwɑi pɛlɛ. Insɑ́ lɛ̃, nɛ́ kɛpɔ́mɛɛ́ kɑm ɑm kɛ́pɔ́firɑ́ɑ kɛtɔsi kɛkɛtonɛ-i yukusɛ, in tɛ ɑ́ɑ ɑpɔ́kópɛ kɛpirɛ ritɔ. 6 Amɑ́ lɛlɛɛ kɛpɔ́mɛɛ ń nyɑḿ yɛɛ rɛ pɔ Nikolɑyitiyɛ mɛwɑi kɛsulɛ yɑrɛ kɛ nɛ́ɛ kɔ mɛ n kɛ́su mɛcɔ.

7 Úye un ukómɛ, ukɛ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Uléécɑɑ icɑ́pinɛ n símisi kutu ricɔ. Nkó yɛɛ n feriyɛ kɑm kuléé kpɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ kun Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ-pɔ we ɑpipi pɑnɛ ukɛ́ li.

Nsímɛ́ kɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ iyɛɛ Simirini-pɔ ń we n wɔ́ipɔ

8 A uléécɑɑtumɛ yɛɛ Simirini-pɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ wɔipɔ rɛ Ufoí nɛ Utɔ́rɔɔ, uyɛɛ pɛɛ n kpu uu nkpéni pɛɛri un nfɑ́ɑ mɑ́ yɛ mɑɑ rɛ: 9 Nɛ mpɔ́tóósi píimɑ-i kɑɑ ń we nɛ ipɔ́wɛ kɑɑ m mɑ́ nyulɛ, pɔn kɔ nɛ umɑ́mɑ́. Nɛ kɔ nkópɛ kɛ pɛpɛɛ n tee rɛ pi Pisuifi lɛ ɑpi kɛpɔ́cɑ́ɑ́ n símɑɑnkɛɛ nyulɛ. Pi kɔ pɛɛ Setɑni icɑ́pinɛ pikɔ́ lɛ. 10 Kɑpɛ íwɛ iyɛ̃ kɑɑ n lenɛ kɛwuu n túúni. A kõ tɛ kuníri yɛ́ nɔ́kɛnɛ́cɔpɛ pinyinɛ kukpɑniilee tɑ̃ kukɛ́ nɛ nɔ́ m peikɛɛ nnyɑ. Li yɛ́ kɔ siyɑ́ɑ kɛfi kɛ́mɛɛ nɔ́ wéékusɛ. A ɑsei ritiki, ḿpɑ́ lin nkpɔ yɛ mu, kɛ́ pɛɛ nfɑ́ɑ pɔ́ hɛ rɛ pɔ feriyɛ nnyɑ. 11 Úye un ukómɛ, ukɛ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Uléécɑɑ icɑ́pinɛ n símisi kutu ricɔ. Nkpɔ lírũ ńn uyɛɛ n feriyɛ líkɑ wɑinɛ.

Nsímɛ́ kɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ iyɛɛ Pɛrikɑm-pɔ ń we n wɔ́ipɔ

12 A uléécɑɑtumɛ yɛɛ Pɛrikɑm-pɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ wɔipɔ rɛ uyɛɛ ritɛ́hɛ nɛ kɛnɔ́ɔpi píŋ́-píŋ́ nɛ mɛyele mɛtɛ́ m mɑ́ yɛ mɑɑ rɛ: 13 Nɛ nyulɛ kei kɑɑ ń we. Kei kɛ Setɑni riyɔɔpitũ pɔ́ɔ kɔ we. Áɑ rinɛ́nyíri kɛsi, ɑ́ɑ kɔ kɛfɑ kɑɑ́ nɛ nɛ́ n tɛnɛlɛ̃ fóm, ḿpɑ́ siyɑ́ɑ sɛ-i kɑpi unɛ́kɛikɔ́ Antipɑɑsi yɛɛ ɑsei n tíkilɛ̃ nɔ́kɛnɛ́mɛɛ kei kɛ Setɑni uu ń we ń kpu. 14 Amɑ́ mmɛ̃ kɑḿ nɛ pɔ́ n cɛ́si yɛ kɔ pɛɛ mmú rɛ: Pisoi yɛ kei we, pin Pɑlɑm icélɑɑ múílɛ̃. U Pɑlɑki céesi rɛ ukɛ́ ripinɛ wɑ Isirɑyɛɛli sipipi sikɛ́ inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ li sikɛ́ kɔ iwɑ́sɑ́nkɑí n wɑi likɛ́ nɛ kɛlólɛ́-mɛ̃ si hɑ. 15 Limɛcɔ kɛ pɔ́ɔ kɔ pisoi mɑ́ pɛɛ Nikolɑyitiyɛ icélɑɑ n tíkilɛ̃. 16 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ ɑpɔ́kópɛ kɛpirɛ ritɔ, insɑ́ lɛ̃ nɛ́ kɛpɔ́mɛɛ hɑpɔ ɑm titɛ́hɛ kɑm nnɔ́ɔ-i n wɑilɛ̃ nɛ ɑtɔpi pɔ́ wɑi. 17 Úye un ukómɛ, ukɛ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Uléécɑɑ icɑ́pinɛ n símisi kutu ricɔ!

Nkó yɛɛ n feriyɛ kɑm Uléécɑɑ ilukɛ * yɛɛ m pékɑɑlɛ̃ nɛ ripɑrɛ tomɛ́ hɛnɛ. Tinyíri fɑlɛ rinyinɛ tɛɛ ripɑrɛ tɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛ̃. Úkɑ úu ri nyu, insɑ́ uyɛ̃ kɑpi ri n hɛ.

Nsímɛ́ kɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ iyɛɛ Tiyɑtiiri-pɔ ń we n wɔ́ipɔ

18 A uléécɑɑtumɛ yɛɛ Tiyɑtiiri-pɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ wɔipɔ rɛ Uléécɑɑ Kɛpipi inipɛɛ yɛɛ ń we yɑrɛ inɑlempi, kɛɑnɑ ɑn kɔ we yɑrɛ nweni ŋmɔhɔ sɔnɛ yɛ mɑɑ rɛ: 19 Nɛ mɛpɔ́wɑi nɛ mpɔ́lɑ nɛ mpɔ́fɑtɛnɛ nɛ pipɔ́kɛi nɛ pipɔ́ŋmɔ́ɔ́pú nɛ mɛpɔ́wɑi tɔrɔɔ mɛɛ mɛfoí kulúi n fe nyulɛ. 20 Amɑ́ mmɛ̃ kɑḿ nɛ pɔ́ n cɛ́si yɛɛ rɛ pɔ unɔ́si Yesɑpɛɛli yɛɛ n tee rɛ u ɑntepu lɛ riyɑ́ un pinɛ́kɛikɔ́ kírɑɑsɛntɛ rɛ pikɛ́ mɛ́woo mɛ́woo n wɑi pin kɔ inyɔ́ɔnsɛsɑrɛ le. 21 Nɛ u yɑ́lɛnlɛ kɛlenɛ rɛ ukɛ́ uɑkópɛ kɛpirɛ ritɔ, ɑmɑ́ úu lɑ ukɛ́ uiwɑ́sɑ́nkɑí mɛwɑi mɛ̃ kɛpirɛ ritɔ. 22 Áɑ yɛ̃ɛ! Nɛ nní lɛ̃ u nɛ pɛpɛɛ kɛsẽ́ iwɑ́sɑ́ n wɑi kɛfinɛ kɛcɑ́ɑ́ sɑ́nɛ pikɛ́ íwɛ píimɑ li, in tɛ ɑ́pi pimɛwɑi mɛ̃ kɛpirɛ ritɔ. 23 Nɛ́ tíyɛsɛ ɑpi usiwɑ̃ kóni. Uléécɑɑ icɑ́pinɛ nnɛ́í yɛ́ pɛɛ céri rɛ nɛ́ɛ yɛ usoi kɛmúŋɛ́ nɛ ulilɑlɑ lɛɛ m pékɑɑlɛ̃ perei ɑm céru. Nɛ kɔ ḿpɑ́ úye mɛwɑi kɛcɑ́ɑ́ ulikɔ́ u pɑnɛ.

24 Amɑ́ nɔ̃́ Tiyɑtiiri pikɔ́ picɔ mpí, nɔ́ɔ yɛ ɑ́ni nní icélɑɑ iyɛ̃ n tíkilɛ̃, ɑ́ni kɔ lɛ̃ kɑpi n tee rɛ Setɑni likɔ́ lɛɛ m pékɑɑlɛ̃ ceri, nɛ mɑɑ rɛ ɑ́m nɔ̃́ ncɔni ńkɑ ncɔ cɔnsɛnɛ. 25 Amɑ́ ɑni lɛ̃ kɑni nní ḿ mɑ́ ɑnípɛ kɛtɛ́ m múílɛ̃ kɛ́ hɑ nɛ pɛɛmɛ.

26 Uyɛɛ n feriyɛ, uyɛɛ mɛnɛ́wɑi rimmúlú nɛ kɛ́tɔ-pɔ kɑm ńnɑŋɛ kɑm unɛ́sɑ́ɑ kɛ́mɛɛ m mɑ́ pɑnɛ. Uyɛ̃ kɑm isoipuri kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ pɑnɛ. 27 Uyɛɛ kɛweninɑɑpi nɛ isoipuri iyɛ̃ séninɛ, uu kɔ i forɛsi yɑrɛ sipɛ́rɛ́túhu. 28 Nɛ́ kɔ rimɑrɛwɑrɛpi u hɛ. 29 Úye un ukómɛ, ukɛ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Uléécɑɑ icɑ́pinɛ n símisi kutu ricɔ!

3

Nsímɛ́ kɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ iyɛɛ Sɑritɛɛsi-pɔ ń we n wɔ́ipɔ

1 A uléécɑɑtumɛ yɛɛ Sɑritɛɛsi-pɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ wɔipɔ rɛ uyɛɛ Uléécɑɑ yɛɛ ifɑ́ɑ isɛɛi nɛ ɑwɑ́rɛpi ɑsɛɛi n te yɛ mɑɑ rɛ: Nɛ mɛpɔ́wɑi nyulɛ. Pɔ rinyíri yɛnlɛ rɛ pɔ nfɑ́ɑ mɑ́, nɛ́ḿpɑ́kɑnɛ pɔ kpuwɑɑlɛnlɛ. 2 A nnɔni kɛ́mɛɛ yisi ɑɑ pɛpɛɛ ń we pin kpi ikɑri wɑisɛ ɑ́pi kɑpɛ nɛ n kpí nnyɑ. Ám mɛpɔ́wɑi yɛ̃ mɛn Unɛ́léécɑɑ inipɛɛ-i nyɑḿ nɛ mɛkɛtɔ-pɔ. 3 Lɛ̃ nnyɑ, ɑ lɛ̃ kɑɑ nsímɛ́ ń yɔsí nɛ lɛ̃ kɑɑ n kṍ léisɛ ɑɑ ɑkópɛ kɛpirɛ tɔ. Pɔnsɑ́ n nyɑ́ni, nɛ sɔ́ntilɛ yɑrɛ uyɑɑ, ɑ́ɑ yɛ́ pɛɛ céri ituŋɛ iyɛ-i kɑm yɛ́ pɔ́ rinkɑ́ikɑi. 4 Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pɔ kɔ pɛɛ Sɑritɛɛsi kei pisoi mɑ́lɛ pɛɛ ɑ́pi piilũ mɛ́kpɛrinkpɛ m pɔ́riinkɛɛ. Pi yɛ́ ilũ tomɛ́ tɑ̃, tɔ́ nɛ pɛ̃ ɑrí nɛ n sɔ́nɛ rɛ pi nɛ lɛ̃ sɑ́ nnyɑ.

5 Lɛ̃ nnyɑ, uyɛɛ n feriyɛ yɛ́ ilũ tomɛ́ tɑ̃, ɑ́m yɛ́ urinyiri nfɑ́ɑ ritɛlɛ́ * kɛ́mɛɛ tínnɛ. Nɛ́ Unɛ́sɑ́ɑ nɛ piléécɑɑtumɛ kɛyu-i u ceri rɛ u unɛ́kɔ́ lɛ. 6 Úye un ukómɛ, ukɛ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Uléécɑɑ icɑ́pinɛ n símisi kutu ricɔ!

Nsímɛ́ kɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ iyɛɛ Filɑtɛlifii-pɔ ń we n wɔ́ipɔ

7 A uléécɑɑtumɛ yɛɛ Filɑtɛlifii-pɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃ wɔipɔ rɛ Uléécɑɑ ukɔ́ nɛ Uyíkíyiki yɛɛ Tɑfiti kɛhɑ́nnɛ m múílɛ̃, Uyɛɛ yɛ n hɑ́nnɛ úkɑ úu yɛ́ hɑ pɛɛ n hɑ́nɛsi, Uyɛɛ yɛ n hɑ́nɛsi úkɑ úu yɛ́ hɑ pɛɛ n hɑ́nnɛ yɛ mɑɑ rɛ: 8 Nɛ mɛpɔ́wɑi nyulɛ. Áɑ yɛ̃ɛ, nɛ kɛpɔ́yu-i ihɑ́nɑɑ hɑ́nnɛlɛ kɛ úkɑ úu yɛ́ n fe ukɛ́ hɑ́nɛsi. Li we rɛ mpɔ́nɑŋɛ ńn piyɛ. Pɔ kɔ nnɛ́símɛ́ rimúlúlɛ ɑ́ɑ kɔ rinɛ́nyíri kɛsi. 9 Áɑ yɛ̃ɛ, nɛ Setɑni icɑ́pinɛ pikɔ́ ɑpɔ́nípɛ-i wɑinɛ. Pi yɛ mɑɑ rɛ pi Pisuifi lɛ, ɑ́i kɔ pɛɛ lɛ̃. Pi kirɑɑsɛlɛ. Áɑ yɛ̃ɛ, nɛ́ tíyɛsɛ ɑpí weri ɑpi kɛpɔ́nyɑ́lɛ-i wúlɑ ɑpi céru rɛ nɛ pɛɛ pɔ́ lɑlɛ. 10 Kɑɑ nní nnɛ́símɛ́ mɛɛ yɛ rinŋmɔ́ɔ́púsɛ rimmúlú nnyɑ, nɛ̃́ nɛ́ kɔ ipeikɛɛtuŋɛ iyɛɛ kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ n sɔ́nti ikɛ́ kɛtẽ pikɔ́ peikɛɛ kɛ́mɛɛ pɔ́ rimúlú. 11 Nɛ nfɑ́ɑni sɔ́ntilɛ. A lɛ̃ kɑɑ m mɑ́ ɑnípɛ kɛtɛ́ rimúlú úkɑ úu kɑpɛ nɛ lɛ̃ kɑɑ n feriyɛ ɑpi pɔ́ hɛ pɔ́ ń yɔsí nnyɑ.

12 Nɛ́ tíyɛsɛ Uyɛɛ n feriyɛɛ uu Unɛ́léécɑɑ Kɛyɔ kɛ́mɛɛ pɑnsɛ nlɛ́ri cirɛ-cirɛ, úu yɛ́ pɛɛ píkɑi kei le. Nɛ́ ukɛcɑ́ɑ́ Unɛ́léécɑɑ rinyiri nɛ Unɛ́léécɑɑ kuyu rinyiri, Yerusɑlɛm fɑlɛ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ Unɛ́léécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri wɔi, ɑm kɔ rinɛ́nyíri fɑlɛ wɔlu. 13 Úye un ukómɛ, ukɛ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Uléécɑɑ icɑ́pinɛ n símisi kutu ricɔ!

Nsímɛ́ kɑpi Uléécɑɑ icɑ́pinɛ iyɛɛ Lɑwutisee-pɔ ń we n wɔ́ipɔ

14 A uléécɑɑtumɛ yɛɛ Lɑwutisee-pɔ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pɑílɛ̃ wɔipɔ rɛ Amí, úseérɑkɔɔ́ yɛɛ ɑsei m mɑ́ un kɔ uyíkíyiki, un kɔ lɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ kɛkorɑɑnɛ yɛ mɑɑ rɛ: 15 Nɛ mɛpɔ́wɑi nyulɛ. Áɑ niŋú ɑ́ɑ kɔ tolú. Amɑ́ pɔn pɛɛ́ n fe pɔkɛ́ n niŋú nɛ́ɛ pɔkɛ́ n tolú! 16 Lɛ̃ nnyɑ, kɑɑ nní ḿ pɑ́ipɑilɛ̃, ɑ́ɑ kɔ niŋú ɑ́ɑ kɔ tolú nnyɑ, nɛ́ kúúkɛɛ ɑm nnɛ́nɔ́ɔ-i pɔ́ lésɛri. 17 Pɔ yɛ mɑɑ rɛ: Nɛ umɑ́mɑ́ lɛ, nɛ mɛmɑ́ yɛ́nlɛ, líkɑ ɑ́i nɛ́ pɑ́rílɛ̃, ɑ́ɑ kɔ pɛɛ nyu rɛ ipɔ́cɔ yɛ íwɛ welɛ, pɔn wɑriyɛ, pɔn íwɛ mɑ́ pɔn nyiinlɛ̃ pɔn kɔ mɛŋmɑnɛ we. 18 Lɛ̃ nnyɑ kɑm mɛsɔhɔ pɔ́ kpɑ́lɛ̃ tɛ ɑ kɛnɛ́mɛɛ wurɑ kɑpi n sɑ́ɑsi ɑpí lolɛ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ lɔ ɑɑ pɛɛ pɑnsɛ umɑ́mɑ́, ɑɑ kɔ ilũ tomɛ́ lɔlu ɑɑ pɛɛ n lɑpɑɑlɛ̃, isɛi íi kɑpɛ nɛ pɔ́ ń wɑ rɛ pɔ mɛŋmɑnɛ sɔ́nɛ nnyɑ. Aɑ kɔ pitɛ kɑpi yɛ inípɛɛ rińkeḿ lɔlu ɑɑ ipɔ́nípɛɛ keḿ pɔkɛ́ nɛ n nyɑ́ni nnyɑ. 19 Nɛ̃́, nɛ yɛ nɛ pɛ̃ nnɛ́í kɑm ń lɑ cɛ́silɛ ɑm kɔ kutu pi pɑsɑ. Lɛ̃ nnyɑ, kɑpɛ sikɑ̃́ wɑ, ɑ ɑpɔ́kópɛ kɛpirɛ ritɔ. 20 Áɑ yɛ̃ɛ, nɛ rinɔnɔɔ-i nyɛnulɛ nɛn ihɑ́nɑɑ pepu. Úye un mɛnɛ́tẽ n kõ, un tinɔnɔɔ n hɑ́nnɛ, nɛ́ ukɛyɔ-i lompɔ tɔ́ nɛ uyɛ̃ ɑri kɛsẽ́ ilukɛ le.

21 Uyɛɛ n feriyɛ kɑm tíyɛsɛnɛ ɑri tinɛ́yɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ kɛsẽ́ tonɛ yɑrɛ kɛ nɛ́ɛ n feriyɛ tɔ́ nɛ Unɛ́sɑ́ɑ tɔn kɛsẽ́ uriyɔɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ tṹ mɛcɔ.

22 Úye un ukómɛ, ukɛ́ lɛ̃ kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn Uléécɑɑ icɑ́pinɛ n símisi kutu ricɔ!

4

Uléécɑɑ mɛyɔɔpi kɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ pikɔ́ ɑpi yóm

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑm pɛɛ́ pɑí, ɑm ihɑ́nɑɑ inyinɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ yɛnu in hɑ́nnɛlɛ̃. Am mɛtẽ foí mɛmɛɛ pɛɛ́ nɛ nɛ́ n símisi kom mɛn tee rɛ: A nté ritɑɑ́mɛ kɛ́ lɛlɛɛ mɑsí kɛpirɛ n wɑinɛ pɔ́ nyísɛ. 2 Mɛsɛ nɛ mɛsɛ, Nfɑ́ɑsɔnɛ nn kɛnɛ́cɑ́ɑ́ súiri ɑm pɛɛ riyɔ́ɔpitũ tinyinɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ yɛnu, unyinɛ un tikɛcɑ́ɑ́ tṹ. 3 Uyɛɛ n tṹ mɛwee yɛ nkpɑ́ni yɑrɛ ripɑrɛ ŋmɛ́í-ŋmɛi nɛ́ɛ ríwɛɛ́ mɛcɔ, kuwɑmɛnirí pɔ́ɔn riyɔ́ɔpitũ tɛ̃ kɔ́ɔ́núlɛ̃. Kumɛwee yɛ nkpɑ́ni yɑrɛ mɛhɔ́lɛ ripɑrɛ. 4 Ayɔ́ɔpitũ ɑfɛɛrɛ́ nɛ ɑnɑ nyɛɛ pɛɛ riyɔ́ɔpitũ tɛ̃ kɔ́ɔ́núlɛ̃, piwɛ́ɛ́sɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ pinɑ pin ɑkɛcɑ́ɑ́ tṹ, pin ilũ tomɛ́ tɑ́ntilɛ̃, pin ɑyɔ́ɔpikɔŋ kɑpí nɛ wurɑ n wɑ piɑyu kɛcɑ́ɑ́ kípiilɛ̃. 5 Sikónɛtɛ́hɛ nɛ mɛtẽ mɛnyinɛ nɛ ikónɛ pisɛnkɛɛ yɛ pɛɛ riyɔ́ɔpitũ tɛ̃ kɛ́mɛɛ léentilɛ. Sífirɑ́ɑ sisɛɛi yɛ pɛɛ riyɔ́ɔpitũ tɛ̃ kɛyu-mɛ̃ torɛlɛ nyɑii. Si Uléécɑɑ ifɑɑ isɛɛi lɛ. 6 Linyinɛ yɛ pɛɛ riyɔ́ɔpitũ tɛ̃ mɛtene welɛ yɑrɛ sinípɛɛnyɑ́nɛi-yɛlɛ́pi sɛɛ mínimɑɑ mɛcɔ tɑŋɛlɛ̃.

Lifɑ́ɑkɔ́ linɑ linyinɛ lɛɛ kɛ́yu-mɛ̃ nɛ kɛpirɛ-mɛ̃ inípɛɛ ḿpɑ́ yei n tórɑɑnkɛɛlɛ̃ yɛ pɛɛ riyɔ́ɔpitũ tɛ̃ kɛcɔpɛ nɛ rimɛkɑnɛi welɛ. 7 Lifɑ́ɑkɔ́ foí yɛ welɛ yɑrɛ kúkinɑɑ́. Lifɑ́ɑkɔ́ lírũ yɛ kɔ welɛ yɑrɛ rinɑ́ɑpipi, lifɑ́ɑkɔ́ tɑ́ɑ́nũ pɔ̃́ nɛ nkpɑ́ni yɑrɛ li kɛsoiyu mɑ́lɛ. Lifɑ́ɑkɔ́ nɑ̃́ii pɔ̃́ nɛ mɛtukɛ mɑɑmɑɑ mɛɛ n yóósilɛ̃ nɛ mɛnyínɛ welɛ. 8 Lifɑ́ɑkɔ́ lɛ̃ kɛnɑ yɛ mɑ́lɛ ɑmɛ́ŋ́ ɑkpuulũ ɑkpuulũ, inípɛɛ in ḿpɑ́ yei tórɑɑnkɛɛlɛ̃. Ápi kɛ́yu mɑ́ nɛ pimɑ́ikɛɛ kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ rɛ:

Usɔnɛ círícírí, círícírí, círícírí yɛɛ Upíimɑ, Uléécɑɑ, Ńnɑŋɛ nnɛ́í Ute.

Uyɛɛ pɛɛ́ we, Uyɛɛ we, Uyɛɛ kɔ mɑsí sɔ́nti. 9 Ḿpɑ́ píyei kɛ lifɑ́ɑkɔ́ lɛ̃ ɑi yɛ́ hɑ uyɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ un kɔ ḿpɑ́ píyei we ríyu n wɑisɛ, ɑpi yɛ urinyiri tɑɑ́sɛ ɑpi kɔ u pɔɔnɛsɛ 10 piwɛ́ɛ́sɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ pinɑ pɛ̃ pɔ̃́ nɛ́ yɛ pɛɛ uyɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ mɛtene riwulɑ ɑpi uyɛɛ ḿpɑ́ píyei ń we yɑ́ɑ́si ɑpi pɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛyu-i piɑyɔɔpikɔŋ sɑ́ ɑpi rɛ: 11 Urɔ́píimɑ nɛ Urɔ́léécɑɑ, pɔ nɛ sɑ́ rɛ pɔkɛ́ ríyu nɛ rinyíri nɛ ńnɑŋɛ m mɑ́. Liriyíkí rɛ pɔ́ɔ ḿpɑ́ yo wɑ, pɔ lɑlɛ likɛ́ n we. Lɛ̃ nnyɑ kɑi kɔ we.

5

Kɛsɑ́ŋpipi yɛ rítɛlɛ́ wúkulɛ

1 Am pɛɛ́ uyɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ kunipɛ lukɛ-lukɛ kɛ́mɛɛ rítɛlɛ́ rinyinɛ yɛnu tin kɛpirɛ nɛ kɛ́yu-mɛ̃ wɔ́lɑɑlɛ̃, ɑpi kɔ ɑtɔ́pi ɑsɛɛi rikɛcɑ́ɑ́ wɑi ɑpí nɛ wúkɛsi rɛ úkɑ úu kɑpɛ ricɑ. 2 Am kɔ uléécɑɑtumɛ nɑŋɛ-nɑŋɛ unyinɛ yɛnu un yóólɛ̃ lin cɑ́lɛ̃ tɛ: Wóo tu rɛ ukɛ́ rítɛlɛ́ tɛ̃ wúkulɛ ukɛ́ kɔ tiɑtɔpi nyɛ̃ fori?

3 Amɑ́ úkɑ úu we kɛyómɛcɑɑ-pɔ nɛ́ɛ kɛtẽ nté kɛcɑ́ɑ́ nɛ́ɛ kɛtẽ mɛtene yɛɛ yɛ́ n fe uu ri wúkulɛ nɛ́ɛ uu ri nyɑ́nɛi. 4 Kei kɑm pɛɛ mɛyɑ̃́ tẽ́ ŋmɑɑ rɛ úkɑ úu tulɑɑlɛ̃ tɛ ukɛ́ rítɛlɛ́ tɛ̃ wúkulɛ nɛ́ɛ ukɛ́ ri nyɑ́nɛi nnyɑ. 5 Uwɛ́ɛ́sɛ usɛ uu pɛɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: Kɑpɛ n téni, ɑ yɛ̃ tɛ Yutɑ pikɔ́ mpuri kɛ́mɛɛ kukinɑɑ́, Tɑfiti kɛpirɛ̃ yɛ feriyɛlɛ. Kɛ yɛ́ fe ɑkɛ rítɛlɛ́ tɛ̃ wúkulɛ ɑkɛ kɔ ɑtɔ́pi ɑsɛɛi nyɛ̃ foru.

6 Am kɔ riyɔ́ɔpitũ tɛ̃ kɛcɔpɛ nɛ lifɑ́ɑkɔ́ linɑ lɛ̃ kɛcɔpɛ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ pɛ̃ kɛcɔpɛ Risɑ́ŋpipi yɛnu tin nyɛnu yɑrɛ pi nɛ ri nyɔ́ɔnsɛlɛ. Akólɛ ɑsɛɛi nɛ inípɛɛ isɛɛi kɑrí pɛɛ mɑ́. Lɛlɛɛ Uléécɑɑ ifɑɑ isɛɛi iyɛ̃ kuu kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ ń túmɛi. 7 Arí hɑpɔ ɑri uyɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ kunipɛ lukɛ-lukɛ kɛ́mɛɛ rítɛlɛ́ tɛ̃ yɔ́su. 8 Kuu rítɛlɛ́ tɛ̃ piyɔ́ɔ́ ḿ mɑsí, lifɑ́ɑkɔ́ linɑ lɛ̃ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ pinɑ pɛ̃ ɑpi sĩ́ ɑpí hɑ Risɑ́ŋpipi kɛyu-i wúlɑ, ḿpɑ́ úye un kɛkéŋé nɛ sinúḿpi kɑpí nɛ wurɑ n wɑ nɛ tulɑɑli mɛyipɛ múílɛ̃. Uléécɑɑ pikɔ́ kɛyomɛ kɑpi n yɑ́ɑ́si yɛ kɛ̃. 9 Api kɛyómɛ fɑlɛ kɛnyinɛ n yom tɛ:

Pɔ tulɛ rɛ pɔkɛ́ rítɛlɛ́ tɛ̃ yɔsí pɔkɛ́ ɑtɔ́pi nyɛ̃ fori, liriyíkí rɛ

pi nɛ pɔ́ nyɔ́ɔnsɛlɛ ɑɑ mɛpɔ́nyɛ nɛ ḿpɑ́ kumɑ́rɛ kúye nɛ ḿpɑ́ mɛyu mɛ́ye

nɛ ḿpɑ́ ɑyu ɑ́ye pisoi nɛ ḿpɑ́ nsoipuri ń-ye ɑyu lɔlu ɑɑ Uléécɑɑ pɑ.

10 Pɔ pi pɑnsɛsɛlɛ n-yɔ́ɔpipuri pikɔ́ nɛ inyɔ́ɔnsɛ piwɑi pɛɛ

Uléécɑɑ pikɛi n wɑi. Pi sɔ́ntilɛ pikɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ iyɔ́ɔpi n tũ.

11 Am pɛɛ́ weri ɑm piléécɑɑtumɛ kulúi pɛɛ riyɔ́ɔpitũ nɛ lifɑ́ɑkɔ́ lɛ̃ nɛ pikpurɛ n kɑ́nɛilɛ̃ mɛtẽ kom. Pinnɛ́í yɛ lelɛ pílɛ pílɛ nɛ kuwóó kuwóó ɑ́i kúkɛɛntɛnɛ we.

12 Pi pɛɛ cɑ́ɑ́ilɛ rɛ:

Tisɑ́ŋpipi kɑpí nɛ n nyɔ́ɔnsɛ tɛɛ tulɑɑlɛ̃ tɛ tikɛ́ ńnɑŋɛ

nɛ mɛmɑ́ nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ nɛ rikɔhɔ

nɛ ríyu nɛ ɑkɛ́hɛ nɛ ipɑkɑrɛ yɔsí!

13 Am pɛɛ lɛ̃ nnɛ́í kɛ Uléécɑɑ uu n wɑ lin kɛyómɛcɑɑ-pɔ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nɛ kɛtẽ mɛtene nɛ mínimɑɑ kɛ́mɛɛ́ we kom lin tee rɛ:

Uyɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ nɛ Risɑ́ŋpipi pɛɛ ɑkɛ́hɛ nɛ ipɑkɑrɛ nɛ

ríyu nɛ n-yɔ́ɔpinɑŋɛ te ḿpɑ́ píyei-pɔ!

14 Lifɑ́ɑkɔ́ linɑ lɛ̃ ɑi yɛ pɛɛ rɛ: Amí! Piwɛ́ɛ́sɛ pɛ̃ ɑpi yɛ pɛɛ wúlɑ ɑpi yɑ́ɑ́si.

6

Atɔpi ɑkpuulũ foí nyɛ̃ mɛwúkulɛ

1 Aḿ pɑí, ɑm yɛ́nu kɛ Risɑ́ŋpipi ɑri ɑtɔ́pi ɑsɛɛi nyɛ̃ kɛ́mɛɛ risɛ n wúkulɛ, ɑm pɛɛ lifɑ́ɑkɔ́ linɑ lɛ̃ lisɛ kom, lin mɛtẽ nɛ símisi yɑrɛ ikónɛ pisɛnkɛɛ rɛ: A kɑm. 2 Aḿ pɑí ɑm isɑ̃ tomɛ́ yɛ́nu. Uyɛɛ i n tṹ yɛ pɛɛ pitɛpɛ múílɛnlɛ. Api piferiyɛ ihɛɛ u pɑ, uu yisi uú n tɔ́su yɑrɛ uyɛɛ n feriyɛ un kɔ tɔ́su ukɛ́ hɑ kɔ piferiyɛ rikpɑ́ mɛcɔ. 3 Kɛ Risɑ́ŋpipi ɑri ritɔ́pi lírũ n wúkulɛ, ɑm lifɑ́ɑkɔ́ lírũ kom ɑi sɛmni rɛ: A kɑm! 4 Isɑ̃ icɔ yɛɛ n wɔŋnɛ yɑrɛ nnɑ ii pɛɛ léeri. Uyɛɛ i n tṹ uu ńnɑŋɛ yɛnu rɛ ukɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nkíŋniŋɛ lesɛ pisoi pikɛ́ nɛ n kónɑɑnɛ nnyɑ. Api kɔ kutɛ́hɛ cɑɑcɑɑ kunyinɛ u pɑ. 5 Kɑri ritɔ́pi tɑ́ɑ́nũ n wúkulɛ, ɑm lifɑ́ɑkɔ́ tɑ́ɑ́nũ kom ɑi sɛmni rɛ: A kɑm! Aḿ pɑí, ɑm isɑ̃ ŋmɔhɔ yɛnu. Uyɛɛ i n tṹ yɛ pɛɛ kɛmúŋɛ́ múílɛnlɛ. 6 Am lifɑ́ɑkɔ́ linɑ lɛ̃ kɛcɔpɛ mɛtẽ mɛnyinɛ kom, mɛn tee rɛ: Pi yɛ́ mɛsírɛ́pipi mɛnyinɛ kɛmúŋɛ́cɑripi kɛsɛ nɛ kɛkɛiyɑɑ kɛsɛ ihɛ́ɛ́ lɔ, ɑpi kɔ mɛmúípipi simúŋɛ́cɑripi sitɑɑni nɛ kɛkɛiyɑɑ kɛsɛ ihɛ́ɛ́ lɔlu. Amɑ́ ɑ́ni kɑpɛ mɛ́kpɔ nɛ pítɑ pɔ̃́ ticɑ.

7 Kɑri ritɔ́pi nɑ̃́ii n wúkulɛ, ɑm lifɑ́ɑkɔ́ nɑ̃́ii mɛtẽ kom tɛ: A kɑm! 8 Aḿ pɑí ɑm isɑ̃ inyinɛ yɛnu nɛ mɛhɔ́lɛ ntɔnɛ ipiŋɛ. Pi yɛ uyɛɛ i n tṹ sée rɛ nkpɔ. Nkpɔ kuhorɛ yɛ pɛɛ u tikilɛnlɛ. Api kɛtẽ ɑwɛ́lɛ́ ɑnɑ kɛ́mɛɛ kusɛ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ yɛnu ɑpí nɛ ɑtɛ́hɛ nɛ nkṹ nɛ itói nɛ licɔ́pii-cɔ́pii sisoipipi tɛ́kɛ́ɛ́.

9 Kɑri ritɔ́pi núpũ n wúkulɛ, ɑm kɛnyɔ́ɔnsɛtunipi mɛtene pɛ̃ kɑpi Nléécɑɑsimɛ́ nɛ ɑseérɑ kɑpi n lésɛ nnyɑ m pɑrii ɑmííri yɛnu, 10 pin pupukɛɛ lin cɑ́lɛ̃ tɛ: Sɑ́ɑ sɔnɛ círícírí nɛ uyíkíyiki, hɑ́i nɛ kɛyo-pɔ kɑɑ yɛ́ lɛ̃ n nɑ́ŋɑisɛ pɔkɛ́ kɛlenɛ túhɑɑnɛ pɔkɛ́ nsímɛ́sei yɛ̃ pɔkɛ́ pɛɛ kɛtẽ nkɛ́ pisoi ntɔ́kpɔ kɛcɑ́ɑ́ kutu ripɑsɑ? 11 Api pinnɛ́í mmɛ̃ ḿpɑ́ úye kɛtúkɑnkɑ tomɛ́ pɑ, ɑpi kɔ pi mɑɑ rɛ pikɛ́ pɛɛ kɔ nkɑ́ripi n wéntɛlɛ̃, pipikɛicɔ nɛ pipimɑrɛcɔ kɑpi pimɛcɔ n kóninɛ pikɛ́ hɑ pinnɛ́í cɑ́pinɛpɔ.

12 Kɑri ritɔ́pi kpúúlũ n wúkulɛ, ɑḿ pɑí kɛtẽ ɑkɛ yéŋesi nɛ rikɔhɔ. Ituŋɛ ii pɑnsɛ riŋmɔ́hɔ yɑrɛ kukpɔsɑŋɑɑ́, iwɑ́rɛ ii innɛ́í pɑnsɛ yɑrɛ mɛ́nyɛ. 13 Kɛléécɑɑ ɑwɑrɛpi ɑɑ pɛɛ kɛteni-i póroiri yɑrɛ kɛ kúfikiyee ɑku yɛ kuyɔ píimɑ kɛ́mɛɛ kuɑpipi n tíyɛ ɑɑ póroi mɛcɔ. 14 Kɛléécɑɑ ɑkɛ wúkɑɑpɔ yɑrɛ rítɛlɛ́ kɑpi riwɛ́pí, ɑyɔ́pɛ nnɛ́í nɛ míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ sitẽ nnɛ́í ɑsi sikɛtonɛ-i yisikɛɛ. 15 Kɛtẽ nté piyɔɔpi nɛ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ ɑtɔpi piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pimɑ́mɑ́ nɛ pinɑ́ŋɛ-nɑŋɛ nɛ pilɑ́si nnɛ́í nɛ pɛpɛɛ pimɛcirɛ n te ɑpi ɑyɔ́pɛ kɛcɑ́ɑ́ ɑpɑrɛpoo kɛ́mɛɛ nɛ ɑpɑrɛcɑŋɑɑ sipɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ pékesi. 16 Api yɛ pɛɛ ɑyɔ́pɛ nɛ ɑpɑrɛcɑŋɑɑ mɑɑ rɛ: Ani kɛrɔ́cɑ́ɑ́ lóimɛ ɑni rɔ́ yɑ́rii tɔkɛ́ uyɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ nɛ Risɑ́ŋpipi kuwɔi nɛ kɛtɑɑ wɑ. 17 Li we rɛ pikuwɔi kɛyɑɑ píimɑ yɛ tuimɛlɛ. Wóo yɛ́ fe uú lelu?

7

Uléécɑɑ pisoi yɛ ritii kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ nwɔi yɔsí

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑm pɛɛ piléécɑɑtumɛ pinɑ pinyinɛ yɛnu pin kɛtẽ ɑwɛ́lɛ́ kɛnɑ kɛ́mɛɛ nyɛnu. Kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ɑyɔ ɑnɑ kɑpí pɛɛ múílɛ̃ tɛ kuyɔ kúkɑ ɑ́ku kɑpɛ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nɛ́ɛ mínimɑɑ-i nɛ́ɛ kuléé kunyinɛ kɛcɑ́ɑ́ ḿ pi nnyɑ. 2 Am kɔ uléécɑɑtumɛ ucɔ yɛnu un kɛtuŋɛleemɛ-mɛ̃ tɑɑ́mɛlɛ̃ un Uléécɑɑ yɛɛ nfɑ́ɑ n te nwɔi múílɛ̃. Uu cɑ́ɑ́i ɑi cɑ́, uu piléécɑɑtumɛ pinɑ pɛpɛɛ ncée n yɛ̃́ tɛ pikɛ́ kɛtẽ nɛ mínimɑɑ íwɛ wɑ mɑɑ rɛ: 3 Áni kɑpɛ kɛtẽ nɛ́ɛ mínimɑɑ nɛ́ɛ ɑléé ricɑ hɑ́i nɛ kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑri yɛ́ Urɔ́léécɑɑ pikɛikɔ́ ɑtii nwɔ́i n wɑ. 4 Am pɛɛ pɛ̃ kɑpi nwɔ́i n wɑ nnɛ́í kóm. Pi lelɛ pisoi ɑ́kotokú pílɛ nɛ ɑfɛɛnɑ nɛ ɑnɑ (144.000) Isirɑyɛɛli pikɔ́ ɑmɑrɛ nnɛ́í kɛ́mɛɛ. 5 Yutɑ kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000). Rupɛni kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000). Kɑɑti kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000). 6 Asɛɛ kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000). Nɛfitɑlii kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000). Mɑnɑsee kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000). 7 Simeyɔɔ kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000) Lefi kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000). Isɑkɑɑ kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000). 8 Sɑpilɔɔ kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000) Yosɛfi kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000) Pɛnyɑmɛɛ kumɑrɛ kɛ́mɛɛ, pisoi ɑ́kotokú kɛfi nɛ ɑtɛ́ (12.000) kɑpi nwɔ́i wɑ.

Tisoiwuí píimɑ tɛɛ Uléécɑɑ kɛyúrí n cɑ́pinɛlɛ̃

9 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ ɑḿ pɑí, ɑm tisoiwuí píimɑ rinyinɛ yɛnu, tipisoi ɑ́pi kúkɛɛntɛnɛ we. Ḿpɑ́ nsoipuri ń-ye nɛ ḿpɑ́ kumɑ́rɛ kúye nɛ ḿpɑ́ ɑyu ɑ́ye nɛ ḿpɑ́ mɛyu mɛ́ye pikɔ́ yɛ pi. Tiyɔ́ɔpitũ nɛ Risɑ́ŋpipi kɛyu-i kɑpí pɛɛ nyɛnu pin sitúkɑnkɑ cɑɑcɑɑ tomɛ́ tɑ́ntilɛ̃ pin ɑtɛnɛpɑi mulɛilɛ̃. 10 Pi pɛɛ cɑ́ɑ́ilɛ lin cɑ́lɛ̃ tɛ: Urɔ́léécɑɑ yɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ nɛ Risɑ́ŋpipi pɛɛ tirɔ́yu lɔ. 11 Piléécɑɑtumɛ nnɛ́í yɛ pɛɛ riyɔ́ɔpitũ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ lifɑ́ɑkɔ́ linɑ kɛyu nyɛnulɛ. Api wúlɑ ɑpi kɛtẽ kɛ́yu tuhu ɑpi Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si 12 pin tee rɛ:

Amí, Urɔ́léécɑɑ yɛɛ ipɑkɑrɛ nɛ ɑkɛ́hɛ nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ nɛ ipɔɔnɛsɛ

nɛ ríyu nɛ ńnɑŋɛ nɛ rikɔhɔ ḿpɑ́ píyei-pɔ te. Amí!

13 Kei kɛ piwɛ́ɛ́sɛ pɛ̃ usɛ uu rinɔ́ɔ yɔsí uu nɛ́ mɑɑ rɛ: Píye yɛ mpí pɛɛ nní sitúkɑnkɑ tomɛ́ tɑ́ntilɛ̃ pin nɛ mɛ́ye leeri? 14 Am u pɛsɛ rɛ: Unɛ́píimɑ, pɔ́ɔ nyu. Uu pɛɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: Pɛpɛɛ íwɛ píimɑ kɛ́mɛɛ n léeri yɛ pi. Pi pisitukɑnkɑ cɑɑcɑɑ hɛɛrɛlɛ ɑpi risɑ́ŋpipi mɛnyɛ kɛ́mɛɛ si wɑ́rɑrɑsɛ. 15 Lɛ̃ nnyɑ kɑpi Uléécɑɑ riyɔɔpitũ kɛyu-i we pin ukɛyɔ-i kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ u yɑ́ɑ́si. Uyɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ yɛ́ pikɛcɑ́ɑ́ m pɑílɛ̃. 16 Nkṹ ńn yɛ́ kɔ piwɑi pi rikpɑ́, nnírɛ́ ńn yɛ́ kɔ piwɑi pi rikpɑ́, ntuŋɛ ńn yɛ́ kɔ piŋmɑ́kɑɑ pi rikpɑ́, kutói ɑ́ku yɛ́ kɔ piwɑi pi rikpɑ́. 17 Li we rɛ Risɑ́ŋpipi tɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɔpɛ ń we yɛ́ nɛ pilúkɛi pi hɑ ɑri pi kpísi ɑrí nɛ míni mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ ihɔi kɛ́mɛɛ pi sĩ, Uléécɑɑ uu pɛɛ pimɛnini nnɛ́í tínnɛ.

8

Titɔ́pi sɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i mɛwúkulɛ

1 Kɛ Risɑ́ŋpipi ɑri ritɔ́pi sɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i tɛ̃ n wúkulɛ, ɑi kɛyómɛcɑɑ-pɔ sɛ́ɛ́ lɛ́kɛ́-lɛ́kɛ́ yɑrɛ ituŋɛ nwɔi mɛkɔ́ɔ́nú wɛlɛ́ kumúŋɛ́. 2 Am piléécɑɑtumɛ pisɛɛi pɛ̃ yɛnu pin Uléécɑɑ kɛyu-i nyɛnu. Api ɑnɑ́ɑtɔ́ŋ ɑsɛɛi pi pɑ.

3 Uléécɑɑtumɛ usɛ uu pɛɛ́ weri uu kɛnyɔ́ɔnsɛhúúpi kɛcɑ́ɑ́ nyɛrɛ. U pɛɛ wurɑ kɛcɑripi kɛ-i kɑpi yɛ tulɑɑli n ŋmɑɑsi múílɛnlɛ. Api tulɑɑli kulúi nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ nnɛ́í iyɑ́hɑɑ u pɑ rɛ ukɛ́ wurɑ kɛnyɔ́ɔnsɛhúúpi kɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛyu-i ń we kɛcɑ́ɑ́ hɛ. 4 Tulɑɑli ɑnyɔ nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ iyɑ́hɑɑ ii uléécɑɑtumɛ ɑnipɛ-i léeri ii Uléécɑɑ kɛyu-i tɑɑ́. 5 Uléécɑɑtumɛ uu pɛɛ kɛcɑ́ripi kɛ-i kɑpi yɛ tulɑɑli n ŋmɑɑsi kpísi uu kɛnyɔ́ɔnsɛhúúpi kɛ́mɛɛ nnɑ toru uu súúni mɛyipɛ uú nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ sɑ́pɔ, ikónɛ ii sɛnkɛɛ, mɛtẽ ɑmɛ léenti, ikónɛ ii yékurɛntɛ, kɛtẽ ɑkɛ yéŋesi.

Anɑ́ɑtɔ́ŋ foí ɑnɑ nyɛɛ n tẽ́

6 Piléécɑɑtumɛ pisɛɛi pɛɛ ɑnɑ́ɑtɔ́ŋ ɑsɛɛi m múílɛ̃ ɑpi pɛɛ pimɛcirɛ cɑ́pinɛ pikɛ́ ɑ ténsɛ.

7 Ufoí uu rinɑ́ɑtɔ́ŋ ténsɛ, ɑkónɛpɑrɛpi nɛ nnɑ ɑí nɛ mɛ́nyɛ cɔ́hɔnɛ ɑí nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ lóiri. Ai kɛtẽ hɔɔnɛnɛ mɛtɑɑni, ɑi kuwɛ́lɛ́ kusɛ torɛ múkú-múkú, ɑi kɔ ɑléé hɔ́ɔ́nɛnɛ mɛtɑɑni, ɑi kuwɛ́lɛ́ kusɛ torɛ múkú-múkú, ɑi kɔ mɛyúi ŋmṹ nnɛ́í torɛ múkú-múkú.

8 Uléécɑɑtumɛ lírũ uu rinɑ́ɑtɔ́ŋ ténsɛ. Ai riyɔ́pɛ ntɔnɛ rinyinɛ tɛɛ nnɑ ń torɛ mínimɑɑ kɛ́mɛɛ sɑ́pɔ. Ai mínimɑɑ hɔɔnɛnɛ mɛtɑɑni, kuwɛ́lɛ́ kusɛ ɑku pɑnsɛ mɛ́nyɛ. 9 Ai liwɑiwɑi nnɛ́í lɛɛ mínimɑɑ kɛ́mɛɛ ń we lin fɑfɑi hɔɔnɛnɛ ɑwɛ́lɛ́ ɑtɑɑni, ɑi kuwɛ́lɛ́ kusɛ nɑm. Ai kɔ ɑ́ninɔi hɔɔnɛnɛ ɑwɛ́lɛ́ ɑtɑɑni, ɑi kuwɛ́lɛ́ kusɛ nɑm.

10 Uléécɑɑtumɛ tɑ́ɑ́nũ uu rinɑ́ɑtɔ́ŋ ténsɛ. Tiwɑ́rɛpi mɑɑmɑɑ tɛɛ iyúipukɛ mɛcɔ ń torɛ ɑri kɛyómɛcɑɑ-pɔ lóiri. Ikói nɛ ínihɔi kɑi hɔ́ɔ́nɛnɛ ɑwɛ́lɛ́ ɑtɑɑni, ɑri kuwɛ́lɛ́ kusɛ kɛcɑ́ɑ́ lólu. 11 Pi yɛ riwɑ́rɛpi tɛ̃ sée rɛ ɑpisɛnti. Ai míni hɔɔnɛnɛ ɑwɛ́lɛ́ ɑtɑɑni, kuwɛ́lɛ́ kusɛ ɑku pɑnsɛ ɑpisɛnti, pisoi kulúi ɑpi míni mɛɛ n tulɛsi nnyɑ kpíni.

12 Uléécɑɑtumɛ nɑ̃́ii uu rinɑ́ɑtɔ́ŋ ténsɛ. Ai ituŋɛ nɛ iwɑ́rɛ nɛ ɑwɑ́rɛpi hɔɔnɛ ɑwɛ́lɛ́ ɑtɑɑni ɑtɑɑni, ɑi ḿpɑ́ yo kuwɛ́lɛ́ kusɛ pepu rɛ ɑwɛ́lɛ́ ɑtɑɑni nyɛ̃ kɛ́mɛɛ kusɛ kukɛ́ kuŋmɑhɑ-i n we nnyɑ, kɛyɑ́ɑ kɛkɛ́ kɛmɛtɛ́í ɑwɛ́lɛ́ ɑtɑɑni kɛ́mɛɛ kusɛ pɑɑ, kɛsinɛ kɛkɛ́ kɔ kɛmɛtɛ́í ɑwɛ́lɛ́ ɑtɑɑni kɛ́mɛɛ kusɛ pɑɑ nnyɑ.

13 Aḿ weríí, ɑm mɛtukɛ mɑɑmɑɑ mɛnyinɛ yɛnu mɛn kɛléécɑɑ-pɔ yóósilɛ̃, mɛn símisi lin cɑ́lɛ̃ tɛ: Íwɛ, íwɛ, íwɛ kɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pikɔ́ ɑpi ɑnɑ́ɑtɔ́ŋ kɛ piléécɑɑtumɛ pitɑɑni tɔrɔɔ mpí ɑpi n ténsɛnɛ nnyɑ topori!

9

Anɑ́ɑtɔ́ŋ ɑtɑɑni tɔrɔɔ mɛténsɛ

1 Uléécɑɑtumɛ núpũ uu rinɑ́ɑtɔ́ŋ ténsɛ. Am pɛɛ riwɑ́rɛpi rinyinɛ tɛɛ pɛɛ kɛléécɑɑ-pɔ n lóimɛ kɛteni-i yɛ́nu. Api mɛhórɛ mɛnyinɛ kɛhɑ́nnɛ u pɑ. 2 Uu mɛhórɛ mɛ̃ wúkulɛ. Ányɔ ɑnyinɛ yɑrɛ kɛhúú mɑɑmɑɑ ɑnyɔ ɑɑ mɛhórɛ mɛ̃ kɛ́mɛɛ́ léeri, ituŋɛ nɛ kuyɔ ɑku mɛhórɛ ɑnyɔ nyɛ̃ nnyɑ kuŋmɑhɑ cɔni. 3 Apɑ́ɑ́ni ɑɑ ɑ́nyɔ nyɛ-i léeri ɑɑ kɛteni-i n we, ɑi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ inɑ̃ nnɑŋɛ ncɔ ɑ hɛ. 4 Ai pɛɛ ɑ mɑɑ rɛ ɑ́ɑ kɑpɛ mɛyúi nɛ́ɛ mɛpɛ́i nɛ́ɛ kuléé kunyinɛ ricɑ, ɑmɑ́ pisoi pɛɛ ɑ́pi ɑtii kɛcɑ́ɑ́ Uléécɑɑ nwɔi m mɑ́ ŋmɑnɛ kɑɑ yɛ́ ricɑ. 5 Ápi ncée ɑ hɛ rɛ ɑkɛ́ pi kṍ. Amɑ́ pi rɛ ɑkɛ́ pi fíkiisɛ iwɑ́rɛ inupũ. Pifíkiisɛ pɛ̃ mpɔlɛ yɛ we yɑrɛ kɛ inɑ̃ ii yɛ nní usoi n tori mpɔlɛ ncɔ. 6 Pisoi yɛ́ lisiyɑɑ sɛ-i nkpɔ wɛ́ɛ́si, ɑ́pi yɛ́ pɛɛ n yɛ̃. Pi yɛ́ n lɑ pikɛ́ kpí, ɑmɑ́ nkpɔ nn wuru nń nɛ kɛtɑɑ pi wɑi.

7 Apɑ́ɑ́ni nyɛɛ welɛ yɑrɛ isɑ̃ kɑpi n nyɔ́ɔnsɛ pikɛ́ nɛ ɑtɔpi hɑ. Linyinɛ yɑrɛ ɑyɔ́ɔpikɔŋ kɑpí nɛ wurɑ n wɑ yɛ pɛɛ ɑɑyu kɛcɑ́ɑ́ welɛ, ɑsiyu pɔ́ɔn sisoipipi nɛ mɛnyínɛ we. 8 Annyúpi yɛ pɛɛ welɛ yɑrɛ nnɔ́sinyúpi, ɑɑnĩ yɑrɛ ɑ́kinɑɑ́ ɑkɔ́. 9 Aɑkiŋ yɛ pɛɛ́ welɛ yɑrɛ siwenitukɑnkɑ kɑɑ tɑnɑɑlɛ̃, ɑɑmɛ́ŋ́ iwɔɔ pɔ́ɔn we yɑrɛ sinɔ́ipi kɛ isɑ̃ kulúi ii n tɔ́rɔi in nɛ itóó nɛ ɑtɔpi sĩ. 10 Aɑsele yɛ pɛɛ sinɔ́ɔpi mɑ́lɛ yɑrɛ ɑnɑnsele. Asele nyɛ-i kɛ ɑnnɑŋɛ nń pɛɛ́ we ɑkɛ́ nɛ pisoi iwɑ́rɛ inupũ kɛ́mɛɛ n fíkiisɛ. 11 Auyɔɔpi yɛɛ ɑkɛkpeẽ ń we yɛɛ mɛhórɛ mɛ̃ utumɛ. Urinyiri yɛɛ Mɛ-epiree kɛ́mɛɛ Apɑtɔɔ. Pi yɛ Mɛ́kirɛki kɛ́mɛɛ u sée rɛ Apolɔɔ *

12 Íwɛ mɛlukɛ foí mɛɛ lɛ̃ tɔ́mpɔ. Íwɛ mɛlukɛ mɛtɛ́ mɛɛ kɔ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pikɑ́mɛ kpɑ́nɛ.

13 Uléécɑɑtumɛ kpúúlũ uu rinɑ́ɑtɔ́ŋ ténsɛ. Am mɛtẽ mɛnyinɛ kom mɛn ɑkólɛ ɑnɑ nyɛɛ kɛnyɔ́ɔnsɛhúúpi kɑpí nɛ wurɑ n wɑ kɛn Uléécɑɑ kɛyu-i we kɛ́mɛɛ-pɔ leeri. 14 Amɛ uléécɑɑtumɛ kpúúlũ uyɛɛ rinɑ́ɑtɔ́ŋ m mɑ́ mɑɑ rɛ: A piléécɑɑtumɛ pinɑ pɛpɛɛ nkói mɑɑ kɑpi yɛ n sée rɛ Efirɑɑti kɛcɑ́ɑ́ m pɑhɑɑlɛ̃ fénnɛ. 15 Api pɛɛ piléécɑɑtumɛ pinɑ pɛ̃ fénnɛ. Pi pɛɛ ituŋɛ iyɛ-i nɛ kɛyɑ́ɑ kɛ-i nɛ iwɑ́rɛ iyɛ-i nɛ kuŋmɛ̃ kpɛ-i pimɛcirɛ cɑ́pinɛlɛnlɛ pikɛ́ kɛtẽ hɔɔnɛnɛ mɛtɑɑni pikɛ́ kuwɛ́lɛ́ kusɛ kpu. 16 Pisɑntonɛ kutɔpilee yɛ pɛɛ́ lelɛ pisoi ɑfínɑ́ŋ́ pílɛ pílɛ mɛtɛ́ (200.000.000). Nɛ linnɛ́í mmɛ̃ konlɛ. 17 Nɛ pɛɛ mɛnɛ́yɛnɛ kɛ́mɛɛ isɑ̃ nɛ pɛpɛɛ i n túntilɛ̃ yɛnlɛ. Pi pɛɛ siwenitukɑnkɑ tɑ́ntilɛnlɛ sin wɔŋnɛ yɑrɛ nnɑ nɛ́ɛ yɑrɛ rihúúhúúpɑrɛ nɛ́ɛ yɑrɛ mɛtuhutɑ. Isɑ̃ ɑyu yɛ pɛɛ́ welɛ yɑrɛ ɑkinɑɑ́ ɑyu. Nnɑ nɛ ɑ́nyɔ nɛ linyinɛ yɑrɛ nfúrɔ̃ toi yɛ pɛɛ piinɔɔ-i léentilɛ. 18 Ai sisoipipi hɔɔnɛnɛ mɛtɑɑni, ɑ́sɑ́lɑ́ú ɑtɑɑni ɑɑ kuwɛ́lɛ́ kusɛ kóni. Ásɑ́lɑ́ú ɑtɑɑni nyɛ nyɛɛ nní nnɑ nɛ ɑ́nyɔ nɛ nfúrɔ̃ toi mɛɛ pɛɛ piinɔɔ-i n léenti. 19 Isɑ̃ iyɛ̃ nnɑŋɛ yɛ iinɔɔ-i nɛ iɑsele-i welɛ. Iɑsele yɛ iwɑ́ɑ mɛcɔ welɛ. A ɑ́yu mɑ́lɛ ɑɑ yɛ nɛ nkópɛ wɑi.

20 Pisoi tɔrɔɔ pɛ̃ kɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú nyɛ̃ ɑ́ɑ n kṍ ɑ́pi pimɛwɑi kópɛ kɛpirɛ ritɔ. Ápi ɑníri nɛ piléé kɑpí nɛ wurɑ nɛ nwóóweni nɛ nweni ŋmɔhɔ nɛ ɑpɑrɛ nɛ ɑnɑ ń sɛrí ɑ́i yɛ kɔ fe likɛ́ yɛ̃́, ɑ́i yɛ kɔ kõ ɑi yɛ kɔ sɔ́nɛ piyɑ́hɑɑ tíyɛ. 21 Ápi pipisoikṍ nɛ pimɛsepewɑi nɛ pimɛsoikpɑ́rɑ́wɑi nɛ pipiyɑɑ kɛpirɛ ritɔ.

10

Kɛ́tɛlɛ́pi kɑpi Yohɑni ḿ pɑ

1 Am pɛɛ uléécɑɑtumɛ ucɔ yɛnu un ńnɑŋɛ mɑ́, un kɛyómɛcɑɑ-pɔ cɛpimɛlɛ̃ ɑhɔ́ɔ ɑn u yɑriilɛ̃. Kuwɑmɛnirí yɛ pɛɛ uriyu kɛcɑ́ɑ́ welɛ, ukɛyu kɛn we yɑrɛ ituŋɛ, uɑnɑ pɔ́ɔn we yɑrɛ inɑlempi. 2 U pɛɛ kɛ́tɛlɛ́pi kɛnyinɛ kunípɛ-i múílɛnlɛ kɛn wúkulɛlɛ̃. Uu kúnɑ lukɛ-lukɛ mínimɑɑ kɛcɑ́ɑ́ cɔpu uu kumíi ntɑɑi kɛcɑ́ɑ́ cɔpu. 3 Uu pɛɛ mɛyɑ̃́ cɑ́ɑ́i ɑi cɑ́ yɑrɛ kúkinɑɑ́ kpɛɛ sɛnkɛɛ. Kuu rincɑ́ɑ́i, ikónɛ ii sɛmni mɛsɛɛi, nnɛ̃́ nn kóm. 4 Kɛ ikónɛ ii mɛsɛɛi mɛ̃ tinɔ́ɔ ḿ mɑ, ɑḿ n lɑ kɛ́ wɔ́i, ɑm kɛyómɛcɑɑ-pɔ rinɔ́ɔ rinyinɛ komti rɛ: A ikónɛ mɛsɛmni mɛsɛɛi mɛ̃ tinɔɔ kɛfɑ-i rinyiki tikɛ́ m pékɑɑlɛ̃, kɑpɛ ri wɔi.

5 Uléécɑɑtumɛ uyɛ̃ kɑḿ pɛɛ n yɛ̃́ un míni kɛcɑ́ɑ́ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nyɛnu uu kɛyómɛcɑɑ-mɛ̃ kunípɛ lukɛ-lukɛ síkɑ. 6 Uu Uléécɑɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ nɛ lɛlɛɛ kɛkɛmɛɛ ń we nɛ kɛtẽ nɛ lɛlɛɛ kɛkɛmɛɛ ń we nɛ mínimɑɑ nɛ lɛlɛɛ mɛkɛmɛɛ ń we n wɑpisi rinyiri séi uú nɛ wééri rɛ ituŋɛ íi kɔ nkpéni we. 7 Kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ uléécɑɑtumɛ sɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i uú hɑ urinɑɑtɔ́ŋ n ténsɛnɛ, Uléécɑɑ kɛmúŋɛ́ nnɛ́í kɛɛ m pékɑɑlɛ̃ yɛ hɑ wɑinɛ yɑrɛ kuú pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ linsímɛ́ upikɛikɔ́ ɑntepuyɛ n símisi.

8 Mɛtẽ mɛ̃ kɑḿ pɛɛ n kṍ mɛn kɛyómɛcɑɑ-pɔ nɛ́ símɑɑri, ɑmɛ kɔ pimɑ́ɑ nɛ́ kpɑ́ rɛ: A n ŋme ɑ hɑ kɛ́tɛlɛ́pi kɛɛ n wúkulɛlɛ̃ uléécɑɑtumɛ yɛɛ mínimɑɑ kɛcɑ́ɑ́ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ n nyɛnu ɑnipɛ-i yɔsí.

9 Am pɛɛ uléécɑɑtumɛ uyɛ̃ kuwɛ́ɛ́-mɛ̃ n sĩ, nɛn u tee rɛ ukɛ́ kɛ́tɛlɛ́pi kɛ̃ nɛ́ pɑ. Uu nɛ́ mɑɑ rɛ: A kɛ kpísi ɑɑ muuni. Kɛ yɛ́ ńtulɛ kɛfɑ súúnu, ɑmɑ́ kɛ yɛ́ mpɔ́nɔ́ɔ-i n lɑ́ɑ́rú yɑrɛ mɛtɛ̃́.

10 Am uléécɑɑtumɛ kunipɛ-i kɛ́tɛlɛ́pi kɛ̃ yɔ́su ɑm muuni. Akɛ nnɛ́nɔ́ɔ-i lɑrisi yɑrɛ mɛtɛ̃́, ɑmɑ́ kɑm pilukɛ kɛ ḿ mɑsí, ɑkɛ ńtulɛ kɛnɛ́fɑ súúni.

11 Unyinɛ uu pɛɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: Li pisɛ rɛ pɔkɛ́ hɑ kɔ nɛ Uléécɑɑ rinyiri lɛ̃ kuu ɑyu mɛyɑ̃ nɛ isoipuri nɛ mɛyu nɛ piyɔ́ɔpi kɛcɑ́ɑ́ n símisi pi ritɛ́ŋ́sɛ.

11

Píseérɑkɔɔ́ pitɛ́ pɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ nsímɛ́

1 Api pɛɛ kɛkpɑ́pi kɛnyinɛ nɛ́ múísɛ yɑrɛ kɛmúŋɛ́nɑɑpi ɑpi nɛ́ mɑɑ rɛ: A yisi ɑ Uléécɑɑ kɛyɔ nɛ kɛnyɔ́ɔnsɛhúúpi musí, ɑɑ pɛpɛɛ kei n yɑ́ɑsi kɛɛni. 2 Amɑ́ ɑ kɛ́yɑɑ́lɑ kɛɛ Uléécɑɑ kɛyɔ kɛtɑhɑi-mɛ̃ ń we riyɑ́, kɑpɛ kɛ̃ musí. Pi kɛ̃ nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi yɛ Uléécɑɑ m pɑkɑrɛ riyɑ́lɛ rɛ pikɛ́ Uléécɑɑ kuyu tɛlɛisɛ iwɑ́rɛ ɑfɛɛnɑ nɛ itɛ́. 3 Nɛ́ pinɛ́seérɑkɔɔ́ pitɛ́ pɛ̃ hɛ ɑpi Uléécɑɑ rinyiri nɛ pisoi símisi pin ikpɔlũ tɑ́ntilɛ̃ siyɑ́ɑ kúkotokú nɛ pílɛ pílɛ mɛtɛ́ nɛ kuwóó nɛ kɛfi (1.260). 4 Píseérɑkɔɔ́ pitɛ́ pɛpɛɛ nní Olifiyee ɑléé ɑtɛ́ nyɛ̃ nɛ sífirɑ́ɑ sitɔsi sitɛ́ sɛsɛɛ kɛtẽ Upiimɑ kɛyu-i n nyɛnu. 5 Unyinɛ un n lɑ ukɛ́ pi cɑɑi, nnɑ nn piinɔɔ-i léeri nn pipilɑɑrɔ torɛ. Ɛɛɛ, unyinɛ un n lɑ ukɛ́ pi cɑɑi, li pisɛ rɛ pikɛ́ lɛ̃ u kpu. 6 Pi ńnɑŋɛ mɑ́lɛ pin yɛ́ kɛyómɛcɑɑ tɑ́pisi rɛ ikónɛ íi kɑpɛ kumúŋɛ́ kpɛ̃ nnɛ́í kɛ́mɛɛ kɑpí nɛ Uléécɑɑ rinyiri n símisi cuunu. Pi kɔ ńnɑŋɛ mɑ́lɛ pin yɛ́ míni ripɔ́lɔ́sɛ mɛ́nyɛ, pin yɛ́ kɔ tíyɛsɛ itói ncɔpuri ii kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ léeri kumúŋɛ́ kpɛ-i kɑpi ń lɑ.

7 Pin píyei piɑseérɑ pilésɛ m mɑsí, inɑ́mɛ iyɛɛ mɛhórɛ-i n léeri yɛ́ ɑtɔpi pi wɑ ii pi feriyɛ ii pi kóni. 8 Sisoikópɛ ɑsi pɛɛ kuyu mɑɑ kɛcɔpɛ kɛ́yɑɑ́lɑ-i n lɑikɛɛlɛ̃. Pi múŋɛisɛnɛlɛ ɑpi yɛ́nu ɑpí nɛ kuyu kpɛ̃ séi rɛ Sotɔm nɛ́ɛ Esipiti. Kei kɑpí pɛɛ Piupiimɑ kunɑpɛ́ɛ́kɔɔ́ kɛcɑ́ɑ́ kɑrii. 9 Ayu nnɛ́í kɛ́mɛɛ pisoi nɛ ɑmɑ́rɛ nnɛ́í kɛ́mɛɛ pisoi nɛ mɛyu nnɛ́í kɛ́mɛɛ pisoi nɛ isoipuri nnɛ́í kɛ́mɛɛ pisoi yɛ́ siyɑ́ɑ sitɑɑni nɛ kuwɛ́lɛ́ kɛ́mɛɛ pi yɛ̃ pin kpuwɑɑlɛ̃, ɑmɑ́ ɑ́pi yɛ́ ncée hɛ pikɛ́ nhórɛ nnyinɛ kɛ́mɛɛ pi wɑ. 10 Lɛ̃ kɑi nní pi n wɑ nnyɑ, li yɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pisoi n lɑ́ɑ́rú pin mpɔ́ɔnɑrɛ-i we, pin lihɛɛhɛɛ pɑsiinɛ rɛ ɑntepuyɛ pɛ̃ kɛtɛ́ yɛ pɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pisoi fíkiisɛlɛ nnyɑ.

11 Siyɑ́ɑ sitɑɑni nɛ kɛwɛ́lɛ́ kɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, nfɑ́ɑ mɛɛ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ n léeri nń weri nn pi loni, ɑpi yisi ɑpi piɑnɑ kɛcɑ́ɑ́ nyɛrɛ. Iwɑmɛ píimɑ inyinɛ ii pɛɛ pɛpɛɛ pɛɛ pi n nyɑ́ni loni. 12 Antepuyɛ pitɛ́ pɛ̃ ɑpi pɛɛ rinɔ́ɔ cɑ́cɑ́ rinyinɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ komti tin pi tee rɛ: Ani nté ritɑɑ́mɛ! Api pɛɛ ɑhɔ́ɔ kɛ́mɛɛ kɛyómɛcɑɑ n tɑɑ́lɛ̃, pipilɑɑrɔ ɑpi pi yɛnu. 13 Kɛtẽ ɑkɛ liituŋɛ iyɛ-i mɛyɑ̃́ yeŋesi, ɑi kuyu hɔɔnɛnɛ ɑwɛ́lɛ́ kɛfi, kuwɛ́lɛ́ kusɛ ɑku foru ɑku lólu, ɑi kɛtẽ piyeŋɑɑ pɛ̃ kɛ́mɛɛ pisoi ɑ́kotokú ɑsɛɛi (7.000) kopu, ɑi picɔ kɛwuu tɔisɛ ɑpi Uléécɑɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we ríyu wɑisɛ. 14 Íwɛ mɛlukɛ lírũ mɛɛ lɛ̃ tɔ́mpɔ. Mɛtɑ́ɑ́nũ yɛ nfɑ́ɑni sɔ́ntilɛ.

Tinɑ́ɑtɔ́ŋ sɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i

15 Uléécɑɑtumɛ sɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i uu rinɑ́ɑtɔ́ŋ ténsɛ. Mɛtẽ cɑ́cɑ́ mɛnyinɛ kulúi ɑmɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ mɑɑri rɛ: Kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ iyɔɔpi yɛ Urɔ́píimɑ nɛ uyɛ̃ kuu n wɛ́ɛ ɑnipɛ-i lõ. Ḿpɑ́ nɛ píyei-pɔ kuu yɛ́ iyɔ́ɔpi n tũ! 16 Piwɛ́ɛ́sɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ pinɑ pɛpɛɛ Uléécɑɑ kɛyu-i piɑyɔɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ ɑpi wúlɑ ɑpí kpɑrɑ́ ɑpi Uléécɑɑ ríyu wɑisɛ, 17 Pin tee rɛ: Upíimɑ Uléécɑɑ, ńnɑŋɛ nnɛ́í ute yɛɛ nɛni ń we un kɔ mɛkɛɛ-mɛ we, tɔ pɔ́ pɔɔnɛsɛ rɛ pɔ mpɔ́nɑŋɛ píimɑ nɛ ipɔ́yɔ́ɔpi tonɛ nnyɑ. 18 Isoipuri yɛ pɛɛ́ nɛ kuwɔ́i yisilɛ ii nyɛrɛ. Amɑ́ kupɔ́wɔ́i yɛ nkpéni yisilɛ. Ituŋɛ iyɛ-i kɑɑ pikpɔkpɔ nnɛ́í ń túhɑɑnɛnɛ yɛ nkpéni tulɛ. Pipɔ́kɛikɔ́ ɑntepuyɛ, pɛ̃ nnɛ́í kɑɑ n te, pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ yɛ rinwúlɑ ɑpi ríyu pɔ́ wɑisɛ, piwɛ́ɛ́sɛ nɛ́ɛ siwɑ̃́ yɛ́ nkpéni piihɛɛ yɔsí. Li kɔ nkpéni tulɛ rɛ pɔkɛ́ pɛpɛɛ kɛtẽ n kópu pɔ̃́ kɔ kṍ. 19 Uléécɑɑ kɛyɔ kɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we ɑkɛ hɑ́nnɛ, nkómɛinɛ kuú nɛ pisoi n sée kutɑkɑi ɑku ukɛyɔ-i léeri. Sikónɛtɛ́hɛ nɛ mɛtẽ nɛ pikónɛsɛnkɛɛ nɛ kɛtẽ piyeŋɑɑ nɛ ɑkónɛpɑrɛpi mɑɑmɑɑ ɑɑ léeri.

12

Unɔ́si unyinɛ nɛ kúconcó

1 Ai limɑ́ɑmɑɑ linyinɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ lesɛ ɑi nyísɛ. Unɔ́si unyinɛ lo yɛɛ ntuŋɛ n tɑnɑɑlɛ̃ un iwɑ́rɛ uɑnɑ mɛtene wɑilɛ̃, un kɔ riyɔ́ɔpikɔŋ rinyinɛ ríyu kɛcɑ́ɑ́ kípilɛ̃, ɑwɑ́rɛpi kɛfi nɛ ɑtɛ́ ɑn tikɛcɑ́ɑ́ we. 2 U pɛɛ kɛfɑ mɑ́lɛ, un pɛɛ kɛ́mɑrɛ-i mɛmɑ́rɛnlõ nɛ pupukɛɛ.

3 Ai kɔ linyinɛ licɔ kɛyómɛcɑɑ-pɔ lesɛ ɑi nyísɛ. Lɛ̃ nɛ kúconcó mɑɑmɑɑ wɛɛ́ kunyinɛ lɛ yɑrɛ nnɑ. Áyu ɑsɛɛi nɛ ɑkólɛ́ kɛfi kɑku mɑ́. Ayɔ́ɔpikɔŋ ɑsɛɛi nyɛɛ ɑ́yu nyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ we. 4 Kurisele ɑri kɛyómɛcɑɑ-pɔ ɑwɑ́rɛpi hɔɔnɛ mɛtɑɑni, ɑri kuwɛ́lɛ́ kusɛ kɛteni-i lɑ́umɛ. Kúconcó ɑku unɔ́si yɛɛ pimɑ́rɛ ń lɑ kɛyu-i nyɛrɛ, kun lɑ rɛ un kɛwɑ̃́ m mɑri, kukɛ́ kɛ muumpɔ. 5 Unɔ́si uu kɛwɑ́ntisi mɑru. Kɛtisi yɛ kɛ kɛɛ isoipuri nnɛ́í nɛ n-yɔ́ɔpinɑŋɛ yɑrɛ nweni m múínɛ. Ai ukɛwɑ̃ kɛ̃ Uléécɑɑ nɛ uriyɔɔpitũ-mɛ̃ kpíípɔ. 6 Unɔ́si uyɛ̃ uu pɛɛ wuru uu kucɛsi kóimɑ-i kɛ Uléécɑɑ uu kɛtónɛ n nyɔ́ɔnsɛ uu u yekei sĩ tɛ pikɛ́ kei u n kpínii siyɑ́ɑ kúkotokú nɛ pílɛ pílɛ mɛtɛ́ nɛ kuwóó nɛ kɛfi (1.260).

7 Atɔpi ɑɑ kɛyómɛcɑɑ-pɔ wɑi, Misɛɛli nɛ piléécɑɑtumɛ picɔ ɑpi kúconcó ɑtɔpi wɑi, kúconcó nɛ kupitumɛ pɔ́ɔ kɔ ɑtɔpi leeri. 8 Amɑ́ ɑ́i kpɛkpɛɛ pɛɛ feriyɛ, ɑpi pɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ pikɛtonɛ pɑɑ. 9 Api kɛtẽ mmɛ́ ku lɑ́umɛ. Kúconcó píimɑ kpɛkpɛɛ iwɑ́ɑ kpurɛ kɑpi yɛ n sée rɛ kunírilɑ̃ nɛ Setɑni. Kpɛkpɛɛ kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ pisoi kirɑɑsɛntɛ. Api kɛtẽ mmɛ́ ku lɑ́umɛ ɑpi kupitumɛ pɔ̃́ kɔ lɑ́uliri.

10 Am pɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ mɛtẽ cɑ́cɑ́ mɛnyinɛ komti, mɛn tee rɛ: Píyulɑlɛ nɛ Urɔ́léécɑɑ nnɑŋɛ nɛ Uiyɔɔpi ituŋɛ yɛ kɔ nkpéni tulɛ. Uyɛ̃ kuu n wɛ́ɛ n-yɔɔpinɑŋɛ ituŋɛ pɔ̃́ nɛ kɔ nkpéni tulɛ. Li we rɛ pi unɔ́ɔmɛ yɛɛ kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ Urɔ́léécɑɑ kɛyu-i pirɔ́mɑ́rɛcɔ kɛcɑ́ɑ́ nnɔ́ɔmɛ n wɑ pilɑ́umɛ mɑsilɛ. 11 Tisɑ́ŋpipi mɛnyɛ nɛ pinsímɛ́ kɑpí nɛ rikɛcɑ́ɑ́ ɑseérɑ ń lesɛ mɛɛ tíyɛsɛ kɑpi u feriyɛ. Ai kɔ kpɑ́, ɑ́pi pɛɛ pinfɑɑ nɛ kutu cɔlɛ̃ likɛ́ nɛ wɑ rɛ pi nkpɔ wuru. 12 Lɛ̃ nnyɑ likɛ́ pɔ́ n lɑ́ɑ́rú, kɛyómɛcɑɑ. Likɛ́ kɔ nɔ́ɔ nní kɛkɛmɛɛ ń we n lɑ́ɑ́rú! Íwɛ kɛ pɔ̃́ kɛtẽ nɛ pɔ̃́ mínimɑɑ ɑni topori! Li we rɛ nɔ́kunɛ́wɛ́ɛ́-mɛ̃ kɛ kuníri ɑku kuwɔ́i nɛ wɛhɛpɔlɛ̃, kun nyu rɛ ituŋɛ kɑi ku n tisɛ íi piyɛ.

13 Kɛ kúconcó ɑku n yɛ̃́ tɛ pi kɛteni-i pilɑ́umɛ ku mɑsilɛ, ɑku pɛɛ unɔ́si uyɛɛ kɛwɑ́ntisi m mɑ́ri n lɑkɑsɛntɛ. 14 Kei kɑi pɛɛ mɛtukɛ mɑɑmɑɑ mɛnyinɛ ɑmɛ́ŋ́ kɛtɛ́ unɔ́si uyɛ̃ pɑ rɛ ukɛ́ nɛ yóósi ukɛ́ kucɛsi kóimɑ-i hɑ, kei kɑpi yɛ́ hɑ kumúŋɛ́ kusɛ nɛ ɑmúŋɛ́ ɑnyinɛ nɛ kumúŋɛ́ wɛlɛ́ * kɛ́mɛɛ u kpínii un iwɑ́ɑ nɛ kɛtɑɑ we. 15 Iwɑ́ɑ ii innɔɔ-i míni lesɛri yɑrɛ nkói, ii unɔ́si uyɛ̃ kɛpirɛ tikisɛ rɛ nkói mmɛ̃ nkɛ́ u rikpɑ́ú nkɛ́ nɛ tɔ́mpɔ. 16 Kɛtẽ ɑkɛ unɔ́si uyɛ̃ comɛ. Akɛ nnɔ́ɔ hɑɑ ɑkɛ nkói kɛ kúconcó ɑku kunnɔɔ-i n lésɛmɛ muumpɔ. 17 Kúconcó ɑkú nɛ unɔ́si uyɛ̃ wɔ́ɔsi ɑku pɛɛ yisi ɑkú hɑ upipirɛ̃ nnɛ́í nɛ pɛ̃ nnɛ́í pɛɛ Uléécɑɑ isé ḿ múílɛ̃ pin kɔ ɑseérɑ kɛ Yeesu uu n lésɛ tikilɛ̃ ɑtɔpi wɑi.

18 Aku pɛɛ́ hɑ mínimɑɑ ritimɛ nnyɛnɛ kɛcɑ́ɑ́ tɑsi.

13

Inɑ́mɛ itɛ́ inyinɛ nkɔ́

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑm pɛɛ inɑ́mɛ inyinɛ yɛnu nɛ ɑkólɛ kɛfi nɛ ɑ́yu ɑsɛɛi in mínimɑɑ-i léeri in tɑɑ́mɛlɛ̃. Akóópipi kɛfi nyɛɛ ɑkólɛ nyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ we, Uléécɑɑ ɑlɛ̃ pɔ́ɔn pɛɛ ɑ́yu nyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛ̃ tɛ ɑnyíri. 2 Inɑ́mɛ iyɛ̃ kɑm n yɛ̃́ yɛ pɛɛ́ nɛ kútoroó mɛnyínɛ welɛ, iipɑ́i yɑrɛ kɛyúipɔpi ikɔ́, innɔɔ yɑrɛ kúkinɑɑ́ nnɔɔ. Kúconcó ɑku pɛɛ kunnɑŋɛ nɛ kuriyɔɔpitũ nɛ ńnɑŋɛ píimɑ ncɔ i pɑ. 3 Kei kɑm pɛɛ iriyu risɛ yɛ̃ yɑrɛ pi ti rifɑpilɛ ɑpi kópu. Amɑ́ tiitoi iyɛ̃ kɑrí pɛɛ́ nɛ n kpinɛ ii pélu. Lɛ̃ nnyɑ, kɛtẽ nnɛ́í pikɔ́ ɑpi pɛɛ́ n kɑ́ipi pin kɑhɑɑnkɛɛ ɑpí nɛ inɑ́mɛ iyɛ̃ tiki. 4 Api kúconcó yɑ́ɑ́si ɑpi wúlɑ rɛ ku inɑ́mɛ iyɛ̃ ńnɑŋɛ hɛ nnyɑ. Api kɔ inɑ́mɛ iyɛ̃ yɑ́ɑ́si ɑpi wúlɑ, ɑpi rɛ: Wóo inɑ́mɛ mɛcɔ we, wóo yɛ́ kɔ fe uú nɛ i tɔpu?

5 Ai nnɔ́ɔ i hɛ ii yɛ nɛ n tɑnkɛɛ in kɔ Uléécɑɑ lɑ́mɑɑnkɛɛ. Ai kɔ ńnɑŋɛ i hɛ rɛ ikɛ́ nɛ iwɑ́rɛ ɑfɛɛnɑ nɛ itɛ́ kɛ́mɛɛ ipikɛi wɑ. 6 Ii nnɔ́ɔ wúkulɛ ii Uléécɑɑ lɑ́mɑɑnkɛɛ. Ii kɔ Uléécɑɑ rinyiri nɛ ukɛyɔ nɛ pɛpɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we lɑ́mɑɑnkɛɛ. 7 Ai kɔ ncée i hɛ ricuruu rɛ ikɛ́ Uléécɑɑ pisoi ɑtɔpi wɑ ikɛ́ pi feriyɛ. Ai kɔ ḿpɑ́ nsoipuri ń-ye nɛ ḿpɑ́ kuyu kúye nɛ ḿpɑ́ mɛyu mɛ́ye nɛ ḿpɑ́ kumɑ́rɛ kúye kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ i hɛ. 8 Kɛtẽ nnɛ́í pisoi pɛ̃ ɑnyiri nyɛɛ ɑ́ɑ hɑ́i kɛtẽ kɛkorɑɑnɛ-mɛ Risɑ́ŋpipi kɑpí nɛ n nyɔ́ɔnsɛ nfɑɑ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ yɛ́ i yɑ́ɑ́si ɑpi wúlɑ.

9 Úye un ukómɛ, ukɛ́ kṍ! 10 Lin úye n wɑimɛ rɛ ukɛ́ ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ́ n we, ɑkpɑnii kɛ́mɛɛ́ kuu yɛ́ hɑ. Lin úye n wɑinɛ rɛ pikɛ́ nɛ ritɛ́hɛ u kpu, ritɛ́hɛ kɑpí nɛ u kopunɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ pikɔ́ ɑpi yɛ́ piŋmɔ́ɔ́pú nɛ nfɑtɛnɛ kɛ́yu m mɑhɑni.

11 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑm kɔ inɑ́mɛ icɔ yɛnu in kɛtẽ-mɛ̃ leeri. Akólɛ ɑtɛ́ kií pɛɛ mɑ́. Iyɛ̃ ɑkolɛ yɛ welɛ yɑrɛ isɑ́ŋ ɑkɔ́ in kɔ símisi yɑrɛ kúconcó. 12 Iyɛɛ pɛɛ inɑ́mɛ foí iyɛɛ mínimɑɑ-i n léemɛ n-yɔɔpinɑŋɛ mɑ́lɛ. Inɑ́mɛ foí yɛ́ n welɛ, ilírũ nnyí in kɔ nɛ innɑŋɛ kɛisi. Ii yɛ pɛɛ tíyɛsɛ kɛtẽ nɛ kɛpisoi ɑpi yɛ inɑ́mɛ foí iyɛ̃ yɑ́ɑ́si ɑpi wúlɑ. Iyɛɛ pɛɛ itói yɔsí in yɛ́ pɛɛ́ nɛ i kpu, ɑmɑ́ ii pélu. 13 I mɛwɑi píimɑ wɑilɛ hɑ́i ií nɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ nnɑ súisɛri pisoi nnɛ́í inipɛɛ-i. 14 I mɛwɑi píimɑ kɑi i n hɛ rɛ ikɛ́ wɑ wɑlɛ ií nɛ inɑ́mɛ foí iyɛ̃ pikɛi kɛ́mɛɛ fe ii kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pisoi nnɛ́í kuyu-i tɑni. I yɛ pi mɑɑ rɛ pikɛ́ inɑ́mɛ iyɛɛ pɛɛ itói n yɔsí in yɛ́ pɛɛ́ nɛ kpu, ɑmɑ́ in kɔ nɛ nfɑ́ɑ mɑ́ kɛyu sɛrí pikɛ́ nɛ ríyu i wɑisɛ. 15 Ai kɔ ńnɑŋɛ i hɛ rɛ ikɛ́ inɑ́mɛ kɛyu kɑpi ń sɛrí kɛ́mɛɛ nfɑ́ɑ wɑ kɛkɛ́ nɛ n símisi, kɛkɛ́ kɔ tíyɛsɛ pikɛ́ pɛpɛɛ piyɑ́hɑɑ kɛ n yúlu kṍ. 16 Iyɛɛ wɑ kɛ pisoi nnɛ́í, siwɑ̃́ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ nɛ pimɑ́mɑ́ nɛ píwɛkɔɔ́ nɛ pɛpɛɛ pimɛcirɛ n te nɛ pilɑ́si ɑpi kunípɛ nɛ́ɛ ritii kɛcɑ́ɑ́ nwɔ́i mɑ́. 17 Úkɑ úu yɛ fe ukɛ́ linyinɛ lɔ nɛ́ɛ ukɛ́ yɑ́ɑ́, unsɑ́ linwɔi mmɛ̃ ukɛcɑ́ɑ́ m mɑ́. Li yɛ́ fe ɑi inɑ́mɛ iyɛ̃ tinyiri nɛ́ɛ nnɛ́í mmɛ̃ kɑpi yɛ rinyíri tɛ̃ n sée.

18 Nté kɑi mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ pisɛ. Uyɛɛ mɛsɔhɔ m mɑ́ ukɛ́ kɛ́ɛ̃ uu nnɛ́í kɑpi yɛ nɛ inɑ́mɛ iyɛ̃ n sée ceru. Li we rɛ nnɛ́í mmɛ̃ yɛ usoi rinyiri lɛ. Mmɛ mɛɛ nní pílɛ pílɛ mɛkpuulũ nɛ kuwóó nɛ kɛfi nɛ mɛkpuulũ (666).

14

Pɛ̃ ɑyu kɛ Uléécɑɑ uu n lɔ kɛyomɛ

1 Am pɛɛ́ pɑí, ɑm Tisɑ́ŋpipi yɛnu tin Siyɔɔ riyɔpɛ kɛcɑ́ɑ́ nyɛnu, pisoi ɑ́kotokú pílɛ nɛ ɑfɛɛnɑ nɛ ɑnɑ (144.000) nyɛ̃ nɛ pɛ̃ nnɛ́í ɑtii kɛcɑ́ɑ́ kɛ tirinyiri nɛ Tiusɑɑ rinyiri ɑri n wɔ́lɑɑlɛ̃ pɔ́ɔn kɔ kei we. 2 Am kɛyómɛcɑɑ-pɔ mɛtẽ mɛnyinɛ komti yɑrɛ míni píimɑ mɛnyinɛ mɛɛ wɔ́lu nɛ́ɛ yɑrɛ ikónɛ yɛɛ mɛyɑ̃́ sɛmni. Nnɛ̃́ mmɛ̃ kɑm n kṍ yɛ we yɑrɛ kɛ pikéŋépepɛ ɑpi yɛ sikéŋé ḿ pépu nnɛ̃́ ncɔ. 3 Pi pɛɛ riyɔ́ɔpitũ nɛ lifɑ́ɑkɔ́ linɑ lɛ̃ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ pɛ̃ kɛyu-i kɛyómɛ fɑlɛ kɛnyinɛ yomlɛ. Úkɑ úu yɛ pɛɛ fe ukɛ́ kɛyómɛ kɛ̃ peikɛɛ, insɑ́ pisoi ɑ́kotokú pílɛ nɛ ɑfɛɛnɑ nɛ pinɑ (144.000) pɛ̃ ɑyu kɛ Uléécɑɑ uu kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń lɔ mɛcirɛ pɛɛ yɛ fe.

4 Pisoi pinyinɛ yɛ pi pɛɛ ɑ́pi pinɔ́siwɛ́lɑɑ nɛ pimɛcirɛ mɛ́kpɛrinkpɛ m pɔ́riinkɛɛ. Ápi pinɔ́si nyu. Tisɑ́ŋpipi kɑpi yɛ n tikilɛ̃ ḿpɑ́ yei kɑri sĩ́. Li pisoi kɛcɔpɛ piɑyu lɔlɛ rɛ pikɛ́ n we yɑrɛ mɛlukɛpipi foí kɑpi yɛ Uléécɑɑ nɛ Risɑ́ŋpipi n lɑɑnsɛ mɛcɔ. 5 Nnɔ́ɔmɛsimɛ́ ńkɑ ńn kɔ piinɔɔ-i we. Ńkɑ ńn we kɑpi yɛ́ nɛ pi n cɛ́si.

Piléécɑɑtumɛ pitɑɑni yɛ yóólɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ nɛ pisoi túhɑɑnɛnɛ

6 Am kɔ uléécɑɑtumɛ ucɔ yɛnu un kɛléécɑɑ-pɔ yóósilɛ̃. Nsímɛ́ Kɛcirɛ tɛnɛcirɛ́ kuú pɛɛ mɑ́ ukɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pisoi nɛ ḿpɑ́ isoipuri íye nɛ ḿpɑ́ kumɑ́rɛ kúye nɛ ḿpɑ́ mɛyu mɛ́ye nɛ ḿpɑ́ ɑyu ɑ́ye riyóó. 7 U yɛ pɛɛ́ mɑlɛ ɑi cɑ́ rɛ: Ani Uléécɑɑ n wuru ɑni yɛ kɔ ríyu u wɑisɛ rɛ ituŋɛ yɛ tulɛ ukɛ́ nɛ pisoi túhɑɑnɛ nnyɑ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni yɛ uyɛɛ kɛyómɛcɑɑ nɛ kɛtẽ nɛ mínimɑɑ nɛ ínihɔi n wɑ yɑ́ɑ́si ɑni wúlɑ!

8 Uléécɑɑtumɛ ucɔ uu mɛlírũ tiki, uu rɛ: Ku loolɛ, kuyu mɑɑ Pɑpilɔɔni yɛ loolɛ. Kpɛkpɛɛ ɑyu nnɛ́í kupitɑ nírisɛ. Kupitɑ pinírɛ́ pɛɛ kuiwɑ́sɑ́nkɑí píimɑ kɑku pisoi n tɑ̃.

9 Uléécɑɑtumɛ ucɔ uu mɛtɑ́ɑ́nũ pi tiki, uú mɑlɛ ɑi cɑ́ rɛ: Úye un inɑ́mɛ nɛ ikɛyu kɑpi ń sɛrí n yɑ́ɑsi uu wúlɑ, ɑpi nwɔ́i uritii kɛcɑ́ɑ́ nɛ́ɛ kunípɛ kɛcɑ́ɑ́ u wɑi, 10 pi yɛ́ kɔ uyɛ̃ Uléécɑɑ kuwɔi pitɑ pɛɛ ɑ́pi líkɑ n cɔ́hɔnɛlɛ̃ kɛpóripi-i u súúnu uu níru ɑí hɑ pɛɛ nnɑ kɛ́mɛɛ nɛ linyinɛ yɑrɛ nfúrɔ̃ toi kɛ́mɛɛ piléécɑɑtumɛ pɛɛ n cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́lɛ̃ nɛ Risɑ́ŋpipi kɛyu-i u n wukɛi. 11 Nnɑ mɛɛ pi n wúkɛi ɑnyɔ ɑɑ pɛɛ ḿpɑ́ píyei mɛsɛ́rɛ n likirɛlɛ̃, pɛpɛɛ inɑ́mɛ kɛyu-i nɛ ikɛyu kɑpi ń sɛrí n yɑ́ɑsi ɑpi wúlɑ nɛ nkó yɛɛ ritii nɛ́ɛ kunípɛ kɛcɑ́ɑ́ irinyiri nwɔi m mɑ́, ɑ́pi pɛɛ kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ mɛwéntɛ mɑ́.

12 Lɛ̃ nnyɑ kɛ Uléécɑɑ pikɔ́ pɛɛ Uléécɑɑ isé ḿ múílɛ̃ pin kɔ Yeesu nɛ kɛfɑ tɛnɛlɛ̃ ɑpi yɛ́ n ŋmɔ́ɔ́púlɛ̃.

13 Am pɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ mɛtẽ mɛnyinɛ komti mɛn nɛ́ tee rɛ: A wɔi rɛ: Kɑí nɛ nɛni n kpísi, pɛpɛɛ Upíimɑ kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ n kpíni yɛ pínɑrɛkomɛ lɛ. Uléécɑɑ Nfɑɑsɔnɛ yɛ rɛ lɛɛ ni mɛsei, li we rɛ piiwɛ nnɛ́í kɑpí nɛ nkpéni wéntɛ rɛ pikɛ́ pimɛwɑi ihɛ́ɛ́ yɔsí nnyɑ.

Pikpɑ́ɑ nɛ picɑ́ɑ nsímɛ́ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́

14 Aḿ pɑí, ɑm ɑhɔ́ɔ tomɛ́ ɑnyinɛ yɛnu, unyinɛ un ɑhɔ́ɔ nyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ tṹ un nɛ Usoi kɛpipi mɛnyínɛ we. U pɛɛ ríyu kɛcɑ́ɑ́ wurɑ riyɔɔpikɔŋ kipilɛnlɛ un kɔ kɛ́nyɑlɛ yelekɔ́ kunípɛ-i múílɛ̃. 15 Uléécɑɑtumɛ ucɔ uu Uléécɑɑ kɛyɔ-i léeri uu uyɛɛ ɑhɔ́ɔ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ mɑɑpɔ ɑi cɑ́ rɛ: A kɛpɔ́nyɑlɛ fõ ɑɑ́ kpɑsi. Ikpɑ́ɑtuŋɛ yɛ tulɛ, li we rɛ ilukɛ yɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pipele mɑsilɛ. 16 Uyɛɛ pɛɛ ɑhɔ́ɔ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ uu pɛɛ kɛ́nyɑlɛ fom, ɑi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ilukɛ kpɑsi.

17 Uléécɑɑtumɛ ucɔ uu Uléécɑɑ kɛyɔ kɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we kɛ́mɛɛ léeri. Uyɛ̃ nɛ pɛɛ kɔ kɛ́nyɑlɛ lɑri-lɑri múílɛnlɛ.

18 Uléécɑɑtumɛ ucɔ yɛɛ nnɑ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ m mɑ́ pɔ́ɔ kɛnyɔ́ɔnsɛ-i léeri uú nɛ uyɛɛ kɛ́nyɑlɛ lɑri-lɑri m mɑ́ símisi ɑi cɑ́ rɛ: A kɛpɔ́nyɑlɛ yelekɔ́ kɛ̃ fõ ɑɑ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ rɛɛsɛɛ sipúkípi túúni rɛ rɛɛsɛɛ yɛ pipele mɑsí nnyɑ. 19 Uléécɑɑtumɛ uu ukɛnyɑlɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ fóm, uu kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ rɛɛsɛɛ kɛcɑrɛ ɑpipi túúni uu kupɔ́ri mɑɑmɑɑ kpɛ-i kɛ Uléécɑɑ kuwɔi ɑku ń we súúni. 20 Ai kupɔ́ri kpɛ̃ nɛ kuyu iyɑɑ leepɔ ɑi ku pulu ɑi cɛ́rii, mɛ́nyɛ ɑmɛ kupɔ́ri kpɛ-i léeri ɑmɛ́ tɑɑ́ hɑ́i nɛ isɑ̃ ɑkpɑlɑ́ɑ kɛcɑ́ɑ́-pɔ, ɑmɛ mɛcɑ́ɑ tɔ́ɔ́ri yɑrɛ kilomɛtiri pílɛ pílɛ mɛtɑɑni (300).

15

Piléécɑɑtumɛ nɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú tɔrɔɔ

1 Am pɛɛ limɛmɑ́ɑ́ kɛyómɛcɑɑ-pɔ limɑ́ɑmɑɑ linyinɛ kɑi n lésɛ ɑi nyísɛ yɛnu ɑ́i kusímɛ́ we. Lɛlɛɛ piléécɑɑtumɛ pisɛɛi pɛɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú ɑsɛɛi tɔrɔɔ m múílɛ̃. Liriyíkí rɛ lɛlɛɛ mɑ́sunɛ Uléécɑɑ kuwɔi ɑku pɛɛ níŋɛsi. 2 Am kɔ linyinɛ yɛnu yɑrɛ sikɑ́lɑ́úwɛlɛ́pi, lin tɑŋɛlɛ̃ yɑrɛ mínimɑɑ, nnɑ nn kɔ kɛ́mɛɛ cɔ́hɔnɛlɛ̃. Pɛpɛɛ inɑ́mɛ nɛ ikɛyu kɑpi ń sɛrí nɛ irinyiri nkɛɛnwɔi n feriyɛ ɑpi pɛɛ sikɑ́lɑ́úwɛlɛ́pi sɛɛ n tɑ́ŋɛlɛ̃ yɑrɛ mínimɑɑ kɛcɑ́ɑ́ n nyɛnu, pin Uléécɑɑ kɛkéŋé múílɛ̃. 3 Uléécɑɑ ukɛikɔ́ Moisi kɛyomɛ kuú nɛ Uléécɑɑ ríyu n wɑisɛ nɛ Risɑ́ŋpipi kɛyomɛ kɑpí pɛɛ yóm tɛ:

Upíimɑ Uléécɑɑ, ńnɑŋɛ nnɛ́í ute,

Lɛ̃ nnɛ́í kɑɑ n wɑ yɛ piyɛlɛ, ɑ́i kɔ kusímɛ́ we.

Isoipuri nnɛ́í uyɔɔpi,

Kɛpɔ́múŋɛ́ yɛ kɛcírɛ welɛ

Kɛn kɔ nsímɛ́sei tikilɛ̃!

4 Upíimɑ, wóo yɛ́ fe uu yúlu rɛ úu yɛ́ pɔ́ wuri,

Úu yɛ́ kɔ ripɔ́nyíri ritɑɑ́sɛ? Li we rɛ mɛpɔ́círɛ pɔ́ɔ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́lɛ̃.

Isoipuri nnɛ́í pisoi yɛ sɔ́ntilɛ pikɛ́ kɛpɔ́yu-i riwulɑ pikɛ́ pɔ́ yɑ́ɑ́si,

Li we rɛ li sɔ́ntilɛ likɛ́ nyísɛ rɛ mɛpɔ́wɑi yɛ kɛcírɛ welɛ.

5 Am pɛɛ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ pɑí, ɑm yɛ́nu Uléécɑɑ kɛyɔ kɛ́mɛɛ kɛ kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí ɑku ń we kɛn kɛyómɛcɑɑ-pɔ hɑ́nnɛlɛ̃. 6 Piléécɑɑtumɛ pisɛɛi pɛpɛɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú ɑsɛɛi m múílɛ̃ ɑpi kɛnyɔ́ɔnsɛ-i léeri. Asɑ́ŋɑ́ɑ́ tomɛ́ sɔnɛ yíkíyiki nyɛɛ n tɛ́lu kɑpí pɛɛ lɑpɑɑlɛ̃, pin kɔ rikíŋ kɛcɑ́ɑ́ wurɑ ɑtɑmpɑ́lɑ teriilɛ̃. 7 Lifɑ́ɑkɔ́ linɑ lɛ̃ lisɛ ɑli piléécɑɑtumɛ pisɛɛi pɛ̃ wurɑ siporipi sisɛɛi pɑ, Uléécɑɑ yɛɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ ń we kuwɔi píimɑ kun sikɛmɛɛ yipɑɑlɛ̃. 8 Uléécɑɑ mɛyɔɔpi nɛ unnɑŋɛ nnyɑ, ɑ́nyɔ ɑɑ kɛnyɔ́ɔnsɛ yɑrii, piléécɑɑtumɛ pisɛɛi pɛ̃ ɑ́sɑ́lɑ́ú ɑsɛɛi nyɛ̃ ɑɑ́ hɑ nɛ piwɑi mɑ́su, úkɑ úu fe ukɛ́ kɛnyɔ́ɔnsɛ-i lompɔ.

16

Uléécɑɑ kuwɔi píimɑ siporipi sisɛɛi

1 Am pɛɛ mɛtẽ cɑ́cɑ́ mɛnyinɛ kom mɛn kɛnyɔ́ɔnsɛ-i léeri mɛn piléécɑɑtumɛ pisɛɛi pɛ̃ tee rɛ: Ani n ŋme ɑni hɑ Uléécɑɑ kuwɔi píimɑ siporipi sisɛɛi sɛ̃ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɔɔnu.

2 Ufoí uu tɔ́mpɔ uú hɑ ukɛporipi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kɔɔni. Kúcɑpɑɑ́ kópɛ nɛ kupɔlɛ-pɔlɛ kunyinɛ ɑku pisoi pɛɛ inɑ́mɛ nwɔi pikɛcɑ́ɑ́ ḿ mɑ́ pin kɔ ikɛyu kɑpi ń sɛrí yɑ́ɑ́si wɑi.

3 Ulírũ uú hɑ ukɛporipi mínimɑɑ kɛ́mɛɛ kɔɔni, ɑmɛ pɑnsɛ yɑrɛ ukpɔkpɔ mɛnyɛ, lifɑ́ɑkɔ́ nnɛ́í lɛɛ mínimɑɑ kɛ́mɛɛ ń we ɑi kpíni.

4 Utɑ́ɑ́nũ uú hɑ ukɛporipi ikói kɛ́mɛɛ nɛ ínihɔi kɛ́mɛɛ kɔikɛɛ. Linnɛ́í ɑi pɑnsɛ mɛ́nyɛ. 5 Kei kɑm pɛɛ kṍ uléécɑɑtumɛ yɛɛ míni kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ m mɑ́ un tee rɛ: Pɔ ɑsei tikilɛnlɛ, pɔ́ɔ nní ń we, pɔn kɔ pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ we, pɔ́ɔ nní n cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́lɛ̃, kɑɑ nní n túhɑɑnɛ nnyɑ, pɔ ɑsei ute lɛ. 6 Kɑpi pipɔ́kɔ́ nɛ ɑntepuyɛ mɛnyɛ n kɔikɛɛ nnyɑ kɛ pɔ́ɔ kɔ mɛ́nyɛ pi pɑ rɛ pikɛ́ n ntí. Lɛ̃ kɑí nɛ sɑ́ rɛ pikɛ́ pi wɑ!

7 Am pɛɛ kóm lin kɛnyɔ́ɔnsɛ-i tee rɛ: Pɔ̃́ Upíimɑ, Uléécɑɑ ńnɑŋɛ nnɛ́í ute, pipɔ́túhɑɑnɛ yɛ nyɑmlɛ pin kɔ ɑsei tikilɛ̃! 8 Uléécɑɑtumɛ nɑ̃́ii uu ukɛporipi ituŋɛ kɛcɑ́ɑ́ kɔɔni, ɑi ncée i hɛ rɛ ikɛ́ nnɑ wɑ ikɛ́ nɛ pisoi torɛ. 9 Kutói píimɑ kunyinɛ ɑku pisoi torɛ ɑpi Uléécɑɑ yɛɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú nyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ m mɑ́ lɑ́mɑɑnkɛɛ, ɑmɑ́ ɑpi yúlu rɛ ɑ́pi yɛ́ ŋmurɛi pikɛ́ mɛfinɛ consɛ pikɛ́ ríyu u wɑisɛ.

10 Unúpũ uu ukɛporipi inɑ́mɛ iyɛ̃ tiyɔɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ kɔɔni, ukɛyɔɔpitẽ ɑkɛ kuŋmɑhɑ cɔni. Pisoi ɑpi pɛɛ ntóósi nɛ ɑnĩ́ n tɑkɑi. 11 Api pɛɛ íwɛ kɑpi n le nɛ ɑ́cɑpɑɑ́ kɑpi n yɛ̃́ nnyɑ Uléécɑɑ yɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we n lɑ́mɑɑnkɛɛ, ɑmɑ́ ɑ́pi pimɛwɑi kópɛ riyɑ́.

12 Ukpúúlũ uu ukɛporipi nkói mɑɑ kɑpi yɛ n sée rɛ Efirɑɑti kɛ́mɛɛ kɔɔni. Mmɛni ɑmɛ hɔ́su likɛ́ nɛ kɛtuŋɛleemɛ-mɛ̃ piyɔɔpi pɛɛ n wemɛ ncée n tɑ́pilɛ nnyɑ. 13 Am pɛɛ kúconcó nnɔɔ-i nɛ inɑ́mɛ nnɔɔ-i nɛ ɑntepu nɔɔmɛ nnɔɔ-i yɛ́nu, ɑníri kpɛrinkpɛkɔɔ́ ɑtɑɑni ɑnyinɛ nyɛɛ ń we yɑrɛ ɑsɑhɑ̃ ɑn léenti. 14 Aníri ɑnyinɛ nyɛɛ mɛwɑi píimɑ n wɑpisi yɛ nyɛ kɛ Setɑni uu tumpɔ. Kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ piyɔɔpi kɛ́mɛɛ kɑɑ sɔ́nɛsi rɛ ɑkɛ́ pi cɑ́pinɛ pikɛ́ hɑ nɛ Uléécɑɑ, ńnɑŋɛ nnɛ́í ute kɛyɑɑ mɑɑ kɛtúŋɛ́ ɑtɔpi wɑ.

15 Ani yɛ̃ tɛ nɛ̃́ Upíimɑ nɛ sɔ́nɛpɔlɛ yɑrɛ uyɑɑ. Uyɛɛ n tṹ un nyɑ́ni un umɛlɑpɛ ukɛcɑ́ɑ́ wɑilɛ̃ tɛ úu kɑpɛ mɛŋmɑnɛ sɔ́nɛ pikɛ́ uisɛi yɛ̃ yɛ únɑrɛkomɛ lɛ!

16 Aníri nyɛ̃ ɑɑ piyɔ́ɔpi pɛ̃ cɑ́pinɛ kɛlõ kɛ̃ kɑpi yɛ Mɛ́-epiree kɛ́mɛɛ n sée rɛ Hɑrimɑketɔɔ kɛ́mɛɛ.

17 Usɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i uu ukɛporipi kɛléécɑɑ yɑ́ɑ́. Mɛtẽ cɑ́cɑ́ mɛnyinɛ ɑmɛ kɛnyɔ́ɔnsɛ-i riyɔ́ɔpitũ kɛ́mɛɛ léeri, mɛn tee rɛ: Li piwɑi mɑsilɛ! 18 Ikónɛ ii yékurɛntɛ, mɛtẽ mɛnyinɛ ɑmɛ léenti nɛ pikónɛsɛnkɛɛ. Kɛtẽ ɑkɛ yéŋesi. Hɑ́i kɛ pisoi ɑpí nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń wemɛ, kɛtẽ ɑ́kɛ píkɑi limɛcɔ mɛyɑ̃́ yeŋɑɑlɛ̃. 19 Ai kuyu mɑɑ hɔɔnɛnɛ mɛtɑɑni, kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ɑyu nnɛ́í pɔ́ɔ lólɛsi, Uléécɑɑ uu pɛɛ kuyu mɑɑ Pɑpilɔɔni kɛcɑ́ɑ́ léisɛ uu ukuwɔi píimɑ pitɑ kɛporipi ku pɑ. 20 Míni kɛpɑ́ɑ́pɑ́ɑ́ sitẽ nnɛ́í ɑsi wúrunkɛɛ, ɑ́pi ɑyɔ́pɛ pɔ̃́ piyɛ́nɛ rikpɑ́. 21 Akónɛpɑrɛpi konɛ-konɛ ɑɑ kɛyómɛcɑɑ-pɔ leeri ɑɑ pisoi kɛcɑ́ɑ́ lólɑɑri, ɑn mulú yɑrɛ ɑpɑrɛcɑŋɑɑ. Pisoi ɑpi pɛɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú kɛ ɑkónɛpɑrɛpi ɑɑ pi n wɑi nnyɑ Uléécɑɑ lɑ́mɑɑnkɛɛ kɛ ntóósi nn mɛyíkíyiki ń tɔsí nnyɑ.

17

Kɛtɑhɑi kɑpí nɛ Pɑpilɔɔni n túhɑɑnɛnɛ nkɔ́

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, piléécɑɑtumɛ pisɛɛi pɛpɛɛ sipóripi sisɛɛi m múílɛ̃ usɛ uú weri uú nɛ nɛ́ símisi, uu rɛ: A kɑm kɛ́ kɛtɑhɑi kɑpí nɛ uwɑ́sɑ́nkɑí píimɑ n túhɑɑnɛnɛ pɔ́ nyísɛ. Kuyu píimɑ kunyinɛ yɛ ku kpɛɛ míni píimɑ ritimɛ ń we. 2 Uyɛ̃ kɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ piyɔɔpi ɑpí nɛ iwɑ́sɑ́nkɑí wɑpisi, kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pikɔ́ pɔ́ɔ kɔ umɛmɑrɛ kpɑ́ɑ́ree mɛ̃ pitɑ pomɛsi.

3 Uléécɑɑ nfɑɑ nn nɛ́ loni, uléécɑɑtumɛ uu nɛ́ kpísi uú nɛ kucɛsi kóimɑ-i sĩ́. Kei kɑm pɛɛ unɔ́si unyinɛ yɛ̃, un inɑ́mɛ wɛɛ́ yɛɛ m péirɛntɛ kɛcɑ́ɑ́ tṹ. Uléécɑɑ ɑlɛ̃ nyɛɛ ikɛcɑ́ɑ́ pɔkɔrɛlɛ̃ tɛ ɑnyíri, in kɔ ɑ́yu ɑsɛɛi nɛ ɑkólɛ kɛfi mɑ́. 4 Unɔ́si uyɛ̃ ilũ kuu n tɑnɑɑlɛ̃ yɛ íwɛɛ́ nyɑii lɛ in kɔ peirɛntɛ. U kɔ pɛɛ wurɑ nɛ ɑpɑrɛ sɔnɛ nɛ ikólɛ́ nɛ́íkɔɔ́ wɑilɛnlɛ. U pɛɛ kɔ wurɑ kɛporipi kunípɛ-i múílɛnlɛ, ncɑɑi riyíkí nɛ mɛ́kpɛrinkpɛ ncɔpuri mɛɛ umɛwɑi kpɑ́ɑ́ree kɛ́mɛɛ n léeri mɛn kɛ yipɑɑlɛ̃. 5 Tinyíri rinyinɛ ɑsei nyɛɛ m pékɑɑlɛ̃ yɛ pɛɛ uritii kɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛnlɛ rɛ: Pɑpilɔɔni, kuyu mɑɑ píimɑ, piwɑ́sɑ́nkɑí nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ mɛwɑi kpɑ́ɑ́ree riyíkí uni. 6 Am unɔ́si uyɛ̃ yɛnu kuu Uléécɑɑ pikɔ́ mɛnyɛ nɛ pɛpɛɛ Yeesu kɛcɑ́ɑ́ ɑseérɑ n lésɛ mɛnyɛ ń ntí un pomɑɑlɛ̃. Kɑm u n yɛ̃́, ɑi mɛyɑ́nsei nnɔ́ɔ nɛ́ yipu.

7 Uléécɑɑtumɛ uu pɛɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: Yo nnyɑ kɑi yɛ́ nnɔ́ɔ pɔ́ yi? Nɛ́ unɔ́si uyɛ̃ nɛ inɑ́mɛ iyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kuu nní ń tṹ in ɑ́yu ɑsɛɛi nɛ ɑkólɛ kɛfi mɑ́ ɑsei nyɛɛ m pékɑɑlɛ̃ pɔ́ símisi. 8 Inɑ́mɛ iyɛ̃ kɑɑ nní ń yɛ̃́ yɛ pɛɛ́ welɛ, ɑmɑ́ íi nkpéni we. I yɛ́ nfɑ́ɑni nkpɔ kuhorɛ-i rikpɑ́fúmɛ ií hɑ nɛ mɛ́woo sɛ́ɛ́. Kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pisoi pɛ̃ ɑnyiri nyɛɛ ɑ́ɑ hɑ́i kɛtẽ kɛkorɑɑnɛ-mɛ nfɑ́ɑ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ ɑpi inɑ́mɛ iyɛ̃ yɛnu, ɑi nnɔ́ɔ pi yipu rɛ inɑ́mɛ iyɛɛ pɛɛ́ we íi kɔ nkpéni we, in kɔ mɑsí kpɑ́fúmɛnɛ nnyɑ.

9 Nté kɑi nkpéni pisɛ rɛ usoi ukɛ́ mɛsɔhɔ nɛ mɛwɛ́ɛ́sɛsɔhɔ m pɛ́nɛlɛ̃ un mɑ́: Áyu ɑsɛɛi nyɛɛ ɑyɔ́pɛ ɑsɛɛi kɛcɑ́ɑ́ kɛ unɔ́si uyɛ̃ uu n tṹ lɛ. A kɔ piyɔ́ɔpi pisɛɛi lɛ. 10 Pi pinupũ iyɔ́ɔpi pilɑpilɛ mɑsilɛ. Usɛ yɛ nɛ iyɔ́ɔpi tunlɛ. Ucɔ úu kɑhɑnɛ n kɑ. U sɔ́ntilɛ úu tonɛnɛ likɛ́ nɑ́ŋɑi. 11 Inɑ́mɛ iyɛɛ pɛɛ ń we íi kɔ pɛɛ nkpéni ń we pɔ̃́ ticuruu yɛ kɔ uyɔ́ɔpi pɑ́hɑ-pɑhɑ lɛ. Iyɛ̃ nɛ kɔ pisɛɛi pɛ̃ kɛ́mɛɛ́ welɛ, in tɔ́su ikɛ́ hɑ mɛ́woo risɛ́ɛ́. 12 Akólɛ kɛfi nyɛ̃ kɑɑ n yɛ̃́ yɛ piyɔ́ɔpi kɛfi lɛ, pɛɛ ɑ́pi kɑhɑnɛ kɛyɔ́ɔpitẽ timmúlú. Amɑ́ ituŋɛ mɛkɔ́ɔ́nú mɛsɛ kumúŋɛ́ kɛ ɑkólɛ nyɛ̃ ɑɑ́ hɑ nɛ inɑ́mɛ iyɛ̃ kɛsẽ́ iyɔ́ɔpi tonɛnɛ. 13 Likɛi lisɛ kɑpi pinnɛ́í lɑ́kɑsɛpɔ, pin pinnɑŋɛ nɛ pin-yɔɔpinɑŋɛ kpísi pin inɑ́mɛ pɑlɛ̃. 14 Pi yɛ́ Risɑ́ŋpipi ɑtɔpi wɑ, Tisɑ́ŋpipi ɑri pi feriyɛ rɛ ti pipíimɑ Upiimɑ lɛ, tin kɔ piyɔ́ɔpi Uyɔɔpi nnyɑ. Tisɑ́ŋpipi nɛ tipikɔ́ kɛ Uléécɑɑ uu n sée uu kɔ pi wɛ́ɛ pin nɛ ɑsei ri tikilɛ̃ pɔ̃́ nɛ́ kɔ pi feriyɛ.

15 Uléécɑɑtumɛ uu kɔ pimɑ́ɑ nɛ́ kpɑ́ rɛ: Míni mɛ̃ kɑɑ nní ń yɛ̃́, uwɑ́sɑ́nkɑí uyɛ̃ un mɛritimɛ tũ yɛ ɑyu nɛ ɑsoiwuí nɛ isoipuri nɛ mɛyu lɛ. 16 Akólɛ kɛfi nyɛ̃ kɑɑ nní ń yɛ̃́ nɛ inɑ́mɛ iyɛ̃ yɛ́ uwɑ́sɑ́nkɑí uyɛ̃ ipuri yɛ̀, ɑi ulikɔ́ nnɛ́í u yɔ́ɔi ɑi mɛŋmɑnɛ u yɑ́. Ai uisɑrɛ tɑkɑi ɑi kɔ nnɑ u toroisɛ múkú-múkú. 17 Li we rɛ Uléécɑɑ yɛ piɑkiŋ kɛ́mɛɛ wɑ rɛ pikɛ́ umɛlɑ wɑ pikɛ́ kɛsẽ́ likɛi lisɛ n lɑkɑsɛpɔ pikɛ́ kɔ pin-yɔɔpinɑŋɛ inɑ́mɛ pɑ, Uléécɑɑ ɑnɔɔ kuu ḿ mɑ ɑɑ́ hɑ nɛ wɑi.

18 Unɔ́si uyɛ̃ kɑɑ nní ń yɛ̃́ yɛɛ kuyu mɑɑ kpɛkpɛɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ piyɔɔpi kɛcɑ́ɑ́ n-yɔ́ɔpinɑŋɛ m mɑ́.

18

Pɑpilɔɔni mɛlólɛ́

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑm uléécɑɑtumɛ ucɔ yɛɛ ńnɑŋɛ píimɑ m mɑ́ yɛ́nu un kɛyómɛcɑɑ-pɔ súiri. Uriyu kuu m mɑ́ mɛtɛ́í ɑmɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ kpɑ̃́ii. 2 Uu mɛyɑ̃́ cɑ́ɑ́i ɑi cɑ́ rɛ: Ku loolɛ, kuyu mɑɑ Pɑpilɔɔni yɛ loolɛ! Ku pɑnsɛlɛ ɑníri kɛtonɛ nɛ ḿpɑ́ nfɑ́ɑ kpɛrinkpɛkɔɔ́ ń-ye nɛ ḿpɑ́ kɛnúipi kpɛrinkpɛkɔɔ́ kɛ́ye kɛ pisoi ɑ́pi ń lɑ ripɔhɔ. 3 Li we rɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ isoipuri nnɛ́í yɛ kumɛmɑrɛ kpɑ́ɑ́ree mɛ̃ pitɑ n ntílɛ. Ku nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ piyɔɔpi yɛ kɛsẽ́ mɛwɑi kpɑ́ɑ́ree wɑpisilɛ, pikpéensɛ pɔ́ɔ kɔ kulimɑ́mɑ́kɔɔ́ píimɑ kɛ́mɛɛ mɛmɑ́ yɛ́nu.

4 Kei kɑm kɔ kɛyómɛcɑɑ-pɔ mɛtẽ mɛcɔ kommɛ rɛ: Pinɛ́soi, ɑni kukɛmɛɛ́ le, ɑ́ni kɑpɛ nɛ kɛsẽ́ kuɑkópɛ kɛ́mɛɛ n lonɑɑlɛ̃ nɔkɛ́ nɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú yɛ̃́ nnyɑ. 5 Kuɑkópɛ yɛ ricúlɛ ɑɑ́ hɑ nɛ kɛyómɛcɑɑ kɑ́m, Uléécɑɑ uu pɛɛ kumɛwɑi nnɛ́í mɛɛ ɑ́mɛ ɑsei m mɑ́ kɛcɑ́ɑ́ léisɛ. 6 Ani ku wɑ yɑrɛ kɑku yɛ picɔ n wɑ mɛcɔ. Ani kɔ kumɛwɑi kópɛ ku hɛ́ɛ́lɛ mɛtɛ́. Ani kɔ pítɑ pɑpɛ-pɑpɛ kɛporipi kɑku yɛ picɔ n nírisɛ ɑpi pom mpɑpɛ mmɛ̃ mɛtɛ́ ku pɑ. 7 Yɑrɛ kɑku ríyu n wɛ́ɛ́si ɑku kumɛcirɛ likɔ́kɔrikɔ́ kɛ́mɛɛ pɔlɔ mɛcɔ kɑni yɛ́ mpɔ́ɔcɑɑi nɛ íwɛ kɛ́mɛɛ ku ripɔlɔ. Ku yɛ́ kukɛfɑ-i mɑɑ rɛ: Inɔ́siyɔɔpi kɑm nté le, ɑ́m ukúmɑnnɔsi. Kɑ́ii, ɑ́m píkɑi nkpɔ yɛnunɛ! 8 Lɛ̃ ŋmɑɑ nnyɑ kɛ ɑ́sɑ́lɑ́ú ɑsɛ ɑsɛ ɑɑ yɛ́ kɛyɑ́ɑ kɛsɛ kukɛcɑ́ɑ́ súimɛ: Lɛlɛɛ itói nɛ nkpɔ nɛ nkṹ, nnɑ nn kɔ ku torɛ múkú-múkú. Li we rɛ Upíimɑ, Uléécɑɑ yɛɛ nɛ ku n túhɑɑnɛ yɛ unɑŋɛ-nɑŋɛ lɛ.

9 Ku nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ piyɔɔpi nnɛ́í pɛɛ kɛsẽ́ kumɛwɑi kpɑ́ɑ́ree nɛ kulikɔkɔrikɔɔ́ kɛ́mɛɛ n lonɑɑlɛ̃ yɛ́ kuitu tẽ́, pin hɑ n yɛ̃ tɛ kpɛkpɛɛ torɛ kɛ ɑ́nyɔ ɑɑ nní léeri. 10 Kumpɔɔcɑɑi píimɑ yɛ́ iwɑmɛ pi wɑ, ɑpi kɛtɑɑ-pɔ nyɛrɛ ɑpi yɛ pɛɛ téni rɛ: Íwɛ! Íwɛ! Kuyu mɑɑ Pɑpilɔɔni, kuyu nɑŋɛ-nɑŋɛ, ituŋɛ mɛkɔ́ɔ́nú mɛsɛ kɛ́mɛɛ kɑpí nɛ pɔ́ túhɑɑnɛ ɑi mɑ́ɑ́pɔ.

11 Kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pikpéensɛ pɔ̃́ nɛ kɔ ténilɛ pin kɔ kpɛ̃ nnyɑ nkpɔ tũ tɛ úkɑ úu kɔ we yɛɛ yɛ́ piiyɑɑlũ ɑpehe n lɔ nnyɑ. 12 Iyɑ́ɑlũ ɑpehe nyɛ nyɛɛ nní wurɑ nɛ nwóóweni nɛ ɑpɑrɛ sɔnɛ nɛ ikólɛ́ nɛ ɑsɑ́ŋɑ́ɑ́ kɛcirɛ nɛ ɑsɑ́ŋɑ́ɑ́ wɛɛ́ nyɑii nɛ ɑsɑ́ŋɑ́ɑ́ nyɛɛ n tɛ́lu nɛ ɑ́wɛɛ́ nyɛɛ m péirɛntɛ nɛ ɑléé nyɛɛ kɛkpɑ́hɑ́pi m mɑ́ nɛ ḿpɑ́ yo kɑpí nɛ ɑ́sunĩ n wɑpisi nɛ ḿpɑ́ yo kɑpí nɛ ɑnɑ kɛcirɛ nɛ́ɛ nɛ nweni ŋmɔhɔ nɛ́ɛ nɛ ɑpɑrɛ tomɛ́ n wɑpisi 13 nɛ likɑlɛi-kɑlɛi lɛɛ m mílú nɛ kɛkpɑ́hɑ́pi likɔ́ nɛ tulɑɑli nɛ tulɑɑli kɑpi yɛ n sée rɛ miiri nɛ tulɑɑli ŋmɑɑ-ŋmɑɑ nɛ pítɑ nɛ mɛ́kpɔ nɛ ntɔ sɔnɛ nɛ mɛlukɛpipi nɛ inɑ́ɑ nɛ isɑ́ŋ nɛ isɑ̃ nɛ sisɑnnɔipi nɛ pilɑ́si nɛ sisoipipi sicɔ. 14 Lɛ̃ kɑɑ n kɑ́ipinkɛɛ yɛ nɛ kɛtɑɑ pɔ́ wɑlɛ. Likɔ́kɔrikɔɔ́ nɛ lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ n tɛ́lu yɛ nɛ pɔ́ pɔlɛ. Ai nkpéni kúyɛnɛ we! 15 Pikpéensɛ pɛɛ kpɛ̃ nnyɑ mɛmɑ́ ń yɛ̃́ yɛ́ kuiwɛ píimɑ iwɑmɛ n wɑi ɑpi yɛ pɛɛ kɛtɑɑ-pɔ nyɛrɛ ɑpi téni, pin nɛ nkpɔ tũ. 16 Pi yɛ́ mɑɑ rɛ: Íwɛ! Íwɛ! Kuyu mɑɑ kpɛɛ ɑsɑ́ŋɑ́ɑ́ kɛcirɛ ilũ nɛ ilũ wɛɛ́ nyɑii in kɔ peirɛntɛ n lɑpɑɑlɛ̃, kun kɔ wurɑ nɛ ɑpɑrɛ sɔnɛ nɛ ikólɛ́ wɑilɛ̃ yɛ íwɛ we kpɑ! 17 Ituŋɛ mɛkɔ́ɔ́nú mɛsɛ kɛ́mɛɛ kɛ mɛmɑ́ píimɑ mɛ̃ nnɛ́í ɑmɛ risɛ́ɛ́.

Áninɔi pitíkíí nnɛ́í nɛ picéetɔŋɛ́ nnɛ́í nɛ ɑ́ninɔi pikɛikɔ́ nnɛ́í nɛ pɛpɛɛ míni kɛ́mɛɛ n kɛisi nnɛ́í ɑpi pɛɛ kɛtɑɑ-pɔ n nyɛnu 18 pin pupukɛɛ, pin kumɛtorɛ ɑnyɔ nyɑ́nɛi, ɑpi yɛ pɛɛ rɛ: Kuyu mɑɑ kúye kɛcirɛ kpɛɛ pɛɛ nkú tulɑɑlɛ̃? 19 Api yɛ ntɑɑi piɑyu kɛcɑ́ɑ́ kɔɔni pin téni, pin nkpɔ tũ pin cɑ́ɑ́i rɛ: Íwɛ! Íwɛ! Kuyu mɑɑ kpɛ̃ likɔ́kɔrikɔɔ́ píimɑ kɛ́mɛɛ kɛ ɑ́ninɔi pite nnɛ́í pɛɛ mínimɑɑ kɛ́mɛɛ ɑ́ninɔi m mɑ́ ɑpi mɛmɑ́ ń yɛ̃́ yɛ ituŋɛ mɛkɔ́ɔ́nú mɛsɛ kɛ́mɛɛ pɑnsɛlɛ kucɛsi kóimɑ!

20 Lɛ̃ nnyɑ, likɛ́ kɛyómɛcɑɑ pikɔ́ n lɑ́ɑ́rú. Likɛ́ kɔ nɔ̃́ Uléécɑɑ pikɔ́ nɛ pitumɛ nɛ ɑntepuyɛ n lɑ́ɑ́rú rɛ Uléécɑɑ yɛ nɛ ku túhɑɑnɛlɛ ɑni ɑlɑri yɛnu nnyɑ. 21 Kei kɛ uléécɑɑtumɛ nɑŋɛ-nɑŋɛ unyinɛ uu ripɑrɛ rinyinɛ kpísi yɑrɛ rinɑ́ipɑrɛ uu mínimɑɑ kɛ́mɛɛ ri sɑ́pɔ, un tee rɛ: Nní mɛcɔ kɑi kuyu mɑɑ Pɑpilɔɔni mɛsɔ́ri lɑ́upɔnɛ, ɑ́ri yɛ́ kɔ piyɛ́nɛ ku rikpɑ́. 22 Ápi yɛ́ kɔ kɛtumɛ kɛpɔ́yɔ-i pikéŋépepɛ nɛ inyɑ́nlũ ncɔpuri pikɔ́ nɛ pisunsímɑɑ nɛ pinɑ́ɑtɔ́ŋsímɑɑ pikómɛ rikpɑ́. Ápi yɛ́ kɔ kei unyinɛ piyɛ́nɛ rikpɑ́ un pinípɛkɛi pinyinɛ wɑi, ɑ́pi yɛ́ kɔ unyinɛ pikómɛ rikpɑ́ un nɑm. 23 Kɛ́firɑ́ɑ mɛtɛ́í ɑ́mɛ kɔ kei pikpɑ̃́ii kpɑ́nɛ, ɑ́pi yɛ́ kɔ ulɑ nɛ unɔ́si úkɑ mɛtẽ kõ. Lɛ̃ nnyɑ kɑ́pi yɛ́ ńkɑ kɛpɔ́yɔ-i pikómɛ rinkpɑ́ yɛɛ rɛ pipɔ́kɔ́ pɛɛ n kpéénsɛ pɛɛ pɛɛ kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ pinɑ́ŋɛ-nɑŋɛ, ɑɑ kɔ nɛ mɛpɔ́sepewɑi isoipuri nnɛ́í kírɑɑsɛntɛ nnyɑ.

24 Ai kɔ yɑ́, pi kɔ ɑntepuyɛ nɛ Uléécɑɑ pikɔ́ nɛ pɛ̃ nnɛ́í kɑpi kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ n kṍ mɛnyɛ kɛpɔ́mɛɛ yɛ́nlɛ.

19

Uléécɑɑ yɛɛ ipɑkɑrɛ te

1 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, ɑm pɛɛ linyinɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ komti lin cɑ́lɛ̃ yɑrɛ riwúí mɛtẽ tɛ: Alelúyɑ! Urɔ́léécɑɑ yɛɛ píyulɑlɛ nɛ ríyu nɛ ńnɑŋɛ Ute! 2 Upitúhɑɑnɛ yɛ nyɑmlɛ pin kɔ ɑsei tikilɛ̃. Lɛ̃ kɑi m pisɛ rɛ pikɛ́ túhɑɑnɛ kuu yɛ túhɑɑnɛ. U uwɑ́sɑ́nkɑí píimɑ yɛɛ pɛɛ mɛ́mɑrɛ kpɑ́ɑ́ree nɛ kɛtẽ n kópu túhɑɑnɛlɛ uú nɛ ukunipɛ upikɛikɔ́ mɛnyɛ mɛɛ n kɔɔnu riwomɛ hɛ́ɛ́lɛ. 3 Api kɔ mɛlírũ pimɑ́ɑ kpɑ́ rɛ: Alelúyɑ! Kuyu mɑɑ kpɛɛ ń torɛ ɑnyɔ ɑɑ yisi ɑɑ́ n tɑɑ́lɛ̃ nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ. 4 Piwɛ́ɛ́sɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ pinɑ pɛ̃ nɛ lifɑ́ɑkɔ́ linɑ lɛ̃ ɑi yisi ɑi wúlɑ ɑi Uléécɑɑ yɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ yɑ́ɑ́si ɑi rɛ: Amí! Alelúyɑ!

5 Mɛtẽ mɛnyinɛ ɑmɛ riyɔ́ɔpitũ kɛ́mɛɛ léeri rɛ: Ani Urɔ́léécɑɑ pɑkɑrɛ, nɔ̃́ upikɛikɔ́ nnɛ́í nɛ nɔ́ɔ u n wuru, siwɑ̃́ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ! 6 Am pɛɛ linyinɛ kom yɑrɛ risoiwuí mɛtẽ, yɑrɛ nkói mɑɑ nnyinɛ mɛɛ wɔ́lu nɛ́ɛ yɑrɛ ikónɛ yɛɛ mɛsɔ́ri sɛnkɛɛ, lin tee rɛ: Alelúyɑ! Upíimɑ Uléécɑɑ, ńnɑŋɛ nnɛ́í ute yɛ uiyɔɔpi tunlɛ. 7 Likɛ́ rɔ́ n lɑ́ɑ́rú tɔkɛ́ mpɔ́ɔnɑrɛ píimɑ-i n we tɔkɛ́ nɛ ipɑkɑrɛ píimɑ u pɑ. Tisɑ́ŋpipi pinɔsikpikɛ́ ɑnyɑ̃́ yɛ tuimɛlɛ, tiunɔsi uu umɛcirɛ cɑ́pinɛ. 8 Asɑ́ŋɑ́ɑ́ sɔnɛ mɛlɑpɛ mɛɛ n tɛ́lu ɑ́mɛ líkɑ cɔ́hɔnɛlɛ̃ kɑpi u pɑ rɛ ukɛ́ tɑ̃. Asɑ́ŋɑ́ɑ́ sɔnɛ mɛlɑpɛ mɛmɛɛ nní mɛwɑi sɔnɛ kɛ Uléécɑɑ pikɔ́ ɑpi n wɑpisi.

9 Uléécɑɑtumɛ uu pɛɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: A wɔi rɛ pɛ̃ kɑpi Risɑ́ŋpipi pinɔsikpikɛ́ ɑnyɑ̃́ n sée yɛ pínɑrɛkomɛ lɛ! Uu pɛɛ kɔ lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́ nɛ́ mɑɑ rɛ: Uléécɑɑ ricuruu ɑnɔɔ yɛ nyɛ!

10 Kei kɑm pɛɛ uɑnɑ mɛtene loó kɛ́ nɛ u yɑ́ɑ́si, ɑmɑ́ uu nɛ́ mɑɑ rɛ: A mɛpɔ́círɛ tĩ, kɑpɛ lɛ̃ wɑ! Nɛ upɔ́kɛicɔ lɛ nɛn kɔ pipɔ́mɑ́rɛcɔ pɛɛ Yeesu iseérɑkɔɔ́ n le ukɛicɔ. A Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si ɑɑ wúlɑ. Yeesu kɛcɑ́ɑ́ ɑseérɑ pilesɛ yɛɛ rɛ ɑntepuyɛ yɛ ɑsei símisilɛ.

Usɑntonɛ yɛɛ isɑ̃ tomɛ́ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ

11 Kei kɑm pɛɛ kɛyómɛcɑɑ yɛ̃́ kɛn wúkulɛlɛ̃, isɑ̃ tomɛ́ inyinɛ in nyɛnu. Pi yɛ Uyɛɛ i n tṹ sée rɛ Asei nɛ Uyíkíyiki. Upitúhɑɑnɛ nɛ ɑtɔpi kuu n wɑi yɛ ɑsei tikilɛnlɛ. 12 Uinipɛɛ yɛ inɑlempi lɛ. Ayɔ́ɔpikɔŋ kulúi nyɛɛ Uriyu kɛcɑ́ɑ́ we. U rinyíri mɑ́lɛ tɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃, ɑmɑ́ umɛmɑ́ɑ́ úkɑ ucɔ úu ri nyu. 13 Kutúkɑnkɑ cɑɑcɑɑ kɑpi mɛ́nyɛ rińfɛ kuu tɑnɑɑlɛ̃. Urinyiri tɛɛ Nléécɑɑsimɛ́. 14 Atɔpilee nyɛɛ kɛyómɛcɑɑ-pɔ ń we yɛ pɛɛ isɑ̃ tomɛ́ túntilɛnlɛ ɑn nɛ u tikilɛ̃ ɑn kɔ ɑsɑ́ŋɑ́ɑ́ sɔnɛ tomɛ́ mɛlɑpɛ tɑ́ntilɛ̃ ɑ́mɛ líkɑ cɔ́hɔnɛlɛ̃. 15 Titɛ́hɛ rinyinɛ nɛ mɛyele píŋ́-píŋ́ yɛ unnɔɔ-i léemɛlɛnlɛ ukɛ́ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ pisoi kṍ. N-yɔ́ɔpinɑŋɛ yɑrɛ nweni kuú nɛ pi múínɛ uu kupɔ́ri mɑɑmɑɑ kɛ́mɛɛ Uléécɑɑ, ńnɑŋɛ nnɛ́í Ute kuwɔi píimɑ pitɑ pulu. 16 Tinyíri rinyinɛ yɛ ukutukɑnkɑ cɑɑcɑɑ kɛcɑ́ɑ́ nɛ uritɑɑ kɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛnlɛ rɛ: Piyɔ́ɔpi Uyɔɔpi nɛ pipíimɑ Upiimɑ.

17 Am pɛɛ uléécɑɑtumɛ unyinɛ yɛnu un ntuŋɛ kɛ́mɛɛ nyɛnu. Uu cɑ́ɑ́i ɑi cɑ́, uu sinúipi nnɛ́í sɛɛ kɛléécɑɑ-pɔ n yóósinkɛɛ séi rɛ: Ani kɑm ɑni Uléécɑɑ ɑnyɑ̃́ píimɑ kɛ́mɛɛ cɑ́pinɛ, 18 ɑni piyɔ́ɔpi isɑrɛ nɛ pitɔpiwɛ́ɛ́sɛ isɑrɛ nɛ píyukɔɔ́ isɑrɛ nɛ isɑnsɑrɛ nɛ pisɑntonɛ isɑrɛ le, ɑni kɔ ḿpɑ́ píye, piyupipi nɛ pilɑ́si nɛ siwɑ̃́ nɛ piwɛ́ɛ́sɛ isɑrɛ le.

19 Am pɛɛ inɑ́mɛ nɛ kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ piyɔɔpi nɛ piɑtɔpilee yɛnu pin cɑ́pinɛlɛ̃ tɛ pikɛ́ hɑ uyɛɛ isɑ̃ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ nɛ ukutɔpilee ɑtɔpi wɑ. 20 Kei kɛ pɛ̃ ɑpi pɛɛ inɑ́mɛ nɛ ɑntepu nɔɔmɛ tĩ. U yɛ pɛɛ inɑ́mɛ kɛyu-i mɛwɑi píimɑ n wɑpisilɛ ɑpí nɛ pɛpɛɛ inwɔi pikɛcɑ́ɑ́ ḿ mɑ́ pin kɔ ikɛyu kɑpi ń sɛrí yɑ́ɑ́si pin wulɑi kirɑɑsɛntɛ. Api pikɛtɛ́ kpísi nɛ pinfɑɑ ɑpi nnɑ kuhorɛ kpɛ-i kɛ linyinɛ ɑi ń we yɑrɛ nfúrɔ̃ toi kɛ́mɛɛ sɑ́pɔ. 21 Api pitɔ́rɔɔ nɛ ritɛ́hɛ tɛɛ pɛɛ uyɛɛ isɑ̃ n tṹ nnɔɔ-i n léemɛlɛ̃ kóni. Sinúipi nnɛ́í ɑsi pɛɛ piisɑrɛ le ɑi si toru.

20

Aŋmɛ̃ kúkotokú kusɛ iyɔɔpi mɛtonɛ

1 Kei kɑm pɛɛ uléécɑɑtumɛ unyinɛ yɛ̃ un kɛyómɛcɑɑ-pɔ súiri un mɛhórɛ kɛhɑ́nnɛ nɛ ɑkpɑnii mɑɑmɑɑ ɑnyinɛ kunípɛ-i mulɛilɛ̃. 2 Uu kúconcó, iwɑ́ɑ kpurɛ iyɛ̃ kɑpi yɛ n sée rɛ kuníri nɛ Setɑni tini uu pɑɑsi, ɑku lɛ̃ m pɑhɑɑlɛ̃ ɑŋmɛ̃ kúkotokú kusɛ kɛ́mɛɛ. 3 Uu mɛhórɛ kɛ́mɛɛ ku sɑ́pɔ uu kukɛcɑ́ɑ́ kɑ́ ɑ́ku kɑpɛ kɔ nɛ pisoi n kirɑɑsɛntɛ hɑ́i nɛ ɑŋmɛ̃ kúkotokú kusɛ kpɛ̃ kukɛ́ hɑ nɛ tɛnɛ nnyɑ. Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, li pisɛ rɛ ukɛ́ pɛɛ nkɑ́ripi ku fénnɛ.

4 Am pɛɛ ɑyɔ́ɔpitũ yɛnu. Ai pɛpɛɛ ɑkɛcɑ́ɑ́ ń tṹ ńnɑŋɛ hɛ rɛ pikɛ́ yɛ nɛ túhɑɑnɛ. Am kɔ pɛ̃ kɑpi isɔ n corii rɛ pi Yeesu nɛ nléécɑɑsimɛ́ kɛcɑ́ɑ́ ɑseérɑ lesɛ nnyɑ ɑmííri yɛnu. Am kɔ pɛpɛɛ ɑ́pi rinwúlɑ pikɛ́ inɑ́mɛ yɑ́ɑ́si, ɑ́pi kɔ inwɔi piɑtii nɛ́ɛ piɑnipɛ-i mɑ́ ɑkɔ́ yɛ́nu. Api nfɑ́ɑ pɛɛri, pi nɛ Kirisi ɑpi kɛsẽ́ iyɔ́ɔpi tonɛ ɑŋmɛ̃ kúkotokú kusɛ. 5 Pikpɔkpɔ picɔ ɑ́pi nfɑ́ɑ pɛɛmɛ hɑ́i ɑŋmɛ̃ kúkotokú kusɛ kpɛ̃ ɑkú hɑ nɛ tɛnɛ. Pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ mɛyisɛ foí yɛ mɛ̃. 6 Pɛpɛɛ pikpɔkpɔ mɛyisɛ foí mɛ̃ kɛ́mɛɛ n yisi yɛ nkíŋniŋɛ-i welɛ, pin kɔ Uléécɑɑ pikɔ́! Nkpɔ lírũ ńn pikɛcɑ́ɑ́ ńnɑŋɛ ńkɑ mɑ́. Amɑ́ pi pɑnsɛnɛ pɛpɛɛ yɛ Uléécɑɑ nɛ Kirisi inyɔ́ɔnsɛ n wɑ. U nɛ pɛ̃ ɑpi ɑŋmɛ̃ kúkotokú kusɛ kpɛ̃ kɛ́mɛɛ kɛsẽ́ iyɔ́ɔpi tonɛ.

Pi Setɑni feriyɛ

7 Aŋmɛ̃ kúkotokú kusɛ kpɛ̃ kun hɑ píyei n tɔ́mpɔ, ɑpi pɛɛ Setɑni ukukpɑniilee-i lésɛri. 8 Uu pɛɛ léeri uu isoipuri nnyí nnɛ́í yɛɛ ḿpɑ́ kɛtẽ kuwɛ́lɛ́ kúye-i ń we cɑ́pinɛ, lɛlɛɛ Kɔɔki nɛ Mɑkɔɔki rɛ ikɛ́ ukɛcɑ́ɑ́ rikpɑ́ ukɛ́ nɛ ɑtɔpi wɑ. I kulúi welɛ yɑrɛ mínimɑɑ nnyɛnɛ. 9 Ii kɛtẽ nnɛ́í kɛcɑ́ɑ́ yipu ii Uléécɑɑ pikɔ́ kɛtɔpikɑlɛ nɛ ukuyu lɑlɑ kɛkɑ́lɛ wɑi. Amɑ́ nnɑ nnyinɛ nn kɛyómɛcɑɑ-pɔ súiri nn i torɛ. 10 Ai Setɑni yɛɛ pɛɛ i n kírɑɑsɛntɛ nnɑ nɛ linyinɛ yɑrɛ nfúrɔ̃ toi kupɔrɛ-i sɑ́pɔ. Kei kɛ inɑ́mɛ nɛ ɑntepu nɔɔmɛ ɑpí we. Ai pɛɛ i n fíkiisɛ kɛtúŋɛ́ nɛ kɛsinɛ hɑ́i nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ.

Kɛtɑhɑi tɔrɔɔ pitúhɑɑnɛ

11 Am pɛɛ riyɔ́ɔpitũ nɛ uyɛɛ rikɛcɑ́ɑ́ ń tṹ yɛnu. Kɛtẽ nɛ kɛyómɛ ɑsi ukɛyu-i wuru ɑsi pékesi ɑ́pi siɑnɑ yɛ̃. 12 Am pɛɛ pikpɔkpɔ yɛnu, piwɛ́ɛ́sɛ nɛ siwɑ̃́, pin tiyɔ́ɔpitũ kɛyu-i nyɛ́rɛilɛ̃. Ai ɑ́tɛlɛ́ perei ɑi kɔ rítɛlɛ́ ricɔ péré. Tɛrɛɛ nfɑ́ɑ ritɛlɛ́. Pikpɔkpɔ mɛwɑi yɛ ɑ́tɛlɛ́ nyɛ̃ kɛ́mɛɛ wɔ́lɑɑlɛnlɛ. Ai ḿpɑ́ úye mɛwɑi kɛcɑ́ɑ́ nɛ u túhɑɑnɛ. 13 Mínimɑɑ ɑmɛ pikpɔkpɔ pɛɛ mɛkɛmɛɛ ń we lesɛri. Nkpɔ nɛ pikpɔkpɔ kɛlõ pɔ́ɔ kɔ pikpɔkpɔ pɛɛ kei ń we lesɛri ɑpi ḿpɑ́ úye mɛwɑi pɑí ɑpí nɛ mɛkɛcɑ́ɑ́ u túhɑɑnɛ. 14 Ai nkpɔ nɛ pikpɔkpɔ kɛlõ kpísi ɑi nnɑ kupɔrɛ-i sɑ́pɔ. Nnɑ kupɔrɛ kpɛ̃, nkpɔ lírũ yɛ mmɛ̃. 15 Ai ḿpɑ́ úye rinyiri tɛɛ ɑ́ri nfɑ́ɑ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ ń we kpísi ɑi nnɑ kupɔrɛ-i sɑ́pɔ.

21

Kɛyómɛcɑɑ fɑlɛ nɛ kɛtẽ fɑlɛ

1 Am pɛɛ kɛyómɛcɑɑ fɑlɛ nɛ kɛtẽ fɑlɛ yɛnu, kɛyómɛcɑɑ foí nɛ kɛtẽ foí yɛ pitɔ́ŋɛ́ mɑsilɛ lɛ̃, mínimɑɑ ɑ́mɛ kɔ we. 2 Am kɔ Uléécɑɑ kuyu, Yerusɑlɛm fɑlɛ yɛnu kun Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ-pɔ leeri kun súiri, kun kumɛcirɛ cɑ́pinɛlɛ̃ yɑrɛ unɔ́si fɑlɛ yɛɛ ulɑ m mɛ̃́. 3 Am tiyɔ́ɔpitũ kɛ́mɛɛ mɛtẽ cɑ́cɑ́ mɛnyinɛ komti, mɛn tee rɛ: Uléécɑɑ kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí yɛ nkpéni nkú sisoipipi kɛ́mɛɛ. U yɛ́ pikɛmɛɛ́ n we, ɑpi pɑnsɛ upisoi, pi nɛ Uléécɑɑ ricuruu ɑpi pɛɛ kɛsẽ́ n we. 4 U yɛ́ pimɛnini nnɛ́í pi tinnɛntɛ, nkpɔ ńn yɛ́ kɔ piwée rikpɑ́, nkpɔ pitonɛ nɛ itu nɛ ntóósi ńn yɛ́ kɔ n we, kɛ mɛkɛɛ-mɛ likɔ́ ɑi pitɔ́ŋɛ́ ḿ mɑsí nnyɑ.

5 Uyɛɛ pɛɛ riyɔ́ɔpitũ kɛcɑ́ɑ́ ń tṹ uu pɛɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: Pɔ yɛ̃ɛ, nɛ ḿpɑ́ yo pɑnsɛsɛlɛ lifɑ́lɛ. Uu kɔ kpɑ́ rɛ: A wɔi! Anɔ́ɔ nyɛ̃ yɛ nsímɛ́sei lɛ, lɛ̃ kɑi kɔ lenɛ.

6 Uu kɔ pimɑ́ɑ nɛ́ kpɑ́ rɛ: Li piwɑi mɑsilɛ! Nɛ́ɛ Ufoí nɛ Utɔ́rɔɔ, Kɛ́korɑɑnɛ nɛ Kɛ́tɔ. Nɛ́ nkó kɛ nnírɛ́ nn ń we míni mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ nhɔi pɑ fɑɑlɑɑ. 7 Uyɛɛ n feriyɛ likɔ́ yɛ nní kuu n yɛ́nunɛ: Nɛ́ɛ yɛ́ Uuleecɑɑ, uyɛ̃ uu kɔ kɛnɛ́pipi. 8 Amɑ́ piwɑmɛi nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi ɑsei n tíkilɛ̃ nɛ pɛpɛɛ icírí n wɑi nɛ pisoikṍ nɛ pɛpɛɛ mɛ́woo mɛ́woo n wɑi nɛ mɛnírihélɑɑwɑi pikɔ́ nɛ pɛpɛɛ piléé n nyɔ́ɔnsɛ nɛ pinɔ́ɔmɛ nnɛ́í ncɔpuri pɔ̃́ kɛtonɛ yɛ nnɑ nɛ linyinɛ yɑrɛ nfúrɔ̃ toi kupɔrɛ kɛ́mɛɛ́ welɛ. Nkpɔ lírũ yɛ mmɛ̃.

Yerusɑlɛm fɑlɛ

9 Lɛ̃ mɛmɑ́ɑ́, piléécɑɑtumɛ pisɛɛi pɛpɛɛ pɛɛ sipóripi sisɛɛi m múílɛ̃ usɛ uú weri uu nɛ́ mɑɑ rɛ: A kɑm kɛ́ unɔ́si fɑlɛ pɔ́ nyísɛ, uyɛɛ Risɑ́ŋpipi unɔsi.

10 Kei kɛ Nfɑ́ɑsɔnɛ nn kɛnɛ́cɑ́ɑ́ súimɛ, Uléécɑɑtumɛ uyɛ̃ uu nɛ́ kpísi uú nɛ riyɔ́pɛ mɑɑmɑɑ nɛ ricɑ́cɑ́ rinyinɛ tɑɑ́. Uu pɛɛ Uléécɑɑ kuyu, Yerusɑlɛm yɛnu kun kɛyómɛcɑɑ-pɔ Uléécɑɑ kɛ́mɛɛ léeri kun súiri. 11 Uléécɑɑ mmulɛ yɛ pɛɛ kukɛmɛɛ́ welɛ, ku pɛɛ tɛ́lulɛ yɑrɛ ripɑrɛ sɔnɛ kɛcirɛ nɛ́ɛ yɑrɛ ripɑrɛ ŋmɛ́í-ŋmɛi kɛ́mɛɛ kɛ usoi uu yɛ umɛcirɛ n nyɑ́nɛi yɑrɛ kɛnípɛɛnyɑ́nɛi yɛlɛ́pi kɛ́mɛɛ. 12 Mmɛlɛ mɑɑmɑɑ nɛ ncɑ́cɑ́ nnyinɛ yɛ pɛɛ ku kɔ́ɔ́núlɛnlɛ, sipoo kɛfi nɛ sitɛ́ kɑpi n luri, piléécɑɑtumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ pin si mɛ̃́. Isirɑyɛɛli pikɔ́ imɑrɛpuri kɛfi nɛ itɛ́ iyɛ̃ ɑnyiri yɛ sikɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛnlɛ. 13 Sipoo sitɑɑni sɛɛ kɛtuŋɛleemɛ-mɛ̃ nyɑ́nɛi, sitɑɑni ituŋɛ kulukɛ-lukɛ-mɛ̃, sitɑɑni ituŋɛ kumii-mɛ̃, sitɑɑni kɛcɔpɛ, sitɑɑni kɛtuŋɛlolɛ́-mɛ̃. 14 Akúipɑrɛ kɛfi nɛ ɑtɛ́ kɛcɑ́ɑ́ kɛ kuyu mmɛlɛ mmɛ̃ nń pɛɛ tɔ́silɛ̃, Tisɑ́ŋpipi pitumɛ kɛfi nɛ pitɛ́ pɛ̃ ɑnyiri kɛfi nɛ ɑtɛ́ ɑn ɑpɑrɛ nyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ wɔ́lɑɑlɛ̃.

15 Uyɛɛ lɛ̃ nɛ́ n símisi yɛ wurɑ kɛkpɑ́pi kɑpi yɛ nɛ ḿ musí múílɛnlɛ ukɛ́ nɛ kuyu nɛ kusipoo nɛ kummɛlɛ múŋɛsi. 16 Kuyu ɑwɛ́lɛ́ kɛnɑ yɛ pɛɛ mɛcɑ́ɑ sɑ́lɛ. Kumɛcɑɑ nɛ kumɛpɛ́rɛ́ yɛ pɛɛ sɑ́lɛ. Uu kɛkpɑ́pi kɛ̃ nɛ kuyu músu ɑí lelu kilomɛtiri ɑ́kotokú ɑtɛ́. Kumɛcɑɑ nɛ kumɛpɛ́rɛ́ nɛ kumɛcɑ́ yɛ pɛɛ sɑ́lɛ. 17 Uu mmɛlɛ pɔ̃́ kɔ músu, ɑi lelu ɑpɑ́hɑ kuwóó nɛ ɑfɛɛrɛ́ nɛ ɑtɛ́ kumúŋɛ́. Sisoipipi mɛmúŋɛ́ nɛ uléécɑɑtumɛ mɛmúŋɛ́ yɛ mɛ. 18 Apɑrɛ ŋmɛ́í-ŋmɛi kɑpi nɛ mmɛlɛ mɔ̃ ɑpi kuyu pɔ̃́ nɛ wurɑ yíkíyiki ŋmɑnɛ mɔm, lin pɛɛ́ we yɑrɛ sinípɛɛnyɑ́nɛi. 19 Apɑrɛ sɔnɛ nnɛ́í ncɔpuri kɑpi mmɛlɛ ɑkuipɑrɛ kɛcɑ́ɑ́ kɑrikɛɛ rɛ likɛ́ pinyɑ́nɛi n nyɑḿ. Tipɑrɛ ŋmɛ́í-ŋmɛi kɑpi rikúipɑrɛ foí kɛcɑ́ɑ́ wɑ, ɑpi kusópɛ rikɔ́ rilírũ kɛcɑ́ɑ́ wɑi, ɑpi míni kulúi rikɔ́ ritɑ́ɑ́nũ kɛcɑ́ɑ́ wɑi ɑpi kɔ mɛhɔ́lɛ rikɔ́ rinɑ̃́ii kɛcɑ́ɑ́ wɑi. 20 Api ríwɛɛ́ yɑrɛ mɛ́nyɛ rinúpũ kɛcɑ́ɑ́ wɑi, ɑpi kɔ ríwɛɛ́ rikpúúlũ kɛcɑ́ɑ́ wɑi, ɑpi wurɑ rikɔ́ risɛ́ɛ́i-sɛ́ɛ́i kɛcɑ́ɑ́ wɑi ɑpi risɑnnyɛ ntɔnɛ ripɑ́hɑ-pɑhɑ kɛcɑ́ɑ́ wɑi, ɑpi mɛtuhutɑ rikɔ́ rílɛɛ́-lɛɛ́ kɛcɑ́ɑ́ wɑi, ɑpi mɛtuhutɑ nɛ mɛhɔ́lɛ cɔ́hɔnɛ rikɔ́ rififi kɛcɑ́ɑ́ wɑi, ɑpi ríwɛɛ́ ntɔnɛ yɑrɛ rihúúhúúpɑrɛ kɛfi nɛ mɛsɛ rikɔ́ kɛcɑ́ɑ́ wɑi, ɑpi mɛ́kɔlɔ́ɔtɑ rikɔ́ kɛfi nɛ rilírũ kɛcɑ́ɑ́ wɑi. 21 Sipoo kɛfi nɛ sitɛ́ sɛ̃ pɔ̃́ nɛ ikólɛ́ kɛfi nɛ itɛ́ lɛ. Nkólɛ́ nsɛ nsɛ kɑpí nɛ ḿpɑ́ ihɑ́nɑɑ íye wɑ. Kuyu ripɔhɔ pɔ̃́ nɛ wurɑ ŋmɑnɛ lɛ, lin peirɛntɛ yɑrɛ kɛnípɛɛnyɑ́nɛi.

22 Ám kei kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí yɛ̃́. Upíimɑ, Uléécɑɑ, ńnɑŋɛ nnɛ́í ute ricuruu nɛ Risɑ́ŋpipi pɛɛ kuyu kpɛ̃ kunyɔ́ɔnsɛcɑ́ŋíí. 23 Ái nkpɑ́ni pisɛ rɛ ituŋɛ nɛ́ɛ iwɑ́rɛ ikɛ́ kei mɛtɛ́í n wɑi. Li we rɛ Uléécɑɑ mɛyɔɔpi mɛtɛ́í yɛ ku kpɑ̃́iilɛnlɛ, kuiyuipukɛ yɛɛ Risɑ́ŋpipi. 24 Ayu pisoi yɛ́ kumɛtɛ́í kɛ́mɛɛ sɔ́nɛ, kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ piyɔɔpi ɑpi kei nɛ pimɛyɔɔpi hɑpɔ. 25 Kɛ kɛsinɛ ɑ́kɛ yɛ́ɛ́ kei píkɑi n wɑ nnyɑ kɛ kusipoo ɑ́si yɛ́ɛ́ kɔ píkɑi n hɑ́nɑɑlɛ̃. 26 Lɛ̃ nnɛ́í lɛɛ isoipuri kɛ́mɛɛ mɛyɔ́ɔpi nɛ ríyu m mɑ́ kɑpí nɛ kei sɔ́nɛpɔ. 27 Líkpɛrinkpɛkɔɔ́ líkɑ nɛ́ɛ usoi nkó yɛɛ ncɑɑi riyíkí n wɑi un kɔ nnɔ́ɔmɛ mɑ́ úu kei mɛlonɛ mɑ́. Pɛ̃ ɑnyiri nyɛɛ Risɑ́ŋpipi nfɑɑ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ n wɔ́lɑɑlɛ̃ mɛcirɛ pɛɛ yɛ́ kei lompɔ.

22

1 Uléécɑɑtumɛ uu kɔ nkói mmɛ̃-i kɛ nfɑ́ɑ nn ń we nɛ́ nyísɛ, nn we cɑ́ícɑ́í yɑrɛ kɛnípɛɛnyɑ́nɛi yɛlɛ́pi, nn Uléécɑɑ riyɔɔpitũ nɛ Risɑ́ŋpipi kɛ́mɛɛ-pɔ leeri. 2 Kuyu kɛcɔpɛ knń pɛɛ wɔ́lu nn nɛ ncée mɑɑ tikilɛ̃, kuléé kpɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ kun nsipɛ́ɛ́ kɛcɔpɛ nyɛnu. Kɛfi nɛ mɛtɛ́ kɑku yɛ mɑri, ɑku yɛ ḿpɑ́ iwɑ́rɛ íye kɛ́mɛɛ ɑpipi torɛsi. Kuɑpɛi yɛ̀ɛ̀ pisoi itói pɔisɛlɛ. 3 Anɔ́ɔ ɑ́ɑ kei líkɑ kɛcɑ́ɑ́ we. Kuyu kɛ́mɛɛ kɛ Uléécɑɑ riyɔɔpitũ nɛ Risɑ́ŋpipi riyɔɔpitũ ɑri yɛ́ n we upikɛikɔ́ pin kei u yɑ́ɑ́si. 4 Pi yɛ́ ukɛyu yɛ̃, Urinyiri ɑri kɔ piɑtii kɛcɑ́ɑ́ n wɔ́lɑɑlɛ̃. 5 Kɛsinɛ ɑ́kɛ wenɛ, ɑ́i yɛ́ kɔ kei kɛ́firɑ́ɑ mɛtɛ́í nɛ́ɛ ituŋɛ mɛtɛ́í pisɛ, kɛ Upíimɑ Uléécɑɑ uu pi n kpɑ̃́iilɛ̃ nnyɑ. Api pɛɛ iyɔ́ɔpi n tũ nɛ ḿpɑ́ píyei-pɔ.

Yeesu mɛkɑmɛ

6 Uléécɑɑtumɛ uu pɛɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: Inɔ́ɔsimɛ́ iyɛ̃ yɛ nsímɛ́sei lɛ. Lɛ̃ kɑi kɔ lenɛ. Upíimɑ Uléécɑɑ yɛɛ yɛ n tíyɛsɛ ɑntepuyɛ ɑpi símisi yɛ uuleecɑɑtumɛ tummɛlɛ rɛ ukɛ́ upikɛikɔ́ lɛlɛɛ nfɑ́ɑni n wɑinɛ nyísɛ. 7 Yeesu uu rɛ: Nɔ yɛ̃ɛ, nɛ nfɑ́ɑni sɔ́nɛpɔlɛ. Nkó yɛɛ kóso-pɔ nsímɛ́ mɛɛ rítɛlɛ́ ntí-i ń we m múílɛ̃ yɛ únɑrɛkomɛ lɛ.

8 Nɛ̃́ Yohɑni, nɛ́ɛ mɛwɑi mɛ̃ kõ ɑm kɔ yɛnu. Kɑm n yɛ̃́ ɑm kɔ kom, ɑm uléécɑɑtumɛ uyɛɛ mɛwɑi nɛ́ n nyísɛntɛ ɑnɑ-i lólu rɛ kɛ́ u yɑ́ɑ́si. 9 Amɑ́ uu pɛɛ nɛ́ mɑɑ rɛ: A mɛpɔ́círɛ tĩ, kɑpɛ lɛ̃ wɑ! Nɛ upɔ́kɛicɔ lɛ nɛn kɔ pipɔ́mɑ́rɛcɔ ɑntepuyɛ nɛ pɛpɛɛ rítɛlɛ́ ntí nsímɛ́ ḿ múílɛ̃ ukɛicɔ! A Uléécɑɑ yɑ́ɑ́si ɑɑ wúlɑ!

10 Uu kɔ pimɑ́ɑ nɛ́ kpɑ́ rɛ: Kɑpɛ lɛlɛɛ kóso-pɔ n wɑinɛ nsímɛ́ ritɛlɛ́ ntí m pékɑɑlɛ̃! Ituŋɛ yɛ tulɛ rɛ tinsímɛ́ mmɛ̃ nkɛ́ wɑ. 11 Nkó yɛɛ úu lisɔnɛ n wɑi ukɛ́ n nɔŋ́lɛ̃ úu kɑpɛ lisɔnɛ n wɑi. Nkó yɛɛ mɛ́kpɛrinkpɛ m pɔ́riilɛ̃ ukɛ́ umɛcirɛ mɛ́kpɛrinkpɛ pipɔ́rii n kpɑ́sɛlɛ̃. Nkó yɛɛ lisɔnɛ n wɑi ukɛ́ lisɔnɛ piwɑi nɛ kɛ́yu n sĩ, nkó yɛɛ ń nyɑḿ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ ukɛ́ n nyɑḿ cɑ́kɑ́-cɑ́kɑ́ un nɛ kɛ́yu sĩ.

12 Yeesu uu rɛ: Pɔ yɛ̃ɛ, nɛ nfɑ́ɑni sɔ́nɛpɔlɛ. Inɛ́hɛ́ɛ́ kɑḿ nɛ wepɔ kɛ́ ḿpɑ́ úye mɛwɑi kulɑɑ u pɑ. 13 Nɛ́ɛ Ufoí nɛ Utɔ́rɔɔ, Ukpéẽ nɛ Upírɛ̃, nɛ́ɛ kɔ Kɛ́korɑɑnɛ nɛ Kɛ́tɔ.

14 Mpí pɛɛ pisitukɑnkɑ cɑɑcɑɑ n hɛɛrɛ pikɛ́ nɛ kuléé kpɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ ɑpipi n yɛ̃́ pikɛ́ kɔ nɛ sipoo-mɛ̃ tintíki pikɛ́ nɛ kuyu-i lompɔ nnyɑ yɛ pínɑrɛkomɛ lɛ! 15 Amɑ́ pɛpɛɛ mɛpɔpi ń we nɛ mɛnírihélɑɑwɑi pikɔ́ nɛ mɛ́woo mɛ́woo mɛwɑi pikɔ́ nɛ pisoikṍ nɛ pɛpɛɛ piléé n nyɔ́ɔnsɛ nɛ ḿpɑ́ úye yɛɛ nnɔ́ɔmɛ ń lɑ un kɔ n wɑi pikɛ́ léepɔ!

16 Nɛ̃́ Yeesu, nɛ unɛ́léécɑɑtumɛ tumpɔlɛ rɛ ukɛ́ Uléécɑɑ icɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ símisi rɛ ɑsei yɛ nyɛ. Nɛ Tɑfiti kumɑrɛ kɛ́mɛɛ kɛwɑ̃ pírɛ̃ lɛ. Nɛ́ɛ rimɑrɛwɑrɛpi tɛɛ n tɛ́lu.

17 Nfɑ́ɑsɔnɛ nɛ unɔ́si fɑlɛ yɛ mɑɑ rɛ: A kɑm. Nkó yɛɛ lɛ̃ n kṍ pɔ́ɔkɛ́ kɔ mɑɑ rɛ: A kɑm. Nkó kɛ nnírɛ́ nn ń we ukɛ́ kɑm. Nkó yɛɛ míni mɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ ń lɑ ukɛ́ mɛ yɔsí fɑɑlɑɑ.

Tinɔ́ɔ tɔrɔɔ

18 Ḿpɑ́ úye yɛɛ kóso-pɔ nsímɛ́ mɛɛ rítɛlɛ́ ntí-i ń we n kṍ kɑm símisi rɛ ɑsei yɛ nyɛ. Úye un kei linyinɛ rinkpɑ́pɔ, Uléécɑɑ yɛ́ ɑ́sɑ́lɑ́ú nyɛ̃ kɛcɑ́ɑ́ kɑpi rítɛlɛ́ ntí-i n símisi liute uyɛ̃ isoi kɛ́mɛɛ rikpɑ́pɔ. 19 Úye un kɔ kóso-pɔ nsímɛ́ mɛɛ rítɛlɛ́ ntí-i ń we kɛ́mɛɛ inɔ́ɔsimɛ́ inyinɛ n lesɛ, Uléécɑɑ yɛ́ liute uyɛ̃ likɔ́ lɛɛ kuléé kpɛɛ yɛ nfɑ́ɑ n hɛ kɛ́mɛɛ nɛ kuyu kɛ́mɛɛ ń we lesɛ. Pi linsímɛ́ rítɛlɛ́ ntí-i símisilɛ.

20 Uyɛɛ n símisi rɛ likɛi lɛɛ ɑsei lɛ yɛ mɑɑ rɛ: Ɛɛɛ, nɛ nfɑ́ɑni sɔ́nɛpɔlɛ. Amí! A kɑm, Upíimɑ Yeesu!

21 Upíimɑ Yeesu ukɛ́ ḿpɑ́ úye ípɛɛlɛ́ɛ nyísɛ!

* 2:17 Uléécɑɑ ilukɛ: Iyɛ̃ kɑpi yɛ pɛɛ sée rɛ mɑɑni Mɛ́leepɔ ritɛlɛ́ kɛ́mɛɛ: Mɛ́leepɔ 16:32-34.

* 3:5 Filipu 4.3

* 9:11 Apɑtɔɔ nɛ Apolɔɔ ɑsei rɛ ucɔ́kɔi, nɛ́ɛ ucɑɑinkɛɛ

* 12:14 Kumúŋɛ́ kusɛ nɛ ɑmúŋɛ́ ɑnyinɛ nɛ kumúŋɛ́ wɛlɛ́: Li we yɑrɛ nnɛ́í mmɛ̃ kɑpi nté nní lɛ̃ n sée yɛ lelɛ ɑŋmɛ̃ ɑtɑɑni nɛ kuwɛ́lɛ́.