^

Mokilese Bible

Matthew and Mark in the Mokilese language of Micronesia

Copyright © 2019 Mokilese Bible Translation Committee
Language: Mwoakilloa (Mokilese)

This is a draft translation. Please check back often for updates at https://eBible.org/mkj/.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2024-03-29

ePub generated by Haiola 29 Mar 2024 from source files dated 29 Mar 2024

4097fd30-31ee-5fdc-8d01-bc0facef348a

Matthew

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Rongmwehu ma ne insingdi jang ipen

Matthew

Oarlap in Puk oauwe

Rongmwehu in Matthew sikoa doahroar Jounkoamoaur ma inoaupoa ne wihwiawi nen Kadehde Mering; doari, doahroar Koahs ih kapwaihahda ah inoau oang nah armaj kan, jaudihoar oang mihn Jew kan nen anjoauwo ma Jesus minmine ipasai, apel oang sohn jampah ohroj.

Sikesikin Rongmwehu in Matthew ma inenin joanmwehu. Ih sapkihda sikesik in noaisikdihn Jesus, a doaula sikoahda doahroar Jesus ah poapdaijla apel oaloa jongjong ipen Jehsen, apel doahroar ah doadoahk nehn Galilee; doari, doadoahk in kapahrakki Rongmwehu, apel kihda padahk oang armaj ohroj, apel kemwehuwihla johmwehu kan. Mwerin mehpwiai Matthew ken doaula siksikoa doahroar en Jesus injang Galilee pwa en jeiloaklahng Jerusalem, apel doahroar wihwia kan ma pwoaida in kadoariheklahn wihk ma ih mohmohmourki pohn jampah. In imwla ih ken kadoarihkihla loklok, mehdi apel iejdahn Jounkoamoaur.

Oau irair ma janjal mehlel nehn Rongmwehu in Matthew, ioar kajanjaldahn Jesus doahroar jounpadahk laplap men, ma anki manman en kawoahwoahda Kojonned in Koahs, apel ma kin padahkihwe doahroar Wein Koahs. Nehn pukkoauwe ah padahk kin nehnehpijoang wiahda irair limoau in doahroar me: (1) kapahrak pohn dollo, ma kajalehda mourin arai kan ma uhdahn sohn Wein Koahs, pel irai pwukoa kan, kapai kan, apel kahrpoan irai mour (iroa koalik 5-7); (2) kaweidpen sohn doadoahk eijek roahmenno oang in poaroan ma ih kioang irai (iroa koalik 10); (3) karajraj doahroar Wein nehnloannge (iroa koalik 13); (4) padahk doahroar woahwoahn wiahla sohn padahk in Jesus (iroa koalik 18); (5) padahk doahroar imwlahn irair in anjoau oauwe apel doahroar pwurdohn Wein Koahs (iroa koalik 24-25).

Audoapoa in Oarlap

Doahroar iroakdihn kadaudok apel noaisikdihn Jesus Christ 1.2—2.23

Doahroar en John jounpoapdaij ah kapahrak kan. 3.1-12

Jesus poapdaijla ipen John apel oaloa jongjong pehn Jehsen 3.13—4.11

En Jesus doadoahk nen Galilee 4.12—18.35

Jesus injang Galilee inlahng Jerusalem 19.1—20.34

Kadoariheklahn wihk ma ih mohmohmourki nehn Jerusalem apel ipen Jerusalem 21.1—27.66

Koaunno iejda apel pwokkoang nah sohnpadahkkok 28.1-20

1

Iroakdihn dihkan ma lel Jesus

1 Iroakdihn dihkan ma lel Jesus Christ kadaudok in David, kadaudok in Abraham:

2 Abraham ioar jemen Isaac, Isaac jemen Jacob, Jacob jemen Judah pel riahkan. 3 Judah ioar jemen Perez apel Zerah, ma inanki Tamar, Perez ioar jemen Hezron, Hezron jemen Ram, 4 Ram jemen Amminadab; Amminadab jemen Nahshon; Nahshon jemen Salmon; 5 Salmon jemen Boaz (ma inanki Rahab); Boaz jemen Obed (ma inanki Ruth); Obed jemen Jesse; 6 Jesse ioar jemen Nahmwarki David.

David ioar jemen Solomon, ma inanki pahien Uriah. 7 Solomon jemen Rehoboam, Rehoboam ma jemen Abijah, Abijah jemen Asa, 8 Asa jemen Jehoshaphat, Jehoshaphat jemen Jehoram, Jehoram jemen Uzziah 9 Uzziah jemen Jotham, Jotham jemen Ahaz, Ahaz jemen Hezekiah, 10 Hezekiah jemen Manasseh, Manasseh jemen Amon, Amon jemen Josiah, 11 Josiah jemen Jechoniah pel riahkan nehn anjoauwo irai kaliplipla Babylon.

12 Mwerin kaliplipla Babylon: Jechoniah ioar jemen Shealtiel, Shealtiel jemen Zerubbabel, 13 Zerubbabel jemen Abiud, Abiud jemen Eliakim, Eliakim jemen Azor, 14 Azor jemen Zadok, Zadok jemen Achim, Achim jemen Eliud, 15 Eliud jemen Eleazar, Eleazar jemen Matthan, Matthan jemen Jacob, 16 Jacob jemen Joseph, pahien Mary, ma noaisikihdi Jesus, ma adanki Christ.

17 Ohroj ma insingdi me ioar di eijek pahu jang Abraham lel David, di eijek pahu jang David lel kalipliplahng Babylon, di eijek pahu jang kalipliplahng Babylon lel Christ.

Doahr Noaisikdihn Jesus Christ

18 Me ioar mwomwen en Jesus Christ noaisikdi: Ah nohno Mary inoauwen pwoapwoaud oang Joseph, a mwohn ara paspene, diarekda pwa ih lijaian jang Ngen Joarwi. 19 A Joseph nehn ah wia woal lelpoak apel pwung men johpwa nimen koauwehla oadoan Mary mwohn armaj kan, lemehda pwa ih en mweijang ih in rir. 20 A mwerin ah lemehda me, Sohnloang in Koaunno men pwokkoang ih nehn ah oarmoan pwehng ih, “Joseph nihn David, joah mijik in oaloa Mary wiahkihla pahioamw, pwa dahkij ih lijaiankihda jang Ngen Joarwi. 21 Ih pirin noaisikihdi jermwein men, koawoa en kioang oadoa Jesus*, pwa Ih pirin doaroahla Nah armaj jang nehn diparaihok.”

22 Mehpwiai ohroj wiawi pwa en pwoaida da ma Koaunno pwa jang ipen joukohppo,

23 “Meipwonno pirin lijaianda,

noaisikihdi jermwein men,

ma irai pirin kioang oadoa Emmanuel,”

(woahwoahki “Koahs pwilpwili kisai”).

24 Nehn en Joseph pwohrda ih wia da sohnloang in Koaunno pwehng ih. Ih ken oaloa Mary painkihla. 25 Joseph johpwa suhwoang Mary in palwar oaroh liho noaisikihdi nah jermweinno. Ih kioang oadoa Jesus.

2

Woal loalkoanngok jang palimese

1 Mwerin en Jesus noaisikdi nehn Bethlehem wein Judea, nehn mwein Nahmwarki Herod; woal loalkoanngok jang palimese indoa Jerusalem 2 kalkalelpoak wija ma Jeri siksikko noaisikdi mine, nahmwarkihn mihn Jew kan. Irai pwa, “Kamai kapangda Ah ujuhwo palimese in loannge ioar kamai indoahng pwongi Ih.”

3 Nehn en Nahmwarki Herod rongda me, ih jalohkihda pwilihkihoar sohn Jerusalem ohroj. 4 Ih panginpene Jamwrou laplappok apel jounpadahk in kojonneddok, ih kalelpoak iparai “Ia wija Messiah pirin noaisikdi?”

5 Irai japoang pwa, “Nehn Bethlehem nehn wein Judea, pwa ioar mehwa joukohppo insingehdi:

6 ‘Koawoa, Bethlehem, nehn wein Judah,

jaudi koawoa, keiou siksik nehn pwungen koaun in Judah kan,

pwa jang ipoamw emen koaun pirin indoa

ma pirin apwali noai armaj in Israel kan.’ ”

7 Doar Herod kapokonihpene in rir woal loalkoanngok pwa ih en woahwoahkihda ngehd uhdahn anjoauwo ujuhwo pwokda, 8 ih kadarla irai Bethlehem pwehng irai, “Alwe rapahki mwehu jeriho. Ma kamwai kapangda Ih, kamwai pakairkihdohng ngoahi, pwa ngoahi en pel pwili alwe pwongi Ih.”

9 Mwerin irai rong mehpwiai irai ken dauluhlla; a ujuhwa ma irai kapang palimese in loannge pel pwuroahng pwokda kahlwa irai oaroh lel wijahu ma jeriho mine. 10 Anjoauwo irai kapangda ujuhwo, irai inenin malauda. 11 Nehn irai dilda nehn ummwo kapangda Jeriho apel Ah nohnohu, Mary, irai poadpwomwla pwongi Ih. Doar irai kihda irai kijakij kajampwallok kijakijkihoang Ih kohl, frankincense pel myrrh.

12 Anjoauwo irai japahllahng nehn arai wei, irai wud nehn apas al sohrohr pwa Koahs ne kaperki irai nehn oau oarmoan pwa irai en joah pwurla ipen Herod.

Kaula Egypt

13 Nehn irai ne inla, sohnloang in Koaunno men pwokkoang Joseph nehn ah oarmoan. Sohnloanngo pwehng ih, “Pwohrda oaloa jerihen pwilihki inahu kaukihdihla ara Egypt. Mine oaroh ngoahi kapwa pwehng koawoa, ngehd kamwai en japahldo, pwa Herod raprapahki jerihen pwa ih en kojukdi.”

14 Inpwonngohr Joseph pwohrda oaloa jeriho pwilihki inahu irai inla Egypt, 15 mine o oaroh lel en Herod mehdi.

Me ne kapwaihahda dahkij ma Koaunno ne pwa jang ipen joukohppo, “Ngoahi pangin noai jermweinno jang Egypt.”

Kojkojdihn jerihkan

16 Nehn en Herod kidalda pwa woal loalkoanngok ne kapweipweidi ih, ih inenin lioas. Ih ruwojla pwa jeri woal ohroj ma mahki johnpar riau apel pehnangin ma minmine nehn Bethlehem apel kahnihmw ohroj ma koaroannoang en kojkojdi; me jang in ah rong jang pwihnin woal loalkoanngok sapin irai kapangda ujuhwo.

17 Me ne pwoaida dahkij joukohp Jeremiah kohpda:

18 “Ngilloau indoa joang nehn Ramah,

ngilen joang koalik,

Rachel ma joangjoangjoangki nah jerihok,

johpwa nimen injenmwahula,

pwa jerihok ne mehdi.”

Japahlla Nazareth

19 Mwerin Herod mehdi, sohnloang en Koaunno men pwuroahng pwokkoang Joseph nehn ah oarmoan nehn Egypt, 20 “Pwohrda,” Sohnloanngo pwehng ih, “oaloa jerihen apel inahn kamwai japahlla Israel, pwa irai ma jongjong in kojukdi jerihen ne mehdi.” 21 Joseph pwohrda, oaloa jeriho apel inahu japahlla Israel.

22 A nehn ah kidalda pwa Archelaus nihn Herod, koaun kapwin Judea ioar ih mijikin inla o. Mwerin ah ne pel oaloa kaweid nehn ah oarmoanno, ih inla nehn wein Galilee. 23 Peneineiho inla koaujoanla nehn kahnihmw oau adanki Nazareth. Me ne pel pwoaida dahkij ma joukohppok ne kohpda: “Ih pirin wiahla mihn Nazareth.”

3

John Jounpoapdaij Koaunopda Al

1 Nehn rehn pwiok John jounpoapdaij indoa padpadahk nehn japwsoahn in Judea, 2 ih pwa, “Kamwai koluhla pwa Wein nehnloannge* ne koaroando.” 3 John ioar woalwa ma joukohppa Isaiah pwa:

“Ngilloau ma kin poangpoangpoang nehn japwsoahn:

‘Kamwai koaunopda alin Koaunno,

kamwai kainenehla Ah al kan ma Ih pirin alu loaloa!’ ”

4 En John likkoauwok wiawihda jang winen kamel, ih kangirki kilin kahu nen lopkoa. Kanah mwinge ioar padda apel jukehn loanglap in nehn woallo. 5 Armaj jang Jerusalem, jang koujapw ohroj nehn wein Judea apel wijahkan ohroj koaroannoang Pillap Jordan indoa pwa, 6 irai en woahkda diparai kan, a ih poapdaijihla irai nehn Pillap Jordan.

7 A nehn a kapang dirin Pharisee apel Sadducee allaluhdo ipoa pwa en poapdaij, ih pwehng irai, “Kamwai sinekpwi, inje pwehng kamwai pwa kamwai kak pisjang koaloklok in Koahs ma nimenoar lel kamwai? 8 Kamwai wiahda siahk kan ma pirin kajalehda amwai ne koluhla apel wiliakapwla. 9 Kamwai joah lemleme pwa kamwai nen kak pisjang koaloklok pwa kamwai kadaudokin Abraham. Ngoahi pwehng kamwai pwa Koahs kakkoar wiahda nihn Abraham jeri jang in sakai pwiai! 10 Jiloahu ne onopdahng poaloahdi sipin suhkoa ohroj ma johkin kihda wah mwehu, en poalpoaldi peidekla nehn oaiho. 11 Ngoahi poapdaijihki kamwai pil pwa en kajalehda amwai koluhla, a Ih ma pirin indoa mwerin ngoahi pirin poapdaijihki kamwai Ngen Joarwi apel oai. Ih inenin laplapjang ngoahi; ngoahi johpwa warroang wa Ah sandellok. 12 Ih kol nah poahkko, onopdahng pwa en kasohrohrihpijoang liporrohn wihd kan jang in kilinnok. Ih pirin nekidla wah kan nehn johkohu, a okojla kilinnok nehn oaiho ma johkak kunla.”

En Jesus Poapdaijla

13 Jesus ken injang Galilee inla Pillap Jordan pwa en poapdaijla ipen John. 14 A John jong en kauhdi, pwehng Ih, “Ngoahi anahne koawoa en poapdaiji ngoahi, a koawoa ken indoa ipoai?”

15 Jesus japoang, “Joah kauhdi, pwa ioar koajoandi wa me, pwa ioar ma koanoahng kisa kapwaihahda kupwur en Koahs.” John ken pwungkihla.

16 Jesus ken poapdaijla, Ih doauda jang nehn pillo; anjoauwo nehnloannge risda, Ih kapang Ngenin Koahs indihdo in mwomwen mwurei men jokdi pohn Ih. 17 Ngilloau jang nehnloannge pwa, “Me ioar noai jermwein kajampwalwa, ma Ngoahi keiou ipwilki.”

4

En Jesus Kajongjong

1 Ngen Joarwi kahlwahla Jesus nehn japwsoahn pwa en kajongjong ipen Jehsen. 2 Mwerin Ah joah mwinge rehn pahijek pel pwong pahijek, Ih mwakohkohla. 3 John Kajongjonngo indoa pwehng Ih, “Ma koawoa nihn Koahs, pwehng sakai pwiai en wiahla pilahwa.”

4 Jesus japoang, “Ne insingdi nehn puk joarwi: ‘Jaudi pilahwahr doari armaj kak mourki pwa lalkan ohroj ma kin indoa jang ipen Koahs.’ ”

5 Jehsenno ukla Ih nehn Jerusalem, kahnihmw joarwiho, kihdi oang Ih pohn koadkoan Umw Joarwiho, 6 pwehng Ih, “Ma koawoa nihn Koahs, lujdihwe pwa ne insingdi nehn Puk Joarwi:

‘Ih pirin ruwoj nah sohnloanngok doahr koawoa,

irai pirin kolkihda koawoa poahrai

pwa ehmmwen kan en joah ohla pohn sakai.’ ”

7 Jesus japoang ih, “Ne pel insingdi: ‘Joah kajongjongi Koaunno oamw Koahs.’ ”

8 Jehsenno pel ukdahla Ih pohn dol illoahioau, kajalehng Ih wein jampah ohroj apel doahr ahr ling. 9 Jehsen pwehng Jesus, “Mehpwiai ohroj ngoahi pirin kioang koawoa, ma koawoa rukdi pwongi ngoahi.”

10 Jesus pwehng ih, “Alwe jang Ngoahi, Jehsen! Pwa ne pel insingdi, ‘Pwongi Koaunno oamw Koahs, papah Ih kalahpwuk.’ ”

11 Doari Jehsenno injang Ih, a sohnloanngok indoa jeuweje Ih.

Jesus sapda padahk

12 Anjoauwo ma Jesus rongda pwa John ne mine nehn kalpwuhj, Ih pwurla Galilee. 13 Ih joah koaujoan nehn Nazareth, Ih inla wud mine Capernaum, ipen jed in Galilee, nehn wein Zebulun apel Naphtali. 14 Me wiawi pwa en kapwaihahda kokohp en Isaiah:

15 “Nehn wein Zebulun apel Naphtali,

ipen jeddo, oaloap Pillap Jordan,

nehn Galilee wija ma mihn likin dir mine!

16 Armaj ma mine nehn ros pirin kapang maram koalik oau.

Araihok ma mine nehn japw ros apel mehdi, marammo pirin dakarda.”

17 Jang anjoauwo inla Jesus sapda padahk, “Wikjang dipamwai kan, pwa Wein nehnloannge ne koaroando.”

Jesus Pangin Sohnloakjid pahmen

18 Rehn oau Jesus allaluhla pohn poahrinjedin Galilee Ih kapangda riari oau, Simon ma pel adanki Peter apel riah Andrew. Ara loakloakjidki nihra ukko nehn jeddo, pwa ara sohnloakjid roahmen. 19 Jesus pwehng ara, “Kamwa indoa pwilihla Ngoahi, a Ngoahi pirin wiahkihla kamwa sohnloakjidi armaj.” 20 Anjoauwohr ara kihdi nihra ukko pwilihla Ih.

21 Pel aluhla ekij Ih kapangda pel oau riari, James apel John, nihn Zebedee, mwindi nehn wararai pohsso pwili ara pahpa Zebedee, winwina nihrai ukkok. Ih pangin ara en pel indoa. 22 Anjoauwohr ara kihdi pohsso apel ara pahpa, pwilihla Ih.

Jesus Kemwehuwihla johmwehu

23 Jesus allaluhjili nehn Galilee ohroj, padpadahk nehn jinakoke kan, padpadahkki doahr Rongmwehu in Weiho, kemwehuwihla joangoan johmwehu ohroj ipen armaj kan. 24 Rongin Ih lel wija ohroj nehn Syria, armaj kan wahdohng Ih ohroj ma johmwehuki joangjoangoan johmwehu, irai kan ma anki moadoak koalik, irai kan ma ngen jaus dilloang loaloa, pel irai kan ma anki epilepsi apel mwoasor — Ih kemwehuwihla ohroj. 25 Pokon koalik pwilihla Ih wija ma Ih inla — armaj jang Galilee, jang Decapolis, jang Jerusalem, jang ohroj Judea, apel jang palimese in Pillap Jordan.

5

Padahk in Pohn Dol

1 Nehn en Jesus kapangda pokonno, Ih indahla pohn dol oau mwindi; Nah sohnpadahkkok pokondo Ipoa. 2 Ih ken sapda padahki irai pwa:

Pai mehlel

3  “Meid pai irai kan ma anahne ngen,

pwa irai pirin johjohki Wein nehnloannge.

4  Meid pai irai kan ma joang,

pwa Koahs pirin kainjenmwahuwihla irai.

5  Meid pai irai kan ma aksiksik,

pwa irai pirin johjohki jampah.

6  Meid pai irai kan ma kin ngoangki me pwung,

pwa Koahs pirin kaisarihla irai.

7  Meid pai irai ma kin kadek,

pwa irai pel pirin diar kadek.

8  Meid pai irai ma mwakelkel nehn mohngiongirai,

pwa irai pirin kapang Koahs.

9  Meid pai irai ma kin wihwia doadoahk in kamwahu nehn pwungen armaj kan,

pwa irai pirin adanki jerihn Koahs.

10  Meid pai irai ma kin loklokki pwung jang in irai mohmohmourki Koahs,

pwa irai pirin anki Wein nehnloannge.

11  “Meid pai kamwai ma armaj lahlahwe, apel koalkoa kamwai, apel karaunihki kamwai joang likamw apel japwung ohroj pwa Ngoahi. 12  Kamwai injenmwahu apel malau pwa kijakij koalik joujowi kamwai nehnloannge, pwa ioar pel joangwahr irai wiahng joukohppok mwohn kamwai.”

Jed apel Maram

13  “Kamwai ioar jed in jampah. A ma nimen jeddo johla nime, joh mehkij kak en wiawihoang pwa en pwuroahng minehda nime. Johla kaspoan jeddo, ioarroar en kerpwihekla pwa armaj kan en alu puwoa.

14  “Kamwai ioar maram in jampah. Kahnihmw oau ma mine pohn dol oau johkak oakkoakla. 15  Armaj pel johkak okojda lahm oau kioang pehn pwohl oau. A irai en kioang pohn dohiahu pwa en kamarami ohroj nehn ummwo. 16  En pel doahr amwai maram en janjalda mwohn armaj, pwa irai en kapang amwai wihwia mwehu kan apel kapngahki Jamamwai nehnloannge.”

Padahki doahr Kojonned

17  “Joah lemleme pwa ngoahi indoahng koauwehla Kojonned in Moses ke pel padahk in Joukohppok; Ngoahi joah indoahng koauwehla arai padahk kan, a Ngoahi indoahng kapwaihahda. 18  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, ma nehnloannge apel jampah johla, insing siksik oau ke mwei siksik kij in Kojonneddo johkak joaloangla oaroh audoapoa ohroj en pwoaida. 19  Emen ma koauwehla oau in kojonneddok, mihndahr ma kojonnedwahr ma keiou siksik apel padahkihoang epwi en pel wia doahroar, pirin keiou siksik nehn Wein nehnloannge. A inje ma kin kapwaihahda apel padahkki kojonned pwiai pirin laplap nehn Wein nehnloannge. 20  Ngoahi pwehng kamwai, ma amwai wihwia mwehu joah mwehu jang en jounpadahk in Kojonned apel Pharisee‑ok kamwai uhdahn johkak dilda nehn Wein nehnloannge.”

Kojarmaj

21  “Kamwai ne rong padahkkok ma mihn mehjjok oaloa, ‘Joah kojukdi armaj; emen ma kojukdi armaj pirin lelloang kadeik.’ 22  A Ngoahi pwehng kamwai: emen ma lioas oang riah pirin lelloang kadeik. Pel oau, emen ma pwehng riahu, ‘Pweipwei men koawoa,’ pirin pel wijikla mwohn Sohn Mwoalen Koapwung. A emen ma pwa, ‘Koawoa Iahk!’ ih kak lel oang nehn keper in oaiho nehn ehl. 23  Ma koawoa wia oamw meiroang in mwoallo a koawoa samanda pwa rioamw men injinjuwed oang koawoa, 24  kihdi oamw meiroanngo ipen mwoallo. Inla koapwungla nehn pwungamwa, japahldo wia oamw meiroanngo.

25  “Ma mine emen pirin wahlahng koawoa nen mwoalen koapwung, pispis koajoanehdi nehn pwungamwa mwohn ah wahla koawoa ipen jounkoapwung kan, doar koawoa ken wijikla nehn kalpwuhj. 26  Ngoahi pwehng koawoa in mehlel, koawoa johkak pisla oaroh ngehd koawoa en dupukla pwaipwanid ohroj.”

Kamwahl

27  “Kamwai ne rong padahk paso, ‘Joah kamwahl.’ 28  A apkas Ngoahi pwehng kamwai emen ma kapang lihmen apel mwehukihda, ih ne kamwahl nehn mohngiongin. 29  Ma mijoammwen loap kidal kioang koawoa nen dihp, dipoaljang kerpwihla. Ma ekij in palwoaroamwen kerpwihekla mwehujang ma palwoaroamwen ohroj kerpwihekla nehn ehl. 30  A ma loap kidal kahrehng koawoa en wia dihp, poaloahjang kerpwihla. Mwehuwoang koawoa en luhjjang ekij in palwoaroamwen jang palwoaroamwen ohroj en kerpwihekla nehn ehl.”

Mweipijoang (in pwoapwoaud)

31  “Kamwai ne kidal da kojonneddo pwa, ‘Emen ma mweijang pahioahu en kioang ih kijinlikoau in kamweid.’ 32  A Ngoahi pwehng kamwai, ma woalmen mweijang pahioa, jang in kahrpoahioau likin kamwahl, ih ne kahrehioang liho nehn kamwahl ma ih pwuroahng pwoapwoaudla; a ma emen woal painkihda liho, ih ne mine nehn dipen kamwahl.”

Kahula

33  “Kamwai ne rong da ma ne pweiekkoang mihn mehjjok. ‘Joah koauwehla oamw kahula, a kolkol oamw inoau oang Koaunno.’ 34  A ngoahi pwehng kamwai, Joah kahula mwahl. Joah kahukihla nehnloannge pwa ioar mwoalen Koahs wa. 35  Joah pel kahukihla ke jampah pwa ioar dohn ehn wa; ke Jerusalem pwa ioar kahnihmw in Nahmwarki Laplap. 36  Pel joah kahukihla moangoammwen, pwa koawoa johkak wiahng apas pisen moang en korohrohla ke soalla. 37  Amwai sikesik en kin mine in ‘Eh’ ke ‘Joah’; a ma daulihla a kin sapjang ipen me juweddo.”

Pwoaroan maj oau oang Pwoaroan maj oau

38  “Kamwai ne pel rong pwa. ‘Pwoaroan maj oau dupukki pwoaroan maj oau, a ngihpas dupukki ngihpas.’ 39  A Ngoahi pwehng kamwai, kamwai en joah pallan armaj men. Ma emen pokihdi joapoamwen loap moaun, pel kioang ih oaloap. 40  A ma emen panglahng koawoa mwoal en koapwung en kihjang oamw jehsso, pel kioang ih oamw joakidden. 41  Ma emen ipong oang koawoa en alu ki mwail oau, a koawoa en pwili aluhkihla mwail riau. 42  Ma emen poaki koawoa mehkij koawoa mweidoahng, ma emen poaki koawoa mehkij pwa ih en kajpahlihdo mwuhr pel mweidoahng.”

Ipwilki Imwinsihsi

43  “Kamwai ne pel rong Ih ne pwa, ‘Ipwilki mihn ipoamw’ a lioassoang oamw imwinsihsi. 44  A Ngoahi pwehng kamwai: Ipwilki amwai imwinsihsi kan apel kapkapki irai ma kin koalkoa kamwai, 45  pwa kamwai en kak wia jerihn Jamamwaiho nehnloannge. Pwa Ih ma wiahng joauwo en dakda pohn me nauna apel pohn me mwehu, Ih kadardo wud pohn armaj pwung apel armaj japwung. 46  Ma kamwai ipwilki irai ma ipwilki kamwai, kijakij dahioau kamwai nen oaloa? Jounrik daksis kan joah kin pel wia doahroar? 47  Ma kamwai pel kajamwo rioamw kan oar doari, dahioau kamwai wia koalik jang epwi? Armaj rosros kan joah kin pel wia doahroar? 48  Kamwai en unjek doahroar Jamamwaiho nehnloannge ma unjek.”

6

Kioang ih ma Anahne

1  “Kanaihoahng kamwai en joah wia pwa amwai wihwia mwehu kan en janjal mwohn armaj pwa irai en kapang kamwai. Ma kamwai wia me, nen joh amwai pwaij jang Jamamwaiho nehnloannge.

2  “Doari, nehn amwai pirin kijkijoa emen ma anahne, joah kalohkihjili doahr mwalaun kan kin wia nehn jinakoke kan pel nehn al kan pwa armaj en kapnga. Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, irai ne oaloa dupkoan irai doadoahk ohroj. 3  A nehn amwai en kijkijoa emen ma anahne, joah mweidoahng loap jehjoa in poahmmwen en kidal da loap kidal wihwia, 4  pwa oamw kijakij en wiawi in rir. Doar oamw Pahpa, ma kin kapang mehkan ma kin wiawi in rir, pirin dupuk koawoa.”

Kapkap

5  “Nehn amwai kin kapkap, joah wia doahr mwalaun, pwa irai kin perenki kapkap, uhda nehn jinakoke kan apel nehn koaimw in al kan pwa armaj en kapang. Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, irai ne oaloa dupkoaraiwa pwon. 6  A nehn oamw en kapkap, inla nehn oamw perehu, risingdi wanihmmwo, koawoa kapkap oang oamw Pahpa, ma koawoa joh kak kapang. Doar oamw Pahpa, ma kin kapang da ma wiawi in rir, pirin dupuk koawoa.

7  “A nehn amwai kapkap, joah pwurur doahr armaj rosros kan, pwa irai kin lemleme pwa arai kohs kan nen rong irai pwa dir irai lallok. 8  Joah doahroar irai pwa Joamoammwo kidal da koawoa anahne mwohn oamw poaki Ih. 9  Doar me, ioar doahr oamw pirin kapkap:

‘Jamamai nehnloannge,

oadoammwen en joarwi,

10  oamw wei en pwoaida,

kupwuroamwen en wiawi pohn jampah doahroar nehnloannge.

11  Kihdoa rehnnoauwe kanmai mwingehn oauwoau rehn.

12  Mahkoahng kamai amai japwung kan,

doahroar amai kin mahkoahng irai kan ma wia japwung oang kamai;

13  joah kahlwahng kamai nehn jongjong,

kapisla kamai jang ipen ih ma naunahu.

[Oamw mwei ioarroar Mwei, Manman apel Lingwa allaluhla.

Amen.]’ *

14  “Pwa ma kamwai mahkoahng irai kan ma wia naunahng kamwai, Jamamwai nehnloannge pirin pel mahkoahng kamwai. 15  A ma kamwai johpwa mahkoahng arai japwung kan, Jamamwai nehnloannge pel jehpirin mahkoahng kamwai.”

Kaijihjol

16  “Nehn amwai kin kaijihjol, kamwai joah wia mwomw doahroar mwalaunnok kin wia, pwa irai kawikla mwomwoarai en kajalehda pwa irai kaijihjol. Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, irai ne oaloa dupkoarai. 17  A nehn oamw kaijihjol, salipla pel duhpla mijoammwen, 18  pwa en joah janjal oang armaj pwa koawoa kaijihjol, a oang oar Joamoamw, ma kisai johkak kapang, a joamoamw, ma kin kapang mehkan ma wiawi in rir, pirin dupuk koawoa.”

Pai nehnloannge

19  “Joah nekidpene oang pein koawoa oamw pai kan nehn jampah, wija woahd apel insahn pahrang koauwehla, pel jounpirap kan kak dilda pirapoahla. 20  A nekidpene oamw pai kan nehnloannge, wija woahd apel mer johkak koauwehla, apel jounpirap kan johkak dilda pirapoahla. 21  Pwa wija oamw pai kan mine, ioar mohngiongimmwen pel mine.”

Mihn Joaroa Palwar

22  “Maj ioar lahm in palwar. Ma pwoaroan mijoammwen kan mwehu, palwoaroamwen nen dirin maram. 23  A ma pwoaroan mijoammwen kan nauna, palwoaroamwen nen pel ros. Doar ma marammo nehn koawoa ros, ia woahr koalikin rossoauwe!”

Koahs apel Koapwoahn Jampah

24  “Joh emen kak papah koaun roahmen. Ih kakkoar lioassoang emen a ipwilki emen, ke ih nen poadidi oang emen a mwamwahlki emen. Koawoa johkak papah Koahs apel mwani.

25  “Ioar Ngoahi pwehngki kamwai, joah pwunodki amwai mour, da kamwai pirin kang ke nim; ke oang palwoaroamwaikan, da kamwai pirin likkoauki. Mour joah kajampwal jang mwinge? Ke palwar joah kajampwal jang likkoau? 26  Kapang mahnsang in nehn woahwoa kan: irai johkin poadok ke doli ke nekid nehn wehraus kan, a Jamamwaiho nehnloannge kin kamwinge irai. Kamwai joah kajampwaljang irai? 27  Inje in kamwai jang in pwunod kak karoairoaihla ah mour awahioau?

28  “Mihnda kamwai pwunodki likkoau? Kamwai kapang kiepw in nehn japw kan, nehn irai kin koapkoapda; irai johkin doadoahk ke wiahda arai likkoau. 29  A Ngoahi pwehng kamwai pwa pel Solomon, nehn ah koapwoahpwoa johpwa kapwasda linginnoar mehpwiai. 30  Ma ioar doahr en Koahs kapwasihda mo in nehn mohj kan, ma mine rehnnoauwe a lakapw nehn oaiho, ih joah nen kapwasihda kamwai mwehu jang? Ia woahr siksikin amwai pwojon! 31  Doari, joah pwunod, pwa, ‘Da kamain kang? Ke da kamain nim? Ke da kamain kol?’ 32  Armaj rosros kan kin raprapahki mehpwiai, a jamamwaiho nehnloannge kidal pwa kamwai anahne mehpwiai. 33  Doar rapahki mijkoalkoal wein Koahs pel Ah pwung, a mehpwiak ohroj nen liklikkoang kamwai. 34  Doari, joah pwunodki lakapw, pwa lakapw kapwa pwen pwunodki pein ih. Johpwa anahne kapsahng apwal kan ma oauwoau rehn kan kin wahdo.”

7

Kadeiki Epwi

1  “Joah kadeik armaj kan, pwa doar Koahs kadeikda kamwai. 2  Pwa Koahs nen kadeikda kamwai doahr kamwai kadeikda epwi, oh Ih nen jongki kamwai mihn jonngohr ma kamwai jongki epwi. 3  Amwda koawoa ke soahk dipoar siksik kij nehn mijen rioammwo a koawoa joah injinohki pwilein suhkoahn nehn mijoammwen? 4  Ia mwomwen oamw en kak pwehng rioammwen, ‘Menlau, mweidoahng ngoahi en kihjang dipoar siksik kij nehn mijoammwen,’ ma anjoauwohr pwilein suhkoahioau mine nehn mijoammwen? 5  Armaj likamw men koawoa, keiou kihjang pwilein suhkoa nehn mijoammwen pwa koawoa en kak kapang mwehu, koawoa en kak kihjang dipoar siksik nehn mijen rioammwo.

6  “Joah kioang doahk mehkij ma Joarwi; pwadoar ih pwurdo koahdi kamwai; kamwai joah kerpwihla nihmwai sakai kajampwal kan oang pij kan, pwa ioarroar irai nen wia siakpijoang.”

Poaki, Rapahki, Lesles

7  “Poaki a kamwai pirin oaloa; Rapahki a kamwai pirin diar; lesles a wanihmmwo pirin risdahng kamwai. 8  Pwa inje ma poaki pirin oaloa; apel inje ma kin rapahki pirin diar; apel wanihmmwo pirin risdahng inje ma lesles. 9  Inje in kamwai ma nah jeri poaki pilahwa a ih kioang sakai? 10  Ke ma ih poaki mwumw a ih kioang sinek? 11  Ma nehn amwai nauna, kamwai kidal kioang nihmwai jerihkan kijakij mwehu, ia woahr mwehuwin kijakijjo Jamamwai nehnloannge pirin kioang irai ma poaki Ih!

12  “Wiahng epwi da ma kamwai nimen irai en wiahng kamwai, pwa me oaroahpene Kojonned apel padahk in Joukohp kan.”

Wanihmw Soahsiksik pel Wanihmw Sahlaplap

13  “Dilda nehn wanihmw Soahsiksik. Pwa wanihmmwo inlahng ehl pwen sahlaplap pel allo pwen koalik apel moangoai a armaj dir alu loaloa. 14  A wanihmmwo inlahng mour pwen soahsiksik, allo pwen apwal doar armaj jipid diarda.”

Suhkoa pas pel wehn suhkoahu

15  “Kamwai mwajahni mwehu joukohp likamw kan. Irai indoa ipamwai in mwomwen jihpw, a loaloarai doahr wolf ingkelpwi. 16  Kamwai nehn kidalki arai wahrai kan. Kak armaj en doli grape jang suhkoa dokdok, ke fig jang suhkoa karak? 17  Suhkoa mwehu kihda wah mwehu, a suhkoa nauna kihda wah nauna. 18  A suhkoa mwehu pas johkak kihda wah nauna, a suhkoa nauna johkak kihda wah mwehu. 19  Suhkoa ohroj ma joah kihda wah mwehu pirin poalpoaldi kerpwihekla nehn oaiho. 20  Ioar, jang in wah kan kamwai nen kidalki joukohp likamw kan.”

Sohnpadahk Mehlel

21  “Jaudi ohroj ma panginki Ngoahi, ‘Koaun, Koaun’ pirin dilda nehn Wein nehnloannge, a araihokkoar ma kin kapwaihahda kupwuren Joamoaiho ma mine nehnloannge. 22  Rehnin kadeikko armaj dir pirin pwehng Ngoahi, ‘Koaun, Koaun, jaudi kamai ma kin wia kokohp in oadoammwen, pel in oadoammwen kamai kin kaujjang ngen jaus pel wia joangoan manman dir?’ 23  A Ngoahi pirin pwehng irai, ‘Ngoahi jehjoa kamwai. Alwe jang ipoai, kamwai armaj nauna!’ ”

Sohn Kou Umw Roahmen

24  “Doari emen ma kin rong Oai padahk kan apel peikkoang, ih doahroar woal loalkoanngo ma kouda umwahu pohn sakai. 25  Wuddo mwoardi, lapakehda, enngo koaldo pohk ummwo, a ih johpwa mwoardi, pwa ih poahjoanda pohn sakai.

26  “A emen ma rong Oai padahk kan a johpwa wia doahr woal pweipweiho ma kouda umwahu pohn pik. 27  Wuddo mwoardi, lapakehda, enngo pohk ummwo, ummwo kipla ripoadpoaddi.”

Manman en Jesus

28 Nehn en Jesus ne doari Ah padahk, pokonno inenin pwuriamweikihla mehlel joangoan padahk oauwo, 29 pwa manman in Ah padahk johpwa doahroar en jounpadahk in Kojonneddok arai padahk.

8

Jesus kemwehuwihla woal Lepa men

1 Nehn Ah indi jang pohn dollo pokon koalik oau pwilihdo Ih. 2 Woalmen johmwehu lepa indoa ipen Jesus, poadpwomwla pwehng Ih, “Maing, ma koawoa nimen, koawoa kak kamwkelehda ngoahi*.”

3 Jesus kailla poah pukkoang woallo, “Ngoahi nimen,” Ih pwehng ih, “Ken mwakelkelda!” Anjoauwohr woallo mwehula jang ah lepa. 4 Jesus pwehng woallo, “Kapang! Pwa koawoa en johpwa pwehng emen. Inla kajalehng jamwrou a koawoa wia oamw meiroang joanngo ma Moses koajoanehdi, en wia oamw mihn kadehde oang irai.”

Jesus kemwehuwihla en Koaun in Jounpei men ah lidu

5 Nehn en Jesus lel Capernaum, laplap in jounpei men indoa ipoa, poaki jauwaj. 6 “Maing,” ih pwehng Ih, “noai sohn papah men mine in ummwo, mwoasorla apel inenin weiroak.”

7 Jesus pwehng woallo, “Ngoahi pirin inla kemwehuwihla ih.”

8 Laplap in jounpeiho pwehng Jesus, “Maing, ngoahi joah warroang Koawoa en indoa nehn umwoaiho. Pwen lalloar, ah noai liduhwo ne mwehula. 9 Pwa ngoahi pel anki manman pohn jounpei kan pehn ngoahi. Ngoahi kin pwehng emen, ‘inla,’ ih inla; a oang emen, ‘indoa,’ ih indoa. Ngoahi pwehng noai liduhwo, ‘Wia me,’ ih wia.”

10 Nehn en Jesus rong me, Ih pel pwuriamweikihla pwehng irai ma pwilpwili ih, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, Ngoahi kahjik diar emen nehn Israel ma anki joangoan pwojon koalik doahr me. 11  Ngoahi pwehng kamwai pwa armaj dir pirin injang palimese apel palikapi, mwindi nehn dohiarai pwili Abraham, Isaac pel Jacob nehn Wein nehnloannge. 12  A sohn Weiho pirin kerpwihekla likin, oang nehn rosso, wija ma irai pirin joang apel keikeikeisakai.”

13 Doari Jesus pwehng laplap in jounpeiho, “alwe in umwoammwo, da ma koawoa kamehlele en wiawi.”

Nah liduhwo mwehula anjoauwohr.

Jesus Kemwehuwihla Johmwehu dir

14 Anjoauwo Jesus lel nehn umwen Peter‑o, Ih kidalda pwa inen pahien Peter‑o johmwehu karkar. 15 Jesus koldi poahn liho, karkarro injang ipen liho; ih ken pwohrda sapda papah Ih.

16 Injoausikdi, armaj dir ma ngen jaus sihda pohrai wijikdohng Jesus. Jesus kajroahjang ngen jaus iparai ki lal, apel kemwehuwihla ohroj ma johmwehu. 17 Me en kapwaihahda da me joukohp Isaiah pwa: “Ih oaloahda asai jasihkei kan pel wahda asai johmwehu kan.”

Dupkoan Pwilihla Jesus

18 Anjoauwo ma Jesus kapangda uhwen koalikin pokonnoauwo pwilpwili Ih, Ih pwehng nah sohnpadahkkok pwa irai en jeila oaloap jed in Galilee. 19 Jounpadahk in kojonneddo men indoa ipoa pwehng Ih, “Jounpadahk, ngoahi en pwili koawoa wija ohroj koawoa inla.”

20 Jesus japoang, “Fox mine arai lipw, mahnsang kan mine arai paj, a Nihn‑Armaj joh wija Ih en koammoaldi.”

21 Emen sohnpadahk pel pwehng Ih, “Maing, mweidoahng ngoahi en inla jaripdi oai pahpahu mijkoalkoal, a ngoahi indoa pwilihla Koawoa.”

22 A Jesus pwehng ih, “Pwili Ngoahi, a mweidoahng mehdi kan en jaripdi pein arai mehdi.”

Jesus Kamoaloailoaihdi Melmel

23 Jesus doaudahng nehn pohsso, Nah sohnpadahkkok pwili Ih. 24 Anjoauwohr melmel oau pwokda pohn jeddo, nohk jaujaudo nehn pohsso. A Jesus moair. 25 Sohnpadahkkok inla panginda Ih pwehng Ih, “Maing, doaroahla kisai! Kisain ken mehdi!”

26 Ih japoang, “Siksik amwai pwojon, Amwda kamwai ke majpwehk.” Ih uhda ruwoje enngok apel nohk en uhdi, anjoauwohr melmello ken molundi.

27 Sohnpadahkkok pwuriamweila, idoak nehn pwungarai, “Armaj dahmen me? Ma eng apel no kin peikkoang!”

Kemwehulahn Woal Roahmen ma Ngen Nauna Dilda Nehn Ara Mour

28 Anjoauwo ma Jesus lel oaloap jeddo, nehn koujapw in Gadara, woal roahmen suhwoang Ih ma indoa jang nehn joaujoauwok. Woal roahmen ne ma ngen jaus mine nehn ara inenin keper doar joh armaj kin wud nehn alloauwo. 29 Anjoauwohr ara wering Jesus pwehng Ih, “Koawoa Nihn Koahs, da koawoa nimen wiahng kama? Koawoa indoahng koalkoa kama mwohn anjoauwo?”

30 Mine pwihnin pij koalik oau mwingmwinge joah dohla. 31 Ngen jaussok poaki Jesus, “Ma koawoa pirin kajroahla kamai, kadarla kamai nehn pwihnin pijjo.”

32  “Inla!” Jesus pwehng irai. Doar irai ken inla dilloang nehn pijjok, nehn anjoauwohr pijjok kijoudihla duhla nehn pillo.

33 Sohn apwali pijjok kaula inla nehn koaujoanno pwehng me ohroj, pwilihki da ma wiawihoang armajjok ma ngen jaussok mine pohra. 34 Sohn koaujoanno ohroj inlahng suhwoang Jesus. Anjoauwo irai suhwoang Ih, irai poaki Ih en injang nehn arai wijahu.

9

Jesus Kemwehuwihla Woal Mwoasor men

1 Jesus doaudahng pohn pohsso jeila oaloap jeddo, nehn Ah koaujoanno*. 2 Woalpwi wahdohng Ih woal mwoasor men mine pohn rohp oau. Anjoauwo ma Jesus kapang arai pwojon, Ih pwehng woal mwoasorro, “Koapwoarpwoar, noai jeri! Dipoamw kan ne lapwda.”

3 A epwi Jounpadahk in kojonneddok ma mine o lemlemehki pwa “Woal mene lahlahwe.”

4 Jesus kidal arai lamlam, doar Ih ken pwa, “Amwda kamwai ke lamlam nauna nehn mohngiongimwai kan? 5  Ia minno moangoai, Ngoahi en pwa, ‘Dipoamw kan ne lapwda,’ ke, ‘Uhda alu’? 6  A Ngoahi en kamehlele oang kamwai en kidal pwa Nihn‑Armaj anki manmanin mahkoahng dihp pohn jampah.” Ih pwehng woal mwoasorro, “Uhda, oaloa kioammwen koawoa inla nehn umwoammwo.”

7 Woallo ken uhda inla in umwahu. 8 Nehn en pokonno kapang me irai inenin majpwehkda; irai kapnga Koahs ma kioang armaj joangoan manman oauwo.

Jesus pangin Matthew

9 En Jesus injang o nehn Ah allaluhla, Ih kapangda woal men, adanki Matthew, jounrik daksis, ma onnonohn nehn ah oahpisso. Jesus pwehng ih, “Pwilihla Ngoahi.”

Doar ih ken uhda pwilihla Ih.

10 Nehn en Jesus mwingmwinge nehn umwen Matthew‑o, jounrik daksis apel armaj dipan dir indoa pel mwinge pwili Ih apel nah sohnpadahkkok. 11 Pharisee pwi kapang me pwehng nah sohnpadahkkok, “Amwda amwai Jounpadahkken ke pwili jounrik daksis pel armaj dipan kan mwinge?”

12 Nehn Ah rongda me, Jesus pwa, “Jaudi armaj sihkei ioar anahne jounwini, a armaj johmwehu. 13  Inla woahwoahkihda woahwoahn mehkije jang nehn Puk Joarwi: ‘Ngoahi mwehuki kadek, jaudi meiroang in mahn.’ Ngoahi joah indoahng pangin armaj pwung, a armaj dipan kan.”

Peidekki doahr Kaijihjol

14 Doar nihn John jounpoapdaij sohnpadahkkok indoa idoak oang Jesus, “Amwda kamai apel Pharisee‑ok kin dod amai kaijihjol a nihmw sohnpadahk kan ken johkin kaijihjol?”

15 Jesus japoang, “Imdoahr nihn woallo ma pirin koapwoapwoaud sohnkaparrok en injinjuwed ma ih minmine iparai? A oau anjoau ma pirin indoa ma woal kamwohddo pirin wijik jang irai; doari, ioar anjoauwo irai pirin kaijihjol.

16  “Joh armaj kin doahng dipwin likkoau kapw kij in likkoau dehn oau, pwa dipwin likkoau kappwo nen pworpene doapwdoapwjang in likkoau merinngo, nehn kakoalikihla soahroakko. 17  Joh armaj kin widekihoang wain kapw nehn dohn wain dehn. Pwa dohn wainno nen pwokpijoang, wainno widekla, dohn wainno ohla. Wain kapw en widekihoang nehn dohn wain kapw, a kapwa nekidekla.”

Jerpein Mehdi men apel Li Johmwehu men

18 Nehn Ah pwahpwahpwa me, koaun in mihn Jew men indoa poadpwomwla mwohn Jesus pwehng Ih, “Noai jerpeinno kapwehsen mehdi. A indoa kioang poahmmwen puwoa, pwa ih en mourda.”

19 Jesus uhda pwilihla ih, pwilihki nah sohnpadahkkok.

20 Anjoauwo lihmen ma johmwehuki insa koarkoar johnpar eijek riau indoa likinjarkin pukkoangdi imwin Ah likkoauwo. 21 Liho pwehng pein ih, “Ma ngoahi pwen kodurroar Ah likkoauwo, ngoahi nen mwehula.”

22 Jesus jipwoalla pwehng ih, “Koapwoarpwoar, Noai jerpein, oamw pwojon ne kasihkeida koawoa.” Liho mwehula anjoauwohr.

23 Anjoauwo ma Jesus dilda nehn umwen koaunno Ih kapang jounkoajoanngok apel armaj kan loakloakoa, 24 Ih pwehng irai, “Kamwai dilla, jerpeinne johpwa mehdi, a ih moair.” A irai uruhrki Ih.

25 Mwerin armajjok dilla, Ih dilla loaloa koldi poahn jerpeinno, ih pwohrda. 26 Rong oauwe lohk pijoang nehn wija ohroj.

Jesus Kemwehuwihla Woal Majkun Roahmen

27 Jesus daudauluhlla jang wijahu, woal majkun roahmen kaujla Ih, poangpoang, “Mahkoahng kama, nihn David!”

28 Nehn Ah ne dilda nehn umw, woal majkunnok indoa Ipoa, a Ih peidek oang ara, “Kamwa kamehlele pwa Ngoahi kak kemwehuwihla kamwa?

“Eh, Koaun,” ira japoang.

29 Doar Ih jair mijara pwa, “Me en wiawi jang in amwa pwojon;” 30 ira pwuroahng kapangda wija. Jesus pwehng ira, “Kapang pwa johpwa emen en kidal mehkije.”

31 A ira inla likin kalohkihjili wijahu ohroj.

Jesus Kemwehuwihla Woal Loahsoang men

32 Nehn ara allaluhla, woal loahsoang men ma ngen jaus dilingla ih wijikdohng Jesus. 33 Anjoauwo ma ngen jausso diljang ipoa, woal loahsoanngo lallalda. Pokonno inenin pwuriamwei pwa, “Kahjikkoar mehkij doahre wiawi nehn Israel.”

34 A Pharisee‑ok pwa, “Koaun in ngen jaus kan ma kioang Jesus manman in kajroahjang ngen jaus.”

Sohn Doadoahk Jipid

35 Jesus allaluhjili nehn kahnihmw apel koujapw ohroj, padpadahk nehn jinakoke kan, padpadahkki doahr Rongmwehu in Weiho, kemwehuwihla joangoan johmwehu ohroj ipen armaj kan. 36 Nehn Ah kapang pokonno, Ih ipwilkihda irai, pwa ara injinjuwed apel joh jauwajparai, doahr jihpw ma ne joh jiloapoarai. 37 Doar Ih pwehng Nah sohnpadahkkok, “Roakke koalik a sohn doadoahk jipid. 38  Poaki koaun in roakke en kadardo sohn doadoahk dir pwa en doadoahk nehn mwoaswello.”

10

Woaroak Eijek Roahmen

1 Jesus panginpene Nah sohnpadahk eijek roahmenno, kioang irai manman en kajroahjang ngen jaus apel kemwehuwihla joangjoangoan johmwehu ohroj. 2 Me ioar oadoan woaroak eijek roahmenno: Keiou Simon (ma pel adanki Peter) a riah Andrew; James nihn Zebedee, apel riah John; 3 Philip apel Bartholomew; Thomas apel Matthew, jounrik daksis men; James nihn Alphaeus, apel Thaddaeus; 4 Simon mihn Canaan*, apel Judas Iscariot, ma pangla Jesus.

Jesus kadarla Sohnpadahk Eijek Roahmen

5 Sohnpadahk eijek roahmenno Jesus kadarla kioang irai kaweid pwiai: “Johpwa inla nehn pwungen mihn likin kan ke inla nehn koaujoan in mihn Samaria kan. 6  A kamwai inlahng jihpw joaloanglahk ipen mihn Israel kan. 7  Kamwai inla padahki pwa: Wein nehnloannge ne koaroan. 8  Kemwehuwihla johmwehu kan, kamourda min mehdi kan, kamwkelehda irai kan ma anki johmwehu lepa, kauj jang ngen jaus kan. Doar amwai oaloa in joh dupkoa, Kamwai pel kihwei in joh dupkoa. 9  Johpwa wa kohl, silper, ke kapa nehn amwai pwuko kan; 10  johpwa wijik pehk nehn oamw jeiloak, ke joakid riau, ke ju ke jokon; pwa sohn doadoahk kan warroang oaloa dahkij arai anahne.

11  “Nehn amwai dilda nehn oau koaujoan ke koujapw, rapahkihda armaj men ma nimen kamwain mine nehn umwahn oaroh kamwai pwur. 12  Nehn amwai en dilda nen umw oau, amwai rahnmwahu en doahroar me; popohl oang sohn ummwoauwe. 13  Ma sohn ummwo kajamwo kamwai, amwai popohl en minmine iparai, a ma joah, amwai popohl en japahldohng kamwai. 14  Ma mine umw oau ke koaujoan oau joah nimen kajamwo kamwai, ke rong amwai padahk, diljang wijahu jiped jang pwirejpar in pwoalkoamwai. 15  Ngoahi pwehng kamwai pwa in mehlel, Rehn in Kadeikko Koahs pirin kajalehda Ah kalahngan oang sohn Sodom apel Gomorrah koalik jang koaujoan pwiai.

Koaloklok kan ma pirin Leldo

16  “Kamwai Rongmwehu Ngoahi kadarwe kamwai doahroar jihppwi nehn pwungen wolf. Kamai uhdahn pirin kanaihoahng kamwai doahroar sinek kan apel maid doahroar mwurei kan. 17  Kamwai mwajahn pwa armaj kan pirin joalihdi kamwai apel pangla kamwai mwohn mwoalen koapwung kan, apel poki kamwai nehn jinakoke kan. 18  Pwa Ngoahi, kamwai nen wijikla mwohn koaun apel nahmwarki kan, pwa kamwai en kadehdehng irai apel mihn likin kan doahr Rongmwehu. 19  Nehn irai pirin panglahng kamwai koapwung, kamwai joah pwunodki da kamwai pirin pwa, ke ia mwomwen amwai pirin pwa; nehn anjoauwo pirin lel, nen mweimweioang kamwai da kamwai pirin pwa. 20  Pwa lal kan ma kamwai pirin pwa jaudi amwai a Ngenin Jamamwaiho pirin kalallali kamwai.

21  “Armaj pirin pangla riarai kan pwa en mehdi, pahpa kan pirin pangla nihrai jerihkan; Jerihkan pirin uhwoangda arai pahpa kan pwa irai en kojkojdi. 22  Armaj ohroj pirin lioassoang kamwai pwa ngoahi ma kahrehda, a emen ma pwojon lel imwin pirin mourla. 23  A ma kamwai koaloklok nehn oau koaujoan, kaulahng nehn oau koaujoan. Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, kamwai nen johpwa koarjoahla koaujoan in Israel kan mwohn Nihn‑Armaj pirin pwurdo.

24  “Joh sohnpadahk men laplap jang ah jounpadahk: joh lidu men laplap jang ah koaun. 25  Sohnpadahk men en pel isarki en doahroarla ah jounpadahkko, apel liduhmen en pel doahrla ah koaunno. Ma moangoan peneinei oau poangpoangki Beelzebul, ia woahr nauna in ad ma emen sohn peneineiho en poangpoangki!

Inje Koawoa en Mijik

26  “Kamwai en joah mijik armaj. Me ohroj ma kin oakkoakla, uhdahn pirin janjalda, ke me rir ohroj pirin janjalda. 27  Da ma Ngoahi pwehng kamwai in rir, kamwai en kajalehda nehn pokon janjal; a me ma Ngoahi ngudngudkihoang kamwai, kamwai en pakairkihda pohn umw kan. 28  Johpwa mijik irai ma kak kojukdi palwar a johkak kojukdi pali ngen. A mijik Ih ma kak koauwehla ara, ngen apel palwar nehn ehl. 29  Send oau kamwai kak dupukda mahn siksik roahmen, a emen joh kak kipdi pohn pwirej likin koajoandi en Jamamwaiho. 30  A pel oang kamwai ohroj, pisen moangoamwai kan ohroj ne pel wadwaddi. 31  A doar joah mijik; kamwai kajampwaljang mahn siksik dihrdir!

Kadehdehda Christ mwohn Armaj

32  “Emen ma pohneje Ngoahi mwohn armaj, Ngoahi pel pirin pohneje ih mwohn Joamoaiho nehnloannge. 33  A emen ma kahmahmki Ngoahi mwohn armaj, Ngoahi pel pirin kahmahmki ih mwohn Joamoaiho nehnloannge.

Jaudi Moaloailoai Ngoahi Indoahki a Kodlaij

34  “Johpwa lemleme pwa Ngoahi indoahng wahdo moaloailoai pohn jampah. Ngoahi joah indoahng wahdo moaloailoai, a kodlaij. 35  Pwa Ngoahi indoahng ukudla jermwein men en uhwoang jamah, jerpein men en uhwoang ah nohno, lihmen uhwoang inen pahioa. 36  En emen ah imwinsihsi pirin wia sowoa mehlel in nehn umwahu.

37  “Emen ma ipwilki jamah ke inah koalik jang ah ipwilki Ngoahi johpwa warroang Ngoahi; emen ma ipwilki nah jermwein ke jerpein koalik ah ipwilki Ngoahi johpwa warroang Ngoahi; 38  emen ma johpwa wahda ah lohpwu pwili ngoahi johpwa warroang Ngoahi. 39  Emen ma nimen kolkol ah mour nen luhj jang, a emen ma luhj jang ah mour ki Ngoahi nen kolkol ah mour.

Dupkoan wihwia Mwehu

40  “Emen ma kajamwo kamwai kin kajamwo Ngoahi, a emen ma kajamwo Ngoahi kin kajamwo ih ma kadardo Ngoahi. 41  Emen ma kajamwo joukohp en Koahs men pwa ih joukohp en Koahs men pirin oaloa kijakij in joukohp men, a emen ma kajamwo armaj pwung men pwa ih armaj pwung men pirin oaloa kijakij in armaj pwung men. 42  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, ma emen kioang mwoak in pil mwolou oau oang pwilihoai siksik pwiai, ih nen uhdahn oaloa dupkoa.”

11

Jesus apel John jounpoapdaij

1 Anjoauwo ma Jesus ne doari Ah kioang kaweiddok oang Nah sohnpadahk eijek roahmenno, Ih inla jang o pwa Ih en sukuhli pel padahk nehn arai koaujoan kan.

2 John jounpoapdaij, mine nehn kalpwuhj, rongda pwa da Christ wihwia, kadarla nah sohnpadahkkok ipen Jesus, kalelpoak. 3 “Koawoa oar ma John jounpoapdaij ma pirin indoa, ke kamain pel kajkajik emen sohrohr?”

4 Jesus japoang, “Pwurla pwehng John da kamwai rong apel kapang: 5  ‘Majkun kan kapangda wija, mwoasor kan alu, irai kan ma anki lepa mwehula, pongpong kan rongda wija, mehdi kan mourda, Rongmwehu ne pel padahk oang armaj joamwoahmwoa kan.’ 6  Meid pai armajjok me johpwa peikajalki Ngoahi.”

7 Anjoauwo ma nihn John sohnpadahkkok pwurpwurla, Jesus sapda siksikoahng pokonno doahr John: “Da kamwai inlahki nehn japwsoahn ipen John pwa kamwain kapang? Alek pas jahkkihla enngo? 8  Ma jaudi, da kamwai inlahng kapang? Woal men kapwasda inenin mwehu? Irai ma kin kapwasda mwehu kin mine nehn umwen nahmwarki. 9  Doari da kamwai inlahng kapang? Joukohp men? Eh, Ngoahi pwehng kamwai, pel koalikjang joukohp men. 10  John ioar ma puk joarwi pwa: ‘Koahs pwa, Ngoahi pirin kadarwe Noai jounpakairro mwohn koawoa, ma pirin koaunopda allo mwohn koawoa.’ 11  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: Johpwa armaj men ma mour nehn jampah laplap jang John jounpoapdaij; a ih ma keiou siksik nehn Wein nehnloannge laplapjang John. 12  Jang nehn rehn kan ma John kapkapahrak leldo apkas, Wein nehnloannge inenin apwalkihda mwoakidpwi, apel iraihok ma wia mwoakid pwiai jong en koldi. 13  Mwohn John jounpoapdaij, Joukohp kan ohroj apel kojonned en Moses sikoa doahr Wein Koahs. 14  A ma kamwai nimen kamehlele, John ioar Elijah ma kokohppok sikoa ma pirin indoa. 15  Armaj men ma mine sioa mihn rongrong, a ih en rong!

16  “Da Ngoahi kak karjahkihoang armaj en rehn pwiai? Irai doahroar jerihkan mwindi nehn market kan poangpoanglahng epwi: 17  ‘Kamai koajoang oang kamwai, a kamwai johpwa kahlek; kamai koaul ki koaul en mehdi, a kamwai johpwa joang!’ “Kamai koajoang oang kamwai…” 18  John indoa, ih kaijihjol apel joah nim wain, a armaj ohroj pwa, ‘ih dirkihla ngen jaus.’ 19  Anjoauwo ma Nihn‑Armaj indoa, Ih mwinge apel nimnim, armaj ohroj pwa, ‘kapang woal menen! Ih mijen mwinge apel sohn nim jakau men, Ih pirienki jounrik daksissok apel armaj jekenkennok!’ En Koahs loalkoang kadehdehda ah wihwia pwung kan.”

Apwal oang koawoa Kahnihmw oau ma joah Wikla.

20 Doar Jesus sapda kajalehda Ah japwungki koaujoannok ma Ih wiahda loapdirin Ah manmannok, pwa sowoahk johpwa koluhla apel wikla. 21 Ih pwehng irai, “Inenin naunahng koawoa, Chorazin! Pel naunahng koawoa, Bethsaida! Pwa manmannok ma ne wiawihoang kamwai, wiawihoang Tyre pel Sidon, irai ne likkoaukihda likkoauwin injinjuwed pel kamwroahdihoang moalkoahr pohrai, pwa en kajalehda irai ne koluhla apel wikla. 22  A Ngoahi pwehng kamwa, Ngoahi nimen kamwahn kidal, pwa nen rehnin kadeikko Koahs pirin kajalehda Ah kalahngan oang sohn Tyre pel Sidon koalik jang kamwa. 23  A koawoa, Capernaum, koawoa ma nimen leldahla nehnloannge, koawoa nen jinoakekdihla nehn ehl! Pwa manmannok ma ne wiawihoang koawoa, wiawihoang sohn Sodom, irai nen minehr lel rehnnoauwe. 24  Ah koawoa en kidal pwa rehnin kadeikko, Koahs nen kajalehda Ah kalahngan oang Sodom koalik jang oang koawoa!”

Koammoal oang armaj pwunod

25 Anjoauwo Jesus pwa, “Ngoahi kapnga koawoa, joamoai, Koaun in nehnloannge apel jampah! Ngoahi kapnga ki koawoa, oamw kajalehng irai joaloalkoanngok mehkan ma koawoa oakihjang iraihok ma koahiok apel loalkoang in jampah. 26  Joamoai, me ne wiawi pwa ioar mehwa koawoa pwungki.

27  “Me ohroj ne mweimweioang Ngoahi jang ipen Joamoaiho. Johpwa emen kidal Nahu likin Jamahu, pel johpwa emen kidal Jamahu likin Nahu pwilihki araihok ma Nahu pilda pwa Ih en kajalehng irai Ih.

28  “Kamwai indoa ipoai, kamwai ohroj ma koakoahkla apel soausoaukihla amwai wijik kan; Ngoahi en kakoammoalihla kamwai. 29  Kamwai oaloa aproahda Oai mihn wijikke, apel sukuhl jang Ngoahi, pwa Ngoahi ma aksiksik apel nehn kapehd karkarahk, kamwai nen diar koammoal nehn ngenimwaikan. 30  Pwa Oai mihn wijikke ma Ngoahi pirin kioang kamwai, moangoai apel marahra.”

12

Peidekki doahr Sabbath

1 Mwerin anjoaukij Jesus aluhla nehn mwoaswel oau Sabbath. Nah sohnpadahkkok mwakohkohda irai dolihdi wehn wihdpwi irai kang. 2 Anjoauwo Pharisee‑ok kapang irai, irai pwehng Jesus, “Kapang! Nihmw sohnpadahkkok wia me ma uhwoang kojonned in Sabbath.”

3 Ih japoang, “Kamwai johkin wadek da David wia anjoauwo ma ih apel pwilihoahk mwakohkohla? 4  Ih dilda nehn Umwen Koahs, pwilihoahk kangla pilahwa joarwiho — ma uhwoang kojonned irai en wia, pwa jamwrouwok oar kin kang. 5  Ke kamwai kahjik wadek nehn kojonned en Moses‑ok ma pwa Sabbath ohroj jamwrouwok nehn Umw Joarwi koauwehla kojonned in rehn joarwi a irai johpwa dipanki? 6  Ngoahi pwehng kamwai pwa mine armaj men ma laplap jang Umw Joarwiho. 7  Puk Joarwi pwa, ‘Kadek mwehujang meiroang in mahn.’ Ma kamwai woahwoahki lal kamwai nen johpwa koauwe armaj joh dipoa. 8  Pwa Nihn‑Armaj ioar Koaun in Sabbath.”

Woal men ma mwoasor oaloap poah

9 Jesus injang o, inla nehn jinakokehu, 10 woal men ma mwoasor oaloap poah mine o. Armajpwi pel mine o ma jongjong en kadpoahki Jesus Ah japwung. Irai idoak oang Ih, “Johpwa uhwoang asai kojonned Koawoa en kemwehuwihla armaj johmwehu Sabbath?”

11 Ih pwehng irai, “Ma emen in kamwai nainki jihpw men a ih kipdihoang nehn lipw oau Sabbath, kamwai joah nen pwoakda ih jang nehn lippwo? 12  Ia woahr kajampwalin armaj men jang jihpw men! Doari mwehu en wia me mwehu Sabbath.” 13 Doar Ih pwehng woal mwoasor poahu, “Kailwe poahmmwen.” Doar ih kailla poah doari ken mwehula dauluhl, doahrla loap mwehuwo. 14 A Pharisee‑ok ken injang o pilahnehda irai en kojukdi Jesus.

Nihn Koahs Lidu Pilpildahu

15 A Jesus kidal pwa da irai pilpilahne, Ih injang wijahu, armaj dir kaujla Ih. Ih kemwehuwihla johmwehu ohroj iparai, 16 a Ih pwehng irai en johpwa pwa inje Ih. 17 Me kapwaihahda dahkij Isaiah kokohpki doahr Ih:

18 “Noai liduhwa, ma Ngoahi ne pilda.

Ih ioar Ngoahi ipwilki,

apel perenki,

ngoahi pirin kihdahng Ngenihoa puwoa,

Ih pirin kalohkihda kadeik oang wei kan.

19 Ih jehpirin akmai ke rahrahu;

Ih jehpirin kapahrak nehn al kan.

20 Ih jehpirin sipwangdi alek piroakla kan,

ke kakunihla lahm oau.

Ih pirin sihkeiki pwa pwung paiai en pwoaida.

21 Sohn wei ohroj pirin koapwoarpwoarkihla oadoa.”

Jesus apel Beelzebul

22 Doari woal men ma ngen jaus dilingla ih, ma pel majkun pel jehjoa lallal, wijikdohng Jesus. Ih kemwehuwihla woallo doar ih ken kak lallal pel kapangda wija. 23 Pokonno pwuriamweikihla, “Audi Ih ma kijehn kadaudok en David wa me?”

24 A anjoauwo me Pharisee‑ok rongda me, irai pwa, “Kamwai johpwa pwuriamweiki Ah kak kauj jang ngen jaus. Ih kihjang ah manman ipen Beelzebul, koaun in ngen jaus.”

25 Jesus ne kidal da arai lemleme, ioar Ih pwehngkihoang irai, “Wei oau ma uhpene apel peipene nen pwungarai jehpirin mour woaroai. Kahnihmw oau ke peneinei oau ma sowoa kan pel uhpene nehn pwungarai nen uhdahn mwoarpijoang.” 26  A doar ma oau pwihn mahwin oang oau pwihn nehn wein Jehsen, woahwoahki pwa wein Jehsen ne pwalpijoang, doar nen pispis mwoarpijoang. 27  Kamwai pwa Ngoahi kin kauj jang ngen jaus kan pwa Beelzebul ma kioang Oai manman. A inje ma kioang nihmwai sohnpadahk kan manman in kauj jang ngen jaus kan? Pein nihmwai sohnpadahk kan nen kadehdehng kamwai doahr amwai japwung! 28  Joah, jaudi, a Ngenin Koahs ma kioang Ngoahi manman in kauj jang ngen jaus kan, a ioar me ma kadehdehda pwa Wein Koahs ne lel kamwai.

29  “Joh emen kak koauwehla umwen woal sihkei men pwa en pirapoa ah koapwoa kan ma ih johpwa koldi piroahpene woal sihkeiho. Ioar wioapoawahr doari ih kak pirapoa ah koapwoa kan.

30  “Emen ma johkin pwili Ngoahi, kin uhwoang Ngoahi, a ma johkin jeuweje Ngoahi rikpene, kin kamwroahpijoang. 31  Me ioar kahrpoahwa Ngoahi pwehng kamwai, Dihp ke lahlahwe ohroj kak mahkla — a lahlahwe Ngen Joarwi ioar johkak mahkla. 32  Emen ma lahlahwe Nihn‑Armaj, kak mahkla, a lahlahwe Ngen Joarwi pwanah johkak mahkla — apkas ke pel allaluhla.

Suhkoa pas apel Wah kan

33  “Ma kamwai poadokdi suhkoa mwehu pas, a wah pirin mwehu. Ma kamwai poadokdi suhkoa nauna pas, wah pirin nauna. Pwa kamwai pirin kidal suhkoa kan ki wahrai kan. 34  Kamwai doahroar sinek! Imdoahr armaj nauna doahr kamwai kak pwa mehkij mwehu? Pwa dahkij ma kamwai pwa ioar kin kajalehda audoapoan nehn kapehdimwaikan. 35  Armaj mwehu men kin pwahla lal mwehu jang nehn ah mohngiong mwehu, a armaj nauna men kin pwahla lal nauna jang nehn ah mohngiong nauna.

36  “Doari, kamwai en kidal pwa nehn Rehnin Kadeikko armaj ohroj uhdahn pirin pwukoahki arai lallal mwahl ohroj. 37  Pein amwai sikesik kan ma pirin kadeikda kamwai ma kamwai mwakelkel ke dipan.”

Kilel in Jonah

38 Jounpadahk in Kojonned apel Pharisee pwi indoa ipen Jesus pwehng Ih, “Jounpadahk, kamai nimen Koawoa en kajalehng kamai oau manmanno.”

39 Jesus japoang, “Ia woahr nauna apel rosros in armaj in anjoau kije! Kamwai poaki manman oau jang Ipoai a manman wahr Ngoahi nen kioang kamwai ioar manman in joukohp Jonah. 40  Pel doahr en Jonah minmine nehn kapehdin mwumw koalikko rehn jiluh pel pwong jiluh, ioar doahr, Nihn‑Armaj, pirin mine pehn jampah rehn jiluh pel pwong jiluh. 41  Nehn Rehnin Kadeikko mihn Nineveh pirin uhwoang kamwai apel kadeikda kamwai, pwa ahr koluhla apel wiliakapwla nehn ahr rong en Jonah padahkko. A apkas emen ma laplapjang Jonah mine me. 42  Nehn Rehnin Kadeikko Li nahmwarki in Sheba pirin uhwoang kamwai apel kadeikda kamwai, pwa ih jeiloakdo jang in imwin jampah pwa en rong doahroar en nahmwarki Solomon kaweid loalkoang. A apkas mine emen ma laplap jang Solomon mine me.

Japahldohn Ngen Nauna

43  “Nehn en ngen jaus men kin diljang nehn armaj men, ih kin allaluhjili nehn japwsoahn, rapahki wijahn koammoal a nehn ah johkin diar. 44  Doar ih ken pwehng pein ih, ‘Ngoahi en pirin pwurlahng nehn umwoaiho.’ Doar ih pwurla diarda pwa umwahu ne soahnda, mwakelkel, apel joan. 45  Doar ngen jausso pel pwurla rapahkihda pel ngen jaus ijimen ma nauna jang ih, irai ohroj dilda koaujoanla wijahu. A doari armajjo a kapwa nauna jang mijkoalkoal. Ioar joangoan mour wa me nen wiawi oang armaj nauna in rehn pwiai.”

Inen Jesus apel Riah Woal kan

46 Nehn en Jesus siksikesik oang pokonno, inahu apel riahk mine likin, nimen lal oang Ih. 47 Armaj men pwehng Ih, “Inoammwo apel rioammwok minmine likinno, irai nimen lal oang Koawoa.”

48 Jesus japoang, “Inje inoai? Inje rioai kan?” 49 Doar Ih doklahng nah sohnpadahkkok Ih pwa, “Irai pwiai ioar inoai apel rioaikoa. 50  Emen ma kin wia kupwuren Joamoaiho nehnloannge ioar rioai woal, rioai li apel inoai.”

13

Karajraj in Jounkamwoaroa

1 Rehnnohr Jesus injang in ummwo Ih indihla in oaroahrin jeddo, wijahu ma Ih mwindi pwa en wia ah padahk. 2 Pokonin armaj koalikkoau pidekihpene Ih. Ih ken doaudahng nehn pohs pas, mwindi, a pokonno uhda pohn oaroahrin jeddo. 3 Ih doadoahkki karajraj pwa en pwehng irai me dihrdir.

“Armaj men mine ma inlahng kamwroa ah liporrohk. 4  Doari, nehn ah kamwkamwroa ah liporrohk, epwi mwoardi oang nehn al siksik in nehn mwoaswello, mahnsang pwi sangdo kangjang. 5  Epwi liporro kipdi nehn wija sakaikai ma pwirejjo poadpoad. Liporrohk pispisin koapda pwa pwirejjo poadpoad. 6  A anjoauwo ma joauwo dakda, suhkoahk pispisinnoar mengla pwa koalohraiok johpwa lel nehn wija loal. 7  Epwi liporrohk kipdi nehn pwungen suhkoa soaksoak. A suhkoa soaksoakkok koapda kajasihkeihla irai. 8  A epwi liporrohk kipdi nehn pwirej mwehu uhwahda, epwi min epwiki, epwi weneijek, a epwi jilihjek.

9  “Armaj men ma mine sioa mihn rongrong, a ih en rong.”

Kahrpoan Karajrajjok

10 Nah sohnpadahkkok indoa ipen Jesus idoakkoang Ih, “Amwda koawoa ke kin doadoahkki karajraj nehn oamw kin lalloang armaj kan?”

11 A Jesus japoang irai, “Kamwai ne mweimweioang en woahwoahkihla me rir in Wein nehnloannge, a irai joah. 12  Pwa armaj men ma anki mehkij, ekij nen pel aluhwoang, pwa ih en anki koalikjang. A oang ih ma joh ah mehkij, dahkij ma mine ipoa nen pel kihekjang. 13  Ioar kahrehda Ngoahi kin padahk oang irai in karajraj, pwa armaj kin kapang da Ngoahi wia, a irai johkin soahk, irai rong da ngoahi kin pwa, a irai johpwa nimen rong ke woahwoahki. 14  Me ioar kokohp in Isaiah, pwoaida iparai ma pwa:

‘Kamwai pirin rongrongrong, a johpwa woahwoahki;

kamwai pirin kapkapang a joah dehdehki.

15  Pwa mohngiongin armaj pwiai ne koapsakaila,

siarai kan pongpongla,

a irai moairpene,

pwa mijarai kan en joah kapang,

a siarai kan johkak rong,

a mohngiongirai johkak woahwoahki,

a irai johkak okdekdohng Ngoahi

pwa Ngoahi en kemwehuwihla irai.’

16  “A kamwai, meid pai kamwai ma mijamwaikan kak kapang, apel siamwaikan kak rong. 17  Ngoahi en kadehdehng kamwai pwa dir joukohp apel armaj pwung ma nimen kapang da kamwai kapkapang apel rong da kamwai rongrongrong, a irai johkak.

Jesus Kawoahwoahda Karajraj in Jounkamwoaroawo

18  “Kamwai rong apel padahkihdi woahwoahn karajraj in Jounkamwoaroawo. 19  Irai kan ma rong mahjan in Wein nehnloannge a johkin woahwoahki. Irai doahroar liporrohk ma mwoardi pohn allo, Ngen nauna kan indoa jerkihjang dahkij ma ne poaddi nehn mohngiongirai. 20  Liporro ma kin mwoardi oang nen wija sakai woahwoahki irai kan ma kin rong oaloahda apel perenkihda. 21  A johkin soangdi iparai, ma apwal oau ke kojkoj kin lel irai pwa Mahjanno, a irai kin pispis in lohdi. 22  Liporrohk ma mwoardi oang nehn pwungen suhkoa soaksoakkok doahroar araihok ma rong apel oaloahda Mahjanno, a nen johpwa kos Mahjanno nen johla mine iparai pwa jang in pwunod in jampah apel ipwilki pai in jampah nehn arai mour, kahrehda arai joh kak kihda wahrai. 23  Liporrohk ma koapda nehn pwirej mwehuwo ioar kajalehda mohngiongin iraihok ma rong apel woahwoahkihla Mahjanno, doar uhwahda dir pehn epwi min epwiki, epwi weneijek, a epwi jilihjek.”

Karajraj in Dipwdipw

24  Jesus pwehng irai apas karajraj: “Wein nehnloannge doahroar jounkamwoaroa men ma kamwroahdi ah liporrohk mwehu nehn ah mwoaswello. 25  Oau pwong armaj ohroj moair, ah imwinsihsi indoa kamwroahdi suhkoa dipwdippwi nehn pwungen suhkoahn pilahwa. 26  Anjoauwo ma suhkoahk sapda koap pwa en uhwa, dipwdippwok pel koapda. 27  Nihn woal nah liduhwok indoa pwehng ih, ‘Maing, jaudi liporro mwehupwi koawoa kamwroahdi nehn oamw mwoaswello? Ia injang dipwdipw pwiai?’ 28  Jounmwoaswello pwehng irai, ‘Imwinsihsi men ioar wia men.’ Irai idoak, ‘Kamain inla wijdahjang dipwdippwok?’ 29  Ih japoang, ‘Joah, kamwai nen pel koauwehla suhkoa mwehuwok. 30  Mweidoahng ohroj en koapda lel anjoau in doddol. A ngoahi kapwa pwehng joundoddol kan irai en kasohrohr jang dipwdipw kan irai pwidengihla a min mwehu kan irai en kioang nehn oai johkohu.’ ”

Karajraj in Liporrohn Mustard

31 Jesus pwehng irai apas karajraj: “Wein nehnloannge doahroar liporrohn mustard oau poaddi nehn ah mwoaswello. 32  Me ioar liporrohwa ma keiou siksik jang liporro ohroj, a koapda wiahla suhkoahwa keiou koalik nehn mwoaswello, nehn ah ne wiahla suhkoa koalik pas, mahn kan kin sangdo, koammoaldi pohn rah kan.”

Karajraj in Ihs

33 Jesus pwehng irai apas karajraj: “Wein nehnloannge doahroar me. Lihmen oaloa ihs kij doaloahkihda pilahwa koalik kij. Pilahwahu ken pwoaida.”

Doahr en Jesus Doadoahkki Karajraj

34 Anjoau ohroj Jesus kin doadoahkki karajraj doahr me oang pokonnok; Ih johkin sikesik oang irai joah doadoahkki karajraj. 35 Me kapwaihahda kokohppo jang joukohppo ma pwa:

“Ngoahi pirin doadoahkki karajraj nehn oai pirin sikesik oang irai.

Ngoahi pirin kajalehng irai joang kan ma johpwa janjal jang anjoauwo jampah wiawihda.”

Jesus Kawoahwoahda Karajraj in Dipwdipw

36 Anjoauwo Jesus injang pokonno, inla dilda nehn ummwoau. Nah sohnpadahkkok sohdo ipoa pwehng Ih, “Maing, kawoahwoahng kamai karajrajin dipwdippwok nehn mwoaswello.”

37 Ih japoang irai, “Woallo ma poadokdi liporro mwehuwo ioar Nihn‑Armaj. 38  Mwoaswello ioar jampah; a liporro mwehuwok ioar armaj ma sohn Weiho; dipwdippwok ioar armaj koa ma nihn Jehsen; 39  a imwinsihsiho ma poadokdi dipwdippwok ioar Jehsen. Anjoau in doddol wehn suhkoahu ioar imwin jampah, a joundoddollok ioar sohnloanngok. 40  Doahroar dipwdippwok kasohrohrla apel jirepla, ioar doahr da pirin wiawi imwin jampah. 41  Nihn‑Armaj, pirin kadarla nah sohnloanngok, pwa en kihpene irai ohroj jang nehn Ah Weiho ma kin kahrehng armaj nehn dihp apel ohroj ma kin wia me nauna kan, 42  irai pirin kerpwihla irai nehn oai pwidenngo, wijahu ma irai pirin joangjoangjoang apel keikeikeisakai. 43  A irai kan ma pwung pirin lingla doahroar joauwo nehn Wein Jamaraiho. Armaj men ma mine sioa, en rong!

Karajrajin Pai Kajampwallo ma Oakkoakla

44  “Wein nehnloannge doahroar me. Woal men kidalda pai kajampwaloau ma oakkoakla nehn japwoau. Nehn ah kidalda, ih pel pwuroahng jaripdi nehn pwirejjo ih ken perenda inla noaskihla ah koapwoa ohroj, ih japahlla dupukda jappwo.

Karajrajin Sakain nehn Pwaihoau

45  “Pel oau, Wein nehnloannge doahroar me. Woal men roaproapoan sakain nehn pwai ling. 46  Nehn ah kidalda oau ma inenin ling, ih noaskihla me ohroj ih anki ih dupukkihda sakaiho.

Karajrajin Nehkko

47  “Pel oau, Wein nehnloannge doahroar me. Nehk in loakjiddoau ma jojohdi nehn jeddo pwa en koldi joangoan mwumw ohroj. 48  Anjoauwo ma nehkko ne dir, irai warahkihdahla poahrinjeddo, mwindi, nehkpijoang mwummwok. Mwumw mwehuwok, irai kioang nehn arai pwukohk, a min naunahk kerpwihekla. 49  Me ioar pirin doahroar imwin jampah. Sohnloanngok pirin indoa kasohrohrihpijoang armaj naunahk jang ipen armaj mwehuwok, 50  kerpwihla armaj naunahk nehn oaiho, wijahu ma irai pirin joangjoangjoang apel keikeikeisakai.

51  “Kamwai woahwoahki mehpwiak?”

“Eh,” irai japoang, “kamai woahwoahki.”

52 Ih pel pwehng irai, “Jounpadahk in kojonneddo ohroj ma ne wiahla sohnpadahk in Wein nehnloannge, doahroar armaj men ma kihjang nehn ah johkohu me kapw apel me dehn.”

Jesus Johla Kenken Nehn Nazareth

53 Anjoauwo ma Jesus ne doari Ah siksikoahng irai karajrajpwiai, Ih injang wijahu. 54 Ih japahllahng uhdahn Ah wijahu. Nehn Ah padpadahk nehn jinakoke, ohroj ma rong Ih inenin pwuriamweikihla. Irai idoak, “Ia Ih kihjang Ah loalkoang apel manman? 55 Jaudi Ih ioar nihn daiksanngo jermweinwa me? Jaudi Mary ioar Ah nohnohwa, jaudi riah woalkoa James, Joseph, Simon, apel Judas? 56 Jaudi riah lihkan ohroj ma kin pel koaujoan ipasai? Ia Ih kihjang mehpwiak?” 57 Doari, irai ken johla nimen kamehlele Ih.

Jesus pwehng irai, “Joukohp men kin woaun wija ohroj, a jaudi nehn pein ah wija apel nehn ah peneinei.” 58 Doari Ih wia manman jipidpwihoar wijahu pwa jang in irai joah pwojon.

14

Mehdihn John jounpoapdaij

1 Anjoauwo ma Herod Antipas koaun in Galilee rongda doahr Jesus, 2 ih pwehng nah papahk, “Me uhdahn John jounpoapdaij ne pwuroahng mourda. Ioar kahrehda ih kak wia joangoan manman pwiak.”

3 Pwa Herod ne koldi John jounpoapdaij, piroahpene, kioang ih nehn kalpwuhj, ih wia me oang Herodias, pahien riahu Philip. 4 Pwa John kin pwehng Herod, “Johpwa pwung koawoa en painkihla Herodias!” 5 Herod uhdahn nimen kojukdi John, a ih mijik mihn Jew pwa irai kin wiahki John joukohp men.

6 Rehnin en Herod noaisikdiho nihn Herodias jerpeinno uhda, kahkahlek mwohn pokonno. Herod inenin malaukihda, 7 ih inoaukihdi apel kahukihoang jerpeinno, “Ngoahi pirin kioang koawoa me ohroj ma koawoa poaki.”

8 Jang in kaweid in ah nohnohu, jerpeinno poaki Herod, “Kihdoahng ngoahi wijahkije apel apkas moangoan John jounpoapdaij nehn oau pileis en!”

9 Nahmwarkiho injinjuwedkihla, a jang in kahula apel inoau ma ih wiahda mwohn sohn kamdippwo ohroj, ih pwa en jerpeinno poakpoakko en pwoaida. 10 Moangoan John ken poalpoaljang nehn kalpwuhjjo. 11 Moangoan John wijikdo nehn pileis oau, liklikkoang jerpeinno; ih uhda wahlahng ah nohnohu. 12 Nihn John sohnpadahkkok indoa oaloa palwoaroa wahla jaripdi; Irai ken inla pwehng Jesus.

Jesus Kamwinge Woal Limekid

13 Nen en Jesus rongda rongin John, Ih inla jang wijahu, Ih pwilihda pohs pas, jeilahng kalahpwukla wija kij. Armajjok rongda me, irai injang nehn ahr koaujoannok wud nehn japw kaujla Ih. 14 Nen en Jesus doaudihjang pohn pohsso, Ih kapangda pokon koalik oau, nen kapehdin ipwilkihda irai, Ih kemwehuwihla armaj johmwehuwok iparai.

15 Injoausik pene Nah sohnpadahkkok indoa ipoa pwehng Ih, “Maing, ne rospene, a wija kije japwsoahn oau. Kadarla pokonno pwa irai en kak inla nehn kahnihmw dupukda kanrai mwinge.”

16 A Jesus japoang irai, “Irai johpwa anahne inla. Kamwai pein kamwinge irai.”

17 Irai pwehng Ih, “Mehwahr mine ipamai, lopwonin pilahwa limoau apel mwumw roahmen.”

18 Jesus pwehng irai, “Wahdo oang Ngoahi.” 19 Ih pwehng pokonno en mwindi pohn mohk. Ih oaloa lopwonin pilahwa limoau apel mwumw roahmen, jardahla nehnloannge, kapingkalahngan oang Koahs, sipwangpijoang pilahwa, kioang Nah sohnpadahkkok, sohnpadahkkok wud nehk oang pokonno. 20 Armaj ohroj mwinge oaroh moadla, sohnpadahkkok dowihda luhwen mwinge wiahda kiam eijek riau. 21 Dirin woal ma pwili mwinge, woal limekid, li apel jeri johpwa pwili wadwaddoang.

Jesus Alu Pohn Jed

22 Jesus pwehng Nah sohnpadahkkok arai en doauda pohn pohs oau jeila oaloap jeddo, pwa Ih en kadarpijoang pokonno. 23 Mwerin Ah kadarpijoang armajjok, Ih indahla kalahpwukla pohn dol oau, pwa en kapkap. Ih minmine wijahu kalahpwuk oaroh rospene. 24 Ioar anjoauwo ma pohsso ne dohla mine nehn pwungen lehu okdekkihjili nohk pwa enngo sihkei koaldohng pohsso.

25 Nehn pwungen kiloak jiluh apel wonou injohrehn, Jesus inla iparai, alu pohn lehu. 26 Nehn en sohnpadahkkok kapang Ih alu pohn lehu, irai inenin majpwehkda. “Eni men!” Irai pwa apel rahrahuki arai majpwehk.

27 Jesus pispisinnoar lallahng irai, “Kamwai sihkei!” Ih pwa, “Ngoahi me, kamwai joah majpwehk.”

28 A Peter pwehnglahng ih, “Maing, amai Koaun, ma uhdahn koawoa men, pwehng ngoahi en alwe ipoamw, alu pohn jed.”

29  “Koa, indoa,” Jesus pwehng ih. Doar Peter kerdihjang pohn pohsso, alu pohn jeddo inla ipen Jesus. 30 A nehn ah poahmda sihkeilahn enngo, ih majpwehkda, sapda pwuhpwuhrdi. Ih pwa, “Maing, Doaroahla ngoahi!”

31 Anjoauwohr Jesus pukla, koldi ih, pwehng ih, “Amwda oamw pwojon ke siksik! Amwda koawoa ke joh kamehlele?”

32 Ara doaudahng pohn pohsso, a enngo uhdi. 33 Sohnpadahkkok pohn pohsso pwongi Jesus, pwehng Ih, “Mehlel oar pwa koawoa uhdahn Nihn Koahs!”

Jesus Kemwehuwihla Armaj Johmwehuwok nehn Gennesaret

34 Irai kosehla lehu lellahng japw wijahkij oadoa Gennesaret. 35 Nehn en armaj in wijahu kidalda Jesus, irai ken iloaklahng armaj johmwehuwok in wijahu apel wija koaroannok ohroj en wijikdohng ipen Jesus. 36 Irai poaki Ih en mweidoahng armaj johmwehuwok en pukkoang ikin Ah likkoauwo; doar ohroj ma pukkoang kin sihkeida.

15

Padahk in mihn Mehjjok

1 Pharisee pwi apel jounpadahk in Kojonnedpwi indoa jang Jerusalem indoa ipen Jesus, idoak oang Ih, 2 “Amwda nihmw sohnpadahkkok kin joah kapwaihahda asai siahk koadoaudoaudo jang jamasai mihn mehjjok? Irai joh kin amwunla poahrai mwohn arai mwinge!”

3 Jesus japoang, “A amwda kamwai ke japeik oang kojonned in Koahs nehn amwai kin pein daur amwai padahk kan? 4  Pwa Koahs pwa, ‘Woaunki joamoamw apel inoamw, a ma armaj men lahlahwe jamah ke inah, en kojkojdi.’ 5  A kamwai kin padahki, ma armaj men ma anki mehkij ma ih kak jeuweje ki jamah ke inah, a ih pwa, ‘Me en Koahs,’ 6  Irai johpwa anahne woaunki jamarai, ioar doar amwai kin mwamwahlki Mahjan in Koahs, pwa kamwai en daur pein amwai padahk kan. 7  Mwalaunpwi kamwai! Mehlel oar pwa uhdahn pwung oang kamwai dahkij joukohp Isaiah ne kohpda oang kamwai nehn ah pwa,

8  ‘Koahs pwa, armaj pwiai kin woaunki Ngoahi jang in arai lal

a mohngiongirai inenin dohjang Ngoahi.

9  Johpwa kaspoan ahr kin joarwihoang Ngoahi,

pwa irai kin padahkki kojonned in armaj, a irai karaunki pwa en Koahs Kojonned.’ ”

Da ma kin kajaminihla armaj

10 Doar Jesus ken pangindo pokonno Ipoa, pwehng irai, “Kamwai rong apel woahwoahki mwehu me: 11  Johpwa mehkij ma kin aluhwoang nehn oawoan armaj ma kin kajaminihla armaj, pwa me ma kin injang nehn oawoa.”

12 Doar sohnpadahkkok indoa Ipoa pwa, “Koawoa kidal pwa Pharisee‑ok lioaski dahkij ma Koawoa pwahla?”

13 Jesus japoang, “Suhkoa ohroj ma Joamoaiho nehnloannge johpwa poadokdi nen wijwijdahjang, 14  joah injinohki irai! Jounkaweid majkunpwi arai. Doar ma armaj majkun men kahlwa emen armaj majkun ara nen kipdihoang nehn lippwo.”

15 Peter pwehnglahng Ih, “Kawoahwoahda woahwoahn karajraj pasen.”

16 Jesus japoang irai, “Kamwai kahjik oar loalkoangla, doahr iraihok ma joaloalkoang? 17  Kamwai johpwa woahwoahki? Mehkij ma koawoa kangla indihla nehn kapehdimwen kin pel injang nehn palwoaroamwen. 18  A me ma injang nehn oawoa, kin sapda jang nehn mohngiong, ioar kin kajaminihla armaj. 19  Lamlam nauna kin injang nehn mohngiong, ioar kin kahrehda, kojarmaj, kamwahl, nenek, pirap, likamw, pel karaun mwahl. 20  Mehpwiai ioar kin kajaminihla armaj. A jaudi mwinge johpwa amwumwla!”

En Lihmen Ah Pwojon

21 Jesus injang wijahu inla wija kij ipen kahnihmw in Tyre apel Sidon. 22 Lihn Canaan men, ma kin koaukoaujoan wijahu, indoa ipoa, ngil koalik poangpoanglahng Ih, “Maing, koawoa ma nihn David, kadek oang ngoahi! Noai jerpein men mine ma ngen jaus ne dilingla; ih kin minmine nehn apwal koalik.”

23 A Jesus johpwa pwahla lal oau oang ih. Nah sohnpadahkkok sohla Ipoa, engdehn poaki Ih, “Kadarla lihen! Ih kadroapwoa kisai ki ah poakpoak en.”

24 A Jesus japoang liho, “Ngoahi, koadoaddoardohng ipen jihpw joaloangla in mihn Israel oar doari.”

25 A liho sohla ipoa dairukdihoang in pwoalkoa, “Maing, jeuweje ngoahi!”

26 Jesus japoang, “Johpwa pwung en kihjang kenen jerihkan mwinge peidlahng doahk kan.”

27 “Mehlel, Maing,” liho japoang, “a doahk kan kin pel kang mwoarmwoarin mwinge kan ma mwoardi pehn en laplappok sehpil.”

28 Doar Jesus ken japoang ih, “Koawoa lihmen ma anki pwojon inenin koalik! Dahkij ma koawoa poaki nen pwoaihoang koawoa.” Nehn anjoauwohr nah jerpeinno mwehuda.

Jesus Kemwehuwihla Armaj Dihrdir

29 Jesus injang wijahu, alu paianla poahrinjedin Galilee. Ih doauda pohn dol oau mwindi. 30 Pokon koalik oau indoa Ipoa, wahdohng Ih armaj mwoasor, armaj majkun, armaj dangpel, armaj loahsoang, apel dir ma anki joangjoangoan kahpwal in palwar, irai wahdo kihdi ipen ehn Jesus. Ih kemwehuwihla ohroj. 31 Pokonno pwuriamweikihla ahr kapangda doahr armaj loahsoanngok kakla lallal, armaj dangpellok mwehula, armaj mwoasorrok ne kakla alu, apel araihok ma majkun ne kapangda wija. Irai kapngahki Koahs in Israel.

Jesus Kamwinge Armaj Pahkid

32 Jesus panginpene nah sohnpadahkkok ipoa Ih pwehng irai, “Ngoahi ipwilkihda armaj pwiai pwa irai minminehki Ipoai rehn jiluh, doar ne pel rojla kanrai mwinge. Ngoahi johpwa nimen kadarpijoang irai nen irai johpwa mwinge, pwadoar irai mwehlehlla nehn allok.”

33 Sohnpadahkkok idoakkoang Ih, “A ia wija kamai kak kihjang mwinge nehn japwsoahnoauwe ma en isar oang pokonnoauwe?”

34 Jesus idoak oang irai, “Lopwon in pilahwa doapoa mine ipamwai?”

Irai japoang, “Lopwon ijuh, apel mwumw siksik jipidpwi.”

35 Jesus pwehng pokonno en mwindi pohn pwirej. 36 Doar ih oaloa lopwon ijuhwo pwilihki mwummwok, kapingkalahnganki oang Koahs, sipwangpijoang, kioang nah sohnpadahkkok, sohnpadahkkok wud nehk oang pokonno. 37 Irai ohroj mwinge oaroh moad. Sohnpadahkkok rikda luhwen mwingehk wiahda kiam ijuh. 38 Dirin irai ma pwili mwinge rehnno, woal pahkid, li apel jeri jehpwili waddoang.

39 Doar Jesus kadar pijoang armajjok, Ih doauda pohn pohs pas, jeilahng ipen koaujoan in Magadan.

16

Koaunnok pwehng Ih en Wiahda oau Kilel Manman

1 Pharisee‑pwi apel Sadducee‑pwi indoa ipen Jesus pwa irai en lidipihdi Ih, ioar kahrehda irai pwehng Ih en wiahng irai oau manman jang nehnloannge. 2 A Jesus japoang, “Nen en joauwo kin duhla, kamwai kin pwa, ‘Lakapw nen mwehu pwa mijen loannge Wahssa.’ 3  A Inminjoang kamwai kin pwa, ‘Rehnnoauwe pirin wud, pwa mijen loannge wahssa apel soal.’ Kamwai kak kajawihda iren anjoau jang nen amwai kin kapang mijen loannge, a kamwai joh kak kajawihda kilellok doahr anjoau pwiai! 4  Ia woahr nauna apel rosros in armaj in anjoau kije!” Ih pel pwa, “Kamwai poaki manman oau jang Ipoai a manman wahr Ngoahi nen kioang kamwai ioar manman in Jonah.”

Doar Jesus ken injang irai inla ekij wija.

Ihs in Pharisee apel Sadducee‑ok

5 Nehn en sohnpadahkkok jeila lel oaloap jeddo, irai moalkoahla wahda pilahwa. 6 Jesus pwehng irai, “Kamwai mwajahn apel kalikdihjang ihs in Pharisee apel Sadducee‑ok.”

7 Irai sapda siksikoahpene nehn pwungarai, “Ih pwa me, pwa kisai johpwa wijik pilahwa.”

8 Jesus kidal da irai pwahpwahpwa, ioar Ih idoakki iparai, “Dahkij kamwai siksikoa pene nen pwungamwai pwa joh pilahwa ipamwai? Amwai pwojon inenin siksik! 9  Kamwai kahjikkoar woahwoahkihla? Kamwai johpwa lemleme lopwon in pilahwa limoauwo ma Ngoahi kamwingehkihla armaj limekiddo? Kiam doapoa kamwai audohda? 10  A lopwon in pilahwa ijuhwo oang armaj pahkiddo? Kiam doapoa kamwai audohda? 11  Amwda kamwai ke johpwa woahwoahki pwa audi pilahwa ma Ngoahi pwahpwahpwa? Kamwai kalkehjang kamwai ihs in Pharisee apel Sadducee‑ok.”

12 Doari, sohnpadahkkok ken woahwoahkihda pwa audi ihs in nehn pilahwa ma irai en kalkehjang irai, a padahk in Pharisee apel Sadducee‑ok.

En Peter Kadehde doahr Jesus

13 Jesus inlahng wijahkij ipen kahnihmw Caesarea Philippi, wijahu Ih idoak oang nah sohnpadahkkok, “Inje ma armaj kan kin pwahki doahr Nihn‑Armaj?”

14 Irai japoang, “Epwi kin pwa John jounpoapdaij, a epwi pwa Elijah, apel epwi pwa Jeremiah ke emen in joukohppok.”

15 A Jesus pel idoak iparai, “Inje kamwai kin pwahki Ngoahi?”

16 Simon Peter japoang, “Koawoa ioar Messiah, Nihn Koahs mourro.”

17 Jesus japoang, “Meid pai koawoa, Simon nihn John, pwa jaudi armaj ma kajalehng koawoa mehlel oauwe. Pwa Joamoai ma minmine nehnloannge. 18  Doari, apkas Ngoahi pwehng koawoa, pwa koawoa Peter, paip koalik oau, pohn paip koalikkoauwe Ngoahi pirin kouda oai mwomwohdjo. Doar mehdi johpwa pirin kak kalwehdi. 19  Ngoahi pirin kioang koawoa kihkan in Wein nehnloannge. Me ohroj ma koawoa kainoapwihdi nehn jampah pirin pel kainoapwdi nehnloannge, apel me ohroj ma koawoa mweidda nehn jampah pirin pel mweimweida nehnloannge.”

20 Doar Jesus pwehng nah sohnpadahkkok, irai en johpwa pwehng emen, pwa Ih ioar ma Messiah.

Jesus sikoa Ah Pirin Koaloklok apel Mehdi

21 Jang anjoauwo inla Jesus sapda sikoa in janjal oang nah sohnpadahkkok, “Ngoahi uhdahn pirin inla Jerusalem, oaloa loklok koalik jang ipen koaunnok, jamwrou laplappok, apel jounpadahk in Kojonneddok. Ngoahi pirin kojkojdi, a mwerin rehn jiluh, Ngoahi pirin iejda.”

22 Peter kalahpwukihla Jesus sapda koapwung oang ih, “Maing oai Koaun, Koahs kainoapwi joanngoauwe,” ih pwa. “Me uhdahn johpwa pirin wiawihoang koawoa!”

23 Jesus pwurlahng Peter pwehng ih, “Alwe jang Ngoahi, Jehsen! Koawoa lidip keper oau oang Ngoahi, pwa oamw lamlam jaudi jang ipen Koahs, a jang ipen armaj.”

24 Doari Jesus pwehng nah sohnpadahkkok, “Ma emen in kamwai nimen indoa pwili Ngoahi, en uhdahn moalkoahla pein ih, wahda ah lohpwu, pwilihla Ngoahi. 25  Pwa emen ma nimen doaroahla ah mour ih pirin luhj jang; a emen ma sohnmeseikihla ah mour ki Ngoahi, ih pirin mourla. 26  Pirin mine kaspoan oamw en wihnkihda jampah pwon, a luhj jang oamw mour? Joh douluhl, joh mehkij koawoa kak kihda pwa en japahl oang oamw mour. 27  Pwa Nihn‑Armaj, pirin indoa nehn ling in Jamahu pwili nah sohnloanngok, pwa en dupukkoang emenemen armaj jang in ah wihwiahk. 28  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa epwi kamwai ma mine me nen joah mehdi oaroh irai nen kapang Nihn‑Armaj pirin indoa doahr Nahmwarki men.”

17

Jesus Wikla Palwoaroa

1 Mwerin rehn wonou Jesus ukda Peter apel riariho, James apel John, ukdahla pohn dol illoahioau pwa irai en kalahpwukla. 2 Nehn irai kapkapang, palwoaroan Jesus wikla, mijoa dakda doahr joauwo, apel Ah likkoauwo inenin korohrohla. 3 Sohnpadahk jilmenno pel kapangda Moses apel Elijah siksikesik oang Jesus. 4 Peter pwehng Jesus, “Oai Koaun, inenin mwehu asai minmine me! Ma koawoa mwehuki, ngoahi en kouda umpwal jiluh wija kije, oau umwoamw, oau umwen Moses, apel oau umwen Elijah.”

5 Nehn anjoauwo ih pwahpwahpwa me, koasoau maram oau pwaindi irai, a ngilloau indihdo jang nehn koasoauwo ma pwa, “Me ioar Noai jermwein kajampwalwa ma Ngoahi kin ipwilki, kamwai rong Ih!”

6 Nehn en sohnpadahkkok rongda ngillo, irai inenin majpwehkda, ioar kahrehda arai rukdi lel pohn pwirej. 7 Jesus indoa pukkoang irai, Ih pwa, “Kamwai uhda, kamwai joah mijik!” 8 Nehn irai jarda, joh armaj irai kapang, Jesus kalahpwuk.

9 Nehn irai indihdohjang pohn dollo, Jesus inoapwihdi irai en, “Johpwa pwehng emen doahr mwoakiddoauwe ma kamwai kapang oaroh Nihn‑Armaj en iejda jang mehdi.” 10 Sohnpadahkkok idoak oang Jesus, “Amwda jounpadahk in Kojonneddok pwa Elijah uhdahn pirin sapin indoa?”

11 Jesus japoang, “Mehlel, Elijah uhdahn pirin sapin indoa pwa en koaunopda me ohroj. 12  A Ngoahi pwehng kamwai, Elijah ne indoa, a armaj kan johpwa kidal ih, doar irai wia mwahlki apel wiahng ih injenarai. Nen doahr irai pirin wiahng Nihn‑Armaj, ma pirin pel oaloa koaloklok jang iparai.”

13 Sohnpadahkkok woahwoahkihda pwa Ih pwehpwehpwehng irai doahr John jounpoapdaij.

Jesus Kemwehuwihla Jermwein Men Ngen Nauna Mine Ipoa

14 Anjoauwo irai lellahng ipen pokonno, woalmen indoa ipen Jesus, poadpwomwla mwohn Ih, 15 Ih pwa, “Maing, jeuweje noai jermweinno, pwa ih kin johmwehu roarroar koalik ma kin lelloang ih, kapkihdihoang nehn oai ke nehn pil pehn dir. 16 Ngoahi wahdohng ih ipen nihmw sohnpadahkkok, a irai johkak kemwehuwihla ih.”

17 Jesus japoang, “Kamwai inenin joah pwojon apel japwung! Ia woaroai in oai pirin minmine ipamwai? Ia woaroai in oai pirin kanangmahng kamwai? Wahdo jermweinnen Ipoai!” 18 Doar Jesus ruwoj ngen jausso en diljang nehn jermweinno, ngen jausso ken diljang. Anjoauwohr jermweinno mwehula.

19 Sohnpadahkkok kalahpwukla ipen Jesus idoak oang Ih, “Amwda kamai ke johkak kaujjang ngen jausso ipen jermweinno?”

20 Jesus japoang irai, “Pwa amwai pwojon johpwa isar. Ngoahi lal mehlel oang kamwai, ma amwai pwojon inenin sihksik woahroar liporrohn mustard oau, kamwai kak pwehng dollo, ‘mwoakid jang men mwoakidla o!’ ih nen mwoakid. Kamwai nen kak wia me ohroj. 21  [A joangoan ngen jaus oauwe joh mehkij koawoa kak kaujkihjang ioarroar kapkap apel kaijihjol.]”

Jesus Pwuroahng Sikoa doahr Ah Pirin Mehdi

22 Sohnpadahkkok ohroj pokonpene Galilee, Jesus pwehng irai, “Nihn‑Armaj pirin ken likliklahng ipen armaj kan; 23  ma pirin kojukdi Ih, a rehn jiluh mwerin Ih pirin iejda.”

Sohnpadahkkok inenin injinjuwedla.

Jesus Kihda Ah Daksis oang Umw Joarwiho

24 Nehn en Jesus apel nah sohnpadahkkok lel Capernaum, jounrik daksis in Umw Joarwiho indoa idoak oang Peter, “Imdoahr, amwai jounpadahk en kin pwili dupuk daksis in Umw Joarwi?”

25 “Eh, ih kin pwili dupuk.” Peter japoang.

Nehn en Peter inla nehn ummwo, Jesus ken pispis oar pwehnglahng, “Simon, Da oamw lamlam oang irairroauwe? Inje kin nohpwei ke dupuk daksis oang Nahmwarkihn jampahioauwe? Jang ipen nah armaj kan ke jang ipen mihn likin kan?

26 “Jang ipen mihn likin kan,” Peter japoang.

“Doari,” Jesus pwa, “Sowoa mehlel in weiho kin jehpwili dupuk daksis. 27  A, kisai joah nimen kalioasihda sohn rik daksis pwiai, Doar indihwe nehn jeddo, peiddihwe nihmw ohn. Keiouin mwumw ma koawoa oapihda, Kihpijoang oawoan mwummwo, koawoa nen kapangda mwani isar oang dupukla asa daksis.”

18

Inje ma Keiou Laplap nehn Wein Koahs

1 Nehn anjoauwo sohnpadahkkok indoa ipen Jesus idoak, “Inje ma keiou laplap nehn Wein nehnloannge?”

2 Doar Jesus pangindo jeri siksik men kihdi nehn pwung irai. 3 Ih pwa, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa ma kamwai johpwa wikla doahroarla jeri, kamwai nen johkak dilda nehn Wein nehnloannge. 4  Pwa emen ma kin aksiksikla doahrla jeri siksik mene ih pirin keiou laplap nehn Wein nehnloannge. 5  Apel emen ma kin kajamwo jeri siksik men doahre in oadoaioa ih kin kajamwo ngoahi.

Kahrehioang Nehn Dihp

6  “Ma emen ma kahrehng en emen jeri siksik pwiai ma kamehlele Ngoahi en johla ahr pwojon, mwehu oang en pirapirroang oau sakai koalikko in sipinwoaroa, pwa en sikmehula. 7  Ia woahr nauna in oang jampah mihn koauwehla pwiai ma pirin kahrehioang emen en kerpwihla ah pwojon! A joah, joang pwiai pirin pwen mine anjoau ohroj, a ia woahr nauna in oang armaj meno ma mehpwiai sapdahjang ipoa!

8  “Ma oaloap poahmmwen ke oaloap ehmmwen kahrehng koawoa nehn dihp, poaloahjang, kerpwihla! Pwa nen mwehuwoang koawoa en dilloang nehn mour joahsukko, ki oaloappoar poahmmwen ke oaloappoar ehmmwen jang poah riau ke eh riau kerpwiheklahng nehn oaiho ma johkin kunla. 9  A ma oaloap pwoaroan mijoammwen kin kahrehng koawoa nehn dihp, roahkjang, kerpwihwehjang koawoa! Mwehu ma koawoa loapin pwoaroan maj dilda nen mour joahsuk jang pwoaroan maj riau a kerpwiheklahng nehn oai in nehn ehl.

Karajraj in Jihpw ma Joaloangla

10  “Kamwai Kanaihoahng pwa kamwai en johpwa mwamwahlki emen siksik pwiai. Kamwai en kidal pwa arai sohnloang kin mine ipen Joamoaiho nehnloannge anjoau ohroj. 11  [Pwa Nihn‑Armaj indoahng koamoaurla irai kan ma ne joaloangla.]

12  “Da kamwai lemleme? Ma armaj men nainki jihpw epwiki, emen arai joaloangla, ih joh nen kihdi jihpw duweijek dohmenno arai en mwingmwingehjili pohn nahna, a ih inla rapahki jihpw joaloanglahu? 13  A ma ih kapangda, Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa ih nen uhdahn perenki jihpw meno jang jihpw duweijek dohmenno ma johpwa joaloangla. 14  Ioar nen doahr Jamamwaiho nehnloannge, ih johpwa mwehuki emen siksik pwiai en joaloangla.

Rioamw Men Ma Wia Dihp

15  “Ma rioamw men wiahda dihp oang koawoa, inla ipoa, kajalehioang dipoahu. A me en wiawi in rir. Ma ih rong koawoa, a koawoa ne kajpahlihdo rioammwo. 16  A ma ih joah rong koawoa, a emen ke roahmen armaj en pwilihda koawoa, pwa ara roahmenno en wia kadehdehn joang ohroj ma Puk Joarwi pwa. 17  A ma ih pel johpwa nimen rong irai, a koawoa lelki mwomwohdjo. A ma ih pel johpwa nimen rong mwomwohdjo, a wiahkihla ih mihn likin men ke jounrik daksis men.

Manman in Joalihdi apel Lapwadda

18  “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa me ohroj ma kamwai joalihdi nehn jampah, a nen pel joaldi nehnloannge; a me ohroj ma kamwai lapwadda nehn jampah, a nen pel lapwda nehnloannge.

19  “Apel Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, ma roahmen ipamwai nehn jampah minminkihpene ara kapkap, poaki mehkij, nen uhdahn pirin pwoaidahng ara jang ipen Joamoaiho nehnloannge. 20  Pwa wijahkij ma roahmen ke jilmen pokon pene in oadoaioa, Ngoahi kin pwili irai mine wijahu.”

Karajraj in Papah Joampoak

21 Peter sohdo ipen Jesus pwehng Ih, “Maing oai Koaun, pehn doapoa ngoahi en mahkoahng rioaiho ma kin wia dihp oang ngoahi? Isar ma ngoahi mahkoahng ih pehn ijuh?”

22 A Jesus japoang, Ih pwa, “Johpwa isar pehn ijuh, a pehn ijuh wad ijihjek. 23  Pwa Wein nehnloannge doahroar nahmwarki men ma lemehda en wia koapwung in pwaipwanid oang nah papahk. 24  Nehn ah sapda wia koapwunngo, a emen irai wijikdohng ipoa, ma pwaipwanidki pehk in kohl lopw. 25  Papahu johpwa nainki mwani isar in dupukla ah pwaipwaniddo, doar nahmwarkiho pwa ih en noasla, doahroar lidu men, pwilihkihoar pahioa, nah jerihok, apel ah koapwoa ohroj pwa en kak dupukla ah pwaipwaniddo. 26  Papahu ken poadpwomwla mwohn nahmwarkiho, ‘Maing, koawoa en menlau mahkoahng ngoahi, koawoa en kanangmahng ngoahi, pwa ngoahi pirin dupukkoang koawoa me ohroj.’ 27  Nahmwarkiho ken ipwilkihda ih apel mahkoahng ih ki ah pwaipwaniddo doar ken mweidoahng ih en inla.

28  “Mwerin a injang wijahu, ih suhwoang emen pwilihoa papah ma pwaipwanidki oang ih mwani silper jipidpwi, ih jipoardi, padikpene sipinwoaroa, pwehng ih, ‘Pispis dupukdo oamw pwaipwanid oang ngoahi!’ 29  Papahu rukdi mwohn ih poakmahk, ‘Menlau kanangmahng ngoahi, pwa ngoahi nen dupukkoang koawoa!’ 30  A ih kia rong, doar ih peiddoang pwilihoahu nehn kalpwuhj oaroh pwilihoahu en dupukla ah pwaipwaniddo. 31  Nehn en pwilihoa papahk kapangda dahkij wiawi, irai injinjuwedkihla koalik, inla pwehng nahmwarkiho me ohroj ma wiawi. 32  Nahmwarkiho pangindo nah papahu pwehng: ‘Koawoa papah naunahmen! Ngoahi mahkoahng koawoa oamw pwaipwanid ohroj oang ngoahi, pwa koawoa poakmahk ipoai; 33  A da koawoa ke johpwa mahkoahngki pwilihoammwo, doahroar oai ne mahkoahng koawoa.’ 34  Doari nahmwarkiho inenin lioas, doari ih peiddoang papahu nehn kalpwuhj pwa ih en loklok oaroh ngehd ih en dupukla ah pwaipwanid ohroj.”

35 Doar Jesus pwa, “Ioar joangwa ma Joamoaiho nehnloannge pirin wiahng kamwai, ma emen emen kamwai johpwa mahkoahng riah jang nehn ah mohngiong.”

19

Padahk doahr Mweipijoang in Pwoapwoaud

1 Nehn en Jesus kadoarihla Ah sikoa mehpwiai, Ih injang Galilee inla nehn wein Judea oaloap Pillap Jordan. 2 Pokon koalik oau kaujla Ih, Ih kemwehuwihla irai wijahu.

3 Pharisee pwi indoa Ipoa, jong in lidipi Ih ki ahr peidek, nen irai idoak, “Imdoahr, asai Kojonneddo mweidoahng woal men en kak mweijang pahioa ki kahrpoa joah lipilpil?”

4 Jesus japoang irai, “Kamwai kahjikkoar wadek Puk Joarwi ma pwa jang oh sapin kawa, ‘Jounkapikpikko, wiahda armaj, woal apel li.’ 5  Koahs pel pwa, ‘jang in kahrpoahioauwe woal men pirin mweijang jamah apel inah ih pasoahng pahioahu, ara roahmenne paspene wiahla oau.’ 6  Ara ne johla wia roahmen a emennoar. Doari joh armaj men en kamweidpijoang da ma Koahs ne kapsahpene.”

7 Pharisee‑ok idoak ipoa, “A amwda Moses ke kihda kojonneddo pwa woal men kak kihda kijinlikoau in kamweid, ih ken kak mweijang pahioahu.”

8 Jesus japoang irai, “Moses mweidoahng kamwai en mweijang pahioamwai kan pwa amwai nohn koapsakai. A jang in sapdahu me johpwa kin wiawi. 9  A Ngoahi pwehng kamwai, ma woalmen mweijang pahioahu in kahrpoa oau ma jaudi kamwahl, a ih painkihla emen li sohrohr ih wiahda dipen kamwahl.”

10 Nah Sohnpadahkkok pwehng Ih, “Ma ioar pirin doahr men nehn pwungen woal men apel pahioahu, doar mwehu en pwen joah pwoapwoaud.”

11 Jesus japoang irai, “Jaudi ohroj kakkoang oaloahda padahkkoauwe, araihok oar ma mweimweioang jang puwoa. 12  Pwa kahrpoahpwi mine ma kahrehda armaj johkak pwoapwoaudkihda. Epwi noaisikdi palwoaroarai johpwa unjek; a epwi jang in arai leklekla, a epwi jang in pein injenarai arai johpwa nimen pwoapwoaud pwa en mwehuwoang Wein nehnloannge. Ma emen kak oaloa padahkkoauwe, a en oaloa.”

Jesus Kapaiahda Jeri Siksikpwi

13 Jerihpwi wijikdohng ipen Jesus pwa en kihdahng poah pohrai apel kapkapki irai, a sohnpadahkkok lipwoarehda armajjok. 14 Jesus pwehng irai, “Mweidoahng jerihkan en indoa Ipoai. Kamwai joah iroahdi irai, pwa Wein nehnloannge ioar wein joangoan armaj pwiai.”

15 Ih kihdahng poahk pohrai, doar Ih ken inla jang wijahu.

Mwahnkapw Koapwoahpwoa men

16 Anjoau kij mwahnkapw men indoa ipen Jesus idoak, “Jounpadahk, joangoan wihwia mwehu da ma ngoahi uhdahn wia pwa ngoahi en oaloahki mour joahsuk?”

17  “Amwda koawoa ke idoak oang Ngoahi dahkij mwehu?” Jesus japoang. “Emen oar ma mwehu. Kapwaihahda kojonned kan ma koawoa nimen dilda nehn mour joahsuk.”

18 “Kojonned dahpwi?” Woallo idoak.

Jesus japoang, “ ‘Joah kojukdi armaj; joah kamwahl; joah pirap; joah karaun likamw; 19  woaunki joamoamw apel inoamw; ipwilki mihn ipoamw doahroar oamw kin ipwilki pein koawoa.’ ”

20 “Ngoahi ne kapwaihahda kojonned pwiai ohroj,” mwahnkappwo japoang. “Da ngoahi en pel wia?”

21 Jesus pwehng ih, “Ma koawoa nimen unjekla, alwe noaskihla me ohroj koawoa anki, kioang dupkoa kan armaj joamwoahmwoa kan, oamw pai nehnloannge nen koalikla; indoa pwilihla Ngoahi.”

22 Nehn en mwahnkappwo rong lal pwiai, ih injinjuwedla, ken allaluhla. Pwa woal inenin koapwoahpwoa men ih.

23 Doar Jesus pwehng nah sohnpadahkkok, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: inenin apwal oang armaj koapwoahpwoa en dilda nehn Wein nehnloannge. 24  Ngoahi en pel pwuroahng pwa: Apwal oang armaj koapwoahpwoa men en dilda nehn wein Koahs jang kamel men en dilda nehn pwokin si pas.”

25 Nehn en sohnpadahkkok rong me, irai inenin pwuriamweikihla. “Doar inje kak mourla?” irai idoak.

26 Jesus jipwoallahng irai, japoang, “Me johkak ipen armaj, a ipen Koahs me ohroj kak.”

27 Doar Peter pwehng Ih, “Kamai ne kihdi me ohroj, kamai pwilihla koawoa. Dahkij kamai pirin anki?”

28 Jesus pwehng irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa kamwai eijek roahmennen ma kin pwilpwili Ngoahi, kamwai pirin pwili mwindi nehn mwoalen kadeikko apel pwili kadeikda kainek eijek riau in Israel, anjoauwo ma Nihn‑Armaj pirin mwindi nehn Ah mwoal linngo nehn Ah Mwei Kappwo. 29  Apel irai ohroj ma ne kihdi umwarai kan, riarai woal, riarai li, jamarai, inarai, nihrai jerihkan, japwarai kan ki Ngoahi, pirin oaloa pehn epwiki koalikjang apel pwilihki mour joahsuk. 30  A armaj dir ma kin mijoa apkas pirin mwerinla, a armaj dir ma kin mwerin apkas pirin mijoahla.

20

Sohn Doadoahk in nehn Mwoaswelin Wain

1  “Wein nehnloannge doahroar woal men ma inla inminjoang pwa ih en oaloa armaj in doadoahk nehn ah mwoaswelin wainno. 2  Ih pwungkihoang irai pwa ih en dupuk irai mwani silper oau rehn oau, ih kadarla irai en doadoahk nehn mwoaswelin wainno. 3  Ih pwuroahng inla nehn wijahn noasnoasso kiloak duwoau minjoanngo, ih pel kapangda epwi armaj onohn mwahl joh me irai wia. 4  Ih pel pwehng irai en inla doadoahk a ih en dupuk irai dahkij ma koanoahng. 5  Irai ken inla. A ih pel pwuroahng inla kiloak eijek riau apel kiloak jiluh, ih pel wia joanngohr ma ih wia inminjoanngo. 6  A injoausik, nimwennoar kiloak limoau ih pwuroahng inla wijahn noasnoasso, ih pel kapangda epwi armaj ma pel onnonohn mwahl. Ih idoak oang irai, ‘Amwda kamwai ke koauwehkihla amwai anjoau onnonohn mwahl, johpwa doadoahk rehn oauwe?’ 7  Irai japoang, ‘Pwa joh armaj nimen doadoahkki kamai.’ Woallo pwehng irai, ‘Kamwai inla pwili doadoahk nehn mwoaswelin wainno.’

8  “Injoausikko woallo pwehng nah jounkouwahu, ‘Panginpene sohn doadoahk kan, koawoa dupukla irai, sapkihda irai ma indoa mwuhr kan oaroh lel arai kan ma sapin indoa.’ 9  Woal kan ma sapda doadoahk kiloak, emen oaloa mwani silper oau. 10  A anjoauwo ma irai ma sapda doadoahk mijoa indoahng oaloa dupkoarai, irai lemleme pwa irai nen oaloa koalik. A irai pel oaloa mwani silper oau emen emen irai. 11  Nehn irai oaloa dupkoaraihok, irai sapda lipahnede jounmwoaswello pwa, 12  ‘Armaj pwiak doadoahk awa oauwoar, a kamai koakoahkla doadoahk pehn joauwo rehnnoauwe pokon pehn joauwo, a koawoa kioang kamai joangoan dopdop oauwoar!’ 13  Ih japoang emen irai, ‘Johpwa japwung oau ngoahi wiahng koawoa, kisa joah pwungkihpene pwa mwani silper oau rehnnoau? 14  Oaloa dupkoammwen, koawoa ken inla in umwoammwo. Pwa injenoai, ma ngoahi nimen dupukkoang iraihok ma indoa mwuhr doahroar oai dupuk oang koawoa. 15  Imdoahr, ngoahi joah anki pwungin doadoahkki pein noai mwanihkai oang pein injenoai? Ke koawoa pihrinki ki oai kadek?’ ”

16 Jesus kadoarihkihla Ah sikesik, pwa, “Armaj in mwuhr pirin mijoahla, a armaj in mijoa pirin mwerinla.”

Kajiluh in en Jesus ah Kohpda doahr Ah pirin Mehdi

17 Nehn en Jesus allaluhdahlahng Jerusalem, Ih kasohrohrihla nah sohnpadahk eijek roahmenno wijahkij nehn allo, Ih pwehng irai, 18  “Kamwai kidal pwa kisai allaluhdahlahng Jerusalem, wijahwa ma Nihn‑Armaj pirin likliklahng ipen jamwrou laplap apel jounpadahk in Kojonned kan. Irai pirin kadeikda Ih pwa Ih en kojkojdi. 19  Irai pirin pangla Ih ipen mihn likin kan ma pirin wiahla mihn kapis iparai, pwa en pokpok apel kalohpwuhla; in rehn kajiluh ih pirin iejda.”

Poakpoak in Nohno men

20 Doari, pahien Zebedee indoa ipen Jesus; pwilihkihla nah jermwein roahmenno, dairukdi mwohn Ih, wia ah poakpoak.

21  “Da koawoa anahne?” Jesus idoak.

Liho japoang, “Inoauki oang ngoahi pwa noai jermwein roahmenne en pwili mwindi ipoamw in oamw loap moaun apel oamw loap meing nehn dohioammwo, ma koawoa pirin nahmwarkihla.”

22 Jesus japoang ara, “Kamwa jehjoa pwa da kamwa poakpoakihen! Kamwa kak nim jang nehn mwoak in loklok ma Ngoahi ne pirin ken nim?”

Ara japoang, “Kama kak.”

23  “A doar mwehu kamwa pirin pwili nim nimoai mwoakke,” Ih pwehng ara. “A joh oai oang pilda pwa inje pirin mwindi loap moaun apel loap meing in Ngoahi. Wijahpwiai ne kileldi oang iraihok ma Joamoaiho ne koaunopda.”

24 Nehn en sohnpadahk eijekko rongda me, irai inenin lioas oang riariho. 25 A Jesus panginpene irai ohroj, pwehng irai, “Kamwai kidal pwa koaun in armaj rosros kan kin anki manman in koaunda nihrai armaj kan, laplap kan ioar kin anki manman ohroj. 26  A ih jehpirin doahr me ipamwai. Inje ma nimen laplap ioar ih pirin papah ohroj; 27  a inje ma nimen keiou ioar ih pirin wiahla nihmwai lidu — 28  doahroar Nihn‑Armaj, ma indoa jaudi pwa armaj kan en papah, a Ih en papah armaj ohroj apel mihndahkihla Ah mour pwa en koamoaurla armaj dihrdir.”

Jesus Kemwehuwihla Woal Majkun Roahmen

29 Nehn en Jesus apel Nah sohnpadahkkok injang Jericho, pokon koalik oau kauj mwerirai. 30 Woal majkun roahmen mwindi imwin allo rongda pwa Jesus allaluhla wijahu, ara sapda rahrahu, “Maing, Koawoa ma nihn David! Jeuweje kama!”

31 Pokonno woarwoarihda ara, pwehng ara en nennenla, a ara kapwa koalikla ara rahrahu, “Maing, nihn David! Jeuweje kama!”

32 Jesus uhdi, pangin ara en indoa, “Da kamwa nimen Ngoahi en wiahng kamwa?” Ih idoak ipara.

33 Ara japoang, “Maing, kama nimen kapangda wija!”

34 Jesus ipwilkihda ara, Ih pukkoang mijarahk. Anjoauwohr ara ken kak kapang wija. Doar ara ken kaujla ih.

21

Dilda Jerusalem ki Rojon in Kalwehdi

1 Nehn en Jesus apel Nah sohnpadahkkok koaroannoang Jerusalem, irai lel Bethphage pohn Dolin Olip. Jesus kadarla sohnpadahk roahmen mijarai 2 pwehng ara “Kamwa alwe nehn kahnihmw en mijoahn, kamwa pirin kapangda ejel men pirapirdi, pwilihki nah pwinihk siksik men mine ipoa; Kamwa lapwadda ara ukdo Ipoai. 3  A ma emen idoakkoang kamwa mehkij, kamwa pwehng ih, ‘Koaunno anahne ara,’ nehn anjoauwohr ih nen mweidoahng kamwa.”

4 Mehpwiai wiawi pwa en pwoaida da ma joukohppo pwa:

5 “Pwehng kahnihmw Zion,

Kapang, oamw nahmwarki allalu indoa ipoamw!

In aksiksik, mine pohn ejel lihmen.

Mine pohn nihn ejel pwinihk pwulopwul men.”

6 Sohnpadahkkok ken inla wiahda me ohroj ma Jesus pwehng ara. 7 Ara ukdo ejello apel nah pwinihkko, kihdihoang ara likkoauwok pohra; Jesus doauda mwindi puwoa. 8 A pokon koalik oau piroakihdi arai likkoauwok nehn allo, a epwi pel poaloahdi rahn suhkoa piroakihoang nehn allo. 9 Pokonno ma alu mwohn Jesus apel ihr ma alu mwerin, sapkihda ahr koaul rahrahuki, “Kapnga Ih ma kijehn David! Koahs en kapaiahda Ih ma indoa in oadoan Koaunno! Kapnga Koahs!”

10 Nehn en Jesus dilda nehn Jerusalem, Kahnihmmwo pwon mwoakidkihda Ah dilda. “Inje woal mene?” irai idoak.

11 A pokonno kin japoang irai, “Ih ioar Joukohp Jesus, jang Nazareth wein Galilee.”

Jesus Dilda nehn Umw Joarwiho

12 Jesus inla dilda nehn Umw Joarwiho, kajroahjang loaloa irai ohroj ma noaski apel dopdop koapwoa. Ih ukuddi en sohnkawiliali mwanihok arai sehpillok apel koauwehla dohn noaski mwureiok. 13 Ih pwehng irai, “Ne insingdi nehn Puk Joarwi ma Koahs pwa, ‘Umwoaie pirin adanki umwen kapkap,’ a kamwai ne wiahkihla dohn jounpirap!”

14 Armaj majkunpwi apel mwoasorpwi indoa ipen Jesus nehn Umw Joarwiho, Ih kemwehuwihla irai. 15 Jamwrou laplappok apel jounpadahk in Kojonneddo kan lioaskihla irai kapang manman kapwuriamwei pwiai apel rong en jerihok nehn Umw Joarwiho rahrahuki, “Kapnga oang Ih ma kijehn kadaudok in David!”

16 Irai idoak oang Jesus, “A koawoa rong dahkij jeri pwiai pwahpwahpwa?”

“Eh Ngoahi rong,” Jesus japoang. “Kamwai kahjikkoar wadek Puk Joarwi? Ma pwa ‘Koawoa ne oaloa kaping unjek jang in oawoan jerihkan apel jerihkan ma kin dihdi?’ ”

17 Jesus injang iparai, injang nehn kahnihmmwo inla Bethany, wija Ih koammoaldi inpwonngo.

Jesus Kariahla Suhkoa Pas

18 Inminjoang in rehnno, nehn en Jesus japahllahng in kahnihmmwo, Ih mwakohkohda 19 a Ih kapangda suhkoa fig pas imwin allo. Ih inla pwa Ih en kapang ma mine wah, joh wah Ih kapang, a pwen soahr doari. Doar Ih pwehng suhkoahu, “Koawoa johla pirin pwuroahng uhwa!” Anjoauwohr suhkoahu mengda.

20 Sohnpadahkkok kapang me, irai inenin pwuriamweikihla, irai ken idoak, “Imdoahr suhkoa pase kak pispisinnoar mengda?”

21 Jesus japoang, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, ma kamwai kin pwojon johpwa peikajal, kamwai kak wiahda da ma Ngoahi wiahng suhkoa pase; a jaudihoar mehwahr doari, kamwai pel kak pwehng dolloauwe, ‘Sohjang men, pein peiddihlahng koawoa nehn jeddo,’ a pirin pwoaida. 22  Ma kamwai kamehlele, kamwai nen oaloa da ma kamwai poaki nehn amwai kapkap.”

Peidek doahr en Jesus Pwungin wiahda Manman

23 Nehn en Jesus japahlla nehn Umw Joarwiho, Ih pwuroahng sapda padahk, a jamwrou laplappok apel epwi koaun pwi indoa Ipoa wiahng peidek pase: “En inje manman ma Koawoa wihwiahki joang pwiak? Inje ma kioang Koawoa manman oauwe?”

24 Jesus japoang irai, “Ngoahi pirin pel idoak oang kamwai peidek oau; ma kamwai japoangla Ngoahi, a, Ngoahi pirin pwehng kamwai nehn en inje manman ma Ngoahi wihwiahki joang pwiak. 25  John jounpoapdaij kihjang ia ah manman in poapdaiji armaj? Jang nehnloannge ke jang ipen armaj?”

Irai sapda akmaipene nehn pwungarai pwahpwahpwa, “Ma kisai japoangki, ‘Jang nehnloannge,’ Ih nen pwehng kisai, ‘A amwda kamwai ke joah kamehlele John?’ 26 A ma kisai japoangki, ‘Jang ipen armaj,’ me keperroang kisai, pwa armaj ohroj kin wiahki John joukohp men.” 27 Doar irai japoangla Jesus, “Kamai jehjoa.”

A Jesus wud japoang irai, “Doar Ngoahi pel jehpirin pwehng kamwai jang in en inje manman ma Ngoahi wihwiahki mehpwiai.”

Karajraj in Jermwein Roahmen

28  “A da kamwai lemlemehioang karajraj pase? Woalmen mine ma nainki jermwein roahmen, Ih inla ipen jermwein koalikko, ih pwehng, ‘Noai jeri, inla doadoahk nehn mwoaswelin wainno rehnnoauwe.’ 29  Jermweinno japoang jamahu pwa, ‘Ngoahi kia,’ a mwuhr ih koluhla, ukudla ah lamlam ih inla nehn mwoaswelin wainno. 30  Mwahmwahu pel inla ipen jermwein siksikko pwehng joanngohr. Jermwein siksikko japoang jamahu, ‘Eh, ngoahi pirin inla.’ A ih johpwa inla. 31  Inje in jermwein roahmenno ma kapwaihahda kupwuren jamahu?”

Irai japoang, “Jermwein koalikko.”

Doar Jesus pwehng irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa jounrik daksissok apel lihn noaski palwoaroaraihok nen dilda nehn Wein Koahs mijen kamwai. 32  Pwa John jounpoapdaij indoahng kamwai, pwa en kajalehng kamwai alin mourro, kamwai ken joah kamehlele ih, a jounrik daksissok apel lihn noaski palwoaroaraihok kamehlele. A nehn amwai kapang mehpwiak wihwiawi kamwai johpwa nimen ukudla amwai lamlam, kamehlelehla Ih.

Karajraj in Sohn Apwali nehn Mwoaswel in Wainno

33  “Kamwai pel rong apkas karajraj: Mine jounmwoaswel men ma poadokdi mwoaswelin wain oau. Ih ken kelihpene, jaripda dohn ungud wain oau loaloa, kouda wijahn iroir oau. Ih kioang armaj en apwali ih ken jeiloakla nehn wai. 34  Ne lel anjoau in doddol wehn mwoaswelin wainno, ih ken kadarla nah liduhpwi ipen sohn apwali mwoaswellok pwa en oaloa pwoaijoa jang nehn mwoaswello. 35  A sohn apwalihok nehn mwoaswello koldi liduhwok, pokihjili emen, a emen irai kojukdi, a emen irai kasoahki sakai. 36  Doari woallo ma anki mwoaswello pel pwuroahng kadarla liduhpwi ma dir jang pwihn keiouwo. Sohn apwalihok wiahng irai joanngohr. 37  Oh mwuhr ih kadarla nah jermweinno iparai, lemleme, ‘Mehlel irai uhdahn pirin woaunki noai jermweinno.’ 38  A nehn en sohn apwali nehn mwoaswello kapang jermweinno, irai pwahpene nehn pwungarai, ‘Ioar nihn jounmwoaswello nah jermweinwa me; koa, kisai kojukdi ih, kisai ken wud japwankihla jappwe!’ 39  Doari irai jipoardi ih, kerpwihla likin mwoaswello, irai kojukdi ih.”

40 Jesus idoak iparai, “Anjoauwo ma jounmwoaswello pwurdo, da ih nen wia oang sohn apwali nehn mwoaswello?”

41 A irai japoang, “Ih uhdahn pirin kojukdi armaj nauna pwiai. Ih kioang epwi sohn apwali sohrohr nehn ah mwoaswelin wainno, ma uhdahn pirin kioang pwoaijoa anjoau ma koanoahng.”

42 Doar Jesus pwehng irai, “Da, kamwai kahjikkoar wadek da ma Puk Joarwi pwa?

‘Sakaiho ma jounkou umw kan ne kerpwihla,

wud wiahla sakain pwukoakoaimw!

Koaunno ma wiahda me;

mehkij ma kapwuriamwei mehlel oang kisai.’

43  “Ioar Ngoahi pwehngkihoang kamwai, pwa Wein Koahs pirin liklikjang kamwai liklikkoang oau wei ma nen kak kapwarahda wehn Wein Koahs. 44  [Armaj men ma pirin kipdihoang pohn sakaihoauwe, ih pirin kipdihoar mwoarpijoang, a ma armaj men ma sakai oauwe pirin kipdihoang puwoa pel nen kamwisihdi emen ma ih kipdihoang puwoa, ih pirin lelloar kamwisihpene.]”

45 Nehn en jamwrou laplappok apel Pharisee‑ok irai rongda en Jesus karajraj pwiak, irai lioaskihla pwa Ih karajrajki irai. 46 Doar irai jong en joalihdi ih, a irai mijik pokon in armajjok, pwa irai kin wiahki Jesus joukohp men.

22

Sikesikin Kamdipwin Koapwoapwoaud.

1 Jesus pel pwuroahng doadoahkki karajraj nehn a sikesik oang armajjok, Ih pwa, 2  “Wein nehnloannge doahroar nahmwarki men ma koaunopda kamdipwin koapwoapwoaud oau oang nah jermweinno. 3  Ih kadarla nah liduhwok pwa en pakairkihoang irai ma oaloa lukko en indoa; a irai johpwa nimen pwili sowoahda. 4  Doari, ih pel kadarla epwi lidu en pwehng irai, ‘Kamdippwe ne onopda, uduken kahu pwulopwul kan ne kojkojdi. Me ohroj ne onopda. Irai en ken indoa!’ 5  A Iraihok ma luk wiawihoang johpwa soahk, a pwen wihwiahr pein irai doadoahk, emen inla nehn ah mwoaswel, emen nehn ah stohwa. 6  Epwi koldi nah jounpakairrok koalkoa, apel kojukdi irai. 7  Doari, nahmwarkiho inenin lioasla. Ih kadarla nah jounpeihok en kojukdi iraihok ma kojukdi nah jounpakairrok apel okojda arai kahnihmmwok. 8  Ih pel pwehng nah liduhwok, ‘Kamdipwin koapwoapwoaudde ne onopda, a irai ma luk wiawihoang joah warroang pwili. 9  Apkas inla nehn al kan lukehdo ohroj ma kamwai kapangda.’ 10  Doar liduhwok ukdo ohroj ma irai suhwoang, armaj mwehu apel armaj nauna doahr oauwoar, kamdippwo ken dirkihla armaj.

11  “A anjoauwo ma nahmwarkiho indoahng suhwoang armajjok, ih kapangda woal men ma joah mine nehn likkoauwin koapwoapwoaud. 12  ‘Oai pirien, imdoahr oamw dildo nehn ummwe johpwa likkoauki likkoauwin koapwoapwoaud?’ A woallo johpwa japoang. 13  Doari, nahmwarkiho pwehng irai ma jeujeuweje ih, ‘Piroahdi poah apel ehn kamwai kerpwihla ih likin wija rosso, wijahu ma joang apel keikeikeisakai.’ ”

14 A Jesus koarjoahla karajrajjo pwa, “Dir armaj oaloa lukko, a epwihoar pilpilda.”

Daksis oang Caesar

15 Pharisee‑ok suhpene pwa irai en koajoanehdi doahr irai en lidipihdi Jesus ki mehk ma Ih pwa, pwa irai en kak kadpoahki Ih. 16 Irai kadarlahng Ih epwi nihrai sohnpadahkkok pwilihki epwi nihn Herod sohn doadoahkkok, en idoak oang Ih peidek oauwe: “Jounpadahk, kamai kidal pwa Koawoa armaj mehlel men. Koawoa padahkki kupwur en Koahs oang armaj johpwa kaspoahki da wiawihoang Koawoa. Koawoa johkin lipilpilki armaj. 17 Apkas pwehng kamai da Oamw lamlam oang me: Pwen pwung en dupuk daksis oang Caesar in Rome ke joah?”

18 A Jesus pwen kidal arai lamlam nauna, Ih pwa, “Mwalaun kamwai! Amwda kamwai ke jongjong in lidipihdi Ngoahi? 19  Kajalehng Ngoahi oau mwani silperren ma kamwai kin dupukki daksis!”

Irai wahdohng Ih mwani silper oau, 20 a Ih idoakkoang irai, “Mijen apel oadoan inje me pohn sende?”

21 “Caesar,” irai japoang.

“Doar ioar,” Jesus pwa, “Dupukkoang Caesar dahkij ma ah. A dupukkoang Koahs dahkij ma Ah.”

22 Nehn irai rongda me, irai pwuriamweikihla, irai ken japahlpijoang.

Peidek Doahroar Iejda Jang Mehdi

23 Rehnnohr Sadducee‑pwi indoa ipen Jesus (Ioar irai joangoan armajkoa ma kin sikoa pwa armaj mehdi kan jehpirin iejda). Irai pwa armaj jehpirin iejda jang mehdi. 24 Irai pwehng Jesus, “Maing Jounpadahk, Moses pwa, ma woal men mehdi a joh nah jeri, riah woal pirin wud painkihla liho pwa en wiahda kadaudokoan woal mehdiho. 25 Doari, riari oau kin minmine ipasai, woal ijimen. Minnohr koalik pwoapwoaudla oaroh mehdi jang pahioahu a joh nihra jeri. A in doahroar siahk oauwe riah woal pel painkihla liohdiho. 26 Joanngohr pel wiawihoang karoahmenno, apel kajilmenno. Allaluhdi oaroh lel min kaijimenno. 27 A oh mwuhr lihwa mehdi. 28 Doari nehn rehnno ma armaj mehdi kan pirin iejda, inje in min ijimenno ma ioar pirin pahien liho, nehn irai ohroj ne painkihda ih.”

29 Jesus ken japoang irai, “Kamwai inenin japwung, kijehn amwai johkin woahwoahki Puk Joarwi apel manman in Koahs. 30  Anjoauwo ma mehdihok iejda, irai pirin doahrla sohnloang in nehnloannge, jehpirin pwoapwoaud. 31  A oang in irair oauwe, kamwai johkin wadek dahkij Koahs pwehng kamwai? Ih pwa, 32  ‘Ngoahi ioar Koahs in Abraham, Koahs in Isaac, apel Koahs in Jacob.’ Ih ioar Koahs in armaj mour, jaudi armaj mehdi.”

33 Nehn en pokonno rong Ih, irai ken pwuriamweikihla Ah padahk.

Kojonned ma Keiou Kajampwal

34 Nehn en Pharisee‑ok rongda pwa Jesus ne kasukihdi en Sadducee‑ok ahr peidekkok, irai ken pokonpene. 35 Emen in irai, jounpadahk in Kojonneddo nimen lidipihki Jesus peidek oau, 36 “Jounpadahk,” ih idoak, “ia kojonned wa ma keiou kajampwal nehn Kojonneddok?”

37 A Jesus japoangki, “ ‘Koawoa en ipwilki Koaunno oamw Koahs ki oamw mohngiong ohroj, ngenimwen ohroj, apel oamw lamlam ohroj.’ 38  Me ioar kojonned wa ma keiou koalik apel kajampwal. 39  A kariau in kajampwal ma pel doahroar me: ‘Ipwilki mihn ipoamw doahroar oamw ipwilki pein koawoa.’ 40  Kojonned in Moses kan ohroj apel padahk in joukohp kan ohroj poahjoanda pohn kojonned riau pwiai.”

Peidekki doahr Messiah?

41 Nehn en Pharisee‑ok pokonpene; Jesus idoak oang irai, 42  “Ia amwai lamlam oang Messiah? Kijehn kadaudokin inje Ih?”

Irai japoang, “Ih kijehn kadaudokin David.”

43 Jesus pel idoak, “Amwda Ngenin Koahs ke audohkihda David pwa Ih en panginki ‘Oai Koaun.’

44  ‘Koaunno pwehng Oai Koaun:

Koawoa en mwindi oang in loap moaun in Ngoahi,

Oaroh Ngoahi kihdihoang oamw imwinsihsi kan pehn pwoalkoamwen kan.’

45  Ma David panginki ih ‘Koaun,’ imdoahr ih en kak wia kadaudokin David?”

46 Johpwa emen kak japoangki Jesus mehkij; Jang rehnno inla, johla emen nimen idoakkoang Ih mehkij.

23

Jesus Kalkehjang Irai jounpadahk in Kojonned apel Pharisee kan.

1 Doar Jesus kapahrak oang pokonno apel Nah sohnpadahkkok, 2  “Jounpadahk in kojonned kan apel Pharisee‑ok ioar irai anki manman in kawoahwoa kojonned in Moses. 3  Doari, kamwai uhdahn pirin pel peikkoang apel kapwaihahda me ohroj ma irai kin padahkihoang kamwai; a kamwai johpwa japjang arai wihwia kan. Pwa irai johpwa kin kapwaihahda dahkij arai kin kapahrakkihwe. 4  Irai kin piroahdihoang wijik soausoau pohn armaj. Irai johkin kamwoakid apas jandin poahrai pwa en jeuwejehda wijik soausoau pwiai. 5  Me ohroj ma irai kin wia, irai wia pwa en janjal mwehu mwohn armaj. Kamwai soahk mwehu koalik in koakon kan ma mine in soamwoarai apel in poahrai ma iren Puk Joarwi kan mine loaloa apel roairoai in mihn pirapirin arai likkoauwo.

6  “Irai perenki mwindi in moangoan sehpil kan nehn kamdipw apel mine nehn jeia ma keiou janjal nehn jinakoke kan! 7  Irai perenki armaj en kin soahk irai pohn al kan, irai pel perenki armaj en panginki irai ‘jounpadahk.’ 8  Kamwai joah kin nimen armaj en panginki kamwai ‘Jounpadahk,’ pwa kamwai ohroj doahroauwoar, apel anki Jounpadahk mennoar. 9  Pel johpwa panginki emen pohn jampah ‘Mwahmwa,’ pwa Jamamwai emennoar doari ma mine nehnloannge. 10  Kamwai joah pel nimen emen en panginki koawoa koaun, pwa amwai koaun mennoar ioar ‘Christ.’ 11  Minwa ma keiou laplap nehn pwungamwai kan en wia sohn papah. 12  Pwa emen ma nimen laplap pirin siksikla, a irai ma kin aksiksik pirin laplapla.”

Jesus Kariahla arai Mwalaun

13  “Ia woahr apwal oang kamwai jounpadahk in kojonned kan, apel Pharisee kan! Mwalaunpwi kamwai! Pwa kamwai kin risingdi jang wanihmw in Wein nehnloannge, a pein kamwai joh kin dilda ke mweidoahng armaj kan ma kin engdehn in dilda.

14  [“Ia woahr apwal oang kamwai jounpadahk in kojonned apel Pharisee kan! Mwalaunpwi kamwai! Kamwai kin jerkihjang umwen liohdi kan nehn amwai kin lioajoahjki amwai kapkap roairoai. Ioar mehwa kamwai nen oaloahki koaloklok koalik.]

15  “Ia woahr apwal oang kamwai jounpadahk in kojonned apel Pharisee kan! Mwalaunpwi kamwai! Kamwai kin joarjoaroakjili nehn jed apel kosehwe weipwi pwa kamwai en ukuddoang lamlamin armaj emen oang in amwai lamlam in mihn Jew; nehn ah ne lohdi kamwai kin wiahng ih en warroang inla nehn ehl pehn riau koalik jang kamwai.

16  “Ia woahr apwal oang kamwai jounkaweid majkun kan! Kamwai kin padahkihoang armaj kan ma emen ma kin kahukihla Umw Joarwiho johkin pwukoahki. 17  Armaj majkun pweipweipwi kamwai! Ia mehwa kajampwal in kohl ke Umw Joarwi ma kin kajarwihla kohl. 18  Kamwai pel pwa ma emen ma kahukihla Mwoal Joarwiho, jehpirin pwukoahki; a ma armaj men ma kin kahukihla mihn meiroang in pohn mwoallo ih ioar pwukoahki ah kahula. 19  Ia woahr amwai majkun! Mindahioau ma kajampwal, meiroang ke mwoallo ma kajarwihla meiroanngo? 20  Doari, armaj men ma kin kahukihla mwoal joarwihoau, ih kin kahukihla mwoal joarwiho apel me ohroj ma mine puwoa. 21  Nehn en emen kin kahukihla Umw Joarwiho, koawoa kahukihla Umw Joarwiho apel Koahs, ma mine loaloa. 22  Nehn en emen kin kahukihla nehnloannge, ih kin kahukihla mwoalen Koahs apel Ih ma mine puwoa.

23  “Ia woahr apwal oang kamwai jounpadahk in kojonned apel Pharisee kan! Mwalaunpwi kamwai! Kamwai kin meiroangki oang Koahs eijek kij oau in amwai koapwoahn jampah, apel mihn kioang nimen mwinge ma doahroar mint, dill, apel cumin, a kamwai johkin peikkoang padahk kajampwal kan in kojonneddo ma doahroar pwung paiai, kalahngan apel mehlel. Ioar mehpwiai ma kamwai uhdahn pirin kapwaihahda apel pwilihkihoar minpwiok. 24  Jounkaweid majkunpwi kamwai! Kamwai likihla loang jang nehn nimamwai pil pwadoar kamwai japwungla johploahdi kamel?

25  “Ia woahr apwal oang kamwai jounpadahk in kojonned kan apel Pharisee kan! Mwalaunpwi kamwai, kamwai kin kamwkelehda likin nihmwai mwoak apel pileis, a loaloa dirkihla dipwjoau ma kamwai kin pein oaloahdi jang in amwai kin roprop oang pein kamwai. 26  Pharisee majkun men koawoa! Keiou kamwkelehda nehn mwoakko mijkoalkoal, a likin nen pel mwakelkelda.

27  “Ia woahr apwal oang kamwai jounpadahk in kojonned apel Pharisee kan! Mwalaunpwi kamwai! Kamwai kin mwehuki mwakelkel in likin joaujoau, a loaloa dir in sihn armaj mehdi apel me kajaus ohroj. 28  Pel doahr Kamwai, kamwai jong en doahroar armaj pwung likimwaikan, a loaloa mohngiongimwai kan dirkihla widing apel mwoarjuwed.

Jesus Kohpda doahroar Irai pirin Koaloklok

29  “Ia woahr apwal oang kamwai jounpadahk in kojonned apel Pharisee kan! Mwalaunpwi kamwai! Kamwai kin wiahda joaujoau mwehu oang joukohp kan apel kalingihda joaujoau in armaj mwehu kan; 30  kamwai kin pwa, ‘Ma kamai kin pwili mine nehn mwein jamasaihok, kamai nen jehpwili kojukdi joukohppok.’ 31  Kamwai ne pein kadehdehda pwa kamwai kijehn kadaudok en iraihok ma kojukdi joukohppok. 32  Kamwai doaudoaula kadoarihla dahkij ma jamamwaihok ne sapkihda. 33  Sinekpwi kamwai, ipwihpw in sinekpwi kamwai! Kamwai lemleme pwa kamwai kak pisjang kadeik in nehn ehl? 34  A doar Ngoahi pwehng kamwai pwa Ngoahi pirin kadardohng kamwai joukohppwi, woal loalkoangpwi, apel jounpadahkpwi; kamwai pirin kojukdi epwi, kalohpwuhla epwi, poki epwi nehn amwai jinakoke kan apel kauj jang irai nehn koaujoan kan. 35  Doari, imwlahn mehpwiai, koaloklok pirin aluhwoang kamwai pwa jang in amwai kojukdi armaj ma joh diparai; sapda jang in kojkojdihn Abel lel kojkojdihn Zechariah nihn Berechiah, ma kamwai kojukdi nehn pwungen Umw Joarwiho apel pei joarwiho. 36  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel pwa koaloklok in kojukdi armaj pwiai pirin aluhwoang armaj in rehn oauwe!”

En Jesus Ipwil oang Jerusalem

37  “O Jerusalem, Jerusalem! Koawoa ma kin kojukdi joukohp kan apel kasoahki sakai jounpakairrok ma Koahs kadardohng koawoa! Pehn doapoa Ngoahi nimen jupwurpene nihmw jerihkan doahr jummwa pein men kin kihpene nah pwinihk kan pehn poah, a koawoa joah nimen mweidoahng Ngoahi! 38  A doar, oamw Umw Joarwihn pirin soahnda johla sowoa. 39  A Ngoahi pwehng koawoa me, koawoa nen johpwa pwuroahng kapang Ngoahi oaroh koawoa en pwa ‘Koahs en kapaiahda Ih ma indoa in oadoan Koaunno.’ ”

24

Jesus Sikoa Doahr Ohlahn Umw Joarwiho

1 Nehn en Jesus japjapahljang Umw Joarwiho, Nah sohnpadahkkok kajalehng Ih doahroar mwomwen Umw Joarwiho. 2 A Ih pwehng irai, “Kamwai kapang mwehuwi mehpwiai ohroj. Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, joh oau sakai pirin luhwoahdi nehn dohiah, ohroj pirin mwoardi.”

Apwal apel Loklok kan

3 Nehn en Jesus mwindi pohn Dolin Olip, Nah sohnpadahkkok indoa Ipoa in rir, “Pwehng kamai, pwa ngehd mehpwiai pirin wiawi, a kilel dahpwi ma pirin kajalehda Oamw anjoau in japahldo apel imwin jampah.”

4 Jesus japoang irai, “Kamwai kanaihoahng kamwai pwadoar armaj kapweipweidi kamwai. 5  Armaj dir pirin indoa in oadoaioa pwa, ‘Ngoahi ioar Messiah!’ Irai pirin kapweipweidi armaj dir. 6  Kamwai pirin rong rongin mahwin pirin wiawi wija koaroan apel doh, a joah majpwehkda. Pwa mehpwiai uhdahn pirin wiawi, a jaudi ioar imwin jampah me. 7  Wei kan pirin mahwin pene nehn pwungarai. Japw kan pirin uhpene nehn pwungarai. Wija ohroj lehk koalik apel roarroarin japw pirin. 8  A mehpwiai ohroj pwen doahroar sapdakoan moadoakin noaisik.

9  “Doar kamwai pel pirin joaldi apel, kiheklahng koaloklok apel kojkojdi. Sohn wei ohroj nen lioassoangda kamwai pwa Ngoahi. 10  Nehn anjoauwo dir pirin kerpwihla ahr pwojon, epwi pirin pangla, a irai pirin pel lioas pene nehn pwungarai. 11  A doar, joukohp likamw dir pirin pel pwokda, kapweipweidi dir armaj. 12  Me nauna pirin dirla nehn wijahkan, limpoak in armaj dir pirin siksikla. 13  A inje ma kolkol oaroh lel imwin pirin mourla. 14  Apel Rongmwehu in Weiho pirin padahk nehn jampah pwon, pwa armaj ohroj en rong; a imwin jampah kapwa leldo.

Janjal Kamajpwehk Naunahu

15  “Kamwai pirin pel kapang Janjal Kamajpwehk Naunahu ma Joukohp Daniel ne kohpda. Ih pirin uhda nehn wija joarwiho.” (Ma emen wadek me, en woahwoahki!) 16  “Doar irai ma mine Judea en kaudahla pohn dollok. 17  Ma emen ma mine pohn umwahu en johpwa doaudihla nehn umwahu pwa en oaloa mehkij. 18  Emen ma mine nehn japw, en joah pwurla pwa en oaloa ah joakid. 19  Ia woahr apwal oang li lijaian apel nohnohk ma kadihdi jeri nehn anjoauwo. 20  Kamwai poaki ipen Koahs pwa amwai kaula in pisla en joah wiawi anjoau in kopou ke Sabbath. 21  Pwa apwal in anjoauwo pirin koalik jang apwal ma kin wiawi jang mehj leldo apkas; pel joh mehkij pirin doahroar jang me inla. 22  Koahs ne kajipidihla rehnnok; pwa ma Ih johpwa wia me, joh armaj emen pirin pisla. Pwa nah armaj pilpil kan ioar kahrehda ih pirin kajipidihla rehnnok.

23  “Doari, ma emen pwehng kamwai, ‘Kapang, ioar Messiah wa me,’ ke ‘Ih o,’ johpwa kamehlele. 24  Messiah likamw apel joukohp likamw pirin pwokda wia manman kapwuriamwei pwa en kapweipweidi nihn Koahs armaj pilpil kan, ma kak. 25  Kamwai rong, pwa Ngoahi ne pwehng kamwai mwohn mehpwiai pirin wiawi.

26  “Doar ma armaj pwehng kamwai, ‘Kapang, Messiah mine nehn allo!’ — joah inla kapang. Ke, ‘Kapang, ih oakkoakkoak nehn ummwo!’ — joah kamehlele. 27  Nihn‑Armaj pirin indoa doahroar joarom ma kin kamaramihda mijen loannge pwon.

28  “Vulture kin pokonpene wija ma mahn ke palwar mehdi kin mine.”

Indoahn Nihn‑Armaj

29  “Mwerin rehn apwal koalikkok, Joauwo pirin rosla, johnpwonngo johla maramin, ujuhwok pirin kipdi jang mijen loannge, apel manman in nehnloannge pirin mwoakidda jang nehn dohiarai. 30  A doar, kilel in Nihn‑Armaj Ah pirin indoa pwokda mijen nehnloannge, a kadaudok in jampah ohroj pirin jong nehn irai pirin kapang doahroar Nihn‑Armaj Ah pirin alu indoa pohn koasoau in mijen loannge in sihkei apel ling koalihkkoalik. 31  Ngilen jowi koalik oau pirin wiawi, a Ih pirin kadarla Nah sohnloannge kan wija ohroj in jampah jang in palimese lel palikapi, pwa irai en kapokonihpene Nah armaj pilpil kan.

Padahk jang Suhkoa Fig

32  “Ngoahi nimen kamwai en oaloa padahk oau jang in suhkoa fig ma rahn suhkoa pase kin green kodla apel mwisla doar soah kan ken sapda pouj doar kamwai ne kidal pwa roak ne koaroando. 33  Pel doahroar, ma kamwai pirin kapang mehpwiai ohroj wiawi, kamwai pirin kidal pwa anjoau in ne koaroando, ne nimwennoar sapda. 34  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel pwa mehpwiai ohroj pirin wiawi mwohn en armaj ohroj ma mour apkas pirin mehdi. 35  Nehnloannge apel jampah pirin johrla, a Oai Mahjan kan jehpirin joaloangla.

Johpwa Emen Kidal Rehnno apel Awahu

36  “A johpwa emen kidal rehnno ke awahu ma mehpwiai pirin wiawi, sohnloang in nehnloannge apel Nahu jehjoa. Jamahu kalahpwuk kidal. 37  Indoahn Nihn‑Armaj pirin doahroar ma ne wiawi oh nehn en Noah mweiho. 38  Nehn rehnnok mwohn nohlikko armaj kan kamkamdipw, jakjakau, woal kan apel lihkan pwoapwoaud oaroh lel rehnno ma Noah dilloang nehn warihmmwo. 39  A irai johpwa kidal pwa da pirin wiawi oaroh lapakehu ne indoa pohkla irai ohroj. Ioar doahr pirin wiawi anjoauwo ma Nihn‑Armaj pirin indoa. 40  Anjoauwo woal roahmen pirin doaddoadoahk nehn japw oau; emen pirin wijik jang, emen luhwoahdi. 41  Li roahmen pirin daulahk pilahwa nehn wijahn wia pilahwa; emen pirin wijik jang, emen luhwoahdi. 42  Kamwai anahne onop anjoau ohroj, pwa kamwai jehjoa pwa rehn dahioau Koaunno pirin japahldo. 43  Ma koaun in peneinei oau kidal anjoauwo ma jounpirap men pirin indoa, koawoa nen kidal pwa ih pirin poahd apel johpwa mweidoahng en koauwehla umwahu. 44  Ioar mehwa kahrehda kamwai en anahne onnonop anjoau ohroj. Pwa Nihn‑Armaj pirin indoa anjoau oau ma koawoa joah kajik.

45  “Inje jounpapah ma poadidi apel koahiok? Ih ma koaunno pilda pwa en pwukoahki apwali epwi jounpapah kan pwa en nehk oang kanahr mwinge nehn anjoau ma koanoahng. 46  Meid pai papahmeno ma koaunno pwurdo in umwahu kidalda pwa ih wia doadoahk mwehu, 47  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, koaunno nen kioang jounpapah meno en kohwahki me ohroj ih anki. 48  A ma ih jounpapah nauna men, ih pirin pwehng pein ih pwa, ‘oai koaunno jehpirin japahldo anjoau roairoai.’ 49  Ih ken sapda koalkoa pwilihoa jounpapahk, passoang irai mwinge apel nim jakau. 50  Ah koaunno pirin pwurdo oau rehn ma jounpapahu johpwa kajik apel kidal. 51  Koaunno pirin poaloa woasiksikihdi ih kihlahng ipen pwihn mwalaunnok wija ih pirin joang apel keikeikeisakai.

25

Karajraj in Jerpein Eijek

1  “Wein nehnloannge doahroar me; anjoau kij jerpein eijek wahda nihrai lahmmok inlahng kajamwo woal kamwohddo. 2  Limmen in irai pweipwei, a limmen loalkoang. 3  Jerpein pweipwei limmenno johpwa wahda pilen nihrai lahmmok, 4  a min loalkoang limmenno wahda rumehpwi audohkihda pilen nihrai lahmmok. 5  Nehn en woallo kosin indoa, lihok moairla.

6  “Lel in lopkoan pwong irai pwohrkihda ngilen poangpoang, ‘Kapang, woalwa ne leldo! Kamwai indoa kajamwo ih!’ 7  Jerpeinnok ohroj pwohrda onopda nihrai lahmmok. 8  Min pweipwei limmenno poaki ipen min loalkoanngok, ‘Menlau kihdoahng kamai ekij pilen nihmwai lahm kan, pwa nihmai lahmkai ne kunla.’ 9  A jerpein loalkoang japoang, ‘Johkak. Nen johpwa isar oang kisai ohroj. Inla nehn stohwa dupukda nihmwai pilen lahm kan.’ 10  Anjoauwo irai inla nehn stohwa dupuk nihrai pilen lahmmok, woal kamwohddo ne indoa, irai ma ne onopda pwili ih dilda oang kamdipw in koapwoapwoauddo, wanihmmwo risdi loakdi.

11  “Mwuhr, jerpein pweipweihok pwurdo, irai uhda likin wanihmmwo poangpoang, ‘Maing, risingda wanihmmwen oang kamai!’ 12  A ih japoang, ‘Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, Ngoahi jehjoa kamwai!’ ”

13 Jesus kadoarihla karajraj pase, “Doar onnonop, pwa kamwai jehjoa rehn ke awa ma Ngoahi pirin japahldo.”

Karajraj in Papah Jilmen

14  “Wein nehnloannge doahroar woal men ma pirin wia a jeiloak. Ih pangin pene nah papahk ih nehk oang irai ah koapwoa kan, pwa irai en apwali oang ih. 15  Oang emen ih kioang uhwen ah koahiok: Oang emen ih kioang mwani kohl limekid, oang emen ih kioang riekid, a oang emen ih kioang kid doar ih ken jeiloakla. 16  Papahu ma oaloa mwani kohl limekid inla kadirihla nah mwanihok pel wiahda mwani kohl limekid. 17  Pel doahroar minno ma oaloa mwani kohl riekiddo, pel wiahda mwani kohl riekid. 18  A papahu ma ne oaloa mwani kohl kiddo, Ih ken inla jaripda pwoarroau nehn pwirejjo oakihla nihn ah koaunno mwanihok.

19  “Mwerin anjoau roairoai, en papahk ahr koaunwa pwurdo pwa en koajoanehdi mwanihok iparai. 20  Papahu ma oaloa mwani kohl limekid indoa pel wa mwani kohl limekid ‘Maing, koawoa kioang ngoahi mwani kohl limekid, kapang pel mwani kohl limekid ngoahi ne koadoahkoahda.’ 21  Koaunno japoang, ‘Doadoahk mwehu, papah lelpoak apel mehlel men koawoa, ki oamw koahiok in koadoahkoahda mehkij siksik, ngoahi pirin kioang koawoa mehkij koalik koawoa en kin appwapwali.’ 22  Papahu ma oaloa mwani kohl riekiddo pel indoa pwehng ih, ‘Maing: kapang! Koawoa kihdoahng ngoahi mwani kohl riekid, a me pel riekid ngoahi ne koadoahkoahda,’ 23  Koaunno pel pwehng ih, ‘Doadoahk mwehu, papah lelpoak apel mehlel men koawoa, ki oamw koahiok in koadoahkoahda mehkij siksik, ngoahi pirin kioang koawoa mehkij koalik koawoa en appwapwali. Indoa pwili injenmwahuki oai pai.’ 24  A papahu ma oaloa mwani kohl kiddo, pel indoa pwehng ih, ‘Maing, ngoahi kidal pwa koawoa woal joah mahk men; koawoa kin doli wija ma koawoa johkin poadok, koawoa kin nekid pene wija ma koawoa johkin kamwroahwe. 25  Nehn oai mijik koawoa, ngoahi inlahr oakihla nihmw mwanihok nehn pwirej. Kapang! Ioar nihmw mwani koa me.’ 26  A koaunno japoang, ‘Koawoa papah nauna apel dangahnga men! Koawoa kidal pwa ngoahi armaj apwal men, ma kin doli wija ngoahi joah poadok, oaloahjang wija ma ngoahi joah koadoahkoa? 27  Amwda koawoa joah nekidla noai mwani kan nehn pangk, pwa ngoahi en kak oaloa ohroj pwilihkihla wihnin nehn oai pwurdo? 28  Doari, kamwai kihjang mwanihkan ipoa, kamwai kioang papahu ma nainki mwani kohl nenno. 29  Pwa oang emen ma anki mehkij, kakoalikpoa pirin pel aluhwoang; a oang ih ma joh ah mehkij, dahkij ma mine ipoa nen pel kihekjang. 30  Apkas kerpwihla min joh kaspoa mene likin wija rosso, wijahu ma ih pirin joang apel keikeikeisakai.’

31  “Nihn‑Armaj pirin indoa doahr Nahmwarki men, pwilihki Nah sohnloang kan ohroj, Ih pirin mine nehn Ah mwoalen kadeik linngo. 32  A sohn jampah ohroj pirin pokonpene mwohn Ih. Ih pirin kasohrohrihpijoang oang pwihn riau, doahroar jilepen jihpw men kin kasohrohrihpijoang jihpw jang kuhs. 33  Ih pirin kihla armaj pwunngok loap moaun a luhwoahk loap meing. 34  Doar Nahmwarkiho pwehng irai ma mine loap moaun, ‘Indoa, kamwai ma ne kapaida jang ipen Joamoaiho! Indoa oaloahdi weiho ma koaunopdahng kamwai jang sapin wiawihdahn jampah. 35  Pwa nehn Oai kin mwakohkohda, kamwai kamwinge Ngoahi; nehn Oai mareuda, kamwai kihdoa Nimoai pil; a nehn Oai wia mihn keiru men, kamwai kajamwohng Ngoahi nehn umwamwai kan. 36  Nen joh Oai likkoau, kamwai kihdoa Oai likkoau; nehn Oai johmwehu, kamwai kin pwokdo apwali Ngoahi; Ngoahi joaldi nehn kalpwuhj, kamwai paj Ipoai.’ 37  Armaj pwunngok japoang, ‘Maing, ngehd kamai kapang Koawoa mwakohko, kamai kamwinge Koawoa? Ke mareu, kamai kioang Koawoa pil Koawoa en nim? 38  Ke armaj in indoa men, kamai kajamwo Koawoa? Ke joah likkoau, kamai kalikkoauwihda Koawoa? 39  Ngehd kamai ne pel kapang Koawoa johmwehu ke joal nehn kalpwuhj, a kamai alwe paj Ipoamw?’ 40  A Nahmwarkiho pirin japoang, ‘Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, nehn amwai wiahng emen rioai keiou siksik, Ngoahi ma kamwai ne wiahng!’

41  “Doari Ih wud pwehnglahng iraihok loap meing, ‘Kamwai alwe jang Ngoahi, kamwai ma riahla kan! Alwehng nehn oaiho ma johkin kunla ma koaunopdahng Jehsen apel ngen jaussok! 42  Pwa Ngoahi mwakohko, kamwai joah kamwinge Ngoahi. Ngoahi mareu, kamwai joah kanimpili ngoahi. 43  Ngoahi armajin indoa men, kamwai joah kajamwo Ngoahi oang nehn umwamwai kan. Ngoahi joah likkoau, kamwai joah kalikkoauwi Ngoahi. Ngoahi johmwehu pel nehn kalpwuhj, kamwai joah indoa Ipoai.’ 44  A irai japoang, ‘Maing, ngehd kamai ne pel kapang Koawoa mwakohko ke mareu ke wia armajin indoa men, ke joah likkoau, ke johmwehu, ke mine nehn kalpwuhj, a kamai joah jeuweje Koawoa?’ 45  A Ih japoang irai, ‘Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, nehn amwai johpwa nimen jeuweje ih ma keiou siksik in rioai pwiai, kamwai johpwa nimen jeuweje Ngoahi.’ 46  Doar irai pirin inlahng koaloklok joh imwin, a irai ma pwung pirin inlahng mour joh imwin.”

26

Koajoandihn Kojkojdihn Jesus

1 Anjoauwo ma Jesus ne kadoarihla Ah padahk doahr mehpwiai ohroj, Ih ken pwehng Nah sohnpadahkkok, 2  “Mwerin rehn riau, doahroar amwai kin kidal, Joarwihn Passover pirin wiawi, a arai pirin pangla Nihn‑Armaj pwa en kalohpwuhla.”

3 Jamwrou laplappok apel koaunnok pokon pene in umwen Jamwrou laplap Caiaphas; 4 irai koajoanehdi pwa irai en joalihdi Jesus in joah janjal irai kojukdi Ih. 5 Irai pwahpene nehn pwungarai, “Kisai joah wia nehn anjoau in joarwi laplap oauwe, pwa armaj kan en joah mwoarongkihda.”

Jesus Keidi nehn Bethany

6 Nehn en Jesus minmine Bethany nehn umwen woal lepa men ma adanki Simon, 7 lihmen indoa Ipoa wahdo lehn wai wai kajampwal oau ma inenin koalik dupkoa. Liho widekihdi oang pohn moangoan Jesus. 8 Nehn en sohnpadahkkok kapang me irai lioasla pwahpwahpwa, “Mihnda lehn wai oauwe wiamwahlla?” irai idoak. 9 “Lehn wai wai oauwe kak noasla koalihkkoalik dupkoa, kak kihekkoang min paijuwed kan!”

10 Jesus kidal da irai pwahpwahpwa, Ih ken pwehng irai, “Da kamwai diroapwkihdahki lihmene? Siahk mwehu oau ih wiahng Ngoahi. 11  Min joamwoahmwoahk pirin pwen mine ipamwai anjoau ohroj, a Ngoahi joah. 12  Pwa nehn ah widekihoang lehi pohioa, ih koaunopda palwoaroaioa oang Oai pirin joajjoardi. 13  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, wija kij ma padahk in Rongmwehu wiawi nehn jampah, dahkij ih wia pel pirin lohkjili pwa en kasmanda lihmene.”

Judas Pwungki en Pangla Jesus

14 Doar emen irai eijek roahmenno — ma adanki Judas Iscariot — inla ipen koaun in jamwrou laplappok, 15 idoak iparai, “Da kamwai pirin kioang ngoahi ma ngoahi panngoang Jesus kamwai?” Doar irai wadekla mwani silper jilihjek kioang ih. 16 Jang anjoauwo inla Judas kapkapang anjoau mwehu ih en panngoang irai Jesus.

Jesus Pwili nah Sohnpadahkkok Kamdipwin Passover

17 Rehn keiou in Joarwihn Pilahwa Joah Doal Ihs, sohnpadahkkok indoa idoak oang Jesus, “Ia wija koawoa nimen kamain koaunopdahng koawoa kamdipw in Passover?”

18 Ih japoang, “Alwe nehn kahnihmmwen ipen woal men pwehng ih, ‘Jounpadahkko pwa: Oai anjoau ne lel. Ngoahi pwilihki noai sohnpadahkkok pirin kasman Passover nehn umwoammwe.’ ”

19 Sohnpadahkkok wiahda da Jesus pwehng ara, ara ken koaunopda kamdipwin Passover.

20 Injoausik pene Jesus mwindihoang in sehpillo pwilihki nah sohnpadahk eijek roahmenno mwinge. 21 Nehn irai mwingmwinge, Ih pwa, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, emen in kamwai pirin pangla Ngoahi.”

22 Irai inenin pahsoaula sapda wad emen iddidoak oang ih, “Maing, inje me? Ngoahi me?”

23 Jesus japoang, “Inje ma pwili Ngoahi kaduhdi kanah pilahwahu nehn pileisse pirin pangla Ngoahi. 24  Nihn‑Armaj pirin mehdi doahr ah ne insingdi nehn Puk Joarwi. A inenin naunahng ih ma pangla Nihn‑Armaj! Mwehu oang oar ma armaj meno joah noaisikdi.”

25 A Judas, ma pirin pangla Ih, pwehng Ih, “Mehlel jaudi ngoahi, Jounpadahk?”

Jesus japoang, “Eh, ioar koawoa ma ne pwahda.”

En Koaunno Kamdipwin Koamwurmwur

26 Nehn irai pwen mwingmwinge, Jesus pwoakda pilahwahu, kapkapki, sipwangpijoang, kioang Nah sohnpadahkkok, pwehng irai, “Oaloa, kang, me ioar udukoaihoa.”

27 Doar ih pel oaloa mwoakko, kapkapki, pel kioang irai, pwehng irai, “Nim jang loaloa, kamwai ohroj. 28  Pwa insahihoa me, insahn inoauwo ma pirin widekdi pwa en lapwadda dipen armaj. 29  Kamwai en kidal pwa jang me inla Ngoahi johla pirin nim wain oaroh ngehd Ngoahi en pwili kamwai nim wain kapw nehn en Joamoaiho Ah Wei.”

30 Doari, arai ken koaulkihla koaul pas irai ken inla pohn Dolin Olip.

Jesus Kohpda en Peter pirin Kahmahmkihla Ih

31 Doari Jesus pwehng irai, “Pwongoauwehr kamwai ohroj pirin kerpwihla Ngoahi apel kaujjang Ngoahi; pwa Puk Joarwi pwa ‘Ngoahi pirin kojukdi Jiloapoahu, a pwihnin jihppwok pirin kaupijoang.’ 32  A mwerin Ngoahi en iejda, Ngoahi pirin inla Galilee mwohn kamwai.”

33 Peter japoang, “Mihndahr ma ohroj kerpwihla koawoa, ngoahi johpwa pirin.”

34 Jesus pwehng Peter, “Ngoahi pwehng koawoa in mehlel, mwohn joang jummwa, koawoa pirin kahmahmki Ngoahi pehn jiluh pwa koawoa jehjoa Ngoahi.”

35 A Peter japoang “Maing, ngoahi johpwa pirin kahmahmki koawoa, mihnda ma ngoahi pwili Koawoa mehdi.”

Ohroj sohnpadahkkok pel pwa me.

Jesus Kapkap nehn Mwoaswel Gethsemane

36 Doar Jesus pwili Nah sohnpadahkkok inla wijahkij adanki Gethsemane, a Ih pwehng irai, “Mwindi me a Ngoahi en inla o Ngoahi kapkap.” 37 Ih ukda Peter apel nihn Zebedee woal roahmenno pwili Ih, a Ih sapda pahsoau pel injinjuwed. 38 Doar Ih pwehng irai, “Nehn kapehdihoa inenin soausoau apel dirkihla injinjuwed, doahrma pwen pirin kojukdi Ngoahi. Kamwai jowi Ngoahi me apel pwili Ngoahi poahd.”

39 Ih ken aluhla pel ekij dohla Ih kipdi mijoa lel pwirej Ih kapkap, “Joamoai, ma kak, kihjang Ngoahi mwoakin loklok oauwe. A jaudi Injenoai, a Oamw koajoandi en pwoaida.”

40 Doar Ih pwurla ipen Nah sohnpadahkkok kapangda pwa irai moair. Ih pwehng, “Peter, imdoahr? Kamwai johkak pwili Ngoahi poahd awa oau oar? 41  Mwajahn pel kapkap pwa koawoa en joah lohdi oang kajongjong. Ngen nimen a palwar jasihkei.”

42 Ih pel inla kariau pel kapkap, “Joamoai, ma johkak mwoak oauwe en liklikjang Ngoahi ioarroar Ngoahi en pwen nimla, Kupwuroamwen en wiawi.”

43 Nehn Ah japahldo, Ih pel pwuroahng kapang irai moair, irai johkak poahdpijoang ki arai nimen moair.

44 Ih pel injang irai pwurla kapkap kajilpak, pwuroahng pwahpwahpwa mehwahr. 45 Doar Ih pel pwurlahng sohnpadahkkok pwehng irai, “Kamwai pwen moairroar koamkoammoal? Kapang, awahwa ne leldo, Nihn‑Armaj ne pirin pangpangla ipen armaj dipan kan. 46  Pwohrda, kisai inla! Woalwa ma pirin pangla Ngoahi ne indoa.”

Jesus Joaldi

47 Nehn Ah pwahpwahpwa me, Judas, emen in eijek roahmenno, leldo pwilihki pwihn oau wijik kodlaij apel suhkoa mihn pokpok. Jamwrou Laplappok apel epwi koaun in armajjok ioar kadardo irai. 48 Judas ne kioang irai kilel oau: “Kamwai nen kidal inje kamwain koldi jang in oai en inla rahnmwahuwi ih kioang ih kis.”

49 Doar Judas inenlahng oar Jesus. “Kajilel, Jounpadahk!” ih pwehng pel kioang Ih kis.

50 Jesus pwa, “Oai pirien, ken wia dahkij koawoa indoahng wia.”

Doar epwi irai jipoardi Jesus joalihdi Ih. 51 Emen in woallok ma pwili Jesus wijla kodlaij pas poaloahjang oaloap sien liduhwo nihn jamwrou laplappo. 52  “Kihdi nihmw kodlaijjen,” Jesus pwehng ih, “pwa ohroj ma pei ki kodlaij pirin mehkihdi kodlaij. 53  Koawoa johpwa woahwoahki pwa Ngoahi kak poaki Joamoaiho en kadardo sohnloang kidpwi en jeuweje kisai, Ih pirin kadardo anjoauwohr? 54  A ma Ngoahi wia, imdoahr Puk Joarwiho ma sikoa dahkij wiawi apkas en kak pwoaida?”

55 Jesus wud pwehng pwihnno, “Da Ngoahi armaj keper nauna men pwa kamwain indoa wijik mihn pei doahr kodlaij pel pwilein pok kamwain joalihdi Ngoahi? Amwda kamwai joah joalihdi Ngoahi nehn Umw Joarwiho? Ngoahi mine o padpadahk rehn ohroj. 56  A me wiawi pwa en pwoaida dahkij joukohppo pwa ma insingdi nehn Puk Joarwi.”

Anjoau kijo sohnpadahkkok ohroj kerpwihla Ih kaujjang.

Jesus Mwohn Mwoalen Koapwunngo

57 Armajjok ma joalihdi Jesus ukla Ih nehn umwen Caiaphas, jamwrou laplappo, wijahu ma jounpadahk in Kojonneddok apel koaunnok ne pokonpene. 58 A Peter pel pwilpwilihwe ekij dohlahjang, oaroh lel nehn kelin umwen Jamwrou laplappo. Ih dilla loaloa mwindi ipen jiloapoahpwi pwa ih nimen kapang imwin mehpwiai ohroj. 59 Jamwrou laplappok apel Sohn Mwoalen Koapwung ohroj engdehn oang kadiarekda kadehde likampwi oang Jesus pwa irai en kak kojukdi Ih. 60 Doari, johpwa mehkij irai diarda, apel jounkadehde dir kinehng Jesus likampwi. A jounkadehde roahmen pwokda, 61 ma pwa, “Woal mene pwa, ‘Ngoahi kak koauwehla Umw Joarwihn Koahsso pel pwuroahng kouda mwerin rehn jiluh.’ ”

62 Doar jamwrou laplappo uhda pwehng Jesus, “Da, joh oamw pajpoang oang kadip pwiai ma uhwoang koawoa?” 63 A Jesus pwen nennenlahr. Doar Jamwrou laplappo pwehng ih, “In oadoan Koahs mourro koawoa en kahukihoang kamai pwa koawoa Messiah wa ma nihn Koahs.”

64 Jesus japoang, “Koawoa ma pwa. A Ngoahi pwehng kamwai ohroj pwa jang me inla kamwai pirin kapang Nihn‑Armaj pirin mwindi loap moaunin Wija Laplap ma allaluhdo pohn koasoau kan in pehnloannge!”

65 Ki pajpoang oauwe Jamwrou laplappo ken soahrdi ah likkoauwo lioas, pwehng Ih, “Lahlahwe! Kisai johpwa anahne pel epwi jounkadehde? Kamwai ohroj ne rong Ah lahlahwe. 66 Ia amwai koajoandi?”

Irai rahuki, “Ih ne dipda. Koanoahng Ih en mehdi.”

67 Doari irai sapda andipoa mijoa apel pakiri Ih. A epwi poki Ih, 68 Kapiski Ih, “Messiah, kajawi oang kamai pwa inje ma poki koawoa.”

Peter Kahmahmki Jesus

69 Peter onnonohn nehn kelin ummwo, a emen nihn jamwrou laplappo nah lidu jerpeinnok indoa ipoa pwehng ih, “Koawoa, emen ma pwili Jesus mihn Galilee‑o.”

70 A Peter kahmahmkihla mwohrai ohroj. “Ngoahi jehjoa pwa da koawoa pwahpwahpwa,” 71 Mwerin ah diljang nehn kello, emen lidu jerpein kapangda ih pwehng iraihok ma mine wijahu, “Woalmene kin pwili Jesus mihn Nazareth.”

72 Peter pel pwuroahng kahmahmkihla, pwa, “Ngoahi kahukihla pwa ngoahi pwanah jehjoa woal menen!”

73 Mwerinno, iraihok ma uhda wijahu sohlahng ipen Peter pwehng, “Uhdahn koawoa emen irai: pwa ngoaroammwen ne kajalehda.”

74 Peter kahula, “Ngoahi pirin riahla ma ngoahi likamw — ngoahi jehjoa inje woalmenen!”

Anjoauwohr joang jummwa. 75 Anjoauwo Peter samanda en Jesus pwehng ih: “Mwohn joang jummwa, koawoa pirin kahmahmkihla Ngoahi pehn jiluh pwa koawoa jehjoa Ngoahi.” Ih ken inla jang wijahu kasoahng joangin.

27

Jesus Wijikla Ipen Pilate

1 Oh inminjoang jamwrou laplappok apel koaunnok ne wiahda arai koajoandi pwa irai en kojukdi Jesus. 2 Arai joalihdi Ih, ukla jang wijahu ukla ipen Pilate, koapina in Rome.

Judas Lohjakla

3 Nehn en Judas, ma pangla Ih, kidalda pwa Jesus ne dipda pwa Ih en mehdi, ih inenin koluhla mehlel. Doar ih oaloa mwani silper jilihjek kapwurihlahng jamwrou laplappok apel koaunnok. 4 “Ngoahi ne wiahda dihp,” ih pwehng irai, “pwa ngoahi pangla woal pwung men.”

“Ia kaspoahng kamai?” irai japoang ih. “Men pwen oamw pwukoa.”

5 Doar Judas kerpwihdi mwanihkoa nehn Umw Joarwiho ih inla lohjakla.

6 Jamwrou laplappo pwoakda mwanihok, “Kisai johkak kioang mwani pwiai nehn wijahn nahk in mwanihn Umw Joarwiho,” irai pwa, “pwa uhwoang kojonned kisai en oaloa mwani dupkoan kojukdi armaj.” 7 Mwerin irai ekij sikoa irai koajoanehdi pwa arai en dupukla japwen jounwia ainpwoahsso, irai wiahkihla pei in armaj in likin. 8 Ioar kahrehda mohj oauwo adanki Mohj in Insa.

9 Me ne kapwaihahda kokohp in Jeremiah ma pwa, “Arai oaloa silper jilihjek, dopdopla mihn Israel lemleme pwa ioar woahr dupkoa, 10 irai dupuk kihda mohjjo en jounwia ainpwoahsso, doahr en Koaunno kaweid.”

Jesus Koapwung Mwohn Pilate

11 Apkas Jesus uhda mwohn Pilate, koapinahn Rome. “Koawoa ioar Nahmwarkihn mihn Jew?” koapina idoak oang Ih.

Jesus japoang, “Eh, ma koawoa ne pwa.” 12 A anjoauwo ma jamwrou laplappok apel koaunnok kajalehda irai iroahk kadpoahki Ih, Jesus nennenla johpwa lallal.

13 “Koawoa johpwa rong dirin arai iroahk ma irai kadpoahki koawoa?” Pilate idoak.

14 A Jesus johpwa pwa mehkij, oang iroahk ma uhwoang Ih, ma inenin kapwuriamwei oang koapinahu.

15 Nehn anjoau in joarwihn Passover ohroj. Koapina kin kapisla emen sohn kalpwuhjjo oang mihn Jew‑ok, joah lipilpil emen ma irai pilda. 16 Nehn anjoauwo mine woal mwoarjuwed men nehn kalpwuhj oadoa Jesus Barabbas. 17 Nehn en armajjok pokon pene mwohn umwen Pilate‑o minjoanngo, ih idoak oang irai, “Inje kamwai nimen ngoahi en mweidoahng kamwai — Barabbas ke Jesus ma adanki Messiah?” 18 (Ih woahwoahki mwehu pwa koaun in mihn Jew‑ok joalihdi Jesus jang in pihrin.)

19 Anjoauwohr, nehn en Pilate ah minmine nehn ah jeiahn koapwung, pahioahu kadardohng ih rong pas, “Mweidla woal pwung menen, pwa ngoahi loklok koalik nehn oai oarmoane ih pwohng.”

20 Jamwrou laplappok apel koaunnok kaweidki pokonno en poaki Barabbas en lapwda, a Jesus en kojkojdi.

21 Koapinahu pel pwuroahng idoak, “Inje in ara roahmenne kamwai nimen ngoahi en mweidoahng kamwai?”

Pokonno rahukihla japoang ih, “Barabbas!”

22 Pilate pel pwuroahng idoak, “A da ngoahi en wiahng Jesus ma adanki Messiah?”

Arai ohroj pel rahukihda, “Kalohpwuhla ih!”

23 “Kahrpoa?” Pilate idoak oang irai. “Dihp da ih wiahda?”

A irai kapwa kakoalikihla ngilarai, “Kalohpwuhla ih!”

24 Pilate ne kidalda pwa ih johpwa kak wia mehkij ma en kak kauhdi pwa pingpinngo ne koalkoalikla. Doar ih pwa oau pwohl in pil en wijikdo ih amwunla poah mwohn pokonno, pwehng irai, “Ngoahi pijekjang insahn woal mene. Kamwai wud pwukoahki.”

25 Armajjok ohroj pel rahukihla, “Kamai pirin pwukoahki Ah mehdi — kamai apel nihmai jerihkan.”

26 Doari, Pilate kadarla Barabbas oang irai. Ih koajoanehdi arai en poki Jesus ki joal pahrang imwin pas, irai kioang jounpeihok en kalohpwuhla ih.

Jounpeihok Koauwe Jesus

27 Epwi nihn koapina jounpeihok wahla Jesus oang nehn arai umwen koapinahu a pangindo pwihnin jounpeiho ohroj. 28 Irai kihjang Ah likkoau a pwainkihdi Ih robe wahssahioau. 29 Irai wiahda mwarmwar dokdok ingkoang roairoai pas kamwarmwarihkihdi moange, a irai kioang suhkoa pas nehn poah en wia kilel in manman. Doar irai poardi jang Ih nehn irai kapiski Ih, rahrahuki, “Kapang! Nahmwarkihn mihn Jew kan!” 30 A irai andipoa Ih pel doapwoa jang suhkoahu nehn poah pokihki nehn moange. 31 Nehn irai ne lok in wia mwahlki Ih, irai kihjang robe‑o irai wud kioang pein Ah likkoauwok. Doar irai ukla Ih en lohpwuhla.

Jesus Kalohpwuhla

32 Nehn irai allalu jang nehn kahnihmmwo, ihr koanoahdi woal in Cyrene men adanki Simon, irai ipong oang ih en wahda en Jesus lohpwuhwo. 33 Irai inla lel wijahkij adanki Golgotha (woahwoahki wijahn sihn moang). 34 Irai kioang Jesus wain doal kihda ad kasik pwa en nim, a mwerin Ah jong ekij, Ih johpwa nimla.

35 Mwerin irai poanihdi Ih oang in lohpwuhwo, irai wijwijki Ah likkoauwo pwa inje en anki, irai ken nehkpijoang nehn pwungarai. 36 Irai ken mwindihoang wijahu jiljiloa Jesus. 37 Pohn moange in lohpwuhwo ihr poanihdihoang insing oau ma kawoahwoahda kahrpoan Ah kalohpwuhla. Insinngo pwa,

Ioar Jesus me, Nahmwarkihn mihn Jew kan.

38 Jounpirap roahmen pel pwili Ih lohpwuhla, emen mine loap moaun, a emen loap meing.

39 Armajjok ma kin dauli wijahu kin mwasmwasoahki arai kapiski Jesus, pwahpwahpwa, 40 “Ioar koawoa ma pirin koauwehla Umw Joarwiho pel pwuroahng kouda mwerin rehn jiluh! Pein kapisla koawoa, ma koawoa Nihn Koahs! Doaudi jang in lohpwuhwen!”

41 Jamwrou laplappok, apel jounpadahkkok in Kojonneddo, apel epwi koaunnok pwili kapiski Jesus, 42 “Ih kapisla epwi, a Ih johkak kapisla pein Ih! Jaudi Ih ioar nahmwarki in Israel? A Ih en kerdihjang in lohpwuhwen, a kamai nen kamehlele Ih. 43 Ih koapwoarpwoarki Koahs; doari, Koahs en kapisla Ih en kajalehda Ah pwungki Ih! Ih pwahla pwa, Ih Nihn Koahs.”

44 Jounpirappok ma pwili Ih lohpwuhla; ara pel pwili lahlahwe Jesus.

Jesus Mehdi

45 In jauwaj, roasoahdi oau wiawi pohn jappwo pwon, oaroain awa jiluh. 46 Koaroan oang kiloak jiluh mwerin jauwaj, Jesus ngil koalikda pwa, “Eli, Eli, lema sabachthani?”* ma woahwoahki, “Oai Koahs, Oai Koahs, amwda Koawoa kerpwihlahki Ngoahi?”

47 Epwi armajjok ma uhuhu wijahu ken rongda, irai pwa, “Ih pangpangin Elijah!” 48 Emen irai pispis kijoula pwoakda spwoanj oau kapwuhrihdi wain kasik, kioang in mijen suhkoa pas kihdahlahng Ih pwa Ih en nim.

49 A epwi irai pwehng Ih, “jowi. Kisai kapang ma Elijah nen indoa kapisla Ih.”

50 A Jesus pel pwuroahng ngil koalikda, doar Ih ken mweidla ngenin.

51 Anjoauwohr kahdenngo ma poaroa mwoal joarwiho nehn Umw Joarwiho soahroakpijoang in riau, jang puwoa lel pah. Jampah roarda, sakai kan pwalpijoang, 52 joaujoau kan rispijoang. Palwoaroan nihn Koahs armaj dihrdir ma ne mehdi iejda. 53 Arai injang nehn ahr joaujoau kan; a mwerin en Jesus Ah iejda, irai pwokda nehn Kahnihmw Joarwiho pwokkoang armaj dir.

54 Laplap in jounpei apel jounpeihok ma pwili jiljiloa Jesus inenin majpwehkda nehn irai kapang roarroarin jappwo apel joang ohroj ma wiawi. Irai pwa, “Mehlel minmene uhdahn Nihn Koahs.”

55 Li dir ma pel pwilihdo mine wijahu, pwili kapkapang mehkan ma wihwiawi, a irai mine ekij doh jang wijahu; ioar irai koa ma pwili Jesus jang Galilee apel kin papah Ih. 56 Mary mihn Magdala, Mary inen James apel Joseph apel inen nihn Zebedee jermweinnok ma pwili mine ipen lihok.

Palwoaroan Jesus Neknekid oang nehn Joaujoau.

57 Injoausikdi, woal koapwoahpwoa men jang Arimathea ma adanki Joseph, ih pel sohnpadahk in Jesus men. 58 Ih inla ipen Pilate poakihda palwoaroan Jesus. Pilate koajoanehdi pwa en mweimwei oang ih. 59 Joseph oaloa palwarro kidimkihpene likkoau roairoai oau. 60 Ih wahlahng nehn pein ah joaujoau kapw, ma kapwehsene wiawihda nehn sakai. Ih kasahpwroahng sakai koalik oau nehn wanihmw in joaujoauwo ih injang. 61 Mary mihn Magdala apel emen Mary mwindi koaroannoang kapkapang joaujoauwo.

Jilepen Joaujoauwo

62 Rehnwa mwerin, ioar rehn keiou in kasman in Passover — jamwrou laplappok apel Pharisee‑ok pokonpene ipen Pilate. 63 Irai pwehng ih, “Maing, kamai samanda en min likamw meno Ah pwa anjoauwo Ih pe mour: ‘Ngoahi pirin pwuroahng mourda mwerin rehn jiluh.’ 64 Koawoa en ruwoj pwa irai en jiloa ah joaujoauwo oaroh lel kajiluh in rehn, pwadoar nah sohnpadahk indoa pirapoahjang palwarro, ken pwehng armaj pwa ‘Ih iejdahjang mehdi.’ Pwa likamw pase pirin nauna jang minin mijkoalkoallo.”

65 Pilate pwehng irai “jiloapoahwa men, alwe jiloahdi mwehu joaujoauwo uhwen amwai kak.”

66 Irai inla pinahla joaujoauwo ki sakai oau apel kioang jiloapoahpwi pwa en jiljiloa.

28

Iejda

1 Mwerin Sabbath, injohrehn in Rehn Joarwi, Mary mihn Magdala apel emen Mary inlahng kapang joaujoauwo. 2 A nehn anjoauwohr jampah roarda; sohnloang en Koaunno men indihdo jang nehnloannge kasahpwroahjang sakaiho, ih mwindihoang puwoa. 3 Mwomwe inenin ling, doahroar lingin joarom, ah likkoauwo korohro doahroar sinoh. 4 Jiloapoahk inenin jalohda dauluhl apel roarroarkihda irai majpwehkda, irai ken kipdihoang nehn pwirej doahroar armaj mehdihpwi.

5 A sohnloanngo pwehng lihok, “kamwa joah mijik, pwa ngoahi kidal pwa kamwa raprapahki Jesus ma kalohpwuhla. 6 Ih joh me! Ih ne iejda, doahroar Ah pwehng kamwaiho. Kamwa indoa, kadehde wijahu ma Ih neknekid. 7 A apkas, kamwa pispis alwe pwehng Nah sohnpadahkkok pwa ‘Ih ne iejda jang mehdi, Ih pirin inla Galilee mijen kamwai. Ioar wijahwa ma kamwai pirin kapang Ih.’ Kamwa samsaman da ma ngoahi pwehng kamwa.”

8 Ira ken pispis pwurla jang in joaujoauwo, ira inenin majpwehk apel peren, ira kijkijoulahng pakair kioang sohnpadahkkok irair oauwe.

9 A anjoauwohr Jesus uhda mijara pwehng ira “Popohl.” Ara sohla ipoa rukdi mwowoa koldi ehnnok pwongi Ih. 10 A Jesus pwehng ira, “Kamwa joah mijik, kamwa alwe pwehng rioaihok arai en inla Galilee, pwa ioar wijahwa ma kamai pirin suhpene.”

Rong jang Jilepen Joaujoauwo

11 Nehn en lihok ara kijkijoula ipen sohnpadahkkok, epwi jounpeihok ma jiljiloa joaujoauwo lelloang nehn kahnihmmwo pwa irai en pwehng jamwrou laplappok me ohroj ma wiawi 12 Jamwrou laplap apel koaunnok pokonpene pwa irai en wia lamlamki da ma pirin wiawi. Irai en kioang jounpeihok uhwen mwani koalik oau. 13 Irai pwehng jounpeihok, “Kamwai pirin pwa, ‘Nihn Jesus sohnpadahkkok indoa inpwonngo nehn amai moair pirapoahla palwarro.’ 14 A ma koapina rongda, kamai pirin kadehde, a kamwai jehpirin perki mehkij.”

15 Jiloapoahk oaloa nihrai mwanihok, irai wiahda doahroar ma jamwrouwok padahkihoang irai. Sikesik pase lohkjili ipen mihn Jew jang rehnno indoa lel rehnnoauwe.

Jesus Pwokkoang Nah Sohnpadahkkok

16 Sohnpadahk eijek emenno injang pohn dolin Galilee, wijahu Jesus pwehng irai en inlahng. 17 Nehn irai kapangda Jesus wijahu, irai rukdi pwongi Ih; a epwi irai pwen kahjikkoar kamehlele! 18 Jesus sohdo iparai pwehng irai, “Manman ohroj nehnloannge apel jampah ne liklikkoang Ngoahi. 19  Doari, kamwai alwe wija ohroj padahkihoang sohn wei kan ohroj; pwa irai en wiahla Noai sohnpadahk: poapdaijihla irai in oadoan Koahs Jahm apel Nah apel Ngen Joarwi. 20  Apel padahkihoang irai, ahr en peikkoang me ohroj ma Ngoahi ne koajoanehdihoang kamwai. Doari, kamwai en kidal pwa Ngoahi pirin pwilpwili kamwai anjoau ohroj lel in imwin kawa.”

* 1:21 Addoauwe Jesus woahwoahki “Koaunno koamoaurla.”

* 3:2 Wein nehnloannge Mihn Jew kan mehj kin inenin mijikin pwa ke insinge oadoan Koahs, ioar kahrehda Matthew kin insingehdi “Wein nehnloannge” ah mehlelin lal pwiai ioar “wein Koahs”

* 6:13 Epwi Puk Joarwi, johpwa insingdi me loaloa.

* 8:2 kamwkelehda ngoahi Joangoan johmwehu oauwe kin kajaminihla armaj oang joarwi.

* 9:1 nehn ah koaujoanno Capernaum (kapang 4:13)

* 10:4 Simon mihn Canaan pel Simon mihn Zealot pel Simon ma ngoang

* 27:46 “Eli, Eli, lema sabachthani?” Psalm 22:1

Mark

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Rongmwehu ma insingdi jang ipen

Mark

Oarlap

Rongmwehu in Mark, ioar “Rongmwehu doahr Jesus Christ ma Nihn Koahs.” Puk oauwe kajalehioang kisai doahr Jesus, armaj men ma kin mwoakmwoakidki sihkei apel manman. Ah manman dehde mwehu jang in Ah padahk, jang in Ah manman pohn ngen jaussok, apel jang in Ah manmanin lapwadda dipen armaj kan. Jesus pel sikoa doahr pein Ih Nihn‑Armaj ma indoahng sohnmeseikihla Ah mour pwa en kajaldekihla armaj jang nehn diparai kan.

Mark kin sikoa doahr en Jesus sikesik apel padahk kan, a ih kin sikoa koalik doahr Ah wihwia kan in sikesik sihkei apel dehde. Mark sapda insingehdi sikesik mwosmwos doahr John jounpoapdaij apel doahr en Jesus poapdaijla apel oaloa jongjong pehn Jehsen; a mwerin, ih sikoahda doahr en Jesus doadoahk in kemwehuwihla johmwehu kan apel padpadahk. Nehn nihn Jesus sohnpadahkkok ahr kin rongrongrong apel kapkapang Ih, irai ken koalikla ahr woahwoahki apel dehdehki; Ah imwinsihsi kan kin koalikla arai lioassoang Ih. Iroa koalik kan ma kaimwjekla puk oauwe, ioar sikesikin wihwia kan ma pwoaida nehn kaimwjeklahn wihk ma Jesus mour pohn jampah, a mehlel a mehdi pohn lohpwuhwo apel iejda.

Imwin Rongmwehu oauwe min riau, ma mine nehn kilel doahroar me […]. Emen jouninsing sohrohr likin armajjo ma insingehdi pukin Mark dapwa ioar ih ma insingehdi.

Audoapoa in Oarlap

1. Sapin Rongmwehu 1.1-13

2. En Jesus doadoahk nehn Galilee 1.14—9.50

3. Jesus injang Galilee inla Jerusalem 10.1-52

4. Kaimwjeklahn wihk nehn Jerusalem apel ipoa 11.1—15.47

5. Iejdahn Jesus 16.1-8

6. Koaun Jesus ma iejda pel pwokkoang nah sohnpadahkkok apel indahla nehnloannge 16.9-20

1

En John Jounpoapdaij Kapahrak

1 Me ioar sapin Rongmwehu doahr Jesus Christ Nihn Koahs, 2 doahr lallo ma ne insingdi ipen joukohp Isaiah:

“Koahs pwa, ‘Ngoahi pirin kadarwe Noai jounpakairro mwohn Koawoa,

ma pirin koaunopda Oamw allo.’

3 Mine ngilloau ma kin poangpoangpoang nehn japwsoahn:

‘Kamwai koaunopda al kan ohroj oang Koaunno,

kamwai kainenehla Ah al kan ma Ih pirin alu loaloa!’ ”

4 John ken pwokda nehn japwsoahn, poapdaiji armaj kan, pwehpwehpwehng irai, “Kamwai koaluhla, wiliakapwla apel poapdaijla, Koahs pirin mahkoahng kamwai dipamwai kan.” 5 Armaj dir jang koujapw ohroj nehn wein Judea apel jang Jerusalem inla pwa en rong en John ah kapahrak. Irai kin woahkda diparai kan, a ih poapdaijihla irai nehn Pillap Jordan.

6 John kin kol likkoau oau ma wiawihda jang in winen kamel, apel kin piroahki lopkoa kangir kilin kahu; a da ih kin kangkangkang: padda apel jukehn loanglap in nehn woallo. 7 A me ioar mwomwen koaloklok ma ih kin pwehng armajjok: “Mine woal men ma pirin indoa mwerin ngoahi, ma laplapjang ngoahi dauluhl; ma ngoahi johpwa warroang rukdi mwohn Ih pwa ngoahi en lapwadda joalin Ah juhwo. 8 Ngoahi kin poapdaijihki kamwai pil, Ih pirin poapdaijihki kamwai Ngen Joarwi.”

Jesus Poapdaijla apel Oaloa Jongjong pehn Jehsen

9 Mwerin en Jesus indoa jang Nazareth, kahnihmw siksik oau nehn wein Galilee, poapdaijla ipen John nehn Pillap Jordan. 10 Nehn anjoauwo ma Jesus doauda jang nehn pillo, Ih kapang nehnloannge rispijoang a Ngen Joarwi indihdo doahr dinin mwurei men mine pohn Ih. 11 Ih pel rongda ngilloau indihdo jang nehnloannge pwa, “Koawoa ioar Noai jermwein kahpwil wa, ma Ngoahi kin malauki.”

12 Doari, nehn anjoauwohr Ngen Joarwi ken kahlwahlahng Jesus nehn japwsoahn. 13 Jesus ken mine wijahu rehn pahijek, Jehsen ken kajongjongi Ih. Mahn ingkel kan kin pel pwili Jesus wijahu; a sohnloang kan pel kin indoa pel jeuweje.

Jesus Pangin Sohnloakjid Pahmen

14 Mwerin John peidekkoang nehn kalpwuhj, Jesus inla Galilee lohkihjili Rongmwehu jang ipen Koahs, pwa, 15  “Ne lel anjoauwo, Wein Koahs ne koaroando! Kamwai koaluhla apel wiliakapwla apel kamehlelehla Rongmwehu!”

16 Rehn oau Jesus allaluhla pohn poahrinjedin Lehn Galilee; Ih kapangda sohnloakjid roahmen, Simon apel riah Andrew, loakjidki nihra ukko nehn lehu. 17 Jesus pwehng ara, “Kamwa indoa pwilihla Ngoahi; a Ngoahi pirin wiahkihla kamwa sohnloakjidi armaj.” 18 Anjoauwohr, ara kihdi nihra ukko pwilihla Ih.

19 Ih injang wijahu, pel kapangda riarihoau, James apel John, nihn Zebedee. Ara minmine pohn pohs pas winwina nihra ukkok. 20 Nehn en Jesus kapangda ara, Ih pangin ara. Ara ken kihdi jamarahu ma pwili mine pohn pohs siksik pas ipen sohndoadoahk pwi, ara ken pwilihla Jesus.

Woalmen ma Ngen Jaus Dilingla

21 Irai inla Capernaum a Sabbath Jesus dilda nehn jinakokehu sapda Ah padahk. 22 Armaj ohroj ma pwili rong ken pwuriamweikihla doahr Ah kin kihwe Ah padahk; pwa manman in Ah padahk johpwa doahroar en jounpadahk in Kojonneddok arai padahk.

23 Woal men ma ngen jaus dilingla inla nehn jinakokehu rahrahuki pwa, 24 “Jesus mihn Nazareth, da Koawoa nimen wiahng kamai? Koawoa indoahng koauwehla kamai! Ngoahi kidal inje Koawoa, Koawoa ma Nihn Koahs jounpakair joarwihwa!”

25 Jesus pwehng ngen jausso, “Nennenla, koawoa diljang nehn armaj menen!”

26 Ngen jausso ken isikda woallo oaroh ken roarda, rahrahu diljang ih. 27 Armaj ohroj pwuriamweikihla, peipeidekpene nehn pwungarai pwahpwahpwa, “Dahkij me? Joangoan padahk kapw dahioau me? Woalmene inenin manman. Ih pwen lalloar, pel ngen jaus kan pel peikkoang!”

28 Rongin Jesus ken pispis lohkjili wija ohroj nehn wein Galilee.

Jesus Kemwehuwihla Armaj Dir

29 Doari, Jesus apel Nah sohnpadahkkok, pwilihki James apel John injang nehn jinakokehu inla umwen Simon apel Andrew. 30 Inen pahien Simon‑o onohn nehn ummwo johmwehu karkar, nehn en Jesus lel wijahu arai pwehng Ih doahr iren liho. 31 Ih ken inla kolda poahn liho jeuwejehda pwa en uhda. Nehn anjoauwohr, karkarro injang ipen liho; ih ken sapda apwali irai.

32 Injoausikdi, nehn en joauwo pirin ken duhla, armaj kan wahpenehng Jesus min johmwehu apel min ngen jaus kan dilingla irai. 33 Sohn kahnihmmwo ohroj pwili pokonpene mijen ummwo 34 Jesus kemwehuwihla armaj dir ma anki joangoan johmwehu dir apel kaujjang ngen jaus dir ipen armaj kan. Ih ken kauhdi ngen jaussok arai en joah lallal, pwa irai kidal Ih.

Jesus Lohkihjili Rongmwehu nehn Galilee

35 Pwohrdahng rehnno, injohrehn, Jesus pwohrda inlahjang in ummwo, inla likin kahnihmmwo wijahkij pwa en kalahpwukla kapkap. 36 Simon apel pwilihoahk rapahkihla Ih; 37 nehn irai kapangda, irai pwehng, “Maing, armaj ohroj raprapahki koawoa.”

38 A Ih japoang irai, “Kisai dauluhlwehng nehn koaujoan koaroan kan, pwa Ngoahi en pel lohkihjili Rongmwehu wijahk, pwa ioar Ngoahi indoahki.”

39 Ih ken allaluhjili nehn Galilee pwon, kapkapahrakjili nehn jinakoke kan apel kahkaujjang ngen jaus ipen armaj kan.

Jesus Kemwehuwihla Woal Lepahmen

40 Woal lepahmen pel indoa ipen Jesus, poadpwomwla mwohn Ih, jarda pwehng en jeuweje, pwehng Ih, “Maing, ma koawoa nimen, koawoa kak kamwkelehda* ngoahi.”

41 Doari Jesus ipwilkihda, kailla poah pukkoang woallo, “Ngoahi nimen,” Ih pwehng ih, “Ken mwakelkelda!” 42 Anjoauwohr lepahu ken jarjang ipen woallo; doari ih ken mwakelkella. 43-44 Jesus kainoapwihdi, pwehng Ih, “Kapang, pwa koawoa en johpwa pwehng emen. Inla kajalehioang jamwrou a koawoa wia oamw meiroang joanngo ma Moses koajoanehdi, en wia oamw mihn kadehde oang irai.” Doari Ih ken kadarla woallo.

45 Woallo inlahr lohkihjili wija ohroj ah ne mwakelkelda; ma kahrehda Jesus johla kak aluhjili nehn pokon janjal nehn kahnihmmwok, Ih kin kalkalahpwukjili likin kahnihmmwo. A joah, pwa armaj dir kin pokondo Ipoa jang wija ohroj.

2

Jesus Kemwehuwihla Woal Mwoasor Men

1 Mwerin rehnpwi, Jesus pel pwuroahng inla Capernaum. Rongin Ah minmine in umwahu lohkjili; 2 ma kahrehda armaj dir pokondo in ummwo apel koaisla loaloa pel in wanihmmwo. Ih ken padahkki oang irai lallo. 3 Nehn Ah padpadahk, woal mwoasor men ne wijwijik allaluhdohng Ipoa; ih mine nehn mihn wijik oau, wijik in pahmen. 4 Doari, nehn ahr johkak kadilihda apel sohlahng ipen Jesus ki koais in pokonno, irai pwukulda pohn ummwo kainenehdi wijahu ma Jesus mine, kadilihdihong nehn ummwo ipen Jesus mihn wijikko ma mwoasorro mine puwoa. 5 Nehn en Jesus kapang arai pwojon, Ih pwehng woal mwoasorro, “Noai jeri! Dipoamw kan ne lapwda.”

6 Jounpadahk in Kojonneddohpwi pwili mwindi nehn ummwo, irai lemlemehng pein arai, 7 “Imdoahr woalmene Ah kak wia joangoan sikesik oauwe? Pwa Ih lahlahwe Koahs. Inje ma kak lapwadda dihp kan, jaudi Koahs kalahpwuk?”

8 Anjoauwohr Jesus kidalda ahr lamlam; Ih pwehng irai, “Da kamwai wiahki joangoan lamlam pwiai? 9  Dahioau moangoai en pwehng woal mwoasor mene, ‘Dipoamwkan ne lapwda,’ ke, ‘Uhda, oaloa kioammwen, alu’? 10  A Ngoahi en kamehlele oang kamwai en kidal pwa Nihn‑Armaj*anki manmanin mahkoahng dipen jampah.” Ih ken pwehng woal mwoasorro, 11  “Uhda, oaloa kioammwen, alwe in umwoammwo!”

12 Woal mwoasorro uhda mwohn mijarai, pwoakda kiahu, anjoauwohr ken inla. Irai ohroj pwuriamweikihla mehlel apel kapkapingahki Koahs, pwa, “Kamai kahjikkoar kapang mehkij ma doahroar me.”

Jesus Pangin Levi

13 Jesus pel pwuroahng pwurlahng in oaroahr in Lehn Galilee. Armaj dir pel pokonpene Ipoa, Ih ken pel sapda padahk oang irai. 14 Nehn Ah allaluhla wija, Ih kapangda jounrik daksis men, oadoa Levi nihn Alphaeus, ma onnonohn nehn ah oahpisso. Jesus pwehng, “Indoa pwilihla Ngoahi.” Levi ken uhdahr pwilihla Jesus.

15 Doari Jesus ken mwindihoang mwinge in umwen Levi‑o. A jounrik daksis pwi apel armaj dipan dir pwili Jesus apel Nah sohnpadahkkok mwindihoang in sehpillo, pwa irai dir kin pwilpwili kahkahkauj Jesus. 16 Epwi jounpadahk in Kojonneddo, ma kijehn Pharisee‑ok, nehn irai kapangda Jesus Ah pwili mwinge ipen joangoan armaj dipan pwiai apel ipen jounrik daksis pwiai, irai idoakkoang Nah sohnpadahkkok pwa, “Da Ih kin pwilihki mwinge ipen joangoan armaj pwiai?”

17 A nehn en Jesus rongda me, Ih pwehng irai, “Jaudi armaj sihkei ioar anahne jounwini, a armaj johmwehu. Ngoahi joah indoahng pangin armaj pwung, a armaj dipan kan.”

Peidek Doahroar Kaijihjol

18 Pehn oau nihn John jounpoapdaij sohnpadahkkok apel Pharisee‑ok kaijihjol. A armaj pwi indoa ipen Jesus idoak Ipoa, pwa, “Amwda nihn John Jounpoapdaijjok apel nihn Pharisee‑ok kin kaijihjol, a nihmw kan johkin pwili?”

19 Jesus ken japoang irai, “Pwa da? Kamwai lemleme ma sohnkapar in kamdipw in koapwoapwoaud oau pirin kaijihjol nehn en woal kamwohddo ne lel iparai? Irai johkak. 20  A oau anjoau ma pirin indoa ma woal kamwohddo pirin wijik jang irai; doari, ioar anjoauwo irai pirin kaijihjol.

21  “Joh armaj kin deipinihoang dipwin likkoau kapw pohn likkoau in joakid mering, pwa dapwa likkoau kappwo pirin nurpene, soahrjang ekij likkoau merinngo doari soahroakko pirin koalikla. 22  Pel joh armaj kin widekihoang wain kapw nehn pehk in kilin mahn mering, pwa wain kappwo nen koauwehla pehk merinngo; ohroj ara, wainno apel pehkko, nen ohla mwahl. Ioar ma wain kapw pwen mwehuwoanngoar pehk kapw.”

Peidek Doahr Sabbath

23 Sabbath oau Jesus wudla nehn mwoaswel in wihd oau. Nah sohnpadahkkok pwili Ih; irai ken dolihdi wehn wihd pwi. 24 Pharisee‑ok ken pwehng Jesus, “Kapang! Nihmw sohnpadahkkok wia me ma uhwoang kojonned in Sabbath.”

25 Jesus japoang irai, “Kamwai johkin wadek da David wiahdahu anjoauwo ma ih apel pwilihoahk mwakohkohla? 26  Ih dilda nehn umwen Koahs, kangla pilahwa joarwihok, nehn mwein Jamwrou Laplap Abiathar. Doahr kojonneddo, jamwrouwok oar ioar mweimweioang kang pilahwa pwiai. A David kangla apel kioang pwilihoahk irai en pwili kang.”

27 Jesus pel pwa, “Sabbath wiawihdahng mihn kemwehupen armaj, a jaudi armaj oang mihn kemwehupen Sabbath. 28  Ioar mehwa Nihn‑Armaj ioar Koaun apel Koaun in Sabbath.”

3

Woal Poah Mwoasor men

1 Jesus pwuroahng dilda nehn jinakokehu, wijahu ma woal mwoasor poah men pwili minmine. 2 Armaj pwi ma pwili mine wijahu nimen kadpoahki Jesus mehkij japwung, irai kin mwajmwajahnnoar Jesus ma Ih pirin kemwehuwihla min mwoasor poahu rehnin Sabbath. 3 Jesus ken pwehng min mwoasor poahu. “Sohdahdo uhda mijen pokonne.” 4 Ih ken idoak iparai pwa, “Da kojonneddo mweidoahng kisai en wia Sabbath? Kisai en wia mehkij ma mwehu ke nauna? Kisai en jeuweje mourin armaj ke koauwehla?”

Irai nennenla johpwa wia mehkij. 5 Jesus ken lioasla kapkapang irai, ih ken injinjuwedkihla irai koapsakai apel lamlam japwung. Ih ken lallahng woal mwoasor poahu, “Kailwe poahmmwen.” Min mwoasorro kaillahr poahu, poahu ken mwehula dauluhl. 6 Pharisee‑ok ken diljang nehn jinakokehu pokonpene ipen epwi ma kin nihn Herod pwihnno; irai ken pilahnehda pwa irai en kojukdi Jesus.

Pokon Laplap oau in Poahrinjed in Lehu

7 Jesus apel Nah sohnpadahkkok inla in poahrinjed in Lehn Galilee, a pokon laplap oau kaujla Ih. Armajjok indoa jang Galilee, jang Judea, 8 jang Jerusalem, jang Idumea, jang oaloap Jordan, apel jang kahnihmw in Tyre apel Sidon. Armaj pwiai pokonpene ipen Jesus pwa ihr rongda joang kapwuriamwei kan ma Ih kin wihwia. 9 Ih pwehng Nah sohnpadahkkok irai en koaunopda oau pohs siksikko, ma Ih en doauda puwoa, pwa pokonno en joah jakahpajihla Ih. 10 Pwa Ih kin kemwehuwihla armaj johmwehu dir, ioar mehwa irai kin jakahpajihla Ih nehn irai kin nimen pukkoang Ih. 11 Pel armaj ma ngen jaus dilingla irai, nehn irai kin kapangda Ih irai kin kipdi mwohn Ih, rahrahu, pwahpwahpwa, “Koawoa ioar Nihn Koahs wa!”

12 A Jesus ken iroahdi ngen jaussok en johpwa pwa inje Ih.

Jesus Pilda Woaroak Eijek Roahmen

13 Jesus indahla pohn dol oau; Ih ken pangin araihok ma Ih kin ipwilki en indoa Ipoa. 14 Ih ken pilda min eijek roahmen ma Ih panginki woaroak, Ih pwa, “Ngoahi pilda kamwai pwa kamwai en kin pwilpwili Ngoahi. Ngoahi pirin pel kadarwe kamwai pwa kamwai en lohkihjili Rongmwehu; 15 kamwai pirin pel anki manman in kaujjang ngen jaus kan ipen armaj.”

16 Doari, ioar oadoan min eijek roahmennok ma pilpilda: Simon (Jesus kioang oadoa Peter); 17 James apel John, nihn Zebedee (Jesus kioang oadoara, Boanerges*, woahwoahn mour in addoauwe nihn palar ke mwosmwos jongpoa); 18 Andrew, Philip, Bartholomew, Matthew, Thomas, James nihn Alphaeus, Thaddaeus, apel Simon sohn pwihnin Zealot, † 19 apel Judas Iscariot, woallo ma pangla Jesus.

Jesus apel Beelzebul

20 Jesus injang wijahu inlahng in umwahu. A pokon laplap oau pel pokonpene wijahu, ma kahrehda Ih apel Nah sohnpadahkkok johla kak mwinge ki johla anjoau. 21 Nehn epwi Ah peneineihok rongda me, irai inla ipoa pwa irai en oaloa apwali Ih; pwa armaj kan pwahpwahpwa, “Ih ne japwungla nehn moange.”

22 Epwi jounpadahk in Kojonneddok ma indihdo jang Jerusalem siksikoa pwa, “Beelzebul ne dilingla Ih.” Epwi pwa, “Koaun in ngen jaus kan ma kioang Jesus manman in kajroahjang ngen jaus ipen armaj.”

23 Ih panginpene armajjok pwehng irai karajraj pwi: “Imdoahr Jehsen ah kak kajroahla Jehsen? 24  Ma wei oau pirin pwalpijoang wiahda pwihn pwi ma pirin uhpene nehn pwungarai, weiho johkak pwoaida, pwa ih pirin mwoarpijoang. 25  Ma peneinei oau pirin pwalpijoang wiahda pwihn pwi ma pirin uhpene nehn pwungarai, peneineiho johkak pwoaida pwa ih pirin mwoarpijoang. 26  Doari ma wein Jehsen pirin pwalpijoang wiahda pwihn pwi ma pirin uhpene nehn pwungarai, ih johkak woaroai, pwa ih pirin mwoarpijoang apel johla.

27  “Joh emen kak koauwehla umwen woal sihkei men pwa en pirapoa ah koapwoa kan ma ih johpwa koldi piroahpene woal sihkeiho. Ioar wioapoawahr doari ih kak pirapoa ah koapwoa kan.

28  “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel pwa armaj kan kak oaloa mahkpen diparai kan ohroj, pel dipen lahlahwe. 29  A emen ma pirin lahlahwe Ngen Joarwi, johpwa kak oaloa mahk in dihp oauwe, pwa ih ne wiahda dihp oau ma johpwa kak lapwda.”

30 (Jesus pwa me pwa epwi ihr pwahpwahpwa pwa, “Ngen jaus ne dilingla Ih.”)

Inen Jesus apel Riah kan

31 Inen Jesus apel riahk leldo. Irai mine likin ummwo nimen lalloang Ih. 32 Pokonno ma mwindi pidekihpene Ih pwehng, “Koawoa kidal pwa inoammwo apel rioammwok minmine likinno, irai nimen suhwoang Koawoa.”

33 A Jesus japoang irai, “Inje inoai, apel inje rioai kan?” 34 Ih pel kapkapangjili pohn irai ma minmine ipoa, doar Ih ken pwa, “Ioar inoai apel rioaikoa me. 35  Emen ma kin kapwaihahda kupwuren Koahs, ioar arai rioai apel inoai.”

4

Karajraj in Jounkamwoaroa

1 Jesus pel sapda padahkjili in poahrinjed in Lehn Galilee. Pokon laplap oau pokonpene Ipoa kahrehda Ih ken doauda mwindi pohn pohs pas. Pohsso peipeipei nehn jeddo, a pokonno mine in poahrinjeddo. 2 Ih ken padahkihoang irai joang dihrdir in karajraj, doahroar Ah kin kalap wia nehn Ah padahk. Ih pwehng irai:

3  “Kamwai rong. Armaj men mine ma inlahng kamwroa ah liporrohk. 4  Doari, nehn ah kamwkamwroa ah liporrohk, epwi mwoardi oang nehn alin nehn mwoaswello, mahnsang pwi sangdo kangjang. 5  Epwi liporro kipdi nehn wija sakaikai ma pwirejjo poadpoad. Liporrohk pispisin koapda pwa pwirejjo poadpoad. 6  A anjoauwo ma joauwo dakda, suhkoahk pispisinnoar mengla pwa koalohraiok johpwa lel nehn wija loal. 7  Epwi liporrohk kipdi nehn pwungen suhkoa soaksoak. A suhkoa soaksoakkok koapda kajasihkeihla irai; ioar irai ken johpwa uhwahki. 8  A epwi liporrohk nehn pwirej mwehu; irai koapda, koalikla, uhwa mwehu; epwi uhwa min jilihjek, a epwi weneijek, a epwi epwiki.”

9 Jesus pel pwa, “Doari, Armaj men ma mine sioa mihn rongrong, a ih en rong.”

Kahrpoan Karajraj kan

10 Doari, nehn en Jesus kalahpwukla, arai eijek roahmenno apel epwi ma pwili rong indoa ipoa pwa irai en poaki en kawoahwoahng irai karajraj kan. 11 Ih ken japoang irai, “Oang kamwai mweimweioang en kidal manman rir kan doahr wein Koahs. A oang irai kan ma minmine likin, irai pirin kidal joang ohroj jang in karajraj. 12  Pwa,

‘Irai en kapkapang,

a pwen johpwa kapang,

Irai en rongrongrong,

a pwen johpwa woahwoahki,

pwa ma arai kapang, rong, oh woahwoahki, Irai nen okdeklahng Koahs

apel oaloa lapwdahn diparai kan.’ ”

Jesus Kawoahwoahda Karajraj in Jounkamwoaroawo

13 Jesus idoak iparai, pwa, “Kamwai johpwa woahwoahki karajraj pase? A imdoahr amwai kak woahwoahki karajraj pwiok? Doari, ioar doahr me: 14  Jounkamwoaroa, ioar ma kin kamwoar mahjan in Koahs. 15  Epwi armaj doahr Liporrohk ma mwoardi oang nehn al kan. Nehn ahr kin rong mahjanno, Jehsen kin indoa koawehjang irai. 16  Liporro ma kin mwoardi oang nehn wija sakai woahwoahki irai kan ma kin rong oaloahda apel perenkihda. 17  A johkin soangdi iparai, ma apwal oau ke kojkoj kin lel irai pwa padahkko, a irai kin pispis in lohdi. 18  Epwi armaj kin doahroar Liporro siksikkok ma mwoardi oang nehn pwungen suhkoa soaksoak. Ioar irai ma kin rong mahjanno, 19  a ki pwunod in mourin jampah kan, noaroak in koapwoa kan, apel joangoan inoang sohrohr kan kin pwokda jakahpajihla mahjanno, kahrehda ken johpwa uhwahda. 20  Epwi doahroar liporro siksikoa ma mwoardi oang nehn pwirej mwehu. Irai kin rong mahjanno, oaloa, ken uhwa: epwi uhwa min jilihjek, epwi weneijek, a epwi uhwahda min epwiki.”

Lahm pehn Jepjep

21 Jesus pel uhjehla Ah sikesik oang irai, “Mine ipamwai ma kin okojda nah lahm kihdi pehn jepjep ke pehn pehd? Ih joah nen kihdahng nehn uhdahn dohiah? 22  Johpwa me joaloang kij mine, ma johpwa pirin kajanjalda; pel johpwa me oakkoak kij mine, ma johpwa pirin kalohkjili. 23  Doari armaj men ma mine sioa mihn rongrong, a ih en rong!”

24 Ih pel pwehng irai, “Kamwai soahk mwehu mehkije ma kamwai pirin rong! Mihn jonngohr ma kamwai pirin jongki epwi, ioar Koahs pirin jongki kamwai — apel koalikjang mehlel. 25  Pwa armaj ma anki mehkij, ekij pirin pel aluhwoang; a ma joh ah mehkij, pirin pel kihekjang mehu ma mine ipoa.”

Karajraj en Koakoairdahn Liporro siksik

26 Ih pel pwehng irai, “Wein Koahs doahroar armaj men ma kamwoar liporro siksikpwi nehn japwahu. 27  Nehn ah moair inpwong apel poahd in rehn, liporrohk kin koap apel koalkoalikla, a ih johpwa woahwoahki doahr mehpwiai kin wihwiawi. 28  Pwa pwirejjo ma kin kakoapihda liporrohu, kakoalikihla, apel kioang wah: sapdahu dipwdipw siksik kij, mwerin, ih kin wiahla suhkoa siksik, apel mwerin, uhwahda; a nehn wahu dirin liporro siksik. 29  Nehn en wah kan kin mah, armaj kin poaloahdi, kihpene, pwa anjoauwo ioar anjoau in doddol.”

Karajraj in Liporrohn Mustard

30 Ih pel pwa, “Da kisai pirin karjahng wein Koahs? Ke karajraj da kisai pirin doadoahkki pwa kisai en kawoahwoahda? 31  Ih doahroar liporrohn Mustard, ma keiou siksik nehn pwungen liporrohn suhkoa kan. 32  A nehn a kamwoarmwoardi oang nehn pwirej, ih kin koapda apel koalikla wiahla suhkoa koalik pas, koalikjang suhkoahn nehn mwoaswel kan ohroj. Ih kajangpijoang, a mahnsang in pehnloannge kan kin jokdo wiahda irai paj pehn ririn rah kan.”

33 Jesus kawoahwoahng armaj kan en Koahs mahjan in joangoan karajraj pwiai doahroar arai en kin kak woahwoahki. 34 Joh kapahrak oau Ih kin wiahng armaj kan ma Ih johkin doadoahkki karajraj; a nehn Ah kin kalahpwukla ipen Nah sohnpadahkkok, Ih kin kawoahwoahng irai karajraj ohroj.

Jesus Kamoahjihdi Melmel oau nehn Jeddo

35 Injoausikin rehnnohr Jesus pwehng Nah sohnpadahkkok, “Kisai dauluhlla oaloap pille.” 36 Nehn irai koamwurla pokonno, sohnpadahkkok kerda pohn pohsso ma Jesus mine puwoa pwili jeila; epwi pohs pel pwili irai kijkijoula loappoauwo. 37 Doahr ken eng koalikda, ne koalik jaudahdo pohn pohsso, enkennoar kamweihdi. 38 Jesus mine mwerin pohsso, moair a moange mine pohn Ah pilahu. Sohnpadahkkok panginda Ih, pwehng Ih, “Maing Jounpadahk, koawoa johpwa kaspoahki irai ne pirinken mehdi?”

39 Jesus pwohrdahr, ruwojehda melmello, pwa, “Uhdi!” Ih pel pwehng nohk, “Kamwai moaloailoaidi!” Anjoauwohr melmello uhdi, ken molundi dauluhl. 40 Ih ken pwehng irai, “Da kamwai majpwehk ki? Da, kamwai kahjikkoar pwojonla?”

41 Irai majpwehkda koalik, pwahpene nehn pwungarai, “Inje min mine, ma eng apel no kin peikkoang?”

5

Jesus Kemwehuwihla woal men ma Ngen Jausso Dilingla ih

1 Jesus apel Nah sohnpadahkkok kijoula oaloap Lehn Galilee apel dauluhllahng oaloap pillo, nehn japwen mihn Gerasa. 2 Jesus kerdihjang pohn pohsso, a woalmen ma ngen jaus dilingla ken aluhdo ipoa; ih indoa jang nehn joaujoau pwi, wija ih kin minmine. 3 Joh armaj men kakkoang woallo, pel joal pahrang kan johkak joalihdi; 4 pwa pehn dir ih kin joalkihdi joal pahranngok in poah apel in ehn, a ih kin kamweidpijoang joal pahranngok; johpwa emen kak koldi pwa ih sihkei. 5 In rehn inpwong, ih kin allaluhjili nehn joaujoau kan, apel nehnwoallo in pohn dol kan, rahrahu koauwehla palwoaroa ki sakai ingkoang kan.

6 Doari, ih kapangdahr Jesus jang wija doh, ih kijoula, kipdi mwohn Ih, 7 rahrahu, pwahpwahpwa, “Maing Jesus, Nihn Koahs Laplap! Dahioau Koawoa nimen wiahng ngoahi? In oadoan Koahs, joah koalkoa ngoahi!” 8 (Ih pwahki me pwa Jesus pwa, “Koawoa ngen jaus, injang ipen armaj menen!”)

9 Jesus idoak ipoa, “Ia oadoammwen?”

A woallo japoang Ih, “Oadoaioa ioar ‘Karej’ pwa kamai min dir!” 10 Ih ken engdehnki Jesus en joah kaujjang ngen jaussok nehn japwahu.

11 A ipen wijahu, pwihnin pij oau minmineo, mwingmwinge in imwin dol oau. 12 Ngen jaussok ken poakihda ipen Jesus en kadarla irai apel mweidoahng irai en inla dilloang nehn pijjok. 13 Doari Jesus ken mweidoahng. Ngen jaussok ken injang ipen woallo, wud inla dilloang nehn pijjok. Dapwa pij riekid, kijoudihla duhla nehn lehu.

14 Sohn apwali pijjok kaula nehn kahnihmmwo, nehn koaujoankan likin kahnihmmwo, pwehng armaj kan da wiawi. Doahr ihr ken inla kapang dahkij ma wiawi. 15 Nehn ahr lel wijahu ma Jesus mine, irai liskihla ahr kapangda woalwa ma kin dirin ngen jaus mwowoa, ne mwindi wijahu moaloailoaidi, mine nehn likkoau mwehu, mwomwen armaj mwehmwehu men. Irai ken mijikda. 16 A iraihok ma kadehdehki mijarai manmanno, irai pwehng ihr da ma wiawihoang woallo ma dirin ngen jaus apel mwomwen pijjok. 17 Irai ken poakihda Jesus en injang nehn japwaraiho.

18 Nehn en Jesus doaudahng pohn pohsso, woallo ma ngen jaus dilingla poaki ih pwehng Jesus, “Mweidoahng ngoahi pwa ngoahi en pwilihwe Koawoa!”

19 A Jesus johpwa mweidoahng, Jesus pwehng ih, “Inla in umwoammwo, ipen oamw peneineihok, pwehng irai doahr manman koalik ma Koaunno wiahng koawoa, apel doahr Ah kalahngan oang koawoa.”

20 Woallo ken inlahr pwahjili nehn wein Decapolis* manman koalikko ma Jesus wiahng ih; irai ken inenin pwuriamweikihla.

Jesus Kasihkeida nihn Jairus Jerpein

21 Jesus pwuroahng pwurla oaloap lehu. Pokon koalik oau aluhpene pidekihpene Ih in poahrinjeddo. 22 A koaun in jinakoke men, oadoa Jairus, rukdihoang in pwoalkoa, 23 engdehnla nehn ah poakpoak, pwa “Maing, noai jerpein siksik kij nimwennoar mehdi. Menlau inla kihdahng poahmmwen pohn ih pwa en sihkeida apel kak mour.”

24 Jesus uhda pwilihla koaunno. A pokon koalikko pel kaujla. Wija ohroj nehn allo ken koaisla.

25 Lihmen pel pwili mine wijahu, ma anki johmwehuin insa pwilpwil oaroain johnpar eijek riau. 26 Ih ken roaproapoan mour ipen jounwini dir, doadoahkkihla nah mwani kan ohroj. Apwen johpwa kaspoa, pwa pwen naunaunahlahr. 27 Nehn en liho rongda doahr Jesus jang ipen armaj kan, ih ken sohlahng likinjarkin, pukkoangdi Ah likkoauwo, 28 pwehng pein ih, “Ma pwen Ah likkoauohr ngoahi pukkoang, ngoahi nen sihkeida.”

29 Doari, ih ken pukkoang en Jesus likkoauwo, a nehn anjoauwohr koarkoarin insahu enngengla; liho ken poahmda jang nehn palwoaroa pwa ih ne sihkeidahjang ah johmwehuwo. 30 Nehn anjoauwohr Jesus poahmda sihkei kij injang ipoa, Ih ken jipwjipwoaljili nehn pokonno, pwehng ihr “Inje ma pukkoang Oai likkoauwe?”

31 Nah sohnpadahkkok pwehng Ih, “Koawoa kapang pwa pokonne koaisihla koawoa; a koawoa ken pwa ‘Inje pukkoang Ngoahi?’ ”

32 Jesus ken jipwjipwoaljili pohn pokonno pwa en kapangda inje ma wia mehu. 33 A liho, nehn ah kidalda dahkij wiawihoang, ih ken majpwehkda roarroarroar, sohdo ipoa, rukdi in pwoalkoa, pwehng Jesus me ohroj. 34 Jesus ken pwehng liho, “Noai jerpein, oamw pwojon ioar kasihkeida koawoa. Doari, alwe in peren pwa koawoa ne sihkeidahjang oamw johmwehu en.”

35 A nehn Ah lallallal, pakair oau lel ipen Jairus, jang in umwahu, ma pwa, “Nihmw jerpeinno ne mehdi; joah kadroapwoahki Jounpadahkken en indoa.”

36 Jesus johpwa soahk; Ih pwehng Jairus, “Koawoa en joah mijik, a koawoa pwojonnoar.” 37 Ih ken johpwa mweidoahng emen en pwilihla Ih, ioarroar Peter, James apel riahu John. 38 Nehn ahr lel umwen koaunno Ih kapang doahr ahr loakloakoa apel joangjoangjoang 39 Ih ken dilda pwehng irai, “Da kamwai loakloakloakoahki apel joangjoangjoangki? Jerihn johpwa mehdi, ih moahmoahmoair.”

40 Irai uruhrki apel kapiski Ih. Doari, ih ken kadilihjang arai ohroj nehn ummwo, a mwerin, Ih ukda jemen jeriho apel inah apel Nah sohnpadahk jilmenno, Ih ken dilda nehn wijahu ma jeriho okdekda. 41 Ih ken kolda poahn jeriho pwehng, “Talitha koum,” ma woahwoahki, “Jerpein pwohrda!”

42 Doari, nehn anjoauwohr jerpeinno ken pwohrda sapda allaluhjili. (Ih johnpar eijek riau) Arai ken inenin pwuriamweikihla mehkije. 43 Jesus ken inoapwihdi arai en johpwa pwahpwahpwahjili mehkije; Ih ken pwehng irai en kamwinge jerpeinno.

6

Mihn Nazareth Kajohwe Jesus

1 Jesus injang wijahu, inlahng nehn uhdahn Ah kahnihmmwo, a Nah sohnpadahk kan pel pwilihla. 2 Nehn Ah lel Sabbath, Ih ken sapda padahk nehn jinakokehu. Mine min dir mine wijahu pwuriamweikihla nehn ahr rong Ah padahk. Arai ken pwahpene nehn pwungarai, “Woalmene oaloahjang ia joangpwiai? Joangoan loalkoang dahioau mine Ipoa? Imdoahr Ih kak wia joangoan manman pwiai? 3 Jaudi kahpinsoa wa me, nihn Mary, rien James, Joses, Judas apel Simon? Jaudi riah lihkoa ma kin minmine ipasai?” Arai ken kajohwe Ih.

4 A Jesus pwehng irai, “Wija ohroj joukohp kin woaun, ioarroar wija ma joh wahu in ih, ioar nehn ah wijahu, ipen ah peneinei.”

5 Ioar Ih johpwa wiahda manman oau nehn Ah wijahu, a min johmwehu pwi ma Ih kihda poah puwoa, kemwehuwihla. 6 Ih ken pwuriamweikihla ahr joah pwojon.

Jesus kadarpijoang min Eijek roahmennok

Jesus aluhjili nehn koujapw kan, padpadahk oang armaj kan. 7 Mwerin, Ih panginpene eijek roahmenno, kadarpijoang wad roahmen. Ih kioang irai manman in kajroahjang ngen jaus kan. 8 Ih pwehng irai en johpwa wa mehkij nehn arai jeiloak oauwe, ioarroar jokonpas; arai en johpwa wijik mwinge ke pehk in jeiloak, ke mwani nehn ahr pwoaloj kan. 9 Irai kak sandel, a irai en joah wahda joakid riau mihn ngalngal. 10 Ih pel pwehng irai “Nehn amwai pirin lel ekij wija, kamwai minminehr ipen irai ma kajamwo kamwai nehn umwaraihok, oaroh kamwai injang wijahu. 11  A wijahkij ma irai johpwa nimen kajamwo kamwai ke nimen rong kamwai, kamwai diljang wijahu jiped jang pwirejpar in pwoalkoamwai mihn kapoahm oau me oang irai.”

12 Min eijek roahmenno ken aluhpijoang kapahrak oang armaj ohroj irai en koaluhla apel wiliakapwla. 13 Irai kauj jang ngen jaus dir ipen armaj kan apel salipki le min johmwehu dir kemwehuwihla irai.

Kojkojdihn John jounpoapdaij

14 Nahmwarki Herod rongda mehpwiai ohroj, pwa Jesus wadwadla wija ohroj. Epwi pwahpwahpwa pwa, “John jounpoapdaij ioar ne pwuroahng mourda, ioar kahrehda Ih kak wia joangoan manman pwiai.”

15 Epwi pwa, “Ih Elijah.”

Epwi pwahpwahpwa pwa, “Joukohp men Ih, doahroar epwi joukohp in mehjjok.”

16 Nehn en Herod rongda me, ih pwa, “Ioar John jounpoapdaij me, ma ngoahi poaloahjang moange, ih ne pwuroahng mourda.” 17 Pwa ih kadarla John en joaldi, ih pwa en peidek oang nehn kalpwuhj pwa Herodias, pahien riahu Philip ioar Herod wud painkihla. 18 John jounpoapdaij johkin uhdihjang koapwung oang Herod ah japwunngo, ih pwa, “Johpwa pwung koawoa painkihla pahien rioammwo.”

19 Ioar kahrehda Herodias lioassoangkihda John, nimen kojukdi; a johkak; 20 pwa Herod kin mijik John, pwa ih kidal pwa John woal pwung apel joarwi men. Ioar mehwa ih ken kin jiloahjang me nauna apel kin perenki rong ah sikesik kan, mihndahr ma nehn kapehdin kin soausoaula anjoau ohroj nehn ah kin rong.

21 Doari Herodias kidalda anjoau mwehu rehnin en Herod noaisikdiho. Pwa rehnno Herod wiahda kamdipw oau oang nah koaun in armaj kan, oang koaun in jounpeihok, apel oang armaj laplapin wein Galilee. 22 Doari nihn Herodias jerpeinno pwokdo kahkahlek in kamdippwo; Herod apel sohn kamdippwo inenin perenkihda. Ioar Herod pwehngkihoang jerpeinno, “Mine mehkij koawoa anahne? Poaki ipoai, pwa ngoahi pirin kioang koawoa.” 23 Ih ken kahula apel inoaukihdi pwa, “Ngoahi pirin kihwe mehkij joah lipilpil, mihnda ma pel oaloap in oai wei.”

24 Jerpeinno dilla idoak ipen ah nohnohu, pwa, “Nohno, da ngoahi en poaki?”

A ah nohnohu japoang, “Moangoan John jounpoapdaij.”

25 Jerpeinno pwurlahng ipen nahmwarkiho, pwehng ih, “Noah nimen koawoa en kihdoahng ngoahi apkas moangoan John jounpoapdaij nehn oau pileis en!”

26 Me ken kainjinjuwedihla nehn kapehdin nahmwarkiho; ih ken johpwa nimen kainjinjuwedihla jerpeinno pwa ih inoau mwohn sohn kamdippwo ohroj. 27 Doahr ih ken pispis kadarla nah jounpei, pwehng pwa moangoan John jounpoapdaij en wijikdo. Jounpeiho inlahr nehn kalpwuhjjo, poaloa jang moangoan John jounpoapdaij. 28 Ih pwurdo wa moangehu nehn pileis oau, ih ken kioang jerpeinno; jerpeinno ken wud kioang ah nohnohu. 29 Nehn nihn John sohnpadahkkok rongda me, arai pwurla oaloa palwoaroa wahla jaripdi nehn joaujoau oau.

Jesus Kamwinge Woal Limekid

30 Mwerin woaroakkok ahr pwurpene, irai pokonpene ipen Jesus pwa arai en kajalehioang me ohroj ma irai ne wiahda apel padahk ohroj ma irai kawoahwoahda. 31 Armaj dir kin pwurpwuroa Jesus apel Nah sohnpadahkkok kahrehda johla anjoau in arai mwinge. Ioar Jesus pwehngkihoang sohnpadahkkok, “Kisai inla kalahpwukla mijkoalkoal nehn japwsoahnno, wijahu ma kamwai kak koammoal.” 32 Arai ken doauda pohn pohs oau pwa irai en inlahng kalahpwukla wija kij.

33 A armaj dir kapang arai mwoakid doahr ken kidal da. Irai ken kijoulahng wijahu jang nehn kahnihmmwok, irai lello mwohrai. 34 Nehn en Jesus doaudihjang pohn pohsso, Ih kapangda pokon koalik oau, Ih ken ipwilkihda irai. Pwa irai doahroar polohn jihpw oau ma ne joh jiloapoarai. Doari, Ih ken sapda kawoahwoahng irai joang dir. 35 Injoausik pene, Nah sohnpadahkkok indoa Ipoa, pwehng Ih, “Maing, ne pwong a japwsoahn oau me. 36 Ken kadarpijoang pokon oauwe, pwa irai en alwe nehn kahnihmw siksik kan apel koujapw koaroan kan pwa irai en pein dupukda kanrai mwinge.”

37 A Jesus japoang irai, “Kamwai kapwa kamwinge irai.”

A irai pwehng Ih, “Doari, koawoa mwehuki kamai en inla dupukda mwinge woahroar mwani silper riepwiki* kamwingehki irai?”

38 Jesus idoak, “Lopwonin pilahwa doapoa mine ipamwai? Kamwai kapang apel wadek.”

Nehn ahr ne wadekda irai pwehng Ih, “Lopwonin pilahwa limoau apel mwumw roahmen.”

39 Jesus pwehng sohnpadahkkok en wiahda pwihn siksikpwi pokonno apel kamwindihoang irai pohn re kan. 40 Irai ken mwindi in pwihnpwi, epwi wad epwiki a epwi wad limeijek. 41 Doahr Jesus ken pwoakda lopwonin pilahwa limoau apel mwumw roahmen, jardahla nehnloannge kapingkalahngannoang Koahs. Ih ken sipwangpijoang pilahwahk kioang Nah sohnpadahkkok pwa irai en nehk oang armajjok. Ih pel nehk oang irai ohroj mwumw roahmenno. 42 Armaj ohroj mwinge oaroh moadla, 43 Sohnpadahkkok dowihda luhwen pilahwahk apel mwummwok wiahda kiam eijek riau. 44 Woal ma pwili kang pilahwahk, irai min limekid.

Jesus Alu Pohn Jeddo

45 Mwerin me Jesus pispis pwehng Nah sohnpadahkkok, irai en doauda pohn pohs oau jeila Bethsaida mwohn Ih, oaloap jeddo, nehn Ah pirin kadarpijoang pokonno. 46 Nehn Ah kadarpijoang irai, Ih doaudahla pohn dol oau pwa en kapkap.

47 Injoausikdi, pohsso ne mine oh nehn pwungen lehu, a Jesus kalkalahpwuk in poahrinjeddo. 48 Ih kapang doahr en sohnpadahk kan engdehn jeijeijei nehn lehu pwa irai jei pallan enngo. Doari inlahng injohrehn, nehn pwungen kiloak jiluh apel wonou, Ih inla iparai alu pohn lehu, 49 a irai kapang Ah allalu pohn lehu, irai pwa eni men, 50 ioar irai rahukihda majpwehkda nehn irai kapangda Jesus. Ih ken pispisinnoar lallahng irai, pwa, “Kamwai sihkei! Ngoahi me, kamwai joah majpwehk.”

51 Ih ken doauda pohn pohsso pwilihda irai; anjoauwohr enngo uhdi. Sohnpadahkkok pwuriamweikihla 52 Pwa irai johpwa woahwoahki manmanno ma Jesus kamwingehki armaj limekiddo, pwa nehn kapehdirai pe ros oar.

Jesus Kemwehuwihla Armaj Johmwehu kan nehn Gennesaret

53 Irai kosehla lehu, lellahng Gennesaret peidi ipen jappwo, piroahdi pohsso. 54 Nehn irai doaudi jang pohn pohsso, armaj kan pispisinnoar kidalda Jesus. 55 Irai kijoupijoang wija ohroj sapda wahdohng ipen Jesus johmwehuwok pohn mihn wijik kan wija kan ma irai rong pwa Ih mine. 56 Apel wija ohroj ma Ih kin inla, nehn kahnihmw siksik kan, ke nehn kahnihmw koalik kan, ke nehn likin kahnihmw kan, armaj kan kin kihdi nihrai johmwehu kan wijahn noasnoas kan, poaki Ih en mweidoahng irai en pukkoang ikin Ah likkoauwo. Doari, irai ohroj ma kin pukkoang Ah likkoauwo kin sihkeida jang arai johmwehu kan.

7

Doahr Padahk in mihn Mehjjok

1 Pharisee pwi apel jounpadahk in Kojonnedpwi indoa jang Jerusalem pokonpene ipen Jesus. 2 Irai soahkda doahr epwi Nah sohnpadahkkok kin mwingehki poa jamin — nehn ahr johkin amwumw doahr siahkko ma Pharisee‑ok pwehng armaj ohroj en wia.

3 (Pwa Pharisee‑ok apel mihn Jew ohroj, kin japjang siahkkok ma irai oaloa jang ipen mihn Jew in mehjjok: ioar ma irai johkin mwingehki ma arai johpwa amwumwla doahr siahk koadoaudoaudo jang jamasai mihn mehjjok. 4 Irai johkin kang mehkij ma wijikdo jang wijahn noasnoas kan, ma irai johpwa amwunla.* Irai kin pel wia siahk dir ma irai oaloahjang mihn mehj kan: doahroar amwumw mwoak, amwumw pileis, amwumw pwohl prahs, apel pehd kan.)

5 Pharisee‑ok apel jounpadahk in Kojonneddok idoak ipen Jesus, pwehng Ih, “Maing, amwda nihmw sohnpadahk kan johkin pwilihki kapwaihahda siahk koadoaudoaudo en jamasai mihn mehjjok, nehn irai kin pwili mwinge a johkin amwumwla.”

6 A Jesus japoang irai, “Mehlel oar pwa uhdahn pwung en Isaiah kohpda doahr amwai mwalaun en, doahr ma ne insingdi.

‘Koahs pwa, armaj pwiai kin woaunki Ngoahi jang in arai lal

a mohngiongirai inenin dohjang Ngoahi.

7  Johpwa kaspoan ahr kin joarwihoang Ngoahi,

pwa irai kin padahkki kojonned in armaj, a irai karaunki pwa en Koahs Kojonned.’ ”

8 Ih pel pwa, “Kamwai kin kerpwihla kojonned in Koahs, a kin injinohkihoar kapwaihahda siahk kadoaudoau in armaj kan.”

9 Ih pel doaudoaula pwa, “Kamwai inenin loalkoangin joah oaloahda kojonned in Koahs, pwa kamwai en kauj pein amwai padahk kan. 10  Pwa Moses koajoanehdi pwa, ‘Koawoa woaunki joamoamw apel inoamw,’ apel ‘Ma emen ma pirin lahlahwe jamah ke inah, ih pirin kojkojdi.’ 11  A kamwai wud kin padahkihwe, ‘Ma armaj men anki ekij ma ih kak jeuwejehki jamah apel inah, a kin pwa, “Corban me” (woahwoahki “oang Koahs”), 12  ih pwa ih ne johla anki pwukoahn jeuweje jamah apel inah.’ 13  Doari, ioar doahr amwai kin koauwehla mahjan in Koahs nehn amwai kin pein padahkihoang armaj kan siahk kan ma kamwai kin pein wiahda. Apel mine siahk dir ma doahroar me ma kamwai kin wihwia.”

Dahioau kin Kajaminihla Armaj

14 Jesus pel pangindo pokonno Ipoa, pwehng irai, “Kamwai rong apel woahwoahki mwehu me: 15  Johpwa mehkij ma kin aluhwoang nehn koawoa jang likin kak kajaminihla koawoa, pwa mehkan ma kin injang loaloa, ioar ma kin kajaminihla koawoa. 16  (Kamwai rong ma mine siamwai mihn rong wija.)”

17 Nehn Ah injang ipen armajjok dilda nehn ummwo, Nah sohnpadahkkok idoak Ipoa woahwoahn karajraj oauwe. 18 Ih ken pwehng irai, “Da, kamwai johpwa loalkoang jang armaj pwian? Kamwai jehjoa pwa joh mehkij mihn likin armaj kin dilda loaloa kajaminihla, 19  pwa ih johkin inla nehn mohngiong, pwa nehn ah pehk in mwingehu, wijahu a ih kin injang loaloa inla likin palwarro.” (Nehn Ah pwa me, Jesus kadehdehda pwa joangoan mwinge ohroj mwehu oang armaj.)

20 Doahr Ih ken pwa, “Me kin indahjang nehn armaj, ioar ma kin kajaminihla armaj 21  pwa jang loaloan armaj, jang nehn ah mohngiong, ma lamlam nauna kan kin indahjang, ma kin kahrehioang nehn dipen siahk nauna, nenek, pirap, kojarmaj, kamwahl, 22  noaroak apel wia joangoan siahk nauna kan ohroj; kapweipwei armaj, nauna joaroa, pihrin, lahlahwe aklaplap apel joah injino — 23  joang nauna pwiai ohroj kin sapjang loaloan armaj, ioar kin kajaminihla armaj.”

En Lihmen Pwojon

24 Jesus ken inlahjang wijahu, inlahng nehn wein Tyre. Ih dilda nehn ummwo a Ih johpwa nimen armaj kan en kidal pwa Ih mine wijahu; a Ih johkak joaloangla. 25 Pwa lihmen ma ngen jaus dilingla nah jerpeinno, liho kidalda pwa Jesus mine wijahu, ih ken dildahr Ipoa nehn ummwo dairukdihoang in pwoalkoa. 26 Lihn likin men ih, ih noaisikdi Phoenicia nehn wein Syria. Ih ken poaki ipen Jesus en kaujjang ngen jausso ipen nah jerpeinno. 27 Doari Jesus ken japoang, pwehng ih, “Kisai kamwinge jerihkan mijoa, johpwa pwung en kihjang kenen jerihkan mwinge peidlahng doahk kan.”

28 Liho japoang pwehng Ih, “Mehlel Maing, a doahk kan kin pel pwili kang in kenen jerihkan pehn sehpil kan!”

29 Jesus ken japoang, “Pwa doahroar oamw pajpoang en, alwe in umwoammwo; pwa ngen jausso ne injang ipen nihmw jerpeinno.”

30 Liho ken pwurla in umwahu kidalda pwa nah jerpeinno onohn nehn dohiahu; a ngen jausso ne injang ipoa.

Jesus Kemwehuwihla Woal Pongpong apel Jehjoa Lallal men

31 Jesus inlahjang Tyre, Ih wud ipen Sidon, inlahng Lehn Galilee, kosehla wein Decapolis. 32 Armaj pwi ken ukdohng Ih woal pongpong apel jehjoa lallal men, poaki en kihdahng poah pohn ih. 33 Jesus ken ukjang woallo nehn pokonno, Ih ken dilimmoang jandin poah nehn pwokin sioa, kioang pilen oawoa in jandin poah, jairki loawoan woallo. 34 Jesus ken jardahla nehnloannge, pwahla, “Ephphatha,” ma woahwoahki, “woahjekpijoang!”

35 Anjoauwohr pwokin sien woallo woahjekpijoang apel joalin loawoa lapwadekla; ih ken sapda lallal. 36 Jesus ken pwehng ihr ohroj en johpwa pwehng emen mehkije. A doahr uhwen lal sihkei ma Ih wiahng arai, ioar doahr sihkei in ahr lohkihjili manman oauwe. 37 Irai ohroj ma pwili rong wioapoan manman oauwe, irai ken pwuriamweikihla pwahpwahpwa, “Me ohroj Ih kin wiahda inenin mwehu! Pwa Jesus kin nimen armaj pongpong kan en rongda wija apel kalallalihda armaj loahsoang kan!”

8

Jesus Kamwinge Armaj Pahkid

1 Pokon koalik oau pel pwuroahng wiawi ipen Jesus rehnnok, a joh me irai en kang. Ih ken panginpene Nah sohnpadahkkok pwehng irai, 2  “Ngoahi ipwilkihda armaj pwiai pwa irai minminehki Ipoai rehn jiluh, doahr ne pel rojla kanrai mwinge. 3  Ma Ngoahi kadarla irai in umwaraihok joah kang mehkij, irai kak oar mwehlehlla nehn al kan, pwa epwi irai indoahjang wija doh.”

4 Nah sohnpadahkkok idoak, “Armaj pirin kihjang ia nehn japwsoahn oauwe mwinge ma pirin isar oang kamwingehla joangoan koalik in pokon oauwe?”

5 Jesus idoak oang irai, “Lopwon in pilahwa doapoa mine ipamwai?”

A irai japoang, “Lopwon ijuh.”

6 Jesus ken pwehng pokonno en mwindi pohn mohk. Ih ken pwoakda lopwon in pilahwa ijuhwo, kapingkalahnganki oang Koahs, sipwangpijoang, kioang Nah sohnpadahkkok pwa irai en nehk oang pokonno. Irai ken nehkpijoang. 7 Mwumw pwi pel mine iparai; Jesus pel kapkapki, pwehng sohnpadahkkok irai en pel nehk oang pokonno. 8 Pokonno ken mwinge oaroh moad — ihr ohroj dapwa armaj pahkid. 9 Sohnpadahkkok audohda kiam ijuh oaroh dir, luhwen mwingehk. Jesus ken kadarpijoang pokonno, 10 Ih ken doauda pohn pohs pas pwili Nah sohnpadahkkok dauluhllahng nehn wein Dalmanutha.

Pharisee‑ok Poaki Manman oau jang ipen Jesus

11 Pharisee pwi indoa sapda akpwung oang Jesus. Irai nimen widingehdi, ioar ihr poakihki en wiahda oau manman jang nehnloannge. 12 Jesus pwuriamweikihla pwa, “Da armaj in anjoau kije poakihki manman oau jang nehnloannge? Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, johpwa manman pirin aluhwoang di oauwe.”

13 Ih ken injang irai pwuroahng doauda pohn pohsso japahllahng oaloap jeddo.

Ihs in Pharisee‑ok apel Ihs in Herod

14 Sohnpadahkkok moalkoahla wahda kanrai pilahwa; ioarroar pilahwa pas mine iparai pohn pohsso. 15 Jesus koahkoahlik oang irai pwa, “Kamwai kalke kamwai jang ihs in Pharisee kan apel ihs in Herod.”

16 Irai sapda siksikoahpene nehn pwungarai, pwa, “Pwa joh pilahwa ipasai ioar Ih pwahki me.”

17 Jesus kidal pwa da irai pwahpwahpwa, Ih idoak iparai, “Dahkij kamwai siksikoa pwa joh pilahwa ipamwai? Kamwai kahjikkoar marainkihla joang kan? Kamwai inenin nehn kapehd rosros! 18  Mine pwoaroan mijamwaikan — a da kamwai joah kapangki wija? Mine siamwaikan — a da kamwai joah rongki wija? 19  Kamwai moalkoahla lopwon in pilahwa limoauwo ma Ngoahi kamwingehkihla armaj limekiddo? Kiam doapoa kamwai audohda jang luhwen mwingehk?”

Irai pwehng Ih, “Min eijek riau.”

20  “A lopwon in pilahwa ijuhwo ma Ngoahi kamwingehkihla armaj pahkiddo? Kiam doapoa kamwai audohda jang luhwen mwingehk?”

Irai pwehng Ih, “Min ijuh.”

21 A Ih idoak iparai, “A kamwai kahjikkoar woahwoahkihla?”

Jesus Kemwehuwihla Woal in Bethsaida Majkun men

22 Irai lel Bethsaida; wijahu armaj pwi ukdohng Jesus woal majkun men poaki en pukkoang. 23 Jesus oaloa poahn min majkunno uklahng likin koaujoan. Mwerin Ah andipoahdi pohn pwoaroan mijoahk, kihdahng poah pohn woallo, Jesus idoak ma ih ne kapang wija ke joah.

24 Woal majkunno poahdpijoang pwehng Jesus, “Maing, ngoahi kak kapang armaj kan, a doahrma ma pwen suhkoahpwi allaluhjili.”

25 Jesus pel pwuroahng kihda poahk pohn pwoaroan mijen woallo, woallo pwuroahng poahdpijoang; a me ne mwehula, ih ne kak kapang me ohroj mwehu. 26 Jesus ken kadarla ih in umwahu, pwehng, “Alwe in umwoammwo, koawoa johpwa pwurla nehn koaujoanno.”

En Peter ah Kajalehda doahroar Jesus

27 Jesus apel Nah sohnpadahkkok inlahng nehn koujapw pwi ipen Caesarea Philippi. Ih idoak iparai nehn allo, pwa, “Inje ma armaj kan kin pwahki Ngoahi?”

28 A irai japoang, “Epwi kin pwa koawoa John jounpoapdaij, epwi pwa koawoa Elijah, a epwi pwa koawoa emen joukohp in mehjjok.”

29 A Ih idoak iparai, “A kamwai, inje kamwai pwahki Ngoahi?”

Peter japoang, “Koawoa ioar Messiah.”

30 Jesus kainoapwihdi irai en johpwa pwehng emen.

Jesus pwa doahroar Ah pel Loklok apel Mehdi

31 Jesus sapda kawoahwoahng Nah sohnpadahkkok doahroar Nihn‑Armaj uhdahn pirin loklok koalik, jekenkenla pehn koaunnok, jamwrou laplappok apel jounpadahk in Kojonneddok. Ih pirin kojkojdi, a mwerin rehn jiluh Ih pirin iejda. 32 Ih pwehng irai mehpwiai in janjal. Peter kalahpwukihla Jesus wijahu, sapda koapwung oang Ih. 33 A Jesus pwurla kapang Nah sohnpadahkkok, koapwung oang Peter, “Alwe jang Ngoahi Jehsen, pwa oamw lamlam en, jaudi jang ipen Koahs a jang ipen armaj.”

34 Jesus ken kapokonpene armaj dir apel Nah sohnpadahkkok, pwehng irai, “Ma emen in kamwai nimen indoa pwili Ngoahi, en uhdahn moalkoahla pein ih, wahda ah lohpwu, pwilihla Ngoahi. 35  Pwa emen ma nimen doaroahla ah mour ih pirin luhj jang; a emen ma mihndahkihla ah mour ki Ngoahi, apel Rongmwehuwo, ih pirin mourla. 36  Pirin mine kaspoan oamw en ankihla jampah pwon, a luhj jang oamw mour? 37  Joh douluhl, joh mehkij koawoa kak kihda pwa en japahl oang oamw mour. 38  Ma emen pirin mehkki Ngoahi apel Oai padahk ipen armaj in di nauna apel dipan oauwe, ioar Nihn‑Armaj pirin pel mehkki ih nehn Ah pirin indoahki lingin Jamahu pwilihki Nah sohnloang joarwi kan.”

9

1 Ih pel pwehng irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa epwi kamwai ma mine me, jehpirin mehdi, oaroh irai kapang wein Koahs ah pirin indoa in manman koalik.”

Jesus Lingla

2 Mwerin rehn wonou Jesus ukda Peter, James apel John, ukdahla irai pohn dol illoahioau, pwa irai en kalahpwukla. Ih ken wikla mwohrai 3 Ah likkoauwok lingla pel korohrohla. Joh armaj men nehn jampah kak kakorohroihla likkoau doahroar me. 4 Sohnpadahk jilmenno kapangda Elijah apel Moses ara siksikesik oang Jesus. 5 Peter pwehng Jesus, “Jounpadahk, inenin mwehu asai minmine wijahkije. Kamai en kouda umpwal jiluh wijahkije, oau umwoamw, oau umwen Moses, a oau umwen Elijah.” 6 Irai majpwehkda, doahr ih ken jehjoahla pwa da ih en pwa.

7 Koasoau oau pwaindi irai; a ngilloau indihdo jang nehn koasoauwo, pwa, “Ioar Noai jermwein kajampwalwa me, kamwai rong Ih!” 8 Irai jipwoaljili ne johla armaj irai kapang pwen Jesus kalahpwuk.

9 Nehn irai indihdohjang pohn dollo, Jesus inoapwihdi irai en, “Johpwa pwehng emen da kamwai kapang, oaroh Nihn‑Armaj iejda jang mehdi.”

10 Irai ken kapwaihahda da Ih pwa; irai ken sapda peipeidekpene nehn pwungarai ia woahwoahn lal kije, “Iejda jang ipen armaj mehdi kan.” 11 Irai idoak oang Jesus, “Amwda jounpadahk in Kojonneddok pwa Elijah uhdahn pirin sapin indoa?”

12 A Ih japoang irai, “Mehlel, Elijah uhdahn pirin sapin indoa pwa en koaunopda me ohroj. A amwda Puk Joarwi pwahki pwa Nihn‑Armaj pirin oaloa loklok koalik apel wia mwahlla? 13  A Ngoahi pwehng kamwai, Elijah ne indoa a armaj kan wiahng me ohroj ma irai mwehuki, doahroar ma ne insingdi nehn Puk Joarwi.”

Jesus Kemwehuwihla Jermwein men ma Ngen Nauna Dilingla

14 Anjoauwo irai lellahng ipen epwi Nah sohnpadahkkok, irai kapangda pokon koalik oau ma pidekihpene irai. A jounpadahk in Kojonneddo pwi akkakmaihoang sohnpadahkkok. 15 Nehn armajjok ahr kapangda Jesus, irai inenin pwuriamweikihla irai kijoupene rahnmwahuwi. 16 Jesus idoak ipen sohnpadahkkok, “Da kamwai akkakmaikihoang irai?”

17 Emen sohn pokonno japoang, “Maing, ngoahi wahdohng koawoa noai jermweinne ma ngen jaus dilingla ken jehjoahla lallal. 18 Anjoau ohroj ma ngenno kin dilingla ih, ih kin kipdihoang nehn pwirej, nehn oawoa kin pwuroarda, keikeikeisakai, a palwoaroa kin dengla. Ngoahi pwehng nihmw sohnpadahk kai irai en kauj jang ngen jausso, a irai johkak.”

19 Jesus japoang irai, “Kamwai inenin joah pwojon! Ia woaroai in Oai pirin minmine ipamwai? Ia woaroai in Oai pirin kanangmahng kamwai? Kamwai wahdohng Ngoahi jermweinnen!” 20  Irai ken wahdohng jermweinno ipoa.

Ngen jausso kapanngoar Jesus, a ih sihda pohn jermweinno, karoarroarihda, kapkihdihoang nehn pwirejjo, kasahpwroahjili oaroh pwuroarda nehn oawoa.

21 Jesus idoak ipen jamahu, “Ia woaroai in ah wihwia joanngoauwe?” A jamahu pwehng Jesus, “Jang oh in ah siksik, Maing. 22 A pehn dir ngen jausso kin nimen kojukdi ih nehn ah kin peiddoang ih nehn oai apel nehn pil. Doari, jeuweje kama, ma koawoa kak.”

23 Jesus ken pwehng ih, “ ‘Ma koawoa kak?’ Me ohroj kak pwoaida ipen inje ma pwojon.”

24 Nehn anjoauwohr jemen jermweinno pwehng Jesus, “Maing, ngoahi pwojon. A johpwa isar. Koawoa en jeuweje kakoalikihla oai pwojon.”

25 Nehn en Jesus kapangda doahr pokonno ne diddiddirla Ih ken weringda ngen jausso, “Koawoa, ngen pongpong apel jehjoa lallal, injang ipen jermweinnen. Johpwa pwuroahng dilloang nehn ih.”

26 Ngen jausso rahula, peiddi jermweinno nehn pwirej, diljang nehn ih. Jermweinno doahrla armaj mehdi men, epwi ken pwahpwahpwa pwa, “Ih ne mehdi.” 27 Jesus ken koldi poah jeuweje kauhda jermweinno.

28 Jesus dilda nehn ummwo kalahpwukla. Nah sohnpadahkkok idoak Ipoa, “Amwda kamai ke johkak kaujjang ngen jausso ipen jermweinno?”

29 A Ih japoang irai, “Joangoan ngen jaus oauwe johkak kajroahkjang, a ioarroar kapkap.”

Jesus pel Pwuroahng Kohpda doahr Ah pirin Mehdi

30 Jesus apel Nah sohnpadahkkok injang wijahu, kosehla wein Galilee. Jesus johpwa nimen armaj kan en kidal doahr Ah mwoakid kan. 31 Pwa Ih kin kawoahwoa oang Nah sohnpadahkkok: “Nihn‑Armaj pirin ken likliklahng ipen armaj kan, ma pirin kojukdi Ih. A mwerin rehn jiluh Ih pirin iejda.”

32 A irai johpwa woahwoahki da Ih pwehng irai, a irai pel mijik in idoak ipoa.

Inje ma Keiou Laplap

33 Irai lel Capernaum nehn irai mwindi nehn ummwo Jesus kalelpoak iparai pwa, “Da kamwai akkakmaiki allaluhdo nehn allo?”

34 A irai johpwa japoang; pwa nehn allo irai akmaipene nehn pwungarai, ki inje ma keiou laplap. 35 Jesus ken mwindi pangindo sohnpadahk eijek roahmenno ipoa pwehng irai, “Ma emen in kamwai nimen koaunda a en minehla mwerin, en wiahla en ohroj papah.”

36 Ih ken oaloa jeri men kihdi nehn pwungarai; jupwurpene jeriho, Ih pwehng irai, 37  “Ma emen ma kin kajamwo emen jeri siksik pwiai in oadoaioa, Ngoahi ioar ma ih kin kajamwo; A ma emen ma kin kajamwo Ngoahi, jaudi Ngoahi oar doari ih kin kajamwo, apel Ih ma kadardo Ngoahi.”

Armajjok ma Johkin Uhwoang Kisai kin Uhpali Kisai

38 John pwehng Jesus, “Maing Jounpadahk, kamai kapang emen ma pwili kaujjang ngen jaus kan in oadoammwen, kamai ken inoapwihdi pwa jaudi kijehmai ih.”

39 A Jesus japoang, “Kamwai joah kainoapwihdi, pwa joh armaj ma kin wia manman in oadoaioa kak lahlahwe Ngoahi 40  Pwa emen ma johkin uhwoang kisai kin uhpali kisai. 41  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, ma emen mihndahkihla mwoakin pil oau oang emen in oadoaioa, ih nen uhdahn oaloa dupkoa.”

Doahroar Kahrehioang Emen nehn Dihp

42  “Ma emen ma kahrehioang jeri siksik pwiai ma kin pwojon Ngoahi en wiahda dihp, mwehuwoang oau sakai koalikko en pirapirroang in sipinwoaroa, kapwuhrihekla nehn madauwo. 43  Ma oaloap poahmmwen kahrehioang koawoa nehn dihp, poaloahjang; pwa mwehu oang koawoa loapinpoa dilda nehn mour joahsuk jang poa riau peidek oang nehn ehl, nehn oai johkin kunlahu. 44  [Wijahu arai mwajjok johkin mehdi, a oaiho johkin kunla.] 45  A ma oaloap ehmmwen kahrehioang koawoa nehn dihp, poaloahjang; pwa mwehu oang koawoa en loapin e dilda nehn mour joahsuk jang e rahpas peidek oang nehn ehl. 46  [Wijahu arai mwajjok johkin mehdi, a oaiho johkin kunla.] 47  A ma oaloap pwoaroan mijoammwen kin kahrehioang koawoa nehn dihp, roahkjang! Mwehu ma koawoa loapin pwoaroan maj dilda nehn wein Koahs jang pwoaroan maj riau a peidek oang nehn ehl. 48  Wijahu irai mwajjok johkin mehdi a oaiho johkin kunla.

49  “Armaj ohroj pirin mwakelkelkihla oai, doahroar meiroang kan kin mwakelkelkihla jed.* 50  Jed mehkij ma mwehu; a ma nimen jeddo johla, da kamwai kak wiahng pwa nimen jeddo en pwuroahng minehda? Amwai mour en mwehu anjoau ohroj doahroar jed, a kamwai nen injenmwahupene nehn pwungamwai kan.”

10

En Jesus Padahk doahr Mweipijoang in Pwoapwoaud

1 Jesus injang wijahu, inlahng wein Judea, inla oaloap Pillap Jordan. Armaj dir pel pwuroahng pokondohng ipoa, Ih padahk oang ihr doahr Ih kin kalap wia.

2 Pharisee pwi indoa ipoa pwa irai en jong lidipihdi Ih. Irai idoak, “Padahkihoang kamai ma asai Kojonneddo mweidoahng woal men en mweijang pahioa?”

3 A Ih japoang, wud pwehng irai, “Dahkij Moses koajoanehdi oang kamwai?”

4 A arai pajpoangwa pwa, “Moses koajoanehdi kijinlikoau in kamweid en wiawi, a woal men kak mweijang pahioahu.”

5 Jesus pwehng irai, “Moses insingehdi kojonned oauwe oang kamwai, pwa jang in amwai nohn koapsakai. 6  Puk Joarwi pwa, jang in sapin kawa, ‘Koahs wiahda armaj woal apel li.’ 7  ‘Jang in kahrpoahioauwe woal men pirin mweijang jamah apel inah ih pasoahng pahioahu, ara roahmenne paspene wiahla oau.’ 8  Ara ne johla wia roahmen a emennoar. 9  Doari, joh armaj men en kamweidpijoang da ma Koahs ne kapsahpene.”

10 Nehn ahr dilda nehn ummwo, Nah sohnpadahkkok idoak ipoa irair oauwe. 11 Ih pwehng irai, “Ma woalmen pirin mweijang pahioa, painkihla emen li sohrohr, ih wiahda dipen kamwahl. 12  Pel doahroar ma lihmen pirin mweijang pahioa apel painkihla emen woal sohrohr, ih pel kamwahl.”

Jesus Kapaiahda Jeri siksik pwi

13 Armaj pwi wahdohng Jesus jeri pwi pwa en kihdahng poah pohrai; sohnpadahkkok ken lipwoarehda armajjok. 14 Nehn en Jesus kidal da me, Ih lioas pwehnglahng sohnpadahkkok, “Mweidoahng jerihkan en indoa ipoai. Kamwai joah iroahdi irai; pwa wein Koahs ioar wein joangoan armaj pwiai. 15  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa emen ma jehpirin oaloa Wein Koahs doahroar jeri siksik men, ih johkak dilda loaloa.” 16 Ih ken oaloa jerihok, kihda poahk pohn emenemen Ih kapwaihahda irai.

Mwahnkapw Koapwoahpwoa men

17 Jesus onnonop pwa en wia jeiloak oau, a mwahnkapw men kijoudo ipoa, poadpwomwla mwohn Ih pwehng Ih, “Jounpadahk Mwehu, da ngoahi en wia pwa ngoahi en kak oaloa mour joahsuk?”

18 Jesus pwehng ih, “Amwda koawoa ke panginki Ngoahi jounpadahk mwehu? Joh emen ma mwehu, Koahs oar doari. 19  Koawoa kidal kojonneddok: ‘Joah kojukdi armaj; joah kamwahl; joah pirap; joah likamw; joah kapweipwei armaj; woaunki joamoamw apel inoamw.’ ”

20 Mwahnkappwo japoang Ih, “Maing oai jounpadahk, jang oh in oai siksik ngoahi ne kapwaihahda mehpwiai ohroj.”

21 Jesus ipwilkihda ih, pwehng ih, “Mehkij oar luhwoa, alwe noaskihla meohroj ma koawoa anki, kioang dupkoa kan armaj joamwoahmwoa kan, oamw pai nehnloannge nen koalikla; indoa pwilihla Ngoahi.” 22 Nehn en mwahnkappwo rong lal pwiai, ih injinjuwedla, ken allaluhla. Pwa woal koapwoahpwoa men ih.

23 Jesus jipwoalwehng Nah sohnpadahkkok pwehng irai, “Ia apwal in armaj koapwoahpwoa en dilda nehn Wein Koahs!”

24 Sohnpadahkkok pwuriamweikihla sikesik pwiai. A Jesus uhjehlahr pel pwa, “Noai jeri, kamwai en kidal doahr apwal in dilda nehn Wein Koahs. 25  Apwal oang armaj koapwoahpwoa men en dilda nehn wein Koahs jang kamel men en dilda nehn pwokin si pas.”

26 Sohnpadahkkok pel pwuriamweila dauluhl ki me, irai pwahpene nehn pwungarai, “Doari, a inje kak mourla?”

27 Jesus jipwoallahng irai, ih pwa, “Me johkak ipen armaj, a ipen Koahs ih kak; pwa ipen Koahs meohroj kak pwoaida.”

28 Peter pwehnglahng Jesus, “Maing, kamai ne kihdi joang ohroj pwa kamai en pwilihla koawoa.”

29 Jesus pwehng irai, “Eh! Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa ma emen ma pirin mweidla umwah, riah, inah, jamah, nah jeri, japwah kan, ki Ngoahi apel Rongmwehuwo, 30  pirin oaloa koalik jang nehn mour in di oauwe. Ih pirin oaloa pak epwiki in umwah, in riah, in inah, in nah, in japwah kan — apel in loklok kan. A nehn mour ma pirin indoa, ih pirin oaloa mour joahsuk. 31  Armaj dir anjoau oauwe kin mine mijoa, irai pirin mwerinla, a armaj dir ma kin mine mwerin, irai pirin mijoahla.”

Kajiluh in en Jesus Kohpda doahr Ah pirin Loklok apel Mehdi

32 Jesus apel Nah sohnpadahkkok allaluhla nehn allo indahlahng Jerusalem, Ih aluhla mijen Nah sohnpadahkkok; a irai ma kauj ih allalu dirkihla majpwehk. Ih pel pwuroahng kalahpwukla ipen irai eijek roahmenno pwehng irai da ma pirin wiawihoang Ih, 33  “Kamwai kidal pwa kisai allaluhdahlahng Jerusalem, wijahwa ma Nihn‑Armaj pirin likliklahng ipen jamwrou laplap apel jounpadahk in Kojonned kan. Irai pirin kadeikda Ih pwa Ih en kojkojdi. Irai pirin kihlahng Ih ipen mihn likin kan. 34  Ih pirin wiahla mihn kapis iparai; irai pirin andipoa, poki, apel kojukdi Ih. A in rehn kajiluh Ih pirin iejda.”

En James apel John Poakpoak

35 Nihn Zebedee jermwein roahmen, James apel John, ara indoa ipen Jesus pwehng, “Maing Jounpadahk, mine mehkij kama nimen koawoa en wiahng kama.”

36 Jesus idoak ipara, “A dahkij, kamwa nimen Ngoahi en wiahng kamwa?”

37 Ara pwehng Ih, “Kama nimen koawoa en kihdoahng kama lingin oamw wei nehn anjoauwo ma koawoa pirin Nahmwarkihla, apel mweidoahng pwa kama en kak mwindi ipoamw, emen loap moaun in koawoa, a emen loap meing.”

38 Jesus pwehng ara, “Kamwa jehjoa pwa dahkij kamwa poakpoakien. Kamwa kak nim mwoakin loklokko ma Ngoahi pirin nim? Kamwa kak poapdaijkihla poapdaijjo ma Ngoahi pirin poapdaijki?”

39 Ara pwehng Ih, “Eh kama kak.”

Jesus pwehng ara, “Doari, ne mwehu; Kamwa pirin nim mwoakko ma Ngoahi pirin nim apel poapdaijki poapdaijjo ma Ngoahi pirin poapdaijki. 40  A mwindi loap moaunin apel loap meingin, joah mweimwei oang Ngoahi en pilda; pwa Koahs ma pirin kioang irai kan ma Ih koaunopdahng.”

41 Nehn en sohnpadahk eijekko ahr rongda poakpoak oauwe, irai lioassoangkihda James apel John. 42 Jesus ken panginpene irai pwehng, “Kamwai kidal doahroar armaj laplap in nehn rosros kan, doahroar ahr kin kolkol sihkei manman in koaunda armaj rosros kan, apel koaun kan kin anki manman ohroj. 43  A ih jehpirin doahr me ipamwai. Inje ma nimen laplap ioar ih pirin papah ohroj; 44  A inje ma nimen keiou ioar ih pirin wiahla lidu in ohroj. 45  Pwa pel Nihn‑Armaj indihdo, jaudi pwa armaj en papah, a Ih en papah armaj ohroj apel mihndahkihla Ah mour pwa en koamoaurla armaj dihrdir.”

Jesus Kemwehuwihla Woal Majkun men

46 Irai lel Jericho; a nehn en Jesus apel Nah sohnpadahkkok apel pokon koalik oau diljang nehn kahnihmmwo, woal majkun joamwoahmwoa men, oadoa Bartimaeus, nihn Timaeus, mwindi imwin allo mehlahn poakpoak. 47 Nehn ah rongda pwa Jesus mihn Nazareth ioar allaluhla, ih sapda rahrahu pwa, “Maing Jesus, kijehn kadaudok in David, jeuweje ngoahi!”

48 Dirin ihr lipwoarehda pwa en nennenla. Ih kapwa kakoalikihla ah rahrahu, pwahpwahpwa, “Koawoa ma kijehn kadaudok in David, jeuweje ngoahi.”

49 Jesus uhdi pwa, “Kamwai ukdohng Ngoahi.”

Irai pwehng woallo, “Koawoa, injenmwahula! Uhda! Ih pangpangin koawoa.”

50 Ih pispisinnoar kejpwihdi ah joakiddo, uhda inla ipen Jesus.

51 Jesus idoak oang ih, “Da koawoa mwehuki Ngoahi en wiahng koawoa?”

A woal majkunno japoang, “Maing, ngoahi nimen pwuroahng kapang wija.”

52 Jesus pwehng ih, “Alwe; oamw pwojonnen ne kemwehuwihla koawoa.” Nehn anjoauwohr ih kapangda wija; ih ken pwilihla Jesus nehn allo.

11

Dilda Jerusalem ki Rojon in Kalwehdi

1  Nehn arai koaroanlahng Jerusalem in kahnihmw en Bethphage apel Bethany, irai lel Dolin Olip. Jesus kadarla Nah sohnpadahk roahmen, 2 pwehng ara, “Kamwa alwe nehn koujapw oauwen mijen kamwa. Nehn amwa pirin dilda wijahu, kamwa pirin pispis kapangda ejel pwulopwul men ma pirpirapir ma kahjikkoar armaj men dakoa. Kamwa lapwadda ukdo me. 3  A ma emen idoak ipamwa, da kamwa wihwiahng mahnnen a kamwa japoang, ‘Koaunno ioar anahne,’ a Ih pirin pispisin kajpahlihdo.”

4 Ara ken inla kapangda ejel pwulopwul men a pirapir in wanihmw in umw oau nehn allo. Nehn ara lapwadda, 5 armaj pwi mine wijahu idoak ipara, “Da kamwa wihwia? Mihnda kamwa lapwadda ejel siksik menen?”

6 Ara japoang irai doahr ma Jesus pwehng ara. Armajjok ken mweidoahng ara. 7 Ara wahdohng ejel siksikko ipen Jesus. Arai piroakihdihoang likkoau puwoa, Jesus ken doauda pohn ejello. 8 Pokonno piroakihdi ahr likkoauwok nehn allo. A epwi poaloahdi rahn suhkoa pwi pel inapoahkihda nehn allo. 9 Irai ohroj ma alu mijoa apel iraihok ma kaujdo pokonno rahrahuki koaul in kaping pase: “Kisai kapnga Koahs! Koahs en kapaiahda Ih ma indoa in oadoan Koaunno. 10 Koahs en kapaiahda wein jamasai David ma pirin indoa. Kaping oang Koahs.”

11 Jesus dilda nehn Jerusalem, inlahng nehn Umw Joarwiho, kapkapangjili meohroj loaloa. A pwa ne joausikpene, Ih ken inlahng Bethany pwilihki sohnpadahk eijek roahmenno.

Jesus Kariahla Suhkoa Fig Pas

12 Rehnwa mwerin, nehn arai allaluhla jang Bethany, Jesus ken mwakohkohda. 13 Ih kapangda suhkoa fig pas jang wija doh ma dir soah; Ih inla pwa en kapang ma joh wah Ih nen kapangda. Nehn Ah lel wijahu Ih johpwa kapangda wah, pwa soahr doari; pwa jaudi anjoau in roak. 14 Ih ken pwehng suhkoahu, “Joh armaj men pirin pwuroahng kang wehn fig jang ipoamw.”

Nah sohnpadahkkok rong sikesik oauwe.

Jesus Dilda nehn Umw Joarwiho

15 Nehn irai lel Jerusalem, Jesus inla nehn Umw Joarwiho, sapda kajroahjang loaloa irai ohroj ma noaski apel dupdupuk koapwoa wijahu. Ih ukuddi en sohnkawiliali mwanihok ahr sehpillok apel en jounnoaski mwureiok ahr mihn mwindi kan. 16 Ih pel johla mweidoahng armaj en wahjili mehkij nehn Umw Joarwiho. 17 Ih ken pwehng armajjok, “Ne insingdi nehn Puk Joarwi, Koahs pwa, ‘Umwoaie pirin adanki umwen kapkap oang sohn wei ohroj.’ A kamwai wiahkihla dohn jounpirap kan.”

18 Jamwrou laplappok apel jounpadahk in Kojonneddok rongda me; irai sapda lemleme doahr ahr pirin kojukdi Jesus; pwa irai perki koalik, pwa armaj ohroj kajampwalki dauluhl Ah padahk.

19 Injoausik in rehnno, Jesus apel Nah sohnpadahkkok diljang nehn kahnihmmwo.

Padahk jang Suhkoa Fig

20 Pwohrdahng injohrehnin rehnno, nehn irai allaluhla nehn allo, irai kapangda suhkoa fig‑o ne mengla jang in sapin lel in koadkoa. 21 Peter samanda da me ne wiawihlahu, ih ken pwehng Jesus, “Maing, kanah kapang suhkoa fig‑e ma koawoa kariahla, ne mengla.”

22 Jesus japoang irai, “Kamwai pwojon Koahs! 23  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, ma emen ma pirin pwehng dol oauwe, ‘Sohjang me kasoahdihla pein koawoa nehn jeddo,’ a johpwa peikajal kij mine nehn kapehdin, a pwojon da ih pwa, doari, dahioau ih pwahla pirin pwoaida. 24  Ioar me Ngoahi nimen kamwai en kidal pwa me ohroj ma kamwai pirin poaki nehn amwai kapkap kan, kamwai pwojon pwa kamwai nen oaloa, ih ken pwoaida oang kamwai. 25  Doari, nehn amwai pirin uhda kapkap, kamwai mahkoahng japwung ohroj ma armaj men wiahng kamwai pwa jamamwaiho nehnloannge en pel mahkoahng kamwai dipamwaihok. 26  [Pwa ma kamwai johpwa mahkoahng emen, Jamamwaiho ma mine nehnloannge johpwa pirin mahkoahng kamwai dipamwaihok.]”

Peidek doahr Manmanin Jesus

27 Irai pwurlahng Jerusalem. Nehn en Jesus allaluhjili nehn Umw Joarwiho, jamwrou laplap apel jounpadahk in Kojonneddo pwi apel koaun pwi indoa, 28 pwehng Ih, “Manmanin inje koawoa wihwiahki joang pwiai? Inje kioang koawoa manman oauwe?”

29 Jesus japoang irai, “Ngoahi pirin wiahng kamwai peidek oau. Doari, ma kamwai japoang Ngoahi, Ngoahi pirin wud pwehng kamwai manman en inje ma Ngoahi wihwiahki mehpwiai. 30  Kamwai pwehng Ngoahi, en John ah manman in poapdaij, sapjang ipen Koahs ke jang ipen armaj?”

31 Irai sapda akmaipene nehn pwungarai, pwahpwahpwa, “Ma kisai pwa, ‘sapjang ipen Koahs,’ Ih pirin pwa, ‘A da kamwai joah kamehlelehki John?’ 32 A ma kisai pwa sapjang armaj…” (Irai mijik armaj kan, pwa ohroj kin wiahki John joukohp mehlel men.) 33 Irai ken japoang Jesus, pwehng, “Kamai jehjoa.”

Jesus ken pwehng irai, “Doari, Ngoahi pel jehpirin pwehng kamwai manmanin inje ma Ngoahi wihwiahki mehpwiai.”

12

Karajraj in Jounmwoaswel pwi nehn Mwoaswelin Wain oau

1 Jesus padahk oang irai in karajraj, “Armaj men poadokdi pein ah mwoaswelin wain oau; ih ken kelihpene apel weirda dohien ungudek wain oau, apel kouda wijahn iroir oau. Ih ken kioang jounmwoaswel pwi pwa irai en kohwahki oang ih. Ih ken jeiloaklahng nehn japw doh oau. 2  Oaroh, anjoau in roak ih kadarla lidu men ipen jounmwoaswellok pwa en oaloahjang irai ah pwaij jang nehn mwoaswello. 3  Jounmwoaswellok koldi liduhwo, poki oaroh kadarla kaip. 4  Ih pel kadarlahng jounmwoaswellok emen lidu. Irai pel pokihjili apel koauwehla moange kajarohdi ih. 5  Ih pel kadarla emen, irai oaloahr kojukdi. Armaj dir pel koadoaddoarla mwerin, irai pel diar joangoan apwallohr: epwi pwen pokpokkoar, a epwi kojkojdi. 6  Doari, woal emen oar luhwoa ih kak kadarla, ioar nah jermwein iehrojjo ma ih inenin kajampwalki. Ih ken kadarla keiou mwuhr, ih pwa, ‘Ngoahi uhdahn koapwoarpwoarki pwa irai pirin woaunki noai jermweinno.’ 7  Jounmwoaswellok ken pwahpene nehn pwungarai, ‘Ioar jerihn johjo wa me. Kamwai indoa, kisai kojukdi, pwa kisai en ankihla mwoaswelle.’ 8  Irai koldihoar jermweinno, kojukdi, kejpwihjang nehn mwoaswelin wainno.”

9 Jesus ken idoak, “Doari, da koaun in mwoaswelin wainno pirin wia? Ih pirin inla kojukdi jounmwoaswellok apel kioang epwi jounmwoaswel sohrohr mwoaswello pwa irai en koadoahkoa apel kohwahki oang ih. 10  Kamwai johkin wadek lal oauwe nehn Puk Joarwi?

‘Sakai ma jounkou umw kan ne kerpwihla,

wud wiahla sakain pwukoakoaimw

11  Koaunno ma wiahda me;

mehkij ma kapwuriamwei mehlel oang kisai.’ ”

12 Koaun in mihn Jew‑ok ken jong en joalihdi Jesus; pwa irai kidal pwa Ih kin pwahpwahpwahki irai karajraj pase. A pwa irai mijik pokon in armajjok, irai ken okdekla inlahjang.

Peidek doahr Daksis

13 Pharisee pwi apel sohn nihn Herod pwihnno kadarekdohng ipen Jesus pwa irai en lidipihki joangoan peidek pwi. 14 Doari, nehn ahr leldo, irai pwehng Ih, “Maing Jounpadahk, kamai kidal pwa woal poadidi men koawoa, ma johkin kasohrohri joangjoangoan armaj; pwa koawoa kin padahkihoang armaj doahroar en Koahs koajoandi in mehlel. Doari, da oamw lamlam oang irair oauwe: pwung oang asai kojonned kan, kisai en nohpweiki mwani oang Caesar in Rome, ke joah? Da kisai pirin wia? Kisain kihda daksis, ke joah?”

15 Doari, nehn Ah kidal uhwen ahr mwalaun, Jesus pwehng irai, “Da kamwai indoahng lidipihki Ngoahi? Kajalehdohng Ngoahi mwani silper en, pwa Ngoahi en kapang.”

16 Irai ken kajalehioang mwani silper oau; Ih ken idoak oang irai, “Kilelin inje apel oadoan inje me?”

Irai pwehng Ih, “Nahmwarki Caesar.”

17 Doari Jesus ken pwa, “Doari, mwehu; kamwai kioang Caesar mehkan ma uhdahn en Caesar, a oang Koahs mehkan ma uhdahn en Koahs.”

Irai ken pwuriamweikihla pajpoang oauwe.

Peidek doahroar Iejda jang Mehdi

18 Sadducee pwi pwokdohng ipen Jesus. (Ioar irai ma kin pwa armaj jehpirin iejda mwerin mehdi.) 19 Irai idoak ipen Jesus pwa, “Maing Jounpadahk, Moses koajoanehdi oang kisai nehn Pukin Kojonned kan pwa ma woal men pirin mehdi jang pahioa a joh nihra, a rien woallo en wud painkihla liohdiho pwa en wiahda kadaudokin riahu ma mehdi. 20 Doari pwihnin riari oau mine, irai woal ijimen. Woal koalikko iparai painkihla lihmen oaroh mehdihjang joh nihra jeri. 21 Karoahmenno pel painkihla liho oaroh pel mehdi jang joh nihra jeri. Pel doahrwahr wiawihoang kajilmenno. 22 Doari, riari ijimenno ohroj painkihda liho, ohroj mehdi joh nihrai jeri. Inlahroh liho pel mehdi. 23 Doari nehn anjoauwo ma armaj mehdi kan ohroj pirin mourda, nehn rehn in iejda, inje in irai ijimenno ma liho pirin painki?”

24 Jesus japoang irai, “Kamwai inenin japwung! Kamwai kidal pwada? Pwa kamwai johpwa woahwoahki lalin Puk Joarwi ke manman in Koahs. 25  Pwa nehn armaj mehdi kan ahr pirin iejda, irai pirin doahroar sohnloang in nehnloannge kan, woal apel li johla pirin pwoapwoaud. 26  Doari, doahroar iejdahn min mehdi kan, kamwai johpwa wadek nehn Pukin Moses doahroar sikesikin Koahs Ah pwokkoang jang nehn suhkoa siksikko ma umpwumpwul? Nehn iroahu Koahs pwehng Moses, ‘Ngoahi ma Koahs in Abraham, Koahs in Isaac, apel Koahs in Jacob.’ 27  Doari, me woahwoahki ma Ih Koahs in armaj mour kan, a jaudi Koahs in armaj mehdi kan. Ioar ma kamwai inenin japwungki koalik.”

Kojonned Koalik

28 Jounpadahk in Kojonneddo men pwili mine wijahu, rongrongrong lal pwiai. Ih ken pwuriamweikihla mehlel pwungin en Jesus japoangekkok. Ioar ih ken sohlahng ipen Jesus ki peidek oau, “Maing, kojonned dahioau ma keiou kajampwal nehn kojonned ohroj?”

29 Jesus japoang ih, “Ioar kojonned wa ma keiou kajampwal nehn kojonned kan ioar: ‘Rong, koawoa Israel! Koaunno, asai Koahs, ioar Ih ma Koaun wahr doari. 30  Doari, koawoa uhdahn pirin ipwilki Koaunno, oamw Koahs, nehn kapehdimwen unjek, ngenimwen unjek, oamw lamlam unjek, apel oamw sihkei unjek.’ 31  A kariau, doahr me: ‘Ipwilki mihn ipoamw doahroar oamw ipwilki pein koawoa.’ Joh oau kojonned mine ma kajampwal jang mehpwiai.”

32 Jounpadahk in Kojonneddo pwehng Jesus, “Mehlel ipoamw, Jounpadahk! Pwung da koawoa pwa: pwa Koaunnohr ma Koahs, joh pel emen. 33 Armaj uhdahn pirin ipwilki Koahs nehn kapehdin unjek, ah lamlam ohroj unjek, apel ah sihkei unjek; apel ipwilki mihn ipoa doahr ah kin ipwilki pein ih. Kapwaihahda kojonned riau pwiai mwehujang dauluhl asai pirin meiroangkihoang Koahs mahn pohn pei joarwi kan apel wia joangoan meiroang sohrohr kan.”

34 Nehn en Jesus kapang doahr pwungin pajpoang oauwe, Ih ken pwehng woallo, “Koawoa johpwa dohjang Wein Koahs.”

Mwerin me johla armaj idoak mehkij.

Peidek doahroar Messiah

35 Nehn en Jesus padpadahk nehn Umw Joarwiho, Ih pwa, “Da jounpadahk in Kojonneddo kan kin pwehngkihoang kamwai pwa Messiah pirin kijehn kadaudok en David? 36  Pwa Ngen Joarwi ne audohkihda David pwa en pwahda lal oauwe:

‘Koaunno pwehng oai koaun:

Koawoa en mwindi oang in loap moaun in Ngoahi,

Oaroh Ngoahi kihdihoang oamw imwinsihsi kan pehn pwoalkoamwen kan.’

37  “Doari, ma pein David kahdanki Ih ‘oai Koaun,’ a imdoahr Messiah en kak wia kijehn kadaudokin?”

Jesus Kaperki Pokonno Jounpadahk in Kojonned kan

Pokon koalik oau kin rongrongrong en Jesus padahk kan in peren. 38 Nehn Ah pel padahk oang irai, Ih pwa, “Kamwai kalkehjang kamwai jounpadahk in Kojonned kan ma kin mwehuki allaluhjili nehn likkoau roairoai apel kin mwehuki armaj en rahnmwahuwi irai nehn pokon kan. 39  Apel kin pilda dohiarai lampahnsamw nehn jinakoke kan, apel kin mwehuki mwindi oh in mijen sehpil kan nehn kamdipw kan. 40  Ioar joangoan armaj pwiai ma kin doapwoahjang koanngoan umwen liohdi kan, apel kin lioajoahjki kapkap roairoai. Arai koaloklok uhdahn pirin koalik.”

En Liohdi men ah Meiroang

41 Jesus mwindihoang wijahkij nehn Umw Joarwiho koaroannoang dohien meiroanngo. Ih ken kin kapkapangjili doahroar armajjok ahr kin peiddihoang nihrai mwanihok nehn dohien meiroanngo. Dirin armaj koapwoahpwoa pwili peiddi mwani koalik nehn irai en kin meiroang. 42 A liohdi joamwoahmwoa men pwili leldo pel peiddi send wahssa riau. 43 Jesus panginpene Nah sohnpadahkkok pwehng irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa en liohdi mene ah meiroang inenin koalik jang araihok ohroj. 44  Pwa armaj pwiok peiddi oang nihrai mwani nehn dohien meiroang jang nehn ahr pai; a liohdi mene jang nehn ah paijuwed, ih kihdi me ohroj ma ih anki apel kin mourki.”

13

Jesus Siksikoa doahr Imwlahn Umw Joarwiho

1 Nehn en Jesus injang nehn Umw Joarwiho, emen Nah sohnpadahkkok pwehng Ih, “Maing, kapang koalik in sakai pwiai apel wioapoan ummwoauwe!”

2 A Jesus japoang, “Kapang koalik in umw pwiai? Johpwa oau sakai pirin minminehr nehn dohiahu; pwa ohroj pirin mwoardi.”

Apwal kan apel Koaloklok kan

3 Jesus mine pohn Dolin Olip, jipwoallahng Umw Joarwiho, a Peter, James, John apel Andrew sohla ipoa pwehng Ih, 4 “Maing, pwehng kamai ngehd mehpwiai pirin wiawi, apel kilel da ma pirin kajalehda ma mehpwiai en ken pwoaida.”

5 Jesus pwehng irai, “Kamwai mwajahn pwa armaj en joah kapweipweidi kamwai. 6  Pwa armaj dir pirin indoa pwahpwahpwa oadoaioa, ‘Ioar Ngoahi Messiahu!’ Irai ken pirin kapweipweidi armaj dir. 7  Kamwai johpwa jalohda, ma kamwai rong ngilen mahwin koaroan apel sikesik in mahwin jang wija doh kan. Joang pwiai uhdahn pirin wiawi, a johpwa woahwoahki pwa imwin jampah ne leldo. 8  Oau japw pirin mahwin oang oau japw; oau wei pirin mahwin oang oau wei. Wija ohroj roar in japw pirin wiawi apel lehk koalik pirin mine. Ioar joang pwiai ma pirin indoa, doahroar sapin moadoak in noaisik.

9  “Kamwai mwajahn apel kalke pein kamwa! Pwa armaj kan pirin joalihdi kamwai apel kihla kamwai nehn mwoalen koapwung kan. Kamwai pirin woswos nehn jinakoke kan; kamwai pirin wijikdohng mwohn koaun kan apel nahmwarki kan ki Ngoahi, pwa kamwai en kadehde oang irai doahroar Rongmwehu. 10  Pwa mwohn rehnno pirin indoa, Rongmwehuwo uhdahn pirin lohkjili nehn wei ohroj. 11  Doari, nehn amwai pirin joaldi apel wijikdohng nehn mwoalen koapwung kan, kamwai johpwa pwunodki mwohn anjoauwo da kamwai en sikoa mwohrai; pwa da kamwai pirin audohkihda anjoauwo, ioar mehwa kamwai pirin pwehng irai. Pwa jaudi kamwai ma pirin lallal nehn anjoauwo, a Ngen Joarwi. 12  Woal kan pirin kihla riarai kan pwa irai en kojkojdi, jahm kan pirin pel wiahng joanngoahr ipen nihrai jerihkan; Jerihkan pirin uhwoang arai nohno apel pahpa kan, apel kihlahng irai pwa irai en kojkojdi. 13  Armaj ohroj pirin lioassoang kamwai ki Ngoahi. A armajjok ma daur oaroh lel in imwin, ioar ma pirin mourla.

Janjal Kamajpwehk Naunahu

14  “Kamwai pirin kapang ‘Janjal Kamajpwehk Naunahu’ ih uhda nehn wija ma johpwa koanoahng en uhda.” (Emen ma wadwadek en woahwoahki ia woahwoa!) “Doari, irai kan ma mine Judea irai pirin kijou oang pohn dol kan. 15  Armaj emen ma mine pohn umwahu, en joah koauwehla anjoau doaudi oaloa mehkij loaloa. 16  Armajjo ma nehnjapw jehpirin pwurdohng oaloa ah likkoau. 17  Inenin kainjinjuwed oang li lijaian apel li kan ma kadihdi in rehnnok ma pirin leldo! 18  Kamwai kapkap pwa joang pwiai en joah wiawihoang kamwai anjoau in kopou!” 19  Pwa apwal in rehnnok pirin koalikjang apwal ohroj jang oh in sapin kawa indoa lel apkas, apel joh apwal pirin doahroar jang apkas pel allaluhla. 20  A Koaunno ne kajipidihla rehnnok; pwa ma Ih johpwa wia, a joh armaj pirin pisla. A pwa Nah armaj pilpil kan, ioar Ih kajipidihla ki rehnnok.

21  “Doari, ma emen pirin pwehng kamwai, ‘Messiah wa me!’ Ke ‘Ih men!’ — kamwai johpwa kamehlele. 22  Pwa Messiah likamw apel joukohp likamw pwi pirin pwarda. Irai pirin wiahda kilel kapwuriamwei pwi apel manman pwi pwa irai en kapweipweidi nihn Koahs armaj pilpil kan ma irai kak. 23  Doari, kalke kamwai. Ngoahi padahkihoang kamwai mehpwiai ohroj mwohn anjoauwo pirin leldo.

Indoahn Nihn‑Armaj

24  “Doari, nehn rehnnok mwerin apwal koalikko, joauwo pirin rosla, johnpwonngo pirin johla maramin, 25  ujuhn pehnloannge kan pirin kipdi apel koajoandihn nehn woahwoa kan pirin johla mine nehn dohiarai. 26  Ioar anjoau wa ma Nihn‑Armaj pirin pwokda, indoa pohn koasoau kan in sihkei apel ling koalik. 27  Ih pirin kadarpijoang Nah sohnloang kan oang in koaimw pahu in jampah pwa irai en kapokonpene nihn Koahs armaj pilpilda kan jang in imwin jampah ohroj.

Padahk jang Suhkoa Fig

28  “Kamwai padahki me jang in suhkoa fig; rahn joangoan suhkoa pase kin mwoahroan soahn suhkoa apel mwis, a nehn ah kin wiliali soah, kamwai kidal pwa roak ne koaroan. 29  Pel doahroar kamwai, nehn amwai pirin kapang mehpwiai pirin wiawi, kamwai pirin kidalki pwa anjoauwo ne koaroando. 30  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa mehpwiai ohroj pirin pwoaida mwohn armaj ohroj in dioauwe ahr pirin mehdi. 31  Nehnloannge apel jampah pirin johla, a Oai Mahjan kan johpwa pirin johla.”

Johpwa Emen ma kidal Rehnno ke Awahu

32  “A doahroar rehnno ke awahu, johpwa emen kidal ngehd pirin leldo. Pel sohnloang in nehnloannge kan jehjoa, Nahu pel johpwa kidal; Jamahuoar doari ma kidal. 33  Kamwai mwajmwajahn apel poahd, pwa kamwai jehjoa anjoau. 34  Ih pirin doahroar armaj men ma kin wia jeiloak roairoai oau ma kioang nah liduhwok in umwahu pwa irai en apwali apel kioang irai ohroj doadoahk; ih ken pwehng sohn jiloa wanihmmwo en jiloa mwehu apel mwajmwajahn. 35  Doari, kamwai mwajahn pwa kamwai jehjoa ngehd koaun in ummwo pirin pwurdo — ma injoausik, ke in lopkoan pwong, ke injohrehn, ke inminjoang. 36  Ma ih pispissoar pwurdo, ih jehpirin kapangda amwai moair. 37  Doari, da Ngoahi pwehng kamwai, Ngoahi pel pwehng armaj ohroj: kamwai poahpoahpoahd apel mwajmwajahn!”

14

Koajoanpen Kojkojdihn Jesus

1 Rehn riauwoar luhwoa mwohn Joarwihn Passover apel Pilahwa Joah Doal Ihs. Jamwrou laplap apel jounpadahk in Kojonneddok raprapahki doahr irai en widingehdi apel joalihdi Jesus pwa irai en kojukdi. 2 Irai ken pwahpene nehn pwungarai, “Kisai joah wia anjoau in kamdipw oauwe, pwadoar armaj kan loakloakoahkihda.”

Jesus Salipekla nehn Bethany

3 Jesus minmine nehn Bethany nehn umwen Simon, woal lepahu. Nehn irai mwingmwinge, lihmen dilda ipoa, wa rume siksik oau ma dirin le ma inenin karahdin apel koalik dupkoa, ma wiawi jang in pwilin suhkoa ma adanki nard. Liho ken koauwehla rume siksikko widekihdihoang pohn moangoan Jesus. 4 Epwi ma pwili mine wijahu ken lioasla pwahpene nehn pwungarai, “Amwda le karahdin oauwe ken ohla mwahl? 5 Nehn ah kakkoar noasla in mwani silper jilipwiki mihn jeuweje irai ma paijuwed.” Irai ken liplipahnedi liho.

6 Jesus pwa, “Kamwai pijekjang! Kamwai joah diroapwki lihe! Siahk mwehu, oau me ih wiahng Ngoahi. 7  Irai ma paijuwed kan kin minminehr ipamwai rehn ohroj; doari anjoau ohroj ma kamwai mwehuki, kamwai kak jeuweje irai; a Ngoahi, Ngoahi jehpirin pwilpwili kamwai anjoau ohroj. 8  Ih ne wiahda uhwen ma ih kak: Ih wiahda soal oauwe oang palwoaroaioa pwa en koaunopda dahkij ma pirin wiawihoang Ngoahi mwohn oai pirin joajjoardi. 9  Doari, kamwai en kidal pwa wija ohroj nehn jampah ma Rongmwehu pirin lel dahkij ma ih ne wiahda pirin pel pwili lohkjili pwa en kin wia mihn kasman Ngoahi.”

Judas Pwungkihla en Pangla Jesus

10 Judas Iscariot, emen irai eijek roahmenno, ken inla ipen jamwrou laplappok pwa en panngoang irai Jesus. 11 Irai ken perenkihda dahkij Judas pwehng irai. Irai ken inoaukihoang ih pwa irai pirin dupukki mwani. Doari, jang nehn anjoauwo johpwa me Judas nimen wia, ioarroar en kidalda anjoau mwehu ih en kak pangla Jesus.

Jesus apel Nah Sohnpadahkkok Mwingehpene nehn Kamdipw in Passover

12 Nehn keiouin rehnin Joarwihn Pilahwa Joah Doal Ihs, rehnno ma irai kin kalap kojukdi jihpw pwulopwul in Passover, nihn Jesus sohnpadahkkok ken pwehng, “Ia wija koawoa nimen kamai en koaunopda oamw kamdipw in Passover‑o?”

13 Jesus ken kadarla ara roahmen, pwehng, “Kamwa alwe nehn kahnihmmwen; kamwa pirin suhwoang woal men ma wahwahwa dohn pil oau. Kamwa ken kaujwe. 14  Wija ma ih pirin dilda, kamwa pel dilda kamwa pwehng koaun in ummwo pwa Jounpadahkko iloakihdo pwa kama en idoak ipoamw, ‘Ia pere ma Ngoahi apel Noai sohnpadahkkok pirin wia amai kamdipw in Passover?’ 15  A ih pirin kajalehioang kamwa pere koalik oau puwoa, ma ne koajoanjoandi apel koaunopda. Doari, kamwa koaunopda joang ohroj wijahu.”

16 Sohnpadahkkok lella nehn kahnihmmwo; ira kidalda me ohroj doahr ma Ih pwehng ira. Ara ken koaunopda me ohroj.

17 Injoausikpene, Jesus apel Nah sohnpadahk eijek roahmenno inla Jerusalem. 18 Nehn irai mwingmwinge in sehpillo, Jesus pwehng irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa emen kamwai pirin pangla Ngoahi emen ma pwili Ngoahi mwingmwinge me.”

19 Sohnpadahkkok ken pwunodkihda lalloauwe, irai ken sapda wademen idoak ipoa, “Maing, ngoahi ma koawoa pwahki lalloauwe?”

20 Jesus japoang, “Eh, emen jang kamwai eijek roahmen pwiai, emen ma pwili kadkadu kanah pilahwahu nehn Oai mwoakke. 21  Mehlel pwa Nihn‑Armaj uhdahn pirin mehdi doahroar Puk Joarwi ne pwa, nen naunahng armajjo ma pirin pangla Nihn‑Armaj! Mwehuwoanngoar armaj mene en johpwa noaisikdi!”

En Koaunno Kamdipw Joarwi

22 Nehn anjoauwo ma irai mwingmwinge Jesus kihda pilahwahioau kapingkalahngankihoang Koahs, sipwangpijoang kioang Nah sohnpadahkkok, pwehng, “Kamwai oaloa, pwa ioar palwoaroaioahwa me.”

23 Ih pel oaloa mwoak oau kapingkalahngankihoang Koahs, kioang irai. Irai ohroj ken pwili nimjang. 24 Ih pel pwa, “Ioar insahihoawa me ma pirin widekdihoang armaj ohroj, insahihoa ma pirin kadehde en Koahs inoau kapw. 25  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa jang mwerin rehnnoauwe, Ngoahi johla pirin pwuroahng nim wain oaroh lel rehnno ma Ngoahi pirin pwuroahng nim wain kapw nehn wein Koahs.”

26 Mwerin irai koaulki koaul pas, irai ken allaluhlahng in Dolin Olip.

Jesus Kohpda en Peter ah pirin kahmahmkihla Ih

27 Jesus ken pwehng irai, “Kamwai ohroj pirin kaupijoang apel kerpwihla Ngoahi, pwa Puk Joarwi ne pwa, ‘Koahs pirin kojukdi jiloapoahu, a jihpw kan pirin kaupijoang.’ 28  A mwerin Oai pirin iejda, Ngoahi pirin inla mwohmwai Galilee.”

29 Peter japoang Jesus, “Maing, mihnda ma ohroj pirin kerpwihla koawoa, a ngoahioahr joah!”

30 Jesus pwehng Peter, “Ngoahi pwehng koawoa in mehlel, pwa pwongoauwe, mwohn joang jummwa kariau, koawoa pirin kahmahmkihla Ngoahi pehn jiluh, pwa koawoa jehjoa Ngoahi.”

31 A Peter japoang Jesus, in ngil sihkei, “Ngoahi johpwa pirin kahmahmki pwa ngoahi jehjoa koawoa, Maing, mihnda ma ngoahi pel pwili koawoa mehdi.”

Doari, sohnpadahkkok ohroj pel pwili wia joangoan sikesikkoauwe.

Jesus Kapkap nehn Mwoaswel Gethsemane

32 Irai lel nehn mwoaswel ma adanki Gethsemane. Jesus ken pwehng Nah sohnpadahkkok, “Kamwai mwindi, pwa Ngoahi pirin kapkap.”

33 Ih ken ukda Peter, James apel John. Ih kupwurohla apel pahsoaula, 34 Ih ken pwehng irai, “Nehn kapehdihoa inenin pwunodda doahrma Ngoahi pirin mehdi. Kamwai jowi Ngoahi me johpwa moairla.”

35 Ih ken inla ekij dohlahjang irai, poadpwomwla pohn pwirej kapkapki ma awahn loklokko johkak dauluhl jang Ih. 36 Ih ken pwa, “Pahpa, Pahpa, me ohroj kak ipoamw. Koawoa kihwehjang Ngoahi dal oauwe. A joah, jaudi injenoai en pwoaida, pwa dahkij Koawoa kupwurki ioar en pwoaida.”

37 Ih ken japahldo ipen irai jilmenno kidalda pwa irai moair. Ih ken pwehng Peter, “Simon, koawoa moair? Koawoa joh kak pwili poahpoahpoahdki awa oauwoar?” 38 Ih ken pwehng irai, “Kamwai pwili poahd apel kapkap pwa doar kamwai lohdihoang nehn jongjong. Pwa ngen ma peik a palwar ma jasihkei.”

39 Ih pel japahlla kapkap, in joangoan mwommwohr. 40 Ih ken pel japahldohng ipen Nah sohnpadahkkok kidalda pwa irai moahmoahmoair, pwa mijaraihok inenin soausoaukihla arai nimmen moair. Irai ken jehjoahla pwa da irai en pwehng Jesus.

41 Mwerin, kajiluh in a pwurla iparai, Ih pwehng irai, “Kamwai ken moair koamkoammoal? Ne isar! Awahu ne leldo, ma ioar Nihn‑Armaj pirin pangpangla ipen irai dipan kan. 42  Kamwai pwohrda! Kisai! Kapang, ioar armaj wa ma pirin pangla Ngoahi ne leldo.”

Jesus ne Joaldi

43 Jesus kahjik kadoarihla Ah sikesik, a Judas, emen arai eijek roahmenno, lel Ipoa. Pokon koalikkoau ma pwili; irai wijik kodlaij apel koapwoahn pei, indoahjang ipen jamwrou laplappok, jounpadahk in kojonneddok apel koaunnok. 44 Judas kioang pokonno kilel oau, pwa, “Armajjo ma Ngoahi pirin misik, ioar Ih, kamwai joalihdi. Kamwai ukwe jiloa Ih.”

45 Nehn en Judas lel wijahu, ih ken inlahng ipen Jesus, pwehng, “Jounpadahk!” ih ken misik Jesus. 46 Pokonno ken koldi Jesus joalihdi Ih soang. 47 A emen iraihok ma mine wijahu, wijda nah kodlaijjo ngap pijoang poaloahjang sien nihn emen Jamwrou Laplappo lidu. 48 Jesus ken pwehng irai, “Imdoahr, kamwai indoahng koldi Ngoahi wijik jahr apel koapwoahn pei, doahr ma Ngoahi pwen lollap nauna men? 49  Rehn ohroj Ngoahi kin minminehr ipamwai, padpadahk nehn Umw Joarwiho, kamwai johpwa joalihdi Ngoahi. Doari, me pirin wiawi pwa lalin Puk Joarwi en pwoaida.”

50 Nah sohnpadahkkok ohroj ken kerpwihla Ih kaula.

51 Mwahnkapw men pwili kauj Jesus; pidkihpene palwoaroa upuhp oau. Irai jong in koldi ih. 52 Ih kaula kiljoau, kaujjang ah likkoauwo.

Jesus Uhda Mwohn Mwoalen Koapwunngo

53 Irai ken uklahng Jesus in umwen Jamwrou Laplappo, wija ma ohroj Jamwrou Laplappok, koaunnok apel jounpadahk in Kojonneddok pokonpene. 54 Peter pwen kahkahkaujjoar Jesus a ekij dohlahjang, oaroh lel nehn kelin umwen Jamwrou Laplappo. Ih ken mwindihoang wija ipen jounpei pwi pwa ih en pwili irai koaroangroang ipen oaiho. 55 Jamwrou laplappok apel Sohn Mwoalen Koapwung ohroj ken engdehnkihla rapahkihda kadehdehpwi ma pirin kahrehioang Jesus en kojkojdi, irai ken johpwa diar. 56 Dirin jounkadehde pwi kinehioang Jesus likamw pwi, a arai kadehde kan johpwa pwungpene.

57 Armaj pwi uhda ken kinehioang Jesus likamw oauwe, 58 “Kamai pein rongjang woalmene, pwa, Ngoahi pirin koauwehla Umw Joarwihe, ma armaj kouda, a mwerin rehn jiluh Ngoahi pirin kouda oau ma johpwa wiawihkihda poahn armaj.” 59 A pel arai sikesik kan johpwa pwungpene.

60 Jamwrou Laplappo ken uhda jang nehn dohiahu mwohrai ohroj, ih ken idoak ipen Jesus, “Johpwa mehkij koawoa pirin japoangki kadip pwiai ma wiawihoang koawoa?”

61 Jesus nennenla, johpwa japoang, Jamwrou Laplappo ken pel pwuroahng idoak ipoa, “Koawoa ma Messiah, Nihn Koahs Kapaiho?”

62 Jesus ken japoang, “Ioar Ngoahi ma Ih; kamwai ohroj pirin kapang Nihn‑Armaj Ah pirin mine in loap moaunin Wija Laplap apel ma allaluhdo pohn koasoau kan in pehnloannge.”

63 Jamwrou Laplappo ken uhdahr soahrpijoang ah likkoauwo, ken pwahla, “Kisai johpwa anahne pel epwi jounkadehde! 64 Kamwai ne pein rong Ah lahlahwe. Dahkij kamwai lemleme?”

Irai ohroj ken pwa Ih ne dipda doari Ih koanoahng kojkojdi.

65 Epwi irai ken sapda andipoa, poaroahla mijoa, poki, apel idoak, “Kohpda pwa inje ma poki koawoa?” Jounpeihok ukla Ih poki.

En Peter Kahmahmki Jesus

66 Nehn en Peter minmine ijoan nehn kelin umwen Jamwrou Laplappo, lidu in Jamwrou Laplap men lel wijahu. 67 Nehn ah kapangda Peter pwili koaroangroang wijahu, ih ken kapkapang Peter, pwehnglahng, “Koawoa pel emen ioangen Jesus mihn Nazareth.”

68 Peter ken kahmahmkihla, pwa, “Ngoahi jehjoa… Ngoahi jehjoa dahkij koawoa pwahpwahpwa.” Ih ken dilla nehn palanngo; nehn anjoauwohr joang jummwa keiou wiawi.

69 Liduhwo pel pwuroahng kapangda ih wijahu pwehnglahng araihok ma minmine wijahu, “Uhdahn emen irai me.” 70 Peter pel pwuroahng kahmahmkihla.

Mwerin anjoaukij, irai ma minmine wijahk pel pwehng, “Koawoa johkak kahmahmki pwa koawoa emen kijehrai, pwa koawoa mihn Galilee.”

71 Peter ken pwahla, “Ngoahi kahukihla pwa ngoahi lallal mehlel! Koahs en koalkoa ngoahi ma ngoahi likamw. Ngoahi jehjoa armaj menen ma kamwai pwahpwahpwa.”

72 Nehn anjoauwohr joang jummwa kariau wiawi. Peter ken samanda en Jesus pwehng ih, “Mwohn joang jummwa kariau pirin wiawi, koawoa pirin kahmahmki Ngoahi pehn jiluh pwa koawoa jehjoa Ngoahi.” Ih ken sapda joang.

15

Jesus Mwohn Pilate

1 Oh inminjoang jamwrou laplappok pwilihki koaunnok apel jounpadahk in Kojonneddok, pel Sohn Mwoalen Koapwung ohroj, wiahda arai koajoandi. Irai joalihkihdi Jesus jihn, irai ukla Ih ipen Pilate. 2 Pilate ken idoakkoang Jesus, “Koawoa ioar nahmwarkihn mihn Jew?”

Jesus japoang, “Koawoa ma pwa.”

3 Nehn en jamwrou laplappok irai karkaraunki Jesus joang dirpwi, 4 Pilate pel pwuroahng idoak Ipoa, “Koawoa jehpirin japoang? Rong meohroj irai kadkadipoahki koawoa?”

5 Jesus johpwa nimen pwahla lal oau a ioar Pilate pwunodkihda dauluhl.

Jesus Kadeikda Pwa En Kojkojdi

6 Nehn anjoau in joarwihn Passover ohroj Pilate kin oapwoahnki kajaldekihla emen sohn kalpwuhjjok ma armajjok poaki. 7 A doari anjoauwo mine woal men, adanki Barabbas, ma pwili lollap naunahpwi joaldi nehn kalpwuhj pwa ih kojukdi armaj men nehn pingping in armaj pwi. 8 Doari, anjoauwo ma pokonno dirla ihr sapda poaki ipen Pilate en wiahng irai joangoan kalahnganno ma ih kin wiahng irai mijkoalkoalwa. 9 Ih idoak iparai, “Kamwai nimen ngoahi en lapwaddahng kamwai nahmwarkihn mihn Jew‑ok?” 10 Pwa ih inenin kidal pwa jamwrou laplappok pangdohng ih Jesus pwa irai pihrinoang.

11 Jamwrou laplappok kangoangehki pokonno pwa irai en poaki Pilate en lapwaddohng irai Barabbas. 12 Pilate pel pwuroahng idoakkoang pokonno, “A da kamwai mwehuki ngoahi en wiahng woalmene ma kamwai kin panginki nahmwarkihn mihn Jew‑kan?”

13 Irai rahukihlahng, “Kalohpwuhla Ih!”

14 A Pilate idoakkoang irai, “Pwa dihp dahioau Ih wiahda?”

Irai kapwa kakoalikihla ngilarai rahuki, “Kalohpwuhla Ih!”

15 Pilate nimen kainjenmwahuwi pokonno, ioar ih jaladoang irai Barabbas; a mwerinno ih mweidoahng Jesus en pokpok, apel kioang irai en kalohpwuhla.

Jounpei pwi Kapiski Jesus

16 Jounpei pwi ukla Jesus nehn kelin umwen koapinahu, irai panginpene ohroj jounpeihok ma wia kijehn arai pwihnno. 17 Irai ken kalikkoauwihkihda Jesus robe pwijehnmwoal oau, pel pahda rahn suhkoa soaksoak pwi in mwomwen mwarmwar irai kihdahng pohn moange. 18 Mwerinno, irai kin dairukdi mwohn Ih, pwahpwahpwa, “Nahmwarkihn mihn Jew‑kan en mour woaroai!” 19 Irai kin pokihki moangehu pehri pas apel andipoa mijoa apel poadpwomwla mijen Ih dairukdihoang mwohn Ih. 20 Mwerin irai kapwroa Jesus, irai kihjang Ah robe pwijehnmwoallo, kajpahlihoang Ah likkoauwok. Irai ken ukla Ih pwa en kalohpwuhla.

Jesus Kalohpwuhla

21 Nehn irai allaluhla irai suhwoang woal men nehn allo, adanki Simon, mihn Cyrene, jemen Alexander apel Rufus. Ih allaluhdohng nehn kahnihmmwo jang nehn a weiho, a jounpeihok iponngoang en wahda en Jesus lohpwuhwo. 22 Irai ken uklahng Jesus wijahu ma adanki Golgotha, ma woahwoahki, “Wijahn Sihn Moang.” 23 Irai jongin kioang Ih wain doalki joangoan wini oau ma adanki myrrh, a Jesus johpwa nim. 24 Doari, irai ken kalohpwuhla, apel nehkpijoang Ah likkoauwok nehn pwungarai, wijwijki dama emenemen pirin anki. 25 Kiloak duwoau inminjoang anjoauwo irai kalohpwuhla Jesus. 26 Insing oau mine pohn lohpwuhwo ma kawoahwoahda kahrpoan Ah lohpwuhla, ma pwa,

“Nahmwarkihn mihn Jew‑kan.”

27 Irai pel kalohpwuhla lollap nauna roahmen pwilihki Jesus, emen mine in Ah loap moaun a emen loap meing. 28 [Ioar pirin doahr pwoaidahn lalin Puk Joarwi, ma pwa, “Ih ken pwili wadwaddoang armaj dipannok.”]

29 Armaj ohroj ma kin alu wijahu kin isik moangoarai apel lahlahwe Jesus, “Aha! Ioar Koawoa ma kak koauwehla Umw Joarwiho, apel pwuroahng kouda nehn rehn jiluh! 30 Apkas kerdihjang in lohpwuhwen apel doaroahla pein Koawoa.”

31 Jamwrou laplap apel jounpadahk in Kojonneddo pwili kapwroa Jesus pwahpwahpwahpene, “Ih kapisla epwi, a johkak kapisla pein Ih! 32 Kisai kapang Messiah, nahmwarkihn Israel, kerdihdohjang in lohpwuhwen apkas, kamai kapwa kamehlele Ih!”

Lollap roahmenno ma pwili lohpwuhlahu, ara pel lahlahwe Ih.

Mehdihn Jesus

33 Injauwajjo ros oau indihoang pohn jappwo pwon oaroain awa jiluh. 34 A kiloak jiluh Jesus kakoalikihla ngiloa, Ih pwa, “Eloi, Eloi, lema sabachthani?” ma woahwoahki, “Oai Koahs, Oai Koahs, amwda Koawoa ke moalkoahla Ngoahi?”

35 Epwi armajjok ma pwili mine wijahu, nehn irai rong Ih, irai pwa, “Rong, Ih pangpangin Elijah.” 36 Emen irai ken kijoukihla limw oau kaduhdi nehn wain siksik dupkoa oau, kioang in imwin suhkoa pas, ih koudalahng in oawoan Jesus a ih pwa, “Jowi, kisai kapang ma Elijah pirin indihdo kihdihjang Ih in lohpwuhwen!”

37 Jesus rahrahula, Ih kadarla ngenin.

38 Kahdenngo ma kin poaroa mwoal joarwiho nehn Umw Joarwiho soahroakpijoang nehn pwunge jang puwoa lel pah. 39 Koaun in jounpei men, ma uhda oh in mwohn lohpwuhwo kapang mwomwen en Jesus mehdi. Ih pwa “Mehlel pwa woal mene uhdahn nihn Koahs!”

40 Lihpwi pel pwili mine wijahu, kapkapang, a irai ekij dohjang. Irai ioar: Mary mihn Magdala, Salome, apel Mary inen James siksikko apel Joses. 41 Ioar irai pwiai ma kin pwilpwilihjili Jesus pwa irai en kin papah Ih anjoauwo Ih mine Galilee pel li dir pwili mine wijahu, ma pwili Jesus indoahjang Jerusalem.

Joajjoardihn Jesus

42-43 Allaluhlahng injoausik ioar anjoauwa Joseph mihn Arimathea leldo. Ih kijehn Sohn Mwoalen Koapwunngo ma armajjok kin woaunki; ih kin pel pwili joujowihdo Wein Koahs. Doari, rehnno, pwa ih wia rehnin koaunopda (rehnwa mwohn Sabbath). Joseph inla ipen Pilate, johpwa perki mehkij, pwa ih en poaki palwoaroan Jesus. 44 Pilate pwuriamweikihla ah rongda pwa Jesus ne mehdi; ih ken pangindo koaun in pwihnin jounpei men pwa ih en kadehde ipoa ma mehlel pwa Jesus ne mehdi. 45 A mwerin ah oaloa kadehde jang jounpeiho, ih kapwa mweidoahng Joseph en oaloa palwoaroan Jesus. 46 Joseph dupukda likkoau linen oau, ih lapwaddi palwarro jang in lohpwuhwo, kidimkihpene likkoauwo, apel nekiddi nehn joaujoau ma wiawihda nehn sakai oau. Ih ken kasahpwroahng sakai koalik oau poaroahkihla wijahn dildahn joaujoauwo. 47 Nehn anjoauwo ma mehpwiai wihwiawi, Mary mihn Magdala apel Mary inen Joses, ira widwidahli apel kadehde mwehu wijahu palwoaroan Jesus liklikdi.

16

Jesus Iejda

1 Mwerin Sabbath‑o, Mary mihn Magdala, Salome, apel Mary inen James, irai dupukda le karahdin pwi irai en inla salipki palwoaroan Jesus. 2 Oh inminjoang in rehnin Joarwi anjoauwo ma joauwo dakda, irai inla in joaujoauwo. 3-4 Nehn irai allaluhlahng in joaujoauwo irai pwahpene nehn pwungarai, “Inje pirin jeuweje kisai kasahpwroahjang sakaiho in oawoan joaujoauwo.” (Pwa ausoapoan sakaihoau.) Nehn irai lel wijahu irai kapangda pwa sakaiho ne kasahpwroahkjang. 5 Irai ken dilda nehn joaujoauwo kapangda mwahnkapw men, ma mwindi loap moaunin joaujoauwo robe korohrohioau ma — kanuhla irai.

6 Mwahnkappwo pwehng irai, “Kamwai joah majpwehk, ngoahi kidal pwa kamwai raprapahki Jesus mihn Nazareth ma ne kalohpwuhla. Joh Ih me — Ih ne iejda! Kamwai kadehde, me ioar wijahwa Ih liklikdi. 7 Kamwai alwe padahkihoang Nah sohnpadahkkok, a mehlel Peter. ‘Ih pirin inla Galilee mwohn kamwai; ioar wijahwa kamwai pirin kapang Ih, doahr Ah ne inoaukihoang kamwai.’ ”

8 Lihok diljang nehn joaujoauwo, irai ken kau pwa irai inenin majpwehkda apel jalohda. Irai pel johpwa pwehng armaj men mehkij, pwa irai majpwehkda.

Jesus pwokkoang Mary mihn Magdala

[ 9 Mwerin Jesus iejda oh inminjoang in rehnin Joarwi, keiou, Ih pwokkoang Mary mihn Magdala, liho ma Ih kajroahjang ipoa ngen jaus ijimen. 10 Mary ken inla padahkihoang iraihok ma kin pwilpwilihjili Jesus ma injinjuwed apel joangjoangjoang. 11 Anjoauwo irai rong Mary pwa Jesus mour a ih pel kapang Jesus, irai johpwa kamehlele ih.

Jesus Pwokkoang Sohnpadahk Roahmen

12 Mwerin me Jesus pel pwokkoang Nah sohnpadahk roahmen in oaujoangoan mwomw anjoauwo ira allaluhlahng in umwara likin kahnihmmwo. 13 Ira japahldo pel padahkihoang epwi irai, a irai ma rong johpwa kamehlele.

Jesus pwokkoang Sohnpadahk Eijek Emenno

14 In koarjoahklahu Jesus pwokkoang Nah sohnpadahk eijek emenno anjoauwo ma irai mwingmwinge. Jesus koapwung oang irai doahr arai joah pwojon apel koapsakai in kamehlele iraihok ma ne kapang Ih mwerin Ah iejda. 15 Ih pwehng irai, “Kamwai alwe wija ohroj nehn jampah padahkihoang armaj ohroj Rongmwehuwo. 16  Inje ma pwojon apel poapdaijla, pirin mourla; a inje ma joah pwojon, pirin kerpwihekla. 17  Manman pwiai pirin aluhwoang iraihok ma kin pwojonla; irai en kin kajroahjang ngen jaus kan ipen armaj in oadoaioa; irai pirin lalki lalin japwen likin kan; 18  ma irai pwoakda sinek kan, ke pel nimla mehkij ma pwoaisin, irai jehpirin mehkihdi; irai pirin kihdahng poahraiok pohn armaj johmwehuwok a ihr pirin mwehula.”

Jesus Pwoakpwoakdahla Nehnloannge

19 Mwerin en Koaun Jesus sikesikkoang irai, Ih pwoakpwoakdahla nehnloannge Ih mwindi loap moaunin Koahs. 20 Sohnpadahkkok ken japahlla padpadahkjili wija ohroj; Koaunno kin pel pwilpwili irai nehn arai doadoahkkok pwa en kadehdehda pwa arai padahkkok mehlel jang in manmannok ma irai wiahda.] *

* 1:40 kamwkelehda: Johmwehu oauwe kin kajaminihla armaj oang kaudek.

* 2:10 Nihn‑Armaj Daidel oau oang Jounkoamoaur (Daniel 7)

* 3:17 Boanerges Loapin lalin Aramaic kije uhdahn woahwoahki “nihn palar” a mourin woahwoahn addoauwe in loapin lal in Mwoakilloa: “mwosmwos jongpoa.” Jesus kioang addoauwe nihn Zebedee kan pwa ara kin lamlam karwaro ke nehn kapehd karwaro (pel soahk Luk 9. 54-55).

† 3:18 Zealot Soahk Mat. 10.4.

* 5:20 Decapolis Loapin lal in Greek ma woahwoahki “kahnihmw eijek.”

* 6:37 MWANI SILPER: mwani silper oau ioar dupkoan sohn doadoahk men rehn oau nehn anjoauwo (soahk MAT 20.2)

* 7:4 Irai johkin kang mehkij ma wijikdo jang wijahn noasnoas kan, ma arai johpwa amwunla. Ke: Irai johkin kang mehkij jang nehn wijahn noasnoas kan ma irai johpwa amwumwla

* 9:49 Jed: kijakijki jed oang mihn indoa kan kin kajalehda kilel in limpoak.

* 16:20 Epwi iren puk joarwi mehj pwi ma kawoahwoahda iroa siksik 18-20, epwi mwerin iroa siksik 20: Lihok ken kijoula ipen Peter apel pwilihoahk pel padahkihoang me ohroj ma irai ne rong. Mwerin me, Jesus doadoahkki nah sohnpadahkkok pwa irai en kalohkihpijoang ah kaweidin koamoaur joh imwinno jang palimese lel palikapi in jampah.

LUK

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Rongmwehu ma ne Insingdi jang ipen

LUKE

Oarlap in Puk Oauwe

Rongmwehu in Luke kajalehda doahroar en Jesus Ah wia jounkoamoaur in Israel apel en armaj ohroj, ma inoaupoa wiawihla kawahu. Luke kajalehda (kilelehdi) doahroar en Ngenin Koaunno Ah ne pangin Jesus pwa en “Kapahrakkihoang armaj joamwoahmwoa kan Rongmwehu;” ioar ma puk oauwe pel kajalehda doahroar Rongmwehu in Jesus ah kin jeuweje armaj kan ma kin minmine nehn joangoan anahn ohroj. Irair en peren ma pel dehde mwehu nehn Luke a mehlel nehn iroa koalik kan in sapdahu, wija ma pakairin indoahn Jesus wihwiawi, apel in imwin, anjoau ma Jesus indahla nehnloannge. Jouninsing in puk oauwe pel insingehdi Wihwiahn Woaroakkok ma sikoa doahroar pwojon Christ ah koairda apel parpijoang mwerin Jesus indahla nehnloannge.

Loap 2 apel 6 (Soahk nehn audoapoa in oarlap ma mine pah) ne audohkihda iroa ngoadoar ma johkin diarek nehn Pukin Rongmwehu sohrohr kan, a ioar oar nehn Rongmwehu oauwe, ma doahroar sikesik in sohnloanngok ahr koaul nehn noaisikdihn Jesus, apel jilepen jihppwok ahr pajlahng ipen Jesus; sikesik in Jesus nehn Ah minmine nehn pwungen jounpadahk in Kojonneddok nehn Umw Joarwiho nehn Jerusalem; apel karajraj in Mihn Samaria Kadekko apel karajraj in Jermweinno ma joaloangla. Puk oauwe kin kajampwalki mehlel padahk doahroar kapkap, doahroar Ngen Joarwi, doahroar en lihkan ahr jauwaj oang Jesus nehn Ah padahk, apel doahroar en Koahs Ah kin mahkoahng dipen armaj kan.

Audoapoa in Oarlap

Sapin jakardahn jouninsing Luk 1.1-4

Noaisikdihn apel sikdahn John jounpoapdaij apel Jesus 1.5—2.52

Doadoahk in John jounpoapdaij 3.1-20

Jesus poapdaijla apel oaloa jongjong pehn Jehsen 3.21—4.13

En Jesus doadoahk nehn Galilee 4.14—9.50

Jesus injang Galilee inlahng Jerusalem 9.51—19.27

Kaimwjeklahn wihk nehn Jerusalem apel kahnihmw ipoa 19.28—23.56

Koaun Jesus iejda, pwokkoang Nah sohnpadahk kan, Ih indahla nehnloannge 24.1-53

1

Sapin Jakardahn Jouninsing Luke

1 Koampoakpoai Theophilus:

Armaj dir engdehn insingehdi sikesik in mehkan ma ne pwoaida ipamai. 2 Irai insingehdi da ma kamai ne oaloahjang iraihok ma widahlihki mijarai kan apel padahkihoang armaj kan joang pwiai jang in sapdahu indoa. 3 A doar maing Theophilus, nehn oai lemleme mwehu doahroar mengihsik in mehpwiak ohroj jang in sapdahu, ngoahi lemehda pwa pirin mwehu mehlel ma ngoahi wiahda oau pukin poadpoad oang koawoa doahroar mehpwiak. 4 Ngoahi wia me pwa koawoa en woahwoahkihla joang ohroj ma koawoa ne oaloa padahkin.

Pakair in noaisikdihn John jounpoapdaij

5 Nehn mwein Herod, nahmwarkihn Judea, mine jamwrou men oadoa Zechariah, kijehn loapin jamwrou ma adanki Abijah. Pahioahu oadoa Elizabeth, pel kijehn kadaudok in jamwrou oau. 6 Ira inenin mour poadidi mwohn mijen Koahs, ira kin pel kapwaihahda mwehu mahjan apel kojonned ohroj in Koaunno. 7 A joh nihra jeri pwa Elizabeth johkak noaisik, a ira ne moadohla.

8 Rehn oau Zechariah wihwia ah doadoahk in jamwrou nehn Umw Joarwiho. 9 In doahroar ma kin wiawi ipen jamwrou kan, ih pilpildahng en wia meiroang in okoj warpwohmwehu nehn Umw Joarwihn Koaunno pohn pei joarwi, doari ih ken dildahng nehn wijahu, 10 a pokon koalik oau minmine likin kapkapkap nehn anjoaun okjekko. 11 Sohnloang in Koaunno men pwokkoang Zechariah uhda loap moaun in mwoal in meiroanngo wija ma warpwohmwehuwo kalkalahs. 12 Nehn Zechariah kapangda sohnloanngo, ih nuhkihla apel majpwehkda. 13 A sohnloanngo pwehnglahng, “Zechariah, koawoa en joah mijik, pwa oamw kapkap ne pwoaida ipen Koahs! Pahioamw Elizabeth pirin noaisikihdi jermwein men ma koawoa pirin kioang oadoa John. 14 Ih pirin kahrehioang koawoa peren apel popohl, apel armaj ngoadoar pirin perenda nehn ah pirin noaisikdi! 15 Pwa ih pirin laplap mwohn mijen Koaunno. Ih jehpirin jair wain ke jakau sihkei. Mwohn ah pirin noaisikdi ih pirin dirkihla Ngen Joarwi. 16 Ih pirin kajpahlihdo mihn Israel ngoadoar ipen Koaunno, asai Koahs. 17 Ih pirin indoa mwohn Koaunno in rojon apel manman doahroar joukohp Elijah. Ih pirin kemwehuwihla nehn pwungen mwahmwa kan apel nihrai jerihkan; Ih pirin pel ukudla armaj japeik kan oang in al pwung kan, apel koaunopda nihn Koaunno armaj oang Ih.”

18 Zechariah pwehnglahng sohnloanngo, “Da ngoahi en kidalki pwa mehkije pirin pwoaida ipoai, pwa ngoahi apel pahioaiho ne moadohla?”

19 A sohnloanngo japoangla, “Ngoahi Gabriel, ma kin ariri Koahs, Ngoahi pwa ngoahi en pakairkihoang koawoa rong mwehu pase. 20 A pwa oamw joah kamehlele oai pakair, ma pirin pwoaida nehn anjoau in, koawoa pirin loahsoangla; koawoa johla pirin kak lallal oaroh lel nehn rehnno ma mehpwiak pirin pwoaida.”

21 Nehn anjoauwo pokonno joujowi Zechariah, pwonpwonkihda pwa dahkij ih woaroaikihla loaloa. 22 Nehn ah dildohjang nehn Umw Joarwiho ih johla kak lalloang irai. Irai kidal da pwa ih widahlihda mehkij kapwuriamwei loaloa. Ih uhda mwohn mijarai, jeioahl pwa ih nimen lallal a johkak pwa ih ne loahsoangla.

23 Nehn en Zechariah ah anjoau in pwukoa doadoahk in nehn Umw Joarwiho doarihla, ih japahllahng nehn umwahu. 24 Mwerin anjoau kij, pahioahu Elizabeth lijaianda, ih minminehki nehn umwahu oaroain johnpwong limoau. 25 Ih kin pwa, “Ioar doahroar en Koaunno jeuwejehda ngoahi me, nehn Ah kihjang ngoahi oai kamehk ipen armaj kan!”

Pakair in Noaisikdihn Jesus

26 Nehn en Elizabeth kawonou in johnpwong, Koahs pel kadardo sohnloang Gabriel nehn kahnihmw in Galilee oau ma oadoa Nazareth, 27 ipen meipwon men ma ne inoau in pwoapwoaud oang woal men ma oadoa Joseph, kijehn kadaudok in Nahmwarki David. A jerpein meipwonno adanki Mary. 28 Sohnloanngo inla ipoa rahnmwahuwi, ih pwa, “Mary, popohl oang koawoa! Koaunno minmine ipoamw apel ne kapaiahda koawoa!”

29 Mary majpwehkkihda sikesik oauwe apel lamlam koalikki ia pirin woahwoahn sikesik pase. 30 Sohnloanngo pwehng, “Mary, koawoa en joah perki mehkij, pwa kalahngan en Koahs uhdahn koalik ipoamw. 31 Koawoa pirin lijaianda, noaisikihdi jermwein men ma koawoa pirin kioang oadoa Jesus. 32 Ih pirin laplap apel adanki Nihn Koahs, Keiou Laplap. Koaunno Koahs pirin kajapwilda en nahmwarki doahroar jamah David. 33 Ih pirin pel nahmwarkihn kadaudok in Jacob kan allaluhla; Ah wei jehpirin doari!”

34 Mary pwehng sohnloanngo, “Imdoahr me en kak wiawi, nehn oai meipwon?”

35 Sohnloanngo japoang, “Ngen Joarwi pirin mine pohmmwen apel rojon in Koahs pirin mine ipoamw, ioar kahrehda jeri joarwiho pirin adanki Nihn Koahs. 36 Koawoa en samsaman kijehmw Elizabeth doahroar en armaj kan ahr wiahki li johkak nainki jeri; a apkas ih ne lijaianda ne mine nehn kawonou in ah johnpwong, mihndahr ma ih ne li moadohla. 37 Pwa joh mehkij ma johkak ipen Koahs.”

38 Mary pwehnglahng sohnloanngo, “Ngoahi lidu in Koaunno en wiawihoang ngoahi dahkij ma koawoa pwahla.” Sohnloanngo ken inlahjang ih.

Mary Paj ipen Elizabeth

39 Mwerin me, Mary koaunopda me ohroj apel pispis inlahng nehn kahnihmw oau mine in japw nahnahn Judea, 40 ih dilda nehn umwen Zechariah pwa en rahnmwahuwi Elizabeth. 41 Nehn en Elizabeth rongda en Mary rahnmwahu, jeriho ken mwoakidda nehn kapehdin. Elizabeth ken dirkihla Ngen Joarwi, 42 ih kakoalikihla ngiloa, pwehng Mary, “Koawoa meid pai ipen lihkan! Meid pai jeri ma koawoa pirin noaisikihdi! 43 Dahkij joang kapwuriamwei oauwe wiawihkihoang ngoahi, ma inen oai Koaun paj ki ipoai? 44 Pwa nehn anjoauwohr ma koawoa rahnmwahuwi ngoahi, jeri siksikko nehn kapehdihoa mwoakidkihda ah malau. 45 Koawoa meid pai pwa oamw pwojon ma kahrehda sikesik in Koaunno pirin pwoaida ipoamw!”

En Mary ah Koaulin Kaping

46 Mary pwa,

“Mohngiongihoa kin kapnga Koaunno;

47 Ngenihoa kin perenki Koahs, oai Jounkoamoaur,

48 pwa Ih lemlemehr Nah lidu siksik mene!

Jang apkas inla di ohroj pirin kapnga ngoahi

49 pwa joang kapwuriamwei kan ma Koahs, Keiou Laplap ne wiahda ipoai.

Oadoaioa ioar ma joarwi;

50 Ah kalahngan kin janjal oang ohroj ma kin woaunki,

jang oau di lel oau di.

51 Ih ne kihwe poah sihkei,

apel kajohla lamlam in ihr aklaplap kan ohroj.

52 Ih jinoakdi nahmwarki laplap jang nehn ahr mwoal kan,

a wud kajapwilda min siksik kan.

53 Ih kamoadihkihla mwinge mwehu ihr ma duhpek kan,

a kadarpijoang ihr ma koapwoahpwoa kan kaip.

54 Ih pwa en kolkolloar Ah inoau oang jamasaihok,

apel indoahng jeuweje Ah lidu Israel;

55 Ih johpwa moalkoahla kalahngan ma Ih wiahng Abraham

apel kadaudokoa kan ohroj allaluhla!”

56 Mary minminehki ipen Elizabeth johnpwong jiluh, mwerin ih japahllahng in umwahu.

Doahroar Noaisikdihn John jounpoapdaij

57 Anjoau in en Elizabeth noaisik ne lel; ih noaisikihdi jermwein kij. 58 Nehn en mihn ipoahk apel peneinei irai rongda doahroar kalahngan en Koaunno ah pwoaida ipoa, irai ohroj pel pwili inenin perenkihda.

59 Nehn kawaluh in rehn mwerin jeriho ah noaisikdi, irai wahla ih en jorkomjaijla apel kioang ih en adankihla oadoan jamahu, Zechariah. 60 Inahu japoang irai, “Joah! Ih pirin adanki John.”

61 Irai pwehng ih, “A imdoahr? Johpwa oamw peneinei men adanki John!” 62 Irai jeioahli jemen jeriho apel kalelpoak ad dahioau ma ih nimen kioang jeriho.

63 Zechariah poakihda puk oau, ih insingehdi puwoa, “Ih pirin adanki John.” Irai ohroj ken inenin pwuriamweikihla! 64 Nehn oar anjoauwo Zechariah pwuroahng lallalda, apel sapda kapkapnga Koahs. 65 Sohn wija ohroj inenin majpwehkda, apel rongin mehpwiak lelpijoang wija ohroj nehn japw nahnahn Judea. 66 Apel ohroj ma pwili rong mehpwiak kin lemleme apel idoak, “Da jeri mene pirin wiahla?” Pwa ne janjal pwa manman in Koaunno mine pohn ih.

En Zechariah ah Kokohp

67 Jemen John, Zechariah, dirkihla Ngen Joarwi ih kohpda in doahroar me:

68 “Kisai kapnga Koaunno, Koahs in Israel!

Pwa Ih ne indoa pwa en jeuweje Nah kan apel koamoaurihla irai.

69 Ih kajapwildahng kisai Jounkoamoaur manman men,

jang nehn kadaudok in David, Nah lidu.

70 Ih ne pwen inoaukihdihoang ipen Nah joukohp joarwihn kawa kan

71 pwa Ih pirin doaroahla kisai jang asai imwinsihsi kan,

apel jang nehn manmanin irai ohroj ma kin lioassoang kisai.

72 Ih pel pwa Ih pirin kalahngan oang jamasaihok,

apel samsaman oar Ah inoau koalik joarwiho.

73 Ih kahukihoang jamasai Abraham,

74 apel inoaukihoang pwa Ih pirin kapisla kisai jang asai imwinsihsi kan,

apel mweidoahng pwa kisai en papah Ih joah perki mehkij;

75 a kisai en kin mwakelkel apel pwung mwohn mijoa rehn ohroj in asai mour.

76 A koawoa, noai jeri siksik, koawoa pirin adanki joukohp in Koahs, Wija Laplap.

Koawoa pirin inla mwohn Koaunno,

pwa koawoa en koaunopda Ah al kan oang Ih;

77 pwa koawoa en padahkihoang Nah kan doahroar ahr pirin mourla

nehn ahr pirin oaloa mahk in diparai kan.

78 Pwa asai Koahs ma kupwur kalahngan apel kadek.

Ih pirin kamaramihki kisai maram in koamoaur,

79 apel joaroahki maram jang nehnloannge pohn ohroj ma minmine nehn ros in mehdi,

pwa en kahkahlwahwe kisai nehn alin popohl.”

80 Jeriho koalikla apel koahiokla in pali ngen. Ih kin koaukoaujoan nehn japwsoahn oaroh lel rehnno ma ih pwokda janjal mwohn mihn Israel.

2

Noaisikdihn Jesus

1 Nehn anjoauwo Caesar Augustus kouda kojonned oau ma pwa sohn ah wei ohroj en insingdi. 2 Ioar keiou in insingdihn armaj me ma wiawi nehn mwein Quirinius, koapinahn Syria. 3 Armaj ohroj ken mwoakidlahng nehn uhdahn arai wija ma irai noaisikdi pwa irai en pwili insingdi.

4 Joseph injang kahnihmw Nazareth nehn Galilee inlahng Judea nehn kahnihmw kij oadoa Bethlehem, wijahu ma nahmwarki David noaisikdi pwa ih kijehn kadaudok in David. 5 Ih inla o pwa en pwili insingdi, pwilihki Mary ma ih inoau in pwoapwoaudoang, lijaian anjoauwo. 6 Nehn ara ne lel Bethlehem, en Mary ah anjoaun noaisik ne lel. 7 Ih noaisikihdi nah mehjeni jermwein men. Ih kidimkihpene likkoaun jeri kihdihoang nehn dohien kamwinge mahn oau — pwa ne johla wija nehn umwen keiru.

Jounjiloa Jihpw pwi apel Sohnloang pwi

8 Jounjiloa jihpw pwi jiljiloa nihrai pwihn in jihppwok inpwonngo nehn jappwo. 9 A sohnloang in Koaunno men pwokdohng irai, apel ling in Koahs joaroahda apel pidekihpene irai. Irai inenin majpwehkda. 10 A sohnloanngo pwehng irai, “Kamwai joah mijik, pwa ngoahi wahdohng kamwai rong mwehu oau, ma pirin kamalauihda armaj ohroj. 11 Pwa pwongoauwe Jounkoamoaurro ne noaisikdi oang kamwai nehn kahnihmw in David — ioar Koaun Messiah 12 A ioar kilelin wa oang kamwai: kamwai pirin kapang jeri siksik men ma kidkidki likkoaun jeri onohn nehn dohien kamwinge mahn.”

13 Nehn oar anjoauwo pwihn in sohnloang dihrdir oau pwokda wijahu pwili sohnloanngo kapkapnga Koahs koahkoahkoaulki:

14 “Kaping oang Koahs nehnloannge wija illoa,

apel popohl nehn jampah oang armaj kan ma Ih kin kapaiahda!”

15 Nehn en sohnloanngok injang irai japahldahla nehnloannge, jounjiloa jihppwok pwahpene nehn pwungarai, “Kisai inla Bethlehem apel kapang mehkan ma wiawihla wijahu ma doahroar en Koaunno ne pwehng kisai.”

16 Irai ken karwarohla kapangda Mary, Joseph apel jeriho ma minmine nehn dohien kamwinge mahnno. 17 Nehn en jounjiloa jihppwok kapangda Jeri siksikko, irai pwehng ira me ohroj ma pweiekkoang irai doahroar jeriho. 18 Apel ohroj ma rongda audoapoan en jounjiloa jihppwok sikesikkok inenin pwuriamweikihla. 19 Mary kin lemlemehr mehpwiak ohroj apel lamlam koalikki nehn kapehdin. 20 Jounjiloa jihppwok japahllahng nehn arai wija, johpwa uhdihjang arai koaul kapkapnga Koahs pwa me ohroj arai rongda apel widahlihda pwoaida in doahroar en sohnloanngo pwehng irai.

Jesus Oaloa Oadoa

21 Mwerin wihk oau, jeriho jorkomjaijla, Ih adankihla Jesus, adwa ma sohnloanngo kioang Mary mwohn ah kahjik lijaianda.

Kajarwihlahn Jesus

22 Anjoaun kamwkel ma insingdi nehn kojonned in Moses ne dauli, Joseph apel Mary wahdahlahng jeriho Jerusalem pwa Ih en kajarwihoang Koaunno, 23 doahroar Ah ne koajoandi jang ipen Koaunno: “Jeri woal ohroj ma mehjeni pirin kin kajarwihoang Koaunno.” 24 Ira pel wa indahla ara mihn meiroang, doahroar ma ne pel koajoandi jang ipen Koaunno: mwurei roahmen ke pigeon roahmen.

25 Nehn anjoauwo woal men kin minmine Jerusalem, oadoa Simeon. Woal mene inenin poadidi apel kin mijik Koahs; ih kin pwili joujowi koamoaur in Israel, apel Ngen Joarwi kin minmine ipoa. 26 Ngen Joarwi kajalehng ih pwa ih nen joah mehdi mwohn ah pirin widahli Messiah ma Koaunno ne inoaukihda. 27 Ngennohr pel kaweidki Simeon en inla nehn Umw Joarwiho. Nehn en jemen jeriho apel inahu ira wahla Jesus nehn Umw Joarwiho pwa en kapwaihahda siahk in kojonneddo, 28 Simeon oaloahr jeriho, pwoakda kapkapnga Koahs, pwahla,

29 “Maing oai Koaun, koawoa en mweidla nihmw lidu

en allaluhwe nehn popohl, in doahroar oamw ne inoaukihda.

30 Pwa pwoaroan mijoaihoa kai ne kapangla oamw koamoaur,

31 ma Koawoa ne onopdahng mwohn wei ohroj:

32 Maram oau mihn joaroahda mihn likinnok

apel kalingihla sohn oamw wei, Israel.”

33 Jemen jeriho apel inahu pwuriamweikihla mehkan ma Simeon siksikoahki doahroar nihra jeriho. 34 Simeon kapaiahda ira ih pwehng Mary inen jeriho, “Jeri mene ne pilpilda pwa en wiahla mihn koauwehla apel koamoaurla armaj ngoadoar ipen mihn Israel kan; Ih pirin wiahla kilel oau ma armaj dir pirin pallanda, 35 kajalehkihda lamlam rir in nehn kapehdirai kan. Injinjuwed koalik pirin koauwehla nehn kapehdimwen, doahroar kodlaij ingkoang pas.”

36-37 Pel mine li joukohp men, oadoa Anna, nihn Phanuel, kijehn kadaudok in Asher. Ih pwoapwoaudki johnpar ijuh oar, pwa apkas ih ne liohdihla, ih johnpar 84. Ih johkin diljang nehn Umw Joarwiho; pwa inpwong apel inrehn ih kin pwongi Koahs, kapkap apel kaijihjol. 38 Nehn anjoauwohr ih pel lella wijahu, ih kapingkalahngan oang Koahs apel sikoa doahroar jeriho oang irai ohroj ma joujowihdo koamoaur oang Jerusalem.

Irai Pwurlahng Nazareth

39 Nehn irai ne kapwaihahda me ohroj ma ne kileldi nehn kojonned in Koaunno, irai ken japahllahng Galilee, nehn kahnihmw Nazareth. 40 Jeriho koalkoalikla apel sihsihkeila; Ih pel koahiokla apel kalahngan in Koahs kin mine pohn Ih.

Jesus Nehn Umw Joarwiho

41 Nehn pahr ohroj jemen Jesus apel inahu kin indahla Jerusalem pwa ira en pwili Joarwihn Passover. 42 Nehn en Jesus ne mahki johnpar eijek riau, irai pel indahla pwa irai en pel pwili joarwiho in doahroar irai kin pwen wia. 43 Nehn Joarwihn Passover‑o ne doarihdi, irai japahllahng nehn uhdahn irai wija, a Jesus minminehr Jerusalem. Jamahu apel inahu johpwa kidal; 44 Ira lemleme pwa Ih ne pwilihla pokonno inla mwohn ira. Mwerin ira ne allaluhki rehn oau pwon, ira sapda rapahki nihra jeriho ipen ara peneinei apel koampoakpara kan. 45 Nehn ira joah kapangda, ira pwurlahng Jerusalem apel raprapahkihjili Ih. 46 Nehn kajiluh in rehn ira kapangda Ih nehn Umw Joarwiho, mine nehn pwungen jounpadahk en kojonneddok rongrongrong apel peipeidek oang irai. 47 A ohroj ma pwili rongrongrong inenin pwuriamweikihla loalkoang ma pwokda nehn Ah japoang peidek kan. 48 Nehn en jamahu apel inahu kapangda Ih, ira inenin pwuriamweikihla. Inahu pwehnglahng Ih, “Noai jeri, amwda koawoa ke wiahkihoang kama joang oauwe? Ngoahi apel joamoammwo inenin sihwohkihla ama raprapahkihjili koawoa.”

49 Ih japoangkihla ira, “Amwda kamwa ke raprapahkihjili Ngoahi? Kamwa johpwa kidal pwa Ngoahi uhdahn pirin kin minmine nehn Umwen Joamoaiho?” 50 Ira johpwa woahwoahki sikesik pase.

51 Jesus ken pwili ira allaluhlahng Nazareth, wijahu Ih kin peikkoang ira. Inahu kin samsaman mehpwiak ohroj apel joh kin moalkoahla. 52 Jesus koalkoalikla apel loalloalkoangla, Ih pel kajampwalla ipen Koahs apel ipen armaj.

3

En John jounpoapdaij Kapahrak

1 Kaeijek limoau in johnpar in mwein Caesar Tiberius, Pontius Pilate koapinahn Judea, a Herod koaun in Galilee, riahu Philip ma koaunda in Iturea apel Trachonitis; Lysanias koaunda in Abilene, 2 a Annas apel Caiaphas ioar Jamwrou Laplap; ioar anjoauwa mahjan in Koahs indoahng ipen John nihn Zechariah, ma minmine nehn japwsoahn. 3 John kin allalu wija ohroj ma koaroannoang pohn Pillap Jordan, kapkapahrakkihoang armajjok, “Kamwai koaluhla, wiliakapwla apel poapdaijla, a Koahs pirin mahkoahng dipamwai kan.” 4 Doahroar ah ne insingdi nehn pukin joukohp Isaiah:

“Mine ngilloau ma kin poangpoangpoang nehn japwsoahn:

‘Kamwai koaunopda alin Koaunno,

kamwai kainenehla Ah al kan ma Ih pirin alu loaloa!

5 Wahu ohroj uhdahn pirin audohda,

dol apel dokdok ohroj pirin kapaspasihekla.

Al piroak ohroj uhdahn pirin kainenehkla,

wija japahrak ohroj pirin kapahrakla.

6 Armaj ohroj pirin widahli koamoaur jang ipen Koahs!’ ”

7 A ih pwehng irai armaj ngoadoar ma indoa ipoa pwa irai en poapdaijla. Ih pwa, “Kamwai doahroar sinek kan! Inje pwehng kamwai pwa kamwai kak pisjang koaloklok in Koahs ma nimenoar lel kamwai? 8 Kamwai wiahda siahk kan ma pirin kajalehda amwai ne koaluhla apel wiliakapwla. Kamwai joah siksikoa pwa, ‘Kamai jamanki Abraham,’ pwa ngoahi pwehng kamwai pwa Koahs kakkoar wiahjang in sakai pwiak nihn Abraham jeri! 9 Jiloahu ne onopdahng poaloahdi sipin suhkoa ohroj ma johkin kihda wah mwehu, en poalpoaldi peidekla nehn oaiho.”

10 Armajjok kin idoak ipen John, “A doar da kamai pirin wia?”

11 Ih japoangkihla irai, “Inje ma anki joakid riau, en kioang inje ma joh ah, a inje ma mine kanah mwinge a en pel kioang ih ma joh kanah mwinge.”

12 Jounrik daksis pwi pel pwili indoa pwa irai en pwili poapdaijla ipen John; irai idoak ipoa, “Jounpadahk, a kamai, da kamai en pel wia?”

13 A ih japoangki irai, “Kamwai joah rikpene uhwen mwani oau ma koalikjang da ma ne kileldi.”

14 Jounpei pwi pel idoak, “A kamai, da kamai pirin wia?”

A ih pwa, “Kamwai joah jerkihjang nihn armaj mwani ke karaun mwahli emen armaj; a kamwai en isarki dupkoamwai kan.”

15 Armaj kan lemehkihoang pwa John ioar Messiah, lamlam pase ken koalkoalikla nehn kapehdirai kan. 16 A John pwehng ihr ohroj, “Ngoahi kin poapdaijihki kamwai pil; a mine emen ma uhdahn laplap jang ngoahi ma pirin indoa mwerin ngoahi, joal in ah juhwo ngoahi johpwa warroang lapwadda. Ih ioar pirin poapdaijihki kamwai Ngen Joarwi apel oai. 17 Ih kol nah poahkko, onopdahng pwa en kasohrohrihpijoang liporrohn wihd kan jang in kilinnok. Ih pirin nekidla wah kan nehn johkohu, a okojla kilinnok nehn oaiho ma johkak kunla.”

18 Joangoan iroa ngoadoar John kin pangpanginki armaj kan nehn ah kin kapkapahrakkihoang irai Rongmwehu pwa irai en wiliakapwla. 19 Ih pel kapahrak oang Koapina Herod, koapwung oang ah japwung nehn ah painkihla Herodias ma uhdahn pahien riah Philip, apel joang dir ma nauna ih wiahda. 20 Herod pel wiahda joangoan nauna koalik oau nehn ah joalihdi John, peiddoang nehn kalpwuhj.

Jesus Poapdaijla Ipen John

21 Mwerin en armaj kan ne poapdaijla, Jesus pel pwili poapdaijla a nehn Ah wia kapkap nehnloannge rispijoang. 22 Ngen Joarwi indihoang pohn Ih in mwomwen mwurei men; a ngilloau indihdo jang nehnloannge, ma pwahla, “Koawoa ma ioar Noai jermwein kajampwalwa ma Ngoahi kin perenkihda.”

Iroakdihn Dihkan en Jesus

23 Jesus dapwa johnpar jilihjek nehn Ah sapkihda Ah doadoahk: armaj kan kin pwahki pwa Ih nihn Joseph, a Joseph nihn Heli, 24 Heli nihn Matthat, Matthat nihn Levi, Levi nihn Melchi, Melchi nihn Jannai, Jannai nihn Joseph, 25 Joseph nihn Mattathias, Mattathias nihn Amos, Amos nihn Nahum, Nahum nihn Esli, Esli nihn Naggai, 26 Naggai nihn Maath, Maath nihn Mattathias, Mattathias nihn Semein, Semein nihn Josech, Josech nihn Joda, 27 Joda nihn Joanan, Joanan nihn Rhesa, Rhesa nihn Zerubbabel, Zerubbabel nihn Shealtiel, Shealtiel nihn Neri, 28 Neri nihn Melchi, Melchi nihn Addi, Addi nihn Cosam, Cosam nihn Elmadam, Elmadam nihn Er, 29 Er nihn Joshua, Joshua nihn Eliezer, Eliezer nihn Jorim, Jorim nihn Matthat, Matthat nihn Levi, 30 Levi nihn Simeon, Simeon nihn Judah, Judah nihn Joseph, Joseph nihn Jonam, Jonam nihn Eliakim, 31 Eliakim nihn Melea, Melea nihn Menna, Menna nihn Matthata, Matthata nihn Nathan, Nathan nihn David, 32 David nihn Jesse, Jesse nihn Obed, Obed nihn Boaz, Boaz nihn Salmon, Salmon nihn Nahshon, 33 Nahshon nihn Amminadab, Amminadab, nihn Admin, Admin, nihn Arni, Arni nihn Hezron, Hezron nihn Perez, Perez nihn Judah, 34 Judah nihn Jacob, Jacob nihn Isaac, Isaac nihn Abraham, Abraham nihn Terah, Terah nihn Nahor, 35 Nahor nihn Serug, Serug nihn Reu, Reu nihn Peleg, Peleg nihn Eber, Eber nihn Shelah, 36 Shelah nihn Cainan, Cainan nihn Arphaxad, Arphaxad nihn Shem, Shem nihn Noah, Noah nihn Lamech, 37 Lamech nihn Methuselah, Methuselah nihn Enoch, Enoch nihn Jared, Jared nihn Mahalaleel, Mahalaleel nihn Kenan, 38 Cainan nihn Enosh, Enosh nihn Seth, Seth nihn Adam, Adam ma nihn Koahs.

4

Jesus Jongjong nehn Japwsoahn

1 Jesus pwurdo jang Jordan, dirkihla Ngen Joarwi; Ngennohr pel kahlwahla ih nehn japwsoahn, 2 wija ih minminehki rehn pahijek, kajongjong pehn Jehsen. Oaroain rehnnok ih joah mwinge, kahrehda rehn pahijekko doarihla ih mwakohkohda.

3 Jehsenno pwehnglahng, “Ma koawoa ioar Nihn Koahs, a koawoa en pwehng sakai oauwe en wiahla pilahwa.”

4 A Jesus japoang, “Ne insingdi nehn Puk Joarwi pwa ‘Jaudi pilahwahr doari ma armaj kak mourki.’ ”

5 Jehsenno pel uklahng Ih wija illoa oau apel kajalehioang wein jampah ohroj nehn marip oau, 6 apel pwehng Ih, “Ngoahi pirin kioang koawoa joangoan manman ohroj apel lingin wei pwiai ohroj. Pwa ohroj ne liklikoang ngoahi a ngoahi kak kioang inje ma ngoahi kak kioang. 7 Ohroj mehpwiai pirin oamw ma koawoa poardi pwongi ngoahi.”

8 Jesus japoang, “Ne insingdi nehn Puk Joarwi pwa, ‘Pwongi Koaunno oamw Koahs, papah ih kalahpwuk.’ ”

9 Jehsenno pel uklahng ih Jerusalem kihdahng ih pohn wija ma keiou illoa pohn koadkoan Umw Joarwiho, pwehng ih, “Ma koawoa ioar Nihn Koahs wa, a koawoa en lujdihwe jang me. 10 Pwa ne insingdi nehn Puk Joarwi: ‘Koahs pirin ruwoj nah sohnloanngok, irai en apwali mwehuwi koawoa, 11 apel kolkihda koawoa poahrai pwa ehmmwen kan en joah ohla pohn sakai.’ ”

12 Jesus pel japoang, “Ne pel insingdi ‘Koawoa en joah kajongjongi Koaunno, oamw Koahs.’ ”

13 Jehsenno koarjoahla ah kajongjong ohroj oang Jesus, ih injang Ih anjoau kij oaroh pel lel oaroain anjoau kij.

Jesus Sapkihda Ah Doadoahk nehn Galilee

14 Jesus japahldohng Galilee manman in Ngen Joarwi mine ipoa. Rongin Ih lohkjili nehn wija ohroj. 15 Ih kin padahk nehn arai jinakoke kan, armaj ohroj kin kapkapnga.

Mihn Nazareth kan lioassoangda Jesus

16 Jesus inla Nazareth, wijahu ma Ih sikda, Ih inla nehn jinakoke oau rehnin Sabbath doahroar Ah siahk. Ih uhda pwa Ih en wadek Puk Joarwi. 17 Pukin joukohp Isaiah ma irai kioang. Ih wilikpijoang pukko wadekda wijahu ma siksikoa,

18  “Ngenin Koaunno audohda Ngoahi

Ih ne kajarwihla Ngoahi

pwa Ngoahi en lohkihoang armaj joamwoahmwoa kan Rongmwehu.

Ngoahi en lohkihoang armaj joaldi kan ahr jaldek

apel jaldek oang arai kan ma minmine nehn kalpwuhj

apel kapoahdpijoang mijen ihr majkun kan,

apel kajaledekla iraihok ma mine nehn apwal,

19  apel kalohkihda pwa anjoauwo ne leldo, ma Koaunno pirin koamoaurla nah armaj kan.”

20 Jesus wilikpene pukko kioang papah men. Ih mwindihoang nehn dohiahu. Armaj ohroj nehn jinakokehu ken kakili ih. 21 Ih sapda pwehng irai, “Rehn oauwe iren Puk Joarwi ne pwoaida doahroar amwai ne rong ah wadwadda.”

22 Ihr ohroj kadehde apel pwuriamweikihla lal mwehu kan ma Ih pwa, “Jaudi ih nihn Joseph jermwein wa?”

23 Ih pwehng irai, “Uhdahn kamwai pirin pwehng ngoahi loapin lal oauwe: ‘Doahksoa pein kemwehuwihla koawoa.’ Apel kamwai pirin pel pwa, ‘Joang kapwuriamwei ohroj ma kemi ne rong pwa koawoa ne wiahda nehn Capernaum, a koawoa en pel wiahda nehn uhdahn oamw wija.’ ” 24 Ih pel pwa, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa johpwa joukohp men kin kenken nehn ah wija ipen kijeh kan. 25  Mehlel pwa mine liohdi dir Israel nehn mwein Elijah, anjoauwo ma johla wud oaroain johnpar jiluh oaloap apel lehk koalik lel oang jappwo pwon. 26  A johpwa emen irai ma Elijah inla ipoa, a oang oar liohdi men ma minmine Zarephath nehn Sidon. 27  Pel nehn mwein joukohp Elisha dirin armaj lepa mine nehn Israel; a johpwa emen in irai mwakelkella, ioarroar Naaman mihn Syria.”

28 Armaj ohroj nehn jinakokehu inenin lioas nehn ahr rongda lal pwiai. 29 Irai uhdahr warahkihla Jesus jang nehn kahnihmmwo wahdahlahng Ih pohn dollo ma ahr kahnihmmwo kokouda puwoa pwa irai en jinoakla Ih. 30 A Jesus alu nehn pwungarai inla jang irai.

Woal men ma Ngen Jaus Dilingla

31 Jesus allaluhlahng Capernaum, kahnihmw in Galilee oau; Ih ken padahk oang armajjok rehnin Sabbath. 32 Armaj ohroj ken pwuriamweikihla mwomwen Ah padahk, pwa Ah lal kan kin manman. 33 Mine woal men ma pwili mine nehn jinakokehu, ma ngen jaus dilingla ih. Ih rahrahu koalik pwahla, 34 “Ah! Jesus mihn Nazareth, da koawoa nimen wiahng kamai? Koawoa indoahng koauwehla kamai! Ngoahi kidal pwa inje koawoa; Koawoa ioar Nihn Koahs jounpakair joarwihwa!”

35 Jesus ruwoj ngen jausso, “Nennenla, diljang nehn armaj menen!” Ngen jausso peiddi woallo mijarai ohroj, diljang nehn ih, apel johla wiahng woallo me nauna.

36 Ihr ohroj ken pwuriamweikihla pwahpene nehn pwungarai, “Dahkij mine nehn en woal mene ah lal kan? Pwa Ah lal sihkei apel manman oang ngen jaus kan, a irai kin peikkoang!” 37 Rongin Jesus ken lohkla wija ohroj nehn jappwo.

Jesus Kemwehuwihla Armaj Dihrdir

38 Jesus injang nehn jinakokehu allaluhlahng in umwen Simon. Inen pahien Simon‑o onohnki nehn ummwo ki johmwehu karkar koalik. Irai pwehng Jesus en jeuweje liho. 39 Jesus ken sohla ipoa apel ruwoj karkarro. Karkarro injang ipen liho, ih ken pwohrda apwali arai.

40 Injoausikdi, armaj ohroj ma mine nihrai armaj johmwehu joah lipilpil wijikdohng ipoa; Ih kihdihoang poah kan pohrai ohroj kemwehuwihla irai. 41 Ngen jaus kan pel kin injang ipen armaj dir ma kin rahrahu pwahpwahpwa, “Koawoa ma Nihn Koahs!”

Jesus lipwoarehda irai apel johpwa nimen mweidoahng irai en lallallal, pwa irai kidal pwa ioar Ih ma Messiah.

Jesus Kapahrakki Rongmwehu nehn Judea

42 In ah rehnpijoang Jesus injang nehn kahnihmmwo inla kalahpwukla wijahkij. Armajjok sapda raprapahkihjili; nehn ahr kapangda Ih, ihr engdehnkihoang Ih en joah injang iparai. 43 Ih pwehng irai, “Ngoahi uhdahn pirin pel kapahrakki Rongmwehu in Wein Koahs oang kahnihmw kan, pwa ioar mehwa ma Koahs kadarkihdo Ngoahi.”

44 Ih ken kapkapahrakjili nehn jinakoke kan nehn Judea.

5

Jesus sapin pangin Nah Sohnpadahkkok

1 Oau rehn Jesus minmine in oaroahr in Lehn Gennesaret, a armaj dir pokondohng Ipoa pwa irai en pwili rong mahjan in Koahs. 2 Ih kapangda pohs rahpas ma nihdekda poahrinjeddo; a sohnloakjid pwi ne kerdihjang puwoa pwa irai en inla duhpla nihrai nehk kan. 3 Jesus doaudahng pohn apas pohssok, woaroan Simon, pwehng ih en ekij woaroahjang in oaroahrro. Jesus ken mwindihoang pohn pohsso padahk oang pokonno.

4 Nehn Ah kadoarihla Ah padahk, a Ih pwehng Simon, “Simon, kasohdihwe ekij pohssen nehn wija loalen, pwa kamwai en kak kadarpijoang nihmwai nehk kan.”

5 Simon japoang, “Maing, kamai ne loakjid oaroh rehnpijoang a pwen joh koanoahmai. A ma koawoa ma pwa, ngoahi pirin kadardi nihmai nehk kai.” 6 Irai kadardi nihrai nehkkok; irai koldi dirin mwumw, nimwennoar soahrdi nihrai nehkkok. 7 Irai ken jeioahlihdo ioangoaraiok ma kijouki apas pohs, pwa irai en jeido jeuweje irai, irai ken jeido. Irai ken audohkihda mwummwok pohs rahpasso oaroh dir nimwennoar mwoidi. 8 Nehn en Simon Peter kapang dahkij ma ne wihwiawi, ih poadpwomwla mwohn Jesus, pwehng Ih, “Alwehjang ipoai Maing! Pwa armaj dipan men ngoahi!”

9 Ih apel pwilihoahk ohroj inenin pwuriamweikihla dirin koanoarai in loakjid oauwe ma irai ne koldi. 10 Apel doahroar ioange kan; James apel John, nihn Zebedee‑ok. Jesus pwehnglahng Simon, “Simon koawoa en joah majpwehk, pwa jang apkas inla koawoa pirin loakjidi armaj.”

11 Irai ken nihdda wararai pohssok nehn japw, kihdi arai me ohroj ken pwilihla Jesus.

Jesus Kemwehuwihla Woal Lepahmen

12 Pehn oau Jesus minmine nehn kahnihmw oau ma woal men johmwehuki lepa mine. Nehn en woallo kapangda Jesus, ih rukdioaroh lel pwirej mwohn ih poaki, “Maing, ma koawoa nimen, a koawoa kak kamwkelehda ngoahi!”

13 Jesus koula poah pukkoang woallo, Ih pwa, “Ngoahi nimen. Ken mwakelkelda!” Nehn anjoauwohr lepahu johla mine ipen woallo. 14 Jesus ruwoj ih, “Koawoa en johpwa pwehng emen. Inla ipen jamwrouwo en kajawi koawoa; pwa en kamehlelehng armaj ohroj pwa koawoa ne mwehula, a koawoa wia meiroanngo ma Moses koajoandi.”

15 Rongin Jesus ne kalohkla nehn wija dihrdir, apel armaj dir kin pokondo ipoa pwa ihr en rong Ih apel kemwehuwihla arai johmwehu kan. 16 A Ih kin inla kalahpwukla nehn japwsoahn kan, wija ma Ih kin kapkap.

Jesus Kasihkeida Woal Mwoasor men

17 Oau rehn nehn en Jesus wihwia Ah padahk, a Pharisee pwi apel jounkawoahwoa kojonneddo pwi pwili mine ipoa pidekihpene Ih; irai indoahjang nehn kahnihmw ohroj in Galilee apel Judea apel jang Jerusalem. Manman in Koaunno mine ipen Jesus pwa Ih en kemwehuwihla armaj johmwehu kan. 18 A, woal pwi pel leldo wah woal mwoasor men nehn rohp oau. Irai engdehn in dilkihda woal mwoasorro nehn ummwo kihdi mwohn mijen Jesus. 19 Nehn irai johkak dilkihda pwa jakahpaj in pokonno. Irai doaukihda pohn ummwo pwukulpijoang kadardi woal johmwehuwo nehn pwungen armajjok mwohn Jesus. 20 Nehn en Jesus kapang arai pwojon, Ih pwehng woallo, “Koampoakpoai! Dipoamw kan ne lapwda.”

21 Jounpadahk in Kojonneddok apel Pharisee‑ok sapda peidek oang pein irai, “Inje woal mene ma lahlahwe Koahs? Inje ma kak lapwadda dihp? Jaudi Koahs kalahpwuk kak mahkoahng dihp?”

22 Jesus ne kidal arai lamlam, ioar mehwa Ih pwehngkihoang irai, “Amwda amwai lamlam doahrenki? 23  Ia mehwa moangoai in pwa, ‘Dipoamw kan ne lapwda,’ ke pwa, ‘Uhda alu?’ 24  A Ngoahi en kamehlele oang kamwai en kidal pwa Nihn‑Armaj anki manmanin mahkoahng dihp pohn jampah.” Ih pwehng woal mwoasorro, “Uhda oaloa kioammwen koawoa inla in umwoammwo!”

25 A nehn anjoauwohr woallo mwoasorro ken uhda mwohrai ohroj, oaloa kiahu ma ih kin mine loaloa, inla in umwahu kapkapnga Koahs. 26 Ihr ohroj ken pwuriamweikihla mehlel! Nehn ahr majpwehk, irai kin kapnga Koahs pwahpwahpwa, “Ia woahr joangoan kapwuriamwei kan ma kamwai ne kapang rehnnoauwe!”

Jesus Pangin Levi

27 Mwerin mehpwiai, Jesus inlahjang wijahu, Ih kapangda jounrik daksis men oadoa Levi, ma mine nehn ah oahpisso. Jesus pwehng ih, “Pwilihla Ngoahi.” 28 Levi uhdahr kihdi me ohroj ma ih anki ken pwilihla Jesus.

29 Levi ken wiahda kamdipw koalik oau nehn umwahu oang Jesus; jounrik daksis dir apel armaj pwi pel pwili mwindihoang in sehpillo. 30 Pharisee pwi apel irai jounpadahk in Kojonneddo pwi lipahnedkihda apel pwehng nihn Jesus sohnpadahkkok, “Amwda kamwai ke kin pwili mwinge ipen jounrik daksis apel armaj dipan kan?”

31 Jesus japoang irai, “Jaudi armaj sihkei ioar anahne doahksoa, a armaj johmwehu. 32  Ngoahi joah indoahng pangin armaj pwung kan en wiliakapwla, a pwen armaj dipan kan.”

Peidek doahroar Kaijihjol

33 Epwi armaj pwehng Jesus, “Nihn John sohnpadahk kan kalap kaijihjol apel kapkap, apel doahroar sohnpadahk in Pharisee kan kin wia, a nihmw kan kin mwinge apel nim.”

34 A Jesus japoangla irai, “Imdoahr, kamwai lemleme pwa kamwai kak kaijihjoli sohnkapar in kamdipw in koapwoapwoaud nehn en woal kamwohddo ah minmine iparai? Kamwai johkak! 35  A oau anjoau ma pirin indoa ma woal kamwohddo pirin wijik jang irai; doari, ioar anjoauwo irai pirin kaijihjol.”

36 Jesus pwehng irai karajraj pase: “Joh armaj kin soahr jang kijehn joakid kapw apel kioang in joakid dehn, pwa likkoau dehnno pirin koauwehla likkoau kappwo, a kijehn likkoau kappwo johpwa pirin pahrekkoang likkoau dehnno. 37  Pel doahroar, joh armaj kin widekihoang wain kapw nehn pehk in kilin mahn mering, pwa ma ih pirin wia me, wain kappwo pirin kahrehioang pehk merinngo ah pirin pwohngek pijoang apel soahroak pijoang, wain kappwo pirin widekla apel pehkko pirin ohla. 38  A, armaj kin widekihoang wain kapw nehn pehk kapw. 39  Apel joh armaj men nimen nim wain kapw mwerin ah ne nimla wain dehn. Ih pirin pwa, ‘Wain dehnno ioar mum.’ ”

6

Peidek doahroar Sabbath

1 Rehnin Sabbath oau Jesus alu nehn mwoaswel in wihd oau. Nah sohnpadahkkok dolihdi wehn wihd pwi irij nehn poahrai, kangkangkang allaluhla. 2 Pharisee pwi pwehng irai, “Da kamwai wihwiahki mehkij ma asai kojonneddo inoapwihdi en joah wiawi nehn rehnin Sabbath?”

3 Jesus japoang, “Kamwai johkin wadek da ma David wiahdahu anjoau ma ih apel pwilihoahk mwakohkohla? 4  Doahroar ah dilda nehn Umwen Koahsso, oaloa lopwon in pilahwa joarwi pwi, kangla apel kioang pwilihoahk en pel pwili kang. A asai kojonneddo kainoapwi armaj en jehpwili kang pilahwa joarwihok pwa jamwrou kan oar doari en kang?”

5 Jesus pel pwa, “Nihn‑Armaj ioar ma pel Koaun in Rehnin Sabbath.”

Woal Mwoasorpoah Men

6 Pel rehnin Sabbath oau Jesus dildahng nehn jinakoke oau pwa Ih en padahk. A woal men pel pwili minmine wijahu ma loap kidalin poah mwoasor. 7 Jounpadahk in Kojonneddo apel Pharisee pwi kin nimen kapangda mehkij japwung ipen Jesus pwa irai en kadpoahki Ih. Irai kin mwajmwajahn oar ma Jesus nen joah kemwehuwihla woallo ma mwoasor poah rehnin Sabbath. 8 A nehn en Jesus Ah woahwoahki arai lamlam, Ih pwehnglahng woal mwoasor poahu, “Koawoa, uhda indahdo in mijoahi.” Woallo indahla uhda inenda mwohrai. 9 Jesus pwehnglahng jounpadahk in Kojonneddo apel Pharisee‑ok, “Ngoahi nimen idoak mehkij ipamwai; dahioau asai kojonneddo mweidoahng kisai en wia rehnin Sabbath? Kisai en wia mehkij ma mwehu ke nauna? Kisai en jeuweje mourin armaj ke koauwehla?” 10 Ih jipwoaljili pohrai ohroj; a Ih pwehnglahng woal mwoasor poahu, “Kailwe poahmmwen.” Woallo kailla poah ken mwehula.

11 Jounpadahk in Kojonneddo apel Pharisee‑ok ken inenin lioasla apel sapda siksikoahpene nehn pwungarai da ma irai kak wiahng Jesus.

Jesus Pilda Nah Woaroak Eijek Roahmen

12 Anjoauwohr Jesus indahla pohn dol oau pwa en kapkap. Ih kapkap oang Koahs oaroh rehn. 13 Inminjoang in rehnno Ih panginpene Nah sohnpadahkkok apel pilda jang iparai eijek roahmenno, ma Ih kahdanki Woaroak. 14 Simon ma ih kahdanki Peter, apel Andrew rien Simon, pel James apel John, Philip apel Bartholomew; 15 Matthew apel Thomas, James nihn Alphaeus apel Simon (sohn pwihnin Zealot), 16 Judas nihn James, apel Judas Iscariot ma pirin pangla Jesus.

Jesus Kapahrak apel Kemwehuwihla min Johmwehu kan

17 Jesus doaudihjang pohn dollo a woaroakkok pel pwili: Ih uhda wija paspas kij pwilihki Nah sohnpadahk dir. Armaj inenin dir pwili pokondo wijahu jang wija ohroj nehn Judea, jang Jerusalem, jang kahnihmw in oaroahr kan in Tyre apel Sidon. 18 Ihr indoahng pwili rong Ih apel Ih en kemwehuwihla ahr johmwehuwok. Pel iraihok ma ngen jaus ne dilingla pwili mine wijahu, pwa Jesus en kemwehuwihla irai. 19 Armaj ohroj kin nimen pukkoang Jesus, pwa manman injang Ipoa apel kin kasihkeida ahr johmwehu kan ohroj.

Pai apel Injinjuwed

20 Jesus kapkapangjili pohn Nah sohnpadahkkok, Ih pwa,

“Meid pai kamwai ma joamwoahmwoa kan;

pwa ioar amwai wei, Wein Koahs!

21  Meid pai kamwai ma nimen mwinge da anjoau oauwe;

pwa kamwai pirin moadla!

Meid pai kamwai ma kin joangjoangjoang anjoau oauwe;

pwa kamwai pirin uruhr!

22  “Meid pai kamwai nehn en armaj kan ahr pirin lioassoang, kajohwe, kajarohdi apel koauwehla oadoamwai kan ki Nihn‑Armaj. 23  Kamwai perenda apel rahrahuki amwai malau anjoauwo, pwa dupkoamwai nehnloannge inenin koalik. Pwa ioar doahroar en jamaraihok wiahng joukohppok.

24  A, meid nauna oang kamwai kan ma koapwoahpwoa anjoau oauwe;

pwa kamwai ne oaloahdi mour in injenmwahu nehn jampah!

25  Meid nauna oang kamwai kan ma moad anjoau oauwe;

pwa kamwai pirin duhpekla!

Meid nauna oang kamwai kan ma kin uruhr anjoau oauwe;

pwa kamwai pirin injinjuwed apel joang!

26  “Meid nauna oang kamwai ma armaj ohroj pirin kapnga kamwai; pwa ioar doahroar ma jamaraihok wiahng joukohp likammwok.

Ipwilki Asai Imwinsihsi kan

27  “A, Ngoahi pirin pwehng kamwai ohroj ma rongrong Ngoahi: kamwai ipwilki amwai imwinsihsi kan; kamwai wia mwehu oang ihr kan ma kin lioassoang kamwai; 28  kapaida ihr ma kin kariahla kamwai; kamwai kapkapki ihr ma kin wia naunahng kamwai. 29  Ma emen poki oaloap joapoamwen, mweidoahng oaloap. A ma emen kihjang oamw joakid, mweidoahng en pel oaloa oamw jehs. 30  Kioang armaj ohroj mehkij ma irai poaki ipoamw; apel ma emen kihjang mehkij ma uhdahn oamw, johpwa pwehng ih en kajpahlihdo. 31  En doahroar ma kamwai nimen armaj en wiahng kamwai, a ioar en doahroar amwai en wiahng irai.

32  “Ma kamwai pirin ipwilki iraihok oar ma ipwilki kamwai; joangoan pai da ma kamwai koapwoarpwoarki kamwai nen oaloa? Pwa armaj dipan kan pel kin ipwilki iraihok ma kin ipwilki irai. 33  Apel ma kamwai pirin wia me mwehu oang oar ma kin wia mwehu oang kamwai, joangoan pai da ma kamwai koapwoarpwoarki kamwai nen oaloa? Pwa armaj dipan kan kin pel wia joanngohr. 34  Apel ma kamwai pirin kioang mehkij oang irai kan oar ma kamwai kajik mehkij jang iparai, joangoan pai da ma kamwai joujowi kamwai nen oaloa? Pwa irai ma dipannok pel kin kioang ihr ma dipan kan pwa irai en pel oaloa dupkoa! 35  A joah! Kamwai en limpoak oang amwai imwinsihsi kan apel wia mwehu oang irai; kamwai kioang irai mehkij a joah kahjik kajpahlin jang iparai. Pwa dupkoamwai pirin koalik apel kamwai pirin wiahla nihn Koahs, Wija Laplap. Pwa Ih kin kalahngan oang ihr ma johkin kalahngan apel oang armaj nauna kan. 36  Kamwai en kin mahk doahroar Jamamwai ma kin pel mahk.

Doahroar Kadeik

37  “Joah kadeik irai kan pwa kamwai en joah kadeikda ipen Koahs; Kamwai joah kariahla irai kan pwa kamwai en joah oaloa amwai karia ipen Koahs; kamwai mahkoahng irai kan pwa Koahs en pel mahkoahng kamwai. 38  Kamwai kihwe pwa kamwai en oaloa dupkoa jang ipen Koahs; kamwai wia kijakij japan, a Ih pirin kajpahlihdohng kamwai in woahioau ma isar, ma koalikjang, ma jikjang mehlel. Pwa mihn jonngohr ma kamwai pirin jongki irai kan, ioar ma Koahs pirin pel jongki kamwai.”

39 Jesus pel pwehng irai karajraj pase, “Joh armaj majkun men kak kahlwa emen majkun. Pwa ma ih pirin wia me, ira pirin kipdihoang nehn warwar. 40  Joh sohnpadahk men kin laplap jang ah jounpadahkko; a sohnpadahk ohroj, nehn ahr pirin koahiokla mehlel, irai pirin kin doahroarla ahr jounpadahk kan.

41  “Amwda koawoa ke soahk dipoar siksik kij nehn mijen rioammwo a koawoa joah injinohki pwilein suhkoahn nehn mijoammwen? 42  Ia mwomwen oamw kak pwehng rioammwo, ‘Menlau jowi mijkoalkoal, ngoahi en kihjang dipoar siksik kij in nehn mijoammwen’; nehn oamw johkak pein poahmda pwilein suhkoa nehn pwoaroan mijoammwen? Mwalaun men koawoa! Kihjang mijkoalkoal pwilein suhkoa nehn pwoaroan mijoammwen, koawoa kapwa kak kapang imdoahr oamw pirin kihjang dipoar siksik kij nehn mijen rioammwo.

Suhkoa Pas apel Wah kan

43  “Suhkoa mwehu pas wah joh kin nauna; pel suhkoa nauna pas wah joh kin mwehu. 44  Kisai kin kidalki suhkoa ohroj jang in wahrai. Joh armaj kak dolihdi wehn fig jang in wehn suhkoa soaksoak, ke dolihdi jang wain in suhkoa mwahl. 45  Armaj mwehu men kin kajalehda mehkan ma mwehu pwa nehn ah mohngiong dirkihla me mwehu; doahroar armaj nauna men kin kajalehda me nauna pwa nehn ah mohngiong dirkihla me nauna. Pwa oawoan armaj kin kajalehda dahkij mine nehn mohngiongin.

Jounkou Umw Roahmen

46  “A, da kaspoan amwai pangpanginki Ngoahi ‘Oai Koaun, oai koaun,’ a kamwai joah wia dahkij ma Ngoahi kin pwehng kamwai? 47  Ngoahi pirin kajalehioang kamwai armaj joah lipilpil men ma kin indoahng rong Oai padahk kan apel kapwaihahda. 48  Ih pirin doahroar armaj ma kin kouda umwah: ih kin jaripda pwirej oaroh lel paip, ih kin poajoanihdi umwahu pohn paippo. A nehn en lapake kin koardo lel ummwo, ih johkak kamwoakidda, pwa ih kokouda pohn paip. 49  A, ih ma kin rong Oai padahk kan, a johkin kapwaihahda, ih doahroar armaj ma kin kouda umwah pohn pwirej apel joh poahjoan in. Nehn anjoauwo ma lapake kin koardo lel ummwo ih kin kipdi apel mwoarpijoang. Ia pirin woahr ohla oauwe!”

7

Jesus Kemwehuwihla en Koaun in Jounpei in Rome men nah Lidu

1 Nehn en Jesus kadoarihla Ah padahk oang pokonno, Ih inla Capernaum. 2 Laplap in jounpei in Rome men mine wijahu ah lidu men ma johmwehu koalik enken oar mehdi. Lidu mene inenin kajampwal ipen koaun in jounpeiho. 3 A nehn en koaun in jounpeiho rongda doahr Jesus, ih kadarla laplap in Jew pwi pwa en poaki Jesus en indoa kemwehuwihla nah liduhwo. 4 Mihn Jew‑ok inla ipen Jesus poaki in ngidngid en inla, pwa, “Woal mene koanoahng oaloa kalahngan, 5 pwa ih kin ipwilki sohn asai wei, apel pein koudahng kisai oau jinakoke.”

6 Doari, Jesus ken pwilihla irai. A nehn Ah ne koaroanlahng ummwo, laplap in jounpeiho kadarla koampoakpah pwi pwa irai en pwehng Jesus, “Maing, koawoa en joah koakoahkihla oamw indoa pwa ngoahi johpwa warroang kadilihda koawoa nehn umwoaie; 7 ngoahi pel johpwa warroang alwe ipoamw. Koawoa en pwen lal oar, a noai liduhwo ken sihkeida. 8 Pwa ngoahi armaj men ma ne mine pehn koaun pwi, ngoahi pel koaunda jounpei pwi. Nehn oai kin pwehng emen irai, ‘Alwe,’ a ih kin inla; oang emen, ‘Indoa,’ a ih kin indoa; a oang oai lidu, ‘Wiahda me,’ a ih kin wiahda.”

9 Nehn en Jesus rongda mehpwiak, Ih ken pwuriamweikihla, jipwoallahng pokonno ma pwilpwilihwe Ih, Ih pwehnglahng irai, “Ngoahi kahjik kidalda uhwen koalik in pwojon oauwe, pel joh nehn Israel.”

10 Iraihok ma ne koadoaddoarla japahldo in ummwo, kidalda pwa liduhwo ne sihkeida.

Jesus Kamourihda Nihn Liohdi men Jermweinno

11 Mwerin anjoau kij, Jesus inlahng kahnihmw oau ma adanki Nain; Nah sohnpadahkkok apel pokon koalik oau pel pwili Ih. 12 Nehn Ah koaroanlahng wanihmw in kel in kahnihmmwo, a kapar in mehdi oau allaluhdo jang loaloa. Armaj mehdiho, nihn liohdi men nah jeri iehroj, ma ihr wahwahla likin, armaj dir pwi ma pwili liohdiho. 13 Nehn en Koaunno kapangda liohdiho, Ih ipwilkihda pwehng, “Li, joah joang.” 14 Ih ken sohlahng ipen jepjeppo kihdahng poah puwoa, a iraihok ma wa jepjeppo ken uhdi. Jesus pwa, “Mwahnkapw! Pwohrda!” 15 Nehn anjoauwohr armaj mehdiho pwohrda sapda lallal. Jesus kapwurihlahng inahu.

16 Irai ohroj inenin majpwehkda, irai kapkapnga Koahs pwahpwahpwa, “Joukohp laplap men ne pwokda nehn pwungasai,” irai pwa “Koahs ne indoa pwa en koamoaurla Nah armaj ohroj!”

17 Rong in en Jesus manman oauwe lohkjili nehn wija ohroj nehn Judea apel nehn jappwok ma pidekihpene.

Jounwijik Pakair pwi Jang ipen John jounpoapdaij

18 Nihn John sohnpadahkkok kajalehioang ih doahroar mehpwiai ohroj. John ken pangindo nah sohnpadahk roahmen 19 kadarlahng ipen Koaunno pwa ira en idoak, “Ioar koawoa ma John pwa pirin indoa, ke kamai en joujowi oar emen sohrohr?”

20 Nehn ara lel ipen Jesus, ira pwehng Ih, “Maing, John jounpoapdaij ma kadardo kama en kalelpoak ipoamw ma ioar koawoa ma pirin indoa, ke kamai en joujowihoar emen sohrohr?”

21 Nehn anjoauwohr Jesus pel kemwehuwihla armaj dihrdir jang ahr johmwehu kan, jasihkei kan, ngen jaus kan, apel kapoahdpijoang mijen armaj majkun dir. 22 Ih japoang, “Kamwa pwurwe pwehng John da ma kamwa ne kapang apel rong; doahroar en majkun kan ahr ne kak kapangda wija, doahroar ihr ma johkak alu ne kak alu, ihr lepa kan ne mwakelkelda, doahroar ihr ma pongpong ne rongda wija, ihr ma mehdi kan ne mourda, apel doahroar Rongmwehu kin kalohk oang ihr ma joamwoahmwoa kan. 23  Meid pai armaj men ma johkin jakoapwoarpwoarki Ngoahi!”

24 Mwerin nihn John jounwijik pakairrok ne inla, Jesus sapda kadehde oang pokonno doahroar John, Ih pwa, “Nehn amwai inlahng ipen John nehn japwsoahnno, dahkij kamwai nimen kapang? Alek pas ma kin jahjahjahkkihjili eng? 25  Da kamwai inlahng kapang? Armaj men ma mine nehn likkoau mwehu? Joangoan armaj ma kin mine nehn likkoau mwehu kan apel anki dir in koapwoa kin diarek nehn Umwen Nahmwarki kan. 26  A, dahkij kamwai nimen kapang? Joukohp men? Eh mehlel, kamwai en kapang pwa ih laplap jang joukohp men. 27  Pwa ioar John ma ne insingdi doahroar ih nehn Puk Joarwi, ‘Koahs pwa, Ngoahi pirin kadarwe Noai jounpakairro mwohn Koawoa, ma pirin koaunopda allo mwohn Koawoa.’ ”

28 Jesus pwa, “Ngoahi en pwehng kamwai, John laplap jang ohroj ma mour, a nehn Wein Koahs armajwa keiou siksik laplap jang John.”

29 Armaj ohroj apel jounrik daksissok ne rong Jesus, ioar irai ma peikkoang Koahs apel oaloa poapdaij ipen John. 30 A Pharisee‑ok apel jounpadahk in Kojonneddok ioar irai ma kajohwe Koahs nehn arai johpwa nimen poapdaijla ipen John.

31  “A dahkij Ngoahi pirin karjahkihoang armaj in anjoau oauwe? Dahkij irai en doahroar? 32  Irai doahroar jerihkan ma kin ummwummwoais wijahn noasnoas kan. Oau pwihn kin rahrahu pwehpwehpwehnglahng oau pwihn, ‘Kamai koajkoajoang in malau oang kamwai, a kamwai johpwa nimen kahlek; kamai koaulki koaul in injinjuwed in mehdi oang kamwai, a kamwai johpwa nimen joang!’ 33  Pwa nehn en John jounpoapdaij ah indoa ih kin wia kaijihjol apel johpwa nim wain, a kamwai kin pwa, ‘Ngen jaus dilingla ih.’ 34  A Nihn‑Armaj ne indoa mwinge apel nim wain, a kamwai pel pwa, ‘Kapang woal mene! Oawoan mwinge apel mumki wain, pirienki jounrik daksis apel armaj jekenken kan!’ 35  A, en Koahs erpis kin janjalkihda Nah kan ohroj ma oaloahda.”

Jesus nehn Umwen Pharisee men, oadoa Simon

36 Pharisee men pangin Jesus en pwili ih mwinge in umwahu. Jesus inla in umwahu mwindi oang mwinge. 37 A lihmen mine nehn kahnihmmwo ma anki mour in dihp. Ih rongda pwa Jesus pwili mwingmwinge nehn umwen Pharisee‑o, ioar ih wahkihdo rumehn le karahdin oau. 38 Ih mwindi likinjarkin Jesus ipen pwoalkoa, ih ken joang, pilen mijoa dundundihoang pohn pwoalkoan Jesus, ih limwihki pisen moange, kiski pwoalkoa kan apel salipki lehu pwoalkoan Jesus‑ok. 39 Pharisee‑o ma lukehdo Jesus, nehn ah widahli me, ih pein pwahla nehn kapehdin, “Ma uhdahn joukohp men woal mene, Ih pirin kidal inje lihmene ma pukpukkoang Ih; Ih pirin kidal joangoan mour in dihp ma ih kin wihwia!”

40 Jesus pwehng ih, “Simon, mine mehkij ma Ngoahi nimen pwehng koawoa.”

Simon japoang, “Maing, Jounpadahk, pwehng ngoahi.”

41 Jesus pwa, “Armaj roahmen mine ma pwaipwaniddoang woal men. Emen in ira pwaipwanidki mwani silper limepwki, a emen mwani silper limeijek. 42  Joh ara mihn koapwungla ara pwaipwaniddok, ioar mehwa woallo mahkoahngki ira. Doari, menlau japoang Ngoahi, inje in ira ma ah limpoak koalik oang woallo?”

43 Simon japoangkihla Jesus, “Ngoahi lemleme pwa armaj ma oaloa mahk koalik ipen woallo.”

A Jesus pwa, “Oamw pajpoangen pwung.” 44 Ih jipwoallahng liho, ih pwehnglahng Simon, “Koawoa en kapang da lihmene wia? Nehn Oai indoa in umwoammwe, koawoa johpwa kioang Ngoahi pil mihn Ngoahi en duhpki pwoalkoaioa kai, ah ih duhpkihla pwoalkoaioa kai pilen mijoa apel dahlimwihkihda pisen moange. 45  Koawoa joah misik Ngoahi in doahroar asai rahnmwahu in popohl, a ih johpwa uhdihjang ah mismisik pwoalkoaioa kai jang nehn Oai dildahdo. 46  Koawoa johpwa salip Ngoahi, ah ih salipkihla pwoalkoaioa kai le karahdin. 47  Doari, Ngoahi pwehng koawoa en kidal pwa ih ne oaloa mahk in dipoa kan ma inenin dir, pwa jang ah limpoak koalik. Pwa ma ih ma pirin oaloa mahk siksik in dipoa kan, ah limpoak kin siksik.”

48 Jesus pwehnglahng liho, “Dipoamw kan ne lapwda.”

49 A iraihok ma pwili mine in sehpil in mwingehu sapkihda pwahpene nehn pwungarai, “Inje woalmene ma pel kin lapwadda dihp kan?”

50 Jesus pwehnglahng liho, “Oamw pwojon ma koamoaurla koawoa, alwe nehn popohl.”

8

Lihpwi Ma kin Pwilpwili Jesus

1 Mwerin anjoau oau Jesus allaluhjili nehn kahnihmw apel nehn koujapw kan, kapkapahrakki Rongmwehu in Wein Koahs. Irai eijek roahmenno pwilpwilihjili Ih, 2 apel lihpwi ma Ih kemwehuwihla jang ahr johmwehuwok apel ngen jaus kan: ma ioar Mary mihn Magdala ma Ih kaujjang ngen jaus ijimen ipoa; 3 Joanna, pahien Chuza, koaun in jounpei en Herod, Susanna, apel li ngoadoar pwi ma kin pwili appwapwali Jesus apel en Nah sohnpadahk kan arai dipwjoauwok.

Karajraj in Jounkamwoaroa

4 Armaj kan pokpokondohr ipen Jesus jang nehn kahnihmw ohroj; apel nehn ahr lel pene ipoa, Ih pwehng irai karajraj oauwe:

5  “Armaj men mine ma inlahng kamwroa ah liporrohk. Doari, nehn ah kamwkamwroa ah liporrohk, epwi mwoardi oang nehn al in nehn mwoaswello, armaj kan siakpijoang, mahnsanngok sangdo kangjang. 6  Epwi mwoardi oang wija sakaikai, irai koapda apel mengla; pwa joh pil in kamwolouwi nehn pwirejjo. 7  Epwi liporrohk kipdi nehn pwungen suhkoa soaksoak. A suhkoa soaksoakkok koapda kajasihkeihla irai. 8  A epwi liporrohk mwoardi oang nehn pwirej mwehu, koapda mwehu ken uhwahda, apas kihda wa epwiki.”

Jesus kadoarihkihla karajraj pase, Ih pwa, “Armaj men ma mine sioa, en rong!”

Kahrpoan Karajraj kan

9 A sohnpadahk kan kalelpoak ipoa, “Maing, ia woahwoahn karajraj pase?” 10 Ih japoangla irai, “Kamwai oar doari mweimwei en dehdehkihla manman rir kan doahroar Wein Koahs; a iraihok likin kamwai joah; pwa irai pirin kidal jang in karajraj, pwa irai en kin widahli a pwen joah kapang, irai en rong, apwen joah woahwoahki.

Jesus Kawoahwoahda Karajraj in Jounkamwoaroa

11  “Ioar woahwoahn karajraj pase: liporrohk woahwoahki mahjan in Koahs. 12  Liporro kan ma mwoardi pohn al kan woahwoahki irai kan ma kin rong a Jehsen kin indoa apel kihjang lallo nehn arai mohngiong pwa irai en joah pwojon apel mourkihla. 13  Liporro ma kin mwoardi oang nehn wija sakai woahwoahki irai kan ma kin rong oaloahda apel perenkihda. A ih johpwa kin lel nehn kapehdirai kan, pwa irai kin pwojon anjoau kij oar; apel nehn anjoau in jongjong irai kin pispis kip‑wehjang. 14  Liporrohk ma mwoardi oang nehn pwungen suhkoa soaksoakkok doahroar iraihok ma rong lallo, a pwunod in koapwoa kan apel peren in jampah oauwe kin jakahpajihla apel kin pinahla jang lallo nehn kapehdirai kan. 15  A liporro kan ma mwoardi oang nehn pwirej mwehu, woahwoahki irai kan ma kin rong, irai kasoangehdi oang nehn kapehdirai in peik apel mwakelkel in kanangma oaroh kin uhwahda mwehu iparai.

Lahm Pehn Pahn

16  “Joh armaj kin akanda lahm oau, kioang pehn pahn oau ke kioang pehn pehd. A ih kin kihdihoang nehn dohiahu pwa armaj kan en kak kapangki wija nehn ahr pirin dilda nehn umw.

17  “Me joaloang ohroj uhdahn pirin janjalda, apel me oakkoak ohroj pirin diarekda apel kalohkjili.

18  “Kamwai en kanaihoahng doahroar amwai kin rong, pwa armaj ma anki mehkij kakoalikihekin pirin aluhwoang, a emen ma johpwa anki mehkij, ih pirin luhj jang mehkijjo ma ih lemleme pwa ah.”

Inen Jesus apel Riah kan

19 Inen Jesus‑o apel riahk indoa pwa irai en suhwoang, a irai joh kak sohla ipoa pwa jakahpaj in pokonno. 20 Armaj men pakair kioang Jesus pwa, “Inoammwo apel rioammwok minmine likinno pwa irai nimen suhwoang koawoa.”

21 A Jesus pwehnglahng ihr ohroj, “Ioar inoai apel rioai kan, ma kin rong mahjan in Koahs apel kin kapwaihahda.”

Jesus Kamolunihdi Melmel oau

22 Oau rehn Jesus apel Nah sohnpadahkkok doaudahng pohn pohs pas, a Ih pwehng irai, “Kisai jeiwe dauluhllahng loappoauwo pillo.” Irai ken doauda apel kijoula. 23 Nehn irai kijkijoula nehn pillo Jesus moairla, a eng koalikla kamwoakidihda pillo, pohsso dirkihla pil, ekij oar ken mweidi. 24 Sohnpadahkkok ken pokon pene ipen Jesus pwa irai en kapwohrihda Ih, irai pwa, “Maing Jounpadahk, kisai en ken mweidi!”

Jesus pwohrda lipwoarehda enngok apel nohk, doar nehn anjoauwohr enngok pispis oar uhdi, apel pillo molundi mehlel. 25 Ih pwehnglahng irai, “Ia amwai pwojon en?”

A irai ken pwuriamweikihla apel majpwehkda, pwahpene nehn pwungarai, “Inje woal mene? Ma pwen lallal oar eng apel no kan, peikkoang Ih!”

Jesus Kemwehuwihla Woal men ma Ngen Jaus pwi Dilingla Ih

26 Jesus apel Nah sohnpadahkkok lella wein Gerasa loappo janjallahng Galilee. 27 Nehn en Jesus doaudi jang pohn pohsso woal men jang nehn kahnihmmwo suhwoang Ih, ma ne woaroaila en ngen jaus minehki ipoa. Anjoau roairoai ih kin kilkiljoaujili, joh kin mine nehn umw, a ih kin allaluhjili nehn pwungen joaujoau kan. 28 Nehn ah kapangda Jesus, ih rahula apel poardi mwohn Ih, ngil koalikla, pwahla, “Maing Jesus nihn Koahs Laplap! Dahkij koawoa nimen wiahng ngoahi? Ngoahi poaki ipoamw, koawoa en joah koalkoa ngoahi!” 29 Ih pwahla me pwa Jesus ne pwehng ngen jausso en diljang ipoa. Pehn dir ngen jausso kin dilingla ih, nehn armajjok kin piroahdi ehn apel poah kan, ih kin uhdahr mweidla joal kan ma piroahdi ih, ngen jausso kijoukihla ih nehn japwsoahn.

30 Jesus idoak ipoa, “Ia oadoammwen?”

Ih japoang, “Karej,” pwa ngen jaus dihrdir kin dilingla ih. 31 Ngen jaussok ken poakihda ipen Jesus en joah kajroahla irai oang nehn pwoar loal joh kapinno.

32 Pwihnin pij oau minmine wijahu, mwingmwingehjili in kilin dol. Ngen jaussok poakihda ipen Jesus en mweidoahng pwa irai en inla dilloang nehn pijjok, Ih ken mweidoahng. 33 Ngen jaussok ken diljang ipen woallo inla dilloang nehn pijjok. Nehn anjoauwohr pijjok kijoudihla duhla nehn pillo.

34 Nehn en sohn apwali pijjok arai kapangda dahkij wiawi, irai kaula kalohkihjili mwoakid oauwe ipen armaj kan nehn kahnihmmwo nehn jappwo. 35 Armajjok aluhla pwa irai en pein kadehde mehu. Nehn ahr lel ipen Jesus, irai kidalda pwa woallo ma ngen jaussok ne injang ipoa, ih ne onohn ipen ehn Jesus, a ih ne likkoauda, mwomwen armaj mwehumwehu men. Irai ken majpwehkda. 36 Iraihok ma pwili kapang dahkij wiawi, irai pwehng sohn kahnihmmwo doahroar en woallo ah ne mwehula. 37 Mihn Gerasa kan ohroj wiahkioar oau pwehng Jesus pwa en inlahjang iparai, pwa irai inenin majpwehkda koalik. Jesus doaudahng pohn pohs pas kijoujang iparai. 38 A woallo ma ngen jaussok injang ipoa, poaki ipen Jesus, “Koawoa en mweidoahng ngoahi en pwilihwe koawoa.”

Jesus johpwa mweidoahng. Ih pwehng, 39  “Pwurwe in umwoammwo kalohkihoang armaj kan manman ma Koahs ne wiahda ipoamw.”

Woallo pwurla kalohki wija ohroj nehn kahnihmmwo manman ma Jesus ne wiahng ih.

Nihn Jairus Jerpeinno apel Liho ma Pukkoang Ikin en Jesus Likkoauwo

40 Nehn en Jesus japahldo jang loappoauwo pillo, armajjok kajamwo Ih, pwa irai ohroj pwen joujowi Ih. 41 A woal men adanki Jairus, koaun in jinakoke men. Ih leldo apel poardi oang in ehn Jesus, poaki Ih en inlahng in umwahu, 42 pwa nah jerpein iehroj men ma johnpar eijek riau nimenoar mehdi.

Nehn en Jesus allaluhla armaj kan jakahpajihla ih. 43 Lihmen pwili mine wijahu ma johmwehuki insa pwilpwil johnpar eijek riau; joh kak mwehula. Ih ne kejpwihkihla me ohroj ma ih anki oang in koadoahkpen ah johmwehuwo ipen jounwini kan. 44 Ih dildahng nehn pokonno likinjarkin Jesus pukkoangdi ikin Ah likkoauwo. Nehnnoar anjoauwo ah johmwehu in insa pwilpwillo uhdi. 45 Jesus idoak pwa, “Inje ma pukkoang Ngoahi?”

Irai ohroj japoangki pwa jaudi irai. Peter japoangla Jesus, “Maing, imdoahr en armaj kan pideki pene pel jakahpajihla koawoa?”

46 A Jesus japoang, “Mine armaj pukkoang Ngoahi pwa Ngoahi ne poahmda manman oau ne injang Ngoahi.” 47 Liho ne kidalda pwa ih ne diarekda, ih ken roarroarroar sohla ipen Jesus, rukdihoang ipen ehn Jesus. Ih pwehng Jesus mwohn armaj kan ohroj kahrpoan ah pukkoang Jesus apel doahroar ah mwehula nehnnoar anjoauwo ma ih pukkoang. 48 Jesus pwehnglahng, “Noai jerpein, oamw pwojon en ne kasihkeida koawoa. Alwe nehn popohl.”

49 Nehn en Jesus pwahpwahpwa mehpwiai, jounpakair men ne leldohng ipen koaun in jinakokehu pakairkihoang, “Nihmw jerpeinno ne mehdi; koawoa en joah kadroapwoahki Jounpadahkken.”

50 A Jesus ne rongda pakairro, Ih pwehnglahng jemen jerpeinno, “Joah mijik, pwojonnoar, a ih pirin pwen mwehu.”

51 Nehn Ah leldohng in ummwo Ih joah mweidoahng emen en pwili dilda loaloa, likin Peter, James apel John, apel jemen jerpeinno apel inahu. 52 Armaj ohroj in ummwo joangjoangjoang apel injinjuwedki jerpeinno. Jesus pwehnglahng irai, “Kamwai joah joang, pwa jerpeinne johpwa mehdi, ih moair!”

53 Irai wia kauruhrki, pwa irai kidal pwa jerpeinno ne pwen mehdi. 54 Ih kadilihjang ihr ohroj nehn perehu, Ih pwoakda poahn jerpeinno ngil koalikda, pwa, “Jerpein, pwohrda!” 55 Nehnnoar anjoauwo mour pwur oang jerpeinno apel ih pispis oar uhda. Jesus pwehng irai en kamwingehla. 56 Jamahu apel inahu, ira inenin pwuriamweikihla mehlel. A Jesus pwehng ira en johpwa pwehng emen da ma ne wiawihlahu.

9

Jesus Kadarpijoang Sohnpadahk Eijek Roahmenno

1 Jesus panginpene sohnpadahk eijek roahmenno kioang arai manman apel sihkei in kajroahjang ngen jaus ohroj apel manman in kasihkeida johmwehu kan. 2 Ih kadar pijoang irai pwa en kapahrakki doahroar Wein Koahs apel kemwehuwihla johmwehu kan. 3 Ih pel pwehng irai, “Kamwai en johpwa wa mehkij nehn jeiloak oauwe: joh jokon, joh pehk mihn kioang mwinge loaloa, joh pilahwa, joh mwani pel joh ngalngal. 4  Wijahkij ma irai pirin kajamwo kamwai, kamwai minminehr iparai ma kajamwo kamwai nehn umwaraihok, oaroh kamwai injang wijahu. 5  A wijahkij ma armaj kan joah nimen kajamwo kamwai, kamwai diljang wijahu jiped jang pwirejpar in pwoalkoamwai, kapoahm oau me oang irai.”

6 Sohnpadahkkok aluhpijoang, aluhjili nehn koaujoan kan ohroj, kapkapahrakki doahroar Rongmwehu apel kemwkemwehuwihla johmwehu kan wija ohroj.

Nahmwarki Herod Pwonpwonda

7 Herod, koaun in Galilee rongda mehkan ohroj ma ne wiawi; ih ken pwonpwon kihda, pwa epwi pwa John jounpoapdaij ne mourda; 8 A epwi pwa Elijah ma pwokda, a epwi pwa emen joukohp in mehjjok ma ne pwuroahng mourda. 9 Herod pwa, “Ngoahi ne poaloahjang moangoan John, a inje woal mene ma ngoahi rongrongrong doahroar Ih?” Ih jongjong in pwa en kapang Jesus.

Jesus Kamwinge Woal Limekid

10 Woaroakkok japahldo pwehng Jesus me ohroj ma irai ne wiahda. Jesus ukla irai pwa en kalahpwukla wijahkij nehn kahnihmw Bethsaida. 11 Nehn en pokonno rongda me, ihr kaujla Ih. Jesus kajamwo ihr pwehng ihr doahroar Wein Koahs, apel kemwehuwihla ihrrok ma anahne jauwaj.

12 Anjoau ma joauwo en ken dilla, sohnpadahk eijek roahmenno indoa ipen Jesus pwehng, “Maing, koawoa en ken kadarpijoang pokonne pwa irai en inlahng rapahki kanahr mwinge apel wijahn ahr moair nehn koaujoan kan. Pwa japwsoahn oau me.”

13 A Jesus pwehnglahng irai, “Kamwai kapwa pein kamwinge irai.”

Irai pwa, “Lopwonin pilahwa limoau apel mwumw roahmen ma mine ipamai. Koawoa mwehuki kamai en inla dupukda mwinge oang pokon koalik oauwe?” 14 (Dapwa woal limekid ma pwili mine wijahu.)

Jesus pwehng sohnpadahkkok, “Kamwai wiahda pwihn pwi wad limeijek, pwehng ihr en mwindi.”

15 Sohnpadahkkok ken wiahda da ma Ih pwehng irai en wia. 16 Jesus pwoakda lopwonin pilahwa limoauwo apel mwumw roahmenno, jardahla nehnloannge kapingkalahngannoang Koahs, sipwangpijoang, kioang Nah sohnpadahkkok pwa irai en nehk oang pokonno. 17 Armaj ohroj mwingeroh moad, sohnpadahkkok dowihda luhwen mwingehk wiahda kiam eijek riau.

En Peter Kajalehda doahroar Christ

18 Oau rehn Jesus kalahpwukla kapkap, sohnpadahkkok indoa ipoa. Ih idoak oang irai, “Inje ma pokonne kin pwahki Ngoahi?”

19 A irai japoang, “Epwi kin pwa John jounpoapdaij, epwi pwa Elijah, epwi pwa koawoa emen joukohp in mehjjok ma ne iejda.”

20 A Ih pwa, “A kamwai, inje ma kamwai pwahki Ngoahi?”

Peter japoangla, “Koawoa ioar nihn Koahs Messiah.”

Jesus kohpda doahroar Ah pirin Koaloklok apel Mehdi

21 Jesus kainoapwihdi irai en johpwa pwehng emen mehkije. 22 Ih pel pwehng irai, “Nihn‑Armaj uhdahn pirin loklok koalik, jekenkenla pehn koaunnok, jamwrou laplappok apel jounpadahk in Kojonneddok. Ih pirin kojkojdi, a mwerin rehn jiluh Ih pirin iejda.”

23 A Ih pel pwehng irai ohroj, “Ma emen nimen indoa pwilihla Ngoahi, ih uhdahn moalkoahla pein ih, wahda ah lohpwu rehn ohroj, kauj Ngoahi. 24  Pwa emen ma nimen doaroahla ah mour ih pirin luhj jang; a emen ma mihndahkihla ah mour ki Ngoahi, ih pirin mourla. 25  Nen mine kaspoan oamw en wihnkihda jampah pwon, a mwuhr koawoa joaloangla ke lohdi? Joh douluhl! 26  Ma emen pirin mehkki Ngoahi apel Oai padahk, ioar Nihn‑Armaj pirin pel mehkki ih nehn Ah pirin indoahki lingin Ih apel Jamahu pwilihki Nah sohnloang joarwi kan. 27  Ngoahi en kamehlelehng kamwai pwa epwi kamwai ma minmine me jehpirin mehdi oaroh irai pwili kapang Wein Koahs.”

Jesus Lingla

28 Wihk oau mwerin en Jesus pwahla mehpwiai, ih ukda Peter, John apel James, indahla pohn dol pwa en kapkap. 29 Nehn Ah kapkap, mwomwen mijoa wikla, Ah likkoauwok korohro rapwrapwoalla. 30 Anjoauwohr, woal roahmen pwokda ipoa siksikesik oang Ih; ioar ira Moses apel Elijah. 31 Ira pwokdo nehn ling joarwi, pwehpwehpwehng Jesus doahroar Ah pirin kapwaihahda kahrpoan en Koahs kadardo en mehdi nehn Jerusalem. 32 Nehn en mehpwiai wihwiawi, Peter apel pwilihoa kan moair koalikla; a nehn arai pwohrda irai kapangda doahroar lingin Jesus apel woal roahmenno ma minmine ipoa. 33 Nehn en woal roahmenno injang Jesus, Peter pwehng Ih, “Maing oai Koaun inenin mwehu asai minmine wijahkije. Kamai pirin wiahda umpwal jiluh, oau oang koawoa, oau oang Moses apel oau oang Elijah.” (Ih johpwa uhdahn kidal pwa dahkij ih pwahpwahpwa.)

34 Nehn ah siksikoa mehpwiai koasoau oau pwokda pwaindi irai, sohnpadahkkok ken majpwehkda nehn arai minehla pehn rir in koasoauwo. 35 Ngil oau indoa jang nehn koasoauwo pwa, “Ioar noai jermwein kajampwalwa ma Ngoahi pilda; kamwai rong Ih!”

36 Nehn en ngillo johla, Jesus kalahpwuk oar mine wijahu. Sohnpadahkkok johpwa pwehng emen armaj doahroar mehu ma irai kapang.

Jesus Kemwehuwihla Jermwein men ma Ngen Jaus Dilingla

37 Rehnwahr mwerin, irai indihdo jang pohn dollo, pokon koalik oau suhwoang Jesus. 38 Woal men rahula jang nehn pokonno, “Maing Jounpadahk, ngoahi poaki koawoa en indoa kapang noai jermweinne — noai jermwein wahr doari! 39 Koawoa en kapang, nehn en ngen jausso ah kin dilingla ih, ih kin pwururdahr rahrahu, kipdihoang nehn pwirej sasjili, pwuroar kin koarjang nehn oawoa, ngenno kin koauwehla kilin apel johpwa nimen diljang ipoa! 40 Ngoahi ne poaki ipen nihmw sohnpadahkkok en kauj jang ngen jausso ipoa, a irai johkak.”

41 Jesus japoang, “Ia woahr amwai joah kamehlele apel japwung! Ia woaroai in Oai pirin minmine ipamwai? Ia woaroai in Oai pirin kanangmahng kamwai?” Ih pwehng woallo, “Ukdo nihmw jermweinnen me!”

42 Nehn en jermweinno allaluhdo ipen Jesus ngen jausso peiddi ih oang nehn pwirej, ih ken roarroarroar. Jesus kajroahla ngen jausso, ih ken kemwehuwihla jermweinno, ih kioang ipen jamahu. 43 Armaj kan ohroj ken pwuriamweikihla rojon apel manman koalik in Koahs oauwe.

Jesus Pwuroahng Sikoahda doahroar Ah pirin Mehdi

Armajjok kahjikkoar uhdihjang ahr pwurpwuriamweiki da Jesus wihwia, a Ih pwehng Nah sohnpadahkkok, 44  “Kamwai joah moalkoahla da ma Ngoahi pirin pwehng kamwai: Nihn‑Armaj pirin likliklahng pehn manman in armaj.” 45 A sohnpadahkkok johpwa kidal woahwoahn Ah lal kan. Ih kajoaloange jang irai pwa irai en joah woahwoahki, a irai mijikin idoak woahwoahn mehkije.

Inje ma Keiou Laplap?

46 Sohnpadahkkok akmaikihda pwa inje ma keiou laplap nehn pwungarai. 47 Jesus kidalda arai lamlam, ioar mehwa Ih oaloa jeri men, kauhda ipoa, 48 pwehng sohnpadahkkok, “Inje ma kajamwo jeri mene in Oadoaioa, kin kajamwo Ngoahi apel kajamwo Ih ma kadardo Ngoahi. Pwa ih ma keiou jekenken ipamwai ohroj, ioar ih ma keiou laplap.”

Emen Ma Johkin Uhwoang Kamwai, Ih kin uhpali Kamwai

49 John pwa, “Maing, kamai kapang emen ma pwili kaujjang ngen jaus kan in oadoammwen, kamai ken inoapwihdi pwa ih johkin pwili amai pwihnno.”

50 Jesus japoang, pwehng ih apel ohroj sohnpadahkkok, “Kamwai en joah kainoapwihdi, pwa emen ma johkin uhwoang kamwai, ioar kin uhpali kamwai.”

Koujapw oau nehn Samaria kia Kajamwo Jesus

51 Nehn anjoauwo ma Jesus pirin injang jampah indahla nehnloannge ne koaroando, Ih lemehda Ih en indahla Jerusalem. 52 Ih kadarla epwi jounwijik pakair mwohn Ih pwa irai en inla onopda me ohroj nehn koujappwo nehn Samaria. 53 A, sohn koujappwo joah nimen kajamwo, pwa janjal Ih allaluhdahlahng Jerusalem. 54 Sohnpadahk James apel John nehn ara kidalda me, ira pwehng Jesus, “Koaun, koawoa mwehuki kama en pwa oai en mwoardi jang nehnloannge koauwehla irai?”

55 Jesus pwurlahng ira woarwoarihda. 56 Jesus apel Nah sohnpadahkkok ken dauluhllahng nehn oau koujapw sohrohr.

Ihr Ma kin Mwomwehda Pwili Jesus

57 Nehn irai allaluhla nehn allo, woal men pwehng Jesus, “Ngoahi pirin pwili koawoa wija ohroj ma koawoa pirin inla.”

58 A Jesus pwehnglahng ih, “Fox kan mine arai pwoar apel mahnsang mine arai paj, a Nihn‑Armaj joh wija Ih en ilwe koammoal.”

59 Ih pwehng emen woal, “Pwili Ngoahi.”

A woallo pwa, “Maing, a mwowoa mweidoahng ngoahi en japahlla jaripdi joamoaiho.”

60 Jesus japoangla, “Mweidoahng irai kan ma ne mehdi en pein jaripdi arai mehdi kan. A koawoa alwe pwili kalohkihjili Wein Koahs.”

61 Emen pel pwa, “Maing, ngoahi pirin pwilihla koawoa, a koawoa en mweidoahng ngoahi mwowoa en inla koamwurmwur oang oai peneineihok.”

62 Jesus japoang, pwehng ih, “Emen ma sapkihda doadoahk kajampwal oau, a pwurla mwerin, ih johpwa warroang Wein Koahs.”

10

Jesus Kadarpijoang Nah Sohnpadahk Ijihjek Roahmen

1 Mwerin mehpwiai Koaunno pilda sohnpadahk ijihjek roahmen kadarpijoang irai, wad roahmen, pwa irai en inlahng nehn kahnihmw kan apel wija kan ma pein Ih pirin inlahng. 2 Ih pwehng irai, “Roakke inenin koalik, a sohndoadoahk kan ma pirin rikda jipid; kamwai en kapkap poaki Koaun in roakke pwa Ih en kadardohng sohndoadoahk dir nehn Ah roakke. 3  Doari, kamwai alwe, kamwai en kidal pwa Ngoahi kadarwe kamwai doahroar jihpw pwulopwul pwi nehn pwungen wolf. 4  Kamwai joah wa dohn mwani, ke pehk in jeiloak ke ju. Kamwai joah uhdi nehn al kan pwa kamwai en rahnmwahuwi armaj. 5  Nehn amwai pirin kin lel nehn oau umw kamwai pirin pwa, ‘Popohl oang umw oauwe.’ 6  A ma armaj in popohl men mine nehn ummwo, amwai popohl pirin minehla ipoa, a ma joh, a popohllo pirin pwurdohng kamwai. 7  Kamwai en minminehr nehn ummwo, pwili kang apel nim me ohroj ma irai pirin koaunopda kioang kamwai, pwa sohndoadoahk ohroj kin koanoahng oaloa dupkoan ahr doadoahk. Kamwai joah kin kajkajaujili injang oau umw inlahng nehn oau. 8  Ma kamwai pirin dildahng nehn oau koaujoan a irai kajamwo kamwai, kamwai kang mwinge kan ma irai pirin kioang kamwai. 9  Kamwai kemwehuwihla johmwehu kan nehn koaujoanno, apel padahkihoang irai pwa ‘Wein Koahs ne indoa koaroandohng kamwai.’ 10  A ma kamwai dildahng nehn oau koaujoan a irai joah nimen kajamwo kamwai, kamwai inlahng nehn al kan apel pwehng sowoa kan, 11  ‘Pwirej par in amwai koaujoan ma ne soangoang in pwoalkoamai kai, kamai jipedwehng kamwai. A kamwai en kidal pwa Wein Koahs ne koaroandohng kamwai!’ 12  Mehlel Ngoahi pwehng kamwai pwa nehn Rehnin Kadeikko Koahs pirin kajalehda Ah kadek oang Sodom koalik jang koaujoanno!

Koaujoan Joahpwojon pwi

13  “Ia woahr nauna oang koawoa Chorazin! Pel ia woahr nauna oang koawoa Bethsaida! Pwa ma manmannok ma ne wiawihoang kamwa, wiawi ipen Tyre apel Sidon, sohn kahnihmw pwiai nen minmine nehn likkoaun injinjuwed, apel kamwroahdi poahj pohrai, kajalehda ahr koaluhla apel wiliakapwla. 14  Nehn Rehnin Kadeikko Koahs pirin kajalehda Ah kadek oang Tyre apel Sidon koalik jang kamwa. 15  A oang koawoa, Capernaum, koawoa nimen pwoakdahlahng koawoa nehnloannge? Koawoa pirin jinoakekdihlahng nehn ehl!”

16 Jesus pel pwehng sohnpadahkkok, “Emen ma kin rong kamwai kin rong Ngoahi; a emen ma mwamwahlki kamwai kin mwamwahlki Ngoahi; a emen ma mwamwahlki Ngoahi kin mwamwahlki Ih ma kadardo Ngoahi.”

Japahldohn Irai Ijihjek Roahmenno

17 Sohnpadahk ijihjek roahmen pwurdo perperen koalik. Irai pwehng Jesus, “Maing, amai Koaun, ngen jaus kan kin pel peikkoang kamai nehn amai kin ruwoje irai ki Oadoammwen!”

18 A Jesus japoang irai, “Ngoahi kapang Jehsen kipla doahroar joarom jang nehnloannge. 19  Rong! Ngoahi ne kioang kamwai manman, pwa kamwai en alu pohn sinek apel scorpion kan apel powehdi manman in imwinsihsi ohroj, johpwa mehkij pirin koauwehla kamwai. 20  Doari, kamwai en joah perenki en ngen jaus kan arai peik oang kamwai, a kamwai en malaukihda oadoamwai kan ne insingdi nehnloannge.”

Jesus Malauda

21 Nehnnoar anjoauwo Jesus dirkihla peren koalik jang Ngen Joarwi, Ih pwa, “Joamoai, Koaun in nehnloannge apel jampah! Ngoahi kalahnganki oang koawoa oamw kajalehioang irai ma joaloalkoang kan dahkij ma Koawoa oakihjang irai ma loalkoang apel koahiok in jampah kan. Maing Joamoai, ioar me ma Koawoa kupwurki en wiawi.

22  “Joamoai ne kioang Ngoahi me ohroj. Johpwa emen kidal inje Nihn Koahsso pwa Jahm oar doari. Pel joh emen ma kidal inje Jahm, pwa Nihn Koahsso oar doari, apel irai kan ma Nihn Koahsso pilda en kajalehioang.”

23 Jesus wud jipwoallahng sohnpadahkkok, pwehnglahng irai in rir, “Meid pai kamwai kapkapang mehkan ma kamwai kapang apkas! 24  Ngoahi en pwehng kamwai pwa joukohp dir apel nahmwarki dir nimen kapang dahkij kamwai kapang, a irai johkak, apel rong mehkan ma kamwai rong, a irai johkak.”

Karajraj in Woalin Samaria Kadek men

25 Jounpadahk in Kojonned men indoa ipen Jesus apel jong in lidipi, idoakkoang Ih, “Jounpadahk, da ma ngoahi uhdahn wia pwa ngoahi en kak oaloahdi mour joahsuk?”

26 A Jesus japoang, “Dahkij Pukin Kojonneddo pwa? Imdoahr oamw kawoahwoa?”

27 Woallo japoangla, “ ‘Ipwilki Koaunno oamw Koahs ki oamw mohngiong unjek, ki ngenimwen unjek, ki oamw sihkei ohroj unjek apel ki oamw lamlam unjek,’ apel ‘Ipwilki mihn ipoamw doahroar oamw kin ipwilki pein koawoa.’ ”

28 Jesus pwa, “Koawoa pwung. Wia me, a koawoa pirin mour.”

29 A jounpadahk in Kojonneddo nimen kamehlele oang pein ih, ih idoak oang Jesus, “Inje mihn ipoai?”

30 Jesus japoang, “Armaj men indihlahjang Jerusalem oang Jericho; lollap nauna pwi pallanda ih kihjang ah likkoauwok poki ih oaroh pirin oar ken mehdi, irai ken inlahjang ih. 31  Jamwrou men allaluhdihla nehn allohr; a nehn ah kapangda woallo, ih dauluhl wud oaloap allo. 32  Pel doahroar Levi men alu wijahu kapang woallo, ih pel dauluhlla jang alu oaloap allo. 33  A woalin Samaria men ma wia ah jeiloak wudla wijahu, nehn ah kapang armajjo nehn kapehdin poakehla. 34  Ih ken sohla ipoa, widekihdi le apel wain pohn wijahk ma ohla, ih kidimpene. Ih ken kihdahng pohn warahu wahlahng nehn umwen keiru oau apwali ih wijahu. 35  Rehnwa mwerin ih oaloa mwani silper riau kioang koaun in umwen keiruwo pwehng ih, ‘Apwali ih mwehu, a nehn oai pirin pwurdo ngoahi nen dupuk oang koawoa dahkij ma koawoa apwali ki ih.’ ”

36 Jesus kadoarihla pwehng ih, “Inje ma koawoa leme nehn pwungen irai jilmenne ma wia mihn ipen woallo ma lohdihoang lollap naunahk?”

37 A ih japoang, “Woallo ma kadek oang ih.”

Jesus pwehng ih, “Alwe, koawoa wiahda doahroar.”

Jesus Pas ipen Martha apel Mary

38 Nehn en Jesus apel Nah sohnpadahkkok allaluhla irai lel nehn koaujoan kij ma lihmen, oadoa Martha, kajamwo Ih oang nehn umwahu. 39 Rien Martha lihmen oadoa Mary ma mwindi ipen ehn Koaunno rongrongrong Ah padahk kan. 40 A Martha pwunodkihda doadoahkkok ohroj ma ih pirin wia ih indoa pwa, “Koaun, koawoa en kapang doahroar en rioai jerpeinne kihdoa doadoahk ohroj ngoahi en wia? Pwehng ih en indoa jeuweje ngoahi!”

41 A Koaunno japoang, “Martha, Martha, koawoa pwunodkihda apel joahpijekkihla joang dihrdir, 42  a joang oau oar ma anahn. Mary ne pilda me pwungwa, doari jehpirin liklikjang ih.”

11

En Jesus Padahk doahroar Kapkap

1 Oau rehn Jesus kapkap wijahkij. Nehn Ah kadoarihla Ah kapkappo, emen Nah sohnpadahkkok pwehng Ih, “Koaun, padahkihoang kamai doahr kapkap, doahroar en John ah padahkihoang nah sohnpadahkkok.”

2 Jesus pwehnglahng irai, “Anjoau in amwai kapkap kamwai pwa,

‘Jamamai:

oadoammwen en joarwi,

oamw wei en pwoaida,

3  Kihdoa rehnnoauwe kanmai mwingehn oauwoau rehn.

4  Mahkoahng dipamai kan,

doahroar amai kin mahkoahng ohroj ma kin wiahda dihp oang kamai.

Joah kahlwahng kamai nehn jongjong.’ ”

5 Jesus pel pwehng irai, “Ma emen kamwai mine ah pirien a ih inla ipoa in umwahu lopkoan pwong poaki ipoa, ‘Oai pirien kihdoa lopwon in pilahwa jiluh. 6  Oai pirien men ma kapwehsen lel ipoai, a johpwa mwinge kij ipoai ngoahi en kioang ih!’ 7  A ma armajjo loaloa japoang, ‘Joah kadroapwi ngoahi, wanihmmwe ne loakdi, noai jerihkai apel ngoahi ne moair. Ngoahi johkak pwohrda kioang koawoa mehkij.’ 8  Kamwai en kidal pwa ma ih joah pwohrda pwa en kioang koawoa pilahwa pwa koawoa ah pirien, a ih pirin pwohrda kioang koawoa me ohroj koawoa anahne pwa koawoa johpwa mehkki poaden poakpoak. 9  Ioar mehwa Ngoahi pwehngkihoang kamwai; poaki, a kamwai pirin oaloa; rapahki, a kamwai pirin diar; lesles, a wanihmmwo pirin risdahng kamwai. 10  Pwa inje ma poaki pirin oaloa; apel inje ma kin rapahki pirin diar; apel wanihmmwo pirin risdahng inje ma lesles. 11  Mine kamwai jahm men ma pirin kioang nihmwai jermweinno sinek ma ih poaki kanah mwumw? 12  Ke nehn a poaki adroau, a koawoa kioang aihe? 13  Ia woahr amwai nauna a kamwai kidal kioang me mwehu oang nihmwai jerihkan. Ia woahr koalikin Jamamwai nehnloannge pirin kioang Ngen Joarwi irai kan ma kin poaki Ih?”

Jesus apel Beelzebul

14 Jesus kauj jang ngen jaus men ipen woal loahsoang men. Nehn en ngen jausso injang ipoa, woallo ken kak sapda lallal. Pokonno pwuriamweikihla. 15 Epwi ihr pwa, “Ih ioar Beelzebul, koaun in ngen jaus kan ma kioang Ih manman in kajroahjang ngen jaussok.”

16 Epwi nimen lidipi Jesus, irai poaki Ih en wiahng irai oau manmanno jang nehnloannge. 17 A Jesus kidal ahr lamlam, Ih pwehng irai, “Wei oau joah lipilpil ma kin pwalpijoang wiahda pwihn pwi ma kin uhpene nehn pwungarai johkak woaroai; peneinei oau ma kin uhpene kin mwoarpijoang. 18  A, imdoahr? Ma wein Jehsen mine pwihn pwi ma peipene nehn pwungarai, imdoahr ah wei en kak pwoaida? Kamwai siksikoa pwa Ngoahi kin kauj jang ngen jaus ipen armaj pwa Beelzebul kin kioang Ngoahi manman en wia me. 19  Ma ioar doahroar oai kin kauj ngen jaus kan, a imdoahr ioangoamwai kan kin kauj jang? Pein ioangoamwai kan kadehdehda amwai uhdahn japwung. 20  In oadoan Koahs ma Ngoahi kin kaujkihjang ngen jaus kan, me kadehdehda pwa Wein Koahs ne lel kamwai.

21  “Ma woal sihkei men ma ah koapwoahn mahwin ohroj onopda, ih jiloa umwahu, a ah koapwoa kan pirin nekidekla mwehu. 22  A ma emen ma sihkei jang pallanda ih, kalwehdi, ih pirin wahjang ah koapwoahn mahwin ohroj ma ih kin sihsihkeiki, apel nehkpijoang dahkij ih pirapoahla.

23  “Inje ma johkin pwili Ngoahi, kin uhwoang Ngoahi, a ih ma johkin jeuweje Ngoahi rikpene, kin kamwroahpijoang.

Japahldohn Ngen Jausso

24  “Nehn en ngen jaus men kin diljang nehn armaj men, ih kin allaluhjili nehn japwsoahn raprapahki wijahn koammoal. A ma ih johkak diar, ih kin pwehng pein ih, ‘Ngoahi en pwurla in umwoaiho.’ 25  Ih ken pwurla kapangda doahroar en ummwo ne mwakelkelda apel joandi mwehu. 26  Ih inla ukdo ngen ijimen ma jaus jang pein ih, irai ken dilda koaujoanla wijahu. A in imwlahn joang ohroj, armajjo pirin naunahla jang in sapdahu.”

Peren Mehlel

27 Nehn en Jesus Ah pwahla mehpwiai, a lihmen jang nehn pokonno pwehng Ih, “Ia woahr peren in liho ma noaisikihdi koawoa apel apwalihda koawoa!”

28 Jesus japoang, “Ioar, a ia woahr peren in irai kan ma kin rong mahjan in Koahs apel kapwaihahda!”

Poakpoakin Manman oau

29 Nehn en armaj dir ahr pidekihpene Jesus, Ih pwa, “Ia uhwen nauna in armaj in rehn pwiai! Irai poakpoaki manman oau, a jehpirin aluhwoang irai, ioarroar kilel manmanno ma wiawi oang Jonah. 30  Doahroar joukohp Jonah a wia kilel oau oang mihn Nineveh, ioar doahroar Nihn‑Armaj pirin wiahla kilel oau oang armaj in rehn pwiai. 31  Nehn Rehnin Kadeikko li nahmwarki Sheba pirin uhda kadipoa armaj in anjoau oauwe; pwa ih jeiloakdo jang in imwin jampah pwa en rong doahroar en nahmwarki Solomon kaweid loalkoang. A apkas mine emen ma laplap jang Solomon mine me. 32  Nehn Rehnin Kadeikko mihn Nineveh pirin uhda kadipoa kamwai, pwa ahr koaluhla apel wiliakapwla nehn ahr rong en Jonah kapahrakkok; a kamwai en kidal pwa mine emen me ma koalik jang Jonah!”

Maram in Palwar

33  “Johpwa emen kin akanda lahm oau apel oakihla ke kihdi oang pehn pahn oau; pwa ih pirin kioang nehn dohiahu, pwa armaj ohroj en kak kapang marammo nehn ahr dilda nehn ummwo. 34  Pwoaroan mijoammwen doahroar lahm oang palwoaroamwen. Ma pwoaroan mijoammwen mwakelkel, palwoaroamwen pwon pirin dirkihla maram. A ma pwoaroan mijoammwen nauna, palwoaroamwen pwon pirin dirkihla ros. 35  Kanaihoahng pwa marammo ma mine ipoamw jaudi ros oau. 36  Ma palwoaroamwen pwon dirki maram, johpwa wijahkij mine nehn ros, ih pirin maram wija ohroj doahroar lahm oau ma joajjoaroa koawoa ki ah maram.”

Jesus Koapwungoang Pharisee‑ok apel Jounkawoahwoa in Kojonneddok

37 Nehn en Jesus kadoarihla Ah kapahrak, Pharisee men luke Ih pwa en pwili mwinge ipoa; Jesus dildahng nehn ummwo apel mwindi oang in sehpil. 38 Pharisee‑o ken pwuriamweikihla nehn ah kapang Jesus johpwa amwumwla mwohn mwinge. 39 Doar Koaunno ken pwehnglahng Ih, “Kamwai Pharisee kan injinohkihoar kamwkele likin nihmwai mwoak apel pileis kan, a loaloamwai dirkihla lioas in uhwoang apel mwoarjuwed. 40  Pweipwei kamwai! Koahs ma wiahda kamwai, likin apel loaloa! 41  A kamwai kijkijoahki armaj joamwoahmwoa kan koanngoan nihmwai mwoak apel pileis kan, a joang ohroj pirin mwakelkel ipamwai.

42  “Ia woahr nauna oang kamwai Pharisee kan! Pwa kamwai kin meiroang kioang Koahs eijek kij oau in mihn doal mwinge kan doahroar mint, rue apel ohroj mihn doal mwinge sohrohr kan, a kamwai joh kin injinohki pwung apel limpoak oang Koahs. Ioar mehkoa ma kamwai en wia mijkoalkoal, mwohn amwai pirin wia joang sohrohr kan.

43  “Ia woahr nauna oang kamwai, Pharisee kan! Pwa amwai kin mwehuki mwindi pohn jeia kasohrohrla kan nehn jinakoke kan apel nimen armaj kan en rahnmwahu in wahu nehn wijahn noasnoas kan. 44  Ia woahr nauna oang kamwai! Pwa kamwai doahroar joaujoau joah janjal pwi ma armaj allalu puwoa jehjoa.”

45 Emen jounkawoahwoa in kojonneddo ken pwehnglahng Jesus, “Jounpadahk, nehn oamw pwahpwahpwa joang pwiai, koawoa kin pel koauwe kamai!”

46 Jesus japoang, “Ia woahr pel nauna oang kamwai, jounkawoahwoa in Kojonneddo kan! Pwa amwai kin kasoausoauwihkihla armaj kan wijik ma irai johkak wahda, a pein kamwai johkin kailla jaid pas en jeuwejehda ahr wijik kan. 47  Ia woahr nauna oang kamwai! Kamwai kin wiahda joaujoau mwehu oang joukohppok, ma jamamwaihok kojukdi. 48  Kamwai pein kadehdehda pwa kamwai pwungki da jamamwaihok wia; irai ma kojukdi joukohppok, a kamwai wiahdahng arai joaujoau. 49  Ki kahrpoa oauwe erpis in Koahs ne pwahla, ‘Ngoahi pirin kadarlahng irai joukohp kan apel woaroak kan; a irai pirin kojukdi epwi apel koalkoa epwi.’ 50  Pwa armaj in anjoau oauwe en koaloklokki kojkojdihn joukohp ohroj jang kapikpikdahn jampah, 51  jang in kojkojdihn Abel lel kojkojdihn Zechariah, ma kojkojdi nehn pwungen pei joarwiho apel Umw Joarwiho. Eh, Ngoahi pwehng kamwai en kidal pwa armaj in rehn oauwe pirin loklokki irai ohroj.

52  “Ia woahr nauna oang kamwai, jounkawoahwoa in Kojonneddo kan! Amwai kin koldi kih‑o ma kin risingda wanihmw in umwen loalkoang. Pein kamwai johkin dilda, a kamwai kin iroahdihjang irai kan ma kin jongjongin dilda!”

53 Nehn en Jesus injang nehn ummwo, jounpadahk in Kojonneddo kan apel Pharisee‑ok sapda koauwe Ih inenin koalik apel peidekki joang dihrdir. 54 Pwa ihr nimen lidipihkihdi Ih mehkij ma Ih pwahla japwung.

12

Mwalaun in Pharisee

1 Armaj kid pwi pokonpene, inenin koaisla epwi siak ehn epwi. Jesus sapkihda pwehng Nah sohnpadahkkok, “Kamwai kalke jang ihs in Pharisee kan — ma woahwoahki arai mwalaun kan. 2  Me ohroj ma kin oakkoakla, uhdahn pirin janjalda, apel me rir ohroj pirin pel janjalda. 3  A, me ohroj ma kamwai kin sikoa nehn ros, pirin janjalda nehn maram; apel me ohroj ma kamwai kin mwoanginnginki wija joaloang, pirin rahrahu koalik jang pohn koadkoan umw kan.

Inje Kamwai pirin Mijik

4  “Ngoahi pwehng kamwai, Oai pirien kan, kamwai joah mijik irai kan ma kin kojukdi palwar, a johkak wia mehkij nauna jang pwurlakoa. 5  Ngoahi pirin padahkihoang kamwai inje ma kamwai en mijik: mijik Koahs, ma kak kojukdi koawoa apel anki manman in peidla koawoa nehn ehl. Kamehlele Ngoahi, Ih oar doari kamwai en kin mijik!

6  “Jaudi mahnsang siksik limmen kin noasla in send riau? A johpwa emen Koahs kin moalkoahla. 7  Pisen moangoamwai kan ohroj ne pel wadwaddi. Doari, kamwai joah perki mehkij; pwa kamwai inenin kajampwal jang mahnsang dir!

Kadehde Christ apel Pohnjehjoa Christ

8  “Ngoahi en pwehng kamwai, irai kan ma kadehde Ngoahi in janjal mwohn armaj kan, pwa ihr wia Noai, Nihn‑Armaj pirin pel wia doahroar oang irai mwohn sohnloang in Koahs kan. 9  A inje ma pohnjehjoa Ngoahi ipen armaj kan nehn pokon janjal, Nihn‑Armaj pirin pel pohnjehjoa irai mwohn sohnloang in Koahs kan.

10  “Inje ma pirin pwahla mehkij ma uhwoang Nihn‑Armaj, kak mahkla; a inje ma pwahla mehkij nauna ma uhwoang Ngen Joarwi, jehpirin mahkla.

11  “Nehn ahr pirin wahla kamwai en koapwung nehn jinakoke kan ke mwohn koapina kan ke koaun kan, kamwai joah kin pwunodki imdoahr kamwai en doaroa kamwai ke da kamwai en pwa. 12  Pwa Ngen Joarwi ma pirin padahkihoang kamwai dahkij kamwai pirin pwa.”

Karajraj in Woal Koapwoahpwoa Pweipwei men

13 Armaj men jang nehn pokonno pwehng Jesus, “Jounpadahk, pwehng rioai woallo kama en nehkpijoang ama johjohu.”

14 Jesus japoang ih, “Koampoakpoai, inje kioang Ngoahi pwungin koapwung ke nehk koapwoa kan nehn pwungamwa?” 15 Ih ken pwehng irai ohroj, “Kalke kamwai jang noaroak nauna ohroj, pwa mour mehlel in armaj joh kin mine in koapwoa kan ma kamwai anki, mihndahr ia woahr dirin amwai koapwoa.”

16 Ih pel pwehng irai karajraj oauwe, “Woal koapwoahpwoa men mine, ma japwahu dir koannge. 17  Ih sapda pein lemleme, ‘Joh wija ngoahi kak nekidla wehn joapwoaiho ohroj. Da ngoahi kak wia? 18  Ioar mehwa me ngoahi pirin wia; ngoahi pirin kamwroahdi oai umwen nahk kan, ngoahi wud kouda epwi ma koalik jang, wija ma ngoahi pirin nekidla wehn joapwoaie apel oai koapwoa ohroj. 19  Ngoahi pirin pein pwehng ngoahi, woal pai men koawoa! Koawoa anki koapwoa dir, ma koawoa anahne oang johnpar dir. Koawoa, injenmwahu; mwinge, nim, perperen!’ 20  A Koahs pwehng ih, ‘Armaj pweipwei men koawoa! Pwongoauwehr koawoa pirin mehdi! A inje ma pirin anki oamw koapwoahkan ohroj ma koawoa ne nekidpene?’ ”

21 Jesus kadoarihkihla karajrajjo, Ih pwa, “Me ioar doahroar pirin wiawihoang armaj kan ma kin koajokpene oang irai koapwoahn jampah, a joamwoahmwoa mwohn mijen Koahs.”

Koapwoarpwoarki Koahs

22 Jesus pel pwehng Nah sohnpadahkkok, “Ioar mehwa Ngoahi pwehng kioang kamwai; kamwai joah kin pwunodki amwai mour, dahkij kamwai pirin kang, ke likkoau kamwai anahne oang palwoaroamwaikan. 23  Pwa mour inenin kajampwal jang mwinge apel palwar inenin kajampwal jang likkoau. 24  Kamwai kapang mahnsang kan: irai johkin poadokdi, pel johkin doli, pel joh arai umwen nekidek; a Koahs kin kamwinge irai. A kamwai inenin kajampwal mehlel jang mahnsang kan! 25  Inje nehn pwungamwai ma kak karoairoaihla ah mour nehn ah pwunpwunodki mehpwiai? 26  Ma kamwai johkak apwali joangoan moangoai oauwe, mihnda kamwai en pwunodki epwi me sohrohr? 27  Kamwai kapang rohs in nehn japw kan doahroar ahr kin koapda; irai joh kin doadoahk, irai johkin wiahda arai likkoau. A kamwai en kidal pwa pel Nahmwarki Solomon, nehn ah koapwoahpwoa, joh kin kapwaski likkoau ling doahroar apas rohs pwiai. 28  Koahs ma kin kapwasihda dipwdipw in nehn japw kan, ma mine rehn oauwe, a lakapw ne joh, peidek oang nehn sidohp pwidengla. A Ih joah nen pel uhdahn kalikkoauwi kamwai? Joangoan siksikin amwai pwojon!

29  “Doari, kamwai joah kin pwunod, kalap raprapahki pwa da kamwai pirin kang ke nim. 30  (Pwa ihr ma rosros kan ioar irai ma kin kalap pwunpwunodki mehpwiai ohroj.) Jamamwai ma mine nehnloannge kidal doahroar amwai kin anahne mehpwiai. 31  Kamwai en kin injinohki Wein Koahs mijkoalkoal, a Ih pirin kioang kamwai mehpwiai.”

Koapwoahpwoahn Nehnloannge kan

32  “Joah majpwehk pwihnin jihpw siksik, pwa Jamamwaiho ne perenki en kioang kamwai Weiho. 33  Kamwai noaskihla amwai koapwoa kan, kioang mwani kan ihr joamwoahmwoa kan. Kamwai wiahng kamwai pwuko oau ma johkak dehnla, nekidla nehnloannge amwai pai kan, wija ma joh kin siksikla, pwa joh sohnpirap kak pirapoahjang, pel joh loanginmwoas kak koauwehla. 34  Pwa oamw mohngiong unjek kin uhlahng wijahu ma oamw pai kan mine.

Lidu kan ma kin Mwajmwajahn

35  “Onnonop oang dahkij ma pirin indoa, kapwaskihda likkoauwin papah apel nihmwai lahm kan en okjekda. 36  Doahroar lidu kan ma kin joujowi arai koaun ma pirin japahldo jang kamdipw in koapwoapwoaud. Nehn ah leldo apel lesles, irai kin risingdahng ih wanihmmwo anjoauwohr. 37  Joangoan peren in papah kan ma arai koaun kapang irai kin poahd apel onop nehn ah japahldo! Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa ih pirin kihjang ah joakiddo kamwindihdi irai, apel papah irai. 38  Ia woahr peren in irai ma ih kapang arai onopda mihndahr ma ih indoa lopkoan pwong ke kosjang! 39  Kamwai en kamehlele me; ma koaun in umw oau kidal anjoau sohnpirap men pirin indoahng in umwahu, ih jehpirin mweidoahng en koauwehla dilda. 40  Doari, kamwai pel pwili onnonop, pwa Nihn‑Armaj pirin indoa nehn anjoau oau ma kamwai johpwa kajik.”

Lidu Loalpwoas ke Lidu Joaloalpwoas

41 Peter pwa, “Koaun, karajraj pase doakoa kamai ke oang armaj ohroj?”

42 Koaunno japoang, “Inje ma koawoa wiahki jounkouwa loalpwoas apel loalkoang? Ioar ih ma ah koaun pirin kajapwildahng ih en apwali ah wijahu apel kioang lidu sohrohr kan kanrai mwinge nehn anjoau ma koanoahng. 43  Ia woahr peren in lidu meno, ma ah koaun kajaingdi ah wihwia me, nehn ah pirin pwurdohng in umwahu! 44  Mehlel Ngoahi pwehng kamwai, pwa koaunno pirin kioang lidu mene en koaunda ah dipwjoau kan ohroj. 45  A ma liduhwo pwehng pein ih pwa ah koaunno nen kosin japahldo, ih ken sapda poki lidu sohrohr kan, woal apel li, a ih pel mwinge, nim apel jakaula; 46  koaunno pirin pwurdo rehn apel awa ma liduhwo johpwa kidal. Koaunno pirin poaloahpijoang ih apel kejpwiheklahng nehn pwungen ihr ma joaloalpwoas.

47  “Doari, lidu ma kidal dahkij ah koaun mwehuki ih en wia, a johpwa koaunopda pein ih, ih pirin uhdahn oaloa pokpok koalik. 48  A ih ma jehjoa dahkij ah koaun mwehuki ih en wia, a ih wia mehkij ma koanoahng en pokpokki, ih pirin oaloa pokpok siksik. Koanoahng me koalik en injang iraihok ma oaloa koalik, iraihok ma oaloa inenin koalik en kihda woahioau ma inenin koalik.

Jesus ioar Kahrpoan Sohrohrpijoang

49  “Ngoahi indoa pwa Ngoahi en jaunnoang oai jampah; a, ia woahr Oai nimen pwa en ken okda! 50  Ngoahi pirin oaloa poapdaij oau, apel ia woahr pwunod ma mine ipoai, oaroh ngehd en doarihla! 51  Kamwai lemleme pwa Ngoahi wahdohng jampah moaloailoai! Joah! Jaudi moaloailoai, pwa sohrohrpijoang. 52  Jang me inla peneinei oau ma sowoa limmen pirin sohrohrpijoang nehn pwungarai — jilmen pirin pallan roahmen, apel roahmen pirin pallan jilmen. 53  Jahm kan pirin uhwoang nihrai jermwein kan apel jermwein kan pirin uhwoang jamarai kan. Nohno kan pirin uhwoang nihrai jerpein kan, apel jerpein kan pirin uhwoang inarai kan; nohno kan pirin uhwoang pahien nihrai jermwein kan, apel jerpein kan pirin uhwoang inen pahioaraihok.”

Woahwoahki Anjoau

54 Jesus pel pwehng armajjok, “Nehn amwai kin kapang koasoau oau jang in palikapin loannge, kamwai kin pispis in pwa, ‘Pirin wud,’ a kin pwoaida. 55  Nehn amwai kin kapang eng ah kin koaljang in palieir, kamwai kin pwa, ‘Ih pirin pwideng,’ a kin pwoaida. 56  Mwalaun kamwai! Kamwai kapang jampah apel mijen loannge, kajawihda iren nehn woahwoa, da kahrehda kamwai jehjoa kajawihki woahwoahn anjoau oauwe?

Koapwungla nehn pwungen Koawoa apel Oamw Imwinsihsi

57  “Da kahrehda kamwai joah pein kajawihki dahkij pwung ma kamwai en wia? 58  Ma armaj men pirin lelki koawoa mwoalen koapwung, engdehnki koapwungla nehn pwungamwa mwohn amwa pirin wia koapwung. Pwa ma koawoa johpwa, koawoa nen warahkiheklahng jounkoapwunngo, a jounkoapwunngo wud panglahng koawoa ipen pilijmehn, a pilijmehn oaloa koawoa peiddoang nehn kalpwuhj. 59  Ngoahi pwehng koawoa in mehlel, pwa koawoa johkak diljang wijahu, oaroh koawoa pirin koapwungla mwanihok ohroj lel send mwoarmwoar in oamw pwaipwanid o.”

13

Kerpwihla Dipamwai kan ke Mehdi

1 Nehn anjoauwo mine armaj pwi wijahu ma pwehnglahng Jesus da ma wiawi oang mihn Galilee pwi, ma Pilate kojukdi nehn ahr wihwia arai meiroang kan oang Koahs. 2 Jesus japoangkihla irai, “Kamwai lemleme pwa mihn Galilee pwiai, ma mehkihdi joangoan kojkojjoauwe, ihr uhdahn armaj dipan naunahjang mihn Galilee‑ok ohroj? 3  Joh douluhl! Kamwai en kidal pwa ma kamwai en kerpwihla dipamwai kan, kamwai ohroj pirin mehdi doahroar irai. 4  A imdoahr woal eijek walmennok ma wijahn iroir in Siloam kipdi pohrai, kojukdi irai. Kamwai lemleme pwa me kadehdehda pwa irai nauna jang armaj ohroj ma kin koaujoan Jerusalem? 5  Joh douluhl! Kamwai en kidal pwa ma kamwai johpwa kerpwihla dipamwai kan, kamwai ohroj nen pel mehdi doahroar irai.”

Karajraj in Suhkoa Fig ma Joh Wah

6 Jesus pel pwehnglahng irai karajraj pas, “Mine armaj men ah suhkoa fig pas mine nehn ah mwoaswello. Ih inlahng doli wah, a johpwa wah oau ih kapangda. 7  Ih pwehng nah jounmwoaswello, ‘Kapang pwa ne johnpar jiluh ngoahi indoa kapkapang wehn suhkoa fig pase, a joh mehkij ngoahi kapangda. Poaloahdihjang! Joh kaspoan a mohmohmourki pwirejje.’ 8  Jounmwoaswello japoangkihla woallo, ‘Maing, mweidoahng mijkoalkoal ma ih joah nehn uhwa nehn johnpar oauwe. Ngoahi pirin jaripdi koiaji pidekihpene suhkoahu. 9  Ma ih pirin uhwa nehn johnpar allaluhdo, a mwehu; a ma joah koawoa kapwa mweidoahng en poalpoaldi.’ ”

Jesus Kemwehuwihla Li Johmwehuki Sihn men Rehnin Sabbath

10 Rehnin Sabbath oau Jesus wihwia Ah padahk nehn jinakoke oau. 11 Lihmen pwili mine wijahu, ma ngen jaus dilingla ih oaroain johnpar eijek waluh ma kahrehda ih johmwehu. Liho johmwehuki sihn, kojpene, johkak inenda. 12 Nehn en Jesus kapangda liho, Ih pwehnglahng, “Li, koawoa en mwehuda jang oamw johmwehu!” 13 Ih ken kihdahng poahk pohn liho, a nehn anjoauwohr liho ken inenpijoang apel uhda kapkapnga Koahs.

14 Koaun in jinakokehu lioaskihla en Jesus kemwehuwihla lihmene rehnin Sabbath. Ih uhda pwehng pokonno, “Mine rehn wonou ma kisai en doadoahk; a ioar rehn koa ma kamwai en indoa pwa kamwai en kin oaloa kasihkeipamwai, a jaudi rehnin Sabbath!”

15 Koaunno japoangkihla ih, “Mwalaun kamwai! Jaudi kamwai ohroj kin jaladda kahu mwein ke ejel jang nehn dohiarai apel ukla irai oang in pil pwa irai en nimpil rehnin Sabbath. 16  A lihmene ma kadaudok en Abraham ma ne joajjoajjoalki ipen Jehsen johnpar eijek waluh; a joah koanoahng ih en lapwda jang nehn ah joal rehnin Sabbath?” 17 En Jesus pajpoang oauwe kajarohdi irai ohroj ma uhwoang, a armaj ohroj likin irai perenkihda wihwia kapwuriamwei ohroj ma Ih kin wiahda.

Karajraj in Liporro in suhkoa ma Keiou Siksik

18 Jesus pel pwa, “Dahkij Wein Koahs doahroar? Dahkij Ngoahi kak karjahkihoang? 19  Ih doahroar liporro mustard oau ma armaj men oaloa apel poadokdi nehn ah mwoaswello. Liporro siksikko koapda wiahla suhkoa pas, mahnsang kan kin koammoal nehn rah kan.”

Karajraj in Ihs

20 Jesus pel idoak, “Da Ngoahi en karjahioang Wein Koahs? 21  Ih doahroar ihs ma lihmen oaloa doaloahkihda pilahwa kij, pilahwahu ken pwoaipijoang.”

Wanihmw Soahsiksik

22 Jesus allaluhlahng nehn kahnihmw apel koujapw kan padpadahk oang armaj kan nehn Ah allaluhlahng Jerusalem. 23 Armaj men idoak oang Ih, “Maing, mehlel pwa armaj jipidpwi oar pirin mourla?”

Jesus japoangla irai, 24  “Kamwai engdehn in alu nehn wanihmw soahsiksikko; pwa Ngoahi pwehng kamwai, armaj ngoadoar pirin jong dilda, a irai pirin johkak. 25  Nehn en koaun in umw men ah pirin uhda apel risingdi wanihmw in umwahu, kamwai pirin mine likin apel lesles apel pwa, ‘Maing, risingdahng kamai.’ Ih pirin japoangki kamwai, ‘Ngoahi jehjoa mihn ia pwi kamwai.’ 26  Kamwai pirin japoangki, ‘Kamai ma pwili koawoa mwinge apel nim, apel koawoa ma ne padpadahk nehn amai kahnihmw!’ 27  Ih pirin pel pwa, ‘Ngoahi pel jehjoa ia wija kamwai injang. Kamwai alwe jang ngoahi, kamwai ohroj armaj mwoarjuwed pwi!’ 28  Ia woahr amwai pirin joang apel keikeikeisakai nehn amwai pirin widahli Abraham, Isaac, Jacob apel joukohp ohroj nehn Wein Koahs, a kamwai pirin kerpwihek jang loaloa! 29  A mihn palimese apel palikapi, mihn paliepeng apel palieir, pirin wud indoa mwindihoang kamdipw nehn Wein Koahs. 30  Kamwai en kidal pwa iraihok ma mwerin anjoau oauwe, irai pirin mijoahla anjoauwo; a armaj in mijoa kan apkas irai pirin mwerinla.”

En Jesus Limpoak oang Jerusalem

31 Nehn oar anjoauwo Pharisee pwi pwokdohng Jesus apel pwehng, “Maing, koawoa pirin uhdahn injang me, inlahng ekij wija sohrohr, pwa Herod nimen kojukdi koawoa.”

32 Jesus japoangla irai, “Kamwai alwe apel pwehng fox menen: ‘Koawoa en kidal pwa rehn oauwe apel lakapw, Ngoahi pirin kauj jang ngen jaus kan ipen armaj kan, kemwehuwihla johmwehu kan; apel nehn kajiluh in rehn Ngoahi pirin kadoarihla Oai doadoahk.’ 33  A, rehn oauwe, pel lakapw, pel pali, ma Ngoahi uhdahn allaluhla; pwa joh wijahkij koanoahng joukohp men kin kojkojdi likin Jerusalem.

34  “Jerusalem, Jerusalem! Koawoa ma kin kojukdi joukohp kan, apel kin kasoahki sakai jounpakair kan ma koadoaddoardohng koawoa! Ia woahr koalik in Oai nimen jupwurkihpene poaihoa kai nihmw armaj kan, doahroar jummwa pein men kin pwainkihpene nah kan pehn poah kan, a koawoa kia mweidoahng Ngoahi! 35  Doari, pirin johla sohn oamw Umw Joarwihen! Koawoa en kidal pwa koawoa johla pirin kapang Ngoahi, oaroh lel anjoau ma koawoa pirin pwa, ‘Koahs en kapaiahda Ih ma indoa in oadoan Koaunno!’ ”

14

Jesus Kemwehuwihla Woal Johmwehu men

1 Rehnin Sabbath oau Jesus pwili mwinge ipen Pharisee janjal men nehn umwahu; a armaj kan inenin mwajmwajahni Ih. 2 Woal men, ma ehn apel poah kan likammasda, indoa ipen Jesus. 3 Jesus pwehnglahng jounpadahk in Kojonneddok apel Pharisee‑ok, Ih idoak, “Ma asai Kojonneddo mweidda pwa kisai en kemwehuwihla armaj rehnin Sabbath, ke joah?”

4 Irai nennenlahr johpwa lallal. A Jesus oaloa woallo kemwehuwihla, kadarla ih. 5 Ih pel pwehng irai, “Mine emen ipamwai ma nah jeri ke nah kahu men pirin kipdihoang nehn lipw oau rehnin Sabbath, a ih jehpirin pispis oapihdahjang loaloa, mihnda ma rehnin Sabbath?”

6 Irai ken johkak japoangki Ih mehkij.

Aksiksik apel Kadek

7 Jesus soahkda doahroar epwi ma lukdo kan ahr kin pilda dohiarai wija kan ma keiou mwehu, Ih pwehng irai ohroj karajraj pase: 8  “Ma emen luke koawoa oang in kamdipw in koapwoapwoaud oau, joah mwindi nehn wijahu ma keiou mwehu. Pwa emen ma laplap jang koawoa pel kakkoar pwili lukdohng in kamdippwo, 9  ih ma luke kamwa doar indoa, pwehng koawoa, ‘Kioang woal mene dohioamwen.’ Koawoa nen jarohdi sohdihla in mwerinno. 10  A ma koawoa pirin oaloa luk, indoa mwindi in mwerin pwa ih ma luke koawoa en indoa pwehng koawoa, ‘Oai pirien, menlau indahdo in mijoa,’ Me pirin kahrehioang oamw woaunla ipen ohroj lukdo kan. 11  Pwa irai ohroj ma kin kajapwilda pein ihr, nen siksikla; a ihr ma kin aksiksikki pein ihr, nen laplapla.”

12 Jesus pel pwehng woallo ma luke ih, “Nehn oamw pirin wiahda mwingehn injauwaj ke injoausik, joah luke oang oamw pirien kan, ke rioamw kan, ke pel kijehmw kan, ke mihn ipoamw koapwoahpwoa kan — pwa doar irai dupuk oang koawoa luke oang koawoa in arai kamdipw. 13  Ma koawoa pirin wia oamw kamdipw, a koawoa en luke armaj joamwoahmwoa kan, armaj dangpel kan, armaj mwoasor kan, apel armaj majkun kan. 14  A, koawoa pirin kapaida, pwa irai johkak dupuk oang koawoa. Koawoa pirin oaloa dupkoan oamw kadek jang ipen Koahs nehn anjoau ma ihr ma lelpoak kan pirin iejda jang mehdi.”

Karajraj in Kamdipw Koalik

15 Nehn en emen sohnkaparrok ma pwili mwindi in sehpillo ah rongda mehpwiai, ih pwehnglahng Jesus, “Ia woahr kapiren in iraihok ma pirin pwili mwindihoang in kamdippwo nehn Wein Koahs!”

16 Jesus pwehnglahng ih, “Mine woal men ma wiahda kamdipw koalik oau; ih luke armaj ngoadoar oang in kamdippwo. 17  Ne lel anjoaun mwinge, ih kadarla nah lidu men ipen ihrrok ma ne oaloa luk, ‘Indoa pwa joang ohroj ne onopda.’ 18  A emenemen irai ken pwahda kahrpoan ah johkak pwili inla. Emen pwehng liduhwo, ‘Ngoahi dupukda japw oau, ngoahi uhdahn pirin inla kapang; menlau oaloahda oai poakmahk e.’ 19  A emen pel pwehng ih, ‘Ngoahi dupukda noai kahu mwein eijek, ngoahi allaluhlahng jongda irai apkas. Menlau oaloahda oai poakmahk e.’ 20  A emen pel pwa, ‘Ngoahi kapwehsen pwoapwoaudla, ioar kahrehda ngoahi joh kak pwilihki alwe.’ 21  Liduhwo pwurla pwehng ah koaunno mehkan ohroj. Koaunno inenin lioas, ih pwehng nah liduhwo, ‘Alwe nehn allap kan apel aljop kan in nehn kahnihmw oauwe, koawoa ukdo ihr joamwoahmwoa kan, ihr dangpel kan, ihr majkun kan apel mwoasor kan.’ 22  Mwerin anjoau oau, liduhwo pel pwa, ‘Maing, joang ohroj ne wiawi doahroar da ma koawoa pwahla; apel minminehr dohn epwi.’ 23  Koaunno pel pwehng liduhwo, ‘Alwe nehn alin likin kahnihmw oauwe, pwehng armaj kan en indoa pwa umwoaie en dirla. 24  Kamwai ohroj en kidal pwa johpwa emen in irai ma oaloa lukkok pirin pwili jong oai kamdippwe!’ ”

Mourin Pwili Jesus

25 A pokon koalik oau kahkahkauj Jesus, Ih pwurlahng irai pwa, 26  “Ma emen nimen kauj Ngoahi apel pwilihla Ngoahi, a ih ipwilki jamah, inah, pahioa, nah jerihkan, riah kan apel pein ih koalik jang ah ipwilki Ngoahi, ih joh kak en wiahla Noai sohnpadahk. 27  Apel emen ma johkak wahda ah lohpwu apel kaujdo Ngoahi, ih johkak wiahla Noai sohnpadahk. 28  Pwa ma emen ipamwai, nehn ah koajkoajoane en kouda ah umwen iroir oau, a ih pirin mwindi lemleme ma isar nah mwanihn kadoarihla doadoahkko. 29  Pwa ma joah, ih johpwa nen kak kadoarihla umwen iroirro mwerin ah ne kihdihoang poahjoanno. Armaj ohroj ma kapang, irai pirin uruhrkihda ke kapiski, pwa, 30  ‘Armaj mene sapkihda kouda umw oau, ih johkak kadoarihla!’ 31  Ma nahmwarki men pirin mahwinki armaj 10,000 (nen) oang emen nahmwarki sohrohr ma nainki armaj 20,000 (rienen), ih uhdahn pirin mwindi lemleme ma ih kak kalwehkihdi armaj rienenno nah armaj nenno. 32  A ma ih johkak, a ih pirin kadarla nah jounpakair nehn ara dohpijoang pwa en poakmahk apel nehnpwungmwehula.” 33  Jesus pel pwa, “Ioar pel doahroar kamwai; johpwa emen kamwai kak wiahla Noai sohnpadahk, ma ih joah mweijang me ohroj ma ih anki.”

Jed ma Joh Kaspoa

34  “Jed mehkij ma mwehu, a ma nimen jeddo johla, joh mehkij kak kajpahlihdo nimen jeddo. 35  Ih pel johla kaspoahng pwirej ke koiaji; ih kin kejpwihekla. Rong, ma mine sioammwen!”

15

Jihpw ma Joaloangla

1 Rehn oau dirin jounrik daksis apel armaj jekenken kan indoa pwa irai en rong Jesus. 2 Pharisee‑ok apel jounpadahk in Kojonneddok sapda lipahned, pwa, “Woal mene kin kajamwo ihr ma jekenken kan apel kin pwili mwinge iparai.” 3 Jesus pwehng irai karajraj pase:

4  “Ma mine emen kamwai ma nah jihpw epwiki, a emen joaloangla — da ih pirin wia? Ih joah pirin kihdi min duweijek dohmenno nehn mohj, apel inla raprapahkihjili jihppwo ma joaloanglahu oaroh ih kapangda? 5  A nehn ah ne kapangda, ih perenda kihdahng pohn aproa 6  wahlahng in umwahu apel kapokonpene ah piriennok apel mihn ipoahk, pwehng irai, ‘Kamwai pwili ngoahi malauda pwa ngoahi ne kapangda noai jihppwo ma joaloangla. Kisai kamdipw!’ 7  Ngoahi pwehng kamwai, pwa me pirin doahroar perenno ma mine nehnloannge ma armaj dipan mennoar koaluhla jang armaj 99 (duweijek dohmen) ma pwung apel joah anahne koaluhla.”

Mwaniho ma Joaloangla

8  “Imdoahr ma mine lihmen ma nah mwani silper eijek, a oau joaloangla, da ih pirin wia? Ih akanda lahm oau, pohkda nehn umwahu apel rapahki mwehu wija ohroj, oaroh ih kapangda mwaniho. 9  A nehn ah ne kapangda, ih pirin panginpene ah piriennok apel mihn ipoahk, pwehng irai, ‘Kamwai pwili ngoahi malauda, pwa ngoahi ne kapangda noai mwani wa ma joaloangla!’ 10  Ngoahi pwehng kamwai ioar doahroar nihn Koahs sohnloang kan, irai kin malaukihda armaj dipan men ma koluhla.”

Jermweinno ma Joaloangla

11 Jesus pel pwa, “Mine woal men ma nah jermwein roahmen. 12  Jermwein siksikko pwehng jamahu, ‘Pahpa, kihdoahng ngoahi oai pwaij ma uhdahn oai jang in johjo.’ Jamahu ken nehkpijoang johjo oang nah jermwein roahmenno. 13  A mwerin rehn pwi, jermwein siksikko noaskihla ah pwaij jang in ah johjo, wahda mwanihok, jeiloaklahng japw doh oau wija ih kerpwihla mwahl nah mwanihok in mour juwed apel siahk nauna. 14  Nehn ah koarjoahla ah me ohroj, a lehk koalik oau lel jappwo, jermweinno sapda mwakohkohla. 15  Ih inla ipen pwildak in jappwo men pwa en doadoahk ipoa, ih ken kadarla jermweinno en apwali nah pijjok. 16  Jermweinno kin nimen pwili kang kenen pijjok, joh armaj kioang ih en kang. 17  Nehn ah poahmda ah japwung, ih pwa, ‘Ia woahr dirin mwinge ipen nihn joamoaiho sohndoadoahk, a ngoahi ken pirin mehkihdi oai mwakohko! 18  Ngoahi pirin uhda, pwurla ipen joamoaiho pwehng ih, “Pahpa, ngoahi ne dipda ipen Koahs apel ipoamw. 19  Ngoahi ne johla koanoahng koawoa en nainki; wiahkihla ngoahi emen nihmw sohndoadoahk.” ’ 20  Ih uhdahr ken pwurla ipen jamahu.

“Ih kahjikkoar koaroannoang ummwo, a jamahu ne kapangda ih. Nehn kapehdin mwoakidkihda koalikin ah ipwilkihda nah jermweinno. Ih kijoulahr jupwurpene misik. 21  A, jermweinno pwa, ‘Pahpa ngoahi ne dipda ipen Koahs apel ipoamw; ngoahi ne johla koanoahng en adanki nihmw jermwein.’ 22  A jamahu pangin nah liduhwok, pwehng irai, ‘Kamwai pispis wahdo likkoauwa ma keiou mwehu kalikkoauwihkihda ih. Kamwai kioang rihng in jandin poah apel ju in ehn. 23  Kamwai wahdo kahu pwulopwul moad kojukdi, pwa kisai en kamdipwki! 24  Pwa noai jermweinne ne mehdi, ah ne pel mourda, ih ne joaloangla, a ne pel diarekda.’ Irai sapda kamdipw.

25  “Anjoauwohr jermwein koalikko minmine nehn japw. Anjoauwo ih koaroandohng ummwo, ih rongda ahr koajkoajoang apel kahkahlek. 26  Ih pangindo emen liduhwok, idoak ipoa, ‘Dahkij wihwiawi?’ 27  A liduhwo japoang pwa, ‘Rioammwo ne pwurdo, joamoammwo kojukdi kahu pwulopwul moaddo, pwa ih pwurdohng ih, mour apel sihkei.’ 28  Jermwein koalikko inenin lioas johpwa nimen dilda nehn ummwo. Jamahu dilla likin, poaki ipoa en dilda. 29  Ih japoangki jamahu, pwa, ‘Johnpar dihrdir ngoahi ne doadoahk oang koawoa doahroar lidu men apel johpwa koauwehla oamw kojonned oau. A dahkij koawoa kioang ngoahi? Pel johpwa kuhs men ma ngoahi en kamdipwihki oai piriennok! 30  A, nihmw jermweinno ma ne koarjoahkihla ah johjo oang li juweddok, a koawoa ken kojuk oang kahu pwulopwul moaddo nehn ah pwurdo!’ 31  Jamahu japoang, ‘Noai jeri, koawoa kin minminehr ipoai anjoau ohroj, apel oai koapwoa ohroj oamw. 32  Mwehu koawoa en pwili kamai perenda wia kamdipw oauwe, pwa rioammwo ne mehdi, a ne pel mourda; ah ih ne joaloangla, ih ne pel diarekda.’ ”

16

Jounkouwa Mwoarjuwed

1 Jesus pel pwehng Nah sohnpadahkkok, “Woal koapwoahpwoa men mine, ma nah lidu men kin kohwahki ah koapwoahk. Woal koapwoahpwoahu rongda pwa jounkouwahu kin wia koauwehla ah koapwoahk. 2  Ih pangindo nah jounkouwahu idoak ipoa, ‘Imdoahr rong pase ma pid koawoa? Kajalehda me ohroj doahroar oamw apwali oai koapwoa kan, pwa koawoa ne johla wia noai jounkouwa.’ 3  Jounkouwahu pwehng pein ih pwa, ‘Dahkij ngoahi en wia? Pwa oai koaunno ne pirin kihjang oai kouwa doadoahk. A ngoahi jasihkei in doadoahk nehn pwirej, ngoahi mehk in poakpoakjili. 4  Apkas ngoahi ne kidal pwa da ngoahi en wia! Pwa ma ngoahi ne johla doadoahk, oai pirien kan en kak kajamwo ngoahi oang nehn umwarai kan.’ 5  Ih pangindo armaj ohroj ma pwaipwanid oang ah koaunno. Ih idoak ipen armajjo ma indoa keiou, ‘Ia woahr oamw pwaipwanid oang koaunno?’ 6  A ih japoang, ‘diroam in oail olip epwiki.’ A ih pwehng, ‘Oaloa nihmw pukken pwaipwanid en, mwindi insingehdi diroam limeijek.’ 7  A ih pel idoak ipen emen, a koawoa, ‘Ia woahr oamw pwaipwanid?’ A ih japoang, ‘Pehk in pilahwa kid.’ A ih pwehng, ‘Oaloa nihmw pukken, mwindi insingehdi pehk walipwki.’ 8  Nehn en koaunno kidalda, ih kapngahla loalkoang mwoarjuwed in jounkouwahu; pwa armaj kan ma kijehn jampah, irai ma kin lemlemehr pein irai koalikjang armaj kan ma kijehn maram.”

9 Jesus pel pwa, “Ngoahi pwehng kamwai, kamwai en doadoahkkihoang armaj kan amwai koapwoahn jampah kan, pwa irai en wiahla amwai pirien, pwa nehn amwai koapwoa kan nen johla, Koahs pirin kajamwo kamwai oang nehn dohiamwai joahsuk. 10  Inje ma kin mehlel oang mehkij ma siksik, ih pirin pel mehlel oang mehkij ma koalik; apel ih ma kin joah mehlel oang mehkij ma siksik, ih pirin pel joah mehlel oang mehkij ma koalik. 11  Ma kamwai johpwa pirin mehlel oang pai in jampah kan, a inje pirin mehlel oang kamwai in pai mehlel kan in puwoa? 12  Apel ma kamwai joah mehlel oang doadoahk in kouwahki oang emen ah dipwjoau, a inje ma pirin kioang kamwai mehkij pwa en wia uhdahn amwai?

13  “Joh lidu men kak papah koaun roahmen, pwa ih pirin lioassoang emen a ipwilki emen; ih pirin kajampwalki emen, a mwamwahlki emen. Doari, kamwai johkak papah Koahs apel mwani.”

En Jesus Lal pwi

14 Pharisee‑ok pwili rongrong mehpwiai ohroj; irai kin kapkapiski Jesus, pwa ahr kajampwalki mwani. 15 Jesus pwehng irai, “Kamwai kin akpwungki pein kamwai mwohn mijen armaj kan, a Koahs pwen kidal nehn mohngiongimwai kan. Dahkij ma armaj kin kajampwalki, kin wiahla mehkij mwahl mwohn mijen Koahs.

16  “Manmanin Kojonned in Moses apel padahk in joukohppok ne mine jang kawahu indoa lel nehn mwein John jounpoapdaij; a jang nehn anjoauwo Rongmwehu doahroar Wein Koahs lolohkjili apel armaj ohroj kin engdehnki en dildahng nehn Wein Koahs. 17  A pwen moangoai oang nehnloannge apel jampah en johrla jang iroa keiou siksik kij in Kojonneddo en johrla.

18  “Ma woalmen mweijang pahioa, painkihda emen li sohrohr, ih wiahda dipen kamwahl; apel emen ma painkihda li ma pahioahu ne mweijang, ih pel wiahda dipen kamwahl.”

Woal Koapwoahpwoa men apel Lazarus

19  “Anjoau oau woal koapwoahpwoa men mine ma kin likkoauki likkoau keiou mwehu apel mourki mour koalik dupkoa rehn ohroj. 20  Pel mine woal joamwoahmwoa men oadoa Lazarus, ohla kilin, ma kin wijiklahng in wanihmw in umwen woal koapwoahpwoahu; 21  pwa ih kin nimen kang mwoarmwoar in mwinge ma ki kipdihjang pohn en woal koapwoahpwoahu ah sehpillo. Doahkkok kin pel samwsamwe ah ohlahk. 22  Woal joamwoahmwoahu mehdi, sohnloanngok wahdahla ih nehnloannge ipen Abraham. Woal koapwoahpwoahu pel mehdi joajjoardi, 23  nehn ah weiweiroak nehn Hades, ih jipwoaldahla kapangda Abraham wija doh, a Lazarus mine ipoa. 24  Ih poangpoangdahla pwa, ‘Pahpa Abraham, ipwilkihda ngoahi! Kadardo Lazarus pwa en kadu jandin poah nehn pil, ih kamwolouwihki loawoaioa, pwa ngoahi ne inenin pwidengla nehn oai oauwe.’ 25  Abraham japoang, ‘Noai jeri, lemleme pwa koawoa ne oaloa me mwehu ohroj nehn oamw mour, a Lazarus oaloa joang nauna ohroj, ioar mehwa ih injenmwahuki anjoau oauwe, a koawoa mine nehn oamw moadoak. 26  A pel oau, wahu koalik oau mine nehn pwungasai; ihr ok ma nimen doauwe jang loappoauwe johkak, pel ihr ok ma nimen doaudo jang men pel johkak.’ 27  Woal koapwoahpwoahu japoang, ‘A ngoahi poaki ipoamw, pahpa Abraham, kadarla Lazarus in umwen joamoaiho, 28  ipen rioai jermwein limmenno. Kadarla ih en kaperki irai pwa irai en joah indoahng wija kamoadoak kije.’

29  “Abraham pwehng ih, ‘Moses apel joukohppok mine ipen rioammwok pwa en kaperki irai joang ohroj; rioammwok en rong da irai pwa.’ 30  Woal koapwoahpwoahu japoang, pwa, ‘Maing, Pahpa Abraham, joang oauwe johpwa isar! Ma emen jang ipen irai ma ne mehdi kan iejda inla iparai, a irai nen pwurjang diparai kan.’ 31  A Abraham japoang, ‘Ma irai joah rong Moses apel joukohppok, irai pel jehpirin kamehlele emen ma pirin iejda jang ipen ihr ma ne mehdi.’ ”

17

Dihp

1 Jesus pwehng Nah sohnpadahkkok, “Joang kan ma kin kahrehioang armaj nehn dihp uhdahn kin pwen wiawi; a meid naunahng armajjo ma kin kahrehda joang pwiai! 2  Ma emen ma kahrehng jeri siksik pwiai nehn dihp, mwehu oang oau sakai koalikko en pirapirroang in sipinwoaroa peidekla nehn madauwo. 3  Kamwai en kalke pein kamwai!

“Ma rioamw men dipda, woarwoarihda; ma ih koaluhla, mahkoahng. 4  A ma ih wiahda japwung oang koawoa pehn ijuh nehn rehnnoau, a pehn ijuhwo ih indoa ipoamw pwa, ‘Ngoahi koaluhkihla oai japwung,’ a koawoa uhdahn pirin mahk oang.”

Pwojon

5 Woaroakkok pwehng Koaunno, “Maing, kakoalikihla amai pwojon.”

6 Koaunno japoang irai, “Ma amwai pwojon woahr liporrohn mustard oau, kamwai kak pwehng suhkoa pase, ‘Pein wijjekda jang men inla poaddi nehn madauwo,’ a ih nen peik oang kamwai.

En Lidu men ah Pwukoa

7  “Ma emen in kamwai mine nah lidu ma mwoasmwoaswel ke appwapwali jihpw nehn japw; a nehn ah pirin pwurdo jang nehn japw, kamwai kin pwehng en karwaro inla mwingehla? 8  Joh douluhl! Koawoa en pwehng ih, ‘Koaunopda koanoai mwingehn joausik, koawoa sahpis oang ngoahi nehn oai mwingmwinge apel nim pil; mwerin, koawoa kapwa mwinge.’ 9  Lidu men joah koanoahng oaloa kajpahl kalahngan, ma ih peik oang ah koaunno. Ke da? 10  Ioar pel doahroar kamwai; kamwai pirin pel kapwaihahda meohroj ma kileldi oang kamwai en wia, kamwai en kin pwa, ‘Kamai lidu pwi; ioar oar pwoaijoamai, kamai en kapwaihahda amai pwukoa.’ ”

Jesus Kemwehuwihla Woal Lepa Eijek

11 Nehn en Jesus allaluhlahng Jerusalem, Ih wud nehn pwungen Samaria apel Galilee. 12 A nehn Ah dilda nehn koujapw oau Ih suhwoang woal lepa eijek. Irai uhda ekij dohla, 13 rahrahulahng, pwa, “Maing, Jesus amai Koaun! Jeuweje kamai.”

14 Jesus kapangda irai, Ih pwa, “Kamwai alwe ipen jamwrouwok oaloa kajau iparai.”

A nehn anjoau ma irai allaluhla, irai ne mwakelkelda. 15 Emen in irai, nehn ah kapangda doahroar ah ne mwakelkelda, ih pwurdo ipen Jesus, ngil koalikda kapkapnga Koahs. 16 Ih poadpwomwla mwohn ehn Jesus pel kapkapnga Ih. A woallo mihn Samaria men. 17 Jesus pwa, “Jaudi irai woal eijek ma ne mwakelkelda? A ia irai dohmenwa? 18  Da wia mihn likin menehr ma pwurdo pwa en kajpahl kalahngan oang Koahs?” 19 Jesus pwehnglahng woallo, “Doari, uhda, alwe pwa oamw pwojonnen ne kemwehuwihla koawoa.”

Indoahn Wein Koahs

20 Pharisee pwi kalelpoak ipen Jesus, “Ngehd Wein Koahs pirin indoa?” Ih japoang irai, pwa, “Wein Koahs joh kin indoa in mwomw janjal. 21  Joh emen pirin pwa, kapang ioar ih me, ke ioar ih o; pwa Wein Koahs ne mine nehn kamwai.”

22 A ih pwehnglahng Nah sohnpadahkkok, “Anjoau oau pirin indoa ma kamwai nen nimen kapang rehn in Nihn‑Armaj, a kamwai nen johkak. 23  Mine irai pwi pirin pwehng kamwai, ‘Kamwai rapahki o! Ke, rapahki me!’ A kamwai joah alwe rapahki. 24  Pwa doahroar en joarom kin kamaramihda jampah jang oaloap lel oaloap, me ioar doahroar pirin wiawi rehn in Nihn‑Armaj. 25  A keiou, Ih pirin oaloa loklok koalik, a armaj in nehn mwei oauwe joah nimen oaloahda Ih. 26  Dahkij ma wiawi nehn mwein Noah, ioar nen pel wiawi nehn mwein Nihn‑Armaj. 27  Armaj ohroj kamkamdipw, jakjakau, pwoapwoaud mwahl, oaroh lel rehnno ma Noah dilloang nehn warihmmwo, nohlik koalikko leldo, kojukdi ihr ohroj. 28  Pel doahroar da ma ne wiawi in mwein Lot, armaj ohroj kamkamdipw, jakjakau, noasnoas, japwjapw, kokou umw; 29  A rehnno ma Lot injang nehn Sodom, oai apel sulfur mwoardi jang nehnloannge, kojukdi ihr ohroj. 30  Ioar doahroar ma pirin wiawi nehn rehn in Nihn‑Armaj Ah pirin janjalda.

31  “Nehn rehnno armaj men ma mine pohn umwahu, ih en joah doaudi oaloa ah koapwoa. Pel doahroar armaj men ma minmine nehn japw, ih en johpwa pwurdo in umwahu. 32  Samsaman pahien Lot‑o! 33  Inje ma nimen doaroahla ah mour, ih pirin luhj jang; a emen ma nimen mindahkihla ah mour, ih pirin mourla. 34  Ngoahi pwehng kamwai pwa pwonngo armaj roahmen pirin moair pohn pehd oauwoar, emen pirin wijikjang, a emen pirin luhwoahdi. 35  Li roahmen pirin daulahk pilahwa; emen pirin wijikjang, a emen pirin luhwoahdi. 36  [Armaj roahmen pirin minmine nehn japw, emen pirin wijik jang, a emen pirin luhwoahdi.]”

37 Sohnpadahkkok idoak ipen Jesus, “Maing, ia wija mehpwiai pirin wiawi?”

Jesus japoangki irai, “Wija ma palwar mehdi oau mine, ioar wijahwa vulture kin pokonlahng.”

18

Karajraj in Liohdi apel Jounkoapwung men

1 Jesus pwehng Nah sohnpadahkkok karajraj pase, pwa en padahkihoang irai en kin poaden kapkap, joah koakoahkla. 2  “Jounkoapwung men mine nehn kahnihmw oau, ih johkin mijik Koahs apel joh kin woaunki armaj. 3  Liohdi men pel minehr nehn kahnihmmwo, ma kin pwurpwuroa jounkoapwunngo en rapahki ah pwung, poaki ipoa, ‘Jeuweje ngoahi nehn roapoan pwung oang poalloaiho!’ 4  Anjoau roairoai jounkoapwunngo johpwa nimen wia mehkij, mwuhr ih pein lemehda nehn kapehdin, ‘Mihndahr ma ngoahi joh kin mijik Koahs apel joh kin woaunki armaj, 5  a ngoahi pirin jeuweje lihmene en rapahkihda ah pwung, pwa ih en johla kadroapwoa ngoahi apel johla kin pwurdo koauwehla oai anjoau.’ ”

6 Jesus pel pwa, “Rong da ma jounkoapwung nauna mene pwahpwahpwa. 7  A, imdoahr, Koahs nen joah pirin jeuweje Nah armaj kan ma kin poak jauwaj inrehn apel inpwong? Ih pirin kos in jeuweje irai? 8  Kamwai en kidal pwa ih uhdahn pispis in jeuweje irai ki arai anahn kan. A Nihn‑Armaj pirin diar pwojon nehn jampah nehn Ah indoa?”

Karajraj in Pharisee apel Jounrik Daksis men

9 Jesus pel pwahla karajraj pase oang armaj pwi ma kin akpwungki pein ihr apel lioassoang epwi: 10  “Armaj roahmen inlahng kapkap nehn Umw Joarwiho; emen ira Pharisee, a emen jounrik daksis. 11  Pharisee‑o uhda kapkap ih pwa, ‘Maing Koahs, ngoahi kapingkalahngan kioang koawoa oai joh kin noaroak, oai joh kin mwoarjuwed, oai joh kin kamwahl doahroar armaj kan. Ngoahi pel kapingkalahngan kioang koawoa oai pel johpwa doahroar jounrik daksis mene. 12  Ngoahi kin kaijihjol pehn riau nehn wihk oau, apel ngoahi kin meiroangki eijek kij oau jang nehn meohroj ma ngoahi anki.’ 13  A jounrik daksisso uhda ekij dohlahjang, ih joah nimen jardahlahng nehnloannge, a ioar mehwa ih wihwia, pokpoki nehn pwalah, pwa, ‘Maing Koahs, mahk oang ngoahi, armaj dipan men!’ ” 14  Jesus pwa, Ngoahi pwehng kamwai, “Kamwai en kidal pwa jounrik daksisso pwungla ipen Koahs, ih pwurla in umwahu; a Pharisee‑o joah. Pwa ohroj ma kin aklaplapki pein ihr, pirin siksikla; a ohroj ma kin aksiksikki pein ihr, pirin laplapla.”

Jesus Kapaiahda Jeri Siksik pwi

15 Armaj pwi wahdohng Jesus nihrai jeri siksik pwi pwa en kihdahng poah pohrai. Sohnpadahkkok kapangda ken woarwoarihda irai. 16 A Jesus pangindo jeri siksikkok apel pwehnglahng sohnpadahkkok, “Mweidoahng jerihkan en indoa ipoai. Kamwai joah iroahdi irai; pwa wein Koahs ioar wein joangoan armaj pwiai. 17  Mehlel Ngoahi pwehng kamwai, pwa emen ma jehpirin oaloahda Wein Koahs doahroar jeri siksik men, ih johkak dilda loaloa.”

Woal Koapwoahpwoa men

18 Emen koaun in mihn Jew‑ok idoak ipen Jesus, “Jounpadahk mwehu, dahkij ngoahi uhdahn wia pwa ngoahi en kak oaloahki mour joahsuk?”

19 Jesus pwehng ih, “Amwda koawoa ke panginki Ngoahi jounpadahk mwehu? Joh emen ma mwehu, Koahs kalahpwuk. 20  Koawoa ne kidal kojonned kan: ‘Joah kamwahl; joah kojukdi armaj; joah pirap; joah likamw; woaunki joamoamw apel inoamw.’ ”

21 Woallo japoang Jesus, “Ngoahi ne kapwaihahda kojonned pwiai jang nehn oai siksik.”

22 Nehn en Jesus rong, Ih pwa, “Pel mine mehkij koawoa anahne wia. Noaskihla meohroj koawoa anki, kioang dupkoa kan armaj joamwoahmwoa kan, oamw pai nehnloannge nen koalikla; indoa pwilihla Ngoahi.” 23 Nehn en woallo rongda me, ih inenin injinjuwedla, pwa ih woal inenin koapwoahpwoa men.

24 Jesus kapang doahroar ah injinjuwed, Ih pwa, “Ia woahr apwal in armaj koapwoahpwoa en dilda nehn Wein Koahs! 25  Apwal oang armaj koapwoahpwoa men en dilda nehn Wein Koahs jang kamel men en dilda nehn pwokin sihpas.”

26 Iraihok ma rongrong Jesus kalelpoak pwa, “A doar inje ma kak mourla?”

27 Jesus japoang, “Mehkij ma johkak ipen armaj, a uhdahn kak ipen Koahs.”

28 Peter pwehng Jesus, “Maing, kapang! Kamai ne injang umwamai kan, pwa kamai en pwilihla koawoa.”

29 Jesus pwa, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, ma emen injang umwah, pahioa, riah, jamah, inah, nah jerihkan ki Wein Koahs, 30  pirin oaloa dupkoa koalik nehn mour oauwe, apel nehn mour joahsuk ma allaluhdo.”

Kajilpak in en Jesus sikoa doahroar Ah pirin Loklok apel Mehdi

31 Jesus kalahpwukihla Nah sohnpadahk eijek roahmenno, pwehng irai, “Kapang! Pwa kisai allaluhlahng Jerusalem, wijahu ma meohroj joukohppok ne insingehdi doahr Nihn‑Armaj, pirin pwoaida. 32  Ih pirin likliklahng ipen mihn likinnok, ma pirin kapiski Ih, kihjang woaun in Ih, apel andipoa Ih. 33  Irai pirin poki apel kojukdi Ih, a rehn kajiluh Ih pirin iejda.”

34 A sohnpadahkkok johpwa woahwoahki da Ih pwa; woahwoahn lal pwiai rirjang irai, irai joh kak en woahwoahki dahkij Jesus pwahpwahpwa.

Jesus Kemwehuwihla Woal Majkun men

35 Nehn en Jesus ne allaluhla koaroanlahng Jericho, mine woal majkun men minmine imwin allo mehlahn poakpoak mwani. 36 Nehn ah rongda pokonno daulihla ih, ih idoak, “Dahkij wiawi?”

37 Irai pwehng ih, “Jesus mihn Nazareth ma allaluhla.”

38 Woallo rahulahng, “Jesus! Nihn David! Jeuweje ngoahi!”

39 Armajjok ma mine mijen pokonno woarwoarihda ih, apel pwehng ih en nennenla. A ih kapwa kakoalikihla ngiloa, pwa, “Maing, koawoa ma nihn David! Jeuweje ngoahi!”

40 Jesus uhdi ruwoj woal majkunno en wijikdo ipoa. Nehn en woallo koaroando ipoa, Ih idoak oang, 41  “Da koawoa nimen Ngoahi en jeuwejehki koawoa?”

A ih pwa, “Maing, ngoahi anahne pwuroahng kapangda wija.”

42 Jesus pwehng ih, “Ken kapangda! Oamw pwojon en ma kemwehuwihla koawoa.”

43 Nehn anjoauwohr ih kak kapangda wija, ih ken pwilihla Jesus apel kapkapnga Koahs. Nehn en pokonno kapang manman oauwe, irai ohroj pel kapkapnga Koahs.

19

Jesus apel Zacchaeus

1 Jesus dilda apel allaluhla nehn Jericho. 2 Woal koapwoahpwoa men mine wijahu, oadoa Zacchaeus, ma laplap ipen jounrik daksissok. 3 Ih nimen kapang pwa inje Jesus, a jang in ah mwosmwos, ih johkak kapang Jesus nehn pokonno. 4 Ih ken kijoula mwohn pokonno, doaudahng nehn suhkoa sycamore pas, pwa ih en kapang Jesus ma pirin wuddo wijahu. 5 Nehn en Jesus lel wijahu Ih jarda pwehng Zacchaeus, “Zacchaeus pispis doaudi pwa rehn oauwe Ngoahi pirin lel ipoamw nehn umwoammwo.”

6 Zacchaeus ken pispis doaudi, peren koalik kajamwo Jesus oang nehn umwahu. 7 Armaj ohroj ma ne pwili kapang me, irai sapda lipahnedki, pwa, “Woal mene ne pwili inla jang in Ah luk oang nehn umwen woal dipan men!”

8 Zacchaeus uhda mwohn Koaunno, pwehng, “Maing, ngoahi pirin kijkijoahki oaloap in oai koapwoa joamwoahmwoa kan, a ma mine emen ma ngoahi kapweipweidi, ngoahi pirin koapwung oang pak pahu koalikjang.”

9 Jesus japoang, “Rehn oauwe koamoaur ne lelloang in umw oauwe, pwa pel nihn Abraham armaj mene. 10  Pwa Nihn‑Armaj indoahng rapahki apel koamoaurla ih ma joaloangla.”

Karajraj in Mwani Kohl

11 Nehn en armajjok ahr rongrong mehpwiai, Jesus pel kapsahng apas karajraj. Ih ne koaroanlahng Jerusalem, armajjok kin lemleme pwa Wein Koahs ne pirin oar janjalda. 12 Ih pwa, “Woal laplap men mine ma jeiloaklahng nehn japw dohioau pwa en kajapwildahng nahmwarki; a ih pirin pel japahldohng nehn uhdahn ah wija. 13  A mwohn ah pirin kijoula, ih panginpene nah lidu eijek, kioang emenemen mwani kohl oau, ih pwehng irai, ‘Kamwai kapang da ma kamwai kak wihn kihda jang in mwani pwiai, oaroh ngoahi pwurdo.’ 14  A armaj in jappwo kin lioassoang mehlel woallo, ioar mehwa irai kadarkihla jounpakair pwi mwerin ih en pwa, ‘Kamai joah mwehuki woal mene en wia amai nahmwarki.’

15  “Woallo ne wiahla nahmwarki ih japahldo. Ih pispis ruwoj nah liduhwok en indoa ipoa, pwa ih en kapang ia woahr mwani irai wiahda. 16  Lidu keiouwo indoa, pwa, ‘Maing, me ioar mwani kohl eijek ma ngoahi wihnki jang in mwaniho ma koawoa kioang ngoahi.’ 17  Woallo pwehng ih, ‘Inenin mwehu! Lidu lelpoak men koawoa. A pwa jang in oamw loalpwoas in mehkij ma siksik, ngoahi pirin kioang koawoa en koaun kahnihmw eijek.’ 18  Karoahmen in liduhwo pel leldo pwehng ih, ‘Maing, me ioar mwani kohl limoau ma ngoahi wihnki jang in mwaniho ma koawoa kioang ngoahi.’ 19  A ih pwehnglahng, ‘Ngoahi pirin kioang koawoa en koaun kahnihmw limoau.’ 20  Pel emen lidu indoa pwehng ih, ‘Maing, kapang nihmw mwanihwa me, ngoahi nekidla nehn dipwin likkoau kij. 21  Ngoahi mijik koawoa pwa koawoa woal jakon men. Koawoa kin oaloa mehkij ma jaudi oamw apel dolihdi mehkij ma koawoa joah poadokdi.’ 22  Woallo pwehng ih, ‘Lidu naunahmen koawoa! Ngoahi pirin doadoahkki pein oamw lal kan pwa en kadeikda koawoa. Koawoa kidal pwa ngoahi woal jakon men, ma kin oaloa mehkij ma jaudi oai apel doli mehkij ma jaudi ngoahi poadokdi. 23  A amwda koawoa joah nekidla noai mwanien nehn pangk? Pwa nehn oai pwurdo ngoahi en pwuroahng oaloa pwilihkihla wihnin.’ 24  Ih pwehng irai ma pwili mine wijahu, ‘Kamwai kihjang mwani kohl en jang ih, kioang ih ma nainki mwani kohl eijekko.’ 25  A irai pwehng, ‘Maing, ne mine nah mwani kohl eijek!’ 26  A ih japoang irai, ‘Kamwai en kidal pwa emen ma anki mehkij, a mehkij koalikjang pirin liklikoang, a irai ma joh arai mehkij mihndahr ma siksik pirin liklikjang. 27  Doari, iraihok ma oai imwinsihsi ma joah mwehuki ngoahi en wia arai nahmwarki, wahdo kojukdi irai mwohn ngoahi.’ ”

Dilda Jerusalem ki Rojon in Kalwehdi

28 Mwerin en Jesus pwahla mehpwiai, Ih wudla mwohrai inlahng Jerusalem. 29 Nehn Ah ne koaroanlahng Bethphage apel Bethany ipen Dolin Olip, Ih kadarla Nah sohnpadahk roahmen mwohrai, 30  “Kamwa alwe nehn koujappwen mwohmwa. Nehn amwa pirin dilda, kamwa pirin kapangda ejel pwulopwul men ma pirapir, ma pe kahjik armaj men dakoa. Kamwa lapwadda, ukdo. 31  A ma emen idoak ipamwa, mihndahng kamwa ejellen, kamwa japoangki, ‘Koaunno anahne.’ ”

32 Ira inla diarda joang ohroj doahroar en Jesus pwehng ira. 33 Nehn ara lapwlapwad ejel pwulopwullo, armajjok ma nainki idoak ipara, “Amwda kamwa ke lapwadda?”

34 Ira japoang, “Koaunno ma anahne.” 35 Ira ken ukdohng ipen Jesus. Irai piroakihoang likkoau puwoa apel jeuweje Jesus en doaudahng puwoa. 36 Nehn Ah allaluhwe armajjok piroakihdi arai likkoauwok pohn allo.

37 Nehn Ah koaroannoang Jerusalem, wija ma allo kijoudihlahng Dolin Olip, pokon koalikko ma pwilpwilihwe Ih siakda koaul in kapingkalahngan oang Koahs in ngil koalik ki kapkapnga Ih ki joang ohroj ma irai ne kapang, 38 “Koahs en kapaiahda nahmwarki ma allalu indoa in oadoan Koaunno! Popohl in nehnloannge apel lingin aluhwoang Koahs!”

39 Pharisee pwi ma pwili pokonno pwehnglahng Jesus, “Jounpadahk, pwehng nihmw sohnpadahk kan en nennenla!”

40 Jesus japoang, “Kamwai en kidal pwa ma irai nennenla, a sakai pwiai pirin sapda rahrahu.”

Jesus Jangidla Jerusalem

41 Nehn Ah ne koaroanlahng kahnihmmwo, Ih ne kapangda, Ih jangidla. 42 Ih pwa, “Ma koawoa pwen kidal oar rehnnoauwe da ma uhdahn pirin kioang oamw popohl! A apkas koawoa johkak kapang! 43  Pwa anjoau kij pirin leldo, ma oamw imwinsihsi kan pirin kelihpene koawoa, pidekihpene koawoa, sohpenehng koawoa jang loap ohroj. 44  Irai pirin koauwehla koawoa pwilihki nihmw armaj kan dauluhl. Johpwa sakai oau pirin luhwoahdi nehn dohiah, pwa koawoa johpwa woahwoahki anjoau ma Koahs indoahng koamoaurla koawoa.”

Jesus Dilda nehn Umw Joarwiho

45 Jesus dilda nehn Umw Joarwiho sapda kajroahjang jounnoasnoassok, 46 pwehng irai, “Ne insingdi nehn Puk Joarwi ma Koahs pwa, ‘Umwoaie pirin adanki umwen kapkap.’ A kamwai ne wiahkihla dohn jounpirap pwi!”

47 Ih kin padpadahk nehn Umw Joarwiho rehn ohroj. Jamwrou laplappok, jounpadahk in Kojonneddok apel koaun in armaj kan nimen kojukdi Jesus. 48 Irai johkak en diarda imdoahr irai en wia me, pwa armaj ohroj kin nimen rongrongoar Jesus, joah nimen luhj jang oau Ah padahk kan.

20

Peidekki doahr Manman in Jesus

1 Oau rehn ehn en Jesus Ah wihwia Ah padahk oang armaj kan nehn Umw Joarwiho apel kapkapahrakki Rongmwehu, jamwrou laplappok apel jounpadahk in Kojonneddok, pwilihkihla koaun pwi indoa ipoa, 2 pwehng Ih, “Pwehng kamai, en inje manman ma koawoa wiahki mehpwiai? Ke inje ma kioang koawoa manman en wia joang pwiai?”

3 Jesus japoang, “Ngoahi nimen idoak ipamwai mehkij. Kamwai pwehng Ngoahi. 4  Ma en John jounpoapdaij ah manman in poapdaij injang ipen Koahs ke ipen armaj?”

5 Irai sapda akpwungpene nehn pwungarai, “Da kisai en pwa? Ma kisai pwa, ‘Sapjang ipen Koahs,’ a Ih nen pwehng kisai, ‘A da kamwai joah kamehlelehki John?’ 6 A ma kisai pwa, ‘Sapjang armaj,’ pokon oauwe pirin kasoahki kisai sakai pwa irai kin wiahki John joukohp men.” 7 Irai japoangki Jesus, “Kamai jehjoa pwa ia wija ah manman in poapdaij injang.”

8 Jesus pwehng irai, “A, ngoahi pel jehpirin pwehng kamwai, en inje manman ma Ngoahi wihwiahki mehpwiai.”

Karajraj in Jounmwoaswel pwi nehn Mwoaswelin Wain

9 Jesus pwehng pokonno karajraj pase: “Woal men koadoahkoahda mwoaswelin wain oau, ih kioang jounmwoaswel pwi irai en kouwahki. A ih jeiloakla likin anjoau roairoai. 10  Ne lel anjoau in doddol wehn wainnok, ih kadarla lidu men ipen jounmwoaswellok pwa en oaloa ah pwaij jang nehn ah mwoaswello. Jounmwoaswellok pokihla liduhwo apel kadarla ih johpwa kioang mehkij. 11  Ih pel pwuroahng kadarla emen nah liduhwok; a jounmwoaswellok pel pokihla, kamehkihda ih kadarla johpwa kioang mehkij. 12  Woallo pel kadarla kajilmen in nah lidu. Jounmwoaswellok pel koauwehla ih, kerpwihla likin. 13  Doari, woallo ma anki mwoaswel in wainno ken lemleme, ‘Da ngoahi en wia? Ngoahi pirin kadarla noai jermwein kajampwallo pwa irai nen uhdahn woaunki!’ 14  A nehn en jounmwoaswellok kapangda jermweinno, irai pwahpene nehn pwungarai, ‘Ioar nihn woallo jermwein wa me. Kisai kojukdi pwa kisai en ankihla mwoaswelin wainne,’ 15  Irai ken kerpwihla ih jang nehn mwoaswello, kojukdi ih.”

Jesus pwa, “Dahkij koaun in mwoaswel in wainno nen wiahng jounmwoaswellok? 16  Ih pirin pein inla pwa en kojukdi jounmwoaswellok, ih kioang epwi jounmwoaswel sohrohr mwoaswelin wainno.”

Nehn armajjok ahr rongda mehpwiai, ihr pwa, “Me johkak wiawi!”

17 Jesus jipwoallahng irai, idoak, “A ia woahwoahn lal in Puk Joarwi oauwe?

‘Sakai ma jounkou umw kan ne kerpwihla pwa johkaspoa,

a wud wiahla sakai wa ma keiou kajampwal?’

18  “A, emen ma kipdihoang pohn sakaiho pirin ohla, a emen ma sakaiho kipdihoang pohn ih, nen mwisdi.”

Peidek in Dupuk Daksis

19 Jounpadahk in Kojonneddok apel jamwrou laplappok raprapahki mehkij irai en joalihkihdi Jesus anjoau pispis, pwa irai kidal pwa ih karajraj ki irai; a irai mijik armajjok. 20 Ioar mehwa irai kapkapangki anjoau mwehu, pwa irai en dupukla armaj pwi kadarla en lidipihki Jesus peidek pwi, pwa irai en kihlahng Ih pehn manman in koapinahn Rome.

21 Irai pwiai idoak ipen Jesus, “Maing Jounpadahk, kamai kidal pwa oamw lal kan apel padahk kan pwen inenin pwung, pwa koawoa johkin injinohki mwomwen armaj, pwa kupwur en Koahs oang armaj ioar ma koawoa kin injinohki padahki. 22 Pwehng kamai, ma uhwoang kojonned pwa kamai en dupuk daksis oang Caesar in Rome ke joah?”

23 Jesus kidal ahr widing, Ih pwehng irai, 24  “Kajalehioang Ngoahi oau mwani silperren! Mijen inje apel oadoan inje ma mine puwoa?”

A irai japoang, “Caesar.”

25 Jesus pwehng irai, “Doari, dupukkoang Caesar dahkij ma en Caesar, a dupukkoang Koahs dahkij ma en Koahs.”

26 Irai johkak kajapwunge Ih in mehkij mwohn pokonno, irai ken nennenla, pwuriamweikihla Ah pajpoanngok.

Peidek doahr Iejda

27 Sadducee pwi indoa ipen Jesus. Irai kin pwa armaj mehdi kan jehpirin mourda jang mehdi. Irai idoak ipen Jesus, 28 “Maing Jounpadahk, Moses koajoandi oang kamai kojonned oauwe; ma woal men mehdi jang pahioahu joh nihra jeri, a rien woallo en painkihla liohdiho pwa ira en kapwaihahioang riahu ma mehdi nah jeri. 29 A, doari, riarihoau mine, woal ijimen; riarai woal koalikko painkihda lihmen, a ih mehdihjang, joh nah jeri.

30 “Woal karoahmenno pel painkihda liohdiho pel joh jeri; 31 kajilmen in riariho pel wiahda pel doahroar joanngohr wiawihoang ohroj irai ijimenno, irai mehdi jang pahioaraiho ohroj joh nihrai jeri. 32 Mwerin liho pel mehdi. 33 A doari, nehn rehnno ma armaj iejda, inje ma pirin pahien liho? Pwa irai ijimenno ohroj painkihda liho.”

34 Jesus japoang, “Woal apel lihkan nehn jampah kin pwoapwoaud, 35  a woal apel lihkan ma warroang iejda jang mehdi mourki mourin mweiho ma pirin indoa, irai johkin pwoapwoaud. 36  Pwa irai ne doahroarla sohnloang kan ma ne johla kak mehdi. Irai ioar nihn Koahs, pwa irai ne iejda jang mehdi. 37  Moses pel kadehdehda in mehlel doahroar en ihr mehdi kan ahr pirin iejda. Pwa nehn sikesik in suhkoa umpwumpwullo, Moses kahdanki Koaunno ‘Koahs in Abraham, Koahs in Isaac, Koahs in Jacob.’ 38  Ih ioar Koahs in ihr ma mour jaudi Koahs in ihr ma mehdi, pwa armaj ohroj kin mour oang Ih.”

39 Epwi jounpadahk in Kojonneddok pwehng Jesus, “Maing Jounpadahk oamw pajpoang pwung!” 40 Pwa irai johla nimen peidek oang Ih.

Peidek doahroar Messiah

41 Jesus pwehng irai, “Imdoahr amwai kak pwa Messiah nihn David? 42  Pwa pein David pwahla nehn Pukin Psalm kan:

‘Koaunno pwehng oai koaun;

Koawoa en mwindi oang in loap moaun in Ngoahi,

43  Oaroh Ngoahi en wiahkihla oamw imwinsihsi kan loangin pehn pwoalkoamwen kan.’

44  “A, ma David panginki ah ‘Koaun,’ a imdoahr Messiah Ah kak wia nihn David?”

Jesus Kainoapwihdi armajjok jang Jounpadahk in Kojonneddok

45 Nehn en armaj ohroj rongrong, Jesus pwehng nah sohnpadahkkok:

46  “Kamwai kalke kamwai jang jounpadahk in Kojonned kan ma kin mwehuki mine nehn likkoau roairoai, aluhjili mwohn armaj kan, kin nimen armaj kan en rahnmwahuwi irai nehn pokon kan, kin pilda dohiarai in mijoa nehn jinakoke kan, kin mwehuki moangehda sehpil kan nehn kamdipw kan, 47  ma kin kihjang liohdi kan ahr meohroj, a kin nimen kapkap roairoai! Arai koaloklok uhdahn pirin koalik mehlel!”

21

En Liohdi men ah Meiroang

1 Jesus jipwjipwoaljili nehn Umw Joarwiho, Ih kapangda doahroar epwi armaj koapwoahpwoa ahr peiddi ahr meiroang kan nehn dohn meiroanngo. 2 Ih pel kapangda liohdi joamwoahmwoa men ma peiddi sen soal riau. 3 Ih pwehnglahng sohnpadahkkok, “In mehlel kamwai en kidal pwa dahkij liohdi mene kihdi koalik jang en ohroj. 4  Pwa irai ohroj meiroangkihoang Koahs mehkij jang nehn ahr pai kan. A lihmene jang nehn ah joamwoahmwoa ih meiroang kihla meohroj ma ih nainki apel kin mourki.”

Jesus Kohpda Ohlahn Umw Joarwiho

5 Epwi Nah sohnpadahkkok siksikoa doahroar Umw Joarwiho, doahroar mwehuwin koajkoajin sakaihok ma wiahda ummwo apel doahroar ling in kapwas ma armaj kan kin meiroang kioang Koahs. Jesus pwa, 6  “Kamwai kapang pwa rehnnoau pirin indoa ma mehpwiai ohroj ma kamwai widwidahli pirin johla mine, johpwa sakai oau pirin luhwoahdi pohn oau; ohroj pirin mwoardi.”

Apwal apel Koaloklok kan

7 Irai kalelpoak ipoa, pwa, “Maing Jounpadahk, ngehd joang pwiai pirin pwoaida? Kilel da ma pirin kajalehda pwa anjoau in joang pwiai ne koaroando?”

8 A Jesus pwa, “Kamwai mwajahn pwa armaj doar kapweipweidi kamwai. Pwa armaj dir pirin pwokdo in oadoaioa, pwa, ‘Ngoahi ioar Ih! Anjoauwa me!’ A kamwai johpwa rong irai. 9  Kamwai johpwa majpwehkda nehn amwai pirin rong rongin mahwin apel mwei apwal kan; pwa joang pwiai uhdahn pirin wiawi mwowoa, a imwin anjoau kahjik pirin lel.”

10 Ih pel pwa, “Pei pirin wiawi nehn pwungen japw kan, mahwin pirin pwoaida nehn pwungen wei kan. 11  Roarroarin japw kamajpwehk, lehk, johmwehu nauna pirin wiawi wija ohroj; joang kamajpwehk apel kilel kapwuriamwei pwi pirin pwokda pehnloannge. 12  A mwohn mehpwiai ohroj pirin wiawi; kamwai pirin joaldi apel koaloklok, kamwai pirin panngekla nehn jinakoke kan apel wijiklahng nehn kalpwuhj kan, kamwai pirin wijikoang mwohn nahmwarki apel mwohn koaun in wei kan ki oadoaioa. 13  A ioar anjoauwa ma kamwai pirin kadehdehda Ngoahi. 14  Koajoanehdi nehn amwai lamlam kan mwohn anjoau, kamwai en joah pwunodki imdoahr amwai en japoang irai; 15  pwa Ngoahi pirin kioang kamwai joangoan japoangek pwi apel marain pwi ma joh emen ipen amwai imwinsihsi kan kak pallanda apel kajohwe. 16  Jamamwai apel inamwai kan, riamwai kan, kijehmwai kan apel amwai pirien kan, ioar irai ma pirin pangla kamwai, pel pirin kojukdi epwi kamwai. 17  Armaj ohroj pirin lioassoangda kamwai ki Ngoahi. 18  A, johpwa pisen moangoamwai pas pirin mwoarjang. 19  Kasihkei kamwai pwa kamwai en pein doaroahla kamwai.

Jesus Pwa doahroar Ohlahn Jerusalem

20  “Nehn amwai pirin kapang karej in jounpeihok ma ne pidekihpene Jerusalem, kamwai pirin kidal ki pwa anjoau in ah ohla ne koaroando. 21  A nehn anjoauwo irai kan ma minmine nehn Judea, irai en uhdahn kaulahng pohn dol kan; irai kan ma minmine nehn kahnihmmwo; irai en uhdahn injang loaloa; irai ma minmine nehn japw, irai en johpwa pwurdo nehn kahnihmmwo. 22  Pwa rehn pwiok ioar ‘Rehnin koaloklok,’ anjoau in meohroj ma insingdi nehn Puk Joarwi pirin pwoaida. 23  Ia wen nauna oang li lijaian kan apel nohno kan ma kadihdi nehn rehnnok! Pwa apwal koalik pirin lel japw oauwe, apel en Koahs lioas koalik pirin lel sowoahkan. 24  Irai pirin mehkihdi kodlaij apel epwi pirin joallahng nehn wein likin ohroj, apel Jerusalem pirin siakekpijoang pehn ehn ihr ma rosros kan, oaroh ahr anjoau en doarihla.

Indoahn Nihn‑Armaj

25  “Kilel kapwuriamwei pwi pirin pwokda in joauwo, in johnpwonngo, apel in ujuhkan. Nehn jampah wija ohroj nehn wei kan, armaj kan pirin mijikda ngirngir koalik in nehn madauwo apel ngilen no koalik kan. 26  Irai pirin mwehlehlkihla arai mijik nehn ahr pirin joujowi mehkan ma pirin wiawi oang jampah pokon; pwa koajoandihn nehn woahwoa pirin isikekda. 27  Ioar anjoauwo ma Nihn‑Armaj pirin pwokda allaluhdo nehn koasoau ki rojon apel ling koalik. 28  Nehn en mehpwiai sapda wiawi, kamwai uhda apel jarda, pwa koamoaurpamwai ne koaroando.”

Padahk jang in Suhkoa Pik

29 Doari Jesus pel pwehng irai karajraj pase, “Kamwai soahk mwehu doahroar suhkoa fig apel suhkoa sohrohr kan ohroj. 30  Nehn amwai kapang soahn suhkoa pwiai ahr kin sapin pwokda, kamwai en kidal pwa roak ne koaroan. 31  Pel doahroar, nehn amwai pirin kapang mehpwiai pirin wiawi, kamwai en kidal pwa Wein Koahs ne pirin ken lel.

32  “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, pwa mehpwiai ohroj pirin wiawi mwohn armaj in dihoauwe ohroj ahr pirin mehdi. 33  Nehnloannge apel jampah pirin joaloangla, a Oai Mahjan kan pirin johkak joaloangla.

Anahnin Onnonop

34  “Kamwai kanaihoahng kamwai. Kamwai joah kadroapwoahki kamwai kamkamdipw apel jakjakau, apel pwunod kan in mour oauwe; pwa Rehnno kak oar lidipihdi kamwai. 35  Ih pirin indoa doahroar lidip oau oang armaj ohroj pohn jampah. 36  Kamwai en kapang mwehu apel kapkap anjoau ohroj pwa kamwai en sihkei apel isar oang pisjang mehpwiai ohroj ma pirin wiawi, apel warroang uhda mwohn mijen Nihn‑Armaj.”

37 Jesus kin padahk inrehn kan nehn Umw Joarwiho, a injoausik kan Ih kin injang nehn kahnihmmwo Ih inlahng in Dolin Olip, mine o inpwong. 38 Inminjoang kan armaj ohroj kin inlahng Umw Joarwiho pwa ihr en rong Ih.

22

Koajoandihn kojkojdihn Jesus

1 Anjoau in Joarwihn Pilahwa Joah Doal Ihs, ma adanki Passover, ne koaroan. 2 A jamwrou laplappok apel jounpadahk in Kojonned o raprapahki da irai en kak kojukkihdi Jesus; pwa irai inenin mijik armaj kan.

Judas Pwungkihda en Pangla Jesus

3 Jehsen ken dilloang nehn Judas, ma adanki Iscariot, emen in irai eijek roahmenno. 4 Judas inlahng ipen jamwrou laplap apel koaun in Umw Joarwihok pwehng irai doahroar ah pirin panglahng Jesus irai. 5 Irai inenin malaukihda apel pwungkihpene irai en dupukki ih mwani. 6 Judas pwungkihla apel sapda joujowi anjoau mwehu ma en kak panngoang Jesus irai nehn en armaj kan ahr pirin jehjoa.

Jesus Onopda Pwili Kang Kamdipw in Passover

7 Joarwihn Pilahwa Joah Doal Ihs ne leldo, anjoau ma jihpw pwulopwul oang kamdipw in Passover kin kojkojdi. 8 Jesus kadarla Peter apel John, pwehng ira, “Kamwa alwe koaunopda asai sehpil in Passover.”

9 A ira pwehng Ih, “Ia wija koawoa mwehuki kama en koaunopda?”

10 A Ih japoang, “Kamwa kapang nehn amwa pirin dilda nehn kahnihmmwo, kamwa pirin suhwoang woal men ma wa poakis in pil oau. Kamwa kauj ih oaroh in dilda nehn umw oau. 11  Kamwa pwehng koaun in ummwo, ‘Jounpadahkko kadardo kama ipoamw, pwa: Ia pere ma Ngoahi apel Noai sohnpadahk kan pirin kang kamdipw in Passover loaloa?’ 12  Ih pirin kajalehioang kamwa pere koalik oau puwoa ma ne koajoanjoandi, ioar wijahwa ma kamwa pirin koaunopda joang ohroj.”

13 Ira inla kapangda joang ohroj doahr en Jesus pwehng ira. Ira ken koaunopda kamdipw in Passover.

Kamdipw Joarwi

14 Nehn anjoauwo ne lel, Jesus apel Nah woaroakkok mwindihoang nehn dohiarai in sehpillo. 15 Ih pwehng irai, “Ngoahi ngoangkihla mehlel pwili kamwai wia kamdipw in Passover oauwe mwohn Oai pirin loklok! 16  Kamwai en kidal pwa Ngoahi ne johla pirin pwuroahng pwili kang Passover oauwe oaroh janjalda woahwoa in unjek nehn Wein Koahs.”

17 Jesus pwoakda mwoak oau, kaping kalahngan oang Koahs, pwa, “Kamwai oaloa mwoak oauwe kamwai ohroj nim. 18  Kamwai en kidal pwa Ngoahi ne johla pirin pwuroahng nim wain oauwe jang me inla oaroh lel anjoauwo ma Wein Koahs pirin lel.”

19 Ih pel pwoakda pilahwahu, kaping kalahngan oang Koahs, Ih sipwangdi kioang irai, pwa, “Ioar palwoaroaioahwa me ma liklikkoang kamwai. Wia me oang mihn kasmanda Ngoahi.” 20 Pel doahroar, mwerin mwinge Ih kioang irai mwoak oau, pwa, “Mwoak oauwe ioar en Koahs inoau kapw ma wiawihkihda insahihoa ma ne widekla ki kamwai.

21  “A, kapang! Ih ma pirin pangla Ngoahi pwili mine in sehpil oauwe. 22  Nihn‑Armaj pirin mehdi doahroar en Koahs ne koajoanehdi; ia woahr nen naunahng armajjo ma pirin pangla Ih!”

23 Irai sapda peidek pene nehn pwungarai, inje in irai ma pirin kak wia joang oauwe.

Akmai in inje ma Laplap

24 Sohnpadahkkok akmaikihda inje ma pirin keiou laplap nehn pwungarai. 25 Jesus pwehng irai, “Nahmwarki in armaj rosros kan in jampah anki manman in koaunda nihrai armaj kan. Koaun in armaj kan pwa ihr ioar ‘En Armaj Pirien.’ 26  A ih jehpirin doahroar me ipamwai; pwa ih ma keiou laplap ipamwai pirin doahroar ih ma keiou siksik; a ih ma koaun pirin doahroarla lidu. 27  Pwa inje ma laplap ipen ihr ma kin mwindi oang mwinge ke ih ma kin sahpis? Jaudi ih ma kin mwindi oang in sehpil? A Ngoahi mine nehn pwungamwai kan wia sohn sahpis men.

28  “Kamwai kin minminehr Ipoai anjoau ohroj nehn Oai apwal kan. 29  Apel nehn en joamoaiho kioang Ngoahi manman in koaun, Ngoahi pel pirin kioang kamwai joangoan manmannohr. 30  Kamwai pirin pwili ngoahi mwinge in oai sehpil nehn oai Wei, kamwai pirin pwili mwindi pohn mwoal pwa en wia koaun kadaudok eijek riau in Israel.”

Jesus Kohpda en Peter ah pirin kahmahmki

31 Jesus pwa, “Simon, Simon! Kapang pwa Jehsen ne oaloa mweimwei pwa en jong kamwai ohroj doahroar jounmwoaswel men ah kin pohkjang kilin wehn pilahwa. 32  A Ngoahi kapkapki koawoa, Simon, pwa oamw pwojon en joah ohla. Apel nehn oamw pirin japahldo Ipoai, koawoa pirin kasihkeida pwojon in rioamw kan.”

33 Peter japoang, “Maing oai Koaun, ngoahi ne onopda en pwilihla koawoa nehn kalpwuhj apel pwili koawoa mehdi.”

34 A Jesus japoang, “Peter, koawoa en kidal pwa rehn oauwe, mwohn joang jummwa koawoa pirin kahmahmkihla Ngoahi pehn jiluh pwa koawoa kidal Ngoahi.”

Pwuko, Pehk, apel Kodlaij

35 Jesus idoakkoang Nah sohnpadahkkok, “Anjoauwo ma Ngoahi kadarwe kamwai, joah wa pwuko, pehk ke ju, a mine mehkij kamwai apwalkihda?”

Irai japoang, “Joh mehkij.”

36 Jesus pwehng irai, “A apkas, ma mine emen nah pwuko apel pehk, a ih en wahda, a emen ma joh nah kodlaij a ih en noaskihla ah joakiddo dupukkihda apas kodlaijjo. 37  Pwa kamwai kidal pwa Puk Joarwi pwa, ‘Ih pwili wadwad oang armaj nauna kan,’ uhdahn en pwoaida. Pwa me ma ne insingdi oang Ngoahi, kin pwoaida.”

38 Sohnpadahkkok pwa, “Kapang, Maing amai koaun, kodlaij rahpas me!”

A Jesus japoang, “Ne isar!”

Jesus Kapkap pohn Dolin Olip

39 Jesus injang nehn kahnihmmwo, inlahng in Dolin Olip, doahroar ma Ih kin kalap wia; Nah sohnpadahkkok pel pwilihla. 40 Anjoauwo Ih lel wijahu, Ih pwehng irai, “Kapkap pwa kamwai en joah lel nehn jongjong.”

41 Ih ken sohrohrla jang irai, dohinoar armaj kin kasoahla sakai oau; Ih ken poadpwomwla kapkap, 42 Ih pwa, “Joamoai, ma koawoa mwehuki, a Koawoa kihwe jang Ngoahi dal en loklok oauwe. A joah, jaudi injenoai, pwa kupwuroamwen ioar en pwoaida.” 43 Sohnloang men jang nehnloannge pwokdohng Ih, kasihkeida Ih. 44 Nehn Ah ne inenin pwunod koalikda, Ih kasihkeila Ah kapkap; pwudohn Ih koardihoang pohn pwirej doahroar insa.

45 Ih uhda jang Ah kapkap japahllahng ipen Nah sohnpadahkkok kapang irai pwen moair pwa johla engirai ki arai injinjuwed. 46 Ih pwehng irai, “Da kamwai moahmoahmoairki? Kamwai pwohrda kapkap pwa kamwai en joah lelloang nehn jongjong.”

Jesus ne Joaldi

47 Nehn anjoauwo ma Ih pe lallal, pokon oau leldo wijahu; Judas, emen ma sohnpadahk eijek roahmenno, ma uk irai. Ih sohlahng oar ipen Jesus kiski Ih. 48 A Jesus pwa, “Judas, kis oau ma koawoa pangkihla Nihn‑Armaj?”

49 Nehn en sohnpadahkkok ma pwili Jesus kapangda dahkij ma pirin wiawi, irai pwehnglahng Jesus, “Maing amai Koaun, kamai en doadoahkki nihmai kodlaij kai?” 50 Emen irai ken poaloa nihn Jamwrou Laplap nah lidu men, poaloahjang sioa loap moaun.

51 Jesus pwa, “Ne isar, doari!” Ih ken pukkoang oar sien woallo ken mohdi.

52 Jesus pwehnglahng jamwrou laplappok apel koaun in Umw Joarwiho apel joun kaweid kan ma pwili indoahng oaloa Ih, “Kamwai indoa wa kodlaij apel mihn pok, doahroar ma Ngoahi pwen lollap men? 53  Ngoahi kin minminehr ipamwai rehn ohroj nehn Umw Joarwiho, a kamwai johpwa jong in koldi Ngoahi. A apkas ioar amwai anjoau, apel anjoauwa ma in manman in rosros pirin koaunda.”

Peter Kahmahmki Jesus

54 Irai joalihdi Jesus uklahng in umwen Jamwrou Laplappo; a Peter pwilpwilihla irai a ekij dohjang irai. 55 Nehn pwungen kello, oai kij jaunekda. Peter pwili mwindi ipen ihrrok ma mwindi pidekihpene oaiho. 56 Emen liduhwok kapangda ih pwili mwindi ipen oaiho, ih kakilihdi, ih pwa, “Woal mene pel pwili Jesus.”

57 Peter kahmahmki, pwehnglahng, “Li, ngoahi pwanah jehjoa ih!”

58 Mwerin anjoau kij, woal men kapangda Peter, ih pel pwehnglahng, “Koawoa pel emen irai!”

A Peter japoang, “Woal, jaudi ngoahi!”

59 Oaroh mwerin awa oau pel emen woal engdehnki sihkei pwa, “Mehlel pwa woal mene uhdahn pwili Jesus pwa ih pel mihn Galilee men!”

60 Peter japoang, “Woal, ngoahi jehjoa pwa da koawoa siksikoahn!” Nehn anjoauwohr ih lallallal, a ne joang jummwa. 61 Koaunno jipwoallahng Peter kakildi ih; doar Peter samanda pwa Koaunno ne pwen pwehng ih, “Mwohn joang jummwa pwongoauwe koawoa pirin pwa pehn jiluh pwa koawoa jehjoa Ngoahi.” 62 Peter inlahjang, dilla likin injinjuwedkihla ken joang.

Jesus Wiahla mihn Kapis apel Pokpok

63 Armajjok ma jiljiloa Jesus kapiski apel poki Ih. 64 Irai kin poaroahla mijoa apel idoak, “Inje ma poki koawoa? Kajawihda!” 65 Irai kin pwehng Ih joang nauna dir.

Jesus Mwohn Mwoalen Koapwunngo

66 Nehn ah rehnpijoang, koaun in mihn Jew‑ok, jamwrou laplap, apel jounpadahk in Kojonneddok pokonpene, a Jesus ukkukdohng mwohn Sohn Mwoalen Koapwunngo. 67 Irai idoak ipoa, “Pwehng kamai, koawoa ioar Messiah?”

Ih japoang, “Ma Ngoahi pwehng kamwai, kamwai nen johpwa kamehlele Ngoahi. 68  A ma Ngoahi idoak oang kamwai mehkij, kamwai nen johpwa japoang. 69  A kamwai en kidal pwa jang apkas inla Nihn‑Armaj pirin mwindi in loap moaunin Koahs Wija Laplap.”

70 Irai ohroj idoak, “Doari, Koawoa ioar nihn Koahs?”

Ih japoang irai, “Kamwai ma pwa Ngoahi ioar Ih.”

71 Irai pwahla, “Doari, kisai johpwa anahne jounkadehde, pwa pein kisai ne rong da Ih pwa!”

23

Jesus Uhda mwohn Pilate

1 Sohnpokonno pwon uhda uklahng Jesus mwohn Pilate. 2 Irai sapiahda kadipoa: “Kamai koldi woal mene, kaweid japwung nihmai armaj kan pwehpwehpwehng irai en joah dupuk daksis oang Caesar; apel pwahpwahpwa pwa Ih ioar Messiah, nahmwarki men.”

3 Pilate idoakkoang Ih, “Koawoa ioar nahmwarkihn mihn Jew?”

Jesus japoang, “Koawoa ne pwa.”

4 Doari Pilate pwehnglahng jamwrou laplappok apel pokonno, “Joh kahrpoa oau ngoahi kapangda ngoahi en koalkoahki woal mene.”

5 A irai pel engdehnki sihkei pwa, “Ki Ah padahk kan Ih ne sapda kapingda armajjok nehn Judea. Ih ne sapda nehn Galilee, apkas ne leldo me.”

Jesus Uhda Mwohn Herod

6 Nehn en Pilate ah rongda me, ih ken idoak, “Woal mene mihn Galilee?” 7 Nehn ah kidalda pwa Jesus kijehn wei oau ma Herod kin koaunda, ih ken kadarlahng Ih ipen Herod, ma pel pwili minmine Jerusalem nehn anjoauwo. 8 Herod inenin malaukihda ah kapangda Jesus, pwa ih ne rong doahroar Jesus anjoau roairoai. Ih kajik en kapang Jesus wia epwi manmanno. 9 Ih idoakkoang Jesus joangoan peidek dirpwi, a Jesus johpwa japoang. 10 Jamwrou laplappok, jounpadahk in Kojonneddok uhda wijahu sihsihkeiki arai kadipoa Jesus. 11 Herod apel nah jounpeihok kapiski Jesus apel wiamwahlkihla Ih; irai kalikkoauwihkihda robe mwakelkel oau irai kapwurihla Ih ipen Pilate. 12 Rehnnohr Pilate apel Herod ira pirienla; pwa jang mijkoalkoal allaluhdo ira kin imwinsihsihpene.

Jesus Koajoandi en Mehdi

13 Pilate panginpene jamwrou laplappok, koaunnok, apel armaj ohroj, 14 pwehng irai, “Kamwai wahdohng ngoahi woal mene, pwa Ih kapingda armaj kan. A ngoahi ne kajawi Ih mwohn mijamwai kan, ah pwen johpwa mehkij japwung ngoahi kapangda doahroar mehkan ma kamwai kadkadipoahki Ih. 15 Herod pel johpwa diarda Ah japwung, ioar mehwa ih kapwurihkihdo Ih ipasai. Johpwa mehkij woal mene wiahda japwung pwa en koanoahng kojkojdi. 16 Doari, ngoahi pirin kioang en pokpokkoar kadarekla.”

17 [Pilate kin pwen lapwadda emen jang mihn kalpwuhj anjoaun Passover.] 18 Sohn pokonno ohroj rahukihla, “Kojukdi Ih! Lapwaddohng kamai Barabbas!” 19 A Barabbas ne peidekkoang nehn kalpwuhj ki ah uhwoangda kojonned nehn kahnihmmwo apel kojarmaj.

20 Pilate nimen kajaldekla Jesus, ioar mehwa ih pwuroahng suhwoang pokonno ki iroahu. 21 A arai pwen rahrahukihoar, “Kalohpwuhla Ih! Kalohpwuhla Ih!”

22 Kajiluh in en Pilate pel pwehng irai, “Pwa nauna dahioau Ih wiahda? Johpwa mehkij Ih wiahda japwung pwa en koanoahng kojkojdi. Ngoahi pirin kioang en pokpok pel kajaldekla.”

23 A irai kapwa kakoalikihla ahr rahrahuki pwa Jesus en kalohpwuhla, a doari, da irai rahrahuki pwoaida. 24 Doari Pilate ken kaminahla da irai poaki. 25 Ih ken lapwadda woallo ma irai poaki en lapwdahng irai, ma joalkihdi nehn kalpwuhj ah uhwoangda kojonned apel kojarmaj, a ih kioang irai Jesus pwa irai en wiahng injenarai.

Jesus ne Lohpwuhla

26 Jounpeihok kahlwahjang Jesus nehn kahnihmmwo, irai doaroahdi woal men pohn allo, oadoa Simon, mihn Cyrene, ma allaluhdo jang likin kahnihmmwo, irai kioang ih en wahda lohpwuhwo alu mwerin Jesus.

27 Pokon koalik oau pwilpwilihla Jesus; pwilihki lihpwi ma injinjuwed apel joangjoangjoangki Jesus. 28 Jesus pwurla pwehng irai, “Lihn Jerusalem kan! Kamwai joah joangki Ngoahi, kamwai joangki pein kamwai apel nihmwai jerihkan. 29  Pwa rehn pwi pirin indoa, ma armaj kan pirin pwa, ‘Meid pai li ma joah noainoai, johpwa noaisikihdi jeri apel johpwa kadihdi!’ 30  Doari,

irai pirin pwehng dol koalik kan,

‘Kipdi pohn kamai!’

Apel oang dol siksik kan,

‘Pwaindi kamai!’

31  “Pwa ma armaj wia mehpwiai oang suhkoa mour, a dahioau pirin wiawihoang suhkoa meng?”

32 Woal roahmen, ira koaroj lollap pel ukkukla, pwa ira en pwili Ih kojkojdi. 33 Nehn irai lel wijahu ma adanki “Sihn Moang,” irai kalohpwuhla Ih wijahu pwilihki lollap nauna roahmenno, emen mine loap moaun a emen loap meing in Jesus. 34 Jesus pwa, “Joamoai, mahkoahng irai, pwa irai jehjoa dahioau irai wihwia.”

Irai ken nehkpijoang Ah likkoauwok pileiki. 35 A pokonno kapkapang koaun in mihn Jew‑ok kaukauruhrki Ih, pwahpwahpwa, “Ih doaroahla epwi, mweidoahng en doaroahla pein Ih, ma ioar Ih Messiah wa ma Koahs pilda!”

36 Jounpeihok pel pwili kapwroa Jesus. Irai sohlahng Ih kioang Ih wain kasik, 37 pwehng Ih, “Kapisla koawoa, ma ioar koawoa nahmwarkihn mihn Jew!”

38 Pohnangin koadkoan moange insingdi,

“Ioar Ih me Nahmwarkihn mihn Jew.”

39 Emen lollappok ma pwili kalohpwuhla koauwe Jesus, pwa, “Ma koawoa ma Messiah wa, kapisla Koawoa apel kama!”

40 A emen in ira woarwoarihda, pwa, “Koawoa johpwa mijik Koahs? Koawoa mine nehn joangoan kadeikin doahroar Ahu. 41 A asa kadeik pwen pwung, pwa kisa koanoahng oaloa koaloklok oauwe, pwa asa wihwia kan ma kahrehda; a woal mene joh nauna oau Ih wiahda.” 42 Ih ken pwehnglahng Jesus, “Saman ngoahi, Jesus, nehn oamw wiahla nahmwarki men!”

43 A Jesus pwehnglahng, “Ngoahi pwehng koawoa in mehlel pwa rehnnoauwehr koawoa pirin pwili Ngoahi mine nehn Paradise.”

Mehdihn Jesus

44 Aluhwoang kiloak eijek riau injauwaj, joauwo johla maram apel ros pwainla jappwo oaroh lel kiloak jiluh. 45 Kahdenngo nehn Umw Joarwiho soahroakdi nehn pwunge. 46 Jesus ngil koalikda, pwa, “Joamoai, Ngoahi ne kioang Ngenihoa nehn poahmmwen,” Ih pwahla me Ih ken mehdi.

47 Laplap in jounpei men kapang da ma ne wiawi ih kapnga Koahs, pwahla, “Mehlel oar pwa woal mene woal pwung men!”

48 Nehn en armajjok ma pokonpene wijahu pwa irai en kapang da wiawi, irai ken pokpoki nehn pwalahrai kan injinjuwed pwurla in umwaraihok. 49 Ohroj ma kin kidal Jesus, pwilihki lihok ma pwilihdo Ih jang Galilee, uhda ekij dohjang, kapkapang.

Joajjoardihn Jesus

50-51 Woal men mine ma adanki Joseph, mihn Arimathea, kahnihmw oau nehn Judea. Woal mwehu apel kajampwal men, ih kin pwili joujowi indoahn Wein Koahs. Mihndahr ma ih pwili sowoa Mwoalin Koapwunngo ih johpwa pwungki arai koajoandi apel arai mwoakiddo. 52 Ih inla ipen Pilate poakihda palwoaroan Jesus. 53 Ih kihdi jang in lohpwuhwo, kidimkihpene likkoau linen oau kioang nehn joaujoau oau joajjoarda nehn paip oau — kahjikkoar armaj men joajjoardi nehn joaujoauwo. 54 Rehnno nialim, Sabbath ne enken sap.

55 Lihok ma pwilpwilihdo Jesus jang Galilee pwilihla Joseph, kapang joaujoauwo apel doahroar en palwoaroan Jesus liklikdi loaloa. 56 Irai pwurla in umwaraihok wiahda mihn karahdin pwi apel mihn soal pwi oang palwarro.

Sabbath, irai ken koammoal, doahroar da ma ne kileldi nehn Kojonneddo.

24

Jesus Iejda

1 Injohrehn in keiouin rehn nehn wihk, lihok ken inlahng in joaujoauwo wahda mihn karahdinnok ma irai ne koaunopda. 2 Irai kapang pwa sakaiho ne kasahpwroahkjang in oawoan joaujoauwo. 3 Irai dilda loaloa, a johpwa kapangda palwoaroan Koaun Jesus. 4 Irai uhda wijahu pwuriamweikihla, a anjoauwohr woal roahmen uhda mwohrai, mine nehn likkoau korohro dak. 5 Nehn irai ne dirkihla majpwehk, irai rukdihoang pohn pwirej, woallok pwehng irai, “Amwda kamwai ke raprapahki armaj mour men nehn pwungen armaj mehdi kan? 6 Ih ne joh me; Ih ne iejda. Samanda da ma Ih ne pwehng kamwai nehn Ah minmine nehn Galilee: 7  ‘Nihn‑Armaj uhdahn pirin panngekla ipen ihr ma dipan kan, kalohpwuhla, a Ih pirin iejda in kajiluh in rehn.’”

8 Lihok ken samanla en Jesus lallok, 9 irai pwurla jang in joaujoauwo, apel pwehng mehpwiai ohroj oang eijek emenno apel ohroj luhwoahk. 10 Lihpwiai ioar: Mary mihn Magdala, Joanna, apel Mary inen James, irai apel epwi li ma pwili irai pakairki doahroar mehpwiai oang woaroakkok. 11 A woaroakkok wiahki rong pwiai joh kaspoa, ioar mehwa irai johpwa kamehlelehki. 12 A Peter uhdahr ken kijouwoang in joaujoauwo; ih rukdi kapangda likkoauwohr ma kidimla Ih. Ih ken pwurla in ummwo pwurpwuriamweiki da ma ne wiawihlahu.

Nehn Alin Inlahng Emmaus

13 Nehn rehnnohr nihn Jesus dohjang Jerusalem dapwa mwail ijuh. 14 Ira siksikoahpene doahroar meohroj ma ne wiawihla. 15 Nehn ara siksikoa, pein Jesus sohla koaroannoang ipara pwili ara allaluhla. 16 Ira kapang Ih, a ira johpwa kidal pwa inje Ih. 17 Jesus idoak ipara, “Da ma kamwa siksikoa allaluhdo?”

Ira ken uhdi mijen injinjuwedla. 18 Emen ira oadoa Cleopas, idoakkoang Jesus, “Koawoahr doari mihn keiru men nehn Jerusalem ma johpwa kidal da ma ne wihwiawi allaluhdo rehn pwiai nehn kahnihmmwo?”

19 A Ih idoak, “Me dahkij?”

Ira japoang, “Doahroar mehkan ma wiawihoang Jesus mihn Nazareth, Joukohp men, ma Koahs apel armaj ohroj kin wiahki ma Ih anki manman in joang ohroj ma Ih pwa apel wia. 20 Amai Jamwrou laplappok apel koaunnok ken pangla Ih pwa en koaloklok in mehdi doar Ih ken kalohpwuhekla. 21 A kamai koapwoarpwoarkihla pwa Ih ma pirin kamaioauda Israel! A likin mehpwiai ohroj, lel rehnnoauwe ne rehn jiluh mwerin mehpwiai ahr wiawi. 22 Lihpwi ma kijehmai ne kapwuriamweihla kamai; pwa irai inlahng in joaujoauwo injohrehn, 23 a johkak rapahkihda palwarro. Irai pwurdo pwa irai kapang kajanjalin sohnloang pwi ma pwehng irai pwa Ih pwen mour. 24 Pel epwi kijehmaihok inlahng in joaujoauwo ne kadehde doahroar da ma lihok ne pakairkihdo, irai pel johpwa kapangda palwoaroan Jesus.”

25 Jesus ken pwehnglahng ira, “Kamwa pwanah pweipwei apel ia woahr kosin amwa en kamehlele joang ohroj ma joukohppok ne pwa! 26  Pwa jaudi koanoahng Messiah en loklokki joang pwiai ohroj mwohn Ah pirin dildahng nehn lingin Ah wei?” 27 Doari, Jesus ken kawoahwoahng ira doahroar sikesikin Ih nehn Puk Joarwi, sapjang pukin Moses apel pukin joukohp ohroj.

28 Nehn irai ne lellahng koujappwo ma irai allaluhlahng. Jesus alu mwomwen pwa Ih pirin daudauluhlla. 29 A ira ken kauhdi Ih, pwa, “Mine ipama, pwa joauwo ne pirin ken duhla apel pirin ken rosdi.” Doari Ih ken dilda mine ipara. 30 Ih mwindi oang pwili ira mwinge; Ih pwoakda pilahwahu kapkap apel kaping kalahngankihoang Koahs. Ih sipwangdi pilahwahu kioang ira. 31 Mijara kan ken poahdpijoang ira kidalda pwa pwen ioar Ih Jesus, a nehn anjoauwohr Jesus joaloang jang ira. 32 Ira ken sikoahpene, “Nehn kapehdisa kai joah kin mwoakmwoakidki peren, doahroar oai, nehn Ah siksikesik apel kahkawoahwoahng kisa Puk Joarwi, allaluhdo nehn allo?”

33 Ira uhdahr pwurlahng Jerusalem ipen sohnpadahk eijek emenno apel iraihok ma pokpokon iparai, 34 pwehng irai, “Mehlel oau pwa Koaunno ne iejda! Ih ne pwokkoang Simon!”

35 Ira wud sikoahda dahkij ma wiawihoang ira nehn allo, doahroar ara kidalda Koaunno nehn Ah sipwangdi pilahwahu.

Jesus Pwokkoang Nah Sohnpadahkkok

36 Nehn ira siksikoa mehpwiai, Jesus pwurroar uhda nehn pwungarai pwehng irai, “Popohl oang kamwai!”

37 Nehn irai majpwehkda, irai lemehioang pwa irai kapkapangda eni men. 38 A Ih pwehng irai, “Amwda kamwai ke majpwehkda? Amwda jakoapwoarpwoar ke inda nehn amwai lamlam? 39  Kapang poaihoa kai apel ehihoa kai, apel kapang mwehu pwa pwen ioar Ngoahi me. Pukkoang Ngoahi, doari kamwai nen kidal, pwa eni joh kin mine udukoa ke sihn, doahroar amwai kapkapang ipoai.”

40 Mwerin Ah pwa me, Ih ken kajalehng irai poahk apel ehnnok. 41 Irai pel kahjik oar kamehlele, irai dirki peren apel pwuriamwei; doari Ih idoak iparai, “Mine mwinge ipamwai apkas?” 42 Irai kioang mwumw siksik inihn men, 43 Ih ken mwinge mwohn mijarai.

44 Doari Jesus pwehng irai, “Ioar mehpwiai ma Ngoahi ne padahk kioang kamwai nehn anjoauwo ma Ngoahi minmine ipamwai, doahroar meohroj ma ne insingdi ki Ngoahi nehn Kojonned in Moses, nehn Pukin joukohppok apel nehn Pukin Psalm Kan, uhdahn pirin pwoaida.”

45 Doari Ih ken kamaramihla arai lamlam pwa irai en woahwoahkihla Puk Joarwi, 46 Doari Ih ken pwehng irai, “Me ioar ne insingdi: Messiah uhdahn pirin loklokla apel uhdahn pirin iejda jang mehdi in kajiluh in rehn, 47  Rongmwehu in koaluhla apel lapwdahn dihp kan pirin kalohkjili nehn wei kan ohroj, in oadoa, sapda jang Jerusalem. 48  Kamwai ma pirin kadehde mehpwiai. 49  A pein Ngoahi pirin kadardohng kamwai mehu ma jamamwaiho ne inoaukihda. A kamwai uhdahn pirin joujowihoar nehn kahnihmmwo oaroh manman in puwoa audohda kamwai.”

Jesus Indahla Nehnloannge

50 Mwerin, Jesus kahlwa irai jang nehn kahnihmmwo, koaroanlahng Bethany; ioar wijahu Ih pwoakda poah kapaida irai. 51 Nehn Ah kapaiahda irai, Ih ken injang irai pwoakpwoakdahla nehnloannge. 52 Irai ken pwongi Ih, irai pwurlahng Jerusalem dirkihla peren koalik, 53 apel anjoau ohroj irai indoa in Umw Joarwiho, kapkapnga Koahs.

John

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Rongmwehu ma Insingdi jang ipen

John

Oarlap en Puk oauwe

Rongmwehu in John kajalehda doahroar Jesus ma ioar Mahjan in Koahs joahsuk, ma “ken wiahla armaj apel minmine ipasai.” Ma doahroar puk oauwe ah pwa, pukin Rongmwehu oauwe insingdi pwa irai kan ma pirin wadek, irai en pwojon pwa Jesus, ioar ih Jounkoamoaurwa ma inoaupoa ne wiawi, ioar ih Nihn Koahs, ma irai pwojon ih, irai en ankihla mour (20.31).

Mwerin iroa siksik kan ma kajalehda in sapin puk oauwe doahroar Lal en Koahs joahsuk ioar Jesus, loap keiouin Rongmwehu oauwe sikoahda doahroar kilel (ke manman pwi) ma kadehdehda pwa Jesus, ioar ih Nihn Koahs, Jounkoamoaurwa ma inoaupoa ne wiawi mehjwa. A doar mwuhr, kapahrak pwi ma ne wiawi ma kawoahwoahda mourin kilellok. Loapin puk oauwe pel kajalehda doahroar armaj pwi ahr pwojonla Jesus apel wiahla nah sohnpadahk, a epwi uhwoang Jesus apel joah kamehlele. Iroa koalik 13-17 sikoa doahroar en Jesus apel nah sohnpadahkkok arai minminpene mehlel inpwonngo ma mihn Jew‑ok pirin joalihdi ih, apel doahroar Ah lal en koaunop apel kangoange irai mwohn Ah pirin mehdi in lohpwuhwo. A, iroa koalik kan ma kadoariheklahn puk oauwe, ioar sikesik in Jesus ah joaldi apel koapwung mwohn Mwoalen koapwunngo, apel kalohpwuhla apel iejda, apel ah pwokkoang nah sohnpadahkkok mwerin ah iejda.

Rongmwehu in John kin kawoahwoahda in mehlel kijakij ke kalahngan en mour joahsuk ma Christ kin kahrehioang kisai, kalahngan ma kin sapda anjoau oauwe apel kin aluhwoang irai kan ma kin wiahki Jesus arai al, ahr mehlel, apel ahr mour. Ma kin dehde mehlel doahroar Rongmwehu in John, ioar doahroar ah kin wiahki joang moangoai dir ma armaj ahnla anjoau ohroj kilelin padahk doahroar mehkan in pali ngen, doahroar pil, pilahwa, marain, jilepen jihpw apel nah pwihnin jihpw, apel suhkoahn wain apel wah kan.

Audoapoa in Oarlap

Sapin puk oauwe 1.1-18

John jounpoapdaij apel sapin sohnpadahk en Jesus 1.19-51

En Jesus doadoahk in pokon janjal 2.1—12.50

Koarjoahklahn rehn kan en mourin Jesus nehn Jerusalem apel wija kan ma koaroani 13.1—19.42

En Koaun Jesus ah iejda apel pwokkoang nahk 20.1-31

Koarjoahklahn puk oauwe: Jesus pel pwokkoang nah ok nehn Galilee 21.1-25

1

Mahjanno in Mour

1 Mahjanno minmine ipen Koahs mwohn sapin kawa; pwa Mahjanno, ioar ma Koahs. 2 Ioar Ih ma minmine ipen Koahs mwohn sapin kawa. 3 Koahs wiahda meohroj ki Mahjanno: a joh mehkij mine ma Mahjanno joah kapikda. 4 Mahjanno ioar ma poahjoan in mour; a mour oauwe, ioar ma kin kamaramihda armaj kan. 5 Maram oauwe ioar kin dakarda nehn ros, a rosso kin koauwehla.

6 Mine armaj men ma koadoaddoardo jang ipen Koahs, adanki John, 7 ma indoa pwa en kadehde Marammo, pwa ohroj en rong pakairro apel pwojonla. 8 Jaudi ih ma Maramma, a ih indoa pwa en kadehdehda doahroar Marammo. 9 Ih ioar Maram mehlelwa ma indoahng jampah pwa en kamaramihda armaj ohroj.

10 Mahjanno ne mine nehn jampah, mihndahr ma Koahs wiahda jampah ki Ih, jampah jehjoa Ih. 11 Ih indihdohng Ah wija, a sohn Ah wijahu johpwa kajamwo Ih. 12 A pwen joah, epwi ne kajamwo apel pwojonla. Doari, Ih ken kioang arai pwung in wiahla nihn Koahs. 13 Irai pwiai joah wiahla nihn Koahs jang in alin kanoaisikdihn armaj, pwa pein Koahs, ioar ma nainkihla irai.

14 Mahjanno ken wiahla armaj dirki kalahngan apel mehlel minmine ipasai. Kisai kapang Ah ling, linngo ma Ih oaloa, nehn Ah wia Nihn Jamahu Iehroj men, Nihn Jamahu.

15 John kadehdehda doahroar Ih in ngil koalik, “Ioar Woalwa me ma ngoahi siksikoa, ‘Ih indoa mwerin ngoahi, a Ih laplap jang ngoahi, pwa Ih ne mine oh mwohn oai noaisikdi.’ ”

16 Jang in dirin Ah kalahngan, Ih kapaiahki kisai joangoan kapai ohroj, oau mwerin oau, johkin uhdi. 17 Koahs kihdihdohng Moses audoapoan Kojonneddo, a kalahngan apel mehlel jang ipen Jesus Christ. 18 Joh armaj ne kapang Koahs. Nah Iehrojjo, ma doahroar Koahs, ma kin minmine ipen Jahmmo, Ih ioar kajalehioang armaj doahroar Koahs.

Padahk in John jounpoapdaij

19 Laplap in Jew‑ok nehn Jerusalem kadarla jamwrou pwi apel mihn Levi pwi pwa irai en idoak oang John, “Inje koawoa?”

20 John joah kia japoang, Ih sikoahda in janjal, “Jaudi ngoahi Messiah.”

21 Irai pel kalelpoak, “A da? Koawoa ma Elijah?”

John japoang irai, “Joah. Jaudi ngoahi ih.”

Irai pel kalelpoak, “Doar da? Koawoa Joukohppo?”*

A Ih japoang, “Joah.”

22 Irai pwa, “Padahkihoang kamai inje koawoa, pwa kamai en kak japoangki iraihok ma kadardo kamai. Da koawoa pwahki pein koawoa?”

23 John japoang,

“Ngoahi ‘ngilloau ma poangpoangjili nehn japwsoahn:

Kamwai kainenehla alin Koaunno pwa ih en alu loaloa!’ ”

Doahr en joukohp Isaiah ne pwahla.

24 Sohnpakair pwiai ma koadoaddoardo jang ipen Pharisee‑ok, 25 idoak oang John, “A da kahrehda koawoa wihwiahki poapdaij, ma jaudi koawoa Messiah‑wa, ke Elijah, ke Joukohppo?”

26 John pel japoangki irai, “Ngoahi kin poapdaijki pil, a mine Emen ma minmine nehn pwungamwai kan, ma kamwai jehjoa, 27 Ih ma pirin indoa mwerin ngoahi a ngoahi joah warroang lapwadda joalin Ah juhwo.”

28 Mehpwiai ohroj ne wiawi nehn Bethany, palimese in Pillap Jordan, wijahu ma John kin wihwia ah poapdaij.

Simpwul in Koahs

29 Pwohrdahng rehnno, John kapangda Jesus ah allaluhdohng ipoa, Ih ken pwahla, “Kapang! Simpwul in Koahswa ma kin kihjang dipen jampah ohroj. 30 Ioar Ih woallo ma ngoahi siksikoa doahr nehn oai pwahla, ‘Woal men pirin indoa mwerin, ma laplapjang ngoahi, pwa Ih ne mine oh mwohn oai noaisikdi.’ 31 Pein ngoahi johpwa kidal Ih. A pwen ioar kahrpoan oai indoa apel poapdaijki pil, pwa en kajalehda Ih oang mihn Israel.”

32 Me ioar kadehde ma John pel kajalehda: “Ngoahi ne kapang Ngen Joarwiho Ah indihdo jang nehnloannge, in mwomwen mwurei men; ken minehla Ipoa. 33 Pein ngoahi jehjoa Ih, a Koahs, ma kadardo ngoahi pwa ngoahi en kin poapdaijki pil, Ih pel pwehng ngoahi, ‘Ma Emen ma koawoa pirin kapang Ngenno jokdi puwoa, ioar Ih ma pirin poapdaijki Ngen Joarwi.’ 34 Ngoahi ne kapang apel ngoahi ne pel kadehde pwa Ih ioar Nihn Koahs.”

Sapin Sohnpadahk in Jesus kan

35 Rehnno mwerin, John pwili mine wijahu, pwilihki nah sohnpadahk roahmen. 36 Nehn ah kapangda Jesus allaluhla ih pwa, “Ioar Simpwul in Koahs wa men.”

37 Sohnpadahk roahmenno rongda ah pwa me, ira ken kaujla Jesus 38 Jesus kapangda ira kahkahkaujla Ih, Ih idoaklahng ira, “dahkij kamwa raprapahki?” ira japoang, “Rabbi” (lalloauwe woahwoahki Jounpadahk), “ia wija Koawoa kin minmine?”

39 Ih japoang ira, “Kamwa indoa kapang.” Ira ken pwilihda ih kapangda wijahu ih kin minmine, ira ken minmine ipoa rehnno. (Pwa ne enken kiloak pahu mwerin‑jauwaj).

40 Andrew, rien Simon Peter ioar emen woal roahmenno ma rongda da John pwa ih ken pwilihla Jesus. 41 Andrew ken pispisinnoar rapahkihda riahu Simon, pel pwehng ih “Kamai ne kapangda Messiah‑wa!” (Woahwoahn Messiah ioar Christ) 42 Ih ken ukla ih ipen Jesus.

Nehn en Jesus kapangda ih, Ih pwehnglahng, “Koawoa ioar Simon nihn John. Koawoa wud adankihla Cephas.” (Ad oauwe woahwoahki Peter, ma pel ioar woahwoahki paiplap.)

Jesus pangin Philip apel Nathanael

43 Pwohrdahn rehnno, Jesus lemehda en inlahng Galilee, Ih kapangda Philip, pwehng ih, “Kaujdo ngoahi!” 44 Philip mihn Bethsaida, ioar nehn koaujoan oauwe ma Andrew apel Peter kin mine loaloa. 45 Philip ken suhwoang Nathanael pwehng, “Kamai ne kapangda Armajjo, ma Moses insingehdi nehn Pukin Kojonneddo, apel da joukohppok insingehdi. Ioar ih Jesus nihn Joseph, jang Nazareth.”

46 Nathanael idoak ipoa, “Kak mehkij mwehu pwokda jang Nazareth?”

Philip japoangki, “Indoa kapang.”

47 Nehn en Jesus Ah kapangda Nathanael allaluhdo, Ih pwa, “Me ioar uhdahn woal mehlel in mihn Israel men, ma joh kin widing!”

48 Nathanael idoakkoang, “Koawoa kidal ngoahi jang ia?”

Jesus japoang, “Ngoahi kapangda koawoa mwohn Philip ah pangindo koawoa, nehn oamw mine pehn suhkoa fig‑o.”

49 Nathanael japoang, “Maing Jounpadahk, Koawoa ioar uhdahn Nihn Koahs. Koawoa ioar Nahmwarkihn Israel!”

50 Jesus japoang, “Koawoa kamehlele pwa oai pwehng koawoa pwa Ngoahi kapangda koawoa nehn anjoauwo ma koawoa mine pehn suhkoa fig‑o? Koawoa pirin kapang joang pwi ma koalikjang mehpwiai!” 51 Ih pel pwehng ih “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, kamwai pirin kapang nehnloannge risda, a sohnloang in Koahs kan doaudoauda apel doaudoaudi pohnangin Nihn‑Armaj.”

2

Koapwoapwoaud Oau Nehn Cana

1 Mwerin rehn riau, koapwoapwoaud oau wiawi nehn koaujoan Cana, nehn Galilee; inen Jesus pel pwili mine wijahu. 2 Jesus apel nah sohnpadahkkok pel lukkoang in koapwoapwoauddo. 3 Nehn anjoauwo ma nimarai wainnok roj, inen Jesus‑o pwehng Ih, “Roj nimarai wain.”

4 Jesus japoang, “Joah pwehng Ngoahi da Ngoahi en wia. Oai anjoau kahjik leldo.”

5 Doari, inahu pwehng liduhwok, “Kamwai wiahda meohroj ma Ih pirin pwehng kamwai.”

6 Doari, ja sakai koalik wonou mine wijahu, mihn kamwkel, siahk in loapin lamlam in mihn Jew‑ok, ma kak audohdkihda nehn pwungen kalen rieijek ke jilihjek. 7 Jesus pwehng liduhwok, “Kamwai audohkihda pil dohn pillok.” Liduhwok ken audohda oaroh dir. 8 Ih pwehng irai, “Kamwai idipda wahla ipen koaun in kamdippwe.” Irai ken wahla. 9 Koaun in kamdippwo jong pillo ma wiahla wain, a Ih pwen jehjoa ia wija ma wainno injang. A liduhwok ma idipda pillo, irai ioar ma kidal. Koaun in kamdippwo ken pangindo woal kamwohddo, 10 pwehng, “Armaj ohroj kin kihda oh mijoa wain mwehu; a mwuhr, nehn sohn kamdippwo irai kin jakaula, irai kapwa kihda wain joah nohn mwehu. A koawoa neknekiddoar wain mwehuwo oaroh lel anjoau kije!”

11 Ioar me sapin kilel kan * ma Jesus wiahda nehn Cana nehn Galilee, a ioar doahroar Ah kajalehda Ah ling; doari, Nah sohnpadahkkok ken pwojonla.

12 Mwerin me, Jesus inlahng Capernaum, pwilihkihla inahu, riah woallok, apel Nah sohnpadahkkok, irai minmine wijahu oaroain rehn pwi.

Jesus Inlahng Umw Joarwiho

13 Nehn anjoau in Joarwihn Passover ne koaroando, Jesus ken inlahng Jerusalem. 14 Ih kapangda in Umw Joarwiho woal pwi ma kin noaski kahu, jihpw apel mwurei, apel epwi sohnkawiliali mwani, minmine in arai sehpillok. 15 Ih ken wiahkihda mihn pokpok joal pwi, Ih ken kaujjang irai in Umw Joarwiho, pwilihki jihpw apel kahu ohroj. Ih ken ukuddi en sohnkawiliali mwanihok arai sehpillok apel wudekihdi nihrai mwanihok. 16 Ih pwehng irai ma kin noaskihla mwureiok, “Kamwai wahlahjang mehpwiai me, a joah wiahki umwen Joamoaihe umwen noas oau!” 17 Nah sohnpadahkkok ken lemehda da ma insingdi nehn Puk Joarwiho, “Maing Koahs, oai kajampwalki Umwoammwe kin okkokkok nehn mohngiongihoa doahroar oai.”

18 Koaun in mihn Jew‑ok idoak ipoa, “Kilel da ma Koawoa kak en wiahda ma pirin kajalehioang kamai ma Koawoa anki manman in wia mehpwiai?”

19 Jesus japoang, “Kamwai koauwehla Umwen Koahs oauwe, a mwerin rehn jiluh Ngoahi pel pirin pwuroahng kouda.”

20 Mihn Jew‑ok pel kalelpoak, “Koawoa pirin pwuroahng kouda rehn jiluhoar? Johnpar pahijek wonou ma Umw Joarwi oauwe kokoukihda!”

21 A ummwo ma Ih pwahpwahpwa, ioar pein palwoaroa. 22 Nehn Ah iejda jang mehdi, Nah sohnpadahkkok ken samanda da Ih pwahkihla mehpwiai; apel irai ken pwojonla lal in Puk Joarwi apel en Jesus padahk kan.

Jesus Kidal Armaj Ohroj

23 Doari, nehn ah minmine Jerusalem nehn anjoau in Joarwihn Passover, dir armaj pwojonla Ih nehn irai kapangda kilel kan ma Ih kin wiahda. 24 A Jesus johpwa likihoang irai pein Ih, pwa Ih kidal armaj ohroj. 25 Johpwa anahne emen en kadehdehng Jesus doahroar armaj kan, pwa pein Ih kidal joang dahpwi ma kin mine nehn mohngiongirai.

3

Jesus apel Nicodemus

1 Woal men mine, oadoa Nicodemus; ih jounkaweid men ipen mihn Jew‑ok, ma kijehn pwihnin Pharisee. 2 Pwong oau, woal mene ken inla ipen Jesus pwehng Ih, “Rabbi, kamai kidal ma Koawoa Jounpadahk men ma koadoaddoardo jang ipen Koahs, pwa joh emen ma kak wia kilel pwiai ma Koawoa kin wihwia ioarroar ma Koahs kin pwili Ih.”

3 Jesus japoang, “Ngoahi pwehng koawoa in mehlel: joh emen kak kapang Wein Koahs ma ih johpwa ipwjapahl.”

4 Nicodemus pel pwuroahng idoak, “A imdoahr armaj mahla men, kak en noaisikdi japahl? Mehlel ma Ih nen kak pwuroahng dilloang nehn kapehd in inahu pwa en pwuroahng noaisikdi?”

5 Jesus japoang, “Ngoahi pwehng koawoa in mehlel: joh emen kak dilda nehn Wein Koahs, ma Ih joah noaisikihdi pil apel Ngen Joarwi. 6  Pali uduk kin noaisikdijang armaj, a pali ngehn jang Ngenno. 7  Koawoa en joah pwuriamweikihla ngoahi pwehng koawoa ma kamwai ohroj uhdahn pirin ipwjapahl. 8  Eng kin koalla wija ma ih nimen, apel koawoa kin rong ngiloa, a koawoa jehjoa wija ma ih koaldo jang, ke wija ma ih kin koallahng. Doari, ioar doahr emenemen ma noaisikkihdi Ngenno.”

9 Nicodemus pel pwuroahng idoak, “Imdoahr mehpwiai en kak wiawi?”

10 Jesus ken japoang, “Jounpadahk laplap in Israel men koawoa, a koawoa ken joah woahwoahki doahr mehpwiai? 11  Ngoahi pwehng koawoa in mehlel: kamai kin siksikoa mehkan ma kamai woahwoahki, a kamai kin kadehde doahroar mehkan ma kamai ne kapang; a joh emen ipamwai ma nimen kamehlele amai kadehde. 12  Kamwai joh kin kamehlele ngoahi nehn anjoauwo ma Ngoahi kin pwehng kamwai doahroar mehkan ma pid jampah oauwe; a doar, imdoahr amwai en kak kamehlele Ngoahi ma Ngoahi en pwehng kamwai doahroar mehkan ma pid nehnloannge? 13  Joh emen ma indahla nehnloannge, ioarroar Ih ma indihdo jang nehnloannge; ioar Ih ma Nihn‑Armaj.”

14  “Doahroar en Moses ah soanoakihda sinek prons men nehn japwsoahnno, ioar doahroar Nihn‑Armaj ah uhdahn pirin soanoakda, 15  pwa ma emen ma pwojonla ih nen anki mour joahsuk.”

16 Pwa ioar uhwen Koahs ah ipwilki jampah, ma Ih kadarkihdo Nah Iehroj, pwa ma emen ma kin pwojonla Ih en joah joaloangla, a en anki mour joahsuk. 17 Pwa Koahs joh kadardohng in jampah Nah Iehroj pwa en kadeikda jampah, a pwa en koamoaurla jampah.

18 Ma emen ma pwojon ih jehpirin kadeikda, a ma emen ma joah pwojon, ioar ih ma ne kadeikda, pwa ih joah pwojon Nihn Koahs Iehroj. 19 Ioar kadeikwa me: marammo ne pwardohng nehn jampah, a armaj kan ipwilki ros koalikjang marammo, pwa arai wihwiahk nauna. 20 Iraihok ma kin wia me nauna kin kiahki marammo, apel ihr johkin nimen indoahng maram oauwe, pwa ihr joah mwehuki ahr wihwia nauna kan en janjalda. 21 A ma emen ma kin wia me mehlel kin indoahng maram, pwa marammo en kajalehda pwa ah wihwia kan poahjoanki ah peikkoang Koahs.

Jesus apel John

22 Mwerin mehpwiai, Jesus apel Nah sohnpadahkkok inlahng japwen Judea. Ih pwilpwili irai minmine wijahu oaroain anjoau kij, apel wihwia poapdaij. 23 John pel wihwia poapdaij nehn Aenon, ma joah dohjang Salim, pwa pil dir mine wijahu. Armaj kan kin inlahng ipoa; ih ken poapdaijihla irai. 24 Anjoau kije John kahjik joaldihoang nehn kalpwuhj.

25 Doari, epwi nihn John sohnpadahkkok pel sapda akmaikihoang mihn Jew men, doahroar arai siahk in kamwkel. 26 Irai ken indoahng ipen John pwehng, “Jounpadahk, koawoa lemleme Woallo ma pwilpwili koawoa oaloap Jordan, ma koawoa kin kadehde doahroar? Doari, Ih wihwia poapdaij anjoau kije, apel armaj ohroj kin inla ipoa!”

27 John japoang, pwa, “Joh emen kak anki mehkij ioarroar ma Koahs kioang. 28 Pein kamwai ma oai jounkadehde, nehn oai pwahla, ‘Jaudi ngoahi Messiah, a ngoahi koadoaddoardo mwohn Ih.’ 29 Li kamwohddo ioar en woal kamwohddo. A en woal kamwohddo pirienno uhda ipoa rong Ih; perperen nehn ah rong ngilen woal kamwohddo. Ioar doahroar oai peren kin unjekla. 30 Woallo uhdahn pirin laplapla, a ngoahi pirin siksikla.”

Ih ma Indihdo jang Nehnloannge

31 Ih ma indihdo jang puwoa, ioar Ih ma laplapjang meohroj. Ih ma indoa jang nehn jampah, ioar ih kijehn jampah, apel ih kin siksikoa mehkan ma pid jampah. A Ih ma indihdo jang nehnloannge, ioar Ih ma pohnangin meohroj. 32 Ih kin kadehde mehkan ma Ih kin widahli apel rongda, a joh emen ma kamehlele Ah kadehde kan. 33 Ma emen kamehlele Ah kadehde kan pirin kajalehda pwa Koahs ioar mehlel. 34 Pwa Ih ma Koahs ne kadardo kin siksikoa en Koahs Ah lal, pwa Koahs ne kioang Ngenin unjek. 35 Jahmmo ma ipwilki Nah Iehrojjo, Ih kioang Ih manman ohroj. 36 Emen ma kin pwojonla Nah Iehrojjo, ioar ih ma kin anki mour joahsuk. A emen ma johkin peikkoang Nah Iehrojjo, Ih jehpirin kapang mour, a koaloklok in Koahs pirin mine ipoa allaluhla.

4

Jesus apel Lihn Samaria

1 Doari, Pharisee‑ok ken rongda pwa Jesus ne poapdaijihla apel naihnkihla sohnpadahk dirjang John. 2 A in mehlel, pein Jesus johpwa poapdaijihla emen, a Nah sohnpadahkkok ioar. 3 Nehn anjoauwo ma Jesus kidalda sikesik pase, Ih ken inla jang Judea pel pwurlahng Galilee. 4 Doari, nehn ah allaluhla, Ih uhdahn pirin wudla Samaria.

5 Doari, nen a lellahng nehn koaujoan in Samaria oau, ma adanki Sychar, ma joah dohjang jappwo ma Jacob kioang nah jermwein Joseph. 6 Ioar wijahu ma pwarer in Jacob mine. Doari, Jesus ken koakoahkkihla Ah japjapal inla, Ih ken koammoaldi pohn pwarerro. Me ne koaroannoang in jauwaj.

7 A lihn Samaria men aludohng idpil. Jesus ken pwehnglahng liho, “Kihdoa — nimoai ekij pillen.” 8 Nah sohnpadahkkok inlahng nehn koaujoanno, pwa irai en dupukda kanarai mwinge.

9 Lihn Samaria‑o japoang, pwa, “Imdoahr, koawoa mihn Jew men, a ngoahi mihn Samaria men, a koawoa ken kak poaki pil ipoai?” Pwa mihn Jew kan johkin doadoahkki mwoak ke pwohl kan ma mihn Samaria kan kin doadoahkki.

10 Jesus japoang, “Ma koawoa kidal doahroar kalahngan en Koahs, apel inje Ih ma poaki pil ipoamw, a koawoa nen poaki pil ipoa, apel Ih nen kioang koawoa pil mour.”

11 Liho pel pwehnglahng, “Maing, joh Oamw poakis, a pwarer oauwe loal; a ia wija Koawoa pirin idipjang pillen? 12 Imdoahr, Koawoa en laplapjang jamasai Jacob ma kihdoahng kisai pwarer oauwe? Ma ih, apel nah jermweinnok, pwilihkihla nah mahn kan, arai ohroj kin nimpil jang pwarer oauwe.”

13 Jesus ken japoang, “Armaj ohroj ma kin nimpil jang nehn pil oauwe pirin pwuroahng nimen nimpilda; 14  a ma emen ma nimpil jang nehn pil oauwe ma Ngoahi pirin kioang nen johla pirin pwuroahng nimen nimpilda allaluhla. Pillo ma Ngoahi pirin kioang, nen poad loaloa apel wiahla pil koarkoar oau ma pirin kioang ih mour joahsuk.”

15 Liho pwehnglahng Ih, “Maing, Koawoa kihdoahng ngoahi pillen, pwa Ngoahi en joah pwuroahng nimen nimpilda, apel Ngoahi en joah pwurdohng idpil wija kije.”

16 Jesus ken pel pwehng liho, “Alwe, ukdo pahioammwo apel pwurdo wija kije.”

17 Liho pwehng Ih, “Joh pahioai.”

Jesus pwehng ih, “Men pwung oamw sikesik en, ‘Joh pahioai’; 18  pwa koawoa painkihla woal limmen, a woallo ma koawoa painki anjoau kije, jaudi uhdahn pahioamw. Me mehlel oau men koawoa pwehng Ngoahi.”

19 Liho pel pwehng Ih, “Maing, Ngoahi ne kidal pwa Koawoa joukohp men. 20 Jamamaihok kin pwongi pohn dol oauwe, a kamwai mihn Jew kin pwa, Jerusalem‑oar, ioar wija ma armaj en pwongi Koahs.”

21 Jesus pwa, “Li, kamehlele Ngoahi, anjoau nen leldo ma armaj johla pirin joarwihoang Jahmmo pohn dol oauwe, ke pel nehn Jerusalem. 22  Kamwai mihn Samaria kan johpwa kidal inje ma kamwai kin pwongi; a kamai mihn Jew kan, kamai kidal inje Ih ma kamai kin pwongi; pwa koamoaurro kin indoa jang mihn Jew kan. 23  A anjoau pirin leldo, apel ne lel, ma sohn joarwi mehlel kan pirin pwongi Jahmmo in ngen apel mehlel, pwa ioar joangoan sohn joarwi kan ma Jahmmo kin perenki en pwongi Ih. 24  Ngen oau Koahs, a emen ma kin joarwihoang Ih en joarwihki ngen apel mehlel.”

25 Liho ken pwehng Ih, “Ngoahi kidal pwa Messiah, ma adanki Christ, pirin indoa. A ma Ih leldo, Ih pirin pwehng kisai meohroj.”

26 Jesus japoang, “Ioar ngoahi Ih, ma siksikesik oang koawoa.”

27 Doari, nehn anjoauwohr Nah sohnpadahkkok pwurdo pwuriamweikihla Ah siksikesik oang lihmen. A joh emen jang nehn pwungarai ma pwehng liho, “Dahkij koawoa anahne?” ke pel idoak oang Jesus, “Dahkij kahrehda Koawoa sikesikkihoang lihen?”

28 Liho ken kihdi ah rumehn pillo, ken japahllahng nehn koaujoanno apel pwehng armajjok, 29 “Kamwai indoa kapang Woal men ma sikoa oang ngoahi meohroj ma ngoahi ne wiahda. Imdoahr, jaudi Ih Christ?” 30 Irai inla jang nehn koaujoanno, indoa ipen Jesus.

31 Nehn anjoauwohr Nah sohnpadahkkok pwehng Ih, “Maing Jounpadahk, ken mwinge.”

32 Ih japoang irai, “Mine koanoai mwinge, ma kamwai jehjoa.”

33 Sohnpadahkkok ken sapda peipeidekpene nehn pwungarai, “Mine armaj ne wahdo kanah mwinge?”

34 Jesus pwehng irai, “Oai peikkoang Ih ma ne kadardo ngoahi, apel wiahda Ah doadoahk, ioar koanoai mwinge. 35  Mine oau sikesik ma kamwai kin pwa: ‘Johnpwongoar pahu luhwoa, doari, ioar anjoau in doli.’ A Ngoahi pwehng kamwai: kamwai jarda apel jipwoalwehng mwoaswel kan, wahrai kan ne mah apel ne mwehuwin doddol. 36  Ih ma kin doli, ih kin oaloa dupukoan ah doadoahk, apel ih kin doli oang mour joahsuk; pwa ih ma kin poadokdi apel ih ma kin doli ara pirin perperenpene. 37  Pwa mehlel sikesik pase: ‘Emen kin poadokdi, emen sohrohr kin dolihdi.’ 38  Doari, Ngoahi kadarwe kamwai pwa kamwai en dolihdi roakko nehn mwoaswel kan ma jaudi kamwai koadoahkoahda. Epwi ma koadoahkoahda, a kamwai pirin paiki arai doadoahk.”

39 Mihn Samaria dihrdir ma pwojonla Jesus jang nehn koaujoanno, pwa jang nehn en liho ah pwa, “Ih sikoahng ngoahi meohroj ma ngoahi wiahda.” 40 Doari, nehn anjoauwo ma mihn Samaria‑k indoa Ipoa, irai engdehn poaki pwa en minminehr iparai. Jesus ken minmine iparai oaroain rehn riau.

41 Armaj dir pwojonkihla Ah padahk. 42 Irai pwehng liho, “Apkas kamai pwojon, jaudi pwa jang in oamw sikesik, a pwa pwen amai pein rong; ioar ma kamai ne kidalki pwa Ih ma uhdahn Jounkoamoaurin jampah.”

Jesus Kemwehuwihla Nihn Koaun men Jermwein

43 Mwerin ah ne koaujoanki wijahu oaroain rehn riau, Jesus injang wijahu inlahng Galilee. 44 Pwa pein Jesus pwahla pwa, “Joukohp men joh kin woaun nehn uhdahn ah wija.” 45 Doari, nehn ah ne lel Galilee, armaj kan in wijahu kajamwo, pwa irai ne kapang joang ohroj ma Ih ne wiahda nehn anjoau in Joarwihn Passover nehn Jerusalem; pwa pein irai pwili sowoahda kamdippwo.

46 Doari, Jesus pwurlahng Cana nehn Galilee, wijahu ma Ih kawikla pil oang wain. Doari, laplap in wei men mine Capernaum, ma nah jermwein men johmwehuda. 47 Nehn woallo ah rongda pwa Jesus ne indoahng Galilee jang nehn Judea, ih inla ipoa — poaki pwa en indihdohng Capernaum apel kemwehuwihla nah jermweinno ma enkennoar mehdi. 48 Jesus ken pwa, “Joh emen nehn pwungamwai kan kak kamehlele ma kamwai joah kapang manman koalik apel kapwuriamwei kan.”

49 Min laplappo japoang, “Maing, koawoa en pwilihla ngoahi mwohn noai jermweinno ah pirin mehdi.”

50 Jesus pwa, “Alwe, nihmw jermweinno pirin mour.”

Woallo ken pwojon da Jesus pwa, ih ken allaluhla. 51 Nehn anjoauwo woallo japahldohng umwahu, nah liduhwok suhkioang ih ronngo pwa nah jermweinno pirin mour.

52 Woallo kalelpoak iparai nehn anjoau da ma Ih sapda mwehula. Irai pwa, “Aio, kiloak oau mwerin jauwaj, johla ah karkar.” 53 Jahmmo ken lemehda pwa ioar anjoauwa ma Jesus pwehng ih “Nihmw jermweinno pirin mour.” Doari ih apel ah peneinei ohroj ken pwojonla.

54 Me ioar kariauin kilel manman ma Jesus ne wiahda mwerin ah indoahng Galilee jang Judea.

5

Jesus Kasihkeida Woal Men Ipen Pil Oau

1 Mwerin mehpwiai, joarwi laplap oau in mihn Jew ken wiawi, Jesus ken indahlahng Jerusalem. 2 Doari, nehn Jerusalem ipen Wanihmwin Jihpw, mine loapin pil oau ma palang limoau pidekihpene, ma adanki Bethzatha in lal in Hebrew. 3 Ma johmwehu dir kin minmine nehn palang pwiai, min majkun, min dangpel, apel min mwoasor. [Irai kin joujowi pwa pillo en mwoakidda. 4 Pwa epwi anjoau sohnloang in Koaunno kin indihdohng in loapin pillo pwa en kamwoakidihda. Doari, nehn anjoauwo ma loapin pillo kin mwoakidda, emen ma pispisla loaloa oh mijoa, ioar ih ma pirin mwehula jang joangoan johmwehuwo ma ih anki.] 5 Woal men mine wijahu, ma johjohmwehuki johnpar jilihjek waluh. 6 Nehn Jesus ah kapangda woallo apel kidalda pwa ih minminehki wijahu anjoau roairoai, Ih ken pwehnglahng, “Koawoa joah nimen sihkeida?”

7 Woal johmwehuwo japoang, “Maing, joh noai armaj men ma pirin wahdihwehng ngoahi nehn loapin pillo nehn anjoauwo ma ih kin mwoakidda. Pwa nehn oai kin allaluhdihwe, emen kin mijoahla ngoahi.”

8 Jesus pwehng ih, “Uhda, oaloa kioammwen, alu.” 9 Nehn anjoauwohr woallo sihkeida, ih ken pwoakda kiahu inla.

Me wiawi rehnin Sabbath oau. 10 Mihn Jew‑ok pwehng woallo ma mwehula, “Rehnnoauwe rehnin Sabbath, kin uhwoang asai Kojonned koawoa en wa kioammwen.”

11 Ih japoangki irai, “Woal ma kasihkeida ngoahi ma pwehng ngoahi, ‘Oaloa kioammwen, alu.’ ”

12 Irai kalelpoak, “Inje Ih ma pwehng koawoa en oaloa kioammwen alu?”

13 A woal mwehulahu jehjoa inje Ih, pwa wijahu ne pokonla, apel Jesus ne inlahjang wijahu.

14 A doahr mwerin anjoaukij, Jesus pel kapangda woallo nehn Umw Joarwiho, Ih pwehng ih, “Kapang, koawoa ne mwehuda, koawoa joah pwuroahng dihp, pwa me naunahjang me nen lelloang koawoa.”

15 Woallo ken inla pwehng mihn Jew‑ok pwa Jesus ma kemwehuwihla ih. 16 Ioar kahrpoa oauwe ma kahrehda mihn Jew‑ok irai sapda nimen koalkoa Jesus, pwa Ah kemwehuwihla woallo in rehnin Sabbath. 17 Doari, Jesus ken japoangkihlahng irai, “Joamoaiho kin doadoahk anjoau ohroj, doari Ngoahi pel uhdahn doadoahk.”

18 Ioar lal oauwe ma kahrehioang mihn Jew‑ok irai engdehnkihoang irai en kojukdi Jesus, jaudi pwa ah koauwehla kojonned in Sabbath, apel ki Ah pwa ma Jamahwa Koahs, apel kapahrakkihoang Ih Koahs.

Manman in Nihn Koahsso

19 Jesus ken pwehnglahng irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: Nahu johkak wia mehkij in pein Ih, pwa me Ih kin kapang ma Jahmmo kin wia, ioarroar mehkoa Ih kin wia. Pwa da ma Jahmmo kin wia, ioar ma Nahu pel kin wia. 20  Pwa Jahmmo ah kin ipwilki Nahu, Ih kin kajalehioang meohroj ma pein ih kin wihwia. Doari, Ih pirin kajalehioang Ih wihwia kan ma koalikjang me; a kamwai ohroj nen pwuriamweikihla. 21  Pwa doahroar en Jahmmo Ah kin kapwohrihda min mehdi kan, apel kioang irai mour, pel doahroar en Nahu pel kin kioang mour irai kan ma Ih kin pwungki. 22  Pel joh emen ma Jahmmo kin kadeikda, pwa Ih ne kioang Nahu manman unjek en kadeik; 23  pwa armaj ohroj en woaunki Nahu doahroar arai pel woaunki Jahmmo. Ma emen ma joah woaunki Nahu, Ih pel joah woaunki Jahmmo ma kadardo Nahu.

24  “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: ma emen ma kin rong Oai padahk apel pwojon Ih ma kadardo Ngoahi, ioar ih ma anki mour joahsuk. Ih johpwa pirin lelloang kadeik, pwa ih ne injang mehdi lelloang mour. 25  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: anjoau oau pirin indoa — doari, ne lel — ma mehdi kan pirin rongda ngilen Nihn Koahsso, apel irai kan ma rongda pirin mourda. 26  Pwa doahroar Jahmmo ma sapin mour, pel doahroar Ah kioang Nahu en pel wia sapin mour. 27  Apel Ih ne kioang Nahu manman pwa en wia kadeik, pwa Ih Nihn‑Armaj. 28  Kamwai joah pwuriamweiki mehpwiai, pwa anjoau oau pirin indoa ma irai ohroj ma mine nehn joaujoau kan pirin rong ngiloa, 29  apel irai pirin diljang nehn arai joaujoau kan. A irai kan ma wihwia mwehu pirin iejdahng mour, a irai kan ma wihwia nauna pirin iejdahng koaloklok.”

Kadehde oang Jesus

30  “Ngoahi johkak en wia mehkij in pein oai koajoandi. Pwa Ngoahi kin wia kadeik in mwomwen en Koahs kin pwehng Ngoahi. Doari, Oai kadeik kin pwung pwa Ngoahi johkin rapahki pein injenoai, Ah kupwur en Ih ma kadardo Ngoahi.

31  “Ma Ngoahi pirin kadehde mwomwen pein Ngoahi, mehkan ma Ngoahi pwa jehpirin uhdahn wia mihn kadehde mehlel. 32  A mine emen ma kin kadehde Ngoahi, apel Ngoahi kidal pwa dahkij Ih kin sikoahki Ngoahi pwen mehlel. 33  Kamwai ne kadarlahng John nihmwai sohnpakairrok, ih ne kadehdehda doahroar me mehlello. 34  Jaudi pwa Ngoahi en uhdahn anki kadehdehn armaj; Ngoahi pwa mehpwiai pwa kamwai en mourkihla. 35  John doahroar lahm oau ma kin okkokkok apel marmaram, apel kamwai kin nimen perenki ah maram anjoau kij. 36  A mine Oai kadehde ma koalikjang kadehde kan ma John ne wiahda: Pwa mehkan ma Ngoahi kin wihwia, ioar doadoahkkok ma Joamoaiho kin mweidoahng Ngoahi en wia, mehpwiai ioar oai kadehde ma kin kajalehda pwa Jahmmo ma kadardo Ngoahi. 37  Apel Joamoaiho ma kadardo Ngoahi, pein Ih pel kadehdehda mwomwen Ngoahi. Kamwai kahjik rong ngiloa, apel kapang mijoa, 38  apel Ah lal kan johpwa kin minmine nehn loaloamwai kan, pwa kamwai joah pwojon Ih ma Ih kadardo. 39  Kamwai kin sukuhlki Puk Joarwi pwa kamwai lemleme pwa kamwai pirin diar mour joahsuk jang loaloa. A Puk Joarwi kin kadehde doahroar Ngoahi! 40  A kamwai kia indoahng ipoai pwa kamwai en anki mour.

41  “Ngoahi joah rapahki kaping jang ipen armaj kan. 42  A Ngoahi kidal kamwai, Ngoahi kidal pwa joh amwai limpoak oang Koahs nehn mohngiongimwai kan. 43  Ngoahi indoahki in manman in Joamoaiho, a kamwai johpwa kajamwo Ngoahi. A nehn en emen ah kin indoahki in pein oadoa, kamwai kin kajamwo. 44  Kamwai kin anahne oaloa kaping jang emenemen kamwai. A kamwai joah jong in rapahki kaping jang Ih ma kalahpwuk ioar Koahs. Doari, ia mwomwen amwai en kak kamehlele Ngoahi? 45  Kamwai joah lemleme pwa Ngoahi pirin kadipoa kamwai ipen Jahmmo. Mine emen ma pirin kadipoa kamwai, ioar ih Moses, ma kamwai kin koapwoarpwoarki. 46  Ma kamwai uhdahn kamehlele Moses, kamwai pel pirin kamehlele Ngoahi, pwa Moses insingehdi mwomwen Ngoahi. 47  Apwa amwai joah kamehlele ah lal kan, imdoahr amwai en kak kamehlele Oai padahk kan?”

6

Jesus Kamwinge Woal Limekid

1 Mwerin mehpwiai, Jesus wudla Oaloap Lehn Galilee (ke Lehn Tiberias). 2 Doari, pokon koalik oau kaujla, pwa irai ne kapang kilel manmannok ma Ih wiahng armaj johmwehuwok. 3 Jesus indahla pohn dol oau apel mwindihoang wijahu, pwilihkihla Nah sohnpadahkkok. 4 Joarwihn Passover in mihn Jew‑ok ne koaroando. 5 Jesus ken jipwoalla kapangda pokon koalik oau ma allaluhdohng ipoa, Ih ken pwehng Philip, “Ia wija kisai kak dupuk jang mwinge ma en isarroang kamwingehla armaj pwiai ohroj?” 6 Ih pwahla mehpwiai pwa en jong Philip, pwa pein Ih kidal dahkij Ih pirin wia.

7 Philip japoang Ih, “Oang joangoan dir oauwe, ma emenemen pirin kangla ekijjoar, kisai nen anahne mwani silper* 200 (riepwiki).”

8 Emen Nah sohnpadahk, Andrew, rien Simon Peter, pwehng Jesus, 9 “Jermwein siksik men mine me, ma wa lopwonin pilahwa limoau ma wiawihda jang wehn parli apel mwumw roahmen. A nen pwen uhdahn johpwa isar oang armaj pwiai!”

10 Jesus pwehng irai, “Kamwai kamwindihdi irai.” Wijahu dirkihla mo. Armaj ohroj mwindi, woalloar doari dapwa 5,000 (limekid). 11 Jesus ken oaloa lopwonin pilahwahk, kapingkihoang Koahs, apel nehk oang irai ma ne mwindihok, pel doahroar mwummwok, irai mwinge oaroh ken moad. 12 Nehn irai ne moad, Ih pwehng Nah sohnpadahkkok, “Kamwai rikda luhwoahkan, pwa joh ekij en luhjla mwahl.” 13 Irai ken rikpene luhwoahk ohroj, irai audohkihda pwuko eijek riau luhwen pilahwa jang in lopwon in pilahwa limoauwo ma ihr ne kangla.

14 Nehn armajjok ma mine wijahu irai ne kapang kilel oauwe ma Jesus ne wiahda, irai ken pwa, “Mehlel, Woal mene ioar Ih Joukohpwa † ma pirin indoahng jampah!” 15 Nehn Jesus Ah kidalda pwa irai pirin indoahng oaloa ih, pwa irai en ipong oang Ih en wiahla nahmwarki, Ih ken dillahjang irai indahlahng pohn dollo kalahpwukla.

Jesus Alu pohn Lehu

16 Nehn ah joausikpene, Nah sohnpadahkkok indihlahng nehn lehu. 17 Irai ken doauda pohn pohs oau, apel kosehla lehu pwurlahng Capernaum. Doari, ne pwongihdi, a Jesus kahjikkoar lellahng iparai. 18 Anjoauwo inenin koalik eng, apel mwoakidkid nehn lehu. 19 Nehn sohnpadahkkok irai jeijeijeiki dapwa mwail jiluh ke pahu, irai kapangda Jesus Ah allaluhdo — pohn pillo, nehn Ah koaroandohng wararai pohsso, irai ken majpwehkda. 20 Ih pwehng irai, “Ngoahi me, kamwai joah majpwehk.” 21 Irai ken perenda kajamwo Ih oang pohn pohsso, apel nehn anjoauwohr pohsso lel in oaroahrro, wija ma irai jeijeilahng.

Armajjok Rapahki Jesus

22 Rehnwa mwerin, pokonno ma mine oaloap lehu kapang pwa pohs passoar mine wijahu. Irai kidal pwa Jesus johpwa pwili Nah sohnpadahkkok doaudahng pohn pohsso, irai kijoujang Ih. 23 Pohs pwi jang Tiberias pel kijkijoulahng in oaroahr oau ma koaroandohng wijahu ma pokonno kangla pilahwahk ma Koaunno kapingkalahnganki. 24 Doari, nehn anjoau ma pokonno kapang pwa Jesus apel Nah sohnpadahkkok joah mine wijahu, irai ken dakoahda pohs pwi apel inlahng Capernaum, pwa irai en rapahki Jesus wijahu.

Jesus ioar Pilahwahn Mour

25 Nehn anjoauwo irai kapangda Jesus oaloap pillo, irai idoakkoang, “Maing Jounpadahk, ngehd koawoa lel me?”

26 Jesus japoang irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: kamwai raprapahki ngoahi pwa kamwai ne kang pilahwahk apel moadkihla, jaudi jang in amwai woahwoahki kilel manman kan. 27  Joah doadoahk oang mwinge ma kin mwelingla, a doadoahk oang mwinge ma kin kioang kamwai mour joahsuk. Ioar mwingehioauwe ma Nihn‑Armaj pirin kioang kamwai, pwa Koahs Jahm ne kioang Ngoahi kilel in kadehdehda doahroar Ah pwungki Ngoahi.”

28 Irai ken kalelpoak ipoa, “A dahkij kamai en wia pwa kamai en kapwaihahda doadoahkko ma Koahs koajoanehdi?”

29 Jesus japoang irai, pwa, “Me ioar doadoahk wa ma Koahs nimen kamwai en wia: pwojon Ih ma Ih kadardo.”

30 Irai pel japoang, “Kilel da ma koawoa pirin wia, pwa kamai en kak kapang apel pwojonla koawoa? Dahkij koawoa pirin wia? 31 Jamamwai koalikkok ne kangla manna nehn japwsoahnno, ma doahroar Puk Joarwi pwa, ‘Ngoahi kihdihdohng irai pilahwa jang nehnloannge pwa irai en kang.’ ”

32 Jesus pwehng irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: jaudi Moses ma kioang kamwai pilahwa jang nehnloannge, a Joamoaiho, ioar Ih ma kihdihdohng kamwai pilahwa mehlello jang nehnloannge. 33  Pilahwahu ma Koahs kihda, ioar ma indihdo jang nehnloannge apel kioang mour oang jampah.”

34 Irai pel poaki Ipoa, “Maing, kihdoahng kamai pilahwa oauwe anjoau ohroj.”

35 Jesus pwehng irai, “Ngoahi ma pilahwahn mour. Ma emen ma kin indoahng Ngoahi johla pirin nimen mwingehda, a ma emen ma kin pwojon Ngoahi johla pirin nimen nimpilda. 36  Ngoahi ne pwehng kamwai pwa kamwai ne pwen kapang Ngoahi a kamai pwen johpwahr kamehlele. 37  Iraihok ohroj ma Joamoaiho kioang Ngoahi pirin indoa Ipoai. Emen ma indoa Ipoai Ngoahi jehpirin kajpahlihla. 38  Pwa Ngoahi indihdo jang nehnloannge pwa Ngoahi en kapwaihahda kupwuren Ih ma kadardo Ngoahi, a jaudi pwa Ngoahi en wia injenoai. 39  A ioar kupwuren Ih ma kadardo Ngoahi: Ngoahi en joah kajoaloangehla emen jang nehn ohroj ma Ih ne kihdoahng ngoahi, a Ngoahi en kamourihda ohroj imwin rehnno. 40  Pwa me ioar kupwuren Joamoaiho: irai ohroj ma jipwoallahng Nahu apel pwojon, irai nen anki mour joahsuk, a Ngoahi pirin kamourihda irai imwin rehnno.”

41 Mihn Jew‑ok sapda lipahnede Ih pwa Ih pwa, “Ngoahi ioar pilahwahu ma indihdo jang nehnloannge.” 42 Irai ken pwa, “A jaudi Jesus me, ma nihn Joseph? Kamai kidal jamahu apel inahu. A imdoahr Ih kak pwa, ‘Ngoahi indihdo jang nehnloannge?’ ”

43 Jesus japoang irai, “Kamwai joah lipahned nehn pwungamwaikan. 44  Joh emen kak indoa ipoai, ma Joamoaiho ma kadardo Ngoahi joah kadardohng Ngoahi; a Ngoahi pirin kamourihda imwin rehnno. 45  Joukohppok ne insingehdi, ‘Irai ohroj pirin oaloa padahk jang ipen Koahs.’ Emenemen ma rong Jahmmo apel padahk jang, ih kin indoa Ipoai. 46  Me johpwa woahwoahki pwa emen ne kapang Jahmmo; ioarroar Ih ma indoa jang ipen Jahmmo, ne kapang Ih. 47  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: emen ma kamehlele, anki mour joahsuk. 48  Ngoahi ioar pilahwahn mour. 49  Jamamwaihok kangla manna nehn japwsoahnno, a irai mehdi. 50  A pilahwahu ma indihdo jang nehnloannge, ma emen ma pirin kang, ih jehpirin mehdi. 51  Ngoahi ma pilahwahn mour ma indihdo jang nehnloannge. Ma emen pirin kang pilahwahioauwe, Ih pirin mour allaluhla. Doari, pilahwahu ma Ngoahi pirin kihda, ioar udukoaihoa, ma Ngoahi kihda pwa jampah en mourkihla.”

52 Me kahrehda en mihn Jew‑ok irai lioas sapda akmaipene nehn pwungarai. Irai ken idoak, “Imdoahr Woal mene, Ah kak kioang kisai udukoa pwa kisai en kang?”

53 Jesus pwehng irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: ma kamwai jehpirin kang uduk en Nihn‑Armaj, a nim insahn, a doar, joah mour nehn kamwai. 54  Ma emen ma kin kang udukoaihoa a nim insahi, ioar ih ma anki mour joahsuk, a Ngoahi pirin kamourihda ih in imwin rehnno. 55  Pwa udukoaihoa ioar uhdahn mwinge apel insahi ioar pilin nimpil mehlel. 56  Ma emen ma kin kang udukoaihoa a nim insahi, Ih kin oauwoang Ngoahi, a Ngoahi kin oauwoang ih. 57  Doahroar Jahmmo ma mour kadardo Ngoahi, a Ngoahi kin mour ki Ih, ioar doahr ma emen ma kin kang udukoaihoa pirin mour ki ngoahi. 58  Ioar me pilahwawa ma indihdo jang nehnloannge; jaudi joanngo ma jamamwai koalikkok ne kangla, a mwuhr irai mehdi. Ma emen ma kin kang pilahwa oauwe pirin mour allaluhla.”

59 Jesus pwa mehpwiai nehn jinakokehu, nehn ah kin padpadahkjili nehn Capernaum.

Lal in Mour Joahsuk

60 Doari, dirin Nah sohnpadahk ok rongda mehpwiai, irai pwa, “Padahk pase inenin apwal! Inje kak rong?”

61 Joh emen pwehng Ih, a Jesus, a pein ih kidal pwa Nah sohnpadahkkok lipahnedkihla doahroar mehpwiai. Ih pwehng irai, “Imdoahr, padahk oauwe kahrehioang amwai pwojon siksikla? 62  A imdoahr ma kamwai kapang Nihn‑Armaj ah pirin japahldahlahng wijahu ma Ih kin koaujoan mwohn Ah indihdo? 63  Ngenin Koahs ma kin kioang mour, a manman in armaj, ioar mehkij mwahl. Sikesik kan ma Ngoahi kin padahkihoang kamwai, dirkihla Ngen apel mour. 64  A epwi kamwai johpwa pwojon.” Pwa Jesus kidal jang in sapdahu inje nehn pwungarai ma johpwa pwojon, apel inje woallo ma pirin pangla Ih. 65 A Ih pel pwa, “Ioar kahrpoa oauwe ma Ngoahi ne pwehngkihoang kamwai pwa joh emen kak indoa ipoai, ioarroar ma Jahmmo mweidoahng.”

66 Pwa padahk oauwe, dirin sohnpadahkkok ne mweikijang apel johla nimen pwilpwil Ih. 67 Jesus ken idoakkoang irai eijek roahmenno, “A kamwai, kamwai pel pirin injang Ngoahi?”

68 Simon Peter japoang, “Maing, inje kamai en inla ipoa? Oamw lal kan, ioar lalin mour joahsuk. 69 Doari, apkas kamai ne kamehlele apel kidal pwa Koawoahr ioar ma Joarwi jang ipen Koahs.”

70 Jesus japoang, “Ngoahi ne pilda kamwai min eijek roahmen. A emen kamwai ioar ma lidu in Jehsen!” 71 Ih pwahkihla me pwa Judas, nihn Simon Iscariot; mihndahr ma ih emen in eijek roahmenno, a ih pirin pangla Jesus.

7

Jesus apel Riah kan

1 Mwerin mehpwiai, Jesus jeijeiloakjili nehn Galilee; Ih johpwa mwehuki jeiloak nehn Judea, pwa koaun in mihn Jew‑ok ma mine wijahu irai kin nimen kojukdi ih. 2 Doari, joarwi laplap oau in mihn Jew‑ok, ma adanki Joarwihn Umpwal, ne koaroando. 3 Riahkan ken pwehng Ih, “Alwehjang me, inla Judea, pwa nihmw sohnpadahk kan en kapang doadoahk kan ma Koawoa kin wihwia. 4 Pwa joh emen kin oakihla dahkij Ih kin wihwia, ma Ih anahne indand. Doari, pwa oamw wihwia mehpwiai, mweidoahng jampah pwon en kidal da koawoa wihwia!” 5 Pwa pel riah kan johpwa kamehlele Jesus.

6 Jesus pwehng irai, “Uhdahn oai anjoauwa pe kahjikkoar lel. Oang kamwai pwen anjoau ohroj. 7  Jampah johkak lioassoang kamwai, a ih kin lioassoang Ngoahi, pwa Oai kin pwehpwehpwehng ih pwa ah wihwia kan nauna. 8  Kamwai indahla pwili joarwiho, pwa Ngoahi jehpirin indahla pwili joarwi oauwe, pwa oai anjoau kahjikkoar leldo.” 9 Ih ken pwehng irai mehpwiai, doari Ih ken minminehr nehn Galilee.

Jesus Pwili Joarwihn Umpwal

10 Mwerin riahkan irai ne indahlahng joarwiho, Jesus pel indahla. Ih joah indahla in janjal, a Ih indahla in rir. 11 Koaun in mihn Jew‑ok raprapahki Jesus nehn joarwiho. Irai idoak, “Ia Ih?” 12 Armajjok ngudngudngudki nehn pokonno mwomwen ih. Epwi armaj kin pwa, “Woal mwehu men Ih.” A epwi kin pwa, “Joah! Ih kin kapweipwei armaj.” 13 A joh min siksikoa in janjal mwomwen Jesus, pwa arai mijik koaun in mihn Jew‑ok.

14 Nehn Ah lel nehn lopkoan wihk in joarwiho, ioar anjoauwa ma Jesus indahlahng in Umw Joarwiho ken sapda padahk. 15 Koaun in mihn Jew‑ok inenin pwuriamweikihla ken pwa, “Ia mwomwen Woal mene Ah inenin kidal mehkan nehn Ah johkin pwili sukuhl?”

16 Jesus ken japoang irai, “Jaudi pein oai padahk ma Ngoahi kin kihda, a en Ih ma kadardo Ngoahi. 17  Ma emen ma anahne kapwaihahda kupwuren Koahs, ioar ih ma pirin woahwoahki mwomwen Oai padahk kan, ma jang ipen Koahs ke jang pein Oai manman. 18  Armaj men ma siksikoa doahroar pein ih kin jongjongjong in oaloa ah wahu. A ma emen ma anahne kalingihla Inje ma kadardo Ih, ioar Ih ma mehlel apel joh likamw kij mine ipoa. 19  Jaudi Moses ma kioang kamwai Kojonneddo? A joh emen nehn pwungamwaikan ma kin kapwaihahda Kojonneddo. Amwda kamwai ke enngengdehnki en kojukdi Ngoahi?”

20 Sohn pokonno japoang Ih, “Ngen jaus mine Ipoamw! Inje ma enngengdehnki en kojukdi Koawoa?”

21 Jesus japoang, “Doadoahk manman oauwoar ma Ngoahi wiahda, a kamwai ohroj pwuriamweikihla. 22  Pwa Moses ah koajoanehdihoang kamwai en jorkomjaijihla nihmwai jermwein kan — a jaudi jang Moses, a jamamwai koalikkok ma sapkihda siahk oauwe — kamwai pel kin jorkomjaijihla emen jermwein rehnin Sabbath. 23  Doari, ma jermwein emen jorkomjaijla nehn rehnin Sabbath, pwa Kojonned in Moses en joah ohla; a da kahrehda kamwai lioassoangki ngoahi pwa Oai kemwehuwihla woallo nehn rehnin Sabbath? 24  Joah kajawi wihwiahn armaj, a en kajawihki uhdahn me mehlello.”

Ioar Ih ma Messiah wa?

25 Epwi armaj in Jerusalem pwa, “Jaudi ioar Woal mene ma irai laplappok raprapahki pwa irai en kojukdi? 26 A kapang! Ih kin padpadahk in janjal, joh pwa emen ma pwa mehkij pwa en pallan! Imdoahr, koaun kan joah ne pwen kidal pwa ioar Ih Messiah wa? 27 Imdoahr en kak wiawi? Nehn anjoauwo ma Messiah pirin indoa, joh emen pirin dehdehki ia wija ma Ih indoahjang. A kisai ohroj kidal ia wija ma Woal mene indoahjang.”

28 Doari, nehn en Jesus Ah padpadahk nehn Umw Joarwiho, Ih ken ngil koalikda, pwa, “Kamwai uhdahn kidal Ngoahi, apel kidal ia wija ma Ngoahi injang? Ngoahi joah indoahki pein Oai manman. A Ih ma kadardo Ngoahi, ioar Ih ma mehlel. Kamwai jehjoa Ih. 29  Ngoahi kidal, pwa Ngoahi indoahjang ipoa, apel Ih ma kadardo Ngoahi.”

30 Irai jong en koldi Ih, a joh emen pukkoangdi Ih, pwa Ah anjoau kahjikkoar leldo. 31 A irai dir nehn pwungen pokonno ma pwojonla, apel pwa, “Imdoahr, in anjoauwo ma Messiah‑o indoa, Ih pirin wiahda kilel manman dirjang en woal mene ne wiahda?”

Sohnjilajil pwi Koadoaddoarla pwa irai en Joalihdi Jesus

32 Doari, Pharisee‑ok rongda doahroar joang pwiai ma pokonno ngudngudngudki, irai apel jamwrou laplappok ken kadarla sohnjilajil pwi pwa irai en joalihdi Jesus. 33 Jesus pwa, “Ngoahi pirin mine ipamwai ekij woaroai; doari, mwuhr, Ngoahi pirin pwurlahng ipen Ih ma kadardo Ngoahi. 34  Kamwai pirin rapahki Ngoahi, a kamwai nen johpwa kapangda ngoahi; pwa wijahu ma Ngoahi pirin mine, kamwai johkak inla.”

35 Koaun in mihn Jew‑ok ken pwahpene nehn pwungarai, “Ia wija ma Ih pirin inla, ma kisai johkak kapangda? Ih pirin inlahng nehn kahnihmw in mihn Greece kan, wijahu ma mihn Jew kan koaukoaujoan, apel padahk oang mihn Greece kan? 36 Ih pwa, ‘Kamwai pirin rapahki Ngoahi, a kamwai nen johpwa kapangda Ngoahi’; apel, ‘Kamwai joh kak inlahng wijahu ma Ngoahi pirin mine.’ Ia woahwoahn me?”

Pilin Mour

37 Nehn rehnno ma joarwiho pirin doarihla ioar rehnwa keiou kajampwal, Jesus uhda pwahla in ngil koalik, “Emen ma ne maroauda en indoa ipoai ih nimpil. 38  Ioar doahr Puk Joarwi pwa, emen ma pwojon Ngoahi, pilin mour nen koardahjang nehn ih.” 39 Jesus sikoa me doahr Ngenno, pwa ma iraihok ma kamehlelehla Ih pirin anki mwuhr. Pwa anjoauwo Ngenno kahjik indoa, pwa Jesus kahjikkoar lingla. 40 Epwi armaj nehn pokonno ma rongda Jesus pwa me Ihr pwahla, “Woal mene ioar uhdahn Joukohp wa!”

41 Epwi pel pwa, “Ih ioar Messiah!”

A pel epwi idoak, “Imdoahr Messiah‑o en kak indoahjang Galilee? 42 Pwa puk Joarwi pwa Messiah‑o pirin injang kadaudokin Nahmwarki David, apel Ih pirin noaisikdi nehn Bethlehem, nehn kahnihmmwo ma David kin koaujoan.” 43 Pokonno ken liaksohrohr nehn pwungarai ki Jesus. 44 A epwi nimen jipoardi Ih, a joh emen pukkoang Ih.

Joahpwojon in Koaun in mihn Jew‑ok

45 Doari, sohnjilajillok pwurlahng ipen jamwrou laplappok apel Pharisee‑ok. Irai idoak iparai, “Amwda kamwai ke joah wahdo Ih?”

46 Sohnjilajillok japoang, “Joh emen ma kin padahk doahroar Woallo!”

47 Pharisee‑ok ken idoak iparai, “Imdoahr, Woallo pel kapweipweidi kamwai? 48 Kamwai kidal ma mine emen jang nehn pwungen min laplap kan ke Pharisee kan ma pwojonla Ih? 49 Pokon oauwe joah woahwoahki Kojonnedin Moses, ioar kahrehda irai riahkila!”

50 Nicodemus, emen Pharisee‑ok, ma inlahng ipen Jesus anjoaukij mwohn me, ih ken pwehng irai, 51 “Oang asai Kojonneddo, kisai johkak kadeik armaj men mwohn asai kahjikkoar rongda apel kapangda dahkij ih wiahda.”

52 Irai japoang, “Imdoahr, koawoa pel emen mihn Galilee? Sukuhlki Puk Joarwi, koawoa nen kidalda johpwa joukohp men indoahjang Galilee.” 53 [Armaj ohroj ken inla in umwaraihok.]

8

Liho ma Diarekda nehn ah Kamwahl

1 [Doari, Jesus ken indahlahng pohn Dolin Olip. 2 Oh inminjoang in rehnwa mwerin, Ih ken japahllahng Umw Joarwiho. Sohn pokonno ohroj ken pokondohng ipoa; ih ken mwindi apel sapda padahk oang irai. 3 Jounpadahk in Kojonneddo pwi apel Pharisee pwi ukdohng ipen Jesus li men ma jipdi nehn ah kamwahl. Irai ken kioang liho en uhda mwohn ohroj, 4 irai ken idoakkoang Jesus, “Maing Jounpadahk, li mene jipdi nehn ah kamwahl. 5 Nehn asai Kojonneddo, Moses ruwoje pwa joangoan lihmene en kaskas oaroh mehdi. A koawoa, da koawoa pwahki me?” 6 Irai pwa me pwa en lidipihkihdi Jesus, pwa irai en kak kadpoahki Ih. A Jesus ken rukdi, insinge nehn pwirejjo ki jandinpoah. 7 A nehn irai uhda wijahu peipeidek, Jesus uhda pwehng irai, “Inje in nehn kamwai ma johkin wiahda dihp, ioar ih ma en sapin kasoahki lihmene sakai.” 8 Ih pel pwuroahng rukdi insinge nehn pwirejjo. 9 Nehn irai rongda me, irai ken allaluhpijoang wad emen, sapjang min mah kan. Jesus ken kalahpwukla, ipen liho ma uhda wijahu. 10 Jesus ken uhda, Ih ken idoak ipen liho, “Ia irai? Joh emen luhwoahdi pwa en kadipoa koawoa?”

11 Liho pwehng Ih, “Joh emen, Maing.”

Jesus ken pwehng ih, “Doari, Ngoahi pel jehpirin kadeikihda koawoa. Alwe a jang apkas inla koawoa joah pwuroahng wiahda dihp.”]

Jesus ma Maram in Jampah

12 Jesus pwuroahng pwehng Pharisee‑ok, “Ngoahi ma maram in jampah. Ma emen ma pirin pwilihdo Ngoahi nen anki maram in mour, apel johkak en allalu nehn ros.”

13 Pharisee‑ok ken pwehng Ih, “Koawoa kin kadehde doahroar pein Koawoa, doari, mehkan ma Koawoa siksikoa johkin kadehdehda mehkij.”

14 Jesus japoang, pwa, “Joah, mihnda ma Ngoahi kadehdehda pein Ngoahi, a Oai kadehde mehlel, pwa Ngoahi kidal wijahu ma Ngoahi indoahjang, apel wijahu ma Ngoahi pirin inlahng. A kamwai jehjoa wijahu ma Ngoahi indoahjang, ke wijahu ma Ngoahi pirin inlahng. 15  Kamwai kin wia kadeik in doahroar armaj, a Ngoahi johkin kadeik emen. 16  A ma Ngoahi pirin wia, Oai kadeikko nen mehlel; pwa Ngoahi joah kalahpwuk nehn doadoahk oauwe, pwa Jahmmo, ma kadardo ngoahi, ioar Ih ma pwilpwili Ngoahi. 17  Ne pel insingdi nehn amwai Kojonneddo, nehn en jounkadehde roahmen ara sikesik en pwungpene, ioar mehlel. 18  Doari, Ngoahi kin kadehdehda doahroar pein ngoahi, a Joamoaiho ma kadardo Ngoahi Ih pel kadehdehda doahroar Ngoahi.”

19 Irai ken kalelpoak ipoa, “Ia Joamoamw wa?”

Jesus japoang, pwa, “Kamwai jehjoa Ngoahi, apel jehjoa Joamoaiho. Ma kamwai kidal Ngoahi, kamwai nen pel kidal Joamoaiho.”

20 Jesus pwa mehpwiai ohroj nehn Ah padpadahk in Umw Joarwiho, nehn perehu ma dalen meiroang kan kin mine. A joh emen joalihdi Ih, pwa Ah anjoau kahjikkoar lel.

Kamwai Johkak Inla Wijahu ma Ngoahi pirin Inla

21 Jesus pel pwuroahng pwehng irai, “Ngoahi pirin inla, a kamwai nen rapahki Ngoahi, a kamwai nen mehdi nehn dipamwai kan. Kamwai johkak inla wijahu ma Ngoahi pirin inla.”

22 Doari, koaun in mihn Jew‑ok ken pwa, “Ih sikoa pwa, ‘Kamwai joh kak inla wijahu ma Ngoahi pirin inla.’ Imdoahr, me woahwoahki pwa Ih pirin pein kojukdi Ih?”

23 Jesus ken japoang, “Kamwai injang jampah, a Ngoahi indoa jang puwoa. Kamwai mihn jampah oauwe, a Ngoahi jaudi mihn jampah oauwe. 24  Ioar kahrpoan Oai pwehng kamwai, ma kamwai nen mehdi nehn dipamwai kan. A kamwai uhdahn nen mehdi nehn dipamwai kan ma kamwai johpwa kamehlele pwa ‘Ngoahi ioar ma ngoahi.’ ”

25 Irai kalelpoak ipoa, “Inje Koawoa?”

Jesus japoang, “Ma Ngoahi ne pwehng kamwai jang in sapdahu. 26  Dir me Ngoahi kak pwahki kamwai, dir me Ngoahi kak kadeikihki kamwai. A Ih ma kadardo Ngoahi, ioar mehlel; a Ngoahi pwehng jampah: mehkan ma Ngoahi ne rongjang Ih.”

27 A irai joah woahwoahki pwa Ih pwen pwehpwehpwehng irai mwomwen Jahmmo. 28 Jesus pel pwehng irai, “Nehn amwai pirin soanoakihda Nihn‑Armaj, ioar anjoau ma kamwai nen kidal pwa ‘Ngoahi ioar ma Ngoahi.’ Doari, kamwai nen kidal pwa Ngoahi joah wiahki mehkij jang pein Ngoahi. A Ngoahi kin pwa mehkannoar ma Jahmmo kin padahkihoang Ngoahi. 29  Apel Ih ma kadardo Ngoahi kin pwilpwili Ngoahi; Ih johkin kerpwihla ngoahi, pwa Oai kin wihwia mehkan ma Ih mwehuki.”

30 Doari, min dir ma rong Jesus nehn Ah pwa mehpwiai, irai kamehlelehla Ih.

Mehlello pirin Kapisla Kamwai

31 Jesus pwehng mihn Jew‑ok ma ne pwojonla, “Ma kamwai pirin peikkoang Oai padahk kan, kamwai pirin wiahla Noai sohnpadahk mehlel. 32  Apel kamwai pirin kidalla dahkij mehlel, a mehlello pirin kapisla kamwai.”

33 Irai ken japoang, “Kamai kadaudok en Abraham, a kamai kahjik wia lidu in emen jang ohmehj indoa. Ia woahwoahn Oamw lal en, ‘Kamwai pirin jaldekla?’ ”

34 Jesus pwehng irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: ma emen ma kin wiahda dihp, ioar ih ma lidu in dihp. 35  A lidu men jaudi sowoa mehlel in peneinei oau oaroain. A jerihn peneinei men, ioar ih ma uhdahn sohn peneinei oaroain. 36  Doari, ma Nahu pirin kapisla kamwai, kamwai uhdahn pirin jaldekla mehlel. 37  Ngoahi kidal pwa kamwai kadaudok in Abraham pwi, a kamwai kin jong in kojukdi Ngoahi pwa amwai joah nimen oaloahda Oai lal kan. 38  Ngoahi kin siksikoa mehkan ma Jahmmo kin kajalehioang Ngoahi, a kamwai kin wia mehkan ma jamamwaihok padahkihoang kamwai.”

39 Irai japoang, “Jamamai, ioar Abraham.”

Jesus ken japoang, “Ma kamwai uhdahn nihn Abraham, kamwai pirin wihwia joangoan doadoahk kan ma ih wiahda. 40  Ioarroar Ngoahi ne wiahda, padahkihoang kamwai mehlello ma Ngoahi ne rongjang Koahs, a kamwai kin jongin kojukdi Ngoahi. Abraham johpwa wia joang oauwe! 41  Kamwai kin wihwia mehkan ma jamamwaiho ne wiahda.”

Irai japoang, “Koahs ioarroar Jamamai wa; a kamai ioar uhdahn Nah jeri.”

42 Jesus pwehng irai, “Ma Koahs pwen uhdahn jamamwai wa, kamwai nen ipwilki Ngoahi, pwa Ngoahi indoa jang ipen Koahs, a Ngoahi ne minmine me apkas. Ngoahi joah indoahki pein Oai manman, a Ih ma kadardo Ngoahi. 43  Dahkij kahrehda kamwai johkin woahwoahki mehkan ma Ngoahi sikoa? Pwa kamwai johkakkoang rong Oai padahk. 44  Kamwai kadaudok in Jehsen, pwa ih ioar jamamwai wa, apel kamwai kin engdehnnoang kapwaihahda mehkan ma jamamwaiho kin mwehuki. Janngoar in sapinno, ih joun kojarmaj men. Ih johkin minmin oang me mehlello, pwa mehlello johpwa mine ipoa. Nehn anjoauwo ma ih kin sikesik likamw, ih kin wihwiahr da ih ahnla, pwa Jehsen pwen likamw men, apel jemen joangoan likamw ohroj. 45  A ioar kahrpoan amwai joh kin pwojon Ngoahi, pwa Oai kin padahkihoang kamwai doahroar mehkan ma mehlel. 46  Inje nehn pwungamwai kan ma kak kadehdehda doahroar dihp oau ma Ngoahi wiahda? Doari, ma Ngoahi kin padahkihoang kamwai mehkan ma mehlel, a dahkij kahrehda kamwai johkin pwojonki Ngoahi? 47  Ma emen ma sapjang ipen Koahs kin rong en Koahs lal kan. A kamwai kan ma joah sapjang ipen Koahs, ioar kahrehda kamwai johkin nimen rong Ngoahi.”

Jesus apel Abraham

48 Mihn Jew‑ok japoang Jesus, “Jaudi kamai pwung nehn amai sikoa pwa koawoa mihn Samaria men a ngen jaus mine ipoamw?”

49 Jesus japoang, “Joh ngen jaus ipoai. Ngoahi kin woaunki Joamoaiho, a kamwai johkin woaunki Ngoahi. 50  Ngoahi johkin rapahki pein Oai wahu. A mine emen ma kin raprapahki Oai wahu, ioar Ih ma kin pwungki Ngoahi. 51  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: ma emen ma kin kapwaihahda Oai padahk kan jehpirin mehdi.”

52 Mihn Jew‑ok pwehng Ih, “Doari, me kamai ne kidal in mehlel pwa ngen jaus mine Ipoamw. Abraham mehdi, joukohppok pel mehdi; a Koawoa pwa, ‘Ma emen ma kin kapwaihahda Oai padahk kan jehpirin mehdi.’ 53 Jamasai Abraham ne mehdi. Koawoa joah lemleme pwa koawoa laplapjang Abraham? Joukohppok ne pel mehdi. Inje ioar Koawoa lemehkihoang pein Koawoa?”

54 Jesus japoang irai, “Ma Ngoahi pirin kawahuwi pein Ngoahi, Oai wahu nen mwahlla. Joamoaiho, ioar ma kin woaunki Ngoahi, ioar Ih ma kamwai kin pwa amwai Koahs. 55  Kamwai kahjikkoar kidalda Ih, a Ngoahi ma kidal Ih. Ma Ngoahi pirin sikoa pwa Ngoahi jehjoa Ih, doari, Ngoahi ma likamw doahroar kamwai. A Ngoahi kidal Ih apel Ngoahi kin peikkoang Ah lal kan. 56  Jamamwai Abraham perenkihda ah pirin kapang Oai Rehnno. Doari, Ih ne kapang pel perenkihda.”

57 Mihn Jew‑ok ken pwehng Ih, “Koawoa kahjikkoar johnpar limeijek, a imdoahr Koawoa en kapang Abraham?”

58 Jesus japoang irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: mwohn Abraham ah noaisikdi ‘Ngoahi Ioar.’ ” *

59 Irai ken rik sakai pwa irai en kasoahki Ih; a Jesus ken karirihla pein Ih jang irai, ken injang Umw Joarwiho.

9

Jesus Kemwehuwihla Woal men ma Noaisikidihoar Majkun

1 Nehn Jesus Ah allaluhla, Ih kapangda woal men ma noaisikidihoar majkun. 2 Nah sohnpadahkkok kalelpoak, “Maing Jounpadahk, dipen inje ma kahrehioang woal mene ah noaisikdi majkun? Pein dipoa, ke dipen ah pahpa apel nohno?”

3 Jesus japoang irai, “Jaudi dipoa, ke dipen ah pahpa apel nohno, ma kahrehioang ah majkun. A ih majkun pwa en kajalehda manman in Koahs. 4  Kisai uhdahn pirin engdehnnoang wia doadoahk in Ih ma kadardo Ngoahi ijanki pwa pe rehnnoar; pwa pwong ne koaroando, anjoau ma joh emen kak doadoahk. 5  Oaroain Oai pirin mine nehn jampah, Ngoahi ma kamaram in jampah.”

6 Nehn Ah pwa mehpwiai, Ih ken andipoang nehn pwirej, ken wiahkihda pwelmasak. Doari, Ih ken irijki pwelmasakko pwoaroan mijen woallo, 7 pwehng, “Inla amwunla mijoammwen nehn Pilen Siloam.” (Ad oauwe woahwoahki “Koadoaddoarla.”) Woallo ken inla amwunla mijoa nehn pillo, pwurdo ken kapangda wija.

8 Doari, minnok ipoa — apel irai ma ne kapang woallo nehn ah kin poakpoak mehjwa, irai idoak, “Jaudi ioar woalwa me ma kin onohnnoar poakpoakpoak?”

9 Epwi pwa, “Ioar, ih men.”

A pel epwi pwa, “Joah! Jaudi, a dinin doahroar woallo.”

Pein woallo ken pwa, “Ioar, ngoahi ih.”

10 Irai idoak ipoa, “Imdoahr pwoaroan mijoammwen kan poahdpijoang?”

11 Ih japoang, “Woallo ma adanki Jesus wiahda pwelmasak irijki pwoaroan mijoaihoa kai, a Ih pel pwehng ngoahi, ‘Alwe Siloam duhpla mijoammwen.’ Ngoahi ken inla, a nehn anjoauwohr ma ngoahi duhpla, ngoahi kapangda wija.”

12 Irai idoak, “Ia Ih?”

A ih japoang, “Ngoahi jehjoa.”

Pharisee‑ok Kapeidekki ih ma ne Mwehula

13 Doari, irai uklahng woal majkunno ipen Pharisee‑ok. 14 Rehnno, rehnin Sabbath‑oau, ma Jesus wiahda pwelmasak kapoahdkihpijoang pwoaroan mijen woallo. 15 Pharisee‑ok pel pwuroahng idoak ipen woallo mwohmmwen ah kapangda wija. Ih pwehng irai, “Woallo kioang pwelmasak in pwoaroan mijoaihoa kai, ngoahi duhpla doari ken kapangda wija.”

16 Epwi Pharisee‑ok pwa, “Woallo ma wiahda me joah indoa jang ipen Koahs, pwa ih joah peikkoang kojonned in rehnin Sabbath.”

A pel epwi pwa, “Imdoahr armaj dipan men, en kak wia joangoan manman doahroar me?” Irai ken liaksohrohrda nehn pwungarai.

17 Pharisee‑ok pel pwuroahng kalelpoak ipen woallo, “Koawoa pwa Ih kapoahdpijoang pwoaroan mijoammwen kan. Doari, dahkij koawoa pwahki doahroar woallo?”

Ih japoangki irai, “Joukohp men Ih.”

18 Laplap in mihn Jew‑ok joah nimen kamehlele pwa ih majkun, a kak kapangda wija mwuhr. Irai ken pangindo ah jamahu apel inahu, 19 kalelpoak ipara, “Nihmwa jermwein mene? Kamwa pwa Ih noaisikdi majkun? A doari, imdoahr ah kak kapangda wija apkas?”

20 Ah jamahu apel inahu japoangki irai, “Kama kidal pwa ih ioar nihma jermweinwa, apel kama kidal pwa ih noaisikdi majkun. 21 Kama jehjoa imdoahr ah kak kapangda wija apkas, ke inje ma kapoahdpijoang pwoaroan mijoa kan. Kamwai idoak ipoa, pwa mine ah lamlam apel ih kak pein japoang kamwai!” 22 Jamahu apel inahu pwa mehpwiai pwa ira mijik laplap in mihn Jew‑ok, pwa irai pwungkihpene ma emen pirin kadehde pwa Jesus ioar Messiah wa, irai pirin kainoapwihjang ih nehn jinakokehu. 23 Ioar kahrehda jamahu apel inahu pwahki, “Mine ah lamlam, kamwai idoak ipoa!”

24 Irai pel pwuroahng pangindo woallo, ma noaisikdi majkun, irai pwehng ih, “Inoaukihda mwohn Koahs pwa koawoa pirin lallal mehlel oang kamai! Kamai kidal pwa woal dipan men ma kemwehuwihla koawoa.”

25 Woallo japoang, “Ngoahi jehjoa ma ih dipan men ke joah. A mehkijjoar ma ngoahi kidal, pwa mehjwa ngoahi uhdahn majkun, a apkas ngoahi kapangda wija.”

26 Irai pel kalelpoak, “Dahkij Ih wiahng koawoa? Imdoahr Ah kapoahdpijoang pwoaroan mijoammwen kan?”

27 Ih japoangki irai, “Ngoahi ne pwehng kamwai, a kamwai joah nimen rong. Dahkij kamwai pel nimen pwuroahng rongki? Dapwa kamwai pel nimen wiahla Nah sohnpadahk!”

28 Irai koauwe ih apel pwa, “Koawoa Nah sohnpadahk, a kamai nihn Moses sohnpadahk! 29 Kamai kidal pwa Koahs lalloang Moses; a Ih, kamai jehjoa ia wijahu Ih indoa jang!”

30 Woallo japoangki irai, “Joangoan kapwuriamwei! Kamwai jehjoa wijahu ma Woallo indoa jang, a Ih kapoahdpijoang pwoaroan mijoaihoa kai! 31 Kisai kidal pwa Koahs johkin rong armaj dipan kan; a Ih kin rong iraihok ma kin woaunki apel wia joang kan ma Ih kin perenki. 32 Jang oh in sapin jampah, joh emen ma ne rong ma mine emen kapoahdpijoang pwoaroan mijen armaj men ma noaisikdi majkun. 33 Ma woal mene jaudi jang ipen Koahs, Ih johkak wiahda mehkij.”

34 Irai japoangki, “Koawoa noaisikdi apel koakoairda nehn dihp, koawoa jongjongjong en padahki kamai?” Irai ken kainoapwihjang ih nehn jinakokehu.

Majkun in Loapin Ngen

35 Nehn Jesus Ah kidalda pwa irai ne kainoapwihdi woallo jang nehn jinakokehu, Ih suhwoang apel pwehng, “Imdoahr, koawoa pwojon Nihn‑Armaj?”

36 Woallo japoang, “Maing, Koawoa pwehng ngoahi inje woal mene pwa ngoahi en kak pwojonla!”

37 Jesus pwehng, “Koawoa ne kapang, apel ioar Ih ma siksikesikkoang koawoa apkas.”

38 Woallo pwehng, “Maing oai Koaun, ngoahi ne pwojonla!” Ih ken poadpwomwla mwohn Jesus.

39 Jesus pwa, “Ngoahi indoahng jampah pwa Ngoahi en wia koapwung; pwa min majkun kan en kapangda wija, a irai ma kin kapang wija en majkunla.”

40 Epwi Pharisee‑ok, ma mine wijahu, rong Ah pwa mehpwiai, irai kalelpoak, “Imdoahr kamai, kamai pel majkun?”

41 Jesus japoang irai, “Ma kamwai uhdahn majkun, kamwai johpwa dipda; a me, nehn amwai kin pwa, ‘Kamai kak kapang wija,’ woahwoahki pwa kamwai ne dipda.”

10

Karajraj in Jilepen Jihpw

1  “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: ma emen ma joah dilda nehn wanihmwin kelin jihpw, a doau oang nehn oau joangoan al sohrohr, ioar ih jounpirap men, apel mwoarjuwed men. 2  A ih ma kin dilda nehn wanihmmwo, ioar ih ma jilepen jihpw. 3  Jilepen wanihmmwo kin risingdahng jilepen jihppwo; nah jihpw kan kin rong ngiloa, nehn ah kin panginki irai oadoarai, a ih kin kahlwahla irai likin. 4  Nehn ah kadilihla irai, Ih kin wudla mwohn irai, apel jihpw kan kin kauj ih, pwa irai ahnla ngiloa. 5  Irai jehpirin kauj emen sohrohr; irai nen kau jang joangoan armaj meno, pwa irai jahn ngiloa.”

6 Jesus pwehng irai karajraj pase, a irai johpwa kidal ia woahwoahn.

Jesus Ioar ma Jilepen Jihpw Mwehu

7 Jesus pel pwuroahng pwehng irai, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: Ngoahi ma wanihmwin kelin jihpw. 8  Irai ohroj ma ne indoa mwohioa, jounpirap apel mwoarjuwed pwi, a jihppwok joah rong irai. 9  Ngoahi ma wanihmmwo. Ma emen dilda nehn wanihmw oauwe pirin mourla. Ih pirin dilda apel dilla, apel kapangda kanah mwinge. 10  Jounpirap kin indoa pwa en pirapoa, kojukdi, apel koauwehla. A Ngoahi, indoa pwa irai en anki mour — mour unjek.

11  “Ngoahi ma jilepen jihpw mwehu. Jilepen jihpw mwehu men mihndahkihla Ah mour ki Nah jihpw kan. 12  Sohndoadoahk men, ma jaudi jilepen jihpw, apel jaudi uhdahn nah jihpw kan, nehn ah kin kapangda wolf ah allaluhdo Ih kin kerpwihla irai ih kaula. Wolf kin koldi jihpw kan apel kaujpijoang irai. 13  Sohndoadoahk men kin kaula pwa ih doadoahkkoar pwa en oaloa dupkoa, a joh kin injinohki jihpw kan. 14  Ngoahi ma jilepen jihpw mwehuwa. Ngoahi kidal Noai jihpw kan, irai pel kidal Ngoahi. 15  Doahroar Jahm ah kidal Ngoahi, apel Ngoahi kidal Jahmmo. A Ngoahi pirin mihndahkihla Oai mour pwa irai. 16  Pel mine epwi Noai jihpw ma joah mine nehn kel oauwe. Ngoahi uhdahn pirin wahdo irai, apel irai pirin rong ngiloaihoa. Doari, irai pirin wiahla pwihnin jihpw oauwoar, apel jiloapoarai pirin emennoar.

17  “Joamoai kin ipwilki ngoahi, pwa Oai kin mihndahkihla Oai mour, pwa Ngoahi en kak pwuroahng oaloa. 18  Joh emen pirin kihjang Oai mour, a pein Ngoahi ma mihndahkihla. Mine Oai manman en mihndahkihla, apel pel mine Oai manman in pwuroahng oaloa. Ioar doahroar ma Joamoaiho inoaukihoang Ngoahi pwa Ngoahi en wia.”

19 Doari, mihn Jew‑ok pel pwuroahng liaksohrohr ki lal pwiai. 20 Armaj dir nehn pwungarai pwa, “Ngen jaus mine ipoa, apel pweipwei men Ih! Dahkij kahrehda kamwai rong Ih?”

21 A pel epwi pwa, “Armaj ma ngen jaus mine ipoa joh kak sikoa mehpwiai. Mindoahr ngen jaus ah kak kapoahdpijoang pwoaroan mijen armaj majkun men?”

Mihn Jew kan Japwungki Jesus

22 Doari, anjoau in pokon in kajarawihn Umw Joarwiho* nehn Jerusalem nehn johnpwong in kopou. 23 Jesus allaluhjili nehn Umw Joarwiho nehn Palang in Solomon. 24 Mihn Jew‑ok ken pidekihpene, idoakkoang Ih, “Ia woaroaihn amai pirin joujowihki koawoa? Ma ioar koawoa Messiah, kadehdehng kamai in janjal!”

25 Jesus japoang, “Ngoahi ne pwehng kamwai, a kamwai joah nimen kamehlele Ngoahi. Doadoahkkok ma Ngoahi ne wiahda in manman in Joamoaiho, ioar ma ne kadehdehda. 26  A kamwai jehpirin kamehlele, pwa jaudi kijehn Noai jihpw kamwai. 27  Noai jihpw kan kin rong ngiloaihoa; a Ngoahi kidal irai, a irai kin pwilpwili ngoahi. 28  Ngoahi kioang irai mour joahsuk, a irai jehpirin mehdi. Joh emen kak doapwoahjang irai Ipoai. 29  Da Joamoaiho kioang Ngoahi koalikjang mehkan ohroj. † A joh emen ma kak doapwoahjang nehn poahn Joamoaiho. 30  Joamoaiho apel Ngoahi emennoar.”

31 Mihn Jew‑ok ken pwuroahng rik sakai pwa irai en kasoahki Ih. 32 Jesus pwehng irai, “Ngoahi ne wiahda doadoahk mwehu dihrdir mwohn kamwai ma Jahmmo kioang Ngoahi pwa Ngoahi en wia. A doari, doadoahk dahioau nehn pwungen doadoahk pwiai kamwai nimen kasoahki Ngoahi?”

33 Mihn Jew‑ok japoang, “Jaudi doadoahk mwehu ma kamai nimen kasoahkihdi Koawoa, a pwa Oamw kin lahlahwe Koahs! Pwa Koawoa, armaj men, Koawoa kin wiahki pwa Koawoa Koahs!”

34 Jesus japoang, “Ne insingdi nehn amwai kojonneddo ma Koahs pwa, ‘Kamwai kohs pwi.’ 35  Doari, kisai kidal pwa dahkij Puk Joarwi sikoa pwen mehlel anjoau ohroj; a Koahs panginki irai koahs pwi, irai armaj kan ma Ah mahjan ne aluhwoang. 36  A Ngoahi, Jahm ne pilda kadardo nehn jampah. A doari, da kamwai kak sikoahki pwa Ngoahi lahlahwe Koahs pwa Oai pwa Ngoahi Nihn Koahs? 37  Ma Ngoahi johkin kapwaihahda doadoahk kan en Joamoaiho, doari, kamwai ken joah kamehlele Ngoahi. 38  A ma Ngoahi kin wiahda, mihnda ma kamwai johpwa kamehlele Ngoahi, a kamwai en kamehlele Oai doadoahk kan, pwa kamwai en kidalkihda apel woahwoahkihda pwa Jahm kin minmine nehn Ngoahi, apel Ngoahi, kin minmine nehn Jahm.”

39 Irai pel pwuroahng rapahki pwa irai en jipoardi Ih, a Ih joaloang jang nehn pwungarai.

40 Jesus japahlla oaloap Pillap Jordan wijahu ma John kin wia poapdaij mehjwa; Ih ken minmine wijahu. 41 Armaj dihrdir pokondohng ipoa. Irai ken pwa, “Joh manman John wiahda, a joang ohroj ma ih pwahki doahroar Woal mene inenin mehlel.” 42 Doari, armaj dir wijahu ken pwojonla Jesus.

11

Mehdihn Lazarus

1 Mine woal men ma johmwehuda ma adanki Lazarus, kin koaukoaujoan Bethany, nehn kahnihmw ma Mary apel riah Martha kin koaukoaujoan. 2 (Ioar Mary mene ma salipki ehn Koaunno le karahdin a limwihki pisen moange, ioar ih ma pel rianki Lazarus ma johmwehudahu.) 3 Riariho koarongehki Jesus, “Maing ama Koaun, Oamw pirienno ne johmwehuda.”

4 Nehn Jesus ah rongda, Ih ken pwa, “Johmwehu oauwe jehpirin kahrehda Lazarus en mehdi; me en wiawi pwa en kalingihda Koahs, a johmwehu oauwe pirin wia oau al ma Koahs pirin kalingihkihda Nahu.”

5 Jesus kin ipwilki Martha, riah liho, apel Lazarus. 6 Jesus ne kidal pwa Lazarus johmwehuda, a Ih minminehr wijahu ma Ih mine oaroain rehn riau. 7 Doari, Ih pwehng Nah sohnpadahkkok, “Kisai pirin japahlla Judea.”

8 Sohnpadahkkok japoang, “Maing Jounpadahk, rehn pwiok mihn Jew‑ok nimen kasoa koawoa wijahu. A imdoahr, koawoa pel lemleme pwurlahng wijahu?”

9 Jesus japoang, “Jaudi awa eijek riau mine nehn rehn oau? Doari, ma emen ma kin allalu in rehn, Ih jehpirin dipkelkel, pwa ih kapkapang maram in jampahioauwe. 10  A ma ih kin allalu inpwong, ih pirin dipkelkel, pwa marammo joah mine ipoa.” 11 Jesus pwahla mehpwiai, apel pwuroahng pwa, “Asai pirien Lazarus moairla. A Ngoahi pirin inlahng panginda ih.”

12 Sohnpadahkkok japoang, “Maing, ma ih moairla, a ih nen mwehula.”

13 Sikesik in Jesus pase uhdahn woahwoahki pwa Lazarus ne mehdi, a irai pwen kihkihoang pwa Jesus lemleme pwa ih pwen moair. 14 Jesus pwehng irai in janjal, “Lazarus ne mehdi. 15  A pwa kamwai, Ngoahi perenkihda Oai joah mine ipoa, pwa kamwai en pwojon. Doari, kisai inla ipoa.”

16 Thomas (ma pel adanki Umpwoar) pwehng kijeh sohnpadahkkok, “Kisai pwili asai Jounpadahkke inla wijahu, pwa kisai en pwili Ih mehdi.”

Jesus ioar ma Iejda apel Mour

17 Nehn Jesus ah mine wijahu, Ih kidalda pwa Lazarus ne joajjoardi a ne rehn pahu doaula puwoa. 18 Johpwa lel mwail riau ma Bethany dohki jang Jerusalem. 19 Mihn Jew dihrdir ma indoahng suhwoang Martha apel Mary pwa irai en kamwais ira ki mehdihn riara woallo.

20 Nehn Martha ah rongda pwa Jesus allalu indoa, Ih aluhla pwa ih en suhwoang; a Mary minminehr nehn ummwo. 21 Martha pwehng Jesus, “Maing Oai Koaun, ma koawoa pwen minminehr me, rioai woallo jehpirin mehdi. 22 Doahr joah, Ngoahi kidal pwa Koahs pirin kioang Koawoa dahkij Koawoa pirin poaki Ipoa.” 23 Jesus pwehng ih, “Rioamw woallo pirin pwuroahng mourda.”

24 Martha japoang Ih, “Ngoahi kidal pwa Ih pirin pwuroahng mourda in rehnin kadeikko.”

25 Jesus pwehng ih, “Ngoahi ma mour japahl apel Jounkoamoaur. Ma emen ma pwojon Ngoahi, mihndahr ma Ih mehdi, a Ih pirin mour. 26  A ma emen ma mour a pwojon Ngoahi, jehpirin mehdi allaluhla. A doari, koawoa kamehlele me?”

27 Liho japoang, “Eh, Maing oai Koaun, ngoahi kamehlele pwa Koawoa Messiah‑wa, Nihn Koahsso, ma pirin indihdohng jampah.”

Jesus Joang

28 Mwerin Martha ah pwahla mehpwiai, ih japahlla ngudkihoang riah Mary, “Jounpadahkko ne indoa, a Ih idoak koawoa.” 29 Nehn Mary ah rongda, ih pispis uhda inla pwa ih en suhwoang Jesus. 30 (Jesus kahjikkoar lellahng nehn koaujoanno, pwa Ih minminehr wijahu ma Martha suhwoang Ih.) 31 Mihn Jew‑ok ma pwili Mary mine nehn ummwo, ma kamwkamwais ih, irai pwilpwili ih anjoauwo ma irai kapang ih uhda a pispis dilla. Irai lemlemehkihoang pwa ih pirin inla in joaujoauwo pwa ih en joang.

32 A nehn Mary ah lellahng wijahu ma Jesus minmine, ih ken rukdi in pwoalkoa pwehng Ih, “Maing oai Koaun, ma koawoa minminehr me, rioai woallo nen johpwa mehdi!”

33 Jesus kapangda ah joangjoangjoang, apel mihn Jew‑ok ma pwili ih pel joang, Ih ken injinjuwedla apel pahsoaula. 34 Ih idoak iparai, “Ia wija kamwai jaripdi ih?”

Irai japoang, “Maing amai Koaun, indoa kapang.”

35 Jesus joang. 36 Mihn Jew‑ok ken pwa, “Ia woahr Ah ipwilki woallo!”

37 A epwi nehn pwungarai pwa, “Jaudi Ih ma kapoahdpijoang mijen woal majkunno? Imdoahr, Ih johkak en wia mehkij pwa en doaroajang Lazarus mehdi?”

Lazarus Pwuroahng Mourda

38 Jesus pel pwuroahng injinjuwedla, inlahng in joaujoauwo, nehn pwoaroan paip oau ma sakai oau kin poaroahla.

39 Jesus pwa, “Kamwai pwoakjang sakaien!”

Martha, rien woal mehdiho, pwehng ih, “Maing, Ih ne pwohn naunahla, pwa ne rehn pahu daulihla — ah joajjoardi!”

40 Jesus pwehng liho, “Ngoahi joah ne pwehng koawoa pwa koawoa pirin kapang lingin Koahs ma koawoa pirin pwojon?” 41 Irai ken pwoakjang sakaiho, Jesus jarda pwa, “Joamoai, kalahngan en koawoa pwa oamw kin rong Ngoahi. 42  Ngoahi kidal pwa Koawoa kin rong Ngoahi anjoau ohroj, a Ngoahi pwa mehpwiai pwa armaj pwiai ma mine wija kije, irai en kamehlele pwa Koawoa ma kadardo Ngoahi.” 43 Mwerin ah pwahla mehpwiai, Ih kakoalikihla ngiloa, pwa, “Lazarus, dildihdo!” 44 Woal mehdiho dildihdo, poah apel ehn kan kidkidkihpene likkoaun nehn joaujoau, apel likkoau oau pidpene mijoa. Jesus pwehnglahng irai, “Kamwai lapwadda woallen kadarla ih.”

Pwihnno ma Pallanda Jesus

45 Mihn Jew dir nehn pwungarai ma indoa ipen Mary, irai kapang da ma Jesus ne wiahda irai ken pwojonla. 46 A epwi irai pwurlahng ipen Pharisee‑ok padahkihoang irai doahroar mehkan ma Jesus ne wiahda. 47 Doari, jamwrou laplappok apel Pharisee‑ok ken kapokonihpene Sohn Mwoalen Koapwunngo pwehng irai, “Dahkij kisai pirin wia? Pwa joangoan kilel kan ma woal mene kin wihwia! 48 Ma kisai mweidoahng ih en wihwia joang pwiai, armaj ohroj pirin pwojonla, a laplap kan in Rome nen indoa koauwehla asai Umw Joarwiho apel asai weihe pwon.”

49 Emen irai ma adanki Caiaphas ma wia Jamwrou Laplap nehn pahrro pwehng irai, “Kamwai johpwa kidal mehkij! 50 Kamwai johpwa dehdehki pwa en mwehu oang kamwai ma emen pirin mehkihdi armaj kan pwa sohn weihe pwon en joah mwomwla?” 51 Caiaphas in mehlel, joah wia sikesik pase pwa Ih ioar ma wia Jamwrou Laplap in pahrro, ih pwen kohpda pwa Jesus pirin mehkihdi mihn Jew‑ok. 52 Jaudi irai ioar doari a pwa en kapsahpene jerihn Koahs kan ohroj ma ne mwoarpijoang.

53 Doari, jang in rehnno inla koaun in mihn Jew‑ok wia lamlamki doahroar irai pirin kojukdi Jesus. 54 A ioar kahrehda Jesus johla allaluhjili janjal nehn Judea. Ih ken injang wijahu inlahng wija kij ma koaroannoang japwsoahn, in kahnihmmwo ma adanki Ephraim; ioar wijahwa ma Ih minmine pwilihkihla Nah sohnpadahkko.

55 Doari, en mihn Jew kan Joarwihn Passover ne koaroando, armaj dihrdir injang nehn japw kan indahlahng Jerusalem pwa irai kapwaihahda arai siahk in kamwkel mwohn joarwiho pirin sapda. 56 Irai raprapahki Jesus, a nehn irai pokonpene nehn Umw Joarwiho, irai kin peidekpene nehn pwungarai, “Da kamwai lemleme? Woallo pirin pwili joarwihe ke joah?” 57 Jamwrou Laplappok apel Pharisee‑ok ne koajoanehdihoang armaj kan, ma emen kidal ia Jesus minmine, a en pakairkihdo pwa irai en kak joalihdi.

12

Soal oau nehn Bethany

1 Rehn wonou mwohn Joarwihn Passover, Jesus inlahng Bethany, wijahu ma Lazarus kin koaukoaujoan, woallo ma Jesus kamourihda jang mehdi. 2 Irai ken koaunopda mwingehn joausik wijahu. Martha pwili jeuweje nehkpijoang mwingehu, Lazarus ioar ih emen ma pwili Jesus mwindihoang in sehpillo. 3 Mary ken wahdo le oau ma inenin koalik dupkoa ma wiawihkihda suhkoahu ma adanki nard, a salipki ehn Jesus, pel limwihki pisen moangehu. Karahdin in lehu ken pisoahla nehn ummwo pwon. 4 Emen Nah sohnpadahkkok, Judas Iscariot — ih ma pirin pangla Jesus — pwa, 5 “Dahkij kahrehda lehioauwe joah noasla in mwani silper* 300 (jilipwiki), pwa mwanihe en inlahng armaj joamwoahmwoa kan?” 6 Ih pwa me, jaudi jang in ah kin injinohki armaj joamwoahmwoa kan, a pwen jounpirap men ih. Ih ma kin wahwahwa nihrai pehkin mwaniho a kin kihkihjang mwani loaloa.

7 Jesus pwa, “Kamwai joah kadroapwki lihe! Kamwai mweidoahng en nekidla dahkij ih ankiho oang in rehnno ma Ngoahi pirin joajjoardi. 8  Armaj joamwoahmwoa kan pirin minminehr ipamwai anjoau ohroj, a Ngoahi jehpirin mine ipamwai anjoau ohroj.”

Pwihnno ma Pallan Lazarus

9 Nehn pokon koalik in mihn Jew oau irai rongda pwa Jesus minmine Bethany, irai ken inla, jaudi pwa irai nimen kapanngoar Jesus, apel Lazarus ma Jesus ne kamourihda jang mehdi. 10 Jamwrou laplappok ken wia lamlamki doahroar mwomwen irai pirin pel kojukdi Lazarus, 11 pwa ih ma kahrehda mihn Jew dihrdir irai kerpwihla irai a pwojonla Jesus.

Dilda Jerusalem ki Rojon in Kalwehdi

12 Rehnno mwerin, pokon koalikko, ma indoahng pwili Joarwihn Passover, rongda pwa Jesus allalu indoahng Jerusalem. 13 Irai ken oaloa soahn suhkoa palm a inlahng pwa irai en suhwoang, irai ken rahrahuki, “Kapnga Koahs! Koahs en kapaiahda Ih ma indoa in oadoan Koaunno! Koahs en kapaiahda Nahmwarkihn Israel!”

14 Jesus kapangda ejel pwulopwul men Ih ken doaudahng puwoa, doahroar ma insingdi nehn Puk Joarwi:

15 “Kahnihmw in Zion, koawoa joah mijik!

Me oamw Nahmwarki allalu indoa ipoamw,

Ih mine pohn ejel pwulopwul men.”

16 Nah sohnpadahkkok joah woahwoahki me in anjoauwo. A in anjoauwo ma Jesus iejda apel poukdahla, irai ken lemehda da Puk Joarwi pwahki Ih, a irai pel wiahng Ih mehpwiai.

17 Armajjok ma pwili Jesus nehn Ah pangin Lazarus jang nehn joaujoauwo, kamourihda jang mehdi, ken kalohkihjili da ma ne wiawi. 18 Ioar kahrpoan en pokonno irai inlahng suhwoang, pwa irai rongda pwa Ih wiahda manman oauwe. 19 Pharisee‑ok ken pwahpene nehn pwungarai, “Kamwai kapang! Kisai johpwa pwoaida! Pwa me sohn jampah ohroj ne pwilihla Ih!”

Epwi mihn Greece Rapahki Jesus

20 Doari, mihn Greece pwi ma mine nehn pwungen irai kan ma inlahng Jerusalem pwa irai en joarwi in kajarwiho. 21 Armaj pwiai ken inla ipen Philip (ih mihn Bethsaida nehn Galilee), pwehng ih, “Maing, kamai nimen suhwoang Jesus.”

22 Philip ken inla pwehng Andrew, a ara ken inla pakairkihoang Jesus. 23 Jesus japoang ira, “Anjoauwo ne leldo ma Nihn‑Armaj pirin lingla. 24  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: pwa liporro in pilahwahioau johkak dirla ma ih jehpirin kipdihoang nehn pwirej mehdi. Ma ih mehdi, ih pirin wiahda liporro dir. 25  Ma emen kin ipwilki ah mour uhdahn pirin luhj jang; a ma emen kin mihndahkihla ah mour in jampahioauwe, ioar ih ma pirin anki mour joahsuk. 26  Ma emen ma nimen papah Ngoahi, ih uhdahn pirin pwilpwili Ngoahi, pwa wija ma Ngoahi pirin mine, ih pel pirin mine. A Joamoaiho pirin kawahuwihla emen ma kin papah Ngoahi.”

Jesus Sikoa doahroar Ah pirin Mehdi

27  “Anjoau oauwe ngenihoa injinjuwedla; a dahkij Ngoahi pirin pwa? ‘Joamoai, koawoa joah mweidoahng awa oauwe en indoahng ngoahi’? Joah, pwa ioar kahrpoan oai indoa, pwa Ngoahi en lelloang nehn awahn loklok oauwe. 28  Joamoai, kalingihla oadoammwen!”

Doari, ngil oau ken indihdo jang nehnloannge, ma pwa, “Ngoahi kalingihla oadoaioa, a Ngoahi pirin pwuroahng kalingihla.”

29 Pokonno ma mine wijahu rongda ngillo, irai ken pwa, “Ngilen jouruhr!”

Epwi pel pwa, “Sohnloang men ma lalloang Ih!”

30 Jesus pwehng irai, “Jaudi Ngoahi ma ngil oauwe indihdohki, a pwen kamwai. 31  Anjoau oauwe ioar ma jampah oauwe pirin kadeikda. Anjoau oauwe koaun in jampah oauwe pirin kerpwihekla. 32  Doari, nehn Oai pirin pwoakpwoakda jang pohn jampah, Ngoahi pirin kahlwahdohng Ngoahi armaj ohroj.” 33 (Ih ken pwahla mehpwiai pwa en kajalehda joangoan mehdiho ma Ih pirin mehkihdi.)

34 Pokonno ken japoang, “A pukin Kojonneddo kin padahkihoang kamai pwa Messiah pirin mour allaluhla. Doari, imdoahr Oamw kak sikoa pwa Nihn‑Armaj uhdahn pirin pwoakpwoakda? Inje Nihn‑Armaj mene?”

35 Jesus japoang irai, “Marammo pirin minminehr nehn pwungamwaikan nehn anjoau kij. A doari, kamwai allaluhki marammo nehn ah mine ipamwai, pwa rosso nen koanoahdi kamwai. Pwa ma emen ma kin allalu nehn ros johkin kidal wijahu ih kin allaluhwoang. 36  Kamwai ken pwojon marammo nehn ah minmine ipamwai, pwa kamwai en kak wiahla armaj in marammo.”

Joah Pwojon in Mihn Jew‑ok

Mwerin Jesus Ah pwa mehpwiai, Ih inla kajoaloangehla pein Ih jang irai. 37 Mihndahr ma Ih ne wiahda kilel dir pwiai mwohn mijarai, a irai johpwa pwojonla. 38 Pwa dahkij joukohp Isaiah pwa en pwoaida:

“Maing amai Koaun, inje ma ne kamehlele dahkij kisai ne kadehde?

Oang inje ma Koaunno ne kajalehioang Ah manman?”

39 Ioar kahrpoa oauwe ma irai johkak pwojon, pwa Isaiah pel pwahla,

40 “Koahs ma karosihla mijarai,

Ih ma risingdi arai lamlam kan,

pwa pwoaroan mijarai kan en joah kapang,

arai lamlam en joah woahwoahki,

a irai jehpirin pwurdohng Ngoahi,

pwa Ngoahi en kemwehuwihla irai.

Ioar me ma Koahs ne pwahla.”

41 Isaiah ne pwahla mehpwiai pwa ah ne kapang en Jesus ling apel sikoa doahroar Ih.

42 Doari, dir jang nehn pwungen koaun in mihn Jew‑ok pwojonla Jesus, a pwen Pharisee‑ok ma kahrehda irai johkin sikoa in janjal, pwa irai en joah kajroahkjang nehn jinakoke kan. 43 Pwa irai kajampwalki oaloa kaping jang ipen armaj koalikjang oaloa kaping jang ipen Koahs.

Kadeik ki da Jesus pwa

44 Jesus ken ngil koalikda, pwahla, “Ma emen ma pwojon Ngoahi, jaudi Ngoahi kalahpwuk ma Ih pwojon, pwa Ih pel pwojon Ih ma kadardo Ngoahi. 45  Ma emen ma kapang Ngoahi, ih pel kapang Ih ma kadardo ngoahi. 46  Ngoahi ne indoahng jampah doahroar maram oau, pwa irai ohroj ma kin pwojon Ngoahi irai en joah minminehr nehn ros. 47  Ma emen ma pirin rong Oai padahk, a johkin kapwaihahda, Ngoahi jehpirin kadeik. Ngoahi ne indoa, jaudi pwa Ngoahi en kadeikda jampah, a Ngoahi en koamoaurla. 48  Ma emen ma joah oaloahda Ngoahi, apel joah peikkoang Oai padahk, mine emen ma pirin kadeik. Sikesik kan ma Ngoahi ne sikoahda, ioar ma pirin kadeikda irai in imwin rehnno! 49  Me ioar mehlel, pwa Ngoahi johkin kihda padahk jang pein Ngoahi; a Joamoaiho ma kadardo Ngoahi, pein Ih ma kin pwa dahkij Ngoahi pirin sikoa apel kadehdehda. 50  A Ngoahi kidal ma Ah lal pirin kahrehda mour joahsuk. Doari, da Ngoahi kin sikoahda, ioar da ma Joamoaiho pwehng Ngoahi pwa Ngoahi en sikoahda.”

13

Jesus Amwun pwoalkoan Nah Sohnpadahkkok

1 Doari, rehn oau mwohn Joarwihn Passover. Jesus ne kidal pwa Ah anjoau ne lel en injang jampah oauwe, inlahng ipen Jamahu. Ih kin pwen ipwilki Nah kan ma minmine jampah, a Ih kin pel ipwilki irai lel in imwin.

2 Jesus apel Nah sohnpadahkkok mwingmwinge en joausik. Jehsen ken kainoangihda Judas, nihn Simon Iscariot, pwa en pangla Jesus. 3 Jesus kidal pwa Jamahu kioang Ih manman unjek. Ih pel kidal pwa Ih indoa jang ipen Koahs apel pirin japahlla Ipoa. 4 Jesus ken uhda jang in sehpillo, kihjang Ah likkoaun likinno, Ih piroahkihdi lopkoa daulloau. 5 Ih ken widekihdihoang pil nehn pahn oau Ih sapda amwunki pwoalkoan Nah sohnpadahkkok, apel limwihki daullo ma mine in lopkoa. 6 Nehn Ah lel ipen Simon Peter, Peter pwehng Ih, “Maing oai Koaun, Koawoa pirin amwun pwoalkoaioa?”

7 Jesus japoang, “Koawoa joah kidal da ma Ngoahi wihwia anjoau oauwe, a mwuhr, koawoa pirin woahwoahkihda.”

8 Peter pwehng Ih, “Koawoa jehpirin amwun pwoalkoaioa!”

Jesus japoang, “Ma Ngoahi jehpirin amwun pwoalkoamwen, koawoa johla pirin wia Noai sohnpadahk.”

9 Simon Peter japoang, “Maing oai Koaun, jaudi pwoalkoaihoahr doari ma Koawoa pirin amwun, pwa pel poaihoa apel moangoaihoa!”

10 Jesus pwahla, “Irai ma ne duhduhlahroh mwakelkel, apel joh kaspoan en pwuroahng duhdu, pwa irai ne mwakelkel; ioarroar, en amwunla pwoalkoarai. Doari, kamwai ohroj ne mwakelkella, a emennoar johpwa.” 11 (Pwa Jesus kidal inje ma pirin pangla Ih; ioar kahrehda Ih pwa, “Kamwai ohroj ne mwakelkella, a emennoar johpwa.”)

12 Mwerin ah amwunla pwoalkoarai ohroj, ih pwuroahng dilloang nehn Ah likkoaun likinno, ih pel japahllahng dohiahu in sehpillo. Ih ken idoak, “Imdoahr, amwai woahwoahki dahkij Ngoahi kapwehsene wiahioang kamwai? 13  Kamwai kin panginki Ngoahi Jounpadahk apel Koaun; men pwung amwai pwa apkas, pwa ioar Ngoahi ma Ih. 14  Ngoahi, amwai Koaun apel Jounpadahk, ma kapwehsene amwunla pwoalkoamwai kan. Kamwai uhdahn pirin amwun pwoalkoan emenemen kamwai. 15  Ngoahi wiahioang kamwai karajpoa oau, pwa kamwai en pel wia doahroar ma Ngoahi kapwehsene kajalehioang kamwai. 16  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: joh lidu men mine ma kin laplap jang ah koaun; joh jounpakair men mine ma laplap jang armajjo ma kadarla ih. 17  Apkas kamwai kidal pwa padahk mehlel pas me; doari, ia woahr amwai peren ma kamwai pirin kapwaihahda!

18  “Ngoahi joah siksikoa doahroar kamwai ohroj, pwa Ngoahi kidal iraihok Ngoahi ne pilda. A lal in Puk Joarwi uhdahn pirin pwoaida, ma pwa, ‘Emen ma pwili kang koanoai mwingehi pirin pallan Ngoahi.’ 19  Anjoau kije Ngoahi pwehng kamwai mehpwiai mwohn ahr pirin wiawi, pwa nehn ahr pirin pwoaida, kamwai en pwojon pwa ‘Ngoahi ioar Ngoahi.’ 20  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel, emen ma kin kajamwo emen ma Ngoahi kadarwe, Ngoahi ma ih kin kajamwo; apel emen ma kin kajamwo Ngoahi, ioar ih ma kin kajamwo Ih ma kadardo Ngoahi.”

Jesus Kohpda doahroar Ah pirin Panngekla

21 Nehn en Jesus Ah pwahla mehpwiai, Ih pel injinjuwedla, pwa, “Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: emen jang nehn pwungamwai kan pirin pangla Ngoahi.”

22 Sohnpadahkkok jipwjipwoalpene nehn pwungarai, inenin jawoahwoahkihda inje Ih sikoahki lal pwiai. 23 Doari, emen nehn pwungen sohnpadahkkok, ma Jesus kin ipwilki, mwindi ipen Jesus. 24 Simon Peter ken pwurlahng ih, idoak, “Kalelpoak ipoa pwa inje ma Ih pwahki me.”

25 Sohnpadahkko ken sohlahng ipen Jesus, idoakkoang Ih, “Maing amai Koaun, inje ioar ih?”

26 Jesus japoang, “Ngoahi pirin kaduhdi pilahwa kije nehn dal oauwe, kioang ih; ioar ih woalwa.” Doari, Ih ken kihda pilahwa kij kaduhdi, Ih kioang Judas, nihn Simon Iscariot. 27 Nehn anjoauwohr ma Judas oaloa pilahwahu, Jehsen dilloang nehn ih. Jesus pwehnglahng Judas, “Pispis wiahda dahkij koawoa uhdahn pirin wia!” 28 Joh emen iparai in sehpillo woahwoahki amwda Jesus ke pwa me. 29 Pwa Judas kin kohwahki pehkin mwaniho, epwi sohnpadahkkok lemlemehkihoang pwa Jesus pwehng ih en inla dupukda dahkij irai anahne oang kamdippwo, ke ih pirin kijkijoa min joamwoahmwoa kan ki mehkij.

30 Judas oaloa pilahwahu, pispisinnoar dilla. Anjoauwo ne pwong.

Kojonned Kappwo

31 Mwerin Judas ah dilla, Jesus pwahla, “Ioar anjoauwa me ma ling in Nihn‑Armaj pirin janjalda. Anjoauwa me ma ling in Koahs ne janjalda nehn Ih. 32  Ma Nihn‑Armaj pirin kajalehda ling in Koahs, doari, pein Koahs pirin kajalehda ling in Nihn‑Armaj. Ih pirin wiahda apkas. 33  Noai jerihkan, Ngoahi jehpirin pwilpwili kamwai anjoau woaroai. Kamwai pirin rapahki Ngoahi, a apkas Ngoahi pwehng kamwai dahkij Ngoahi pwehng mihn Jew‑ok, ‘Kamwai johkak inla wijahu ma Ngoahi allaluhlahng.’ 34  Ngoahi kioang kamwai kojonned kapw oau: kamwai en ipwilpene nehn pwungamwaikan. Doahroar Oai ipwilki kamwai, ioar doahroar kamwai en ipwilpene. 35  Armaj ohroj pirin kidalki pwa kamwai Noai sohnpadahk, ma kamwai pirin limpoakpene.”

Jesus Kohpda doahr en Peter pirin Kahmahmkihla Ih

36 Simon Peter kalelpoak, “Maing Koaun, ia wija koawoa pirin inla?”

Jesus japoang, “Koawoa johkak kaujla Ngoahi wijahu ma Ngoahi pirin inla anjoau kije; a mwuhr koawoa nen kak kauj Ngoahi.”

37 Peter pel pwuroahng kalelpoak, “Maing oai Koaun, dahkij kahrehda ngoahi johkak kaujki koawoa anjoau kije? Ngoahi ne onopda ngoahi en mehkihdi Koawoa!”

38 Jesus japoang ih, “Koawoa uhdahn ne koaunopda koawoa en mehkihdi Ngoahi? A, Ngoahi pwehng koawoa in mehlel: mwohn jummwa ah pirin joang, koawoa pirin kahmahmkihla pehn jiluh pwa koawoa jehjoa Ngoahi.”

14

Jesus, ioar Alwa oang Jahm

1 Doari, Jesus pwehng irai, “Kamwai joah pwunod apel injinjuwed. Kamwai pwojon Koahs apel pwojon Ngoahi. 2  Pere dir mine nehn umwen Joamoaiho; ma joh, Ngoahi jehpirin pwehng kamwai pwa Ngoahi pirin inla koaunopdahng kamwai dohiamwai. 3  Ngoahi pirin inla koaunopda dohiamwai, Ngoahi pirin pwurdo uk kamwai dohng ipoai, pwa kamwai en mine wijahu ma Ngoahi kin mine. 4  Kamwai kidal allo ma inlahng wijahu ma Ngoahi allaluhlahng.”

5 Thomas pwehng Ih, “Maing Koaun, kamai jehjoa wijahu ma Koawoa pirin inlahng. A imdoahr amai en kak kidal allo ma inlahng wijahu?”

6 Jesus pwehng ih, “Ngoahi ma alwa, Ngoahi ma mehlelwa, Ngoahi ma mourwa; joh emen kak inla ipen Joamoaiho ma joh Ngoahi.” 7 Ih pel pwehng irai, “Apkas kamwai ne kidal Ngoahi, kamwai pirin pel kidal Joamoaiho; jang apkas inla kamwai ne kidal Ih apel kapang Ih.”

8 Philip pwehng Ih, “Maing Koaun, kajalehioang kamai Jahm, ioarroar ma kamai anahne.”

9 Jesus pwa, “Imdoahr, Philip, anjoau roairoai ma Ngoahi kin pwilpwilihki kamwai, a kamwai kahjikkoar kidal Ngoahi? Inje ma ne kapang Ngoahi, ne pel kapang Jahm. Doari, dahkij koawoa pwahki, ‘Kajalehioang kamai Jahm?’ 10  Philip, koawoa joah kamehlele ma Ngoahi kin minmine nehn Jahm, a Jahm kin minmine nehn Ngoahi?” Jesus pel pwehnglahng Nah sohnpadahkkok, “Lal kan ma Ngoahi ne padahkihoang kamwai jaudi pein Oai. A Jahmmo ma minmine Ipoai, ioar Ih ma wihwia Ah doadoahk kan. 11  Kamwai kamehlele nehn Oai pwa ma Ngoahi kin minmine ipen Jahm, a Jahm kin minmine Ipoai; a ma joah, kamwai kamehlele ki doadoahk pwiai ma Ngoahi wihwia. 12  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: ma emen ma pwojon Ngoahi pirin wia doadoahk kan ma Ngoahi kin wia. Eh, ih pirin wia doadoahk koalikjang, pwa Ngoahi allaluhlahng ipen Jahm. 13  A Ngoahi pirin kapwaihahda joang ohroj ma kamwai poaki in oadoaioa, pwa ling in Jahm en janjalda ipen Nah. 14  Ma kamwai pirin poaki Ipoai mehkij in oadoaioa, Ngoahi uhdahn pirin kapwaihahda.”

Inoaupoan Ngen Joarwi

15  “Ma kamwai ipwilki Ngoahi, a kamwai pirin kapwaihahda Oai kojonned kan. 16  Ngoahi pirin poaki ipen Jahm, a Ih pirin kioang kamwai pel emen Jounjauwaj, pwa en pwilpwili kamwai anjoau ohroj. 17  Ih Ngenwa ma kin kajalehda mehlelin Koahs. Sohn jampah oauwe johkak oaloa, pwa ihr johkak kapang apel johkak kidal Ih. A kamwai kidal Ih, pwa Ih kin minmine ipamwai apel nehn kamwai.

18  “Ngoahi johkak en kihdi kamwai kalahpwukla, a Ngoahi pirin japahldohng kamwai. 19  Mwerin anjoau kij jampah oauwe pirin johla kapang Ngoahi, a kamwai pirin kapang Ngoahi. Pwa Ngoahi mour, kamwai pirin pel mour. 20  Nehn rehnno pirin leldo, kamwai pirin kidal pwa Ngoahi kin mine nehn Joamoaiho, a kamwai kin minmine nehn Ngoahi, doahroar Ngoahi kin minmine nehn kamwai.

21  “Emen ma kin rong apel kapwaihahda Oai kojonned kan, ioar ih ma kin ipwilki Ngoahi. Joamoaiho pirin ipwilki emen ma kin ipwilki Ngoahi; Ngoahi pirin pel ipwilki ih, apel kajalehioang ih pein Ngoahi.”

22 Judas (jaudi Judas Iscariot) pwehng Ih, “Maing Koaun, mindoahr Oamw pirin kajalehioang kamai pein Koawoa, a jaudi oang jampah?”

23 Jesus japoang, “Emen ma ipwilki Ngoahi pirin kapwaihahda Oai padahk kan. Joamoaiho pirin ipwilki ih; Joamoaiho apel Ngoahi pirin indoa ipoa apel minmine ipoa. 24  Emen ma johkin ipwilki Ngoahi johkin kapwaihahda Oai padahk kan. Padahk kan ma kamwai ne rong, jaudi pein Oai, a pwen indoahjang ipen Joamoaiho, ma kadardo Ngoahi.

25  “Ngoahi ne padahkihoang kamwai mehpwiai nehn Oai minmine ipamwai. 26  A Jounjauwajjo, Ngen Joarwi, ma Joamoaiho pirin kadardo in oadoaioa, ioar Ih ma pirin padahkihoang kamwai, apel kasmankihoang kamwai mehkan ohroj ma Ngoahi ne pwehng kamwai.

27  “Ngoahi kioang kamwai popohl, pein Oai popohl ma Ngoahi kioang kamwai. Ngoahi johpwa kioang kamwai doahroar en jampah kin kioang kamwai. Kamwai joah injinjuwed, pwunod, apel majpwehk. 28  Kamwai ne rong Oai pwehng kamwai, ‘Ngoahi pirin inlahjang kamwai, a Ngoahi pirin japahldohng kamwai.’ Ma kamwai ipwilki Ngoahi, kamwai nen perenki Oai inlahng ipen Jahm, pwa Ih ma laplapjang Ngoahi. 29  Ngoahi pwehng kamwai apkas mehpwiai mwohn ahr pirin wiawi, pwa nehn ahr pirin pwoaida, kamwai en kamehlele. 30  Ngoahi ne johkak sikesikkoang kamwai anjoau roairoai, pwa koaun in jampah oauwe ne allaluhdo, joh ah manman pohn Ngoahi; 31  a sohn jampah en uhdahn kidal pwa Ngoahi ipwilki Jahm. Ioar kahrehda Ngoahi kin wiahda joang ohroj ma Ih pwehng Ngoahi.

“Kisai ken inlahjang wijahkije!”

15

Jesus ioar Suhkoahn Wain Mehlelwa

1  “Ngoahi ma suhkoahn wain mehlelwa, a Joamoaiho jounmwoaswelwa. 2  Rahk ohroj ma johkin mine wah, Joamoaiho kin pakkahjang. Ih kin kamwosmwosihdi rahk ohroj ma kin kajalehda wah, pwa irai en pel dirla wah. 3  Kamwai ne mwakelkelkihda padahk kan ma Ngoahi ne padahkihoang kamwai. 4  Kamwai oauwoang Ngoahi, a Ngoahi pel pirin oauwoang kamwai. Ma kamwai joah poaddoang Ngoahi, kamwai johkak uhwa, doahroar rahn suhkoa pas pel johkak uhwa, ma ih joah poaddoang in palwoaroan suhkoahu.

5  “Ngoahi ma suhkoahn wainwa, a rah kan kamwai. Ma emen ma poaddoang Ngoahi, a Ngoahi oang ih, pirin uhdahn dir wah; pwa kamwai johkak wia mehkij ma joah Ngoahi. 6  Emen ma joah poaddoang Ngoahi pirin doahroar rahn suhkoa pas ma kerpwihekla mengla. Joangoan rah pwiai pirin kihekpene apel kerpwiheklahng nehn oai, wija ma irai pirin jirepla. 7  Ma kamwai oauwoang Ngoahi, a Oai mahjan kan kin oauwoang kamwai, doari, kamwai pirin poaki mehkij ma kamwai anahne, uhdahn pirin pwoaihoang kamwai. 8  Ling in Joamoaiho pirin janjalda, ma kamwai pirin uhwahda dir, a ioar doahroar me amwai pirin wiahla Noai sohnpadahk. 9  Ngoahi ipwilki kamwai, doahroar Jahm ipwilki Ngoahi; kamwai minmine nehn Oai limpoak. 10  Ma kamwai pirin kapwaihahda Oai kojonned kan, kamwai pirin minmine nehn Oai limpoak, doahroar Oai kin kapwaihahda en Joamoaiho koajoandi, apel minmine nehn Ah limpoak.

11  “Ngoahi ne padahkihoang kamwai mehpwiai pwa Oai peren en mine ipamwai, a amwai peren en unjekla. 12  Oai kojonned oang kamwai: kamwai en ipwilpene nehn pwungamwai kan, doahroar Oai kin ipwilki kamwai. 13  Limpoak wa keiou koalik ma emen anki oang ah pirien kan, ioar ih en mihndahkihla ah mour ki irai. 14  Kamwai ioar oai pirien, ma kamwai kin wia dahkij Ngoahi padahkihoang kamwai. 15  Ngoahi johla pirin panginki kamwai lidu, pwa lidu johkin kidal dahkij ah koaun kin wia. A Ngoahi pirin panginki kamwai pirien, pwa Ngoahi ne padahkihoang kamwai joang ohroj ma Ngoahi ne rongjang ipen Joamoaiho. 16  Jaudi kamwai ma pilda Ngoahi, a Ngoahi ma pilda kamwai. Ngoahi ma pilda kamwai pwa kamwai en alwe kaparahda wah dir, joangoan wah kan ma mwehu johkak ohla. Doari, Jahmmo pirin kioang kamwai meohroj ma kamwai pirin poaki Ipoa in Oadoaioa. 17  Doari, me Oai kojonned: kamwai en ipwilpene nehn pwungamwai kan.”

Kalioas in Jampah

18  “Ma jampah kin lioassoang kamwai, kamwai en lemleme pwa ih lioassoang ngoahi mwohn ah lioassoang kamwai. 19  Ma kamwai kijehn jampah oauwe (a kamwai pwen jaudi), doari, jampah oauwe pirin ipwilki kamwai doahroar ah kin ipwilki nah kan. A Ngoahi pilda kamwai jang nehn jampah; doari, jaudi kamwai kijehn jampah. Ioar kahrpoan en jampah ah kin lioassoang kamwai. 20  Kamwai lemleme dahkij Ngoahi ne pwehng kamwai: ‘Joh lidu men kin laplap jang ah koaun.’ Ma irai ne koalkoa Ngoahi, irai pel pirin koalkoa kamwai. Ma irai kapwaihahda oai padahk kan, irai pel pirin kapwaihahda amwai padahk kan. 21  Irai pirin wiahioang kamwai mehpwiai ohroj pwa Noai kamwai, pwa irai jehjoa Ih ma kadardo Ngoahi. 22  Nen pwen joh diparai, ma Ngoahi joah indoa padahkkoang irai; a apkas irai ne johla kak akpwungki diparai kan. 23  Emen ma lioassoang Ngoahi, ih pel lioassoang Joamoaiho. 24  Ma Ngoahi joah wiahda joangoan doadoahk kan ma joh emen wia mwohn mijarai, nen joh diparai; a apkas irai ne kapang oai wihwia kan, doari irai ken lioassoang Ngoahi apel Joamoaiho. 25  Ioar kahrpoan mehpwiai ahr wiawi, pwa dahkij ma ne insingdi nehn arai Kojonned en pwoaida: ‘Irai lioassoang Ngoahi, in joh kahrpoa.’

26  “A Jounjauwaj pirin indoa, ioar Ngen mehlello, ma indoa jang ipen Jahm. Ngoahi pirin kadardo Ih jang ipen Jahmmo, ioar Ih pirin kadehde doahroar Ngoahi. 27  A kamwai pel pirin kadehdehda doahroar Ngoahi, pwa kamwai ne pwilpwili Ngoahi jang in sapinno.

16

1  “Ngoahi padahkihoang kamwai mehpwiai pwa kamwai en joah kerpwihla amwai pwojon. 2  Irai pirin kainoapwihjang kamwai nehn arai jinakoke kan. A anjoau allaluhdo, ma emen ma pirin kojuk kamwai pirin lemlemehioang pwa ih kin papah Koahs. 3  Armaj pirin wiahng kamwai mehpwiai pwa irai jehjoa Jahmmo ke Ngoahi. 4  A Ngoahi ne pwehng kamwai mehpwiai pwa nehn anjoauwo pirin leldo ma irai en wia mehpwiai, kamwai nen lemehda Oai sikesik pwiai.”

Doadoahk en Ngen Joarwi

“Ngoahi joah padahkihoang kamwai mehpwiai in sapinno, pwa Ngoahi minmine ipamwai. 5  A apkas Ngoahi pirin inlahng ipen Ih ma kadardo Ngoahi; a joh emen kamwai ma idoak Ipoai, ‘Ia wija Koawoa pirin inla?’ 6  A apkas, pwa Oai ne pwehng kamwai, amwai mohngiong ne dirkihla injinjuwed. 7  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: ma mwehuwoang kamwai ma Ngoahi pirin inla jang kamwai, pwa ma Ngoahi joah inla, Jounjauwajjo jehpirin indoahng kamwai. A ma Ngoahi inla, Ngoahi pirin kadardohng Ih kamwai. 8  A nehn Ah pirin indoa, Ih pirin kadehdehioang sohn jampah pwa irai pwen japwung nehn doahroar dihp, nehn doahroar pwung, nehn doahroar kadeik en Koahs. 9  Irai kin japwung in doahroar dihp, pwa irai joah pwojon Ngoahi; 10  irai kin japwung in doahroar dahkij pwung, pwa Ngoahi ne pirin ken inla ipen Jahm a kamwai ne johla pirin kapang Ngoahi. 11  Irai kin japwung in doahroar kadeik, pwa koaun in jampah oauwe ne pwen kadeikda doari.

12  “Pel mine joang dir ma Ngoahi nimen pwehng kamwai, a apkas ne inenin apwal oang kamwai en oaloahda. 13  A nehn Ngenin Mehlello ah pirin indoa, Ih pirin kajalehda mehlel in Koahs, Ih pirin kahlwahng kamwai oang nehn mehlel ohroj. Ih jehpirin padahk ki jang in pein Ah manman, a Ih pirin padahkihoang kamwai da ma Ih kin rongda, apel padahk ki doahroar mehkan ma pirin indoa. 14  Ih pirin kalingihla Ngoahi, pwa Ih pirin padahkihoang kamwai dahkij ma Ih rongjang Ngoahi. 15  Meohroj ma Joamoaiho anki, ioar Oai; kahrehda Ngoahi pwehng kamwai pwa Ngenno pirin oaloa dahkij Ngoahi kioang Ih, a Ih padahkihoang kamwai.”

Injinjuwed apel Peren

16  “Mwerin anjoau kij, kamwai johla pirin kapang Ngoahi, apel mwerin anjoau kij, kamwai pirin pel pwuroahng kapang Ngoahi.”

17 Epwi Nah sohnpadahkkok idoak pene nehn pwungarai, “Ia woahwoahn me, ma Ih pwehngkihoang kisai, ‘Mwerin anjoau kij kamwai johla pirin kapang Ngoahi; apel mwerin anjoau kij kamwai pirin pwuroahng kapang Ngoahi?’ A Ih pel pwa, ‘Ngoahi allaluhlahng ipen Joamoaiho.’ 18 Ia woahwoahn lal oauwe, ‘Mwerin anjoau kij?’ Kisai johpwa woahwoahki dahkij Ih siksikoa!”

19 Jesus kidal pwa irai nimen kalelpoak Ipoa, Ih pwehnglahng irai, “Ngoahi pwa, ‘Mwerin anjoau kij kamwai johla pirin kapang Ngoahi, apel mwerin anjoau kij kamwai pirin pwuroahng kapang Ngoahi.’ Ioar mehwa kamwai iddidoak nehn pwungamwaikan? 20  Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: kamwai pirin joang apel injinjuwed, a jampah oauwe pirin peren. Kamwai pirin injinjuwed, a amwai injinjuwed pirin wikkoang in peren. 21  Nehn en li men ah pirin koaroannoang en noaisik, ih pirin injinjuwed, pwa ah anjoau in moadoak ne lel. A in anjoau ma jeriho noaisikdi, ih pirin moalkoahla ah moadoak; ih pirin perenda, pwa jeri men ne noaisikdi nehn jampah. 22  Ioar pel doahroar kamwai, anjoau oauwe kamwai injinjuwed, a Ngoahi pirin pwuroahng suhwoang kamwai, a mohngiongimwai kan pirin dirkihla peren, joangoan peren ma joh emen kak kihjang kamwai.

23  “Nehn rehnno pirin leldo, kamwai jehpirin poaki Ipoai mehkij. Ngoahi pwehng kamwai in mehlel: Jahmmo pirin kioang kamwai meohroj ma kamwai pirin poaki Ipoa in Oadoaioa. 24  Leldo anjoau oauwe kamwai kahjikkoar poaki mehkij in Oadoaioa. Poaki a kamwai pirin oaloa, pwa amwai peren en unjekla.”

Kalwehdi Jampah

25  “Ngoahi ne padahkihoang kamwai mehpwiai in karajraj. A anjoau pirin indoa ma Ngoahi johla pirin doadoahkki karajraj, pwa Ngoahi pirin padahkkoang kamwai in janjal doahr Joamoaiho. 26  Nehn rehnno pirin leldo, kamwai pirin pein poaki mehkan ipen Koahs in Oadoaioa; a Ngoahi johpwa pwa Ngoahi pirin poaki ipoa mehkij ki kamwai, 27  pwa pein Jahmmo ipwilki kamwai. Ih ipwilki kamwai pwa kamwai ipwilki Ngoahi apel kamehlele pwa Ngoahi indoa jang ipen Koahs. 28  Ngoahi indoa jang ipen Jahmmo, apel indoahng jampah. Apkas Ngoahi pirin injang jampah inlahng ipen Jahmmo.”

29 Doari, Nah sohnpadahkkok ken pwehng Ih, “Maing, apkas Koawoa sikesik janjal, a johla doadoahkki karajraj. 30 Apkas kamai kidal pwa Koawoa kidal joang ohroj, a Koawoa johpwa anahne emen en kalelpoak mehkij Ipoamw. Me kahrehioang kamai en kamehlele pwa Koawoa indoa jang ipen Koahs.”

31 Jesus japoang irai, “Apkas kamwai ne kamehlele? 32  Anjoauwo pirin indoa, a ne leldo, ma kamwai ohroj pirin mwoarpijoang, emenemen inlahng nehn pein ah wija; Ngoahi pirin kalahpwukla. A Ngoahi johpwa pirin kalahpwukla, pwa Joamoaiho kin pwilpwili Ngoahi. 33  Ngoahi ne padahkihoang kamwai mehpwiai pwa kamwai en anki popohl ki Ngoahi. Jampah pirin koalkoa kamwai, a kamwai en sihkei, pwa Ngoahi ne kalwehdi jampah!”

17

Jesus Kapkapki Nah Sohnpadahkkok

1 Nehn Jesus Ah pwahla mehpwiai, Ih ken jipwoaldahlahng nehnloannge, pwa, “Joamoai, Oai anjoau ne lel. Kalingihla Nihmw mene, pwa Nihmw mene en pel kalingihla Koawoa. 2  Pwa Koawoa kioang Nihmw mene manman in koaun armaj ohroj, pwa en kak kioang mour joahsuk irai ohroj ma Koawoa kioang Ngoahi. 3  A mour joahsuk woahwoahki en kidalla Koawoa, pwa Koawoahr Koahs mehlelwa, apel kidalla Jesus Christ ma Koawoa ne kadardo. 4  Ngoahi ne kajalehda Oamw ling nehn jampah; apel Ngoahi ne kadoarihla doadoahk kan ma Koawoa ne kioang Ngoahi en wia. 5  Maing Joamoai! Kalingihda Ngoahi mwohn Mijoammwen anjoau oauwe, kalingihkihda Ngoahi linngohr ma Ngoahi ne anki nehn Oai minmine Ipoamw mwohn jampah oauwe ah kahjikkoar wiawihda.

6  “Ngoahi ne kajalehda Koawoa ipen armajjok ma Koawoa kioang Ngoahi nehn jampah. Irai nihmw, a Koawoa kioang Ngoahi irai, irai ne kapwaihahda Oamw lal. 7  A apkas irai ne kidal pwa mehkan ohroj ma Koawoa ne kihdoahng Ngoahi pel indoahjang ipoamw. 8  Pwa Ngoahi ne kioang irai padahk kan ma Koawoa kioang Ngoahi, a irai ne oaloahda. Irai ne kidal pwa ioar me mehlelwa: ma Ngoahi indoa jang ipoamw, a irai kamehlele pwa Koawoa ma kadardo Ngoahi.

9  “Ngoahi kin kapkapki irai. Ngoahi joah kapkapki jampah, a irai kan ma Koawoa kioang Ngoahi, pwa irai ioar nihmw. 10  Meohroj ma Oai ioar Oamw; a meohroj ma Oamw ioar Oai; a Oai ling janjalda nehn irai. 11  Apkas Ngoahi pirin allaluhwoang Ipoamw. Ngoahi johla pirin minmine jampah; a irai pirin minminehr nehn jampah. Maing Joamoai ma Joarwi! Nekidki irai oadoammwen ma manman, addo ma Koawoa ne kihdoahng Ngoahi, pwa irai en wiahla oau doahroar asa kin wia oau. 12  Nehn Oai minmine iparai, Ngoahi ne jiloahkihdi irai oadoammwen ma manman, addo ma Koawoa kihdoahng Ngoahi. Ngoahi ne apwali irai, a joh emen nehn pwungarai ma kak joaloangla; ioarroar ih ma ne kileldi en joaloangla, pwa lal in Puk Joarwi en pwoaida. 13  A apkas Ngoahi pirin allaluhwoang Ipoamw, a Ngoahi ne pwahla mehpwiai nehn jampah, pwa irai en kak anki Oai peren nehn mohngiongirai kan, in unjek mehlel. 14  Ngoahi ne kioang irai Oamw lal, a jampah ne lioassoangkihda irai pwa irai jaudi kijehn jampah, doahroar Ngoahi ma jaudi kijehn jampah. 15  Ngoahi joah poaki Ipoamw pwa Koawoa en kihjang irai nehn jampah, a pwa Koawoa en poaroahjang irai me Naunahu. 16  Doahroar Ngoahi ma jaudi kijehn jampah, pel ioar doahroar irai jaudi kijehn jampah. 17  Kajarwihkihla irai me mehlello; Oamw lal ioar ma mehlel. 18  Ngoahi ne kadarla irai nehn jampah, doahroar Oamw kadardo Ngoahi nehn jampah. 19  A ki irai, Ngoahi kajarwihkihoang Koawoa pein Ngoahi, pwa irai en pel kajarwihoang Koawoa.

20  “Ngoahi joah kapkapki irai kalahpwuk, pwa pel irai kan ma pirin pwojon Ngoahi ki arai padahk. 21  Ngoahi kapkap pwa irai ohroj en wiahla oau. Maing Joamoai! Irai en wiahla oau Ipasa, doahroar Oamw mine Ipoai, a Ngoahi Ipoamw. Irai en wiahla oau, pwa jampah en kamehlele pwa Koawoa ma kadardo Ngoahi. 22  Ngoahi ne kioang irai linngohr ma Koawoa ne kihdoahng Ngoahi, pwa irai en wiahla oau, doahroar Asa wia oau: 23  Ngoahi iparai a Koawoa Ipoai, pwa irai en uhdahn wiahla oau, pwa jampah oauwe en kidal pwa Koawoa ma kadardo Ngoahi, a Koawoa ipwilki irai doahroar Oamw ipwilki Ngoahi.

24  “Maing Joamoai! Koawoa ne kihdoahng Ngoahi irai, a Ngoahi anahne irai en pwili Ngoahi mine wijahu ma Ngoahi pirin mine, pwa irai en kak kapang Oai ling, linngo ma Koawoa ne kihdoahng Ngoahi ki Oamw ipwilki Ngoahi mwohn jampah oauwe ah kahjikkoar wiawihda. 25  Joamoai, Koawoa ma Pwung! Jampah oauwe jehjoa Koawoa, a Ngoahi ma kidal Koawoa, a irai pwiai ne kidal pwa Koawoa ma kadardo Ngoahi. 26  Ngoahi ma kahrehioang irai en kidalla Koawoa, a Ngoahi pel pirin doaudoaulahr pwa limpoakko ma Koawoa ne wiahng Ngoahi en pel mine iparai, a Ngoahi en pel kak mine iparai.”

18

Irai Joalihdi Jesus

1 Mwerin Jesus Ah wia kapkap oauwe, Ih pwilihki Nah sohnpadahkkok ken inla jang wijahu, irai kosehla pilsik in Kidron. Mwoaswel oau mine wijahu. Ih apel Nah sohnpadahkkok inla loaloa. 2 Judas, ma pirin pangla Jesus, kidal doahroar wijahu, pwa pak dir Jesus apel Nah sohnpadahkkok kin suhpene o. 3 Judas ken inla nehn mwoaswello, uk jounpei in Rome pwi apel jilepen Umw Joarwiho pwi ma koadoaddoardo jang ipen jamwrou laplappok apel Pharisee‑ok. Irai ohroj wijik mihn pei, lahm apel dil. 4 Jesus kidal meohroj ma pirin wiawihoang Ih; Ih ken uhda mwohrai pwahla, “Inje ma kamwai raprapahki?”

5 Irai japoang, “Jesus, mihn Nazareth.”

Jesus pwehng irai, “Ngoahi Ioar Ih.”

Judas, ma pangla Jesus, pwili irai uhda wijahu. 6 Nehn Jesus Ah pwehnglahng irai, “Ngoahi Ioar Ih,” irai ken pehkla kipdihoang pohn pwirej. 7 Jesus pel pwuroahng idoak iparai, “Inje ma kamwai raprapahki?”

Irai pwa, “Jesus, mihn Nazareth.”

8 Jesus pel pwa, “Ngoahi ne pwehng kamwai pwa Ngoahi ioar Ih. A doari ma kamwai raprapahki Ngoahi, kamwai mweidoahng irai pwiai en inla.” 9 (Ih pwahla mehpwiai pwa mehk ma Ih ne pwahla en pwoaida: “Joamoai, joh emen iraihok ma koawoa kihdoahng Ngoahi ne joaloangla.”)

10 Simon Peter, ma wahwahwa kodlaij pas, wijda poaloahjang loap moaun in sien nihn Jamwrou Laplap lidu. Oadoan lidu mene, Malchus. 11 Jesus pwehnglahng Peter, “Kajpahlihoang nihmw kodlaijjen nehn dohiahn! Koawoa lemleme pwa Ngoahi jehpirin nim mwoakin loklokko ma Joamoaiho kihdoahng Ngoahi?”

Jesus Mwohn Annas

12 Jounpei in Rome‑ok pwilihki arai koaunno, apel mihn Jew ma kin wia doadoahkin jilajil, irai sipisdi apel joalihdi Jesus. 13 Keiou, irai ukla Jesus ipen Annas, pwa ih ma jemen pahien Caiaphas‑o. Caiaphas ioar ih ma Jamwrou Laplap nehn pahrro. 14 Caiaphas ioar ma pwehng mihn Jew‑ok pwa mwehu ma armaj men en mehkihdi armaj ohroj.

Peter Kahmahmkihla Jesus

15 Simon Peter apel emen sohnpadahk, ira pwilihla Jesus. Jamwrou Laplappo kidal sohnpadahk meno, doar ih ken pwili Jesus inla nehn kelin umw en Jamwrou Laplappo. 16 A Peter mine likin kello, ipen wanihmmwo. Sohnpadahk meno, dilla siksikesikkoang lidu ma jiljiloa wanihmmwo, ken ukdo Peter nehn kello. 17 Lidu ma jiljiloa wanihmmwo pwehng Peter, “Jaudi koawoa emen nihn Woallo sohnpadahkkok?”

Peter japoang, “Joah. Jaudi.”

18 Doari, liduhwok apel jounjilajillok jaunda oai siksik kij, pwa anjoaun kopou. Irai ken pidekihpene koarkoaroangroang; a Peter pel pwili irai koaroangroang.

Jamwrou Laplap Kapeideki Jesus

19 Jamwrou Laplappo ken idoak ipen Jesus doahroar Nah sohnpadahkkok apel doahroar Ah padahk. 20 Jesus japoang, “Ngoahi kin kalap sikesik janjal oang armaj ohroj. Oai padahk ohroj ne wiawihla nehn jinakoke kan apel nehn Umw Joarwiho, wija ma mihn Jew kan ohroj kin pokonpene. Ngoahi johkin pwa mehkij in wija rir. 21  Dahkij kahrehda koawoa kapeideki Ngoahi? Koawoa idoak iparai ma rongjang Ngoahi doahroar mehkan ma Ngoahi padahkihoang irai; irai ma kidal dahkij Ngoahi ne pwahla.”

22 Nehn Jesus Ah pwahla mehpwiai, emen jounjilajillok, ma uhda ipoa, ken poki Jesus pwahla, “Ioar doahroar Oamw pajpoang oang Jamwrou Laplap men?”

23 Jesus japoang woallo, “Ma Oai sikesik kin japwung, a kadehdehda doahroar Oai japwung; a ma Oai sikesik kin pwung, a mihnda koawoa poki Ngoahi?”

24 Doari, Annas ken kadarla Jesus ipen Jamwrou Laplap Caiaphas, Ih pirapirdihoar.

Peter Pwuroahng Kahmahmkihla Jesus

25 Simon Peter uhdahr wijahu koarkoaroangroang. Irai ken pwehnglahng ih, “Jaudi koawoa emen Nah sohnpadahkkok?”

Peter japoang, “Joah, jaudi ngoahi.”

26 Lidu in Jamwrou Laplappo men, kijehn woallo ma Peter poaloahjang sioa, idoak, “Jaudi koawoa ma ngoahi kapang pwili Woallo nehn mwoaswello?”

27 Peter pel pwuroahng kahmahmkihla; a nehn anjoauwohr jummwa men ken joangla.

Jesus Mwohn Pilate

28 Oh inminjoang irai ukjang Jesus nehn umwen Caiaphas‑o uklahng nehn umwen koapinahu. A irai joah dilloang nehn umwen koapinahu, pwa irai doar jaminla, pwa irai en kak kang kamdipw in Passover. 29 Pilate ken dilla likin iparai idoak, “Dahkij kamwai kadpoahki Woal mene?”

30 Irai pwehnglahng ih, “Kamai johpwa pirin ukdo Woal mene ipoamw ma Ih johpwa wiahda mehkij nauna.”

31 Pilate ken pwehnglahng irai, “Pein kamwai oaloa Woal mene kadeikda Ih in doahroar amwai kojonned.”

Mihn Jew‑ok pwehnglahng ih, “Kamai johpwa mweimweioang en kojukdi armaj.” 32 (Me en wiawi pwa en pwoaida mehkan ma Jesus pwahkihla doahroar Ah pirin mehdi.)

33 Pilate pwurlahng nehn ummwo, pangin Jesus, peidek Ipoa, “Koawoa ioar ma nahmwarkihn mihn Jew kan?”

34 Jesus japoang, “Peidek oauwe pein oamw, ke epwi armaj ma pwehng koawoa doahroar Ngoahi?”

35 Pilate japoang Ih, “Da, ngoahi mihn Jew men? Sohn Oamw wei apel jamwrou laplap kan, ioar irai ma wahdo Koawoa ipoai. Dahkij Koawoa wiahda?”

36 Jesus japoang, “Oai wei jaudi kijehn jampah oauwe. A ma Oai wei kijehn jampah oauwe, Oai papah kan pirin peiki ngoahi, pwa joh emen en pangla Ngoahi ipen mihn Jew kan. Pwen joah! Oai wei jaudi kijehn jampah oauwe!”

37 Pilate pel pwehng Ih, “Doahr da, nahmwarki men Koawoa?”

Jesus japoang, “Koawoa ma pwahla pwa Ngoahi nahmwarki men. A ioar, kahrpoa oauwoar ma Ngoahi noaisikdi apel indoahng jampah, pwa Ngoahi en kadehdehda doahroar me mehlello. Armaj ohroj ma kijehn mehlello kin rong ngiloaihoa.”

38 Pilate pel idoak Ipoa, “A dahkij me mehlello?”

Jesus ne Mweimweilahng en Kojkojdi

Pilate pwuroahng pel dilla likin ipen mihn Jew‑ok, pwehnglahng irai, “Ngoahi johpwa kapangda kahrpoa oau pwa Ngoahi en koalkoahki Woal mene. 39 A mine siahk oau ipamwai, doahroar oai en kin lapwaddahng kamwai emen sohn kalpwuhj nehn anjoau in Passover. A imdoahr, kamwai joah nimen ngoahi en lapwaddahng kamwai nahmwarkihn mihn Jew kan?”

40 Irai ken rahrahuda, pwahpwahpwa, “Jaudi Woal menen, a Barabbas!” (Barabbas, ioar armaj nauna men.)*

19

1 Pilate ken oaloa mweidoahng Jesus en pokpokla. 2 Jounpeihok ken pidda mwarmwar dokdok pas kihdihoang pohn moange apel kapwasahkihda Ih robe mwoahroan pwijehnmwoal. 3 Irai ken sohla Ipoa pwahpwahpwa, “Maing! Nahmwarkihn mihn Jew kan!” Irai kin pel poki Ih.

4 Pilate pel pwuroahng dilla likin pwehnglahng pokonno, “Ngoahi pirin ukdohng kamwai Woallo, pwa kamwai en kidal pwa Ngoahi johpwa diarda dihp Ipoa.” 5 Jesus ken dildo, mwaroahdi mwarmwar dokdok pas apel kol robe mwoahroan pwijehnmwoal. Pilate pwehnglahng arai, “Kamwai kapang! Me ioar Woalwa!”

6 Nehn jamwrou laplappok apel jilepen Umw Joarwiho ahr kapang Ih, irai ken rahrahuki, “Kalohpwuhla Ih! Kalohpwuhla Ih!”

Pilate pwehnglahng irai, “Pein kamwai oaloa Woal mene kalohpwuhla, pwa ngoahi johpwa diarda dihp Ipoa.”

7 Mihn Jew‑ok japoang ih, “Amai kojonned mine, ma pwa Woallen uhdahn pirin kojkojdi, pwa Ih wiahki Ih nihn Koahs.”

8 Nehn Pilate ah rongda sikesik pwiai, ih inenin majpwehkda. 9 Ih pel pwuroahng dilda nehn ummwo idoak ipen Jesus, “Mihnia men Koawoa?”

A Jesus johpwa japoang.

10 Pilate pwehnglahng Ih, “Koawoa joah nimen lalloang ngoahi? Imdoahr, Koawoa johpwa kidal pwa mine oai manman in kapisla Koawoa, apel manman in kalohpwuhla Koawoa?”

11 Jesus japoang, “Joh ekij oamw manman pohioa, ma joah mweioang koawoa jang puwoa. Ioar ma kahrehda dipen ih ma kihdoahng Ngoahi ipoamw koalikjang dipoamwen.”

12 Mwerin mehpwiai, Pilate ken jong in kapisla Ih; a mihn Jew‑ok rahrahuki, “Ma koawoa pirin kapisla Woallen, a jaudi koawoa koampoakpen Caesar! Emen ma kin wiahki pein ih nahmwarki kin pallan Caesar!”

13 Nehn Pilate ah rongda sikesik pwiai, ih ken kadilihla Jesus jang nehn ummwo, kihdi pohn mwoalen kadeik in wija ma adanki “Pilowar Sakai.” (A in lal in Hebrew, “Gabbatha.”)

14 Rehnno ioar rehnin koaunop oang Joarwihn Passover; a mehpwiai ne wiawi koaroanlahng injauwaj. Pilate ken pwehnglahng mihn Jew‑ok, “Ioar amwai Nahmwarkiwa me!”

15 Arai ken rahrahuki, “Kojukdi Ih! Kojukdi Ih! Kalohpwuhla Ih!”

Pilate pel pwa, “Kamwai nimen Ngoahi en kalohpwuhla amwai Nahmwarkihe?”

Jamwrou laplappok japoangki, “Joh amai nahmwarki, Caesar oar doari!”

16 Pilate ken kihla Jesus iparai, pwa irai en kalohpwuhla.

Jesus ken Kalohpwuhekla

Irai ken oaloa Jesus. 17 Ih aluhla, pein Ih wahda Ah lohpwuhwo, inlahng wijahu ma adanki “Wijahn Sihn Moang.” (A in lal in Hebrew, “Golgotha.”) 18 Ioar wijahwa ma irai kalohpwuhla Ih, pwilihki woal roahmen, emen loap moaun, apel emen loap meing; a Jesus mine nehn pwungara. 19 Pilate insingehdi lal pwi kapsaioang in lohpwuhwo: “Jesus mihn Nazareth, Nahmwarkihn mihn Jew.” 20 Dir in mihn Jew wadek insing pwiai, pwa wijahu ma irai kalohpwuhla Jesus koaroannoang kahnihmmwo; a insing pwiai insingdi in lal in Hebrew, lal in Latin, apel lal in Greek. 21 Jamwrou laplappok pwehng Pilate, “Joah insingehdi, ‘Nahmwarkihn mihn Jew,’ a insingehdi, ‘Woal mene pein pwahla, Ngoahi Nahmwarkihn mihn Jew.’ ”

22 Pilate japoang, “Da ngoahi ne insingehdi, ne pwen ioar!”

23 Mwerin jounpeihok ahr kalohpwuhla Jesus, irai ken oaloa Ah likkoauwok wiahkihda kij pahu, oau oau kij oang emen emen jounpeihok. Irai pel oaloa Ah robe (ma joah doadoapene). 24 Irai ken sikoahpene nehn pwungarai, “Kisai joah soahrpijoang robe oauwe a kisai wijwijki inje ma pirin anki.” Me wiawi pwa da ma insingehdi nehn Puk Joarwi en pwoaida:

“Irai nehkpijoang Oai likkoauwok nehn pwungarai,

irai pel wijwijki Oai robe.”

A ioar ma jounpeihok ne wiahda.

25 Inen Jesus‑o, apel rien inahu, Mary pahien Clopas, apel Mary mihn Magdala, irai uhda ipen en Jesus lohpwuhwo. 26 Nehn Jesus kapang inahu apel sohnpadahkko ma Ih kin ipwilki uhda wijahu, Ih pwehnglahng, “Li, kapang nihmw jermweinnen!”

27 A Ih pel pwehnglahng sohnpadahkko, “Kapang inoammwen!” Jang in anjoauwohr inla sohnpadahkko ken ukla liho in umwahu pwa en koaujoanla ipoa.

Jesus ne Mehdi

28 Mwerin mehpwiai, Jesus ne kidal pwa mehkan ohroj ne pwoaida, Ih ken pwahla, “Ngoahi nimen nimpil!” Pwa lal in Puk Joarwi en pwoaida.

29 Pwohl oau ma dirin wain siksik dupkoa mine wijahu. Irai ken oaloa limw oau kadu nehn wainno, piroahng in alek pas, a kihdahlahng in oawoa. 30 Nehn Jesus Ah oaloahda wainno, Ih ken pwahla, “Ne doari!”

Ih ken rukdi kadarla ngenin.

Pangpangen Jesus Dokdi

31 A doari, rehnno Nialim oau; ioar kahrehda koaun in mihn Jew‑ok poaki ipen Pilate pwa ehn araihok ma kalohpwuhlahu en sipwangekdi a irai en wijikjang in lohpwuhwok, pwa palwoaroarai en joah soansoanoak nehn rehnin Sabbath, pwa rehnin Sabbath, ioar rehn joarwi koalik oau. 32 Jounpeihok ken inla sipwangdi ehn emen, a mwerin pel ehn emen ma pwili kalohpwuhekla. 33 Nehn ahr sohla ipen Jesus, kapangda pwa ih ne pwen mehdi, irai ken johpwa sipwang ehn. 34 Jounpei men ken doakoahki kopwoi pas pangpange; doari, insa apel pil ken koarjang in Ih. 35 Armajjo ma kapang mehpwiai, ne kadehdehda, pwa kamwai en pel kamehlele. Ah kadehde pwen mehlel; ih kidal pwa ah sikesik pwen mehlel. 36 Doari, me en wiawi pwa Puk Joarwi en pwoaida: “Joh si pas ipoa pirin sipw.” 37 A pel oau iroa siksik in Puk Joarwi ma pwa, “Irai pirin kapang Ih ma irai doakoahdi.”

Joajjoardihn Jesus

38 Joseph, mihn Arimathea, emen sohnpadahk in Jesus, in rir, pwa ih mijik koaun in mihn Jew‑ok. Doari, mwerin mehpwiai, ih poakihda ipen Pilate pwa en wahlahjang palwoaroan Jesus. Nehn Pilate ah mweidoahng, ih ken inla wahjang palwarro. 39 Nicodemus, woallo ma inla ipen Jesus oau pwonngo, ih pel pwili Joseph inla, ih wa le karahdin ma doalkihpene myrrh apel aloe, dapwa poaun epwiki. 40 Ira ken oaloa palwoaroan Jesus kidimkihpene likkoau linen pwi, pwilihki le karahdinnok, doahr siahk in mihn Jew‑ok, nehn irai kin jaripdi armaj mehdi. 41 Mwoaswel oau mine wijahu ma irai kalohpwuhla Jesus, apel joaujoau kapw oau mine nehn mwoaswello ma kahjikkoar emen joajjoardi loaloa. 42 Ioar wijahwa ma irai nekiddi Jesus pwa koaroan, apel rehnno ioar rehnwa mwohn rehnin Sabbath.

20

Joaujoau Joh Koanoange

1 Injohrehn in Rehn Joarwi, nehn ah pe rossoar, Mary mihn Magdala ken inla in joaujoauwo, kapangda sakaiho ne kasahpwroahk jang mijen joaujoauwo. 2 Ih ken pwur kijoula ipen Simon Peter apel sohnpadahkko ma Jesus kin ipwilki, ih pwehng ira, “Irai ne wahjang Koaunno nehn joaujoauwo, a kamai jehjoa wijahu ma irai wahla Ih!”

3 Peter apel sohnpadahkko ken inlahng in joaujoauwo. 4 Ira kijou, a sohnpadahkko kijou dahrjang Peter, ih lella in joaujoauwo mwohn Peter. 5 Ih ken rukdi kapangda likkoau linen‑ok oar ma mine wijahu; a ih johpwa dilda loaloa. 6 Simon Peter kijoudo mwerin ih dilda nehn joaujoauwo. Ih pel kapang likkoau linen‑ok ma mine wijahu, 7 apel likkoauwo ma pidla moangoan Jesus, johpwa mine ipen linen‑ok apwen limlimpene sohrohrla. 8 Doari, sohnpadahkko ma leldo mwohn Peter, dilda nehn joaujoauwo, kapang apel kamehlele. 9 (Ara kahjikkoar woahwoahkihla Puk Joarwi, ma pwa Ih pirin iejda jang mehdi.) 10 Sohnpadahkkok ken pwurla nehn umwara.

Jesus Pwokkoang Mary mihn Magdala

11 Mary uhda joangjoangjoang likin joaujoauwo. Nehn ah joangjoangjoang ih ken rukdi jipwoallahng nehn joaujoauwo. 12 Ih kapangda sohnloang roahmen ma kapwaskihda likkoau korohro. Ara mwindi wijahu ma palwoaroan Jesus mine. Emen mine pohn moange a emen mine in ikin. 13 Ara pwehnglahng, “Li, dahkij koawoa joangjoangjoangki?”

Liho pwehng ara, “Apwa irai ne wahjang oai Koaun, a ngoahi jehjoa ia wija irai kioang Ih!”

14 Nehn ah pwahla me, ih jipwoalla kapangda Jesus ma uhda wijahu, a ih pwen jehjoa pwa ioar Jesus o. 15 Jesus pwehng ih, “Li, dahkij koawoa joangjoangjoangki? Inje ma koawoa raprapahki?”

Mary pwen lemlemehkihoang pwa ioar Ih jounmwoaswelwa, ih pwehnglahng, “Maing, ma Koawoa ma wahjang Ih, pwehng ngoahi wijahu ma Koawoa kioang Ih, pwa Ngoahi en inla oaloa Ih.”

16 Jesus pwehnglahng ih, “Mary.”

Mary jipwoallahng pwehnglahng Ih, “Rabboni!” ma woahwoahki in lal in Hebrew “Jounpadahk.”

17 Jesus pwehng ih, “Joah pukkoang Ngoahi, pwa Ngoahi kahjikkoar pwurdahlahng ipen Joamoaiho. A alwe ipen rioaihok pwehng irai, ‘Ngoahi pirin pwurdahlahng ipen Joamoaiho apel Jamaraiho, ipen Oai Koahsso apel arai Koahsso.’ ”

18 Doari Mary mihn Magdala inla pwehng sohnpadahkkok pwa ih ne kapang Koaunno, ih pel sikoahng irai doahroar Ah pwehng ih mehpwiai.

Jesus Pwokkoang Nah Sohnpadahkkok

19 Injoausikin rehnin Joarwihohr, nehn wanihmmwok ahr risdi wijahu ma sohnpadahkkok pokonpene, pwa irai mijik mihn Jew‑ok, Jesus indoa uhda nehn pwungarai pwehng irai, “Kamwai popohl!” 20 Nehn Ah pwahla me, Ih ken kajalehioang irai poah kan apel pangpangehu. Sohnpadahkkok ken perenda nehn ahr kapangda Koaunno. 21 Jesus pel pwuroahng pwehng irai, “Kamwai popohl! Doahroar Jahmmo Ah ne kadardo Ngoahi, ioar doahroar Oai pirin pel kadarwe kamwai.” 22 Nehn Ah pwahla me, Ih ken ukkoang irai engin, “Kamwai oaloa Ngen Joarwi. 23  A ma kamwai mahkoahng dipen armaj kan, irai nen mahkla; a ma kamwai jehpirin mahkoahng, irai jehpirin mahkla.”

Thomas apel Jesus

24 A Thomas, emen kijehn eijek roahmenno (ma pel adanki Umpwoar), johpwa mine iparai nehn anjoauwo ma Jesus indoa iparai. 25 Sohnpadahkkok ken pwehng ih, “Kamai ne kapang Koaunno!”

Ih pwehng irai, “Ma ngoahi johpwa kapang lipwen nihllok in poah kan, pel kioang jandin poaihoa nehn lipwen nihllok, apel kioang poaihoa in pangpangehu, ngoahi jehpirin kamehlele.”

26 Mwerin wihk oau, Nah sohnpadahkkok pel pokonpene nehn ummwo, Thomas pel pwili irai. Wanihmmwok pwen risdi, a Jesus indoa uhda nehn pwungarai, Ih pwa, “Kamwai popohl!” 27 Ih pel pwehnglahng Thomas, “Kioang jandin poahmmwen me, a kapang poaihoa kai; apel kihdoa poahmmwen in pangpangoaioa. Doari oamw joah joahpwojon, a kamehlele!”

28 Thomas japoang, “Maing, oai Koaun apel oai Koahs!”

29 Jesus pwehng ih, “Koawoa kamehlele pwa oamw kapang Ngoahi? Meid pai irai kan ma johkin kapang a kamehlele!”

Kahrpoan Puk oauwe

30 Jesus ne wiahda kilel sohrohr dir mwohn Nah sohnpadahkkok, ma joah insingdi nehn puk oauwe; 31 a mehpwiai ne insingdi pwa kamwai en pwojon pwa Jesus ioar Ih ma Messiah, Nihn Koahs; apel, nehn amwai pwojon Ih, kamwai en anki mour.

21

Jesus Pwokkoang Sohnpadahk Ijimen

1 Mwerin mehpwiai, Jesus pel pwuroahng pwokkoang sohnpadahkkok ipen Lehn Tiberias. Me ioar doahroar da wiawi. 2 Simon Peter, apel Thomas (ma pel adanki Umpwoar), apel Nathanael, mihn Cana nehn Galilee, apel nihn Zebedee woallok, apel woal roahmen jang nehn pwungen Nah sohnpadahkkok, irai pokpokon. 3 Simon Peter pwehng irai, “Ngoahi pirin inla loakjid.”

Irai pwehng ih, “Kamai pirin pwili koawoa.” Irai ken inla doauda pohn pohs oau. A inpwonngo irai johpwa koldi mehkij. 4 A nehn ah rehnpijoang Jesus minmine in oaroahrro a sohnpadahkkok pwen jehjoa pwa Ih ioar Jesus. 5 Jesus pwehnglahng irai, “Woal kan! Mine koanoahmwai?”

Irai japoang, “Johpwa mehkij.”

6 Ih pwehng irai, “Kamwai kadardi ukken loap moaun in pohssen; a kamwai pirin koldi epwi.” Irai ken kadardi ukko, irai ken johla kak oapihda pwa ne dirkihla mwumw.

7 Sohnpadahkko ma Jesus kin ipwilki ken pwehnglahng Peter, “Ioar Koaunwa o!” Nehn Simon Peter ah rong pwa ioar Koaunwa o, ih ken kasoangehdi ah likkoaun likinno (pwa ih ne kakihrjang ah likkoaun likinno) lujdihoang nehn pillo. 8 A sohnpadahkkok jeikihdo pohsso warwarahkihdo ukko ma dirkihla mwumw pwa irai pwen johpwa dohjang japw, dapwa iahs epwiki. 9 Anjoauwo ma irai kerdihjang pohn pohsso, irai kapangda oai oau ma ne mwolujdi, a mwumw pwi mine puwoa apel pilahwa pwi. 10 Jesus pwehnglahng irai, “Kamwai wahdo epwi mwumw kan ma kamwai koldi.”

11 Simon Peter ken doauda pohn pohsso, oapihdahdohng japw ukko ma dirkihla mwumw koalik epwiki limeijek jilmen (153). Joangoan dirin mwumw, a ukko pwen johpwa ohla. 12 Jesus pwehng irai, “Kamwai indoa mwinge.” Joh emen irai sohnpadahkkok idoak, “Inje Koawoa?” Pwa irai ne pwen kidal pwa Ih ioar Koaunwa. 13 Jesus inla oaloa pilahwahu, ken nehk oang irai, apel nehk oang irai mwummwok.

14 Ioar me kajilpakin en Jesus ah ne kajalehioang sohnpadahkkok pein Ih mwerin Ah ne iejda jang mehdi.

Jesus apel Peter

15 Mwerin irai mwingehpene, Jesus ken idoak oang Simon Peter, “Simon, nihn John, koawoa ipwilki Ngoahi koalikjang mehpwiai?”

Peter japoang, “Eh, Maing oai Koaun, Koawoa kidal pwa Ngoahi ipwilki Koawoa.”

Jesus pwehng ih, “Kamwinge Noai jimpwul kan.”

16 Ih pel pwuroahng idoak, “Simon, nihn John, koawoa ipwilki Ngoahi?”

Peter japoang, “Eh, Maing oai Koaun, Koawoa kidal pwa Ngoahi ipwilki Koawoa.”

Jesus pwehnglahng, “Apwali Noai jihpw kan.”

17 Ih pel idoak kajilpak, “Simon, nihn John, koawoa ipwilki Ngoahi?”

Peter inenin injinjuwedkihla en Jesus Ah kalelpoak kajilpak, “Koawoa ipwilki Ngoahi?” Ih ken japoang Ih, “Maing oai Koaun, Koawoa kidal meohroj, Koawoa kidal pwa ngoahi ipwilki Koawoa.”

Jesus pwehnglahng ih, “Kamwinge Noai jihpw kan. 18  Ngoahi pwehng koawoa in mehlel: nehn oamw mwahnkapw, koawoa kin pein kasoangehpene oamw kangir, inla wija ma koawoa mwehuki. A nehn oamw pirin mahla, koawoa pirin kailwe poahmmwen kan, a emen pirin piroahpene, a ukkoawoalahng wija ma koawoa joah nimen inla.” 19 (Ih pwa mehpwiai pwa en kajalehda joangoan mehdiho ma Peter pirin kalingihkihla Koahs.) Mwerin me, Jesus pwehnglahng ih, “Papah Ngoahi!”

Jesus apel Sohnpadahk Meno

20 Peter ken jipwoalla kapang sohnpadahkko ma pwilpwilihdo irai, ma Jesus kin ipwilki — ih ma englahng ipen Jesus nehn irai mwingmwinge, ih idoak, “Maing, inje ih ma pirin pangla Koawoa?” 21 Nehn Peter ah kapang woallo, ih ken idoak ipen Jesus, “Maing, imdoahr woal mene?”

22 Jesus japoang, pwehng ih, “Ma Ngoahi nimen woal mene en minminehroh Ngoahi pwurdo, mihndahng koawoa? A koawoa papah Ngoahi!”

23 Sikesik pase ken lohkjili nehn pwungen joauloanngok, ma pwa sohnpadahkko jehpirin mehdi. A Jesus johpwa pwa woallo jehpirin mehdi, Ih pwen pwa, “Ma Ngoahi nimen woal mene en minminehroh Ngoahi pwurdo, mihndahng koawoa?”

24 Ioar sohnpadahkwa me ma ne kadehdehda doahroar mehpwiai, ma ne insingehdi sikesik pwiai; a kamai kidal pwa ah kadehde pwen mehlel.

Koarjoahklahn Puk oauwe

25 A pel mine joang dir ma Jesus pel wiahda. A ma kamai pirin insingehdi doahroar mehkan ohroj, Ngoahi lemleme pwa jampah oauwe nen johkak audohdkihda puk kan ma pirin insingda.

* 1:21 Joukohppo: Ma emen ma armaj kan kin kajkajik ma pirin indoa pwa en kalohkihdo indoahn Messiah‑o.

* 2:11 Kilel kan: Jouninsing mene kin doadoahkki loapin sikesik pase “Kilel” ma woahwoahki manman kapwuriamwei ma Jesus wiahda pwa mwoakid pwiai kin wia kilelin pwa Ih nihn Koahs.

* 6:7 Mwani silper: Me ioar uhwen dupukoan sohndoadoahk men rehn oau nehn anjoauwo.

† 6:14 Joukohpwa: Soahk 1.21.

* 8:58 Ngoahi Ioar: Lal riakije doahroar lal ma Koahs wia in anjoau ma Ih pwokdahng Moses a kajalehioang Moses pein ih. Sisin loapin lal oauwe ekij doahroar sisin loapin lal in Hebrew, “Yahweh” ma woahwoahki “Koaunno” ih ma ne mihne.

* 10:22 Kajarawihn Umw Joarwiho: Joarwi oauwe kin wiawi nehn johnpwong in Dihjempe pwa en wia kasmanin kajarwi japahl en pei joarwiho apel Umw Joarwiho in pahr 164 mwohn Christ, mwerin mihn likin kan irai kajaminihla pei joarwiho apel Umw Joarwiho.

† 10:29 Da Joamoaiho kioang Ngoahi koalikjang mehkan ohroj. Oau kawoahwoa: Joamoaiho ma kioang Ngoahi irai, ma koalikjang mehkan ohroj.

* 12:5 Mwani Silper: Soahk 6.7

* 18:40 Barabbas: Ih woal men ma mihn Rome kan joalihdi pwa ah wia moromor nehn Jerusalem a kin uhwoang kojonned in Rome.

WIHWIA KAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Wihwia kan

En Woaroakkok

Oarlap in Puk oauwe

Pukin Wihwia kan in Woaroakkok, ioar wijehla Rongmwehu in Luke. Ioar kahrpoa keiou kajampwal in puk oauwe, pwa en kajalehda doahroar Ngen Joarwi ah kaweidki irai ok ma sapin pwilihla Jesus nehn mwomwohdjo nehn arai kalohkihjili doahroar Rongmwehu in Jesus “Nehn Jerusalem, nehn Judea pwon apel Samaria, apel lelloang in uhdikoan jampah” (1.8). A, ioar sikesik in mwoakin in joauloang doahroar ah sapda ipen mihn Jew-ok, ih ken wiahla pwojon in jampah pokon. Jouninsing in puk oauwe pel injinohki kawoahwoahng armaj in anjoauwo pwa mwoakid in joauloang oauwe jaudi joangoan lamlam keper ma uhwoang Rome, a mwoakid in pwojon in joauloang oauwe ma injang apel kaunjekihla loapin lamlam in mihn Jew‑ok.

Wihwia kan pwalpijoang wiahda loap jiluh in doahroar sikesik in mwomwohdjo nehn wija kan ma Rongmwehu in Jesus parpijoang apel lolohkjili: (1) sapin mwoakid in joauloang nehn Jerusalem mwerin Jesus ah indahla nehnloannge; (2) doahroar parpijoang in mwoakid oauwe wija kan nehn Palestine; (3) apel doahroar ah parpijoang nehn wei kan ipen Jed Mediterranean, lellahng nehn Rome.

Mine mehkij ma inenin janjal mwehu nehn pukin Wihwia kan; doari, ioar doadoahk in Ngen Joarwi ma manman indihoang pohn irai kan ma pwojon nehn Jerusalem in rehn in Pentecost, apel uhjehlahr kaweid apel kasihkei sohn mwomwohdjo apel arai jounkaweid kan nehn wihwia kan ohroj ma ne audohda puk oauwe. En sapin joauloanngok ahr lal kan oang sohn jampah ne mine in oarlap nehn kapahrak pwi, apel wihwia kan ma janjal pukin Wihwia kan kadehde doahroar sihkei in lal pwiai nehn mour in ihr ma pwojonnok apel nehn minmin in sohn mwomwohdjo.

Audoapoa in Oarlap

Koaunopdahn wia jounkadehde (1.1—26)

Kadoariheklahn kojonned in Jesus apel ah inoau kan (1.1-14)

Wiliepen Judas (1.15-26)

Doadoahk in jounkadehde kan nehn Jerusalem (2.1—8.3)

Doadoahk in jounkadehde kan nehn Judea apel Samaria (8.4—12.25)

En Paul ah doadoahk (13.1—28.31)

Jeiloak keiou in kalohkihjili Rongmwehu (13.1—14.28)

Wia lamlam nehn Jerusalem (15.1-35)

Jeiloak kariau in kalohkihjili Rongmwehu (15.35—18.22)

Jeiloak kajiluh in kalohkihjili Rongmwehu (18.23—21.16)

Paul nehn kalpwuhj in Jerusalem, Caesarea, apel Rome (21.17—28.31)

1

1 Maing Theophilus.

Nehn noai puk keiou ngoahi ne insingehdi mwoakid kan ohroj ma Jesus ne wiahda apel padahki nehn anjoauwo ma Ih sapkihda Ah doadoahk 2 oaroh lel rehnno ma Ih pohkdahla nehnloannge. A mwohn Ah pohkdahla nehnloannge, Ih wiahng irai koahkoahlik pwi jang in manman in Ngen Joarwi, oang woallok ma Ih ne pilda pwa irai en wia Nah woaroak. 3 Nehn irair in rehn pahijek mwerin en Jesus Ah mehdi, pehn dir Ih kin pwokkoang irai pein ih pwa ih pwen mour jang in kadehde janjal pwi. Irai ne pel kapang, ih pel siksikoahng irai doahroar Wein Koahs. 4 Nehn anjoau ma irai ne pokonpene, Jesus pwehng irai, “Kamwai joah injang Jerusalem, a kamwai jouwihoar kijakijjo ma Joamoai ne inoaukihdi, ma Ngoahi ne padahkihoang kamwai. 5 John poapdaijki pil, a nen mwerin rehn pwi kamwai pirin poapdaijkihla Ngen Joarwi.”

Jesus Pohkdahla Nehnloannge

6 A anjoauwo ma woaroakkok ne pokon pene ipen Jesus, irai idoak, “Maing Koaun, ioar apkas Koawoa nen onehda japahl wein Israel?”

7 Jesus japoang irai, “Johpwa mweimwei oang kamwai en kidal anjoau apel iren anjoau kan. Anjoau kan apel irair in anjoau kan ne koajoandi ipen Joamoaiho jang pein ah manman. 8 A kamwai pirin audohdkihda manman nehn anjoau ma Ngen Joarwi pirin indihoang pohmwai, a kamwai pirin kadehde Ngoahi nehn Jerusalem, nehn Judea pwon apel Samaria lelwehng uhdikoan jampah.” 9 Mwerin Ah sikoahla mehpwiak, Ih ken pohkdahla nehnloannge nehn irai kapkapang, a koasoau oau ken kajoaloange jang Ih.

10 Nehn irai jipwoaldahla nehnloannge kapkapang en Jesus ne inla, irai kapangda woal roahmen likkoauki korohro uhda iparai. 11 Ira pwehng irai, “Kamwai mihn Galilee, amwda kamwai uhda men jipwjipwoalkihdahla nehnloannge? Ioar Jesus mene ma pohkdahla nehnloannge jang kamwai pirin pel japahldohng kamwai in mwommwoauwehr nehn amwai kapang Ah pohkdahla nehnloannge.”

Wiliepen Judas

12 Woaroakkok ken japahllahng Jerusalem jang in Dolin Olip, ma enkennoar oaloap in mwail jang kahnihmmwo. 13 Irai ne dilda nehn Jerusalem, irai doaudahlahng nehn perehu puwoa wija ma irai kin koaukoaujoan: Peter, John, James, Andrew, Philip, Thomas, Bartholomew, Matthew, James nihn Alphaeus, Simon ma pwili pwihn in Zealot apel Judas nihn James. 14 Irai pwiai kin kalap pokonpene wiahki oau kapkap, pwilihki lihok, Mary inen Jesus, apel riah woallok.

15 Nehn rehn pwi ma irai ok ma ne pwojonla kin pokonpene, irai ohroj nimen oar armaj epwiki rieijek (120). Peter uhda padahk, 16 “Rioai kan, iren Puk Joarwi uhdahn pirin pwoaida, ma Ngen Joarwi kalallali David, ne kohpda doahroar Judas, ma ioar kahlwa irai ok ma joalihdi Jesus. 17 Judas wia emen in kisai, nehn ah pilpilda pwa en pwili pwukoahki asai doadoahk.”

18 (Jang in mwanihn ah wihwia naunahu, Judas dupukda japw oau, ma ioar wijahwa ih mehdi; ih kipdi, pwalpijoang, ohroj koanngen kapehdinno widekjang. 19 Doari, armaj ohroj ma koaukoaujoan Jerusalem ne rong doahroar me, in pein arai lal irai kioang oadoan japw oauwe Akeldama, ma woahwoahki “Japwen Insa.”)

20 “Pwa ne insingdi nehn pukin Psalm,

‘Umwahu en johla koannge;

joah mweidoahng emen en koaujoan loaloa.’

A ne pel insingdi,

‘emen sohrohr en wiliandi oaloa doadoahk oauwe.’

21 “A emen woal uhdahn pirin pilpilda en pwilihla kisai, pwa en pwili kadehde iejdahn Jesus Christ. A woal mene en jang oar nehn pwungen irai ma ne pwen wia kijehn pwihn oauwe nehn irair in anjoauwo ma Koaun Jesus kin pwilpwili kisai. 22 Sapda jang in anjoauwo ma John poappoapdaij oaroh lel rehnno ma Jesus pohkdahla jang kisai oang nehnloannge.”

23 Irai kihda ad riau, Joseph ma pel adanki Barsabbas (ih pel adanki Justus) apel Matthias. 24 Irai kapkap poaki, “Maing, koawoa ma kin kidal mohngiong in armaj ohroj. Doari koawoa en kajalehioang kamai pwa inje in ara ma koawoa ne pilda, 25 ma en oaloa ah pwaij doadoahk in woaroak ma Judas ne johla anki pwa ih ne inlahng uhdahn ah wija.” 26 Mwerin mehpwiai, irai wijwijki ad riauwe pwa irai en pilda jang nehn pwungen ira roahmenne. Addo ma pilpilda ioar Matthias, ih en kapaspassoang woaroak eijek emenno.

2

Indoahn Ngen Joarwi

1 Ne lel rehn in Pentecost ohroj ma pwojonla pokonpene wijahkij oar. 2 Nehn anjoauwohr ngil oau indihdohjang nehnloannge ma doahroar ngilen eng koalik oau ma koaldihdo kadirihla nehn ummwo, wija ma irai pokpokon. 3 Irai widahlihda mehkij ma doahroar umpwul in oai ma jirangrang pohrai, apel kodur emenemen irai ma pokpokon wijahu. 4 Irai ken dirkihla Ngen Joarwi apel sapda lallalki epwi lal sohrohr, in doahroar en Ngen Joarwi kalallalihki irai.

5 Mine mihn Jew pwi ma koaukoaujoan nehn Jerusalem, armaj poadidi pwi ma indoa jang nehn wei ohroj nehn jampah. 6 Nehn anjoauwo ma irai rongda ngilloauwe, armaj dir ken pokonpene. Irai ohroj ken pwuriamweikihla arai rongda pein arai lal jang in lalin ihr ok ma ne pwojonla. 7 Irai ohroj ken pwuriamwei apel pwonpwonki, irai ken pwa, “Armaj pwiai ma lallalki lal pwiai, jaudi irai mihn Galilee‑pwi! 8 Imdoahr, asai rongrongrong irai lallallalki lalin japwasai kan? 9 Kisai injang Parthia, Media, Elam, apel armaj jang Mesopotamia, Judea, Cappadocia, Pontus, Asia, 10 Phrygia, Pamphylia, Egypt, japwen Libya kan ma koaroannoang Cyrene, apel epwi kisai jang Rome, 11 mihn Jew apel mihn likin ohroj ma wiklahng lamlam in mihn Jew apel epwi kisai jang Crete apel Arabia — Kisai ohroj rongrongrong pein asai lal kan irai siksikoa joangoan manman kapwuriamwei kan ma Koahs ne wiahda!” 12 Pwa jang arai pwuriamwei apel ne pwonpwonda, irai ken peipeidekpene nehn pwungarai, pwahpwahpwa, “Ia woahwoahn me?”

13 Epwi irai kapkapiski ihr ma ne pwojonla kan, irai kin sikoa, “Armaj pwiai jakaula!”

En Peter ah Padahk

14 Peter uhda pwilihkihla woaroak eijek emenno, kakoalikihla ngiloa apel sapiahda padahk oang pokonno, “Rioai mihn Jew kan apel kamwai ohroj ma koaukoaujoan nehn Jerusalem, kamwai rong ngoahi apel soahk mwehu da ma ngoahi pirin sikoa. 15 Woal pwiai johpwa jakau, in doahroar da ma kamwai lemlemehki; kapwehsene kiloak duwoau inminjoang. 16 A ioar doahroar mehwa joukohp Joel ne pwa:

17 ‘Koahs pwa, ioar me ngoahi pirin wia in imwin rehn kan;

Ngoahi pirin kamwroahdi Ngenihoa pohn armaj ohroj.

Nihmwai jermwein kan apel jerpein kan pirin kalohkihjili oai lal,

apel nihmwai mwahnkapw kan pirin kapang kaudiahl kan,

apel armaj mah kan pirin oarmoan.

18 Apel pohn oai lidu kan, woal apel li kan,

Ngoahi pirin kamwroahdi Ngenihoa pohrai nehn rehnnok,

irai pirin pwili kalohkihjili oai lal.

19 Ngoahi pirin wiahda manman pwi nehnloannge,

apel kilel kapwuriamwei pwi nehn jampah.

Pirin mine insa, oai apel kalahs in oai koalik;

20 joau pirin rosla apel maram pirin wahssahla doahroarla insa,

mwohn Rehn Laplap apel lingin indoahn Rehn in Koaunno.

21 Inje ma pirin pangin oadoan Koaunno, ih pirin mourla.’

22 “Kamwai armaj in Israel kan, kamwai rong lal pwiai; Jesus mihn Nazareth, ioar ih woal wa ma ah doadoahk joarwi inenin janjal mwehu oang kamwai jang in manman kan, me kapwuriamwei kan, apel kilel kan ma Koahs kioang nehn poah en wiahda, in doahroar amwai ne pein woahwoahki pwa mehpwiai ne wiawihda nehn pwungamwai. 23 A jang in pein en Koahs koajoandi, Jesus pirin liklikwehng kamwai. A kamwai kojukdi Ih nehn amwai mweidoahng armaj dipan kan en kalohpwuhla Ih. 24 A Koahs ne kaiejda Ih jang mehdi, apel ne kajaledekla Ih jang manman in mehdi, pwa mehdi ne johla kak kalwehdi. 25 Pwa ioar mehwa David pwahkihla Jesus Christ,

‘Ngoahi ne kapangda Koaunno ah minmine mwohn ngoahi anjoau ohroj,

Ih kin minmine ipoai, ioar kahrehda ngoahi johkak lel apwal.

26 Doari, ngoahi kin dirkihla injenmwahu.

Oai lal kan dirki malau.

Mihnda ma ngoahi pirin mehdi,

a ngoahi pirin pwen moaloailoai pwa jang in oai koapwoarpwoar;

27 pwa Koawoa en johpwa pirin moalkoahla ngoahi nehn wijahn ihr ma ne mehdi kan;

Koawoa jehpirin mweidoahng nihmw lidu poadidi pwa palwoaroa en mwoarpijoang nehn joaujoau.

28 Koawoa ne kajalehioang ngoahi allok ma aluhwoang nehn mour,

apel oamw minmine ipoai pirin kadirihkihla ngoahi malau.’

29 “Rioai kan, ngoahi pirin sikoahng kamwai in janjal doahroar jamasai David. Ih ne mehdi joajjoardi, apel ah joaujoau minminehr ipasai lel rehn oauwe. 30 David pwen joukohp men, ih pel woahwoahki doahroar en Koahs inoau oang ih, pwa ih pirin kajapwilda emen kadaudokoa pwa en wiahla nahmwarki, ma pirin doahroar ih. 31 Doari, nehn en David ne widahlihda dahkij ma Koahs pirin wia, ih sikoa doahroar iejdahn Messiah, nehn ah pwahla:

‘Ih jehpirin mine nehn wijahn armaj mehdi kan,

palwoaroa jehpirin mwoarpijoang nehn joaujoau.’

32 “A Koahs ne kaiejda Jesus mene jang mehdi, apel kisai ohroj ma wia jounkadehdehn mehlel oauwe. 33 Ih ne kajapwildahng loap moaunin Koahs apel ne oaloa Ngen Joarwi jang ipoa, in doahroar en Jamah Koahs ne inoaukihdi. Doari, dahkij kamwai widahli apel rong apkas, ioar kijehn Ah kalahngan ma Ih ne widekihdi oang kisai. 34 Pwa pein David joah indahla nehnloannge, a ih pwahla,

‘Koaunno pwehng oai Koaun:

Koawoa en mwindi in loap moaun in Ngoahi,

35 Oaroh Ngoahi en wiahkihla Oamw imwinsihsi kan loangin pehn pwoalkoamwen kan.’

36 “Armaj in Israel kan ohroj en uhdahn kidalla mehlel pwa Jesus ma kamwai poanihdahng in lohpwuhwo, ioar ih ma Koahs kajapwilda pwa en Koaun apel Messiah!”

37 Doari, nehn en armaj kan ahr rongda me, irai ken inenin injinjuwed kihla apel idoak oang Peter apel woaroakkok, “Riamai, da kamai en wia?”

38 Peter japoang, “Emenemen kamwai en koaluhla, wiliakapwla, apel poapdaijla in oadoan Jesus Christ, pwa dipamwai kan en lapwda; kamwai pirin oaloa Ngen Joarwi, ioar kalahngan oauwe jang ipen Koahs. 39 Pwa en Koahs inoau ne wiawihoang kamwai apel nihmwai jerihkan, apel oang irai kan ma dohjang kamwai — irai ohroj ma Koaunno, asai Koahs kin pangin.”

40 Peter ken poanoauwi irai apel kangoangehki irai padahk dir: “Kamwai doaroahjang kamwai koaloklok kan ma pirin lelloang armaj nauna kan!” 41 Doari, armaj dihrdir ken pwojonla ah padahk apel poapdaijla, nimennoar armaj jilkid ma pwilihla pwihnno nehn rehnno. 42 Irai kin poadidihoang oaloa padahk jang ipen woaroakkok apel minminoang irai ma pwojonla kan; irai kin pel pwili ihr mwingehpene nehn ahr kin pwili kapkap.

Mourin Joauloang

43 Kilel kapwuriamwei apel manman inenin dir ma woaroakkok kin wiahda, ma kahrehioang emenemen ihr kin mijikda. 44 Irai ok ma ne pwojonla engengdehn nehn arai kin minminpene apel kin jauwaj kihpene arai koapwoa kan. 45 Ihr kin noaskihla japwarai apel koapwoahkan, nehkpijoang mwani kan nehn pwungarai oang in anahn ma emenemen kin anahne. 46 Rehn ohroj ihr kin suhpene nehn Umw Joarwiho, apel kin oaupene nehn umwarai kan nehn ahr kin mwingehpene in peren mehlel. 47 Ihr kin kapkapnga Koahs apel kenkenla ipen armaj ohroj. Rehn ohroj Koaunno kin kapsahng pwihn oauwe irai kan ma ne koamoaurla.

3

Woal Mwoasor men Mwehula

1 Oau rehn Peter apel John indahlahng nehn Umw Joarwiho kiloak jiluh mwerin jauwaj, anjoaun kapkap. 2 Wijahu, ipen wanihmmwo ma adanki “Wanihmw Ling,” woal men ma ne mwoasor jang in ah jeri kin wijikdohng wijahu pwa ih en poakpoak mwani jang ipen armaj kan ma kin dilda nehn Umw Joarwiho. 3 Woal mwoasorro nehn ah kapangda Peter apel John ara pirin dilda ih ken poaki ipara en kioang ih mehkij. 4 Ira ken kapang kadehde ih, Peter pwehnglahng, “Jipwoaldohng kama!” 5 Woallo jardahng ara ih lemleme pwa mehkij ih pirin oaloa jang ipara. 6 Peter pwehnglahng ih, “Johpwa noai silper ke kohl, a ngoahi pirin kioang koawoa dahkij ma ngoahi anki! In oadoan Jesus Christ mihn Nazareth, ngoahi pwehng koawoa en uhda alu!” 7 Peter ken oaloa loap kidal in poahn woallo ih jeuweje en uhda. Nehn oar anjoauwo pwoalkoa apel soakloan ehnnok sihkeida. 8 Ih ken lujda sapda allaluhjili. Ih ken pwili ira dilda nehn Umw Joarwiho, kakjili ki ah peren, kapkapnga Koahs. 9 Ohroj sohn pokonno ken kapang en woallo allalu, kapkapnga Koahs. 10 Nehn ahr kajawihda pwa ioar woal wa ma kin mwindi poakpoakjili ipen Wanihmw Ling in Umw Joarwiho, ihr ohroj ken pwuriamweikihla mehlel dahkij ne wiawihoang woallo.

En Peter Padahk nehn Umw Joarwiho

11 Nehn en woallo koldi soang Peter apel John, armajjok ohroj pwuriamweikihla kijoula ipara wija ma adanki “Palang in Solomon.” 12 A nehn en Peter kapangda armajjok, ih pwehng irai, “Mihn Israel kan! Amwda kamwai ke pwuriamweiki me apel dahioau kamwai pel kadehdehki kama? Kamwai joah lemehioang pwa jang in pein ama manman ke poadidi ma kahrehioang woal mene ah kak alu? 13 Ioar Koahs in Abraham, Isaac apel Jacob, Koahs in jamasai mihn mehjjok, ioar Ih ma ne kioang Ah manman ling oang Nah Jesus. A kamwai pangla Jesus ipen laplap kan, nehn en Pilate nimen kapisla Ih, a kamwai kahmahmkihla Ih. 14 A Ih ioar ma joarwi apel pwung, a kamwai kahmahmkihla, apel poaki ipen Pilate en kapwaihahda injenamwai apel lapwaddahng kamwai joun kojarmaj men. 15 A kamwai kojukdi Jounkoamoaurro. A Koahs kamourihda jang mehdi — a kama ioar jounkadehde in mehpwiak. 16 Manman in oadoan Jesus ma kasihkeida woal mene. Ioar me ma kamwai ne widwidahli apel kidal pwa ne wiawi jang in pwojon oadoa; ioar woal mwoasor mene ah ne sihkei kihda mwohn mijamwai kan ohroj.

17 “Apkas, rioai kan, ngoahi kidal da kahrehda kamwai apel amwai koaun kan wiahkihoang Jesus me. Me wiawi jang in amwai joaloalkoang. 18 Oh mehj Koahs ne kajalehda jang joukohppok ohroj pwa Nah Messiah pirin loklok; a me ioar ah ne pwoaida. 19 Doari, kamwai koaluhla, wiliakapwla apel wikkoang Koahs pwa Ih en mahkoahng dipamwai kan, 20 pwa anjoaun kasihkei ngenisai en indoa jang Koaunno ma pirin kadardo Jesus, ma ioar Messiah wa ma Koaunno ne pildahng kamwai. 21 Ih uhdahn pirin minmine nehnloannge oaroh lel anjoauwo ma joang ohroj pirin wiliakapwla, doahroar da ma Koahs ne kajalehioang Nah joukohp joarwihok oh mehj wa. 22 Moses pwa, ‘Koaunno amwai Koahs pirin kadardohng kamwai joukohp men doahroar Ah kadardo ngoahi, joukohp mene pirin jang nehn pwungamwai kan. Kamwai uhdahn pirin peikkoang joang ohroj ma Ih padahkihoang kamwai. 23 Ma emen johpwa pirin rong dahkij joukohppo pwahla, ih pirin kasohrohr jang ipen nihn Koahs armaj kan apel kamwomwla.’ 24 Doari, joukohppok ohroj jang Samuel apel irai ok ma pel indoa mwerin ih, irai ne pel pakairkihda doahroar dahkij ma wihwiawi rehn pwiai. 25 A en Koahs Ah inoau kan ma Ih kioang joukohppok ioar uhdahn oang kamwai, apel kamwai pwili anki inoau ma Koahs ne pel wiahng jamamwai mihn mehjjok indoahroar Ah pwehng Abraham, ‘Ngoahi pirin kapaiahkihda armaj in jampah ohroj kadaudokoamw.’ 26 A Koahs ne pilda Nah sohn papah Jesus apel kadardo Ih oh mijoa pwa en kapaiahda kamwai nehn Ah pirin kahrehioang ohroj kamwai en wiliakapwla jang amwai wihwia naunahk.”

4

Peter apel John Mwohn Sohn Mwoalen Koapwunngo

1 Nehn en Peter apel John lallalloang armajjok, epwi jamwrouwok, apel koaun ma kin appwapwali irai ma kin jiloa Umw Joarwiho, apel Sadducee‑ok leldo iparai. 2 Irai lioaski pwa woaroak roahmenno padpadahkihoang armaj kan pwa Jesus ne iejda jang mehdi, ma wia kadehdehn pwa armaj mehdi kan pirin pwuroahng mourda. 3 Doari pwa ne joausik pene, irai ken joalihdi ira, kioang nehn kalpwuhj oaroh lel rehnno mwerin. 4 A dir armaj ma rong padahkko ken kamehlelehla; woallok pel dirla dapwa lel limekid.

5 Rehnno mwerin, joun kaweid mihn Jew‑ok, koaun kan, apel jounpadahk in Kojonneddo kan pokonpene nehn Jerusalem. 6 Irai suhwoang Jamwrou Laplap Annas apel Caiaphas, John, Alexander, apel epwi irai kijehn peneinei in Jamwrou Laplappo. 7 Irai ukdo woaroak roahmenno mwohrai, doar idoak oang ara, “Dahkij kamwa wiahki me? Joangoan manman da ma kamwa anki, ke oadoan inje ma kamwa doadoahkki?”

8 Peter ma ne dirkihla Ngen Joarwi ken japoangki irai, “Jounkaweid in armaj kan, apel koaun kan: 9 Ma peidek kan oang kamai rehnnoauwe kalelpoak doadoahk mwehu oang woal mwoasorro apel mwomwen ah mwehula, 10 doari kamwai ohroj apel mihn Israel kan ohroj en kidal pwa woal mene ma uhda mwohmwai me ne mwehula mehlel jang in manman in oadoan Jesus Christ mihn Nazareth, ioar Ih ma kamwai ne kalohpwuhla, a Koahs ne kaiejda jang mehdi. 11 Jesus ioar ma,

‘Sakai ma kamwai jounkou umw kan ne kerpwihla

wud wiahla sakain pwukoakoaimw.’

12 Koamoaur pen armaj mine ipen Christ kalahpwuk; joh emen likin Christ nehn jampah ma Koahs koajoanehdi en wia asai Jounkoamoaur.”

13 Sohn Mwoalen Koapwunngo pwuriamweikihla doahroar eimah in Peter apel John nehn irai kidalda pwa pwen joh ara sukuhl koalik. Irai kidalda pwa ira kin pwen pwilpwili Jesus mijkoalkoalwa. 14 Doari joh mehkij irai kak pwa nehn irai ne kapang woallo ma ne mwehula, pwili Peter apel John mine wijahu. 15 Irai ken pwehng ira en diljang nehn perehn Mwoalen Koapwunngo, irai ken sapda siksikoahpene nehn pwungarai, 16 irai pwa, “Da koanoahng kisai en wiahng woal roahmenne? Armaj ohroj ma minmine nehn Jerusalem ne kidal kilel kapwuriamwei oauwe ma ira ne wiahda, a kisai johkak kahmahmki. 17 A pwa kilel kapwuriamwei oauwe en joah lohkkoang armaj in wija kan, kisai kainoapwi ira en kalohkihjili oadoan Jesus.”

18 Irai pwuroahng pangindo ira nehn Mwoalen Koapwunngo, pwehng ira pwa kalke ira pwuroahng pwehng ke padahkihoang armaj kan oadoan Jesus. 19 A Peter apel John japoangki irai, “A pein kamwai en kadeikda dahkij ma pwung ipen Koahs, armaj en peik oang kamwai ke en peik oang Koahs. 20 Pwa kama johkak uhdi jang siksikoa da ma pein kama ne kapang apel rong.”

21 Sohn Mwoalen Koapwunngo kainoapwihdi sihkei apel kajaledekihla ira. Irai kidal pwa nen apwal in koalkoa ira, pwa armaj kan kin kapngahki Koahs doahroar kilel kapwuriamwei ma ne wiawihla. 22 Pwa woallo ma manmanno ne kemwehuwihla ne pohnangin johnpar pahijek.

Joauloang kan Kapkap oang Koahs

23 Mwerin en Peter apel John lapwda, ira pwurla ipen koampoakparahkan sikoahng irai dahkij jamwrou laplappok apel koaun pwehng ira. 24 Anjoauwo ma joauloang kan ne rongda mehkan ma ira sikoa, ihr ohroj ken oau pene kapkap oang Koahs: “Maing, Koaun ma wiahda nehnloannge, jampah, jed, apel audoapoarai kan ohroj! 25 Jang Ngen Joarwi, Koawoa pwehngdohng kamai jang David, amai pahpa koalikko ma pel nihmw jounpapah

‘Amwda mihn likin kan ke lioas;

amwda armaj ke kin wiahda arai koajoandi johkaspoa kan?

26 Nahmwarkihn jampah kan ne koaunopda pein irai,

apel koaun kan ne pokonpene

pwa irai en uhwoang Koaunno apel Nah Messiah.’

27 A mehlel Herod apel Pontius Pilate, suhwoang mihn likin kan apel mihn Israel kan nehn kahnihmw oauwe, uhwoangda Jesus, ma nihmw Jounpapah joarwi, ma Koawoa ne kajapwildahng Messiah. 28 Irai pokonpene pwa irai en wia me ohroj ma Koawoa, jang in oamw manman apel lamlam, ne koajoanehdi pwa en wiawi. 29 A apkas, Koaun, kapang me kan ma irai ne kamajpwehki ki kamai. Mweidoahng kamai, nihmw jounpapah kai, en sikoa oamw padahk kan in eimah. 30 Kouwe poahmmwen pwa en kemwehuwihla apel jeuweje pwa kilel kapwuriamwei apel manman kan en kak wiawi jang in oadoan nihmw Jounpapah Joarwi Jesus.”

31 Anjoau o ira doari kapkap, wijahu ma irai pokpokon ken roarda. Irai ohroj audohdkihda Ngen Joarwi doar ken sapda kalohkihjili en Koahs mahjan in eimah.

Joauloanngok Ankihpene Joang Ohroj

32 Pwihnin joauloanngok ne wiahla oau nehn arai lamlam apel mohngiong. Johpwa emen in irai kin pwa ah koapwoa pwen pein ah, a irai ohroj kin ankihpene joang ohroj arai. 33 Jangin in manman koalik, woaroakkok kadkadehde doahroar iejdahn Koaun Jesus, a Koahs pel kamwroahdi kapai koalik pohrai ohroj.

34 Johpwa emen nehn pwungarai ma kin anahnehda mehkij. Irai ok ma mine japwarai ke umwarai kin noaskihla, wahdo dupkoan joang kan ma irai ne noaskihla, 35 kioang woaroakkok, mwanihok kin nehne oang anahn in armaj kan.

36 Ioar doahroar Joseph mihn Levi men ma noaisikdi Cyprus, woaroakkok panginki Barnabas (ma woahwoahki, “Ih ma kin kasihkei emen”), 37 noaskihla japwahu, wahdo dupkoa ipen woaroakkok.

5

Ananias apel Sapphira

1 A mine woal men ma adanki Ananias, pwilihkihla pahioahu Sapphira, noaskihla japw oau ma uhdahn japwara. 2 A ira pwungkihpene pwa Ananias en koldi ekij mwani oang pein ih a wahla luhwen mwanihok ipen woaroakkok.

3 Peter pwehng ih, “Ananias, amwda koawoa ke mweidoahng Jehsen en koaunda koawoa, kahrehng koawoa en kapweipwei Ngen Joarwi nehn oamw koldi ekij in mwaniho ma koawoa oaloa jangin dupkoan jappwo koawoa noaskihla? 4 Mwohn oamw noaskihla jappwo, jappwo pwen uhdahn joapwoamw, apel mwerin oamw ne noaskihla, mwanihok pel uhdahn nihmw. Amwda koawoa ke koajoanehdi pwa koawoa en wia joang oauwe? Koawoa johpwa kapweipwei armaj, koawoa kapweipwei Koahs.”

5 Nehn en Ananias ne rong me, ih ken kipdihoar mehdi; apel irai ohroj ma pel pwili rong, irai pel majpwehkda. 6 Mwahnkapw pwi dilda kidimpene palwoaroan Ananias, wahla likin jaripdi.

7 Mwerin awa jiluh, pahien Ananias‑o pel dilda, a ih johpwa kidal da ma ne wiawihlahu. 8 Peter kalelpoak ipoa, “Pwehng ngoahi, ioar me dupkoan jappwo pwon ma koawoa apel pahioammwo oaloahdihjang amwa noaskihla japwamwahu?”

Liho japoang, “Eh, ioar ohroj men.”

9 Peter pwehng ih, “Dahkij kahrehda koawoa apel pahioammwo lemehkihda kamwa en kajongjongi Ngen in Koaunno? Woallok ma ne jaripdi pahioammwo, irai ne mine in wanihmmwo apkas, irai pirin pel wahla koawoa likin.” 10 Nehn anjoauwohr liho pel kipdihoar mehdi ipen ehn Peter. Mwahnkappwok pel dilda kapangda pwa liho ne pel mehdi, irai pel wahla likin jaripdi ipen pahioahu. 11 Mwomwohdjo pwon apel ihr ohroj ma rongda sikesik pase inenin majpwehkda.

Manman apel Kilel pwi

12 Irai woaroakkok kin wihwia kilel kapwuriamwei apel manman dir nehn pwungen armaj kan. Joauloang ohroj kin suhpene nehn Palang in Solomon. 13 Joh emen likin pwihn in joauloang oauwe jong en pwilihla irai, mihndahr ma irai kin kapnga joauloanngok. 14 A pwen dir armaj ne pwilihla pwihn in joauloang oauwe, pwihn in woal apel li pwi ma ne kamehlelehla Koaunno. 15 Jangin pwoaidahn doadoahk kan ma woaroakkok wihwia, armaj johmwehu kan kin wijiklahng pohn al kan liklikdihoang pohn pehd kan apel rohp kan, pwa nehn en Peter pirin alu wijahu, a rir in ngeninnohr en kin lel pohrai. 16 Pokon pwi kin indoahjang nehn kahnihmw koaroan kan ipen Jerusalem, irai kin wahda armaj johmwehu kan apel ihr ma ngen jaus dilingla, ihr ohroj kin mwehula.

Woaroakkok Koaloklok

17 Jamwrou laplappo apel pwilihoa kan ohroj, ma ioar sohn pwihn in Sadducee in wijahu ken inenin pihrinkihda woaroakkok. Irai koajoanehdi pwa irai en wiahng woaroakkok ekij mehu. 18 Irai ken joalihdi woaroakkok kioang irai nehn kalpwuhj. 19 A inpwonngohr sohnloang in Koaunno men risingda wanihmmwok in kalpwuhjjo, kahlwahjang woaroakkok, ih pwehng irai, 20 “Kamwai alwe uhda nehn Umw Joarwiho padahkihoang armaj kan doahroar mour kapw oauwe.” 21 Woaroakkok ken peikkoang, injohrehn irai ken dilda nehn Umw Joarwiho sapda padahk.

Jamwrou Laplappo apel pwilihoa kan ken panginpene koaun in mihn Jew‑ok ohroj oang in wia lamlam in Sohn Mwoalen Koapwung unjek. Irai kadarla papah pwi oang kalpwuhjjo pwa irai en ukdo woaroakkok mwohrai. 22 A anjoauwa ma papahk lellahng in umwen kalpwuhjjo irai johpwa kapangda woaroakkok loaloa. Irai pwurlahng ipen Sohn Mwoalen Koapwunngo pwehng irai, 23 “Nehn amai ne lel in kalpwuhjjo, kamai kidalda pwa wanihmw ohroj loak apel jiloapoahk ohroj jiljiloa wanihmmwok, a nehn amai risingda wanihmmwok, kamai kapangda pwa joh armaj men loaloa!” 24 Nehn anjoau ma koaun in jilajil in Umw Joarwiho apel jamwrou Laplappok rongda sikesik pase, irai inenin pwuriamweikihla dahkij wiawihoang woaroakkok. 25 A nehn anjoauwo woal men dilda iparai, pwehng irai, “Kamwai rong! Woallok ma kamwai joalihdi apkas irai ne padpadahk oang armaj kan nehn Umw Joarwiho!” 26 Doari, koaun in jilajillo apel nah papah kan inla pwa irai en ukdo woaroakkok. A irai johpwa iding woaroakkok pwa irai mijik pwa doar pokonno kasoa irai.

27 Irai ken ukdo woaroakkok kauhda irai mwohn Sohn Mwoalen Koapwunngo, a Jamwrou Laplappo sapkihda kadeiki irai.

28 Ih pwa “Kamai kioang kamwai koajoandi sihkei pwi kamwai en joah pwuroahng padahkki Oadoan Woal mene; a kamwai kapang dahkij kamwai ne wiahda! Kamwai ne kalohkihjili amwai padahk kan nehn Jerusalem, a kamwai pel nimen kapwukoahki kamai insahn woal mene.”

29 A Peter apel woaroakkok japoangki, “Kamai uhdahn pirin peik oang Koahs a jaudi armaj. 30 Koahs in jamasai mihn mijkoalkoallok ne kamourihda Jesus jang mehdi, mwerin amwai kojukdi jangin amwai poanihdahng Ih in lohpwuhwo. 31 A Koahs ne kajapwilda Jesus oang loap moaunin Ih pwa en wia koaun apel jounkoamoaur, pwa en kioang mihn Israel en anki anjoau mwehu in koaluhla apel wiliakapwla apel oaloa mahk in diparai kan. 32 Kamai ma wia jounkadehde in mehpwiai, kamai apel Ngen Joarwi ma Koahs audohkihda ihr ohroj ma kin peikkoang Ih.”

33 Nehn en Sohn Mwoalen Koapwunngo ne rongda mehpwiai irai inenin koalik arai lioas, irai mwehuki pwa woaroakkok en kojkojdi. 34 A emen irai Pharisee‑ok kijehn Sohn Mwoalen Koapwunngo, adanki Gamaliel, jounpadahk in kojonneddo men ma kenken ipen armaj ohroj, ih uhda nehn mihdinngo ruwoj pwa woaroakkok en wijikla likin oaroain anjoau mwosmwos kij. 35 Doari, ih pwehng Sohn Mwoalen Koapwunngo, “Woalin Israel kan, kamwai en kanaihoahng da ma kamwa pirin wiahng woal pwiai. 36 Anjoau pwi ma ne inla Theudas ne indoa, kajalehda pwa ih armaj laplap men; enkennoar woal pahpwiki pwilihla ih. Woallo kojkojdi, a pokonno ma pwilihla ih kaupijoang; apel ah mwoakid pel joah pwoaida. 37 Mwerin me, Judas mihn Galilee men pel indoa nehn anjoaun insing in peneinei, armajjok pel pwilihla ih, a ih pel kojkojdi, irai ok ma pwilihla ih pel kaupijoang. 38 Apkas ngoahi en pwehng kamwai pwa kamwai en joah wia mehkij ma pirin pallan woal pwiai. Kamwai pijekjang irai, pwa ma arai koajoandi apel doadoahk sapjang armaj, a uhdahn pirin joah pwoaida apel joaloangla. 39 A ma arai koajoandi apel doadoahk sapjang ipen Koahs, kamwai johkak kalwehdi irai. Kamwai en kanaihoahng joah wia mehkij ma pirin pallan en Koahs lamlam!”

Sohn Mwoalen Koapwunngo ken kapwaihahda kaweid in Gamaliel. 40 Irai pangindo woaroakkok poki irai apel pwehng irai en joah pwuroahng padahkki oadoan Jesus. Irai ken kadarla irai. 41 Doari woaroakkok ken injang ipen Sohn Mwoalen Koapwunngo, irai inenin perenkihda doahroar en Koahs mwehuki pwa irai en warroang loklokki jarohki oadoan Jesus. 42 Rehn ohroj nehn Umw Joarwiho apel nehn umwen armaj kan irai kin doaudoaulahr nehn padahkki apel kawoahwoa Rongmwehu in Jesus ma ioar Messiah.

6

Jounkouwa Ijimen

1 Mwerin anjoau kij, nehn en sohnpadahkkok dirla, akmai oau wiawi nehn pwungen mihn Jew-ok ma kidal lal in Greek apel irai kan ma kidal lal in Hebrew. Irai ma kidal lal in Greek sikoa pwa liohdihok ma mine iparai joh kin oaloa arai pwaij nehn ahr kin nehk jauwaj kan nehn oau oau rehn kan. 2 Doari, woaroak eijek roahmennok panginpene sohnpadahk ohroj pwehng irai, “Nen johpwa pwung oang kamai en pohnjehjoahla mahjan in Koahs kan nehn amai apwali mwani kan. 3 Doari, riamai kan, kamwai pilda jang nehn pwungamwai woal ijimen ma kamwai kidal ma dirki Ngen Joarwi apel loalkoang, kamai pirin mweidoahng irai doadoahk oauwe pwa irai en pwukoahki. 4 A kamai pirin mweidoahng amai anjoau ohroj oang kapkap apel kalohki Mahjan in Koahs.”

5 Pwihnno pwon inenin perenkihda doahroar dahkij ma woaroakkok ne kajalehda. Irai ken pilda Stephen, woal mene ma dirki pwojon apel Ngen Joarwi, apel Philip, Prochorus, Nicanor, Timon, Parmenas, apel Nicolaus jang Antioch, mihn likin men ma pwilihda lamlam in mihn Jew mijkoalkoalwa. 6 Pwihnno kajalehda irai pwiai ipen woaroakkok ma kapkapki irai apel kihda poahrai kan pohrai. 7 Mahjan in Koahs ken lohkjili. Sohnpadahkkok nehn Jerusalem ken dirdirla, apel jamwrou dihrdir pwi ma pel pwili pwojonla.

Joaldihn Stephen

8 Stephen woal men ma dirkihla pwojon apel manman, wiahda manman kapwuriamwei apel kilel dir nehn pwungen armaj kan. 9 A pwen mine epwi armaj ma kin uhwoang Stephen. Armaj pwiai sohn jinakoke ma adanki “Armaj Jaldekla*,” me mihn Jew jang Cyrene apel Alexandria kin sowoahda. Irai pwiai apel epwi mihn Jew jang Cilicia apel Asia sapiahda akmai oang Stephen. 10 A, Ngenno kioang Stephen joangoan erpis koalik oau ma kahrehda nehn ah kin lallal irai joh kak uhwoang. 11 Doari irai dupukda armaj pwi en pwa, “Kamai kin rong ah kin sikoa mehpwi ma uhwoang Moses apel Koahs!” 12 Nehn joanngoauwe wiawi, ken kamwoakidihda armaj kan, koaun kan apel irai jounpadahk in Kojonneddo. Irai koldi Stephen, ukla ih mwohn Sohn Mwoalen Koapwunngo. 13 Irai pel kadilihda woal pwi pwa irai en kadehde likamw oang Stephen nehn irai pwa, “Woal mene kin kalap sikoa mehkan ma kin koauwe asai Umw Joarwiho apel kojonned in Moses. 14 Kamai ne rong ih pwa woal mene, Jesus mihn Nazareth pirin kamwoaroahdi Umw Joarwiho apel pirin ukudla siahk kan ohroj ma Moses kioang kisai!” 15 Irai ohroj ma sowoahda Sohn Mwoalen Koapwunngo ken kadkadehde Stephen, kapangda pwa mijoa doahroar mijen sohnloang men.

7

En Stephen Kapahrak

1 Jamwrou Laplappo idoak oang Stephen, “A me pwen uhdahn mehlel?”

2 Stephen japoang: “Rioai apel joamoai kan, kamwai rong ngoahi! Mwohn jamasai mehj Abraham ah koaujoanla Haran, Koahs in ling pwokkoang ih nehn Mesopotamia 3 pwehng ih, ‘Koawoa en injang ipen oamw peneinei apel nehn oamw wei, koawoa alwehng nehn japw oau ma Ngoahi pirin kajalehioang koawoa.’ 4 Doari, Abraham ken injang nehn japw in Chaldea, ih inla koaujoanla Haran. Mwerin en jamahu mehdi, Koahs pel pwehng Abraham en indoa nehn wei oauwe ma kamwai koaukoaujoan loaloa apkas. 5 Koahs johpwa kioang ekij kijehn wijahu pwa ih en japwankihla, pel joh wija siksik kij, a Koahs inoaukihoang pwa Ih pirin kioang ih apel kadaudokoa kan pwa irai en japwankihla. Nehn anjoauwo ma Koahs wiahda inoau oauwe, Abraham kahjik mine nah jeri. 6 A mehwa Koahs pwehng Abraham, ‘Kadaudok oamw kan pirin koaujoanla nehn wein likin oau, wija irai pirin kaliduhla apel pirin wia mwahlla nehn oaroain johnpar pahpwiki.’ 7 Koahs pel pwa, ‘Ngoahi pirin kadeikda weiho ma kaliduhla irai. A mwerin anjoauwo, irai pirin japahldo nehn wijahkij apel pwongi Ngoahi.’ 8 Koahs kioang Abraham kilel in inoau oau, ioar jorkomjaij. Doari Abraham jorkomjaijihla Isaac rehn waluh mwerin ah noaisikdi. Isaac pel jorkomjaijihla nah jermwein Jacob, Jacob pel jorkomjaijihla nah jermwein eijek roahmenno, ma ioar wia jamasai mehjjok.

9 “Nihn Jacob jeri woallok ken luwakki riarai woallo Joseph; irai ken noaskihla ih pwa en wiahla lidu men nehn Egypt. A Koahs pwen pwilpwili ih. 10 Koahs pel doaroahla Joseph jang nehn ah kahpwal ohroj. Anjoauwo ma Joseph uhda mwohn mijen Pharaoh, nahmwarki in Egypt, Koahs kioang Joseph kalahngan apel loalkoang. Pharaoh kajapwilda Joseph en wiahla koapina in wein Egypt apel koaun in umwen nahmwarkiho. 11 Doari lehk koalik oau wiawihda kahrehioang apwal koalik nehn Egypt apel nehn Canaan pwon. Jamasai mehjjok johkak diar mwinge, 12 a nehn en Jacob rongda pwa mine wehn pilahwa nehn Egypt, ih ken kadarla nah jerihok, jamasai mehjjok pwa irai en indihla Egypt. Ioar keiouin ahr inla wijahu. 13 Nehn kariauin arai indihla wijahu, Joseph kajalehioang riahk pein ih, apel Pharaoh pel kidalda doahroar en Joseph peneineiho. 14 Joseph ken iloaklahng jamahu Jacob apel ah peneinei ohroj en indoa Egypt. Irai ohroj armaj ijihjek limmen. 15 Jacob ken indihla Egypt wijahu ma ih apel nah jerihok mehdi loaloa. 16 Palwoaroaraihok wijiklahng Shechem, wijahu ma irai joajjoardi oang nehn joaujoau ma Abraham dupukkihda uhwen mwani oau jang ipen kadaudok in Hamor.

17 “A anjoauwo ma Koahs pirin kapwaihahda Ah inoau ma Ih wiahng Abraham ne koaroando, asai armaj kan nehn Egypt inenin dirla mehlel. 18 Lel anjoau kij mwuhr, nahmwarki men, ma johpwa woahwoahki inje Joseph, sapda koaun in Egypt. 19 Ih kin kapweipwei jamasai mehjjok apel lemei oang irai, kin ipong oang irai en kihdi nihrai jerihok likin umwaraihok pwa jerihok en mehdi. 20 A ioar anjoauwo ma Moses noaisikdi, jeri mwehu men. Ih apwalihekda nehn umwen jamahu lel johnpwong jiluh. 21 Anjoauwo ma ih wijik jang nehn umwahu, nihn Pharaoh jerpeinno kapangda Moses doar ken apwalihda Moses doahroar me pwen pein nah. 22 Moses audohkihda joangoan loalkoang ohroj in mihn Egypt, apel wiahla woal laplap men nehn ah sikesik kan apel wihwia kan.

23 “Nehn ah ne lel johnpar pahijek, ih ken koajoanehdi pwa ih en soahkda kijeh mihn Israel kan. 24 Ih kapangda doahroar emen irai ma mihn Egypt men ne koalkoahla. Ih ken inla jeuwejehda mihn Israel‑o kojukdi mihn Egypt‑o. 25 (Moses kin lemleme pwa pein ah armaj kan nen woahwoahki pwa Koahs pirin doadoahkki ih en kajaledekla irai, a irai pwen johpwa woahwoahki.) 26 Rehnno mwerin, Moses kapangda mihn Israel roahmen peipene nehn pwungara, ih jongin kamoaloailoaihdi ira. Ih pwehng ira, ‘Kamwa rong, kamwa pwen mihn Israel roahmen, amwda kamwa ke peipene doahre?’ 27 A woallo ma sapkihda peiho jinoakla Moses, idoak ipoa, ‘Inje ma pilda koawoa pwa koawoa en koaunda kamai apel wia amai jounkoapwung? 28 Koawoa nimen kojukdi ngoahi doahroar oamw kojukdi mihn Egypt‑o aio?’ 29 Nehn Moses rongda me ih ken kaujjang nehn Egypt sapda koaujoan nehn wein Midian. Ioar wijahwa ma ih nainkihda jermwein roahmen.

30 “Mwerin johnpar pahijek sohnloang men pwokkoang Moses nehn umpwulin oai nehn suhkoa pas nehn japwsoahn ipen Nahna Sinai. 31 Moses aluhlahng suhkoa siksikko pwa ih en kadehde mwehu, ih ken pwuriamweikihla mehu ma ih kapangda. A ih rongda ngilen Koaunno, 32 ‘Ngoahi ioar Koahs en joamoamw mehjjok, Koahs en Abraham, Isaac, apel Jacob.’ Moses roarroarkihda ah majpwehk, apel johla nimen jipwoallahng wijahu. 33 A Koaunno pwehng ih, ‘Kihjang oamw ju kan, pwa wijahn ma koawoa uhda wija joarwi oau. 34 Ngoahi ne kapangda doahr koalik in loklok in noai armaj kan nehn Egypt. Ngoahi ne pel rong ngilen arai moadoak kan, ngoahi ne pel indihdo pwa ngoahi en doaroahla irai. A doari apkas ngoahi pirin kadarlahng koawoa nehn Egypt.’

35 “Moses ioar ma mihn Israel kan ne kerpwihla. Irai ma idoak, ‘inje ma kajapwilda koawoa en wia amai koaun apel jounkoapwung?’ Moses ioar ma Koahs kadardo pwa ih en koaunda armaj kan apel kajaldekihla irai, jang in jauwaj in sohnloang men ma pwok oang Moses nehn suhkoa siksik umpwumpwullo. 36 Ih kahlwa armaj kan jang nehn Egypt, wiahda kilel kapwuriamwei apel manman kan nehn Egypt apel nehn Jed Wahssahu, apel nehn japwsoahnno oaroain johnpar pahijek. 37 Moses ioar ma pel pwehng armaj in Israel‑ok, ‘Koahs pirin kadardohng kamwai Joukohp men doahroar Ah kadardo ngoahi, Joukohp mene pirin injang nehn pwungen riamwai kan.’ 38 Ih ioar woal wa ma ne pwili mihn Israel‑ok pokonpene nehn japwsoahn; ih mine wijahu ipen jamasai koalik ok apel ipen sohnloanngo ma lalloang ih pohn Nahna Sinai Ih ma pel oaloahjang ipen Koahs padahk in koamoaur pwa en kihdoahng kisai.

39 “A jamasai mehjjok johpwa nimen peikkoang; a irai jinoakla ih apel kajalehda arai nimen pwurla Egypt. 40 Irai pwehng Aaron, ‘Wiahda epwi kohs en ma pirin kahlwa kamai. Kamai jehjoa dahkij ne wiawihoang Moses ma ukdo kamai jang nehn Egypt.’ 41 Ioar anjoaukijjo ma irai wiahda janjal sakai kohl oau in mwomwen kahu pwulopwul men, wia arai meiroang oang, apel wiahda kamdipw oau pwa en kawahuwi dahkij ma pein irai ne wiahda. 42 Koahs ken jipwoaljang irai apel mweidla irai en joarwihoang uju kan pehnloannge in doahroar ma ne insingdi nehn pukin joukohppok, ma pwa,

‘Armaj in Israel kan! Jaudi oang ngoahi

ma kamwai ne kojukdi apel meiroangkihla mahn kan

oaroain johnpar pahijek nehn japwsoahnno.

43 A ioar umpwal in kohs Molech ma kamwai wahwahwa,

apel janjal in Rephan, amwai kohs ujuhwo;

ioar janjal sakai kan ma kamwai wiahda pwa kamwai en pwongi.

Doari, Ngoahi pirin kaliplipihla kamwai loappoauwo Babylon.’

44 “Jamasai mehjjok anki Umpwal en Koahs ma kajalehda en Koahs minmine iparai nehn japwsoahn. Umpwallo wiawihda doahroar en Koahs pwehng Moses, in doahr mwommwo ma Koaunno kajalehioang Moses. 45 Mwerin o, jamasai mehjjok, ma oaloa umpwallo jang jamaraihok, wahjili umpwallo pwilpwilihwe Joshua apel kalwehdi wei kan ma Koahs ne kaujjang sowoa kan mwohrai. Umpwallo mine wijahu oaroh lel mwein David. 46 David inenin kenkenla ipen Koahs, ih poaki Koahs en mweidoahng en wiahda oau ummwo Koahs in Jacob en koaujoan loaloa. 47 A Solomon ma koudahng Koahs Umw oauwe.

48 “A Koahs Laplap johkin mine nehn umw kan ma armaj kin kouda, ma doahroar en joukohppo pwa,

49 ‘Koaunno pwa nehnloannge ioar oai mwoalwa,

a jampah ioar loangin pehn ehihoa.

Joangoan umw dahioau kamwai pirin koudahng Ngoahi?

Ia wija Ngoahi pirin koaujoan?

50 audi pein Ngoahi ma wiahda mehpwiak ohroj?’ ”

51 Stephen doaula ih pwa, “Ia woahr amwai koapsakai! Ia woahr ros in nehn kapehdimwai kan! Ia woahr amwai pongpong oang rong Mahjan in Koahs! Kamwai pel doahroar jamamwai mehjjok: kamwai pel kin uhwoang Ngen Joarwi! 52 Mine emen joukohp ma jamamwai mehjjok johkin koalkoa? Pwa irai ne kojukdi nihn Koahs jounwijik pakair kan ma pakairkihdo oh mehjwa doahroar indoa in Nah Jounpapah Joarwiho. A apkas kamwai pangla apel kojukdi. 53 Ioar kamwai ma oaloahdi en Koahs kojonned ma indihdohjang sohnloang a johpwa peikkoang!”

Kaskasdihn Stephen

54 Nehn en Sohn Mwoalen Koapwunngo ahr rongrong Stephen, ihr inenin lioas koalikla apel keikeikeisakai 55 A Stephen, ma dirkihla Ngen Joarwi, jardahla nehnloannge, kapangda en Koahs klori apel Jesus uhda loap kidal in Koahs. 56 Ih pwahla, “Kamwai kapang! Ngoahi ne kapangda nehnloannge ne risda apel Nihn‑Armaj Ah uhda in loap moaunin Koahs!”

57 Sohn Mwoalen Koapwunngo ken rahrahu koalik apel pinahla siarai kan, irai ohroj wiahkihoar oau kijoupenehng ih. 58 Irai jinoakla ih likin kahnihmmwo, irai ken kasoa ih. Jounkadehdehk kioang arai likkoau roairoai ok ipen mwahnkapw men ma adanki Saul pwa ih en apwali. 59 Irai pwen engengdehnkihoar arai kaskasoa Stephen ma pangpangin Koaunno, pwahpwahpwa, “Maing Koaun Jesus! Oaloa ngenihoa!” 60 Ih ken poadpwomwla ngil koalik pwahla, “Koaun, joah kapwukoahki irai dihp oauwe.” Mwerin ah pwahla me ih ken mehdi.

8

1 Saul pwungki ah kojkojdi.

Saul Koalkoa Mwomwohdjo

Nehn rehnnohr mwomwohdjo ma mine nehn Jerusalem sapda oaloa koaloklok koalik. Joauloang ohroj, likin irai woaroakkok, mwoarpijoang kaulahng nehn japwen Judea apel Samaria. 2 Woal poadidi pwi ken jaripdi Stephen, nehn arai injinjuwedla.

3 Saul ken jongjong in koauwehla Mwomwohdjo, nehn ah dildiljili nehn oauwoau umw kan, warahkihjang joauloang kan, woal apel li, ken peiddoang irai nehn kalpwuhj.

Rongmwehu Kalohkjili nehn Samaria

4 Joauloanngok ma mwoarpijoang lel wija ohroj, irai kalohkihjili Rongmwehu in Koahs. 5 Philip inla nehn kahnihmw in Samaria padahkihoang armaj in wijahu doahroar Messiah. 6 Pokon in armajjok rong kanaihoahng dahkij ma Philip padahki. Irai ohroj rong apel widahli manmannok ma ih wia. 7 Ngen jaus dir kin joang rahrahu nehn ahr diljang nehn armaj dir, apel dir armaj ma mwoasor apel johkak alu pel kemwehuwihekla. 8 Peren koalik mine nehn kahnihmmwo.

9 Mine woal men ma adanki Simon kin koaukoaujoan nehn kahnihmmwo, mihn Samaria kan kin pwuriamweiki ah winehnihok. Ih kin sikoa pwa ih emen armaj laplap. 10 Doari, armaj ohroj nehn kahnihmmwo, jang irai laplap kan lel siksik kan, kin soahk mwehu ih. Irai kin pwa “Ih ioar ma en Koahs manmanno ma kahdanki ‘Manman Koalik.’ ” 11 Anjoau woaroai armajjok kin rong ih pwa mehlel pwa ah winehnihok kin kapwuriamwei oang irai. 12 A nehn anjoauwo ma irai ne rongda en Philip ah kapahrakki Rongmwehu in Wein Koahs apel oadoan Jesus Christ, irai ohroj woal apel lihok ken poapdaijla.

13 Pein Simon pel pwojonla; a mwerin ah ne poapdaijla ih ken woaroakkoang Philip; ih pel inenin liskihla ah kapang manman apel kilel kapwuriamweihok ma ne wiawihda.

14 Woaroakkok Jerusalem rongda pwa mihn Samaria kan ne pel oaloahdi Mahjan in Koahs, irai ken kadarla Peter apel John iparai. 15 Anjoauwo ma Peter apel John ara lella Samaria, ira kapkapki joauloanngok pwa irai en oaloa Ngen Joarwi. 16 Pwa Ngen Joarwi kahjik mine pohn emen emen irai, a irai pwen poapdaijla in oadoan Koaun Jesus. 17 Peter apel John ken kihdi poahra pohrai, irai ken oaloa Ngen Joarwi.

18 A Simon kapang pwa irai ne oaloahdi Ngenno anjoauwo ma woaroakkok ara kihdihoang poahra pohrai, ih jong en kioang Peter apel John mwani, 19 ih pwehng ira, “Kamwa pel kihdoahng ngoahi manman oauwe, pwa armaj ohroj ma ngoahi pirin kihdihoang poaihoa kai pohrai en oaloa Ngen Joarwi.”

20 Peter japoangki, “Koawoa apel nihmw mwanien en kejpwihekla nehn ehl, pwa koawoa lemlemehioang pwa mwani kak en dupukda en Koahs kijakij! 21 Joh oamw pwaij ke oamw pwukoa nehn ama doadoahk, pwa oamw mohngiong en johpwa pwung ipen Koahs. 22 Doari, koaluhkihla naunahn oamw koajoandi oauwe, apel kapkap oang Koahs pwa Ih en mahkoahng koawoa ki oamw lemehda joang oauwe. 23 Pwa ngoahi kidal pwa koawoa ne dirkihla pihrin apel dihp ne joalihdi koawoa.”

24 Simon poaki ipen Peter apel John, “Menlau kamwa kapkapki ngoahi oang Koaunno, pwa mehkan ma kamwa pwehng ngoahi en johpwa lelloang ngoahi.”

25 Doari, mwerin ara ne kadehde apel padahkki Rongmwehu in Koaunno, Peter apel John japahlla Jerusalem. Nehn ara pwurpwurlahng Jerusalem ira kalohkjili Rongmwehu nehn koujapw dir nehn Samaria.

Philip apel laplap in Ethiopia men

26 Sohnloang in Koaunno men pwehng Philip, “Onopda koawoa inla palieir nehn allo ma injang Jerusalem indihla Gaza.” (Al oauwe ne johla doadoahk rehnpwiai.) 27 Philip ken onopdahr inla. Ih kapangda woal in Ethiopia lekleklahmen, woal laplap kajampwal mene ma kin apwali wijahn neknek mwani oang li nahmwarkihn Ethiopia. Woallo indahlahng Jerusalem pwa ih en jongin kaudekkoang Koahs, 28 nehn ah pwurpwurlahng nehn ah wijahn koaujoanno, dakoa warah kurmahu, ih ken wadwadek pukin joukohp Isaiah. 29 Ngen Joarwi pwehng Philip, “Inlahng ipen kurmahn.” 30 Philip kijoula rongda en woallo wadwadek pukin joukohp Isaiah. Philip idoak oang woallo, “Imdoahr koawoa woahwoahki da koawoa wadwadekken?”

31 Laplappo japoang, “Imdoahr ngoahi en kak kidal ma joh armaj kawoahwoahng ngoahi?” Laplappo lukehioang Philip en doaudahng pohn warah kurmahu mwindi ipoa. 32 Iren Puk Joarwi ma laplappo wadwadek, ioar me:

“Ih doahroar jihpw men ma ukkuklahng en kojkojdi,

apel doahroar jihpw pwulopwul men ma johkin loakloakoa anjoau ma winehkan kin koskos.

Ih johpwa pwahla mehkij.

33 Armaj kan kamehki ih apel joah wiahng ih me pwung.

Johpwa armaj men nen kak sikoa doahroar kadaudokoa kan

pwa ah mour nehn jampah oauwe ne doarihdi.”

34 Laplappo poaki ipen Philip, “Pwehng ngoahi, inje ma joukohppo siksikoa? Ma pein ih ke emen sohrohr?” 35 Doari, Philip ken sapda sikesik, sapdahjang iren Puk Joarwi oauwe, ih pwehng laplappo doahroar Rongmwehu in Jesus.

36 Nehn ara allaluhla nehn allo, ira lelloang wijahkij ma mine pil, a laplappo pwa “Pil kij me, dahkij en koljang ngoahi en poapdaijla?”

37 [Philip pwa, “Koawoa kak poapdaijla ma koawoa pwojon nehn oamw mohngiong unjek.”

Laplappo japoang, “Ngoahi pwojon pwa Jesus Christ ioar Nihn Koahs.”]

38 Doari, laplappo ruwoje pwa warah kurmahu en uhdi. Ira Philip doaudihla nehn pillo, Philip poapdaijihla ih.

39 Nehn ara doaudahjang nehn pillo, Ngenin Koaunno ken kajoaloangehla Philip. Laplappo johla kapang Philip, ih ken dauluhlla nehn ah jeiloak malmalau kijkijoula. 40 Philip pwokda Azotus, ih kalohkihjili Rongmwehu nehn koujapw kan oaroh lelloang nehn Caesarea.

9

Saul Wiliakapwla

1 Nehn anjoauwo Saul engengdehnkihoar ah lemei nimen kojukdi sohnpadahk in Koaunno. Ih inla ipen Jamwrou Laplappo 2 poaki kijinlikoau in mweimwei pwa ih en kak dilloang nehn jinakoke in Jew nehn Damascus, pwa ma ih kapangda emen in irai kan ma kin allalu nehn Alin Koaunno, ih anki manman in joalihdi irai, woal apel li, ukdo Jerusalem. 3 Nehn en Saul ah koaroannoang Damascus, maram oau jang nehnloannge dakarda ih. 4 Ih kipdihoang nehn pwirej, ih rongda ngilloau ma pwa, “Saul, Saul, amwda koawoa ke kin kojkojukki ngoahi?”

5 Saul idoak, “Inje koawoa, maing Koaun?”

Ngillo japoang, “Ngoahi Jesus ma koawoa kin kojkojuk. 6 Uhda alwe nehn kahnihmmwen, pwa ioar wija wa ma pirin janjal oang koawoa da ma koawoa anahne wia.”

7 Irai ok ma pwili ih jeiloakko, uhdi nennenla. Irai pel pwili rongda ngillo, a pwen joh armaj irai kak kapang. 8 Saul ken uhda jang nehn pwirejjo poahdpijoang a pwen johkak kapang mehkij. Doari, irai koldi poah, ken ukla ih Damascus. 9 Oaroain rehn jiluh, ih johkak kapang wija; nehn anjoauwo, joh mehkij ih kang ke nim.

10 Mine emen sohnpadahk nehn Damascus, oadoa Ananias.

Nehn kaudiahl ma janjal oang Ananias, Koaunno pwa, “Ananias!”

Ih japoang, “Ioar ngoahi me maing Koaun.”

11 Koaunno pwehng ih, “Onopda koawoa inla pohn Al Inen in umwen 12 Judas, koawoa rapahki woal men ma jang Tarsus ma adanki Saul. Ih kapkapkap, a nehn oau kaudiahl, ih ne pel kapang woal men adanki Ananias dilda, kihdi poahk pohn ih pwa ih en kak pwuroahng kapang wija.”

13 Ananias japoangki, “Maing Koaun, armaj dir ne padahkihoang ngoahi doahroar ih; irai pel pwehng ngoahi joang nauna ohroj ih wia oang Nihmw armaj kan* nehn Jerusalem. 14 A apkas ih ne indoahng Damascus anki manman jang jamwrou laplappok pwa ih en joalihdi armaj ohroj ma kin pwongi Koawoa.”

15 Koaunno pwehng Ananias, “Alwe pwa Ngoahi ne pilda ih en papah Ngoahi, en kalohkjili Oadoaioa oang mihn likin kan apel nahmwarki kan apel mihn Israel kan. 16 Pein Ngoahi pirin kajalehioang ih joang ohroj ih anahne loklokki pwa Ngoahi ma kahrehda.”

17 Ananias dilda nehn ummwo kihdihoang poah kan pohn Saul. Ih pwa, “Rioai Saul, Koaunno me kadardo ngoahi, ioar Jesus ma pwokkoang koawoa nehn oamw allaluhdo pohn allo. Ih kadardo ngoahi pwa koawoa en pel kak pwuroahng kapangda wija apel audohdkihda Ngen Joarwi.” 18 Nehn anjoauwohr mehkij ma doahroar winen mwumw ken mwoarjang nehn pwoaroan mijen Saul ok, ih ken pel kak pwuroahng kapangda wija. Ih ken uhda poapdaijla. 19 Mwerin ah mwingehla, ih ken sihkeida.

Saul Padahk nehn Damascus

Saul minminehki oaroain rehn pwi nehn Damascus pwilpwili sohnpadahkkok. 20 Ih kin inenla nehn jinakoke kan, ih sapda padpadahkki pwa Jesus ioar ma Nihn Koahs Iehroj wa.

21 Ohroj ma rong ih inenin pwuriamweila. Irai idoak, “jaudi ih ioar ma, nehn Jerusalem, kin kojkojukla irai kan ma kin pwongi Jesus? Apel, jaudi ioar kahrpoahwa ih indoahki Damascus pwa en joalihdi irai ma kin pwongi Jesus, ih ukla irai ipen jamwrou laplappok?”

22 A pwa en Saul padpadahkjili inenin sihkeila apel ah kadehde pwa Jesus ioar ma Messiah wa ioar kahrehioang mihn Jew kan ma koaujoan nehn Damascus ken johla kak japoang ih.

23 Mwerin rehn pwi, mihn Jew pokonpene wia lamlamki doahroar ahr pirin kojukdi Saul. 24 A mine armaj pwehng Saul dahkij ihr wia lamlamki. Inrehn apel inpwong irai kin jiloa wanihmw in kahnihmmwok pwa irai en kojukdi Saul. 25 Pwong oau pwilihen Saul‑ok ken kioang Saul nehn pwukohioau kadardi ih jang nehn pwokkoau nehn kello.

Saul nehn Jerusalem

26 Saul inla Jerusalem apel jong in pwilihla sohnpadahkkok. Irai johpwa nimen kamehlele pwa ih ne wiahla emen sohnpadahk, irai ohroj inenin mijik ih. 27 A Barnabas ken jeuwejehda Saul, ukla ih ipen sohnpadahkkok. Ih kawoahwoahng irai mwomwen en Saul ne kapangda Koaunno pohn allo apel en Koaunno ne sikesik oang ih. Barnabas pel pwehng irai doahroar en Saul sihkei, padahkki oadoan Jesus nehn Damascus.

28 Doari, Saul ken koaujoanla iparai, ih allaluhjili nehn Jerusalem sihkei padpadahkjili in oadoan Koaunno. 29 Ih pel sikoa apel akmaihoang mihn Jew‑ok ma lalki lal in Greek, irai ken jong in kojukdi ih. 30 Nehn en riah joauloanngok kidalda mwoakid oauwe, irai ken wahla Saul Caesarea kadarla Tarsus.

31 Doari, mwomwohdjo ken moaloailoaidi wija ohroj nehn Judea, Galilee apel Samaria. Mwomwohdjo pel koakoairda apel sowoa kan dirla jang in jauwaj in Ngen Joarwi apel ahr kin mijik apel woaunki Koaunno.

Peter nehn Kahnihmw Lydda apel Joppa

32 Peter jeijeiloakjili wija ohroj, anjoau oau ih inla pwa en paj ipen nihn Koahs armajjok ma koaukoaujoan nehn kahnihmw Lydda. 33 Nehn Lydda, Peter suhwoang woal men adanki Aeneas, ma mwoasor, johkak injang nehn dohioau oaroain johnpar waluh. 34 Peter pwehng ih, “Aeneas, Jesus Christ kemwehuwihla koawoa. Uhda limpene kioammwen.” Anjoauwohr Aeneas ken uhda. 35 Armaj ohroj ma koaukoaujoan nehn Lydda apel Sharon kapang ih, irai ken pwojonla Koaunno.

36 Nehn kahnihmw Joppa, mine li joauloang men adanki Tabitha. (In lal in Greek, oadoa ioar Dorcas, ma woahwoahki “diha”). Anjoau ohroj ih kin wihwia mwehu apel jeuweje irai kan ma joamwoahmwoa. 37 Nehn anjoauwo ih ken johmwehuda oaroh mehdi. Palwoaroa kamwkelda koajoanjoandihoang nehn pere oau dawaj. 38 Joppa johpwa dohjang Lydda, a nehn en sohnpadahkkok rongda pwa Peter mine nehn Lydda irai iloakihla woal roahmen en pwehng ih arai poakpoakko, “Menlau karwarohdo ipamai!” 39 Peter ken koaunopda pwilihda ira. Nehn en Peter lel wijahu, irai ukdahlahng ih nehn perehu dawaj. Liohdihok ohroj pidekihpene joangjoangjoang apel kajalehioang Peter arai likkoau kan ma irai kol ma Dorcas wiahda nehn anjoau ma ih pe mour. 40 Peter ken kadilihjang irai nehn perehu, ih poadpwomwla kapkap; ih ken jipwoallahng palwarro pwahla, “Tabitha, pwohrda!” Liho ken poahdpijoang, nehn ah kapangda Peter, ih ken pwohrda mwindi. 41 Peter kihla poah oang liho jeuweje en uhda. Ih ken pangin ihr ma armaj in Koahs apel liohdi kan, kajalehioang irai pwa liho ne mourda. 42 Rong pase ken lohkla nehn Joppa, armaj dir ken pwojonla Koaunno. 43 Peter minminehki nehn Joppa rehn pwi ipen woalmen ma adanki Simon, jounwiahda dipwjoau jangin kilin mahn.

10

Peter apel Cornelius

1 Mine woal men nehn Caesarea oadoa Cornelius, laplap in pwihn in jounpei oau ma adanki “Jounpei in Italy.” 2 Ih woal poadidi men, ih apel ah peneinei pwon kin pwongi Koahs. Ih kin wihwia joang dir ma kin jeuweje mihn Jew‑ok ma joamwoahmwoa, apel kin poaden kapkap oang Koahs. 3 Mwerin jauwaj oau dapwa kiloak jiluh, ih widahlihda kaudiahl oau, nehn kaudiahl oauwe inenin janjal ah kapangda sohnloang en Koahs men indoa ipoa pwehng ih, “Cornelius!”

4 Ih kakilihdi sohnloanngo nehn ah majpwehk, ih japoang, “Maing, dahioau o?”

A sohnloanngo japoang, “Koahs kupwurki oamw kapkap apel oamw doadoahk in kadek kan, Koahs ne onopda en japoang koawoa. 5 Apkas, iloakihla epwi woallo Joppa ipen woal men ma adanki Simon Peter. 6 Ih kin minmine nehn umwen woal men jounwiahda dipwjoau jangin kilin mahn, ma pel adanki Simon, ih kin koaujoan pohn poahrinjeddo.”

7 Doari, sohnloanngo ken injang Cornelius. Cornelius pangindo nah sohn papah roahmen apel jounpei men ma kin poadidi kaudek ma ioar pwen kijehn irai ok ma kin papah Cornelius. 8 Ih padahkihoang irai doahroar da ma ne wiawi, ih iloakihla irai Joppa.

9 Rehnno mwerin, nehn irai jeijeiloakla, koarkoaroanlahng Joppa, Peter ken doaudahla pohn ummwo, dapwa injauwaj, pwa ih en kapkap. 10 Ih nimen mwingehda. A nehn anjoau ma mwingehk pe koaukoaunop, ih widahlihda kaudiahl oau. 11 Ih kapang nehnloannge rispijoang a mehkij doahroar jihs koalik oau, ma kolkolpene in koaimw pahuwo, koadoaddoardihoang jampah. 12 Nehn jihsso, ohroj joangjoangoan mahn, mahn karak, mahn limwahdek, apel mahnsang ingkel mine loaloa. 13 Ngil oau pwehng ih, “Peter, uhda, kojukdi apel kang.”

14 A Peter japoang, “Maing oai Koaun, Ngoahi johkak! Ngoahi kahjik pehn oau kang joangoan mahn ma jamin oang oai siahk.”

15 Ngillo pwuroahng lalloang ih, “Johpwa wiahki mehkij jamin ma Koahs ne koajoanehdi pwa mwakelkel.”

16 Mwoakid oauwe wiawi pehn jiluh; jihsso ken pwuroahng oappoapdahlahng nehnloannge. 17 Nehn en Peter lemleme woahwoahn kaudiahl oauwe, woallok ma Cornelius iloakki ne kidalda wijahu ma umwen Simon‑o mine, irai ne uhda mijen kello.

18 Irai poangpoangla idoak, “Mine woal in keiru men mine me ma oadoa Simon Peter?”

19 Peter pwen jongjongin woahwoahkihla kaudiahllo a Ngenno pwehng ih, “Rong! Woal jilmenno* ne mine me, raprapahki koawoa. 20 Doari, onopda koawoa doaudihla, johpwa perki pwilihla irai, pwa Ngoahi ioar kadarwe irai.”

21 Peter doaudihla, pwehng woallok, “Ngoahi ioar woallo ma kamwai raprapahki. Amwda kamwai ke indoa?”

22 Irai japoang, “Laplap in jounpeiho, Cornelius ioar iloaki kamai. Ih wia woal mwehu men ma kin pwongi Koahs apel wia woal men ma ohroj mihn Jew kan kin inenin woaunki. Sohnloang in Koahs men pwehng ih en lukehng koawoa oang nehn umwahu pwa ih en kak rong da koawoa pirin pwa.”

23 Peter ken kajamwo woallok, irai moairdi wijahu pwonngo.

Rehnno mwerin, Peter onopda pwilihla irai; apel epwi joauloang mihn Joppa pel pwilihda irai. 24 Rehnwa mwerin, Simon Peter lel Caesarea, wijahu ma Cornelius, pwilihki epwi kijeh apel ah pirien kajampwallok ma ih lukehdo, joujowi Simon Peter.

25 Nehn en Peter pirin dilda, Cornelius suhwoang ih, poadpwomwla apel rukdi mwohn ih. 26 Peter ken kauhda apel pwehng Cornelius, “Uhda, pwa pein ngoahi pel armaj men.”

27 Peter ken siksikesik oang Cornelius nehn ah dilda nehn ummwo, wijahu ma armaj dir ne pokonpene. 28 Ih pwehng irai, “Pein kamwai woahwoahki mwehu pwa jangin amai kojonned, mihn Jew men johpwa mweimwei ih en paj ke pasoahng mihn likin kan. A Koahs kajalehioang ngoahi pwa ngoahi anahne joah wiahki armaj men jamin ke joah koanoahng kaudek. 29 Doari, anjoauwo ma koawoa iloakla oang ngoahi, ngoahi ken indoa nehn joah peikajal. Doari, ngoahi en idoak, amwda koawoa ke iloaklahng ngoahi?”

30 Cornelius japoangki, “Ioar joangoan anjoau oauwehr rehn jiluh mwowoa dapwa kiloak jiluh mwerin jauwaj, ngoahi kapkapkap nehn umwoaiho. Nehnnoar anjoauwo woal men mine nehn likkoau rapwrapwoal uhda mwohn ngoahi, 31 ih pwa, ‘Cornelius! Koahs ne rong oamw kapkap kan apel mwehuki oamw doadoahk in sohnmesei kan. 32 Kadarla emen armaj Joppa pwa en ukdo woallo ma adanki Simon Peter ma minmine nehn umwen Simon, jounwiahda dipwjoau jangin kilin mahn ma kin koaujoan pohn poahrinjeddo.’ 33 Ngoahi ken pispisinnoar iloakwehng koawoa a oamw kadek ioar koawoa indoahki. Apkas kamai ohroj ne mine mwohn Koahs joujowi pwa kamai en rong mehkan ma Koaunno ne kaweidki koawoa en padahkihoang kamai.”

En Peter Kapahrak

34 Doari, Peter ken sapda kapahrak, “Apkas ngoahi ne kidalda in mehlel pwa Koahs johkin lipilpilki armaj. 35 Irai kan ma woaunki Ih apel wia dahkij ma pwung ioar kin kajampwalla Ipoa, joah lipilpil wei dahioau irai sowoa. 36 Kamai kidal padahkko Ih kadardo oang mihn Israel, kalkalohki Rongmwehu in popohl jang ipen Jesus Christ ma ioar Koaun in me ohroj. 37 Kamwai kidal joangoan mwoakid kapwuriamwei ma ne wiawihla nehn wein Judea pwon, sapda jang Galilee, mwerin en John kapahrakki poapdaijjo. 38 Kamwai kidal doahr Jesus mihn Nazareth, doahr en Koahs kamwroahdihoang pohn Ih Ngen Joarwi apel manman. Jesus inla lel wija ohroj, wiahda me mwehu apel kemwehuwihla ihr ohroj ma minehla pehn manman in Jehsen, pwa Koahs pwilpwili Ih. 39 A kamai ioar jounkadehde in joang ohroj ma Ih wiahda nehn japwen mihn Jew apel nehn Jerusalem. Irai kojukdi Ih nehn arai poanihoang Ih in lohpwuhwo. 40 A Koahs kaiejda Jesus jang mehdi, rehn jiluh mwerin Ah mehdi. Koahs mweidoahng Ih en pwokkoang 41 jaudi oang ohroj, a oang irai jounkadehde kan ma Koahs ne pilda, ma ioar, oang kamai ok ma pwili Ih mwinge apel nim mwerin Ah iejda jang mehdi. 42 A ih iloaki kamai en kalohki Rongmwehu oang armaj apel kadehde pwa Ih ioar ma Koahs pilda en wia jounkoapwung in armaj mour apel armaj mehdi kan. 43 Joukohppok ohroj ne kohpda apel kadehde doahroar Jesus; pwa armaj ohroj ma pwojon Ih pirin oaloa mahkpen diparai pwa jang in manman in Oadoa.”

Mihn Likin kan Oaloa Ngen Joarwi

44 Doari, nehn en Peter siksikesik, Ngen Joarwi indihoang pohn irai ohroj ma rongrong ah padahk. 45 Joauloang in Jew‑ok ma pwilihdo Peter jang Joppa inenin pwuriamweikihla en Koahs kamwroahdi Ah kijakij in Ngen Joarwi pohn mihn likinnok pel.

46 Irai ne pel kak rong ahr sapkihda lallalki epwi lal sohrohr apel kapkapnga rojon laplap in Koahs. Peter ken japoang, 47 “Armaj pwiai ne oaloa Ngen Joarwi doahroar ma kisai ne pel oaloa. Doari, mine emen ma kak iroahdihjang irai en poapdaijkihla pil?” 48 Ih ken pwehng irai en poapdaijla in oadoan Jesus Christ. A, irai ken poaki ih en minmine iparai rehn pwi.

11

En Peter Pakair oang Mwomwohdjohn Jerusalem

1 Woaroakkok apel irai kan ma pwojon ma mine nehn Judea pwon rongda pwa mihn likinnok ne pel oaloahda mahjan in Koahs. 2 Nehn en Peter indahla Jerusalem, irai ok ma pwungki jorkomjaijlahn mihn likin kan lipahnede Peter. Irai pwa, 3 “Koawoa wia mihn keiru men nehn umwen mihn likin kan ma johpwa jorkomjaij apel koawoa mwinge iparai!” 4 A Peter padahkihoang irai meohroj ma ne wiawihla, jang in sapdahu:

5 “Nehn oai kapkapkap nehn kahnihmw Joppa, ngoahi ken kapangda kaudiahl oau. Ngoahi kapangda mehkij doahroar jihs koalik oau, ma kolkolpene in koaimw pahuwo, koadoaddoardihdo jang nehn loannge, ken uhdi wijahi ngoahi mine. 6 Ngoahi ken jipwoallahng loaloa kapangda mahn ma maid apel ingkel kan, mahn karak apel limwahdek kan apel mahnsang kan. 7 A ngoahi rongda ngil oau pwehngdohng ngoahi, ‘Peter, uhda kojukdi apel kang.’ 8 Ngoahi pwa, ‘Maing oai Koaun, Ngoahi johkak! Joh mwinge ma jamin oang Kaudek kin aluhwoang nehn oawoaioa.’ 9 Jang nehnloannge, Ngillo pwuroahng laldo, ‘Johpwa wiahki mehkij jamin ma Koahs ne koajoanehdi pwa mwakelkel.’ 10 Mwoakid oauwe wiawi pehn jiluh; mwerin, mehu ken pwuroahng oappoapdahla nehnloannge. 11 Nehn anjoauwohr woal jilmen ma koadoaddoardo ipoai jang Caesarea ne lel in ummwo ma ngoahi kin minmine. 12 A Ngen Joarwi pel pwehng ngoahi pwa ngoahi en pwilihda irai in joah peikajal. Joauloang pwojon wonmen pel pwilihda ngoahi inla Caesarea, kamai ohroj dilda nehn umwen Cornelius‑o. 13 Cornelius pwehng kamai doahroar ah kapangda sohnloang men uhda nehn umwahu, pwehng ih, ‘Kadarla emen armaj oang Joppa oang woallo ma adanki Simon Peter. 14 Ih pirin padahkihoang koawoa lallok ma koawoa apel oamw peneinei pwon pirin koamoaurkihla.’ 15 A nehn anjoau ma ngoahi sapda lallal, Ngen Joarwi ken indihoang pohrai doahroar Ah indihoang pohsaikai in sapdahu. 16 Doari ngoahi ken samanda dahioau ma Koaunno pwahla, ‘John poapdaijihki kamwai pil, a kamwai pirin poapdaijkihla Ngen Joarwi.’ 17 Ne inenin janjal mwehu pwa Koahs kioang mihn likinnok kijakijjohr ma Ih kioang kisai nehn asai pwojonla Koaun Jesus Christ; a inje ngoahi pwa en jongin iroahdi Koahs?”

18 Nehn joauloanngok nehn Jerusalem rong me, irai ken uhdi jang arai lipahned, irai ken kapnga Koahs, pwahpwahpwa, “Doari, Koahs ne kioang mihn likin kan anjoau mwehu in kaoluhla, wiliakapwla, apel mourla.”

Mwomwohdjohn nehn Antioch

19 Epwi joauloang kan pel mwoarpijoang jang in kojkoj ma wiawi nehn anjoauwo ma Stephen kojkojdi. Irai inla doh lella Phoenicia, Cyprus, apel Antioch, kalohki mahjanno oang mihn Jew kalahpwuk. 20 A epwi irai joauloang in Cyprus apel Cyrene, inla Antioch irai pel kalohki mahjanno oang mihn likin kan, apel padpadahkihoang irai Rongmwehu in Koaun Jesus. 21 En Koaunno manman mine iparai; armaj dihrdir pwojonla apel pwurdohng Koaunno.

22 Rongin mwoakid oauwe pel lellahng mwomwohdjohu nehn Jerusalem; doari irai kadarla Barnabas oang Antioch. 23 Anjoauwo ma ih lella apel kapangda doahroar en Koahs kapaiahda armajjok, ih ken perenkihda apel kangoangehki irai ohroj en loalpwoas apel mehlel oang Koaunno in mohngiong unjek. 24 Barnabas woal mwehu men, ma dirki Ngen Joarwi apel pwojon. Doari armaj dihrdir pel wikkoang Koaunno.

25 Barnabas ken inla Tarsus pwa en rapahki Saul. 26 Nehn ah rapahkihda, ih ken ukdo Saul Antioch. Nehn irair in johnpar oau ira roahmenne kin suhsuhwoang sohn mwomwohdjo apel kin padahk oang armaj dir. Ioar pel nehn Antioch ma sohnpadahkkok adankihla nihn Christ.

27 Nehn anjoauwo, joukohp pwi injang Jerusalem inla Antioch.

28 Emen irai adanki Agabus uhda jang in manman in Ngen Joarwi ih kohpda pwa lehk koalik oau pirin ken lel jampah pwon. (Lehkko ne wiawi nehn anjoau ma Claudius wia nahmwarki laplap in Rome.) 29 A, sohnpadahkkok ken koajoanehdi pwa emenemen irai en kadarla uhwen ma ih kak pwa en jeuweje riarai ma pwojon kan ma kin koaukoaujoan nehn Judea. 30 Irai kapwaihahda kihpene mwani, irai kioang Barnabas apel Saul ma inla en wahla kioang koaun in mwomwohdjohu.

12

Pel epwi Kojkoj

1 Ioar anjoau oauwe ma Nahmwarki Herod* sapkihda kojukdi epwi sohn mwomwohdjo. 2 Ih kojukkihdi kodlaij James, rien John. 3 Nehn ah woahwoahki pwa mihn Jew kan perenki joangoan kojkoj oauwe, ih ken doaula joalihdi Peter. (Mwoakid oauwe wiawi nehn anjoaun Joarwihn Pilahwa Joah Doal Ihs.) 4 Mwerin ah joaldi Peter, peiddoang nehn kalpwuhj, wijahu ma pwihn in jounpei pahu wad pahmen kin jiloa. Herod koajkoajoane en kioang Peter mwohn armaj nehn mwoalen koapwung mwerin Passover. 5 Peter minminehr nehn kalpwuhj a sohn mwomwohdjohu kin poaden kapkap oang Koahs.

Peter Lapwda jang nehn Kalpwuhj

6 Pwonngo mwohn Herod pirin ukdo Peter mwohn armajjok, Peter pwen moahmoahmoair nehn pwungen jounjilajil roahmen. Ih joalkihdi joal pahrang rahpas; apel mine jounjilajil jiloa wanihmw in kalpwuhjjo. 7 Sohnloang in Koaunno men pispisinnoar uhda wijahu, apel maram oau ken kamaramihda nehn kalpwuhjjo. Sohnloanngo ken koldi pohn upwen Peter isik ih, pangin ih, apel pwehng ih, “Karwaro uhda!” Nehn anjoauwohr joal pahranngok ken kipjang in poahn Peter. 8 Sohnloanngo ken pwa, “Kasoangehdi oamw kangirren apel piroahdi oamw ju kan.” Peter ken kapwaihahda, a sohnloanngo pel pwa, “Pidkihpene koawoa oamw likkoau in likin en koawoa pwilihda ngoahi.” 9 Peter ken pwilihla sohnloanngo jang kalpwuhjjo nehn ah johpwa woahwoahki ma da sohnloanngo wihwia pwen mehlel ke pwen kaudiahl oau. 10 Ira inla daulihla keiou in wija jounjilajil kan kin mine, apel kariau in wija, ira lella in kel pahrang oau ma uhlahng nehn kahnihmmwo. Kello pwen pein rispijoang oang ira doari ira ken dilla. Ira aluhdihla pohn apas al, a pispisinnoar sohnloanngo ken injang Peter.

11 Doari Peter ken woahwoahkihda da ma wiawihoang ih, ih ken pwahla, “Ngoahi ne kidalda pwa mehlel pas me! Koaunno ma kadardo nah sohnloanngo pwa en kapisla ngoahi jang pehn manman in Herod, apel jang joang ohroj ma armaj in Jew kan kajik en wiawi.”

12 A nehn ah woahwoahkihda irairro me ih mine loaloa, ih ken inlahng in umwen Mary‑o ma inen John Mark, wijahu ma dir armaj ne pokon pene apel kapkapkap. 13 Peter lesles in wanihmw in likinno, a jounpapah men ma adanki Rhoda indoa pwa en japoang. 14 Rhoda kajawihda ngilen Peter. Uhwen ah peren, ih johpwa risingda wanihmmwo a ih kijoula nehn ummwo pakairki pwa Peter minmine likinno. 15 Irai pwehnglahng jerpeinno, “Koawoa ne pweipweila!” Ih engdehnki oar pwa pwen mehlel. A irai pel japoangki, “Ioar nah sohnloang wa.”

16 Nehn anjoauwohr Peter pwen leslesles oar. Doari, irai ken risingda wanihmmwo, nehn irai kapangda ih, irai ken pwuriamweikihla. 17 A Peter kamoaloailoaihdi irai en nennenla, ih kawoahwoa oang irai doahroar en Koaunno ukjang ih nehn kalpwuhjjo. Ih pwahla, “Kamwai alwe sikoahng mehpwiai James apel riasaihok.” Ih ken injang iparai inlahng ekij wija.

18 Nehn ah ne rehnpijoang, pingping koalik mine nehn pwungen jounjilajillok ma liskihla pwa dahkij wiawihoang Peter. 19 Herod pwehng irai en rapahki ih; a irai johkak kapangda ih. Herod ken kapeideki jounjilajillok. Ih ruwoj pwa irai en kojkojdi.

Mwerin me Herod ken injang Judea, minehla Caesarea anjoau kij.

Mehdihn Herod

20 Herod inenin lioas pehn mihn Tyre apel Sidon. A irai ken wiahda pwihn oau inla pwa irai en suhwoang Herod. Keiou irai poakihda ipen Blastus ma koaun in umwen nahmwarkiho, pwa en pwilihda irai, inla ipen Herod poaki moaloailoai pwa jauwaj in mwinge oang irai kin indoa jang nehn japwen nahmwarkiho.

21 Nehn rehn pilpildahu, Herod ken kapwaskihda ah likkoau in nahmwarkiho, mwindi nehn ah mwoallo, ih ken kapahrak oang armajjok. 22 Ihr ken rahukihda, “Jaudi armaj men me ma siksikesik pwa pwen kohs men!” 23 Nehn oar anjoauwo sohnloang in Koaunno men peiddi Herod pwa ih johpwa kioang kaping oang Koahs. Mwaj kangla ih, ih ken mehdi.

24 Nehn anjoauwo mahjan in Koahs ken lohkjili apel pwoaida mehlel.

25 Barnabas apel Saul ken kadoarihla ara doadoahk, ira ukda John Mark, ken japahljang Jerusalem.

13

Barnabas apel Saul Pilpilda apel Koadoaddoarla

1 Nehn mwomwohdjohn Antioch mine joukohp apel jounpadahk pwi ma ioar, Barnabas, Simeon ma kin adanki Niger, Lucius jang Cyrene, Manaen ma sikda ipen Koaun Herod*, apel Saul. 2 Nehn irai kin papah Koaunno apel kaijihjol, Ngen Joarwi pwehng irai, “Kamwai kasohrohrihla Barnabas apel Saul pwa ira en wia doadoahkko ma Ngoahi ne pangin ira.”

3 Mwerin irai ken kaijihjol apel kapkap, irai kihdi poahrai kan pohra doari ken kadarla ira.

Pohn Doakoa Cyprus

4 Nehn en Ngen Joarwi kadarla Barnabas apel Saul, ira indihla Seleucia, ira joaroak jang wijahu joaroaklahng Cyprus. 5 Nehn irai ne mine Salamis, irai padahkihjili Mahjan in Koahs nehn jinakoke in mihn Jew‑ok. John Mark pel pwili ira pwa ih en jeuweje ira nehn doadoahk oauwe.

6 Irai aluhla pohn doakoahu oaroh lellahng Paphos. Irai suhwoang jounwinehni men ma adanki Bar-Jesus, mihn Jew men ma kin pwa ih joukohp men. 7 Bar-Jesus pirienki koapinahn doakoahu, Sergius Paulus, ma inenin loalkoang. Koapinahu iloaklahng Barnabas apel Saul pwa ih nimen rong Mahjan in Koahs. 8 Jounwinehni Elymas† (ma ioar oadoa in Greek) ken pallanda ira. Ih jong in ukudjang koapinahu en pwojonla. 9 A Saul, ma pel adanki Paul ma dirkihla Ngen Joarwi, ih ken kakilihdi jounwinehniho 10 apel pwehng ih, “Koawoa nihn Jehsen! Koawoa imwinsihsihn joang ohroj ma mwehu. Koawoa inenin dirkihla joangoan widing nauna ohroj, apel anjoau ohroj koawoa kin jongjong in ukuddoang en Koaunno mehlel oang likamw! 11 Apkas kapang poahn Koaunno pirin indi pohmmwen, koawoa pirin majkunla johla pirin kak kapang maram oaroain anjoau kij.”

Nehn oar anjoauwo Elymas rosla nehn mijoa. Ih ken raprapahki emen armaj en kahlwa ih.

12 Koapinahu ken pwojonla nehn ah kapangda dahkij ma ne wiawihlahu, ih pel inenin pwuriamweikihla padahk in Koaunno.

Antioch nehn Pisidia

13 Paul apel ioangehk joaroakla jang Paphos lella Perga, nehn Pamphylia ma ioar wijahwa John Mark injang ira, ih pwurla Jerusalem.

14 Ira injang Perga inla Antioch nehn Pisidia.‡ Rehnin Sabbath ira dilda mwindi nehn jinakoke. 15 A mwerin wadwad in Kojonned in Moses apel pukin joukohppok, armaj laplappok nehn jinakokehu pwehng ira pwa, “Riamai kan, kamai nimen luke kamwa en sikesik oang armaj pwiai, ma mine lal ma kamwa kak kangoangehki irai.”

16 Paul ken uhda, kamoaloailoaihdi irai, ih sapda padahk:

“Ioangoai mihn Israel kan, apel ohroj mihn likin kan ma kin joarwihoang Koahs, kamwai rong ngoahi! 17 Koahs in mihn Israel ne pilda jamasai koalikkok, apel kadirihla irai nehn anjoauwo ma irai koaukoaujoan doahroar mihn likin pwi nehn Egypt. Koahs kahlwahki irai jang nehn Egypt ki Ah manman koalik. 18 Oaroain johnpar pahijek Ih kin appwapwali irai nehn japwsoahn. 19 Ih pel kamwomwla wei ijuh nehn wein Canaan, apel mweidoahng Nah armaj kan en japwankihla jappwo. 20 Mwoakid pwiai wihwiawihki johnpar 450 (pahpwiki limeijek).

“Mwerin me, Koahs pel kioang irai jounkoapwung pwi, oaroh lella mwein joukohp Samuel. 21 A irai poaki emen nahmwarki. Koahs ken kioang irai Saul, nihn Kish jang nehn kadaudok in Benjamin, pwa en wia arai nahmwarki oaroain johnpar pahijek. 22 Mwerin en Koahs kajapwildi Saul, Ih wud kajapwilda David pwa en wiahla arai nahmwarki. Koahs kadehde doahroar David: ‘Ngoahi ne kapangda pwa David nihn Jesse, ioar joangoan woalwa ma Ngoahi pwungki, joangoan woalwa ma pirin kapwaihahda meohroj ma Ngoahi mwehuki ih en wia.’ 23 A emen kijehn kadaudok in David, ioar Ih Jesus ma Koahs ne kajapwilda pwa en jounkoamoaur in mihn Israel, doahr Ah ne inoaukihdi. 24 A mwohn en Jesus sapda Ah doadoahk, John kin pwehng armaj in Israel‑ok ohroj irai en koaluhla, wiliakapwla apel poapdaijla. 25 Nehn en John enkennoar kadoarihla ah doadoahk, ih pwehng armajjok, ‘Inje kamwai lemlemehki oang ngoahi? Jaudi ngoahi ioar ma kamwai kajkajik. Kamwai rong! Ih ma pirin indoa mwerin ngoahi, pein ngoahi johpwa warroang en kihjang Ah juhwok in ehn.’

26 “Rioai mihn Israel kan, kadaudok in Abraham kan apel ohroj mihn likin kan wijahkije ma kin kaudek oang Koahs: ioar oang kisai ma mahjan in koamoaur oauwe koadoaddoarkihdo. 27 Pwa armaj kan ma kin koaujoan Jerusalem, apel arai koaunnok, irai johpwa kidal pwa ioar Ih ma Jounkoamoaur, a irai pel joah woahwoahki mahjan en joukohppok ma kin wadwad nehn Sabbath ohroj, a irai ne kapwaihahda padahk in joukohppok nehn arai kadkadeik Jesus. 28 Nehn irai kidal pwa joh oau kahrpoa nen kak kaminahla Ah en kojkojdi, irai poaki Pilate en kojukdi Jesus. 29 Mwerin irai ne wiahda joang ohroj ma Puk Joarwi sikoahki Jesus, irai ken kihdihjang Ih in lohpwuhwo, nekiddihoang nehn joaujoau oau. 30 A Koahs kaiejda Jesus jang mehdi, 31 A rehn dir pwi, Ih ken pwok oang irai ok ma ne pwilpwili Ih jeiloak jang Galilee lel Jerusalem. Irai pwiai ioar ne wia Nah jounkadehde oang armaj in Israel kan. 32 Ioar kamai me en wahdo Rongmwehu oang kamwai: da Koahs inoaukihoang asai mwahmwa koalik ok Ih en wia, 33 Koahs ne kapwaihahda oang kisai ma wia kadaudokoarai. Koahs kaiejda Jesus oang mour. Doahroar ne insingdi nehn kariau in Psalm,

‘Koawoa ioar Noai Jermweinwa;

rehnnoauwe Ngoahi ne wiahla Joamoamw.’

34 Ioar mehwa Koahs pwa doahroar Ah kaiejda Jesus, pwa palwoaroa en joah ohla nehn joaujoau:

‘Ngoahi pirin kioang Koawoa wahu apel kapai mehlellok

ma Ngoahi ne inoaukihoang David.’

35 Indoahroar ma Ih pel pwahla nehn ekij wija:

‘Koawoa jehpirin mweidoahng Nihmw jounpapah joarwiho en ohla nehn joaujoau.’

36 Pwa David kin papah en Koahs kojonned kan nehn ah anjoau. A ih ne pel mehdi, joajjoardi ipen ah mwahmwa koalik ok, a palwoaroa pel ohla nehn joaujoau. 37 A joanngoauwe johpwa pirin wiawi oang Ih ma Koahs ne kaiejda jang mehdi 38 Kamwai ohroj rioai kan en kidal in mehlel pwa Jesus ma kahrehda padahk in lapwdahn dihp kan en ken aluhwoang kamwai. 39 Kamwai en kidal pwa ohroj ma pwojon pirin jaldek jang dihp ohroj ma Kojonned in Moses‑o johkak kajaldekihla kamwai. 40 Doari, kamwai kanaihoahng da ma joukohppok kohpda en joah pwoaida ipamwai:

41 ‘Kapang! Kamwai kan ma lahlahwe, kamwai pirin pwuriamweila mehdi!

pwa da ngoahi wihwia rehnnoauwe

ioar mehkij ma kamwai jehpirin kamehlele,

mihnda ma emen pirin kawoahwoahng kamwai!’ ”

42 Nehn en Paul apel Barnabas injang nehn jinakokehu, armajjok pel luke ira en pwurdo nehn rehnin Sabbath allaluhdo, apel pwuroahng padahkihoang irai doahroar joang pwiai. 43 Mwerin armajjok aluhpijoang jang nehn mihdinngo, dir mihn Jew apel dir mihn likinnok ma ne pel pwilihla lamlam in mihn Jew‑ok pel pwilpwilihwe Paul apel Barnabas. Ira sikesik oang irai apel kangoangehki irai en poadidi apel momourki kalahngan en Koahs.

44 A nehn kariau in rehnin Sabbath, enkennoar armaj ohroj ma mine nehn kahnihmmwo pel indoa pwa ihr en rong Mahjan in Koaunno. 45 Nehn en mihn Jew‑ok kapangda pokonno, irai inenin pihrinkihda, irai ken pallanda apel koauwe dahkij ma Paul padahki. 46 Paul apel Barnabas eimah nehn ara padahk, ira pwa, “Inenin kajampwal apel koanoahng mehlel Mahjan in Koahs sapin aluhwoang kamwai. A pwa jang in amwai joah nimen oaloahda, apel johpwa leme pwa kamwai warroang mour joahsuk, kama pirin pijekjang kamwai kama wud inla ipen mihn likinnok. 47 Pwa ioar kojonned wa ma Koaunno ne pwehng kamai:

‘Ngoahi ne pilda kamwai pwa kamwai en wia maram oau oang mihn likin kan,

pwa sohn jampah ohroj en koamoaurla.’ ”

48 Nehn en mihn likinnok rongda me, irai ken perenkihda apel kapnga Mahjan in Koaunno. Doari, irai ok ma ne pilpildahng mour joahsuk irai ken pwojonla.

49 Mahjan in Koaunno kin lohkjili wija ohroj nehn jappwo. 50 Mihn Jew‑ok ken kapingihda koaun kan in kahnihmmwo apel li joupeidi in mihn likin kan ma kin kaudek oang Koahs. Irai ken sapda koalkoa Paul apel Barnabas kauj jang ira nehn japwaraiho. 51 Woaroakkok jiped jang pwirej par in pwoalkoarahk pwa en pallan irai, ira ken dauluhllahng Iconium. 52 Doari, joauloanngok nehn Antioch ken dirkihla peren apel Ngen Joarwi.

14

Nehn Iconium

1 Joanngohr pel wiawi nehn Iconium; Paul apel Barnabas inla nehn jinakoke in mihn Jew‑ok apel padahk in mwomw oauwe ma kahrehda armaj dihrdir, mihn Jew apel mihn likin pel pwojonla. 2 A mihn Jew‑ok ma joah nimen kamehlele ken kapingda mihn likin kan kahrehioang irai uhwoang irai ok ma pwojon. 3 Woaroakkok minminehki wijahu anjoau roairoai. Ira eimah padpadahkki doahroar Koaunno, ma ioar kajalehda pwa ara padahki doahroar Ah kalahngan ma mehlel apel pwung nehn Ah kioang ara manman in wia kilel kapwuriamwei apel manman pwi. 4 Armaj in nehn kahnihmmwo ken sohrohrpijoang, epwi pwilihla mihn Jew‑ok, a epwi pwilihla woaroakkok.

5 Doari, epwi mihn likin apel mihn Jew pwilihkihla arai koaunnok ken koajoanehdi pwa irai en koauwe apel kasoa woaroakkok. 6 A nehn en woaroakkok kidalda me, ira ken kaula nehn Lystra apel Derbe, nehn Lycaonia apel jappwok ma pidekihpene kahnihmmwok. 7 Ira ken kalkalohkjili Rongmwehu wija pwiok.

Nehn Lystra apel Derbe

8 Mine woal men ma koaukoaujoan nehn Lystra ma ehn mwoasor jang in ah noaisikdi, ih joh kin kak alu. 9 Ih pwili rongrong en Paul ah padahk. Nehn Paul ah widahlihda pwa ah pwojon pirin kak kemwehuwihla ih. Paul kakilihdi ih, 10 pwahla in ngil koalik, “Uhda inenda pohn pwoalkoamwen!” Woallo lujda ih ken sapda allaluhjili. 11 Nehn en pokonno ne kapangda Paul ne wiahda, irai ken sapda rahrahuki in pein arai lal in Lycaonia, “Kohs ok ne wia armajla, irai indihdo ipasai!” 12 Irai kioang oadoan Barnabas “Zeus,” a oadoan Paul “Hermes,” pwa ih ma sikesikki ira. 13 Jamwrou in kohs Zeus, ma ah umwen joarwi mine likin kahnihmmwo, ih ukdo kahu mwein pwi apel wahdo wehn rohs pwi in wanihmmwo, jamwrouwo apel pokonno nimen wia arai meiroang oang woaroakkok.

14 Nehn Barnabas apel Paul rongda da irai pirin wia, ira ken soahrpijoang ara likkoau ok, ira kijoula nehn pwungen pokonno, rahrahuki, 15 “Amwda kamwai ke wihwia doahre? Pein kama pel armaj doahroar kamwai! Kama indoahng kalohki Rongmwehu, en kawikla kamwai jang joang joh kaspoa pwiai, kawikkoang kamwai Koahs mourro, ma wiahda nehnloannge, jampah, jed, apel audoapoaraikan ohroj. 16 Mehjwa Ih mweidoahng armaj ohroj en wia injenarai. 17 A anjoau ohroj Ih kin kihda kadehdehn pein ih jang in doadoahk mwehu ma ih kin wia. Ih kin kioang kamwai wud jang nehnloannge apel kioang kamwai wehn japw nehn anjoau kan ma koanoahng. Ih kioang kamwai mwinge apel audohkihda amwai mohngiong kan peren.” 18 Mihndahr joangoan kawoahwoa pwiai mine, woaroakkok enkennoar johkak koldihjang pokonno en wia arai meiroang oang ira.

19 Epwi mihn Jew indoa jang Antioch nehn Pisidia apel jang Iconium. Irai pwiai kalwehdi pokonno oang arai loappo, irai kasoa Paul apel warahkihla ih likin kahnihmmwo, irai lemleme pwa ih ne mehdi. 20 A nehn en joauloanngok pokonpene, pidekihpene ih, Paul pwohrdahr pwurlahng nehn kahnihmmwo. Rehnwahr mwerin ih apel Barnabas ken inla Derbe.

Japahlla Antioch nehn Syria

21 Paul apel Barnabas padahkki Rongmwehuwo nehn Derbe, armaj dihrdir pwojonla. Ira ken japahlla Lystra, Iconium apel Antioch nehn Pisidia. 22 Ira kasihkeila joauloanngok apel kangoangehki irai en mehlel oang ahr pwojon: “Kisai uhdahn pirin kalwehdi joangoan kahpwal dir pwa kisai en kak dilda nehn Wein Koahs.” 23 Nehn oauwoau mwomwohdjo, ira pilda joumaj pwi; irai kapkap apel kaijihjol, kajarwihla irai oang Koaunno, ma irai kin kamehlele apel koapwoarpwoarki. 24 Mwerin ira aluhjili nehn japwen Pisidia, ira pel inla nehn Pamphylia. 25 Ira pel padahkki mahjanno nehn Perga apel dauluhlla Attalia. 26 Jang Attalia, ira joaroak japahlla Antioch, ma sohn mwomwohdjohu kajarwihla ira oang kalahngan en Koahs apel kajapwilda ira oang doadoahk ma ira ne kadoarihla.

27 Nehn ara lella Antioch, ira kapokonihpene sohn mwomwohdjo kan, pwehng ihr meohroj ma Koahs ne wiahng irai, apel Ah risingda wanihmw in pwojon oang irai mihn likinnok. 28 Ira ken minmine ipen joauloanngok anjoau roairoai.

15

Woaroakkok pokonpene nehn Jerusalem

1 Woal pwi indoa Antioch jang Judea, irai sapda padahkihoang joauloanngok, “Kamwai johkak koamoaurla ma kamwai johpwa jorkomjaijla, doahr ma koajoandi nehn Kojonned in Moses.” 2 Paul apel Barnabas inenin uhwoang arai padahkko. Irai koajoanehdi pwa Paul, Barnabas apel epwi irai nehn Antioch anahne inla Jerusalem, suhkioang woaroakkok apel koaun kan iroahioauwe. 3 Mwomwohdjohu kadarla irai. Nehn irai wudla nehn Phoenicia apel Samaria, irai pakairkihjili doahroar en mihn likinnok ne jipwoallahng Koahs. Pakair oauwe kahrehda peren koalik oang joauloang ohroj. 4 Nehn irai ne lella Jerusalem, irai sohn Mwomwohdjohu, woaroakkok, apel koaun kan kajamwo irai, irai pwehng joang ohroj ma Koahs ne wiahda jang in Ah doadoahkki irai. 5 A epwi joauloang ma wia kijehn pwihn in Pharisee‑ok uhda, pwa, “Irai mihn likin kan anahne en jorkomjaijla apel pwehng irai en peikkoang Kojonned in Moses.”

6 A woaroakkok apel koaun kan ken pokonpene pwa irai en wia lamlamki iroa oauwe. 7 Mwerin anjoau roairoai irai akkakpwungpene, Peter ken uhda, pwa, “Rioai kan, kamwai kidal pwa anjoau kij ne inla Koahs pilda ngoahi jang nehn pwungamwai kan pwa ngoahi en kalohki Rongmwehu oang irai mihn likin kan, pwa irai en kak rong apel kamehlele. 8 A Koahs, ma kidal lamlam in armaj ohroj, kajalehda Ah pwungkihla mihn likin kan nehn Ah kioang irai Ngen Joarwi, doahroar Ah kioang kisai. 9 Joh wikpijoang nehn pwungen kisai apel irai; Koahs ne mahk oang irai pwa irai ne kamehlele. 10 Doari, amwda kamwai ke nimen jong Koahs apkas, nehn amwai kioang pohn upwen joauloanngok wijik oau ma jamasai koalikkok ke pein kisai johkak wahda? 11 Joah! Kisai kamehlele apel ne koamoaurla jangin kalahngan en Koaun Jesus, doahroar irai mihn likin kan.”

12 A pokonno pwon ken nennenla nehn ahr rongrong en Barnabas apel Paul ara sikoahda kilel kapwuriamwei apel manman kan ohroj ma Koahs ne wiahda wehn Ah doadoahkki ira nehn pwungen mihn likin kan. 13 Nehn ara kadoarihla ara sikesik, James pwahla, “Rioai kan, kamwai rong ngoahi! 14 Simon kapwehsene kawoahwoahda en Koahs sapda kajalehda Ah kajampwalki mihn likin kan nehn Ah kasohrohrjang nehn pwungarai pwihn in armaj oau en wiahla Nah. 15 Kokohp in joukohppok inenin pwung oang me. Ma doahr Puk Joarwiho ne pwahla,

16 ‘Koaunno pwa, mwerin mehpwiai Ngoahi pirin pel japahldo,

onehda japahl wein David.

Ngoahi pirin kouda japahl me ma ne mwoarpijoang kan,

apel pwuroahng kasihkeila.

17 Doari, armaj ohroj pirin rapahki Ngoahi,

ohroj mihn likin kan ma Ngoahi ne pangin pwa irai en wiahla pein Noai.

18 Ioar Koaunno ne pwa, iroa pwiai en janjal ohmehjwa.’ ”

19 James pel pwa, “pein oai lamlam ma pwa kisai en joah kadroapwoa mihn likin kan ma ne pwojonla Koahs. 20 A Kisai en insingehda oau kijinlikoau oang irai en joah kang mwinge kan ma jamin oang kaudek pwa ne meiroanglahng kohs likamw kan; irai en pel likjang nenek; apel en joah kang mahn mwopwla ke insa. 21 Pwa Kojonned in Moses kin wadwad anjoau roairoai nehn en mihn Jew kak arai jinakoke kan nehn Sabbath ohroj. Apel ah padahk kan kin pel lolohkjili nehn kahnihmw ohroj.”

Kijinlikoau oang Joauloang Likin kan

22 Doari, woaroakkok apel koaun kan pwilihki sohn mwomwohdjo kan ohroj, irai koajoanehdi irai en pilda epwi woallok jang nehn pwungarai pwa irai en kadarlahng Antioch pwa irai en pwili Paul apel Barnabas. Irai pilda woal roahmen ma joauloanngok kin inenin woaunki; ioar Judas, ma pel adanki Barsabbas, apel Silas. 23 A, me ioar audoapoan kijinlikoauwo ma koadoaddoarla:

“Ioar kamai riamwai kan, woaroak apel koaun kan, kamai kadarwehng kamwai amai rahnmwahu oang kamwai riamwai kan ohroj ma noaisikdi wia mihn likin mehjwa, nehn Antioch apel Syria, apel Cilicia. 24 Kamai ne pel rong pwa mine epwi woal jang nehn pwungamai ma ne alwe kapwunodihda apel kapingda kamwai ki joang kan ma irai kin sikoa. A in mehlel irai pwiai jaudi wilioapoamai. 25 Kamai ne suhpene, pwungkihda pwa kamai pirin pilda epwi woallok kadarwehng kamwai. Irai pwiai pirin pwilihwe asai pirien kai Barnabas apel Paul, 26 ma ne sohnmesei kihla ara mour oang nehn en Koaun Jesus Christ doadoahk. 27 A kamai pel kadarwe Judas apel Silas pwa ira en pein sikoahng kamwai joang kan ma kamai insingkihwehng kamwai. 28 Pwa Ngen Joarwi apel kamai ne pwungkihpene pwa kamai jehpirin kasoausoauwihki kamwai mehkij likin joangoan kojonned pwiai ma koanoahng: 29 kamwai joah kang mwinge kan ma ne meiroanglahng kohs likamw kan; joah kang insa; joah kang mahn mwopwla; kamwai en pel likjang nenek. Kamwai pirin pwoaida ma kamwai kapwaihahda joang pwiai. Kajilel kamwai.”

30 Woal pwiai ne koadoaddoarla Antioch, wija ma irai kapokonpene joauloanngok apel kioang irai kijinlikoauwo. 31 Nehn en armajjok wadekda kijinlikoauwo, irai ken inenin perenkihda lal in kangoang kan. 32 Judas apel Silas, ira joukohp roahmen; ira ken siksikesik oang joauloanngok anjoau roairoai, kangoangoange apel kaskasihkei irai. 33 Mwerin ara minminehki wijahu anjoau oau, joauloanngok ken kadarla ira in popohl. Ira ken pwurlahng ipen irai ok ma kadarla ira. 34 [Silas lemehda pwa ih en minehla wijahu.]

35 Paul apel Barnabas minminehki Antioch anjoau oau. Ira kin pwilpwili joauloang dir ma kin padpadahk apel kalohkihjili Mahjan en Koaunno.

Paul apel Barnabas Sohrohrpijoang

36 Mwerin anjoau kij, Paul pwehng Barnabas, “Mwehu kisa en pel pwurla suhwoang riasai kan nehn kahnihmw kan ma kisa kalohkihjili Mahjan en Koaunno, pwa kisa en kidal irarai.” 37 Barnabas mwehuki John Mark en pwilihda ira. 38 A Paul japwungki, pwa John Mark jehpwili ira kadoarihla ara doadoahk, a ih pwurlahjang ira johla pwili ira nehn Pamphylia. 39 Paul apel Barnabas ken akmai koalikkihda John Mark, ira ken sohrohrpijoang. Barnabas ukda Mark kijoulahng Cyprus. 40 A Paul ken pilda Silas, ira jeiloakla; joauloanngok ken mweidla ira ki kalahngan in Koahs. 41 Paul jeiloakla Syria apel Cilicia, kaskasihkei mwomwohdjo kan.

16

Timothy Pwilihda Paul apel Silas

1 Paul jeiloaklahng Derbe apel Lystra. Mine mwahnkapw joauloang men ma koaukoaujoan wijahu, oadoa Timothy, ma ah nohno mihn Jew ma pel joauloang men, ah pahpa mihn Greece. 2 Timothy pel kenken ipen ihr ohroj ma joauloang nehn Lystra apel Iconium. 3 Paul nimen Timothy en pwilihda ih, doar ih ken jorkomjaijihla Timothy. Paul wiahda me pwa ih kidal pwa mihn Jew ohroj ma koaukoaujoan wijahu woahwoahki pwa en Timothy pahpahu mihn Greece. 4 Nehn irai allaluhjili nehn kahnihmw kan, irai pwehng joauloanngok doahroar koajoandi kan jang ipen woaroakkok apel koaun kan nehn Jerusalem, pwehng irai en peikkoang kojonned pwiai. 5 Doari, mwomwohdjo kan ne pel sihkeila nehn ahr pwojon apel sowoa kan pel dirdirla rehn ohroj.

Janjal oau ma Paul Kapangda nehn Troas

6 Irai jeiloakla daulihla Phrygia apel Galatia pwa Ngen Joarwi joah mweidoahng irai en kalohkihjili Mahjanno nehn Asia. 7 Nehn irai lel pwelkelkel in Mysia, irai jong in dilda nehn Bythinia, a Ngenin Jesus joah mweidoahng irai. 8 Irai ken jeiloak daulihla Mysia leldihla Troas. 9 Inpwonngo Paul kapangda janjal oau, nehn janjallo ih kapangda woalin Macedonia men uhda pangpangin ih pwa, “Indoa Macedonia jeuweje kamai!” 10 Mwerin en Paul kapangda janjallo, kamai ken onopda kijoula Macedonia, pwa kamai kidal pwa Koahs ma pangin kamai en kalohkihjili Rongmwehu oang armaj in wijahu.

Lydia Koaluhla nehn Philippi

11 Kamai pwilihda jip pas kijoujang Troas, kamai joaroak inenla Samothrace. Rehnwa mwerin, kamai lel Neapolis. 12 Jang Neapolis kamai lellahng Philippi, ma ioar kahnihmmwa ma keiou koalik nehn Macedonia, ma wia kijehn Wein Rome. Kamai minminehki Philippi rehn pwi. 13 Nehn rehnin Sabbath oau kamai injang nehn kahnihmmwo inlahng pohn pillappo wija ma kamai lemehkihoang pwa wijahn kapkap in mihn Jew kan kin mine. Kamai mwindi siksikesik oang li pwi ma pokpokon wijahu. 14 Emen in lihok ma rongrong, ioar Lydia, mihn Thyatira, ih kin noaski likkoau mwoahroan pwijehnmwoal. Ih emen li ma kin joarwihoang Koahs, a Koaunno risingda ah mohngiong pwa en rong kanaihoahng da ma Paul kin padahki. 15 Liho apel sohn umwahu ken poapdaijla. Ih ken luke kamai, “Kamwai indoa mine nehn umwoaie, ma kamwai kamehlele pwa oai pwojon uhdahn mehlel.” Ih ngidngidki kamai en inla.

Nehn Kalpwuhj in Philippi

16 Rehn oau nehn amai allaluhlahng nehn wijahn kapkap, kamai suhwoang jerpein lidu men ma ngen jaus dilingla, kahrehda ih ken kak kajawi mwoakid in rehn kan ma allaluhdo. Ih kin oaloahkihdi mwani koalik, ih kioang ah koaun kan nehn ah kin kohpda da ma pirin wiawi. 17 Ih ken kahkahkauj Paul apel kamai, rahrahuki, “Woal pwiai lidu in Koahs Laplap! Irai kin kajalehioang kamwai doahroar alin koamoaur!” 18 Jerpein mene ne wihwia joang oauwe rehn dir. Paul ken lioasla ih pwurlahng jerpeinno, pwehng ngen jausso, “In oadoan Jesus Christ, ngoahi pwehng koawoa en diljang nehn jerpein mene!” Nehn oar anjoauwo ngenno diljang nehn jerpeinno. 19 Nehn anjoauwo ma en jerpein mene koaun kan ne kidalda pwa arai anjoau mwehu in oaloa mwani ne johla mine, irai doaroahdi Paul apel Silas warahkihla ipen laplap kan nehn ahr wijahn kadeik. 20 Irai ukla ara mwohn laplap in Rome‑ok, pwehng irai, “Woal roahmenne mihn Jew pwi, ira ne wiahda me nauna nehn asai kahnihmmwe. 21 Ira kin padpadahkki siahkkok ma kin uhwoang asai kojonned in Rome, a kisai mihn Rome johkak oaloahda siahk pwiai.” 22 Pokonno pwili uhwoangda Paul apel Silas.

Laplappok ken soahrjang en Paul apel Silas ara likkoauwok, koajoanehdi pwa ira en pokpok. 23 Mwerin ara ne oaloahdi pokpok koalik, ira peidek oang nehn kalpwuhj, kojonned pel aluhwoang jounjilajillo pwa ira en loakdi soang. 24 Nehn en jounjilajillo ne oaloa koajoandi, ih ken ukdihlahng ira nehn pere ma keiou minehdihla loaloa, kasoangehdi ehrahk nehn pwungen suhkoa soausoau pwi.

25 Nehn lopkoan pwonngo, Paul apel Silas ken kapkapkap apel koahkoahkoaulki koaul pwi oang Koahs, epwi sohn kalpwuhjjok rongrongrong. 26 Nehn anjoauwohr roarroar in japw koalik oau wiawi isikda umwen kalpwuhjjo lel in poahjoanno. Nehn anjoauwohr wanihmmwok ohroj risda, apel joal pahrang kan kipjang in poahrai ohroj ma joaldi. 27 Jounjilajillo pwohrda, kapangda pwa wanihmw kan in kalpwuhjjo ne rispijoang, ih lemehki pwa sohn kalpwuhjjok ne kaujjang loaloa, ih ken wijda nah kodlaijjo pwa ih en kojukkihdi ih. 28 Paul ken rahukihla, pwa, “Joah wia mehkij oang koawoa! Pwa kamai ohroj pwen minminehr me!”

29 Jounjilajillo poangpoangla pwa oau lahm en wijikdo, ih ken kijoulahr poadpwomwla mwohn Paul apel Silas, roarroarroar. 30 Doari, ih ken ukla ira likinno idoak ipara, “Maing, dahkij ngoahi en wia pwa ngoahi en kak mourla?”

31 Ira japoangki, “Pwojon Koaun Jesus, a koawoa mourla apel oamw peneinei pirin mourla.” 32 Ira ken padahki Mahjan in Koaunno oang ih apel irai ohroj ma minmine nehn ummwo. 33 Inpwonngohr jounjilajillo ukla ira kamwkelehda ara ohlahk. Doari ih apel ah peneinei ohroj poapdaijla. 34 Ih ukla Paul apel Silas nehn umwahu kamwinge ira. Ih apel ah peneinei inenin perenkihda arai ne pwojonla Koahs.

35 Inminjoang in rehnno mwerin, laplap in Rome‑ok kadarlahng pilijmehnnok pakair oauwe, “Kadarla woal kan.”

36 Doari, jounjilajillo pwehng Paul pwa, “Laplappok ne pakairkihdo pwa koawoa apel Silas en lapwda. Kamwa alwe nehn popohl.”

37 Paul pwehng pilijmehnnok, “Kama johpwa dipkihda dihp oau, a irai ken poki kama mwohn pokon oauwe nehn ama wia sowoa mehlel in Wein Rome. Irai ken joalihdi kama. A apkas irai pirin kadarla kama in rir? Me uhdahn johkak wiawi! Irai laplap in Wein Rome kan en pein indoa ukjang kama wijahkije.”

38 Pilijmehnnok pakairkihoang laplap in mihn Rome kan doahroar sikesik pase; nehn irai rongda pwa Paul apel Silas wia sowoa mehlel in Wein Rome, irai inenin majpwehkda. 39 Irai ken inla poaki mahk ipara, irai ken ukjang ira nehn kalpwuhj, poaki ira en injang nehn kahnihmmwo. 40 Paul apel Silas injang nehn kalpwuhjjo, inla nehn umwen Lydia‑o, wija ira suhwoang joauloanngok, pwuroahng kasihkeida irai, a mwerin ira ken injang iparai.

17

Nehn Thessalonica

1 Paul apel Silas jeiloakla dauli Amphipolis apel Apollonia, lel Thessalonica, wija ma en mihn Jew‑ok jinakoke kin mine. 2 A, indoahroar ma Paul kin kalap wia, ih pel inla nehn jinakokehu. Oaroain rehnin Sabbath jiluh Paul kin koapwung oang armajjok doahroar Puk Joarwi. 3 Ih kawoahwoahng irai apel kadehde kan jang nehn Puk Joarwi pwa Messiahu* uhdahn pirin loklok apel pirin iejda jang mehdi. Paul pel pwa, “Jesus mene, ma ngoahi kajalehioang kamwai, ioar Ih ma Messiah.” 4 Epwi irai kamehlele, ken pwilihla Paul apel Silas; apel doahroar pwihn dir in mihn Greece oau ma kin kaudek oang Koahs, pwilihki li koaun pwi ma pel dir.

5 Epwi mihn Jew kan inenin pihrinkihda, irai kihpene woal pwi ma kin allalu mwahl pohn al kan wiahkihda pwihnin kapingping oau, irai ken koaloklokoahda sohn kahnihmmwo pwon, apel inla koauwehla umwen Jason‑o rapahki Paul apel Silas pwa irai en ukdo ipen armajjok. 6 A nehn arai johpwa kapangda ira, irai wud jipoardi Jason apel epwi joauloanngok warahkihla ipen koaun kan in nehn kahnihmmwo. Irai ken rahrahuki, “Woal pwiai ne kapingda wija ohroj! A apkas ira ne pel indoa nehn asai kahnihmmwe; 7 a Jason ken kioang ira nehn umwahu. Irai ohroj kin koauwehla en Caesar kojonneddok, nehn arai kin pwahpwahpwa pwa pel mine emen nahmwarki, ma oadoa Jesus.” 8 Doari, nehn ahr rong lal pwiai, pokonno, apel koaunnok, ken lioaskihda mehlel. 9 Koaunnok ken idingki Jason apel joauloanngok pwa irai en dupuk uhwen mwani oau ma koanoahng irai en kak lapwkihda; pwa irai en kak kapisla irai.

Nehn Berea

10 Apel joauloanngok pispissoar kadarla Paul apel Silas inpwong oang Berea. Nehn ara lel wijahu, ira pel inla nehn en mihn Jew‑ok jinakokehu. 11 Armaj in wijahu nimen rong ira jang mihn Thessalonica kan. Irai ngoangki mehlel rong mahjanno, apel rehn ohroj irai kin onopki Puk Joarwi, pwa irai en kadehde dahkij ma Paul padahki pwen mehlel. 12 Ioar ma kahrehioang dir armaj pel pwojonla, li koaun in Greece dir apel woal in Greece dihrdir pel pwojonla. 13 A nehn en mihn Jew‑ok nehn Thessalonica rongda pwa Paul ne pel padahkki Mahjan in Koahs nehn Berea, irai pel indoa sapda kapingda apel kaloakloakoahda armajjok. 14 Joauloanngok ken pispisinnoar kadarla Paul in poahrinjed in jappwo, a Silas apel Timothy pwen minminehr Berea. 15 Iraihok ma wahla Paul irai pwili ih lel Athens. Irai japahlla Berea, wa pakair oau jang Paul oang Silas apel Timothy pwa ara en pispisdo suhwoang ih nehn anjoau karwaro.

Nehn Athens

16 Nehn en Paul joujowi Silas apel Timothy nehn Athens, ih inenin injinjuwedkihla mehlel ah kapangda janjal in kohs likamw dihrdir nehn kahnihmmwo. 17 Nehn jinakoke Paul kin sikesik oang mihn Jew apel mihn likinnok ma kin joarwihoang Koahs. Apel nehn wijahn kapokon kan, ih kin sikesik oang armaj ohroj ma kin indoa wijahu nehn rehn ohroj. 18 Jounpadahk in Epicurus apel jounpadahk in Stoic pwi kin pel akpwung oang Paul. Epwi pwa, “Dahkij pweipwei, lehmwsik mene nimen sikoa?”

Epwi kin pel pwa, “Mwomwen pwa ih siksikoa doahroar epwi kohs sohrohr.” Irai pwa me pwa jang in en Paul padpadahki doahroar Jesus apel iejdahu. 19 Irai ken uklahng Paul Areopagus, wijahn wia lamlam in wiliepen sohn kahnihmmwo, pwehng ih, “Kamai nimen kidal doahroar padahk kapw kan ma koawoa kin padpadahkihoang armaj kan? 20 Pwa koawoa siksikoa mehpwi ma kapwonpwon oang kamai, a kamai nimen kidalla woahwoahn padahk pwiai.” 21 (Pwa sowoa mehlel nehn Athens ohroj, apel epwi sohn wei kan ma koaukoaujoan wijahu, irai kin mwehuki joah wia mehkij, a siksikoa apel rongrongrong joangoan wioapoa kapw kan.)

22 Paul ken uhda mwohn sohn wiliepen kahnihmmwo apel pwahla,

“Kamwai sohn Athens kan! Ngoahi ne kapang pwa kamwai inenin poadidi oang in joangoan lamlam ohroj. 23 Pwa nehn oai allaluhjili nehn amwai kahnihmw oauwe, ngoahi kapkapang wija kan ma kamwai kin kaudek, ngoahi pel diarda pei joarwihoau ma insing pwiai mine puwoa,

‘Oang Koahs men ma Joah Janjal.’

Doari, kamwai johpwa kin kidal doahroar Ih ma kamwai kin joarwihoang, a ioar Ih ma ngoahi pirin kajalehioang kamwai apkas. 24 Koahsso ma wiahda jampah apel audoapoahkan ohroj, Ih ioar ma Koaun in nehnloannge apel jampah, Ih johkin minmine nehn umwen joarwi ma armaj kin wiahda. 25 A Ih pel johpwa anahne joang kan ma armaj kak kihda nehn ahr pirin doadoahk oang Ih, pwa Ih ioar ma pirin kioang mour apel mohmohng apel joang ohroj oang armaj ohroj. 26 Ih pel wiahda kainek ohroj jang ipen woal men oar, apel kioang ihr en koaukoaujoan pohn jampah pwon. Pein Ih ma ne pel koajoanehdi mwohn me ohroj pwung in anjoau kan apel pwelkelkel in wijahkan ma ihr pirin koaukoaujoan loaloa. 27 Ih ne wiahda me pwa irai en rapahki Ih, apel poahmda Ih apel diar. Pwa Koahs johpwa dohjang emenemen kisai. 28 Pwa

‘Kisai momourki Ih, apel mwoakmwoakidki Ih, apel minminehki Ih.’

In doahroar epwi amwai jounwia koaul kan kin pwa,

‘Pwa kisai pel Nah jeri.’

29 “A nehn asai ne wiahla Nah jeri, kisai jehpirin lemehioang pwa mwomwen Koahs pirin doahroar janjal kohl ke silper ke sakai ma wiawihkihda mengin poahn armaj. 30 Koahs ne moalkoahla anjoauwo ma armaj kan kin jehjoa Ih mehjwa, a apkas Ih mwehuki armaj ohroj wija ohroj en koaluhla. 31 Pwa Ih ne koajoanehdi pwa oau rehn Ih pirin kadeikkihda jampah jang ipen Armaj men ma Ih ne pilda. Ih kihda kadehde oang armaj ohroj nehn Ah ne kaiejda Ih jang mehdi!”

32 Nehn anjoauwo ma irai rong en Paul padahkki doahroar iejda jang mehdi, epwi irai uruhrki, a epwi pwa, “Kamai pel nimen pwuroahng rong nehn oamw pirin pel pwuroahng padahkki mehkije.” 33 Doari, Paul ken injang nehn wia lamlammo. 34 Epwi ken pwilihla ih apel pwojonla; nehn pwungen joauloanngok ioar Dionysius, ma kijehn pwihn in Areopagus, apel lihmen ma adanki Damaris, apel epwi armaj.

18

Nehn Corinth

1 Mwerin me Paul injang Athens apel inlahng Corinth 2 Ih suhwoang mihn Jew men wijahu ma adanki Aquila ma noaisikdi nehn Pontus, ih kapwehsene indoahjang Italy pwili pahioahu Priscilla, pwa Caesar Claudius koajoanehdi oang mihn Jew ohroj en injang nehn Rome. Paul inla pwa ih en suhwoang ira, 3 apel koaujoan ipara apel pwili ara doadoahk, pwa ih pel doahroar ira ma kin mourki wiahda umpwal. 4 Ih kin padahkkoang mihn Jew apel mihn Greece‑ok nehn jinakoke kan rehnin Sabbath ohroj, apel kin jongjong in kawikla irai.

5 Nehn en Silas apel Timothy ara leldo jang Macedonia, Paul ken mweidoahng ah anjoau ohroj oang padahkko, kadkadehde oang mihn Jew‑ok pwa Jesus ioar Messiah wa.* 6 Doari, nehn armajjok pallanda ih apel koauwehki ih lal nauna pwi, a ih japoang irai nehn ah isik jang pwirej in ah likkoauwo, kilel in ah pirin pijek jang irai, ih pwa, “Ma kamwai pirin joaloangla, a pein kamwai ma pirin uhdahn pwukoahki! Ngoahi jehpirin pwukoahki. Jang apkas inla ngoahi pirin inlahng ipen mihn likinnok.” 7 Paul ken injang iparai ih inla koaujoanla nehn umwen mihn likin men adanki Titius Justus, ma kin pwongi Koahs. Umwen woal mene minehr koaroannoang jinakoke in mihn Jew‑ok. 8 Crispus, koaun in jinakokehu, pel pwojonla Koaunno pwilihkihla ohroj ah peneinei kan. Apel armaj dihrdir nehn Corinth ma rong padahkko, irai ken pel pwojonla apel poapdaijla.

9 Pwong oau Paul kapangda kaudiahl oau, a nehn kaudiahl oauwe Koaunno pwehng ih, “Paul, joah mijik mehkij, engdehnkihoar oamw padpadahk, joah nennenla 10  pwa ngoahi pirin pwili koawoa. Johpwa emen ma pirin kak wiahng koawoa mehkij, pwa noai armaj dir nehn kahnihmw oauwe.” 11 Paul ken koaukoaujoanki wijahu oaroain johnpar oau oaloap, padpadahkihoang armaj kan doahroar Mahjan in Koahs.

12 Nehn en Gallio ah pilpilda wia koapina in Rome oang wein Achaia, mihn Jew‑ok pokonpene koldi Paul uklahng nehn umwen koapwunngo. 13 Irai pwa, “Woal mene kin jongjong in poanoauwihki armaj kan en joarwihoang Koahs in mwomw oau ma kin uhwoang kojonned!”

14 Paul kapwehsene pwa pirin sapda sikesik, a Gallio ne pwehnglahng mihn Jew‑ok, “Ma mehkije ma ne wiawi ioar japwung koalik oau, a pirin koanoahng ngoahi en kanangmahioang apel rongrongrong kamwai mihn Jew kan. 15 A pwa ih pilda loap in lal kan, ad kan apel pein amwai kojonned, a pein kamwai en koajoanehdi. Ngoahi jehpirin wia jounkoapwung in joang pwiai!” 16 Ih ken kajroahjang ihr nehn umwen koapwunngo. 17 Irai ken koldi Sosthenes, koaun in jinakokehu, poki mwohn umwen koapwunngo. A Gallio johpwa kaspoahki mwoakid oauwe.

Pwurlahng Antioch nehn Syria

18 Paul ne minminehki Corinth ipen joauloanngok rehn dir, a ih joaroaklahng Syria pwilihki Priscilla apel Aquila. Mwohn ah pirin joaroak jang Cenchreae ih ken kosohjang pisen moange ki inoau oau ma ih ne wiahda. 19 Irai ne lel nehn Ephesus, wijahu ma Paul kihdihoang Priscilla apel Aquila. Ih pel dildahng nehn jinakokehu ipen mihn Jew‑ok irai siksikesikpene. 20 Irai poaki ih en minmine iparai, a ih joah pwungki. 21 A nehn ah pirin mwoakidda jang irai ih inoauki irai, “Ma ioar doahroar kupwuren Koahs, a ngoahi pirin pwurdo ipamwai.” Ih ken joaroak jang Ephesus.

22 Nehn ah ne lel Caesarea, ih dauluhllahng Jerusalem, ih rahnmwahu oang sohn mwomwohdjohu; ih ken dauluhllahng Antioch. 23 Doari, mwerin ah ne minminehki wijahu anjoau kij, ih pel injang. Ih inla daulihla japwen Galatia apel Phrygia, kaskasihkeih joauloanngok ohroj.

Apollos nehn Ephesus apel Corinth

24 Mihn Jew men ma adanki Apollos, ma noaisikdi nehn Alexandria, indoahng nehn Ephesus. Ih woal men ma koahiokki kapahrak apel loalkoang ki Puk Joarwi. 25 Ih ne pel oaloahda kaweid in Alin Koaunno, ih kin pwoarjek oang sikoa apel padahk kihwe pwungin mour in Jesus in peren. A ioarroar poapdaij in John ma ih kidal. 26 Apollos sapda eimah padpadahk nehn jinakokehu. Nehn anjoauwo ma Priscilla apel Aquila rongda ah padahk kan, ira kasohrohrihla ih kawoahwoahng ih in oarsik doahroar pwung in Alin Koaunno. 27 Apollos wud lemehda pwa ih en inla Achaia. Doari, joauloanngok ma mine Ephesus jeuweje nehn irai insinglahng joauloanngok nehn Achaia, kangoangehki irai en kajamwo Apollos wijahu. Nehn anjoauwo ma ih lel wijahu ih wiahda jauwaj koalik oang ihrrok ma ne pwojonla ki kalahngan en Koahs. 28 Ih akmai sihkei oang mihn Jew‑ok in janjal, kadkadehdehng irai jang nehn Puk Joarwi pwa Jesus ioar Messiah.

19

Paul nehn Ephesus

1 Nehn en Apollos pe minminehr nehn Corinth, a Paul ne wia jeiloak nehn pwungen weiho lella Ephesus. Ih kapangda sohnpadahk pwi wijahu, 2 Ih idoak iparai, “Kamwai ne oaloa Ngen Joarwi nehn anjoauwo ma kamwai ne pwojonla?”

Irai japoangkihla, “Kamai kahjikkoar rong pwa mine Ngen Joarwi.”

3 Paul idoak, “A joangoan poapdaij da ma kamwai oaloa?”

Irai japoangki, “Poapdaij in John.”

4 Paul pwa, “Poapdaij in John oang irai ok oar ma ne koaluhla; John pel padahkihoang armaj in Israel kan pwa irai uhdahn pirin pwojon armajjo ma pirin indoa mwerin ih, me ioar Jesus.”

5 Nehn irai rong padahk oauwe, irai ken poapdaijla in oadoan Koaun Jesus. 6 Paul ken kihdi poah kan pohrai, Ngen Joarwi ken indihdo pohrai; Irai ken lallalki joangoan lal sohrohr pwi apel sikoa Mahjan in Koahs. 7 Irai ohroj woal eijek roahmen.

8 Paul kin inla nehn en mihn Jew‑ok jinakoke kan apel eimah padpadahk oang armaj in wijahu oaroain johnpwong jiluh, sikesikpene, kangoangehki irai en kamehlele doahroar Wein Koahs. 9 A epwi irai ma inenin koapsakai apel joah nimen pwojon; irai kin koauwe doahroar Alin Koaunno mwohn pokonno. Paul injang irai wahda iraihok ma kamehlele. Doari rehn ohroj ih kin padpadahk nehn umwen kapokon in Tyrannus. 10 Me ne mwoakmwoakidki johnpar riau. Ioar kahrehda armaj ohroj ma koaujoan nehn Asia, mihn Jew apel mihn likin kan rongda Mahjan in Koaunno.

Nihn Sceva Jermweinnok

11 Koahs wiahda manman kapwuriamwei sohrohr pwi ma janjalda jang ipen Paul. 12 Pel likkoau in limwi pwudo apel likkoau in poarpoar kan ma ih kin doadoahkki nehn ahr kin wijiklahng ipen johmwehu kan, arai johmwehu kan kin mwehukihla apel ngen jaus kan kin pel diljang iparai. 13 Epwi mihn Jew‑ok ma kin jeijeiloakjili apel kin kauj jang ngen jaus kan, irai kin jong in doadoahkki oadoan Koaun Jesus nehn joangoan doadoahk oauwe. Irai pwehng ngen jaussok, “Ngoahi ruwoj koawoa in oadoan Jesus, ma Paul kin padpadahkki.” 14 Riari oau irai jermwein ijimen nihn Jamwrou Laplap in mihn Jew men oadoa Sceva, irai ioar wia mwoakid oauwe.

15 A ngen jausso pwehng irai, “Ngoahi kidal inje Jesus apel kidal doahroar Paul; a kamwai, inje kamwai?”

16 A woallo ma ngen jausso dilingla, inenin sihkei ah pallanda irai apel kalwehdi. Irai ohroj ohla, soahroakdi arai likkoau kan, irai ken kaujjang umwen woallo. 17 Ohroj mihn Jew apel mihn likin kan ma koaujoan Ephesus rongda doahroar iren mehkije. Irai inenin mijikda apel woaunkihda mehlel oadoan Koaun Jesus. 18 Armaj dihrdir jang ipen irai ok ma ne pwojonla, woahkda in janjal apel kajalehda mehkan ma irai wiahda. 19 Pel ihr dirjang irai kan ma kin winehni irai wahpene nihrai puk kan ohroj jirepihla mwohn mijarai in janjal. Irai kapsahpene dupkoan pukkok ma okjeklahk pahrekkoang mwani silper limenen. 20 In joangoan manman oauwe, Mahjan in Koaunno ken inenin koakoairda, sihkeila apel lolohkjili.

Pingping nehn Ephesus

21 Mwerin mehpwiai wiawi, Paul ken koajoanehdi en jeiloaklahng Macedonia apel Achaia apel dauluhllahng Jerusalem. Ih pwa, “Mwerin oai pirin inlahng wijahu, ngoahi pirin uhdahn pel lella Rome.” 22 Ih ken kadarla Timothy apel Erastus nehn Macedonia, ira roahmenne ma kin jeujeuweje ih. Paul ken minminehki nehn wein Asia oaroain anjoaukij.

23 Ioar anjoauwo ma pingping koalik oau wiawi nehn Ephesus ki pwa Al in Koaunno. 24 Mine jounjuk silper men, adanki Demetrius, ma kin wiahkihda silper mwomwen umwen joarwi in kohs li Artemis, ih kin noasnoaski. Ah pisnesso ken kahrehda mwani koalik oang nah sohn doadoahk kan. 25 Ih ken panginpene nah sohn doadoahkkok apel ohroj ma kin pel pwili wia joangoan doadoahkkok ih pwehng irai, “Woal kan kamwai kidal pwa asai pai kin injang in doadoahk oauwe. 26 Pein kamwai kak kapang apel rong dahkij armaj mene Paul kin wihwia. Ih kin pwa kohs kan ma kin wiawihkihda poahn armaj jaudi kohs pwi, ih inenin pwoaida nehn ah kangoangehki armaj dir kaweid oauwe, nehn Ephesus apel koaroannoang nehn Asia pwon. 27 Doari, me ne keper, ma asai doadoahk oauwe pirin adnaunahla. Jaudi ioarroar me, apel inenin keper pwa umwen joarwi in kohs li Artemis wia mwahlla apel pirin joaloangla — kohs li ma armaj ohroj nehn Asia apel jampah pwon kin pwongi!”

28 Nehn ahr rongda mehpwiai, irai inenin lioasla apel sapda rahrahuki pwa, “Meid laplap Artemis in Ephesus!” 29 Pingpinngo lelpijoang nehn kahnihmmwo pwon. Pwihn in wiahda mwoakid naunahu ken koldi Gaius apel Aristarchus, ira mihn Macedonia ma pwili Paul jeijeiloak, irai kaukihla ira nehn wijahn widahl ummwoais oau. 30 Pein Paul nimen inla mwohn pokonno, a joauloanngok johpwa mweidoahng. 31 Pel epwi armaj laplap in nehn wijahu ma koampoakpahki Paul, irai iloaklahng ih en joah kajalehda pein ih nehn wijahn ummwoaisso. 32 Nehn anjoauwo sohn mihdinngo inenin pingda, epwi armaj rahrahuki oau joang, a epwi oaujoang, pwa armaj dir nehn pwungarai johpwa woahwoahki dahkij irai pokonkihpene. 33 Epwi armaj pwa Alexander ma pwukoahki, pwa en mihn Jew‑ok arai jinoakdahla pwa ih en indahla mwohn pokonno. Alexander kamoaloailoaihdi pokonno pwa ih en jong kawoahwoahng irai mehkij. 34 A nehn anjoau ma irai kidalda pwa ih pel mihn Jew men, irai ohroj ken wiahki oar oau rahrahuki oaroain awa riau, pwa, “Meid laplap Artemis in Ephesus!”

35 Nehn en jouninsing in kahnihmmwo ahr kamoaloailoaihdi pokonno, ih pwa, “Woalin Ephesus kan! Kamwai ohroj kidal pwa kahnihmw in Ephesus oauwe, ioar wijahwa ma umwen joarwi in Artemis kin mine apel pwilihki sakai joarwiho ma kipdihdo jang nehnloannge. 36 Johpwa emen ma kak kajohwe joang pwiai. Doari kamwai moaloailoai joah wia mehkij ma japwung. 37 Kamwai ne ukdo woal pwiai mihndahr ma irai johpwa pirapoahdi umwen joarwi kan ke lahlahwe asai kohs liho. 38 A ma Demetrius apel nah sohn doadoahk kan nimen kadipoa emen, a mine armaj laplap apel rehn in koapwung, kadip kan kak wiawi wijahu. 39 A ma mine mehkij koalik jang me kamwai anahne, me kak koajoanjoandi nehn mihding in sohn wei. 40 Pwa da ma kisai ne wiahda rehn oauwe, ne keper pwa kisai pirin dipkihda pwa kisai wiahda mwoakid nauna oauwe. Johpwa kahrpoan pingping oauwe, kisai johkak kihda oau kahrpoa mwehu oang me.” 41 Mwerin ah sikoahda mehpwiai, ih ken kadarpijoang pokonno.

20

Kijoulahng Macedonia apel Greece

1 Mwerin pingpinngo ne moaloailoaidi, Paul panginpene joauloanngok, ih kangoange irai apel rahnmwahuwihla irai pwa ih en kijoula Macedonia. 2 Nehn ah kijkijoujili nehn jappwok, Ih kioang ihr mahjan in koapwoarpwoar dir. Mwuhr, ih kijoulahng Greece, 3 wijahu ih minminehki johnpwong jiluh. Nehn ah ne koaukoaunop pwa ih en joaroaklahng Syria, a ih kidalda pwa mihn Jew‑ok mwajmwajahni ih pwa irai en joalihdi ih. Ih ken koajoanehdi pwa ih en pwurla Macedonia. 4 A ioar irai kan ma pwilihda ih; Sopater, nihn Pyrrhus, mihn Berea; Aristarchus apel Secundus, mihn Thessalonica; Gaius mihn Derbe; apel Timothy; Tychicus apel Trophimus mihn Asia. 5 Irai pwiai ohroj inla mwowoa joujowi kamai nehn Troas. 6 Kamai joaroak jang Philippi mwerin Joarwihn Pilahwa Joah Doal Ihs; mwerin rehn limoau kamai ken pwilihda irai nehn Troas, wija kamai minminehki rehn ijuh.

Kaimwjeklahn en Paul Ah Inlahng Troas

7 Nehn rehn keiou in wihkko, kamai ken pokonpene oang kamdipw joarwi. Paul sikesikkoang armaj kan. Ih siksikesik oaroh lel in lopkoan pwong pwa rehnno mwerin ih pirin kijoula jang irai. 8 Lahm okkok dir mine nehn perehu dawaj ma kamai mine. 9 Mwahnkapw men adanki Eutychus mine nehn wanihmw sokko. Nehn en Paul padpadahk Eutychus nimen moairla. Doari ih ken moair koalikla oaroh ken kipdi lel pwirej jang kajiluh in dehppo. Anjoauwo ma irai pwoakda ih, ih ne mehdi. 10 A Paul doaudi okdekdi pohn ih apel jupwurpene ih. Ih pwa, “Kamwai joah injinjuwed pwa ih pwen mour oar!” 11 Ih pel pwurdahla nehn perehu dawaj sipwangpijoang pilahwa, ken kang. Anjoau roairoai, Paul siksikesik oang irai oaroh lel injohrehn. Doari ih ken injang irai. 12 Irai ken ukla mwahnkapw Eutychus nehn ah ne mourda; irai ken injenmwahula mehlel.

Jang Troas oang Miletus

13 Kamai inla in jippo nehn Troas joaroakla Assos, wijahu ma kamai pirin pwoakda Paul. Ih pwehng kamai en wia me pwa ih pirin japal oang wijahu. 14 Nehn anjoauwo ma kamai suhwoang ih nehn Assos, Paul pwilihda kamai dauluhllahng Mitylene. 15 Kamai kijoujang wijahu lella Chios rehnwa mwerin. Mwerin rehn oau kamai lel Samos, mwerin rehnno kamai lel Miletus. 16 Paul ne koajoanehdi en dauli Ephesus pwa ih joah nimen kakosihla ah anjoau nehn wein Asia. Ih inenin karwa ih en lelle Jerusalem ma ih kak nehn rehn in Pentecost.

En Paul Kapahrak in Koamwurmwur oang Koaun in Ephesus kan

17 Paul iloaklahng koaunnok nehn mwomwohdjo en Ephesus jang Miletus, poaki irai en suhwoang ih. 18 Nehn anjoauwo ma irai leldo ipoa, ih pwehng irai, “Kamwai ne kidal doahroar oai ne mine ipamwai nehn anjoauwo pwon jang sapin rehnno ma ngoahi indoahjang nehn wein Asia. 19 A nehn oai wia sohn doadoahk in Koaunno men, ngoahi kin wia oai doadoahk in aksiksik apel pilen mijoaihoa kin koarkihdi, jang in anjoau apwallok ma lelloang ngoahi jang epwi mihn Jew‑ok ahr kin uhwoang ngoahi. 20 Kamwai kidal pwa joh mehkij ngoahi kin oakihjang kamwai ma pirin jeuweje kamwai nehn oai padahk oang kamwai nehn wijahn kapokon kan apel nehn umwamwaihok. 21 Ngoahi poanoauwihki mihn Jew kan apel mihn likin kan pwa irai en koaluhla oang Koahs apel pwojon Koaun Jesus Christ. 22 A apkas, jangin oai peik oang Ngen Joarwi, ngoahi pirin inla Jerusalem, nehn oai jehjoa pwa da nen wiawi oang ngoahi wijahu. 23 Mehwahr ngoahi kidal pwa nehn kahnihmw ohroj, Ngen Joarwi ne kaperihki ngoahi pwa kalpwuhj apel kahpwal kin joujowi ngoahi. 24 A ngoahi kin leme pwa pein oai mour pwen joh kaspoa oang ngoahi. Ioarroar mehwa ngoahi mwehuki ngoahi en kapwaihahda oai pwukoa apel kadoarihla doadoahkko ma Koaun Jesus ne kihdoa ngoahi en wia, ma ioar en kadehde Rongmwehu in en Koahs kalahnganno.

25 “Ngoahi kalohkihjili nehn pwungamwai ohroj apel padpadahkihoang kamwai doahroar Wein Koahs. A apkas ngoahi kidal pwa joh emen kamwai pirin pwuroahng kapang ngoahi. 26 A ngoahi kamehlelehng kamwai rehnnoauwe pwa ma emen kamwai joaloangla, ngoahi jehpirin pwukoahki, 27 pwa ngoahi johpwa peikajalki oai kajalehioang kamwai unjek kupwur en Koahs. 28 Doari, kamwai jiljiloa pein kamwai apel jihppwok ohroj ma Ngen Joarwi kioang kamwai en appwapwali. Kamwai en wia jilepen mwomwohdjo in Koahs ma Ih ne nainkihla jang in insahn Nah Iehrojjo. 29 Ngoahi kidal pwa mwerin oai en injang kamwai, wolf‑ok pirin indoa nehn pwungamwai, irai jehpirin mweidoahng pwihn in jihpw en pisla. 30 Pel mine epwi armaj ma pirin pwokda jang nehn pwungamwai kan mwuhr ma pirin kapweipweiki joauloang kan lal likamw pwa joauloang kan en pwilihla irai. 31 A, kamwai mwajmwajahn apel saman pwa ngoahi kin joangjoangki kamwai inpwong inrehn nehn oai kin padahk oang emenemen kamwai oaroain johnpar jiluh.

32 “A me ngoahi ne mweidoahng kamwai nehn poahn Koahs apel nehn kapai in Ah Mahjanno ma ioar kak kouda kamwai apel kioang kamwai kapai kan ma Koahs neknekid oang Nah armaj ohroj. 33 Ngoahi johkin noarkoa nihn emen silper ke kohl ke likkoau. 34 Pein kamwai kidal pwa ngoahi kin pwen doadoahkki poaihoa wiahkihda me ohroj ma ioangoai kan apel pein ngoahi kin anahne. 35 Ngoahi ne kajalehioang kamwai nehn joang ohroj pwa jangin doadoahk koalik doahroar me, kisai anahne jeuweje irai kan ma jasihkei, apel samsaman pein en Koaun Jesus Mahjanno ma pwa, ‘Kihkihwe kapiren jang oaloa.’ ”

36 Nehn en Paul kadoarihla ah sikesik, irai ohroj pwili ih poadpwomwla kapkap. 37 Irai ohroj ken jupwurpene Paul joang apel misik ih. 38 Irai ken injinjuwedkihla ah pwehng irai pwa irai johla pirin pwuroahng kapang ih. Irai ken pwili ih inla in jippo.

21

Paul Inla Jerusalem

1 A mwerin amai rahnmwahuwihla irai kamai ken kijou. Nehn amai joaroak kijkijoula lel Cos; rehnwa mwerin kamai lel Rhodes, jang wijahu kamai dauluhllahng Patara. 2 Wijahu kamai kidalda pwa mine jip pas pirin kijoulahng Phoenicia, kamai ken pwilihda. 3 Kamai joajjoaroakla oaroh kamai kapangda Cyprus, kamai ken joaroaklahng palieir in Syria. Kamai peidi in poahrinjed in Tyre, wijahu ma jippo pirin kihdihjang koannge kan. 4 Kamai kapangda joauloang pwi wijahu; doari, kamai ken mine iparai oaroain wihk oau. Jang in manman in Ngen Joarwi irai pwehng Paul en joah inla Jerusalem.

5 A nehn amai anjoau oang irai ne lel imwin, kamai ken alu, dauluhlla nehn amai jeiloakko. Irai ohroj pwilihki pahioaraihok apel nihrai jerihok pwilihda kamai jang nehn kahnihmmwo. Kamai ohroj poadpwomwla pohn poahrinjeddo kapkap. 6 Kamai ken rahnmwahuwihla emenemen irai, ken doauda pohn jippo, a irai ken pwurlahng in umwaraihok.

7 Kamai uhjehlahr amai jeiloak jang Tyre oang Ptolemais, wijahu ma kamai rahnmwahuwihla joauloanngok ma kamai onohn iparai rehnnoau. 8 Rehnwahr mwerin kamai mwoakidjang iparai lella Caesarea. Nehn Caesarea, kamai mine umwen Philip‑o, ma kin pwili kalohki Rongmwehu. Ih wia emen irai woal ijimennok ma ne pilpilda en wia jounjauwaj nehn Jerusalem. 9 Nah jerpein pahmen, ma joah pwoapwoaud, ma kin pwili kalohkihjili Mahjan in Koahs.

10 Kamai ne minminehki wijahu oaroain rehn pwi, a joukohp men adanki Agabus leldo jang Judea.

11 Ih indoa ipamai, oaloa en Paul kangirro pein piroahkihpene ehn apel poah kan, ih pwa, “Ioar mehwa Ngen Joarwi mahjani: Joang oauwe ioar mihn Jew‑ok nehn Jerusalem pirin wia oang armajjo ma anki kangir oauwe. Irai pirin kihlahng ih ipen mihn likinnok.”

12 Anjoauwo ma kamai rongda me, kamai apel iraihok ma mine wijahu, poaki Paul pwa ih en joah inla Jerusalem. 13 A Paul japoang irai, “Da kamwai wihwia, joangjoangjoang doahre apel kasoausoauwihki mohngiongihoa? Ngoahi ne onopda, jaudi oanngoar oai en joaldi nehn Jerusalem, apwen pel oang oai en mehdi wijahu in oadoan Koaun Jesus.”

14 Nehn amai johkak ukudla en Paul lamlam, kamai ken mweidla. Kamai ken pwahla, “Kupwuren Koaunno en pwoaida.”

15 Nehn amai ne minmine wijahu oaroain anjoaukij, kamai ken koaunoppene amai koapwoahk, indahla Jerusalem. 16 Epwi sohnpadahkkok mihn Caesarea pel pwilihda kamai. Irai ukla kamai umwen woal men mihn Cyprus, adanki Mnason, ma kamai pirin mine ipoa. Mnason ne wia sohnpadahk men jang in sapdahu.

Paul Paj ipen James

17 Nehn anjoauwo ma kamai lel nehn Jerusalem, joauloang kan peren, kajamwo kamai. 18 Rehnwa mwerin Paul pwilihda kamai pwa en inla suhwoang James, a koaun in mwomwohdjo kan pel mine wijahu. 19 Paul rahnmwahuwi irai apel sikoahng irai joang ohroj ma Koahs ne wiahda nehn pwungen mihn likin kan jang in ah kalohk. 20 Nehn ahr rong, irai ohroj kapnga Koahs. Irai pwehng Paul, “Riamai Paul, koawoa kak kapang pwa: mihn Jew kid pwi ma ne pwojonla. Irai ohroj inenin poadidihoang Kojonneddo. 21 Ne pel pweiekkoang irai pwa koawoa kin padpadahkihoang ohroj mihn Jew ma koaukoaujoan nehn wein mihn likin kan en kerpwihla Kojonned in Moses. Irai ne rong pwa koawoa pel siksikoahng irai en joah jorkomjaijihla nihrai jerihkan ke pel joah kauj en mihn Jew siahk kan. 22 Irai uhdahn pirin rong pwa koawoa ne leldo. Doari, da ma koanoahng en wiawi? 23 Koawoa en wia da ma kamai pirin pwehng koawoa. Woal pahmen minmine me ma ne wiahda inoau oau. 24 Koawoa en pwilihla irai wia kajarwihn kamwkel, apel dupukla dupkoarai kan pwa irai en kosohjang pisen moangoarai kan. Doari, in mwoakid oauwe armaj ohroj pirin kidalki pwa joang kan ma irai ne rong doahroar koawoa pwen likamw, pwa pein koawoa kin momourki mour ma pwung oang Kojonned in Moses. 25 A oang mihn likin kan ma ne pwojonla Koahs, kamai ne kadar oang irai kijinlikoau kawoahwoahng irai amai koajoanehdi pwa irai jehpirin kang mwinge ma ne meiroang oang kohs likamw kan ke kang insa ke mahn mwopwla. Irai pel anahne kanaihoahng pein irai jang nenek.”

26 Paul ken ukda woallok. Rehnwahr mwerin, Paul pwili irai wiahla kajarwihn kamwkel. Mwerin, ih dilda nehn Umw Joarwiho, pakairkihda ia woaroaihn anjoaun kamwkello pirin roj a emen emen irai en wia ah meiroang.

Paul Kolkoldi nehn Umw Joarwiho

27 A nehn rehn ijuh pirin ken lel imwin, epwi mihn Jew‑ok jang Asia kapangda Paul nehn Umw Joarwiho. Irai kamwoakidihda pokonno pwon apel jipoardi Paul. 28 Irai ken rahrahuki, “Armaj in Israel kan! Kamwai jeuweje kamai! Ioar woal mene ma kin aluhjili wija ohroj padpadahkihoang armaj ohroj padahk ma uhwoang mihn Israel, kojonned in Moses, apel Umw Joarwihe. Apkas ih pel ukdo epwi mihn likin nehn Umw Joarwihe apel kajaminihla wija joarwi oauwe!” 29 (Irai pwahla me pwa irai kapang Trophimus, mihn Ephesus ah pwilpwili Paul nehn kahnihmmwo, irai ken lemleme pwa Paul ne ukla ih nehn Umw Joarwiho.)

30 Pingping koalik wiawi nehn kahnihmmwo pwon. Armajjok kijoupene, jipoardi Paul, warahkihla jang nehn Umw Joarwiho. Nehn anjoauwohr ihr risingdi wanihmw in Umw Joarwiho. 31 Pokonno jongjong in kojukdi Paul a nehn anjoauwohr pakair lel oang koaun in jounpei in Rome pwa pei ne wiawi nehn Jerusalem pwon. 32 Nehn oar anjoauwo koaun in jounpeiho ken ukda laplap pwi apel jounpei pwi, pispislahng pokonno. Nehn en armajjok kapangda koaun in jounpeiho apel jounpeihok, irai ken uhdihjang poki Paul. 33 Koaun in jounpeiho inla koldi Paul, ruwoj pwa en joalkihdi joal pahrang riau. Ih idoak, “Inje woal mene, dahkij ih ne wiahda?” 34 Epwi nehn pokonno rahrahuki oaujoang, a epwi oaujoang. Me inenin ping ma kahrehioang koaun laplap in jounpeiho johkak woahwoahki uhdahn da wihwiawi. Ih ken pwehng nah jounpeihok en uklahng Paul nehn kel in jounpeiho. 35 Irai ken ukla Paul in koandoauwok, jounpeihok ken wahda Paul; pwa pokonno inenin lioas, 36 kauj ih apel rahrahuki, “Kojukdi ih!”

Paul Pein Doaroa Ih

37 Nehn ahr ne pirin wahdahla Paul nehn kel in jounpeiho, Paul pwehng koaun in jounpei laplappo, “A ma ngoahi kak mweimwei in pwehng koawoa mehkij?”

Koaun in jounpei laplappo idoak, “Koawoa kidal lal in Greek? 38 A, jaudi koawoa woalin Egypt‑wa, ma kasapiahda mwoakid kamjik koalik oauwe apel ne koaunda joun kojkoj armaj pahkid nehn japwsoahnno?”

39 Paul japoangki, “Ngoahi mihn Jew men, ngoahi noaisikdi nehn Tarsus nehn Cilicia, uhdahn sowoa mehlel in kahnihmw kajampwallo. Menlau mweidoahng ngoahi en sikesik oang armaj pwiai.”

40 Koaun in jounpei laplappo ken mweidoahng. Paul ken uhda pohn koandoauwok kamoaloailoaihdi armajjok; nehn ahr ne moaloailoaidi, ih sikesikkoang ihr in lalin Hebrew.

22

1 “Ioangoai mihn Jew kan apel joamoai kan, rong ngoahi nehn oai kawoahwoa ngoahi mwohmwai kan.” 2 Nehn ahr rong ah lallalloang irai in lal in Hebrew, irai ken koalikla ahr nennenla.

3 “Ngoahi mihn Jew men, ma noaisikdi nehn Tarsus nehn Cilicia, a koakoairda nehn Jerusalem apel wia emen sohn sukuhl nihn Gamaliel. Ngoahi oaloahdi kaweid sihkei nehn Kojonned in jamasai koalikkok. Ngoahi pel inenin poadidi oang Koahs doahroar kamwai ohroj ma mine me rehn oauwe. 4 Ngoahi ne pel koalkoa irai ok ma pwilpwili Alin Koaunno, pwa irai en kojkojdi. Ngoahi pel joalihdi woal kan apel li kan, peiddoang irai nehn kalpwuhj. 5 Jamwrou Laplappo apel ohroj Sohn Mwoalen Koapwunngo kak kadehde pwa da ngoahi siksikoa pwen mehlel. Ngoahi oaloahjang irai kijinlikoau pwi ma insingda oang riasai mihn Jew‑ok nehn Damascus. Doari, ngoahi ken inla Damascus pwa ngoahi en joalihkihdi irai joal pahrang, ngoahi kajpahlihdo irai Jerusalem pwa irai en koaloklok.”

Paul Sikoa doahroar Ah Wiliakapwla

6 “A nehn oai kijkijoula koaroanlahng Damascus dapwa injauwaj, maram oau jang nehnloannge doahroar joarom dakarda apel pidekihpene ngoahi. 7 Ngoahi ken kipdi oang nehn pwirej apel rongda ngilloau ma pwa, ‘Saul, Saul, amwda koawoa ke kin kojkojuk ngoahi?’ 8 Ngoahi ken japoang, ‘Inje koawoa maing?’ Ngillo japoang ngoahi pwa, ‘Ngoahi Jesus mihn Nazareth ma koawoa kin kojkojuk.’ 9 Woallok ma pwili ngoahi pel kapang marammo, a irai johpwa rong ngillo ma laldohng ngoahi. 10 Ngoahi ken idoak, ‘Koaun, da ngoahi anahne wia?’ Koaunno pwehngdohng ngoahi, ‘Uhda alwe nehn Damascus, pwa koawoa pirin kidalda joang ohroj ma Koahs ne koajoane oang koawoa en wia.’ 11 Ngoahi ken majkunkihla dak in marammo. Doari, irai ok ma pwili ngoahi, koldi poaihoa, ukla ngoahi nehn Damascus.

12 “Mine woal men adanki Ananias; ih woal joarwi men ma kin poadidi apel peikkoang asai Kojonneddo, woal men ma inenin kenken ipen irai mihn Jew ohroj ma koaukoaujoan Damascus. 13 Ih indoa uhda ipoai ih pwa, ‘Rioai Saul, pwuroahng kapangda wija!’ Nehnnoar anjoauwo ngoahi ken kapangda wija apel jipwoaldahng ih. 14 Ih pel pwa, ‘Koahs in jamasai koalikkok ne pilda koawoa pwa koawoa en kidal kupwuroa, kapang Nah Papah Pwunngo, apel rong Ah mahjan jangin pein ngiloa. 15 Pwa koawoa pirin wiahla Nah jounkadehde pwa koawoa en sikoahng armaj ohroj dahkij koawoa ne kapang apel rong. 16 Doari apkas da koawoa joujowi? Uhda poapdaijla pwa dipoamw kan en kamwkelda nehn oamw pirin kapkap.’ ”

Paul Poangpoang oang en Padahkkoang Mihn Likin kan

17 “Doari, ngoahi ken pwurla Jerusalem. Nehn oai kapkapkap nehn Umw Joarwiho, ngoahi kapangda kaudiahl oau. 18 Nehn kaudiahllo ngoahi kapang Koaunno nehn Ah pwa, ‘Pispis injang Jerusalem pwa armaj in wijahi jehpirin kamehlele oamw kadehde Ngoahi.’ 19 Ngoahi japoang, ‘Maing oai Koaun, irai inenin kidalla doahroar oai kin inla nehn jinakoke kan joalihdi apel poki irai kan ma pwojon Koawoa. 20 A nehn anjoauwo ma nihmw jounkadehde Stephen kojkojdi, pein ngoahi pel pwili mine wijahu apel pwungki ah kojkojdiho, apel apwali en armajjok ma kojukdi ih arai likkoau in likinnok.’ 21 Koaunno pwehngdohng ngoahi, ‘Alwe pwa Ngoahi pirin kadarla koawoa wija doh ipen mihn likin kan.’ ”

22 Armajjok ken rong en Paul sikesik oaroh lel ah pwahla iroahioauwe, irai sapda rahrahuki “Kajroahla ih! Kojukdi ih! Ih joah koanoahng mour!” 23 Irai ken rahrahu apel jeioahlki arai likkoauwok apel peipeidda pwirej par nehn woahwoa. 24 Koaun in jounpei in Rome‑o pwehng nah jounpei kan en ukla Paul nehn arai kel in jounpeiho. Ih pel pwehng irai en poki pwa ih en woahwoahkihla kahrpoan en mihn Jew‑ok ahr rahrahu apel palpallan ih. 25 A nehn arai joalihdi pwa ih en pokpok, Paul pwehng emen irai laplap in jounpeihok ma mine wijahu, “A pwen pwung kamwai en poki sowoa mehlel in Rome men ma kahjik kadeikkihda dihp oau?”

26 Nehn en laplap in jounpeiho rong me, ih ken inla ipen koaun in jounpeiho pwehng ih, “Dahkij koawoa wihwia? Woal meno wia sowoa mehlel in wein Rome men!”

27 Koaun in jounpeiho inla ipen Paul kalelpoak, “Pwehng ngoahi pwa koawoa sohn wein Rome mehlel men?”

Paul japoang, “Eh.”

28 Koaun in jounpeiho pwa, “Ngoahi wiahla sohn wein Rome mehlel men nehn oai dupukla uhwen mwani koalik oau.”

Paul pwehng pwa, “A ngoahi wia sowoa mehlel men jang in oai noaisikdi.”

29 Nehn anjoauwo woallok ma pirin kadeik Paul ken sohjang ipoa. A koaun in jounpeiho pel majpwehkda nehn ah woahwoahkihda pwa Paul uhdahn sowoa mehlel men in wein Rome a ih ken joalihkihdi Paul joal pahrang.

Paul Uhda Mwohn Mwoalen Koapwunngo

30 Koaun in jounpeiho nimen kidalda in mehlel da mihn Jew‑ok kadkadipoahki Paul. Rehnwahr mwerin, ih ruwoj pwa Paul en johla joal ki joal pahrang. Ih pel ruwoj pwa jamwrou laplappok apel Sohn Mwoalen Koapwunngo en suhpene. Doari, ih ukla Paul en uhda mwohrai.

23

1 Paul ken kakilihdi Sohn Mwoalen Koapwung, ih pwa, “Rioai kan, mohngiongihoa inenin mwakelkel in doahroar oai mour unjek mwohn mijen Koahs leldo rehnnoauwe.” 2 Jamwrou Laplappo Ananias ruwoj irai ok ma uhda ipen Paul pwa irai en poki oawoa. 3 Paul ken pwehnglahng, “Koahs uhdahn pirin dupukkoang koawoa, mwalaun men koawoa apel likjanjal mwehu! Koawoa mwindi oang nehn wijahn koapwung pwa koawoa en kadeik ngoahi in doahroar Kojonneddo, a koawoa pwen koauwehla Kojonneddo nehn oamw pwehng irai en poki ngoahi!”

4 Woallok ma mine ipen Paul pwehng ih, “Koawoa inenin lahlahwe nihn Koahs Jamwrou Laplappo!”

5 Paul japoangkihla irai, “Rioai kan, ngoahi johpwa kidal pwa ih ioar Jamwrou Laplap-wa. Puk Joarwi pwa, ‘Koawoa en joah koauwe koaun in nihmw armaj kan.’ ”

6 Nehn en Paul kapang pwa epwi sohn pokonno kijehn Sadducee apel epwi kijehn Pharisee, ih kapwa kakoalikihla ngiloa oang Sohn Mwoalen Koapwung, ih pwa, “Rioai kan, ngoahi Pharisee men, apel nihn Pharisee men. Ngoahi kadkadeik apkas wijahkije, pwa jang in oai koapwoarpwoarki pwa armaj mehdi kan pirin pel pwuroahng iejdahng mour.”

7 Anjoauwohr ih pwahla me, Pharisee‑ok apel Sadducee‑ok sapda akmaipene nehn pwungarai; irai ken liaksohrohrda. 8 Pwa Sadducee kan kin pwa joh iejdahn armaj, apel joh sohnloang apel ngen, a Pharisee kan kamehlele joang jiluh pwiai ohroj. 9 Me kahrehda ngil koalik kan a kapwa koalikla, apel epwi jounpadahk in Kojonneddo kijehn pwihn in Pharisee‑ok ken uhda akmai sihkeiki pwa, “Kamai johpwa diarda mehkij ma japwung ipen woal mene. Dapwa ngen oau ke sohnloang men ma lalloang ih.”

10 Akmaiho inenin sihsihkeila mehlel, koaun in jounpeiho mijikda pwa doar ihr dapangpijoang Paul. Ih ruwoj nah jounpeihok en indihla nehn pokonno kihjang Paul iparai apel ukla nehn arai kelin jounpeiho.

11 Inpwonngo, Koaunno uhda ipen Paul pwehng ih, “Paul koawoa en johpwa majpwehk! Doahroar oamw ne eimah kadehdehda Ngoahi nehn Jerusalem; koawoa pirin pel uhdahn wia doahroar me nehn Rome.”

Koajoandihn Uhwoang en Paul Mour

12 Inminjoang in rehnwa mwerin, mihn Jew‑ok ken suhpene wiahda koajoandi oau. Irai inoaukihdi pwa irai en joah mwinge ke nim mehkij oaroh ngehd irai en kojukdi Paul. 13 Irai dir jang armaj pahjek ma inoaukihdi koajoandi oauwe. 14 Irai ken inla ipen jamwrou laplappok apel ipen koaun kan pel pwehng irai, “Kamai ne inoaukihdi sihkei pwa kamai en joah mwinge apel nim mehkij oaroh kamai kojukdi Paul. 15 A kamwai en pwili Sohn Mwoalen Koapwung iloaklahng koaun in jounpei in Rome‑o pwa ih en ukdo Paul ipamwai, kamwai mwomwehda pwa kamwai nimen kidal jang ipoa joang pwi. A kamai pirin onopda kamai en kojukdi ih mwohn ah pirin leldo wija kije.”

16 A woal men, nihn rien Paul li, mine wijahu rongda koajoandi oauwe. Ih inla dilda nehn kelin jounpeiho pwehng Paul. 17 Paul ken pangindo emen in laplappok pwehng, “Ukla mwahnkapw mene ipen koaun in jounpeiho pwa mine mehkij ih nimen pwehng ih.” 18 Laplappohr ken ukda nihn rien Paul‑o uklahng ipen koaun in jounpeiho pwehng pwa, “Paul ma joaldi pangin ngoahi apel poaki pwa ngoahi en ukdohng koawoa mwahnkapw mene pwa mine mehkij ih nimen pwehng koawoa.”

19 Koaun in jounpeiho koldi poahn mwahnkappwo kalahpwukihla idoak, “Dahkij koawoa pirin pwehng ngoahi?”

20 Mwahnkappwo pwa, “Mihn Jew‑ok ne pwungkihpene pwa lakapw irai pirin poaki koawoa en ukdihla Paul ipen Sohn Mwoalen Koapwunngo, a irai pirin mwomwehda pwa Sohn Mwoalen Koapwunngo nimen oaloa epwi kadehde janjal doahroar pein ih. 21 A koawoa en joah rong irai, pwa irai dir jang armaj pahijek ma pirin oakla apel joujowi Paul. Irai ohroj ne inoaukihdi pwa irai jehpirin kang apel nim mehkij oaroh irai kojukdi Paul. Apkas irai ne onopda pwa irai en wia mwoakid oauwe, a irai joujowi dahkij koawoa pirin koajoanehdi.”

22 Koaun in jounpeiho pwehng mwahnkappwo, “Johpwa pwehng emen dahkij ma koawoa sikoahng ngoahi.” Ih ken kadarla mwahnkappwo.

Paul Koadoaddoarlahng Koapina Felix

23 Koaun in jounpeiho pangindo nah laplap in jounpei roahmen, pwehng ira, “Kamwa koaunopda jounpei riepwiki pwa irai en inla Caesarea, pwilihki armaj in dakoa oahs ijihjek, apel woalin dokki kopwoi riepwiki, onopda pwa irai en mwoakid kiloak duwoau pwong oauwe. 24 Kamwa pel koaunopda epwi oahs pwa Paul en dakoa. Kanaihoahng apwali ih oaroh lel ipen Koapina Felix.” 25 Koaun in jounpeiho pel insingehda kijinlikoau kij ma pwa:

26 “Jang ngoahi, Claudius Lysias, oang Koapina Felix: Kajilehlia Maing. 27 Mihn Jew‑ok koldi woal mene pwa irai en kojukdi ih. A ngoahi kidalda pwa woal mene uhdahn sowoa mehlel in wein Rome. Ioar kahrehda pein ngoahi apel noai jounpeihok inla koldi kapisjang ipen mihn Jew‑ok. 28 Ngoahi nimen kidal da irai kadpoahki ih; a ngoahi ukdihla ih ipen arai Sohn Mwoalen Koapwunngo. 29 A me ngoahi diarda pwa ih johpwa wiahda mehkij ma pirin kahrehioang ih mehdi ke joaldi; a kadip ma irai kadpoahki woal mene ma pid arai kojonned. 30 Doari nehn oai ne kidalda pwa mihn Jew‑ok ne wiahda koajoandi oau ma uhwoang, ngoahi ken koajoanehdi pwa ngoahi en kadarwe woal mene ipoamw anjoau karwaro. Ngoahi pel pwehng irai ma uhwoang ih en pel wia arai kadip mwohn koawoa.”

31 Jounpeihok kapwaihahda da ma irai en wia. Irai ken ukla Paul ipen Antipatris inpwonngohr. 32 Rehnwa mwerin irai jounpeihok ma alu ken pwurlahng nehn kel in jounpeiho, a iraihok ma dak oahs pwili Paul. 33 Irai uklahng ih nehn Caesarea kioang ipen koapinahu pwilihki kijinlikoauwo jang koaun in jounpeiho. 34 Koapinahu Felix wadekla kijinlikoauwo apel idoak ipen Paul mihnia japw ma ih indoahjang. Nehn ah kidalda pwa Paul mihn Cilicia, 35 Koapina Felix pwa, “Ngoahi pirin rong koawoa nehn anjoau ma iraihok ma kadipoa koawoa en leldo.” Ih ruwoj irai en appwapwali apel jiljiloa ih nehn umwen Herod‑o. *

24

Mihn Jew kan Kadipoa Paul

1 Mwerin rehn limoau, Jamwrou Laplap Ananias inla Caesarea pwilihkihla koaun in mihn Jew pwi apel jounkawoahwoahn kojonned in wein Rome men adanki Tertullus. Irai pwiai indoa mwohn koapina Felix wia arai kadip kan ma uhwoang Paul. 2 Paul ken poangpoangdo; Tertullus sapda kadipoa Paul in doahroar me:

“Maing Felix, oamw koahiok in kaweid ma ne kioang kamai moaloailoai anjoau roairoai, apel joangoan okdekla pwi ma anahnpoa mine in doahroar kemwehuwihlahn amai weihe ne pel wiawi. 3 Kamai inenin kapingkalahngankihoang koawoa doahroar iroa pwiai anjoau ohroj apel wija ohroj. 4 Ngoahi joah nimen kajohlapahkihla oamw anjoau. A ngoahi poaki koawoa en lamlam mwehu apel rong amai sikesik in oarlap. 5 Kamai ne diarda pwa woal mene keper apel kadiroapw, ih ne sapkihda pingping pwi nehn pwungen mihn Jew kan nehn jampah pwon, ih ne pel wia jounkaweid in pwihn in Nazarene kan. 6 Ih ne pel jongin kajaminihla Umw Joarwiho. A kamai ken joalihdi ih. Kamai nimen kadeikda ih in doahroar amai Kojonned. 7 [A koaun in jounpei Lysias indoa doapwoahjang ih ipamai.] 8 A Lysias pwehng iraihok ma kadipoa woal mene en indoa ipoamw. Ma koawoa kapeidek woal mene, pein koawoa nen diarda jang ih joang kan ma kamai kadpoahki ih.” 9 A mihn Jew‑ok ma pel pwili wia kadip oauwe pel pwa mehpwi pwen mehlel.

En Paul Doaroa Pein Ih Mwohn Felix

10 Koapinahu wud jeioahllahng Paul en kadehdehda pein ih. Paul pwa:

“Ngoahi woahwoahki pwa koawoa ne wia jounkoapwung in wei oauwe oaroain johnpar inenin dir pwi. Ioar kahrehda ngoahi perenki ngoahi en doaroa pein ngoahi mwohn koawoa. 11 Koawoa kak en pein kidalda, pwa kahjik rehn eijek riau doaula pohn oai indahla Jerusalem pwa ngoahi en wia oai joarwi. 12 Mihn Jew‑ok johpwa kapangda oai akmai oang emen nehn Umw Joarwiho. Irai pel johpwa kapangda oai kapkapingda armaj men nehn jinakoke kan ke pel wijahkij nehn kahnihmmwo. 13 Irai pel johkak wia kadehde in kadippok ma irai kadpoahki ngoahi. 14 Ngoahi kajalehioang koawoa me: ngoahi kin pwongi Koahs in jamamai koalikkok nehn oai kin kahkahkaujwe Allo ma irai pwa likamw. Ngoahi pel kamehlele joang ohroj ma ne insingdi nehn kojonned in Moses apel nehn pukin joukohppok. 15 Ngoahi koapwoarpwoarki Koahs, doahroar woal pwiai kin koapwoarpwoarki, pwa armaj ohroj ma pwung apel japwung, pirin iejda jang mehdi. 16 Ngoahi kin wia uhwen oai kak anjoau ohroj ngoahi en anki mohngiong mwakelkel oauwe mwohn Koahs apel armaj kan.

17 “A mwerin oai injang Jerusalem nehn oaroain johnpar pwi, ngoahi pel pwurlahng wijahu wahlahng pein oai armaj kan mwani, pwa ngoahi en pel wia oai meiroang kan. 18 Ioar anjoauwo ma ngoahi wihwia mehpwiai irai kapangda ngoahi nehn Umw Joarwiho, mwerin oai ne kadoarihla kajarwihn kamwkel. Johpwa pokon oau ma pwili ngoahi apel johpwa pingping oau mine. 19 A mihn Jew pwi jang Asia pwili mine wijahu, pein irai en indoa mwohn koawoa apel wia arai kadip kan, ma mine mehkij uhwoang ngoahi. 20 Ke pel mweidoahng woal pwiai ma ne mine me irai en kajalehda dihp dahpwi ma irai kidal pwa ngoahi ne dipkihda kahrehda ngoahi uhkihda mwohn Sohn Mwoalen Koapwunngo. 21 A ioarroar mehwa ngoahi wia nehn anjoauwo ma ngoahi mine mwohrai; ngoahi pwa, ‘Kamwai ne kadeikda ngoahi rehn oauwe pwa oai kamehlele pwa mehdi kan pirin iejdahng mour.’ ”

22 Doari, Felix ma ne woahwoahkihda mwehu doahroar Allo ken kadoarihdi koarongronngo. Ih pwehng irai, “Ngoahi pirin koajoanehdi amwai iroahioauwe, nehn anjoauwo ma koaun in jounpei, Lysias, pirin leldo.” 23 Ih pel koajoanehdi laplap in jounpeiho ma jiloa Paul en jiljiloahr ih, a irai en mweidoahng ih ekij jaldek apel ah pirien kan en apwali apel kioang dahkij ih anahne.

Paul Mwohn Felix apel Drusilla

24 Mwerin rehn pwi Felix indoa, pwilihki pahioahu Drusilla, Liho lihn Jew men. Ih iloaklahng Paul en indoa, pwa ih en rong ah siksikoa doahroar pwojon pwa Jesus ioar ma Messiah. 25 A nehn en Paul doaudoaulahr siksikoa doahroar mour mwakelkel, pewehdi pein arai inoang nauna apel doahroar Rehn in Kadeik ma pirin wiawi, Felix majpwehk ih pwa, “Doari, koawoa ne kak alwe apkas. Ngoahi kapwa pel pwuroahng pangin koawoa nehn oai pirin pijekla.” 26 Ih ken lemleme pwa Paul pirin kioang ih mwani, ioar ma ih kin kalap panginkihdo ih en sikesikkoang.

27 Mwerin johnpar riau, Porcius Festus wud wiliandi Felix apel wiahla koapina. Felix nimen oadoa en mwehu ipen mihn Jew‑ok, kahrehda Paul minminehkioar nehn kalpwuhj.

25

Paul Poaki Koapwung Japahl Ipen Caesar

1 A rehn juluh mwerin en Festus ah ne leldo nehn jappwo, ih injang Caesarea indahlahng Jerusalem. 2 Wijahu jamwrou laplappok apel koaun in mihn Jew‑ok kadipoa Paul. Irai poaki ipen Festus 3 en kapwaihahda injenarai pwa ih en kadardo Paul Jerusalem, pwa irai ne koaunopda pwihn oau en kojukdi nehn allo. 4 Festus japoang irai, “Paul joajjoal nehn kalpwuhj in Caesarea, a ngoahi pirin pel pwurdahlahng wijahu anjoau koaroan. 5 Mweidoahng amwai koaun kan en pwilihda ngoahi inla Caesarea kadipoa Paul, ma ne mine mehkij ih wiahda japwung.”

6 Festus minminehki iparai rehn waluh ke eijek ih ken japahldihlahng Caesarea. Rehn wa mwerin ih mwindi nehn mwoalen koapwungo ih pwa Paul en ukkukdo. 7 Anjoauwo ma Paul leldo, mihn Jew‑ok ma indoahjang Jerusalem ken pidekihpene ih apel kadpoahki kadip soausoau pwi ma pein irai joh kak kadehdehda in mehlel. 8 A Paul pein doaroa pein ih, ih pwa, “Ngoahi johpwa wia mehkij ma uhwoang Kojonned in mihn Jew kan ke Umwen Joarwiho ke Caesar in Rome.”

9 Festus mwehuki ih en admwehu ipen mihn Jew kan, ioar kahrehda ih idoak ipen Paul, “Koawoa pwungki koawoa en inla Jerusalem kadeik ipoai oang in iren kadip pwiai?”

10 Paul japoang, “Ngoahi minmine mwohn mwoalen koapwung in Caesar, wija ma ngoahi uhdahn en kadeik. Ngoahi johpwa wia japwung oau oang mihn Jew kan doahroar oamw woahwoahki. 11 Ma ngoahi koauwehla kojonned oau, ke wiahda mehkij ma pirin kahrehng ngoahi en oaloa koaloklok in kojkojdi, ngoahi johpwa poaki ngoahi en pisjang. A ma arai kadip kan ma arai kadpoahki ngoahi pwen likamw, a johpwa emen ma kak pangla ngoahi oang iparai. A ngoahi poaki koapwung japahl ipen Caesar.”

12 Mwerin Festus wia lamlam oang nah joun kaweid kan, ih en japoang, “Koawoa poaki koapwung japahl ipen Caesar, apel koawoa pirin inla ipoa.”

Paul Mwohn Agrippa apel Bernice

13 Mwerin rehn pwi nahmwarki Agrippa apel Bernice indoahng Caesarea pwa ira en suhwoang apel kajamwo Festus. 14 Mwerin rehn pwi ira minminehki wijahu, Festus ken kawoahwoahng nahmwarkiho doahr iren kadippok ma uhwoang Paul. Ih pwa, “Mine woal men ma Felix joalihdi, kihdi me. 15 Nehn anjoauwo ma ngoahi inlahng Jerusalem, jamwrou laplap in mihn Jew‑ok, apel koaun in mihn Jew kan kadipoa apel poakpoaki ngoahi en kojukdi ih. 16 Ngoahi pwehng irai pwa mihn Rome kan johkin oapwoahnki pangla armaj men ma dipkihda dihp oau mwohn ah kahjikkoar suhwoang irai kan ma kadipoa ih nehn wijahn koapwung, apel pirin anki anjoau in doaroa pein ih jang kadippok ma uhwoang ih. 17 Nehn anjoauwo ma irai ohroj ne indoa wijahi, ngoahi johpwa kakosihla oai mwindi oang nehn mwoalen koapwunngo apel iloaklahng irai en ukdo Paul. 18 Irai kan ma kadipoa ih uhda, a irai johpwa kadpoahki joangoan dihp nauna oau ma ngoahi lemehkihoang pwa irai pirin wia, 19 mehwahr irai wia, irai akmaikihoang doahr pein arai loapin joarwiho apel doahr woal men adanki Jesus ma ne mehdi, ma Paul kin pwa ih pwen mourroar. 20 Ngoahi johkak koajoanehdi imdoahr oai pirin kak oaloa iroa dehde oau jang in iroa pwiai. Ngoahi ken idoak ipen Paul, ma ih pirin pwungki en inla Jerusalem ih kadeiki kadip pwiai. 21 Paul poaki ih en pwen joajjoalloar, a ngoahi en kadarlahng ih ipen Caesar, pwa Caesar en koajoanehdi ah iroahu. Doari, ngoahi koajoanehdi pwa ih en joajjoalloar oaroh ngoahi en kak kadarla ih ipen Caesar.”

22 Agrippa pwehng Festus, “Pein ngoahi nimen rong woal mene.”

Festus japoangki, “Koawoa pirin rong ih lakapw.”

23 A rehn wa mwerin, Agrippa apel Bernice indoa nehn ara kapwas inenin ling dilda nehn umwen koapwunngo, pwilihki koaun in jounpei laplappok apel koaun in kahnihmmwo, Festus ruwoj pwa Paul en ukkukdo. 24 Festus pwa, “Maing nahmwarki Agrippa apel ohroj ma pwili kamai mine wija kije, kamwai kapang woal mene, ma mihn Jew kan ohroj ma mine me apel nehn Jerusalem kadipoa ipoai. Irai rahrahuki pwa ih en kojkojdi. 25 A ngoahi johkak diarda mehkij ipoa ma ih en kojkojkihdi. A pwa jang in ah koapwung japahl ipen Caesar, doari ngoahi koajoanehdi pwa ngoahi pirin kadarla ih ipen Caesar. 26 A pwen johpwa japwung oau ma ngoahi diar jang ipoa ma ngoahi en insingkihlahng Caesar. A ioar ih me mwohn koawoa Maing Nahmwarki Agrippa. Mwerin oai pirin raprapahki doahroar ah iroahk, ngoahi ne kak kilelehdi mehkij apel insingkihlang Caesar. 27 Pwa japwung oang ngoahi ma ngoahi kadarla armaj joaldi men nehn ah johpwa dehde kadippok ma uhwoang.”

26

Paul doaroa Pein Ih Mwohn Agrippa

1 Agrippa pwehng Paul, “Koawoa ne mweimweioang sikoa doahr pein koawoa.”

Paul kailwe poah ken doaroa pein ih in doahr me.

2 “Maing Nahmwarki Agrippa, ngoahi inenin paimwehu rehn oauwe, pwa oai kak en doaroa ngoahi mwohn koawoa jang me ohroj ma mihn Jew kan kadpoahki ngoahi. 3 Ma uhdahn mehlel pwa koawoa inenin woahwoahki mwehu doahroar siahk in mihn Jew kan apel mehkan ma irai kin akmaikihpene. Ngoahi poaki koawoa en kanangma apel rong ngoahi.

4 “Mihn Jew kan ohroj kin kidal mwomwen oai mour jang in oai pwulopwul. Irai pel woahwoahki oai mour jang mijkoalkoalwa, pwa ngoahi kin koaukoaujoan nehn oai weiho, a mwuhr nehn Jerusalem. 5 Irai pel woahwoahki jang in sapdahu, ma irai nimen kadehde, pwa jang mijkoalkoalwa ngoahi emen kijehn pwihn in Pharisee ma keiou poadidi oang amai loapin joarwiho. 6 Apkas ngoahi ne kadeik pwa jang in oai koapwoarpwoarki inoauwo ma Koahs ne wiahng jamasai koalikkok. 7 Me ioar inoauwahr ma amai kadaudok eijek riauwo ohroj kin koapwoarpwoarki en oaloa, nehn arai joarwihoang Koahs inrehn apel inpwong. Koapwoarpwoar oauwe, maing nahmwarki ioar ngoahi dipkihda ipen mihn Jew kan. 8 A da kahrehda kamwai johkak kamehlelehki pwa Koahs kin kamourda ihr kan ma ne mehdi?

9 “Pein ngoahi lemleme pwa ngoahi kak wia joang ohroj en uhwoang Jesus mihn Nazareth. 10 Me ngoahi ne wia nehn Jerusalem. Ngoahi ne oaloa manman jang ipen jamwrou laplap kan apel joalihdi nihn Koahs armaj; a nehn arai pangpanglahng kojkojdi, ngoahi pel inenin pwili pwungki mehlel. 11 Pehn dir ngoahi kin koalkoa irai nehn jinakoke kan, jongin wia irai en kahmahmkihla arai pwojon. Ngoahi inenin lioassoang irai, kahrehda ngoahi inla nehn kahnihmw in mihn likin kan pwa ngoahi en koalkoa irai.

Paul Sikoahda doahr Ah Wikla

12 “Ioar kahrpoa oauwe ma ngoahi pel inlahki Damascus jang in manman apel koahkoahlik jang ipen jamwrou laplap kan. 13 Pohn allo injauwaj, maing nahmwarki, ngoahi kapangda maram oau ma maram jang maram in joauwo indihdohjang nehnloannge pidekihpene ngoahi apel woallok ma pwili ngoahi. 14 Kamai ohroj kipdi nehn pwirej, a ngoahi rongda ngil oau ma indoahng ngoahi in lal in Hebrew, ‘Saul, Saul, amwda koawoa ke kin koalkoalkoa ngoahi? Nehn oamw wihwia men koawoa pein koauwehkihla koawoa, doahroar kahu mwein men ma kin pahd suhkoa ingkoang kij ma minno nainki kin pokihki.’ 15 Ngoahi idoak, ‘Inje koawoa maing?’ Koaunno japoang, ‘Ngoahi Jesus ma koawoa kin koalkoa. 16  Pwohrda uhda, pwa ngoahi pwokdohng koawoa pwa ngoahi en pilda koawoa pwa koawoa en wiahla noai jounkadehde. Koawoa pirin sikoahng armaj kan dahkij koawoa kapangda ipoai rehnnoauwe, apel dahkij ma ngoahi pirin kajalehioang koawoa nehn anjoau kan allaluhdo. 17  Ngoahi pirin doaroa koawoa jang ipen armaj in Israel kan apel jang ipen mihn likin kan ma ngoahi pirin kadarwe koawoa iparai. 18  Koawoa pirin kapoahdpijoang mijarai kan apel ukdo irai jang nehn ros oang nehn maram, apel jang nehn manman in Jehsen oang Koahs, pwa nehn arai pwojon ngoahi, diparai kan pirin lapwda apel irai pirin dilda nehn dohiarai ipen nihn Koahs pilpilda kan.’ ”

Paul Sikoahda Ah Doadoahk

19 “Maing Nahmwarki Agrippa, ngoahi johkin japeik oang kaudiahl ma ngoahi oaloahdihjang nehnloannge. 20 Keiou nehn Damascus apel nehn Jerusalem apel nehn wein Judea pwon, apel nehn pwungen mihn likin kan, ngoahi kapkapahrakkihoang irai en koaluhla apel wiliakapwla; irai en wiklahng Koahs apel wia joang kan ma pirin kajalehda pwa irai ne wiliakapwla. 21 Ioar kahrpoa oauwe ma mihn Jew kan kolkihdi ngoahi nehn Umw Joarwiho apel jongin kojukdi ngoahi. 22 A lel rehnnoauwe Koahs jeuweje ngoahi, apkas ngoahi mine wijahkije wia oai kadehde oang kamwai ohroj, armaj siksik apel laplap kan. Dahkij ngoahi pwa pwen ioar joanngohr ma joukohppok apel Moses ne pel pwa ma pirin wiawi: 23 Pwa Messiah uhdahn loklok apel ih ma pirin sapin iejda jang mehdi, pwa en kajalehda maram in koamoaurro oang mihn Jew kan apel oang mihn likin kan.”

24 A nehn en Paul doaddoaroa pein ih nehn irair oau, Festus wering pwa, “Paul koawoa ne iahkla! Oamw sukuhl koalik kahrehioang oamw pweipweila!”

25 Paul japoang, “Ngoahi johpwa iahk, maing Festus. Sikesik pwiai ma ngoahi sikoa pwen mehlel apel pwung. 26 Maing Nahmwarki Agrippa! Ngoahi kak eimah sikesikkoang koawoa pwa koah kidal mehpwiai. Ngoahi koapwoarpwoarki pwa koawoa ne inenin kidal iroa pwiai ohroj, pwa mehpwiai johpwa wiawi in rir nehn koaimw oau. 27 Maing Nahmwarki Agrippa, a koawoa kamehlele joukohppok? Ngoahi kidal pwa koawoa kamehlele!”

28 Agrippa pwehng Paul, “Nehn anjoau mwosmwos kije koawoa lemleme pwa koawoa en kahrehioang ngoahi en joauloangla?”

29 A Paul pwa, “Mihnda ma anjoau mwosmwos ke roairoai, ioar oai kapkap oang Koahs pwa koawoa apel irai ohroj ma rongrongrong ngoahi rehnnoauwe en doahroar ngoahi, a jaudi in joal pahrang pwiai.”

30 Doari, nahmwarkiho, koapinahu, Bernice apel ohroj ken uhda; 31 mwerin arai aluhpijoang irai pwahpene nehn pwungarai, “Woal mene johpwa wiahda mehkij ma pirin kahrehioang en kojkojdi ke joaldi.” 32 Agrippa pwehng Festus, “Woal mene kakkoar lapwda, ma ih pwen johpwa poaki koapwung japahl ipen Caesar.”

27

Paul Jeiloakla Rome

1 Nehn ah ne koajoanehdi pwa kamai pirin joaroaklahng Italy, irai kioang Paul apel epwi joaldihok ipen Julius, laplap men nehn pwihn in jounpei in Rome ma adanki, “Nihn Caesar Pwihn.” 2 Kamai doaudahng pohn jip pas jang Adramyttium, ma ne koaunopdahng en kijoulahng kahnihmw kan ma mine in poahrinjed kan en wein Asia; kamai ken kijou. Aristarchus, mihn Macedonia men jang Thessalonica, pel pwili kamai. 3 Rehnwa mwerin kamai lel Sidon. Julius kin kadek oang Paul, apel mweidoahng en inla suhwoang pirien kan, pwa en oaloa jang iparai dahkij ma ih anahne. 4 Kamai dauluhl jang wijahu, pwa enngo nauna kamai ken joaroak pehn ririn Cyprus. 5 Kamai kijou pohn jeddo ma janjallahng Cilicia apel Pamphylia lella Myra nehn Lycia. 6 Laplap in jounpeiho kapangda jip pas jang Alexandria ma pirin kijoula Italy; ih kihda kamai puwoa.

7 Kamai joajjoaroak kahsiksik nehn oaroain rehn pwi apel nehn apwal koalik oang kamai, kamai lellahng kahnihmw Cnidus. Pwa eng nauna kahrehda kamai johkak inenoar, kamai ken joaroaklahng wijahkij ma molun likin doakoa Crete, apel dauli imwin japw in Salmone. 8 A jangin apwal, kamai paianla jappwo lel wijahkij ma adanki Dau Mwehu, ma joah dohjang Lasea.

9 Kamai minminehki wijahu anjoau roairoai oaroh lel anjoau apwal en uhjehla amai jeiloak wa anjoauwo ne daulihla Rehnin Poakmahk. Paul ken kaweidki irai, 10 “Maing koa, ngoahi poahmda pwa asai jeiloak jang me inla pirin inenin keper mehlel; koapwoa kan apel jippe pirin ohla apel epwi kisai pirin pel mehdi.” 11 A laplap in jounpeiho inenin pwungki da ma kepden in jippo, apel ih ma waranki jippo pwa, jang dahkij ma Paul pwa. 12 Dauwo jaudi dau mwehu oang jip en peipei loaloa nehn anjoaun kopou, ioar ma kahrehda loapdirin woallok pwungki kamai en kijou, jong in lel Phoenix ma kak. Phoenix dau oau nehn Crete, ma pwurlahng palieir in palikapi apel paliepeng in palikapi in jappwo, ma irai kak peipei nehn anjoaun kopou.

Melmel nehn Madau

13 Eng siksik oau koaldo jang palieir, woallok lemlemehioang pwa irai pirin kapwaihahda arai koajoandihok. Irai oapihda pohdekko, joaroakla paianla koaroanlahng oaroahr in Crete‑o uhwen irai kak. 14 A mwerin anjoau kij eng sihkei oau, ma adanki “Paliepeng in Palimese” ma koaldohjang pohn doakoahu, 15 lelloang jippo. A pwa ki amai johla kak oang kainenehng jippo nehn enngo, kamai ken mweidoahng jippo en pwilihla enngo. 16 Kamai diar wija molun kij nehn amai kijou palieir in Cauda, doakoa siksik oau. Kamai doadoahk koalik ki amai kasoangehdi pohs in pohn jippo pwa pwen apwal. 17 Irai pwoakdahng pohsso pohn jippo, piroahkihdi joal pwi soang pidekihla jippo. Irai mijik pwa doar irai koddoang in mad pei oau ma ekij dohjang poahrinjedin Libya. Irai pohdi, mweidoahng jippo en peipeikihjili enngo. 18 Melmello ken sihsihkeila, rehn wa mwerin, irai sapda kejpwihjang epwi koapwoahn jippo, 19 a nehn kajiluh in rehn irai wud kejpwihjang koanoangoan jippo. 20 Rehn dir kamai johla kapang joauwo ke pel uju kan, a melmello pel sihsihkeilahr kamai johla koapwoarpwoarki pwa kamai nen pisla.

21 A mwerin en woallok johla mwingehki anjoau roairoai, Paul uhda mwohrai ih pwa, “Maing koa ma kamwai pwen rongoar ngoahi, joah kijoujang Crete, kisai johpwa pirin lel joangoan ohla apel luhj pwiai. 22 A apkas ngoahi poaki ipamwai kamwai en kasihkei kamai, pwa joh emen kamwai pirin mehdi, jippehr doari ma pirin ohla! 23 Pwa inpwongwa sohnloang in Koahs ma nainki ngoahi apel ma ngoahi kin joarwihoang, pwokdo ipoai, 24 ih pwa, ‘Paul, koawoa en joah mijik pwa koawoa uhdahn pirin uhda mwohn Caesar. A Koahs, jang nehn Ah kalahngan Ih kioang nehn poahmmwen mour in irai ohroj ma pwili koawoa nehn jeiloak oauwe.’ 25 Maing koa, kamwai kasihkei kamwai! Pwa ngoahi koapwoarpwoarki pwa mehpwiai uhdahn pirin wiawi indoahroar da ma ne pweiekkoang ngoahi. 26 A kisai pirin peidahng in doakoa oau.”

27 In kaeijek pahu in pwong, melmel sihkei oauwe kapeilahng kamai nehn loapin jed in Mediterranean. Nehn lopkoan pwonngo jehlahk lemlemehki pwa kamai ne koaroan oang japw oau. 28 Irai piroahng me soausoau kij in joal pas kadardi, irai diarda pwa pihd epwiki rieijek (120) loal in wijahu. Pel mwerin anjoau kij irai pel pwuroahng wia doahroar, irai pel kidalda pwa pihd duweijek (90) loal in wijahu. 29 Irai mijikda pwa doari jippo kodda pohn sakai kan. Irai ken kadardi pohdek pahu mwerin jippo, irai kapkap pwa en rehnpijoang. 30 Jehlahk nimen kaujjang jippo. Irai kadardi pohs pas nehn jeddo mwomwehda pwa irai pirin pel kadardi epwi pohdek in mijen jippo. 31 Paul pwehng laplap in jounpeiho apel jounpeihok, “Ma jehla pwiai jehpirin minminehr pohn jippe kamwai johkak mourla.” 32 Jounpeihok poaloahjang joallok ma piroahdi pohsso, kapeila pohsso jang in jippo.

33 Injohrehn in rehnno, Paul poaki iparai pwa irai en mwingehla: “Me kamwai ne joujowihki rehn eijek pahu, a nehn oaroain rehn pwiok kamwai johpwa kang mwinge kij. 34 Ngoahi poaki kamwai en kangla mwingehkij ma kamwai anahne, pwa kamwai en kak mour. Johpwa apas pisen moangoamwai pirin mwoarjang.” 35 Mwerin en Paul pwahla me, ih oaloa pilahwa kij, kapingkihoang Koahs mwohrai ohroj, ih sipwangpijoang sapda kang. 36 Irai ohroj ankihda koapwoarpwoar mwehu, emenemen irai pel pwili kang mehkij. 37 Kamai ohroj riepwiki ijihjek wonmen (276) ma mine pohn jippo. 38 Nehn en emenemen kamai ne moadla, irai kejpwihjang pohn jippo pehk in pilahwa ohroj pwa en kamrahrahda jippo.

Jippo Kodda

39 Anjoauwo ma ne rehnpijoang, jehla kan johkak kajawihda pwa ia irai mine, irai kapangda dau pas ma mine in oaroahrro. Irai koajoanehdi pwa ma kak irai en kakodihda jippo wijahu. 40 Irai poaloahla joal in pohdekkok kejpwihdi nehn jeddo, lapwadda joal kan in padil in ilihllo, oapihda joaroakko ma mine in mijen jippo, pwa enngo en pohkdahla jippo pohn oaroahrro. 41 Jippo kodda pohn mad pei oau; mijen jippo ken soangla johla kak mwoakid, a mwerinno ohkihla pwungpwung in no koalik kan.

42 A jounpeihok koajoanehdi pwa irai pirin kojukdi ohroj ma joaldi pwa doar irai poapdahla nehn japw, irai kaula. 43 A laplap in jounpeiho nimen kapisla Paul, doari ih johpwa mweidoahng irai en wia mehkij. A ih ruwoj ohroj ma kak poap en lujjang pohn jippo poapdahla in japw, 44 a irai ma jehjoa poap en poapki poap kan ke kijehn koapwoahn jippo. Me ioar doahroar amai ohroj pisla lel in japw.

28

Nehn Malta

1 Ne amai ohroj ne pisla lel pohn japw, kamai kidalda pwa doakoahu adanki Malta. 2 Sohn doakoahu inenin kadek oang kamai. Wud ne sapda apel kopou; irai ken jaunda oai oau apel kajamwo kamai ohroj. 3 Paul rikpene kap in sowi pwi; nehn ah kihkihoang sowihok nehn oaiho, sinek men ken diljang nehn sowihok pwa pwideng in oaiho, koahdi poahn Paul. 4 Nehn en sohn doakoahu kapangda sinekko soansoanoak in poahn Paul, irai pwahpene nehn pwungarai, “Woal mene dapwa sohn kojkoj armaj men. Mihndahr ma ih ne pisjang nehn madauwo, a ‘Jounkoapwung’ li kohsso jehpirin mweidoahng ih en mour.” 5 Paul jipedla sinekko nehn oaiho jang in poah, a johpwa mehkij ohla in ih. 6 Irai ken joujowi pwa ma ih nen likammasda ke kipdihoar mehdi. A mwerin irai ne joujowihki anjoau roairoai, irai johpwa kapangda mehkij kapwuriamwei ma wiawihoang Paul, irai ken ukudla arai lamlam irai pwa, “Ih kohs men!”

7 Mine loapin japw pwi ma johpwa dohjang wijahu, japwen Publius, koaun in doakoahu. Ih kajamwo kamai apel apwali kamai mwehu. Oaroain rehn jiluh kamai minehki ipoa. 8 En Publius pahpahu mine nehn pehd ki johmwehu karkar apel jasoangsoang. Paul dilda ipoa nen perehu, kapkap apel kihdi poah pohn woallo kasihkeida ih. 9 Nehn en mwoakid oauwe ne wiawi, armaj johmwehu ohroj pohn doakoahu indoa ipen Paul, ih kemwehuwihla irai. 10 Irai kijkijoahki kamai kijakij dir; apel nehn amai mwoakidda irai pel audohkihda jippo dahkan ma anahn oang jeiloakko.

Jang Malta oang Rome

11 Mwerin johnpwong jiluh kamai mwejelda, pwilihda jip pas jang Alexandria, ma adanki, “Umpwoar in Kohssok,” ma minminehki in doakoahu nehn anjoau in kopou. 12 Kamai lel in kahnihmw Syracuse minehki oaroain rehn jiluh. 13 Jang wijahu kamai joaroak kijoulahng in kahnihmw Rhegium. Rehn wa mwerin, eng sapda koaldo jang palieir, nehn oaroain rehn riau kamai lel in kahnihmw Puteoli. 14 Wijahu, kamai suhwoang epwi joauloang ma poaki pwa kamai en mine iparai wihk oau. A kamai indoa Rome. 15 Joauloanngok nehn Rome rongda doahr kamai, irai indoahjang nehn kahnihmw ma adanki Market of Appius apel Three Inns pwa irai en suhwoang kamai. Nehn en Paul kapangda irai, ih kapingki oang Koahs apel ah koapwoarpwoar ken koalikla.

Nehn Rome

16 Nehn amai lella Rome, irai mweidoahng Paul en kalahpwukla koaujoan nehn ummwoau pwa jounpei men en jiloa ih.

17 Mwerin rehn jiluh Paul panginpene koaun in mihn Jew‑ok. Nehn arai ne pokonpene Paul pwa, “Rioai kan, mihndahr ma ngoahi johpwa wia mehkij ma uhwoang armaj in asai wei ke pel siahk kan ma kisai ne oaloahjang jamasai koalikkok; a ngoahi joaldi nehn Jerusalem apel likliklahng ipen mihn Rome kan. 18 Mihn Rome kan kapeideki ngoahi apel nimen kapisla ngoahi pwa irai diarda pwa ngoahi johpwa wiahda mehkij ma pirin kahrehioang oai en kojkojdi. 19 A nehn en mihn Jew kan japwungki koajoandi oauwe, ken isoisong ngoahi en poaki koapwung japahl ipen Caesar, a pwen johpwa mihn kadip oau ma ngoahi en uhwoang mihn Jew kan. 20 Ioar kahrpoahioauwe ma ngoahi nimen suhkioang kamwai apel sikoahng kamwai pwa ngoahi joalkihdi joal pahrang pase ki Woallo ma mihn Israel kan kin koapwoarpwoarki.”

21 Irai pwehng Paul, “Kamai kahjik kijinlikoau kij jang Judea ma sikoa doahroar koawoa pel johpwa emen riamai ma indoahjang wijahu ma wahdo rong in koawoa ke pel mehkij ma rong nauna doahr koawoa. 22 A kamai nimen rong doahr oamw lamlam, pwa kamai kidal pwa wija ohroj armaj kan kin pallan pwihnno ma koawoa ne sowoahda.”

23 Irai kilelehng Paul rehn oau, armaj dir nehn pwungarai indoa rehnno wija ma Paul kin koaukoaujoan. Jang inminjoang lel inpwong Ih kawoahwoahng irai ah padahkko doahr Wein Koahs, apel jong in kangoangehki doahr Jesus, in iroa pwi jang nehn Kojonned in Moses apel nehn pukin joukohppok. 24 Epwi irai kamehlele ah padahk kan, a epwi johpwa kamehlele. 25 Irai aluhpijoang, johpwa pwungpene nehn pwungarai. Mwerin Paul pwahla mehkije, “A ia pwungin en Ngen Joarwiho pwehng Isaiah pwa en pwehng jamasai koalikkok! 26 Ih pwa,

‘Alwe sikoahng armaj pwiai:

Kamwai pirin rongrongrong, a johpwa woahwoahki;

kamwai pirin kapkapang a joah dehdehki.

27 Pwa mohngiongin armaj pwiai ne koapsakaila,

siarai kan pongpongla,

a irai moairpene,

pwa mijarai kan en joah kapang,

a siarai kan johkak rong,

a mohngiongirai johkak woahwoahki,

a irai johkak okdekdohng ngoahi

pwa ngoahi en kemwehuwihla irai.’

Ioar me Mahjan in Koahs.”

28 Paul pel uhjehlahr ah sikesik pwa, “Kamwai en kidal pwa en Koahs Mahjan in koamoaurro ne koadoaddoarlahng mihn likin kan. Irai pirin rong.” 29 [Mwerin en Paul pwehng irai mehpwiai, mihn Jew‑ok ken akmaipene nehn pwungarai, irai aluhpijoang.]

30 A, nehn oaroain johnpar riau Paul koaukoaujoan ki wijahkij ma pein ih kin ijoa, apel kin kajamwo irai ma kin indoa ipoa. 31 Ih kin padpadahkihoang armaj kan doahr Wein Koahs apel kin eimah apel jaldek nehn ah kin kapahrakki doahr Koaun Jesus Christ.

* 6:9 Armaj Jaldekla Mihn Jew pwi ma wia lidu, a ne dupdupda ke kihekkoang arai jaldek.

* 9:13 Nihmw armaj kan Ke armaj joarwi kan

* 10:19 woal jilmenno Epwi kawoahwoa pwa “woallok,” oau kawoahwoa pwa “woal roahmenno”

* 12:1 Nahmwarki Herod: Nahmwarki Herod Agrippa I, koaun in Palestine pwon.

* 13:1 Herod: Herod Antipas, koaun in japw in Galilee (Luk 3:1).

† 13:8 Elymas: Elymas apel Bar-Jesus pwen armaj mennoar.

‡ 13:14 Antioch nehn Pisidia Oau kahnihmw sohrohr jang Antioch nehn Syria (ACT 13:1)

* 17:3 Messiah Ke Christ

* 18:5 Messiah Ke Christ.

* 23:35 umwen Herod‑o Me ioar umwen koapinahu, ma Herod Laplappo (37 BC - 4 BC) ne kouda.

Rome

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Nihn Paul Kijinlikoau

Oang Mihn Rome

Oarlap in Kijinlikoau oauwe

Nihn Paul Kijinlikoau oang mihn Rome ne insingdi pwa en koaunopda sohn mwomwohdjo kan in Rome oang en Paul ah koajkoajoane en paj iparai. Ih koajoanehdi en wia doadoahk nehn pwungen joauloang kan nehn Rome ekij anjoau, a mwuhr ih pel pirin dauluhllahng Spain ki arai jauwaj. Ih insingehdi kijinlikoau oauwe pwa en kawoahwoahda doahr ah lamlam oang pwojon in joauloang apel oang wihwia kan ma pirin injang in pwojon oauwe oang in mourin joauloang. Kijinlikoau oauwe ioar keiou kajalehda unjekin en Paul padahk kan jang nehn nah kijinlikoau kan ohroj.

Paul rahnmwahu oang sohn mwomwohdjohn Rome apel kajalehng irai doahr ah kin kapkapki irai; doari, ih ken oarlapihda audoapoan kijinlikoau kije: “Rongmwehuwo kin kajalehda doahr Koahs Ah kin wiahda pwa armaj en pwungla Ipoa; jang in ahr pwojon jang in sapin lel in imwin. Doahr en Puk Joarwi pwa, ‘Emen ma pwungla ipen Koahs ki pwojon pirin mourla.’ ” (1.17).

Paul ken kawoahwoahda oarlap oauwe. Armaj ohroj, mihn Jew apel mihn likin kan, uhdahn anahne pwungla ipen Koahs, pwa ohroj minmine pehn manman in dihp. Armaj kin pwungla ipen Koahs jang in ahr pwojon Jesus Christ. Mwerin, Paul pel kawoahwoahda mour kapw nehn Christ. Emen ma kin pwojon Christ ne anki popohl ipen Koahs, apel Ngenin Koahs ne kapisla ih jang pehn manman in dihp apel mehdi. Paul pel sikoa nehn iroa koalik 5-8 kahrpoan Kojonned in Koahs, apel doahr manman en Ngenin Koahs nehn mour in joauloang. Mwuhr, Paul pel kajalehda ah lamlam doahr mihn Jew apel mihn likin kan ahr kak oaupene nehn koajoandihn Koahs oang sohn jampah kan. Ih ken kadoarihkihla ah sikoa doahr apkas nehn ah sikoahda ma en mihn Jew kan joikla Jesus, ioar kijehn koajoandihn Koahs pwa en kadokihpene armaj ohroj nehn en Koahs kalahngan ipen Jesus Christ; apel ih lemleme ma mihn Jew johpwa pirin joikla Jesus allaluhla. Doari, in imwin, Paul sikoa doahr mour in joauloang, a in mehlel doahr arai limpoakpene, ih pel sikoa doahr papah Koahs, pwukoahn joauloang oang wei, pwukoa nehn pwungarai, apel doahr iroahpwi ma pidda kadeik in loaloa. Ih ken kaimwjekkihla kijinlikoau kije ah rahnmwahu oang koampoakpah kan wijahu apel lal in kapnga Koahs.

Audoapoa in oarlap

Kapehje apel oarlap in kijinlikoau oauwe 1.1-17

En armaj anahn in koamoaurla 1.18—3.20

En Koahs koajoandi oang koamoaurlahn armaj 3.21—4.25

Mour kapw ipen Christ 5.1—8.39

Israel nehn en Koahs koajoandi 9.1—11.36

Mwomwen mour in joauloang 12.1—15.13

Kaimwjeklahn sikesik apel en Paul rahnmwahu kan 15.14—16.27

1

1 Jang Paul, lidu in Christ Jesus apel woaroak ma Koahs ne pilda apel pangin pwa en kalohkihjili Ah Rongmwehu.

2 Rongmwehu ma Koahs ne inoaukihoang armaj ohmehj ma Ih kioang Nah joukohppok apel ma ne insingdi nehn Puk Joarwi. 3 Rongmwehu oauwe ioar doahr Nah Iehrojjo, asai Koaun Jesus Christ, doahr in Ah wia armajla Ih noaisikdi jang kadaudok in David, 4 apel doahr in Ah joarwi unjek, Ih ne iejda jang mehdi kajalehda uhwen Ah manman en adanki nihn Koahs Iehroj laplap. 5 Doari, Koahs kioang ngoahi kalahngan oauwe jang ipen Christ apel ki Christ, ngoahi wiahla woaroak men, pwa ngoahi en kahlwa armaj in wei kan ohroj en kamehlele apel peikkoang.

6 Me pel pwilihkihla kamwai kan minmine Rome, ma Koahs ne pel pangin kamwai en wiahla nihn Jesus Christ.

7 Doari, ioar ngoahi insingkihwehng kamwai ohroj ma mine Rome, ma Koahs ipwilki apel pangin pwa en wiahla Nah armaj.

Jamasai Koahs apel asai Koaun Jesus Christ en kioang kamwai kalahngan apel popohl.

Kapkap in Kapingkalahngan

8 Keiou ngoahi kapingkalahngankihoang oai Koahs in oadoan Jesus Christ ki kamwai ohroj, pwa jampah ohroj kin rongrongrong amwai pwojon. 9 Koahs oai jounkadehde mehlel in oai sikesikke, ma ngoahi kin papah nehn oai mohngiong jang in Rongmwehu in Nah Iehroj, ngoahi kin kapkap ki kamwai anjoau ohroj johpwa uhdi. Koahs kidal pwa ngoahi kin samsaman kamwai, 10 anjoau ohroj nehn oai kapkap kan. Ngoahi kin poaki ipen Koahs en kalahngan, kamoangoaioang pwa ngoahi en kak paj ipamwai anjoau oauwe. 11 Pwa ngoahi inenin nimen kapang kamwai pwa ngoahi en kak kioang kamwai kapai in Ngenno pwa en kioang kamwai sihkei. 12 Me woahwoahki pwa kisai nen oaloa jauwajpasai anjoau oauwoar, amwai pwojon en jeuweje ngoahi, a oai pwojon en jeuweje kamwai.

13 Rioai kan, ngoahi nimen kamwai en kidal pwa anjoau dir ngoahi kin koaukoaunop ngoahi en paj ipamwai, a mine mehkij ma kin kalap poaroa oai en alwe ipamwai. Ngoahi nimen oai doadoahk in Rongmwehu en pel uhwa mwehu ipamwai doahroar epwi mihn likin kan. 14 Ki pwa mine oai pwukoa oang pwihnin armaj kan ohroj, oang irai ma marain apel irai ma rosros, oang irai ma woahwoa apel irai ma jawoahwoa. 15 Ioar kahrehda ngoahi pel nimen kalohki Rongmwehu oang kamwai ma kin koaukoaujoan Rome.

Manman in Rongmwehu

16 Ngoahi uhdahn koapwoarpwoarki mehlel Rongmwehuwo; pwa ioar manman in Koahs ma kin koamoaurla ohroj ma kin pwojon, sapkihda mihn Jew‑ok apel oar mihn likin kan. 17 Rongmwehuwo kin kajalehda doahr Koahs Ah kin wiahda pwa armaj en pwungla Ipoa; jang in ahr pwojon jang in sapin lel in imwin. Doahr en Puk Joarwi pwa, “Emen ma pwungla ipen Koahs ki pwojon pirin mourla.”

Dipen Armaj kan

18 En Koahs lioas kin janjalda jang nehnloannge ki dihp apel joangoan nauna ohroj in armaj kan, ma arai mour juwed kan kin poaroahla armaj kan en kidalla me mehlello. 19 Koahs kin koalkoa irai, pwa joang kan ma irai kak kidalki doahr Koahs ne pwen janjal oang irai, pwa pein Koahs ne pwen kajalehioang irai. 20 Armaj johkak kapang Koahs; apwen jang in sapin en Koahs kapikda jampah, Ah manman unjek apel Ah Koahs Laplap, ne pwen inenin janjal; jang in mehk ma Ih wiahda ne kawoahwoahda. Doari, johpwa mehkij armaj kak akpwungki. 21 Doari, irai kidal doahr Koahs, a irai johkin kioang Ih woaun ma koanoahng Ih, irai pel johkin kaping kalahngan oang Ih. Arai lamlam audohdkihda me johkaspoa, apel arai mohngiong rosla. 22 Irai kin kihkihoang pwa irai loalkoang, a pwen pweipweipwi irai. 23 Irai johla kioang klori oang Koahs mehlello a wud pwongi janjal in armaj, apel mahnsang, apel mahn alu, apel limwahdek.

24 Doari, Koahs mweidoahng joangoan armaj pwiai en kin wia joangoan wihwia jamin kan ma mohngiongirai kan kin inoangki; doar irai ken wihwia joang kamehk kan nehn pwungarai. 25 Irai wiliankihda mehlel in Koahs me likamw. Irai kin pwongi apel papah mehkan ma Koahs pein kapikda apwen johpwa pwongi Jounkapikpikko, ma kaping en aluhwoang anjoau ohroj.

26 Nehn irai kin wia joang pwiai, Koahs mweidla irai oang nehn inoang kamehk pwi. Pel lihkan mweidla palwoaroarai oang siahk japwung kan nehn pwungarai. 27 Pel doahroar woal kan, irai kin kihdi arai inoang oang li, irai ken wiahpene pein arai inoang nehn pwungarai; doari, in imwla irai pirin oaloa koaloklok ma koanoahng arai wihwia nauna kan.

28 Nehn en armaj kan johla nimen lemleme mehlel in Koahs, Koahs ken mweidla arai lamlam oang lamlam japwung, doari irai ken wiahda joang kan ma johpwa koanoahng. 29 Irai ken dirkihla joangoan nauna kan ohroj; mwoarjuwed, noaroak, luwak, kojarmaj, pei, widing apel pihrin. Irai kin lipahned 30 apel koauwe emen emen, irai kin lioassoang Koahs, joah woaunki armaj, lehmwsik, lioajoahj; irai kin lemehda joang nauna dihrdir irai en wia; irai japeik oang arai nohno‑pahpa. 31 Johla arai lamlam oang dahkij pwung apel japwung; arai inoau joah mehlel, irai johkin ipwilki ke kadek oang armaj. 32 Irai kidal en Koahs kojonned ma pwa armaj kan ma kin mohmohmour nehn joangoan mour oauwe uhdahn koanoahng mehdi. A joah, pwa irai wihwiahr joang pwiai, apel kin pwungki irai kan ma kin pwili wia joang pwiai.

2

En Koahs Kadeik

1 Imdoahr koawoa, koampoakpoai, kin kadeikda epwi armaj? Doari, joah lipilpil inje koawoa, joh oamw pwung oau koawoa en doaroa pein koawoa; pwa nehn oamw kin kadeikda emen sohrohr apel wia joanngok ma irai kin wia, koawoa kin pein kadeikda koawoa. 2 Kisai kidal pwa Koahs ma pwung anjoau in Ah kin kadeikda armaj kan ma kin wia joang pwiai. 3 Koampoakpoai, pein koawoa kin wia joang pwiai ma koawoa kin kadeikkihda emen sohrohr! Imdoahr, koawoa lemleme pwa koawoa pirin pisjang kadeik in Koahs? 4 Ke dapwa koawoa kin pwen kajohwe Ah kalahngan laplap, kadek, apel kanangma. Imdoahr? Koawoa johpwa woahwoahki kahrpoan Ah mohngiong kadek, pwa Ih kanangma joujowi koawoa en koaluhla apel wiliakapwla? 5 A mohngiongimmwen ne koapsakaila apel masakla, ioar kahrehda koawoa pein kakkakoalikihla oamw koaloklok nehn Rehnno en Koahs Ah lioas apel kadeik pwung pirin janjalda. 6 Pwa Koahs pirin kijkijoa emen emen, in doahr dahkij koanoahng ah wihwia kan. 7 Epwi armaj kin kalap wia me mwehu, apel kin rapahki klori, apel woaun, apel mour joh imwin; doari, Koahs pirin kioang irai mour joahsuk. 8 Epwi armaj kin noaroak ken kerpwihla me mehlello pwa irai en kauj me nauna: doari, Koahs pirin kihdihoang pohrai Ah lioas koalik. 9 Loklok apel weiroak pirin mine oang armaj ohroj ma kin wihwia me nauna; sapkihda mihn Jew‑ok apel oang mihn likin kan. 10 A Koahs pirin kioang armaj ohroj ma kin wihwia me mwehu klori, woaun, apel moaloailoai; sapkihda mihn Jew‑ok apel oang mihn likin kan. 11 Pwa Koahs johkin lipilpilki armaj.

12 Doari, mihn likin kan jehpwili anki Kojonned in Moses; a irai kin wiahda dihp pel kadeikda mihndahr ma irai jehpwili anki Kojonneddo. Mihn Jew‑ok anki Kojonneddo; doari, irai kin wiahda dihp apel kadeikkihda Kojonneddo. 13 Pwa jaudi jang in rongrongoar Kojonneddo ma armaj kin pwungla ipen Koahs, a pwen jang in ahr kin kapwaihahda audoapoan Kojonneddo. 14 Mihn likin kan jehpwili anki Kojonneddo; a nehn anjoau kan ma irai kin kapwaihahda audoapoan Kojonneddo, jang in pein arai poapoahm, en woahwoahki pwa irai ne kajalehda pwa irai kidal Kojonneddo mihnda ma irai jehpwili anki Kojonned in Moses‑o. 15 Arai wihwia kan kin kajalehda pwa audoapoan Kojonneddo ne insingdi nehn mohngiongirai. Pein arai lamlam pwung kin kajalehda doahr mehlel in me, pwa epwi anjoau arai lamlam kin kadipoahda irai apel epwi anjoau kin doaroahla irai. 16 Doari, doahr Rongmwehu ma ngoahi kin kalohkkihjili, ioar doahr Rehnno ma Koahs pirin kadeikda lamlam rir in armaj kan ki Christ Jesus.

Mihn Jew kan apel Kojonneddo

17 Imdoahr koawoa? Koawoa pwa koawoa mihn Jew; koawoa koapwoarpwoarki Kojonneddo, apel kin juweiki doahroar Koahs; 18 koawoa kidal dahkij Koahs mwehuki koawoa en wia, a koawoa ne kidalda jang nehn Kojonneddo pwa koawoa en pilda dahkij ma pwung; 19 koawoa kin wiahki koawoa joun kahlwa armaj majkun men apel kamaram in armaj ma minmine nehn ros, 20 apel jounkaweid in armaj pweipwei kan, jounpadahk in armaj jawoahwoa kan. Koawoa pein lemleme pwa koawoa anki joangoan loalkoang apel mehlel ohroj jang nehn Kojonneddo. 21 Koawoa kin padahki armaj, a dahkij koawoa joah padahkihki pein koawoa? Koawoa kin padahkki, “Joah pirap,” a imdoahr, koawoa johkin pirap? 22 Koawoa kin pel pwa, “Joah kamwahl,” a imdoahr, koawoa johkin kamwahl? Koawoa kin saski kohs likamw kan, a imdoahr koawoa johkin pirapoa umwen joarwi kan? 23 Koawoa kin juweiki oamw anki Kojonned in Koahs, a imdoahr, koawoa johkin kihjang woaun in Koahs nehn oamw kin koauwehla Ah kojonned? 24 Puk Joarwi pwa, “Kamwai mihn Jew ioar ma kahrehda mihn likin kan lahlahwe Koahs.”

25 Ma koawoa kin kapwaihahda Kojonneddo, mine kaspoan oamw jorkomjaij; a ma koawoa johkin kapwaihahda Kojonneddo, mwehu in oar ma koawoa pwen johpwa jorkomjaij. 26 Ma mihn likin men ma johpwa jorkomjaij, a ih kapwaihahda audoapoan Kojonneddo, imdoahr, Koahs joah nen wiahki ih armaj jorkomjaij men? 27 Kamwai mihn Jew kan pirin kadeikda ipen mihn likin kan pwa kamwai kin koauwehla Kojonneddo, mihndahr ma ih insingdi oang kamwai ma jorkomjaij; a irai kin kapwaihahda Kojonneddo, mihndahr ma irai johpwa jorkomjaijla in palwoaroarai. 28 Doari, inje ma uhdahn mihn Jew, inje ma uhdahn jorkomjaij? Jaudi ih ma mihn Jew likin oar doari, ma ah jorkomjaij minehr in palwoaroa. 29 A ih ma uhdahn mihn Jew, ioar ih ma wia mihn Jew loaloa. Me woahwoahki pwa ah mohngiong ne jorkomjaijla — ioar doadoahk in Ngenin Koahs, jaudi doadoahk in Kojonned insingdiho. Doari, joangoan armaj mene kin oaloa kaping jang Koahs, a jaudi jang armaj.

3

1 Mine kemwehu pohn mihn Jew kan koalik jang mihn likin kan? Ke mine kaspoan jorkomjaijla? 2 Mehlel douluhl, in joang ohroj! Keiou, Koahs likihoang mihn Jew kan Ah mahjan. 3 A imdoahr ma epwi irai pwen johpwa loalpwoas? Me pirin woahwoahki pwa Koahs pel johpwa loalpwoas? 4 Joah douluhl! Koahs uhdahn mehlel, mihndahr ma armaj ohroj likamw. Doahroar en Puk Joarwi pwahki Koahs:

“Oamw pwung uhdahn pirin janjalda in Oamw sikesik,

Koawoa uhdahn pirin pwoaida in anjoau in Oamw pirin koapwung.”

5 Doari, a ma asai wihwia japwung kan kajalehda doahroar mwehu in en Koahs pwung, kisai kak pwa Koahs wihwia japwung nehn Ah koalkoa kisai? (Me ioar peidek oau ma armaj kin wia.) 6 Joah douluhl! Ma Koahs joah mehlel, imdoahr Ih en kak kadeikda jampah?

7 A imdoahr, ma oai joah mehlello pirin kajalehda en Koahs klori apel Ah mehlello uhdahn janjalda mehlel? Dahkij kahrehda ngoahi pirin kadeikda doahr armaj dipan men? 8 Doari, amwda kisai joah pwa, “Kisai wiahda nauna pwa mwehu en janjalda?” Epwi armaj ne koauwehkihla ngoahi jang in ahr kin pwa ngoahi kin sikoa mehpwiai! Irai pirin kadeikda, in doahr ma koanoahng irai.

Joh Armaj Men Pwung

9 Doari da, kisai mihn Jew paimwehu jang mihn liki kan? Joah! Ngoahi ne kajalehda doari pwa mihn Jew apel mihn likin pwen ohroj doahroauwoar pehn manman en dihp. 10 Doahr en Puk Joarwi pwa!

“Joh armaj emen pwung,

11 Johpwa armaj men loalkoang

Ke kin joarwihoang Koahs,

12 Ohroj ma ne jipwoaljang Koahs;

irai ohroj ne japwungla,

johpwa armaj men ma kin wiahda mwehu; johpwa emen.

13 Arai sikesik kin dirin widing; likamwoar doari kin injang in loawoarai,

Lal keper ma doahr pwoaisin in sinek kin injang in oawoarai kan.

14 Arai sikesik kan dirin kariahk nauna,

15 Irai kin pispisin kamoadoakihla apel kojukdi armaj;

16 irai kin koauwehla wija ohroj ma irai kin inlahng.

17 Irai johpwa kidal ekij alin popohl;

18 Irai pel johpwa kidal dahkij mijik Koahs.”

19 Doari, kisai ne kidal pwa audoapoan Kojonneddo ohroj kin doakdoakoahr irai kan ma mohmohmour pehn Kojonneddo, pwa en kauhdihjang armaj ohroj in doaroa pein irai apel kioang jampah pwon pehn en Koahs kadeik. 20 Johpwa armaj emen ma kak pwungla mwohn Koahs ah kin kapwaihahda audoapoan Kojonneddo; a ioar ma Kojonneddo kin wia, ih kin kajalehng kisai armaj pwa kisai ne dipda.

Doahr en Koahs Ah kin Koapwungla Kisai

21 Doari, me Koahs kajalehng armaj kan doahr Ah kin koapwungla armaj Ipoa, Ih johpwa ekij pidda kojonned. A Kojonneddo apel joukohppok ne kadehdehda doahr: 22 Koahs kin koapwungla armaj mwohn Ih, jang in arai kin pwojon Jesus Christ. Koahs kin wia me oang irai ohroj ma kin pwojon Christ, pwa armaj ohroj doahroauwoar: 23 armaj ohroj ne wiahda dihp, doari, irai ohroj ne dohlahjang en Koahs klori. 24 Doari, jang in kalahngan apel japan in Koahs, armaj ohroj kin pwungla Ipoa ki Christ Jesus ma kin kajaldekihla irai. 25 Koahs koajoanehdi pwa Christ en meiroangkihla pein Ih pwa Ah insahu en wiahla meiroang oau mihn lapwadda dipen armaj kan, jang in arai kin pwojon. Koahs wiahda meiroang oauwe pwa en kajalehda doahr Ah kin koapwungla armaj mwohn Ih. Mehj, Koahs kin kanangma apel kin pohnjehjoa dipen armaj kan; 26 a anjoaukije, Ih kin soahk apel kajalehda dipen armaj kan pwa en kajalehda pwa pein Ih ma kin koapwungla armaj kan mwohn Ih. Jang in iroahioauwe Koahs kajalehda doahr Ah pwung apel doahr Ah kin koapwungla armaj ohroj ma kin pwojon Jesus.

27 Doari, mine mehkij kisai kak juweiki? Pwa joh! Dahkij kahrehda? Ki asai kin kapwaihahda Kojonneddo ma kahrehda? Joah, a jang in asai pwojon. 28 Kisai ne kidal pwa armaj kan kin pwungla ipen Koahs jang in pwojon, jaudi jang in ahr kapwaihahda Kojonneddo. 29 Ke imdoahr Koahs? Ih Koahs in mihn Jew kan oardoari? Jaudi Ih pel Koahs in mihn likin kan? Eh, Ih pel Koahs mihn likin kan. 30 Koahs men oar doari, Ih kin koapwungla mihn Jew kan mwohn Ih ki arai pwojon, apel mihn likin kan jang ki arai pwojon. 31 Me woahwoahki pwa kisai pirin kajohla Kojonneddo ki pwa pwojon oauwe? Joah, jehpirin, pwa kisai pirin kapwaihahda Kojonneddo.

4

Karajpoan Abraham

1 Dahkij kisai en pwahki doahroar Abraham, jemen asai kainek? Dahkij ih oaloahdi jang in pein ah wihwia kan? 2 Ma ih pwungla mwohn Koahs ki joang kan ma ih wiahda, ih pirin kak juweiki mehkij. A jaudi mwohn Koahs. 3 Puk Joarwi pwa, “Abraham pwojon Koahs, Koahs ken mweidoahng ih en pwungla ipoa ki ah pwojon.” 4 Sohndoadoahk men kin oaloa dupukoan ah doadoahk, a dupkoa jaudi kijakij oau apwen mehkij ma pein ih koadoahkoahda. 5 A doahr armaj men ma johkin koapwoarpwoarki ah wihwia, a ih kin pwojon pwa Koahs kin koapwungla armaj japwung kan; Koahs mweidoahng ih en pwungla Ipoa ki ah pwojon. 6 Me ioar woahwoahn en David sikesik anjoauwo ih sikoahda doahr pai en armaj men ma Koahs kin koapwungla mwohn Ih likin en armaj meno wihwia kan:

7 “Meid pai irai kan ma ne oaloa mahk in ahr japwung kan ipen Koahs,

apel mahk in diparai kan.

8 Meid pai irai kan ma Koaunno jehpirin kapwukoahki irai diparai kan.”

9 Imdoahr pai oauwe ma David sikoa, ih kin mine ipen irai kan oardoari ma jorkomjaijla? Joah! Pwa ih pel mine ipen irai kan ma joah jorkomjaijla. Pwa kisai ne wadek Puk Joarwi ma pwa, “Abraham pwojon Koahs, Koahs mweidoahng ih en pwungla Ipoa ki ah pwojon.” 10 Ngehd me wiawi? Mwohn en Abraham jorkomjaijla ke mwerin? Me wiawi mwowoa, jaudi mwerin. 11 Abraham jorkomjaijla mwerin, apel ah jorkomjaij wiahla kilel oau pwa en kajalehda pwa Koahs koapwungla Abraham mwohn ah jorkomjaijla ki ah pwojon. Ioar kahrehda Abraham wiahla jemen irai kan ohroj ma pwojon Koahs apel pwungkihla pwojon mwohn Ih, mihnda ma irai johpwa jorkomjaij. 12 Abraham pel wiahla jemen irai kan ma jorkomjaijla. Me woahwoahki pwa jaudi arai jorkomjaij oar doari apwen pel arai mourin pwojon ma Abraham ne mohmohmourki mwohn ah jorkomjaijla.

Armaj kin Oaloahda en Koahs Inoau jang in Pwojon

13 Koahs inoaukihoang Abraham apel kadaudokoa kan pwa irai pirin johjohki jampah. Doari, inoau oauwe ne wiawihla, jaudi pwa Abraham ah kapwaihahda Kojonneddo, a pwen jang in ah pwojon Koahs doar Koahs ken mweidoahng ih en pwungla Ipoa. 14 Pwa ma en Koahs inoau kan aluhwoang irai oar ma kin kapwaihahda Kojonneddo, doari, me woahwoahki pwa pwojon johla kaspoa, apel en Koahs inoau pel johla kaspoa. 15 Kojonneddo kin kajalehioang armaj en Koahs lioas.* Ma joh kojonned, joh japeik.

16 Doari, inoauwo poahjoanda jang in pwojon, pwa en wiahla inoau mehlel oau pwa ioar en Koahs kijakij japan oang kadaudok en Abraham ohroj. Jaudi oanngoar irai ma kapwaihahda Kojonneddo, a pwen pel oang irai kan ma kin pwojon doahroar Abraham. Pwa Abraham ioar jemen kisai ohroj ma pwojon, 17 ma doahr Puk Joarwi ne pwa, “Ngoahi ne wiahkihla koawoa jemen wei dihrdir.” Doari, inoauwo mwehu mwohn Koahs. Ih ioar Koahswa ma Abraham ne pwojonla, ioar Ih ma kin kamourda mehdi kan, apel Ah lal kin kapikda joang ohroj ma johkin mine. 18 Doari, mihnda ma joh mehkij ma Abraham koapwoarpwoarki, a ih ne pwojonla, doari koapwoarpwoar ne mine ipoa; ioar ih wiahla “jemen wei dihrdir.” Doahroar Puk Joarwi ne pwa, “kadaudok in koawoa pirin dir doahroar ujuhkan.” 19 Ih ne pirin ken johnpar epwiki, a ah pwojon johpwa jasihkeila nehn ah kin lemleme doahr palwoaroa ne moadohla, ke lemleme doahr Sarah ma ne johkakla noaisik. 20 Ah pwojon johpwa siksikla, a ih pel johpwa jakoapwoarpwoarki en Koahs inoau. Ah pwojon kioang ih sihkei, doari ih kioang klori oang Koahs. 21 Ih uhdahn kamehlele pwa Koahs uhdahn kak kapwaihahda Ah inoau. 22 Ioar kahrehda, “Koahs mweidoahng ih en pwungla Ipoa” ki ah pwojon. 23 Loapin lal pwiai, “Koahs mweidoahng ih en pwungla Ipoa,” johpwa insingdi oang ih ioar doari. 24 Me pel insingdi oang kisai ma pirin pel pwungkihla asai pwojon Koahs ma kaiejda asai Koaun Jesus jang mehdi. 25 Koahs mweidoahng Jesus en mehdi ki dipasai kan, Jesus pel iejdahng mour pwa en koapwungla kisai mwohn Koahs.

5

Pwungla Ipen Koahs

1 Apkas kisai ne pwungla ipen Koahs ki asai pwojon, kisai ne anki popohl ipen Koahs ki asai Koaun Jesus Christ. 2 Ioar Ih ma ukdohng kisai oang nehn en Koahs kalahngan ma kisai ne mourki apkas. Doari, kisai kamjehkki asai koapwoarpwoarki en Koahs klori! 3 A kisai pel kamjehkki asai apwal kan, pwa kisai kidal pwa apwal kin kahrehda kanangmah, 4 kanangmah kin kahrehda koahiok, a koahiok kahrehda koapwoarpwoar. 5 Doari, koapwoarpwoar oauwe johkin kapweipweidi kisai, pwa Koahs ne kihdoahng nehn mohngiongisai Ah limpoak jang Ngen Joarwi, me ioar en Koahs kijakij oang kisai.

6 Pwa nehn anjoauwo ma kisai jasihkeihoar, Christ mehkihdi armaj nauna kan nehn anjoauwo ma Koahs koajoanehdi. 7 Apwal armaj men en mehkihdi armaj pwung men. Pel kak oar mine emen ma nen pel nimen mehkihdi armaj mwehu men. 8 A Koahs ne kajalehng kisai woahroar Ah limpoak oang kisai: pwa nehn anjoauwo ma kisai minmine nehn dihp, Christ ne mehkihdi kisai! 9 Jang in Ah insahu, kisai ne pwungla ipen Koahs apkas; ia woahroar koalikin asai pirin pisjang en Koahs lioas. 10 Kisai wia imwinsihsihn Koahs mehj, a apkas kisai ne wiahla en Koahs pirien ki mehdihn Nah Iehrojjo. Apkas kisai ne wiahla en Koahs pirien, doari, ia woahroar koalikin asai pirin koamoaurla ki mour in Christ! 11 A jaudi ioarroar me, kisai pel kamjehkki dahkij Koahs ne wiahda ipen asai Koaun Jesus Christ, ma wiahkihla kisai en Koahs pirien.

Adam apel Christ

12 Dihp indoa nehn jampah jang armaj mennoar. Apel ah dihp kahrehda mehdi. Doari mehdi ken lelloang armaj ohroj, pwa armaj ohroj dipan. 13 Mine dihp nehn jampah mwohn Kojonneddo. A anjoauwo ma kojonneddo pwen kahjikkoar mine, joh koapwungpen dihp. 14 Apwen jang nehn mwein Adam lel Moses mehdi ne koaunda armaj ohroj; eh, pel oang irai kan ma johkin wia dihp doahroar Adam nehn ah johpwa peikkoang dahkij Koahs pwa. Adam ioar janjal in Ih ma pirin indoa mwuhr. 15 Apwen armaj roahmenne johpwa doahroauwoar, pwa en Koahs kijakij japan johpwa doahr en Adam dihp. Mehlel, armaj dir mehdihki dipen armajmeno. A en Koahs kalahngan inenin koalik jang dihp; pel doahroar Ah kijakij ma Ih wiahda kioang armaj dir ki kalahngan in armaj men oar doari, ioar Jesus Christ. 16 Mine wikpijoang in nehn pwungen en Koahs kijakij apel dipen armaj men. Mwerin dihp oauwo kadeikpen dihppo wiawi; a mwerin dihp dirla, mahk en Koahs, ma joh emen warroang anki, pwokda, ma pwa doahr asai pwungla ipen Koahs. 17 Mehlel pwa jang dipen armajmeno, mehdi sapda koaun. A ia uhwen koalikin mwoakiddo ma armaj sohrohrro ne wiahda, ioar Jesus Christ! Armaj ohroj ma oaloa en Koahs kalahngan laplap oauwe apel ne pwungla ki kalahngan oauwe, irai pirin pwili koaun oaroain arai mour ki Christ.

18 Doari, doahroar dihppo ah kariahla armaj ohroj, ioar pel doahroar wihwia pwunngo ah pel kajaldekihla armaj ohroj apel kioang irai mour. 19 Apel doahr japeik in armaj mennoar ah kahrehng armaj dihrdir dihp, ioar pel doahr peik in armaj mennoar pirin koapwungla armaj dihrdir mwohn Koahs.

20 Kojonneddo wiawihda pwa en kajalehda koalik in wihwia japwungkan; a nehn dihp ah koalikla, en Koahs kalahngan a kapwa koalikla jang mehlel. 21 Doari, doahroar en dihp koaunda mehdi, ioar pel doahroar en Koahs kalahngan koaunda pwung unjek, kahkahlwahlahng kisai nehn mour joahsuk ipen Jesus Christ asai Koaun.

6

Mehdi oang Dihp, a Mour Ipen Christ

1 Doari, dahkij kisai en pwa? Dapwa kisai en minmine nehn dihp, pwa kalahngan en Koahs en koalikla? 2 Joah douluhl! Kisai ne mehdi oang nehn dihp; doari, ia mwomwen asai kak minmine nehn dihp? 3 Mehlel kamwai ne kidal, nehn asai poapdaijla apel minmin oang Christ Jesus, kisai pel poapdaijla apel minmin oang nehn Ah mehdi. 4 Jang in asai ne poapdaijla, kisai ne pwili mehdi apel pwili joajjoardi, pwa en doahroar en Christ Ah ne iejda jang mehdi in rojon ling in Jamahu. Ioar pel pirin doahroar kisai, asai pirin pel mourki mour kapw oau.

5 Pwa ma kisai wiahla oau ipen Christ nehn asai pwili Ah mehdi, doari, kisai pirin pel pwili wiahla oau nehn asai pirin pwili Ah iejda. 6 A kisai ne kidal pwa asai mour mering ne pwili Christ mehdi in Ah lohpwuhwo, pwa manman in dihp ipasai en pel johla mine, pwa kisai en johla liduhwoang dihp. 7 Pwa anjoau ma emen mehdi, ih kin jaldekla jang pehn manman in dihp. 8 Pwa ma kisai ne pwili Christ mehdi, kisai pwojon pwa kisai pirin pwili mour Ipoa. 9 Kisai kidal pwa Christ ne iejda jang mehdi, a Ih johla pirin pwuroahng mehdi. Mehdi johla ah manman pohn Ih. 10 Pwa Ih ne mehdi, Ih ne kalwehdi manman in dihp. Apkas Ih mohmohmourki Ah mour oang Koahs. 11 En pel doahroar kamwai. Kamwai en pel wiahki pwa kamwai ne pel mehdi oang nehn dihp, a ne mourda oang mour oang Koahs ki Christ Jesus.

12 Doari, dihp en johla pirin koaunda palwoaroamwai kan, apel kahre oang kamwai en kapwaihahda anahn in pein injenamwai. 13 Kamwai en pel johpwa mweidoahng kijehn palwoaroamwaikan en wiahda dihp, ke kapwaihahda inoang juwed. A kamwai mweidoahng Koahs pein kamwai, doahroar armaj ma iejda jang mehdi oang mour, apel mweidoahng Koahs palwoaroamwai pwon pwa en wia mihn wihwia pwung. 14 Dihp en johla koaunda kamwai pwa kamwai ne johla mour pehn kojonned, apwen pehn en Koahs kalahngan.

Lidu in me Pwung

15 Doari, ken da? Kisai en wiahda dihp pwa kisai ne johla mine pehn kojonned, apwen pehn kalahngan en Koahs? Joah! 16 Pwa mehlel kamwai ne kidal. Nehn amwai mweidoahng pein kamwai en wiahla lidu apel peikkoang emen, doari, mehlel kamwai ne lidu oang ma kamwai kin peikkoang — ma oang dihp, imwkihla mehdi ke oang peik, imwkihla pwung ipen Koahs. 17 A pwen kalahngan en Koahs, pwa anjoau kij kamwai wia lidu in dihp, a apkas kamwai kin peikkoang mehlel in padahk ma kamwai ne oaloa nehn mohngiongimwai kan. 18 Kamwai ne jaldek jang dihp apel ne wiahla lidu in pwung. 19 Ngoahi doadoahkki lal moangoai pwa amwai mour pe jasihkei. Pwa anjoau kij kamwai mweidoahng pein kamwai en wiahla lidu in jamin, nauna, apel kapwaihahda inoang naunahkan. Doari, apkas kamwai uhdahn en mweidoahng pein kamwai pwa kamwai en wiahla lidu in pwung apel joarwihla.

20 Anjoauwo ma kamwai wia lidu in dihp, anjoauwa ma kamwai jaldekjang pwung. 21 Joangoan mwehu da kamwai ne oaloahjang amwai wiahda mehkan ma kamwai kin mehkki anjoaukije? Imwlahn mehpwiai mehdi! 22 A anjoaukije kamwai ne jaldekla jang dihp apel ne wiahla lidu in Koahs; imwlahn mehpwiai kamwai ne kajarwihoang Koahs amwai mour unjek apel imwlahn meohroj kamwai pirin anki mour joahsuk. 23 Pwa dupukoan dihp ioar mehdi; a en Koahs kijakij japan, ioar mour joahsuk ipen Christ Jesus asai Koaun.

7

Karajraj jang in Pwoapwoaud

1 Doari, rioai kan, kamwai uhdahn woahwoahki dahkij ngoahi pirin pwa apkas, pwa kamwai kidal doahr kojonned: kojonned kin koaunda armaj nehn anjoauwo ma irai pe mohmohmour. 2 Me ioar oau karajpoa: nehn kojonned li pwoapwoaud men uhdahn pirin mine ipen pahioahu oaroain en woallo mour; a ma woallo mehdi liho pirin jaldek jang kojonneddo. 3 Doari, ma ih painkihla emen woal sohrohr nehn anjoauwo ma pahioahu pe mour, liho pirin adanki lihn kamwahl men; a ma pahioahu mehdi, liho pirin jaldekjang kojonneddo. Doari, ih johla pirin adanki lihn kamwahl ma ih painkihla emen woal sohrohr. 4 Rioai kan, ioar pel doahroar kamwai, kamwai ne mehdi jang Kojonneddo pwa kamwai ne wiahla kijehn palwoaroan Christ; apel anjoaukije kamwai ne pel wiahla nihn Christ ma iejda jang mehdi pwa kisai en mourki mour kaspoahoau oang Koahs. 5 Pwa anjoauwo ma kisai mour doahroar ahnpen armaj, inoang naunahkan ma Kojonneddo kin kamwoakidihda doadoahk in nehn palwoaroasai kan, joang ohroj ma kisai wiahda kin kahrehda mehdi. 6 A apkas, kisai jaldek jang Kojonneddo pwa nehn asai ne mehdi jang dahkij ma joalihdi kisai, kisai ne johla papah Koahs doahroar mour mering in kojonned ma ne insingdi, a doahroar in mour kapw in Ngenno.

Kojonned apel Dihp

7 Doari, dahkij kisai en pwa, kojonneddo dihp oau? Joah douluhl! Pwa ioar Kojonneddo ma kajalehioang ngoahi en kidal dahkij dihp. Ma Kojonneddo johpwa pwa, “Koawoa en johpwa noaroak,” doar ngoahi nen jehjoa pwa dahkij noaroak. 8 Kojonned oauwe kahrehioang dihp kamwoakidihda joangoan noaroak nauna ohroj nehn ngoahi, pwa ma joh Kojonneddo, dihp mehdi. 9 Mehjwa pein ngoahi kin mourki likin kojonned, a nehn anjoauwo ma Kojonneddo indoa, dihp pel janjalda, 10 a ngoahi ken mehdi. Doari, Kojonneddo ma uhdahn pirin wahdohng ngoahi mour, a ken kahrehioang ngoahi mehdi. 11 Dihp kidalda ah anjoau mwehu, jang in Kojonneddo, dihp kapweipweidi ngoahi apel kojukdi ngoahi. 12 Doari, pein Kojonneddo ma joarwi apel lalin kojonneddok pel joarwi, pwung apel mwehu. 13 Imdoahr, me woahwoahki pwa mehkij mwehu kahrehioang ngoahi mehdi? Joah douluhl! Jang in doadoahkki mehkij mwehu, dihp wahdohng ngoahi mehdi, pwa en kajalehda mehlel doahroar nauna in dihp. Doari, jang in Kojonneddo, dihp ne janjalda mehlel uhwen koalik in ah nauna.

Uhpene nehn Loaloasai kai

14 Kisai kidal pwa Kojonneddo mine in loapin ngen; a ngoahi palwar oau, lidu oang dihp. 15 Ngoahi johpwa woahwoahki dahkij ngoahi kin wia pwa ngoahi johkin wia dahkij ma ngoahi nimen wia, a ngoahi kin wia dahkij ma ngoahi kin naunahki. 16 Nehn oai kin wia dahkij ngoahi johpwa nimen wia, me kin kajalehda oai kin pwungki pwungin Kojonneddo. 17 Doari, jaudi pein ngoahi ma kin wia me, a dihp ma kin mohmohmour nehn ngoahi. 18 Ngoahi kidal pwa me mwehu johpwa mour nehn ngoahi, me woahwoahki doahroar ahnpen ngoahi armaj men. Pwa mihndahr ma ngoahi nimen wiahda me mwehu, ngoahi pwen johkak oang. 19 Ngoahi johkin wiahda me mwehu ma ngoahi kin nimen wia, a ngoahi kin wiahda me nauna ma ngoahi johpwa nimen wia. 20 Ma ngoahi wia mehkij ma ngoahi johkin nimen wia, me woahwoahki pwa audi ngoahi ma wihwia mehkije, a pwen dihp ma kin mohmohmour nehn ngoahi.

21 Doari, ngoahi kidalda pwa joangoan koajoandihoauwe kin doadoahk ipoai: nehn anjoauwo ma ngoahi kin nimen wia dahkij mwehu, mehkij nauna ioarroar doari ma ngoahi kak pilda. 22 Loaloaihoa kin perenkihda kojonned in Koahs. 23 A ngoahi kin kapang oau joangoan kojonned sohrohr ma kin doadoahk nehn palwoaroaioa — oau joangoan kojonned sohrohr ma kin uhwoang kojonneddo ma oai lamlam kin pwungki. Kojonned sohrohr oauwe kahrehng oai joaldi pehn kojonned in dihp ma kin doadoahk nehn palwoaroaioa. 24 Uhdahn armaj paijuwed men ngoahi! Inje ma pirin kapisla ngoahi jang nehn palwar oauwe ma kin kahlwahlahng ngoahi mehdi? 25 Kalahngan oang Koahs ma kin kapisla joanngoauwe ipen asai Koaun Jesus Christ!

Doari, pein ngoahi, ngoahi kak papah kojonned in Koahs janngoar nehn oai lamlam; a nehn ahnpen ngoahi armaj kin papah kojonned in dihp.

8

Mohmohmourki Ngenno

1 Doari, joh karia in irai kan ma kin minmin oang Christ Jesus nehn ahr mour. 2 Pwa kojonned in Ngenno, ma kin kahrehng kisai mour nehn asai minmin oang Christ Jesus, Ih ne kapisla ngoahi jang in kojonned in dihp apel mehdi. 3 Da ma kojonneddo johkak wia, pwa jang in jasihkei in armaj, Koahs ne wiahda. Ih kin kariahla dihp ipen armaj jang in Ah kadardo Nah Iehrojjo ma indoa in mwomwen armaj dipan men pwa en kajohrla dihp. 4 Koahs wia me pwa iloak in pwungin in Kojonneddo en pwoaida ipen kisai ok ma kin mourki mourin Ngenno, a jaudi in ahnpen armaj. 5 Pwa irai kan ma kin mourki doahroar ahnpen armaj, irai kin injinohki kapwaihahda ahnpen armaj. A irai kan ma kin mourki Ngenno, irai kin injinohki kapwaihahda dahkij Ngenno mwehuki. 6 Doari, mourki ahnpen armaj, kin imwla mehdi; a mourki mourin Ngenno imwla mour apel popohl. 7 Doari, armaj kan ma kin mourki mourin ahnpen armaj, kin wiahla imwinsihsihn Koahs, pwa irai johkin kapwaihahda kojonned in Koahs, pwa in mehlel irai johkak. 8 Irai kan ma kin kapwaihahda ahnpen armaj johkak kaperenda Koahs.

9 A kamwai johkin kapwaihahda ahnpen armaj nehn amwai mour; kamwai kin kapwaihahda dahkij Ngenno pwehng kamwai — ma ioar Ngenin Koahs kin mour loaloamwai kan. Armaj men ma Ngenin Koahs joah mine ipoa audi ih nihn Christ. 10 A ma Christ kin minmine nehn kamwai, mihnda ma palwoaroamwai kan pirin mehdi ki dihp, a Ngenno ioar amwai mour ki pwa amwai ne pwungla ipen Koahs. 11 Ma Ngenin Koahs ma ioar kaiejda Jesus jang mehdi kin minmine loaloamwai kan, doari, Ih ma kaiejda Christ jang mehdi pirin pel kamourihda palwoaroamwai kan ma kak mehdi, ki Ngenno ma mine nehn kamwai.

12 Doari, rioai kan kisai anki pwukoa oau, a audi kisai en weweidki ahnpen armaj. 13 Pwa ma kamwai kin weweidki ahnpen armaj, kamwai pirin mehdi; a ma kamwai pirin kojukkihdi amwai wihwia nauna kan Ngenno, doari, kamwai pirin mourla. 14 Irai kan ma Ngenin Koahs kin kahlwa, ioar ma nihn Koahs jeri. 15 Pwa Ngenno ma Koahs kioang kamwai johkin wiahki kamwai lidu apel kahrehng kamwai majpwehk; a Ngenno kin wiahki kamwai nihn Koahs. Apel jang in manman in Ngenno emenemen kisai kin poangpoang oang Koahs, “Joamoai, Joamoai.” 16 Ngenin Koahs kin oau oang ngenisai apel kadehdehda pwa kisai nihn Koahs jeri. 17 Nehn asai ne wiahla Nah, kisai pirin pwili paiki pai kan ma Ih neknekid oang Nah jerihkan, a kisai pirin pel pwili Christ paiki da ma Koahs neknekid oang Christ; pwa ma kisai pwili Christ loklok, doari, kisai pirin pel pwili Ih nehn Ah klori.

Kloriho ma pirin Indoa

18 Ngoahi kin lemleme pwa loklok kan ma kisai kin loklokki anjoau oauwe johpwa pahrekkoang dauluhl klori ma pirin pwokdohng kisai. 19 Audoapoan loannge apel jampah ohroj kin joujowi anjoauwo ma Koahs pirin kajalehda Nah kan. 20 Pwa wioapoan loannge apel jampah ne kipjang koajoandihpoa, jaudi jang in pein injenarai, a ki pwa koajoandihn Koahs. A mine koapwoarpwoar oauwe pwa 21 oau rehn audoapoan loannge apel jampah uhdahn pirin maioudahjang mour in liduhwoang mehdi, a pirin pwili nihn Koahs jerihkan nehn arai klori jaldek. 22 Pwa kisai ne kidal pwa lel anjoau oauwe audoapoan loannge apel jampah ohroj kin weiweiroak, doahroar moadoak in noaisik. 23 A jaudi audoapoan loannge apel jampah ohroj oardoari weiweiroak, pwa pel kisai oaloahdi Ngen Joarwiho ma wia sapin en Koahs kijakij kan, kisai pel weiweiroak loaloasai nehn asai joujowi anjoau ma Koahs pirin nainkihla kisai apel kamaioauwihda kisai. 24 Pwa asai koapwoarpwoar ma koamoaurla kisai; a ma kisai kin kapang dahkij kisai kin koapwoarpwoarki, doari, audi uhdahn koapwoarpwoar. Pwa inje kin koapwoarpwoarki mehkij ma ih kin kapang? 25 A ma kisai koapwoarpwoarki mehkij ma kisai kahjikkoar kapang, doari, kisai nen kanangma apel joujowi.

26 Doahroar me, Ngen Joarwiho kin pel indoa jeuweje kisai nehn asai jasihkei. Pwa nehn asai kin jehjoa dahkij kisai pirin poaki, pein Ngenno kin kapkapki kisai ipen Koahs, in joangoan lal pwi ma kisai johkak kajalehda. 27 Doari, Koahs ma kidal doahr audoapoan mohngiongin armaj pel kidal doahr lemlemehn Ngenno; pwa Ngenno kin wiliandi Nah armaj ngidngid poaki irai oang Koahs doahroar dahkij kupwuren Koahs.

28 Pwa kisai kidal pwa irai kan ma ipwilki Koahs apel poangpoangdohng Ah koajoandi, irai kin oaloa kemwehuparai jang ipoa in joang ohroj. 29 Irai kan ma Koahs ne pilda, Ih pel kilelehdi irai pwa irai en doahrla Nah Iehrojjo pwa Nah Iehrojjo en wiahla mehjenihn peneinei koalik oau. 30 Doari, Koahs pangin irai kan ma Ih ne kasohrohrihla, iraihok ma Ih pangin, Ih koapwungla irai Ih pel kalingihda irai ki Ah klori.

Limpoak in Koahs ipen Jesus Christ

31 Doari, dahkij kisai kak sikoa nehn asai ne lelloang mehpwiai ohroj? Ma Koahs uhpali kisai, inje pirin pallan kisai? 32 Koahs johpwa joamwoaski Nah Iehrojjo, a Ih mweidla ki kisai ohroj! Ih kihdoahng kisai Nah Iehrojjo — doari, Ih joah pirin pel japankihoang kisai me ohroj? 33 Doari, inje ma pirin kadipoa nihn Koahs armaj kan ma ne pilpilda? Pein Koahs ma kin koajoanehdi apel kajalehda doahr arai pwungla Ipoa! 34 Inje ma pirin kariahla irai? Joh emen! Pwa Christ Jesus, Ih ma mehdi, apel Ih ma iejdahng mour apel kin minmine in loap moaun in Koahs, wijahu Ih kin ngidngid poaki kisai ipen Koahs! 35 Doari, inje ma kak kasohrohrihjang kisai limpoak in Christ? Loklok ke apwal, ke koaloklok ke duhpek, ke joamwoahmwoa, ke keper, ke mehdi? 36 Doahroar ma Puk Joarwi pwa:

“In Oadoammwen, kamai kin minmine nehn apwal in mehdi anjoau ohroj,

kamai doahr jihpw ma kin wijiklahng kojkojdi.”

37 Joah, pwa in joang pwiai ohroj, kisai ne kalwehdi ohroj jang in manman in Ih ma ipwilki kisai! 38 Pwa ngoahi kidal in mehlel pwa johpwa mehkij kak kasohrohrihjang kisai Ah limpoak; joh mehdi ke mour, ke sohnloang kan, ke koaun apel manman sohrohr in nehnloannge kan, pel johpwa mehkij ma wihwia apkas ke pel pirin wiawi mwuhr, 39 pel johpwa mehkij pohnangin ke pehnangin jampah — mehlel johpwa mehkij nehn audoapoan loannge apel jampah ohroj kak kasohrohrihjang kisai limpoak in Koahs ma kisai anki ipen Christ Jesus asai Koaun.

9

Koahs apel Nah Armaj kan

1 Ngoahi kin sikesik mehlel: ngoahi nihn Christ apel ngoahi johkin likamw. Ngen Joarwi kin koaun oai poapoahm, a kin pel kadehdehng ngoahi pwa ngoahi johpwa likamw 2 nehn oai sikoa uhwen koalik in oai injinjuwed! Ia uhwen moadoak poaspoas ma mine nehn mohngiongihoa! 3 Ngoahi kakkoar pwa Koahs en kariahla ngoahi apel kasohrohrihla ngoahi jang Christ ki kijehn udukoaihoa apel insahihoa, 4 mihn Israel kan. Koahs wiahkihla irai Nah jeri apel koajoanehdi pwa irai en pwili anki Ah klori. Ih wiahdahng irai Ah inoau koalik kan apel kioang irai Kojonneddo. Irai anki joarwi mehlel apel irai ne oaloa en Koahs inoau kan. 5 Irai ma kadaudok en jamasai koalik in mehjjok; a Christ, in palwar, pel wia kadaudokoarai. Christ, ma pel ioar Koahs ma koaunda me ohroj, kaping en aluhwoang Ih, Amen.

6 Ngoahi johpwa siksikoa pwa en Koahs inoauwo johpwa pwoaida; pwa jaudi ohroj mihn Israel wia uhdahn nihn Koahs armaj. 7 Pel jaudi ohroj kadaudokin Abraham pirin wia jerihn Koahs. Koahs pwehng Abraham, “Jang Isaac ioar pirin wiahla kadaudokoamw ma Ngoahi inoaukihoang koawoa.” 8 Me woahwoahki pwa irai kan ma noaisikdi oang peneinei in Abraham jaudi irai jerihn Koahs; a irai ok ma noaisikdi oang nehn inoau in Koahs ioar wia Nah kadaudok mehlel kan. 9 Pwa en Koahs inoauwo wiawihda in loapin lal pwiai: “Nehn anjoauwo ma Ngoahi pirin pwurdo; a Sarah ne nainkihda jermwein men.”

10 Apel jaudi ioarroar mehpwiai. Pwa nihn Rebecca jermwein roahmenno pel pahpahki woal mennoar, ioar jamasai Isaac. 11-12 Pwa koajoandihn Koaunno en pwoaida mehlel nehn pilpil in emen jerihok, Koahs pwehng Rebecca, “Min koalikko pirin papah min siksikko.” Ih pwa me mwohn ira noaisikdi, mwohn ira kahjikkoar wiahda mehkij mwehu ke mehkij nauna. Doari, en Koahs pilpilloauwe ne wiawihla jang in pein Ah koajoandi, jang in Ah pangin ira, jaudi pwa jang in mehkij ira wiahda. 13 Doahroar dahkij Puk Joarwi pwa, “Ngoahi ipwilki Jacob, a Ngoahi lioassoang Esau.”

14 Doari, dahkij kisai pirin pwa? Mwomwen pwa Koahs ma japahrak? Joah, johkak! 15 Pwa Ih pwehng Moses, “Ngoahi kin kalahngan oang inje ma Ngoahi nimen kalahngan oang, a Ngoahi pel kin poakehla inje ma Ngoahi kin nimen poakehla.” 16 Me ohroj wiawi jaudi anahn in armaj ke da ihr wia apwen jang in en Koahs kalahngan. 17 Pwa nehn Puk Joarwi, ih pwehng Pharaoh, “Ioar me kahrpoan Oai kajapwilda koawoa en nahmwarki pwa koawoa en kajalehda Oai manman, apel pwa Oadoaioa en lohkjili wija ohroj nehn jampah.” 18 Doari, Koahs kin kalahngan oang irai ma Ih kin nimen kalahngan oang, a Ih kin pel kakoapsakaihla irai kan ma Ih kin nimen irai en koapsakaila.

En Koahs Lioas apel Kalahngan

19 Doari, emen kamwai kakkoar pwehng ngoahi, “Ma ioar doahr me, doari, amwda Koahs kak en kapwukoahki armaj mehkij? Pwa inje ma kak pallan koajoandihn Koahs?” 20 Pwa inje koawoa, oai pirien, pwa koawoa en kak uhwoang Koahs? Ainpwoahs oau ma wiawihkihda pwirej, johkin pwehng armajjo ma wiahda, “Amwda koawoa ke wiahda ngoahi in joangoan mwomw oauwe?” 21 Doari, jounwia ainpwoahsso anki pwungin pilda joangoan pwirej da ma ih nimen doadoahkki; apel wiahda ainpwoahs riau jang in pwirej oau, oau en mwehu oang doadoahk kajampwalkan oar doari, a oau oang mihn doadoahk in rehn ohroj.

22 Me pel doahroar mehlel in dahkij Koahs ne wiahda. Ih nimen kajalehda Ah lioas apel kalohkihjili Ah manman. Ioar mehwa Ih kanangmahkihoang irai kan ma ne minehla pehn Ah lioas, ma pirin kerpwihekla. 23 A Ih pel nimen kajalehda dirin Ah klori, ma Ih ne kamwroahdi oang kisai ma ne minehla pehn Ah kalahngan, kisai kan ma Ih ne koaunopda en kioang Ah klori. 24 Pwa ioar kisai ma Ih pangin, jaudi jang oar ipen mihn Jew kan, a pwen pel jang ipen mihn likinkan. 25 Me ioar ma Ih pwa nehn Puk en Hosea:

“Armaj kan ma jaudi noai,

Ngoahi pirin kahdanki irai, ‘Noai Armaj,’

Weiho ma Ngoahi johpwa ipwilki,

Ngoahi pirin kahdanki, ‘Oai Mwohn limpoak.’

26 Apel wijahu oar ma Ngoahi pwehng irai,

‘Jaudi noai armaj kamwai,’ irai pirin adanki nihn Koahs mourro jeri.”

27 A Isaiah pel sikoa doahr Israel, “Mihnda ma armaj in Israel pel dir doahroar pikin oaroahr kan, a armaj jipid iparai pirin mourla; 28 pwa Koaunno pirin ken pispisinnoar kadeikda jampah.” 29 Doahroar Isaiah ne sikoa mehj, “Ma Koaunno inenin Laplappo, johpwa luhwoahkihdi epwi kadaudokoasai, kisai pirin doahrla Sodom, kisai pel doahrla Gomorrah.”

Israel apel Rongmwehu

30 Doari, dahkij kisai pirin pwa? Apkas: mihn likinkan ma johkin jongjong in pwungla ipen Koahs, irai ne pwungla ipen Koahs jang in arai pwojon. 31 A mihn Israel kan kin raprapahki kojonned oau ma pirin kak koapwungla irai ipen Koahs, a irai johpwa kapangda. 32 A da joah ki? Pwa irai lemleme pwa irai kak pwungkihla arai wihwia a jaudi pwojon, irai pirin dipkelkel in “sakain kadipkelkello,” 33 ma doahroar da Puk Joarwiho pwa:

“Kapang! Ngoahi ne kihdihoang nehn Zion sakaihoau

ma pirin kahrehioang armaj dipkelkel,

sakaiho ma pirin kahrehioang irai kipla.

A emen ma pwojon ih, johpwa pirin injinjuwedla.”

10

1 Rioai kan, ia woahr oai mohngiong inoangki oai armaj kan en koamoaurla! Ia woahr oai kin kapkapki irai oang Koahs! 2 Ngoahi kak kadehde doahr arai poadidi oang Koahs, a arai johpwa poadidihki pwung mehlello. 3 Pwa irai johpwa kidal allo ma Koahs kihdi pwa armaj en pwungla Ipoa. A irai kin jongjong en wiahda pein arai al; doari, irai johkin wud nehn al in en Koahs koajoandi en koapwungla irai mwohn Ih. 4 Pwa Christ indoa kadoarihla Kojonneddo pwa armaj ohroj ma pwojon en pwungla ipen Koahs.

Koamoaur oang Ohroj

5 Moses insingehdi doahroar pwungla in armaj ipen Koahs jang in peikkoang Kojonneddo: “Armaj men ma kin kapwaihahda audoapoan Kojonneddo pirin mourkihla Kojonneddo.” 6 Ioar me doahroar en Puk Joarwi pwahki mwomwen pwungla ipen Koahs jang in pwojon: “Koawoa en joah pein lemleme, ‘Inje pirin indahla nehnloannge?’ (Me woahwoahki pwa en wahdihdo Christ). 7 Koawoa en joah pel pwa, ‘Inje pirin indihla pehn jampah?’ (Pwa en wahdahdo Christ jang mehdi).” 8 Doari, me ioar ih pwa:

“En Koahs padahk kin mine koaroannoang koawoa,

in oawoammwen apel nehn oamw mohngiong.”

Doari, apkas woahwoahki sikesik in pwojon ioar kisai kin padahkihwe. 9 Pwa ma koawoa kadehdehki in oawoammwen pwa Jesus ioar Koaun, apel pwojon nehn kapehdimwen pwa Koahs kaiejda Ih jang mehdi, doari, koawoa pirin mourla. 10 Pwa asai pwojon kin sapjang nehn kapehdisai kai, apel ioar me kisai kin pwungkihla ipen Koahs; asai kadehde kin sapjang in oawoasai kai, apel ioar kisai kin mourkihla. 11 Puk Joarwi pwa, “Emen ma kin pwojon Ih johpwa pirin injinjuwedla.” 12 Me kihpene armaj ohroj, pwa joh wikpijoang oau mine nehn pwungen mihn Jew kan apel mihn likin kan. Koahs, ioar emennoar doari ma Koaun in armaj ohroj ma kin kapaiahda armaj ohroj ma kin pangin Ih. 13 Doahroar en Puk Joarwi pwa: “Ohroj ma kin pangin oadoan Koaunno pirin mourla.”

14 Imdoahr irai en kak pangin Ih, ma irai joah pwojon? Apel ia mwomwen irai en pwojon ma irai joah rong padahkko? Apel imdoahr irai kak rong, ma joh emen pwehng irai? 15 A ia mwomwen padahkko kak wiawi oang irai, ma joh jounpakair koadoaddoarlahng irai? Doahroar en Puk Joarwi pwa: “Inenin ling apel mwehu asai kapang ehn jounpakair kan nehn ahr kin indoa wa Rongmwehu!” 16 A jaudi irai ohroj oaloahda Rongmwehuwo. Pein Isaiah pwa, “Maing oai Koaun, inje kamehlele amai padahkko?” 17 Doari, pwojon kin injang in rong padahkko, apel rong padahkko kin injang in padahk in Christ.

18 A ngoahi pirin idoak: Mehlel pwa irai kahjikkoar rong padahkko? Irai ne rong — pwa Puk Joarwi pwa,

“Ngilaraiok ne lelpijoang wija ohroj nehn jampah,

arai padahk kan ne kipehdi jampah pwon.”

19 Ngoahi pirin pel pwuroahng idoak: Imdoahr armaj in Israel, irai johpwa woahwoahki me? Doari, pein Moses ma sapin japoang:

“Ngoahi pirin kaluwakihki kamwai armaj kan ma joh uhdahn arai wei,

ngoahi pirin kalioasihki kamwai sohn wei pweipwei oauwe.”

20 A Isaiah inenin johla mijik nehn ah pwa,

“Irai kan ma johpwa rapahki ngoahi ioar kapangda ngoahi,

ngoahi ne pwokkoang irai kan ma johpwa iddidoak ngoahi.”

21 A pid Israel ih pwa “Rehnnoau pwon Ngoahi joujowi pwa Ngoahi en kajamwo armaj japeik apel kahngohdi kan.”

11

En Koahs Mahk oang mihn Israel kan

1 Doari, ngoahi ken idoak: Imdoahr Koahs ne kerpwihla Nah armaj kan? Joah! Pein ngoahi pel mihn Israel men jang in kadaudok in Abraham kijehn kadaudok in Benjamin. 2 Koahs johpwa kerpwihla Nah armaj kan ma Ih pilda jang in sapinno. Kamwai ne kidal dahkij Puk Joarwi sikoa wija ma Elijah ngidngidkihoang Koahs en pallanda mihn Israel kan: 3 “Maing oai Koaun, irai ne kojukdi nihmw joukohp kan apel ne koauwehla oamw pei joarwi kan. Ngoahioar doari ma luhwoahdi, a irai pel jongjong en kojukdi ngoahi.” 4 Doari, dahkij Koahs japoangki ih? “Ngoahi neknekid oang Ngoahi woal ijikid ma johkin pwongi kohs likamw Baal.” 5 Ioar pel doahr anjoaukije: Mine pwihn siksik oau ma Koahs ne pilda, jang in Ah kalahngan. 6 Ah pilpil oauwe sapjang in Ah kalahngan, jaudi jang in ahr wihwia. Pwa ma en Koahs pilpil kin sapjang in wihwiahn armaj, doari, en Koahs kalahngan audi kalahngan mehlel oau.

7 Doari, da? Armaj in Israel kan johpwa kapangda dahkij irai raprapahki. Pwihn siksikko ma Koahs pilda, ioar irai ma kapangda; iraihok likin koapsakaila, joah nimen rong poangpoang in Koahs. 8 Doahroar en Puk Joarwi pwa: “Koahs ma kakoapsakaihla mohngiongirai apel arai lamlam; oaroh lel rehnnoauwe, irai johkak kapang wija ke rong wija.” 9 A David pel pwa,

“Arai kamdipw kan en wiahla lidipparai, irai en kipdi apel oaloa koalokpoarai!

10 Mijaraikan en rosla pwa irai en joah kapang wija;

a palwoaroarai en kojla pehn arai apwal kan anjoau ohroj.”

11 Doari, ngoahi pel nimen idoak: Nehn anjoauwo ma mihn Jew kan dipkelkella, irai uhdahn mwomwla nehn arai kipdiho? Joah dauluhl! Nehn irai ne dipdahu, koamoaur pel lelloang mihn likin kan, pwa mihn Jew kan en luwakkihda. 12 Dipen mihn Jew kan ne kahrehioang jampah kapai koalik mehlel, apel nehn irai joamwoahmwoahki Ngenno kahrehioang mihn likin kan kapai koalik mehlel. Doari, ia woahr pai ma pirin mine ma mihn Jew kan ohroj pirin pwili japahldo!

Koamoaurlahn mihn Likin kan

13 Doari, apkas, ngoahi siksikesikkoang kamwai mihn likin kan: oaroain oai pirin pwaijanki pwukoahn woaroak in mihn likin kan ngoahi pirin kin juweiki doadoahk oauwe. 14 Dapwa ngoahi pel kak wiahng kijehi mihn Jew kan en luwakkihda, apel koamoaurla epwi irai. 15 Pwa nehn irai ne kerpwiheklahu, jampah ne wiahla koampoakpen Koahs. Doari, a ia pirin doahr ma irai japahldo? Nen pirin doahr iejdahn armaj mehdi kan!

16 Ma kijehn lopwon in pilahwahioau kajarwi oang Koahs mijoa, doari, Koahs pirin anki lopwonno ohroj; apel ma koalohn suhkoa pas pirin kajarwihoang Koahs, doari, rahn suhkoahu pel en Koahs. 17 Epwi rahn suhkoa olip ma apwalihek mwehu ne sipwjang, a rahn suhkoa olip in nehn woallo sohrohr pas ma wud wiliandi. Kamwai mihn likin kan, kamwai doahroar rahn suhkoa olip in nehn woallohu, a apkas, kamwai pel pwili anki en mihn Jew arai mour sihkei in loapin ngen. 18 Ioar mehwa kahrehda kamwai joah mwamwahlki irai kan ma doahr rahkan ma ne sipwjang. Ia mwomwen amwai pirin kak juweiki kamwai? Kamwai doahr rahn suhkoa pas, kamwai joah kamouri koalohwoahu — a koalohwoahu ma kamouri kamwai.

19 A koawoa pirin pwa, “Eh, a rah kan ne sipwjang pwa en minehda dohioai.” 20 Mehlel oau! Irai ne sipwjang pwa joh arai pwojon, a kamwai minminehr pwa kamwai pwojon. A kamwai joah juweiki, a kamwai en mijik. 21 Koahs johpwa koamoaurihla mihn Jew kan, ma doahr rahn suhkoa mehlel. Doari, imdoahr, kamwai lemleme pwa Ih pirin koamoaurihla kamwai? 22 Doari, nehn joang oauwe kisai ne kak woahwoahki uhwen en Koahs kadek apel uhwen Ah kadeik apwal. Ih kin wia Ah kadeik apwal oang irai kan ma ne japwungla, a kadek oang kamwai — ma kamwai pirin pwilpwilihoar Ah kadek. Pwa ma kamwai johpwa, kamwai pirin pel kasohrohrjang. 23 Apel ma mihn Jew kan kerpwihla arai joahpwojon, irai pirin pel pwuroahng nehn wijahuwoar ma irai mine mehj, pwa Koahs ma kak kajpahlihdo irai. 24 Kamwai mihn likin kan, kamwai doahr rahn suhkoa olip in nehn woallo pas ma ne sipwjang, a ne pel kapaspassoang in suhkoa olip pas ma apwalihek mwehu, in joangoan mwoakid ma pein suhkoa kan johkin wia. Mihn Jew kan doahr suhkoa olip pas ma apwalihek mwehu. Doari, ih pirin inenin moangoai pwa Koahs en kapwurihoang in suhkoahu rahn suhkoa pwiai ma ne sipwjang.

En Koahs Kalahngan oang Armaj Ohroj

25 Rioai kan, mine mehlel rir oau ma ngoahi nimen kamwai en pel kidal, ih iroahdihjang kamwai amwai lemleme doahr amwai loalkoang. Doari, ioar me: Koapsakailahn mihn Israel‑ok jehpirin allaluhlahr, a Ih pirin kolkol oaroh lel uhwen dirin mihn likin kan ma ne kileldi pirin wiahla nihn Koahs. 26 Ioar doahr en mihn Israel kan ohroj ahr pirin mourla. En Puk Joarwi pwa:

“Jounkoamoaurro pirin indoahjang Zion,

apel kihjang joang nauna ohroj ipen kadaudok in Jacob.

27 Ngoahi pirin wiahng irai inoau koalikkoauwe,

nehn Oai pirin lapwadda diparai kan.”

28 Mihn Jew kan ne wiahla imwinsihsihn Koahs ki kamwai mihn likin kan, jang in arai joah oaloahda Rongmwehuwo. A ki en Koahs pilpil, Ih ipwilki irai ki jamarai mehjjok. 29 Pwa Koahs johkin ukudla Ah lamlam oang inje Ih pilda apel kapaida. 30 A doahr kamwai mihn likin kan, kamwai johkin peikkoang Koahs mehjwa; a apkas kamwai ne oaloa en Koahs kalahngan pwa mihn Jew kan japeik. 31 Pel doahroar jang in kalahnganno ma kamwai ne oaloa, mihn Jew kan kin japeik oang Koahs anjoau oauwe, pwa irai en pel kak oaloa kalahngan en Koahs apkas. 32 Pwa Koahs ne joalihdi armaj ohroj jang in ahr japeik, pwa en kak kajalehng irai ohroj Ah kalahngan.

Kaping oang Koahs

33 Ia woahr koalikin en Koahs kapai kan! Ia uhwen loalin Ah erpis apel kupwurkoang! Inje ma kak kawoahwoahda Ah koajoandihkan? Inje kak woahwoahki Ah wihwia kan? 34 Doahroar en Puk Joarwi pwa:

“Inje ma kidal kupwuren Koaunno?

Inje ma kak kaweid Ih?

35 Inje ma ne kioang Ih mehkij,

pwa Ih en kak dupukkoang?”

36 Pwa Ih ma wiahda me ohroj apel joang ohroj kin minehki Ih apel ki Ih. Klori en aluhwoang Koahs allaluhla. Amen.

12

Mour nehn Doadoahk oang Koahs

1 Rioai kan, jang in en Koahs kalahngan dir oang kisai, ngoahi wia poakpoak ngidngid oau oang kamwai: kamwai mweidla palwoaroamwai kan en wiahla meiroang mour, ma joarwi apel kapiren oang Koahs, me ioar joangoan joarwi mehlelwa ma kamwai en wia. 2 Kamwai joah kahlmoangi wihwia kan en jampah oauwe, a kamwai mweidoahng Koahs en kawiliakapwihla loaloamwai nehn Ah en ukudla amwai lamlam unjek. Doari, kamwai pirin kidalda kupwuren Koahs, dahkij mwehu apel dahkij ma Ih perenki apel dahkij ma unjek.

3 Jang in en Koahs kijakij kapai oang ngoahi, ngoahi pwehng kamwai ohroj: kamwai joah lemleme pwa kamwai laplap jang da ma koanoahng. A kamwai en kin aksiksik nehn amwai lemleme pein kamwai: apel emenemen en kajkajawi pein ih doahroar uhwen pwojon ma Koahs kioang. 4 Koakon dir mine nehn palwar oau, a koakon pwiai ohroj johpwa doahroauwoar nehn arai doadoahk. 5 Pel doahroar kisai, mihnda ma kisai pel dir, a kisai wia palwar oauwoar ipen Christ, a kisai ohroj kin paspene doahroar koakon sohrohr kan nehn palwar oau. 6 Doari, kisai en doadoahkki asai kijakij kan ma wikpijoang in joangoan doadoahk kan ma koanoahng kalahnganno ma Koahs kioang kisai. Ma kisai pwaijanki lohkihjili en Koahs lal, doari, kisai wia uhwen ma koanoahng pwojonno ma kisai anki. 7 Ma kisai pwaijanki doadoahk in papah, a kisai uhdahn papah. Ma jounpadahk, a kisai uhdahn padahk. 8 Ma kisai pwaijanki doadoahk in kangoange armaj kan, a kisai uhdahn wia. Emen ma kin kijkijoahki armaj mehkij ma ah, ih uhdahn wia in japan. Ma emen mine ah manman in koaun, ih uhdahn doadoahk koalik. Ma emen ma kin kadek oang armaj kan, ih uhdahn perenki kapwaihahda.

9 Doari, amwai limpoak en uhdahn mehlel. Kamwai lioassoang me nauna, a soangsoangdi oang me mwehu kan. 10 Kamwai limpoakpene doahroar limpoak in joauloang; a kamwai en ngoangki woaunki emen emen. 11 Kamwai pwoarjek oang amwai doadoahk, a joah dangahnga. Kamwai poadidi oang papah Koaunno jang nehn kapehdimwaikan unjek. 12 Amwai koapwoarpwoar en kaperenihda kamwai; kamwai kanangmah oang nehn anjoau in amwai apwal kan; kamwai kapkap anjoau ohroj. 13 Kamwai kijkijoahki amwai dipwjoau kan riamwai joauloang joamwoahmwoa kan, apel kajamwo mihn keiruhkan.

14 Poaki Koahs en kapaiahda irai kan ma kin koalkoa kamwai; doari, kamwai poaki Ih pwa en kapaiahda irai, a joah kariahla irai. 15 Kamwai pwili peren ipen irai ma kin perperen kan, apel pwili joang ipen irai kan ma kin joang. 16 Kamwai kajampwalki armaj ohroj. Kamwai joah aklaplap; a kamwai oauwoang armaj siksik kan. Kamwai joah pel akloalkoang.

17 Ma emen wiahng kamwai nauna, joah dupukkihoang me nauna. Kamwai engdehn in kapwaihahda joang mwehu kan ma armaj ohroj kin pwungki. 18 Kamwai wia uhwen amwai kak pwa kamwai en anki moaloailoai ipen armaj ohroj. 19 Doari, rioai kan, kamwai joah ikih, a kamwai mweidoahng en Koahs lioas en doadoahk. Pwa Puk Joarwi pwa, “Koaunno pwa, Ngoahi ma pirin ikih, Ngoahi ma pirin kajpahli.” 20 A Puk Joarwi pel pwa, “Ma oamw imwinsihsi kan nimen mwingehda, kamwinge; ma irai nimen nimpilda, kanimpili irai; pwa ma koawoa pirin wia me, koawoa pirin inenin kamehkihda irai mehlel, doahroar mwoluj pwideng pohn moangoarai.” 21 Doari, joah mweidoahng me nauna en kalwehdi koawoa, a oamw mwehu en kalwehdi me nauna.

13

Pwukoa kan oang Koaun in Wei kan

1 Armaj ohroj anahne peikkoang koaun in wei kan, pwa joh koaun mine ma Koahs joah mweidoahng, apel irai ma anki pwukoahn koaun pilpilloang ahr pwukoa jang Koahs. 2 Emen ma uhwoang koaun in wei kan, ne uhwoangda dahkij Koahs ne koajoanehdi; a emen ma uhwoang en Koahs koajoandi pirin oaloa koalokpoa. 3 Pwa koaun in wei kan johpwa kamjik oang ihr ma kin wia me pwung, apwen kamjik oang ihr ma kin wia japwung. Koawoa nimen johpwa mijik pwihn in koaunnok nehn oamw mour? Wia mehkan ma pwung, ah ihr nen woaunki koawoa, 4 pwa koaunnok papah Koahs, koadoahkoa kemwehupasai jang Koahs. A ma koawoa wia japwung, uhdahn koawoa en mijik koaunnok, pwa ihr anki manman in kioang koalokpoamw. Irai nihn Koahs sohn papah kan anki pwukoahn koalkoa ihr ma wia me japwung. 5 Jangin kahrpoahioauwe, kisai anahne peikkoang koaunnok, audi ioarroar pwa kisai en joah oaloa koaloklok jang Koahs, ah pel wia iren poapoahm mwehu.

6 Ioar kahrpoahwa kamwai dopdop daksis pwa koaun in wei kan doadoahk oang Koahs nehn irai kapwaihahda arai pwukoa kan.

7 Doari, dupukla amwai pwaipwanid ok oang koaunnok; dupuk joangjoangoan daksis kan, apel kajalehda woaun apel wahu oang irai ma koanoahng.

Pwukoa oang Emen Emen

8 Johpwa pwaipwanid oang emen — ioarroar pwukoahwa kamwai anki, kamwai en ipwilki emen emen. Inje ma wia me ne kapwaihahda Kojonneddo.

9 Kojonneddo pwa, “Joah kamwahl. Joah kojukdi armaj. Joah pirap. Joah noaroak juwed.” Me passoang epwi kojonneddok doahroar me ne kapaspene nehn Kojonned oauwe: “Ipwilki mihn ipoamw doahroar oamw ipwilki pein koawoa.” 10 Ma koawoa ipwilki epwi armaj, koawoa nen johkak wia nauna oang irai; koawoa en ipwil ioar doahr oamw en kapwaihahda Kojonneddo unjek.

11 Kamwai uhdahn pirin wia me, pwa kamwai kidal anjoau wa ma kamwai en pwohrda jang amwai moair. Pwa anjoau in asai mourla ne koaroandohng kisai, koaroanjang anjoauwo ma kisai sapin pwojonla. 12 Pwa inpwong enkennoar roj, inrehn enkennoar lel. Doar kihjang oamw siahk rosroskan doahr oamw kin kihjang oamw likkoau pwirej, ah koawoa en likkoau in mahwinki mour pwung. 13 Kisai en kamwkamwoakid kisai in wioapoa ma koanoahng, doahroar armaj ma kin mourki maram — joh jakjakau ke kamwahl, joh siahk juwed ke jamin, joh pei ke pihrin. 14 Mehwa kamwai en wia ioar likkoaukihda mour in Koaun Jesus Christ. Ah joah injinohki kapwaihahda amwai inoang nauna kan.

14

Joah Kadeik Emen

1 Kajamwo ohroj joauloang ma jasihkei nehn ahr pwojon, ah joah akmaikihoang irai da arai leme pwa pwung ke japwung. 2 Epwi armaj kin kamehlele pwa armaj kak kang me ohroj. A epwi joauloang ma anki kapehd jasihkei kin kakkoar kang wehnsuhkoahr doari. 3 Irai ma kak kang joang ohroj en joah koauwe ihr ma johkak. Apel oang ihr ma kin kanngoar wehnsuhkoa, en joah kajawi ihr ma kin kang joang ohroj, pwa Koahs ne kajamwo ihr. 4 Inje koawoa en kajawi nihn emen sohn doadoahk? Pein arai koaun pirin kadeik pwa ma arai doadoahk pwoaida ke joah. Pwa jang in en Koaunno jauwaj, arai pirin uhkihda en Koaunno jauwaj.

5 Epwi armaj kin leme pwa minehr rehn oau kajampwal jang epwi rehn, ah epwi kin leme pwa ohroj rehn doahroauwoar. Emen emen kisai en koajoanehdi soang asai lamlam.

6 Ihr ma kin kajampwalki rehn oau ma ihr kasohrohrihla, pwa ihr en woaunki Koaunno. Ihr ma kin kang mwinge joah lipilpil kin wia me pwa en woaunki Koaunno, in ahr kin kajpahl kalahngan oang Koahs mwohn ahr mwinge. A pel ihr ma johkin kang epwi joangoan mwinge pel pwili nimen kapnga Koaunno in ahr kin kapingkalahngan oang Koahs. 7 Pwa kisai johpwa mourki pein kisai ke mehkihdi pein kisai. 8 Ma kisai mour, kisai mourki Koaunno. A ma kisai mehdi, kisai mehdihki Koaunno. Doari mihnda ma kisai mour ke mehdi, kisai nihn Koaunno. 9 Christ mehdi apel iejda pwa Ih en wiahla Koaun en irai kan ma mour apel irai kan ma ne mehdi.

10 Doar amwda koawoa ken koapwungi epwi armaj? Da kahrehda koawoa kin lioassoang epwi joauloang? Kisai ohroj pirin uhda mwohn mwoalen koapwung laplap en Koahs. 11 Pwa ne insingdi nehn Puk Joarwi,

“Koaunno pwa, ‘nehn Oai wia Koahs mourwa,

ohroj pirin poadpwomwla Mwohioa,

apel ohroj pirin kadehde pwa Ngoahi ioar Koahs.’ ”

12 Emen emen kisai ohroj pirin kadehde oang Koahs asai wihwia kan.

Joah Kadipkelkeli Emen

13 Doar kisai en doari kadeiki emen emen. Pilda pwa koawoa en mourki mour oau ma jehpirin kahrehda joauloangmen en dipkelkel ke kippoang nehn dihp. 14 Oai minminoang Koaun Jesus kin kahrehng ngoahi en kidal pwa johpwa mehkij mine ma jamin; a ma emen kin lemleme pwa mehkij jamin, doari, mehkijjo jamin oang pein ih. 15 Ma koawoa kainjinjuwedihla epwi rioamw kan jangin da koawoa kang, doari koawoa ne johla momourki limpoak. Joah mweidoahng da koawoa kang en koauwehla emen ma Christ mehkihdi. 16 Joah mweidoahng pwa mehkan ma kamwai wiahki pwa mwehu en wia mehkij ma nauna 17 Pwa wein Koahs johpwa pid mwinge apel pil, a ih pid pwung, moaloailoai, apel peren ma Ngen Joarwi kihdoa. 18 Ma koawoa papah Christ in mwommwoauwe, koawoa nen kaperenihda Koahs, ah epwi nen pel pwungki koawoa. 19 Doari, kisai engdehnki me ohroj ma nen wahdohng kisai moaloailoai apel en kasihkei emenemen kisai 20 Joah koauwehla da Koahs ne wiahda ki mwingehkan. Kisai kak kang mwinge ohroj, a japwung kang mehkij ma pirin kahrehioang epwi joauloang en kipdihoang nehn dihp. 21 Doari, me mwehu wa me: joah kang uduk, ke nim wain, ke wiahda mehkij ma pirin kahrehng riamwai joauloang en kipdi oang nehn dihp. 22 Doari, koawoa kolkol oar da koawoa kamehlele pid iroa oauwe, nehn pwungen koawoa apel Koahs. Meid pai ih ma johkin poahm ma ih japwung nehn ah wia mehkij ma ih kajawi pwa pwung!

23 A ma ih peikajalki da ih kang, Koahs pirin kadeikda ih, pwa ah wihwia kan johpwa poahjoankihda pwojon. Pwa joang ohroj ma johkin poahjoankihda pwojon, ioar dihp.

15

Kadeke Epwi Sohrohr Jaudi Kamwaihoar Doari

1 Kisai ma sihkei nehn pwojon Christ anahne jeuweje irai ma jasihkei in wa arai kasoausoau ok. Kisai en joah kadeke pein kisai. 2 Kisai ohroj anahne jeuweje epwi oang kemwehuparai, pwa en kasihkeila irai nehn pwojon. 3 Pwa Christ pel johpwa kadeke pein Ih. Puk Joarwi pwehng kisai, “Nehn irai koauwe Koawoa irai ne pel koauwe Ngoahi.” 4 Joang ohroj insingdi nehn Puk Joarwi insingdi pwa en kaweid kisai pwa kisai en anki koapwoarpwoar jang in kanangma apel kasihkei ma Puk Joarwi kioang kisai. 5 Mweidoahng Koahs, ma kin kihda kanangma apel kasihkei en jeuweje kamwai en anki lamlam oauwoar nehn pwungamwai kan nehn amwai kahlmoangi Christ Jesus. 6 Pwa kamwai ohroj en oaukihpene ngil oauwoar, kapngahki Koahs, Jemen asai Koaun Jesus Christ.

Rongmwehu oang mihn Likin kan

7 Doar kamwai kajamwo ohroj irai doahr en Christ ne kajamwo kamwai pwa en kioang Koahs klori. 8 Ngoahi pwehng kamwai pwa en Christ mour in papah wia mihn kasman oang mihn Jew kan, en kajalehioang irai pwa Koahs loalpwoas, en kapwaihahda Ah inoau oang ahr papah kan mehj. 9 Ih pel indoa pwa mihn likin kan en pel kapnga Koahs ki Ah kalahngan.

Ma doahr Puk Joarwi pwa:

“Doar ngoahi pirin kapnga Koawoa nehn pwungen mihn likin kan;

Ngoahi pirin koaul kapnga Oadoammwen.”

10 Ih pel pwa,

“Kamwai mihn likin kan, pwili nihn Koahs armaj koaul perperen.”

11 Pel pwuroahng,

“Kapnga Koaunno, ohroj kamwai mihn likin kan;

Kapnga Ih, kamwai ohroj sohn jampah.”

12 Isaiah pel pwa nehn Puk Joarwi,

“Kainekin Jesse pirin pwarda,

A Ih pirin koaun mihn likin kan.

Irai pirin kioang arai koapwoarpwoar Ipoa.”

13 Mweidoahng Koahs, ma poahjoan en koapwoarpwoar, en audohkihla kamwai peren apel moaloailoai unjek pwa kamwai pwojon Ih; doar amwai koapwoarpwoar pirin koalkoalikla jang manman in Ngen Joarwi.

Kahrpoan en Paul ah Insing Sihkei nehn Kijinlikoau oauwe

14 Rioai woal apel li kan, ngoahi kamehlele in mehlel pwa kamwai audohdki me mwehu, pwa kamwai anki loalkoang ohroj, apel pwa kamwai kin kak kaweidki iroahpwiai nehn pwungamwaikan. 15 A nehn kijinlikoau kije ngoahi ngil sihkeikihoang kamwai iroahpwi ma ngoahi nimen kasmankihoang kamwai, ngoahi ngil sihkei oang kamwai ki jang in kalahngan oau ma Koahs kioang ngoahi 16 en wia jounpapah men jang Christ Jesus oang kamwai mihn likin kan. Ngoahi wahdohng kamwai Rongmwehu pwa kamwai en wiahla meiroang oau ma warroang Koahs, ma kajarwihoang Ih jang Ngen Joarwi. 17 Doari, nehn oai minmin oang Christ Jesus, ngoahi kak lehmwsikki oai wia sohn doadoahk men oang Koahs. 18 Ngoahi pirin ngil sihkeiki apel sikoa en Christ ne kahrehng mihn likin kan en peikkoang Koahs. Christ mweidoahng pwa joanngoauwe en wiawi jang in sikesik ke wihwia, 19 jang in manman kapwuriamwei apel jang in manman in Ngenin Koahs. Doari, jang oai jeijeiloak jang Jerusalem lel Illyricum, ngoahi ne kalohki in unjek Rongmwehu in Christ. 20 Oai anahn anjoau ohroj ngoahi en kalohki Rongmwehu oang wija kan ma kahjikkoar rong oadoan Christ, a audi wija kij ma emen jounpadahk ne kouda mwomwohdjohioau. 21 A ma doahr Puk Joarwiho ne pwa,

“Ihr ma kahjikkoar rong sikesikin Ih pirin kapang,

apel ihr ma kahjikkoar rong pirin woahwoahki.”

En Paul Koajoandi en Paj ipen mihn Rome

22 A ioar, anjoau dir, ngoahi ne kainoapwdihjang oai en paj ipamwai. 23 A apkas oai doadoahk nehn wijahpwiai ne doarihdi, doar mwerin johnpar dirin joujou, ngoahi peren, kajik oai pirin suhwoang kamwai, 24 ngoahi koapwoarpwoarki pwa nen pwoaida apkas. Ngoahi nimen suhwoang kamwai nehn oai pirin jeiloakla Spain, a kamwai en pel jeuweje ngoahi nehn oai jeiloakke, mwerin oai ne perenkihda oai paj ipamwai 25 Doar mwohn oai alwe, ngoahi anahne jeiloaklahng Jerusalem pwa ngoahi en jeuweje joauloanngok. 26 Mwomwohdjohn Macedonia apel Achaia ne kihpene meiroang oau oang joauloang joamwoahmwoahk nehn Jerusalem. 27 Koajoandihn meiroang oauwo pein arai; a in mehlel, irai anki pwukoa in jeuweje irai joamwoahmwoa kan nehn pwungen nihn Koahs armaj in Jerusalem. Nehn en mihn Jew-ok oaukihoang irai mihn likin kan kapai en Ngen Joarwi, mihn likin kan anahne doadoahkki arai kapai kan en jeuweje mihn Jew-ok. 28 Nehn oai pirin kadoarihla pwukoahioauwe apel wahlahng irai mwani ohroj me rikrikpene oang irai, ngoahi pirin jeiloakla Spain apel paj ipamwai nehn oai jeijeiloakla. 29 Nehn oai pirin lelwe ipamwai, ngoahi kidal pwa ngoahi nen lelwe pwilihkihwe kapai unjek en Christ.

30 Rioai kan, ngoahi poaki ipamwai in ngoang in oadoan asai Koaun Jesus Christ, apel jang in limpoak ma Ngen Joarwiho kin kihdoa, pwa kamwai en pwili kapkapki ngoahi ipen Koahs anjoau ohroj. 31 Kapkapki pwa ngoahi en jilajil mwehu jang irai ma joah pwojon kan nehn Judea apel kapkapki pwa oai doadoahk in kalohki Rongmwehu en warroang nihn Koahs armaj kan nehn Jerusalem. 32 Doari, ma ioar kupwuren Koahs, a ngoahi pirin lelwe ipamwai nehn oai nen dirkihla peren apel perenki asai suhpene kainjenmwahu. 33 Koahs, ma kioang kisai moaloailoai oauwe, en pwilpwili kamwai ohroj. Amen.

16

En Paul Rahnmwahu

1 Ngoahi nimen kapehje oang kamwai riasai joauloang Phoebe, ma wia sohn doadoahk men nehn mwomwohdjohn Cenchreae. 2 Kajamwo ih in oadoan Koaunno pwa ih warroang woaun nehn pwungen nihn Koahs armaj. Jeuwejehki ih joang ohroj ih anahne, pwa ih ne jeuwejehla dir, pwilihki ngoahi. 3 Oai rahnmwahu oang Priscilla apel Aquila, pwilihki ioangoai sohn doadoahk kan nehn doadoahkin Christ Jesus. 4 Anjoau kij ira mweidla ara mour ki ngoahi. Ngoahi apel pwilihki mwomwohdjohn mihn likinnok ohroj kaping koalik oang ira. 5 Oai pel rahnmwahu oang sohn mwomwohdjohk ma kin suhpene nehn umwarahu.

Oai rahnmwahu oang oai pirien Epaenetus, ih ioar sapin armaj ma pwojonla Christ nehn wein Asia. 6 Oai rahnmwahu oang Mary, ma inenin doadoahk koalik oang kamwai. 7 Oai rahnmwahu oang Andronicus apel Junia, ioangoai mihn Jew, ma pwili ngoahi joaldi nehn kalpwuhj; ara pwanah inenin janjal mwehu nehn pwungen woaroakkok, a ara pel pwojonla Christ mwohn ngoahi.

8 Oai rahnmwahu oang Ampliatus, oai pirien in oadoan Koaunno. 9 Oai rahnmwahu oang Urbanus, ioangoai sohn doadoahk oang Christ, pwilihki Stachys, oai pirien kajampwal. 10 Oai rahnmwahu oang Apelles, woal men ma loalpwoas oang Christ ma ne pel janjal mwehu. A pel kioang oai rahnmwahu oang joauloanngok nehn en Aristobulus wijahu. 11 Oai rahnmwahu oang Herodion, ioangoai mihn Jew. Oai rahnmwahu oang joauloanngok nehn en Narcissus wijahu.

12 Kioang oai rahnmwahu oang Tryphaena apel Tryphosa, nihn Koaunno sohn doadoahk, pel oang oai pirien kajampwal Persis, ma inenin doadoahk koalik oang Koaunno. 13 Oai rahnmwahu oang Rufus, ma Koaunno ne pilda pwa en papah Ih, pel ah nohnohu, ma wiahki ngoahi doahr nah. 14 Kioang oai rahnmwahu oang Asyncritus, Phlegon, Hermes, Patrobas, Hermas, apel oang ohroj riasai joauloang kan iparai. 15 Kioang oai rahnmwahu oang Philologus, Julia, Nereus apel riah li, apel oang Olympas pwilihki ohroj nihn Koahs armaj ma mine iparai.

16 Kamwai rahnmwahukihpene en Christ limpoak ohroj.* Ohroj mwomwohdjo en Christ kadarwe arai rahnmwahu.

Kadoarihekdihn en Paul Kaweid

17 Ngoahi kangoangehki kamwai, rioai joauloang kan: kapang ihr ma kin kahrehda liaksohrohr apel koauwe en joauloang kan pwojon nehn ahr padahki iroahpwi ma uhwoang padahk ma kisai ne oaloahdi. Joah passoang irai! 18 Joangoan armaj pwiai johkin papah Christ, asai Koaun; irai papah pein injenarai. Jang in mwomwen loalkoangin arai lal apel ling in arai sikesik irai kin widingehdi armaj pwung kan. 19 Armaj ohroj kidal doahr amwai kin poadidihoang Rongmwehu in Koahs. Me kahrehng ngoahi peren koalik. Ngoahi nimen kamwai en loalkoangki amwai siahk mwehu kan nehn amwai wia me pwung apel anki mwakelkel jang japwung ohroj. 20 In anjoau mwosmwos, Koahs in moaloailoai pirin kamwusihdi Jehsen pehn ehmwaikan.

Kalahngan en asai Koaun Jesus en pwilpwili kamwai.

21 Timothy, ioangoai sohn doadoahk, kadar ah rahnmwahu, pel jang Lucius, Jason, apel Sosipater, ioangoai mihn Jew pwi.

22 Ngoahi, Tertius, ma insinsinge nihn Paul kijinlikoau oauwe, pel kadar oai rahnmwahu, nehn oai pel wia nihn Koaunno armaj.

23 Gaius pel pwa kajilel oang kamwai. Ih umwanki ummwo ngoahi mine loaloa, ma mwomwohdjohu kin pel pokonpene loaloa. Erastus, jounkankid in kahnihmmwo, kadar oang kamwai ah rahnmwahu, pel jang riasai joauloang Quartus.

24 [Kalahngan en asai Koaun Jesus Christ en pwilpwili kamwai ohroj. Amen.]

Kadoarihekdihn Kapkap in Kaping

25 Kisai kapnga Koahs, kioang Ih klori! Ih ioar kak kasoangehdi kamwai nehn amwai pwojon, jang in Rongmwehu in Jesus Christ ma ngoahi kin padahki apel jang in janjalda in me mehlel ma johpwa janjal anjoau woaroai jang oh mehj. 26 Doari, mehlel oauwe ne janjal jang nehn pukin joukohppok; apel jang in mahjan in Koahs poaspoas; mehlel oauwe pel janjal oang sohn wei kan ohroj, pwa irai ohroj en pwojonla apel peik oang Koahs.

27 Klori ma joh imwin en inlahng Koahs ma kalahpwuk anki loalkoang unjek in me ohroj, in oadoan Jesus Christ! Amen.

* 4:15 Kojonneddo kin kajalehioang armaj en Koahs lioas. Koahs lioas pwa armaj johkin kapwaihahda Ah Kojonned ohroj.

* 16:16 Kamwai rahnmwahukihpene en Christ limpoak. Ke: kamwai rahnmwahukihpene misik joarwi.