^

Ma Mʉweni Sulumani ge Melefit

New Testament in Muyang

copyright © 2013 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Muyang
Translation by: Wycliffe Bible Translators
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Copyright Information

© 2013, Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

The New Testament
in Muyang

© 2013, Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2015-03-17

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 29 Jan 2022
eBible.org certified

7fea74f6-4ba4-5a54-a7cf-a6c88fbc1968

Meciyʉ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Ma Mʉweni Sulumani ya Meciyʉ àbəki ni

Ere ye ti məɗəmki ka Ma Mʉweni Sulumani ya Meciyʉ àbəki ni

Maslaŋa ya àbəki wakita ge Meciyʉ ni àɗafay slimi gayaŋ a wakita ni bu ndo. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, kwa ka mənjəki gani ndam ga Yezu ɗek tə̀səra àbəki ti Meciyʉ zal asak ga Yezu ni (Meciyʉ ti təzalay naŋ Levi daya). Maslaŋa ya àbəki wakita ni ti zal Zʉde, awayay aɗafaki ma ga ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ya tə̀ɗəmbiyu, tə̀ɗəm amagravu ni ti àgrava ka sarta ga Yezu eɗeɗiŋ a (jeŋgey Meciyʉ 1.22-3 ; 2.15 ; 2.17-18 ; 2.23 ; 3.3 ; ma ndahaŋ tə̀bu akaɗa hini daya).

Ka mənjəki ga wakita ni Meciyʉ àɗəmki ma ke miwi ga Yezu. Kələŋ gani àŋgəhaɗ ere ye ti Yezu àgray akaba àɗəm ni ɗek akaɗa ga ata Mark nday ata Lʉk ya tàŋgəhaɗ ni : Yezu ànjəki ke tʉwi gayaŋ ka haɗ Gelili, òru gwar a Zerʉzalem. Yezu naŋ àbu agray tʉwi gayaŋ ni ti gʉzit àna gʉzit ndam ya taɗəbay naŋ ni tə̀sər naŋ ti naŋ way ; kələŋ gani Piyer àɗəm Yezu ti naŋ Krist bay gəɗakani ya amara ni (16.16). Piyer àra àɗəma pakama nana ti kələŋ gani Yezu òru gwar a Zerʉzalem, wuɗaka akoru ti àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahàr àɗəm tâkaɗ naŋ eslini, mək amaŋgaba e kisim ba (16.21).

E kiɗiŋ ga pakama ga Yezu ya àɗəm ni bu ni ti Meciyʉ àdaba ndahaŋ a, àslamatakabu, àbəki ka məlaŋ gərgəri zlam a wakita gayaŋ ni bu : ma ga Yezu ya àɗəm ka həma ni (5.1–7.29), ma ga Yezu ya àɗəm ka ya ti aslər ndam asak gayaŋ ni (10.1–11.1), ma gozogul ga Yezu ya àɗəmki ka Məgur ge Melefit ni (13.1-52), ahəmamam ndam ga Yezu tânjəhaɗkabu ni (18.1–19.2) akaba ma ga Yezu ya àɗəmki ka mandav ga duniya ni (24.1–25.46).

Meciyʉ aɗəfiki ana leli zlam ya ti tàgrakivu ka Yezu ni ti àgravu akaɗa ga zlam ya ti àgrakivu ka ndam Izireyel a Wakita ge Melefit ya ahaslani bu ni. Yezu àsləka ka haɗ Ezip a akaɗa ga ndam Izireyel na (2.14-15) ; tàbaray naŋ akaɗa ga ndam Izireyel ya tàsləkaba a dəluv ba ni (3.13), àcaka daliya a huɗ gili ba (4.1) mək àcəliya a həma va ga macahi Divi ge Melefit ana mis akaɗa ge Mʉwiz ya àgray na (5.1). Yezu ti naŋ bay məgri tʉwi ana Melefit ya àcakay daliya a kəla geli vu ni (Izayi 53.4 ; Meciyʉ 8.17) ; naŋ Wur ge Mis, ya Deniyel èpi Melefit aməfiyu naŋ a bay vu ni (Deniyel 7.13-14 ; Meciyʉ 9.6). Yezu èndeveriŋaba tʉwi gayaŋ na ɗek : kani ti naŋ « Melefit ya anjəhaɗ akaba leli ni » (Emenʉwel) ya Izayi àɗəmki ma ni (Izayi 7.14 ; Meciyʉ 1.23 ; 28.20).

1

Slimi ga ata bəŋ ga bəŋ ga Yezu

(Lʉk 3.23-38)

1 Yezu *Krist ti naŋ wur huɗ ge Devit, wur huɗ ga Abraham daya. Slimi ga ata bəŋ ga bəŋani ti nday hi : 2 Abraham èwi Izak, Izak èwi Zekʉp, Zekʉp èwi Zʉda akaba bəza ga məŋani ndahaŋ, 3 Zʉda èwifiŋa ata Ferez nday ata Zara kà Tamar a, Ferez èwi Esroŋ, Esroŋ èwi Aram, 4 Aram èwi Aminadap, Aminadap èwi Nasoŋ, Nasoŋ èwi Salmoŋ, 5 Salmoŋ èwifiŋa Boz kà Rahap a, Boz èwifiŋa Zobet kà Rut a, Zobet èwi Zese, 6 Zese èwi Devit. Devit ti àzum bay.

Bay Devit èwifiŋa Salomoŋ kà wal ge Yʉri a, 7 Salomoŋ èwi Robowam, Robowam èwi Abiya, Abiya èwi Asaf, 8 Asaf èwi Zusafat, Zusafat èwi Zuram, Zuram èwi Oziyas, 9 Oziyas èwi Zowatam, Zowatam èwi Asaz, Asaz èwi Ezesiyas, 10 Ezesiyas èwi Manase, Manase èwi Amoŋ, Amoŋ èwi Zuziyas, 11 Zuziyas èwi Zesʉniyas akaba bəza ga məŋani. Ka sarta gani nani ti tə̀həloru ndam *Zʉde ka haɗ Babiloŋ.

12 Tàra tə̀həloya ndam Zʉde ka haɗ Babiloŋ a ti Zesʉniyas èwi Salatiyel, Salatiyel èwi Zorobabel, 13 Zorobabel èwi Abiyut, Abiyut èwi Eliyakim, Eliyakim èwi Azor, 14 Azor èwi Sadok, Sadok èwi Akim, Akim èwi Eliyʉt, 15 Eliyʉt èwi Eleyazar, Eleyazar èwi Mataŋ, Mataŋ èwi Zekʉp, 16 Zekʉp èwi Zʉzef. Zʉzef ti zal ga Mari ya èwi Yezu ni. Yezu ti təzalay naŋ Krist.

17 Nahkay e kiɗiŋ ga sarta ga Abraham akaba sarta ge Devit bu ni ti bəza huɗ bəza huɗ ga Abraham kru mahar faɗ ; e kiɗiŋ ga sarta ge Devit akaba sarta ya ti tə̀həloru ndam Zʉde ka haɗ Babiloŋ ni bu ni ti bəza huɗ bəza huɗ ga Abraham kru mahar faɗ ; e kiɗiŋ ga sarta ya ti tə̀həloru ndam Zʉde ka haɗ Babiloŋ ni akaba sarta ge Krist bu ni ti bəza huɗ bəza huɗ ga Abraham kru mahar faɗ.

Məslər ge Melefit ahi ana Zʉzef etiweya wur a, slimi gani Yezu

(Lʉk 2.1-7)

18 Tìwi Yezu *Krist ti àgravu nahkay hi : məŋani Mari məva ge Zʉzef. Zʉzef àzay naŋ faŋ ndo, ay tìpi ti naŋ a huɗ. Naŋ a huɗ ti àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani. 19 Zal gani Zʉzef ti naŋ mis jireni, nahkay àra èpia naŋ a, naŋ a huɗ ti àwayay maɗafani do. Àɗəm ambrəŋ naŋ akal-akal. 20 Naŋ àbu ajalay ahàr nahkay ti *məslər ge Melefit àŋgazlivu e kisim miziɗeni bu, àhi ahkado : « Zʉzef wur huɗ ge Devit, kàgray aŋgwaz ga mazay Mari ga wal ba, aɗaba wur ya a huɗ gayaŋ bu ni ti àzay huɗ gani àna njəɗa ga Məsuf Njəlatani. 21 Ara ewi wur zalani. Emiweya ti akədi slimi Yezu, aɗaba naŋ ti amahəŋgay ndam gayaŋ, aməhəlaba tay a magudar zlam gatay ba. »

22 Zlam gani nani àgravu ɗek ti, ti pakama ga Bay Melefit ya àhi ana bay mahəŋgaray *pakama gayaŋ ni mâgravu. Pakama gani nani ti nihi : 23 « Wur dahalay ya àsər zal faŋ ndo ni ara azay huɗ, emiwi wur zalani, atəzalay naŋ Emenʉwel. » * Emenʉwel ti awayay aɗəmvaba « Melefit naŋ àbu akaba leli. » 24 Zʉzef nakəŋ àra èpiɗekva ti àgray ere ye ti məslər ga Bay Melefit àhi gray ni. Àzay Mari nakəŋ ga wal, 25 ay tàndəhaɗkabu ndo, duk àbivoru ana sarta ya Mari èweya wur na ni. Nahkay Mari nakəŋ èwi wur zalani, mək Zʉzef àdi slimi gani Yezu.

2

Ndam məsər zlam tara tamənjaya Yezu a

1 Tìwi Yezu ti e Betlehem ka haɗ *Zʉde. Ka sarta gani nani ti Erot naŋ bay ga ndam *Zʉde. Tàra tìwia Yezu a ti ndam ndahaŋ tàra a Zerʉzalem a ; nday ndam məsər zlam, tàsləkabiya gwar egezi a. 2 Tàra tìnjia ti tìhindi, tə̀ɗəm : « Bay ga ndam Zʉde ya tìwi ni ti naŋ eley ? Màra ti aɗaba boŋgur àcəlaya, aɗafaki tìweya bay gəɗakana. Mìpia boŋgur na ti màra ga mabəhaɗi mirdim a. » 3 Bay *Erot àra ècia ma gana ti ma gani àhəlia ahàr a dal-dal ; ma gani àhəlia ahàr ana ndam Zerʉzalem a ɗek daya. 4 Eslini Erot nakəŋ àzalakabu gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam Zʉde ya *tə̀səra Wakita ge Melefit a ni. Àzalakabu gəɗákani ga ndam Zʉde ni nahkay ti ge mihindifiŋa kà tay a : « *Krist Bay gəɗakani ya amara ni ti, etiwi naŋ ti eley ? » 5 Naŋ nakəŋ àra àhia ana tay a nahkay ti nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Etiwi naŋ ti e Betlehem ka haɗ Zʉde, aɗaba bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit nahaŋ àbəki a wakita gayaŋ bu nahkay hi :

6 “Bay Melefit àɗəm :

Lekʉlʉm ndam Betlehem ka haɗ Zʉde ni ti

kəsa gekʉli gəɗakani àtam kəsa ndahaŋ ga haɗ Zʉde ni,

aɗaba etiwi bay a kəsa gekʉli bu.

Bay gani nani ti amədi kama ana ndam goro ndam *Izireyel.” *»

7 Bay Erot àra ècia ma na nahkay ti àzalakabu ndam məsər zlam ni akal-akal, èhindifiŋa ma kà tay a, àhi ana tay ahkado : « Boŋgur ni ti àcəlaya ananaw ? » 8 Tàra tə̀hia sarta gana ti àsləroru tay e Betlehem, àhi ana tay : « Dəgum, kəɗəbum məlaŋ ga wur ya tìwi ni lala. Akəsəruma məlaŋ gana ti, ŋguma ti kə̂həŋgrumu ma gani. Aɗaba nu day nara nakoru ga mabəhaɗi mirdim. »

9 Nday nakəŋ tàra tìcia ma ga bay na ti tàsləka. Nday tə̀bu takoru e divi bu ni ti tìpi boŋgur ya àcəlaya gwar egezi a ni, naŋ àbu akoru kama gatay. Boŋgur ni naŋ àbu akoru nahkay ti òru ècikki ka məlaŋ ga wur ya naŋ àvu ni. 10 Tàra tìpia boŋgur na ti tə̀mərva dal-dal, 11 tə̀huriyu a ahay ya ti boŋgur ècikki ni vu, tə̀di ahàr ana wur ni nday ata məŋani Mari. Tàra tìpia wur na ti tàbəhaɗi mirdim grik meleher ndiɓa ndiɓa ana haɗ, mək tə̀zləkaba sahar gatay a, tə̀həlaya zlam a, tə̀bi ana wur ni. Zlam gani nday hi : gru, haf ya tamal tazəbay ezi ti àɓəlay ni, akaba haf nahaŋ təzalay mir, ezi akaɗa ge tersel ni. 12 Kələŋ gani Melefit àhi ma ana tay e kisim miziɗeni bu, àhi ana tay ahkado : « Kə̀ŋgumoru gwar afa ga Erot ba. » Nahkay nday nakəŋ tàsləka, tàŋgoru a magam gatay àna divi nahaŋ zlam gatay.

Ata bəŋ ga Yezu tacuhworu àna Yezu ka haɗ Ezip

13 Ndam məsər zlam ni tàra tàsləka ti *məslər ge Melefit àŋgazlivu ana Zʉzef e kisim miziɗeni bu, àhi ahkado : « Sləka, za wur na nday ata məŋana, cuhworu àna tay gwar ka haɗ Ezip. Ekinjʉmiya ti njəhaɗuma eslina. Anəhuk “Sləka” day kwa ti akəsləkumbiya. Aɗaba *Erot naŋ àbu aɗəbay divi ge mijiŋ wur ni. » 14 Zʉzef àra ècia ma na nahkay nahəma, ga məlavaɗ gani nani ècikaba, àzay wur ni nday ata məŋ ga wur ni, òru ka haɗ Ezip. 15 Tòru tìnjʉa eslina ti tànjəhaɗiyu duk àbiviyu ana kisim ga bay Erot. Ata bəŋ ga Yezu tòru àna Yezu ka haɗ Ezip ti, ti pakama ga bay mahəŋgaray *pakama ga Bay Melefit mâgravu. Pakama ya àɗəm ni ti nahkay hi : « Nə̀zalabiyu wur goro ti kwa ka haɗ Ezip. † »

Tabazl bəza

16 Erot àra ècia ndam məsər zlam ni tàgosa naŋ a ti àzuma ɓəruv a dal-dal. Nahkay àsləroru mis, àhi ana tay tôru tâbazl bəza ga kəsa Betlehem akaba bəza ge mis ya tanjəhaɗ kà gəvay gani ni. Àhi ana tay tâbazl bəza ya ti tə̀zuma vi a cʉ cʉena akaba ya tìsli vi cʉ cʉeni ndo ni ɗek. Àɗəm tâbazl bəza ge vi cʉ cʉeni ni ti aɗaba ndam məsər zlam ni tə̀hi « Mìpi boŋgur enjenjeni ti àgray vi cʉ nihi. » 17 Nahkay pakama ge Zeremi bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni àgravu. Pakama gani nahkay hi :

18 « Tìci zlahay a Rama : tuway ahənday dal-dal, tagray delʉlʉ.

Nani Resel, etʉwi bəza gayaŋ,

àwayay ti mis tədabakay naŋ do, aɗaba bəza gayaŋ tə̀bi va bi. ‡ »

Ata bəŋ ga Yezu tasləkabiya ka haɗ Ezip a

19 Kələŋ gani bay *Erot nakəŋ àməta. Àra àməta ti məslər ga Bay Melefit àŋgazlivu ana Zʉzef ka haɗ Ezip e kisim miziɗeni bu keti, 20 àhi ahkado : « Cikaba, za wur na nday ata məŋana, kəŋgoru àna tay ka haɗ Izireyel. Aɗaba ndam ya ti tàwayay makaɗ wur ni ti tə̀məta. » 21 Zʉzef nakəŋ àra ècia ma na ti ècik, àzay wur ni nday ata məŋ ga wur ni, tàsləka tàŋgoru ka haɗ Izireyel. 22 Ay Erseleyʉs wur ga Erot àhuriya a bay ga bəŋana va ka haɗ *Zʉde a. Zʉzef nakəŋ àra ècia ma gana ti aŋgwaz awər naŋ, àwayay məhuriyani ka haɗ Zʉde do. Eslini *məslər ge Melefit àhi ma e kisim miziɗeni bu, nahkay Zʉzef nakəŋ òru ka haɗ *Gelili. 23 Òru ènjʉa eslina ti ànjəhaɗ a kəsa nahaŋ bu ; təzalay kəsa gani Nazaret. Nahkay ere ye ti ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya tə̀ɗəmbiyu ni àgrava. Ma gani nahkay hi : « *Bay gəɗakani ya amara ni ti atəzalay naŋ zal Nazaret. »

3

Pakama ge Zeŋ bay məbaray mis ni

(Mark 1.1-8 ; Lʉk 3.1-9 ; Zeŋ 1.19-28)

1 A vaɗ nahaŋ àbu nahəma, Zeŋ bay məbaray mis ni àhərkiaya ke mis a huɗ gili ba ka haɗ *Zʉde ga məhi ma ana mis. 2 Àhi ana mis ahkado : « Mbatumkaba majalay ahàr gekʉli a, aɗaba *Məgur ge Melefit ènjia wuɗak. * » 3 Zeŋ ti Izayi bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit àɗəmkibiya ma, àɗəm :

« Maslaŋa azlah a huɗ gili bu, dəŋgu gayaŋ ahəndabiyu. Àɗəm :

“Slamatumikabu divi ana Bay gəɗakani,

ahàr àɗəm divi gayaŋ mâla ndəlaɓa.” † »

4 Zeŋ ti naŋ àbu àna azana mələmani àna eŋgʉc ge ezligwemi, awəlvù àna maslpara ga ambəl a zuh bu. Zlam məzum gayaŋ ti eyew akaba amu. 5 Eslini ti ndam Zerʉzalem, ndam ga haɗ Zʉde ɗek akaba ndam ya ti tanjəhaɗ kà gəvay ga zalaka *Zʉrdeŋ ni ɗek tə̀rəkia ke Zeŋ nakəŋ a, 6 tə̀ɗafaya zlam gatay ya tàgudar na, mək Zeŋ nakəŋ àbaray tay a zalaka Zʉrdeŋ ni bu hʉya.

7 Ndam *Feriziyeŋ akaba ndam *Sedʉseyeŋ kay tə̀rəkia ke Zeŋ a ti mə̂baray tay. Zeŋ nakəŋ àra èpia tay a ti àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ti medékw ! Way àhi ana kʉli dəguma afa goro a ti kâtamumfəŋa kà məzum ɓəruv ge Melefit ya ara azumki ke mis wuɗak na way ? 8 Tamal ti kàmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena ti, grum tʉwi ya ti aɗafaki lekʉlʉm kàmbatumva ni. 9 Ŋgay bəŋ ga bəŋ gekʉli Abraham, nahkay akatamum ti kə̀humi ana ahàr ba, aɗaba nəhi ana kʉli nahəma, Melefit esliki məhiani ana akur nday ndani tîgi bəza huɗ ga Abraham day, agravu. 10 Si kəgrum tʉwi sulumani kwa. Do ni ti Melefit naŋ ànjəkia ka matraɓ kʉli a àndava, agri ana kʉli akaɗa ge mis ya məŋ ga zlam gayaŋ tìwi bəza sulumani do ni ti azay zlaba gayaŋ ekeleba tay a, abiyu tay a aku vu ni. 11 Nu ti nabaray kʉli àna yam ti mis tə̂sər lekʉlʉm kàmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a, ay maslaŋa nahaŋ naŋ àbu ara e divi ba kələŋ goro a : naŋ ti aməbaray kʉli àna *Məsuf Njəlatani akaba àna aku. Naŋ gani nani ti njəɗa gayaŋ àtama goro a ; nu ti way ga məziaba kimaka gayaŋ a di way ? 12 Emedekaba mis a akaɗa ge mis ya àza hijiɗ gayaŋ a ahar va, ahar hay àna naŋ ni. Àharaba ti abiyu yam ga hay ni a guvur vu. Ay kisfit gani ni ti ajiaba aku a. Aku gani nani ti àmət ɗay-ɗay do. »

Tabaray Yezu

(Mark 1.9-11 ; Lʉk 3.21-22)

13 Eslini Yezu àsləka ka haɗ *Gelili a, àrəkioru ke Zeŋ kà gəvay ga zalaka *Zʉrdeŋ ti Zeŋ *mə̂baray naŋ. 14 Ay ti Zeŋ àwayay məbaray naŋ do, àhi ahkado : « Amal nu nərəkukoru ti kâbaray nu. Nihi ti nak kə̀rəkua ti nâbaray kur sawaŋ aw ? » 15 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nihi ti gəskabá, gray nahkay hayaŋ. Tamal màgra nahkay ti màgra ere ye ti Melefit awayay na ɗek. Àgəski ti magray nahkay. » Zeŋ àra ècia ma ga Yezu na ti àgəskabu, àbaray naŋ. 16 Zeŋ àra àbara Yezu a ti Yezu àcəlaya a yam ni ba. Eslini huɗ melefit àzləkvaba, mək Yezu nakəŋ èpi *Məsuf ge Melefit àhərkiaya akaɗa ga kurkoduk ya ahər na. 17 Eslini dəŋgu àhəndabiyu a huɗ melefit bu akaɗa dəŋgu ge mis, àɗəm : « Maslaŋa hini ti wur goro, nawayay naŋ dal-dal ; aməru məɓəruv dal-dal. »

4

Seteni ahəlfəŋa eyʉ kà Yezu a

(Mark 1.12-13 ; Lʉk 4.1-13)

1 Kələŋ gani *Məsuf ge Melefit àzoru Yezu a huɗ gili vu ti *Seteni mə̂həlfəŋa eyʉ a. 2 Eslini Yezu nakəŋ àgəs ndəra, àzum zlam ndo vaɗ kru kru faɗ məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek. Kələŋ gani lʉwir àwərkaba naŋ a. 3 Nahkay bay məhəlfəŋa eyʉ kè mis a ni àrəkioru, àhi ; « Tamal ti nak Wur ge Melefit eɗeɗiŋ ti hi ana akur nday hini tə̂mbukvu *dipeŋ zla aw. » 4 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, Melefit àɗəm : “Mis anjəhaɗ ti àna zlam məzumani ciliŋ do ; anjəhaɗ ti àna pakama ya Melefit àɗəm ni ɗek.” * »

5 Eslini Seteni àzoru naŋ a kəsa *njəlatani ni vu, àfəkaɗ naŋ jik ka ahàr ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni, † 6 mək àhi : « Tamal nak Wur ge Melefit eɗeɗiŋ ti diyu a haɗ, aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu nahkay hi : “Melefit aməhi ma ana məslər gayaŋ, atakəcaw kur, ti asak gayak ènjifiŋ kà akur ba.” ‡ » 7 Ay Yezu àhi : « Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu keti : “Kə̀həlfəŋa eyʉ kà Bay Melefit gayak a ba.” § » 8 Eslini Seteni nakəŋ àzoru Yezu ka ahàr ga həma zəbalani, àɗəfiki haɗ ga duniya gərgərani ɗek, àɗəfiki njəɗa akaba elimeni gatay, 9 mək àhi : « Kə̀bu kipioru zlam ni ɗek do waw ? Tamal ti kàbəhaɗua mirdim a meleher ndiɓ ana haɗ ti anəbuk tay ɗek. » 10 Eslini Yezu àhi : « Həɗakfua, Seteni. Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu nahkay hi : “Akabəhaɗi mirdim ti ana Bay Melefit gayak ; akazləbay naŋ naŋ bəlaŋ ciliŋ.” * » 11 Yezu àra àɗəma ma na nahkay ti Seteni nakəŋ àsləkafəŋa. Àra àsləkafəŋa ti *məslər ge Melefit tə̀rəkia ka Yezu a, tə̀fi ahàr.

Yezu anjəki ke tʉwi gayaŋ ka haɗ Gelili

(Mark 1.14-15 ; Lʉk 4.14-15)

12 Kələŋ gani mis tə̀hi ana Yezu tə̀fiya Zeŋ a daŋgay va. Yezu àra ècia ma gana ti àsləka òru ka haɗ *Gelili. 13 Òru ènjʉa eslina ti ànjəhaɗ a Nazaret ndo, òru ànjəhaɗ a Kafarnahum. Kafarnahum ti kà gəvay ga *dəluv gəɗakani ga haɗ Gelili, ka haɗ ga Zabuloŋ akaba ga Naftali. 14 Àgray nahkay ti pakama ge Izayi bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya àɗəmbiyu ni ti mâgravu. Àɗəm nahkay hi :

15 « Lekʉlʉm ndam ga haɗ ga Zabuloŋ akaba ga Naftali,

gwar ka dəluv, ke ledi ga zalaka *Zʉrdeŋ ni !

Ka haɗ Gelili gekʉli ti ndam ya nday ndam *Zʉde do ni tə̀bu kay,

16 ay mis ya ti tanjəhaɗ a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu ni tìpia məlaŋ maslaɗana dal-dal ;

mis ya ti tanjəhaɗ akaɗa nday mis məmətani ni, məlaŋ àslaɗia ana tay a.† »

17 Ka sarta gani nani Yezu ànjəki ka məhi ma ana mis, àɗəm : « Mbatumkaba majalay ahàr gekʉli a, aɗaba *Məgur ge Melefit ènjia. »

Yezu azalay ndam məgəs kilif faɗ

(Mark 1.16-20 ; Lʉk 5.1-11)

18 A vaɗ nahaŋ Yezu naŋ àbu asawaɗay kà gəvay ga dəluv Gelili ti èpi mis ndahaŋ cʉ nday kà məŋ gatay. Bəlaŋ gani slimi gayaŋ Simu naŋ ya təzalay Piyer ni, nahaŋ ni ti ni slimi gayaŋ Andre. Nday tə̀bu tətəliyu zəva gatay a dəluv vu, aɗaba nday ndam məgəs kilif. 19 Eslini Yezu àhi ana tay : « Ɗəbumbiyu nu ; anagray ti kîgʉm ndam məhəlibiyu mis ana Melefit akaɗa ya ti kəgəsum kilif ni. » 20 Tàra tìcia pakama ga Yezu na ti tə̀mbərbu zəva gatay ni ndəɓak, tàɗəbay naŋ hʉya. 21 Nday tə̀bu takoru ti Yezu èpi mis ndahaŋ cʉ, nday kà məŋ gatay keti ; nday bəza ge Zebede, bəlaŋ gani slimi gayaŋ Zek, nahaŋ ni ti ni slimi gayaŋ Zeŋ. Nday a *slalah ga yam bu akaba bəŋ gatay Zebede, tə̀bu təslamalay zəva gatay. Yezu àra èpia tay a ti àzalay tay. 22 Nday nakəŋ tàra tìcia zalay ga Yezu na ti tə̀mbərbu slalah ga yam gatay ni akaba bəŋ gatay ni, tàɗəbay naŋ.

Yezu acahi zlam ana mis akaba ahəŋgaraba mis a

(Lʉk 6.17-19)

23 Kələŋ gani Yezu àsawaɗay ka kəsa ka kəsa ga haɗ *Gelili ni ɗek, àcahi zlam ana mis a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ye eslini ni bu. Àhi *Ma Mʉweni Sulumani àki ka *Məgur ge Melefit ana tay, àhəŋgaraba ndam gatay dərani akaba ndam gatay ya arməwər gərgərani awər tay na ɗek. 24 Nahkay ndam ga haɗ Siri ɗek tìcia zlam ga Yezu ya àgray na. Eslini tə̀həlibiyu ndam gatay ya tèɓesey do ni ɗek : ndam ga arməwər, ndam ya ti təcakay daliya ni, ndam ya ti seteni tə̀niviyu ana tay ni, ndam ya ti araŋa agəs tay ɓəruk ɓəruk ni, akaba ndam dəra. Tə̀həlibiya tay ana Yezu a ti Yezu àhəŋgaraba tay a. 25 Mis dal-dal tàsləkabiya e Gelili a, ka haɗ ga *Kəsa Kru a, a Zerʉzalem a, ka haɗ *Zʉde akaba ke ledi ga zalaka *Zʉrdeŋ a, tàɗəbay Yezu.

5

Yezu acahi zlam ana mis a həma bu

1 Yezu àra èpia mis dal-dalani na ti àcəloru a həma vu, ànjəhaɗ digʉs. Nahkay ndam maɗəbay naŋ ni tə̀rəkioru, 2 mək Yezu ànjəki ka macahi zlam ana tay.

Məmərani ga ndam ga Yezu

(Lʉk 6.20-23)

Àhi ana tay ahkado :

3 « Ndam ya ti tə̀səra nday ndam talaga kè eri ge Melefit ni ti tə̂mərvu, aɗaba *Məgur ge Melefit ti gatay.

4 Ndam ya ti titʉwi ni ti tə̂mərvu, aɗaba Melefit aməhəŋgrivu ɓəruv ana tay. *

5 Ndam ya ti nday kuɗufani ni ti tə̂mərvu, aɗaba Melefit aməvi haɗ ya ti àɗəm aməvi ana ndam gayaŋ ni ana tay.

6 Ndam ya ti tawayay jiri ge Melefit akaɗa ya tawayay zlam məzumani akaba zlam miseni ni ti tə̂mərvu, aɗaba etipi jiri gani nani, atərəh àna naŋ akaɗa ya tərəh àna zlam məzumani ni.

7 Ndam ya ti mis təsi cicihi ana tay ni ti tə̂mərvu, aɗaba nday day atəsi cicihi ana Melefit.

8 Ndam ya ti məɓəruv gatay *njəlatani ni ti tə̂mərvu, aɗaba etipi Melefit.

9 Ndam ya ti taŋgalabakabu mis ni ti tə̂mərvu, aɗaba Melefit amazalay tay bəza gayaŋ.

10 Ndam ya ti mis təgri daliya ana tay aɗaba nday ndam jireni ni ti tə̂mərvu, aɗaba Məgur ge Melefit ti gatay.

11 « Lekʉlʉm ti ka ya ti mis tindivi kʉli, təgri daliya ana kʉli ahkay do ni təɗəmki ma magədavani gərgəri àki ke kʉli aɗaba lekʉlʉm ndam goro ni ti, mərumvu. 12 Yʉm, mərumvu dal-dal, aɗaba Melefit aməvi zlam sulumani ana kʉli kay a kəla gani vu a huɗ melefit bu. Daliya ya təgri ana kʉli nihi ni ti, ku ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ahaslani day tə̀gri ana tay nahkay. »

Ma àki ka estena akaba ka məlaŋ maslaɗani

(Mark 9.50 ; Lʉk 14.34-35)

13 « Lekʉlʉm e kiɗiŋ ga ndam ga *duniya ni bu ni ti akaɗa estena ya tabafəŋ kà zlam məzumani ni. Ay tamal estena ni àcər va do ni ti, təgri ahəmamam ti mə̂cər keti ni mam ? Àbi ! Ègia zlam masakana, tizligoru mis təcəlki ciliŋ.

14 « Aslaɗay məlaŋ a duniya bu ni ti lekʉlʉm gani. Kəsa gəɗakani ka ahàr ga həma ti aŋgahvu waw ? Aha ! 15 Maslaŋa ya ti ebeftey ceŋgel mək ahəmbaki dagəla ni ti àbi ; afəkaɗ ka məlaŋ zaŋani sawaŋ, nahkay ti aslaɗi məlaŋ ana mis ya ti a huɗ ahay bu ni ɗek. 16 Nahkay zla nahəma grum ti mis ɗek tîpi maslaɗani gekʉli àna tʉwi gekʉli sulumani ya kəgrum ni. Etipia ti atazləbay Bəŋ gekʉli ya a huɗ melefit bu ni. »

Pakama àki ke Divi ge Melefit

17 « Ŋgay nu nàra ga məmbatkaba *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki na akaba pakama ga ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray *pakama ge Melefit na ti kə̀ɗəmum ba. Nàra ga məmbatkaba tay a do, nàra ti ge mendeveriŋ tʉwi gani sawaŋ. 18 Nəhi ana kʉli nahəma, ku asak ma gʉzit ge Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni emiji do. Tamal huɗ melefit akaba haɗ ni ɗek tìjiji ndo ni ti asak ma ga wakita ni day emiji do. Si ere ye ti Melefit awayay magray ni ɗek amagrava day kwa. 19 Nahkay zla nahəma, tamal mis àgəskabu ku Divi bəlaŋ e kiɗiŋ ge Divi ge Melefit bu ndo, akaba acahi ana mis ndahaŋ ti tâgray akaɗa gayaŋ ni ti, àɓəlay do. Ku tamal àgəskabá Divi ndahaŋ a ɗek, Divi ya àgəskabu ndo ni ti gʉziteni àtam nday ndahaŋ ɗek nəŋgu ni, Melefit aməɗəm maslaŋa nani gʉziteni àtam mis ndahaŋ ɗek a Məgur gayaŋ ni bu. Ay maslaŋa ya ti àgəskabá Divi ge Melefit a ɗek, acahi ana mis ndahaŋ ni ti, Melefit aməɗəm naŋ gəɗakani a Məgur gayaŋ ni bu. 20 Nəhi ana kʉli nahəma, ahàr àɗəm kâtamum ndam *Feriziyeŋ akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit àna jiri. Tamal kàtamum tay ndo ni ti akəhurumiyu a *Məgur ge Melefit ni vu koksah. »

Məzum ɓəruv akaba ləgayvu

21 « Kə̀səruma tə̀hi ana ata bəŋ gekʉli ahkado : “Kə̀kaɗ mis ba. Maslaŋa ya ti àkaɗa mis a ni ti tagrafəŋa seriya.” † 22 Ay nu ti nəhi ana kʉli : ku way way do tamal àzumkia ɓəruv ka wur ga məŋana ti tagrafəŋa seriya ; ku way way do tamal èndivia wur ga məŋana cʉɗ ti ndam ge seriya təwəl naŋ ; tamal àhi ana wur ga məŋani “Nak muru” ti tizligiyu naŋ a *dəluv ga aku vu. 23 Nahkay tamal kìnjʉa àna sədaga gayak ka məlaŋ ya tabəhaɗ na, mək kə̀sərkia kàgudaria zlam ana wur ga muk a ti, 24 mbərbu sədaga gayak ni eslini, ru kâŋgalumbabiya. Akəŋgalumbabiya ti ŋga ti kâfəkaɗi sədaga gayak ni ana Melefit ɗəma mba.

25 « Tamal maslaŋa akoru abəhaɗkuk mirdim nahəma, ŋgalumbu ka ahàr divi ; do ni ti bi maslaŋa nani aməzikaboru kur ana bay magray seriya, mək bay ni aməvi kur ana zal slewja ga məfiyu kur a daŋgay vu. 26 Nəhuk nahəma, mənjəɗ məpəlaba ere ye ti tə̀fəkuk na ɗek ti akahəraya a daŋgay ni ba do. Ku tamal ti agəjənifuk sisi bəlaŋ nəŋgu ni, si kəpəlaba kwa. »

Magray hala

27 « Kə̀səruma tə̀hi ana ata bəŋ gekʉli ahkado : “Kàgray hala ba.” ‡ 28 Ay nu ti nəhi ana kʉli : ku way way do tamal àmənjaləŋa ana wal a àna eri ciliŋ, awayay ti tândəhaɗkabu ti, àgra hala àndava.

29 « Nahkay tamal eri ga ahar ga ɗaf gayak ezligiyu kur a magudar zlam vu nahəma, zaba zligoru ; àgəski hojo zlam ga vu gayak bəlaŋ ejiji ere gani tizligiyu vu gayak ɗek a dəluv ga aku vu ni. 30 Tamal ahar ga ɗaf gayak ezligiyu kur a magudar zlam vu nahəma, kelkaba zligoru ; àgəski hojo zlam ga vu gayak bəlaŋ ejiji ere gani vu gayak ɗek ahuriyu a dəluv ga aku vu ni. »

Magaray wal

(Meciyʉ 19.9 ; Mark 10.11-12 ; Lʉk 16.18)

31 « Tə̀hi ana ata bəŋ gekʉli : “Tamal maslaŋa agaray wal gayaŋ ti ahàr àɗəm abəki wakita gani, avi.”§ 32 Ay nu ti nəhi ana kʉli : ku way way do àgara wal gayaŋ a, wal ni day àgray mesʉwehvu ndo ni ti, wal ni àda zal nahaŋ a ti maslaŋa ya àgara wal na ti àfiyu wal ni a magray hala vu. Nahkay maslaŋa ya ti àza wal ya ti zal gani àgara na day àgra hala. »

Mbaɗay

33 « Kə̀səruma tə̀hi ana ata bəŋ gekʉli ahkado : “Tamal kàmbaɗa, kə̀ɗəm akəgri zlam ana Melefit ti ahàr àɗəm kə̀mbrəŋ ba, gray ere gani nani.” * 34 Ay nu ti nəhi ana kʉli : kàmbaɗum ɗay-ɗay ba. Ku àna huɗ melefit kàmbaɗum ba, aɗaba huɗ melefit ti kʉrsi ga Bay Melefit. 35 Ku àna haɗ ɗay kàmbaɗum ba, aɗaba haɗ ti məlaŋ məbəki asak ge Melefit. Ku àna Zerʉzalem day kàmbaɗum ba, aɗaba nani kəsa ga Bay gəɗakani. 36 Ku àna ahàr gayak day kàmbaɗa ba, aɗaba ku məhər ga ahàr gayak bəlaŋ day kàmbatkaba ti mîgi bəɗ-bəɗani ahkay do ni didiliŋeni koksah. 37 Ere ye ti kəɗəmum ni ti “Iy !” ahkay do ni “Aha !” Tamal kə̀ɗəmumkiva ma nahaŋ a ti nani tʉwi ge *Seteni. »

Mahəŋgarvu zlam magədavani

(Lʉk 6.29-30)

38 « Kə̀səruma, tə̀hi ana ata bəŋ gekʉli : “Tamal maslaŋa àzukaba eri a ti ziaba eri a bilegeni. Tamal maslaŋa àdəvukaba aslər a ti dəviaba aslər a bilegeni.” † 39 Ay nu ti nəhi ana kʉli : tamal mis cuɗayani àgruka araŋa ti kàhəŋgarfəŋ ba. Tamal maslaŋa àduka barva ka tuwər ga ahar ga ɗaf a nahəma, mbatikabiyu ga ahar ga gəjar ni ti mə̂dukkivu keti. 40 Tamal mis àbəhaɗkuka mirdim a, awayay azafuka endʉwi gayak a nahəma, mbrəŋ naŋ mâzafuka, mâzafuka mugudi gayak a daya. 41 Tamal mis àfəkuka ŋgasa ga məzioru zlam ezeweɗ kru nahəma, zioru ezeweɗ kru kru cʉ. 42 Tamal mis èhindilʉka zlam a ti vi. Tamal mis àra ga makəlay duwa ti kèkeli ba. »

Mawayay ndam ezir geli

(Lʉk 6.27-28, 32-36)

43 « Kə̀səruma tə̀hi ana ata bəŋ gekʉli : “Ahàr àɗəm wayay ndam ya ti nak kə̀bu akaba tay ni, zirey ndam ezir gayak.” ‡ 44 Ay nu ti nəhi ana kʉli : wayum ndam ezir gekʉli ; həŋgalumi Melefit ana ndam ya təgri daliya ana kʉli ni. 45 Tamal kəgrum nahkay ti ekigʉm bəza ga Bəŋ gekʉli ya e melefit bu ni eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni, aɗaba naŋ ti agray ti fat mâslaɗi məlaŋ ana ndam cuɗay akaba ana ndam sulumani, agray ti avər mə̂təɗiaya ana ndam jireni akaba ana ndam jireni do na daya. 46 Tamal lekʉlʉm kawayum ndam ya ti tawayay kʉli ni ciliŋ ti, kə̀humi ana ahàr Melefit aməvi zlam ana kʉli ka duwa gani aw ? Aha ! Aɗaba ku ndam *məhəl hadam day tə̀bu tagray nahkay. 47 Tamal kəgrumi sa ana bəza ga məŋ gekʉli ciliŋ ti, kə̀humi ana ahàr kəgrum zlam sulumani aw ? Aha ! Ku nday ya ti tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni day tə̀bu tagray nahkay. 48 Ahàr àɗəm kàgudarum zlam do simiteni, akaɗa ga Bəŋ gekʉli ya e melefit bu àgudar zlam do simiteni ni. »

6

Məvi zlam ana ndam talaga

1 Yezu àhi ana tay keti : « Ka ya ti kəgrum zlam sulumani ni ti, kə̀grum kè meleher ge mis ndahaŋ ti tîpi ere ye ti kəgrum ni ba. Tamal kəgrum kè meleher ge mis ti, Bəŋ gekʉli ya e melefit bu ni aməvi zlam ana kʉli azuhva tʉwi gekʉli ni do. 2 Nahkay zla nahəma, ka ya ti kəvumi zlam ana ndam talaga ni ti, kàzlahum àna naŋ ti mis tîci ba. Ndam ya ti tawayay ti mis tə̂ɗəm nday ndam jireni ni tə̀bu tagray nahkay a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit bu akaba a kəsa bu. Tagray nahkay ti aɗaba tawayay ti mis tâzləbay tay. Nəhi ana kʉli nahəma, nday ti tə̀ŋgəta zlam ka duwa gana àndava, atəŋgət nahaŋ va do. 3 Ay nak ti ka ya ti kəvi zlam ana zal talaga nahəma, gray ti ku ahar ga gəjar gayak day àsər ere ye ti ahar ga ɗaf gayak agray ni ba. 4 Ahàr àɗəm kəvi zlam ana mis ti maslaŋa nahaŋ èci ma gani ba. Buk ti epi zlam ya mis tìpi do ni, nahkay aməvuk zlam sulumani azuhva tʉwi gayak ya kàgray ni. »

Mahəŋgalay Melefit

(Lʉk 11.2-4)

5 « Ka ya ti kahəŋgalum Melefit nahəma, kə̀grum akaɗa ga ndam ya tawayay ti mis ndahaŋ tə̂ɗəm nday ndam jireni ni ba. Nday ti tahəŋgalay Melefit tawayay micikeni jik a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit bu ahkay do ni kà gəvay ge divi, ti mis tîpi tay. Nəhi ana kʉli nahəma, nday ti tə̀ŋgəta zlam ka duwa gana àndava, atəŋgət nahaŋ va do. 6 Ay nak ti ka ya ti kahəŋgalay Melefit nahəma, huriyu a ahay gayak vu, zləkkabu mahay ti mis tìpi kur ka ya ti kahəŋgalay Melefit ni ba. Buk ti epi zlam ya mis tìpi do ni, nahkay aməvuk zlam sulumani azuhva tʉwi gayak ya kàgray ni. 7 Ka ya ti kahəŋgalum Melefit ni ti kə̀həŋgrumi zuh ana zlam bəlaŋani sak kay akaɗa nday ya ti tə̀fəki ahàr ke Melefit do tagray ni ba. Nday ti tə̀hi ana ahàr tamal tahəŋgalay dal-dal ti Melefit aməgri ere ye ti tawayay ni ana tay. 8 Ay lekʉlʉm ti kə̀grum akaɗa gatay ni ba. Aɗaba wuɗaka kahəŋgalum ti Bəŋ gekʉli àsəra ere ye ti àhəcikivu ana kʉli na àndava. 9 Ka ya ti kahəŋgalum Melefit nahəma, ɗəmum nahkay hi :

“Bəŋ geli nak a huɗ melefit bu, mis ɗek tə̂gəskabu nak njəlata ti ;

10 kâra kə̂zum bay gayak e kiɗiŋ geli bu ti ;

ere ye ti kawayay ni mâgravu ka haɗ akaɗa ya agravu a huɗ melefit bu ni ti.

11 Zlam məzumani ga məgəsi sifa ana leli ni ti vi ana leli kani daya ti.

12 Mbərfəŋa zlam ya màgudaruk ni kè leli a, akaɗa geli ya mə̀mbərfəŋa zlam ge mis ya tàgudari ana leli na kà tay a ni ti.

13 Kə̀vi divi ana *Seteni ge mesipet leli ba, həŋgafəŋa leli kà naŋ a sawaŋ ti.

[Aɗaba Bay ya ti agur zlam ɗek akaba esliki ka magray zlam ɗek ni ti nak. Bay ya ti mis ɗek atazləbay ni ti nak, ga kaŋgay-kaŋgayani. Aya nahkay.]”

14 « Nə̀ɗəm nahəma, tamal kəmbrəŋumfəŋa zlam ge mis ya tagudari ana kʉli na kà tay a ti, Bəŋ gekʉli ya e melefit bu ni aməmbərfəŋa zlam gekʉli ya kagudarum ni kè kʉli a bilegeni. 15 Ay tamal lekʉlʉm kə̀mbrəŋumfəŋa zlam ya mis tagudari ana kʉli ni kà tay a do ni ti, Bəŋ gekʉli day aməmbərfəŋa zlam gekʉli ya kagudarum ni kè kʉli a do bilegeni. »

Məgəs ndəra

16 « Ka ya ti kəgəsum ndəra nahəma, kə̀grum akaɗa ge mis ya tawayay ti mis ndahaŋ tə̂ɗəm nday ndam jireni ni ba. Nday ti ka ya ti təgəs ndəra ni ti tamənjavu akaɗa tə̀bu təcakay daliya, akaɗa tàmətaɓkaba ; tawayay ti mis tə̂sər nday tə̀bu təgəs ndəra. Nəhi ana kʉli nahəma, nday ti tə̀ŋgəta zlam ka duwa gana àndava, atəŋgət nahaŋ va do. 17 Ay nak ti ka ya ti kəgəs ndəra nahəma, baray eri gayak, bakabu tersel ka ahàr. 18 Nahkay ti ŋgay kə̀gəsa ndəra ti mis tə̀sər do, si Buk ya ti naŋ àbu akaba kur ni. Nahkay Buk aməvuk zlam sulumani azuhva tʉwi gayak ya kàgray ni ; naŋ ti epi zlam ya mis tìpi do ni. »

Elimeni ya a huɗ melefit bu ni

(Lʉk 12.33-34)

19 « Kə̀ŋgumkabu elimeni a duniya bu ba. A duniya bu ni ti gaŋgu akaba vi təzumaba, ndam akal day tindef ahay təhəlaba elimeni na. 20 Ŋgumkabu elimeni gekʉli ti a huɗ melefit bu sawaŋ, aɗaba eslini ti gaŋgu akaba vi tə̀zum do, ndam akal day tìndef ahay koksah, tə̀həl elimeni ni koksah. 21 Aɗaba məlaŋ ya ti elimeni gayak àvu ni ti, kajalaki ahàr ti ka məlaŋ gani nani. »

Məlaŋ maslaɗani akaba məlaŋ ziŋ-ziŋeni

(Lʉk 11.34-36)

22 « Eri ge mis ti aslaɗay vu gayaŋ akaɗa ge ceŋgel ya aslaɗay məlaŋ ni. Tamal eri gayak lala nahəma, vu gayak ɗek àbu a maslaɗani bu. 23 Ay tamal eri gayak lala do ni ti, vu gayak ɗek emigi e ziŋ-ziŋeni bu. Nahkay tamal ti maslaɗani gayak ni àslaɗay va do ègia ziŋ-ziŋena ti, nak e ziŋ-ziŋeni bu dal-dal timey ! »

Elimeni akaba tʉwi ge Melefit ti màwayay tay cʉeni koksah

(Lʉk 16.13)

24 « Maslaŋa àbi esliki məgri tʉwi ana bay ahay cʉ bi. Emizirey bəlaŋ gani, amawayay naŋ nahaŋ ni ; ahkay do ni aməgəsiki ma ana nahaŋ ni do, ana naŋ nahaŋ ni ti ni aməgəsiki ma. Lekʉlʉm day tamal kəɗəbum siŋgu hi hi ti kìslʉmki məgri tʉwi ana Melefit koksah. »

Kàjalumki ahàr ka zlam ga duniya ba

(Lʉk 12.22-31)

25 « Nahkay zla nahəma, nəhi ana kʉli a manjəhaɗ gekʉli bu ni ti ŋgay akəzumum mam, [ekisʉm mam] akaba akəbumkabu mam ti kàjalum ba, àhəli ahàr ana kʉli ba daya. Sifa ti àtam zlam məzumani do waw ? Vu ti àtam zlam məbakabani do waw ? 26 Kipʉm eɗiɗiŋ do waw ; tìzligi zlam do, tàbaz zlam do, tàŋgakabu zlam a guvur bu do. Ay ti Bəŋ gekʉli ya e melefit bu ni naŋ àbi avi zlam məzumani ana tay bi aw ? Lekʉlʉm ti kàtamum tay ferek-ferek do waw ? 27 Way e kiɗiŋ gekʉli bu esliki mədəkiviyu vaɗ àkivu ke vi gayaŋ ku gʉzit àna majalay ahàr gayaŋ way ? Àbi !

28 « Kajalumki ahàr ka zlam məbakabani ti kamam ? Ŋga pʉm vay-vay ga zlam ya təfət a vədaŋ bu ni ; tàgray tʉwi do, tə̀ləmkabu azana do daya. 29 Ay nəhi ana kʉli nahəma, ku Salomoŋ àna elimeni gayaŋ ni ɗek tekeɗi àbakabu azana ya ti àɓəlay akaɗa vay-vay bəlaŋ ni ndo. 30 Zlam ya təfət a vədaŋ bu kani, hajəŋ təbiyu tay a aku vu ni tekeɗi Melefit abəki vay-vay ka tay. Tamal naŋ àbu agray nahkay ti aməbəki zlam ke kʉli amatam gatay ni do waw ? Lekʉlʉm ti kə̀fumki ahàr ke Melefit lala do ni ti kamam ? 31 Nahkay ti ŋgay aməzumum mam, emisʉm mam akaba aməbumkabu mam ti kàjalum ba. 32 Ndam ya taɗəbay zlam nday nani ɗek kəlavaɗ ni ti nday ya ti tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni. Ay lekʉlʉm ti Bəŋ gekʉli ya e melefit bu ni àsəra ere ya àhəcikivu ana kʉli na. 33 Enjenjeni ti ɗəbum *Məgur ge Melefit akaba jiri gayaŋ ; nahkay zlam ndahaŋ ni ɗek day Melefit aməvikivu ana kʉli. 34 Kàjalumki ahàr ka vaɗ ya hajəŋ ba, aɗaba vaɗ ya hajəŋ day naŋ àbu àna majalay ahàr gayaŋ zlam gayaŋ. Ku vaɗ weley weley do ɗek zlam zləzlaɗani gayaŋ àbu. »

7

Ŋgay mis ndahaŋ tàgudara zlam a ti kə̀ɗəmum ba

(Lʉk 6.37-38, 41-42)

1 « Ŋgay mis ndahaŋ tàgudara zlam a ti kə̀ɗəmum ba ; tamal kəgrum nahkay ti lekʉlʉm day ŋgay kàgudaruma zlam a ti Melefit aməɗəm do. 2 Aɗaba mam, gekʉli ya kəɗəmum tə̂wəl mis ndahaŋ àna seriya, tâtraɓ tay ni ti Melefit day aməwəl kʉli àna seriya, amatraɓ kʉli. Darama ya lekʉlʉm kəgurumi zlam ana mis ndahaŋ àna naŋ ni ti Melefit day aməguri zlam ana kʉli àna naŋ. 3 Kamənjaləŋ ka cakwasl ya àniki ke eri ga wur ga muk ni, kə̀sərki ka damkoluk ya ànukki ke eri ni do ni ti kamam ? 4 Tamal kəhi ana wur ga muk ni : “Wur ga mmawa, mbrəŋ nəzukkia cakwasl ya ànukki ke eri na” ti, nak nakani kìpi damkoluk ya ànukki ke eri ni do ni ti, kəzikia ahəmamam ? 5 Nak bay ya aŋgah zlam magudarani gayaŋ ni ! Zəkia damkoluk ke eri gayak gayakana day. Akəzəkia ti ekipi divi lala mək akəzikia cakwasl ya àniki ke eri ana wur ga muk na. 6 Kə̀vumi zlam *njəlatani ge Melefit ana kərá ba, do ni ti tambatkibiyu ma ke kʉli tahəpəɗkaba kʉli a. Kàfəkaɗumivu ebirsli gekʉli e divi bu ana mədrə́s ba, do ni ti təcəlki, tagudar masakani. »

Mihindiliŋ zlam kè Melefit

(Lʉk 11.9-13)

7 « Hindʉm zlam. Kìhindʉma ti Melefit aməvi ana kʉli. Ɗəbum zlam. Kə̀ɗəbuma ti akəŋgətum. Zalum Melefit. Kàzaluma naŋ a ti aməwəli ana kʉli, aməzləkiaba mahay ana kʉli a. 8 Aɗaba mam, ku way way do ehindi zlam, Melefit avi. Ku way way do aɗəbay zlam, aŋgət. Ku way way do azalay, Melefit awəli, azləkiaba mahay a. 9 Bi wur ara afa gayak, nak bəŋana, èhindilʉka *dipeŋ a ti, kəvi akur aw ? Aha ! 10 Ahkay do ni bi ehindilʉka kilif a ti kəvi gavaŋ aw ? Aha ! 11 Lekʉlʉm ti ndam magudar zlam. Ku tamal lekʉlʉm ndam magudar zlam nəŋgu ni, kə̀səruma məvi zlam sulumani ana bəza gekʉli a. Ay ti Bəŋ gekʉli Melefit naŋ e melefit bu, naŋ sulumani ti magray gayaŋ ahəmamam ? Naŋ ti tamal maslaŋa èhindiliŋa zlam a nahəma, aməvi zlam sulumani eɗeɗiŋ. 12 Nahkay ere ye ti kawayum mis tə̂gri ana kʉli ni ti grumi ere gani nani ana tay bilegeni. Melefit àna Divi gayaŋ ya Mʉwiz àbəki ni àɗəm nahkay ; ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni day tə̀ɗəm nahkay. »

Mahay misliceni

(Lʉk 13.24)

13 « Zum njəɗa, kaɗumvu ga məhuriyani gwar a mahay misliceni ni. Aɗaba mahay botutani ti divi gani azoru mis e mijeni vu àwərvu do. Nahkay mis kay tə̀bu təhuriyu gwar a mahay botutani ni. 14 Ay azoru mis ka məlaŋ ga sifa ti mahay misliceni akaba divi kʉseɗeni. Ndam ya takoru àna divi nani ni ti kay do. »

Akəsərum mis àna tʉwi gayaŋ ya agray ni

(Lʉk 6.43-44)

15 « Bumvu slimi àna ndam ya tə̀ɗəm nday ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni. Tara afa gekʉli a ti tafəkaɗ ahàr gatay akaɗa nday təmbəmbak, ambatakani do a məɓəruv gatay bu ni ti nday akaɗa təmbəmbak eɗeɗiŋ do, nday akaɗa kərá gili cuɗayani sawaŋ. 16 Akəsərum tay ti àna tʉwi gatay ya tagray ni. Way àdifəŋ ahàr ana bəza ga enderendera kà məŋgəhaf ya akaba adak ni way ? Nahkay day tə̀difəŋ ahàr ana bəza ga *wəruv kè mezlirgendʉ do. 17 Məŋgəhaf sulumani lu ti ewi bəza sulumani, məŋgəhaf magədavani ti ni ewi bəza magədavani. 18 Məŋgəhaf sulumani, ewi bəza magədavani ti àbi. Məŋgəhaf magədavani ewi bəza sulumani ti àbi daya. 19 Məŋgəhaf ya èwi bəza sulumani do ni lu tekeleba, tizligiyu a aku vu. 20 Nahkay akəsərum ndam ya ti tə̀ɗəm nday ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ni ti àna tʉwi gatay ya tagray ni. »

Yezu aməɗəm nə̀sər kʉli do

(Lʉk 13.25-27)

21 « Sə̂ruma lala : Ndam ya təzalay nu : “Bay geli, Bay geli” ni, atəhuriyu a Məgur ge Melefit vu ti nday ɗek do. Atəhuriyu ti si ndam ya ti tagray ere ye ti Bəŋ goro naŋ a huɗ melefit bu àwayay ni kwa. 22 Ka fat gani nani ti mis kay atəhu : “Bay geli, bay geli ! Mə̀həŋgria pakama ge Melefit ana mis àna slimi gayak a, màgariaba seteni ana mis àna slimi gayak a akaba màgra zlam ya ti agri ejep ana mis na gərgəri kay àna slimi gayak a.” 23 Anəhi ana tay vay-vay : “Ɗay-ɗay nə̀sər kʉli ndo. Sləkumfua, lekʉlʉm ɗek ndam ya ti kə̀grum zlam ge jiri do ni !” »

Ahay mələmani tə̀bu gərgəri cʉ

(Lʉk 6.47-49)

24 « Tamal mis àra afa goro a ècia ma goro a mək agray ere ye ti nə̀hi ni ti, àzavu ata mis mənjəhani ya àləm ahay gayaŋ ni. Wuɗaka àləm ti àsaba asak gana, èli zileŋ mək àfəkaɗkibiyu asak ga ahay ni ka akur. 25 A vaɗ nahaŋ avər àtəɗa dal-dal, aməɗ àkəzlay ga njəɗa dal-dal, yam àtamkia ka zalaka ; tawayay tembeɗ ahay ni. Ay ti tə̀gri araŋa ana ahay ni ndo, aɗaba asak ga ahay ni mafəkaɗkibiyani ka akur palam. 26 Ay tamal mis ècia ma goro a mək àgray ere ye ti nə̀hi ni do nahəma, àzavu ata mis murani ya àləm ahay gayaŋ ka wiyaŋ ni. 27 Ka ya ti avər àtəɗa dal-dal, aməɗ àkəzlay ga njəɗa dal-dal, yam àtamkia ka zalaka, tawayay tembeɗ ahay ni ti ahay ni àmbəɗa hʉya. Àmbəɗkaba besek-besek. »

28 Yezu èndeveriŋa macahi zlam ana mis macakalavani na. Zlam gayaŋ ya àcahi ana tay ni, àgria ejep ana tay a ɗek, 29 aɗaba àhi ma ana tay akaɗa ga bay ni, do ni ti akaɗa ga ndam *məsər Wakita ge Melefit ni do.

8

Yezu ahəŋgaraba zal ambələk a

(Mark 1.40-45 ; Lʉk 5.12-16)

1 Yezu àra àndaya ahàr a həma ni ba nahəma, mis dal-dal tàɗəbay naŋ. 2 Eslini zal ambələk nahaŋ àrəkia ka Yezu nakəŋ a, àbəhaɗi mirdim, àhi ahkado : « Kam-kam, bay goro ; tamal kawayay ti kisliki mahəŋgaraba nu a ti nîgia mis njəlatana. » 3 Yezu nakəŋ àzoru ahar, ènjifiŋ, àhi ahkado : « Nawayay, gia mis njəlatana. » Nahkay zal ambələk nakəŋ àŋgaba, ègia mis njəlatana hʉya. 4 Mək Yezu àhi : « Nihi kə̀ŋgaba nahəma, kə̀hi ma gani ana maslaŋa ba. Ru kə̂ŋgazli vu gayak ni ana bay *maŋgalabakabu mis akaba Melefit sawaŋ ; kə̂vi zlam ana Melefit akaɗa ge Mʉwiz ya àɗəm a wakita gayaŋ bu ni, aɗaba kìgia mis njəlatana. Nahkay mis etipi. Etipia ti atəsər nak kə̀ŋgaba, kìgia mis njəlatana. »

Bay ga ndam slewja ga ndam Rom afəki ahàr ka Yezu

(Lʉk 7.1-10 ; mənjaki ke Zeŋ 4.48-54 daya)

5 Ka ya ti Yezu naŋ àbu ahuriyu a Kafarnahum nahəma, zal nahaŋ àrəkia, naŋ bay ga ndam slewja ga ndam *Rom, àhəŋgalay naŋ ga məjənaki naŋ, 6 àhi : « Bay goro, bay məgru tʉwi àbiyu a magam mandəhaɗani èɓesey do, ègia dərana, naŋ àbu acakay daliya dal-dal. » 7 Eslini Yezu àhi : « Nakoru nahəŋgaraba naŋ a. » 8 Bay ga ndam slewja nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Bay goro, nu mis ga marona afa goro a di do. Ay ti ɗəm ma bəlaŋ ciliŋ ; nahkay ti bay məgru tʉwi ni aŋgaba. 9 Nu gani day tə̀bu təgur nu, nu day nə̀bu nəgur ndam slewja goro. Tamal nəhi ana bəlaŋ gatayani “Ru !” ti, akoru. Tamal nəhi ana nahaŋ “Ra !” ti ni, ara. Tamal nəhi ana bay məgru tʉwi “Gray ere hini” ti, agray ere gani. » 10 Yezu àra ècia ma gayaŋ na ti, àgria ejep a dal-dal, mək àhi ana ndam ya taɗəbay naŋ ni ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, ku e kiɗiŋ ga ndam *Izireyel bu day, ɗay-ɗay nə̀di ahàr ana mis ya ti afəku ahàr akaɗa naŋ hini ni ndo. 11 Nəhi ana kʉli nahəma, mis dal-dal atasləkabiya kwa kè sliri ga məlaŋ a ɗek, atəzumkabu zlam ka ahar bəlaŋ akaba Abraham, Izak, Zekʉp a *Məgur ge Melefit bu. 12 Ay ndam ya ti giri-giri Məgur ge Melefit ni gatay ni ti atəhuriyu a Məgur ge Melefit ni vu do, atabəhaɗ tay e mite bu a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu. Eslini ti etitʉwi, atəcakay daliya dal-dal. » 13 Yezu àhi ana bay ga ndam slewja ni ahkado : « Ru a magam, Melefit aməgruk ere ye ti kihindi ni aɗaba kə̀fukua ahàr a. » Ka sarta gani nani bay məgri tʉwi ana bay ga ndam slewja ni àŋgaba hʉya.

Yezu ahəŋgaraba ndam ga arməwər ndahaŋ a kay

(Mark 1.29-34 ; Lʉk 4.38-41)

14 Yezu òru a magam afa ge Piyer. Òru ènjʉa ti àdi ahàr ana mireŋ ge Piyer ni mandəhaɗani, aku àbəkia. 15 Eslini Yezu nakəŋ ènjifiŋ kà ahar gani ; àra ènjifiŋa ti aku ni àhəlkia hʉya. Nahkay wal ni ècikaba, àfi ahàr.

16 Məlakarawa àra ègia ti tə̀həlibiyu mis dal-dal ya ti seteni agray tay ni. Yezu nakəŋ àhi ma ana seteni ni ciliŋ, mək seteni ni tə̀sləkiaba ana mis na. Àhəŋgaraba ndam ga arməwər na ɗek daya. 17 Àgray nahkay ti, ti pakama ge Izayi bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya àɗəmbiyu ni mâgravu. Pakama gani nani ti nahkay hi : « Naŋ ti àhəlkabá gedebi geli na akaba arməwər geli na ɗek. * »

Ndam ya ti tawayay maɗəbay Yezu ni

(Lʉk 9.57-62)

18 Yezu àra èpia mis a dal-dal tèveliŋia ahàr a ti àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni : « Mədəgum gwar ke ledi ga dəluv ni. » 19 Eslini zal nahaŋ naŋ bay *məsər Wakita ge Melefit àhi ana Yezu ahkado : « Mʉsi, ka məlaŋ ya akoru ni ɗek ti anaɗəboru kur. » 20 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Mbiki† tə̀bu àna eviɗ gatay, eɗiɗiŋ day tə̀bu àna lala gatay, ay ti nu *Wur ge Mis ti nə̀bi àna məlaŋ mandəhaɗani bi. » 21 Maslaŋa nahaŋ e kiɗiŋ ga ndam maɗəbay naŋ ni bu àhi : « Bay goro, vu divi nakoru nìlibiya baba goro a day. » 22 Eslini Yezu àhi : « Ɗəbabiyu nu. Ndam ya tàwayay maɗəbay nu do ni ti nday akaɗa kisim. Nahkay mbrəŋ tay ti tîli vu gatay. »

Yezu azlacaki ka aməɗ

(Mark 4.35-41 ; Lʉk 8.22-25)

23 Yezu àhuriyu a *slalah ga yam vu akaba ndam maɗəbay naŋ ni. 24 Nday tə̀bu takoru ti aməɗ gəɗakani àkəzlabiyu ka ahàr ga yam ni, mək yam ni awayay arəhvù slalah ga yam ni wuɗak. Ay ka sarta gani nani ti Yezu naŋ àvu e ɗʉwir bu. 25 Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tàhəɗakfəŋiyu, tèpiɗek naŋ tə̀hi : « Bay geli, həŋgay leli, mə̀bu miji timey ! » 26 Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Aŋgwaz awər kʉli ti kamam ? Lekʉlʉm ti kə̀fumku ahàr lala faŋ ndo ! » Eslini ècikaba, àzlacaki ka aməɗ nday ata yam ni. Àra àzlaca nahkay ti yam ni ègia ɗegika. 27 Ere ye ti Yezu àgray ni àgria ejep ana tay a dal-dal, nahkay tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : « Naŋ hini ti way ? Aməɗ akaba yam day ticiiki slimi ni ! »

Yezu agariaba seteni ana mis a cʉ

(Mark 5.1-20 ; Lʉk 8.26-39)

28 Nday nakəŋ tìnjʉa ke ledi ga dəluv na. Ledi nani ti ka haɗ ga ndam Gadara. Eslini mis cʉ seteni agray tay, tàhəraya e kiɗiŋ ge mindiviŋ ba, tə̀ŋgwivabiyu a ma vu hʉya. Nday gani tagray cuɗay dal-dal, mis tekeɗi tìsliki moroni gwar eslini do. 29 Tə̀dəgiki ana zlahay, tə̀hi ahkado : « Nak Wur ge Melefit ti kaɗəbafəŋa mam kè leli a mam ? Sarta ga məgri daliya ana leli mba ti kàra kway-kway ti kamam ? »

30 Eslini ti mədrə́s ndahaŋ kay tə̀bu cak təzum zlam ka ahar bəlaŋ. 31 Nahkay seteni ni tə̀hi ana Yezu : « Kam-kam, tamal kawayay magaray leli ti garoru leli ti makoru məhuriviyu ana mədrə́s tegʉni ti. » 32 Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Dəgum ! » Eslini seteni nakəŋ tə̀sləkiaba ana mis cʉeni na, tòru tə̀huriviyu ana mədrə́s ni. Nahkay mədrə́s ni ɗek tə̀ndaya ahàr a kirim-kirim, tàra tə̀dəguyu a dəluv ni vu cizliv cizliv, mək yam ni àbazla tay a. 33 Ndam majəgay mədrə́s ni tàra tìpia ere ye ti àgravu na ti tə̀dəgiki ana hwa tiɗizl, tàcuhworu a kəsa vu. Tàra tìjʉa eslina ti tàŋgəhaɗioru ere ti àgravu ni akaba ere ye ti àgrakivu ke mis cʉeni ya seteni tə̀niviyu ana tay ni ana ndam ga kəsa ni. 34 Nahkay ndam ga kəsa ni ɗek tə̀ŋgwivoru ana Yezu a ma vu. Tàra tìpia naŋ a ti tàhəŋgalay naŋ, tə̀hi mâsləka ka haɗ gatay a.

9

Yezu ahəŋgaraba zal dəra

(Mark 2.1-12 ; Lʉk 5.17-26)

1 Yezu àcəliyu a *slalah ga yam vu òru ke ledi ga dəluv ni, mək àŋgoru a kəsa gayaŋ vu. * 2 Naŋ àbu eslini ti mis ndahaŋ tə̀zibiyu zal dəra nahaŋ àki ka slalah, tawayay ti Yezu mâhəŋgaraba naŋ a. Yezu nakəŋ àra àsəra məfəki ahàr gatay na ti àhi ana zal dəra ni ahkado : « Wur goro ni, zay njəɗa, zlam magudarani gayak ni məmbərfukana. » 3 Ndam ndahaŋ ya *təsər Wakita ge Melefit ni tə̀bu eslini ; tàra tìcia ma ga Yezu na ti tə̀jalay a ahàr gatay bu tə̀ɗəm : « Maslaŋa hini ti azay ahàr gayaŋ akaɗa naŋ Melefit timey ! » 4 Nday tə̀bu təjalay ahàr nahkay ti Yezu àsəra ere ye ti tə̀jalaki ahàr na àndava, mək àhi ana tay : « Majalay ahàr gekʉli ti àɓəlay do ! Kajalum ahàr nahkay ti kamam ? 5 Zləzlaɗa gani ti nəhi : “Zlam magudarani gayak ni məmbərfukana” tək day ti nəhi : “Cicikaba, sawaɗay” ni aw ? 6 Ay nawayay ti kə̂sərum, nu *Wur ge Mis ti nisliki məmbərfəŋa zlam magudarani kè mis ka haɗ a. »

Mək àhi ana zal dəra nakəŋ : « Nəhuk : Cicikaba, za slalah gayak na, ru a magam. » 7 Eslini naŋ nakəŋ ècikaba cəkwaɗ, òru a magam gayaŋ. 8 Nahkay mis macakalavani ni tàra tìpia ere ye ti àgravu na ti tàgra aŋgwaz a. Eslini tàzləbay Melefit aɗaba àvia njəɗa gayaŋ ana mis ga mahəŋgaraba mis a.

Yezu azalay Meciyʉ

(Mark 2.13-17 ; Lʉk 5.27-32)

9 Yezu àra àsləka eslina, naŋ àbu akoru zlam gayaŋ ti èpi zal nahaŋ, tə̀zalay naŋ Meciyʉ, naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa ka məlaŋ məhəl hadam. Eslini Yezu nakəŋ àhi ahkado : « Ɗəbabiyu nu. » Nahkay naŋ nakəŋ ècikaba àɗəboru naŋ. 10 Kələŋ gani Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tòru afa ge Meciyʉ nakəŋ. Tòru tìnjʉa eslina ti tə̀zum zlam. Ndam *məhəl hadam akaba ndam magudar zlam kay tə̀zum zlam akaba tay daya. 11 Eslini ndam *Feriziyeŋ tàra tìpia tay a nahkay ti tə̀hi ana ndam *maɗəbay Yezu ni ahkado : « Mʉsi gekʉli ni azum zlam ka ahar bəlaŋ akaba ndam məhəl hadam akaba ndam magudar zlam ni ti kamam ? » 12 Yezu nakəŋ àra ècia pakama gatay na ti àɗəm : « Ndam ya ti nday tə̀bu njalaŋ-njalaŋ ni ti tòru afa ga zal doktar do, si ndam ga arməwər day kwa ti takoru afa gani. 13 Melefit àɗəm a Wakita gayaŋ bu : “Ere ye ti nu nawayay ni ti, tə̂gri sulum ana ndam ya təcakay daliya ni ; do ni ti nàwayay zlam ya ti tìsliŋʉ ni do.” † Dəgum sərumaba ma gani nana lala. Aɗaba nu nàra ti ga mazalay ndam jireni do, nàra ti ga mazalay ndam magudar zlam sawaŋ. »

Pakama ga ndəra : ma gozogul àki ka zlam mʉweni akaba midigweni

(Mark 2.18-22 ; Lʉk 5.33-39)

14 A vaɗ nahaŋ ndam maɗəbay Zeŋ bay məbaray mis ni tə̀rəkia ka Yezu a, tə̀hi : « Leli mə̀bu məgəs *ndəra, ndam *Feriziyeŋ ni day tə̀bu təgəs, ay ti ndam maɗəbay kur ni tə̀gəs do ni ti kamam ? » 15 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Ka ya ti bay ya ti aday wal ni nday tə̀bu akaba zləbəba gayaŋ ni ti, araŋa ahəli ahàr ana zləbəba ni tata waw ? Aha ! Ay sarta nahaŋ amara, atəgəskia bay ga wal ni kà tay a. Ka sarta gani nani day kwa ti atəgəs ndəra.

16 « Yaw mis àbi azay azana mʉweni asiviyu ana azana gayaŋ midigweni bi. Tamal àgra nahkay ti, azana mʉweni ni ara asəkivu azana midigweni ni, mək məlaŋ megʉzlehvani ni ara asagakivu. 17 Nahkay day mis abəviyu zum new-neweni e kene-kene midigweni vu ti àbi. Tamal àgra nahkay ti, zum new-neweni ni àra àwəsa ti ara etezkaba kene-kene na. Nahkay ti zum ni amadəgaba, maslaŋa nani emizikiba ke kene-kene na daya. Təbəviyu zum new-neweni ti e kene-kene mʉweni vu. Nahkay nday cʉeni tàgədavu do. »

Wal nahaŋ akaba wur ge mis gəɗakani nahaŋ dahalayani

(Mark 5.21-43 ; Lʉk 8.40-56)

18 Ka ya ti Yezu naŋ àbu azlapay nahkay ni ti gəɗakani ga ndam *Zʉde nahaŋ àrəkia, àbəhaɗi mirdim, àhi : « Wur goro dahalayani àməta, àmət nihi hʉya, ay ti ra, kâra kə̂bəki *ahar ti aŋgaba. » 19 Nahkay Yezu nakəŋ ècikaba, tàɗəboru naŋ akaba ndam maɗəbay naŋ ni.

20 Eslini wal nahaŋ àbu, mimiz asləkafəŋa agray vi kru mahar cʉ. Naŋ nakəŋ àhəɗakfəŋbiyu kà Yezu gwar kələŋ mək ènjifiŋ kà ma ga azana ga Yezu ni. 21 Aɗaba àhi ana ahàr : « Ku tamal ti nìnjifiŋa kà azana gayaŋ na nəŋgu ni, naŋgaba. » 22 Yezu àmbatvu, àra èpia naŋ a ti àhi : « Wur goro ni, zay njəɗa ; Melefit àhəŋga kur a aɗaba kə̀fəkua ahàr a palam. » Àra àhia ma na ti mimiz ya asləkafəŋa ni àmbrəŋ naŋ, àŋgaba hʉya.

23 Yezu òru ènjʉa afa ga gəɗakani nakəŋ a ti àdi ahàr ana mis dal-dal tə̀bu tabah, tə̀bu tivi cicek. Eslini àhi ana tay : 24 « Sləkumaba ahalay a, aɗaba wur ni àmət ndo ; naŋ àbu enji ɗʉwir timey. » Àra àhia pakama ana tay a nahkay ti tèyefiŋ. 25 Yezu nakəŋ àra àgaraba mis na ti àhuriyu a ahay vu, àzay ahar ga wur ni, mək wur ni ècikaba. 26 Nahkay tə̀ɗəmoru ma gani a kəsa vu, ka haɗ nani ɗek.

Yezu ahəŋgaraba ndam wuluf a cʉ

27 Yezu ara asləka eslina ti ndam wuluf cʉ taɗəboru naŋ, təzlah, təɗəm : « *Wur ge Devit, mə̂suk cicihi ti ! » 28 Ka ya ti Yezu òru ènjʉa a magam a ti ndam wuluf cʉeni ni tàhəɗakfəŋiyu mək Yezu nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Kə̀fumkua ahàr a, nìsliki magray ere ye ti kihindʉmfua ni aw ? » Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Iy Bay geli, kisliki. » 29 Nahkay Yezu nakəŋ ènjifiŋ kè eri gatay ni, àɗəm : « Kə̀fumku ahàr : nahkay Melefit mə̂gri ere gani ana kʉli akaɗa ya kawayum ni. » 30 Eslini nday nakəŋ tìpi divi hʉya. Yezu àləgi ana tay, àhi ana tay ahkado : « Bumvu slimi, maslaŋa èci ma gani ba. » 31 Ay nday nakəŋ tàra tàhəraya a dala va ti tə̀njəki məɗəmoru ma gani ka haɗ nani ɗek.

Yezu ahəŋgaraba zal nahaŋ a seteni àniviyu àzlapay koksah

32 Ka ya ti ndam wuluf ni tasləka ni ti mis ndahaŋ tə̀zibiyu zal nahaŋ ana Yezu. Zal nani ti seteni àniviyu, acafəŋa naŋ ga mazlapana. 33 Eslini Yezu àgariaba seteni na ana zal nakəŋ a, mək naŋ nakəŋ àzlapay hʉya. Mis dal-dalani ye eslini ni ɗek tàgra ejep gana dal-dal, tə̀ɗəm : « Ɗay-ɗay mis tìpi zlam akaɗa hini àgravu e Izireyel ndo. » 34 Ay ti ndam *Feriziyeŋ tə̀ɗəm : « Agariaba seteni ana mis a ni ti àna njəɗa ga bay ge seteni. »

Mis ti nday akaɗa təmbəmbak ya bay majəgay tay àbi ni

35 Yezu àsawaɗay a kəsa gəɗákani bu akaba a kəsa ciɓ-ciɓeni bu. A kəsa ya ti ènjʉa ni va lu ti àcahi zlam ana mis a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit gatay ni bu. Àhi *Ma Mʉweni Sulumani àki ka *Məgur ge Melefit ana tay, ahəŋgaraba ndam ya tèɓesey do na ɗek akaba ndam dəra gərgərana ɗek. 36 Naŋ nakəŋ àra èpia mis dal-dalani na ti tə̀sia cicihi a. Aɗaba nday akaɗa ga təmbəmbak ya ti bay majəgay tay àbi ; tàmətaɓkaba, njəɗa àfəŋ ka tay va bi ni. 37 Nahkay àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Mis ya ti tìci pakama goro faŋ ndo ni ti nday kay, nday akaɗa ga zlam ya ti tabaz a vədaŋ bu ni, ay ti ndam mabaz zlam ni tə̀bi kay bi. 38 Nahkay si kahəŋgalum Melefit Bay ga vədaŋ ni ti mə̂slərbiyu ndam mabaz zlam a vədaŋ gayaŋ bu. »

10

Ndam maɗəbay Yezu kru mahar cʉeni ni

(Mark 3.13-19 ; Lʉk 6.12-16)

1 Yezu àzalakabu ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni. Àra àzalakabá tay a ti àvi njəɗa ana tay ga magariaba seteni ana mis a, ga mahəŋgaraba mis a arməwər gərgərani ba ɗek akaba ga mahəŋgaraba ndam dəra gərgərana ɗek. 2 Slimi ga ndam *asak gayaŋ kru mahar cʉeni ni nday hi : Simu àdi slimi Piyer, wur ga məŋani Andre, bəza ge Zebede ata Zek nday ata wur ga məŋani Zeŋ, 3 Filip, Bartelemi, Tumas, Meciyʉ bay ya àhəl hadam ni, Zek wur ga Alfe, Tade, 4 Simu naŋ bəlaŋ ga ndam ya takaɗvakivu ka haɗ gatay ni, nahaŋ ni ti ni Zʉdas Iskariyot naŋ ya ègi bay məsəkumoru Yezu ni.

Yezu aslər ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni

(Mark 6.7-13 ; Lʉk 9.1-6)

5 Nday kru mahar cʉeni hini ti Yezu àsləroru tay, àhi ana tay ahkado : « Kə̀dəgum afa ga ndam jiba ndahaŋ ba, kə̀dəgum a kəsa ga haɗ *Samari vu ba daya. 6 Ay dəgum ti afa ga ndam *Izireyel nday ya ti akaɗa təmbəmbak mijeni ni. 7 Ka ahàr divi nahəma, humi ana mis ahkado : “*Məgur ge Melefit ènjia wuɗak.” 8 Həŋgarumaba ndam ya tèɓesey do na, həŋgarumaba mis e kisim ba, həŋgarumaba ndam ambələk a, garumiaba seteni ana mis a daya. Melefit àvi zlam ana kʉli ga sulum, lekʉlʉm day vumi ana mis ga sulum bilegeni. » 9 Àhi ana tay ahkado : « Kədəgum nihi nahəma, kə̀zum zlam a ahar vu ba ; ku gru, ku evirzegena, ku siŋgu day kə̀həlum e zlembi vu ba. 10 Ku mbolu, ku endʉwi cʉ cʉ, ku kimaka, ku aday day kə̀həlum ba. Aɗaba bay magray tʉwi ti agəski təvi zlam məzumani.

11 « Ka ya ti ekinjʉmiya a kəsa gəɗakani va ahkay do ni a kəsa gʉziteni va nahəma, ɗəbum maslaŋa ya ti agəskabu kʉli di ni. Tamal kə̀dumia ahàr a ti njəhaɗuma eslina ; kàmbatum ahay nahaŋ ba duk abivoru ana vaɗ gekʉli ya akəsləkuma ni. 12 Ka sarta ya akəhurumiyu a ahay vu afa ge mis nahəma, grumi sa, humi : “*Sulum ge Melefit mə̂ləbu akaba kʉli.” 13 Tamal ti ndam ga huɗ ahay nani tə̀gəskabá kʉli a, tìslia məŋgət sulum a ti sulum gekʉli ni amələbu akaba tay. Ay tamal ndam ga huɗ ahay nani tìsli məŋgət sulum do ni ti sulum gekʉli ni aməŋgəkia ke kʉli zlam gekʉli a. 14 Tamal ndam ga huɗ ahay ni ahkay do ni ga kəsa ni tə̀gəskabu kʉli do, tàwayay miciki pakama gekʉli ni ana kʉli do nahəma, sləkuma eslina. Ka ya ti kəsləkuma ni ti təkumkaba haɗ ga kəsa gatay na kà asak gekʉli a. * 15 Nəhi ana kʉli nahəma, ka fat ya ti Melefit agray seriya ni ti ku ndam *Sodom akaba ndam *Gomor nəŋgu ni seriya ge Melefit ya amagrafəŋa kà tay a ni ti ŋgulum emisli ga ndam ga kəsa gani nani ya tə̀gəskabu kʉli do ni do. »

Daliya ya ti amara kama ni

(Mark 13.9-13 ; Lʉk 21.12-17)

16 Yezu àhi ana tay keti : « Dəgum. Nihi ti nəsləroru kʉli e kiɗiŋ ge mis vu akaɗa ga bəza təmbak e kiɗiŋ ga kərá gili bu ni. Nahkay njəhuma akaɗa ga gavaŋ na, njəhaɗuma kuɗufa akaɗa ga kurkoduk na. 17 Bumvu slimi, aɗaba mis atəgəs kʉli, atoru àna kʉli ka məlaŋ ge seriya. Atəzləɓ kʉli àna kurupu a ahay gatay ya *tahəŋgalavù Melefit ni bu. 18 Atagrafəŋa seriya kè kʉli kè meleher ga gəɗákani ga ngumna akaba bəbay a, aɗaba lekʉlʉm ndam goro. Nahkay ti nday gani etici ma gekʉli ya akazlapumku ni, mis ndahaŋ ya ti nday ndam *Zʉde do ni etici daya. 19 Ka ya ti atəgəs kʉli, atoru àna kʉli ka məlaŋ ge seriya nahəma, ere ye ti akəɗəmum ni akaba slala ga ma ya akəɗəmum ni àhəli ahàr ana kʉli ba. Ka sarta nani Melefit aməhi ere ye ti akəɗəmum ni ana kʉli. 20 Akəɗəmum ma nani ti lekʉlʉm lekʉlʉmeni do ; amazlapay ti Məsuf ga Bəŋ gekʉli ya e kʉli bu ni. 21 Ka sarta gani nani ti mis atəsəkumoru bəza ga məŋ gatay ti tâbazl tay, ata bəŋ ga bəza day atəsəkumoru bəza gatay. Bəza ti ni etizirey ata bəŋ gatayani akaba ata məŋ gatayani, atəsəkumoru tay ti tâbazl tay. 22 Mis ɗek etizirey kʉli aɗaba lekʉlʉm ndam goro. Ay ti maslaŋa ya ti aməmbrəŋ nu do duk abivoru ana vaɗ ga mandav ga sifa gayaŋ ni ti Melefit amahəŋgay naŋ. 23 Ka ya ti atəgri daliya ana kʉli a kəsa bu nahəma, cuhwumoru a kəsa nahaŋ vu. Nəhi ana kʉli nahəma, wuɗaka kendeveriŋʉm masawaɗabana kəsa ga haɗ Izireyel a ti nu *Wur ge Mis nìnjia àndava.

24 « Maslaŋa ya acahay zlam ni ti àtam bay ya ti acahi zlam ni do. Eviɗi day àtam bay ya ti agur naŋ ni do. 25 Maslaŋa ya ti acahay zlam ni, tamal àsəra zlam akaɗa ga maslaŋa ya ti acahi na ti tìgia kala-kala. Eviɗi day tamal ègia kala-kala ata bay ya ti agur naŋ na ti èslia gayaŋ a. Tamal Bay ahay ni tekeɗi tə̀hi “Nak *Belzebʉl” ti, ndam gayaŋ ni ti atəhi mam ana tay do mam ? »

Tâgrafəŋa aŋgwaz a ti kà way ?

(Lʉk 12.2-7)

26 Yezu àɗəm keti : « Kə̀grumfəŋa aŋgwaz kè mis nday nana ba. Aɗaba zlam maŋgahani ni ɗek emipivu ; ma maŋgahani ni ɗek emicivu. 27 Nahkay ma ya ti nəhi ana kʉli a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu ni ɗek, ɗəmumaya vay-vay a məlaŋ maslaɗani ba. Ma ya ti təhiviyu ana kʉli e slimi vu ni ti zlahum àna naŋ kay-kay ka ahàr ga həma. 28 Kə̀grumfəŋa aŋgwaz kà ndam ya takaɗ mis na ba, aɗaba sifa ge mis ya àndav ɗay-ɗay do ni ti tìjiŋ koksah. Grumfəŋa aŋgwaz a ti kà Bay ya ti esliki mizligiyu mis a *dəluv ga aku vu ni. Aku gani nani ti azum mis, ejiŋ sifa gayaŋ ga kaŋgay-kaŋgayani daya. 29 Tə̀bu təsəkum eɗiɗiŋ ciɓ-ciɓeni cʉ àna siŋgu bəlaŋ bi aw ? Ay səruma, eɗiɗiŋ nday nani ti, tamal Bəŋ gekʉli àvay divi gani ndo ni ti ku bəlaŋ day àmət do. 30 Lekʉlʉm day ku məhər ga ahàr gekʉli nəŋgu ni Melefit àcalaba ɗek. 31 Nahkay kə̀grum aŋgwaz ba, ku eɗiɗiŋ kay day kàtamuma tay kè eri ge Melefit a.

32 « Nəhi ana kʉli nahəma, ku way way do tamal aɗəm vay-vay naŋ mis goro kè meleher ge mis ti, nu *Wur ge Mis day anəɗəm vay-vay naŋ mis goro kè meleher ga Baba, naŋ ya a huɗ melefit bu ni. 33 Ay maslaŋa ya ti aɗəm naŋ mis goro do nahəma, nu day anəɗəm naŋ mis goro do kè meleher ga Baba naŋ ya e melefit bu ni. »

Yezu àra ga medekaba mis a

(Lʉk 12.51-53 ; 14.26-27)

34 Yezu àɗəm keti : « Lekʉlʉm kə̀ɗəmum nu nàra a duniya va ti, ti mis tânjəhaɗ e kiɗiŋ gatay bu àna sulumani aw ? Aha ! Nu nàra ti, ti mis tîzirevu sawaŋ. 35 Nu nàra ti ga medekaba wur ata bəŋana, wur dahalay ata məŋana, wal ga wur day nday ata məŋ ga zal gana. 36 Ku way way do ndam ga huɗ ahay gayaŋ etigi ndam ezir gayaŋ. † 37 Maslaŋa ya ti awayay bəŋani ahkay do ni məŋani àtam nu nahəma, èsliki migi mis goro do. Maslaŋa ya ti awayay wur gayaŋ zalani ahkay do ni wur gayaŋ walani àtam nu nahəma, èsliki migi mis goro do. 38 Maslaŋa ya ti àgəskabu daliya do ni ti èsliki migi mis goro do. Ku tamal tawayay *madarfəŋ naŋ kà təndal nəŋgu ni, ahàr àɗəm mâɗəbay nu. Tamal àgray nahkay do ni ti èsliki migi mis goro koksah. 39 Maslaŋa ya ti àɗəm ajəgur sifa gayaŋ ti àmət ba ni ti emijiŋ. Ay maslaŋa ya ti emijiŋ sifa gayaŋ azuhva nu ti aməjəgur sawaŋ, àmət ɗay-ɗay do. »

Zlam ya ti Melefit aməvi ana mis ga sulum ni

(Mark 9.41)

40 « Maslaŋa ya ti àgəskabá kʉli a ni ti àgəskabá nu a daya ; maslaŋa ya ti àgəskabá nu a ni ti àgəskabu nu ciliŋ do, àgəskabá Bay ya ti àslərbiyu nu na daya. 41 Maslaŋa ya ti àgəskabá bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit a aɗaba àsəra maslaŋa nani bay mahəŋgaray pakama ge Melefit ti, naŋ day Melefit aməvi zlam ya ti təvi ana ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni. Maslaŋa ya ti àgəskabá mis ge Melefit jirena aɗaba àsəra maslaŋa nani mis jireni ti, Melefit aməvi zlam ya ti təvi ana ndam jireni ge Melefit ni. 42 Nəhi ana kʉli nahəma, ku way way do tamal àcəhiaya yam liŋ-liŋena e hijiyem va ana bay maɗəbay nu gʉzitena ku bəlaŋ na aɗaba àsəra maslaŋa nani bay maɗəbay nu ti, Melefit aməvi zlam azuhva zlam gayaŋ ya àgray ni, amagəjazlki ahàr do. »

11

1 Yezu àra èndeveriŋa məhi ma ana ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni na ti àsləka òru ga macahi zlam ana mis ka haɗ nani akaba ga məhi ma ge Melefit ana tay.

Zeŋ bay məbaray mis ni aslərkioru mis ka Yezu

(Lʉk 7.18-35)

2 Zeŋ bay məbaray mis ni naŋ àvu a daŋgay bu. Àra ècia tʉwi ge *Krist ya agray na ti àsləroru ndam maɗəbay naŋ ndahaŋ, 3 awayay ti tə̂hi : « Nak ti *Bay gəɗakani ya amara ni tək, day ti mâhətay maslaŋa nahaŋ aw ? » 4 Nday nakəŋ tòru tìnjʉa afa ga Yezu a ti tə̀hi ma gani, mək Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Dəgum kâŋgahaɗumi ana Zeŋ zlam ya ti kicʉm akaba ya kipʉm ni. 5 Humi : “Ndam wuluf tə̀bu tipi divi, ndam dəra təsawaɗay lala, ndam ambələk tìgia mis njəlatana, ndam makwaya tici slimi, mis ya tə̀mət ni tàŋgaba, ndam talaga day tìcia Ma Mʉweni Sulumana.” 6 Humi keti : “Maslaŋa ya ti èjikia ke divi azuhva nu a do nahəma, mə̂mərvu.” »

7 Ndam ya ti Zeŋ àslərkibiyu tay ka Yezu ni tàra tàsləka ti Yezu àzlapaki ke Zeŋ, àhi ana mis dal-dalani ni ahkado : « Kə̀dəgum a huɗ gili vu ti ga mipibiyu mam ? Kìpʉmbiyu ti mavram ya aməɗ adaɗay ni tək ? 8 Do ni ti kə̀dəgum kìpʉmbiyu ti mam ? Mis məbakabu azana sulumani akaɗa ga bay ni tək ? Aha, ndam ya tabakabu azana ga siŋgu kayani ni ti nday a ahay ga bəbay bu timey. 9 Ay ti kə̀dəgum kìpʉmbiyu ti mam ? Kìpʉmbiyu bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit aw ? Iy, naŋ gani. Nəhi ana kʉli nahəma, naŋ ti àtama bay mahəŋgaray pakama ge Melefit a. 10 Kə̀səruma, àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, Melefit àhi ana Bay gəɗakani ya amara ni nahkay hi :

“Nihi ti nu nə̀bu nəsləroru bay məslər goro nahaŋ kama gayak

ti mâslamatukkabu divi.” *

« Maslaŋa ya ti Melefit àslərbiyu ni ti Zeŋ. 11 Nəhi ana kʉli nahəma, Zeŋ bay məbaray mis ni ti àtama mis ya tìwi tay na ɗek àna gəɗakana. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, bay ya ti naŋ gʉziteni ge mis ɗek a *Məgur ge Melefit bu ni ti àtama naŋ a. 12 Kwa ka sarta ya ti Zeŋ bay məbaray mis ni àɗəmki ma ka Məgur ge Melefit àbivaya ana kana, Məgur ge Melefit gani akoru kama kama àna njəɗa ; ndam njəɗa-njəɗani təhuriyu. 13 E *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni bu akaba a wakita ga ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray *pakama ge Melefit ni bu ɗek ti tə̀bu təɗəmki ma ka Məgur gani nani, duk àbivu ana sarta ge Zeŋ bay məbaray mis ni. 14 Ahàr àɗəm gəsumkabu ma goro ni : Zeŋ ti nani Eli ya ti Wakita ge Melefit àɗəm amaŋga ni. 15 Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ nahəma, mîci lala ! »

16 Yezu àhi ana tay keti : « Mis ye e hini vu ni ti nəgurfəŋ tay kà way ? Nday akaɗa way ? Nəhi ana kʉli nahəma, nday akaɗa ga bəza manjəhaɗani e mite bu ni. Nday ndahaŋ təhi ana ndahaŋ ni ahkado : 17 “Mìvia slelim ana kʉli a, day kə̀həɓumfəŋ ndo ; mìdia limis ge kisim ana kʉli a, day kìtʉwʉm ndo.” 18 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba Zeŋ àra ti àzum *dipeŋ do, èsi zum do. Nahkay tə̀ɗəm seteni àniviyu. 19 Nu *Wur ge Mis ti ni nàra. Nàra ti nu nə̀bu nəzum dipeŋ, nə̀bu nisi zum. Nahkay mis tə̀ɗəm nu zal huɗ, nəvi vu goro ana zum. Tə̀ɗəm nu zləba ga ndam *məhəl hadam akaba ga ndam magudar zlam ndahaŋ. Ay ti Melefit aɗafaki məsər zlam gayaŋ ni jireni ti àna tʉwi gayaŋ ya agray ni. »

Ndam ga kəsa gərgərani ndahaŋ atasay cicihi

(Lʉk 10.13-15)

20 Eslini Yezu nakəŋ àləgi ana ndam ga kəsa gərgərani ya ti àgray zlam magray ejep ahar gəɗakani eslini ni ; àləgi ana tay ti aɗaba tàmbatkaba majalay ahàr gatay a ndo. 21 Àɗəm : « Akəsum cicihi, ndam Koraziŋ ! Akəsum cicihi, ndam Beceyda ! Aɗaba mam, nàgra zlam a kay ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo na a kəsa gekʉli ba. Tamal nàgray zlam nday nani e Tir ahkay do ni a Sidoŋ nahəma, amal ndam ga kəsa nday nani tə̀mbrəŋa zlam magudarani gatay na kwa ahaslana àndava. Amal tàmbatkaba majalay ahàr gatay a, tàbakabá mbolu ka vu a akaɗa ga azana na, tàbakabiyu viti ka ahàr a. † 22 Ay nəhi ana kʉli nahəma, ka fat ya ti Melefit amagray seriya ni ti seriya ya ti amagrafəŋa kà ndam Tir akaba ndam Sidoŋ a ni ti ŋgulum, emisli gekʉli ni do. ‡ 23 Lekʉlʉm ndam Kafarnahum, kə̀humi ana ahàr akədəgum e melefit vu aw ? Aha ! Akədəgum ti ka məlaŋ ge *kisim sawaŋ. Aɗaba mam, nàgra zlam kay ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo na a kəsa gekʉli ba. Tamal nàgray zlam nday nani a *Sodom nahəma, ku kani day amal kəsa nani naŋ àbu kekileŋa zlam gayaŋ. 24 Nəhi ana kʉli ka fat ya ti Melefit agray seriya zla nahəma, seriya ya ti amagrafəŋa kà ndam Sodom a ni ti ŋgulum, emisli gekʉli ni do. »

Maslaŋa ya ara afa ga Yezu a ti aŋgət məpəsabana

(Lʉk 10.21-22)

25 Ka sarta gani nani Yezu àzlapay, àɗəm : « Nazləbay kur, Bəba goro ni, nak Bay məgur məlaŋ ya e melefit bu akaba məlaŋ ya a ga haɗ ni ɗek. Nazləbay kur ti aɗaba kə̀ŋgahkia zlam nday nana ka ndam məsər zlam a akaba ka ndam ya tìjeŋga tə̀səra zlam a ni, kə̀ɗəfikia ana ndam ya tə̀sər zlam do akaɗa ga bəza ciɓ-ciɓeni na sawaŋ. 26 Iy Bəba goro ni, kàgray ka mawayay gayak nahkay ti kə̀məra àna naŋ a palam. »

27 Àɗəm keti : « Baba àvua zlam na ɗek a ahar va. Nahkay maslaŋa ya àsər Wur ge Melefit naŋ way ni ti maslaŋa gani àbi ; si Bəŋani ciliŋ. Yaw maslaŋa ya àsər Bəŋ goro naŋ way ni ti maslaŋa gani àbi, si nu Wur gayaŋ akaba ndam ya ti nu Wur gayaŋ ni nawayay nəɗəfiki naŋ ana tay ni ciliŋ.

28 « Lekʉlʉm ya ti kàmətaɓuma ga mazay zlam məɗəsani ni ti dəguma ɗek afa goro a. Nahkay ti nu anəvi məpəsabana ana kʉli a. 29 Gəsumkabá ma goro ya nə̀hi ana kʉli grum na akaɗa slasla ya təgəskabu təbəki zuk ka tay ni ; cahum zlam afa goro. Aɗaba nu kuɗufa, nə̀gri daliya ana kʉli do ; akəpəsumaba afa goro zlam gekʉli a. 30 Aɗaba zlam ya ti nəfəki ke kʉli ni ti kəzum tata. Zlam ya nəzəkiyu ke kʉli ni day àɗəski ke kʉli do. »

12

Yezu agur vaɗ məpəsabana

(Mark 2.23-28 ; Lʉk 6.1-5)

1 A vaɗ *məpəsabana nahaŋ ba ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu tasləkaba a vədaŋ ga *alkama ba. Ay ti lʉwir àbu awər ndam maɗəbay naŋ ni. Eslini tə̀njəki ka meheɓoru alkama ni, tahəpəɗoru bəza gani. 2 Ndam *Feriziyeŋ ni tàra tìpia tay a nahkay ti tə̀hi ana Yezu ahkado : « Bay Melefit àɗəm e *Divi gayaŋ ni bu : “Kə̀grum tʉwi a vaɗ məpəsabana ba ba” ti, nihi ti ndam maɗəbay kur ni tagray timey ! » 3 Yezu àra ècia ma gatay na ti àhi ana tay : « Kèjeŋgʉm ere ye ti Devit àgray ni ndo aw ? Ahaslani Devit akaba ndam gayaŋ lʉwir àwəra tay a, 4 nahkay àhuriyu a ahay ge Melefit vu, àzay *dipeŋ ya tàfəkaɗi ana Melefit ni. Devit nakəŋ àzum, mək àvi ana ndam gayaŋ ni tə̀zum bilegeni. Ay ti Melefit àɗəm e Divi gayaŋ ni bu, mis ndahaŋ tə̀zum dipeŋ nani do ; si ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni day kwa ti təzum. 5 Magray tʉwi a vaɗ məpəsabana ba ti Melefit àcafəŋa mis e Divi gayaŋ ya Mʉwiz àbəki ni ba. Ay ti àbu məbəkiani a wakita nani bu ku a vaɗ məpəsabana ba ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tâgray tʉwi a *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, tàcalki tay ka zlam magudarani do ni ti, kèjeŋgʉm ma gani ndo waw ? 6 Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti àtam ahay ge Melefit ni, naŋ àbu ahalay. 7 Pakama àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : “Ere ye ti nu nawayay ni ti, tə̂gri sulum ana ndam ya təcakay daliya ni ; do ni ti nàwayay zlam ya ti tìsliŋʉ ni do.” * Tamal kə̀sərumaba huɗ ga ma hina ti, ŋgay ndam ya tàgudar araŋa ndo ni tàgudara zlam a ti akal kə̀ɗəmum do. 8 Aɗaba Bay ya ti aɗəm tâgray zlam hini a vaɗ məpəsabana ba ni ti nu *Wur ge Mis. »

Yezu ahəŋgaraba zal nahaŋ ahar bəlaŋ mikʉlfiŋana

(Mark 3.1-6 ; Lʉk 6.6-11)

9 Yezu àsləka eslina ti àra àhuriyu a ahay gatay ya *tahəŋgalavù Melefit ni vu. 10 Eslini zal nahaŋ naŋ àvu ahar mikʉlfiŋana. Mis ya tə̀bu eslini ni tawayay tacalki Yezu ka zlam magudarani, nahkay tə̀hi : « E *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni bu ni ti Melefit àva divi a ti tâhəŋgaraba mis a vaɗ *məpəsabana ba waw ? » 11 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Way e kiɗiŋ gekʉli bu naŋ àbu àna təmbak gayaŋ bəlaŋ mək təmbak ni àdiya e eviɗ va a vaɗ məpəsabana ba ti àzaya do ni way ? 12 Ay ti mis hihirikeni ti àtam təmbak do waw ? Nahkay ti e Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni bu ni ti Melefit àvia divi ana mis ga magray sulum a vaɗ məpəsabana ba. » 13 Mək Yezu nakəŋ àhi ana zal ya ti ahar mikʉlfiŋana ni ahkado : « Təlbiyu ahar gayak ni. » Àra àtəlikabiya ti ahar gayaŋ ni àslamalava ègia sənduɓ-sənduɓana akaɗa nahaŋ na. 14 Nahkay ndam *Feriziyeŋ ni tàhəraya a ahay ni ba ni ti tàŋgasvu, tàgray sawari ahəmamam ti tijiŋ Yezu ni.

Yezu ti naŋ bay məgri tʉwi ana Melefit

15 Yezu àra ècia sawari gatay na ti àsləka eslina, òru ka məlaŋ nahaŋ. Nahkay mis dal-dal tàɗəboru naŋ mək naŋ nakəŋ àhəŋgaraba ndam ga arməwər na ɗek. 16 Ay ti àləgi ana tay àɗəm : « Kə̀ɗəfum nu ba. » 17 Zlam gani nani àgravu ɗek ti, ti pakama ga Bay Melefit ya àhi ana bay mahəŋgaray *pakama gayaŋ Izayi ni mâgravu. Pakama gani nani ti nihi :

18 « Bay məgru tʉwi ya nə̀dəkiba ni ti naŋ hi, nawayay naŋ dal-dal ;

məɓəruv goro amərvu àna naŋ dal-dal.

Anəvi Məsuf goro mək aməhi ma ge jiri goro ana mis ga haɗ ni ɗek ;

19 amaləgavu akaba mis do, aməvalahay do,

maslaŋa emici ma gayaŋ kwaŋa kwaŋa a dala bu do.

20 Emeheɓkaba mavram ya awayay ahuɓ wuɗak na do.

Emimetiŋ aku ge ceŋgel ya awayay amət wuɗak ni do.

Amagray nahkay, duk abivoru ana vaɗ ya ti mis ga duniya ɗek tə̀gəskabá jiri ge Melefit a ni.

21 Mək mis ga haɗ ni ɗek atəfəki ahàr ka naŋ, atəɗəm amahəŋgay tay. † »

Yezu ti agray tʉwi àna njəɗa ge Melefit tək, àna njəɗa ge Seteni aw ?

(Mark 3.20-30 ; Lʉk 11.14-23)

22 Eslini tə̀zibiyu zal seteni nahaŋ ana Yezu. Maslaŋa gani nani ti seteni ni àwulufa naŋ a, acafəŋa naŋ ga mazlapana daya. Yezu nakəŋ àhəŋgaraba maslaŋa nana ; maslaŋa nani àzlapay, èpi divi. 23 Mis dal-dalani ye eslini ni ɗek tàra tìpia ti àgria ejep ana tay a dal-dal, tə̀ɗəm : « Maslaŋa hini ya àhəŋgaraba mis a ni ti wur ge Devit do waw ? » 24 Ndam *Feriziyeŋ ni tàra tìcia ma na ti tə̀ɗəm : « Maslaŋa hini agariaba seteni ana mis a ti si àna njəɗa ge *Belzebʉl bay ge seteni ni kwa. » 25 Yezu àra àsəra ere ye ti təjalaki ahàr na ti àhi ana tay ahkado : « Tamal ndam ga haɗ nahaŋ nday ndayani takaɗvu e kiɗiŋ gatay bu ni ti mis akaba zlam ga haɗ gani etigi ahàr. Nahkay day tamal ndam ga kəsa ahkay do ni ga huɗ ahay takaɗvu e kiɗiŋ gatay bu ni ti kəsa gani ahkay do ni huɗ ahay gani àŋgoru kama do. 26 Nahkay day tamal *Seteni agariaba seteni ana mis a ti njəɗa gayaŋ èdeva ; ègia nahkay ti aŋgoru kama ti ahəmamam ? 27 Ay tamal nu nagariaba seteni ana mis àna njəɗa ge Belzebʉl a ti ndam gekʉli ni tagariaba seteni ana mis a ti àna njəɗa ga way ? Nahkay zlam ga ndam gekʉli gekʉleni ya tagray ni ti aɗafaki ere ye ti kə̀ɗəmum ni ti ma ga malfaɗa. 28 Nagariaba seteni ana mis a ti àna njəɗa ga *Məsuf ge Melefit a sawaŋ. Goro ya nagray nahkay ni ti aɗafaki *Məgur ge Melefit ènjikia ke kʉli a àndava. »

29 Yezu àɗəm keti : « Mis ahuriyu a ahay ge mis njəɗa-njəɗani vu ti mək ahəlfəŋa zlam gayaŋ a mənjəɗ mə̂wəl naŋ ti àgravu koksah. Si tamal àwəla naŋ a day kwa ti ahəlfəŋa zlam gayaŋ a. 30 Maslaŋa ya ti naŋ àbi akaba nu bi nahəma, naŋ zal ezir goro. Nahkay maslaŋa ya ti àjənaki nu ga mazalubiyu mis do nahəma, agarafua tay a sawaŋ.

31 « Nəhi ana kʉli nahəma, zlam magudarani ge mis ya ti tagudar ni ɗek akaba ndivey ya ti tindivi Melefit ni ɗek ti Melefit ambərfəŋa kà tay a. Ay maslaŋa ya ti endivi Məsuf gayaŋ ni ti magudar zlam gayaŋ nani ti Melefit aməmbərfəŋa do simiteni. 32 Maslaŋa ya ti aɗəmku ma magədavani ka nu, nu *Wur ge Mis ni ti Melefit aməmbərfəŋa zlam magudarani gayaŋ nana. Ay maslaŋa ya ti aɗəmki ma magədavani ka *Məsuf Njəlatani ni ti ku ka sarta hini Melefit àmbərfəŋa do, ku ka məlaŋ mʉweni ya Melefit amagraya ni day aməmbərfəŋa do. »

Məŋgəhaf ti təsərkaba àna bəza gana

(Lʉk 6.43-45)

33 Yezu àɗəm keti : « Nəɗəm nahəma, tamal məŋgəhaf sulumani ti bəza gani day sulumani. Ay tamal məŋgəhaf magədavani ti bəza gani day magədavani. Nahkay məŋgəhaf ti təsərkaba tay àna bəza gatayana. 34 Lekʉlʉm ti medékw ! Lekʉlʉm ndam magədavani, kəɗəmum ma sulumani tata waw ? Aɗaba pakama ya ti ahəraya a ma ge mis ba ni ti àsaɓikia ka məɓəruv a palam. 35 Nahkay mis sulumani azaya zlam sulumana a zlam maŋgahani sulumani ya àniviyu a məɓəruv bu ni, mis magədavani ti ni azaya zlam magədavana a zlam maŋgahani magədavani gayaŋ ba. 36 Nəhi ana kʉli nahəma, ka fat ya ti Melefit amagrafəŋa seriya kè mis a ni ti ku way way do amahəŋgarfəŋ kà pakama gayaŋ magədavani ya àɗəm ni ɗek. 37 Aɗaba ka fat ge seriya nani emizli kur ti pakama gayak ya kə̀ɗəm ni ; aməwəl kur ti pakama gayak ya kə̀ɗəm ni daya. »

Ere ye ti Melefit àɗafaki àna Zonas ni

(Mark 8.11-12 ; Lʉk 11.29-32)

38 Eslini ndam *məsər Wakita ge Melefit akaba ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀hi ana Yezu ahkado : « Mʉsi, mawayay ti griaya ere ye ti mìpi ɗay-ɗay ndo na ana leli a. » 39 Yezu àhi ana tay ahkado : « Ndam ye e hini vu ni ti ndam magudar zlam, tə̀fəki ahàr ke Melefit do, tawayay tə̂griaya ere ye ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo na ana tay a. Ay ere ye ti tihindi ni ti Melefit aməgri ana tay do simiteni. Melefit aməɗəfiki ere ye ti àɗafaki àna Zonas bay mahəŋgaray *pakama gayaŋ ni ana tay ciliŋ. 40 Akaɗa ga Zonas ya ànjəhaɗviyu a huɗ ge kilif vu vaɗ mahkər ni ti, nu *Wur ge Mis day anagraviyu vaɗ mahkər a haɗ vu. ‡ 41 Ka fat ya ti Melefit amagrafəŋa seriya kè mis a ɗek nahəma, ndam Niniv eticikaba akaba mis ye e hini vu na, atəhi ana mis ye e hini vu ni “Lekʉlʉm ndam magudar zlam.” Aɗaba mam, ndam Niniv tàra tìcia pakama ga Zonas ya àhi ana tay na ti tàmbatkaba majalay ahàr gatay na. Ay ahalay ti mis àbu àtama Zonas àna gəɗakana ti kəsərum do aw ? § 42 Ka fat ge seriya nani ti bay walani ya àgur haɗ Seba ni emicikaba akaba ndam ye e hini vu na, aməhi ana tay : “Lekʉlʉm ndam magudar zlam.” Aɗaba mam, bay gani nani ècikbiyu kwa kè sliri ga məlaŋ ga mara məbi slimi ana pakama ga Salomoŋ bay məsər zlam ni. Ay ahalay ti mis àbu àtama Salomoŋ àna gəɗakana ti kəsərum do aw ? »

Seteni àsləkiaba ana mis a ti aŋgwiviyu tata

(Lʉk 11.24-26)

43 Yezu àɗəm keti : « Tamal ti seteni àsləkiaba ana mis a ti, akoru a huɗ gili vu ka məlaŋ ya ti yam àbi ni, aɗəbay məlaŋ manjəhaɗani. Ay àŋgət məlaŋ manjəhaɗani do ; 44 nahkay ti aɗəm : “Ŋgulum nəŋguvoru a arəŋ goro ni vu zlam goro.” Àra ènjia ti àhuriyu àdi ahàr ana arəŋ ni məsləɗabana, maslamalabana lala. 45 Eslini naŋ nakəŋ asləka akoru azalakivabiyu seteni ndahaŋ adəskəla, nday nani ɗek tə̀tam naŋ àna cuɗay. Mək nday nakəŋ ɗek tara təhuriyu, tanjəhaɗ a arəŋ ni bu. Nahkay maslaŋa nani ti manjəhaɗ gayaŋ ni egi ŋgulum gayaŋ ya ahaslani ni keti. Mis magədavani ye e hini vu ni day atəgri ana tay ti nahkay. »

Ndamam ndam ga huɗ ahay ga Yezu eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ni mam ?

(Mark 3.31-35 ; Lʉk 8.19-21)

46 Ka ya ti Yezu naŋ àbu azlapi ana mis dal-dalani ni ti məŋ ga Yezu akaba bəza ga məŋ ga Yezu tàra, nday tə̀bu e mite bu tawayay təhi ma. [ 47 Nahkay maslaŋa nahaŋ àhi : « Ata muk akaba bəza ga muk tə̀bu e mite bu, tihindi kur. »] 48 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Məŋ goro ti way ? Bəza ga mmawa ti ndamam ? » 49 Mək Yezu nakəŋ èɗʉki ahar ka ndam maɗəbay naŋ ni, àɗəm : « Məŋ goro akaba bəza ga mmawa nahəma, nday hini. 50 Aɗaba maslaŋa ya ti agray ere ye ti Bəŋ goro naŋ a huɗ melefit bu awayay ni ti, naŋ nani ti wur ga mmawa zalani, bi walani, mmawa daya. »

13

Bay mabəhaɗ hilfi ga zlam

(Mark 4.1-9 ; Lʉk 8.4-8)

1 Ka fat nani Yezu àhəraya a ahay ba, òru ànjəhaɗ kà gəvay ga dəluv ni. 2 Eslini mis kay tòru kà gəvay gayaŋ. Nahkay naŋ nakəŋ káy àcəliyu a *slalah ga yam vu ànjəhaɗviyu digʉs. Mis dal-dalani ni ti ni nday ka dəŋ-dəŋ. 3 Yezu nakəŋ àhi ma ana tay gərgəri kay àna ma *gozogul, àɗəm : « Maslaŋa nahaŋ àhəraya òru e gili ga mabəhaɗ hilfi ga zlam. 4 Naŋ àbu abəhaɗoru hilfi ga zlam ni ti ɓal gani àdəgoru e divi bu. Nahkay eɗiɗiŋ tàra tə̀ndaba. 5 Ɓal gani keti àdəgoru ka pəlaɗ ya haɗ àhəcaki ni. Àfətaya hʉya, aɗaba haɗ àki ka pəlaɗ ni kay bi. 6 Àra àfətaya, fat àra àvəɗia ti èhiriŋaba aɗaba àbiyu sliri a haɗ vu kay ndo. 7 Ɓal gani keti àdəgiyu a adak vu. Ka ya ti àfətaya tə̀bu təɗəkkabu nahəma, adak ni tèŋgecekabá. 8 Ɓal gani keti àdəgoru ka haɗ sulumani. Àra àfətaya ti àbi bəza. Bəlaŋ gani àbi bəza diŋ, bəlaŋ gani keti bəza kru kru muku, nahaŋ ni ti ni kru kru mahkər. » 9 Yezu àɗəm keti : « Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ni ti mîci lala. »

Yezu aɗəm ma àna ma gozogul kwa ti kamam

(Mark 4.10-12 ; Lʉk 8.9-10)

10 Ndam maɗəbay Yezu ni tàhəɗakfəŋbiyu kà Yezu, tə̀hi ahkado : « Kəhi ma ana tay àna ma *gozogul kwa ti kamam ? » 11 Àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ti Melefit àɗəfikiaba zlam maŋgahani àki ka Məgur gayaŋ na ana kʉli a, ti kə̂sərum. Ay nday ti àɗəfikiaba ana tay a vay-vay ndo. 12 Aɗaba maslaŋa ya ti zlam gayaŋ àbu ni ti atəvikivu, amələbu àna zlam dal-dal àsaɓay. Ay maslaŋa ya ti zlam gayaŋ àbi nahəma, ku ere ye ti àfəŋ ni day atəzafəŋa. 13 Nəhi ma ana tay àna ma gozogul nahkay ti aɗaba ku tamal tamənjaləŋ ka zlam lala nəŋgu ni tìpi do ; ku tamal təbi slimi ana pakama lala nəŋgu ni tìci do.

14 « Gatay ya tə̀bu tagray nahkay ni ti pakama ge Izayi bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya àɗəmbiyu ni àgravu. Àɗəm :

“Ku tamal kəbumi slimi ana zlam lala nəŋgu ni ekicʉm do.

Ku tamal kəmənjumləŋ ana zlam lala nəŋgu ni ekipʉm do.

15 Aɗaba mis nday ndani ti ma ya nəhi ana tay ni ètiri ana tay do simiteni,

aɗaba tìrika slimi gatay a, tàbakabá eri gatay a.

Tàgray nahkay ti, ti tîci zlam ba, tìpi divi ba, tə̀sər zlam ba ;

tawayay ti tàmbatkaba majalay ahàr gatay a ba daya.

Tamal tàmbatkaba ti akal nàhəŋga tay a.” *

16 « Ay lekʉlʉm ti mərumvu aɗaba eri àfəŋ kè kʉli, kipʉm divi ; slimi day tə̀fəŋ kè kʉli, kicʉm zlam. 17 Nəhi ana kʉli nahəma, ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit kay akaba ndam jireni kay ya ahaslani ni tàwaya mipia ere ye ti kipʉm na, ay ti tìpi ndo. Tàwaya micia ere ye ti kicʉm na, ay ti tìci ndo. »

Yezu aɗafaba ma gozogul ga bay mabəhaɗ hilfi ga zlam na

18 « Ay lekʉlʉm ti bumi slimi ana ma ya ti ma *gozogul àki ka bay mabəhaɗ hilfi ga zlam ni awayay aɗəmki ni. 19 Tamal mis təbi slimi ana pakama ya təɗəmki ka *Məgur ge Melefit ni, tìci do ni ti, nday akaɗa divi ya hilfi ga zlam àdəgaki ni. *Seteni ara ahəliaba pakama ya ti tə̀gəskabu na ana tay a. 20 Mis ndahaŋ day tə̀bu, nday akaɗa pəlaɗ ya hilfi ga zlam àdəgaki ni : tìcia pakama ge Melefit na ti təgəskabu àna məmərani hʉya. 21 Ay pakama nani àhuriviyu ana tay a məɓəruv vu do, akaɗa ge sliri ya ti tòru a haɗ vu do ni ; təgəskabu ti ga hayaŋani. Tamal zlam zləzlaɗani àdia ahàr ana tay a, ahkay do ni mis təgri daliya ana tay azuhva pakama ge Melefit ni ti təmbrəŋ hʉya, tə̀gəskabu va do. 22 Mis ndahaŋ tə̀bu, nday akaɗa hilfi ga zlam ya ti àdiyu a huɗ ga adak vu ni : tìcia pakama ge Melefit a ti təgəskabu. Ay majalay ahàr ga duniya ariva ana tay a, elimeni agosay tay ; zlam nday nani teŋgecekabu zlam akaɗa ga adak ni. Nahkay ti pakama ya ndam nday nani tìci ni àzaya araŋa do. 23 Mis ndahaŋ ti ni tici pakama ge Melefit. Tìci ti təgəskabu. Nday akaɗa haɗ sulumani ya hilfi ga zlam àdəgaki ni, nahkay təbi bəza. Bəlaŋ gani abi bəza diŋ, bəlaŋ gani keti bəza kru kru muku, nahaŋ ni ti ni bəza kru kru mahkər ni. »

Ma gozogul àki ka ayum

24 Yezu nakəŋ àŋgəhaɗi ma *gozogul nahaŋ ana tay keti, àɗəm : « *Məgur ge Melefit ti tə̀zavu ata mis ya ti èzligi hay gayaŋ sulumani a vədaŋ gayaŋ bu ni. 25 Ay məlavaɗ àra ègia, mis tìnjikaba ɗʉwir a ti zal ezir gayaŋ òru èzligikiviyu ayum mək àsləka zlam gayaŋ a. 26 Ka ya ti tàra tə̀fətaya, tə̀bu tabay ahàr nahəma, ayum ni day àsərvu. 27 Ndam məgri tʉwi ana bay ga vədaŋ ni tàra tìpia ti tə̀rəkia ka bay ga vədaŋ na. Tə̀hi : “Bay geli, kìzligi a vədaŋ bu ni ti hay sulumani timey ! Ay ti ayum ni àhəraya ti eley ?” 28 Àhi ana tay : “Àgray ere nani ti zal ezir goro.” Eslini ndam məgri tʉwi ni tə̀hi : “Kawayay ti môru mîjeba waw ?” 29 Naŋ nakəŋ àhi ana tay : “Aha ! Kìjʉmaba ba, aɗaba tamal kijʉmaba ti bi ekijʉmaba akaba hay na. 30 Brəŋum tay nahkay hayaŋ. Eminjʉa ka sarta ga mabazana day kwa ti anəhi ana ndam mabazani ni ahkado : Bazumaba ayum na, wəlumaba ti kə̂jumiaba aku a, hay ni ti ni kə̂həlumubiya kə̂bumiyu a guvur goro vu.” »

Ma gozogul àki ke hilfi ga zlam gʉziteni akaba ke miwisiŋ

(Mark 4.30-32 ; Lʉk 13.18-21)

31 Yezu àhi ma *gozogul nahaŋ ana tay keti, àɗəm : « *Məgur ge Melefit ti àzavu akaba wur ge hilfi ga zlam gʉziteni. Mis àzay, èzligi a vədaŋ gayaŋ bu. 32 Hilfi gani ti gʉziteni e kiɗiŋ ga bəza ge hilfi ndahaŋ ya a duniya bu ni ɗek. Ay ka ya ti àfətaya ni ti àɗəka àtam zlam ndahaŋ ya e dini bu ni ɗek, ègi məŋgəhaf. Aɓal ahar, eɗiɗiŋ tara tagraviyu lala gatay a huɗ gani vu. »

33 Yezu nakəŋ àhi ma gozogul nahaŋ ana tay keti, àɗəm : « *Məgur ge Melefit ti àzavu akaba *miwisiŋ. Wal azay, abəkivu ka humbu kay, akuɗatay àna naŋ. Nahkay miwisiŋ ni ewisiŋaba humbu na ɗek. »

Yezu azlapay àna ma gozogul kwa ti kamam

(Mark 4.33-34)

34 Yezu àhi ma ana mis dal-dalani ni ti ɗek ana ma *gozogul. Ma gayaŋ ya àhi ana tay àna ma *gozogul do ni ti àbi. 35 Àhi ana tay nahkay ti, ti ma ga bay mahəŋgaray pakama ge Melefit ni mâgravu. Ma gani nihi :

« Anəhi ma ana tay ti àna ma *gozogul ;

ma goro ya anəhi ana tay ni ti ma maŋgahani kwa ka mənjəki ga məlaŋ.† »

Yezu aɗafaba ma gozogul ya àɗəmki ka ayum na

36 Eslini Yezu àmbərbu mis dal-dalani ni, òru a magam. Eslini ti ndam maɗəbay naŋ ni tàhəɗakfəŋiyu tə̀hi : « Ɗəfiaba ma *gozogul ya kə̀ɗəmki ka ayum ya àfət a vədaŋ bu na ana leli a zla aw. » 37 Àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa ya ti ezligi hilfi sulumani ni ti nu *Wur ge Mis. 38 Vədaŋ ni ti duniya ; hilfi sulumani ni ti ni ndam ya nday a *Məgur ge Melefit bu ni. Ayum ni ti ndam ya taɗəbay *Seteni ni, 39 zal ezir ya ezligi ayum ni ti Seteni. Sarta ga mabaz zlam ni ti mandav ga duniya. Ndam ya tabaz zlam ni ti ni *məslər ge Melefit. 40 Yaw akaɗa ya tijeba ayum a, təjiaba aku a ni ti, ka mandav ga duniya day atagray ti nahkay : 41 nu Wur ge Mis anəslərbiyu məslər goro, atəhəlaba ndam magudar zlam na ɗek akaba ndam ya ti tijiŋkia mis ke divi a na ɗek a Məgur goro ba. 42 Mək atəbiyu tay a *dəluv ga aku vu. Eslini ti etitʉwi, atahəpəɗkabu aslər aɗaba daliya ya atəcakay ni. 43 Ay ti ndam jireni ni atəslaɗay akaɗa ga fat ni a Məgur ga Bəŋ gatay bu. Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ nahəma, mîci lala. »

Ma gozogul àki ke elimeni maŋgahani a vədaŋ bu akaba àki ke ebirsli

44 « *Məgur ge Melefit ti àzavu akaba elimeni maŋgahani a vədaŋ bu ni. Maslaŋa nahaŋ àbu, òru àdi ahàr, àzaba àmbati məlaŋ àŋgahkivu, àmərva dal-dal. Nahkay àsləka àsəkumoru zlam gayaŋ ɗek mək àsəkum vədaŋ nani.

45 « Nahkay day Məgur ge Melefit ni àzavu ata bay ga cakala ya ti aɗəbay ebirsli sulumani ni. 46 Òru àdia ahàr ana sulumana bəlaŋ àtam ndahaŋ ni ti òru àsəkumoru zlam gayaŋ ɗek mək àsəkum ebirsli nani. »

Ma gozogul àki ka zəva

47 « Nahkay keti, *Məgur ge Melefit ti àzavu ata zəva ya ti tə̀təliya a dəluv va, təgəsaya kilif gərgərana kay àna naŋ a ni. 48 Tamal kilif ni tə̀hurviya a zəva ni va, zəva ni àrəha ti tagəjahaya ka dəŋ-dəŋ a, tanjəhaɗ, tapalakaba kilif na. Kilif sulumani ni təbiyu a hətək vu, ya ti àɓəlay do ni ti ni, taboru tay. 49 Ka mandav ga duniya day amagravu nahkay. Məslər ge Melefit atara təhəlkiba ndam cuɗay àkiba ka ndam jirena 50 ga məbiyu tay a *dəluv ga aku vu. Eslini etitʉwi, atahəpəɗkabu aslər aɗaba daliya ya atəcakay ni. » 51 Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Kìcʉma ma goro ya nə̀hi ana kʉli na ɗek aw ? » Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ tə̀hi : « Iy, mìcia. » 52 Mək naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Nahkay ti bay *məsər Wakita ge Melefit lu, tamal àsəra zlam a àki ka Məgur ge Melefit a lala ti tə̀zavu ata bay ahay ya ti aŋgazlaya zlam mʉwena akaba midigwena e elimeni gayaŋ ya àŋgah ni ba ni. »

Ndam Nazaret tə̀fəki ahàr ka Yezu do

(Mark 6.1-6 ; Lʉk 4.16-30)

53 Yezu àra èndeveriŋa ma *gozogul nday nana ti àsləka eslina, 54 òru a kəsa gayaŋ vu ka məlaŋ ya àɗək ni. Òru ènjʉa ti àcahi ma ge Melefit ana mis a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ye eslini ni bu. Tàra tìcia ma gayaŋ ya àcahi ana tay na ti àgria ejep ana tay a dal-dal. Tə̀ɗəm ahkado : « Məsər zlam hini ti àcahay eley ? Àŋgət njəɗa ga magray ere ye ti ɗay-ɗay mis tìpi ndo ni ti eley ? 55 Naŋ wur ga bay madar zlam ni do waw ? Məŋani ti Mari do waw ? Bəza ga məŋani ata Zek, Zʉzef, Zʉd, Simu do waw ? 56 Bəza ga məŋani walani nday tə̀bu akaba leli ahalay ni do waw ? Àŋgət njəɗa ga magray zlam nani ɗek ti eley ? » 57 Azuhva nani ti mis nday nani tàwayay məfəki ahàr ka Yezu ndo. Ay Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Bay məhəŋgri *pakama ge Melefit ana mis ni ti, tàwayay naŋ a kəsa gayaŋ bu do. Ata bəŋani akaba ndam ga huɗ ahay gayaŋ day tàwayay naŋ do, si a kəsa ndahaŋ bu kwa ti mis tawayay naŋ. » 58 Eslini Yezu àgray zlam ndahaŋ ya ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni kay ndo hʉya aɗaba tàwayay məfəki ahàr do.

14

Takaɗ Zeŋ bay məbaray mis ni

(Mark 6.14-29 ; Lʉk 9.7-9)

1 Ka sarta gani nani ti mis tə̀bu təzlapaki ka Yezu. Tə̀bu təzlapaki nahəma, *Erot bay Gelili ni ècia pakama gatay ya ti tə̀ɗəm na. 2 Naŋ nakəŋ àhi ana ndam ya tə̀gri tʉwi ni ahkado : « Naŋ nani ti Zeŋ bay məbaray mis ni, àməta mək àŋgaba e kisim ba. Agray zlam magray ejep tata ti aɗaba àŋgaba e kisim ba palam. » 3-4 Bay Erot àɗəm nahkay ti azuhva zlam ya àgravu ni. Zlam gani nihi : Erot àzafəŋa Erodiyat wal ge Filip a ; Filip ti wur ga məŋ ga Erot. Àra àza wal na ti Zeŋ bay məbaray mis ni àhi ahkado : « Kàzay Erodiyat ti àwəsl. » Zeŋ àra àhia ma nahkay ti bay Erot nakəŋ àhi ana ndam gayaŋ tə̂gəs naŋ, tə̂wəl, tə̂fiyu a daŋgay vu, mək tàgray nahkay. 5 Erot àwaya makaɗa Zeŋ a, ay ti aŋgwaz àwərfəŋa naŋ kà ndam *Zʉde a, aɗaba nday ɗek tə̀ɗəm Zeŋ ti naŋ bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit.

6 Ay a vaɗ nahaŋ, Erot àgra wuməri ge miwivu gayaŋ a, àzalakabá mis a. Eslini wur ga Erodiyat dahalayani àhurkiviyu ka tay, mək àhəɓay kè meleher gatay. Àra àhəɓa nahkay ti həɓay gayaŋ ni ègia eri ana bay Erot a dal-dal. 7 Nahkay Erot nakəŋ àmbaɗi ana wur ni dək, àhi ahkado : « Ere ye ti kihindifua ni ɗek nəvuk. » 8 Wur ni məŋani àra àbikia ma ti àhi ana Erot ahkado : « Nawayay ti kə̂vu ahàr ge Zeŋ bay məbaray mis ni ahalay, tə̂fukibiya ka paranti a ! » 9 Bay ni àra ècia pakama ga wur na ti àhəlia ahàr a. Aɗaba àmbaɗia ana wur na kè meleher ge mis na ti èkeli ere ye èhindi ni koksah. Nahkay àhi ana ndam gayaŋ tə̂gri ana wur ni akaɗa ya àwayay ni, 10 àsləroru mis a ahay ga daŋgay ni vu ge mekelkibiya ahàr ke Zeŋ a. 11 Tàra tə̀zibiya ahàr ge Zeŋ nakəŋ a ana wur dahalay na ka paranti a ti naŋ nakəŋ àzikaboru ana məŋani. 12 Ndam maɗəbay Zeŋ ni tàra tìcia ti tòru tàzay kisim gani, tìli. Tàra tìlia ti tòru tə̀hi ma gani ana Yezu.

Yezu avi zlam məzumani ana mis dəbu zlam

(Mark 6.30-44 ; Lʉk 9.10-17 ; Zeŋ 6.1-14)

13 Yezu àra ècia tàkaɗa Zeŋ a ti àcəliyu a *slalah ga yam vu, àsləka eslina, òru gwar ka məlaŋ nahaŋ. Məlaŋ gani nani ti driŋ a huɗ gili bu. Ay mis dal-dalani ni tàra tìcifiŋa daɗay a ti tàɗəboru naŋ àna asak. 14 Yezu àra àhəraya a slalah ga yam ni ba, èpia mis dal-dalani na ti tə̀sia cicihi a dal-dal. Nahkay àhəŋgaraba ndam ya tèɓesey do na e kiɗiŋ gatay ba.

15 Məlakarawa àra ègia ti ndam *maɗəbay Yezu ni tə̀rəkia, tə̀hi ahkado : « Leli nihi ti a huɗ gili bu, sarta day àbi va bi. Hi ana mis ni tâsləka, tôru a kəsa gərgərani ni vu tâɗəboru zlam məzumani. » 16 Eslini Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Tâsləka day ti kamam ? Lekʉlʉm lekʉlʉmeni vumi zlam məzumani ana tay. » 17 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Araŋa àfəŋ kè leli ahalay bi ; si *dipeŋ zlam, tàkivu kilif cʉ ciliŋ. » 18 Naŋ nakəŋ àhi ana tay : « Həlumubiya ahalay a. » 19 Eslini àhi ana mis dal-dalani ni tânjəhaɗa a ga haɗ ke kʉzir a, mək naŋ nakəŋ àhəl dipeŋ zlamani ni tàkivu kilif cʉeni ni, àmənjoru e melefit vu, àgri sʉsi ana Melefit. Àra àgria sʉsi a ti èsekaba dipeŋ na, mək àbi ana ndam maɗəbay naŋ ni ge midieni ana mis dal-dalani ni. 20 Mis nakəŋ ɗek tə̀zum tə̀zum, tə̀rəhkaba. Kələŋ gani tə̀cakalakabu məgəjəni gani, tə̀rəhvù hətək kru mahar cʉ àna naŋ. 21 Mis zawalani ya ti tə̀zum zlam eslini ni ti agray dəbu zlam ; wál akaba bəza ti tàcalkivu tay ndo.

Yezu asawaɗaki ka ahàr ga yam

(Mark 6.45-52 ; Zeŋ 6.15-21)

22 Ka gani nani ti Yezu nakəŋ àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni tə̂cəliyu a *slalah ga yam vu, tôru kama gayaŋ hayaŋ ke ledi ga dəluv ni, day kwa ti naŋ naŋani aməhi ana mis ni ti têdevu, tâsləka. 23 Tàra tèdeva akaba mis na ti Yezu nakəŋ àcəloru a həma vu driŋ driŋ akaba mis ga mahəŋgalay Melefit. Məlakarawa àra ègikia, naŋ ka ahàr gayaŋ eslini. 24 Ndam maɗəbay naŋ ni ti ni tàsləka àna slalah ga yam gatay na, tìgia driŋ driŋ akaba dəŋ-dəŋ a. Aməɗ naŋ àbu adaɗay slalah ga yam gatay ni agrioru daliya ana tay, ahəŋgarbiyu tay kələŋ. 25 Dʉ gwendeli-gwendeli ti Yezu nakəŋ àrəkioru ka tay, asawaɗakioru ka ahàr ga yam ni njuwaŋ-njuwaŋ. 26 Ndam maɗəbay naŋ ni tàra tìpia naŋ a, naŋ àbu asawaɗaki ka ahàr ga yam nahkay ti ɓəruv àtikaba ana tay a, tə̀ɗəm : « Maslaŋa àmbavakiva ke leli a ! » Nahkay nday nakəŋ tàgra aŋgwaz a, tə̀zlah. 27 Ay Yezu nakəŋ àhi ma ana tay hʉya, àɗəm : « Zum njəɗa, nu timey. Aŋgwaz àwər kʉli ba. »

28 Eslini Piyer àhi : « Bay goro, tamal nak eɗeɗiŋ ti vu divi nə̂sawaɗkioru ka ahàr ga yam ni bilegeni ti nôru afa gayak. » 29 Yezu àhi : « Ra. » Nahkay naŋ nakəŋ àhəraya a slalah ga yam ni ba, àsawaɗakioru ka ahàr ga yam ni àrəkioru ka Yezu nakəŋ. 30 Ay àra èpia aməɗ na àbu akəzlay dal-dal ti àgra aŋgwaz a ; nahkay yam ni awayay anday naŋ. Naŋ nakəŋ àzlah, àɗəm : « Bay goro, həŋgay nu ti ! » 31 Eslini Yezu àtəloru ahar hʉya, àgəs naŋ, mək àhi : « Məfəku ahàr gayak àhəca ; kajalay ahàr cʉ cʉ ti kamam ? » 32 Nday nakəŋ tàra tə̀cəliya a slalah ga yam ni va ti aməɗ ni day àmbrəŋ makəzlani hʉya. 33 Eslini nday ya tə̀vu a slalah ga yam bu ni ɗek tàbəhaɗi mirdim ana Yezu nakəŋ, tə̀hi : « Nak ti Wur ge Melefit eɗeɗiŋ. »

Yezu ahəŋgaraba mis ka haɗ Zenizaret a

(Mark 6.53-56)

34 Ka ya ti tàsləka, tə̀həra dəluv na àndava ni ti nday ka dəŋ-dəŋ ka haɗ Zenizaret. 35 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tàra tàhəraya a *slalah ga yam ni ba ni ti mis ga haɗ nani tə̀səra Yezu a hʉya. Tàra tə̀səra naŋ a ti tòru tə̀hi ma gani ana mis ga kəsa ga haɗ nani, nahkay tə̀həlibiyu ndam ya tèɓesey do ni ɗek. 36 Tə̀gri kam-kam ti mis nday nani ya tèɓesey do ni tînjifiŋ kà ma ga azana gayaŋ ni ciliŋ. Nday ya ti tìnjifiŋa ni ɗek tàŋgaba.

15

Gejewi àki ka zlam ga ndam ya ahaslani ya təcahi ana mis ni

(Mark 7.1-13)

1 Ka sarta gani nani ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ akaba ndam ndahaŋ ya *tə̀səra Wakita ge Melefit a ni tàsləkabiya a Zerʉzalem a, tə̀rəkia ka Yezu a, tə̀hi ahkado : 2 « Ndam maɗəbay kur ni tə̀gəskabu magray zlam akaɗa ga ata bəŋ geli ya ahaslani tə̀ɗəfiki ana leli ni do ni ti kamam ? Tə̀zum zlam day tàbarakaba ahar àna divi gana do ni. » 3 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm day kagudarum *Divi ge Melefit àna manjəhaɗ ga ndam gekʉli ya ahaslani ni ti kamam ? 4 Melefit àɗəm ahkado : “Ŋgwioru a haɗ ana ata buk ata muk.” * Àɗəm keti : “Bay ya ti endivi bəŋani ahkay do ni məŋani nahəma, tâkaɗa naŋ a.” † 5 Ay lekʉlʉm zla ti kəɗəmum ahkado : “Maslaŋa nahaŋ esliki məhiani ana bəŋani ahkay do ni ana məŋani : Ere ye ti akal nu nəjənaki kur àna naŋ ni, sədaga ge Melefit.” 6 Maslaŋa nani àɗəma ma nahkay nahəma, kəɗəmum tamal àjənaki ata bəŋani ata məŋani va do ni ti àgray araŋa do. Lekʉlʉm kəgrum nahkay ti, kə̀mbrəŋuma pakama ge Melefit nana pəsak. Kə̀mbrəŋuma ti kəfumviyu pakama gekʉli ya kacahum ni a məlaŋ gani vu huk. 7 Lekʉlʉm kawayum ti mis tə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni, ay ti lekʉlʉm ndam jireni do ! Melefit àɗəma ma sulumana a wakita ga bay mahəŋgaray *pakama gayaŋ Izayi ni ba. Pakama gayaŋ ya ti àɗəm ni, àɗəmki ti ke kʉli. 8 Àɗəm ahkado :

“Mis hini tazləbay nu àna ma ciliŋ, tə̀jalaku ahàr do simiteni.

9 Tazləbay nu ti masakani, aɗaba zlam gatay ya təcahay ni ti

ka mawayay ge mis ciliŋ, do ni ti ka mawayay goro do.” ‡ »

Zlam ya ti tagray mis « njəlatani do » ni

(Mark 7.14-23)

10 Yezu àzalakabu mis kayani ni, àhi ana tay : « Lekʉlʉm ɗek bumi slimi ana pakama goro ya nəɗəm ni, ti kîcʉm lala. 11 Ere ye ti a dala bu, mis azum àna ma gayaŋ, agray naŋ “*njəlatani do” ni ti àbi. Si ere ye ti maslaŋa gani aɗəm àna ma gayaŋ ni day kwa ti agray naŋ “njəlatani do.” » 12 Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tə̀rəkia, tə̀hi ahkado : « Ma gayak ya kə̀ɗəm ni àzumia ɓəruv ana ndam *Feriziyeŋ na ti kə̀sərkia waw ? » 13 Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Məŋgəhaf ya ti Baba naŋ ya e melefit bu àjav ndo ni lu ataraɗaba. 14 Nə̀ɗəm nahəma, brəŋum tay ; nday ti ndam wuluf ya tədafəŋa ahar kà ndam wuluf ndahaŋ a ni. Tamal zal wuluf adafəŋa ahar kà zal wuluf nahaŋ a ti nday cecʉeni atədəgiyu e eviɗ vu. »

15 Eslini Piyer àhəŋgarfəŋ, àhi : « Ɗəfiaba ma *gozogul ya kə̀ɗəm ni ana leli a zla aw. » 16 Yezu àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm day kekileŋa kə̀sərum zlam do waw ? 17 Aɗaba ere ye ti mis afiyu a ma vu ni ɗek ti ahuriyu a huɗ vu ciliŋ, mək atəhiyu azay gani e dʉgzey vu ti kə̀sərum do waw ? 18 Ay ere ye ti mis azlapay ni ahəraya ti a məɓəruv gayaŋ ba, ma gani nani day kwa ti agudar naŋ, agray naŋ “njəlatani do.” 19 Aɗaba zlam magudarani ɗek ahəraya ti a məɓəruv ge mis ba. Nahkay ti ajalaki ahàr ka zlam magudarani gərgəri ɗek : ka makaɗ ahàr, ka magray hala, ka magray mesʉwehvu, ke migi akal, ka masəkaɗ malfaɗa akaba ka məsivani ana mis. 20 Ere ye ti agray ti mis egi “njəlatani do” ni ti zlam nday nani. Ay ti məzum zlam mənjəɗ məbaray ahar akaɗa ge divi ga ata bəŋ gekʉli ni ti àgray ti mis egi “njəlatani do” do. »

Wal nahaŋ naŋ wur Zʉde do afəki ahàr ka Yezu

(Mark 7.24-30)

21 Yezu àsləkaba eslina, òru ka haɗ ga kəsa Tir akaba ga kəsa Sidoŋ. 22 Wal Kanaŋ nahaŋ naŋ àbu eslini. Wal ni àra èpia Yezu a ti àrəkia àna zlahay a, àɗəm : « Bay goro, *Wur ge Devit, nə̂suk cicihi ti ! Wur goro dahalayani àbiyu èɓesey do, seteni àbu agri daliya dal-dal. » 23 Ay ti Yezu àhəlkaba ma ndo. Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tə̀hi ana Yezu ahkado : « Garay wal hini, aɗaba naŋ àbu azlahləŋbiyu kè leli, àmbrəŋ do ni. » 24 Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Tə̀slərbiyu nu ahalay ndo. Tə̀sləribiyu nu ti ana ndam *Izireyel ciliŋ, aɗaba nday akaɗa təmbəmbak ya ti tìjia ni. »

25 Ay ti wal ni àra àbəhaɗi mirdim grik ana Yezu meleher nɗiɓ ana haɗ, àhi : « Bay goro, jənaki nu ti ! » 26 Eslini Yezu àhəŋgrifəŋ ana wal nakəŋ, àhi ahkado : « Təzafəŋa zlam məzumani ga bəza, tizligioru ana kərá ti àɓəlay do. » 27 Mək wal nakəŋ àɗəm : « Nahkay, bay goro. Ay ti pis-pis ga zlam məzumani ge mis ya tadəgoru a huɗ ga məlaŋ məzumki zlam vu ni, ku kərá gatay day tapalaba təzum timey. » 28 Eslini Yezu àhi ana wal nakəŋ : « Wal ni, kə̀bu kəfəku ahàr lala ; ere ye ti kihindi ni mâgravu akaɗa gayak ya kawayay ni. » Ka sarta gani nani wur gayaŋ ni àŋgaba hʉya.

Yezu ahəŋgaraba ndam ga arməwər gərgərana

29 Yezu àsləka eslina, òru kà gəvay ga dəluv Gelili. Òru ènjʉa ti àcəloru a həma vu. Àra àcəloya ti ànjəhaɗ digʉs. 30 Eslini mis dal-dal tə̀rəkia, tə̀həlibiyu ndam jʉgwer, ndam wuluf, ndam dəra, makwayá akaba ndam ga arməwər ndahaŋ gərgərani, tàbəhaɗ tay kà gəvay gayaŋ mək naŋ nakəŋ àhəŋgaraba tay a. 31 Mis dal-dalani ni tàra tìpia ndam makwaya ya tə̀zlapay koksah ni tə̀bu təzlapay, ndam dəra tàŋgaba tìgia sənduɓ-sənduɓana, ndam jʉgwer təsawaɗay lala akaba ndam wuluf tə̀bu tipi divi nahəma, tə̀mərvá dal-dal, nahkay tazləbay Melefit ga ndam *Izireyel ni.

Yezu avi zlam məzumani ana mis dəbu faɗ

(Mark 8.1-10)

32 Yezu àzalay ndam maɗəbay naŋ ni, àhi ana tay ahkado : « Mis nday hini təsu cicihi dal-dal, aɗaba vaɗ mahkər hi leli mə̀bu akaba tay, zlam məzumani day àfəŋ kà tay va bi. Ay ti nàwayay məmbrəŋ tay ti tasləka àna lʉwir a do. Tamal nəhi ana tay “Sləkuma” mənjəɗ məvi zlam məzumani ana tay nahəma, njəɗa amələfəŋ kà tay ka ahàr divi ga masləkana bi. » 33 Ndam maɗəbay naŋ ni tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « Leli ɗek ahalay a huɗ gili hini bu ni ti məhəlibiyu *dipeŋ ana tay tərəh àna naŋ ɗek ti eley ? » 34 Yezu nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Dipeŋ àfəŋ kè kʉli ehimey ? » Tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Dipeŋ àfəŋ kè leli adəskəla akaba kilif ciɓ-ciɓeni ɓal. »

35 Eslini àhi ana mis dal-dalani ni tânjəhaɗa a ga haɗ a. 36 Tàra tànjəhaɗa ti àhəl dipeŋ adəskəlani ni akaba kilif ni, àgri sʉsi ana Melefit. Àra àgria sʉsi a ti èsekaba, àvi ana ndam maɗəbay naŋ ni, ndam maɗəbay naŋ ni ti ni tìdi ana mis dal-dalani ni ɗek. 37 Mis nakəŋ ɗek tə̀zum, tə̀rəha àna naŋ a. Tə̀cakalaviyu məgəjəni ga zlam məzumani ni a hətək vu, tə̀rəhvù hətək adəskəla àna naŋ. 38 Mis ya tə̀zum zlam eslini ni agray mis dəbu faɗ, tàcalkivu wál akaba bəza ndo. 39 Kələŋ gani Yezu nakəŋ àhi ana mis ni « Sləkuma, » mək tàsləka. Eslini Yezu nakəŋ àcəliyu a *slalah ga yam vu àsləka, òru ka haɗ Magadaŋ.

16

Zlam ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni

(Mark 8.11-13 ; Lʉk 12.54-56)

1 Ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ akaba ndam *Sedʉseyeŋ ndahaŋ tə̀rəkia ka Yezu a, tawayay tatəkar naŋ ti mâgudar zlam ; nahkay ti tə̀hi : « Griaya ere ye ti mìpi ɗay-ɗay ndo na ana leli a, ti mə̂sər ere ye ti kagray ni ti kagray àna njəɗa ge Melefit. » 2 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Məlakarawa, fat àbu adiyu, tamal kìpʉma huɗ melefit a ndize ti kəɗəmum : “Hajəŋ ti məlaŋ amanja njəlata.” 3 Ge miledʉ tamal kìpʉma huɗ melefit a diliŋ-diliŋ ti kəɗəmum : “Kani ti avər ara atəɗ.” Nahkay kə̀səruma ere ye ti agravu na àna zlam ya kipʉm a huɗ melefit bu na ti, kə̀sərum zlam ya ti agravu ka sarta hini do ni ti ahəmamam ! 4 Ndam ye e hini vu ni ti ndam magudar zlam, tə̀fəki ahàr ke Melefit do, tawayay tə̂griaya ere ye ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo na ana tay a. Ay ere ye ti tihindi ni ti Melefit aməgri ana tay do simiteni. Ere ye ti Melefit aməɗəfiki ana tay ni ti ere ye ti àɗafaki àna Zonas ni ciliŋ. » Eslini naŋ nakəŋ àsləka, àmbərbu tay.

Kə̀grum zlam akaɗa ga ndam Feriziyeŋ ya tagray ni ba

5 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu takoru tatuwaɗ dəluv ni ; nday tə̀bu takoru ti ndam maɗəbay naŋ ni tə̀həl *dipeŋ ndo, àgəjazlkia ahàr ka tay a. 6 Eslini ti Yezu àhi ana tay : « Bumvu slimi ana *miwisiŋ ga ndam *Feriziyeŋ ni akaba ga ndam *Sedʉseyeŋ ni. » 7 Nahkay ndam maɗəbay naŋ ni tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Àɗəm nahkay ti aɗaba mə̀həlbiyu dipeŋ ndo palam. » 8 Yezu nakəŋ àra ècia pakama gatay na ti àhi ana tay : « Məfəku ahàr gekʉli ti àhəca ; kazlapum kəɗəmum kə̀həlumbiyu dipeŋ ndo ni ti kamam ? 9 Kìcʉm ma goro do, kə̀sərum do kekileŋa waw ? Goro ya ti nìdi dipeŋ zlamani ana mis dəbu zlamani ni, akaba məgəjəni gani ya kə̀həlumaba hətək mərəhvani ehimeya ni ti kəsərumki va do waw ? 10 Goro ya ti nìdi dipeŋ adəskəlani ana mis dəbu faɗani ni, akaba məgəjəni gani ya kə̀həlumaba hətək mərəhvani ehimeya ni ti kəsərumki va do waw ? 11 Ŋgay nu nàcalfəŋ ti ke dipeŋ dipeŋani do ni ti kə̀sərum do ni ti kamam ? Nu ti nəhi ana kʉli ti bumvu slimi àna miwisiŋ ga ndam Feriziyeŋ ni akaba ga ndam Sedʉseyeŋ ni. » 12 Nahkay zla ti ndam maɗəbay naŋ ni tàra tə̀səra Yezu àhi ana tay « Bumvu slimi àna miwisiŋ » ti, àzlapiki ana tay ti ke miwisiŋ ya ti tiwisiŋ dipeŋ àna naŋ ni do ; àzlapiki ana tay ti ka zlam ga ndam Feriziyeŋ akaba ga ndam Sedʉseyeŋ ya təcahi ana mis ni.

Piyer aɗəm Yezu naŋ àbu Krist Bay gəɗakani ya amara ni

(Mark 8.27-30 ; Lʉk 9.18-21)

13 A vaɗ nahaŋ, Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tòru ka haɗ Sezare ge Filip. * Eslini Yezu èhindifiŋa ma kà tay a, àhi ana tay ahkado : « Mis ti tə̀ɗəm nu *Wur ge Mis ti nu way ? » 14 Tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « Tə̀ɗəm nak Zeŋ bay məbaray mis ni, mis ndahaŋ tə̀ɗəm nak Eli, mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm nak Zeremi ahkay do ni nak biliŋ ga ndam ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit ahaslani ni. » 15 Eslini naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ti kəɗəmum nu ti nu way ? » 16 Simu Piyer àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Nak *Krist *Bay gəɗakani ya Melefit àslərbiyu ni, nak Wur ge Melefit Bay ga sifa ni. » 17 Yezu àhi : « Simu wur ge Zeŋ, mərvu aɗaba ma ge jiri hini ya kə̀ɗəm ni ti mis hihirikeni àhuk do. Àhukaya ma na ti Baba, naŋ ti naŋ a huɗ melefit bu. 18 Nəhuk nahəma nak Piyer ; anazay kur ga məvi njəɗa ana ndam məfəku ahàr ni akaɗa ya tazay akur, tafəkaɗ asak ga ahay àna naŋ ni. † Nahkay ti kisim tekeɗi aməgri araŋa ana tay do. 19 Anəvuk lekili ga mahay ga *Məgur ge Melefit : ere ye ti kə̀gəskabu ka haɗ ndo ni ti e melefit bu day atəgəskabu do ; ay ere ye ti kə̀gəskabá ka haɗ a ni ti e melefit bu day atəgəskabu. » 20 Eslini Yezu nakəŋ àləgi ana ndam maɗəbay naŋ ni, àhi ana tay ahkado : « Ŋgay nu Krist *Bay gəɗakani ya Melefit àslərbiyu ni ti kə̀humi ana maslaŋa ba simiteni. »

Yezu aɗəm aməmət mək amaŋgaba e kisim ba

(Mark 8.31–9.1 ; Lʉk 9.22-27)

21 Kwa ka sarta gani nani Yezu àzlapi ana ndam maɗəbay naŋ ni vay-vay, àhi ana tay ahkado : « Ahàr àɗəm nakoru a Zerʉzalem kwa. Ahàr àɗəm nə̂cakay daliya dal-dal. Nday gəɗákani ni, gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni atawayay nu do, atakaɗ nu. Mək a huɗ ga vaɗ mahkərani bu anaŋgaba e kisim ba. » 22 Piyer àra ècia ma gayaŋ na ti àzaba naŋ e kiɗiŋ gatay ba cak. Àləgi, àhi : « Bay goro, Melefit mâjəgay kur ti ere nani àgrakukvu ba ti ! » 23 Ay Yezu àmbatkibiyu ma ke Piyer, àləgi bilegeni, àɗəm : « *Seteni, sləkafua, ru driŋ ! Nak ti kacafəŋa nu ga magray tʉwi goro a, aɗaba majalay ahàr gayak ti akaɗa ge Melefit ni do, kajalay ahàr ti akaɗa ge mis hihirikeni ni. »

24 Eslini Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Tamal mis awayay aɗəbay nu nahəma, ahàr àɗəm mə̂mbrəŋ ere ye ti awayay ni ; ku tamal təgri daliya, *tadarfəŋ naŋ kà təndal nəŋgu ni mîɓesey. Tamal mis awayay maɗəbay nu ti mâgray nahkay. 25 Maslaŋa ya ti àɗəm ajəgur sifa gayaŋ, awayay àmət ba ni ti emijiŋ. Maslaŋa ya ti emijiŋ sifa gayaŋ azuhva nu ti aməjəgur sawaŋ, aməmət ɗay-ɗay do. 26 Tamal mis àŋgəta elimeni ga duniya na ɗek mək èjiŋa sifa gayaŋ a ti elimeni gani aziaya mam ? Emijiŋa sifa gayaŋ na ti aməŋgət mam ga məmbani àna naŋ mam ? 27 Aɗaba nu *Wur ge Mis anara àna njəɗa ga Baba akaba məslər goro a kay, anəvi zlam ana ku way way do akaɗa ge tʉwi gayaŋ ya ti àgray ni. 28 Nəhi ana kʉli nahəma, e kiɗiŋ ge mis ya tə̀bu ahalay ni bu ni ti, wuɗaka ndahaŋ atəmət ti etipi nu Wur ge Mis anaŋga, anəhuriyu a bay goro vu. »

17

Vu ga Yezu ambatvu kè meleher ga ndam maɗəbay naŋ ni

(Mark 9.2-13 ; Lʉk 9.28-36)

1 Vaɗ muku ka ahàr gani zla ti Yezu àzay Piyer, Zek akaba Zeŋ wur ga məŋ ge Zek ni, àhəloru tay ka ahàr ga həma zəbalani. Nday ka ahàr gatay akaba Yezu ciliŋ. 2 Tòru tìnjʉa ti vu ga Yezu ni àmbativa e eri va ana tay nahaŋ a. Eri gayaŋ ni àmbatvu, aslaɗay akaɗa fat, azana ka vu gayaŋ day tìgia bəɗ-bəɗ talla təslaɗay məlaŋ. 3 Eslini tìpioru Eli nday ata Mʉwiz hʉya, nday tə̀bu təzlapay akaba Yezu. 4 Piyer àra èpia tay a ti àhi ana Yezu ahkado : « Bay goro, leli mə̀bu ahalay ti àɓəlay. Tamal kawayay ti nara nivicey ahay mahkər, bəlaŋ gayak, bəlaŋ ge Mʉwiz, bəlaŋ ti ni ge Eli. » 5 Piyer naŋ àbu azlapay nahkay ti məguduŋguduŋ maslaɗani àhərkiaya ka tay a, àŋgah tay. Dəŋgu ga maslaŋa àhənday a məguduŋguduŋ ni bu, àɗəm : « Naŋ hini ti wur goro, nawayay naŋ dal-dal, nəmərvu àna naŋ dal-dal. Gəsumiki pakama gayaŋ ! » 6 Ndam *maɗəbay Yezu ni tàra tìcia nahkay ti aŋgwaz àdəgakia ka tay a dal-dal, tabəhaɗ mirdim meleher ndiɓa ndiɓa ana haɗ. 7 Ay Yezu nakəŋ àhəɗakfəŋiyu ka tay, ènjifiŋ ka tay mək àhi ana tay : « Cikʉmaba, kə̀grum aŋgwaz ba. » 8 Nday nakəŋ tèheliŋ eri, tìpi maslaŋa nahaŋ ndo, si Yezu naŋ bəlaŋ ciliŋ. 9 Nday tə̀bu təndaya ahàr a həma ni ba ni ti Yezu àhi ana tay : « Kə̀humi ere ye ti kìpʉm ni ana maslaŋa ba, si nu *Wur ge Mis anaŋgaya e kiɗiŋ ga ndam eviɗ ba kwa. »

10 Ndam maɗəbay naŋ ni tə̀hi ahkado : « Ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tə̀ɗəm wuɗaka *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni eminjia ti, ahàr àɗəm Eli amara day ti kamam ? » 11 Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay àɗəm ahkado : « Eɗeɗiŋ Eli ara, aslamalakabu zlam ɗek day. 12 Ay nəhi ana kʉli nahəma, Eli ti àra àndava, ay ti mis tə̀sər naŋ ndo. Tə̀gria ere ye ti nday tàwayay na ɗek. Nu Wur ge Mis day anəcakay daliya, atəgru nahkay. » 13 Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tə̀səra àzlapaki ti ke Zeŋ bay məbaray mis ni.

Yezu agariaba seteni ana wur nahaŋ a

(Mark 9.14-29 ; Lʉk 9.37-43)

14 Ka ya ti tìnjikia ke mis dal-dalani na ti maslaŋa nahaŋ àhəɗakfəŋbiyu ka Yezu, àbəhaɗ mirdim 15 àhi : « Bay goro, wur goro àbu seteni àniviyu agray daliya dal-dal ; a vaɗ ndahaŋ adiyu a aku vu ahkay do ni a yam vu. Mə̂suk cicihi ti kam-kam ! 16 Nə̀zibiya naŋ ana ndam maɗəbay kur na ti tâgariaba, ay ti tìsliki ndo. » 17 Eslini Yezu àɗəm : « Lekʉlʉm ye e hini vu ni ti kə̀fumki ahàr ke Melefit do, lekʉlʉm ndam magudar zlam ! Nu ananjəhaɗ kaŋgaya akaba kʉli aw ? Nu eneɓesi ana kʉli kaŋgaya waw ? » Mək àhi ana tay : « Zumubiya wur na ahalay a nimi. » 18 Tàra tə̀zibiya wur na ti Yezu àzlacaki ke seteni ni, mək seteni ni àsləkiaba ana wur na. Nahkay wur ni ègia naŋ lala hʉya.

19 Eslini ndam *maɗəbay Yezu ni tàzalay Yezu ka ahàr gatay, tìhindi naŋ, tə̀hi : « Leli mìsliki magaray seteni nani ndo ni ti kamam ? » 20 Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Kìslʉmki ndo ni ti aɗaba məfəki ahàr gekʉli ke Melefit àhəca. Nəhi ana kʉli nahəma, tamal ti məfəki ahàr gekʉli ke Melefit kay do, àbu gʉzit akaɗa hilfi ga zlam gʉziteni ciliŋ nəŋgu ni, kislʉmki məhiani ana həma hini : “Sləkaba, ru tegi” nəŋgu ni, agravu. Nahkay ti akal ere ye ti kìslʉmki magrani do ni ti àbi. [ 21 Ay ti seteni akaɗa nday nani nahəma, tamal ti kàhəŋgalay Melefit ndo akaba kə̀gəs ndəra ndo ni ti tə̀sləkiaba ana mis a koksah.] »

Yezu aɗəm keti anəmət mək anaŋgaba e kisim ba

(Mark 9.30-32 ; Lʉk 9.43-45)

22 A vaɗ nahaŋ, ka ya ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni ɗek tə̀bu ka ahar bəlaŋ e Gelili ni ti, Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Atəɗəfiki nu *Wur ge Mis ana mis ti tara təgəs nu, 23 tara takaɗ nu. Atakaɗa nu a ti a vaɗ ya mahkər ti anaŋgaba. » Nday nakəŋ tàra tìcia ma gayaŋ na ti àhəlia ahàr ana tay a dal-dal.

Məhəl hadam ga ahay gəɗakani ge Melefit

24 Ka ya ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tìnjʉa a Kafarnahum a ni ti ndam ya təhəl hadam ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni tàhəɗakfəŋiyu ke Piyer, tə̀hi : « Mʉsi gekʉli ni ti àpəl hadam ga ahay gəɗakani ge Melefit ni do waw ? » 25 Piyer àhəŋgrifəŋ ana tay : « Àbəhaɗ do kamam ? »

Ka ya ti Piyer nakəŋ àhuriya a ahay va nahəma, Yezu àhi ma enji, àhi : « Simu, kə̀ɗəm ahəmamam ? Ndamam tabəhaɗi hadam akaba jaŋgal ana bəbay ka haɗ ni mam ? Tabəhaɗi ana tay ti bəza ga haɗ gatay gatayani tək, ndam mirkwi aw ? » 26 Piyer àhi : « Tabəhaɗ ti ndam mirkwi. » Eslini Yezu nakəŋ àhi « Bəza ga haɗ gatay gatayani ti giri-giri ti tə̀pəl do do waw ? 27 Ay ku tamal nahkay nəŋgu ni, mə̀zumi ɓəruv ana tay ba. Nak ru ka dəluv ti kə̂təliyu gʉya kə̂gəsaya kilif a. Kilif ya akəgəsaya enjenjeni na ti kə̂zləkikaba pakama, akədiviyu ahàr ana siŋgu akur-akurani, siŋgu nani emisli məpəl hadam goro akaba gayak. Zəbiya, kə̂vi ana tay. »

18

Gəɗakani ya àtam mis ndahaŋ ni ti way ?

(Mark 9.33-37 ; Lʉk 9.46-48)

1 Ka sarta gani nani ti ndam *maɗəbay Yezu ni tàhəɗakfəŋiyu kà Yezu, tə̀hi : « A *Məgur ge Melefit bu ni ti way naŋ gəɗakani àtam mis ndahaŋ way ? » 2 Nahkay Yezu nakəŋ àzalabiyu wur gʉziteni e kiɗiŋ gatay vu 3 mək àɗəm : « Nəhi ana kʉli nahəma, tamal kàmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a ndo, kìgʉm akaɗa ga bəza ciɓ-ciɓeni ni ndo ni ti akəhurumiyu a Məgur ge Melefit vu do. 4 Aɗaba maslaŋa ya ti ahəŋgaroru ahàr gayaŋ a haɗ, anjəhaɗ kuɗufa akaɗa ga wur hini ni ti naŋ nani gəɗakani àtam mis ndahaŋ a Məgur ge Melefit bu. 5 Tamal ti maslaŋa àgəskabá wur gʉzitena akaɗa hini na azuhva nu a nahəma, àgəskabá nu a. »

Bumvu slimi ti kàgudarum zlam ba

(Mark 9.42-48 ; Lʉk 17.1-2)

6 Yezu àɗəm keti « Ndam ya təfəku ahàr ni ti mis tə̀ɗəm tìsli araŋa do akaɗa ga bəza ciɓ-ciɓeni ni. Ay tamal maslaŋa agray ti ku way way do e kiɗiŋ gatay bu mîjikia ke divi a nahəma, hojo təwəliviyu avar gəɗakani ana maslaŋa ya èjiŋkia naŋ a ni a dəŋgu vu dondul mək tizligiyu naŋ a *dəluv gəɗakani vu dəzləz. 7 Aw ! Cicihi àki ka ndam ga duniya ! Cicihi àki ka tay ti aɗaba zlam ya tagray ti mis tîjikia ke divi a ni ti tə̀bu kay. Zlam nday nani ti si tâgravu kwa. Ay tamal maslaŋa agray ti mis ejikia ke divi a nahəma, maslaŋa nani cicihi amələki.

8 « Tamal ahar gayak ahkay do ni asak gayak ejiŋkia kur ke divi a nahəma, kelkaba tay a, boru tay. Àgəski hojo kəhuriyu ka məlaŋ ga sifa àna ahar bəlaŋ ahkay do ni àna asak bəlaŋ ere gani ya tizligiyu kur a *dəluv ga aku vu àna ahar gayak cʉeni ni ahkay do ni àna asak gayak cʉeni ni. Aku nani ti àmət ɗay-ɗay do. 9 Tamal eri gayak ejiŋkia kur ke divi a nahəma, zaba, zligoru. Àgəski hojo kəhuriyu ka məlaŋ ga sifa àna eri bəlaŋ ere gani ya tizligiyu kur a dəluv ga aku vu àna eri gayak cʉeni ni. »

Ma gozogul àki ka təmbak mijijeni

(Lʉk 15.3-7)

10 Yezu àɗəm keti : « Bumvu slimi lala ! E kiɗiŋ ga bəza nday nani bu ni ti ŋgay bəlaŋ gatayani èsli araŋa do ni ti kə̀ɗəmum ba. Aɗaba məslər gatay tə̀bu micikeni a sarta bu ɗek kè meleher ga Baba naŋ ya e melefit bu ni. [ 11 Nu *Wur ge Mis nàra ti ga mahəŋgay ndam ya ti tìjiji ni.]

12 « Bi maslaŋa nahaŋ təmbəmbak gayaŋ tə̀bu diŋ mək bəlaŋ gani èjia. Àra èpia ti bəlaŋ gani naŋ àkibu ka ndahaŋ ni bi nahəma, ambərbu kru kru ambəlmbu mahar ambəlmbani ni a həma bu, akoru aɗəboru bəlaŋani ni, do waw ? Lekʉlʉm ti kə̀ɗəmum mam ? 13 Nəhi ana kʉli nahəma, ka ya ti àdia ahàr a ni ti amərvu àna naŋ dal-dal àtama ya amərvu àna kru kru ambəlmbu mahar ambəlmbani ya ti tìji ndo na do waw ? 14 Nahkay day Bəŋ gekʉli naŋ ya e melefit bu ni awayay ti ku bəlaŋ e kiɗiŋ ga bəza nday nani bu day èji ba. »

Magudar zlam akaba məmbərfəŋana

15 Yezu àɗəm keti : « Tamal wur ga muk àgudaruka zlam a ti rəkioru hiki lala lekʉlʉm cecʉ cʉa. Tamal ècʉkkia ma gayak na ti kàslamala wur ga muk na. 16 Ay tamal ècʉkki ma do ni ti zalakivu mis bəlaŋ ahkay do ni cʉ ti kədəgumkioru. Aɗaba pakama gekʉli ya ekicikʉmki ni ahàr àɗəm mis cʉ ahkay do ni mis mahkər tâgray sedi gani. * 17 Ay tamal ti èciiki ma ana tay do ni ti hi ma gani ana ndam ya *təcakalavu, təfəku ahàr ni. Tamal èciiki ma ana tay do daya ti mənjaləŋ akaɗa naŋ zal ya àfəki ahàr ke Melefit do ni, ahkay do ni akaɗa naŋ bay *məhəl hadam.

18 « Nəhi ana kʉli nahəma, ere ye ti kə̀gəsumkabu ka haɗ ndo ni ti e melefit bu day atəgəskabu do. Ay ere ya kə̀gəsumkabá ka haɗ a ni ti e melefit bu day atəgəskabu.

19 « Nəhi ana kʉli keti : tamal ti mis cʉ e kiɗiŋ gekʉli bu ka haɗ ma gatay àrakabaya ku àki ka mam nəŋgu ni, tàhəŋgalaləŋa zlam gani kà Bəŋ goro ya e melefit bu na ti aməvi ana tay. 20 Aɗaba ka məlaŋ ya mis cʉ mahkər tàŋgasva àna slimi goro a ni ti nu nə̀bu eslini e kiɗiŋ gatay bu. »

21 Eslini Piyer àhəɗakfəŋiyu ka Yezu, àhi ahkado : « Bay goro, tamal wur ga mma naŋ àbu agudaru zlam ti nə̂mbərfəŋa sak ehimey ? Sak adəskəla waw ? » 22 Yezu nakəŋ àhi : « Mbərfəŋa sak adəskəla ti nə̀huk do. Mbərfəŋa ti sak kru kru adəskəla sak adəskəla. 23 *Məgur ge Melefit day nahkay : tə̀zavu ata bay nahaŋ awayay asər duwa gayaŋ ya àfəŋ kà ku way way do e kiɗiŋ ga ndam məgri tʉwi gayaŋ bu ni, ti tə̂pəli. 24 Ka ya ti naŋ àbu acalfəŋ kà ma gani nahkay ti tə̀zibiyu bay məgri tʉwi nahaŋ duwa gayaŋ àfəŋ àgra miliyem ehimeya. 25 Ay ti èsliki məpəlani koksah, nahkay bay ga duwa ni àɗəm tə̂səkumoru naŋ naŋani, wal gayaŋ, bəza gayaŋ akaba zlam gayaŋ ni ɗek ga məpəli duwa ni àna naŋ. 26 Eslini bay məgri tʉwi nakəŋ àbəhaɗi mirdim meleher ndiɓ ana haɗ ana bay ga duwa ni, àhi : “Kam-kam ɓesʉa hayaŋ, nara nəpəluk duwa gayak ni ɗek.” 27 Eslini naŋ nakəŋ àsia cicihi ana bay ga duwa na. Nahkay bay ga duwa ni àmbərfəŋ duwa ni ɗek mək àhi “Sləka zlam gayak a.”

28 « Ka ya ti bay magray tʉwi nakəŋ naŋ àbu asləka ni ti tàbakabu ahàr ata maslaŋa nahaŋ. Maslaŋa gani nani ti tə̀bu tagrakabu tʉwi, ay ti duwa gayaŋ àfəŋ àgray jik diŋ. Naŋ nakəŋ àdəki cip ka dəŋgu, àhi : “Si kəpəlu duwa goro ni kwa.” 29 Eslini naŋ ya tagrakabu tʉwi nakəŋ àbəhaɗi mirdim, àhi : “Kam-kam ɓesʉa hayaŋ, nara nəpəluk duwa gayak ni ɗek.” 30 Ay naŋ nakəŋ òru àfiyu naŋ a daŋgay vu, awayay mə̂pəliaba duwa gayaŋ na ɗek day ti atafaya naŋ a. 31 Ndam ya tagrakabu tʉwi akaba tay ka ahar bəlaŋani ni tàra tìpia ere ye ti àgri ana naŋ nahaŋ na ni ti àwəria ɓəruv ana tay a dal-dal. Nahkay nday nakəŋ tòru tàŋgəhaɗi ma gani ana bay ya ti təgri tʉwi ni. 32 Naŋ nakəŋ àra ècia ma na ti àɗəm tə̂zalibiya naŋ a. Àra ènjia ti àhi : “Nak bay məgru tʉwi hini ti nak cuɗayani. Nə̀mbərfuka duwa goro na ɗek aɗaba kə̀grua kam-kam a, kə̀ɗəm nə̂mbərfuk ti 33 ay nak ti maslaŋa ya ti kəgrumkabu tʉwi ni àsuk cicihi akaɗa gayak ya kə̀su cicihi ni ndo ni ti kamam ?” 34 Nahkay bay ga duwa ni àzuma ɓəruv a dal-dal, àɗəm tə̂zoru naŋ a daŋgay vu ti tə̂gri daliya, si tamal aməpəlaba duwa gayaŋ na ɗek day kwa ti atafaya naŋ a. »

35 Yezu àɗəm keti : « Tamal lekʉlʉm kə̀mbrəŋumfəŋa zlam ya ti mis tàgudari ana kʉli na kà tay àna huɗ bəlaŋ a do ni ti, Baba naŋ ya e melefit bu ni aməgri ana kʉli day akaɗa ga bay ga duwa ya àgri ana bay məgri tʉwi ni. »

19

Yezu aɗəmki ma ka maday wal akaba magaray wal

(Mark 10.1-12)

1 Yezu àra èndeveriŋa pakama gayaŋ na ti àsləka e Gelili a, òru ka haɗ *Zʉde, ke ledi nahaŋ ga zalaka *Zʉrdeŋ. 2 Mis dal-dal tàɗəboru naŋ, mək naŋ nakəŋ àhəŋgaraba ndam ya tèɓesey do na.

3 Eslini ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀rəkia. Tìhindifiŋa ma, tə̀hi ahkado : « Àgəski ti mis agaray wal gayaŋ ka mawayay gayaŋ aw ? » Tə̀hi nahkay ti aɗaba tawayay tatəkar Yezu ti mə̂ɗəm ma magudarani. 4 Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Kwa ka mənjəki ga məlaŋ, ka ya ti Melefit àgraya mis a ni ti àgraya ata zal ata wal a. Kèjeŋgʉm ma gani a Wakita ge Melefit ni bu ndo waw ? * 5 Melefit àɗəm : “Nahkay ti mis zalani amahəraya a ahay ga bəŋani ata məŋani ba, mək atanjəhaɗkabu ata wal gayaŋ. Nday cʉeni ti vu gatay emigi bəlaŋ.” † 6 Nahkay ti nday cʉeni medeveni va do. Tìgia vu gatay bəlaŋ. Ere ye ti Melefit èbeɗekabá ni ti mis hihirikeni èdekaba ba. » 7 Mək nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Mʉwiz àɗəm tamal mis tedevu ata wal gayaŋ ti ahàr àɗəm abəki wakita gani, avi day kwa ti agaray ti kamam ?‡ » 8 Yezu nakəŋ àɗəm : « Mʉwiz àvi divi ana kʉli ga magaray wál gekʉli ti aɗaba lekʉlʉm kàwayum məgəsumkabu ma ge Melefit do palam. Ay ka mənjəki ga məlaŋ ti àgravu nahkay ndo. 9 Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti àgara wal gayaŋ a, day wal ni àgray mesʉwehvu ndo, mək àda wal nahaŋ a nahəma, maslaŋa nani àgra hala. »

10 Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tə̀hi : « Tamal ègia nahkay e kiɗiŋ ga zal ata wal ba ti ŋgulum mis tàday wal va ba simiteni. » 11 Yezu àhi ana tay ahkado : « Təgəskabu ma gani hini ti mis ɗek do ; təgəskabu ti si ndam ya ti Melefit àvia njəɗa gana ana tay a ni kwa. 12 Zlam ndahaŋ tə̀bu gərgəri təcafəŋa mis ka maday wal a : mis ndahaŋ kwa tìweya tay a vu gatay àwayay wal do. Mis ndahaŋ ti ni mis tàcaɗ tay. Mis ndahaŋ keti ti ni tàwayay maday wal do azuhva *Məgur ge Melefit. Maslaŋa ya esliki məgəskabu pakama hini nahəma, mə̂gəskabá. »

Yezu agri sulum ge Melefit ana bəza ciɓ-ciɓeni

(Mark 10.13-16 ; Lʉk 18.15-17)

13 Kələŋ gani mis ndahaŋ tə̀həlibiyu bəza ciɓ-ciɓeni ana Yezu ti mâhəŋgali Melefit ana tay àna məbəki *ahar gayaŋ ka tay. Nday tə̀bu təhəlibiyu bəza ni nahkay ti ndam maɗəbay naŋ ni tə̀ləgi ana tay. 14 Ay Yezu àhi ana tay ahkado : « Mbrəŋum bəza târa afa goro a, kə̀cumfəŋa tay a ba. Aɗaba mam, *Məgur ge Melefit ti ga ndam ya tə̀bu akaɗa ga bəza ni. » 15 Àra àɗəma ma nahkay ti àbəki ahar ka bəza ni. Kələŋ gani àsləka eslina.

Bay ge elimeni

(Mark 10.17-31 ; Lʉk 18.18-30)

16 Wur dagwa nahaŋ àbu ti àrəkia ka Yezu a, àhi : « Mʉsi, ti nə̂ŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ti nâgray zlam sulumani weley ? » 17 Yezu àhi ahkado : « Kihindi nu àki ka zlam sulumani ti kamam ? Mis sulumani ti naŋ bəlaŋ. Tamal kawayay məŋgət sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ti gəskabá *Divi ge Melefit a. » 18 Naŋ nakəŋ àhi : « Divi weley ? » Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Kə̀kaɗ mis ba ; kàgray hala ba ; kìgi akal ba ; kagray sedi ti kàsəkaɗ malfaɗa ba ; 19 həŋgrioru ahàr a haɗ ana ata buk ata muk ; wayay ndam ya ti nak kə̀bu akaba tay ni akaɗa ya kawayay ahàr gayak gayakani ni.§ » 20 Eslini wur dagwa ni àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Divi nani ti nə̀gəskabá ɗek, ay ti mam àhəcukivu keti mam ? » 21 Yezu àra ècia pakama gayaŋ na ti àhi ahkado : « Tamal kawayay migi mis sulumani lala nahəma, ru kə̂səkumoru zlam gayak ɗek ti kîdi siŋgu gani ana ndam talaga. Nahkay ti akəŋgət elimeni e melefit bu. Akagra zlam nana ɗek nahəma, kâra, kâɗəbay nu. » 22 Wur dagwa nakəŋ àra ècia ma ga Yezu ya àhi na ti àhəlia ahàr a. Nahkay àsləka sasuhwa, aɗaba zlam gayaŋ àbu dal-dal.

23 Eslini Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, bay ge elimeni mə̂huriyu a *Məgur ge Melefit vu ti zləzlaɗa dal-dal. 24 Nəhi ana kʉli keti : ezligwemi ahuriyu e eviɗ ge lipri vu kwalac ti agravu aw ? Ay ti bay ge elimeni mə̂huriyu a Məgur ge Melefit vu ni ti zləzlaɗa dal-dal, àtama ge ezligwemi ya ahuriyu e eviɗ ge lipri vu na. » 25 Ma ga Yezu ya àɗəm ni àgria ejep ana ndam maɗəbay naŋ na dal-dal. Nday nakəŋ tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : « Ay tamal nahkay ti way ti Melefit amahəŋgay naŋ way ? » 26 Eslini Yezu àmənjaləŋ kà tay, àhi ana tay ahkado : « Mis ti tàgray koksah ; ay Melefit ti esliki magray zlam ɗek tata. »

27 Eslini Piyer àhi ana Yezu nakəŋ ahkado : « Iy zla, leli mə̀mbrəŋa zlam a ɗek, maɗəbay kur ti mam amagrakivu ke leli mam ? » 28 Yezu àhi ana tay : « Nəhi ana kʉli nahəma, a duniya ya atagraya mʉweni ni ba ni ti nu *Wur ge Mis anəhuriyu a məlaŋ maslaɗani goro vu, ananjəhaɗviyu e kʉrsi ga bay goro vu. Ka sarta gani nani ti lekʉlʉm ya kə̀ɗəbum nu ni day akanjəhaɗumviyu e kʉrsi kru mahar cʉ vu ga magrafəŋa seriya kè dini kru mahar cʉeni ge Izireyel na. 29 Ku way way do àmbərba zlam gayaŋ azuhva nu a, bi àmbərbu ahay gayaŋ, bəza ga məŋani, ata bəŋani, bəza gayaŋ ahkay do ni vədaŋ gayaŋ nahəma, aməŋgətvù zlam nday nani kay àtam ndahaŋ ni sak diŋ. Aməŋgət sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni daya. 30 Ay ti nday gəɗákani ya kama ge mis ni ti, mis kay e kiɗiŋ gatay bu ataŋgoru kələŋ ge mis. Nday ya kələŋ ge mis ni day etigi gəɗákani kama ge mis. »

20

Ndam magray tʉwi a vədaŋ bu

1 Yezu àɗəm keti : « *Məgur ge Melefit ti àzavu akaɗa ga maslaŋa nahaŋ àhəraya dʉ ge miledʉ a, awayay ahəloru mis ga məgri tʉwi a vədaŋ gayaŋ vu ni. 2 Nahkay tàgraki cakala àki ke tʉwi ga rukani, mək naŋ nakəŋ àhəloru tay a vədaŋ gayaŋ ni vu. 3 Àhəraya àna njemdi ambəlmbu a keti, èpi mis ndahaŋ tə̀bu a kəsa bu tʉwi gatay àbi, 4 mək àhi ana tay : “Lekʉlʉm day dəgum a vədaŋ goro vu kə̂grum tʉwi ti anəpəl kʉli kala-kala akaɗa ge tʉwi gekʉli ya akəgrum ni.” 5 Nday nakəŋ mək tàsləka tòru. Naŋ nakəŋ àhəraya fat wis a keti, àgray nahkay ; àna njemdi mahkər day àgray nahkay. 6 Agray njemdi zlam nahəma, naŋ nakəŋ àhəraya keti, àdi ahàr ana mis ndahaŋ tə̀bu eslini mək àhi ana tay ahkado : “Kànjəhaɗum ahalay ruk kə̀grum tʉwi do ni ti kamam ?” 7 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ tə̀hi : “Aɗaba maslaŋa èhindiki leli ke tʉwi gayaŋ ndo.” Naŋ nakəŋ àhi ana tay : “Lekʉlʉm day dəgum kə̂grum tʉwi a vədaŋ goro vu.”

8 « Məlakarawa àra ègia ti bay ga vədaŋ ni àhi ana gəɗakani ga ndam ge tʉwi gayaŋ ni ahkado : “Zalabiya ndam magray tʉwi na, peli siŋgu ge tʉwi ni ana ku way way do. Njəki məpəl ndam ya tàra kələŋ a ceceni ni, ndeveriŋ àna nday ya tàra enjia ni.” 9 Nahkay nday ya tòru a vədaŋ vu àna njemdi zlamani ni tàra, mək tə̀vi ana ku way way do siŋgu ge tʉwi ga rukani. 10 Nahkay sarta ga məpəl nday ya tòru e tʉwi vu enji ni àra ènjia ti tə̀hi ana ahàr tara təvi ana tay àtam gatay ndahaŋ ni. Ay ti tə̀vi ana ku way way do gatay day siŋgu ge tʉwi ga rukani ciliŋ. 11 Tàra tə̀via siŋgu na ana tay a nahkay ti nday nakəŋ tə̀zərɗi ma ana bay ga vədaŋ ni, 12 tə̀hi : “Nday hini ya tàra kələŋ a ni, tàgray tʉwi njemdi biliŋ hʉya ti kə̀pəl tay kala-kala akaba leli ya màgray tʉwi rukani a fat bu, màmətakaba dal-dal ni ti ahəmamam ?” 13 Eslini bay ga vədaŋ ni àhi ana bəlaŋ gatay ni ahkado : “Zləba goro ni, ere ye ti nə̀vuk ni ti kigeni : màgray cakala ti àki ka siŋgu ge tʉwi ga rukani do waw ? 14 Za siŋgu ge tʉwi gayak a ti kâsləka nimi. Nawayay nəvi siŋgu ana bay ya ti àra kələŋ a ni kala-kala akaɗa ya nəvuk ana nak ni. 15 Maslaŋa àbu agurki nu ka zlam ya ti nagray àna siŋgu goro ni aw ? Tək day ti nəgri sulum ana mis ti awəruk ɓəruv aw ?” 16 Nahkay nday ya tə̀bu kələŋ ge mis ni ti, mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu etigi gəɗákani kama ge mis. Nday gəɗákani ya kama ge mis ni ti ni, mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu ataŋgoru kələŋ ge mis. »

Yezu àɗəm sak ya mahkər aməmət mək amaŋgaba e kisim ba

(Mark 10.32-34 ; Lʉk 18.31-34)

17 Yezu naŋ àbu akoru, àzay divi ya ti acəloru a Zerʉzalem ni ti àzalakabu ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni. Nday tə̀bu takoru ti àhi ana tay ahkado : 18 « Cʉm day, nihi ti leli mə̀bu məcəloru a Zerʉzalem. Eminjʉa eslina ti atəgəsi nu *Wur ge Mis ana gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit akaba ana ndam *məsər Wakita ge Melefit ni. Eslini atəɗəm si takaɗ nu kwa, 19 atəgəsi nu ana ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni ; nday nani ti eteyefʉ, atəzləɓ nu àna kurupu cʉk cʉk, atakaɗfəŋiyu nu kà təndal, mək a vaɗ ya mahkər ti anaŋgaba. »

Məŋ ga ata Zek nday ata Zeŋ ehindifiŋa zlam kà Yezu a

(Mark 10.35-45)

20 Eslini wal ge Zebede tə̀rəkia ka Yezu a akaba bəza gayaŋ ata Zek nday ata Zeŋ a. Tàra tìnjikia ti məŋ gatay ni àbəhaɗi mirdim ana Yezu meleher nɗiɓ ana haɗ, awayay ehindifiŋa zlam a. 21 Yezu àhi ahkado : « Kawayay ti nə̂gruk mam ? » Wal nakəŋ àhi : « Ka ya ti akəzuma bay gayak gəɗakani na ti kə̂vi divi ana bəza goro hini cʉeni ni tânjəhaɗfuk kà gəvay, bəlaŋ ka ahar ga ɗaf, bəlaŋ ka ahar ga gəjar gayak ti. » 22 Ay ti Yezu àhi ana tay ahkado : « Ere ye ti kihindʉm ni ti kə̀sərum do. Ekislʉmki misi zum ge hijiyem * ya enisi ni tata waw ? » Nday nakəŋ tə̀hi : « Misliki. » 23 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Ekisʉm zum ge hijiyem ye enisi ni ti amagravu eɗeɗiŋ. Ay ti maslaŋa ya ti aməɗəm way amanjəhaɗfu kà ahar ga ɗaf akaba kà ahar ga gəjar goro way ni ti nu do. Nani Bay Melefit àna ahàr gayaŋ day ti aməvi məlaŋ nani ana mis ya naŋ àdaba tay a ni. »

24 Ka ya ti ndam *maɗəbay Yezu kruani ndahaŋ ni tìcia ma na ti tə̀zumkia ɓəruv ka tay cʉeni na. 25 Eslini Yezu àzalakabu ndam maɗəbay naŋ ni ɗek, àhi ana tay ahkado : « Kə̀səruma, bəbay ga haɗ ni ti təgur mis ga njəɗa. Gəɗákani ga məlaŋ day tə̀ɗəm ahàr àɗəm mis təgri tʉwi ana tay kay, tə̀mbrəŋ mis do. 26 Ay e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti àgravu nahkay ba. Tamal ti maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu awayay migi gəɗakani ti mîgi bay məgri tʉwi ana kʉli kwa sawaŋ. 27 Tamal ti maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu awayay migi kama gekʉli ti mîgi eviɗi gekʉli kwa. 28 Nu *Wur ge Mis nàra ti, nàwayay ti mis tə̂gru tʉwi do. Nàra ti ga məgri tʉwi ana mis sawaŋ, navay sifa goro ga mambay mis kay àna naŋ. »

Yezu ahəŋgaraba ndam wuluf a cʉ

(Mark 10.46-52 ; Lʉk 18.35-43)

29 Ka ya ti Yezu naŋ àbu asləka a Zeriko akaba ndam maɗəbay naŋ na ti mis kay tàɗəboru naŋ. 30 Eslini tə̀di ahàr ana ndam wuluf ndahaŋ cʉ, nday tə̀bu manjəhaɗani kà gəvay ge divi. Nday nakəŋ tàra tìcia Yezu naŋ àbu akoru ti tə̀dəgiki ka zlahay, tə̀ɗəm : « Bay geli, *Wur ge Devit, mə̂suk cicihi ti ! » 31 Mis kayani ni tə̀ləgi ana tay, tə̀hi ana tay : « Lakumkaba. » Ay nday ti ni tə̀zlahkivu kay kay sawaŋ, tə̀ɗəm : « Bay geli, wur ge Devit, mə̂suk cicihi ti ! » 32 Yezu àra ècia zlahay gatay na ti ècik, àzalay tay mək àhi ana tay ahkado : « Kawayum ti nə̂gri mam ana kʉli mam ? » 33 Eslini tə̀hi ahkado : « Bay geli, mawayay ti mîpi divi ti ! » 34 Nday nakəŋ tə̀sia ciciha ana Yezu a, mək Yezu ènjifiŋ kè eri gatay ni. Ka ma geli hini tìpi divi hʉya, mək tàɗəboru naŋ.

21

Yezu ahuriyu a Zerʉzalem

(Mark 11.1-11 ; Lʉk 19.28-40 ; Zeŋ 12.12-19)

1 Tòru tìnjʉa cifa kà gəvay ga Zerʉzalem a, nday gwar ka həma *Oliviye, kama ga kəsa Betfazi ti Yezu àslər ndam maɗəbay naŋ ni cʉ, 2 àhi ana tay ahkado : « Dəgum a kəsa tegʉni kama gekʉli ni vu. Ekinjʉmiya nahəma, akədumi ahàr ana azoŋgu məwəlani wur gani àfəŋ kà gəvay. Picehʉmubiya, dəguma àna tay a. 3 Ay tamal maslaŋa ahi ma ana kʉli ti humi ahkado : “Bay geli awayay.” Nahkay ti atəmbərfəŋ tay kè kʉli hʉya. »

4 Zlam gani nani àgravu ɗek nahkay ti, ti pakama ga bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni mâgravu. Pakama gani nihi :

5 « Humi ana ndam *Siyoŋ : “Bay gekʉli naŋ tegi ara, naŋ kuɗufa.

Naŋ àki ka məŋ ga azoŋgu, àki ka wur ga azoŋgu ya mis təhəl zlam àna naŋ ni.” * »

6 Mək ndam *maɗəbay Yezu ni tòru tàgray ere ye ti Yezu àhi ana tay tâgray ni. 7 Nday nakəŋ tə̀zəbiyu məŋ ga azoŋgu ni akaba wur ga azoŋgu ni. Tàra tìnjia àna tay a ti tə̀bəki azana ka tay mək Yezu ànjəhaɗkiyu. 8 Mis dal-dal eslini tàpaɓivoru azana gatay e divi vu, mis ndahaŋ ti ni tàkwahabiyu slimberi a vədaŋ bu, tàbəhaɗivoru bilegeni. 9 Yezu naŋ àbu akoru ti mis dal-dalani ya kama gayaŋ akaba ya kələŋ gayaŋ ni tàgray salalay, tàzləbay naŋ, tə̀ɗəm : « *Hozana ana *Wur ge Devit ! Bay Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana maslaŋa ya ti ara àna slimi gayaŋ a ni ! Tâzləbay Melefit driŋ agavəla ! † »

10 Ka ya ti Yezu àhuriya a Zerʉzalem a ni ti mis ga kəsa ni ɗek ahàr àhəlia ana tay a dal-dal. Mis ndahaŋ tə̀ɗəm : « Naŋ hini ti way ? » 11 Mək mis kayani ni tə̀ɗəm : « Naŋ hini ti Yezu bay mahəŋgaray pakama ge Melefit, naŋ zal Nazaret ka haɗ *Gelili. »

Yezu a ahay gəɗakani ge Melefit ni bu

(Mark 11.15-19 ; Lʉk 19.45-48 ; Zeŋ 2.13-22)

12 Yezu àhuriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu, àdi ahàr ana mis təsəkumvoru zlam akaba ndam məsəkum zlam, mək ànjəki ka magaraya tay e mite va. Àmbəhaɗaba tabəl ga ndam mambay siŋgu na akaba məlaŋ manjəhaɗani ga ndam məsəkumoru kurkoduk na. 13 Àhi ana tay ahkado : « Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, Melefit àɗəm : “Ahay goro zla ti atəɗəm ahay ga *mahəŋgalavù Melefit.” ‡ Ay lekʉlʉm ti kàmbatumkaba, ègia ahuzl ga ndam akal a. »

14 Eslini a dalaka ga ahay gəɗakani ge Melefit ni bu ni ti ndam wuluf akaba ndam dəra tə̀rəkia ka Yezu a, mək àhəŋgaraba tay a. 15 Ka sarta gani nani ti bəza təzlah a ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, təɗəm : « *Hozana ana *Wur ge Devit. » Gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tàra tìpia zlam magray ejep ga Yezu ya agray na akaba tìcia zlahay ga bəza na ti nday nakəŋ tə̀zuma ɓəruv a. 16 Eslini nday nakəŋ tə̀hi ana Yezu : « Kə̀bu kici ere ga bəza ya təɗəm ni aw ? Tagray nahkay ti àɓəlay aw ? » Yezu àhi ana tay : « Iy, nə̀bu nici ere ye ti təɗəm ni. Ay a Wakita ge Melefit bu Devit àhi ana Melefit nahkay hi : “Kàgray ti ku bəza dac-dacani akaba bəza ya ka ahar ni tekeɗi tâzləbay kur.” § Ma gani nani ti kèjeŋgʉm ndo waw ? » 17 Eslini àmbərbu tay, àsləkaba a kəsa ni ba, òru a Betani mək àndəhaɗbu eslini hundum.

Məŋ ga wəruv ya èwi bəza ndo ni

(Mark 11.12-14, 20-24)

18 Dʉ ge miledʉ gani, Yezu nakəŋ naŋ àbu aŋgoru a kəsa ni vu ti lʉwir àwərkaba naŋ a. 19 Lʉwir ni naŋ àbu awər naŋ nahkay ti èpi məŋ ga *wəruv kà gəvay ge divi. Naŋ nakəŋ òru kà gəvay gani. Òru ènjʉa ti àdifəŋ ahàr ana bəza gani ndo, si slimberi ciliŋ, mək àhi ana məŋ ga wəruv ni ahkado : « Nak ti ɗay-ɗay ekiwi bəza va do. » Eslini məŋ ga wəruv ni èkʉli hʉya. 20 Ndam maɗəbay naŋ ni tàra tìpia ti àgria ejep ana tay a, tə̀ɗəm ahkado : « Ka ma geli hini ti məŋ ga wəruv ni èkʉlia hʉya ti ahəmamam ? » 21 Eslini Yezu àhi ana tay : « Nəhi ana kʉli nahəma, tamal kə̀fumkia ahàr ke Melefit a, kàjalum ahàr cʉ cʉ do ni ti ekislʉmki magray ere ye ti nə̀gri ana məŋ ga wəruv ni ciliŋ do, ku kəhumi ana həma hini : “Raɗvaba, ru kə̂diyu a *dəluv gəɗakani vu” nəŋgu ni, agravu. 22 Tamal ti kə̀fumkia ahàr ke Melefit a ti Melefit aməvi ere ye ti kahəŋgalumfəŋa ni ɗek ana kʉli. »

Yezu agray tʉwi ti way àvi divi gani way ?

(Mark 11.27-33 ; Lʉk 20.1-8)

23 Yezu àhuriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu. Ka ya ti naŋ àbu acahi zlam ana mis ni ti gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ndahaŋ tə̀rəkia, tə̀hi : « Kagray tʉwi hini nahkay ti kə̀ŋgət divi gani eley ? Way àvuk divi gani way ? » 24 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Nu day nihindifiŋa zlam bəlaŋ kè kʉli a. Kə̀həŋgrumufəŋa nahəma, nu day nəhəŋgrifəŋ ana kʉli, nəɗəfi bay ya ti àvu divi ge tʉwi ya ti nagray ni ana kʉli. 25 Nəhi ana kʉli nahəma, *baray ge Zeŋ ya ti àbaray mis ni ti njəɗa gani Melefit àvi tək, tək day ti mis tə̀vi aw ? »

Tàra tìcia ma na nahkay ti tàgray gejewi e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Tamal məhi : “Melefit àslərbiyu naŋ” hi nahəma, ara ahi ana leli : “Kə̀gəsumkabu pakama gayaŋ ni ndo ni ti kamam ?” 26 Ay tamal məɗəm keti : “Mis tə̀vi njəɗa gani” ti àrakaboru do ; aŋgwaz awərfəŋa leli kè mis tezl-tezleni na, aɗaba nday ɗek tə̀ɗəm Zeŋ ti naŋ bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit. » 27 Nahkay ti tə̀həŋgrifəŋ ana Yezu, tə̀hi : « Leli mə̀sər do. » Eslini Yezu àhi ana tay : « Nu day nə̀ɗəfi bay ya ti àvu divi ge tʉwi ya ti nagray ni ana kʉli do bilegeni. »

Ma gozogul àki ka bəza ndahaŋ cʉ

28 Yezu àhi ana tay keti : « Cʉm day, ma goro àbu nəhi ana kʉli ti, akajalumki ahàr ti ahəmamam ? Maslaŋa nahaŋ àbu bəza gayaŋ tə̀bu cʉ. Àhi ana bəlaŋ gani : “Wur goro ni, ru kâgray tʉwi a vədaŋ bu kani.” 29 Wur ni àhəŋgrifəŋ, àhi : “Nòru do.” Ay àpəsa gʉzit ti ajalay ahàr nahaŋ mək òru a vədaŋ ni vu. 30 Bəŋ gatay ni àhi ana wur nahaŋ ni day nahkay. Wur ni àhəŋgrifəŋ, àhi : “Bəba nìcia, nakoru.” Ay ti àcuhway moroni ndo. 31 E kiɗiŋ ga bəza cʉeni ni bu ni ti way àgra ere ye ti bəŋani awayay na way ? » Tə̀həŋgrifəŋ tə̀hi : « Naŋ ye enjenjeni ni. » Mək Yezu àhi ana tay : « Nəhi ana kʉli nahəma, ndam *məhəl hadam akaba wál mesʉwehvu atəhuriyu a *Məgur ge Melefit vu enji gekʉli. 32 Aɗaba Zeŋ bay məbaray mis ni àra afa gekʉli a, àɗəfikia divi ge jiri ana kʉli a, ay ti kə̀gəsumkabu ma gayaŋ ni ndo. Ay ndam məhəl hadam akaba wál mesʉwehvu tə̀gəskabá sawaŋ. Ku kàra kìpʉma nahkay nəŋgu ni, kàmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a ga məgəskabu ma ge Zeŋ na ndo. »

Ma gozogul àki ka ndam məwəs vədaŋ cuɗayani

(Mark 12.1-12 ; Lʉk 20.9-19)

33 Yezu àhi ana tay keti : « Bumi slimi ana ma *gozogul nahaŋ keti : Bay ga vədaŋ nahaŋ àbu nahəma, àjavù məŋ ga zlam a vədaŋ gayaŋ ni vu,* àcafəŋ azlaw tekesl, àgraya məlaŋ ga məɗucaya yam ga bəza ga məŋ ga zlam na, àkay ləli zəbalani, mis acəlkiyu ka ahàr gani ga majəgay vədaŋ ni. Kələŋ gani àfivù vədaŋ ni a ahar vu ana mis ti tə̂wəs, mək àsləka, òru e mirkwi zlam gayaŋ. 34 Sarta ga məpalay bəza ga zlam ni àra ènjia ti bay ga vədaŋ ni àslərbiyu ndam məgri tʉwi afa ga ndam məwəs vədaŋ ni ti tə̂həlikaboru ja gani gayaŋ. 35 Ay nday ya tə̀slərbiyu tay ni tàra tìnjia ti ndam məwəs vədaŋ ni tə̀gəs tay yaw yaw. Tàra tə̀gəsa tay a ti tə̀zləɓ bəlaŋ gani, tàkaɗ bəlaŋ gani, bəlaŋ gani ti ni tìzligi àna akur simiteni. 36 Eslini bay ga vədaŋ ni àslərbiyu mis ndahaŋ kay tə̀tam nday ye enjenjeni ni. Tàra tìnjia ti ndam məwəs vədaŋ ni tə̀gri ana tay akaɗa ya tə̀gri ana nday ye enjenjeni ni. 37 Kələŋ gani nahəma, bay ga vədaŋ ni àslərbiyu wur gayaŋ gayaŋani, àhi ana ahàr : “Wur goro ni ti atəgəsiki ma.” 38 Ay ndam məwəs vədaŋ ni tìpia wur na naŋ àbu ara ti tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : “Naŋ tegʉni ti mekeji gayaŋ ; mə̀mbrəŋ naŋ ba, makaɗum naŋ ; nahkay ti vədaŋ ni emigi geli.” 39 Àra ènjikia ka tay a ti tə̀gəs naŋ yaw, tə̀zaba naŋ a vədaŋ ni ba, tòru tàkaɗ.

40 « Nə̀ɗəm nahəma, bay ga vədaŋ ni amasləkabiya ti aməgri mam ana ndam məwəs vədaŋ ni mam ? » 41 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Amabazl ndam məwəs vədaŋ cuɗayani ni, mək aməvi vədaŋ ni ana mis ndahaŋ. Nahkay nday nani atəhəlibiyu ja gani gayaŋ ka mawayay gayaŋ. »

42 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana tay : « A Wakita ge Melefit bu, àbu məbəkiani nahkay hi :

“Akur nahaŋ àbu ti ndam mələm ahay tàwayay magray tʉwi àna naŋ ndo.

Ay ti akur gani nani ègia akur ya akay ahay na ɗek sawaŋ.

Ere nani ti tʉwi ga Bay Melefit, agri ejep ana leli.” †

« Lekʉlʉm kèjeŋgʉm ma gani nani ɗay-ɗay ndo waw ? 43 Nəhi ana kʉli nahəma, lekʉlʉm ndam ya ti giri-giri Məgur ge Melefit ni gekʉli ni ti akəhurumiyu do ; Melefit aməvi ti ana ndam ya ti təgəsiki ma, təgri tʉwi ni. [ 44 Akur gani nani nahəma, tamal maslaŋa àdəɗkiya ti maslaŋa nani aməhuɓkaba ŋguc ŋguc. Ay tamal akur ni àdəkia ti ni, amaŋgəlaɗkaba naŋ a.] »

45 Eslini gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *Feriziyeŋ ni tàra tìci ma *gozogul ga Yezu ya àɗəm na ti tə̀səra àɗəmki ti ka tay. 46 Nahkay tawayay təgəs naŋ. Ay mis tə̀bu eslini kay ti tə̀gəs naŋ ndo, aɗaba aŋgwaz àwərfəŋa tay kè mis dal-dalani na. Aɗaba mis ni tə̀ɗəm naŋ ti naŋ bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit.

22

Ma gozogul àki ka wuməri gəɗakani

(Mark 14.15-24)

1 Eslini Yezu àhi ma *gozogul nahaŋ ana tay keti. Àhi ana tay ahkado : 2 « *Məgur ge Melefit ti tə̀zavu akaba bay nahaŋ gəɗakani àgray wuməri ga mədi wal ana wur gayaŋ ni. 3 Nahkay àsləroru ndam məgri tʉwi gayaŋ ni ti tə̂zalabiya mis ya ti àzalay tay na ti târa ka wuməri na ; ay ti mis nday nani tàcuhway moroni ndo. 4 Eslini bay nakəŋ àsləroru ndam məgri tʉwi ndahaŋ keti, àhi ana tay : “Dəgum kə̂humi ana mis ya nàzalay tay ni ahkado : Nə̀slamalakabá zlam ga wuməri na, nàbazla kokúr akaba zlam ga gənaw goro ndahaŋ miɗiseni a ; zlam ɗek maslamalakabani, dəguma ka wuməri na.” 5 Ay ndam ya ti àzalay tay ni tàcuhway moroni ndo ; tàsləka tòru e tʉwi gatay vu. Maslaŋa nahaŋ òru a vədaŋ gayaŋ vu, maslaŋa nahaŋ òru ka cakalay gayaŋ. 6 Mis ndahaŋ ni ti ni tə̀gəs ndam məgri tʉwi ana bay ni, tə̀gri daliya ana tay mək tàbazl tay. 7 Nahkay bay ni àzuma ɓəruv a, àsləroru ndam slewja gayaŋ tâbazl ndam ya ti tàbazl ndam məgri tʉwi ni, têviyekaba kəsa gatay na. 8 Eslini bay ni àhi ana ndam məgri tʉwi ni ahkado : “Zlam məzumani ga wuməri ni maslamalakabani, ay ti ndam ya nə̀zalay tay enji ni ti nàwayay tay va do. 9 Nihi nahəma, dəgum ka mazlalamba ge divi, zalumbiya mis ya kədumi ahàr ana tay eslini na ɗek târa ka wuməri na.” 10 Eslini ndam məgri tʉwi nakəŋ tòru ka mazlalamba ge divi ni, tə̀zalakabu ndam ya tə̀di ahàr ana tay eslini ni ɗek ; ndam cuɗay akaba mis sulumani ɗek tàra ka wuməri na. Mis ni tàra tìnjikaba ti tə̀rəhva a ahay ni va ndəŋ.

11 « Kələŋ gani bay ni àhurkiviyu ka ndam ya ti àzalakabu tay ni a ahay vu ga məmənjiyu tay. Eslini naŋ nakəŋ èpi zal nahaŋ azana ga wuməri ni àfəŋ bi ; 12 èhindifiŋa, àhi ahkado : “Zləba goro ni, azana ga wuməri ni àfuk bi ti kàhəraya ahalay a ti ahəmamam ?” Ay ti maslaŋa gani nani èsliki məhəŋgrifəŋani ndo. 13 Nahkay bay ni àhi ana ndam məgri tʉwi ni ahkado : “Wəlumikaba asak akaba ahar a ti kîzligʉmiyu naŋ e mite vu a məlaŋ ziŋ-ziŋeni vu. Eslini emitʉwi, amacakay daliya dal-dal.” » 14 Yezu àɗəm keti : « Ndam ya ti Melefit àzalay tay ni ti nday kay, ay ndam ya ti àdəkiba tay a ni ti nday kay do. »

Ma ga hadam ya təpəli ana bay gəɗakani ga ndam Rom ni

(Mark 12.13-17 ; Lʉk 20.20-26)

15 Eslini ndam *Feriziyeŋ ni tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu tə̀ɗəm : « Magray ahəmamam ti Yezu mə̂ɗəm ma magədavani ti mə̂gəski naŋ ni mam ? » 16 Nahkay nday nakəŋ tə̀slərkioru ndam maɗəbay tay ndahaŋ akaba ndam ndahaŋ ya taɗəbay bay *Erot ni ti tə̂hi ana Yezu ahkado : « Mʉsi, mə̀səra nak ti kəɗəm ma ge jiri, kacahi zlam ya ti Melefit awayay ni ana mis àna jiri gani. Aŋgwaz àwərfəŋa kur kà pakama ge mis ya təɗəmkuk na do ; ku kè meleher ga way way do day kàgray aŋgwaz do. 17 Ay ti hi ana leli nimi, a majalay ahàr gayak bu ni ti Melefit àvia divi ana leli a ga mabəhaɗi hadam ana *bay gəɗakani ga ndam Rom a tək, àvi ana leli ndo waw ? »

18 Nday nakəŋ tàra tə̀hia ma na nahkay ti Yezu àsəra tə̀ɗəmaya ma ge jiri ga huɗ gatay a ndo. Nahkay àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ti kawayum mis tə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni, ay ti lekʉlʉm ndam jireni do ! Kəhəlumfua eyʉ a ti kamam ? 19 Ŋga ŋgazlumubiya siŋgu akur-akurana ya ti mis təpəl hadam àna naŋ na day nimi. » Mək nday nakəŋ tə̀vi siŋgu akur-akurani bəlaŋ. 20 Eslini naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Àki ka siŋgu hini ti mazavu ga ahàr ga way ? Slimi məbəkiani ni ti ga way ? » 21 Tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « Ga bay *Sezar. * » Nahkay naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Həŋgrumi zlam ga bay Sezar ni zlam gayaŋ, ge Melefit ti ni həŋgrumi ana Melefit zlam gayaŋ. » 22 Tàra tìcia ma ga Yezu ya àhi ana tay na ti àgria ejep ana tay a dal-dal. Nahkay tə̀mbərbu naŋ, tàsləka.

Maŋgabana e kisim ba

(Mark 12.18-27 ; Lʉk 20.27-40)

23 Ka fat gani nani nahəma, ndam *Sedʉseyeŋ ndahaŋ tə̀rəkia ka Yezu a. Ndam Sedʉseyeŋ ti tə̀ɗəm mis àməta ti àŋgaba e kisim ba koksah. Nahkay nday nakəŋ tə̀hi ana Yezu ahkado : 24 « Mʉsi, Mʉwiz àɗəm ahkado : “Tamal mis àməta, wal gayaŋ èwii wur ndo nahəma, ahàr àɗəm wur ga məŋ ga zal ni azay wal ni, ti tîwia mekeji ana wur ga məŋani ya àmət na.” † 25 Yaw mis ndahaŋ tə̀bu afa geli nday adəskəla kà məŋ gatay, gəɗakani gatay ni àda wal a. Àra àza wal na ti èwifiŋa wur a ndo, mək zal ni àməta. Àra àməta àmbərba wal gayaŋ na ti mimbiki ga zal ni àzay. 26 Àra àza wal na ti naŋ day èwifiŋa wur a ndo, mək àməta. Mimbiki gayaŋ ye cʉ ni day àgray nahkay, mək àməta. Nahkay nday adəskəlani ni ɗek tàza wal na day tìwifiŋa wur a ndo mək nday ɗek tə̀məta. 27 Kələŋ gani wal ni day àra àməta. 28 Ay ka fat ya ti mis ɗek ataŋgaba e kisim ba nahəma, wal ni ti way bəlaŋ e kiɗiŋ gatay adəskəlani ni bu amazay way ? Nday ɗek tàza naŋ a ni. »

29 Ay Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Majalay ahàr gekʉli ti kigeni do, aɗaba kìcʉmaba ma ga Wakita ge Melefit ya Mʉwiz àbəki na ndo, kə̀sərum njəɗa ge Melefit do palam. 30 Nəɗəm nahəma, ka ya ti mis atəməta mək ataŋgaba e kisim ba ni ti zawal ataday wál va do, wəwal day ataday zawal va do. Atanjəhaɗ ɗek akaɗa ga *məslər ge Melefit ya tə̀bu a huɗ melefit bu ni sawaŋ. 31 Ay tamal ti mazlapaki ka ma ge mis ya taŋgaba e kisim ba nahəma, kèjeŋgʉm ma ge Melefit ya àhi ana kʉli ni ndo waw ? Melefit àɗəm : 32 “Nu Melefit ga Abraham, nu Melefit ga Izak, nu Melefit ge Zekʉp.” Melefit ti naŋ Melefit ga ndam ya àna sifa ni, do ni ti ga nday ya tə̀məta ni do. » ‡ 33 Mis dal-dalani ni tə̀bu tici zlam gayaŋ ya acahi ana tay ni ti ma gayaŋ ni àgria ejep ana tay a dal-dal.

Divi ge Melefit ya ti ahàr àɗəm mis tə̂gəskabu enji ni ti weley ?

(Mark 12.28-34 ; Lʉk 10.25-28)

34 Ndam *Feriziyeŋ ni tə̀səra Yezu àwəlkia ndam *Sedʉseyeŋ na ka pakama. Tàra tə̀səra nahkay nahəma, tə̀cakalavu 35 mək bay *məsər Wakita ge Melefit bəlaŋ e kiɗiŋ gatay bu awayay ahəlfəŋa eyʉ kà Yezu a, nahkay àhi : 36 « Mʉsi, *Divi ge Melefit ya ti ahàr àɗəm mis tə̂gəskabu enji ni ti weley ? »

37 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « “Wayay Bay Melefit gayak àna huɗ bəlaŋ, àna sifa gayak ɗek akaba àna majalay ahàr gayak ɗek.” § 38 Hini gani ti Divi ye enjenjeni, Divi ya ti ahàr àɗəm mis tə̂gəskabu enji ni. 39 Divi ye cʉ ya ahàr àɗəm mis tə̂gəskabu ni ti nihi : “Wayay ndam ya ti nak kə̀bu akaba tay ni akaɗa ya kawayay ahàr gayak gayakani ni.” * 40 Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni akaba pakama ga ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray *pakama ge Melefit ni ɗek ti tə̀vu e Divi cʉeni hini bu. »

Bay gəɗakani ya amara ni naŋ wur ge Devit aw ?

(Mark 12.35-37 ; Lʉk 20.41-44)

41 Ndam *Feriziyeŋ ni nday tə̀bu macakalavani nahkay ti Yezu àhi ana tay ahkado : 42 « Lekʉlʉm ti kə̀humi ana ahàr *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni ti naŋ way ? Naŋ wur ga way ? » Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Naŋ ti *Wur ge Devit. » 43 Yezu àhi ana tay ahkado : « Tamal nahkay ti ahəmamam Devit naŋ naŋani àna ahàr gayaŋ àɗəm Bay gəɗakani ya amara ni ti bay gayaŋ ni mam ? Àɗəm ma gani àna njəɗa ga *Məsuf ge Melefit, ma gani nani ti nihi :

44 “Bay Melefit àhi ana bay goro :

Njəhaɗa gwar kà ahar ga ɗaf goro a, a məlaŋ ga gəɗakani va.

Ndam ezir gayak ti anabəhaɗ tay kè meleher gayak

akaɗa ga zlam ga bay ya abəki asak ni, ti kə̂cəlki ka tay.” †

45 « Nəɗəm nahəma, Krist nani ti Devit azalay naŋ bay gayaŋ ti, təzalay naŋ *Wur ge Devit keti ti kamam ? » 46 Yezu àra àɗəma ma nahkay ti maslaŋa ya ti esliki məhəŋgrifəŋani ni ti àbi. Kwa ka fat nani maslaŋa ya ti azay njəɗa gayaŋ ge mihindifiŋa ma nahaŋ a ni ti àbi va bi.

23

Bumvu slimi àna ndam məsər Wakita ge Melefit ni

(Mark 12.38-39 ; Lʉk 11.43, 46 ; 20.45-46)

1 Nahkay ka ya ti mis ɗek tə̀bu təbi slimi ana ma ga Yezu nahəma, Yezu nakəŋ àhi ana mis dal-dalani ni akaba ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : 2 « Ndam *məsər Wakita ge Melefit ni akaba ndam *Feriziyeŋ ni ti Melefit àdaba tay ga məɗəfiaba *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki na ana mis a. 3 Gəsumiki pakama gatay ni ana tay, grum ere ye ti tə̀hi ana kʉli ni ɗek, ay ti kə̀grum zlam gatay ya tagray ni ba, aɗaba tàgray zlam ya təɗəmaya ni do. 4 Pakama gatay ya tə̀hi ana mis grum ni ti akaɗa zlam məɗəsani dal-dal ya təwəlkabu, təhəlkiyu ke mis ni, ay ti nday ndayani ku àna weleher tekeɗi tàwayay məjənaki tay do. 5 Tʉwi gatay ya tagray ni ɗek ti tawayay ti mis tə̂ɗəm àɓəlay. Nahkay zlam gatay ya ti təwəlkabu ni * ti gəɗakani àtam ge mis ndahaŋ ni. Zlam ya ti təɗəməkkiyu ka mugudi gatay ni † day zəbalani àtam ge mis ndahaŋ ni. 6 Tawayay manjəhaɗvani e kʉrsi ga gəɗákani vu ka məlaŋ məzum zlam ga wuməri akaba a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit bu. 7 Tawayay ti mis tə̂gri sa ana tay a gosku bu kè meleher ge mis ɗek. Tawayay ti mis tə̂zalay tay “Mʉsi.” 8 Ay lekʉlʉm zla ti kàwayum ti mis tə̂zalay kʉli “Mʉsi” ba, aɗaba lekʉlʉm ɗek ti kà məŋ gekʉli, Mʉsi gekʉli day naŋ bəlaŋ. 9 Mis ya ka haɗ ni ti kàzalum tay “baba” ba. Aɗaba Bəŋ gekʉli ti naŋ bəlaŋ, naŋ e melefit bu. 10 Kàwayum ti mis tə̂zalay kʉli “gəɗákani” ba, aɗaba Gəɗakani gekʉli ti naŋ bəlaŋ, nani *Krist. 11 Maslaŋa ya ti naŋ gəɗakani e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti bay ya ti aməgri tʉwi ana kʉli ni. 12 Nahkay day maslaŋa ya ti awayay gəɗakani ni lu, Melefit amafəkaɗ naŋ kələŋ ge mis ɗek. Ay maslaŋa ya ti àɗəm naŋ kələŋ ge mis ɗek ni day, Melefit aməvi məlaŋ gəɗakani. »

Ndam ya ti tawayay ti mis tə̂ɗəm nday ndam jireni ni

(Mark 12.40 ; Lʉk 11.39-52 ; 20.45-47)

13 « Lekʉlʉm ndam *məsər Wakita ge Melefit akaba ndam *Feriziyeŋ, lekʉlʉm ya ti kawayum ti mis tə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni ni ti akəsum cicihi, aɗaba kə̀bum kəcumfəŋa mis ndahaŋ ga məhuriyani a *Məgur ge Melefit va. Lekʉlʉm lekʉlʉmeni day kə̀hurumiyu do, kəcumfəŋa ndam ya tawayay məhuriyani na daya.

[ 14 « Lekʉlʉm ndam məsər Wakita ge Melefit akaba ndam Feriziyeŋ, lekʉlʉm ya ti kawayum ti mis tə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni ni, akəsum cicihi. Aɗaba kə̀bum kəhəlumfəŋa zlam ga wál madakway a ɗek, kə̀bum kəpəsumki ka mahəŋgalay Melefit, kawayum ti mis tə̂ɗəm lekʉlʉm mis sulumani. Azuhva nani seriya ya ti Melefit amagrafəŋa kè kʉli a ni amatam ge mis ndahaŋ ni.]

15 « Lekʉlʉm ndam məsər Wakita ge Melefit akaba ndam Feriziyeŋ, lekʉlʉm ya ti kawayum ti mis tə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni ni, akəsum cicihi. Lekʉlʉm kə̀bum kədəgum ka haɗ ndahaŋ gərgəri kay ku àna asak, ku àna *slalah ga yam, ti kə̂ŋgətum ku mis bəlaŋ ga maɗəbay kʉli. Ay tamal ti kə̀ŋgətuma maslaŋa bəlaŋ nahəma, kəgrum ti mâgudar zlam atam gekʉli ni sak cʉ ; nahkay egi maslaŋa ya ti Melefit ezligiyu naŋ a *dəluv ga aku vu di ni akaɗa ya ti aməbiyu kʉli ni.

16 « Lekʉlʉm ndam wuluf ya kədumfəŋa ahar ka ndam wuluf ndahaŋ a ni, akəsum cicihi. Aɗaba kə̀bum kəɗəmum : “Maslaŋa ya ti àmbaɗa àna *ahay gəɗakani ge Melefit na ti mbaɗay ni àzum naŋ do, ay tamal àmbaɗa àna gru ya taŋgah a ahay gəɗakani ge Melefit ni ba ni ti mbaɗay ni azum naŋ.” 17 Lekʉlʉm ti ndam wuluf murani eɗeɗiŋ. E kiɗiŋ ga ata ahay gəɗakani ge Melefit ni nday ata gru ni bu ni ti gəɗakani ti weley ? Gəɗakani ti gru ni tək day ti ahay gəɗakani ge Melefit ya agray ti gru ni mîgi *njəlatani ni aw ? 18 Kə̀bum kəɗəmum keti : “Maslaŋa ya ti àmbaɗa àna məlaŋ ya ti *teviyekiki zlam ana Melefit na ti mbaɗay ni àzum naŋ do, ay tamal àmbaɗa àna zlam ya ti teviyekki na ti mbaɗay ni azum naŋ.” 19 Lekʉlʉm ti wulufani eɗeɗiŋ. E kiɗiŋ ga məlaŋ ya ti teviyekiki zlam ana Melefit ni nday ata zlam ya teviyekki ni bu ni ti gəɗakani ti weley ? Gəɗakani ti zlam ya teviyekki ni tək day ti məlaŋ ya agray ti zlam ni mîgi njəlatani ni aw ? 20 Maslaŋa ya ti ambaɗay àna məlaŋ meviyekiki zlam ana Melefit ni ti àmbaɗay àna naŋ ciliŋ do, àmbaɗay ti àna zlam ya ti teviyekki ni daya. 21 Maslaŋa ya ti ambaɗay àna ahay gəɗakani ge Melefit ni ti àmbaɗay àna ahay ni ciliŋ do, àmbaɗay ti àna Melefit ya naŋ àvu ni daya. 22 Maslaŋa ya ti ambaɗay àna huɗ melefit ni ti àmbaɗay àna huɗ melefit ti ciliŋ do ; àmbaɗay ti àna kʉrsi ge Melefit, àna Melefit naŋ ya naŋ àvu gappa manjəhaɗviyani ni daya.

23 « Lekʉlʉm ndam məsər Wakita ge Melefit akaba ndam Feriziyeŋ, lekʉlʉm ya ti kawayum ti mis tə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni ni, akəsum cicihi. Aɗaba azagat, matakavay akaba slimberi ndahaŋ ya tidi eli àna tay ni tekeɗi, kə̀bum kəzumiaba biliŋ a huɗ ga kruani ba ana Melefit a. Ay *Divi ge Melefit tə̀bu, tə̀tam nday ya ti kəgəsumkabu ni : magray jiri, məgri zlam sulumani ana mis akaba mawayay Melefit. Divi nday nani ti kə̀gəsumkabu do. Giri-giri ti ere ye ti amal kəgrum enji ni ti nday gani, day kwa ti kəgrum zlam ndahaŋ ya Mʉwiz àɗəm grum ni. 24 Lekʉlʉm ndam wuluf ya kədumfəŋa ahar kà ndam wuluf ndahaŋ a ni, kə̀bum kaŋgazumaba zlam gekʉli ya kisʉm na, kə̀humi ana ahàr bi ezʉwi àdəkiviya, ay ti kìpʉmkivu ezligwemi ya àkibu ni do kəndum akaba naŋ.

25 « Lekʉlʉm ndam məsər Wakita ge Melefit akaba ndam Feriziyeŋ, lekʉlʉm ya ti kawayum ti mis tə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni ni, akəsum cicihi. Aɗaba lekʉlʉm kə̀bum kabarumfəŋa aləŋ ge hijiyem akaba aləŋ ga halaf a, ambatakani do a huɗ gekʉli bu ni ti akal akaba cuɗay cisl cisl. 26 Lekʉlʉm ndam Feriziyeŋ ti ndam wuluf ! Barumfəŋa huɗ ge hijiyem na enji a day, nahkay ti aləŋ gani day emigi njəlata.

27 « Lekʉlʉm ndam məsər Wakita ge Melefit akaba ndam Feriziyeŋ, lekʉlʉm ya ti kawayum ti mis tə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni ni, akəsum cicihi. Aɗaba lekʉlʉm kə̀bum akaɗa mindiviŋ ya tàgrakia yam ga zlam bəɗ-bəɗana amənjavu gwar ka dala ti àɓəlay, ambatakani do a huɗ gani bu ni ti aslat ge mis akaba zlam magədavani gərgəri tə̀vu cisl cisl ni. 28 Lekʉlʉm day nahkay, mis tamənjaləŋ kè kʉli ti akaɗa lekʉlʉm ndam jireni, ambatakani do cuɗay akaba masəkaɗ malfaɗa tə̀niki ka məɓəruv ana kʉli dal-dal.

29 « Lekʉlʉm ndam məsər Wakita ge Melefit akaba ndam Feriziyeŋ, lekʉlʉm ya ti kawayum ti mis tə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni ni, akəsum cicihi. Aɗaba lekʉlʉm kə̀bum keɗezlʉmkiyu mindiviŋ ga ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya ahaslani ni lala, kə̀bum keŋgʉleɗʉm mindiviŋ ga ndam jireni, 30 mək kəɗəmum ahkado : “Tamal ka ya ti ata bəŋ geli tàbazl ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ni leli day mə̂ləbu ti akal leli mə̀gəsiki ana tay ga mabazl ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ni ndo.” 31 Nahkay lekʉlʉm lekʉlʉmani kəgrumkia sedi ka ahàr gekʉli a, kə̀ɗəmum lekʉlʉm bəza ga ndam ya tàbazl ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ni. 32 Nahkay ti ndeveriŋʉm tʉwi ga ata bəŋ gekʉli ya tə̀njəki ni, kə̀mbrəŋum ba ! 33 Lekʉlʉm ti zlam a haɗ, lekʉlʉm medékw ! Akatamumfəŋa kà dəluv ga aku ya Melefit amatraɓ kʉli àna naŋ na ti ahəmamam ? 34 Nahkay ti nara nəsləribiyu ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ana kʉli, ndam məsər zlam akaba ndam məsər Wakita ge Melefit ana kʉli ; akabazlum ndahaŋ, akadarumfəŋ ndahaŋ kà təndal, akəzləɓum ndahaŋ àna kurupu a ahay gekʉli ya *kahəŋgalumvù Melefit ni bu, ndahaŋ ti ni akəɗəbumoru tay ka kəsa ka kəsa ga məgri daliya ana tay. 35 Nahkay ti ndam jireni ya mis tàbazl tay ni ɗek ti seriya gani amədəɗki ke kʉli, aɗaba kala kàbazlum tay ti lekʉlʉm lekʉlʉmeni. Ànjəkibiyu kwa ka ga Abel àbivaya ana ga Zakari wur ge Berisi na. Kə̀kaɗum Zakari ti e kiɗiŋ ga məlaŋ meviyekiki zlam ana Melefit ata məlaŋ *njəlatani ga ahay gəɗakani ge Melefit ni bu. ‡ 36 Nəhi ana kʉli nahəma, zlam ya mis tàgudarbiyu ni ɗek ti seriya gani amədəɗki ka ndam ye e hini vu ni. »

Yezu etʉwi ndam Zerʉzalem

(Lʉk 13.34-35)

37 « Ndam Zerʉzalem, ndam Zerʉzalem, kə̀bum kabazlum ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit, kə̀bum kabazlum ndam ya ti Melefit asləribiyu tay ana kʉli ni àna mizligi tay àna akur daya. Sak ehimeya nàwaya macakalakabá kʉli a akaɗa ga məŋ ge mickʉr ya acakalakabu bəza gayaŋ, abəki kərpasla gayaŋ ka tay ni. Ay ti lekʉlʉm kə̀cuhwum ndo. 38 Nahkay ti Melefit aməmbrəŋ ahay gekʉli ni amanjəhaɗ gweŋa. 39 Nəhi ana kʉli nahəma, ekipʉm nu e eri vu va do. Ekipʉm nu wuɗaka ti si kə̀ɗəmuma “Bay Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana maslaŋa ya ti amara àna slimi gayaŋ a ni” § day kwa. »

24

Yezu aɗəm etembeɗkaba ahay gəɗakani ge Melefit na

(Mark 13.1-2 ; Lʉk 21.5-6)

1 Ka ya ti Yezu àhəraya a *ahay gəɗakani ge Melefit ni ba, naŋ àbu asləka ni ti ndam maɗəbay naŋ ni tàhəɗakfəŋiyu tə̀hi ahkado : « Mənjaki ahəmamam tə̀ləm ahay gəɗakani ge Melefit ni day ti ! » 2 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Kìpʉma ahay hini meɗezleni na do waw ? Nəhi ana kʉli nahəma, etembeɗkaba besek-besek, ku akur bəlaŋ day amanjəhaɗki ka akur nahaŋ va do. »

Ere ye ti amagravu ka mandav ga məlaŋ ni

(Mark 13.3-13 ; Lʉk 21.7-19)

3 Yezu naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa ka ahàr gayaŋ ka həma *Oliviye nahəma, ndam maɗəbay naŋ ni tàhəɗakfəŋiyu mək tìhindifiŋa ma, tə̀hi ahkado : « Hiaba ana leli a, ere gani amagravu ti ananaw ? Aməsərkaba sarta ya akəŋga akaba sarta ga mandav ga duniya ni ti ahəmamam ? » 4 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Bumvu slimi maslaŋa àgosay kʉli ba. 5 Aɗaba mis kay atara, ku way way do aməɗəm naŋ ti nu, aməɗəm naŋ ti *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni. Nahkay atagosay mis kay. 6 Mis atagray silik kè cifeni akaba kè driŋeni, ekicʉm ma gani. Kìcʉma ti kə̀grum aŋgwaz ba. Ahàr àɗəm zlam nday nani tâgravu kwa. Ku tamal tàgrava nahkay nəŋgu ni, mandav ga duniya faŋ do. 7 Ndam ga haɗ ndahaŋ atakaɗvu akaba ndam ga haɗ ndahaŋ, bəbay ndahaŋ akaba bəbay ndahaŋ. Haɗ amadaɗay a kəsa gərgərani ndahaŋ bu, lʉwir day amələbu a kəsa gərgərani ndahaŋ bu. 8 Zlam nday nani ɗek ti mənjəki ga daliya ciliŋ, tə̀zavu akaɗa ga wur ya ajibiyu aslər ana wal a huɗ bu ni.

9 « Eslini atəgəsi kʉli ana mis ndahaŋ ga məgri daliya ana kʉli, atabazl kʉli daya. Mis ga duniya ɗek etizirey kʉli aɗaba lekʉlʉm ndam goro. 10 Ka sarta gani nani ti mis dal-dal atəmbrəŋ məfəku ahàr, etizirevu, atəsəkumoru mis gatay ndahaŋ. 11 Ndam ya tə̀ɗəm nday ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ambatakani do tasəkaɗ malfaɗa ni atələbu dal-dal, atagosay mis kay dal-dal. 12 Nahkay ti atagudarkivu zlam, mis dal-dal atawayavu akaɗa ya ahaslani va do. 13 Ay ti maslaŋa ya ti aməmbrəŋ nu do duk abivoru ana vaɗ ga mandav ga sifa gayaŋ ni ti Melefit amahəŋgay naŋ. 14 Wuɗaka duniya andav nahəma, ahàr àɗəm mis tə̀hia *Ma Mʉweni Sulumani àki ka *Məgur ge Melefit na ana mis ga haɗ gərgərani na ɗek, ti nday ya ti nday ndam *Zʉde do ni ɗek tîci ma gani day kwa. Kələŋ gani duniya amandav hʉya. »

Daliya dal-dalani ya mis atagray ni

(Mark 13.14-23 ; Lʉk 21.20-24)

15 Yezu àɗəm keti : « Kə̀səruma, ahaslani bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit Deniyel àɗəmki ma ka zlam magədavani ya ti àɓəlay do ferereni, eziŋ zlam ɗek ni. * Zlam gani amagravu ; amagrava ti ekipʉm naŋ ka məlaŋ *njəlatani. » (Bay ya ti ejeŋgey ma hini ti ahàr àɗəm mîci lala). 16 « Ekipʉma naŋ a ti ahàr àɗəm ndam ya ka haɗ *Zʉde ni tâcuhworu a həma vu kwa. 17 Maslaŋa ya ti naŋ ka *dalahar ga ahay gayaŋ ni àhəraya, àhuriyu a ahay vu ga məhəlaya zlam gayaŋ a day ba. Mâhəraya mâcuhway sawaŋ. 18 Maslaŋa ya ti naŋ a vədaŋ bu ni ti ni, àŋga a magam a ga mara mazay azana gayaŋ ba. Mâcuhway sawaŋ. 19 Ka sarta gani nani ti wál a huɗ akaba nday ya ti bəza tə̀fəŋ kà tay ka ahar ni atasay cicihi ! 20 Nahkay ti həŋgalum Melefit ti ere gani nani àgravu ge milevi ahkay do ni a vaɗ *məpəsabana va ba, 21 aɗaba ka sarta gani nani ti mis atəcakay daliya kay àtam daliya ndahaŋ ya mis tə̀cakabiyu kwa ahaslani ka mənjəki ga məlaŋ ni duk àbivaya ana kana ni. Kələŋ ga daliya nani ti daliya ndahaŋ atələbi akaɗa nani ɗay-ɗay va bi. 22 Melefit àɗəm sarta gani nani aməpəs do, do ni ti maslaŋa àbi amatamfəŋa kà daliya nana bi. Melefit àɗəm aməpəs do ni ti azuhva ndam gayaŋ ya àdaba tay a ni palam.

23 « Ka sarta gani nani ti tamal maslaŋa ahi ana kʉli ahkado : “Pʉm *Krist naŋ àbu ahalay !” ahkay do ni : “Naŋ àbiyu tegi !” nahəma, kə̀gəsumiki ma gayaŋ ni ba. 24 Aɗaba mam ? Ndam ndahaŋ atara tasəkaɗ malfaɗa, ku way way do aməɗəm naŋ Krist ahkay do ni naŋ bay məhəŋgri ma ge Melefit ana mis. Atagray zlam ya ti mis tàgray koksah, mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni akaba zlam ya ti aməgri ejep ana mis ni. Tamal agravu tata ni, tawayay mesipet ndam ya ti Melefit àdaba tay a ni. 25 Lekʉlʉm zla nahəma, bumvu slimi, aɗaba nə̀hiva ana kʉli àndava.

26 « Tamal ti tə̀hi ana kʉli ahkado : “Naŋ àbiyu a huɗ gili bu !” ti kə̀dəgum ba ; tamal tə̀hi ana kʉli ahkado : “Naŋ àbu məɓuani ahalay hi !” ti kə̀gəsumiki ma gatay ni ana tay ba. 27 Nu *Wur ge Mis anaŋga ti mis etipi nu akaɗa ga avər ya abay aku kwa gwar egezi akoru àna naŋ cekw agavəla ni. 28 Nəhi ana kʉli nahəma, ka məlaŋ ya zlam məmətani àvu ni ti mambá təcakalavu eslini. »

Maŋga ga Wur ge Mis a

(Mark 13.24-27 ; Lʉk 21.25-28)

29 Yezu àɗəm keti : « Ay ka sarta gani nani, kələŋ ga daliya ni zla nahəma, fat amacaɗay məlaŋ va do hʉya, kiyi day amaslaɗay məlaŋ va do. Boŋgur atətəɗbiyu e melefit bu, atadəgaya a ga haɗ a, zlam njəɗa-njəɗani a huɗ melefit bu atədaɗay a məlaŋ gatay bu daya. 30 Eslini zlam nahaŋ amaŋgazlavu a huɗ melefit bu ; àna zlam gani nani ti mis atəsər nu *Wur ge Mis nə̀bu naŋga. Ka sarta gani nani ti mis ga duniya ɗek etitʉwi, etipi nu Wur ge Mis anara ka maklaɓasl àna njəɗa kay akaba maslaɗay goro a dal-dal. † 31 Ka sarta gani nani ti anəslərbiyu *məslər ge Melefit, etivibiyu mezlelim gəɗakani, atəcakalakabu ndam ya Melefit àdaba tay a ni kè sliri ga məlaŋ faɗani ni ɗek ; ku ka məlaŋ driŋeni weley weley do ɗek atəcakalakabu mis ka ahar bəlaŋ. »

Yezu azay mazavu ga məŋ ga wəruv

(Mark 13.28-31 ; Lʉk 21.29-33)

32 « Nazay mazavu gani akaɗa ga məŋ ga *wəruv ni, ahàr àɗəm kicʉm kwa : ka ya ti àbakaba slimberi a mək eɗi nahəma, kə̀səruma mədərdər ènjia wuɗak. 33 Nahkay day tamal kìpʉma zlam ya nə̀hi ana kʉli ni naŋ àbu agravu nahəma, sərumki nu *Wur ge Mis nə̀bu cifa, nìnjia wuɗak. 34 Nəhi ana kʉli nahəma, wuɗaka mis ya tə̀bu ka dala nihi ni təmət ɗek ti zlam nday nani ɗek amagrava day kwa. 35 Məlaŋ ya agavəla akaba məlaŋ ya a ga haɗ ni amandav, ay ti ma goro ya nə̀ɗəm ni amandav ɗay-ɗay do. »

Maslaŋa ya ti asər vaɗ ga mandav ga duniya ni ti si Melefit kwa

(Mark 13.32-37 ; Lʉk 17.26-30, 34-36)

36 Yezu àɗəm keti : « Ay ti ma ga vaɗ gani akaba njemdi gani zla nahəma, maslaŋa àbi àsər bi. *Məslər ge Melefit ya a huɗ melefit bu ni day tə̀sər do, nu Wur ge Melefit tekeɗi nə̀sər do, si Baba Melefit day kwa ti àsəra ciliŋ. 37 Ere ye ti àgravu ke zemeni ge Nʉwi ni amagravu ka fat ya ti nu *Wur ge Mis anaŋga ni. 38 Ke zemeni gani nani wuɗaka yam eziŋ məlaŋ ɗek ni ti mis tə̀bu təzum zlam, tisi zlam, taday wál, wál day taday zawal. Nday tə̀bu tagray zlam nday nani nahkay duk àbiviyu ana vaɗ ya ti Nʉwi àhuriyu a *slalah ga yam gəɗakani vu ni. 39 Eslini yam ni àra èziŋ tay kəɗap ka məsər gatay do. Nu Wur ge Mis day anara ka sarta ya ti mis tə̀jalaki ahàr do ni. 40 Nəhi ana kʉli nahəma, ka ya ti anaŋga ni ti ku tamal mis cʉ nday a vədaŋ bu nəŋgu ni atazay bəlaŋ gani, atəmbərbu bəlaŋ gani ti amagravu tata. 41 Ku tamal wál cʉ tihikabu humbu ka ahar bəlaŋ nəŋgu ni, atazay bəlaŋ gani, atəmbərbu bəlaŋ gani ti amagravu tata. 42 Nahkay ti njəhaɗum eri, aɗaba kə̀sərum vaɗ ya ti nu Bay gekʉli anara ni do. 43 Cʉm day, tamal bay ahay àsəra sarta ga ndam akal ya atara ga məlavaɗ ga məzləl naŋ na ti anjəhaɗ eri, àmbrəŋ tay ga mara məhuriyani a ahay gayaŋ vu do. 44 Nahkay lekʉlʉm day slamatumvu lala, aɗaba nu Wur ge Mis anara ti ka sarta ya ti lekʉlʉm kàjalumki ahàr do ni. »

Bay magray tʉwi jireni

(Lʉk 12.41-48)

45 Yezu àɗəm keti : « Bay magray tʉwi lala, andikabu ana bay ya agri tʉwi ni, àsəra zlam a ni ti way ? Bay nani ti bay ya ti naŋ agri tʉwi ni ambərfəŋ tʉwi ga huɗ ahay gayaŋ ɗek a ahar vu. Ambərfəŋ tʉwi ga məvi zlam məzumani ana ndam məgri tʉwi ndahaŋ àna sarta gani daya. 46 Bay magray tʉwi nani ti tamal bay ya naŋ agri tʉwi ni àsləkabiya àdi ahàr, naŋ àbu agray tʉwi lala nahəma, bay məgri tʉwi nani aməmərvu. 47 Nəhi ana kʉli nahəma, bay ya təgri tʉwi ni aməmbrivu elimeni gayaŋ ɗek a ahar vu. 48 Ay bi bay magray tʉwi ni àhi ana ahàr ahkado : “Bay ya ti nəgri tʉwi ni àsləkabiya weceweci do.” 49 Nahkay anjəki ka məzləɓ ndam ya tagrakabu tʉwi ni. Azum zlam zlam gayaŋ, esi zum akaba ndam ya tisi zum dal-dal, eviyi ahàr ana tay ni. 50 Naŋ àbu agray nahkay ti bay ya təgri tʉwi ni amasləkabiya ka fat ya bay məgri tʉwi ni àjalaki ahàr do ni, àna njemdi ya ti àsər do ni. 51 Eminjia ti amatraɓ naŋ dal-dal, aməgri daliya akaɗa ya agri ana nday ndahaŋ ya ti tə̀hi ana ahàr nday ndam jireni ni. Eslini ti emitʉwi, amacakay daliya dal-dal. »

25

Ma gozogul àki ka bəza dahalay kru

1 Yezu àɗəm keti : « Ere ye ti amagravu ka fat gani nani a *Məgur ge Melefit ni bu ni ti àzavu akaba bəza dahalay kru, tə̀həla ceŋgel gatay a ahar va, takoru tabakabu ahàr akaba bay maday wal ni. 2 E kiɗiŋ ga bəza dahalay kruani ni bu ni ti zlam gani murani, ndahaŋ zlamani ni ti ni wir-wireni. 3 Nday zlamani murani ni tə̀cahvu amal e ceŋgel gatay vu ciliŋ, tə̀cah amal nahaŋ a ahar vu ndo. 4 Ay ti nday wir-wireni ni tə̀cahva amal e ceŋgel gatay va mək tə̀caha amal nahaŋ a ahar va ju. 5 Bay maday wal ni àra weceweci ndo ni ti bəza dahalay kruani ni ɗek ere ge ɗʉwir àgəsa tay a, tə̀dəguya e ɗʉwir va.

6 « Huɗ ya vaɗ àra ègia ti tìci zlahay ahəndabiyu : “Bay maday wal ni ènjia, hərumaya, ŋgumivoru a ma vu.” 7 Nahkay bəza dahalay ni ɗek tèpiɗekvu. Tàra tèpiɗekva ti tə̀slamalakabu ceŋgel gatay. 8 Eslini bəza dahalay murani ni tə̀hi ana nday wir-wireni ni ahkado : “Cəhumifəŋa amal gekʉli na ana leli a ti, aɗaba ceŋgel geli ni aku awayay amətkia.” 9 Ay nday wir-wireni ni tə̀həŋgrifəŋ ana tay, tə̀hi ana tay ahkado : “Àgravu do, aɗaba emisli ana leli akaba kʉli do. Hojo dəgum afa ga ndam ya təsəkumoru ni ti kə̂səkumumbiya.” 10 Ka ya ti nday nakəŋ tàdəgoru takoru təsəkumbiyu amal ni ti bay maday wal ni ti ni ènjia. Nahkay bəza dahalay zlamani wir-wireni ya tə̀slamalava ni tə̀huriyu akaba bay maday wal ni a ahay ga wuməri ni vu, mək ndam ga wuməri ni tə̀zləkvù mahay. 11 Kələŋ gani bəza dahalay ndahaŋ zlamani ni tìnjia, tə̀ɗəm ahkado : “Bay geli, bay geli, zləkiaba mahay na ana leli a ti !” 12 Naŋ nakəŋ àhi ana tay : “Nəhi ana kʉli nahəma, nə̀sər kʉli do.” » 13 Nahkay Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Njəhaɗum eri, aɗaba kə̀sərum vaɗ akaba sarta goro ya anara ni do. »

Ma gozogul àki ka ndam magray tʉwi mahkər

(Lʉk 19.11-27)

14 Yezu àhi ana tay keti : « Nu *Wur ge Mis anaŋga ti akaɗa ga maslaŋa ya naŋ àbu akoru e mirkwi gayaŋ ni. Ara asləka wuɗak nahəma, àzalakabu ndam məgri tʉwi gayaŋ mək ambribu elimeni gayaŋ ana tay a ahar vu. 15 Naŋ nakəŋ èdi siŋgu ana tay : àvi ana ku way way do akaɗa gayaŋ ya esliki magray tʉwi àna naŋ di ni ; àvi ana bəlaŋ gani siŋgu ga gru miliyem zlam, ana nahaŋ ni miliyem cʉ, ana nahaŋ ni ti ni miliyem. Kələŋ gani, naŋ nakəŋ àsləka. 16 Nahkay naŋ ya ti tə̀bi siŋgu ga gru miliyem zlamani ni àmbatvu àna naŋ mək àŋgətki siŋgu ga gru miliyem zlam. 17 Naŋ ya ti tə̀bi siŋgu ga gru miliyem cʉeni ni day àmbatvu àna naŋ mək àŋgətki siŋgu ga gru miliyem cʉ. 18 Ay maslaŋa ya tə̀bi siŋgu ga gru miliyem ni òru àŋgah, èliyu siŋgu ya bay gayaŋ àvi ni dək a haɗ vu.

19 « Bay ya ti təgri tʉwi ni àra àpəsia e mirkwi gayaŋ na ti àsləkabiya. Àra àsləkabiya ti àɗəm tə̂həlibiya zlam gayaŋ na, acalaba. 20 Nahkay maslaŋa ya tə̀bi siŋgu ga gru miliyem zlamani ni àrəkia, àhəlkivabiya siŋgu ndahaŋ miliyem a zlam, àhi ahkado : “Bay goro, àna siŋgu miliyem zlamani ya kə̀bu ni, nàmbatva àna naŋ a, nə̀ŋgətkia ndahaŋ a miliyem zlam.” 21 Eslini bay ni àhi : “Àɓəlay, nak jireni, nak bay magray tʉwi sulumani. Nihi ti nəfiyu kur kəgur zlam kay, aɗaba kə̀grua tʉwi sulumana àna zlam gʉziteni hini ya nə̀vuk na. Mərvu akaba nu.” 22 Naŋ ye cʉ ni day àrəkia àhi ahkado : “Bay goro, àna siŋgu miliyem cʉeni ya kə̀bu ni, nàmbatva àna naŋ a, nə̀ŋgətkia ndahaŋ a miliyem cʉ.” 23 Eslini bay ni àhi : “Àɓəlay, nak jireni, nak bay magray tʉwi sulumani. Nihi ti nəfiyu kur kəgur zlam kay, aɗaba kə̀grua tʉwi sulumana àna zlam gʉziteni hini ya nə̀vuk na. Mərvu akaba nu.”

24 « Kələŋ gani maslaŋa ya tə̀bi siŋgu ga gru miliyemeni ni àrəkia bilegena, àhi ahkado : “Bay goro, nə̀səra manjəhaɗ gayak a, nak mis zləzlaɗani, kə̀mbrəŋ mis do. Zlam ya ti nak kìzligi ndo ni day kabaz, zlam ya ti kàbəhaɗ hilfi gani ndo ni day kacakalakabu. 25 Nàgrafuka aŋgwaz a. Nahkay nòru nìliyu siŋgu gayak ni a haɗ vu. Nihi za zlam gayak a.” 26 Eslini bay ni àhi ahkado : “Nak ti kàgray tʉwi sulumani do, nak masəfani. Kə̀səra manjəhaɗ goro a, kə̀ɗəm zlam ya ti nìzligi ndo ni day nabaz, zlam ya ti nàbəhaɗ hilfi gani ndo ni day nəcakalakabu. 27 Tamal kə̀səra nahkay ti hojo amal kə̀via siŋgu goro na ana ndam macakalana, nihi nàsləkabiya ti amal nə̀dia ahàr a èwikia.” 28 Mək àhi ana nday ye eslini ni ahkado : “Zumfəŋa siŋgu na, kəvumikivu ana maslaŋa ya ti siŋgu ga gru gayaŋ miliyem kruani ni.” 29 Eslini àhi ana tay : “Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti zlam gayaŋ àbu ni ti atəvikivu, zlam gayaŋ emigi kay dal-dal. Ay maslaŋa ya ti zlam gayaŋ àbi ni ti ku ere ye ti àfəŋ ni day atəzafəŋa. 30 Ay maslaŋa ya ti àgray tʉwi sulumani ndo ni zligumiyu naŋ e mite vu a məlaŋ ziŋ-ziŋeni vu, emitʉwi, amacakay daliya dal-dal.” »

Seriya ya ti atagrafəŋa kè mis a ka fat ga mandav ga duniya ni

31 Yezu àɗəm keti : « Ka fat ya ti nu Wur ge Mis anaŋga a məlaŋ maslaɗani goro ba akaba *məslər ge Melefit a ɗek ni ti ananjəhaɗ e kʉrsi ga bay goro bu. 32 Eslini mis ga haɗ gərgərani ɗek atəcakalavu kè meleher goro. Mək enedekaba mis a akaɗa ga bay majəgay zlam edekaba təmbəmbak akaba awəwak a ni. 33 Anabəhaɗ təmbəmbak ni gwar ka ahar ga ɗaf goro, awəwak ni ti ni gwar ka ahar ga gəjar. 34 Nahkay anəhi ana ndam ya ti ka ahar ga ɗaf goro ni ahkado : “Lekʉlʉm ya ti Baba àgria sulum gayaŋ ana kʉli a ni ti dəguma, hərumiyu a *Məgur ge Melefit vu. Məlaŋ gani nani ti Melefit aslamalikabu ana kʉli kwa ka mənjəki ga duniya. 35 Aɗaba ka ya ti lʉwir awər nu ni kə̀vumua zlam məzumana ; ka ya ti yam akaɗ nu ni kə̀vumua yam a ; ka ya ti nara, nu mirkwi afa gekʉli ni kə̀gəsumkabá nu a ; 36 ka ya ti azana àfu bi ni kə̀vumua azana ; ka ya ti nèɓesey do ni kə̀mənjumiya nu a ; ka ya ti nu a daŋgay bu ni day kə̀mənjumiya nu a.” 37 Eslini ndam jireni ni atəhəŋgrufəŋ, atəhu : “Bay geli, mìpi kur lʉwir awər kur mək mə̀vuk zlam məzumani ti ananaw ? Mìpi kur yam akaɗ kur mək mə̀vuk yam ti ananaw ? 38 Mìpi kur nak zal mirkwi mək mə̀gəskabu kur ti ananaw ? Mìpi kur azana àfuk bi mək mə̀vuk azana ti ananaw ? 39 Mìpi kur kèɓesey do ahkay do ni nak a daŋgay bu mək mòru məmənjiyu kur ti ananaw ?” 40 Eslini anəhəŋgrifəŋ ana tay anəhi ana tay ahkado : “Nəhi ana kʉli nahəma, zlam ya ti kə̀grumi ana ku bəlaŋ ga bəza ga mma ya ti tìsli araŋa do ni ti kala kə̀grumu ti ana nu.”

41 « Kələŋ gani anəhi ana ndam ya ti ka ahar ga gəjar goro ni ahkado : “Sləkumfua, lekʉlʉm ti metikwesleni, dəgum a aku ya àmət ɗay-ɗay do ni vu. Aku nani ti Melefit àgriaya ana seteni a akaba ana ndam məslər ge seteni a. 42 Aɗaba ka ya ti lʉwir awər nu ni kə̀vumu zlam məzumani ndo ; ka ya ti yam akaɗ nu ni kə̀vumu yam ndo ; 43 ka ya ti nara, nu mirkwi afa gekʉli ni kə̀gəsumkabu nu ndo ; ka ya ti azana àfu bi ni kə̀vumu azana ndo ; ka ya ti nèɓesey do ahkay do ni nu a daŋgay bu ni day kə̀mənjumiyu nu ndo.” 44 Eslini nday nakəŋ atəhəŋgrufəŋ, atəhu : “Bay geli, mìpi kur lʉwir awər kur, yam akaɗ kur, nak zal mirkwi, azana àfuk bi, kèɓesey do, ahkay do ni nak a daŋgay bu mək mə̀vuk ere gani ndo ahkay do ni mə̀mənjiyu kur ndo ni ti ananaw ?” 45 Eslini anəhəŋgrifəŋ ana tay anəhi ana tay ahkado : “Nəhi ana kʉli nahəma, zlam ya ti kə̀grumi ana ku bəlaŋ ga bəza ga mma ya ti tìsli araŋa do ni ndo ni ti kala kə̀grumu ana nu ndo.” 46 Nahkay nday gani nani atoru ka məlaŋ ya ti atəcakay daliya ga kaŋgay-kaŋgayani ni. Ndam jireni ni ti ni atoru ka məlaŋ ga *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. »

26

Tagray dabari ge mijiŋ Yezu

(Mark 14.1-2 ; Lʉk 22.1-2 ; Zeŋ 11.45-53)

1 Yezu àra èndeveriŋa ma gayaŋ ya àɗəm na ɗek ti àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : 2 « Kə̀səruma, vaɗ àvu cʉ tara tagray wuməri ga *Pak. Ka fat gani nani ti atəgəsi nu *Wur ge Mis ana mis mək *atadarfəŋiyu nu kà təndal. »

3 Eslini gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ndahaŋ tə̀cakalavu a magam afa ga Kayif gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni. 4 Tə̀zlapakabá, tawayay təgəs Yezu àna wir-wir ti tâkaɗ naŋ. 5 Nday nakəŋ tə̀ɗəm : « Mə̀gəs naŋ a wuməri ni vu ba, aɗaba tamal magray nahkay ti mis dal-dalani ni atəmbrəŋ leli do, etizligeya silik a kəsa va. »

Wal nahaŋ abəki tersel ka Yezu

(Mark 14.3-9 ; Zeŋ 12.1-8)

6 Ka ya ti Yezu naŋ a Betani naŋ a ahay bu afa ga Simu zal ambələk ni ti 7 wal nahaŋ àrəkia. Wal nani ti tersel ge siŋgu kayani àfəŋ a kolombu sulumani bu. * Ka ya ti Yezu naŋ àbu azum zlam nahəma, wal nakəŋ àbəki tersel ni ka ahàr. 8 Ndam *maɗəbay Yezu ni tàra tìpia ti àwəria ɓəruv ana tay a, tə̀ɗəm ahkado : « Àgudar tersel hini ti kamam ? 9 Tersel ni siŋgu gani kay ti, hojo amal tə̀səkumoya ti tìdi siŋgu gani ana ndam talaga do aw ? »

10 Yezu àra ècia ma gatay na ti àhi ana tay ahkado : « Kəhəlumi muru ana wal hini ti kamam ? Zlam gayaŋ ya àgru ni ti àɓəlay. 11 Ndam talaga zla nahəma, nday tə̀bu akaba kʉli kəlavaɗ. Ay nu zla ti ananjəhaɗ akaba kʉli kəlavaɗ do. 12 Wal hini àbəkua tersel ka vu a ti, àslamatakabá nu ga məfiyu nu e eviɗ va. 13 Nəhi ana kʉli nahəma, a məlaŋ bu ɗek, ku eley eley do atəɗəmoru *Ma Mʉweni Sulumani ni zla nahəma, ataŋgəhaɗ ere ye ti wal hini àgray ni daya. Nahkay ti wal ni amagəjazlki ahàr ke mis do. »

Zʉdas awayay agəsi Yezu ana gəɗákani ga ndam Zʉde

(Mark 14.10-11 ; Lʉk 22.3-6)

14 Kələŋ gani Zʉdas Iskariyot biliŋ a huɗ ga ndam *maɗəbay Yezu kru mahar cʉeni ni bu òru afa ga gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, 15 àhi ana tay ahkado : « Nara nəɗəfiki Yezu ana kʉli ti kə̂gəsum naŋ ti kəvumu mam ? » Nday nakəŋ tàra tìcia ma gayaŋ na ti tə̀bi siŋgu akur-akurani kru kru mahkər. 16 Nahkay kwa ka sarta gani nani Zʉdas nakəŋ àɗəbay divi ahəmamam ti ara aɗəfiki Yezu ana tay ti tə̂gəs naŋ ni.

Yezu azum zlam ga wuməri ga Pak akaba ndam maɗəbay naŋ ni

(Mark 14.12-21 ; Lʉk 22.7-14, 21-23 ; Zeŋ 13.21-30)

17 Vaɗ ye enjenjeni ga wuməri ga *Pak ga məzumvù *dipeŋ miwisiŋeni do ni ènjia. Eslini ti ndam *maɗəbay Yezu ni tə̀rəkia ka Yezu a, tìhindifiŋa ma, tə̀hi ahkado : « Kawayay ti môru mâslamatukkabu zlam məzumani ga wuməri ga Pak ni ti eley ? » 18 Nahkay naŋ nakəŋ àhi ana tay : « Dəgum a kəsa gəɗakani ni vu. Kìnjʉmiya nahəma, akədumi ahàr ana meni ; humi ahkado : “Mʉsi geli àɗəm : Sarta goro ènjia wuɗak. Nara ga məzum zlam ga wuməri ga Pak ni akaba ndam maɗəbay nu ni ti afa gayak.” » 19 Nahkay ndam maɗəbay Yezu ni tòru tàgray ere ye ti Yezu àhi ana tay ni, mək tə̀slamalakabu zlam ga wuməri ga Pak ni.

20 Ga məlakarawa ti Yezu òru àzum zlam akaba ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni. 21 Ka ya ti nday tə̀bu təzum zlam ni ti Yezu àhi ana tay : « Nəhi ana kʉli nahəma, biliŋ gekʉli aməsəkumoru nu. » 22 Ma ga Yezu ya àɗəm ni ti àhəlia ahàr ana ndam maɗəbay naŋ na dal-dal. Way way do biliŋ àna biliŋeni naŋ àbu àɗəm : « Nu do, do waw, Bay goro ? » 23 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa ya ti aməsəkumoru nu ni ti, naŋ ya ti mə̀təlkabiyu ahar a halaf vu ni. 24 Nu *Wur ge Mis nara nəmət akaɗa ga pakama ge Melefit ya àɗəm a Wakita gayaŋ bu ni. Ay ti zləzlaɗa afa ga maslaŋa nani ya ti asəkumoru Wur ge Mis ni ! Hojo akal tìwieya naŋ a ndo. » 25 Zʉdas naŋ ya ti ara asəkumoru naŋ ni àhi ahkado : « Nu do, do waw, Mʉsi ? » Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nak nakani kə̀ɗəmaya zlam gayak a. »

Ɗaf ge Melefit

(Mark 14.22-26 ; Lʉk 22.14-20 ; 1 Koreŋ 11.23-25)

26 Ka ya ti təzum zlam nahəma, Yezu àzay *dipeŋ, àgri sʉsi ana Melefit, èsekaba, àvi ana ndam maɗəbay naŋ ni. Àhi ana tay : « Zuma, zumum : hini ti aslu ga vu goro. » 27 Kələŋ gani àzay hijiyem akaba zum, àgri sʉsi ana Melefit keti, àvi ana tay mək àhi ana tay : « Lekʉlʉm ɗek sʉm. 28 Hini hi ti mimiz ga vu goro. Àna mimiz hini ti Melefit awəlkabu pakama gayaŋ akaba ge mis. Aməŋgəzaya a vu goro ba ti ga mahəŋgay mis kay, ti Melefit mə̂mbərfəŋa zlam magudarani ge mis na kà tay a. 29 Nəhi ana kʉli nahəma, enisi zum ge wur ge *viŋ va do, si a vaɗ ya ti enisi zum mʉweni akaba kʉli a Məgur ga Baba bu ni kwa. » 30 Tàra tə̀zuma zlam na ti nday nakəŋ tàzləbay Melefit àna limis, tàhəraya e mite va, tə̀cəloru a həma *Oliviye vu.

Yezu àɗəm : « Piyer aməɗəm àsər nu do »

(Mark 14.27-31 ; Lʉk 22.31-34 ; Zeŋ 13.36-38)

31 Nday tə̀bu takoru ti Yezu àhi ana tay : « A huɗ ga məlavaɗ hini bu ni ti lekʉlʉm ɗek ekijʉmkia ke divi a azuhva ere ye ti amagrakuvu ni ; aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu, Melefit àɗəm amakaɗkia bay majəgay təmbəmbak na ka tay a, nahkay təmbəmbak ni etedevu kway-kwayay. † 32 Anəmət, ay ka ya ti anaŋgaba e kisim ba nahəma, akədumu ahàr e Gelili. »

33 Piyer àra ècia ma gayaŋ na ti àhi : « Ku mis ɗek tijikia ke divi a, təmbrəŋ kur nəŋgu ni, nu ti nìjikia ɗay-ɗay do. » 34 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nəhuk nahəma : nak ti kani kani a a huɗ ga məlavaɗ bu, wuɗaka agwazl azlah nahəma, akəɗəm sak mahkər kə̀sər nu do timey. » 35 Eslini Piyer nakəŋ àɗəm : « Aha, nahkay do. Nu ti ku tamal ti məmətkabu nəŋgu nahəma, ŋgay nə̀sər kur do ni ti nə̀ɗəm do simiteni. »

Ndam *maɗəbay Yezu ndahaŋ ni ɗek day tə̀ɗəm akaɗa ge Piyer ni.

Yezu àhəŋgalay Melefit e Gecimeni

(Mark 14.32-42 ; Lʉk 22.39-46)

36 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tòru ka məlaŋ nahaŋ, məlaŋ gani nani ti təzalay Gecimeni. Tòru tìnjʉa eslina ti Yezu àhi ana tay : « Njəhaɗuma ahalay a hayaŋ, nakoru tegi nahəŋgalay Melefit. » 37 Àzalay Piyer akaba bəza ge Zebede cʉeni, tòru cak. Eslini ti Yezu nakəŋ àjalay ahàr dal-dal, məɓəruv àtikaba kwir kwir. 38 Àhi ana tay : « Məɓəruv atukaba, akaɗa nara nəmət. Njəhaɗuma ahalay a, njəhaɗum eri ga məvu njəɗa. » 39 Nahkay Yezu nakəŋ àhəɗakfəŋa ka tay a òru cak, àndəhaɗ a huɗ a huɗ, àhəŋgalay Melefit, àɗəm ahkado : « Bəba, zlam ɗek kisliki magrani ; həɗakfua daliya hina, nə̀cakay ba ti. ‡ Ku nə̀ɗəm nahkay nəŋgu ni, nawayay ti ere ya nak kawayay ni kwa do ni, goro ya nu nawayay ni do. »

40 Àra àhəŋgala Melefit a nahkay ti àŋgəkia ka ndam maɗəbay naŋ mahkərani na, àdi ahàr ana tay nday e ɗʉwir bu. Èpiɗek tay, àhi ana Piyer : « Kèɓesʉm manjəhaɗani eri ga majəgaki nu njemdi biliŋ koksah aw ? 41 Njəhaɗum eri, həŋgalum Melefit ti ka ya ti *Seteni esipet kʉli ni ti kìjʉmkia ke divi a ba. Məɓəruv ge mis awayay magray zlam sulumani, ay ti èsliki do, aɗaba aslu ga vu gayaŋ gedebeni. »

42 Yezu àŋgəvù, òru àhəŋgalay Melefit keti, àɗəm : « Bəba, tamal ahàr àɗəm nə̂cakay daliya hini kwa ti, gray akaɗa gayak ya ti kawayay ni. » 43 Àra àhəŋgala nahkay ti àŋgəkia ka ndam maɗəbay naŋ na keti. Àdi ahàr ana tay, nday e ɗʉwir bu, tàmətaɓkaba ga manjəhaɗana eri a. 44 Àŋgəvù keti ya mahkər, òru àhəŋgalay Melefit akaɗa gayaŋ nahaŋ ni. 45 Àra àsləkabiya ti àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni keti : « Kekileŋa kinjʉm ɗʉwir aw ? Kekileŋa kəpəsumaba waw ? Sarta ènjia. Ŋga pʉm, tara təgəsi nu, nu *Wur ge Mis, ana ndam magudar zlam ni. 46 Cikʉmaba, mədəgumkioru ka tay. Ŋga pʉm, maslaŋa ya ti ara agəsi nu ana tay ni ènjia, do ni ti ahəmamam. »

Təgəs Yezu

(Mark 14.43-50 ; Lʉk 22.47-53 ; Zeŋ 18.3-12)

47 Ka ya ti Yezu naŋ àbu azlapay nahkay ni ti Zʉdas biliŋ ga ndam ga Yezu kru mahar cʉeni ni ènjia akaba mis a dal-dal, maslalam akaba aday tə̀fəŋ kà tay. Gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ndahaŋ tə̀slərbiyu tay. 48 Wuɗaka nday tara ti Zʉdas bay məsəkumoru Yezu ni àhivabiya ma ana mis dal-dalani na. Àhi ana tay : « Bay ya ti anəgri sa àna məfəki ma kà tuwər § nahəma, naŋ gani hʉya. Gəsuma naŋ a. » 49 Zʉdas nakəŋ àra ènjia ti àrəkia ka Yezu nakəŋ a hʉya. Àhi : « Wʉsi Mʉsi, » mək àgri sa àna məfəki ma kà tuwər. 50 Eslini Yezu àhi : « Zləba goro ni, ere ye ti kə̀rəkia kawayay kagray ni ti gray zlam gayak. » Nahkay mis nakəŋ tàdəgaki ka Yezu cip, tə̀gəs naŋ. 51 Eslini mis biliŋ e kiɗiŋ gatay ya tə̀bu akaba Yezu ni bu àraɗ maslalam fətah, àsifəŋa slimi ana bay məgri tʉwi ana gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit na həndaɗ. 52 Ay Yezu àhi ahkado : « Həŋguriyu maslalam gayak ni a ahay gani vu. Aɗaba ndam ya ti takaɗvu àna maslalam ni ɗek ti atabazl tay day àna maslalam. 53 Kə̀hi ana ahàr nìsliki mahəŋgalay Baba, mək aslərubiyu məslər gayaŋ dəbu dəbu ehimeya do aw ? 54 Ay tamal nagray nahkay ti pakama ya ti àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu ni agravu ti ahəmamam ? »

55 Eslini Yezu àhi ana mis dal-dalani ya tə̀rəkia ni ahkado : « Kədəgumkua àna maslalam a akaba aday a, kəgəsum nu akaɗa nu zal akal, ambatakani do nə̀bu manjəhaɗani nəcahi zlam ana kʉli a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu kəlavaɗ. Ka gani nani ti kə̀gəsum nu ndo timey. 56 Ay zlam nani ɗek agravu ti ere ye ti ndam mahəŋgaray *pakama ge melefit tə̀ɗəm, àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu ni mâgravu. » Eslini ndam maɗəbay naŋ nakəŋ ɗek tə̀mbərbu naŋ, tə̀dəgiki ana hwa tiɗizl.

Tagrafəŋa seriya kà Yezu kè meleher ga gəɗákani ga ndam Zʉde a

(Mark 14.53-65 ; Lʉk 22.54-55, 63-71 ; Zeŋ 18.13-14, 19-24)

57 Tàra tə̀gəsa Yezu a ti tə̀zoru naŋ afa ga Kayif gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni. Ɓa-ɓa ti ndam *məsər Wakita ge Melefit ni akaba gəɗákani ndahaŋ tə̀cakalava eslina. 58 Ka ya ti tə̀bu takoru àna Yezu ni ti Piyer ti ni aɗəboru naŋ kələŋ driŋ duk a dalaka ga ahay ga gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni vu, mək ànjəhaɗ digʉs akaba ndam magray tʉwi ye eslini ni. Awayay epi ere ye ti atəgri ana Yezu ni ɗek.

59 Gəɗákani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ge seriya ni ɗek tə̀bu taɗəbay zlam magudarani ga məwəlki Yezu ka seriya àna malfaɗa, aɗaba tawayay takaɗ naŋ, ay ti tə̀ŋgət ndo. 60 Eslini mis kay tàsəkaɗki malfaɗa, ay ku tamal nahkay nəŋgu ni tə̀ŋgətfəŋa zlam magudarana ndo. Kələŋ gani mis ndahaŋ cʉ tìcikaba, tàsəkaɗki malfaɗa nahaŋ keti, 61 tə̀ɗəm : « Leli mìcifiŋa, àɗəm ahkado : “*Ahay gəɗakani ge Melefit ni ti nisliki membeɗkabana. Enembeɗkaba ti a huɗ ga vaɗ mahkərani bu nisliki mələmvana nahaŋ a.” » 62 Eslini gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ècikaba cəkwaɗ, àhi ana Yezu : « Nak kàhəŋgarfəŋ do aw ? Zlapay ge mis hini ya ti təzlapakuk ni ti zlapay ga mam ? » 63 Ay Yezu nakəŋ te-te, àhəŋgrifəŋ ndo. Mək gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni àhi keti : « Nəhuk mbaɗay dək ana slimi ge Melefit Bay ga sifa ni : tamal nak *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni, nak Wur ge Melefit ti hi ana leli. » 64 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Nak nakani kə̀ɗəmaya zlam gayak a. Ay nəhi ana kʉli keti : Kama kama ti ekipʉm nu *Wur ge Mis manjəhaɗani a məlaŋ ga gəɗakani bu, kà ahar ga ɗaf ge Melefit Bay njəɗa-njəɗani ni. * Ekipʉm anara ka maklaɓasl a huɗ melefit ba. † »

65 Gəɗakani nakəŋ àra ècia ma ga Yezu na ti àzumkia ɓəruv a, ègʉzlehkaba azana ka vu gayaŋ a kwar, ‡ àhi ana mis ni ahkado : « Azay ahàr gayaŋ akaɗa naŋ Melefit ; maɗəbay sedi nahaŋ kamam mba mam ? Kìcʉma, endivi Melefit timey ! 66 Ay ti kawayum ti mə̂grumi mam ? » Mək mis ni ɗek tə̀ɗəm : « Àgudara, si tâkaɗ naŋ kwa. » 67 Eslini mis ndahaŋ tìtifiviyu esliɓ e eri vu, tə̀si məɗukɗuk ga ahar, tə̀bi bəbarva, 68 tə̀hi : « Nak Bay gəɗakani ya amara ni, ɗəfiaya maslaŋa ya ti àzləɓ kur na ana leli a zla ! »

Piyer àɗəm naŋ àsər Yezu do

(Mark 14.66-72 ; Lʉk 22.56-62 ; Zeŋ 18.15-18, 25-27)

69 Ka sarta gani nani ti Piyer naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa a dalaka ni bu. Naŋ àbu eslini ti wal nahaŋ àrəkia : wal nani naŋ àbu agray tʉwi eslini. Àhi ana Piyer nakəŋ ahkado : « Nak day kàsawaɗumkabá akaba Yezu zal Gelili na. » 70 Ay ti Piyer àhi kè meleher ge mis ɗek ahkado : « Aha. Nìcikaba ere ye ti kawayay kəɗəm na do. »

71 Àra àɗəma nahkay ti òru gwar ka mahay. Naŋ àbu akoru nahəma, wal nahaŋ èpi naŋ keti. Wal nani day agray tʉwi eslini. Àra èpia naŋ a ti àhi ana mis ya ti eslini ni : « Naŋ hini tə̀sawaɗakaba akaba Yezu zal Nazaret na. » 72 Eslini Piyer nakəŋ àmbaɗay, àɗəm keti : « Aha, nu nə̀sər maslaŋa gani nani do timey. »

73 Àra àpəsa ɓal ti mis ya tə̀bu a dalaka bu ni tàhəɗakfəŋiyu ke Piyer, tə̀hi keti : « Eɗeɗiŋ nak ndam gatay gani, aɗaba mis təsər àna dəŋgu gayak ya kazlapay àna naŋ ni. » 74 Naŋ nakəŋ àmbaɗay, àɗəm : « Tamal nasəkaɗ malfaɗa nahəma, Melefit mâkaɗa nu a. Nə̀sər maslaŋa gani nani ya ti kacalumfəŋ ni do. » Eslini agwazl àzlah hʉya. 75 Piyer nakəŋ ma ga Yezu ya àhi « Wuɗaka agwazl azlah ti akəɗəm sak mahkər kə̀sər nu do » ni àŋgiaya a ahàr ba. Nahkay Piyer nakəŋ àhəraya e mite va, ètʉwi dal-dal.

27

Təzoru Yezu kè meleher ga bay Pilet

(Mark 15.1 ; Lʉk 23.1-2 ; Zeŋ 18.28-32)

1 Dʉ àna zʉzʉeni nahəma, gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̀cakalava akaba gəɗákani ndahaŋ na, tàgraki sawari ka Yezu ga makaɗ naŋ. 2 Eslini tə̀gəs Yezu nakəŋ, tə̀wəl mək tòru àna naŋ afa ge Pilet. Pilet ti bay ga ndam *Rom ya agur haɗ *Zʉde ni.

Məmət ga Zʉdas

(Tʉwi 1.18-19)

3 Zʉdas naŋ ya ti àsəkumoru Yezu ni àra àsəra tə̀gəsa Yezu a tə̀wəla ti, àhəŋgarvu maravu mək àhəŋgribiyu siŋgu akur-akurani kru kru mahkərani ni ana gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ga ndam *Zʉde ni, 4 mək àhi ana tay ahkado : « Nàgudara zlam a, aɗaba nə̀səkumoya sifa ga maslaŋa ya ti àgudar araŋa ndo na. » Ay nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Ma gani geli mam ? Məsər gayak. » 5 Eslini Zʉdas nakəŋ àboru siŋgu ni bəɗak a *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu, mək òru àwəliyu ezeweɗ agavəla, àfiviyu ahàr gayaŋ tandal ga makaɗ ahàr gayaŋ, mək àmət. 6 Eslini bəbay gəɗákani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̀həlaba siŋgu na, tə̀ɗəm : « E divi geli bu ni ti mìsliki məbəkiviyu siŋgu hini àkivu ka siŋgu ya taŋgahi ana Melefit ni vu do, aɗaba siŋgu hini ti tə̀səkum sifa ge mis àna naŋ. »

7 Nahkay nday nakəŋ tàgray sawari, mək tə̀səkumfəŋa vədaŋ kà bay mələm zlam a. Məlaŋ gani ègi mindiviŋ ga ndam madurlaŋ. 8 Ku kani vədaŋ gani nani ti təzalay vədaŋ ge mimiz. 9 Nahkay ti pakama ge Zeremi bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni àgrava. Pakama gani nani ti nihi : « Tə̀həla siŋgu akur-akurani kru kru mahkərani na, siŋgu ya ti ndam *Izireyel tàgraki sawari tə̀ɗəm təsəkum naŋ àna naŋ ni, 10 tə̀səkum vədaŋ ga bay mələm zlam àna naŋ, akaɗa ga Bay geli ya àhu ni. * »

Pilet agrafəŋa seriya kà Yezu a

(Mark 15.2-5 ; Lʉk 23.3-5 ; Zeŋ 18.33-38)

11 Tòru tìnjʉa àna Yezu afa ge Pilet a ti Pilet nakəŋ èhindifiŋa ma, àhi : « Nak ti bay ga ndam *Zʉde eɗeɗiŋ aw ? » Àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nak kə̀ɗəm. » 12 Eslini gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ndahaŋ ni tacalki naŋ ka zlam magudarani. Ay ti naŋ nakəŋ àhəŋgarfəŋ ndo. 13 Pilet èhindifiŋa ma keti, àhi ahkado : « Tacalki kur ka zlam magudarani kay ti kici do waw ? » 14 Yezu naŋ te-te, àhəŋgrifəŋ ndo. Gayaŋ ya àhəŋgarfəŋ ndo ni ti àgria ejep ana bay na dal-dal.

Tə̀ɗəm seriya àgəsa Yezu a, si takaɗ naŋ kwa

(Mark 15.6-15 ; Lʉk 23.13-25 ; Zeŋ 18.39–19.16)

15 Kəla wuməri ga *Pak zla ti ndam *Zʉde tə̀bu tihindifiŋa kè Pilet a ti mə̂faya zal daŋgay a bəlaŋ. Tìhindifiŋa ti naŋ àbu afiaya maslaŋa ya tawayay na ana tay a. 16 Ay ka sarta gani nani ti zal nahaŋ àvu a daŋgay bu slimi gayaŋ Yezu Barabas. Maslaŋa nani ti mis ɗek tə̀səra naŋ a. 17 Nahkay ka ya ti mis ni tə̀cakalava nahəma, Pilet nakəŋ èhindifiŋa kà tay a, àhi ana tay ahkado : « Kawayum hi ti nə̂fiaya way ana kʉli a way ? Nə̂fiaya Yezu Barabas ana kʉli a tək, day ti Yezu naŋ ya ti təzalay *Krist ni aw ? » 18 Àɗəm nahkay ti aɗaba àsəra tə̀gəsibiyu Yezu ti aɗaba tagraləŋ solu palam. 19 Ka ya ti Pilet naŋ àbu manjəhaɗani agray seriya ni ti wal gani àslərkibiyu mis àhi mâra mə̂hi ahkado : « Maslaŋa nani ti mis jireni, kə̀gri araŋa ba. Aɗaba kani ga məlavaɗ nàgra daliya dal-dal, kisim èziɗekuva àna maslaŋa nana. »

20 Eslini gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ndahaŋ ni tə̀hi ana mis macakalavani ni : « Humi : “Mawayay si kâfaya Barabas a, Yezu ti ni kə̂kaɗa naŋ a.” » 21 Bay ni àhi ana tay keti : « E kiɗiŋ gatay cʉeni ni bu ni ti kawayum ti nə̂fiaya way ana kʉli a way ? » Nday nakəŋ tə̀hi : « Barabas. » 22 Pilet nakəŋ àra ècia ma gatay na ti àhi ana tay : « Nahkay ti kawayum ti nə̂gri mam ana Yezu naŋ ya ti təzalay naŋ Krist ni mam ? » Nday ɗek tə̀hi : « *Darfəŋ naŋ kà təndal. » 23 Pilet àhi ana tay keti : « Àgudar mam emiteni mam ? » Nday nakəŋ ba təzlah kay kay, tə̀ɗəm : « Darfəŋ naŋ kà təndal, darfəŋ naŋ kà təndal. » 24 Pilet nakəŋ àra àsəra mis ni eticiiki ma do, tawayay tizligaya ŋguwa ti, àcah yam àbarakaba ahar gayaŋ a kè eri ge mis na ɗek mək àɗəm : « Kəkaɗum maslaŋa hini ti ahar goro àkibu bi, məsər gekʉli. » 25 Eslini mis ni ɗek tə̀ɗəm ahkado : « Mə̀gəskabá ka ahàr geli akaba bəza geli a, tâkaɗ naŋ. » 26 Pilet àra ècia ma gatay na ti àfiaya Barabas nakəŋ ana tay a, àhi ana ndam slewja gayaŋ ni tə̂zləɓ Yezu àna kurupu. Tàra tə̀zləɓa ti àhi ana tay tâzay naŋ, tôru tâdarfəŋ naŋ kà təndal.

Ndam slewja teyefiŋ kà Yezu

(Mark 15.16-20 ; Zeŋ 19.2-3)

27 Ndam slewja ni tə̀zoru Yezu nakəŋ a huɗ ahay ga bay *Pilet ni vu. Eslini tə̀zalakivabiyu ndam slewja ndahaŋ ni ɗek, tə̀rəkiva ka tay a tàra tèveliŋi ahàr ana Yezu. 28 Tàmbatki azana ndizeni, 29 tèkeleya adak a, tàslap hindigil-hindigil, tə̀fiviyu a ahàr vu akaɗa ga jaku ni, tàzay eziŋgwi tə̀fivù a ahar ga ɗaf vu. Tàra tə̀bəkia zlam a zla nahəma, tàbəhaɗ mirdim kè meleher gayaŋ tə̀gri sa, teyefiŋ, tə̀hi ahkado : « Məgruk sa, bay ga ndam *Zʉde ! » 30 Eslini nday nakəŋ tìtifiviyu esliɓ e eri vu, tə̀zafəŋa eziŋgwi na mək tə̀si a ahàr vu. 31 Tàra tə̀bia seki a nahkay ti tə̀cakwakia azana ya tə̀fəki na, tə̀bikabu azana gayaŋ gayaŋani ya tə̀cakwakia ni. Kələŋ gani tàzay naŋ ga moru *madarfəŋ naŋ kà təndal.

Tadarfəŋ Yezu kà təndal

(Mark 15.21-32 ; Lʉk 23.26-43 ; Zeŋ 19.17-27)

32 Ka ya ti ndam slewja ni tə̀bu tasləkaba a kəsa ni ba ni ti tàbakabu ahàr akaba zal Sireŋ nahaŋ, slimi gayaŋ Simu. Eslini nday nakəŋ tə̀fəki ŋgasa ga mazay təndal ga *madarfəŋ Yezu ni. 33 Nday nakəŋ tòru tìnjʉa ka məlaŋ nahaŋ ; məlaŋ gani nani ti təzalay Golgota, aɗəmvaba « məlaŋ ga aslat ga ahàr. » 34 Tə̀vi zum mebeɗeni akaba haf ɓilek-ɓilekeni ana Yezu nakəŋ. Àra àcaka ti àwayay miseni ndo. 35 Eslini nday nakəŋ tàdarfəŋ naŋ kà təndal ni. Tàra tàdarfəŋa naŋ a ti tàgraki ca-ca àki ka azana gayaŋ ni bəlaŋ àna bəlaŋ ti tə̂sər way azum way. 36 Kələŋ gani tànjəhaɗ tajəgaki naŋ. 37 Eslini tàdarfəŋ pələŋgaf kà təndal agavəla ga ahàr gayaŋ. Ka pələŋgaf nani ti təbəki zlam magudarani ge mis ni ti mis ɗek tə̂sər ; tə̀bəki ti nahkay hi : « Hini ti Yezu bay ga ndam *Zʉde. » 38 Eslini keti tàdarfəŋ ndam akal bebem cʉ kà təndal ndahaŋ kà gəvay ga Yezu, bəlaŋ gani ka ahar ga ɗaf, bəlaŋ gani ti ni ka ahar ga gəjar gayaŋ.

39 Nday ya ti takoru gwar eslini ni tàra tìpia naŋ a ti tìndivi naŋ, tə̀daɗay ahàr, 40 tə̀hikaboru : « Hini, nak ya ti kə̀ɗəm ahkado : “Nembeɗvù *ahay gəɗakani ge Melefit ni ti anələmaba a huɗ ga vaɗ mahkərani ba” ni do aw ? Tamal nak Wur ge Melefit ti həŋgay ahàr gayak, həraya kà təndal na zla aw ! » 41 Eslini gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, ndam *məsər Wakita ge Melefit akaba gəɗákani ndahaŋ ni tèyefiŋ daya. Tə̀ɗəm ahkado : 42 « Naŋ nakəŋ àhəŋgaraba mis ndahaŋ a keti ti àhəŋgaraba ahàr gayaŋ a koksah timey ! Naŋ bay ga ndam *Izireyel ! Tamal nahkay ti mâhəraya kà təndal na ! Tamal ti àhəraya nahəma, leli tekeɗi aməfəki ahàr bilegeni. 43 Àfəkia ahàr ke Melefit a, àɗəm naŋ Wur ge Melefit ti, tamal Melefit awayay naŋ ti mâhəŋgay naŋ nihi zla aw ! » 44 Mis ya tə̀bu madarfəŋani kà gəvay ga Yezu nakəŋ, nday day tìndivi naŋ nahkay.

Yezu amətfəŋ kà təndal

(Mark 15.33-41 ; Lʉk 23.44-49 ; Zeŋ 19.28-30)

45 Fat àra ècika tirkeɗ-keɗ ka ahàr melefit a ti ləvəŋ àgray ka haɗ ni ɗek tekɗefiŋ duk àbivoru àna njemdi mahkər ya ga məlakarawa. 46 Àra àgra njemdi mahkər ti Yezu àdi ana zlahay kay kay, àɗəm : « Eloyi, Eloyi, lama sabahtani ? » Awayay aɗəmvaba ti « Bay Melefit goro ni, Bay Melefit goro ni, kə̀mbrəŋ nu ti kamam ? † » 47 Mis ya tə̀bu eslini ni ndahaŋ tàra tìcia gayaŋ ya ti àzlah na ti tə̀ɗəm : « Azalay Eli ni. » 48 Eslini biliŋ gatay àcuhworu, àzay zlam ya esikabu yam akaɗa ga matala ni, àtəliyu a zum cecʉwekeni vu juɓ, àɓahki ka aday àtəlikabiyu ana Yezu a ma vu ti mîsi. 49 Ay mis ndahaŋ tə̀hi : « Ɓesa day, tamal ti Eli ara ahəŋgay naŋ ti mara mipi. »

50 Ay Yezu nakəŋ àzlahkivu kay kay, àmət. 51 Ka ya ti àmət ni ti azana ga mahay ga məlaŋ *njəlatani ya ti a huɗ ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu ni ègʉzlehvabiyu kwarra, agavəla cekw a haɗ. Haɗ àdaɗay, huɗəkum tàdahvu, 52 mahay ge mindiviŋ tə̀zləkvaba mək ndam ge Melefit ya tə̀mət ni, mis dal-dal e kiɗiŋ gatay bu tàŋgaba. 53 Ka ya ti Yezu àŋgaba e kisim ba ni ti mis ya tàŋgaba ni tàhəraya e mindiviŋ ba, tə̀huriyu a kəsa njəlatani vu. Eslini mis kay tìpia tay a. 54 Bay ga ndam slewja ni akaba ndam slewja ndahaŋ ya tajəgaki Yezu ni tàra tìpia ga haɗ ya àdaɗay na akaba zlam ndahaŋ ya àgravu na ɗek ti aŋgwaz àdəgakia ka tay a, nahkay tə̀ɗəm : « Maslaŋa hini ti Wur ge Melefit eɗeɗiŋ. »

55 Wál ndahaŋ dal-dal tə̀bu eslini cak, tamənjoru. Wál nday nani tàɗəbabiyu Yezu kwa e Gelili ga məgri tʉwi. 56 E kiɗiŋ ga wál nday nani bu ni ti Mari ga kəsa Magədala, Mari məŋ ga ata Zek nday ata Zʉzef, nahaŋ ni ti ni məŋ ga bəza ge Zebede tə̀kibu ka tay.

Təfiyu kisim ga Yezu e mindiviŋ vu

(Mark 15.42-47 ; Lʉk 23.50-56 ; Zeŋ 19.38-42)

57 Məlakarawa àra ègia ti bay ge elimeni nahaŋ àra ; slimi gayaŋ Zʉzef, naŋ ga kəsa Erimete. Naŋ day bay maɗəbay Yezu. 58 Naŋ nakəŋ òru afa ge Pilet, òru èhindi kisim ga Yezu ni. Nahkay Pilet nakəŋ àhi ana ndam slewja tôru tə̂vi. 59 Zʉzef àra àza kisim ga Yezu na ti àkambah àna dawra mʉweni. 60 Àra àkambaha ti àfiyu e mindiviŋ mʉweni vu. Mindiviŋ nani ti gayaŋ gayaŋani, èliyu a pəlaɗ vu. Àra àfiya kisim ga Yezu na e mindiviŋ ni va ti àbəlaɗiviyu belim gəɗakani ana mahay ge mindiviŋ ni mək àsləka òru a magam. 61 Ata Mari ga kəsa Magədala ni nday ata Mari nahaŋ ni nday tə̀bu manjəhaɗani kà gəvay ge mindiviŋ ni.

Ndam slewja tajəgaki mindiviŋ ga Yezu ni

62 Hajəŋ gani vaɗ *məpəsabana ti gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *Feriziyeŋ ni tòru ka ahar bəlaŋ afa ge Pilet. 63 Tòru tìnjʉa ti tə̀hi : « Bay, ka ya ti bay masəkaɗ malfaɗa nani naŋ àbu àna sifa ni àɗəm : “A vaɗ ya mahkər anaŋgaba e kisim ba.” Ma gayaŋ ya àɗəm ni àŋgiaya a ahàr ba ana leli a. 64 Nahkay ti hi ana mis tâjəgay mindiviŋ ni, do ni ti ndam maɗəbay naŋ ni atara təzaba kisim gayaŋ na akal-akal a, atəhi ana mis àŋgaya e eviɗ ba. Atara təɗəma ti malfaɗa gatay ni amatam gayaŋ ya àsəkaɗ ni. » 65 Eslini Pilet nakəŋ àhi ana tay : « Ndam slewja nday hi, dəgum akaba tay ti tâjəgaki mindiviŋ ni akaɗa gekʉli ya kawayum ni. » 66 Nahkay gəɗákani nakəŋ tòru ke mindiviŋ ni ga majəgani lala : tə̀həndi lemerʉ gatay mək tàbəhaɗ ndam slewja ga majəgakiani.

28

Yezu aŋgaba e kisim ba

(Mark 16.1-10 ; Lʉk 24.1-12 ; Zeŋ 20.1-10)

1 Vaɗ *məpəsabana àra àsləkaba, ge miledʉ fat azlərəvaya a vaɗ ga gosku ye enjenjeni zla nahəma, ata Mari ga kəsa Magədala ni nday ata Mari nahaŋ ni tòru tə̀mənjiyu mindiviŋ ni. 2 Tòru tìnjʉa ti haɗ àdaɗay kay kay, hʉya məslər ga Bay geli àsləkabiya e melefit ba, àbəlaɗləŋa belim na mək ànjəhaɗki digʉs. 3 Vu gani aslaɗay akaɗa ga avər ya abay aku ni ; azana gayaŋ day bəɗ-bəɗ akaɗa ga koskosay ni. 4 Ndam ya tajəgaki mindiviŋ ni tàra tìpia ti aŋgwaz àdəgakia ka tay a dal-dal, təgəgər, tìgia akaɗa sifa àniviyu ana tay va bi. 5 Eslini məslər ni àhi ana wál ni ahkado : « Aŋgwaz àwər kʉli ba. Nə̀səra, kəɗəbum ti Yezu naŋ ya ti *tàdarfəŋ kà təndal ni ; 6 àŋgaba e kisim ba, naŋ àbi ahalay va bi. Dəguma mənjumki, məlaŋ ya tàfəkaɗ kisim gayaŋ ni nihi. 7 Nihi ti dəgum weceweci, kə̂humi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : “Àŋgaya e kisim ba ; àdoru ka haɗ *Gelili kama gekʉli, akədumi ahàr ti eslini, akaɗa gayaŋ ya ti àhi ana kʉli ni.” Ma goro ti nahkay. »

8 Wəwal nakəŋ tàsləka ke mindiviŋ na ke wecewecena ; aŋgwaz awər tay, ay tə̀bu təmərvu dal-dal. Tàcuhworu, tawayay moru məhi ma gani ana ndam *maɗəbay Yezu ni. 9 Ka ma geli hini ti Yezu àŋgazlivu ana tay, àhi ana tay ahkado : « Nəgri sa ana kʉli. » Eslini wál ni tə̀rəkioru tàbəhaɗi mirdim, tə̀bəki ahar ka asak gayaŋ ni, tàzləbay naŋ. 10 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Aŋgwaz àwər kʉli ba, dəgum kə̂humi ana bəza ga mmawa ni tôru e Gelili. Eslini ti atoru tipi nu. »

Ndam majəgay mindiviŋ ni taŋgəhaɗi ere ye ti àgravu ni ana mis

11 Ka ya ti wál ni nday tə̀bu e divi bu mba ni ti ndam slewja ndahaŋ e kiɗiŋ ga nday ya tajəgaki mindiviŋ ni bu tòru a kəsa vu. Tòru tìnjʉa ti tàŋgəhaɗi ere ye ti àgravu ni ɗek ana gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni. 12 Nahkay gəɗákani nani tàŋgasvu akaba gəɗákani ndahaŋ, tàgray sawari e kiɗiŋ gatay bu. Tàra tə̀zlapakaba ti tə̀bi siŋgu ana ndam slewja ni dal-dal, 13 tə̀hi ana tay ahkado : « Ɗəmum : “Ga məlavaɗ ka ya ti leli e ɗʉwir bu ni ti ndam maɗəbay naŋ ni tàra tə̀zaba kisim gana akal a.” 14 Tamal bay ni ècia ma gana ti mə̀səra ere ye ti aməhi na, emiciiki ana leli ; nahkay ti aməgri araŋa ana kʉli do. » 15 Ndam slewja nakəŋ tə̀həl siŋgu ni mək tàgray ere ye ti tə̀hi ana tay ni. Nahkay kwa ka sarta gani nani duk àbivaya kana ndam *Zʉde ndahaŋ kay tə̀gəskabá ma gani nana.

Yezu àŋgazlivu ana ndam maɗəbay naŋ ni

(Mark 16.14-18 ; Lʉk 24.36-49 ; Zeŋ 20.19-23 ; Tʉwi 1.6-8)

16 Ndam *maɗəbay Yezu kru mahar bəlaŋani ni tòru e Gelili, ka həma ya ti Yezu àhi ana tay tôru ni. 17 Tòru tìnjʉa, tìpi naŋ a ti tàbəhaɗi mirdim, tàzləbay naŋ, ay ti mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀hi ana ahàr bi naŋ do. 18 Eslini Yezu àhəɗakfəŋbiyu kà tay, àhi ana tay : « Melefit àvua njəɗa gayaŋ a ɗek ga məgur məlaŋ ya agavəla akaba məlaŋ ya ka haɗ na. 19 Nahkay ti dəgum, humioru ma ana mis ga haɗ ga məlaŋ ni ɗek ti tîgi ndam maɗəbay nu. Barum tay àna slimi ga Baba, ga Wur gayaŋ akaba ga *Məsuf Njəlatani. 20 Ere ye ti nə̀hi ana kʉli ni ɗek ti cahumi ana tay ti tə̂gəskabá. Səruma, nu nə̀bu akaba kʉli kəlavaɗ, duk abivoru ana mandav ga duniya. »

* 1:23 Izayi 7.14.

* 2:6 Mise 5.1.

† 2:15 Oze 11.1.

‡ 2:18 Zeremi 31.15.

* 3:2 A wakita ge Meciyʉ bu, tə̀ɗəm « Məgur ga huɗ melefit, » awayay aɗəmvaba « Məgur ge Melefit. »

† 3:3 Izayi 40.3.

* 4:4 Mimbiki 8.3.

† 4:5 Kəsa njəlatani ni ti Zerʉzalem.

‡ 4:6 Limis 91.11-12.

§ 4:7 Mimbiki 6.16.

* 4:10 Mimbiki 6.13.

† 4:16 Izayi 8.23–9.1.

* 5:4 A wakita ndahaŋ bu tàmbatkaba lemerʉ 4 ata 5 a.

† 5:21 Mahərana 20.13 ; Mimbiki 5.17.

‡ 5:27 Mahərana 20.14 ; Mimbiki 5.18.

§ 5:31 Mimbiki 24.1.

* 5:33 Mənjay Levi 19.12 ; Macalani 30.3 ; Mimbiki 23.22-24.

† 5:38 Mahərana 21.24 ; Levi 24.20 ; Mimbiki 19.21.

‡ 5:43 Levi 19.18.

* 8:17 Izayi 53.4.

† 8:20 Mbiki : mis ndahaŋ təɗəm « mbiti. »

* 9:1 Kəsa ga Yezu ti Kafarnahum.

† 9:13 Oze 6.6.

* 10:14 Mətukkaba haɗ ga kəsa kà asak a ti aɗafaki təmbərbu ndam ga kəsa ni, tàwayay tay va do.

† 10:36 Mənjay Mise 7.6.

* 11:10 Malasi 3.1.

† 11:21 Məbakabu buhu akaba məbakabiyu viti ka ahàr ti aɗafaki mis titʉwi, tahəŋgalay Melefit, təgri kam-kam.

‡ 11:22 Ndam Tir ti ndam ge elimeni, tə̀sər Melefit do. Ndam Sidoŋ day nahkay.

* 12:7 Oze 6.6.

† 12:21 Izayi 42.1-4.

‡ 12:40 Mənjay Zonas 2.1.

§ 12:41 Niniv ti kəsa gəɗakani ya Melefit àsləroru Zonas eslini ni (Zonas 1.2).

* 13:15 Izayi 6.9-10.

† 13:35 Limis 78.2.

* 15:4 Mahərana 20.12 ; Mimbiki 5.16.

† 15:4 Mahərana 21.17.

‡ 15:9 Izayi 29.13.

* 16:13 Sezare ge Filip ti slimi ga kəsa gəɗakani.

† 16:18 Piyer ti aɗəmvaba « akur. »

* 18:16 Mənjay Mimbiki 19.15.

* 19:4 Mənjay Mənjəkiani 1.27 ; 5.2.

† 19:5 Mənjəkiani 2.24.

‡ 19:7 Mimbiki 24.1.

§ 19:19 Mahərana 20.12-16 ; Mimbiki 5.16-20 ; Levi 19.18.

* 20:22 Zum ge hijiyem ni ti awayay aɗəmvaba daliya ga Yezu ya amacakay ni.

* 21:5 Mənjay Zakari 9.9.

† 21:9 Mənjay Limis 118.25-26.

‡ 21:13 Mənjay Izayi 56.7 ; Zeremi 7.11.

§ 21:16 Limis 8.3.

* 21:33 Zlam ya àjavù a vədaŋ vu ni ti *viŋ.

† 21:42 Limis 118.22-23.

* 22:21 Ka siŋgu gatay lu ti ndam Rom tagrakiaya mazavu ga bay gəɗakani gatay a, təbəki slimi gayaŋ daya.

† 22:24 Mənjay Mimbiki 25.5.

‡ 22:32 Mahərana 3.6, 15, 16.

§ 22:37 Mimbiki 6.5.

* 22:39 Levi 19.18.

† 22:44 Limis 110.1.

* 23:5 Ka ya ti tahəŋgalay Melefit ni ti ndam Zʉde ndahaŋ təwəlkabu zlam ke meleher ahkay do ni təwəlvù a ahar vu ; a huɗ ga zlam gani nani bu ni ti pakama ge Melefit àbu məbəkiani. Àna ma asara ti təzalay zlam məwəlkabani gani nani filakter. (Mimbiki 6.8).

† 23:5 Ndam Zʉde təɗəməkkiyu zlam akaɗa ezeweɗ ka ma ga mugudi gatay ga maɗafaki nday ndam ge Melefit (Macalani 15.37-41).

‡ 23:35 A Wakita ge Melefit ya ahaslani ga ndam Zʉde ni bu ni ti tə̀ɗəmki ma ka Abel ka mənjəki gani (Mənjəkiani 4.8). Tə̀ɗəmki ma ka Zakari wur ge Berisi ti ni ka mandav gani (2 Labara 24.20-22).

§ 23:39 Limis 118.26.

* 24:15 Mənjay Deniyel 9.27 ; 11.31 ; 12.11.

† 24:30 Mənjay Deniyel 7.13.

* 26:7 Kolombu gani nani ti tàgray àna akur sulumani ya təzalay elbetir ni, siŋgu gani kay.

† 26:31 Mənjay Zakari 13.7.

‡ 26:39 Ahalay ti ma ga Yezu ya àɗəm ni ti nahkay hi : « Həɗakfua hijiyem hina. » A Wakita ge Melefit ya ahaslani ni bu ni ti tə̀ɗəm məzum ɓəruv ge Melefit ti akaɗa zum e hijiyem bu, mis tisi ti akaɗ tay.

§ 26:48 Ka sarta nani ti kəlavaɗ mis təgri sa ana mis ya ti tawayay tay dal-dal ni àna məfəki ma ka tay kà tuwər.

* 26:64 Mənjay Limis 110.1.

† 26:64 Mənjay Deniyel 7.13.

‡ 26:65 Tamal zal Zʉde egʉzlehkaba azana gayaŋ ka vu a ti aɗafaki tuway, ahkay do ni zlam ya àɓəlay do simiteni ni àgrava. Gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ègʉzlehkaba azana gayaŋ ka vu a ni ti azuhva ma ga Yezu ya àɗəm naŋ Wur ge Melefit ni, aɗaba tə̀ɗəm èndivia Melefit a dal-dal.

* 27:10 Mənjay Zakari 11.12-13 ; Zeremi 18.2-3 ; 19.1-2 ; 32.6-15.

† 27:46 Limis 22.2.

Mark

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ma Mʉweni Sulumani ya Mark àbəki ni

Ere ye ti məɗəmki ka Ma Mʉweni Sulumani ya Mark àbəki ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita ga Mark ni àɗafay slimi gayaŋ a wakita ni bu ndo. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, kwa ka mənjəki gani ndam ga Yezu ɗek tə̀səra àbəki ni ti Mark (təzalay naŋ Zeŋ daya : Tʉwi 12.12, 25). Tə̀səra Mark ti tàgrakabu tʉwi akaba Piyer, mək àslamalakabu pakama ga Yezu ya Piyer èci, àhi ni : ere ye ti Mark àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni ɗek ti akaɗa ga pakama ge Piyer ya àhi ana mis ni (Tʉwi 10.37-40) : ànjəki ka baray ga Yezu, èndeveriŋ àna ga Yezu ya àmət mək àŋgaba e kisim ba ni. Mark ti tàgrakabá tʉwi akaba Pol a daya (Tʉwi 12.25 ; 13.5, 13 ; 2 Timote 4.11).

A wakita gayaŋ ni bu ni ti Mark aɗafay zlam ga ndam Zʉde ya tagray ni (7.2-4 ; 15.42), ahəŋgaraba ma ndahaŋ ya ndam Zʉde təzlapay na daya (3.17 ; 5.41 ; 7.11, 34 ; 15.22). Nahkay mə̀səra àbiki wakita ni ti ana ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni ; ahaslani àbu məbəkiani a wakita ndahaŋ bu Mark àbəki wakita gayaŋ ni ka haɗ Itali ahkay do ni a Rom (ka 2 Timote 4.11 Pol àhi ana Timote tə̂rəkioru ka naŋ a Rom nday ata Mark).

A Rom ti tə̀gria daliya ana ndam ga Yezu a : a wakita gayaŋ ni bu ni ti Mark awayay məvi njəɗa ana nday ya ti təcakay daliya azuhva məfəki ahàr gatay ka Yezu ni (1.12-13 ; 8.34-38 ; 10.29-30 ; 13.11-13).

Mark àŋgəhaɗ ere ye ti Yezu àgray akaba àɗəm ni akaɗa ga ata Meciyʉ nday ata Lʉk ya tàŋgəhaɗ ni : Yezu ànjəki ke tʉwi gayaŋ ka haɗ Gelili, òru gwar a Zerʉzalem. Ay Mark àŋgəhaɗ pakama ga Yezu kay ndo ; ahar gəɗakani àŋgəhaɗ ere ye ti Yezu àgray ni. Zlam ga Yezu ya àgray ni day ata Meciyʉ nday ata Lʉk tàŋgəhaɗa àtama ga Mark na, ay pakama ga Mark ndahaŋ ya àŋgəhaɗ ni ti àtam ga nday ndahaŋ ni (mazavu gani nihi, gurumkabu Mark 5.1-42 akaba Meciyʉ 8.28-34, 9.18-26 akaba Lʉk 8.26-37, 41-56, ahkay do ni Mark 6.14-29 akaba Meciyʉ 14.1-12 akaba Lʉk 9.7-9). Ku tamal àŋgəhaɗ pakama ga Yezu kay ndo nəŋgu ni Mark àɗəm Yezu ti bay macahi zlam ana mis (1.21-22, 27 ; 2.13 ; 4.1 akaba ndahaŋ) : a wakita ga Mark bu mis təzalay Yezu « Mʉsi » (4.38 ; 5.35 ; 9.17 akaba ndahaŋ).

Mark àŋgəhaɗ ga Yezu ya àɗəm tə̀ɗəfi naŋ ana mis ba ni (1.34, 44 ; 3.12 ; 5.43 ; 7.36 ; 8.26, 30). Si ka ya ti aməməta, amaŋgaba e kisim ba ni day kwa ti awayay ti mis tə̂sər naŋ ti naŋ way (9.9).

1

Pakama ge Zeŋ bay məbaray mis ni

(Meciyʉ 3.1-12 ; Lʉk 3.1-18 ; Zeŋ 1.19-28)

1 *Ma Mʉweni Sulumani àki ka Yezu *Krist, Wur ge Melefit, ànjəki 2 akaɗa ga Bay Melefit ya ti àɗəm ni. Ma gayaŋ ya àhi ana Yezu ni àbu məbəkiani a wakita ga bay *mahəŋgaray pakama gayaŋ Izayi ni bu. Àhi :

« Nihi ti nu nə̀bu nəsləroru bay məslər goro nahaŋ kama gayak

ti mâslamatukkabu divi.* 3 Dəŋgu gayaŋ ahəndabiyu a huɗ gili bu.

Àɗəm ahkado : “Slamatumikabu divi ana Bay gəɗakani.

Ahàr àɗəm divi gayaŋ mâla ndəlaɓa.” † »

4 Nahkay ti zal nakəŋ, təzalay naŋ Zeŋ, òru a huɗ gili vu ga *məbaray mis. Àra ènjia eslina ti àɗəm ahkado : « Mbatumkaba majalay ahàr gekʉli a. Tamal kàmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a ti, nabaray kʉli. Nahkay ti Bay Melefit ambərfəŋa zlam magudarani gekʉli ni kè kʉli a. » 5 Zeŋ àra àɗəma nahkay ti ndam ga haɗ *Zʉde akaba ndam Zerʉzalem ni ɗek tə̀rəkia. Tàra tìnjia ti tə̀ɗafaya zlam gatay ya tàgudar na, mək Zeŋ nakəŋ àbaray tay a zalaka *Zʉrdeŋ bu hʉya.

6 Zeŋ ti naŋ àbu àna azana mələmani àna eŋgʉc ge ezligwemi, awəlvù àna maslpara ga ambəl a zuh bu. Zlam məzum gayaŋ ti eyew akaba amu. 7 Naŋ àbu azlah, àhi ana tay : « Maslaŋa nahaŋ naŋ àbu ara e divi ba kələŋ goro a. Naŋ nani ti mis gəɗakani, njəɗa gayaŋ àtama goro a. Nu ti way ga mandəhaɗ ahàr ti nêpicehiaba ezeweɗ ga kimaka gayaŋ a di way ? 8 Nu ti nàbaray kʉli àna yam, naŋ ti ni amara məbaray kʉli àna *Məsuf Njəlatani. »

Zeŋ abaray Yezu

(Meciyʉ 3.13-17 ; Lʉk 3.21-22)

9 Ka ya ti Zeŋ naŋ àbu *abaray mis nahəma, Yezu ècikbiyu a Nazaret ka haɗ *Gelili, àrəkia mək Zeŋ nakəŋ àbaray naŋ a zalaka *Zʉrdeŋ bu. 10 Yezu naŋ àbu acəlaya a yam ni ba ni ti èpi huɗ melefit adahvu, èpi *Məsuf ge Melefit ahərkiaya akaɗa ga kurkoduk ya ahər na, àhuriviyu a vu vu. 11 Eslini dəŋgu àhəndabiyu a huɗ melefit bu akaɗa dəŋgu ge mis, àhi : « Nak ti wur goro, nawayay kur dal-dal, kəməru məɓəruv dal-dal. »

Seteni awayay ahəlfəŋa eyʉ kà Yezu a

(Meciyʉ 4.1-11 ; Lʉk 4.1-13)

12 Eslini *Məsuf ge Melefit nakəŋ àzoru Yezu a huɗ gili vu hʉya. 13 Yezu òru ènjʉa a huɗ gili ni va ti anjəhaɗ eslini vaɗ kru kru faɗ. Naŋ àbu eslini ti *Seteni àhəlfəŋa eyʉ a. Ka sarta gani nani ti Yezu naŋ àbu e kiɗiŋ ga zlam ge gili bu ; *məslər ge Melefit tə̀bu təfi ahàr.

Yezu azalay ndam məgəs kilif faɗ, tigi ndam maɗəbay naŋ

(Meciyʉ 4.12-22 ; Lʉk 4.14-15 ; 5.1-11)

14 A vaɗ nahaŋ tàra tə̀wəla Zeŋ a. Tàra tə̀wəla naŋ a nahəma, Yezu òru ka haɗ *Gelili. Òru ènjʉa eslina ti àhi *Ma Mʉweni Sulumani ge Melefit ana mis. Ahivù ana tay, àɗəm ahkado : 15 « Sarta ènjia. Melefit ara azum bay gayaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu, Məgur gayaŋ ènjia. Mbatumkaba majalay ahàr gekʉli a, gəsumkabá Ma Mʉweni Sulumani na. »

16 A vaɗ nahaŋ Yezu naŋ àbu akoru kà gəvay ga dəluv Gelili ti èpi mis bebem cʉ ; biliŋ gani slimi gayaŋ Simu, nahaŋ ni ti ni wur ga məŋani Andre. Nday tə̀bu tətəliyu zəva gatay a dəluv vu, aɗaba nday ndam məgəs kilif. 17 Eslini Yezu àhi ana tay : « Ɗəbumbiyu nu ; anagray ti kîgʉm ndam məhəlibiyu mis ana Melefit akaɗa ya ti kəgəsum kilif ni. » 18 Tàra tìcia pakama ga Yezu na ti tə̀mbərbu zəva gatay ni ndəɓak, tàɗəbay naŋ hʉya. 19 Nday tə̀bu takoru kama gʉzit ti Yezu èpi mis ndahaŋ cʉ keti ; nday bəza ge Zebede, bəlaŋ gani slimi gayaŋ Zek, nahaŋ ni ti ni slimi gayaŋ Zeŋ. Nday a *slalah ga yam bu, tə̀bu təslamalay zəva gatay. 20 Àra èpia tay a ti àzalay tay. Nday nakəŋ tàra tìcia zalay gayaŋ na ti tə̀mbərbu bəŋ gatay Zebede akaba mis ya təgriki tʉwi ana tay ni a slalah ga yam ni bu, tàɗəbay naŋ.

Yezu agariaba seteni ana maslaŋa nahaŋ a

(Lʉk 4.31-37)

21 A vaɗ nahaŋ Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tòru a Kafarnahum. Vaɗ *məpəsabana àra ènjia ti tə̀huriyu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu, mək Yezu nakəŋ ànjəki ka macahi zlam ana mis. 22 Zlam gayaŋ ya àcahi ana tay ni ti àgria ejep ana tay a, aɗaba tìci macahay zlam akaɗa gayaŋ ni ɗay-ɗay ndo. Àhi ma ana tay akaɗa ga bay ni, do ni ti akaɗa ga ndam *məsər Wakita ge Melefit ya təcahi zlam ana mis ni do.

23 Nday tə̀bu a ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni bu nahəma, zal nahaŋ seteni àniviyu a ahàr bu naŋ àkibu ka tay eslini. Àzlah, 24 àɗəm : « Yezu zal Nazaret ! Nak ti kaɗəbafəŋa mam kè leli a mam ? Kàra ge mijiŋ leli a waw ? Nak dəgiya, nə̀səra kur a lala ; nak Bay *njəlatani ge Melefit ya àslərbiyu ni. » 25 Eslini Yezu nakəŋ àzlacaki ke seteni ni ɓəra, àhi : « Lakakaba, sləkiaba ana maslaŋa hina. » 26 Seteni nakəŋ àra ècia zlacay gayaŋ na ti àdaɗay maslaŋa nani kay kay, àzlah kay kay, àsləkiaba. 27 Mis ya ti eslini ni ɗek tàra tìpia ere ye ti àgravu na ti àgria ejep ana tay a dal-dal ; tə̀zlapaki e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Məŋ ga mam hini mam ? Zlam gayaŋ ya àcahi ana leli ni ti zlam mʉweni ; azlapay akaɗa ga bay ni. Ku seteni day àhi ma ana tay, mək təgəsikabu. » 28 Nahkay ti slimi ga Yezu àhəndoru ke weceweceni ka haɗ *Gelili ɗek.

Yezu ahəŋgaraba mis a

(Meciyʉ 8.14-17 ; Lʉk 4.38-41)

29 Yezu akaba Simu, Andre, Zek, Zeŋ tàra tàhəraya a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ni ba ni ti tòru suwwa a magam ga ata Simu nday ata Andre hʉya. 30 Eslini ti mireŋ ga Simu naŋ àvu mandəhaɗani, aku àbəkia. Yezu òru ènjʉa ti tə̀hi ma gani hʉya. 31 Yezu àra ècia ma gana ti àhəɗakfəŋiyu, àgəs ahar gani, èzefteba naŋ a. Aku nakəŋ àhəlkia hʉya, mək wal ni afi ahàr ana tay.

32 Məlakarawa àra ègia fat àdiya a ahay va, məlaŋ èɗiza ti tə̀həlibiyu mis ya ti tèɓesey do ni ɗek akaba nday ya ti seteni agray tay ni ɗek ana Yezu. 33 Mis ga kəsa ni ɗek tàŋgasfəŋvu kà mahay ya ti Yezu naŋ àvu ni ; 34 eslini Yezu nakəŋ àhəŋgaraba mis ya ti arməwər gərgərani awər tay na kay ; mis ya ti seteni àniviyu ana tay ni day àgariaba ana tay a. Àcafəŋa seteni na kà zlapay a, aɗaba tə̀səra naŋ a.

Yezu ahi ma gayaŋ ana mis

(Lʉk 4.42-44)

35 Dʉ àna zʉzʉeni ti Yezu ècikaba, àhəraya òru a huɗ gili vu. Òru ènjʉa ti ahəŋgalay Melefit. 36 Eslini Simu akaba zləbəba gayaŋ ni tàɗəboru naŋ. 37 Tàra tə̀dia ahàr a ti tə̀hi ahkado : « Mis ɗek taɗəbay kur. » 38 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Tokumum mədəgum a kəsa ndahaŋ vu, ti nə̂hivù pakama ge Melefit ana mis nday ye eslini ni bilegeni. Nu nàra ti ga magray tʉwi gani nani. » 39 Naŋ nakəŋ mək àsawaɗay ka haɗ *Gelili ɗek ; a kəsa gərgərani bu ɗek àhi pakama ge Melefit ana mis a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ye eslini ni bu, àgariaba seteni ana mis ndahaŋ a daya.

Yezu ahəŋgaraba zal ambələk a

(Meciyʉ 8.1-4 ; Lʉk 5.12-16)

40 A vaɗ nahaŋ zal ambələk nahaŋ àrəkia ka Yezu a àbəhaɗi mirdim, àhi ahkado : « Kam-kam, tamal kawayay ti kisliki mahəŋgaraba nu a ti nîgia mis njəlatana. » 41 Eslini àsia cicihi ana Yezu a ; Yezu nakəŋ àzoru ahar, ènjifiŋ, àhi ahkado : « Nawayay, gia mis njəlatana. » 42 Yezu àra ènjifiŋa ti maslaŋa nani àŋgaba, ègia mis njəlatana hʉya. 43-44 Eslini Yezu àləgi, àhi ahkado : « Nihi kə̀ŋgaba nahəma, kə̀hi ma gani ana maslaŋa ba. Ru kə̂ŋgazli vu gayak ni ana bay *maŋgalabakabu mis akaba Melefit sawaŋ ; kə̂vi zlam ana Melefit akaɗa ge Mʉwiz ya àɗəm a wakita gayaŋ bu ni, aɗaba kìgia mis njəlatana. Nahkay mis etipi. Etipia ti atəsər nak kə̀ŋgaba, kìgia mis njəlatana. » Àra àhia ma nahkay ti àhi : « Sləka. » 45 Ay zal nakəŋ àra àsləka ti anjəki ka məɗəm pakama ni dal-dal sawaŋ. Maslaŋa ya ti àdi ahàr ni lu ba àhi ma gani. Àɗəmva pakama na nahkay ti Yezu èsliki məhuriyani a kəsa vu vay-vay va do, aɗaba mis tə̀saɓaki. Nahkay ànjəhaɗ e gili cak àfəŋ kà kəsa, mis gwar eley gwar eley do ɗek tə̀rəkioru.

2

Yezu ahəŋgaraba zal dəra

(Meciyʉ 9.1-8 ; Lʉk 5.17-26)

1 Àra àgra vaɗ a ɓal zla ti Yezu àŋga a Kafarnahum a. Naŋ àbu a magam eslini ti mis tìcifiŋa daɗay a. 2 Tə̀rəkia tàra tàŋgasvu dal-dal a ahay ya ti naŋ àvu ni bu. Məlaŋ manjəhaɗani kà gəvay gayaŋ àbi, kà mahay tekeɗi məlaŋ àbi, aɗaba mis ni tə̀saɓay. Naŋ nakəŋ naŋ àbu acahi ma ge Melefit ana tay. 3 Naŋ àbu acahi zlam ana tay nahkay ti mis ndahaŋ faɗ tə̀zibiyu zal dəra nahaŋ àki ka slalah. 4 Ay tìsliki məzikabiyu naŋ ana Yezu do, aɗaba mis tìsliva eslina. Nahkay ti tə̀cəliyu ka *dalahar ga ahay ni, tə̀həlkia gwar ka palahar ya ti Yezu naŋ àvu na ɓal, mək tə̀fiyu naŋ mandəhaɗkiani ka slalah gayaŋ ni gwar ka məlaŋ məhəlkiana ni. 5 Yezu nakəŋ àra èpia ere ye ti tàgray na ti àsəra tə̀fəkia ahàr a. Nahkay àhi ana zal dəra ni : « Wur goro, zlam magudarani gayak ni məmbərfukana ɗek. »

6 Eslini zla ti ndam *məsər Wakita ge Melefit tə̀vu manjəhaɗani bilegeni. Nday nakəŋ tə̀bu təjalay a ahàr gatay bu, tə̀hi ana ahàr ahkado : 7 « Àɗəm ma hini ti kamam ? Azay ahàr gayaŋ akaɗa naŋ Melefit timey ! Way esliki məmbərfəŋa zlam magudarani kè mis a tata way ? Tigi Melefit kwa do ni ! » 8 Nday tə̀bu təjalay ahàr nahkay ti Yezu àsəra ere ye ti tə̀jalaki ahàr na àndava, mək àhi ana tay : « Kajalum ahàr nahkay ti kamam ? 9 Zləzlaɗa gani ti nəhi : “Zlam magudarani gayak ni məmbərfukana,” tək day ti nəhi : “Cicikaba, za slalah gayak na, sawaɗay” ni aw ? 10 Ay nawayay ti kə̂sərum nu *Wur ge Mis ti nisliki məmbərfəŋa zlam magudarani kè mis ka haɗ a. » Mək àhi ana zal dəra nakəŋ : 11 « Nəhuk nahəma : cicikaba, za slalah gayak na, ru a magam. » 12 Eslini naŋ nakəŋ ècikaba cəkwaɗ hʉya, àzay slalah gayaŋ ni, àhəraya e mite va kè eri ge mis na ɗek. Ere ye ti àgravu ni ti àgria ejep ana tay a ɗek, tə̀dəgi ana mazləbay Melefit. Tə̀ɗəm : « Ere hini bik-bik, mìpi kè eri geli ndo. »

Yezu azalay Levi

(Meciyʉ 9.9-13 ; Lʉk 5.27-32)

13 Yezu nakəŋ òru gwar kà gəvay ga dəluv ni keti. Mis ɗek tə̀rəkioru, mək àcahi zlam ana tay. 14 Ka gayaŋ ya naŋ àbu akoru ni ti èpi Levi wur ga Alfe, naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa ka məlaŋ *məhəl hadam. Eslini Yezu nakəŋ àhi ahkado : « Ɗəbabiyu nu. » Nahkay Levi nakəŋ ècikaba cəkwaɗ, àɗəboru naŋ.

15 Kələŋ gani Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tòru afa ge Levi nakəŋ. Tòru tìnjʉa eslina ti tə̀zum zlam akaba ndam məhəl hadam akaba ndam magudar zlam ndahaŋ kay, aɗaba mis nday nani ti nday dal-dal, tə̀bu taɗəbay naŋ. 16 Yezu naŋ àbu azum zlam akaba tay nahkay ti ndam *məsər Wakita ge Melefit tìpia ; nday nani ti ndam *Feriziyeŋ. Tàra tìpi naŋ a ti tə̀hi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Ahəmamam ti Yezu azum zlam ka ahar bəlaŋ akaba ndam məhəl hadam akaba ndam magudar zlam ni mam ? » 17 Naŋ nakəŋ àra ècia pakama gatay na ti àhi ana tay ahkado : « Ndam ya ti nday njalaŋ-njalaŋ ni ti tòru afa ga zal doktar do ; si ndam ga arməwər day kwa ti takoru afa gani. Nu nàra ti ga mazalay ndam jireni do, nàra ti ga mazalay ndam magudar zlam sawaŋ. »

Məgəs ndəra

(Meciyʉ 9.14-17 ; Lʉk 5.33-39)

18 A vaɗ nahaŋ ndam maɗəbay Zeŋ bay məbaray mis ni tə̀bu təgəs ndəra akaba ndam Feriziyeŋ. Eslini mis tə̀rəkia ka Yezu a tə̀hi ahkado : « Ndam maɗəbay Zeŋ ni akaba ndam Feriziyeŋ ni tə̀bu təgəs ndəra ti ndam maɗəbay kur ni tə̀gəs do ni ti kamam ? » 19 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Ka ya ti bay ya ti aday wal ni nday tə̀bu akaba zləbəba gayaŋ ni ti zləbəba ni təgəs ndəra tata waw ? Tə̀gəs ndəra ka ya ti naŋ àbu akaba tay ni do. 20 Ay sarta nahaŋ amara, atəgəskia bay ga wal ni kà tay a. Ka sarta gani nani day kwa ti atəgəs ndəra. 21 Yaw mis àbi azay azana mʉweni asiviyu ana azana gayaŋ midigweni bi. Tamal àgra nahkay ti azana mʉweni ni ara asəkivu azana midigweni ni, mək məlaŋ megʉzlehvani ni ara asagakivu. 22 Nahkay day mis abəviyu zum new-neweni e kene-kene midigweni vu ti àbi. Tamal àgra nahkay ti, zum new-neweni ni àra àwəsa ti ara etezkaba kene-kene na, nahkay ti emizikiba ka tay a cicʉena. Təbəviyu zum new-neweni ti e kene-kene mʉweni vu. »

Yezu naŋ bay ga vaɗ məpəsabana

(Meciyʉ 12.1-8 ; Lʉk 6.1-5)

23 A vaɗ *məpəsabana nahaŋ ba ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu tasləkaba a vədaŋ ga *alkama ba. Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu teheɓoru alkama ni ga mahəpəɗani ka ahàr divi. 24 Tə̀bu teheɓoru nahkay ti ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀hi ana Yezu : « Melefit àɗəm e *Divi gayaŋ ni bu : “Kə̀grum tʉwi a vaɗ məpəsabana ba ba” ti, nihi ti ndam maɗəbay kur ni tagray ti kamam ? » 25-26 Eslini Yezu àhəŋgarfəŋ, àhi ana tay ahkado : « Kèjeŋgʉm ere ye ti Devit àgray ni ndo aw ? Ka ya ti Abiyatar naŋ bay gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ti Devit zlaɗa àdəkiva, lʉwir àwər tay akaba ndam gayaŋ. Nahkay àhuriyu a ahay ge Melefit ni vu, àzum *dipeŋ ya tàfəkaɗi ana Melefit ni. Ay ti Melefit àɗəm e Divi gayaŋ ni bu, mis ndahaŋ tə̀zum dipeŋ nani do ; si ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni day kwa ti təzum. Ay Devit nakəŋ òru àzum, mək àvi ana ndam gayaŋ ni, tə̀zum bilegeni. » 27 Yezu àhi ana tay keti : « Vaɗ məpəsabana ti Bay Melefit àgriaya ana mis a, do ni ti àgri mis ana vaɗ məpəsabana ndo. 28 Nahkay ti ku a vaɗ məpəsabana ba day Bay ya ti aɗəm tâgray zlam hini ni ti nu *Wur ge Mis. »

3

Yezu ahəŋgaraba zal ya ahar mikʉlfiŋana na

(Meciyʉ 12.9-14 ; Lʉk 6.6-11)

1 Yezu àŋgoru a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ni vu keti. Eslini zal nahaŋ naŋ àvu ahar mikʉlfiŋana. 2 Mis ye eslini ni tə̀bu tamənjaləŋ ana Yezu. Tə̀hi ana ahàr ahkado « Kani vaɗ *məpəsabana ti, akal ti ara ahəŋgaraba naŋ a waw ? » Tawayay tacalki Yezu ka zlam magudarani. 3 Yezu nakəŋ àhi ana zal ya ti ahar mikʉlfiŋana ni : « Cikaba, ra e kiɗiŋ ge mis ni va. » 4 Mək àhi ana mis ya ti eslini ni : « Ŋgakaday, Melefit àɗəm mam a wakita ya Mʉwiz àbəki ni bu mam ? Àvia divi ana mis ga magray zlam sulumana a vaɗ məpəsabana tək, ga magray zlam magudarana waw ? Ga mahəŋgay mis tək, ga makaɗ mis aw ? » Nday nakəŋ tə̀lakakabá te-te. 5 Àmənjaləŋ kà tay àna məzum ɓəruv dal-dal, aɗaba tìciiki slimi do. Àhi ana zal ya ti ahar mikʉlfiŋana ni : « Təlbiyu ahar gayak ni. » Àra àtəlikabiya ti ahar gayaŋ ni àslamalava, ègia sənduɓ-sənduɓana. 6 Ndam *Feriziyeŋ ni tàra tìpia ere ye ti àgravu na ti tàhəraya a ahay ni ba, tàŋgasvu akaba ndam maɗəbay bay *Erot ni hʉya ; tàgray sawari ahəmamam ti tîjiŋ Yezu ni.

Mis kay tara afa ga Yezu a

7 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tàsləka tòru kà dəluv ni. Mis dal-dal tàɗəboru naŋ : tàɗəboru naŋ ti ndam Gelili, ndam *Zʉde 8 akaba ndam ga kəsa gatay Zerʉzalem, ndam Idʉme, mis ya ti tàsləkabiya ke ledi ga zalaka *Zʉrdeŋ a ni, ndam ga haɗ ga kəsa Tir akaba ga kəsa Sidoŋ. Tə̀rəkia dal-dal aɗaba tìcia ere ye ti àgray na ɗek. 9 Eslini àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Slamalumukabá *slalah ga yam a, do ni ti mis ni ataŋgəlaɗ nu. » 10 Àhi ana tay nahkay ti aɗaba naŋ àbu ahəŋgaraba mis a dal-dal. Nahkay ndam ga arməwər ɗek tə̀dəɗkiyu ; way way do awayay ti mîjifiŋ lu. 11 Seteni ni tàra tìpia naŋ a ti tàbəhaɗi mirdim, meleher ndiɓa ndiɓa ana haɗ, tə̀dəgiki ana zlahay, tə̀hi ahkado : « Nak Wur ge Melefit. » 12 Eslini Yezu àzlacaki ka tay ŋgak-ŋgak, àhi ana tay : « Kə̀ɗəfum nu ba. »

Yezu adaba ndam asak gayaŋ a kru mahar cʉ

(Meciyʉ 10.1-4 ; Lʉk 6.12-16)

13 Yezu àcəloru a həma vu. Eslini àzalay ndam ya ti àdaba tay a ni ; nday nakəŋ tə̀rəkivoru. 14 Ndam ya tìgi ndam gayaŋ ni ti nday kru mahar cʉ : awayay ti tânjəhaɗkabu, mə̂slər tay ga məhioru pakama gayaŋ ana mis ; * 15 àvi njəɗa ana tay ti tâgariaba seteni ana mis a daya. 16 Nday kru mahar cʉeni ni ti slimi gatay nday hi : Simu àdi slimi Piyer, 17 bəza ge Zebede ata Zek nday ata wur ga məŋani Zeŋ ; nday ti Yezu àdi slimi ana tay Bowanerges, awayay aɗəmvaba nday akaɗa ga aday ga avər ya aməcay ni ; 18 Andre, Filip, Bartelemi, Meciyʉ, Tumas, Zek wur ga Alfe, Tade, Simu naŋ bəlaŋ ga ndam ya takaɗvakivu ka haɗ gatay ni, 19 nahaŋ ni ti ni Zʉdas Iskariyot, bay ya ti amara məsəkumoru Yezu ni.

Yezu ti agray tʉwi àna njəɗa ge Melefit tək, àna njəɗa ge Seteni aw ?

(Meciyʉ 12.24-32 ; Lʉk 11.15-23 ; 12.10)

20 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tàŋga a magam a. Eslini mis dal-dal tàŋgasfəŋvu kà tay keti. Mis ni tə̀bu kay nahkay ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni ahar tekeɗi tə̀ŋgətfəŋ ga məzum zlam do. 21 Ndam gayaŋ ni tàra tìcia ti tàra. Tawayay tazay naŋ, tə̀ɗəm ahkado : « Endisl àniviyu va bi. »

22 Ndam *məsər Wakita ge Melefit tə̀bu eslini, tìcikbiyu kwa a Zerʉzalem. Tə̀ɗəm ahkado : « Yezu nahəma, seteni *Belzebʉl àniviyu. Agariaba seteni ana mis a ni ti àna njəɗa ga bay ge seteni nani. » 23 Eslini Yezu àzalay tay, àhi ma ana tay àna ma *gozogul : « Ahəmamam *Seteni esliki magaray ahàr gayaŋ gayaŋani ni mam ? 24 Tamal ndam ga haɗ nahaŋ nday ndayani takaɗvu e kiɗiŋ gatay bu ni ti haɗ gani àŋgoru kama do. 25 Tamal ndam ga huɗ ahay takaɗvu e kiɗiŋ gatay bu ni ti huɗ ahay gani àŋgoru kama do. 26 Nahkay day tamal Seteni ezirey ahàr gayaŋ ti njəɗa gayaŋ èdeva, àŋgoru kama koksah ; gayaŋ àndava hʉya. »

27 Yezu àɗəm keti : « Mis ahuriyu a ahay ge mis njəɗa-njəɗani vu, mək ahəlfəŋa zlam gayaŋ a mənjəɗ mə̂wəl naŋ ti àgravu koksah. Si tamal àwəla naŋ a day kwa ti ahəlfəŋa zlam gayaŋ a. 28 Nəhi ana kʉli nahəma, zlam magudarani ge mis ya tagudar ni ɗek akaba ndivey ya tindivi Melefit ni ɗek ti Melefit ambərfəŋa kà tay a. 29 Ay maslaŋa ya ti endivi Məsuf gayaŋ ni ti, magudar zlam gayaŋ nani ti Melefit àmbərfəŋa ɗay-ɗay do. Maslaŋa nani amanjəhaɗ akaba zlam magudarani gayaŋ ni kaŋgay-kaŋgay hʉya. »

30 Yezu àhəŋgarfəŋ kà pakama gatay ni nahkay ti aɗaba tə̀ɗəm « Seteni àniviyu. »

Ndamam ndam ga huɗ ahay ga Yezu eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ni mam ?

(Meciyʉ 12.46-50 ; Lʉk 8.19-21)

31 Eslini məŋ ga Yezu akaba bəza ga məŋ ga Yezu tàra tìnjia. Nday e mite bu, tə̀slərkiyu mis ti mâzaliyu naŋ. 32 Ay ti mis tə̀vu dal-dal manjəhaɗani, tèveliŋia ahàr ana Yezu a. Tə̀hi ahkado : « Ata muk akaba bəza ga muk tə̀bu e mite bu, təzalay kur. » 33 Àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Məŋ goro ti way ? Bəza ga mmawa ti ndamam ? » 34 Eslini Yezu nakəŋ àmənjaləŋ kè mis ya ti tèveliŋi ahàr ni ɗek, àhi ana tay ahkado : « Məŋ goro akaba bəza ga mmawa nahəma, nday hini. 35 Maslaŋa ya ti agray ere ye ti Melefit awayay ni ti, naŋ nani ti wur ga mmawa zalani, bi walani, mmawa daya. »

4

Bay mabəhaɗ hilfi ga zlam

(Meciyʉ 13.1-9 ; Lʉk 8.4-8)

1 Yezu òru gwar kà gəvay ga dəluv ni ga macahi zlam ana mis keti. Eslini mis dal-dal tə̀cakalafəŋvu, nahkay naŋ nakəŋ káy àcəliyu a *slalah ga yam vu ka ahàr ga dəluv ni, ànjəhaɗviyu digʉs, àcahi zlam ana tay ; mis macakalavani ni nday tə̀bu kà gəvay ga dəluv ni, təbi slimi. 2 Àcahi zlam gərgəri kay ana tay àna ma *gozogul. A pakama gayaŋ ya àhi ana tay ni bu ni ti àɗəm ahkado : 3 « Cʉm day, maslaŋa nahaŋ àhəraya òru e gili ga mabəhaɗ hilfi ga zlam. 4 Naŋ àbu abəhaɗoru hilfi ga zlam ni ti ɓal gani àdəgoru e divi vu. Nahkay eɗiɗiŋ tàra tə̀ndaba. 5 Ɓal gani keti àdəgoru ka pəlaɗ ya haɗ àhəcaki ni. Àfətaya hʉya, aɗaba haɗ àki ka pəlaɗ ni kay bi. 6 Àra àfətaya, fat àra àvəɗia ti èhiriŋaba aɗaba àbiyu sliri a haɗ vu kay ndo. 7 Ɓal gani keti àdəgiyu a adak vu. Àra àfətaya ti adak ni tə̀ɗəkkabu akaba naŋ, tèŋgecekabá naŋ a, nahkay ti àbi bəza ndo. 8 Ɓal gani keti àdəgoru ka haɗ sulumani. Àra àfətaya ti àɗək, àbi bəza. Bəlaŋ gani àbi bəza kru kru mahkər, bəlaŋ gani keti bəza kru kru muku, nahaŋ ni bəza diŋ. » 9 Yezu àɗəm keti : « Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci lala ! »

Yezu ahi ma ana mis àna ma gozogul ti kamam ?

(Meciyʉ 13.10-17 ; Lʉk 8.9-10)

10 Ka ya ti Yezu naŋ àbu cak nahəma, ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni akaba mis ndahaŋ ya taɗəbay naŋ ni tìhindifiŋa pakama àki ka ma *gozogul gayaŋ ya àɗəm na. 11 Àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ti Melefit àɗəfikiaba zlam maŋgahani àki ka Məgur gayaŋ na ana kʉli a. Ana mis ndahaŋ ga dala ni ti ma gayaŋ ya ahi ana tay ni ɗek ti ma gozogul. 12 Agray nahkay ti

“Ku tamal tamənjaləŋ ka zlam lala nəŋgu ni tìpi ba ;

ku tamal təbi slimi ana pakama lala nəŋgu ni tìci ba.

Do ni ti atambatkaba məɓəruv gatay a,

Melefit ambərfəŋa zlam magudarani gatay ni kà tay a.” * »

Yezu aɗafaba ma gozogul ga bay mabəhaɗ hilfi ga zlam na

(Meciyʉ 13.18-23 ; Lʉk 8.11-15)

13 Yezu àhi ana tay keti : « Kìcʉm ma *gozogul hini do ! Akara kicʉm ndahaŋ ni ɗek ti ahəmamam ? 14 Bay ya ti abəhaɗ hilfi ga zlam ni, naŋ akaɗa bay ya ti àhi pakama ge Melefit ana mis ni. 15 Mis ndahaŋ tə̀bu, nday akaɗa divi ya ti hilfi ga zlam àdəgaki ni : tìcia pakama ge Melefit a, mək *Seteni ara ahəliaba pakama nana ana tay a hʉya. 16 Mis ndahaŋ day tə̀bu, nday akaɗa pəlaɗ ya ti hilfi ga zlam àdəgaki ni : tìcia pakama ge Melefit na ti təgəskabu àna məmərani hʉya. 17 Ay pakama nani àhuriviyu ana tay a məɓəruv vu do, akaɗa ge sliri ya ti tòru a haɗ vu do ni ; təgəskabu ti ga hayaŋani. Tamal zlam zləzlaɗani àdia ahàr ana tay a, ahkay do ni mis təgri daliya ana tay azuhva pakama ge Melefit ni ti təmbrəŋ hʉya, tə̀gəskabu va do. 18 Mis ndahaŋ tə̀bu, nday akaɗa hilfi ga zlam ya ti àdiyu a huɗ ga adak vu ni : tìcia pakama ge Melefit a ti təgəskabu. 19 Ay majalay ahàr ga duniya ariva ana tay a, elimeni agosay tay, zlam gərgərani ndahaŋ egi eri ana tay daya. Zlam nday nani ɗek teŋgecekabu zlam akaɗa ga adak ni. Nahkay ti pakama ya ndam nday nani tìci ni àzaya araŋa do. 20 Mis ndahaŋ ti ni tici pakama ge Melefit ; tìci ti təgəskabu. Nday akaɗa haɗ sulumani ya hilfi ga zlam àdəgaki ni, nahkay təbi bəza. Bəlaŋ gani abi bəza kru kru mahkər, bəlaŋ gani keti bəza kru kru muku, nahaŋ ni bəza diŋ ni. »

Ma gozogul àki ke ceŋgel akaba darama

(Lʉk 8.16-18)

21 Yezu nakəŋ àhi ana tay keti : « Maslaŋa àbu ahəmbaki dagəla ke ceŋgel mibefteni, ahkay do ni afiyu ceŋgel ni a zuh slalah vu aw ? Aha ! Afəkaɗ ka məlaŋ zaŋani do aw ! 22 Nəɗəm nahkay ti aɗaba zlam ya ti maŋgahani ni ɗek emipivu, zlam ya ti maɗafani faŋ do ni ɗek emicivu daya. 23 Tamal slimi tə̀fəŋ kè kʉli ge mici zlam nahəma, cʉm ! »

24 Àhi ana tay keti : « Bumi slimi ana pakama ya ti kicʉm ni. Darama ya lekʉlʉm kəgurumi zlam ana mis ndahaŋ àna naŋ ni ti Melefit day aməguri zlam ana kʉli àna naŋ, mək aməgurikiviyu ana kʉli àkivu. 25 Aɗaba maslaŋa ya ti zlam gayaŋ àbu ni ti atəvikivu. Ay maslaŋa ya ti zlam gayaŋ àbi nahəma, ku ere ye ti àfəŋ ni day atəzafəŋa. »

Ma gozogul àki ke hilfi ga zlam ya afətaya ni

26 Yezu àhi ana tay keti : « *Məgur ge Melefit ti azavu akaɗa ga bay ya ti abəhaɗ hilfi ga zlam ni. 27 Ku tamal bay nani enji ɗʉwir, ku tamal èpiɗekva, məlavaɗ akaba məlafat gani nəŋgu ni, hilfi ga zlam ni afət, aɗək : ahəmamam afət, aɗək ni ti naŋ àsər do. 28 Haɗ ni agray zlam zlam gayaŋ : zlam ni afətkiaya, mək abay ahàr. Àra àba ahàr a ti abi bəza kay. 29 Ka ya ti zlam ni àndəha nahəma, bay nani azay məvəɗ gayaŋ, aɗaba sarta ga mabazani ènjia. »

Ma gozogul àki ke hilfi ga zlam gʉziteni

(Meciyʉ 13.31-32, 34 ; Lʉk 13.18-19)

30 Àɗəm keti : « Məzum *Məgur ge Melefit ti àzavu akaba mam ? Mara maɗafaba àna ma *gozogul weley ? 31 Cʉm day, Məgur ge Melefit ni ti àzavu akaba wur ge hilfi ga zlam gʉziteni, gʉziteni e kiɗiŋ ga bəza ge hilfi ndahaŋ ya a duniya bu ni ɗek. 32 Tìzligia ti aɗək, àtam zlam ya ti tizligi e dini bu ni ɗek àna gəɗakani. Aɓal ahar gəɗákani, eɗiɗiŋ tagraviyu lala gatay a huɗ gani vu tata ; tanjəhaɗ e zʉhweri gani bu. »

33 Yezu àcahi ma ge Melefit ana mis àna ma *gozogul kay akaɗa nday hini. Àhi ma ana tay ti ya tisliki miceni tata ni. 34 Ma gayaŋ ya àhi ana tay àna ma *gozogul do ni ti àbi, ay ka ya ti naŋ àbu akaba ndam maɗəbay naŋ ni ka ahàr gatay ni ti àɗəfiaba ana tay a ɗek lala.

Yezu azlacaki ka aməɗ

(Meciyʉ 8.23-27 ; Lʉk 8.22-25)

35 Məlakarawa gani ti Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni : « Tokumum mədəgum gwar ke ledi ga dəluv ni. » 36 Nahkay nday nakəŋ tàsləkaba e kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni ba, tə̀hurkiviyu ka Yezu a *slalah ga yam vu, tàzay naŋ àna naŋ. *Slalah ga yam ndahaŋ tə̀bu kà gəvay gani gayaŋ ya tàzay naŋ àna naŋ ni. 37 Nday tə̀bu təzoru naŋ ti aməɗ gəɗakani àkəzlabiyu ka ahàr ga yam ni, mək yam ni àjaɓasliyu a slalah ga yam ni vu, awayay arəhvù wuɗak. 38 Ka ya ti aməɗ ni naŋ àbu akəzlay nahəma, Yezu naŋ àvu e ɗʉwir bu gwar ke meteliŋ ga slalah ga yam ni, àfəki ahàr ka zlam kuɗ-kuɗani. Naŋ e ɗʉwir bu ni ti nday nakəŋ tèpiɗek naŋ, tə̀hi : « Mʉsi ! Leli ɗek miji ti ahəluk ahàr do aw ? » 39 Naŋ nakəŋ àra èpiɗekva ti àzlacaki ka aməɗ ni ɓəra, àhi ana yam ni : « Lakakaba ! Kàdaɗay va ba ! » Eslini aməɗ ni àmbrəŋ makəzlani hʉya, yam ni ègia ɗegika. 40 Aməɗ ni àra àmbrəŋa makəzlana ti Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni : « Aŋgwaz awər kʉli ti kamam ? Kekileŋa kə̀fumku ahàr ndo aw ? » 41 Ere ye ti Yezu àgray ni àsia aŋgwaz ana tay a dal-dal, nahkay tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : « Naŋ hini ti way ? Aməɗ akaba yam day ticiiki slimi ni ! »

5

Yezu agariaba seteni kay ana maslaŋa nahaŋ a

(Meciyʉ 8.28-34 ; Lʉk 8.26-39)

1 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tòru ke ledi ga dəluv ka haɗ ga ndam Zerasa. 2 Àra àhəraya a *slalah ga yam ni ba ni ti zal nahaŋ seteni agray naŋ àhəraya e kiɗiŋ ge mindiviŋ ba, àŋgwivabiyu a ma vu hʉya. 3 Zal nani ti anjəhaɗ kè mindiviŋ, mis tàmətaɓfəŋa, ku àna jejirɓi day tìsliki məwəl naŋ va do. 4 Ahaslani tə̀wəla naŋ àna jejirɓi a akaba tə̀biviya sisel a asak va sak kay nəŋgu ni, èheɓkaba ɗek. Njəɗa gayaŋ àtama ge mis ya ti təgəs naŋ na. 5 Nahkay ti məlavaɗ akaba məlafat naŋ àbu anjəhaɗ kà məlaŋ ge mindiviŋ, a həma bu ; azlah, esliŋkaba vu gayaŋ àna akur a. 6 Àra èpibiya Yezu a driŋ ti àzəbiyu asak ; àra ènjia ti àbəhaɗi mirdim grik, meleher ndiɓ ana haɗ. 7 Àdiki ana zlahay, àhi ahkado : « Nak Yezu Wur ge Melefit naŋ agavəla driŋ ti kaɗəbafua mam ? Nahəŋgalay kur kam-kam àna slimi ge Melefit, kə̀gru daliya ba ti ! » 8 Àɗəm nahkay ti aɗaba Yezu àhi : « Nak seteni, həraya a maslaŋa hini ba » palam. 9 Yezu èhindifiŋa ma, àhi : « Slimi gayak way ? » Àhəŋgrifəŋ : « Slimi goro Gaslka, aɗaba leli kay dal-dal. » 10 Àhəŋgalay Yezu dal-dal, àhi : « Kam-kam, kə̀garaba leli ka haɗ hina ba ti ! »

11 Eslini ti mədrə́s tə̀bu kay ka ahar bəlaŋ, təzum zlam kà gəvay ga həma. 12 Nahkay seteni ni tìhindifiŋa ma kà Yezu a, tə̀hi ahkado : « Vi divi gani ana leli, ti mə̂rəkivoru ka mədrə́s nday tegʉni, ga moru məhuriviyani ana tay ti. » 13 Yezu nakəŋ àvi divi gani ana tay. Nahkay seteni ni tə̀mbrəŋ zal nakəŋ, tòru tə̀cəlivù a ahàr vu ana mədrə́s ni, mək mədrə́s ni tə̀dəgiki ana hwa gʉdik. Tàcuhworu, tòru tə̀dəguyu a dəluv ni vu cizliv cizliv. Tagray dəbu cʉ, ɗek tìzia kəɗap.

14 Eslini nday ya ti tajəgay mədrə́s ni day tə̀dəgiki ana hwa tiɗizl bilegeni. Tòru a huɗ ga kəsa vu akaba gili gani, tàra tə̀hibiyu ma gani ana mis. Mis ga kəsa ni tàra ga mamənjaya ere ye ti àgravu na. 15 Tàra tə̀rəkia ka Yezu a ti tìpi bay ya ti seteni Gaslka àsləkiaba a ahàr ba ni naŋ lala, manjəhaɗani digʉsa akaba azana məbakabani, ègia sulumana. Tàra tìpia naŋ a ti aŋgwaz àdəgakia ka tay a silim. 16 Eslini nday ya ti tìpia ere gani nana ni ti tàŋgəhaɗi ma gani ana ndam ga kəsa ni. Tàŋgəhaɗ ere ye ti àgrakivu ke seteni ni akaba ere ye ti àgrakivu ka mədrə́s ni. 17 Tàra tàŋgəhaɗa ti mis ye eslini ni tə̀njəki ka mahəŋgalay Yezu, tə̀hi : « Sləkaba ka haɗ geli a. »

18 Ka ya ti Yezu acəliyu a slalah ga yam ni vu nahəma, zal ya ti seteni àsləkiaba ni àhəŋgalay naŋ, àhi ahkado : « Naɗəbay kur bilegeni ti. » 19 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Aha, ru a magam, kâŋgəhaɗi ere ye ti àgrakukvu ni ɗek ana ndam gayak. Hi ana tay kə̀sia cicihi ana Bay gayak gəɗakana, hi ere ye ti àgruk ni ɗek ana tay. » 20 Nahkay ti zal nakəŋ àsləka, òru a kəsa ga haɗ ni vu ɗek ; təzalay haɗ gani nani *Kəsa Kru. Eslini àŋgəhaɗoru ere ye ti Yezu àgri ni ɗek. Mis ni tàra tìcia ma gana ti àgria ejep ana tay a ɗek.

Yezu ahəŋgaraba wal nahaŋ akaba wur dahalay a

(Meciyʉ 9.18-26 ; Lʉk 8.40-56)

21 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tàsləka àna slalah ga yam na. Tòru tìnjʉa gwar ke ledi ga dəluv na ti tàhəraya a slalah ga yam ni ba. Ka ya ti Yezu naŋ àbu ka dəŋ-dəŋ ga dəluv ni ti mis dal-dal tàra tèveliŋi ahàr. 22 Eslini maslaŋa nahaŋ təzalay naŋ Zayros àra ; naŋ gəɗakani ga ahay ga *mahəŋgalavù Melefit. Àra èpia Yezu nakəŋ a ti àrəkioru, àbəhaɗ mirdim kè meleher gayaŋ, ahàr ndiɓa ana haɗ. 23 Àhəŋgalay naŋ kay, àhi ahkado : « Kam-kam, wur goro dahalayani naŋ àbiyu amət ti, nihindi kur ti kâra kə̂bəki *ahar, ti mâŋgaba, àmət ba ti. » 24 Nahkay Yezu nakəŋ òru. Mis dal-dalani ni tèveliŋia ahàr a, tə̀bu taɗəboru naŋ dəɓəsia.

25 Eslini wal nahaŋ àbu, mimiz asləkafəŋa agray vi kru mahar cʉ. 26 Naŋ àbu acakay daliya àna naŋ dal-dal, àɗəbakaba ndam doktar a ɗek, ègwejelekaba zlam gayaŋ a ɗek, ŋgulum gani day àbi, asagaki asagaki do sawaŋ. 27 Wal nakəŋ àra ècia pakama ya ti tə̀bu təzlapaki ka Yezu na ti òru gwar kələŋ e kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni vu, ènjifiŋ kà azana ga Yezu nakəŋ. 28 Àgray nahkay ti aɗaba àhi ana ahàr : « Tamal ti nìnjifiŋa kà azana gayaŋ na day, naŋgaba. » 29 Eslini mimiz gayaŋ ya ti asləkafəŋa ni àmbrəŋa naŋ a hʉya. Wal nakəŋ àsər araŋa àbi awər naŋ va bi, ègia njalaŋ-njalaŋana. 30 Ka ya ti wal ni àŋgaba nahəma, Yezu àsər hʉya njəɗa gayaŋ àhəŋgaraba maslaŋa. Àra àsərkia nahəma, àmbatvakivu ke mis dal-dalani ni, àhi ana tay ahkado : « Way ènjifiŋ kà azana goro ni way ? » 31 Ndam maɗəbay naŋ ni tə̀hi ahkado : « Ŋgakaday akaba mis damkulkulani ni ti kəsərkaba ahəmamam ti way ènjifʉk way ni ? » 32 Ay Yezu nakəŋ naŋ àbu eheliŋ eri gwar kà gəvay gayaŋ, awayay epi maslaŋa ya ti ènjifiŋ ni. 33 Eslini wal nakəŋ aŋgwaz awər naŋ, naŋ àbu agəgər slaɓ-slaɓ. Naŋ àbu agəgər nahkay ti àrəkia ka Yezu nakəŋ a, àbəhaɗi mirdim meleher ndiɓ ana haɗ, aɗaba àsərkia ke ere ye ti àgrakivu na ; àhiaba jiri gana ɗek. 34 Eslini Yezu nakəŋ àhi ahkado : « Wur goro ni, Melefit àhəŋga kur a aɗaba kə̀fəkua ahàr a palam. Sləka, ru àna sulumani ; arməwər gayak ni àŋgukukvu ɗay-ɗay va ba. »

35 Ka ya ti Yezu naŋ àbu azlapay nahkay nahəma, mis ndahaŋ tìnjia, tàsləkabiya afa ga gəɗakani ga ahay ga mahəŋgalavù Melefit na, tàra tə̀hi ahkado : « Wur gayak nakəŋ èndeverva. Kekileŋa kiwisiri ahàr ana mʉsi ti kamam ? » 36 Ay Yezu àbi slimi ana ma gatay ni ndo, àhi ana gəɗakani ga ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni ahkado : « Aŋgwaz àwər kur ba, fəku ahàr ciliŋ. » 37 Eslini Yezu àcafəŋa mis ndahaŋ na ɗek ga maɗəboru naŋ a ; àɗəm si ata Piyer, Zek, Zeŋ wur ga məŋ ge Zek ni tâɗəboru naŋ ciliŋ. 38 Tòru a magam afa ga bay ga ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni. Tòru tìnjʉa ti tə̀di ahàr ana mis kay titʉwi, təzlah, tagray delʉlʉ. Yezu àra èpia tay a ti 39 àhuriyu, àhi ana tay ahkado : « Kazlahum mam ? Kitʉwʉm mam ? Wur ni àmət ndo, naŋ àbu enji ɗʉwir timey. » 40 Àra àhia pakama ana tay a nahkay ti tèyefiŋ. Eslini Yezu nakəŋ àgaraya mis ya titʉwi na ɗek e mite va, àzay bəŋ ga wur ni, məŋ ga wur ni akaba ndam ya ti tàɗəbabiyu naŋ ni ciliŋ, mək tə̀huriyu ka məlaŋ ya ti tàfəkaɗ wur ni. 41 Tàra tə̀huriya ti Yezu nakəŋ àzay ahar ga wur ni, àhi ahkado : « Talita kumi. » Awayay aɗəmvaba « Wur dahalay, nəhuk, cikaba. » 42 Nahkay ti wur nakəŋ ècikaba hʉya, naŋ àbu asawaɗay. Wur nani ti vi gayaŋ kru mahar cʉ. Àra àŋgaba ti nday ya a ahay bu ni àgria ejep ana tay a kay. 43 Eslini Yezu àləgi ana tay kay, àɗəm : « Ere ye ti nàgray ni ti maslaŋa èci ba. » Mək àhi ana ata bəŋani : « Vumi zlam məzumani. »

6

Ndam Nazaret tə̀fəki ahàr ka Yezu do

(Meciyʉ 13.53-58 ; Lʉk 4.16-30)

1 Yezu àra àsləka kà məlaŋ nana, òru a kəsa gayaŋ vu, ka məlaŋ ya ti àɗək ni. Tòru akaba ndam maɗəbay naŋ ni ɗek. 2 Eslini vaɗ *məpəsabana ènjia nahəma, òru a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ni vu, àcahi ma ge Melefit ana mis. Mis ya təbi slimi ni vir-vir. Tàra tìcia ma gayaŋ ya àcahi ana tay na ti àgria ejep ana tay a dal-dal. Tə̀ɗəm ahkado : « Àŋgət ma gani hini eley ? Məsər zlam weley hini weley ? Way àvi njəɗa ga magray ere ye ti ɗay-ɗay mis tìpi ndo ni way ? 3 Naŋ bay madar zlam, wur ga Mari ni do waw ? Bəza ga məŋani ata Zek, Zoze, Zʉd, Simu ni do waw ? Bəza ga məŋani walani nday tə̀bu akaba leli ahalay ni do waw ? » Azuhva nani ti mis nday nani tàwayay məfəki ahàr ka Yezu ndo. 4 Eslini Yezu àɗəm : « Bay məhəŋgri *pakama ge Melefit ana mis ni ti tàwayay naŋ a kəsa gayaŋ bu do. Ata bəŋani akaba ndam ga huɗ ahay gayaŋ day tàwayay naŋ do, si a kəsa ndahaŋ bu kwa ti mis ndahaŋ tawayay naŋ. » 5 Ka məlaŋ gani nani ti Yezu èsliki magray zlam ndahaŋ ya ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni ndo hʉya, si àbəki *ahar ke mis ndahaŋ ɓal, àhəŋgaraba tay a ciliŋ. 6 Nahkay ndam ga kəsa gayaŋ ni tə̀fəki ahàr ndo. Gatay ya ti tə̀fəki ahàr ndo ni ti àgria ejep a, mək naŋ nakəŋ àsləka, àsawaɗoru a kəsa ndahaŋ vu kà gəvay ga kəsa gayaŋ ni, àcahi zlam ana mis.

Yezu aslər ndam asak gayaŋ kru mahar cʉ

(Meciyʉ 10.5-15 ; Lʉk 9.1-6)

7 Eslini Yezu nakəŋ àzalay ndam gayaŋ kru mahar cʉeni ni, ànjəki ka məsləroru tay cʉ cʉ. Wuɗaka tàsləka ti àvia njəɗa ana tay a ga magariaba seteni ana mis a, 8 àhi ana tay ahkado : « Kədəgum nihi nahəma, kə̀zum zlam a ahar vu ba, ku zlam məzumani, ku mbolu, ku siŋgu day kə̀həlum e zlembi vu ba. Zum aday a ahar vu, 9 bumvu kimaka a asak vu ciliŋ. Kə̀bumkabu endʉwi cʉ cʉ ba daya. »

10 Àhi ana tay keti : « Ka ya ti akəhurumiya a ahay va afa ge mis a nahəma, njəhaɗuma eslina ; kàmbatum ahay nahaŋ ba duk abivoru ana vaɗ gekʉli ya akəsləkuma ni. 11 Ay ka məlaŋ ya ti kədəgum ni, tamal ti tə̀gəskabu kʉli do, tàwayay miciki pakama gekʉli ni ana kʉli do nahəma, sləkuma eslina. Ka ya ti kəsləkuma ni ti təkumkaba haɗ ga kəsa gatay na kà asak gekʉli a. * Nahkay ti atəsərki ka magudar zlam gatay ni. » 12 Eslini nday nakəŋ tə̀həlvu hurum, tòru, tə̀hioru ma ge Melefit ana mis, tə̀ɗəm ahkado : « Ahàr àɗəm kâmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a kwa. » 13 Tàgariaba seteni ana mis a kay daya ; tàgrakia amal ka ndam ga arməwər a kay, tàhəŋgaraba tay a.

Takaɗ Zeŋ bay məbaray mis ni

(Meciyʉ 14.1-12 ; Lʉk 9.7-9)

14 Nahkay mis tə̀bu təzlapaki ka Yezu gwar eley gwar eley do ɗek. Tə̀bu təzlapaki nahəma, bay *Erot ècia pakama gatay ya ti tə̀ɗəm na. Aɗaba mis ndahaŋ tə̀ɗəm Yezu ti naŋ Zeŋ bay məbaray mis ni, àməta mək àŋgaba e kisim ba. Tə̀ɗəm agray zlam magray ejep tata ti aɗaba àŋgaba e kisim ba. 15 Mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm naŋ Eli bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni. Mis ndahaŋ keti tə̀ɗəm naŋ bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit akaɗa ga nday ya ti ahaslani ni. 16 Erot àra ècia pakama nana zla nahəma, àɗəm ahkado : « Naŋ ti Zeŋ bay məbaray mis ni. Nèkelkia ahàr a, nihi ti àŋgaba e kisim ba. »

17-18 Bay Erot àɗəm nahkay ti azuhva zlam ya àgravu ni. Zlam gani nihi : Erot àzafəŋa Erodiyat wal ge Filip a ; Filip ti wur ga məŋ ga Erot. Àra àza wal na ti Zeŋ bay məbaray mis ni àhi ahkado : « Kàzafəŋa wal kà wur ga muk a ti àwəsl. » Zeŋ àra àhia ma nahkay ti bay Erot nakəŋ àhi ana ndam gayaŋ tə̂gəs naŋ, tə̂wəl, tə̂fiyu a daŋgay vu, mək tàgray nahkay. 19 Erodiyat nakəŋ àra ècia ma ge Zeŋ na ti àwayay ti epi Zeŋ kè eri do simiteni, awayay akaɗ naŋ. Ay ti èsliki do, 20 aɗaba bay Erot agrafəŋa aŋgwaz kè Zeŋ a, àsəra Zeŋ ti mis jireni, àgudar zlam do. Nahkay Erot awayay ti maslaŋa àgri araŋa ba. Awayay məbi slimi ana pakama ge Zeŋ ya ti àɗəm ni ; àra ècia ti ahəli ahàr sawaŋ.

21 A vaɗ nahaŋ Erodiyat nakəŋ àŋgətfəŋa eviɗ a. Ka fat nani Erot àgray wuməri ge miwivu gayaŋ ; àzalakabu ndam ga ŋgumna gəɗákani, gəɗákani ga ndam slewja gayaŋ akaba ndam ge elimeni ga haɗ *Gelili ni. 22 Ka ya ti nday tə̀bu təzum zlam nahəma, wur ga Erodiyat dahalayani àhurkiviyu ka tay, mək àhəɓay kè meleher gatay. Àhəɓay nahkay ti, həɓay gayaŋ ni ègia eri ana bay Erot a, ègia eri ana mis ya ti àzalakabu tay na daya. Ègia eri ana tay a nahkay ti bay ni àhi ana wur dahalay ni : « Hindifua ere ye ti nak kawayay na ti nəvuk. » 23 Àmbaɗi dək, àhi ahkado : « Ere ye ti kihindifua ni, ku tamal kawayay telma ga haɗ ya nəgur ni day nəŋgu ni, nəvuk. » 24 Eslini wur dahalay ni àhəraya, àrəkioru ka məŋani Erodiyat, àhi ahkado : « Nihindifiŋa mam ? » Məŋani nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Ru kə̂hi nahəma : “Nawayay ahàr ge Zeŋ bay məbaray mis ni.” » 25 Nahkay wur dahalay ni àcuhwakibiyu ka bay nakəŋ, àhi ahkado : « Nawayay ti kə̂vu ahàr ge Zeŋ bay məbaray mis ni nihi hʉya, tə̂fukibiya ka paranti a ! » 26 Bay ni àra ècia pakama ga wur na ti àhəlia ahàr a. Akaba nani ɗek, àwayay mekeli ere ye ti èhindiliŋ ni do, aɗaba àmbaɗia ana wur na kè meleher ge mis na. 27 Nahkay àslər bəlaŋ ga ndam slewja gayaŋ ni hʉya ti môru mêkelkibiya ahàr ge Zeŋ nakəŋ a. Eslini zal slewja ni òru a ahay ga daŋgay ni vu, èkelkibiya ahàr na, 28 àzibiyu ka paranti, àvi ana wur dahalay ni. Wur dahalay ni mək àzikaboru ana məŋani. 29 Ndam maɗəbay Zeŋ ni tàra tìcia ma gana ti tòru tàzay kisim gani, tə̀fiyu e mindiviŋ vu.

Yezu avi zlam məzumani ana mis dəbu zlam

(Meciyʉ 14.13-21 ; Lʉk 9.10-17 ; Zeŋ 6.1-14)

30 A vaɗ nahaŋ ndam *asak ga Yezu ni tàsləkabiya ka məlaŋ ya ti Yezu àsləroru tay na. Tàra tàsləkabiya ti tàŋgəhaɗiaba ere ye ti tàgrabiyu na, akaba ere ye ti tə̀cahibiyu ana mis na ɗek. 31 Ka ya ti nday tə̀bu eslini ni ti mis ya ti tərəkia ka tay a ni akaba ya ti tasləka ni dal-dal àsaɓay ; nahkay Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni zlam məzumani tekeɗi tə̀ŋgətfəŋ ahar ndo. Eslini Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni : « Dəguma mədəgum a huɗ gili vu, ti kə̂pəsumaba gʉzit, do ni ti ahəmamam. » 32 Nahkay tə̀cəliyu a *slalah ga yam vu, tə̀bu tasləka takoru a huɗ gili ni vu ti 33 mis dal-dalani ni tìpia tay a, tə̀sərikia zuh ana tay a, mək mis ga kəsa ga haɗ ni ɗek tàcuhworu àna asak ka məlaŋ ya ti nday takoru ni. Wuɗaka Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tìnjiyu ti mis ni tàŋgasva eslina àndava.

34 Ka ya ti Yezu àhəraya a slalah ga yam ni ba nahəma, èpi ti mis ni eslini vir-vir. Naŋ nakəŋ mis ni tə̀sia cicihi a, aɗaba èpi tay ti àhi ana ahàr nday akaɗa ga təmbəmbak ya ti bay majəgay tay àbi ni. Nahkay ti èzliri ana macahi zlam ana tay kay. 35 Àra àpəskia kay ti ndam maɗəbay naŋ ni tə̀rəkia, tə̀hi ahkado : « Leli hi ti a huɗ gili bu, sarta day àbi va bi. 36 Hi ana mis ni tâsləka, tôru a kəsa gərgərani ni vu ahkay do ni tôru a ahay ge mis ye e gili ni vu, tâɗəboru zlam məzumani. » 37 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Lekʉlʉm lekʉlʉmeni vumi zlam məzumani ana tay. » Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « Kawayay ti môru mə̂səkumibiyu *dipeŋ ana mis dambas-dambasani ni ti tə̂zum aw ? Siŋgu gani agray jik diŋ diŋ cʉ emiteni ti àsaɓay do waw ? » 38 Eslini Yezu àhi ana tay : « Ŋgakaday, dipeŋ àfəŋ kè kʉli ti ehimey ? Dəgum, kəmənjumiyu day. » Nday nakəŋ tə̀mənjiyu. Tàra tə̀mənjiya ti tə̀hi ahkado : « Dipeŋ àbu nday zlam tàkivu kilif cʉ ciliŋ. » 39 Yezu àhi ana tay : « Humi ana mis ni ti têdevu tânjəhaɗa njəlukluk ke kʉzir míɗeni hina. » 40 Nahkay ti tànjəhaɗkabá njəlukluk : mis diŋ diŋ, ndahaŋ ti ni kru kru zlam kru kru zlam. 41 Eslini Yezu nakəŋ àhəl dipeŋ zlamani ni tàkivu kilif cʉeni ni, àmənjoru e melefit vu, àgri sʉsi ana Melefit. Àra àgria sʉsi a ti èsekaba dipeŋ na, mək àbi ana ndam maɗəbay naŋ ni ti tîdi ana mis ni ɗek. Èdikivu kilif cʉeni ni ana tay ɗek daya. 42 Mis nakəŋ ɗek tə̀zum, tə̀zum, tə̀rəhkaba. 43 Kələŋ gani tə̀cakalakabu məgəjəni ge dipeŋ ni akaba ge kilif ni, tə̀rəhvù hətək kru mahar cʉ àna naŋ. 44 Mis zawalani ya ti tə̀zum zlam eslini ni ti agray dəbu zlam.

Yezu asawaɗaki ka ahàr ga yam

(Meciyʉ 14.22-33 ; Zeŋ 6.15-21)

45 Ka gani nani ti Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni tə̂cəliyu a *slalah ga yam vu, tôru kama gayaŋ hayaŋ ke ledi ga dəluv ni gwar a Beceyda, day kwa ti naŋ naŋani aməhi ana mis ni ti têdevu, tâsləka. 46 Tàra tèdeva akaba mis na ti Yezu nakəŋ àcəloru a həma vu ga mahəŋgalay Melefit. 47 Məlaŋ àra èɗiza ti ndam *maɗəbay Yezu ni nday tə̀bu ka ahàr gatay a slalah ga yam ni bu e kiɗiŋ ga dəluv ni bu. Yezu ti ni naŋ ka dəŋ-dəŋ naŋ bəlaŋ. 48 Àmənjoru ti ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu tagaroru slalah ga yam ni ga njəɗa, təcakoru daliya àsaɓay aɗaba aməɗ àbu ahəŋgarbiyu tay kələŋ. Dʉ gwendeli-gwendeli ti naŋ nakəŋ àrəkioru ka tay, asawaɗakioru ka ahàr ga yam ni njuwaŋ-njuwaŋ. Awayay asafəŋa divi kà tay a wuɗak. 49 Nday nakəŋ tàra tìpia naŋ a, naŋ àbu asawaɗaki ka ahàr ga yam nahkay ti, tə̀ɗəm maslaŋa àmbavakiva ka tay a, tə̀dəgi ana zlahay. 50 Nday ɗek tìpia naŋ a ti tàgra aŋgwaz a àsaɓay. Ay naŋ nakəŋ àhi ma ana tay hʉya, àɗəm : « Zum njəɗa, nu timey. Aŋgwaz àwər kʉli ba. » 51 Eslini àhurkiviyu ka tay a slalah ga yam ni vu. Àra àhurkiviya ka tay a ti aməɗ ni day àmbrəŋ makəzlani hʉya. Ere ye ti àgravu ni ɗek ti àgria ejep ana ndam maɗəbay naŋ na dal-dal. 52 Zlam ga Yezu ya àgray àna *dipeŋ ni aɗafaki njəɗa gayaŋ gəɗakani, ay ndam maɗəbay naŋ ni tə̀sər do ; majalay ahàr gatay àhəciyu.

Yezu ahəŋgaraba mis ka haɗ Zenizaret a

(Meciyʉ 14.34-36)

53 Ka ya ti tàsləka tə̀həra dəluv na àndava ni ti, nday ka dəŋ-dəŋ ka haɗ Zenizaret. 54 Eslini tàhəraya a *slalah ga yam ni ba. Tàra tàhəraya ti mis ga haɗ nani tə̀səra Yezu a hʉya. 55 Tàra tə̀səra naŋ a ti tàcuhworu a kəsa ga haɗ ni vu ɗek, tə̀həlibiyu ndam ga arməwər ka slalah ka məlaŋ ya tə̀ɗəm naŋ naŋ àvu ni. 56 Ka məlaŋ ya ti Yezu ènjʉa ni lu, ku e gili, ku a kəsa ciɓ-ciɓeni bu, ku a kəsa gəɗákani bu ni ti mis təhəlibiyu ndam ga arməwər, tabəhaɗi e mite bu. Təgri kam-kam ti mis nday nani ya tèɓesey do ni tînjifiŋ kà ma ga azana gayaŋ ni ciliŋ. Nday ya ti tìnjifiŋa ni ɗek tàŋgaba.

7

Ma ga ndam ya ahaslani ya təcahi ana mis ni

(Meciyʉ 15.1-9)

1 A vaɗ nahaŋ mis ndahaŋ e kiɗiŋ ga ndam *məsər Wakita ge Melefit ni bu tìcikbiyu a Zerʉzalem. Tàra tìnjia ti tə̀cakalafəŋvu kà Yezu akaba ndam *Feriziyeŋ. 2 Eslini tìpi ndam *maɗəbay Yezu ndahaŋ ni ɓal, təzum zlam ti tàbarakaba ahar àna divi gana day do. Tàra tìpia nahkay ti tə̀ɗəm : « Tə̀zum zlam ahar gatay ni *njəlata do. » 3 Tə̀ɗəm nahkay ti aɗaba ndam *Zʉde ɗek, ahar gəɗakani nday Feriziyeŋ ni, təzum zlam wuɗaka nahəma, tabarakaba ahar àna divi gana day. Tagray nahkay ti aɗaba tə̀gəskabá divi ga ndam gəɗákani gatay ya ahaslani na. 4 Ku tamal tàsləkabiya a gosku ba nəŋgu ni, tìnjia a magam a ti wuɗaka təzum zlam ti tabaray àna divi gani day. Zlam ndahaŋ kay ya təgəskabu ni tə̀bu tagray gərgəri : ku hijiyem gatay day tabarafəŋa lala, ku mandaray nəŋgu ni, ku misek ga ara gatay day tabarafəŋa àna divi gana akaɗa ga ndam gəɗákani gatay ya tàgray ahaslani ni.

5 Nahkay ndam Feriziyeŋ akaba ndam məsər Wakita ge Melefit nakəŋ tìhindi Yezu, tə̀hi ahkado : « Ndam maɗəbay kur ni tə̀gəskabu magray zlam akaɗa ga ata bəŋ geli ya ahaslani tə̀ɗəfiki ana leli ni do, tə̀zum zlam àna ahar njəlatani do ni ti kamam ? » 6 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay : « Lekʉlʉm kawayum ti mis tə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni, ay ti lekʉlʉm ndam jireni do ! Melefit àɗəma ma sulumana a wakita ga bay mahəŋgaray pakama gayaŋ Izayi ni ba. Pakama gayaŋ ya ti àɗəm ni, àɗəmki ti ke kʉli. Àɗəm ahkado :

“Mis hini tazləbay nu àna ma ciliŋ, tə̀jalaku ahàr do simiteni.

7 Tazləbay nu ti masakani, aɗaba zlam gatay ya təcahay ni ti

ka mawayay ge mis ciliŋ, do ni ti ka mawayay goro do.” * »

8 Yezu àhi ana tay keti : « Lekʉlʉm ti kəmbrəŋum Divi ge Melefit ya àbu məbəkiani a Wakita gayaŋ bu ni, kəgəsumkabu ma ge mis ya ahaslani ya tə̀cahi ana kʉli ni sawaŋ. » 9 Àhi ana tay keti : « Àɓəlay ! Kə̀mbrəŋuma *Divi ge Melefit na, aɗaba kawayum məbi slimi ana manjəhaɗ ga ndam gekʉli ya ahaslani ni zla do waw ! 10 Bay Melefit àɗəm a wakita ge Mʉwiz ya àbəki ni bu : “Ŋgwioru a haɗ ana ata buk ata muk.” † Àɗəm keti : “Bay ya ti endivi bəŋani ahkay do ni məŋani nahəma, tâkaɗa naŋ a.” ‡ 11 Ay lekʉlʉm zla ti kəɗəmum ahkado : “Maslaŋa nahaŋ esliki məhiani ana bəŋani ahkay do ni ana məŋani : Ere ye ti akal nu nəjənaki kur àna naŋ ni ti korbaŋ : korbaŋ ti sədaga ge Melefit.” 12 Maslaŋa nani tamal àɗəma ma nahkay, mək àjənaki ata bəŋani ata məŋani va do ni ti, kə̀ɗəmum àɓəlay. 13 Lekʉlʉm kəgrum nahkay ni ti kə̀mbrəŋuma pakama ge Melefit nana pəsak. Kə̀mbrəŋuma ti kəfumviyu pakama gekʉli ya kacahum ni a məlaŋ gani vu huk. Kə̀bum kəgrum zlam ndahaŋ kay akaɗa nani daya. »

Zlam ya ti tagray mis « njəlatani do » ni

14 Yezu àra àhia pakama ana tay a nahkay nahəma, àzalakabu mis kayani ni keti, àhi ana tay : « Lekʉlʉm ɗek bumi slimi ana pakama goro ya nəɗəm ni, ti kîcʉm lala. 15 Ere ye ti a dala bu, ahuriyu a huɗ ge mis vu ni ti agray naŋ “*njəlatani do” ni ti àbi. Si ere ye ti maslaŋa gani aɗəm àna ma gayaŋ ni day kwa ti agray naŋ “njəlatani do.” [ 16 Tamal slimi àfəŋ kè kʉli ge mici zlam nahəma, cʉm !] »

17 Kələŋ gani Yezu àhəɗakfəŋa kè mis dal-dalani na, cak òru àhuriyu a ahay vu. Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tìhindifiŋa ma *gozogul gayaŋ ya àhi ana mis na. 18 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Lekʉlʉm day kə̀sərum zlam do waw ? Nəɗəm nahəma, ŋgay ere ye ti a dala bu, ahuriyu a huɗ ge mis vu, agudar naŋ akaba agray naŋ “njəlatani do” ni àbi ti kicʉm do waw ? 19 Aɗaba àhuriyu a məɓəruv gayaŋ vu do, ahuriyu ti a huɗ vu ciliŋ, mək tətəhiyu azay gani e dʉgzey vu. » Yezu àɗəm nahkay ti àɗəm zlam məzumani ɗek njəlata. 20 Àɗəm keti : « Ere ye ti ahəraya a məɓəruv ge mis ba ni ti, nani day kwa ti agudar naŋ, agray naŋ “njəlatani do.” 21 Aɗaba zlam magudarani ɗek ahəraya ti a məɓəruv ge mis ba : təjalaki ahàr ka zlam magudarani, tagray mesʉwehvu, tigi akal, tabazl mis, 22 tagray hala, zlam ge mis egi eri ana tay, tagray cuɗay, tagosay mis, tìci slimi do, tagray solu, təsivu ana mis, tiji zlabay, endisl àniviyu ana tay bi. 23 Zlam nday nani ɗek ti zlam magudarani, tahəraya a məɓəruv ge mis ba. Tàhəraya ti tagudar naŋ, tagray naŋ “njəlatani do.” »

Wal nahaŋ naŋ wur Zʉde do afəki ahàr ka Yezu

(Meciyʉ 15.21-28)

24 Yezu àsləkaba eslina, òru ka haɗ ga kəsa Tir. Òru ènjʉa ti àhuriyu a ahay vu afa ga maslaŋa nahaŋ, mək ànjəhaɗ eslini. Awayay ti mis tə̀sər məlaŋ gayaŋ ya naŋ naŋ àvu ni ba. Akaba nani ɗek mis tàra tə̀səra məlaŋ gana sawaŋ. 25-26 Nahkay ti wal nahaŋ àbu, naŋ wur Zʉde do, naŋ wur Fenisi ga haɗ Siri. Wur gayaŋ dahalayani àbu, seteni àniviyu. Wal nakəŋ àra ècia tə̀bu təzlapaki ka Yezu nahəma, àrəkia hʉya. Àra ènjia ti àbəhaɗi mirdim grik, meleher ndiɓ ana haɗ, àhi ana Yezu : « Kam-kam, gariaba seteni ana wur goro na ti. » 27 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ ana wal ni, àhi ahkado : « Mbrəŋ bəza tə̂zum zlam tə̂rəh, do ni ti təzafəŋa zlam məzumani ga bəza, tizligioru ana kərá ti àɓəlay do. » 28 Mək wal nakəŋ àɗəm : « Nahkay, bay goro. Ay ti pis-pis ga zlam məzumani ga bəza ya tadəgoru a huɗ ga məlaŋ məzumki zlam vu ni ti ku kərá day tapalaba, təzum timey. » 29 Yezu àra ècia ma ga wal na ti àhi : « Kə̀həŋgrufəŋ nahkay nahəma, seteni ni àsləkiaba ana wur gayak na àndava. Ru a magam. » 30 Nahkay wal nakəŋ àsləka. Òru ènjʉa a magam a ti àdi ahàr ana wur gayaŋ dahalayani ni mandəhaɗani ɓəlaha ka slalah. Seteni ni àsləkiaba eɗeɗiŋ a.

Yezu ahəŋgaraba zal makwaya ya ti àɗəm ma lala koksah na

31 Yezu nakəŋ ka haɗ ga kəsa Tir na, òru a kəsa Sidoŋ vu. Àsləka eslina ti òru ka haɗ *Kəsa Kru, mək àŋga gwar ka dəluv Gelili a. 32 Àra ènjia eslina ti mis tə̀zibiyu zal makwaya nahaŋ, àsər mazlapani lala koksah. Tàra tìnjia àna naŋ a ti tàhəŋgalay Yezu, tə̀hi : « Kam-kam, fəki ahar gayak ka naŋ hini ti mâŋgaba, mîci slimi, mâzlapay lala ti. » 33 Nahkay ti Yezu nakəŋ àzaba naŋ a cak e kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni ba. Ka ya ti nday tə̀bu ka ahàr gatay ni ti àbiviyu weleher e slimi vu cecʉeni. Àhəliaba weleher na ti ètifa esliɓ a, ènjiifiŋ kà arəɗ ; 34 mək àmənjoru e melefit vu, àsuf yah, àhi ana zal nakəŋ : « Efata. » Awayay aɗəmvaba : « Zləkvaba. » 35 Eslini slimi ga zal nakəŋ àzləkvaba, èci slimi lala hʉya. Arəɗ gayaŋ ni day ègigiri va do, azlapay lala. 36 Yezu àra àhəŋgaraba maslaŋa nana ti àhi ana tay : « Kə̀humi ere ye ti nàgray ni ana maslaŋa ba. » Ay ba Yezu àhi ana tay « Kə̀ɗəmum ba, » nday ti ni tìciiki do, ba tə̀ɗəmoru sək sawaŋ. 37 Nahkay ere ye ti àgray ni àgria ejep ana mis a dal-dal. Tə̀ɗəm ahkado : « Ere ye ti agray ni ɗek àɓəlay àsaɓay. Ahəŋgaraba ndam makwaya, tici slimi. Ahəŋgaraba ndam ya ti tə̀zlapay koksah na daya, təzlapay lala. »

8

Yezu avi zlam məzumani ana mis dəbu faɗ

(Meciyʉ 15.32-39)

1 Ka gani nani nahəma, mis kay tə̀rəkia ka Yezu a keti. Nday tə̀bu eslini akaba naŋ ti zlam məzumani day àfəŋ kà tay bi. Eslini Yezu àzalay ndam maɗəbay naŋ ni, àhi ana tay ahkado : 2 « Mis nday hini təsu cicihi dal-dal, aɗaba vaɗ mahkər hi leli mə̀bu akaba tay, zlam məzumani day àfəŋ kà tay va bi. 3 Tamal nəhi ana tay “Sləkuma” mənjəɗ məvi zlam məzumani ana tay nahəma, njəɗa amələfəŋ kà tay ka ahàr divi ga masləkana bi, aɗaba mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tàsləkabiya ka məlaŋ driŋena. » 4 Ndam maɗəbay naŋ ni tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « Leli ɗek ahalay a huɗ gili hini bu ni ti, təhəlibiyu *dipeŋ ana tay tərəh àna naŋ ɗek ti eley ? » 5 Eslini Yezu nakəŋ èhindifiŋa ma kà tay a, àhi ana tay ahkado : « Dipeŋ àfəŋ kè kʉli ehimey ? » Tə̀həŋgrifəŋ : « Àfəŋ kè leli adəskəla. »

6 Eslini àhi ana mis dal-dalani ni tânjəhaɗa a ga haɗ a. Tàra tànjəhaɗa ti àhəl dipeŋ adəskəlani ni, àgri sʉsi ana Melefit. Àra àgria sʉsi a ti èsekaba dipeŋ na, àbi ana ndam maɗəbay naŋ ni, àhi ana tay : « Dʉmi ana mis ni ɗek. » Nahkay ndam maɗəbay naŋ nakəŋ tìdi ana mis dal-dalani ni ɗek. 7 Kilif ciɓ-ciɓeni tə̀fəŋ kà tay gʉzit daya. Yezu àgraki sʉsi ke kilif ni, mək àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni : « Dʉmikivu ana tay. » 8 Mis nakəŋ ɗek tə̀zum, tə̀rəha àna naŋ a. Tə̀cakalaviyu məgəjəni ga zlam məzumani ni a hətək vu, tə̀rəhvù hətək adəskəla àna naŋ. 9 Mis ya tə̀zum zlam eslini ni ti agray mis dəbu faɗ. Kələŋ gani Yezu nakəŋ àhi ana mis ni tâsləka. 10 Mis ni tàra tàsləka ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀cəliyu a *slalah ga yam vu hʉya, tòru ka haɗ Dalmanuta.

Ndam Feriziyeŋ tə̀hi ana Yezu mâgraya zlam magray ejep a

(Meciyʉ 16.1-4)

11 Yezu naŋ àbu eslini ti ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀rəkia, tə̀bu tagray gejewi akaba naŋ. Tagrakabá gejewi a nahkay ti tawayay tatəkar naŋ ti mâgudar zlam, tə̀hi : « Griaya ere ye ti mìpi ɗay-ɗay ndo na ana leli a, ti mə̂sər ere ye ti kagray ni kagray ti àna njəɗa ge Melefit. » 12 Yezu nakəŋ àra ècia ma gatay na ti àdi ana njiɗey a gugum vu. Àhi ana tay : « Ndam ye e hini vu ni ti tihindi ere ye ti tìpi ɗay-ɗay ndo ni ti kamam ? Nəhi ana kʉli nahəma, ere ye ti tihindi ni ti Melefit aməgri ana ndam ye e hini vu ni do simiteni. » 13 Eslini àmbərbu tay ndəɓak, àcəliyu a *slalah ga yam ni vu, tàsləka akaba ndam maɗəbay naŋ na, tòru gwar ke ledi ga dəluv ni.

Miwisiŋ ga ndam Feriziyeŋ akaba ga Erot

(Meciyʉ 16.5-12)

14 Nday tə̀bu takoru àna *slalah ga yam ni ti ndam *maɗəbay Yezu nakəŋ tə̀həl *dipeŋ ndo, àgəjazlkia ahàr ka tay a. 15 Eslini ti Yezu àhi ana tay : « Bumvu slimi ana *miwisiŋ ga ndam *Feriziyeŋ ni akaba ga ndam ga bay *Erot ni. » 16 Nahkay tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Àɗəm nahkay ti aɗaba dipeŋ àfəŋ kè leli bi palam. » 17 Yezu nakəŋ àra ècia pakama gatay na ti àhi ana tay : « Dipeŋ àfəŋ kè kʉli bi ni ti kəɗəmum kamam ? Kìcʉm ma goro ni do, kə̀sərum do kekileŋa waw ? Kàwayum micʉmeni do zla tək ahəmamam ? 18 Eri gekʉli ni ti kìpʉm divi àna naŋ do waw ? Slimi gekʉli ni day kìcʉm slimi àna naŋ do waw ? Ere ya nàgray ni ti kə̀sərumki va do waw ? 19 Ka ya ti nìsikaba dipeŋ zlamani ana mis dəbu zlamani na ti, məgəjəni gani ya kə̀həlumaba ni ti hətək mərəhvani ehimey ? » Tə̀həŋgrifəŋ : « Hətək mərəhvani kru mahar cʉ. » 20 Àɗəm keti : « Ka ya ti nìsikaba dipeŋ adəskəlani ana mis dəbu faɗani na ti, məgəjəni gani ya kə̀həlumaba ni ti hətək mərəhvani ehimey ? » Tə̀həŋgrifəŋ : « Hətək mərəhvani adəskəla. » 21 Àhi ana tay keti : « Kekileŋa kìcʉm do waw ? »

Yezu ahəŋgaraba zal wuluf a

22 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tòru a Beceyda. Tòru tìnjʉa ti mis ndahaŋ tə̀zibiyu zal wuluf, mək tə̀gri kam-kam ana Yezu ti mînjifiŋ, ti zal nani mâŋgaba. 23 Nahkay Yezu nakəŋ àdafəŋa ahar kà zal nakəŋ a, tata àzoru naŋ cak àfəŋ kà kəsa. Tòru tìnjʉa eslina ti ètifikiyu esliɓ ke eri, mək àbiki ahar ke eri, èhindifiŋa ma, àhi : « Kə̀bu kipi divi aw ? » 24 Zal wuluf nakəŋ èzefteba ahàr a, àɗəm : « Nə̀bu nipi mis zʉ-zʉ kə̀ɗəm məŋgəhaf, ay ti nday tə̀bu təsawaɗay. » 25 Eslini Yezu nakəŋ àbiki ahar ke eri keti. Àra àbikia ahar na ti zal wuluf ni àhəlkaba eri a, àŋgaba, epi divi lala. 26 Yezu àhi : « Sləka, ru a magam. Kasləka nihi nahəma, kòru gwar a kəsa vu ba. »

Piyer àɗəm Yezu ti naŋ Krist Bay gəɗakani ya amara ni

(Meciyʉ 16.13-20 ; Lʉk 9.18-21)

27 A vaɗ nahaŋ, Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu tasləkaba a kəsa ciɓ-ciɓeni ya tə̀bu kà gəvay ga Sezare ge Filip na. * Ka ahàr divi zla ti èhindifiŋa kà tay a, àhi ana tay : « Mis ti tə̀ɗəm nu ti nu way ? » 28 Tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « Tə̀ɗəm nak Zeŋ bay məbaray mis ni, mis ndahaŋ tə̀ɗəm nak Eli, mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm nak biliŋ ga ndam ya tàhəŋgaray *pakama ge Melefit ahaslani ni. » 29 Eslini naŋ nakəŋ èhindifiŋa ma kà tay a, àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ti, kəɗəmum nu ti nu way ? » Piyer àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Nak *Krist *Bay gəɗakani ya Melefit àslərbiyu ni. » 30 Yezu nakəŋ àra ècia ma ge Piyer na ti àləgi ana tay, àɗəm ahkado : « Iy nahkay. Ay ti kə̀ɗəfumi nu ana maslaŋa ba simiteni. »

Yezu aɗəm aməmət mək amaŋgaba e kisim ba

(Meciyʉ 16.21-28 ; Lʉk 9.22-27)

31 Eslini Yezu ànjəki ka macahi zlam ana ndam maɗəbay naŋ ni. Àhi ana tay : « Ahàr àɗəm nu *Wur ge Mis nə̂cakay daliya dal-dal. Nday gəɗákani ni, gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni atawayay nu do, atakaɗ nu. Mək a huɗ ga vaɗ mahkərani bu anaŋgaba e kisim ba. » 32 Àhi ana tay vay-vay, do ni ti èmbrifiŋ ana tay ndo. Piyer àra ècia ma gayaŋ na ti àzaba naŋ e kiɗiŋ gatay ba cak, àləgiki ka pakama gayaŋ ni. 33 Ay Yezu àmbatkibiyu ma ka ndam maɗəbay naŋ ni tuwəli, àləgi ana Piyer bilegeni, àɗəm : « *Seteni, sləkafua, ru driŋ ! Majalay ahàr gayak ti akaɗa ge Melefit ni do, kajalay ahàr ti akaɗa ge mis hihirikeni ni. »

34 Eslini ti mis tə̀bu kay macakalavani. Nahkay Yezu àzalay tay akaba ndam maɗəbay naŋ ni. Tàra tìnjikia ti àhi ana tay ahkado : « Tamal mis awayay maɗəbay nu nahəma, ahàr àɗəm mə̂mbrəŋ ere ye ti awayay ni, ku tamal təgri daliya, *tadarfəŋ naŋ kà təndal nəŋgu ni mîɓesey. Tamal mis awayay maɗəbay nu ti mâgray nahkay. 35 Maslaŋa ya ti àɗəm ajəgur sifa gayaŋ, awayay àmət ba ni ti emijiŋ. Maslaŋa ya ti emijiŋ sifa gayaŋ azuhva nu akaba *Ma Mʉweni Sulumani ni ti aməjəgur sawaŋ, aməmət ɗay-ɗay do. 36 Tamal mis àŋgəta elimeni ga duniya na ɗek mək èjiŋa sifa gayaŋ a ti, elimeni gani aziaya mam ? 37 Emijiŋa sifa gayaŋ na ti, aməŋgət mam ga məmbani àna naŋ mam ? 38 Mis ye e hini vu ni tàwayay Melefit va do, tagudar zlam ɗek. Nu Wur ge Mis ti anara àna njəɗa ga Baba goro akaba məslər gayaŋ *njəlatani ni. Tamal maslaŋa aŋgwaz awər naŋ kè meleher ge mis, aɗəm naŋ mis goro do, àsər pakama goro do nahəma, nu Wur ge Mis day ka fat ya ti anara ni anəɗəm naŋ mis goro do. »

9

1 Àhi ana tay keti : « Nəhi ana kʉli nahəma ; e kiɗiŋ ge mis ya tə̀bu ahalay ni bu ni ti, wuɗaka ndahaŋ atəmət ti etipia *Məgur ge Melefit a day ; ka sarta gani nani ti Melefit aməgur zlam ɗek àna njəɗa gayaŋ. »

Vu ga Yezu ambatvu kè meleher ga ndam maɗəbay naŋ ni

(Meciyʉ 17.1-13 ; Lʉk 9.28-36)

2 Vaɗ muku ka ahàr gani zla ti Yezu àzay Piyer, Zek akaba Zeŋ, àhəloru tay ka ahàr ga həma zəbalani. Nday ka ahàr gatay akaba Yezu ciliŋ. Tòru tìnjʉa ti vu ga Yezu ni àmbativa e eri va ana tay nahaŋ a, 3 azana gayaŋ ka vu ɗek ègia bəɗ-bəɗ talla. Ahəlaba eri a vərut ; bəɗ-bəɗ gani àtama bəɗ-bəɗ ga azana ge mis na ɗek àna tallana. 4 Eslini tìpioru Eli nday ata Mʉwiz, nday tə̀bu təzlapay akaba Yezu. 5 Piyer àra èpia tay a ti àhi ana Yezu ahkado : « Mʉsi, leli mə̀bu ahalay ti àɓəlay. Mara mivicey ahay mahkər, bəlaŋ gayak, bəlaŋ ge Mʉwiz, bəlaŋ ti ni ge Eli. » 6 Àsər ere ye ti aɗəm ni do, aɗaba aŋgwaz àwər tay dal-dal. 7 Eslini məguduŋguduŋ àhərkiaya ka tay a, àŋgah tay. Dəŋgu ga maslaŋa àhənday a məguduŋguduŋ ni bu, àɗəm : « Naŋ hini ti wur goro, nawayay naŋ dal-dal. Gəsumiki pakama gayaŋ ! » 8 Eslini hʉya ndam *maɗəbay Yezu ni tèheliŋ eri, tìpi maslaŋa nahaŋ ndo, si Yezu naŋ bəlaŋ akaba tay ciliŋ.

9 Nday tə̀bu təndaya ahàr a həma ni ba ni ti Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Kə̀ŋgəhaɗumi ere ye ti kìpʉm ni ana maslaŋa ba, si nu *Wur ge Mis anaŋgaya e kiɗiŋ ga ndam eviɗ ba kwa. » 10 Nday nakəŋ tə̀gəskabá pakama gayaŋ ya ti àhi ana tay na. Ay ti tàgray gejewi e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Pakama gayaŋ ya ti àɗəm amaŋgaya e kiɗiŋ ga ndam eviɗ ba ni ti, awayay aɗəm ti mam ? » 11 Nahkay tìhindifiŋa ma kà Yezu a, tə̀hi ahkado : « Ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tə̀ɗəm wuɗaka *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni eminjia ti, ahàr àɗəm Eli amara day ti kamam ? » 12 Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Eɗeɗiŋ Eli ara, aslamalakabu zlam ɗek day. Ay ti àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, Melefit àɗəm Wur ge Mis amacakay daliya kay, mis atəɗəm naŋ mis masakani àsər araŋa do. Melefit àɗəm nahkay ti kamam ? 13 Ay nəhi ana kʉli nahəma, Eli ti àra àndava. Àra ti, mis tə̀gria ere ye ti nday tàwayay na ɗek, akaɗa ga pakama ge Melefit ya àɗəmki na. »

Yezu agariaba seteni ana wur nahaŋ a

(Meciyʉ 17.14-21 ; Lʉk 9.37-43a)

14 Tara tinjikiva ka ndam *maɗəbay Yezu ndahaŋ na wuɗak ti tìpi mis dal-dalani kay tèveliŋa tay a. Eslini ndam *məsər Wakita ge Melefit tə̀bu bilegeni, tagray gejewi akaba tay. 15 Mis dal-dalani ni tàra tìpeya Yezu a nahəma, nday ɗek tə̀ɗəm : « A ! Yezu ènjia, » mək nday ɗek tàcuhwakioru, tə̀gri sa. 16 Tàra tə̀gria sa àndava ti Yezu nakəŋ èhindifiŋa ma kà ndam maɗəbay naŋ na, àhi ana tay : « Lekʉlʉm kə̀bum kəgrumkivu gejewi akaba tay ti ka mam ? » 17 Eslini maslaŋa nahaŋ e kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni bu àra ècia ma ga Yezu na ti àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Mʉsi, nə̀zukbiya wur goro a. Seteni àniviyu, àzlapay koksah. 18 Seteni ni agəs naŋ ku eley eley do ɗek, azəgaɗ naŋ ka haɗ. Nahkay wur ni guzləbuc krup-krup a ma bu, ahəpəɗkabu aslər krəɗ-krəɗ, vu gani ɗek ekʉli kʉc. Nə̀hi ana ndam maɗəbay kur ni ti tâgariaba, ay ti tìsliki ndo. » 19 Eslini Yezu àhi ana tay : « Lekʉlʉm ye e hini vu ni ti kə̀fumki ahàr ke Melefit do. Nu ananjəhaɗ kaŋgaya akaba kʉli aw ? Nu eneɓesi ana kʉli kaŋgaya waw ? » Mək àhi ana tay : « Zumubiya wur nana nimi. » 20 Nahkay tə̀zibiyu. Seteni ni àra èpia Yezu a ti àdaɗay wur ni kay kay, mək wur ni àdəɗ, èji daɓay ka haɗ, guzləbuc krup-krup a ma bu. 21 Eslini Yezu èhindifiŋa ma kà bəŋ ga wur na, àhi ahkado : « Ere gani àgəs naŋ ti ku ananaw ? » Àhəŋgrifəŋ àhi : « Agray naŋ kwa e gʉziteni vu. 22 Sak kay seteni ni èzligia naŋ a aku va, èzligia naŋ a yam va, awayay mijiŋ naŋ. Ay ti tamal kisliki nahəma, jənaki leli, mə̂suk ciciha ti. » 23 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Kə̀ɗəm “Tamal kisliki” ti kə̀ɗəm kamam ? Bay ya ti àfəkia ahàr ke Melefit a ni ti Melefit esliki məgri zlam weley weley do ɗek tata. » 24 Eslini bəŋ ga wur ni àzlah hʉya, àɗəm : « Nə̀fəkia ahàr a. Ay ti məfəki ahàr goro ni àhəca, jənaki nu ti nə̂fəki ahàr àkivu. »

25 Nday tə̀bu eslini ti mis ndahaŋ kay tə̀rəkia ka tay a. Yezu àra èpia tay a ti àzlacaki ke seteni ni, àhi : « Seteni ya agray mis ti bay gani àzlapay koksah akaba èci slimi koksah ni, nəhuk nahəma : Həraya a wur hini ba. Kàhəraya ti kə̀ŋgwiviyu va ba. » 26 Seteni ni àra ècia ma ga Yezu ya àhi na ti àdi àna zlahay, àdaɗay wur ni kay kay, mək àsləkiaba. Àra àsləkiaba ti wur ni ègia kə̀ɗəm kisimeni. Nahkay ti mis kay tə̀ɗəm ahkado : « Àməta. » 27 Ambatakani do àmət ndo ; Yezu àzay ahar gani èzefteba naŋ a, mək wur ni ècik jik.

28 Kələŋ gani Yezu òru ènjʉa a magam a ti, ndam maɗəbay naŋ ni nday ka ahàr gatay tìhindifiŋa ma, tə̀hi : « Leli mìsliki magaray seteni nani ndo ni ti kamam ? » 29 Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Seteni akaɗa nday nani nahəma, tamal ti kàhəŋgalay Melefit ndo ni ti tə̀sləkiaba ana mis a koksah. »

Yezu àɗəm keti aməmət mək amaŋgaba e kisim ba

(Meciyʉ 17.22-23 ; Lʉk 9.43-45)

30 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tàsləka ka məlaŋ nana, tə̀bu tasləkaba ka haɗ *Gelili a. Yezu àwayay ti mis tə̀sər məlaŋ gatay ya takoru ni ba, 31 aɗaba naŋ àbu acahi zlam ana ndam maɗəbay naŋ ni. Àhi ana tay : « Atəɗəfiki nu *Wur ge Mis ana mis ti tara təgəs nu, tara takaɗ nu. Atakaɗa nu a ti, vaɗ mahkər amagra ti anaŋgaba. » 32 Pakama ga Yezu ya àɗəm ni ti ndam maɗəbay naŋ ni tìciaba ndo. Ay aŋgwaz àgrafəŋa tay ge mihindifiŋa ma.

Gəɗakani ya àtam mis ndahaŋ ni ti way ?

(Meciyʉ 18.1-5 ; Lʉk 9.46-48)

33 Tòru tìnjʉa a Kafarnahum a ti tə̀huriyu a ahay vu. Eslini Yezu àhi ana tay : « Kə̀grumbiyu gejewi e divi bu kwa enekwiŋ ti àki ka mam ? » 34 Nday nakəŋ te-te, aɗaba e divi bu ni ti tə̀ɗəm ahkado : « Məsərkaba, gəɗakani e kiɗiŋ geli bu ya àtam leli ni ti way ? » 35 Eslini Yezu nakəŋ ànjəhaɗ digʉs, mək àzalakabu ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni, àhi ana tay : « Tamal mis awayay migi gəɗakani ti ahàr àɗəm mîgi gʉziteni èsli mis ndahaŋ do ɗek kwa, mə̂gri tʉwi ana mis ɗek kwa. » 36 Mək àzəbiyu wur gʉziteni e kiɗiŋ gatay bu, àgəskabu naŋ gum. Àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni : 37 « Tamal ti maslaŋa àgəskabá wur gʉzitena akaɗa hini na azuhva nu a nahəma, àgəskabá nu a. Tamal ti maslaŋa àgəskabá nu a ti àgəskabu nu ciliŋ do, àgəskabá Bay ya ti àslərbiyu nu na daya. »

Maslaŋa ya àcafəŋa leli a kà zlam a do ni, agriki tʉwi ana leli

(Lʉk 9.49-50)

38 Eslini Zeŋ àhi ana Yezu : « Mʉsi, mìpia maslaŋa nahaŋ a àgariaba seteni ana mis àna slimi gayak a, nahkay mə̀ɗəm macafəŋa naŋ a aɗaba naŋ mis geli do. » 39 Ay Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Kə̀cumfəŋa naŋ a ba, aɗaba tamal ti maslaŋa agray ere ye ti tìpi ɗay-ɗay ndo ni àna slimi goro ni ti mək awayay məɗəmku ma magədavani hʉya ti àɗəm koksah. 40 Maslaŋa ya ti àwayay magudar tʉwi geli do nahəma, agriki tʉwi ana leli. 41 Nəhi ana kʉli nahəma, ku way way do tamal àcəhiaya yam ana kʉli e hijiyem va aɗaba lekʉlʉm ndam ge *Krist ti Melefit aməvi zlam azuhva zlam gayaŋ ya àgray ni, amagəjazlki ahàr do. »

Bumvu slimi ti kàgudarum zlam ba

(Meciyʉ 18.6-9 ; Lʉk 17.1-2)

42 Yezu àɗəm keti : « Ndam ya təfəku ahàr, mis tə̀ɗəm tìsli araŋa do akaɗa ga bəza ciɓ-ciɓeni ni ti, tamal ti maslaŋa agray ti ku way way do e kiɗiŋ gatay bu mîjikia ke divi a nahəma, hojo təwəliviyu avar gəɗakani ana maslaŋa ya èjiŋkia naŋ a ni a dəŋgu vu dondul mək tizligiyu naŋ a *dəluv gəɗakani vu dəzləz. 43 Tamal ahar gayak ejiŋkia kur ke divi a nahəma, kelkaba. Àgəski hojo kəhuriyu ka məlaŋ ga sifa àna ahar bəlaŋ ere gani ya kəhuriyu a *dəluv ga aku vu àna ahar gayak cʉeni ni. Aku nani ti àmət do. [ 44 A məlaŋ ga aku nani vu ni ti mekcehʉɗ tə̀mət do, aku gani day àmət do.] 45 Tamal asak gayak ejiŋkia kur ke divi a nahəma, kelkaba. Àgəski hojo kəhuriyu ka məlaŋ ga sifa àna asak bəlaŋ ere gani ya tizligiyu kur a dəluv ga aku vu àna asak gayak cʉeni ni. [ 46 A məlaŋ ga aku nani vu ni ti mekcehʉɗ tə̀mət do, aku gani day àmət do.] 47 Tamal eri gayak ejiŋkia kur ke divi a nahəma, zaba zligoru. Àgəski hojo kəhuriyu a *Məgur ge Melefit vu àna eri bəlaŋ ere gani ya tizligiyu kur a dəluv ga aku vu àna eri gayak cʉeni ni. 48 A məlaŋ ga aku nani vu ni ti mekcehʉɗ tə̀mət do, aku gani day àmət do. 49 Nahkay ti Melefit aməbəkiviyu aku ke mis ɗek akaɗa ya ti təbəkiviyu estena ka zlam məzumani ni.

50 « Estena ti zlam sulumani. Ay tamal àcər va do ni ti, mâra mə̂cər keti ti kəgrumi ahəmamam ? Ahàr àɗəm manjəhaɗ gekʉli mə̂ləbu sulumani akaɗa ga zlam məzumani ya tə̀bəkiviya estena ni ; nahkay araŋa embeɗekabu kʉli do. »

10

Maday wal akaba magaray wal

(Meciyʉ 19.1-12 ; Lʉk 16.18)

1 A vaɗ nahaŋ Yezu àsləka eslina, àŋgoru ka haɗ *Zʉde. Òru ke ledi nahaŋ ga zalaka *Zʉrdeŋ. Eslini mis dal-dal tə̀rəkia. Àcahi zlam ana tay keti akaɗa gayaŋ ya agray kəlavaɗ ni. 2 Naŋ àbu acahi zlam ana mis eslini ti ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀rəkia. Tìhindifiŋa ma, tə̀hi ahkado : « Àgəski ti mis agaray wal gayaŋ aw ? » Tə̀hi nahkay ti aɗaba tawayay tatəkar Yezu ti mə̂ɗəm ma magudarani. 3 Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Mʉwiz àhi mam ana kʉli a wakita gayaŋ ni bu mam ? Àwayay ti kəgrum mam ? » 4 Eslini nday nakəŋ tə̀hi ahkado : « Mʉwiz àvia divi ana mis a, àɗəm tedevu ata wal gayaŋ ti si abiki wakita gani avi day kwa ti agaray. *» 5 Ay ti Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay keti, àɗəm : « Mʉwiz àbəki ma gani nahkay a wakita gayaŋ ni bu ni ti àbəki aɗaba lekʉlʉm kàwayum məgəsumkabu ma ge Melefit do palam. 6 Ay kwa ka mənjəki ga məlaŋ, ka ya ti Melefit àgraya zlam ɗek na nahəma, “Melefit àgraya mis a ti àgraya ata zal ata wal a. † 7 Nahkay ti mis zalani amahəraya a ahay ga bəŋani ata məŋani ba, mək atanjəhaɗkabu ata wal gayaŋ. 8 Nday cʉeni ti vu gatay emigi bəlaŋ.” ‡ Nahkay ti nday cʉeni medeveni va do. Tìgia vu gatay bəlaŋ. 9 Nahkay ere ye ti Melefit èbeɗekabá ni ti mis hihirikeni èdekaba ba. »

10 Tàra tìnjia a magam a ti ndam *maɗəbay Yezu ni tìhindifiŋa ma àki ka pakama ya ti àhi ana ndam *Feriziyeŋ na. 11 Àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa ya ti àgara wal gayaŋ a mək àda wal nahaŋ a nahəma, àgra hala, àgudaria zlam ana wal gayaŋ ye enjenjeni na. 12 Wal day tamal àsləka afa ga zal gayaŋ a mək àda zal nahaŋ a nahəma, àgra hala. »

Yezu agəskabu bəza ciɓ-ciɓeni

(Meciyʉ 19.13-15 ; Lʉk 18.15-17)

13 Mis tə̀həlibiyu bəza ana Yezu ti mə̂gri *sulum ge Melefit àna məbəki *ahar gayaŋ ka tay. Nday tə̀bu təhəlibiyu bəza ni nahkay ti ndam maɗəbay naŋ ni tə̀ləgi ana tay. 14 Yezu àra èpia ere ye ti ndam maɗəbay naŋ ni tàgray na ti àzuma ɓəruv a, àhi ana tay ahkado : « Mbrəŋum bəza târa afa goro a, kə̀cumfəŋa tay a ba. Aɗaba mam, *Məgur ge Melefit ti ga ndam ya tə̀bu akaɗa ga bəza ni. 15 Nəhi ana kʉli nahəma, ahàr àɗəm ku way way do mə̂gəskabu Məgur ge Melefit akaɗa ga wur ya eciiki slimi ana bəŋani ni. Tamal àgəskabu nahkay do nahəma, èsliki məhuriyani a Məgur ge Melefit vu koksah. » 16 Eslini àgəskabu bəza nakəŋ gum, mək àbəki ahar ka tay ga məgri sulum ge Melefit ana tay.

Pakama ga Yezu ya àhi ana bay ge elimeni ni

(Meciyʉ 19.16-30 ; Lʉk 18.18-30)

17 Yezu àsləka eslina. Naŋ àbu akoru e divi bu ni ti maslaŋa nahaŋ àcuhwakioru, àbəhaɗi mirdim grik, àhi : « Mʉsi sulumani, ti nə̂ŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ti nâgray ahəmamam ? » 18 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Kàzalay nu mis sulumani ti kamam ? Mis sulumani ti àbi, si Melefit ciliŋ. 19 Ere ye ti kìhindi ni ti, *Divi ge Melefit ya àvi ana mis ni ti kə̀səra tay a do aw ? Kə̀kaɗ mis ba, kàgray hala ba, kìgi akal ba, kagray sedi ti kàsəkaɗ malfaɗa ba, kə̀zumki zlam ge mis ba, həŋgrioru ahàr a haɗ ana ata buk ata muk. § » 20 Zal nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Mʉsi, nə̀gəskabá Divi nana ɗek kwa nu a wur wurani. » 21 Eslini Yezu àwaya naŋ a, àmənjaləŋ e eri vu, àhi : « Zlam àhəcukivu bəlaŋ kekileŋa. Ru kə̂səkumoru zlam gayak ɗek ti kîdi siŋgu gani ana ndam talaga. Nahkay ti akəŋgət elimeni e melefit bu. Akagra zlam nana ɗek nahəma, kâra, kâɗəbay nu. » 22 Maslaŋa nani àra ècia ma ga Yezu ya àhi na ti ma gani àhəlia ahàr a, məɓəruv àtikaba kwir. Nahkay àsləka sasuhwa, aɗaba zlam gayaŋ àbu dal-dal.

23 Eslini Yezu àmbatvu ga mamənjaləŋani ana ndam maɗəbay naŋ ni, àhi ana tay ahkado : « Ndam ge elimeni tə̂huriyu a *Məgur ge Melefit vu ti zləzlaɗa dal-dal. » 24 Pakama ga Yezu ya ti àɗəm ni èwisiria ahàr ana ndam maɗəbay naŋ na. Ay ti Yezu àhəŋgri zuh ana ma ni, àhi ana tay : « Ndam goro ni, məhuriyani a Məgur ge Melefit vu ti zləzlaɗa dal-dal. 25 Ezligwemi ahuriyu e eviɗ ge lipri vu kwalac ti agravu aw ? Ay ti bay ge elimeni mə̂huriyu a Məgur ge Melefit vu ni ti zləzlaɗa dal-dal, àtama ge ezligwemi ya ahuriyu e eviɗ ge lipri vu na. » 26 Ma ga Yezu ya àhi ana tay ni àgria ejep ana tay a dal-dal. Nday nakəŋ tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : « Ay tamal nahkay ti way ti Melefit amahəŋgay naŋ way ? » 27 Ay Yezu àmənjaləŋ kà tay, àhi ana tay ahkado : « Mis ti tàgray koksah, ay Melefit kwa ti esliki magrani, aɗaba Melefit ti esliki magray zlam ɗek tata. »

28 Eslini Piyer àhi ana Yezu ahkado : « Iy zla, leli mə̀mbrəŋa zlam a ɗek, maɗəbay kur ti ahəmamam ? » 29 Yezu àhəŋgarfəŋ, àɗəm : « Nəhi ana kʉli nahəma, tamal mis àmbərbu zlam gayaŋ azuhva nu ga məhi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis, bi àmbərbu ahay gayaŋ, bəza ga məŋani, bəŋani, məŋani, bəza gayaŋ ahkay do ni vədaŋ gayaŋ nahəma, 30 aməŋgətvù zlam nday nani kay àtam ndahaŋ ni sak diŋ nihi ka sarta hini. Aməŋgət ahay, bəza ga məŋani, ata məŋani, bəza, vədaŋ ; akaba nani ɗek mis atəgri daliya. Ka məlaŋ mʉweni ya Melefit amagraya ni day aməŋgət sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. 31 Ay ti nday gəɗákani ya kama ge mis ni ti, mis kay e kiɗiŋ gatay bu ataŋgoru kələŋ ge mis. Nday ya kələŋ ge mis ni day etigi gəɗákani kama ge mis. »

Yezu àɗəm sak ya mahkər aməmət mək amaŋgaba e kisim ba

(Meciyʉ 20.17-19 ; Lʉk 18.31-34)

32 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu takoru, tàzay divi ya ti acəloru a Zerʉzalem ni. Yezu àdi kama ana tay. Ndam maɗəbay naŋ ni ahàr àhəlia ana tay a, mis ndahaŋ ya tə̀bu takoru akaba tay ni day aŋgwaz àwəra tay a. Eslini Yezu àzalakabu ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni keti, ànjəki ka mazlapi ma ana tay àki ke ere ye ti amagrakivu ni. 33 Àhi ana tay ahkado : « Cʉm day, nihi ti leli mə̀bu məcəloru a Zerʉzalem. Eminjʉa eslina ti nu *Wur ge Mis atəgəsi nu ana gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ana ndam *məsər Wakita ge Melefit ni. Eslini atəɗəm si takaɗ nu kwa, atəgəsi nu ana ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni. 34 Nday nani ti eteyefʉ, etitifʉviyu esliɓ e eri vu, atəzləɓ nu àna kurupu cʉk cʉk, atakaɗ nu, mək a vaɗ ya mahkər ti anaŋgaba. »

Zek nday ata Zeŋ tihindifiŋa zlam kà Yezu a

(Meciyʉ 20.20-28)

35 Eslini Zek nday ata Zeŋ bəza ge Zebede tə̀rəkia kà Yezu a, tə̀hi ahkado : « Mʉsi, mawayay mihindifʉka zlam a, mawayay ti kə̂gri ana leli. » 36 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Kawayum ti nə̂gri mam ana kʉli mam ? » 37 Tə̀hi : « Ka ya ti akəzuma bay gayak gəɗakani na nahəma, kə̂vi divi ana leli ti mânjəhaɗfuk kà gəvay, bəlaŋ ka ahar ga ɗaf, bəlaŋ ka ahar ga gəjar gayak ti. » 38 Ay ti Yezu àhi ana tay ahkado : « Ere ye ti kihindʉm ni ti kə̀sərum do. Ekislʉmki misi zum ge hijiyem ye enisi ni tata waw ? Ekislʉmki miɓeseni *tabaray kʉli akaɗa goro ya atabaray nu ni tata waw ? * » 39 Nday cʉeni tə̀hi : « Misliki. » Eslini Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Ekisʉm zum ge hijiyem ya enisi ni akaba atabaray kʉli akaɗa goro ya atabaray nu ni ti amagravu eɗeɗiŋ. 40 Ay ti maslaŋa ya ti aməɗəm way amanjəhaɗfu kà ahar ga ɗaf akaba kà ahar ga gəjar goro way ni ti nu do. Nani Bay Melefit àna ahàr gayaŋ day ti aməvi məlaŋ nani ana mis ya naŋ àdaba tay a ni. »

41 Ndam *maɗəbay Yezu kruani ndahaŋ ni tàra tìcia pakama ge Zeŋ ata Zek ya tə̀hi ana Yezu na ti tə̀zumkia ɓəruv ka tay a. 42 Eslini Yezu àzalakabu ndam maɗəbay naŋ ni ɗek, àhi ana tay ahkado : « Kə̀səruma, ndam ya ti təzalay tay bəbay ga haɗ ni ti təgur mis ga njəɗa. Gəɗákani ga məlaŋ day tə̀ɗəm ahàr àɗəm mis təgri tʉwi ana tay kay, tə̀mbrəŋ mis do. 43 Ay e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti àgravu nahkay do. Tamal ti maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu awayay migi gəɗakani ti, mîgi bay məgri tʉwi ana kʉli kwa sawaŋ. 44 Tamal ti maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu awayay migi kama ge mis ti, mîgi eviɗi ge mis ɗek kwa. 45 Aɗaba nu *Wur ge Mis nàra ti, nàwayay ti mis tə̂gru tʉwi do. Nàra ti ga məgri tʉwi ana mis sawaŋ, navay sifa goro ga mambay mis kay àna naŋ. »

Yezu ahəŋgaraba zal wuluf Bartime a

(Meciyʉ 20.29-34 ; Lʉk 18.35-43)

46 Eslini Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni akaba mis ndahaŋ kay ɓal tìnjʉa a Zeriko a. Nday tə̀bu tasləka a kəsa nani ba ti tə̀di ahàr ana zal nahaŋ wulufani. Slimi gayaŋ Bartime, naŋ wur ge Time ; naŋ manjəhaɗani digʉsa kà gəvay ge divi, ahəŋgalay zlam. 47 Àra ècia mis tə̀ɗəm « Yezu zal Nazaret ènjia » ti àdiki ana zlahay, àɗəm ahkado : « Yezu *Wur ge Devit, nə̂suk cicihi ti. » 48 Eslini mis kay tə̀ləgi, tə̀hi : « Lakakaba. » Naŋ ti ni àzlahkivu kay kay sawaŋ, àɗəm : « Wur ge Devit, nə̂suk cicihi ti. » 49 Yezu àra ècia zalay na ti ècik àɗəm : « Zalumubiya naŋ a. » Nahkay tə̀zalibiyu zal wuluf nakəŋ, tə̀hi : « Zay njəɗa, cikaba. Naŋ àbu azalay kur. » 50 Eslini zal nakəŋ àzakaba azana ya ti àhəmbakabu na, èzligoru, ècikaba cəkwaɗ àrəkioru kà Yezu nakəŋ. 51 Yezu èhindifiŋa ma, àhi : « Kawayay ti nə̂gruk mam ? » Zal wuluf ni àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Mʉsi, nawayay ti nîpi divi akaɗa ge mis ni bilegeni ti. » 52 Mək Yezu àhi : « Melefit àhəŋga kur a aɗaba kə̀fəkua ahàr a palam. » Ka ma geli hini èpi divi hʉya. Àra èpia divi a ti àɗəboru Yezu e divi bu.

11

Mis təmərivu ana Yezu ka ya ti ahuriyu a Zerʉzalem ni

(Meciyʉ 21.1-11 ; Lʉk 19.28-40 ; Zeŋ 12.12-19)

1 Tòru tìnjʉa cifa kà gəvay ga Zerʉzalem a, nday gwar ka həma *Oliviye, kama ga kəsa ndahaŋ Betfazi akaba Betani ni ti Yezu nakəŋ àslər ndam maɗəbay naŋ ni cʉ, 2 àhi ana tay ahkado : « Dəgum a kəsa tegʉni ya kama gekʉli ni vu. Ekinjʉmiya nahəma, akədumi ahàr ana wur ga azoŋgu məwəlani. Wur ga azoŋgu nani ti maslaŋa àcəlkiyu ɗay-ɗay faŋ ndo. Picehʉmbiya, zumubiya. 3 Ay tamal maslaŋa èhindifiŋa ma kè kʉli a, àhi ana kʉli “Kepicehʉm ti kamam ?” nahəma, humi ahkado : “Bay geli awayay, ara ahəŋgarbiyu nihi hʉya.” »

4 Nahkay nday nakəŋ tòru. Tòru tìnjʉa ti tə̀di ahàr ana wur ga azoŋgu məwəlani kà mahay e mite bu. Tə̀bu tepiceh ti 5 mis ndahaŋ e kiɗiŋ ge mis ya ti tə̀bu eslini ni bu tə̀hi ana tay ahkado : « Kepicehʉm wur ga azoŋgu ni ti kamam ? » 6 Eslini tə̀həŋgri ma ga Yezu ya àhi ana tay ni ana tay ; nahkay tə̀mbrəŋ tay, tàsləkabiya àna naŋ a. 7 Tàra tìnjikia àna wur ga azoŋgu na ka Yezu a ti tə̀bəki azana, mək Yezu àcəlkiyu katapəla. 8 Mis dal-dal eslini tàpaɓivoru azana gatay e divi bu, mis ndahaŋ ti ni tàkwahabiyu slimberi a vədaŋ bu, tàbəhaɗivoru bilegeni. 9 Yezu naŋ àbu akoru ti mis ya kama gayaŋ akaba ya kələŋ gayaŋ ni tàgray salalay, tàzləbay naŋ, tə̀ɗəm : « *Hozana ! Bay Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana maslaŋa ya ti ara àna slimi gayaŋ a ni ! 10 Melefit mə̂gri sulum ana maslaŋa ya ti ara azum bay ge Devit bəŋ geli ni ! Tâzləbay Melefit driŋ agavəla ! * »

11 Tòru tìnjʉa a Zerʉzalem a ti Yezu àhuriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu. Eslini èheliŋ eri, àmənjaləŋ kà zlam ɗek. Àmənjaləŋaba ɗek ti fat àbi va bi, məlakarawa ègia. Nahkay tàhəraya, tàsləka akaba ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni na, tàŋgoru gwar a Betani.

Yezu etikwesl məŋgəhaf ya èwi bəza do ni

(Meciyʉ 21.18-19)

12 Tòru tìnjʉa a Betani a ti tàndəhaɗ eslini hundum. Ge miledʉ gani, tàsləka tàŋgoru a Zerʉzalem. Nday tə̀bu takoru e divi bu ni ti lʉwir àwərkaba Yezu a. 13 Lʉwir àbu awər naŋ nahkay ti èpi məŋ ga *wəruv miɗeni. Àra èpia ti àhəɗakfəŋoru, àmənjafəŋ bəza gani, ay àŋgətfəŋ ndo, aɗaba sarta ge miwi bəza gani do. 14 Eslini Yezu àhi ana məŋ ga zlam ni : « Ɗay-ɗay maslaŋa aməzum bəza gayak va do. »

Gayaŋ ya àɗəm nahkay ni ti ndam maɗəbay naŋ ni tìcia.

Yezu a ahay gəɗakani ge Melefit ni bu

(Meciyʉ 21.12-17 ; Lʉk 19.45-48 ; Zeŋ 2.13-22)

15 Tòru tìnjʉa a Zerʉzalem a ti Yezu àhuriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu. Eslini àdi ahàr ana mis təsəkumvoru zlam akaba ndam məsəkum zlam, mək ànjəki ka magaraya tay e mite va. Àhəmbəhaɗaba tabəl ga ndam mambay siŋgu na akaba məlaŋ manjəhaɗani ga ndam məsəkumoru kurkoduk na. 16 Mis ndahaŋ tə̀bu təhuriyu àna zlam a ahay ge Melefit ni vu, mək tasləkaba àna naŋ a kwalac. Tə̀bu tagray nahkay ti Yezu nakəŋ àcafəŋa tay a. 17 Mək àcahi zlam ana mis ya tə̀bu eslini ni, àɗəm : « Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, Melefit àɗəm : “Ahay goro zla ti atəɗəm məlaŋ ga jiba ɗek ga mahəŋgalavù Melefit.” † Ay lekʉlʉm ti kàmbatumkaba, ègia ahuzl ga ndam akal a. »

18 Àra àɗəma nahkay ti gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tìcia ; tàra tìcia ti tàɗəbafəŋ divi ge mijiŋ naŋ. Ay ti aŋgwaz àwərfəŋa tay kà naŋ a, aɗaba mis ndahaŋ ni ɗek ti pakama ya àcahi ana tay ni àgria ejep ana tay a. 19 Məlakarawa àra ègia ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tàsləkaba a kəsa ni ba.

Məŋgəhaf ya ti Yezu ètikwesl ni èkʉlia

(Meciyʉ 21.20-22)

20 Ge miledʉ gani tə̀bu taŋgoru a Zerʉzalem. Tə̀bu tasləkafəŋa kà gəvay ga məŋ ga *wəruv ya ti Yezu àhi ma na nahəma, tìpi ti mikʉleni kʉc akaba sliri gani ɗek. 21 Eslini Piyer àra àsərkia ka ma ga Yezu ya àhi ana məŋ ga wəruv na ti àhi ana Yezu ahkado : « Mʉsi, mənjoru, məŋ ga wəruv ya kètikwesl ni èkʉlia. » 22 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Fumki ahàr ke Melefit. 23 Nəhi ana kʉli nahəma, tamal ti maslaŋa ahi ana həma hini : “Raɗvaba, ru kə̂diyu a *dəluv gəɗakani vu” nahəma, amagravu. Tamal ti àjalay ahàr cʉ cʉ do, àfəkia ahàr ke Melefit a, àsəra aməgri ere ye ti ehindi ni ti, zlam gani agravu. 24 Nahkay nəhi ana kʉli : Tamal ti kihindʉm zlam, kahəŋgalum Melefit ti, fumki ahàr ke Melefit, səruma kə̀ŋgətuma àndava. Tamal kəgrum nahkay ti Melefit aməgri zlam ya ti kihindʉmfiŋa ni ɗek ana kʉli. 25 Tamal ti kìcikʉmaba, kə̀bum kahəŋgalum Melefit ti, mbrəŋumfəŋa zlam ge mis ya ti tagudari ana kʉli ni kà tay a, tamal àbu ni. Nahkay ti Bəŋ gekʉli ya a huɗ melefit bu ni aməmbərfəŋa zlam gekʉli ya kagudarum ni kè kʉli a bilegeni. [ 26 Ay tamal kə̀mbrəŋumfəŋa zlam ge mis ya ti tàgudari ana kʉli na ka tay a do ni ti Bəŋ gekʉli ya a huɗ melefit bu ni day aməmbərfəŋa zlam magudarani gekʉli ni kè kʉli a do.] »

Yezu agray tʉwi ti way àvi divi gani way ?

(Meciyʉ 21.23-27 ; Lʉk 20.1-8)

27 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀huriyu a Zerʉzalem keti. Yezu àra àhuriya a kəsa ni va ti àsawaɗavù a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu. Naŋ àbu eslini ti gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, ndam *məsər Wakita ge Melefit ni akaba gəɗákani ndahaŋ tə̀rəkia, 28 tə̀hi : « Kagray tʉwi hini nahkay ti kə̀ŋgət divi gani eley ? Way àvuk divi gani way ? » 29 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Nu day nihindifiŋa zlam bəlaŋ kè kʉli a. Kə̀həŋgrumufəŋa nahəma, nu day nəhəŋgrifəŋ ana kʉli, nəɗəfi bay ya ti àvu divi ge tʉwi ya ti nagray ni ana kʉli. 30 Nəhi ana kʉli nahəma, *baray ge Zeŋ ya ti àbaray mis ni ti njəɗa gani Melefit àvi tək, tək day ti mis tə̀vi aw ? Həŋgrumufəŋ nimi ! »

31 Tàra tìcia ma na nahkay ti tàgray gejewi e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Tamal məhi : “Melefit àslərbiyu naŋ” hi, ara ahi ana leli : “Kə̀gəsumkabu pakama gayaŋ ni ndo ni ti kamam ?” 32 Ay tamal məɗəm keti : “Mis tə̀vi njəɗa gani” ti àrakaboru do. » Tə̀ɗəm nahkay ti aɗaba mis tezl-tezleni eslini ni ɗek tə̀ɗəm Zeŋ ti naŋ bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni. Tàgrafəŋa aŋgwaz kè mis tezl-tezleni nana, 33 nahkay tə̀həŋgrifəŋ ana Yezu, tə̀hi : « Leli mə̀sər do. » Eslini Yezu àhi ana tay : « Nu day nə̀ɗəfi bay ya ti àvu divi ge tʉwi ya ti nagray ni ana kʉli do bilegeni. »

12

Ma gozogul àki ka ndam məwəs vədaŋ

(Meciyʉ 21.33-46 ; Lʉk 20.9-19)

1 Yezu àhi ma ana mis ni keti àna ma *gozogul. Àɗəm ahkado : « Zal nahaŋ àbu nahəma, àjavù məŋ ga zlam * a vədaŋ gayaŋ vu, àcafəŋ azlaw tekesl, àgraya məlaŋ ga məɗucaya yam ga bəza ga məŋ ga zlam na, àkay ləli zəbalani, mis acəlkiyu ka ahàr gani ga majəgay vədaŋ ni. Kələŋ gani àfivù vədaŋ ni ana mis a ahar vu ti tə̂wəs, mək àsləka, òru e mirkwi zlam gayaŋ. 2 Sarta ga məpalay bəza ga zlam ni àra ènjia ti bay ga vədaŋ ni àslərbiyu bay məgri tʉwi afa ga ndam məwəs vədaŋ ni ti tə̂həlikaboru ja gani gayaŋ. 3 Ay bay məgri tʉwi ni àra ènjia ti ndam məwəs vədaŋ ni tə̀gəs naŋ, tə̀zləɓ mək tàgaray naŋ, araŋa day àzay a ahar vu ndo. 4 Eslini bay ga vədaŋ ni àslərbiyu bay məgri tʉwi nahaŋ keti. Àra ènjia ti nday nakəŋ tə̀si aday a ahàr vu, tìndivikaba cʉɗ cʉɗ. 5 Nahkay bay ga vədaŋ ni àslərbiyu mis nahaŋ keti. Naŋ nani ti tàkaɗ naŋ gweha. Àslərbiyu mis ndahaŋ kay keti. Tàra tìnjia ti ndam məwəs vədaŋ ni tə̀zləɓ ndahaŋ, ndahaŋ ni ti ni tàbazl tay. 6 Kələŋ gani nahəma, bay ga vədaŋ ni mis àgəjənifəŋ bəlaŋ ciliŋ. Maslaŋa nani ti wur gayaŋ, awayay naŋ dal-dal. Àɗəm : “Wur goro ni ti atəgəsiki ma.” Nahkay zla ti àslərbiyu naŋ afa gatay. 7 Ay ndam məwəs vədaŋ ni tàra tìpia wur na naŋ àbu ara ti tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : “Naŋ tegʉni ti mekeji gayaŋ ; mə̀mbrəŋ naŋ ba, makaɗum naŋ ; nahkay ti vədaŋ ni emigi geli.” 8 Àra ènjikia ka tay a ti tə̀gəs naŋ yaw, tàkaɗ, tə̀zaba kisim gayaŋ na a vədaŋ ni ba, tìzligoru.

9 « Nəɗəm nahəma, bay ga vədaŋ ni amasləkabiya ti aməgri mam ana ndam məwəs vədaŋ ni mam ? Amabazl ndam məwəs vədaŋ ni, mək aməvi vədaŋ ni ana mis ndahaŋ. 10-11 A Wakita ge Melefit bu àbu məbəkiani nahkay hi :

“Akur nahaŋ àbu ti ndam mələm ahay tàwayay magray tʉwi àna naŋ ndo.

Ay ti akur gani nani ègia akur ya akay ahay na ɗek sawaŋ.

Ere nani ti tʉwi ga Bay Melefit,

agri ejep ana leli.” †

« Lekʉlʉm kèjeŋgʉm ma nani ndo waw ? »

12 Gəɗákani nakəŋ tə̀səra Yezu àɗəmki ma *gozogul ni ti ka tay. Tàra tə̀səra ti tawayay təgəs naŋ. Ay mis tə̀bu eslini kay ti tə̀gəs naŋ ndo, aɗaba aŋgwaz àwəra tay a. Nahkay tə̀mbrəŋ naŋ, tàsləka.

Hadam ya təpəli ana bay ga ndam Rom ni

(Meciyʉ 22.15-22 ; Lʉk 20.20-26)

13 Yezu naŋ àbu eslini nahkay ti tə̀slərkibiyu ndam *Feriziyeŋ akaba ndam ndahaŋ ya taɗəbay bay *Erot ni. Tawayay ti mə̂ɗəm ma magədavani ti tə̂gəski naŋ. 14 Tàra tìnjikia ti tə̀hi ahkado : « Mʉsi, mə̀səra nak ti kə̀ɗəm ma ge jiri. Aŋgwaz àwərfəŋa kur kà pakama ge mis ya təɗəmkuk na do ; ku kè meleher ga way ga way do day kàgray aŋgwaz do, kacahi zlam ya Melefit awayay ni ana mis àna jiri gani sawaŋ. Ay ti Melefit àvia divi ana leli ga mabəhaɗi hadam ana *bay gəɗakani ga ndam Rom a tək, àvi ana leli ndo waw ? Mabəhaɗi tək, màbəhaɗi ba waw ? »

15 Eslini Yezu àsəra tawayay ti mis ndahaŋ tə̂ɗəm nday ndam jireni, ay ti nday ndam jireni do. Nahkay àhi ana tay ahkado : « Kəhəlumfua eyʉ a ti kamam ? Ŋga zumubiya siŋgu akur-akurana ti namənjaki day nimi. » 16 Nahkay tə̀dibiyu bəlaŋ. Tàra tə̀via ti èhindifiŋa ma kà tay a, àɗəm ahkado : « Àki ka siŋgu hini ti mazavu ga ahàr ga way ? Slimi məbəkiani ni ti ga way ? » Tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « Ga bay *Sezar.  » 17 Nahkay naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Həŋgrumi zlam ga bay Sezar ni zlam gayaŋ, ge Melefit ti ni həŋgrumi ana Melefit zlam gayaŋ. » Eslini ma gayaŋ ya ti àhi ana tay ni àgria ejep ana tay a dal-dal.

Mis taŋgaba e kisim ba eɗeɗiŋ a waw ?

(Meciyʉ 22.23-33 ; Lʉk 20.27-40)

18 Eslini ndam *Sedʉseyeŋ ndahaŋ tə̀rəkia ka Yezu a. Ndam Sedʉseyeŋ tə̀ɗəm mis àməta ti àŋgaba e kisim ba koksah. Nahkay nday nakəŋ tə̀hi ana Yezu ahkado : 19 « Mʉsi, Mʉwiz àbiki ana leli a wakita gayaŋ ni bu, àɗəm ahkado : “Tamal mis nday kà məŋ gatay, mək bəlaŋ gani àməta, àmbərba wal gayaŋ a, wal ni èwii wur ndo nahəma, ahàr àɗəm wur ga məŋani ni azay wal ni, ti tîwieya mekeji ana wur ga məŋani ya àmət na.” ‡ 20 Yaw mis ndahaŋ tə̀bu adəskəla kà məŋ gatay, gəɗakani gatay ni àda wal a. Àra àza wal na ti èwifiŋa wur a ndo, mək zal ni àməta. 21 Àra àməta ti mimbiki gayaŋ ni àzay wal ni. Àra àza wal na ti naŋ day èwifiŋa wur a ndo, mək àməta. Naŋ ya mahkər ni day àgray nahkay, mək àməta. 22 Nahkay nday adəskəlani ni ɗek tàza wal na day tìwifiŋa wur a ndo, mək nday ɗek tə̀məta. Kələŋ gani wal ni day àməta. 23 Ay ka fat ya ti mis ataŋgaba e kisim ba nahəma, wal ni ti way bəlaŋ e kiɗiŋ gatay bu amazay way ? Nday adəskəlani ni ɗek tàza naŋ a ni. »

24 Ay Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Majalay ahàr gekʉli ti kigeni do. Aɗaba mam ? Aɗaba kìcʉmaba ma ga Wakita ge Melefit ya Mʉwiz àbəki na ndo, kə̀sərum njəɗa ge Melefit do palam. 25 Nəɗəm nahəma, ka ya ti mis atəməta mək ataŋgaba e kisim ba ni ti zawal ataday wál va do, wəwal day ataday zawal va do. Atanjəhaɗ ɗek akaɗa ga *məslər ge Melefit ya tə̀bu a huɗ melefit bu ni. 26 Ay tamal ti mazlapaki ka ma ge mis ya taŋgaba e kisim ba nahəma, kèjeŋgʉm wakita ge Mʉwiz ni ɗay-ɗay ndo aw ? Kèjeŋgʉm ma àki ka məŋgəhaf ya ti aku àgəs ni ndo aw ? Eslini Bay Melefit àhi ana Mʉwiz ahkado : “Nu Melefit ga Abraham, nu Melefit ga Izak, nu Melefit ge Zekʉp.” § 27 Melefit ti naŋ Melefit ga ndam ya àna sifa ni, do ni ti ga nday ya tə̀məta ni do. Lekʉlʉm ti majalay ahàr gekʉli ti kigeni do simiteni. »

Divi ge Melefit ya ti ahàr àɗəm mis tə̂gəskabu enji ni ti weley ?

(Meciyʉ 22.34-40 ; Lʉk 10.25-28)

28 Eslini zal nahaŋ naŋ àvu, naŋ bay *məsər Wakita ge Melefit, ècia ma gatay na, àsəra Yezu àhia ma sulumana ana ndam *Sedʉseyeŋ na. Nahkay ti àrəkioru, èhindifiŋa ma, àhi ahkado : « *Divi ge Melefit ya ti ahàr àɗəm mis tə̂gəskabu enji ni ti weley ? » 29 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Divi ge Melefit ya ti ahàr àɗəm mis tə̂gəskabu enji ni ti nihi : “Ci zal Izireyel : Bay Melefit geli nahəma, naŋ Bay naŋ bəlaŋ. 30 Wayay Bay Melefit gayak àna huɗ bəlaŋ, àna sifa gayak ɗek, àna majalay ahàr gayak ɗek akaba àna njəɗa gayak ɗek.” * 31 Divi ye cʉ ni day nihi : “Wayay ndam ya nak kə̀bu akaba tay ni akaɗa ya kawayay ahàr gayak gayakani ni.” † Divi nday ndani cʉeni ni ti ahàr àɗəm mis tə̂gəskabu tay àtam divi ndahaŋ ni ɗek kwa. » 32 Mək bay məsər Wakita ge Melefit nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Yawa Mʉsi ! Ere ye ti kə̀ɗəm ni ti jiri eɗeɗiŋ. Bay Melefit ti naŋ bəlaŋ hʉya, bay nahaŋ àbi. ‡ 33 Tamal ti kawayay naŋ àna huɗ bəlaŋ, àna majalay ahàr gayak ɗek akaba àna njəɗa gayak ɗek zla nahəma, àtama sədaga ya təbi na akaba zlam ya tisliŋi na ɗek àna sulumana. Tamal ti kawayay mis ya nak kə̀bu akaba tay ni akaɗa ya kawayay ahàr gayak gayakani ni nahəma, nani day àtama sədaga ɗek àna sulumana. » 34 Zal nakəŋ àra àhəŋgrifəŋa kigeni a ti Yezu àsəra naŋ bay məsər zlam. Nahkay àhi ahkado : « Nak kə̀bi driŋ driŋ akaba *Məgur ge Melefit bi. » Kələŋ gani maslaŋa ya ti azay njəɗa gayaŋ ge mihindifiŋa ma nahaŋ a ni ti àbi va bi.

Bay gəɗakani ya amara ni naŋ wur ge Devit aw ?

(Meciyʉ 22.41-46 ; Lʉk 20.41-44)

35 Yezu naŋ àbu acahi zlam ana mis a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu. Àhi ana tay : « Ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tə̀ɗəm *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni naŋ *Wur ge Devit ti ahəmamam ? 36 Ambatakani do, Devit naŋ naŋani àna ahàr gayaŋ àɗəm àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani ahkado :

“Bay Melefit àhi ana bay goro :

Njəhaɗa gwar kà ahar ga ɗaf goro a, a məlaŋ ga gəɗakani va.

Ndam ezir gayak ti anabəhaɗ tay kè meleher gayak

akaɗa ga zlam ga bay ya abəki asak ni, ti kə̂cəlki ka tay.” §

37 « Nəɗəm nahəma, Krist nani ti Devit àna ahàr gayaŋ tekeɗi azalay naŋ bay gayaŋ. Ay tamal nahkay ti təzalay naŋ wur ge Devit keti ti kamam ? » Eslini mis dal-dal tə̀bi slimi ana pakama gayaŋ ya ti àhi ana tay ni. Pakama nani àɓəlafəŋa kà tay a.

Bumvu slimi àna ndam məsər Wakita ge Melefit ni

(Meciyʉ 23.1-36 ; Lʉk 20.45-47)

38 Yezu naŋ àbu acahi zlam ana tay nahkay ti àɗəm ahkado : « Bumvu slimi, do ni ti ndam *məsər Wakita ge Melefit ni atagosay kʉli. Nday ti tawayay məbakabu məgudi, təsawaɗay àna naŋ riya ; tawayay ti mis tə̂gri sa ana tay a gosku bu kè meleher ge mis ɗek ; 39 tawayay manjəhaɗvani e kʉrsi ga gəɗákani vu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit bu akaba ka məlaŋ məzum zlam ga wuməri. 40 Nday gani tə̀bu təhəlfəŋa zlam kà wál madakway a, tə̀bu təpəski ka mahəŋgalay Melefit aɗaba tawayay ti mis tâmənjaləŋ ana tay. Nahkay ti Melefit amagrafəŋa seriya kà tay a, amatraɓ tay kay amatam ge mis ndahaŋ ni ɗek. »

Sədaga ga wal madakway ya araŋa gayaŋ àbi ni

(Lʉk 21.1-4)

41 Eslini Yezu naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa kà gəvay ga zlam məbəviyu siŋgu ga sədaga ni. Mis tə̀bu eslini kay təbiyu siŋgu ; naŋ nakəŋ amənjaləŋ kà tay ahəmamam təbiyu siŋgu ni : ndam ge elimeni kay tə̀bu təbiyu siŋgu dal-dal. 42 Nday tə̀bu təbiyu nahkay ti wal madakway nahaŋ araŋa gayaŋ àbi àra àbiyu siŋgu akur-akurani ciɓ-ciɓeni cʉ ; siŋgu ciɓ-ciɓeni cʉeni ni agray siŋgu faɗ. 43 Yezu àra èpia ti àzalay ndam maɗəbay naŋ ni, àhi ana tay ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, wal madakway hini ti araŋa gayaŋ àbi, ay siŋgu ya àbiyu a zlam ga sədaga ni vu ni ti àtama ge mis ndahaŋ ya tə̀biyu na ɗek, 44 aɗaba mis ndahaŋ ni ɗek tə̀biyu siŋgu ya tə̀gəjənifəŋ kà tay tə̀sər ere ye ti tagray àna naŋ ni va do ni ; wal hini ti ni araŋa gayaŋ àbi, ay ti àbiya siŋgu ya àfəŋ na ɗek. Siŋgu gayaŋ nahaŋ ga məsəkum zlam məzumani àgəjənifəŋ ndo. »

13

Yezu àɗəm etembeɗkaba ahay gəɗakani ge Melefit na

(Meciyʉ 24.1-2 ; Lʉk 21.5-6)

1 Kələŋ gani Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tàhəraya a *ahay gəɗakani ge Melefit ni ba. Nday tə̀bu tahəraya nahəma, bəlaŋ e kiɗiŋ ga ndam maɗəbay naŋ ni bu àhi ahkado : « Mʉsi, ŋga mənjaləŋ ka akur gəɗákani ya tèɗezl ahay ni àna naŋ ni day ti, tigi eri ni ! » 2 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Àbi kìpia ahay hini meɗezleni àna akur gəɗákani na do aw ? Etembeɗkaba besek-besek, ku akur bəlaŋ day amanjəhaɗki ka akur nahaŋ va do. »

Yezu azlapaki ka sarta ya amara ni

(Meciyʉ 24.3-14 ; Lʉk 21.7-19)

3 Tòru tìnjʉa ka ahàr ga həma *Oliviye a nahəma, Yezu ànjəhaɗa digʉsa, amənjoru *ahay gəɗakani ge Melefit ni. Eslini Piyer, Zek, Zeŋ akaba Andre tə̀bu kà gəvay gayaŋ ciliŋ. Nday nakəŋ tìhindifiŋa ma, tə̀hi ahkado : 4 « Hiaba ana leli a, ere gani amagravu ti ananaw ? Aməsərkaba sarta ya zlam nani ɗek amagravu wuɗak na ti ahəmamam ? »

5 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Bumvu slimi, maslaŋa àgosay kʉli ba. 6 Aɗaba mis kay atara, ku way way do aməɗəm naŋ ti nu, aməɗəm naŋ ti *Bay gəɗakani ya amara ni. Nahkay atagosay mis kay. 7 Mis atagray silik kè cifeni akaba kè driŋeni, ekicʉm ma gani. Kìcʉma ti kə̀grum aŋgwaz ba. Ahàr àɗəm zlam nday nani tâgravu kwa. Ku tamal tàgrava nahkay nəŋgu ni, mandav ga duniya faŋ do. 8 Ndam ga haɗ ndahaŋ atakaɗvu akaba ndam ga haɗ ndahaŋ, bəbay ndahaŋ akaba bəbay ndahaŋ. Haɗ amadaɗay a kəsa gərgərani ndahaŋ bu, lʉwir day amələbu a kəsa gərgərani ndahaŋ bu. Zlam nday nani ɗek ti mənjəki ga daliya ciliŋ : zlam nday nani ti akaɗa ga wur ya ajibiyu aslər ana wal a huɗ bu ni. 9 Ay lekʉlʉm ti bumvu slimi. Mis atəgəs kʉli, atoru àna kʉli ka məlaŋ ge seriya. Atəzləɓ kʉli a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit bu. Atagrafəŋa seriya kè kʉli kè meleher ga gəɗákani ga ngumna akaba bəbay a, aɗaba lekʉlʉm ndam goro. Nahkay ti nday gani etici ma gekʉli ya akazlapumku ni. 10 Wuɗaka məlaŋ andav nahəma, ahàr àɗəm mis tə̂hi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis ga haɗ gərgərani ni ɗek day kwa.

11 « Yaw ka ya ti atəgəs kʉli, atoru àna kʉli ka məlaŋ ge seriya nahəma, ere ye ti akəɗəmum ni àhəli ahàr ana kʉli ba. Ka fat nani Melefit aməhi ere ye ti akəɗəmum ni ana kʉli ; ɗəmum ma gani nani. Nahkay akəɗəmum ma nani ti lekʉlʉm lekʉlʉmeni do, aməɗəm ma nani ti *Məsuf Njəlatani. 12 Ka sarta gani nani ti mis atəsəkumoru bəza ga məŋ gatay ti tâbazl tay, ata bəŋ ga bəza day atəsəkumoru bəza gatay. Bəza ti ni etizirey ata bəŋ gatayani akaba ata məŋ gatayani, atəsəkumoru tay ti tâbazl tay. 13 Mis ɗek etizirey kʉli aɗaba lekʉlʉm ndam goro. Ay ti maslaŋa ya ti aməmbrəŋ nu do duk abivoru ana vaɗ ga mandav ga sifa gayaŋ ni ti, Melefit amahəŋgay naŋ. »

Zlam magədavani ya àɓəlay do fererani ni

(Meciyʉ 24.15-28 ; Lʉk 21.20-24)

14 « Zlam magədavani ya àɓəlay do ferereni, eziŋ zlam ɗek ni, amagravu. * Amagrava ti ekipʉm naŋ ka məlaŋ ya àgəski do ni. » (Bay ya ti ejeŋgey ma hini ni ti ahàr àɗəm mîci lala). « Ekipʉma naŋ a ti ahàr àɗəm ndam ya ka haɗ *Zʉde ni tâcuhworu a həma vu kwa. 15 Maslaŋa ya ti naŋ ka *dalahar ga ahay gayaŋ ni àhəraya, àhuriyu a ahay vu ga məhəlaya zlam gayaŋ a day ba. Mâhəraya mâcuhway sawaŋ. 16 Maslaŋa ya ti naŋ a vədaŋ bu ni ti ni, àŋga a magam ga mara mazay azana gayaŋ a ba. Mâcuhway sawaŋ. 17 Ka sarta gani nani ti wál a huɗ akaba nday ya ti bəza tə̀fəŋ kà tay ka ahar ni atasay cicihi ! 18 Nahkay ti həŋgalum Melefit ti ere gani nani àgravu ge milevi ba, 19 aɗaba ka sarta gani nani ti mis atəcakay daliya kay àtam daliya ndahaŋ ya mis tə̀cakabiyu kwa ahaslani ka ya ti Melefit àgraya məlaŋ a duk àbivaya ana kana ni. Kələŋ ga daliya nani ti daliya ndahaŋ atələbi akaɗa nani ɗay-ɗay va bi. 20 Bay geli àɗəm sarta gani nani aməpəs do, do ni ti maslaŋa àbi amatamfəŋa kà daliya nana bi. Melefit àɗəm aməpəs do ni ti azuhva ndam gayaŋ ya àdaba tay a ni palam. 21 Ka sarta gani nani ti tamal maslaŋa ahi ana kʉli ahkado : “Pʉm *Krist naŋ àbu ahalay !” ahkay do ni : “Pʉm naŋ àbiyu tegi !” nahəma, kə̀gəsumiki ma gayaŋ ni ba. 22 Aɗaba mam, ndam ndahaŋ atara tasəkaɗ malfaɗa, ku way way do aməɗəm naŋ Krist ahkay do ni naŋ bay məhəŋgri *pakama ge Melefit ana mis. Atagray zlam ya ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni akaba zlam ya ti aməgri ejep ana mis ni. Tamal agravu tata ni, tawayay mesipet ndam ya ti Melefit àdaba tay a ni. 23 Lekʉlʉm zla nahəma, bumvu slimi, aɗaba nə̀hiva ana kʉli a àndava. »

Maŋga ga Wur ge Mis a

(Meciyʉ 24.29-31 ; Lʉk 21.25-28)

24 « Ay ka sarta gani nani, kələŋ ga daliya ni zla nahəma, fat amacaɗay məlaŋ va do, kiyi day amaslaɗay məlaŋ va do. 25 Boŋgur atətəɗbiyu e melefit bu, atadəgaya a ga haɗ a ; zlam njəɗa-njəɗani a huɗ melefit bu atədaɗay a məlaŋ gatay bu. 26 Ka sarta gani nani ti mis etipi nu *Wur ge Mis anara a maklaɓasl ba àna njəɗa kay akaba maslaɗay goro a. † 27 Ka sarta gani nani ti anəslərbiyu *məslər ge Melefit ga macakalakabu ndam ya Melefit àdaba tay a ni kè sliri ga məlaŋ faɗani ni ɗek ; ku ka məlaŋ driŋeni weley weley do ɗek anəcakalakabu mis ka ahar bəlaŋ. »

Yezu azay mazavu ga məŋ ga wəruv

(Meciyʉ 24.32-35 ; Lʉk 21.29-33)

28 « Nazay mazavu gani akaɗa ga məŋ ga *wəruv ni, ahàr àɗəm kicʉm kwa : ka ya ti àbakaba slimberi a mək eɗi nahəma, kə̀səruma mədərdər ènjia wuɗak. 29 Nahkay day tamal kìpʉma zlam ya nə̀hi ana kʉli ni naŋ àbu agravu nahəma, sərumki nu *Wur ge Mis nə̀bu cifa, nìnjia wuɗak. 30 Nəhi ana kʉli nahəma, wuɗaka mis ya tə̀bu ka dala nihi ni təmət ɗek ti zlam nday nani ɗek amagrava day kwa. 31 Məlaŋ ya agavəla akaba məlaŋ ya a ga haɗ ni amandav, ay ti ma goro ya nə̀ɗəm ni amandav ɗay-ɗay do. »

Njəhaɗum eri

(Meciyʉ 24.36-44)

32 « Ay ti ma ga vaɗ gani akaba njemdi gani zla nahəma, maslaŋa àbi àsər bi. *Məslər ge Melefit ya a huɗ melefit bu ni day tə̀sər do, nu Wur ge Melefit tekeɗi nə̀sər do, si Baba Melefit day kwa ti àsəra. 33 Nahkay ti bumvu slimi, njəhaɗum eri, aɗaba kə̀sərum sarta gani nani do. 34 Amagravu akaɗa ga maslaŋa ya naŋ àbu akoru e mirkwi gayaŋ ni. Wuɗaka ara asləka ti àmbərfəŋ ahay gayaŋ kà ndam ya təgri tʉwi ni, èdikaba tʉwi na ana tay a. Àhi ana bay ya ahətay mahay ni “Njəhaɗ eri” mək àsləka. 35 Nahkay ti lekʉlʉm day njəhaɗum eri, aɗaba kə̀sərum sarta ga bay ahay gekʉli ya amasləkabiya na do. Cʉ amasləkabiya ga məlakarawa, cʉ ga huɗ ya vaɗ, cʉ ka ga ya ti agwazl təzlah ni, cʉ ahkay do ni ge miledʉ ti kə̀sərum do. 36 Nahkay ka sarta ya ti aməzlərəvkiaya ke kʉli a bəslaŋ nahəma, àdi ahàr ana kʉli lekʉlʉm e ɗʉwir bu ba. 37 Ere ye ti nə̀hi ana kʉli ni ti nəhi ana mis ɗek : Njəhaɗum eri. »

14

Gəɗákani ga ndam Zʉde tagray dabari ge mijiŋ Yezu

(Meciyʉ 26.1-5 ; Lʉk 22.1-2 ; Zeŋ 11.45-53)

1 Vaɗ àvu cʉ, tara tagray wuməri ga *Pak ; wuməri gani nani ti tidivù dipeŋ *miwisiŋeni do. Eslini gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tàgray sawari ti tə̂gəs Yezu àna wir-wir, tawayay takaɗ naŋ. 2 Nday nakəŋ tə̀ɗəm : « Mə̀gəs naŋ a wuməri ni vu ba, aɗaba tamal magray nahkay ti mis dal-dalani ni atəmbrəŋ leli do, etizligeya silik a kəsa va. »

Wal nahaŋ abəki tersel ka ahàr ga Yezu

(Meciyʉ 26.6-13 ; Zeŋ 12.1-8)

3 Yezu naŋ àbu a Betani, a ahay bu afa ga Simu zal ambələk ni. Naŋ àbu manjəhaɗani azum ɗaf. Eslini wal nahaŋ àhurkiviyu ka tay àna tersel njəlatani ge siŋgu kayani a kolombu sulumani bu. * Tersel gani nani ti təzalay nardu. Èheɓkia ma ga kolombu na, àbəki tersel ni ka ahàr ga Yezu. 4 Gayaŋ ya àbəki ni ti àwəria ɓəruv ana mis nday ndahaŋ e kiɗiŋ ge mis ya tə̀vu eslini ni ba ; tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : « Àgudar tersel hini ti kamam ? 5 Hojo amal tə̀səkumoya, tə̀ŋgəta àtam sulay jik diŋ diŋ mahkər, tìdi siŋgu gani ana ndam talaga do aw ? » Nahkay tə̀ləgi ana wal nakəŋ ŋgak-ŋgak.

6 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Mbrəŋum naŋ ! Kəhəlumi muru ti kamam ? Zlam gayaŋ ya àgru ni ti àɓəlay. 7 Ndam talaga zla nahəma, nday tə̀bu akaba kʉli kəlavaɗ ; kəgrumi sulum ana tay akaɗa ya kawayum ni tata. Ay nu zla ti ananjəhaɗ akaba kʉli kəlavaɗ do. 8 Wal hini àgra zlam ya ti agray tata na : àbəkua tersel ka vu a ti àslamatakabá nu ga məfiyu nu e eviɗ va. 9 Nəhi ana kʉli nahəma, a məlaŋ bu ɗek, ku eley eley do atəɗəmoru *Ma Mʉweni Sulumani ni zla nahəma, ataŋgəhaɗ ere ye ti wal hini àgray ni daya. Nahkay ti wal ni amagəjazlki ahàr ke mis do. »

Zʉdas awayay asəkumoru Yezu

(Meciyʉ 26.14-16 ; Lʉk 22.3-6)

10 Zʉdas Iskariyot biliŋ a huɗ ga ndam *maɗəbay Yezu kru mahar cʉeni ni bu òru afa ga gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ga məɗəfiki Yezu ana tay ti tə̂gəsa naŋ a. 11 Nday nakəŋ tàra tìcia ma gayaŋ na ti tə̀mərva dal-dal, tə̀hi : « Tamal kə̀ɗəfikia Yezu ana leli a ti aməvuk siŋgu. » Kələŋ gani Zʉdas nakəŋ àɗəbay divi ga məɗəfiki Yezu ana tay.

Ndam maɗəbay Yezu taslamalakabu zlam məzumani ga wuməri ga Pak

(Meciyʉ 26.17-25 ; Lʉk 22.7-14, 21-23 ; Zeŋ 13.21-30)

12 Vaɗ ye enjenjeni ga wuməri ge dipeŋ *miwisiŋeni do ni ènjia. A vaɗ ga wuməri ga *Pak nani ti tisliŋi bəza təmbak ana Melefit. Eslini ti ndam *maɗəbay Yezu ni tìhindifiŋa ma kà Yezu a, tə̀hi ahkado : « Kawayay ti môru mâslamatukkabu zlam məzumani ga wuməri ga Pak ni ti eley ? » 13 Eslini Yezu àslər ndam maɗəbay naŋ bebem cʉ, àhi ana tay : « Dəgum a kəsa gəɗakani ni vu. Ekinjʉmiya nahəma, akəbumkabu ahàr akaba zal nahaŋ àcahbiya yam a mandaray va. Ekipʉma naŋ a ti ɗəbumiyu naŋ ka məlaŋ gayaŋ ya ti ahuriyu ni. 14 Akəhurumiya ti hindʉmfiŋa ma kà bay ahay na, humi ahkado : “Mʉsi geli àɗəm : Ahay goro ya ti anara nəzumviyu zlam ga wuməri ga Pak ni akaba ndam maɗəbay nu ni ti neley ?” 15 Eslini bay ahay ni aməɗəfiki ahay nahaŋ gəɗakani ka ahàr ga ahay nahaŋ ana kʉli, zlam ɗek àvu maslamatakavani àndava. Slamatumikabu zlam məzumani ni ana leli ti eslini. » 16 Ndam maɗəbay Yezu cʉeni ni tàsləka, tòru a kəsa ni vu. Tòru tìnjʉa ti tə̀di ahàr ana zlam ni ɗek akaɗa ga pakama ga Yezu ya àhi ana tay ni, mək tə̀slamalakabu zlam ga wuməri ga Pak ni.

Yezu àɗəm : « Maslaŋa e kiɗiŋ ga ndam maɗəbay nu ni bu ara ejiŋ nu »

(Meciyʉ 26.20-25 ; Lʉk 22.14 ; Zeŋ 13.21-30)

17 Məlakarawa àra ègia ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni tìnjʉa a ahay ni va. 18 Eslini tə̀huriya tànjəhaɗkabá birra, tə̀bu təzum zlam ti Yezu àhi ana tay : « Nəhi ana kʉli nahəma, biliŋ gekʉli ya məzumkabu zlam ni aməsəkumoru nu. » 19 Ma ga Yezu ya àɗəm ni ti àhəlia ahàr ana ndam maɗəbay naŋ na ɗek. Ku way way do e kiɗiŋ gatay bu biliŋ àna biliŋeni naŋ àbu àɗəm : « Nu do, do waw ? » 20 Yezu àhi ana tay : « Mis biliŋ e kiɗiŋ gekʉli kru mahar cʉeni ni bu, maslaŋa ya ti mətəlkabiyu ahar a halaf vu ni. » 21 Àɗəm keti : « Nu *Wur ge Mis nara nəmət akaɗa ga pakama ge Melefit ya àɗəm a Wakita gayaŋ bu ni. Ay ti zləzlaɗa afa ga maslaŋa nani ya ti asəkumoru Wur ge Mis ni ! Hojo akal tìwieya naŋ a ndo. »

Yezu avi ɗaf ge Melefit ana ndam maɗəbay naŋ ni

(Meciyʉ 26.26-30 ; Lʉk 22.14-20 ; 1 Koreŋ 11.23-25)

22 Ka ya ti təzum zlam nahəma, Yezu àzay *dipeŋ, àgri sʉsi ana Melefit, èsekaba, àbi ana ndam maɗəbay naŋ ni. Àhi ana tay : « Zuma, hini ti aslu ga vu goro. » 23 Kələŋ gani àzay hijiyem akaba zum, àgri sʉsi ana Melefit keti, àvi ana tay, nday ɗek tìsi. 24 Àhi ana tay : « Hini ti mimiz ga vu goro. Àna mimiz hini ti Melefit awəlkabu pakama gayaŋ akaba ge mis. Aməŋgəzaya a vu goro ba ti ga mahəŋgay mis kay. 25 Nəhi ana kʉli nahəma, enisi zum ge wur ge *viŋ va do, si a vaɗ ya ti enisi zum mʉweni a *Məgur ge Melefit bu ni kwa. » 26 Tàra tə̀zuma zlam na ti nday nakəŋ tàzləbay Melefit àna limis, tàhəraya e mite va, tə̀cəloru a həma *Oliviye vu.

Yezu àɗəm : « Piyer aməɗəm àsər nu do »

(Meciyʉ 26.31-35 ; Lʉk 22.31-34 ; Zeŋ 13.36-38)

27 Nday tə̀bu takoru ti Yezu àhi ana tay : « Lekʉlʉm ɗek ekijʉmkia ke divi a, aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu, Melefit àɗəm amakaɗkia bay majəgay təmbəmbak na ka tay a, nahkay təmbəmbak ni etedevu kway-kwayay. † 28 Anəmət, ay ka ya ti anaŋgaba e kisim ba nahəma, akədumu ahàr e Gelili. » 29 Eslini Piyer àhi : « Ku mis ɗek tijikia ke divi a nəŋgu ni, nu ti nìjikia do. » 30 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nəhuk nahəma, nak ti kani kani a, a huɗ ga məlavaɗ bu wuɗaka agwazl azlah sak cʉ ti akəɗəm sak mahkər kə̀sər nu do timey. » 31 Eslini Piyer nakəŋ àɗəm : « Aha, nahkay do. Nu ti ku tamal ti məmətkabu nəŋgu nahəma, ŋgay nə̀sər kur do ni ti nə̀ɗəm do simiteni. » Ndam *maɗəbay Yezu ndahaŋ ni ɗek day tə̀ɗəm akaɗa ge Piyer ni.

Yezu ahəŋgalay Melefit e Gecimeni

(Meciyʉ 26.36-46 ; Lʉk 22.39-46)

32 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tòru ka məlaŋ nahaŋ, məlaŋ gani nani ti təzalay Gecimeni. Tòru tìnjʉa eslina ti Yezu àhi ana tay : « Njəhaɗuma ahalay a hayaŋ, nakoru nahəŋgalay Melefit. » 33 Àzalay Piyer, Zek, akaba Zeŋ, tòru cak. Eslini ti aŋgwaz àdəgaki ka Yezu nakəŋ dal-dal, məɓəruv àtikaba kwir kwir. 34 Àhi ana tay : « Məɓəruv atukaba, akaɗa nara nəmət. Njəhaɗuma ahalay a, njəhaɗum eri. » 35 Naŋ nakəŋ àhəɗakfəŋa kà tay a òru cak, àndəhaɗ a huɗ a huɗ, àhəŋgalay Melefit ti àcakay daliya ka sarta nani ba. 36 Àɗəm : « Aba, ‡ Bəba, zlam ɗek kisliki magrani ; həɗakfua daliya hina, nə̀cakay ba ti. § Ku nə̀ɗəm nahkay nəŋgu ni, nawayay ti ere ya nak kawayay ni kwa do ni, goro ya nu nawayay ni do. »

37 Àra àhəŋgala Melefit a nahkay ti àŋgəkia ka ndam maɗəbay naŋ mahkərani na, àdi ahàr ana tay nday e ɗʉwir bu. Èpiɗek tay, àhi ana Piyer : « Simu, kway-kway kinji ɗʉwir aw ? Kèɓesey manjəhaɗani eri njemdi biliŋ koksah aw ? 38 Njəhaɗum eri, həŋgalum Melefit ti ka ya ti *Seteni esipet kʉli ni ti kìjʉmkia ke divi a ba. Məɓəruv ge mis awayay magray zlam sulumani, ay ti èsliki do, aɗaba aslu ga vu gayaŋ gedebeni. »

39 Yezu àŋgəvù, òru àhəŋgalay Melefit keti, akaɗa gayaŋ ya ti àhəŋgalay piŋani ni. 40 Àra àhəŋgala nahkay ti àŋgəkia ka ndam maɗəbay naŋ na keti. Àdi ahàr ana tay nday e ɗʉwir bu, tàmətaɓkaba ga manjəhaɗana eri a. Tàra tèpiɗekva ti tə̀sər ere ye ti tə̂hi ni do. 41 Àŋgəvù keti ya mahkər. Àra àsləkabiya ti àhi ana tay keti : « Kekileŋa kinjʉm ɗʉwir aw ? Kekileŋa kəpəsumaba waw ? Sarta ènjia. Ŋga pʉm, tara təgəsi nu, nu *Wur ge Mis, ana ndam magudar zlam ni. 42 Cikʉmaba, mədəgumkioru ka tay. Ŋga pʉm, maslaŋa ya ti ara agəsi nu ana tay ni ènjia, do ni ti ahəmamam. »

Ndam Zʉde təgəs Yezu

(Meciyʉ 26.47-56 ; Lʉk 22.47-53 ; Zeŋ 18.3-12)

43 Ka ya ti Yezu naŋ àbu azlapay nahkay ni ti Zʉdas biliŋ ga ndam *asak ga Yezu kru mahar cʉeni ni ènjia akaba mis a dal-dal, maslalam akaba aday tə̀fəŋ kà tay. Gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, ndam *məsər Wakita ge Melefit ni akaba gəɗákani ndahaŋ tə̀slərbiyu tay. 44 Wuɗaka nday tara ti Zʉdas bay məsəkumoru Yezu ni àhivabiya ma ana mis dal-dalani na. Àhi ana tay : « Bay ya ti anəgri sa àna məfəki ma kà tuwər * nahəma, naŋ gani hʉya. Gəsuma naŋ a, dəgum àna naŋ, jəgum naŋ lala. » 45 Zʉdas nakəŋ àra ènjia ti àrəkia ka Yezu nakəŋ a hʉya. Àhi : « Mʉsi, » mək àgri sa àna məfəki ma kà tuwər. 46 Nahkay mis ni tàdəgaki ka Yezu cip, tə̀gəs naŋ. 47 Eslini mis biliŋ e kiɗiŋ gatay ya tə̀bu eslini ni bu àraɗ maslalam fətah, àsifəŋa slimi ana bay məgri tʉwi ana gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit na həndaɗ. 48 Yezu àhi ana mis ni ahkado : « Kədəgumkua àna maslalam akaba aday a, kəgəsum nu akaɗa nu zal akal, 49 ambatakani do nə̀bu nəcahi zlam ana kʉli a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu kəlavaɗ. Ka gani nani ti kə̀gəsum nu ndo. Ay zlam nani agravu ti ere ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu ni mâgravu. »

50 Eslini ndam maɗəbay naŋ ni ɗek tə̀mbərbu naŋ, tə̀dəgiki ana hwa tiɗizl. 51 Wur dagwa nahaŋ naŋ àbu eslini, məfakabu azana biliŋ ka vu ciliŋ, aɗəboru Yezu bilegeni. Mis ni tàra tìpia naŋ a ti tə̀ɗəm təgəs naŋ. Tara təgəs naŋ ti 52 àmbərfəŋ azana gayaŋ ni kà tay, àdiki ana hwa ɗeɗel a mahayma.

Tagrafəŋa seriya kà Yezu kè meleher ga gəɗákani ga ndam Zʉde a

(Meciyʉ 26.57-68 ; Lʉk 22.54-55, 63-71 ; Zeŋ 18.13-14, 19-24)

53 Tàra tə̀gəsa Yezu a ti tə̀zoru naŋ afa ga gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni. Ɓa-ɓa ti gəɗákani ndahaŋ ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, ndam *məsər Wakita ge Melefit ni akaba gəɗákani ɗek tə̀cakalava eslina. 54 Ka ya ti tə̀bu takoru àna Yezu ni ti Piyer ti ni aɗəboru naŋ kələŋ driŋ. Òru ènjʉa a ahay ga gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni va ti ànjəhaɗ digʉs a dalaka bu, anjafəŋ kà aku akaba ndam magray tʉwi ye eslini ni.

55 Gəɗákani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ge seriya ni ɗek tə̀bu taɗəbay zlam magudarani ga məwəlki Yezu ka seriya, aɗaba tawayay takaɗ naŋ, ay ti tə̀ŋgət ndo. 56 Eslini mis kay tàsəkaɗki malfaɗa, ay ma gatay ni tə̀sava divi a. 57 Kələŋ gani mis ndahaŋ tìcikaba, tàsəkaɗki malfaɗa nahaŋ keti, 58 tə̀ɗəm : « Leli mìcifiŋa, àɗəm ahkado : “*Ahay gəɗakani ge Melefit hini ya mis tə̀ləm àna ahar ni ti nara nembeɗkaba. Enembeɗkaba ti a huɗ ga vaɗ mahkərani bu nələmvaya nahaŋ ya mis tə̀ləm àna ahar do na.” » 59 Ay kekileŋa ma gatay ni tə̀sava divi a. 60 Eslini gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ècikaba cəkwaɗ e kiɗiŋ ge mis ni ba, èhindifiŋa ma kà Yezu a, àhi : « Nak kàhəŋgarfəŋ do aw ? Zlapay ge mis hini ya ti təzlapakuk ni ti zlapay ga mam ? » 61 Ay Yezu nakəŋ te-te, àhəŋgrifəŋ ndo. Eslini gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni èhindifiŋa ma keti, àhi : « Nak ti *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni aw ? Nak wur ga Bay Melefit ya ti mazləbay ni aw ? » 62 Eslini Yezu nakəŋ àɗəm : « Iy, nu gani. Ekipʉm nu *Wur ge Mis manjəhaɗani a məlaŋ ga gəɗakani bu, kà ahar ga ɗaf ge Melefit Bay njəɗa-njəɗani ni. † Ekipʉm anara a huɗ melefit ba a maklaɓasl ba. ‡» 63 Gəɗakani nakəŋ àra ècia ma ga Yezu na ti àzumkia ɓəruv a, ègʉzlehkaba azana ka vu gayaŋ a kwar, § àhi ana mis ni ahkado : « Maɗəbay sedi nahaŋ kamam mba mam ? 64 Kìcʉma, endivi Melefit timey ! Ay ti kawayum ti mə̂grumi mam ? » Mək mis ni ɗek tə̀ɗəm : « Àgudara, si tâkaɗ naŋ kwa. » 65 Eslini mis ndahaŋ tə̀dəgiki ana mitifiviyu esliɓ ana Yezu e eri vu, tàkambahi eri, tə̀si məɗukɗuk ga ahar, tə̀hi : « Tamal nak bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit nahəma, ɗəfiaya maslaŋa ya ti àzləɓ kur na ana leli a zla ! » Mək mis ya tə̀bu tagray tʉwi eslini afa ga bay gəɗakani nani ni tàzay naŋ, tə̀bi bəbarva.

Sak mahkər Piyer aɗəm àsər Yezu do

(Meciyʉ 26.69-75 ; Lʉk 22.56-62 ; Zeŋ 18.15-18, 25-27)

66 Ka ya ti Piyer naŋ àbu a dalaka mbeheni ni bu nahəma, wal nahaŋ àra : wal nani agri tʉwi ana bay gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni. 67 Àra ènjia ti èpi Piyer naŋ àbu anjafəŋ kà aku, àmənjaləŋ lala mək àhi : « Nak day kàsawaɗumkabá akaba Yezu zal Nazaret na. » 68 Eslini Piyer àhi : « Aha. Nə̀sər ma gani do, nìcikaba ere ye ti kawayay kəɗəm na do. »

Àra àɗəma nahkay ti ècikaba, àsləkaba a dalaka ni ba, òru e gejiŋ vu. [Mək agwazl àzlah.] 69 Wal ni àra èpia naŋ a keti ti àhi ana mis ya ti eslini ni : « Naŋ hini ti naŋ ndam gatay gani. » 70 Eslini Piyer àɗəm keti : « Aha, nu nə̀sər ma gani do. »

Àra àpəsa ɓal ti mis ya ti eslini ni tə̀hi ana Piyer keti : « Eɗeɗiŋ nak day ndam gatay gani, aɗaba nak zal Gelili. » 71 Naŋ nakəŋ àmbaɗay dək, àɗəm : « Nə̀sər maslaŋa nani ya ti kacalumfəŋ ni do. Tamal nasəkaɗ malfaɗa nahəma, Melefit mâkaɗa nu a. » 72 Eslini agwazl àzlah ye cʉ hʉya. Agwazl ni àra àzlaha ti Piyer nakəŋ ma ga Yezu ya àhi : « Wuɗaka ti agwazl azlah sak cʉ nahəma, akəɗəm sak mahkər kə̀sər nu do timey » ni àŋgiaya a ahàr ba. Nahkay Piyer àdiki ana tuway.

15

Yezu naŋ àbu kè meleher ge Pilet bay ga ndam Rom

(Meciyʉ 27.1-2, 11-14 ; Lʉk 23.1-5 ; Zeŋ 18.28-38)

1 Dʉ àna zʉzʉeni nahəma gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, ndam *məsər Wakita ge Melefit ni akaba nday gəɗákani ge seriya ni ɗek tə̀cakalava, tàgray sawari. Eslini tə̀gəs Yezu, tə̀wəl mək tòru àna naŋ afa ga bay *Pilet. 2 Tòru tìnjʉa àna Yezu a ti Pilet nakəŋ èhindifiŋa ma, àhi : « Nak ti bay ga ndam *Zʉde eɗeɗiŋ aw ? » Àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nak kə̀ɗəm. » 3 Eslini gəɗákani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tacalki naŋ ka zlam magudarani kay. 4 Pilet èhindifiŋa ma keti, àhi ahkado : « Tacalki kur ka zlam magudarani kay ti kici do aw ? Kàhəŋgarfəŋ do aw ? » 5 Ay Yezu naŋ te-te, àhəŋgrifəŋ va do. Gayaŋ ya àhəŋgarfəŋ ndo ni ti àgria ejep ana Pilet a.

Tə̀ɗəm tâkaɗa Yezu a

(Meciyʉ 27.15-26 ; Lʉk 23.13-25 ; Zeŋ 18.39–19.16)

6 Kəla wuməri ga *Pak zla ti ndam *Zʉde tə̀bu tihindifiŋa kè Pilet a ti mə̂faya zal daŋgay a bəlaŋ. Tìhindifiŋa ti naŋ àbu afiaya maslaŋa ya tawayay na ana tay a. 7 Zal nahaŋ àbu, slimi gayaŋ Barabas ; tə̀fiya naŋ a daŋgay va akaba mis ndahaŋ ya ti tàkaɗfəŋva kà ŋgumna ni. Ka sarta ya ti tàkaɗfəŋva kà ŋgumna ni ti naŋ àkaɗa mis a. 8 Eslini mis dal-dalani ni tàra afa ge Pilet a, tìhindifiŋa ti mə̂gri ana tay akaɗa gayaŋ ya ti agri ana tay kilevi ni. 9 Tàra tìhindifiŋa nahkay ti Pilet nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Nihi ti kawayum nə̂fiaya bay ga ndam Zʉde na ana kʉli a waw ? » 10 Àɗəm nahkay ti, àsəra gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̀gəsibiyu Yezu ti aɗaba tagraləŋ solu palam. 11 Ay gəɗákani ni tàwayay ndo, tə̀hi ana mis dal-dalani ni : « Humi : “Mawayay ti kàfaya naŋ a ba, si Barabas kwa.” » Mək tə̀hi nahkay. 12 Pilet nakəŋ àra ècia ma gatay na zla nahəma, àhi ana tay keti : « Kawayum ti nə̂gri mam ana maslaŋa ya ti kazalum naŋ Bay ga ndam Zʉde ni mam ? » 13 Tə̀həŋgrifəŋ àna zlahay : « *Darfəŋ naŋ kà təndal ! » 14 Nahkay naŋ nakəŋ èhindifiŋa ma kà tay a, àhi ana tay ahkado : « Àgudar mam emiteni mam ? » Nday nakəŋ ba təzlah kay kay : « Darfəŋ naŋ kà təndal ! » 15 Nahkay ti Pilet awayay aməri ɓəruv ana mis dal-dalani ni, àfiaya Barabas nakəŋ ana tay a, àhi ana ndam slewja gayaŋ ti tə̂zləɓ Yezu àna kurupu. Tàra tə̀zləɓa naŋ a ti àhi ana tay ti tâzay naŋ, tôru tâdarfəŋ naŋ kà təndal.

Ndam slewja teyefiŋ kà Yezu

(Meciyʉ 27.27-31 ; Zeŋ 19.2-3)

16 Ndam slewja ni tə̀gəs Yezu nakəŋ, tə̀zoru naŋ a huɗ ahay ga bay *Pilet ni vu. Ahay gani nani, təzalay Pretwer. * Eslini tə̀zalakabu ndam slewja ndahaŋ ni ɗek. 17 Ndam slewja ni tàmbatki azana ndizeni ka Yezu, mək tèkeleya adak a, tàslap hindigil-hindigil, tə̀fiviyu a ahàr vu akaɗa ga jaku ni. 18 Tàra tə̀bəkia zlam a zla nahəma, tə̀gri sa, tə̀hi ahkado : « Məgruk sa, bay ga ndam *Zʉde ! » 19 Tàzay eziŋgwi, tə̀si a ahàr vu, tìtifiviyu esliɓ e eri vu, tàbəhaɗi mirdim meleher ndiɓa ndiɓa ana haɗ.

20 Tàra tə̀bia seki a nahkay ti tə̀cakwakia azana ndizeni ya tə̀fəki na, tə̀bikabu azana gayaŋ gayaŋani ya tə̀cakwakia ni. Eslini tə̀zaya naŋ e mite va, ga moru *madarfəŋ naŋ kà təndal a.

Tadarfəŋ Yezu kà təndal

(Meciyʉ 27.32-44 ; Lʉk 23.26-43 ; Zeŋ 19.17-27)

21 Ndam slewja ni tàbakabu ahàr akaba zal nahaŋ naŋ àbu asləkabiya e gili a. Slimi gayaŋ Simu, naŋ bəŋ ge Eleksender nday ata Rufus, naŋ ga kəsa Sireŋ. Eslini nday nakəŋ tə̀fəki ŋgasa ga mazay təndal ga *madarfəŋ Yezu ni. 22 Nahkay tə̀zoru Yezu a məlaŋ nahaŋ vu ; məlaŋ gani nani ti təzalay Golgota, aɗəmvaba « Məlaŋ ga aslat ga ahàr. » 23 Tòru tìnjʉa àna Yezu nakəŋ a zla ti tawayay təvi zum mebeɗekabani akaba haf ya ti təzalay mir ni. Ay ti Yezu àwayay ndo. 24 Eslini tàdarfəŋ naŋ kà təndal ni. Tàra tàdarfəŋa naŋ a ti tàgraki ca-ca àki ka azana gayaŋ ni bəlaŋ àna bəlaŋ ti tə̂sər way azum way. 25 Sarta ya tàdarfəŋ naŋ kà təndal ni ti agray njemdi ambəlmbu ya ge miledʉ. 26 Pakama àbu məbəkiani ka təndal, ka məlaŋ ya təbəki zlam magudarani ge mis ni ti mis ɗek tə̂sər, tə̀bəki ti nahkay hi : « Bay ga ndam *Zʉde. » 27 Tàdarfəŋ ndam akal bebem cʉ kà təndal ndahaŋ kà gəvay ga Yezu, bəlaŋ gani ka ahar ga ɗaf, bəlaŋ gani ti ni ka ahar ga gəjar. [ 28 Nahkay ti pakama ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu ni àgrava. Pakama gani nani ti nihi : « Tara tacalkivu naŋ àkivu ka ndam magudar zlam. † »]

29 Nday ya ti takoru gwar eslini ni tàra tìpia naŋ a ti tìndivi naŋ, tə̀daɗay ahàr, tə̀hikaboru : « Hey, nak ya ti kə̀ɗəm ahkado : “Nembeɗvù *ahay gəɗakani ge Melefit ni ti anələmaba a huɗ ga vaɗ mahkərani ba” ni do aw ? 30 Həŋgay ahàr gayak, həraya kà təndal na zla ! » 31 Eslini gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ga ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tə̀bu təzlapay e kiɗiŋ gatay bu, teyefiŋ daya. Tə̀ɗəm ahkado : « Naŋ nakəŋ àhəŋgaraba mis ndahaŋ a keti ni ti, àhəŋgaraba ahàr gayaŋ a koksah timey ! 32 Àɗəm naŋ *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni, naŋ bay ga ndam *Izireyel ti, mâhəraya kà təndal na ! Tamal ti àhəraya kà təndal na nahəma, leli tekeɗi aməfəki ahàr bilegeni. » Mis ya tə̀bu madarfəŋani kà gəvay ga Yezu ni day tìndivi naŋ.

Yezu amətfəŋ kà təndal

(Meciyʉ 27.45-56 ; Lʉk 23.44-49 ; Zeŋ 19.28-30)

33 Fat àra ècika tirkeɗ-keɗ ka ahàr melefit a ti ləvəŋ àgray ka haɗ ni ɗek, tekɗefiŋ duk àbivoru àna njemdi mahkər ya ga məlakarawa. 34 Àra àgra njemdi mahkər ti Yezu àdi ana zlahay kay kay, àɗəm : « Eloyi, Eloyi, lama sabahtani ? » Awayay aɗəmvaba ti « Bay Melefit, Bay Melefit goro ni, kə̀mbrəŋ nu ti kamam ? ‡ » 35 Mis ya tə̀bu eslini ni ndahaŋ tàra tìcia gayaŋ ya ti àzlah na ti tə̀ɗəm : « Cʉm day ti azalay Eli ni. » 36 Eslini biliŋ gatay àcuhworu àzay zlam ya esikabu yam akaɗa ga matala ni, àtəliyu a zum cecʉwekeni vu juɓ, àɓahki ka aday, àtəlikabiyu ana Yezu a ma vu ti mîsi. Àɗəm : « Ɓesʉma day, tamal ti Eli ara azaya naŋ kà təndal na ti mara mipi. » 37 Ay Yezu nakəŋ àzlahkivu kay kay, àmət.

38 Ka ya ti àmət ni ti azana ga mahay ga məlaŋ *njəlatani ya ti a huɗ ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu ni ègʉzlehvabiyu kwarra, agavəla cekw a haɗ. 39 Eslini bay ga ndam slewja ni naŋ àbu micikeni kama ga Yezu. Àra èpia gayaŋ ya àmət na ti àɗəm ahkado : « Maslaŋa hini ti Wur ge Melefit eɗeɗiŋ. »

40 Wál ndahaŋ tə̀bu eslini cak, tamənjoru. Wál nday hini tə̀kibu ka tay : Mari ga kəsa Magədala, Salomi akaba Mari məŋ ga ata Zek gʉziteni nday ata Zoze ni. 41 Ka ya ti Yezu naŋ àbu ka haɗ *Gelili ni ti nday gani tàɗəba naŋ a, tə̀gria tʉwi a. Wál ndahaŋ kay tə̀bu tamənjaləŋoru bilegeni, wál nday nani tə̀cəloya akaba Yezu a Zerʉzalem a.

Təfiyu kisim ga Yezu e mindiviŋ vu

(Meciyʉ 27.57-61 ; Lʉk 23.50-56 ; Zeŋ 19.38-42)

42 Məlakarawa àra ègia mis tə̀bu təslamatavu ga vaɗ *məpəsabana ga hajəŋ a ti 43 zal nahaŋ e kiɗiŋ ge mis gəɗákani ya ti tagray seriya ni bu àra. Təzalay naŋ Zʉzef, naŋ ga kəsa Erimete. Naŋ day ajəgay *Məgur ge Melefit. Àzay njəɗa gayaŋ, òru afa ge Pilet, èhindi kisim ga Yezu ni. 44 Gayaŋ ya ti èhindi kisim ni ti àgria ejep ana Pilet a. Pilet àhi ana ahàr : « Yezu ti àməta àndava eɗeɗiŋ a waw ? » mək àzalay bay ga ndam slewja ni. Naŋ nakəŋ àra ènjia ti Pilet èhindifiŋa ma, àhi : « Àməta àpəsa eɗeɗiŋ a waw ? » 45 Bay ga ndam slewja ni àra àhia « Àməta » ti Pilet àvi divi ana Zʉzef ti môru mâzay kisim ga Yezu na. 46 Nahkay Zʉzef òru àsəkumbiyu dawra, àzaya kisim ga Yezu kà təndal na, àkambah. Àra àkambaha ti àfiyu e mindiviŋ vu. Mindiviŋ nani ti miliyeni a pəlaɗ vu. Àra àfiya kisim ga Yezu na e mindiviŋ ni va ti àbəlaɗiviyu belim gəɗakani ana mahay ge mindiviŋ ni. 47 Ata Mari ga kəsa Magədala ni akaba Mari məŋ ga Zoze ni nday tə̀bu tamənjaləŋ ka məlaŋ ya tə̀fiyu kisim ga Yezu ni.

16

Yezu aŋgaba e kisim ba

(Meciyʉ 28.1-8 ; Lʉk 24.1-12 ; Zeŋ 20.1-10)

1 Vaɗ *məpəsabana àra àsləkaba zla nahəma, Mari ga kəsa Magədala ni, Mari məŋ ge Zek, akaba Salomi tòru tə̀səkumbiyu tersel, ti târa tâgraki ka vu ga Yezu. 2 Ge miledʉ fat azlərəvaya a vaɗ enjenjeni ga gosku a zla nahəma, nday nakəŋ tòru ke mindiviŋ ni. 3 Tə̀bu təzlaporu ka ahàr divi, tə̀ɗəm ahkado : « Way amoru mabəlaɗiləŋa belim na ana leli kè mindiviŋ na way ? » 4 Belim gani nani ti gəɗakani gəɗak. Tàra tàmənjoru ti tìpi ti mindiviŋ nakəŋ bəŋa, belim ni mabəlaɗləŋana. 5 Tòru tìnjʉa ti tə̀huriyu e mindiviŋ ni vu. Tàra tə̀huriya ti tìpi wur dagwa nahaŋ naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa ka ahar ga ɗaf, məbakabu azana bəɗ-bəɗani, àsia aŋgwaz ana tay a kay. 6 Àhi ana tay ahkado : « Aŋgwaz àwər kʉli ba. Kəɗəbum ti Yezu zal Nazaret, ya ti tàkaɗfəŋ naŋ kà təndal ni. Àŋgaba e kisim ba, naŋ àbi ahalay va bi. Mənjumki, məlaŋ ya tàfəkaɗ kisim gayaŋ ni nihi. 7 Nihi ti dəgum, kə̂humi ma gani ana ata Piyer ndam maɗəbay naŋ ni, humi ana tay ahkado : “Àdoru ka haɗ *Gelili kama gekʉli, akədumi ahàr ti eslini, akaɗa gayaŋ ya ti àhi ana kʉli ni.” » 8 Nday nakəŋ tàhəraya e mindiviŋ ni ba tə̀dəgikibiyu ana hwa ; aŋgwaz àwər tay a, tə̀gəgəra. Tàra tàsləkabiya zla ti tə̀hi ma gani ana maslaŋa ndo, aɗaba aŋgwaz àwəra tay a kay. *

Yezu aŋgazlivu ana ndam maɗəbay naŋ ni

[ 9 Yezu àŋgaba e kisim ba ge miledʉ a vaɗ enjenjeni ga gosku a. Àra àŋgaya ti àŋgazlivu enji ana Mari ga kəsa Magədala, naŋ ya ti ahaslani Yezu àgariaba seteni a adəskəla ni. 10 Naŋ nakəŋ àra èpia Yezu a ti òru ga məhi ma gani ana ndam ya tə̀bu akaba Yezu ahaslani ni. Òru àdi ahàr ana tay ti nday tə̀bu titʉwi, ɓəruv awər tay. 11 Mari nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Yezu naŋ àbu, nìpia naŋ a. » Ay ma gayaŋ ya àhi ana tay ni ti tə̀gəsiki ndo.

12 Kələŋ gani ndam *maɗəbay Yezu cʉ tə̀bu takoru a kəsa ciɓ-ciɓeni vu ti, Yezu àŋgazlivu ana tay. Àŋgazlivu ana tay ti vu gayaŋ ni akaɗa ya àŋgazlivu ana Mari ni do. 13 Nday nakəŋ day tàsləkabiya ga maŋgəhaɗi ma gani ana ndam maɗəbay Yezu ndahaŋ na. Tàra tàŋgəhaɗia ana tay a nahkay ti nday nani tə̀gəsiki ma gatay ya tàŋgəhaɗi ana tay ni ndo keti.

14 Kələŋ gani ka ya ti ndam maɗəbay naŋ kru mahar bəlaŋani ni tə̀bu təzum zlam nahəma, Yezu nakəŋ àŋgazlivu ana tay. Àra àŋgazliva ana tay a ti àləgi ana tay aɗaba tə̀fəki ahàr ke Melefit ndo, tàwayay məgəsiki pakama ga ndam ya ti tə̀ɗəm : « Mìpia Yezu a, àŋgaba e kisim ba » ni ndo palam. 15 Mək àhi ana tay ahkado : « Dəgum ka haɗ ga məlaŋ ni ɗek, humioru *Ma Mʉweni Sulumani ana mis ya Melefit àgra tay a ni ɗek. 16 Maslaŋa ya ti àfəkua ahàr a akaba àbara ni ti Melefit amahəŋgay naŋ. Ay maslaŋa ya ti àfəku ahàr ndo ni ti Melefit aməgəs naŋ àna seriya. 17 Nday ya ti tə̀fəkua ahàr a nahəma, məfəku ahàr gatay ni ara asərvu nahkay hi : atagariaba seteni ana mis àna slimi goro a ; atəzlapay àna ma həma ndahaŋ ya nday tə̀sər do ni ; 18 tamal ti təgəs gavaŋ àna ahar ahkay do ni tisi zlam makaɗ mis day, zlam nday nani atəgri araŋa ana tay do ferera ; tamal ti təbəki *ahar ka ndam ya tèɓesey do ni, ndam nday nani ataŋgaba. »

Melefit azoru Yezu a huɗ melefit vu

(Lʉk 24.50-53 ; Tʉwi 1.9-11)

19 Bay geli Yezu àra àhia pakama na ana tay a nahkay ti Melefit àzoru naŋ agavəla a huɗ melefit vu, mək ànjəhaɗ kà ahar ga ɗaf ge Melefit, a məlaŋ ga gəɗakani vu. 20 Kələŋ gani ndam *asak ga Yezu ni ti ni tàsləka, tə̀hioru *Ma Mʉweni Sulumani ana mis ga haɗ ga məlaŋ ni ɗek. Bay geli àvi njəɗa ana tʉwi gatay ya tàgray ni àna məgrikivu zlam ndahaŋ ya ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni ana tay.] †

* 1:2 Malasi 3.1.

† 1:3 Izayi 40.3.

* 3:14 A wakita ndahaŋ bu tə̀ɗəm : « Ndam ya ti tìgi ndam gayaŋ ni ti nday kru mahar cʉ, àzalay tay ndam asak gayaŋ : awayay ti tânjəhaɗkabu. »

* 4:12 Izayi 6.9-10.

* 6:11 Mətukkaba haɗ ga kəsa kà asak a ti aɗafaki təmbərbu ndam ga kəsa ni, tàwayay tay va do.

* 7:7 Izayi 29.13.

† 7:10 Mahərana 20.12 ; Mimbiki 5.16.

‡ 7:10 Mahərana 21.17.

* 8:27 Sezare ge Filip ti kəsa gəɗakani. Àfəkaɗ kəsa gani nani ti bay Filip.

* 10:4 Mənjay Mimbiki 24.1.

† 10:6 Mənjəkiani 1.27 ; 5.2.

‡ 10:8 Mənjəkiani 2.24.

§ 10:19 Mənjay Mahərana 20.12-16 ; Mimbiki 5.16-20.

* 10:38 Zum ge hijiyem ya Yezu emisi ni ti daliya gayaŋ ya amacakay ni. Baray gayaŋ ya atabaray naŋ ni ti kisim gayaŋ ya aməmət ni.

* 11:10 Mənjay Limis 118.25-26.

† 11:17 Mənjay Izayi 56.7 ; Zeremi 7.11.

* 12:1 Məŋ ga zlam nani ti *viŋ.

† 12:10-11 Limis 118.22-23.

‡ 12:19 Mənjay Mənjəkiani 38.8 ; Mimbiki 25.5-6.

§ 12:26 Mənjay Mahərana 3.2, 6, 15-16.

* 12:30 Mimbiki 6.4-5.

† 12:31 Levi 19.18.

‡ 12:32 Mənjay Mimbiki 4.35 ; Izayi 45.21.

§ 12:36 Limis 110.1.

* 13:14 Mənjay Deniyel 9.27 ; 11.31 ; 12.11.

† 13:26 Deniyel 7.13.

* 14:3 Kolombu gani nani ti tàgray àna akur sulumani ya təzalay elbetir ni, siŋgu gani kay.

† 14:27 Mənjay Zakari 13.7.

‡ 14:36 Àna ma ga ndam Zʉde « Aba » awayay aɗəmvaba ti « Baba. »

§ 14:36 Ahalay ti ma ga Yezu ya àɗəm ni ti nahkay hi : « Həɗakfua hijiyem hina. » A Wakita ge Melefit ya ahaslani ni bu ni ti tə̀ɗəm məzum ɓəruv ge Melefit ti akaɗa zum e hijiyem bu, mis tisi ti akaɗ tay.

* 14:44 Ka sarta nani ti kəlavaɗ mis təgri sa ana mis ya ti tawayay tay dal-dal ni àna məfəki ma kà tay kà tuwər.

† 14:62 Limis 110.1.

‡ 14:62 Mənjay Deniyel 7.13.

§ 14:63 Tamal zal Zʉde egʉzlehkaba azana gayaŋ ka vu a ti aɗafaki tuway, ahkay do ni zlam ya àɓəlay do simiteni ni àgrava. Gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ègʉzlehkaba azana gayaŋ ka vu a ni ti azuhva ma ga Yezu ya àɗəm naŋ Wur ge Melefit ni, aɗaba tə̀ɗəm èndivia Melefit a dal-dal.

* 15:16 Pretwer àna ma Rom ti awayay aɗəmvaba ahay ga gəɗakani ga ndam slewja.

† 15:28 Mənjay Izayi 53.12.

‡ 15:34 Limis 22.2.

* 16:8 A wakita ndahaŋ bu ni ti ma ga Mark àndava ahalay a.

† 16:20 A wakita ndahaŋ bu ni ti wakita ga Mark andav àna 9-20. Ay a wakita ndahaŋ bu ka məlaŋ ga 9-20 ti andav nahkay hi : « Wál ni tə̀həŋgri ere ye ti àgravu ni ɗek àna ata Piyer akaba ndam maɗəbay Yezu ndahaŋ ni, tə̀zlapaki kay ndo. Kələŋ gani Yezu àna ahàr gayaŋ àsləroru ndam maɗəbay naŋ ni gwar egezi ka məlaŋ ya fat azlərəvaya ni akaba gwar agavəla ka məlaŋ ya fat adiyu ni ga məhiani ana mis Melefit amahəŋgay mis ga kaŋgay-kaŋgayani. Ma gani nani ti njəlata, aməmbatvu ɗay-ɗay do. »

Lʉk

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Ma Mʉweni Sulumani ya Lʉk àbəki ni

Ere ye ti məɗəmki ka Ma Mʉweni Sulumani ya Lʉk àbəki ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita ge Lʉk ni àɗafay slimi gayaŋ a wakita ni bu ndo. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, kwa ka mənjəki gani ndam ga Yezu ɗek tə̀səra àbəki ti Lʉk bay ya tàgrakabu tʉwi akaba Pol ni (2 Timote 4.11). Mə̀səra, bay ya àbəki wakita ge Lʉk ni ti àbəki Tʉwi ga ndam asak ga Yezu day naŋ gani (Lʉk 1.1-4, Tʉwi 1.1). A Tʉwi ga ndam asak bu àɗəm « leli » (16.10-17 ; 20.5-15 ; 21.1-18 ; 27.1–28.16), nahkay mə̀səra bay ya àbəki wakita ni tə̀sawaɗa akaba Pol a.

Lʉk àbiki wakita gayaŋ cʉeni ni ana Teyʉfil (1.3). Way Teyʉfil way ti mə̀sər do ; slimi gayaŋ ni awayay aɗəmvaba « Bay ya ti awayay Melefit ni. » Lʉk azalay naŋ « gəɗakani goro » : bi naŋ bay ge elimeni, bi àpəl siŋgu ga magraya wakita na ti naŋ ; àfəkia ahàr ka Yezu a, ay Lʉk àbiki wakita ti mîci pakama àki ka Yezu lala (1.4). Lʉk awayay ti mis ɗek tə̂sər pakama àki ka Yezu lala.

Lʉk àsəra ma Gres a lala, àbəki ti akaɗa ga ndam məsər zlam ya təbəki wakita ka sarta ga Yezu ni. Awayay ti mis tə̂sər ere ye ti àgravu ni àgrava eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena, nahkay àɗafay slimi ga bəbay ya təgur haɗ ka sarta gani ni (1.5 ; 3.1) ; ka sarta gani nani mis tacal vi ti àna slimi ga bəbay nahkay.

Lʉk àŋgəhaɗ ere ye ti Yezu àgray akaba àɗəm ni akaɗa ga ata Meciyʉ nday ata Mark ya tàŋgəhaɗ ni : Yezu ànjəki ke tʉwi gayaŋ ka haɗ Gelili, òru gwar a Zerʉzalem. Ay akaɗa ge Meciyʉ ya àgray ni Lʉk day ànjəki ti ke miwi ga Yezu (1-2) ; ka məlaŋ nani akaba ka məlaŋ ndahaŋ àŋgəhaɗ zlam ya ti naŋ naŋani ècifiŋa kè mis ndahaŋ a, èjeŋgey a wakita ndahaŋ bu ndo ni (1.3).

Ga Yezu ya àhəŋgalay Melefit ni ti ata Meciyʉ nday ata Mark tàŋgəhaɗa ma gana, ay ti Lʉk àŋgəhaɗa àtama gatay na (3.21 ; 5.16 ; 6.12 ; 9.18, 28-9 akaba ndahaŋ). Àɗafa tʉwi ga Məsuf Njəlatani ya àgray na daya (1.35, 41, 67 ; 2.25-27 ; 3.16, 22 ; 4.1, 14, 18 ; 10.21 akaba ndahaŋ). Àŋgəhaɗ ahəmamam wál ndahaŋ tàɗəbay Yezu, Melefit day àhəŋgay tay ni (1.39-56 ; 7.37-50 ; 8.2 ; 23.27-28, 49 ; 24.1), akaba ahəmamam Yezu awayay ndam talaga ni (4.18 ; 6.20 ; 7.22 ; 11.41 ; 12.23 ; 14.13, 21 ; 18.22 ; 19.8 ; 21.2-3). Àŋgəhaɗ ahəmamam Yezu awayay ndam magudar zlam ya tambatkaba majalay ahàr gatay a ni daya (5.32 ; 7.34, 37-50 ; 15.1-7, 10 ; 18.13-14 ; 19.7-10).

1

Pakama ya Lʉk ànjiki ana Teyʉfil ni

1 Nəbukki wakita hini ana nak, Teyʉfil goro ni.

Nəhuk nahəma, mis kay tàkaɗva, tə̀bəkia zlam ya ti tàgravu e kiɗiŋ geli bu na ka wakita. 2 Wuɗaka tə̀bəki zlam gani nani ti mis ndahaŋ tə̀hibiya ana leli a àndava. Nday ya ti tə̀hi ana leli ni tìpibiya ere ye ti àgravabiya kwa ka mənjəki gani àna eri gatay gatayana. Nahkay zla ti tʉwi gatay ègia ga məhi pakama ge Melefit ana mis a. 3 Ègia mis ndahaŋ ni tə̀bəkia wakita gatay na nahəma, nu day àɓəlafua nawayay nəbukki pakama gani ka wakita, Teyʉfil gəɗakani goro ni. Nawayay nəslamalakabu pakama gani lala, aɗaba nə̀cahakabá ere ye ti àgravu na ɗek, kwa ka mənjəki gani. 4 Nagray nahkay aɗaba nawayay ti kə̂sər pakama ya kìci ni ti pakama ge jiri eɗeɗiŋ.

Məslər ge Melefit àɗəm etiwi Zeŋ bay məbaray mis

5 Ka sarta ya *Erot naŋ bay gəɗakani ga haɗ ga ndam *Zʉde nahəma, zal nahaŋ àbu, naŋ bay *maŋgalabakabu mis akaba Melefit, slimi gayaŋ Zakari. Naŋ ge dini ga Abiya. Wal gayaŋ day wur huɗ ga *Aroŋ, slimi gani Elizebet. 6 Nday cecʉeni ndam jireni kè eri ge Melefit, təgəskabu *Divi ga Bay Melefit ya tə̀bu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni, tagray ere ye ti Melefit awayay ti mis tâgray ni ɗek. Nday gani mis tə̀ŋgətfəŋa zlam magudarani kà tay a do. 7 Ay ti tìwi bəza ndo, aɗaba Elizebet naŋ dəgəlani mək nday cecʉeni tìgia medewel a àndava.

8 A vaɗ nahaŋ Zakari naŋ àbu agri tʉwi ana Melefit a *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, aɗaba ahar ge tʉwi ga ndam ge dini gayaŋ ènjʉa. 9 Kəlavaɗ ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tihindi Melefit ti mâdaba mis a bəlaŋ e kiɗiŋ gatay ba, ti maslaŋa nani ahuriyu kà mahay ga məlaŋ *njəlatani ni ga mazəbay haf ya ezi akaɗa ge tersel ni : ka fat nani ti Melefit àdaba Zakari a. 10 Sarta ga mazəbay haf ni àra ènjia ti àhuriyu a ahay ni vu. Mis ndahaŋ dal-dalani ni ti ni nday a dalaka bu, tə̀bu tahəŋgalay Melefit. 11 Eslini *məslər ge Melefit àŋgazlivu : məslər ni jika gwar kà ahar ga ɗaf ga zlam ya ti tazəbaki haf ya ezi àcər ni. 12 Zakari nakəŋ àra èpia məslər ge Melefit na ti àbivaya aŋgwaz a, àtia ɓəruv a. 13 Naŋ àbu agray aŋgwaz nahkay nahəma, məslər ge Melefit ni àhi : « Kàgray aŋgwaz ba, Zakari, aɗaba Melefit ècia gayak ya kàhəŋgalay naŋ na. Nahkay wal gayak Elizebet emiwʉkaya wur zalana, akədi slimi gani Zeŋ. 14 Etiweya wur na ti akəmərvu dal-dal àsaɓay, mis kay day atəmərvu ka ya ti etiweya naŋ a ni. 15 Aɗaba mam, naŋ gani emigi mis gəɗakani kè eri ge Melefit. Emisi zum akaba zlam mawəsani ɗay-ɗay do ; kwa naŋ a huɗ ga məŋani bu *Məsuf Njəlatani àniviyu a məɓəruv bu dal-dal. 16 Amahəŋgarbiyu bəza ge Izireyel kay afa ga Bay Melefit gatay ti tə̂fəki ahàr keti. 17 Amara kama ge Melefit ga məhi ma ge Melefit ana mis a. Melefit aməvi Məsuf akaba njəɗa akaɗa ya àvi ahaslani ana bay mahəŋgaray pakama gayaŋ Eli ni. Amagray tʉwi ga maŋgalabakabu ata bəŋ ga bəza akaba bəza gatay ; mis ya tìciiki slimi ana Melefit do ni amahəŋgarbiyu tay ti tə̂jalay ahàr akaɗa ga ndam ya ticiiki slimi ana Melefit ni. Nahkay amaslamalikabu mis ana Bay geli ga məgri tʉwi. »

18 Eslini Zakari nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Anəsər ma gayak ya kə̀ɗəm ni ti jiri ti ahəmamam ? Aɗaba nihi leli cʉeni ata wal goro mìgia medewel a ni. » 19 Eslini məslər ge Melefit nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nu Gabriyel, nu nə̀bu kè meleher ge Melefit kəlavaɗ. Àslərkukbiyu nu ti nə̂huk ma sulumani ya kìci ni. 20 Nihi ti akazlapay koksah, akəɗəm ma va do, si ere ye ti nə̀huk ni amagrava day, aɗaba kə̀gəskabu pakama goro ndo. Nəhuk nahəma, ere ye ti nə̀ɗəm ni ti amagravu àna vaɗ gani. »

21 Ka sarta ya Zakari naŋ a ahay bu ni ti mis ya a dalaka bu ni tə̀bu tajəgay naŋ. Àra àpəsviya a məlaŋ *njəlatani ni va ti àhəlia ahàr ana tay a. 22 Ka ya ti àhəraya ni ti èsliki məɗəm ma va do. Nahkay mis ni tə̀səra èpibiya araŋa a məlaŋ njəlatani ni ba. Naŋ nakəŋ àzlapay koksah, adaɗi ahar ana tay ciliŋ.

23 Nahkay naŋ àbu agri tʉwi ana Melefit. Sarta ge tʉwi gayaŋ ni àra àndava ti àsləka òru a magam gayaŋ. 24 Kələŋ gani wal gayaŋ Elizebet àzay huɗ. Àra àza huɗ na ti ànjəhaɗ a ahay bu kiyi zlam, àhəraya e mite va ndo. Àɗəm : 25 « Ere ye ti àgrakuvu ni ti tʉwi ga Bay Melefit goro. Nihi ti àjənakia nu a, àzəkua mimili kè eri ge mis a. »

Məslər ge Melefit aɗəm etiwi Yezu

26 Ka ya ti Elizebet naŋ a huɗ kiyi muku nahəma, Melefit àslərbiyu məslər gayaŋ Gabriyel a kəsa nahaŋ vu. Kəsa nani ti təzalay Nazaret, ka haɗ *Gelili. 27 Àslərkibiyu ka wur dahalay nahaŋ, slimi gayaŋ Mari. Wur dahalay nani ti tə̀via ana zal nahaŋ a ; slimi gani Zʉzef, naŋ wur huɗ ge Devit. Ay ti àzay naŋ faŋ ndo. 28 *Məslər ge Melefit nakəŋ àrəkioru ka wur dahalay ni, àhi : « Nəgruk sa. Nak ti Melefit awayay kur, agruk sulum gayaŋ. Bay Melefit naŋ àbu akaba kur. » 29 Wur dahalay ni àra ècia sa ga məslər ge Melefit na ti àhəlia ahàr a. Àhi ana ahàr ahkado : « Sa ga mam nahkay mam ? » 30 Eslini məslər ge Melefit nakəŋ àhi : « Kàgray aŋgwaz ba, Mari, aɗaba kə̀ŋgəta zlam sulumana afa ge Melefit a. 31 Kara kazay huɗ wuɗak. Nahkay kara kiwi wur zalani, akədi slimi gani Yezu. 32 Wur nani emigi mis gəɗakani. Melefit naŋ agavəla driŋ aməɗəm wur nani ti Wur gayaŋ. Bay Melefit aməfiyu naŋ a bay ge Devit bəŋ ga bəŋani ya àzum ahaslani ni vu, 33 aməgur bəza huɗ ge Zekʉp ga kaŋgay-kaŋgayani, bay gayaŋ amandav ɗay-ɗay do. »

34 Eslini Mari àhi : « Nu nə̀sər zal do ni ti, anazay huɗ gani ti ahəmamam ? » 35 Məslər ge Melefit ni àhəŋgrifəŋ, àhi : « *Məsuf Njəlatani amərəkuka, Melefit naŋ agavəla driŋ amagray ti kânjəhaɗ a njəɗa gayaŋ bu akaɗa ya kanjəhaɗ e zʉhweri ga məŋgəhaf bu ni. Nahkay wur ya ekiweya ni naŋ njəlata, Melefit amazalay naŋ Wur gayaŋ. 36 Nihi Elizebet wur ga ndam gekʉli ni, naŋ ya ti mis tə̀ɗəm naŋ dəgəlani ni, ku ègia medewel a nəŋgu ni àza huɗ a kiyi muku, wur zalani àniviyu. 37 Aɗaba mam, ere ye ti Melefit èsliki magrani do ni ti àbi. » 38 Mari nakəŋ àra ècia ma gayaŋ na ti àhi : « Nu ti nu wal məgri tʉwi ana Bay Melefit. Ere ye ti kə̀hu ni mâgrakuvu ti ! » Eslini məslər ge Melefit ni àsləka, àmbərbu naŋ.

Mari naŋ àbu afa ge Elizebet

39 Ka sarta gani nani Mari àsləka, àcəloru ke weceweceni gwar a həma vu, a kəsa nahaŋ vu ka haɗ *Zʉde. 40 Òru ènjʉa ti àhuriyu a ahay vu afa ga Zakari, àgri sa ana Elizebet wal ga Zakari ni. 41 Elizebet àra ècia sa ga Mari na ti wur ya ti a huɗ gayaŋ bu ni àdaɗay. Eslini *Məsuf Njəlatani èsliva a vu vu ana Elizebet a, 42 mək naŋ nakəŋ àdiki ana zlahay kay kay, àɗəm : « Nak ti Melefit àgruka zlam sulumana àtama ga wál ndahaŋ na ɗek. Àgria sulum ana wur gayak ya a huɗ bu na daya. 43 Nu way ti məŋ ga Bay goro mâra afa goro a way ? 44 Ka ya ti nìci sa gayak ni ti wur ya a huɗ goro bu ni àdaɗa àna məmərana. 45 Nak kə̀bu àna məmərani aɗaba kə̀fəkia ahàr ka Bay Melefit a, kə̀səra amagray ere ye ti àhuk aməgruk ni. »

Mari àzləbay Melefit

46 Eslini Mari nakəŋ àɗəm ahkado :

« Àna məɓəruv goro ɗek nəɗəm Bay Melefit goro naŋ gəɗakani dal-dal,

47 nu nə̀bu àna məmərani kay aɗaba Melefit naŋ àbu ahəŋgay nu ;

48 aɗaba mam, nu nìsli araŋa do, nəgri tʉwi ana naŋ, ay ti àjalakua ahàr a.

Nahkay kwa kani mis ya tə̀bu ni ɗek atəɗəm nu nə̀bu àna məmərani dal-dal ga kaŋgayani.

Mis ya etiwi tay kama ni ɗek day atəɗəm nahkay.

49 Atəɗəm nahkay aɗaba Melefit esliki magray zlam ɗek, àgrua zlam gəɗákana.

Melefit ti naŋ njəlata !

50 Ndam ya tabəhaɗi mirdim ni ti awayay tay,

agri sulum gayaŋ ana tay akaba ana bəza huɗ bəza huɗ gatayani.

51 Àgra tʉwi ga njəɗa àna ahar gayaŋ a ;

ndam ya ti zlabay àniviyu ana tay ni ti àgrikaba ahàr ana tay a kway-kwayay.

52 Bəbay day àhəlaba tay a bay gatay ba ;

ndam ya ti tìsliviyu a mis vu do ni ti àhəlaya tay agavəla.

53 Ndam ya ti lʉwir àwər tay ni ti àvia zlam sulumana ana tay a, tə̀rəha àna naŋ a ;

ndam ge elimeni ti ni àgara tay a, tàsləka ahar gatay zlam zlam.

54 Ndam *Izireyel ti nday ndam məgri tʉwi ana Melefit, nahkay àjənakia tay a ;

sulum gayaŋ ya àɗəmbiyu aməgri ana tay ni àgəjazlki ahàr ndo.

55 Sulum gani nani ti àhibiya ma gana ana ata bəŋ geli ahaslana,

àɗəm aməgri ana Abraham akaba ana bəza huɗ gayaŋ ga kaŋgay-kaŋgayani. »

56 Mari àra àzləba Melefit a nahkay ti àpəsiyu afa ge Elizebet agray kiyi mahkər ; kələŋ gani àsləkabiya, àra a magam a.

Tìwi Zeŋ bay məbaray mis ni

57 Kiyi ge Elizebet àra ènjia ti èweya wur zalana. 58 Àra èweya wur na ti àmərva : ndam mahay gayaŋ akaba ndam gayaŋ tàra tìcia Melefit àgria sulum gayaŋ a ti nday day tə̀mərva. 59 Wur ni àra àgra vaɗ azlalahkər a nahəma, mis tàra ge *mekeli kʉɗi a. Tàra tèkelia kʉɗi na ti tawayay tədi slimi ga bəŋani Zakari. 60 Ay ti məŋani àɗəm : « Aha, kàzalum naŋ nahkay ba, slimi gayaŋ Zeŋ. » 61 Tàra tìcia ma ga wal na ti tə̀hi : « Maslaŋa àbi e dini gayak bu təzalay naŋ Zeŋ bi timey. » 62 Nahkay tə̀daɗi ahar ana bəŋ ga wur ni, ti mə̂ɗəfiaya slimi ya naŋ awayay mədiani ana wur ni ana tay a. 63 Mək Zakari nakəŋ èhindifiŋa pələŋgaf kà tay a. Tàra tə̀zibiya ti àbəki : « Slimi gayaŋ Zeŋ. » Gayaŋ ya àra àbəkia nahkay ni ti àgria ejep ana mis na ɗek. 64 Ka gani nani Melefit àhəlikaba ma ana Zakari nakəŋ a, àzlapay hʉya, àdi ana mazləbay Melefit. 65 Ere ye ti àgravu ni ti àsia aŋgwaz ana ndam mahay gayaŋ na ɗek. Ma gani nani àhəndoru ka haɗ *Zʉde a kəsa ya ka həma ni vu ɗek. 66 Ndam ya tìcia pakama nana ni ɗek ti tə̀bu təjalaki ahàr, tə̀ɗəm ahkado : « Wur nani ti emigi mam ? » Wur ni ti njəɗa ge Melefit àbu akaba naŋ eɗeɗiŋ.

Zakari ahəŋgri ma ge Melefit ana mis

67 Eslini *Məsuf Njəlatani èsliva ana Zakari bəŋ ga wur na a vu va. Nahkay àhəŋgaraya pakama ge Melefit a, àɗəm ahkado :

68 « Mazləbay Bay geli, Melefit ga ndam *Izireyel ni,

aɗaba àra àmənjaya ndam gayaŋ a, àmba tay a.

69 Melefit àslərbiya bay njəɗa-njəɗani ga mahəŋgay leli a.

Bay njəɗa-njəɗani nani ti wur huɗ ge Devit bay məgri tʉwi ana Melefit ni.

70 Pakama gani nani ti àhibiya ana ndam njəlatani ya tahəŋgaray *pakama gayaŋ ahaslani na,

mək nday day tə̀həŋgria ana mis a.

71 Àɗəm amahəŋgafəŋa leli kà ndam ezir geli a,

ti ndam ya tàwayay leli do ni tìsliki ke leli va ba.

72 Àgria sulum gayaŋ ana ata bəŋ geli a,

àjalakia ahàr ka pakama gayaŋ ya àwəlkabu akaba tay na.

Pakama gayaŋ ya àwəlkabu akaba gatay ni ti njəlata.

73 Àjalakia ahàr ka mbaɗay gayaŋ ya àmbaɗi ana Abraham bəŋ geli na.

A mbaɗay gayaŋ ni bu àhi 74 amahəŋgafəŋa leli kà ndam ezir geli a

ti aŋgwaz àwərfəŋa leli kà tay a va ba,

ti mə̂fəki ahàr ke Melefit, mâzləbay naŋ,

75 ti mîgi ndam jireni, ndam njəlatani kè eri gayaŋ

duk abiviyu ana mandav ga vaɗ ga sifa geli. »

76 Zakari nakəŋ àɗəm keti :

« Nak zla nahəma, wur goro, atəzalay kur bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit.

Naŋ agavəla driŋ !

Atəzalay kur nahkay aɗaba akədi kama ana Bay gəɗakani geli ga maslamalikabu divi,

77 ga məhiani ana ndam gayaŋ ni ti tə̂sər Melefit aməmbərfəŋa zlam magudarani gatay na kà tay a, amahəŋgay tay.

78 Melefit geli ni ti awayay leli, agri sulum gayaŋ ana leli dal-dal.

Nahkay amara maslaɗi məlaŋ ana leli kwa agavəla akaɗa ga fat ya azlərəvaya, aslaɗay məlaŋ ni.

79 Amaslaɗi məlaŋ ti ana ndam ya ti nday a ləvəŋ bu ni akaba nday ya ti tagrafəŋa aŋgwaz kè kisim a ni,

ti mə̂ɗəfiki ana leli ahəmamam manjəhaɗkabu àna sulumani akaba Melefit ni. »

80 Zakari nakəŋ àra èndeveriŋa pakama gayaŋ na ti ànjəhaɗ akaba ndam gayaŋ zlam gayaŋ. Nday tə̀bu nahkay ti Zeŋ wur gayaŋ ni naŋ àbu aɗək, məsər zlam gayaŋ asagakivu aɗaba Melefit naŋ àbu akaba naŋ. Ànjəhaɗ e gili duk abiviyu ana vaɗ ya ti àŋgazlivu ana ndam Izireyel vay-vay ni.

2

Tiwi Yezu

(Meciyʉ 1.18-25)

1 Ka sarta gani nani ti Egʉst *bay gəɗakani ga ndam Rom àɗəmva. Àɗəm tâcal mis ga haɗ ya naŋ agur ni ɗek, tə̂bəki slimi gatay ka wakita. 2 Macal mis nani ti ye enjenjeni. Àgravu ka ya ti Kiriniyʉs agur haɗ Siri ni. 3 Nahkay ku way way do ɗek akoru ka haɗ gayaŋ ti tâcal naŋ, tə̂bəki slimi gayaŋ eslini. 4 Ka sarta gani nani ti Zʉzef zal ga Mari ni naŋ àbu ka haɗ *Gelili a kəsa Nazaret bu. Àra ècia ma ga macal mis na ti àsləka òru ka haɗ *Zʉde, a kəsa Betlehem vu. Òru eslini ti aɗaba tìwi bay Devit bəŋ ga bəŋani ahaslani a kəsa gani nani bu. 5 Ka ya ti akoru ni ti àzəkivu wal gayaŋ Mari ju, ti tə̂bəki slimi gatay a kəsa ga ata bəŋ gatayani bu. Ka gani nani ti wal ni huɗ èsliliŋa.

6 Tòru tìnjʉa e Betlehem a nday tə̀bu eslini ti vaɗ ge miwi wur ni ènjʉa. 7 Nahkay naŋ nakəŋ èweya meykweya gayaŋ wur zalana. Àra èweya wur na ti àfiyu naŋ a azana vu mək àfəkaɗ naŋ a kulum vu. Tàfəkaɗ wur ni eslini ti aɗaba mis tìsliva a ahay ga ndam mirkwi ni va, məlaŋ àbi va bi palam.

Məslər ge Melefit ahi ana ndam majəgay zlam tìwia Krist a

8 Ka haɗ nani nahəma, ndam majəgay zlam tə̀bu a huɗ gili bu, tanjəhaɗ eri ga majəgay zlam gatay ga məlavaɗ. 9 Nday tə̀bu eslini ti məslər ga Bay geli Melefit àŋgazlivu ana tay, maslaɗani ga Bay geli Melefit àhərkia ka tay a ka məlaŋ nana, àbəvù tay e kiɗiŋ vu. Tàra tìpia nahkay ti àbiva aŋgwaz ana tay a dal-dal. 10 Eslini *məslər ge Melefit ni àhi ana tay ahkado : « Kə̀grum aŋgwaz ba. Nihi nahəma, nə̀zibiya ma mʉweni sulumana ana kʉli a. Ndam *Izireyel ɗek eticia ma gana ti atəmərvu àna naŋ dal-dal. 11 Ma ya ti nə̀zibiyu ana kʉli ni ti nihi : Tìwieya bay mahəŋgay mis ana kʉli kana a kəsa ge Devit ba. Naŋ gani *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni, naŋ Bay geli gəɗakani. 12 Ere ye ti akəsərum naŋ àna naŋ ni ti nihi : akədumi ahàr ana wur ndeɓ-ndeɓeni a azana bu a kulum bu. »

13 Àra àɗəma nahkay ti ndam ga slaku ge Melefit dal-dal tə̀zlərəvaya a huɗ melefit va dekik hʉya, nday tə̀bu akaba naŋ, tazləbay Melefit, tə̀ɗəm : 14 « Tâzləbay Melefit driŋ agavəla ! Ka haɗ day ndam ya ti Melefit awayay tay ni tânjəhaɗkabu àna sulumani, araŋa àhəli ahàr ana tay ba ! »

Ndam majəgay zlam takoru təmənjiyu Yezu e Betlehem

15 *Məslər ge Melefit ni tàra tàzləba Melefit a nahkay ti tàsləkafəŋa kà ndam majəgay zlam na, tàŋgoru a huɗ melefit vu. Tàra tàsləkafəŋa kà tay a ti nday ti ni tə̀ɗəm e kiɗiŋ gatay bu : « Mədəgum bəɗak e Betlehem, makoru mipʉmbiyu ere ye ti àgravu, Bay Melefit àhi ana leli ni kwa. »

16 Nday nakəŋ tə̀zoru asak kirim-kirim, tòru tə̀di ahàr ana Mari nday ata Zʉzef akaba wur ndeɓ-ndeɓeni ni, naŋ mandəhaɗani a kulum bu. 17 Tàra tìpia wur na ti tàŋgəhaɗ pakama ga məslər ge Melefit ya àhiki ana tay ka wur ni. 18 Mis ya tìcia ma ga ndam majəgay zlam ya tàŋgəhaɗi ana tay na ti àgria ejep ana tay a ɗek. 19 Mari ti ni àgəskabá ma na ɗek a ahàr gayaŋ va, naŋ àbu aɗəgəzlki ahàr dal-dal. 20 Kələŋ gani ndam majəgay zlam ni tàsləka. Nday àna məmərani, tàzləbay Melefit azuhva zlam ya tìci akaba tìpi ni ɗek. Zlam gani nani ɗek àgrava akaɗa ga məslər ge Melefit ya àhi ana tay na.

Taŋgazli Yezu ana Melefit a dalaka ga ahay gəɗakani ge Melefit bu

21 Wur ni àra àzuma vaɗ a azlalahkər nahəma, *tèkeli kʉɗi, tə̀di slimi Yezu. Slimi nani ti slimi ya ti *məslər ge Melefit àdi mənjəɗ mazay huɗ gayaŋ ni.

22 Wal ni àra àsaya ɗaf e mite va ti si ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̂ɗəm naŋ ègia njəlatana keti kwa akaɗa ge *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni. Nahkay tòru nday ata zal gayaŋ Zʉzef a Zerʉzalem ga maŋgazli wur ni ana Bay geli Melefit, 23 aɗaba àbu məbəkiani e Divi ga Bay geli Melefit bu, Melefit àɗəm ahkado : « Meykweya zalani lu emigi njəlata, naŋ ga Bay geli Melefit.* » 24 Nahkay si təbi kurkoduk cʉ ahkay do ni bəza ga guɗuk-guɗuk cʉ ana Bay Melefit akaɗa ya àbu məbəkiani e Divi ga Bay Melefit bu ni kwa. †

Simeyoŋ nday ata Ana təhəŋgri ma ge Melefit ana mis

25 Eslini zal nahaŋ naŋ àbu a Zerʉzalem, slimi gayaŋ Simeyoŋ, naŋ gani mis jireni, ahəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit, naŋ àbu ajəgay bay ya ti Melefit aməslərbiyu ga mahəŋgay ndam *Izireyel ni. Simeyoŋ gani *Məsuf Njəlatani naŋ àbu akaba naŋ. 26 A vaɗ nahaŋ Məsuf Njəlatani àhiaba, àhi : « Wuɗaka kəmət nahəma, ekipia *Krist *Bay gəɗakani ya Bay Melefit aməslərbiyu ni day kwa. » 27 Nahkay ka fat ya ti ata bəŋ ga Yezu nday ata məŋ ga Yezu tə̀zoru Yezu wur gatay ni a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu ga maɗəbay *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni ti, tə̀di ahàr ana Simeyoŋ nakəŋ. Naŋ eslini àndava, aɗaba Məsuf ge Melefit àzoya naŋ a. 28 Simeyoŋ nakəŋ àra èpia wur na ti àzay naŋ a ahar vu, àgri sʉsi ana Melefit, àɗəm :

29 « Nihi nahəma, Bay goro ni, ere ye ti kə̀hu ni ti kàgra àndava.

Nu eviɗi gayak, keɓesey məvu divi ti nə̂mət àna sulumani.

30 Aɗaba nìpia bay ya ti kə̀slərbiyu ga mahəŋgay mis na àna eri goro a,

31 maslaŋa ya ti kàzaba naŋ kè meleher ge mis ga məlaŋ na ɗek ni.

32 Naŋ gani amaslaɗi məlaŋ ana mis, ti mis ya ti nday ndam *Zʉde do ni ɗek day tə̂sər kur.

Nahkay mis ɗek atazləbay ndam Izireyel, ndam gayak ni, azuhva naŋ.‡ »

33 Ata bəŋ ga Yezu nday ata məŋ ga Yezu tàra tìcia ma ga Simeyoŋ ya àɗəmki ka wur na ti àgria ejep ana tay a dal-dal. 34 Eslini Simeyoŋ nakəŋ àhəŋgalay Melefit ti mə̂gri sulum gayaŋ ana tay, mək àhi ana Mari məŋ ga wur ni : « Azuhva wur hini nahəma, ndam Izireyel ndahaŋ kay ataŋgoru kələŋ, nday ndahaŋ kay ti ni atoru kama. Melefit amaŋgazlay naŋ, ay ti mis atəgəskabu naŋ do ; 35 nahkay amaŋgazlaya zlam ya mis kay təjalay a ahàr gatay bu na vay-vay. Nak Mari ti ni, akacakay daliya, ekitʉwi akaɗa ge mis ya tàtəhaɗa àna maslalam a gək ni. »

36-37 Wal nahaŋ naŋ àbu, naŋ wal mahəŋgaray pakama ge Melefit, slimi gayaŋ Ana. Naŋ wur ge Fenʉwel zal Eser.§ Vi gayaŋ ɗekeni kru kru azlalahkər mahar faɗ, ègia medewel a dal-dal. A dahalay gani nahəma, àda zal a, tìvikabu vi adəskəla, mək zal ni àmətkia. Zal gayaŋ ni àra àməta ti ànjəhaɗ ka ahàr gayaŋ, naŋ wal madakway. Ka sarta gani nani ti naŋ àbu akoru a dalaka ga ahay gəɗakani ge Melefit ni vu kəlavaɗ. Məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek azləbay Melefit eslini àna məgəs *ndəra akaba àna mahəŋgalay naŋ. 38 Ka ya ti Simeyoŋ naŋ àbu azlapaki ka Yezu nahəma, wal madakway ni ènjia bilegeni. Àra ènjia ti àgri sʉsi ana Melefit. Mis ndahaŋ tə̀bu eslini tajəgay vaɗ ya ti Melefit amahəŋgay Zerʉzalem ni. Eslini wal nakəŋ àhəŋgri pakama ge Melefit ya àɗəmki ka wur ni ana tay ɗek.

Ndam ga Yezu tàŋga a Nazaret a

39 Ka ya ti ata Zʉzef nday ata Mari tàɗəba *Divi ga Bay Melefit ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu na ɗek ti tàsləka àna wur na, tàŋgoru a kəsa gatay vu a Nazaret ka haɗ *Gelili. 40 Nday tə̀bu eslini ti wur ni naŋ àbu aɗək, njəɗa gayaŋ day asagay. Zlam day àsəra kay ; Melefit awayay naŋ, naŋ àbu agri sulum gayaŋ.

Ere ye ti Yezu àgray ka ya ti vi gayaŋ kru mahar cʉ ni

41 Ata Zʉzef nday ata Mari takoru a Zerʉzalem tagrabiyu wuməri ga *Pak kilevi. 42 Yezu àra àzuma vi a kru mahar cʉ ti tòru akaba ata bəŋani ata məŋani a Zerʉzalem akaɗa gatay ya tagray kilevi ni. 43 Tàra tàgraba wuməri na àndava ti mis ɗek tàsləka tàŋgoru a magam gatay. Ka ya ti mis ni tàsləka ni ti Yezu àsləka ndo. Ànjəhaɗ a Zerʉzalem ka məsər ga ata bəŋani nday ata məŋani do. 44 Nday tə̀ɗəm bi naŋ àbu asləka akaba ndam gatay ya təsawaɗay akaba tay na. Nahkay tə̀sawaɗay ruk, day kwa ti tàɗəbay naŋ àkibu ka ndam gatay ni, 45 ay tə̀di ahàr ndo. Tàra tə̀di ahàr ndo ni ti tàŋgoru a Zerʉzalem, tàɗəboru naŋ. 46 A vaɗ ya mahkər gani day kwa ti tə̀di ahàr a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu. Naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa e kiɗiŋ ge mʉsisi gəɗákani gatay ni bu, abi slimi ana ma gatay ya təɗəm ni, ehindifiŋa ma kà tay a daya. 47 Eslini mis ya tə̀bi slimi ana ma gayaŋ ni ɗek tàgra ejep a, aɗaba àsəra zlam a kay, àhəŋgarfəŋ kà pakama lala. 48 Ata bəŋani nday ata məŋani tàra tə̀dia ahàr a ti tàgra ejep a dal-dal àsaɓay. Eslini məŋani àhi ahkado : « Kə̀gri ere hini ana leli ti kamam, wur goro ? Nihi ahàr àhəliaba ana leli ata buk a dal-dal ga maɗəbay kur a. » 49 Àra ècia ma ga məŋani na ti àhi ana tay ahkado : « Kə̀ɗəbum nu ti kamam ? Ŋgay ananjəhaɗ a dalaka ga ahay ga Baba bu ni ti kəsərumki do aw ? » 50 Ay ti ata bəŋani ata məŋani tìciaba ma gayaŋ ya àhi ana tay na ndo ferera.

51 Kələŋ gani tàsləka akaba Yezu a, tòru a Nazaret. Naŋ àbu agəsiki ma ga ata bəŋani ata məŋani. Məŋani zla nahəma ajalakioru ahàr ka zlam gani nani ya àgravu ni ɗek. 52 Yezu nakəŋ ka ya ti aɗək ni asərkivu zlam àkivu. Àɓəlafəŋa kè Melefit a àkiva, mis day àɓəlafəŋa kà tay a àkiva.

3

Pakama ge Zeŋ bay məbaray mis ya àhi ana mis ni

(Meciyʉ 3.1-12 ; Mark 1.1-8 ; Zeŋ 1.19-28)

1-2 Àra àpəsa vi a ɓal ti Melefit àhi ma gayaŋ ana Zeŋ wur ga Zakari a huɗ gili bu. Ka sarta gani nani ti Tiber *bay gəɗakani ga ndam Rom àzumva a bay gayaŋ va vi kru mahar zlam ; àfiya Pons Pilet a bay ga haɗ ga ndam *Zʉde va ; *Erot agur haɗ *Gelili ; Filip wur ga məŋani agur haɗ Itʉri akaba haɗ Tresenitit ; Lisaniyas agur haɗ Ebileŋ. Anna nday ata Kayif nday gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit. 3 Melefit àra àhia ma ana Zeŋ a nahkay ti Zeŋ nakəŋ asawaɗay kà gəvay ga zalaka *Zʉrdeŋ, eveliŋ tekesl. Naŋ àbu ahi ana mis : « Mbatumkaba majalay ahàr gekʉli a. Tamal kàmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a ti *nabaray kʉli. Nahkay ti Bay Melefit ambərfəŋa zlam magudarani gekʉli ni kè kʉli a. »

4 Nahkay ma ya ti Izayi bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni àgrava. Àɗəm ahkado :

« Maslaŋa azlah a huɗ gili bu, dəŋgu gayaŋ ahəndabiyu.

Àɗəm ahkado : “Slamatumikabu divi ana Bay gəɗakani.

Ahàr àɗəm divi gayaŋ mâla ndəlaɓa.

5 Haɗ atərəhvu a zlur-zlur vu ɗek,

həma akaba məlaŋ ɗarani ɗek etebesvu,

divi maɗaŋgwani etigi ndəlaɓa,

divi magədavani atəslamalavu.

6 Nahkay mis ɗek etipi ge Melefit ya ahəŋgay ndam gayaŋ ni.”* »

7 Eslini mis kay tə̀rəkia ke Zeŋ a, ti mə̂baray tay. Zeŋ nakəŋ naŋ àbu ahi ana tay : « Lekʉlʉm ti medékw ! Way àhi ana kʉli dəguma afa goro a ti kâtamumfəŋa kà məzum ɓəruv ge Melefit ya ara azumki ke mis wuɗak na way ? 8 Tamal ti kàmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena ti grum tʉwi ya ti aɗafaki lekʉlʉm kàmbatumva ni. Ŋgay bəŋ ga bəŋ gekʉli Abraham, nahkay akatamum ti kə̀humi ana ahàr ba, aɗaba nəhi ana kʉli nahəma, Melefit esliki məhiani ana akur nday ndani tîgi bəza huɗ ga Abraham day, agravu. 9 Si kəgrum tʉwi sulumani kwa. Do ni ti Melefit ànjəkia ka matraɓ kʉli a àndava, agri ana kʉli akaɗa ge mis ya məŋ ga zlam gayaŋ tìwi bəza sulumani do ni ti, azay zlaba gayaŋ ekeleba tay a, abiyu tay a aku vu ni. »

10 Eslini mis kayani ni tə̀bu tihindifiŋa ma, tə̀hi : « Nahkay ti leli hi ti mâgray ahəmamam ? » 11 Zeŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Maslaŋa ya ti endʉwi gayaŋ cʉ ni ti mə̂difəŋa bəlaŋ ana maslaŋa ya ti gayaŋ àbi fererani na. Nahkay day maslaŋa ya ti zlam məzumani àfəŋ ni ti mə̂vi ana maslaŋa ya àfəŋ bi ni. »

12 Eslini ndam *məhəl hadam tə̀rəkia ti mə̂baray tay bilegeni. Nday nakəŋ tìhindifiŋa ma, tə̀hi : « Mʉsi ! Leli ti mâgray ahəmamam ? » 13 Naŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Lekʉlʉm nahəma, kìhindʉmfiŋa hadam kè mis a àtamkia ka ga ŋgumna ya àhi ana kʉli ni ba. »

14 Ndam slewja tìhindifiŋa ma daya. Tə̀hi : « Leli timey, mâgray ahəmamam ? » Àhi ana tay : « Lekʉlʉm ti kə̀həlumfəŋa siŋgu kè mis ga njəɗa ba, ahkay do ni àna məsəki malfaɗa ka tay a ba. Həlum siŋgu ya ŋgumna apəli ana kʉli ni ciliŋ. »

15 Mis macakalavani ye eslini ni tə̀bu tajəgay ere ya amagravu ni. Tə̀hi ana ahàr : « Zeŋ ti bi naŋ *Bay gəɗakani ya amara ni aw ? » 16 Eslini Zeŋ àhi ana tay ɗek : « Nu ti nabaray kʉli àna yam. Ay ti maslaŋa nahaŋ naŋ àbu ara. Naŋ gani nani ti njəɗa gayaŋ àtama goro a. Nu ti way ga mepicehiaba ezeweɗ ga kimaka gayaŋ a di way ? Naŋ zla nahəma amara məbaray kʉli àna *Məsuf Njəlatani akaba àna aku. 17 Emedekaba mis a akaɗa ge mis ya àza hijiɗ gayaŋ a ahar va, ahar hay àna naŋ ni. Àharaba ti abiyu yam ga hay ni a guvur vu. Ay kisfit gani ni ti ajiaba aku a. Aku gani nani ti àmət ɗay-ɗay do. »

18 Nahkay Zeŋ nakəŋ naŋ àbu ahi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis. Àhi ma ndahaŋ gərgəri kay ana tay, awayay ti tə̂gəskabá. 19 Ka sarta gani nani ti Erot bay ga haɗ Gelili ni àgudara zlam a. Wur ga məŋ ga Erot àbu, wal gayaŋ slimi gani Erodiyat. Erot àzafəŋa wal ga wur ga məŋani na. Erot àgudara zlam ndahaŋ a kay, nahkay ti Zeŋ àləgi azuhva zlam gayaŋ ya àgudar ni ɗek. 20 Àra àləgia ti Erot nakəŋ àgudarkivu zlam keti : àfiyu naŋ a daŋgay vu.

Baray ga Yezu

(Meciyʉ 3.13-17 ; Mark 1.9-11)

21 Ka ya ti mis ɗek *tàbaray ni ti Yezu day àbara. Àra àbara, naŋ àbu ahəŋgalay Melefit ti huɗ melefit àzləkvaba, 22 *Məsuf Njəlatani àhərkiaya. Àhərkiaya ti akaɗa ga kurkoduk ya ahər ni ; mis tìpia. Eslini dəŋgu àhəndabiyu a huɗ melefit bu akaɗa dəŋgu ge mis, àhi : « Nak ti wur goro, nawayay kur dal-dal, kəməru məɓəruv dal-dal. »

Ata bəŋ ga bəŋ ga Yezu

(Meciyʉ 1.1-17)

23 Ka ya ti Yezu ànjəki ke tʉwi gayaŋ nahəma, vi gayaŋ agray kru kru mahkər. A majalay ahàr ge mis bu ni ti Yezu naŋ wur ge Zʉzef. Zʉzef ti ni naŋ wur ge Heli, 24 Heli wur ga Matat, Matat wur ge Levi, Levi wur ge Melsi, Melsi wur ga Janay, Janay wur ge Zʉzef, 25 Zʉzef wur ga Matatiyas, Matatiyas wur ga Amos, Amos wur ga Nahum, Nahum wur ge Esili, Esili wur ga Nagay, 26 Nagay wur ga Mat, Mat wur ga Matatiyas, Matatiyas wur ge Semiŋ, Semiŋ wur ga Zosek, Zosek wur ga Zʉda, 27 Zʉda wur ga Yohanaŋ, Yohanaŋ wur ga Resa, Resa wur ga Zorobabel, Zorobabel wur ga Salatiyel, Salatiyel wur ge Neri, 28 Neri wur ge Melsi, Melsi wur ga Adi, Adi wur ga Kosam, Kosam wur ge Elimadam, Elimadam wur ge Er, 29 Er wur ga Yezu, Yezu wur ge Eliyezer, Eliyezer wur ga Zorim, Zorim wur ga Matat, Matat wur ge Levi, 30 Levi wur ga Simeyoŋ, Simeyoŋ wur ga Zʉda, Zʉda wur ge Zʉzef, Zʉzef wur ga Yonam, Yonam wur ge Eliyakim, 31 Eliyakim wur ge Meleya, Meleya wur ga Mena, Mena wur ga Matata, Matata wur ga Nataŋ, Nataŋ wur ge Devit, 32 Devit wur ge Zese, Zese wur ga Zobet, Zobet wur ga Boz, Boz wur ga Sala, Sala wur ga Nasoŋ, 33 Nasoŋ wur ga Aminadap, Aminadap wur ga Adimiŋ, Adimiŋ wur ge Erni, Erni wur ga Esroŋ, Esroŋ wur ge Ferez, Ferez wur ga Zʉda, 34 Zʉda wur ge Zekʉp, Zekʉp wur ga Izak, Izak wur ga Abraham, Abraham wur ga Tara, Tara wur ga Nakor, 35 Nakor wur ge Serʉs, Serʉs wur ga Ragaw, Ragaw wur ge Felek, Felek wur ge Eber, Eber wur ga Sala, 36 Sala wur ga Kaynam, Kaynam wur ga Arfazat, Arfazat wur ge Sem, Sem wur ge Nʉwi, Nʉwi wur ge Lemes, 37 Lemes wur ga Matusala, Matusala wur ge Enok, Enok wur ge Zeret, Zeret wur ge Meleleyel, Meleleyel wur ga Kaynam, 38 Kaynam wur ge Enos, Enos wur ge Set, Set wur ga Adam ; Adam ti ni, naŋ wur ge Melefit.

4

Seteni àwayay esipet Yezu

(Meciyʉ 4.1-11 ; Mark 1.12-13)

1 Yezu àra àbara àndava nahəma, *Məsuf Njəlatani èsliva a vu va. Eslini Yezu nakəŋ àsləkabiya gwar kà zalaka *Zʉrdeŋ a, Məsuf Njəlatani àzoru naŋ a huɗ gili vu. 2 Eslini *Seteni àhəlfəŋa eyʉ a vaɗ kru kru faɗ. A huɗ ga vaɗ nday nani bu ni ti Yezu àzum araŋa ndo ferera. Kələŋ gani lʉwir àwərkaba naŋ a. 3 Lʉwir ni àra àwərkaba naŋ a ti Seteni àhi : « Tamal ti nak Wur ge Melefit eɗeɗiŋ ti, hi ana akur nday nini tə̂mbukvu *dipeŋ zla aw ? » 4 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, Melefit àɗəm : “Mis anjəhaɗ ti àna zlam məzumani ciliŋ do.” * »

5 Eslini Seteni nakəŋ àzoru naŋ ka məlaŋ zaŋani, àɗəfiki haɗ ga duniya ni ɗek ke weceweceni. 6-7 Àhi ana Yezu keti : « Tamal ti kàbəhaɗua mirdim a meleher ndiɓ ana haɗ ti, zlam ya kipioru ni ɗek nəvuk, egi gayak, kəgur tay akaba elimeni gatayani ɗek. Aɗaba zlam nday nani ɗek ti Melefit àbuva tay a ahar va, nisliki məviani ana maslaŋa ya ti nu nawayay nəvi ni tata. » 8 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu : “Akabəhaɗi mirdim ti ana Bay Melefit gayak ; akazləbay naŋ naŋ bəlaŋ ciliŋ.”† »

9 Eslini Seteni nakəŋ àzoru naŋ a Zerʉzalem, àfəkaɗ naŋ jik ka ahàr ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni, àhi ahkado : « Tamal nak Wur ge Melefit eɗeɗiŋ ti, diyu a haɗ. 10 Aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu : “Melefit aməhi ana məslər gayaŋ ti tə̂buk slimi.” 11 Àbu məbəkiani keti : “Atakəcaw kur a ahar vu, ti asak gayak ènjifiŋ kà akur ba.” ‡ » 12 Yezu àhəŋgri zuh keti : « Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu keti : “Kə̀həlfəŋa eyʉ kà Bay Melefit gayak a ba.” § » 13 Kələŋ gani Seteni àmətaɓfəŋa ga məhəlfəŋa eyʉ kà Yezu àna wir-wir gayaŋ a ɗek ti àsləkafəŋa ga hayaŋana.

Yezu ànjəki ke tʉwi gayaŋ e Gelili

(Meciyʉ 4.12-17 ; Mark 1.14-15)

14 Yezu àŋgoru ka haɗ *Gelili àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani. Òru ènjʉa eslina ti mis ye eslini ni akaba ga haɗ ndahaŋ ya kà gəvay gani ni ɗek tə̀bu tacalfəŋ. 15 Yezu nakəŋ àcahi zlam ana mis a ahay gatay ya tahəŋgalavù Melefit ni bu. Naŋ àbu acahi zlam ana tay nahkay ti mis ya tə̀bu eslini ni ɗek tazləbay naŋ.

Ndam Nazaret tə̀gəskabu Yezu ndo

(Meciyʉ 13.53-58 ; Mark 6.1-6)

16 Yezu òru a Nazaret ka məlaŋ ya ti àɗək ni. Vaɗ *məpəsabana àra ènjia ti àhuriyu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu a kəsa nani bu, akaɗa gayaŋ ya àgray kəla vaɗ məpəsabana ni. Naŋ nakəŋ naŋ àbu eslini ti ècikaba cəkwaɗ ga mejeŋgi Wakita ge Melefit ana mis a. 17 Eslini tə̀vi Wakita ge Melefit ya ti Izayi bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit àbəki ni mifeɗekabani, mək àzay, èpelkaba. * Naŋ àbu epelkaba nahkay ti àdi ahàr ana məlaŋ ya ti naŋ awayay ni. Àbu məbəkiani ka məlaŋ nani :

18 « Məsuf ga Bay Melefit àku ka nu,

àdaba nu ga məhi *Ma Mʉweni Sulumani ana ndam talaga,

àslərbiyu nu ga məhiani ana ndam daŋgay Melefit amambay tay,

ana ndam wuluf day etipi divi,

àslərbiyu nu ga məhəlaba ndam ya təcakay daliya ni a daliya gatay ni ba daya,

19 akaba ga məhi ana mis vi ya ti Bay geli agri sulum gayaŋ ana tay ni ènjia.† »

20 Yezu nakəŋ àra èjeŋga pakama gani nana zla nahəma, èfeɗekabu wakita ni, àhəŋgri ana bay ya ti agray tʉwi a ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni bu mək ànjəhaɗ digʉs eslini ga macahi zlam ana mis. Àra ànjəhaɗa zla nahəma, mis ya ti a ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni bu ni ɗek tə̀bəkioru eri, tamənjaləŋoru. 21 Eslini naŋ nakəŋ ànjəki ka macahi zlam ana tay, àhi ana tay ahkado : « Ma ya ti nìjeŋgey a Wakita ge Melefit bu ni ti ma gani nani àgrava kana àndava. Àgravu ka ya ti kìcʉm nu nə̀bu nijeŋgeya ma na ni. »

22 Mis ni ɗek tàra tìcia zlam ya ti àcahi ana tay na ti tə̀ɗəm : « Àsəra zlapay a àsaɓay. » Pakama sulumani ya ti àhəraya a ma gayaŋ ba ni àgria ejep ana tay a dal-dal. Tə̀ɗəm : « Naŋ hini ti wur ge Zʉzef ni timey ? » 23 Eslini Yezu àhi ana tay : « Nə̀səra akəhumu ma gozogul hini : “Nak bay mahəŋgaraba mis àna haf a ni, həŋgaraba ahàr gayak gayakana zla aw ?” Akəhumu keti : “Mìcia ere ye ti kàgray a Kafarnahum na ɗek, ay ti graya akaɗa nana a kəsa gayak gayakani ba bilegeni a zla aw ?” » 24 Àhi ana tay keti : « Nəhi ana kʉli nahəma, bay mahəŋgaray pakama ge Melefit lu, ndam ga kəsa gayaŋ gayaŋani tàwayay məgəskabu pakama gayaŋ ya àhi ana tay ni do. 25 Sərumki ke ere ye ti àgravu ke zemeni ge Eli ni day. Nəhi ana kʉli nahəma, ka gani nani ti avər àtəɗ ndo vi mahkər àna kiyi muku, lʉwir àdaya ka haɗ nana ɗek. Ka sarta gani nani ti wál madakway day tə̀bu dal-dal ka haɗ Izireyel, 26 ay ti Melefit àsləroru Eli afa ga wal madakway bəlaŋ gatayani ndo. Àsləroru naŋ ti afa ga wal madakway ga kəsa Serepta ga haɗ Sidoŋ ni ciliŋ. ‡ 27 Ke zemeni ge Elize bay mahəŋgaray pakama ge Melefit day ndam ambələk tə̀bu dal-dal ka haɗ Izireyel, ay ti maslaŋa bəlaŋ gatayani Elize àhəŋgaraba naŋ a ègi njəlatani ndo, si àhəŋgaraba ègi njəlatani ti Namaŋ zal ambələk ga haɗ Siri ni ciliŋ.§ »

28 Mis ya ti a ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni bu ni tàra tìcia pakama gayaŋ ya àhi ana tay na ti nday ɗek tə̀zuma ɓəruv a dal-dal. 29 Eslini mis ni tìcikaba, tàgaraba naŋ a kəsa gatay ni ba. Kəsa gani nani ti ka ahàr ga həma ; nahkay tə̀zoru naŋ gwar ka məzəgədal, tawayay təbikabiyu ahar ka haɗ. 30 Ay ti Yezu àhuriyu e kiɗiŋ gatay vu, àsləka zlam gayaŋ a.

Yezu agariaba seteni ana mis a Kafarnahum a

(Mark 1.21-28)

31 Yezu òru a Kafarnahum ka haɗ *Gelili. Vaɗ *məpəsabana àra ènjia ti àhuriyu a ahay gatay ya tahəŋgalavù Melefit ni vu, àcahi zlam ana mis. 32 Zlam gayaŋ ya àcahi ana tay ni ti àgria ejep ana tay a, aɗaba àhi ma ana tay akaɗa ga bay ni. 33 Nday tə̀bu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ni bu nahəma, zal nahaŋ seteni àniviyu a ahàr bu naŋ àkibu ka tay eslini. Àra èpia Yezu a ti àzlah kay kay, àɗəm : 34 « Hey, Yezu, zal Nazaret, nak ti kaɗəbafəŋa mam kè leli a mam ? Kàra ge mijiŋ leli a waw ? Nak dəgiya nə̀səra kur a lala ; nak mis *njəlatani ge Melefit ya àslərbiyu ni. » 35 Eslini Yezu nakəŋ àzlacaki ke seteni ni ɓəra, àhi : « Lakakaba, sləkiaba ana maslaŋa hina. » Seteni ni àra ècia zlacay gayaŋ na ti àdi maslaŋa nani ana məlaŋ e kiɗiŋ ge mis ni bu ɗek. Ay ti àsləkiaba day àgri araŋa ndo ferera. 36 Mis ni tàra tìpia ere ye ti àgravu na ti àgria ejep ana tay a dal-dal, tə̀zlapaki e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Pakama mam hini mam ? Ahi ma ana seteni àna njəɗa akaɗa ga bay ni, mək seteni ni təsləkiaba ana mis a. » 37 Nahkay ti slimi ga Yezu àhəndoru ka haɗ ni ɗek.

Yezu àhəŋgaraba ndam ga arməwər a kay

(Meciyʉ 8.14-17 ; Mark 1.29-34)

38 Yezu àhəraya a ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni ba, òru suwwa a magam afa ga Simu hʉya. Eslini ti ènjiki mireŋ ga Simu, aku àbəkia dal-dal. Nahkay ti tə̀hi : « Kam-kam, jənaki naŋ ti ! » 39 Yezu nakəŋ àndəhaɗkiyu ahàr, àzlacaki kay kay ka arməwər ni, mək aku ni àhəlkia ka wal na. Eslini wal ni ècikaba cəkwaɗ, àfi ahàr ana tay.

40 Məlakarawa àra ègia, fat àdiya a ahay va ti mis ya ti ndam gatay arməwər gərgərani awər tay ni ɗek tə̀həlibiyu tay ana Yezu. Àhəŋgaraba tay àna məbəki *ahar ka tay a biliŋ àna biliŋ. 41 Naŋ àbu ahəŋgaraba mis a ti seteni day tə̀sləkiaba ana mis a kay àna zlahay a. Seteni ni tə̀hi : « Nak ti Wur ge Melefit ! » Ay ti Yezu àləgi ana tay, àcafəŋa tay ga məɗəmana, aɗaba nday tə̀səra naŋ *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni.

Yezu ahi ma ge Melefit ana mis ka haɗ Zʉde

(Mark 1.35-39)

42 Ge miledʉ dʉ məlaŋ àbu asləbiyu nahəma, Yezu ècikaba, àhəraya òru a huɗ gili vu. Eslini mis dal-dalani taɗəbay naŋ ; tàra tə̀dia ahàr a ti tawayay ti Yezu àsləkafəŋa kà tay a ba, tə̀cafəŋa naŋ ga masləkana. 43 Ay ti Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Ahàr àɗəm nə̂hivù *Ma Mʉweni Sulumani àki ka *Məgur ge Melefit ni ana ndam ga kəsa ndahaŋ ni bilegeni kwa ; aɗaba Melefit àslərbiyu nu ti ga magray tʉwi gani nani. » 44 Eslini naŋ nakəŋ òru ka haɗ ga ndam *Zʉde, àhioru ma ge Melefit ana mis a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ye eslini ni bu.

5

Ndam maɗəbay Yezu ye enjenjeni ni

(Meciyʉ 4.18-22 ; Mark 1.16-20)

1 A vaɗ nahaŋ Yezu naŋ àbu micikeni kà gəvay ga dəluv Zenizaret ga macahi zlam ana mis. Eslini ti mis dal-dal tàhəɗakfəŋoru ga məbi slimi ana pakama ge Melefit. 2 Naŋ nakəŋ naŋ àbu eslini ti èpi *slalah ga yam bebem cʉ ka dəŋ-dəŋ : ndam məgəs kilif tàhəraya a slalah ga yam ni ba, tə̀bu tabarafəŋa zəva gatay a. 3 Nahkay ti Yezu àcəlviyu a slalah ga yam nahaŋ ni vu, slalah ga yam nani ga Simu. Yezu àhi ahkado : « Həɗakfəŋa slalah ga yam na kà gəvay ga dəŋ-dəŋ na. » Àra àhəɗakfəŋa ti Yezu ànjəhaɗ digʉs, ànjəki ka macahi zlam ana mis dal-dalani ni.

4 Àra èndeveriŋa zlapay gayaŋ na ti àhi ana Simu ahkado : « Həɗakoru slalah ga yam ni kà məlaŋ zileŋeni, ti kə̂təlumiyu zəva gekʉli ni, kə̂gəsumaya kilif àna naŋ a. » 5 Simu àra ècia pakama gayaŋ na ti àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Gəɗakani, màgra tʉwi a hundum, ere ye ti mə̀gəs ni day àbi. Ay tamal nak kə̀ɗəm faŋ ti nətəliyu zəva ni a yam ni vu. » 6 Simu akaba ndam gayaŋ ni tàra tə̀təliya zəva gatay na ti àgəsa kilif a kay dal-dal, gʉzit amal kilif ni èteɗkaba zəva gatay na. 7 Nahkay tə̀grikaboru ahar ana ndam məgəs kilif ndahaŋ ya ti a slalah ga yam nahaŋ ni bu ni ti târa tə̂jənaki tay ga magəjahana a dala va. Tàra tìnjia ti tàgəjahaya zəva na akaba kilif na. Tə̀bəviyu kilif ni a slalah ga yam ni vu tə̀rəhvù cecʉeni, gʉzit akal slalah ga yam ni takoru a huɗ ga yam ni vu.

8 Simu Piyer àra èpia ere ye ti àgravu na ti àbəhaɗi mirdim ana Yezu, àhi : « Bay goro, həɗakfua, aɗaba nu bay magudar zlam. » 9 Àɗəm nahkay ti aɗaba nday akaba mis ya ti təgəskabu kilif ni ɗek aŋgwaz àwəra tay a. Aŋgwaz àwər tay ti aɗaba kilif ya tə̀gəsaya kayana ni palam. 10 Nday ya ti tagrakabu tʉwi akaba Simu ni ti bəza ge Zebede, ata Zek nday ata Zeŋ. Nday day aŋgwaz àwəra tay a. Ay ti Yezu àhi ana Simu ahkado : « Aŋgwaz àwər kur ba : kwa kani kìgia bay məhəlibiyu mis ana Melefit a, akaɗa gayak ya kəgəs kilif ni. » 11 Eslini tàsləkabiya a huɗ ga yam ni ba. Tàra tàsləkababiya ti tàgəjahbiyu slalah ga yam gatay ni ka sawiyaka mək tə̀mbərbu zlam gatay ni ɗek, tàɗəbay Yezu.

Yezu ahəŋgaraba zal ambələk a

(Meciyʉ 8.1-4 ; Mark 1.40-45)

12 Ka ya ti Yezu naŋ àbu a kəsa nahaŋ bu ni ti zal nahaŋ àra, ambələk èsekaba naŋ a dal-dal. Àra èpia Yezu a ti àrəkia, àbəhaɗi mirdim, meleher ndiɓ ana haɗ, àhi : « Kam-kam, bay goro ni ! Tamal kawayay ti kisliki mahəŋgaraba nu a ti nîgia mis njəlatana. » 13 Eslini Yezu nakəŋ àzoru ahar, ènjifiŋ, àhi ahkado : « Nawayay, gia mis njəlatana. » Nahkay zal ambələk ni àŋgaba, ègia mis njəlatana hʉya. 14 Ay Yezu àhi : « Nihi kə̀ŋgaba nahəma, kə̀hi ma gani ana maslaŋa ba. Ru kəŋgazli vu gayak ni ana bay *maŋgalabakabu mis akaba Melefit sawaŋ ; kə̂vi zlam ana Melefit akaɗa ge Mʉwiz ya àɗəm a wakita gayaŋ bu ni, aɗaba kìgia mis njəlatana. Nahkay mis etipi. Etipia ti atəsər nak kə̀ŋgaba, kìgia mis njəlatana. » 15 Ay slimi ga Yezu àhəndakivoru kama kama sawaŋ. Nahkay mis dal-dal tə̀bu tərəkia ga məbi slimi ana ma gayaŋ na ; tawayay ti mâhəŋgaraba ndam gatay ya tèɓesey do na daya. 16 A vaɗ ndahaŋ ti Yezu nakəŋ naŋ àbu asləkafəŋa kè mis na, akoru a huɗ gili vu ga mahəŋgalay Melefit.

Yezu ahəŋgaraba zal dəra a

(Meciyʉ 9.1-8 ; Mark 2.1-12)

17 A vaɗ nahaŋ Yezu naŋ àbu a ahay bu, acahi zlam ana mis ti ndam *Feriziyeŋ akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tàra, tànjəhaɗfəŋ kà gəvay. Tàsləkabiya a kəsa ciɓ-ciɓeni ga haɗ *Gelili akaba ga haɗ *Zʉde ni ba ɗek, tàsləkabiya a Zerʉzalem a daya. Njəɗa ga Bay geli Melefit àbu akaba Yezu, àhəŋgaraba mis àna naŋ a. 18 Naŋ àbu eslini ti mis ndahaŋ tə̀zəbiyu zal dəra nahaŋ àki ka slalah. Tàra tìnjia àna naŋ a ti tàɗəbay divi ga məzikabiyu naŋ ana Yezu a ahay vu. Tawayay ti tafəkaɗ naŋ kè meleher gayaŋ, 19 ay ti tə̀ŋgət divi ga məzikabiyu naŋ ndo aɗaba mis tìsliva eslina. Nahkay ti nday ya ti tə̀zəbiyu zal dəra ni tə̀cəliyu àna naŋ ka *dalahar ga ahay ni, tə̀diaba zlam ya ti tàpaɓ ahay àna naŋ na ɓal. Tàra tə̀diaba ti tə̀fiyu naŋ mandəhaɗkiani ka slalah gayaŋ ni gwar eslini àna ezeweɗ e kiɗiŋ ge mis ni bu, kè meleher ga Yezu. 20 Yezu nakəŋ àra èpia ere ye ti tàgray na ti àsəra tə̀fəkia ahàr a. Nahkay àhi ana zal dəra nakəŋ : « Zləba goro, zlam magudarani gayak ni məmbərfukana. »

21 Ndam məsər Wakita ge Melefit ni akaba ndam Feriziyeŋ ni tàra tìcia ma ga Yezu na ti tə̀jalay a ahàr gatay bu tə̀ɗəm : « Way hini azay ahàr gayaŋ akaɗa naŋ Melefit ni way ? Way esliki məmbərfəŋa zlam magudarani kè mis a tata way ? Tigi Melefit kwa do ni ! » 22 Nday tə̀bu təjalay ahàr nahkay ti Yezu àsəra ere ye ti tə̀jalaki ahàr na àndava, mək àhi ana tay : « Kajalum ahàr nahkay ti kamam ? 23 Zləzlaɗa gani ti nəhi : “Zlam magudarani gayak ni məmbərfukana,” tək day ti nəhi : “Cicikaba, sawaɗay” ni aw ? 24 Ay nawayay ti kə̂sərum, nu *Wur ge Mis ti nisliki məmbərfəŋa zlam magudarani kè mis ka haɗ a. » Mək àhi ana zal dəra ni : « Nəhuk nahəma : cicikaba, za slalah gayak na, ru a magam. » 25 Eslini naŋ nakəŋ ècikaba cəkwaɗ kè eri ge mis na ɗek hʉya, àzay slalah gayaŋ ya àndəhaɗki ni. Naŋ àbu akoru a magam ti azləboru Melefit hihi. 26 Ga Yezu ya àgray nahkay ni ti àgria ejep ana mis a ɗek ; tàzləbay Melefit. Tàgra aŋgwaz a daya, tə̀ɗəm : « Mìpia ere ye ti mìpi ɗay-ɗay ndo na kana. »

Yezu azalay Levi

(Meciyʉ 9.9-13 ; Mark 2.13-17)

27 Yezu àhəraya a ahay ni ba. Àra àhəraya ti èpi zal nahaŋ, naŋ bay *məhəl hadam, tə̀zalay naŋ Levi, naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa ka məlaŋ məhəl hadam. Eslini Yezu àhi ahkado : « Ɗəbabiyu nu. » 28 Nahkay Levi nakəŋ ècikaba cəkwaɗ, àmbrəŋ zlam gayaŋ ni ɗek, àɗəboru naŋ.

29 Kələŋ gani Levi àgray wuməri gəɗakani afa gayaŋ, èdii zlam məzumani dal-dal ana Yezu akaba ndam *maɗəbay naŋ ni. Ndam məhəl hadam akaba mis gatay ndahaŋ tə̀bu təzum zlam ka ahar bəlaŋ akaba tay daya. 30 Ndam *Feriziyeŋ akaba ndam gatay ya *tə̀səra Wakita ge Melefit a ni tàra tìpia ndam maɗəbay Yezu na tə̀bu təzum zlam ni ti tə̀ləgi ana tay, tə̀hi ana tay ahkado : « Kəzumum zlam, kisʉm zlam ka ahar bəlaŋ akaba ndam məhəl hadam akaba ndam magudar zlam ni ti kamam ? » 31 Yezu àra ècia pakama gatay na ti àhi ana tay ahkado : « Ndam ya ti nday tə̀bu njalaŋ-njalaŋ ni ti tòru afa ga zal doktar do, si ndam ga arməwər day kwa ti takoru afa gani. 32 Nu nàra ti ga mazalay ndam jireni do ; nàra ti ga mazalay ndam magudar zlam, ti tâmbatkaba majalay ahàr gatay na sawaŋ. »

Yezu aɗəmki ma àki ka məgəs ndəra

(Meciyʉ 9.14-17 ; Mark 2.18-22)

33 Eslini ndam *Feriziyeŋ ni tə̀hi ana Yezu ahkado : « Ndam maɗəbay Zeŋ ni təgəs *ndəra akaba tahəŋgalay Melefit kəlavaɗ. Ndam maɗəbay leli ni nday day tagray nahkay. Ay ti ndam maɗəbay kur ni nday tə̀bu təzum zlam, tisi zlam zlam gatay ti ahəmamam ? » 34 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Kislʉmki məcumfəŋa zləbəba ga bay maday wal na kà məzum zlam ka ya ti nday tə̀bu akaba bay maday wal na tata waw ? Kìslʉmki do. 35 Ay sarta nahaŋ amara, atəgəskia bay ga wal ni kà tay a. Ka sarta gani nani day kwa ti atəgəs ndəra. »

36 Eslini Yezu àhi ma *gozogul hini ana tay : « Mis egʉzleheya azana gayaŋ mʉwena, aslamalay azana gayaŋ midigweni àna naŋ ti àbi. Tamal àgra nahkay ti azana gayaŋ mʉweni ni day àgədava, mək gayaŋ ya ti àsaya ni day tàrakaboru akaba midigweni ni do. 37 Nahkay day mis abəviyu zum new-neweni e kene-kene midigweni vu ti àbi. Tamal àgra nahkay ti zum new-neweni ni àra àwəsa ti etezkaba kene-kene na. Nahkay ti zum ni amadəgaba, maslaŋa nani emizikiba ke kene-kene na daya. 38 Àgravu nahkay do ; ahàr àɗəm təbəviyu zum new-neweni e kene-kene mʉweni vu kwa. 39 Tamal mis àsərva àna misi zum mawəsana ti àwayay misi zum new-neweni va do. Aɗəm ahkado : “Zum mawəsani ni àcər àtama new-neweni na.” »

6

Yezu naŋ bay ga vaɗ məpəsabana

(Meciyʉ 12.1-8 ; Mark 2.23-28)

1 A vaɗ *məpəsabana nahaŋ ba ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu tasləkaba a vədaŋ ga *alkama ba. Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu teheɓoru alkama ni, tahwal, tahəpəɗoru bəza gani. 2 Nday tə̀bu tagray nahkay ti ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀hi ana tay : « Bay Melefit àɗəm e *Divi gayaŋ ni bu : “Kə̀grum tʉwi a vaɗ məpəsabana ba ba” * ti, lekʉlʉm kəgrum ti kamam ? » 3 Yezu àra ècia ma gatay na ti àhi ana tay : « Kèjeŋgʉm ere ye ti Devit àgray ni ndo aw ? Ahaslani Devit akaba ndam gayaŋ lʉwir àwəra tay a, 4 nahkay àhuriyu a ahay ge Melefit vu, àzay *dipeŋ ya tàfəkaɗi ana Melefit ni. Devit nakəŋ àzum, mək àvi ana ndam gayaŋ ni tə̀zum bilegeni. Ay ti Melefit àɗəm e Divi gayaŋ ni bu, mis ndahaŋ tə̀zum dipeŋ nani do ; si ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni day kwa ti təzum. Kèjeŋgʉm ma gani ndo waw ? » 5 Eslini Yezu àhi ana tay keti : « Bay ya ti aɗəm tâgray zlam hini a vaɗ məpəsabana ba ni ti nu *Wur ge Mis. »

Yezu ahəŋgaraba zal nahaŋ ya ahar mikʉlfiŋana na

(Meciyʉ 12.9-14 ; Mark 3.1-6)

6 A vaɗ *məpəsabana nahaŋ ba ti Yezu àhuriyu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu. Àra àhuriya ti ànjəki ka macahi zlam ana mis. Eslini zal nahaŋ naŋ àvu ahar ga ɗaf mikʉlfiŋana. 7 Ndam *məsər Wakita ge Melefit ni akaba ndam *Feriziyeŋ ni tə̀bu tamənjaləŋ ana Yezu nakəŋ ; tə̀hi ana ahàr ahkado : « Kani vaɗ məpəsabana ti akal ti ara ahəŋgaraba naŋ a waw ? » Tawayay ti təgəski naŋ ka zlam magudarani. 8 Ay ti Yezu àsəra majalay ahàr gatay na. Nahkay àhi ana zal ya ti ahar mikʉlfiŋana ni : « Cikaba, ra e kiɗiŋ ge mis ni va, cik jik. » Nahkay ècikaba, naŋ jika. 9 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Nihindifiŋa zlam kè kʉli a day. Melefit àɗəm mam a wakita ya Mʉwiz àbəki ni bu mam ? Àvia divi ana mis ga magray zlam sulumana a vaɗ məpəsabana ba tək, ga magray zlam magudarana waw ? Ga mahəŋgay mis tək, ga makaɗ mis aw ? » 10 Àmənjaləŋ kè mis ni ɗek bəlaŋ àna bəlaŋ, mək àhi ana zal ya ahar mikʉlfiŋana ni : « Təlbiyu ahar gayak ni. » Àra àtəlikabiya ti ahar gayaŋ ni àslamalava, ègia sənduɓ-sənduɓana. 11 Nahkay ti ndam məsər Wakita ge Melefit ni akaba ndam Feriziyeŋ ni tə̀zuma ɓəruv a dal-dal. Tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu àki ke ere ye ti tara təgri ana Yezu ni.

Yezu adaba ndam asak gayaŋ a kru mahar cʉ

(Meciyʉ 10.1-4 ; Mark 3.13-19)

12 A vaɗ nahaŋ Yezu àcəloru a həma vu ga moru mahəŋgalay Melefit. Òru ènjʉa ti àndəhaɗki hundum àki ka mahəŋgalay Melefit. 13 Məlaŋ àra àsla ti naŋ nakəŋ àzalakabu ndam maɗəbay naŋ ni, mək àdaba mis a kru mahar cʉ e kiɗiŋ gatay ba. Nday ya ti àdaba tay a ni ti àzalay tay ndam *asak gayaŋ. 14 Slimi gatay kru mahar cʉeni ni nday hi : Simu àdi slimi Piyer, wur ga məŋani Andre, Zek, Zeŋ, Filip, Bartelemi, 15 Meciyʉ, Tumas, Zek wur ga Alfe, Simu naŋ bəlaŋ ga ndam ya takaɗvakivu ka haɗ gatay ni, 16 Zʉd wur ge Zek, nahaŋ ni ti ni Zʉdas Iskariyot naŋ ya ègi bay məsəkumoru Yezu ni.

Yezu ahi ma ge Melefit ana mis, ahəŋgaraba ndam ga arməwər a

(Meciyʉ 4.23-25)

17 Yezu àndaya ahàr a həma ni ba akaba ndam asak gayaŋ na, ècik ka məlaŋ tazl-tazlani. Eslini ti ndam maɗəbay naŋ tə̀bu kay ; mis ndahaŋ day tə̀bu dal-dal, ndahaŋ tìcikbiyu ka haɗ *Zʉde akaba a Zerʉzalem, ndahaŋ ti ni tìcikbiyu kà gəvay ga *dəluv gəɗakani ka haɗ Tir akaba Sidoŋ. 18 Mis nday nani tə̀rəkia ka Yezu a ti ga məbi slimi ana ma gayaŋ ya àɗəm ni, tawayay ti mâhəŋgaraba tay a arməwər gatay ni ba daya. Nahkay Yezu àhəŋgaraba tay a, àhəŋgaraba nday ya ti seteni àniviyu ana tay na daya. 19 Mis ɗek tawayay ti tînjifiŋ, aɗaba njəɗa àvu a vu gayaŋ bu ; ku way way do ya ènjifiŋa ni ti àŋgaba a arməwər gayaŋ ni ba. Nahkay Yezu àhəŋgaraba tay a ɗek.

Məmərani akaba cicihi ge mis

(Meciyʉ 5.1-12)

20 Eslini Yezu àmənjaləŋ ana ndam maɗəbay naŋ ni, àɗəm :

« Lekʉlʉm ndam talaga ni ti mərumvu, aɗaba *Məgur ge Melefit ti gekʉli.

21 Lekʉlʉm ya lʉwir awər kʉli nihi ni ti mərumvu, aɗaba akərəhum.

Lekʉlʉm ya kitʉwʉm nihi ni ti mərumvu, aɗaba ekiyʉm.

22 « Ka ya ti mis tipi kʉli kə̀bum kəfumku ahàr ka nu *Wur ge Mis, mək tizirey kʉli, tàwayay kʉli va do, tindivi kʉli akaba təɗəmki ma magədavani àki ke kʉli azuhva nani ni ti mərumvu. 23 Ka ya ti təgri zlam nday nani ana kʉli nahəma, mərumvu dal-dal, həɓum àna məmərani. Aɗaba mam, Melefit aməvi zlam sulumani ana kʉli kay a kəla gani vu a huɗ melefit bu. Sərumki ata bəŋ gatayani day tə̀gribiya zlam gani nana ana ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ahaslana na.

24 « Ay lekʉlʉm ndam ge elimeni ni ti akəsum cicihi, aɗaba lekʉlʉm kə̀zumuma gəɗa gekʉli a àndava.

25 Lekʉlʉm ya mərəhani nihi ni ti akəsum cicihi, aɗaba lʉwir aməwər kʉli.

Lekʉlʉm ya kiyʉm nihi ni ti akəsum cicihi, aɗaba akandavum kuɗa, ekitʉwʉm.

26 « Ka ya ti mis ɗek təɗəm lekʉlʉm mis sulumani ni ti akəsum cicihi, aɗaba ahaslani ata bəŋ gatayani tə̀hibiya ma gani nana ana ndam ya ti tàsəkaɗi malfaɗa ana mis, tə̀ɗəm pakama gani ge Melefit na ; tə̀hia ana tay a nday sulumana daya. »

Wayum ndam ezir gekʉli

(Meciyʉ 5.38-48 ; 7.12a)

27 « Ay nəhi ana kʉli, lekʉlʉm ya kəbumu slimi ni : Wayum ndam ezir gekʉli, grumi sulum ana ndam ya ti tizirey kʉli ni. 28 Tamal mis tetikwesl kʉli nahəma, hindʉm Melefit ti mə̂gri sulum ana tay. Tamal mis təgri daliya ana kʉli ti həŋgalumi Melefit ana tay. 29 Tamal mis àsuka barva ka tuwər bəlaŋ gana ti kambatikabiyu tuwər nahaŋ ni daya. Tamal mis àzafuka mugudi gayak a ti kàcafəŋa naŋ ga mazafuka endʉwi gayak a ba daya. 30 Ku way way do èhindilʉka zlam a ti vi. Tamal mis àzafuka zlam gayak a ti kìhindifiŋa ba. 31 Nahkay ere ye ti kawayum mis tə̂gri ana kʉli ni ti, grumi ere gani nani ana tay bilegeni.

32 « Ay tamal kawayum ndam ya tawayay kʉli ni ciliŋ ti Melefit aməɗəm lekʉlʉm ndam sulumani aw ? Aha, aɗaba ndam magudar zlam day tawayay ndam ya tawayay tay ni, nahkay do aw ? 33 Tamal kəgrumi sulum ana ndam ya təgri sulum ana kʉli ni ciliŋ ti Melefit aməɗəm lekʉlʉm ndam sulumani aw ? Aha, aɗaba ku ndam magudar zlam day tagray nahkay. 34 Tamal kəkəlumi zlam ana ndam ya ti kə̀səruma atəhəŋgrivu ana kʉli ni ciliŋ ti Melefit aməɗəm lekʉlʉm ndam sulumani aw ? Aha, aɗaba ndam magudar zlam day təkəli zlam ana ndam magudar zlam ndahaŋ, ti tə̂həŋgrivu akaɗa gatay ni ana tay zlam gatay. 35 Lekʉlʉm ti kə̀grum nahkay ba. Wayum ndam ezir gekʉli, grumi sulum ana tay, kəlumi zlam ana ndam ya kə̀səruma atəhəŋgrivu ana kʉli do ni sawaŋ. Tamal kəgrum nahkay nahəma, Melefit aməvivù zlam ana kʉli kay bilegeni. Nahkay ti ekigʉm bəza ge Melefit. Aɗaba mam, naŋ gani naŋ agavəla driŋ, naŋ àbu agri sulum dal-dal ana ndam cuɗay, ana ndam ya tə̀gri sʉsi do ni daya. 36 Ɓesʉmi ana mis, grumi sulum ana tay akaɗa ga Bəŋ gekʉli ya eɓesey, agri sulum ana kʉli ni. »

Ŋgay mis ndahaŋ tàgudara zlam a ti kə̀ɗəmum ba

(Meciyʉ 7.1-5)

37 « Ŋgay mis ndahaŋ tàgudara zlam a ti kə̀ɗəmum ba ; tamal kəgrum nahkay ti lekʉlʉm day ŋgay kàgudaruma zlam a ti Melefit aməɗəm do. Ŋgay tə̂wəl mis ndahaŋ ti kə̀ɗəmum ba. Nahkay tə̂wəl kʉli ti Melefit day aməɗəm do bilegeni. Mbrəŋumfəŋa zlam ya mis ndahaŋ tàgudari ana kʉli ni kà tay a. Nahkay Melefit day aməmbərfəŋa zlam magudarani gekʉli ni kè kʉli a bilegeni. 38 Vumi zlam ana mis ndahaŋ. Nahkay Melefit day aməvi zlam ana kʉli. Amazay darama, aməbəviyu zlam, aməjuk ti mə̂rəhvù zat adəgakia adəgakia, mək aməbiviyu ana kʉli a mbolu gekʉli vu. Aɗaba mam, darama ya ti lekʉlʉm kəgurumi zlam ana mis ndahaŋ àna naŋ ni ti Melefit day aməguri zlam àna naŋ ana kʉli. »

39 Kələŋ gani Yezu àhi ma ana tay keti àna ma *gozogul. Àɗəm : « Zal wuluf ti adafəŋa ahar kà zal wuluf nahaŋ a tata waw ? Tamal agray nahkay ti nday cecʉeni atədəgiyu e eviɗ vu do waw ? 40 Maslaŋa ya acahay zlam ni ti àtam bay ya ti acahi zlam ni do. Ay ku tamal maslaŋa ya acahay zlam ni àsər zlam kay faŋ do nəŋgu ni, ka ya ti àcaha zlam ya təɗəfiki na ɗek nahəma, tigi nday kala-kala ata bay ya acahi zlam ni.

41 « Kamənjaləŋ ka cakwasl ya àniki ke eri ga wur ga muk ni, kə̀sərki ka damkoluk ya ànukki ke eri ni do ni ti kamam ? 42 Tamal kəhi ana wur ga muk ni : “Wur ga mmawa, mbrəŋ nəzukkia cakwasl ya ànukki ke eri na” ti, nak nakani kìpi damkoluk ya ànukki ke eri ni do ni ti kəzikia ahəmamam ? Nak bay ya aŋgah zlam magudarani gayaŋ ni ! Zəkia damkoluk ke eri gayak gayakana day. Akəzəkia ti ekipi divi lala mək akəzikia cakwasl ya àniki ke eri ga wur ga muk na. »

Təsərkaba məŋgəhaf a ti àna bəza gani

(Meciyʉ 7.16-20 ; 12.33-35)

43 Yezu àɗəm keti : « Məŋgəhaf sulumani, ewi bəza magədavani ti àbi. Məŋgəhaf magədavani ewi bəza sulumani ti àbi daya. 44 Nahkay mis təsərkaba məŋgəhaf àna bəza gatayana. Tə̀difəŋ ahàr ana bəza ga *wəruv kà məŋgəhaf ya akaba adak ni do. Nahkay day tə̀difəŋ ahàr ana bəza ge enderendera kè mezlirgendʉ do. 45 Mis sulumani azaya zlam sulumana a zlam maŋgahani sulumani ya àniviyu a məɓəruv bu ni, mis magədavani ti ni azaya zlam magədavana a zlam maŋgahani magədavani gayaŋ ba. Aɗaba pakama ya ti ahəraya a ma ge mis ba ni ti àsaɓikia ka məɓəruv a palam. »

Ahay gərgəri cʉ

(Meciyʉ 7.24-27)

46 Yezu àɗəm keti : « Lekʉlʉm kəhumu : “Bay geli, Bay geli,” mək kə̀grum ere ye ti nə̀hi ana kʉli ni do ni ti kamam ? 47 Tamal mis àra afa goro a, ècia ma goro a mək agray ere ye ti nə̀hi ni ti, àzavu ata way ? 48 Àzavu ti ata mis ya àləm ahay gayaŋ lala ni. Wuɗaka àləm ti àsaba asak gana, èli zileŋ mək àfəkaɗkibiyu asak ga ahay ni ka akur. Nahkay ka ya ti yam àtamkibiya ka zalaka, àzlal ahay ni ti àgri araŋa ndo. Aɗaba mam, maslaŋa nani àləma ahay gayaŋ na lala. 49 Ay tamal mis ècia ma goro a mək àgray ere ye ti nə̀hi ni do nahəma, àzavu ata mis ya àləm ahay gayaŋ, àsaba asak gana ndo ni. Nahkay ka ya ti yam àtamkibiya ka zalaka, àzlal ahay ni ti èmbeɗkaba hʉya. Ahay gani nani àmbəɗkaba besek-besek. »

7

Yezu ahəŋgaraba eviɗi ga bay ga ndam slewja ga ndam Rom a

(Meciyʉ 8.5-13)

1 Ka sarta ya ti Yezu àhia ma na ɗek ana mis a àndava nahəma, àsləka òru a Kafarnahum. 2 Eslini ti zal nahaŋ àbu, naŋ bay ga ndam slewja ga ndam *Rom. Eviɗi gayaŋ àbu, ay ti bay ga ndam slewja ni awayay naŋ dal-dal. A vaɗ nahaŋ eviɗi ni àra èɓesey do, awayay amət. 3 Bay məgur ndam slewja ni àra ècia ma ya təɗəmki ka Yezu na ti àslərkibiyu gəɗákani ga ndam *Zʉde ndahaŋ ti tə̂gri kam-kam, mâra mâhəŋgariaba eviɗi gayaŋ na. 4 Nday nakəŋ tàra tìnjikia ka Yezu a ti tàhəŋgalay naŋ dal-dal, tə̀ɗəm ahkado : « Àgəski kə̂gri ere ye ti èhindifʉka ni kwa, 5 aɗaba awayay leli ndam Zʉde ni ; àləmi ahay geli ya mahəŋgalavù Melefit ni ana leli ti naŋ. »

6 Yezu nakəŋ àra ècia pakama gatay na ti tàsləka akaba tay a. Tòru tìnjʉa a magam ga bay ga ndam slewja na wuɗak ti bay ga ndam slewja ni àslərkibiyu zləbəba gayaŋ ndahaŋ ga məhiani : « Bay goro, kə̀gribiyu daliya ana ahàr gayak ga marana ba, aɗaba nu mis ga marona afa goro a di do. 7 Nu nuani day nə̀rəkukoru ndo ni ti aɗaba nə̀hi ana ahàr goro nìsli mərəkukani do. Ɗəmbiyu ma bəlaŋ ciliŋ, nahkay ti bay məgru tʉwi ni aŋgaba. 8 Nu gani day tə̀bu təgur nu, nu day nə̀bu nəgur ndam slewja goro. Tamal nəhi ana bəlaŋ gatayani : “Ru !” ti, akoru. Tamal nəhi ana nahaŋ : “Ra !” ti ni, ara. Tamal nəhi ana bay məgru tʉwi : “Gray ere hini” ti, agray ere gani. » 9 Yezu àra ècia ma ga bay ga ndam slewja ya tə̀həŋgribiyu na ti àgria ejep a dal-dal. Naŋ nakəŋ àmbatkibiyu ma ke mis dal-dalani ya taɗəbay naŋ ni tuwəli, àhi ana tay ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, ɗay-ɗay nə̀di ahàr ana mis ya ti afəku ahàr akaɗa naŋ hini ni ndo. Ku e kiɗiŋ ga ndam *Izireyel bu day nə̀di ahàr ndo. » 10 Nday ya tə̀slərkioru tay ka Yezu ni tàra tàsləkabiya nahəma, tə̀di ahàr ana eviɗi ga bay ni àŋgaba lala.

Wur ga wal madakway nahaŋ àməta, Yezu ahəŋgaraba naŋ a

11 Eslini Yezu òru a kəsa nahaŋ vu təzalay Nayiŋ. Naŋ àbu akoru ti ndam maɗəbay naŋ ni akaba mis dal-dal taɗəboru naŋ. 12 Ka ya ti ènjʉa ka ma ga kəsa na ti èpi tə̀bu təzoru mis e eviɗ vu ka slalah hʉya. Maslaŋa ya àmət ni ti wur mendʉlik ga wal madakway. Məŋ ga wur ni naŋ àbu akoru ke mindiviŋ, mis a kəsa bu kay taɗəboru naŋ. 13 Bay geli àra èpia naŋ a ti àsia cicihi a àsaɓay, àhi ahkado : « Kìtʉwi ba. » 14 Eslini àhəɗakfəŋiyu kà tay, ènjifiŋ kà slalah ge kisim ni. Nahkay nday ya ti tàzay kisim ni tìcik, mək Yezu àhi ana kisim ni : « Wur dagwa, nəhuk nahəma, piɗekvu. » 15 Yezu àra àhia nahkay ti mis ni èpiɗekvu, ànjəhaɗ digʉs, àdi ana mazlapani. Eslini Yezu àhi ana məŋ ga wur ni : « Ehi, za wur gayak a. » 16 Mis ye eslini ni tàra tìpia ti tàgra aŋgwaz a àsaɓay, nahkay tàzləbay Melefit, tə̀ɗəm : « Bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit gəɗakani àŋgazlava e kiɗiŋ geli ba. » Tə̀ɗəm keti : « Melefit àra ga mahəŋgay ndam gayaŋ a. » 17 Nahkay ti mis ya ka haɗ ga ndam *Zʉde ni ɗek akaba mis ya kà gəvay gatay ni ɗek tìcia ere ye ti Yezu àgray na.

Zeŋ bay məbaray mis ni aslərkioru mis ka Yezu

(Meciyʉ 11.2-19)

18 Ndam maɗəbay Zeŋ bay məbaray mis ni tàra tìcia ma na ti tə̀həŋgri ana Zeŋ, mək Zeŋ nakəŋ àzalay mis cʉ e kiɗiŋ ga ndam maɗəbay naŋ ni bu, 19 àsləroru tay afa ga Bay geli. Àhi ana tay ahkado : « Humi ahkado : “Nak ti *Bay gəɗakani ya amara ni tək, day ti mâhətay maslaŋa nahaŋ aw ?” » 20 Nahkay nday nakəŋ tàra tìnjikia ka Yezu a ti tə̀hi : « Zeŋ bay məbaray mis ni àslərbiyu leli afa gayak ti mə̂huk : “Nak ti Bay gəɗakani ya amara ni tək, day ti mâhətay maslaŋa nahaŋ aw ?” »

21 Ka sarta gani nani ti Yezu naŋ àbu ahəŋgaraba mis a kay ya tèɓesey do na akaba mis kay ya seteni tə̀niviyu ana tay na. Àhəlikaba eri ana ndam wuluf a kay daya. 22 Kələŋ gani àhəŋgrifəŋ ana ndam ya Zeŋ àslərkibiyu tay ni. Àhi ana tay ahkado : « Dəgum kâŋgahaɗumi ana Zeŋ ere ye ti kìpʉm ni akaba ya kìcʉm ni. Humi ndam wuluf tə̀bu tipi divi, ndam dəra təsawaɗay lala, ndam ambələk tìgia mis njəlatana, ndam makwaya tici slimi, mis məmətani tàŋgaba ; ndam talaga day tìcia Ma Mʉweni Sulumana. 23 Humi keti : “Maslaŋa ya ti èjikia ke divi azuhva nu a do nahəma, mə̂mərvu.” »

24 Ndam ya ti Zeŋ àslərkibiyu tay ka Yezu ni tàra tàsləka ti Yezu àzlapaki ke Zeŋ, àhi ana mis dal-dalani ni ahkado : « Kə̀dəgum a huɗ gili vu ti ga mipibiyu mam ? Kìpʉmbiyu ti mavram ya aməɗ adaɗay ni tək ? 25 Do ni ti kə̀dəgum kìpʉmbiyu ti mam ? Mis məbakabu azana sulumani akaɗa ga bay ni tək ? Aha, ndam ya tabakabu azana ga siŋgu kayani akaba zlam gatay àbu kayani ni ti nday a ahay ga bəbay bu timey. 26 Ay ti kə̀dəgum kìpʉmbiyu ti mam ? Kìpʉmbiyu bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit aw ? Iy, naŋ gani. Nəhi ana kʉli nahəma, naŋ ti àtama bay mahəŋgaray pakama ge Melefit a. 27 Kə̀səruma, àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, Melefit àhi ana Bay gəɗakani ya amara ni nahkay hi :

“Nihi ti nu nə̀bu nəsləroru bay məslər goro nahaŋ kama gayak

ti mâslamatukkabu divi.” *

« Maslaŋa ya ti Melefit àslərbiyu ni ti Zeŋ. 28 Nəhi ana kʉli keti : Zeŋ ti àtama mis ya tìwi tay na ɗek àna gəɗakana. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, bay ya ti naŋ gʉziteni ge mis ɗek a *Məgur ge Melefit bu ni ti àtama naŋ a. 29 Mis dal-dalani ni akaba ndam *məhəl hadam ni tə̀gəskabá ma ge Zeŋ na. Tə̀səra Melefit ti naŋ jireni, nahkay nday gani tàwaya ti Zeŋ *mə̂baray tay. 30 Ay ti ndam *Feriziyeŋ akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tə̀gəskabu ere ya Melefit awayay avi ana tay ni ndo, nahkay tàwayay ti Zeŋ mə̂baray tay ndo. »

31 Yezu àhi ana tay keti : « Mis ye e hini vu ni ti nəgurfəŋ tay kà way ? Nday akaɗa way ? 32 Nəhi ana kʉli nahəma, nday akaɗa ga bəza manjəhaɗani e mite bu ni. Nday ndahaŋ təhi ana ndahaŋ ni ahkado : “Mìvia slelim ana kʉli a, day kə̀həɓumfəŋ ndo ; mìdia limis ge kisim ana kʉli a, day kìtʉwʉm ndo.” 33 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba Zeŋ bay məbaray mis ni àra. Àra ti àzum *dipeŋ do, èsi zum do. Nahkay lekʉlʉm kə̀ɗəmum seteni àniviyu. 34 Nu *Wur ge Mis ti ni nàra. Nàra ti nu nə̀bu nəzum dipeŋ, nə̀bu nisi zum. Nahkay lekʉlʉm kə̀ɗəmum nu zal huɗ, nəvi vu goro ana zum. Kə̀ɗəmum nu zləba ga ndam *məhəl hadam akaba ga ndam magudar zlam ndahaŋ. 35 Ay ti ndam ya tə̀gəskabu məsər zlam ge Melefit ni ɗek tə̀səra Melefit àsəra zlam eɗeɗiŋ a. »

Yezu naŋ a ahay ga Simu zal Feriziyeŋ ni bu

36 Eslini zal *Feriziyeŋ nahaŋ slimi gayaŋ Simu àzaloru Yezu afa gani a magam ga məzumkabu zlam. Yezu òru ènjʉa ti àhuriyu a ahay vu, tə̀njəki ka məzum zlam. 37 Wal hala nahaŋ àbu a kəsa gani nani bu. Àra ècia ti Yezu naŋ àvu azum zlam a ahay bu afa ga zal Feriziyeŋ ni ti àrəkioru àna tersel a kolombu sulumani bu.† 38 Àra àhuriya a ahay ni va ti ècik kələŋ ga Yezu, kà gəvay ga asak gayaŋ, naŋ àbu etʉwi. Naŋ àbu etʉwi ti yam tuway gayaŋ ni àbara asak ga Yezu a cəraɗ, mək wal ni àtəmaɗkia yam tuway na àna məhər ga ahàr gayaŋ a ; kələŋ gani àfəki ma ka asak ga Yezu, ‡ mək àbəki tersel ni ka asak ni. 39 Zal Feriziyeŋ ya àzaloru Yezu afa gani ni àra èpia nahəma, àhi ana ahàr : « Naŋ hini ti bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit do. Tamal naŋ bay mahəŋgaray pakama ge Melefit ti akal àsəra wal hini ya enjifiŋ ni ti naŋ wal hala. » 40 Yezu àra àsəra ere ye ti naŋ ajalay a ahàr gayaŋ bu na ti àhi ahkado : « Simu, ma goro àbu nawayay nəhuk. » Simu nakəŋ àhi : « Ɗəm, mʉsi. » 41 Mək Yezu àhi : « Mis ndahaŋ cʉ tàkəla duwa afa ga zal nahaŋ a ; bəlaŋ gani àkəlay jik diŋ diŋ zlam, naŋ nahaŋ ni ti ni jik kru kru zlam. 42 Nday cecʉeni siŋgu àfəŋ kà tay ga məpəliani bi nahəma, bay ga duwa ni àhi ana tay cʉeni : “Kə̀pəlumu duwa goro ni va ba.” » Yezu àhi ana Simu nakəŋ keti : « E kiɗiŋ gatay cʉeni ni bu ni ti way aməgri sʉsi kay ana bay ga duwa ni way ? » 43 Eslini Simu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Nətamahay maslaŋa ya ti tə̀mbərfəŋ siŋgu kayani ni. » Yezu àhi : « Ma gayak ti jiri. »

44 Eslini Yezu àmbatkibiyu ma ka wal ni mək àhi ana Simu ahkado : « Kipi wal hini do aw ? Ka ya ti nàhəraya a ahay va afa gayak a ni ti kə̀cəhubiyu yam ga *məbaray asak ndo. Ay wal hini ti àbarua asak àna yam tuway a mək àtəmaɗkua àna məhər ga ahàr gayaŋ a. 45 Nak kə̀gru sa àna məfəku ma ka tuwər ndo. Ay ti wal ni kwa nàhəraya àmbrəŋ məfəku ma ka asak ndo. 46 Nak kə̀gəskabu nu àna magraku amal ka ahàr ndo. Ay ti wal ni àbəkua tersel ka asak a. § 47 Nahkay nəhuk nahəma, àgrua sʉsi a kay, àwaya nu a kay, nani ɗek ti aɗafaki zlam magudarani gayaŋ kayani ni məmbərfəŋana. Ay ti maslaŋa ya ti zlam magudarani gayaŋ gʉzit mək tə̀mbərfəŋa ni ti àwayay bay ya àmbərfəŋa ni kay do. » 48 Mək Yezu àhi ana wal ni : « Zlam magudarani gayak ni məmbərfukana. » 49 Nday ya təzumkabu zlam akaba Yezu ni tàra tìcia ma gayaŋ na ti tə̀hi ana ahàr : « Way hini ku zlam magudarani ge mis nəŋgu ambərfəŋa ni way ? » 50 Eslini Yezu àhi ana wal ni ahkado : « Melefit àhəŋga kur a aɗaba kə̀fəkua ahàr a palam. Sləka àna sulumani gayaŋ a. »

8

Wál ya taɗəboru Yezu ni

1 Yezu òru a kəsa gəɗákani akaba a kəsa ciɓ-ciɓeni vu, àcahi zlam ana mis, àhi *Ma Mʉweni Sulumani àki ka *Məgur ge Melefit ana tay. Ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni tòru akaba naŋ, 2 wál ndahaŋ day tòru akaba naŋ. Wál nday nani ti Yezu àgariaba seteni ana ndahaŋ e kiɗiŋ gatay ba, ndahaŋ ti ni àhəŋgaraba tay a arməwər ba. Slimi ga wál nday nani nday hi : bəlaŋani Mari ya təzalay Mari ga kəsa Magədala ni. Naŋ ti Yezu àgariaba seteni adəskəla. 3 Nahaŋ ni Zeni wal ga Sʉza ; Sʉza gani nani zal asak ga bay *Erot. Nahaŋ ni ti ni Sʉzeŋ akaba wál nday ndahaŋ kay. Ka gani nani wál nday nani tə̀bu təjənaki ata Yezu akaba ndam gayaŋ kru mahar cʉeni ni àna elimeni gatay gatayani.

Bay mabəhaɗ hilfi ga zlam

(Meciyʉ 13.1-9 ; Mark 4.1-9)

4 Eslini mis tàsləkabiya a kəsa gərgərani ba ɗek, tə̀rəkia ka Yezu a. Tàra tə̀cakalava ti Yezu àhi ma ana tay àna ma *gozogul. 5 Àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa nahaŋ àhəraya òru e gili ga mabəhaɗ hilfi ga zlam. Naŋ àbu abəhaɗoru hilfi ga zlam ni ti ɓal gani àdəgoru e divi bu. Nahkay mis tə̀cəlki, eɗiɗiŋ day tə̀ndaba. 6 Ɓal gani keti àdəgoru ka pəlaɗ ya haɗ àhəcaki ni, nahkay ka ya ti àfətaya nahəma, àhəraba aɗaba yam àhəci. 7 Ɓal gani keti àdəgiyu a adak vu. Ka ya ti àfətaya, àbu aɗək nahəma, adak ni tèŋgecekabá. 8 Ɓal gani keti àdəgoru ka haɗ sulumani. Àra àfətaya ti àbi bəza. Ku ahàr gani bəlaŋ tekeɗi bəza agray diŋ. » Yezu àra àhia ma na ana tay a nahkay ti àzlacay, àɗəm : « Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci lala ! »

Yezu aɗəm ma àna ma gozogul ti kamam

(Meciyʉ 13.10-17 ; Mark 4.10-12)

9 Ndam maɗəbay Yezu ni tə̀hi ahkado : « Ɗəfiaba ma *gozogul na ana leli a. Awayay aɗəmvaba mam ? » 10 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ti Melefit àɗəfikiaba zlam maŋgahani àki ka Məgur gayaŋ na ana kʉli a, ti kə̂sərum. Ana mis ndahaŋ ti àɗəfikiaba ana tay a vay-vay ndo. Àhi ana tay àna ma gozogul ciliŋ. Melefit àgray nahkay ti

“Ku tamal tamənjaləŋ ka zlam nəŋgu ni, tìpi ba ;

ku tamal təbi slimi ana pakama nəŋgu ni tìci ba.” * »

Yezu aɗafaba ma gozogul ga bay mabəhaɗ hilfi ga zlam na

(Meciyʉ 13.18-23 ; Mark 4.13-20)

11 Yezu àhi ana tay keti : « Ma *gozogul ni awayay aɗəmvaba ti nahkay hi : hilfi ga zlam ya tàbəhaɗ ni, àzavu akaba pakama ge Melefit. 12 Mis ndahaŋ tə̀bu, nday akaɗa divi ya ti hilfi ga zlam àdəgaki ni : tìcia pakama ge Melefit a, ay *Seteni ara ahəliaba pakama nana ana tay a ahàr ba. Awayay ti tə̀fəki ahàr ke Melefit ba. Aɗaba tamal təfəki ahàr ke Melefit ti Melefit ahəŋgay tay. 13 Mis ndahaŋ day tə̀bu, nday akaɗa pəlaɗ ya ti hilfi ga zlam àdəgaki ni : tìcia pakama ge Melefit na ti təgəskabu àna məmərani. Ay pakama nani àhuriviyu ana tay a məɓəruv vu do, akaɗa ge sliri ya ti tòru a haɗ vu do ni. Nahkay ti təfəki ahàr ke Melefit ga hayaŋani ciliŋ. Ka ya ti tìcia zləzlaɗana ti təmbrəŋ, tə̀fəki ahàr va do hʉya. 14 Mis ndahaŋ tə̀bu, nday akaɗa hilfi ga zlam ya ti àdiyu a huɗ ga adak vu ni : tìcia pakama ge Melefit a ti təgəskabu. Ay ku tamal tə̀gəskabá nəŋgu ni, majalay ahàr kay ariva ana tay a, təjalaki ahàr ke elimeni akaba zlam ndahaŋ ya tigi eri ni. Zlam nday nani teŋgecekabu zlam akaɗa ga adak ni ; ndam nday nani tə̀bu akaɗa ga zlam ya àbia bəza ti bəza gani tə̀ndəh ndo ni. 15 Hilfi ga zlam ya àdəgoru ka haɗ sulumani ni tə̀zavu akaba mis ya məɓəruv gatay sulumani, tawayay Melefit ni. Nday gani tìcia ma ge Melefit na ti àgəjazlki ahàr ka tay do. Nahkay takoru àna naŋ kama kama, tə̀mbrəŋ do, tagray zlam sulumani akaɗa ga zlam ya ti abi bəza ni. »

Pakama àki ke ceŋgel

(Mark 4.21-25)

16 Yezu àhi ana tay keti : « Maslaŋa ya ti ebeftey ceŋgel ti ahəmbaki mandaray, ahkay do ni afiyu a zuh slalah vu ni ti àbi. Afəkaɗ ka məlaŋ zaŋani sawaŋ, aɗaba awayay ti ndam ya təhuriyu a ahay vu ni tipi maslaɗay ge ceŋgel ni. 17 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba zlam ya ti maŋgahani ni ɗek amaŋgazlavu, zlam ya ti maɗafani faŋ do ni ɗek emicivu vay-vay daya. 18 Nahkay bumi slimi lala ahəmamam ti kicʉm pakama ni. Aɗaba maslaŋa ya ti zlam gayaŋ àbu ni ti atəvikivu. Ay maslaŋa ya ti zlam gayaŋ àbi nahəma, ku zlam gʉziteni ya ti àɗəm àŋgəta ni day atəzafəŋa. »

Məŋ ga Yezu akaba bəza ga məŋ ga Yezu

(Meciyʉ 12.46-50 ; Mark 3.31-35)

19 Eslini ata məŋ ga Yezu akaba bəza ga məŋ ga Yezu tə̀rəkia ka Yezu a. Tàra tìnjia ti tìsliki mərəkiani disl koksah aɗaba mis tə̀vu ka məlaŋ gani nani dal-dal. 20 Nahkay mis tə̀hikabiyu ma, tə̀hi : « Ata muk akaba bəza ga muk tə̀bu e mite bu, tihindi kur. » 21 Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Mmawa akaba bəza ga mmawa nahəma, nday ya ti təbi slimi ana pakama ge Melefit, mək tagray tʉwi àna naŋ ni. »

Yezu azlacaki ka aməɗ

22 A vaɗ nahaŋ Yezu àcəliyu a *slalah ga yam vu akaba ndam maɗəbay naŋ ni, àhi ana tay : « Tokumum, mədəgum gwar ke ledi ga dəluv ni. » Nahkay nday nakəŋ tàsləka. 23 Nday tə̀bu takoru ti Yezu àdiya e ɗʉwir va ɗaŋ. Ka ya ti naŋ àvu e ɗʉwir bu ni ti aməɗ gəɗakani àkəzlabiyu ka ahàr ga yam ni, mək yam ni àjaɓasliyu a slalah ga yam ni vu, awayay arəhvù wuɗak, nahkay gʉzit akal tizi kəɗap. 24 Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tàhəɗakfəŋiyu, tèpiɗek naŋ, tə̀hi : « Gəɗakani, gəɗakani, mə̀bu miji timey ! » Yezu nakəŋ àra èpiɗekva ti àzlacaki ka aməɗ ni akaba ka yam ya ti acəloru agavəla ni ɓəra. Àra azlaca nahkay ti aməɗ ni àmbrəŋ makəzlani, yam ni day àmbrəŋ madaɗani, yam ni ègia ɗegika. 25 Yam ni àra ègia ɗegika ti Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Kə̀fumku ahàr do ni ti ahəmamam ? » Ndam maɗəbay naŋ ni aŋgwaz àwəra tay a dal-dal, aɗaba ere ye ti tìpi ni àgria ejep ana tay a àsaɓay. Tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : « Naŋ hini ti way ? Aməɗ akaba yam day àhi ma ana tay, ticiiki slimi ni ! »

Yezu agariaba seteni a kay ana zal Zerasa a

(Meciyʉ 8.28-34 ; Mark 5.1-20)

26 Nday nakəŋ tìnjiyu ke ledi ga dəluv ni. Ledi nani ka haɗ Zerasa, ndeva ndeva akaba haɗ *Gelili. 27-28 Zal nahaŋ àbu ga kəsa nani ; seteni tə̀niviyu a ahàr vu, àpəsa àbakabu zlam ndo, àndəhaɗ a ahay bu ndo daya. Məlaŋ gayaŋ ti e kiɗiŋ ge mindiviŋ bu. Àra èpia Yezu naŋ àbu ahəraya a *slalah ga yam ni ba ni ti àzlah kay kay, àrəkia. Àra ènjikia ti àbəhaɗi mirdim, àdəɗ kè meleher gayaŋ. Àhi àna zlahay ahkado : « Nak Yezu Wur ge Melefit naŋ agavəla driŋ ti kaɗəbafua mam ? Nəgruk kam-kam, kə̀gru daliya ba ti. » 29 Àɗəm nahkay ti aɗaba Yezu àhi ana seteni ni : « Həraya a maslaŋa hini ba. » Zal nani ti kwa ahaslani seteni ni àgray naŋ sak kay. Ka ya ti naŋ àbu agray naŋ ni ti mis tə̀wəla àna jejirɓi a, tə̀biviya sisel a asak va akaba tàjəga naŋ a. Akaba nani ɗek ètiri ndo, èheɓkaba zlam ya tə̀wəl naŋ àna naŋ na, mək seteni ni àzoru naŋ a huɗ gili vu. 30 Zal seteni ni àra àhia ana Yezu a « Kə̀gru daliya ba » ti Yezu àhi : « Slimi gayak way ? » Àhi : « Slimi goro Gaslka. » Àɗəm nahkay ti aɗaba seteni tə̀niviyu kay. 31 Eslini seteni nday nani tə̀bu təgri kam-kam ana Yezu, tə̀hi : « Kə̀garoru leli e *eviɗ gəɗakani vu ba ti.† »

32 Mədrə́s tə̀bu kay təzum zlam ka ahar bəlaŋ a həma bu. Nahkay seteni ni tə̀hi ana Yezu : « Kam-kam, mə̂huriviyu ana mədrə́s tegʉni ti. » Mək Yezu nakəŋ àvi divi gani ana tay. 33 Yezu àra àvia divi gana ana tay a ti seteni ni tə̀sləkiaba ana zal nakəŋ a, tə̀cəlivù a ahàr vu ana mədrə́s ni. Nahkay mədrə́s ni ɗek tə̀ndaya ahàr a kirim-kirim, tàra tə̀dəguyu a dəluv ni vu cizliv cizliv, mək yam ni àbazla tay a. 34 Ndam majəgay mədrə́s ni tàra tìpia ere ye ti àgravu na ti tə̀dəgiki ana hwa tiɗizl, tàŋgəhaɗioru ma gani ana ndam ya a kəsa bu ni akaba nday ya ti e gili ni. 35 Mis tàra tìcia ma na ti tàhəraya ge mipi ere ye ti àgravu na, tə̀rəkia ka Yezu a. Tàra tìnjia ti tìpi zal ya ti seteni tə̀sləkiaba ni, àŋgaba ègia sulumana, naŋ manjəhaɗani digʉsa kà gəvay ga asak ga Yezu, məbakabu azana gayaŋ ka vu. Tàra tìpia naŋ a ti aŋgwaz àdəgakia ka tay a dal-dal. 36 Eslini mis tə̀bu, tìpia ga Yezu ya àhəŋgaraba zal ya seteni tə̀niviyu na, tàŋgəhaɗi ma gani ana mis ya tàra ni. 37 Ndam ga haɗ Zerasa ɗek tàra tìcia ma gani nana ti tə̀hi ana Yezu mâsləka ka haɗ gatay a, aɗaba aŋgwaz àdəgakia ka tay a àsaɓay. Nahkay Yezu àhuriyu a slalah ga yam ni vu, awayay asləka. 38 Eslini zal ya ti seteni tə̀sləkiaba ni àhi ahkado : « Naɗəboru kur ti. » Yezu àhi : « Aha ! Sləka, 39 ŋgoru a magam gayak, kâru kâŋgəhaɗi ere ye ti Melefit àgruk ni ɗek ana mis. » Nahkay zal nakəŋ àsləka, òru àŋgəhaɗi ere ye ti Yezu àgri ni ɗek ana ndam ga kəsa ni ɗek.

Yezu ahəŋgaraba wal nahaŋ akaba wur dahalay a

(Meciyʉ 9.18-26 ; Mark 5.21-43)

40 Yezu àŋgoru gwar ke ledi ga dəluv ni akaba ndam maɗəbay naŋ ni. Tòru tìnjʉa ti mis dal-dal tə̀gəskabá Yezu àna məmərana, aɗaba nday ɗek tə̀bu tajəgay naŋ. 41 Eslini zal nahaŋ naŋ àbu, slimi gayaŋ Zayros, naŋ gəɗakani ga ahay ga *mahəŋgalavù Melefit, àrəkia ka Yezu a, àbəhaɗi mirdim grik meleher ndiɓ ana haɗ kà asak ga Yezu. Àhəŋgalay naŋ, àhi môru a magam afa gani, 42 aɗaba wur gayaŋ awayay amət. Wur nani ti wur dahalay, vi gayaŋ agray kru mahar cʉ. Zal nani ti wur gayaŋ nahaŋ àbi.

Yezu naŋ àbu akoru afa gani ti mis dal-dalani ni tèveliŋia ahàr a, məsufani tekeɗi àsuf koksah. 43 Eslini wal nahaŋ àbu, mimiz asləkafəŋa agray vi kru mahar cʉ. [Ègwejelekaba zlam gayaŋ a ɗek afa ga ndam məsər haf a ay ti] maslaŋa bəlaŋ èsliki mahəŋgaraba naŋ a ndo. 44 Nahkay wal ni àhəɗakfəŋbiyu kà Yezu gwar kələŋ, ènjifiŋ kà ma ga azana gayaŋ. Àra ènjifiŋa ti mimiz ya asləkafəŋa ni àmbrəŋ naŋ, wal ni àŋgaba hʉya. 45 Eslini Yezu àɗəm : « Way ènjifu way ? » Ku way way do àɗəm : « Nu do, » mək Piyer àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Gəɗakani, mis ni damkulkul timey ! » 46 Yezu àɗəm : « Aha ! Mis ènjifua, aɗaba nə̀səra njəɗa goro àhəŋgaraba maslaŋa. » 47 Wal ni àra àsərkia àɓu koksah nahəma, àrəkia ka Yezu a àna məgəgərani slaɓ slaɓ, àbəhaɗi mirdim meleher ndiɓ ana haɗ, àŋgəhaɗaya ere ye ti àzəkiyu naŋ ti mînjifiŋ kà azana ga Yezu ni kè meleher ge mis na ɗek. Àŋgəhaɗiaya gayaŋ ya àŋgaba hʉya ni ana tay a daya. 48 Eslini Yezu àhi ahkado : « Wur goro ni, Melefit àhəŋga kur a aɗaba kə̀fəkua ahàr a palam. Sləka, ru àna sulumani. »

49 Ka ya ti Yezu naŋ àbu azlapay nahkay ni ti maslaŋa nahaŋ ènjia. Maslaŋa gani nani àsləkabiya afa ga gəɗakani ga ahay ga mahəŋgalavù Melefit na, àhi : « Wur gayak nakəŋ èndeverva. Kìwisiri ahàr ana mʉsi va ba. » 50 Yezu àra ècia ma nana ti àhi ana Zayros ahkado : « Aŋgwaz àwər kur ba, fəku ahàr ciliŋ, Melefit amahəŋgaraba naŋ a. » 51 Nahkay tòru afa ga Zayros nakəŋ.

Yezu òru ènjʉa ti àcafəŋa mis a ɗek ga məhuriyani a ahay vu akaba naŋ a. Àvi divi ana ata Piyer, Zeŋ, Zek akaba bəŋ ga wur ni ata məŋ ga wur ni ga məhuriyani akaba naŋ ciliŋ. 52 Mis ya tə̀bu eslini ni ɗek tə̀bu tagray delʉlʉ, titʉwi wur ni. Ay ti Yezu àhi ana tay ahkado : « Kìtʉwʉm ba. Wur ni àmət ndo, naŋ àbu enji ɗʉwir timey. » 53 Àra àhia pakama ana tay a nahkay ti tèyefiŋ, aɗaba tə̀səra wur na àməta àndava. 54 Eslini Yezu àzay ahar ga wur ni, àzalay naŋ, àhi : « Wur goro ni, piɗekvu. » 55 Àra àzala wur na nahkay ti sifa àŋgiva ana wur na mək ècik cəkwaɗ hʉya. Eslini Yezu àhi ana tay tə̂vi zlam məzumani. 56 Ere ye ti àgravu ni àgria ejep ana ata bəŋ ga wur nday ata məŋ ga wur na àsaɓay. Ay Yezu àhi ana tay : « Kə̀humi ma gani ana maslaŋa ba. »

9

Yezu aslər ndam asak gayaŋ kru mahar cʉeni ni

(Meciyʉ 10.5-15 ; Mark 6.7-13)

1 A vaɗ nahaŋ Yezu àzalakabu ndam gayaŋ kru mahar cʉeni ni, àvi njəɗa ana tay ga misliki magariaba seteni weley weley do ɗek ana mis a akaba ga mahəŋgaraba mis a. 2 Awayay asləroru tay ga məhi pakama ana mis àki ka *Məgur ge Melefit akaba ga mahəŋgaraba ndam ga arməwər a. 3 Àhi ana tay ahkado : « Kədəgum nihi nahəma, kə̀zum zlam a ahar vu ba ; ku aday, ku mbolu, ku zlam məzumani, ku siŋgu. Kə̀həlum endʉwi cʉ cʉ ba daya. 4 Ay tamal maslaŋa àhəliya kʉli a ahay va afa gana nahəma, njəhaɗuma eslina ; kàmbatum ahay nahaŋ ba duk abivoru ana vaɗ gekʉli ya akəsləkuma ni. 5 Ka məlaŋ ya ti akəhurumiyu, tə̀gəskabu kʉli do nahəma, sləkumaba a kəsa nani ba. Ka ya ti kəsləkuma ni ti təkumkaba haɗ kà asak gekʉli a. * Nahkay ti atəsərki ka magudar zlam gatay ni. »

6 Nday nakəŋ tə̀həlvu, tàsləka tə̀hioru *Ma Mʉweni Sulumani ana mis a kəsa gərgərani bu ɗek ; tàhəŋgaraba ndam ga arməwər a ka məlaŋ ya ti tòru na ɗek.

Pakama ya tə̀ɗəmki ka Yezu ni ahəli ahàr ana bay Erot

(Meciyʉ 14.1-12 ; Mark 6.14-29)

7 Erot bay Gelili ni àra ècia pakama ge mis ya ti tə̀ɗəmki ka Yezu na ɗek ti àhəlia ahàr a, aɗaba mis ndahaŋ tə̀ɗəm Yezu ti naŋ Zeŋ bay məbaray mis ni, àŋgaba e kisim ba. 8 Mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm Eli bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni àŋgazlavu. Mis ndahaŋ keti tə̀ɗəm naŋ biliŋ ga ndam ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit ahaslani ni, àŋgaba e kisim ba. 9 Eslini Erot zla ti àɗəm ahkado : « Nèkelkia ahàr ke Zeŋ a, ay ti maslaŋa ya ti nici təzlapaki ni ti nani way ? » Nahkay ti awayay mîpi Yezu.

Yezu avi zlam məzumani ana mis dəbu zlam

(Meciyʉ 14.13-21 ; Mark 6.30-44 ; Zeŋ 6.1-14)

10 A vaɗ nahaŋ ndam *asak ga Yezu ni tàsləkabiya ka məlaŋ ya Yezu àsləroru tay na. Tàra tàsləkabiya ti tàŋgəhaɗiaba ere ye ti tàgrabiyu na ɗek. Eslini Yezu nakəŋ àhəl tay ka ahàr gatay ciliŋ, tòru gwar a kəsa nahaŋ vu ; slimi ga kəsa ni Beceyda. 11 Mis dal-dalani ni tàra tìcia Yezu àdoru a Beceyda ti tàɗəboru naŋ a asak vu. Tàra tìnjikia ka Yezu a ti Yezu nakəŋ àgəskabu tay, àzlapiki ka Məgur ge Melefit ana tay, àhəŋgaraba ndam ya tèɓesey do na daya.

12 Fat àra àndəhaɗa ahàr a zla nahəma, ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni tàhəɗakfəŋiyu, tə̀hi ahkado : « Hi ana mis ni ɗek tâsləka, tôru a kəsa gərgərani ni vu ahkay do ni tôru a ahay ge mis ye e gili ni vu, tâɗəboru zlam məzumani akaba məlaŋ mandəhaɗani, aɗaba ahalay ti leli a huɗ gili bu. » 13 Eslini Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Lekʉlʉm lekʉlʉmeni vumi zlam məzumani ana tay. » Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « *Dipeŋ àfəŋ kè leli zlam tàkivu kilif cʉ ciliŋ. Kawayay ti môru mə̂sukumibiyu zlam məzumani ana mis ɗekeni hini aw ? » 14 Mis zawalani ye eslini ni agray dəbu zlam. Yezu nakəŋ àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni : « Humi ana mis ni ti tânjəhaɗa njəlukluk kru kru zlam, kru kru zlam. » 15 Ndam maɗəbay naŋ ni tàgray ere ye ti naŋ àhi ana tay ni. Nahkay mis ni tànjəhaɗkabu njəlukluk. 16 Eslini Yezu nakəŋ àhəl dipeŋ zlamani tàkivu kilif cʉeni ni, àmənjoru e melefit vu, àgri sʉsi ana Melefit àki ka zlam məzumani nday nani. Àra àgria sʉsi a ti èsekaba, àbi ana ndam maɗəbay naŋ ni ti tîdi ana mis dal-dalani ni. 17 Mis ni ɗek tə̀zum tə̀zum, tə̀rəhkaba. Kələŋ gani tə̀cakalakabu məgəjəni gani, tə̀rəhvù hətək kru mahar cʉ àna naŋ.

Piyer aɗəm Yezu naŋ Krist Bay gəɗakani ya amara ni

(Meciyʉ 16.13-19 ; Mark 8.27-29)

18 A vaɗ nahaŋ Yezu naŋ àbu cak, ahəŋgalay Melefit. Ndam maɗəbay naŋ ni day tə̀bu eslini. Yezu èhindifiŋa ma kà tay a, àhi ana tay ahkado : « Mis dal-dalani ya taɗəbay nu ni ti tə̀ɗəm nu ti nu way ? » 19 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Mis ndahaŋ tə̀ɗəm nak Zeŋ bay məbaray mis ni, mis ndahaŋ tə̀ɗəm nak Eli, mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm nak biliŋ ga ndam ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit ahaslani ni, àŋgaba e kisim ba. » 20 Eslini naŋ nakəŋ àhi ana tay keti : « Lekʉlʉm ti kəɗəmum nu ti nu way ? » Piyer àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Nak *Krist *Bay gəɗakani ya Melefit àslərbiyu ni. »

Yezu aɗəm aməmət mək amaŋgaba e kisim ba

(Meciyʉ 16.20-28 ; Mark 8.30–9.1)

21 Yezu àra ècia ma ge Piyer na ti àhi ma ana tay àna ləgay, àɗəm ahkado : « Iy nahkay. Ay ti kə̀ɗəfumi nu ana maslaŋa ba simiteni. » 22 Àhi ana tay keti : « Ahàr àɗəm nu *Wur ge Mis ti nə̂cakay daliya dal-dal. Nday gəɗákani ni, gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni atawayay nu do, atakaɗ nu. Mək a huɗ ga vaɗ mahkərani bu anaŋgaba e kisim ba. »

23 Eslini àhi ana tay ɗek ahkado : « Tamal mis awayay maɗəbay nu nahəma, ahàr àɗəm mə̂mbrəŋ ere ye ti awayay ni, ku tamal təgri daliya kəlavaɗ, *tadarfəŋ naŋ kà təndal nəŋgu ni mîɓesey. Tamal mis awayay maɗəbay nu ti mâgray nahkay. 24 Maslaŋa ya ti àɗəm ajəgur sifa gayaŋ, awayay àmət ba ni ti emijiŋ. Maslaŋa ya ti emijiŋ sifa gayaŋ azuhva nu ti aməjəgur sawaŋ, aməmət ɗay-ɗay do. 25 Tamal mis àŋgəta elimeni ga duniya na ɗek mək èjiŋa ahàr gayaŋ a ti elimeni gani aziaya mam ? 26 Nu Wur ge Mis ti anara àna njəɗa goro a, ga Baba goro a, akaba ga *məslər gayaŋ *njəlatani na. Tamal maslaŋa aŋgwaz awər naŋ, aɗəm naŋ mis goro do, àsər pakama goro do nahəma, nu Wur ge Mis day ka ya ti anara ni anəɗəm naŋ mis goro do. » 27 Àhi ana tay keti : « Nəhi ana kʉli nahəma, e kiɗiŋ ge mis ya tə̀bu ahalay ni bu ni ti, wuɗaka ndahaŋ atəmət ti etipia *Məgur ge Melefit a day kwa. »

Vu ga Yezu ambatvu kè meleher ga ndam maɗəbay naŋ ni

(Meciyʉ 17.1-8 ; Mark 9.2-8)

28 Agray gosku sekw ka ahàr ga pakama gayaŋ ya àɗəm ni zla ti Yezu àzay Piyer, Zek akaba Zeŋ, tə̀cəloru a həma vu ga mahəŋgalay Melefit. 29 Ka ya ti naŋ àbu ahəŋgalay Melefit nahəma, eri gayaŋ ni àmbatvu nahaŋ, azana ka vu gayaŋ day tìgia bəɗ-bəɗ talla, ahəlaba eri a vərut. 30 Eslini hʉya mis ndahaŋ cʉ tə̀bu təzlapay akaba Yezu, nday nani ata Mʉwiz nday ata Eli. 31 Nday tə̀bu tipivu a maslaɗani ge Melefit bu. Təzlapaki ka məmət ga Yezu ya amoru məmət a Zerʉzalem ge mendeveriŋ tʉwi ya Melefit àvi ni. 32 Nday tə̀bu təzlapay nahkay ti ata Piyer ti ni ɗʉwir àza tay a. Tàra tèpiɗekva ti tìpi maslaɗani ga Yezu akaba mis cʉeni micikeni akaba naŋ ni. 33 Ka ya ti ata Mʉwiz nday ata Eli tə̀bu tasləkafəŋa kà Yezu a nahəma, Piyer àhi ana Yezu : « Gəɗakani, leli mə̀bu ahalay ti àɓəlay. Mara mivicey ahay mahkər : bəlaŋ gayak, bəlaŋ ge Mʉwiz, bəlaŋ ti ni ge Eli. » Àɗəm nahkay ti aɗaba àsər ere ye ti àɗəm ni do. 34 Piyer naŋ àbu azlapay nahkay ti məguduŋguduŋ àhərkiaya ka tay a, àŋgah tay. Ka ya ti məguduŋguduŋ ni àhərkiaya ka tay a ni ti ndam *maɗəbay Yezu mahkərani ni aŋgwaz àdəgakia ka tay a. 35 Dəŋgu ga maslaŋa àhənday a məguduŋguduŋ ni bu, àɗəm : « Naŋ hini ti wur goro, nə̀daba naŋ ga məgru tʉwi a. Gəsumiki pakama. » 36 Dəŋgu ni àra àhənday va do ni ti tìpi Yezu naŋ bəlaŋ ka ahàr gayaŋ. Ka gani nani nahəma, ndam maɗəbay Yezu mahkərani ni tànjəhaɗa àna ma gana te-te a, tə̀hi ana maslaŋa ndo.

Yezu agariaba seteni ana wur nahaŋ a

(Meciyʉ 17.14-18 ; Mark 9.14-27)

37 Hajəŋ gani Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ mahkərani ni tə̀ndaya ahàr a həma ni ba. Tàra tàhəraya ti mis dal-dal tə̀rəkia ka Yezu a. 38 E kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni bu ni ti zal nahaŋ naŋ àvu, àzlah, àɗəm : « Mʉsi, kam-kam nahəŋgalay kur, mənjuki ka wur goro ni ti aɗaba wur goro nahaŋ àbi. 39 Seteni àniviyu a ahàr bu, agəs naŋ, azlah hʉya, adaɗay naŋ kay kay, guzləbuc krup-krup a ma bu. Àgəsa naŋ a ti agri daliya dal-dal, àmbrəŋ naŋ weceweci do. 40 Nàhəŋgala ndam maɗəbay kur na ti tâgariaba, ay ti tìsliki ndo. » 41 Eslini Yezu àɗəm : « Lekʉlʉm ye e hini vu ni ti kə̀fumki ahàr ke Melefit do, lekʉlʉm ndam magudar zlam ! Nu ananjəhaɗ akaba kʉli kaŋgaya waw ? Nu eneɓesi ana kʉli kaŋgaya waw ? » Mək àhi ana bəŋ ga wur ni : « Zəbiya wur na ahalay a. » 42 Wur ni naŋ àbu arəkia ka Yezu a ti seteni ni àdi naŋ ana məlaŋ, àdaɗay naŋ kay kay. Eslini Yezu àzlacaki ke seteni ni, àgariaba ana wur na, mək àvi wur ni ana bəŋani ni. 43 Mis ye eslini ni tàra tìpia ti njəɗa ge Melefit àgria ejep ana tay a dal-dal, aɗaba njəɗa gani nani àtama zlam ndahaŋ a ɗek.

Yezu aɗəmki ma ka daliya ya atəgri ni

(Meciyʉ 17.22-23 ; Mark 9.30-32)

Ere ye ti àgray ni ɗek àra àgria ejep ana mis na ɗek, nday tə̀bu təzlapaki kekileŋa ti Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni : 44 « Nawayay nəziaba azay slimi ana kʉli a, cʉm lala, àgəjazlki ahàr ke kʉli ba. Atəɗəfiki nu *Wur ge Mis ana mis ti tara təgəs nu. » 45 Pakama ga Yezu ya àɗəm ni ti ndam maɗəbay naŋ ni tìciaba ndo. Huɗ ga ma gani nani ti maŋgahkiani ka tay, ti tìciaba ba. Ay aŋgwaz àgrafəŋa tay ge mihindifiŋa ma na.

Gəɗakani ya àtam mis ndahaŋ ni ti way ?

(Meciyʉ 18.1-5 ; Mark 9.33-37)

46 A vaɗ nahaŋ ndam *maɗəbay Yezu ni tə̀bu tagray gejewi. Tə̀ɗəm ahkado : « E kiɗiŋ geli bu ni ti way gəɗakani àtam mis ndahaŋ ni way ? » 47 Yezu àra àsəra majalay ahàr gatay na ti àzay wur gʉziteni, àfəkaɗ kà gəvay gayaŋ, 48 mək àhi ana tay : « Tamal ti maslaŋa àgəskabá wur hina azuhva nu a nahəma, àgəskabá nu a daya. Tamal ti maslaŋa àgəskabá nu a nahəma, àgəskabá Bay ya ti àslərbiyu nu na daya. Nahkay bay ya ti naŋ gʉziteni e kiɗiŋ gekʉli bu ɗek, èsli mis ndahaŋ ni do ni ti naŋ nani gəɗakani sawaŋ. »

Maslaŋa ya ti àcafəŋa kʉli kà zlam a do ni ti agriki tʉwi ana kʉli

(Mark 9.38-40)

49 Eslini Zeŋ àzlapay, àhi ana Yezu ahkado : « Gəɗakani, mìpia maslaŋa nahaŋ a, àgariaba seteni ana mis àna slimi gayak a, nahkay mə̀ɗəm macafəŋa naŋ a, aɗaba naŋ mis geli do. » 50 Ay ti Yezu àɗəm : « Kə̀cumfəŋa naŋ a ba, aɗaba maslaŋa ya ti àwayay magudar tʉwi gekʉli do nahəma, agriki tʉwi ana kʉli. »

Yezu naŋ àbu akoru a Zerʉzalem, ndam Samari tə̀gəskabu naŋ do

51 Sarta ga Yezu ènjia ga morona e melefit vu wuɗak nahəma, àzay divi ga moroni a Zerʉzalem, àɗəm ere ye ti acafəŋa naŋ ga morona ni ti àbi. 52 Nahkay àsləroru mis kama gayaŋ gwar ka haɗ Samari. Nday tə̀bu ka ahàr divi ti tə̀huriyu a kəsa nahaŋ vu ga maslamalikabu məlaŋ. 53 Ay ndam ga kəsa nani tàwayay məgəskabu naŋ do, aɗaba tìcia naŋ àbu akoru a Zerʉzalem palam. 54 Ndam maɗəbay naŋ ata Zek, Zeŋ tàra tìcia pakama nana ti tə̀hi ana Yezu : « Bay geli, kawayay ti mə̂hi ana aku ti mâdaya e melefit ba, mə̂zumaba tay a waw ? »

55 Yezu àra ècia pakama gatay na ti àmbatkibiyu ma ka tay, àləgi ana tay. 56 Mək tàzay divi ga moroni a kəsa nahaŋ vu.

Ndam ya ti tawayay maɗəbay Yezu ni

(Meciyʉ 8.19-22)

57 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu takoru e divi bu nahəma, zal nahaŋ àrəkia ka Yezu a, àhi ahkado : « Ka məlaŋ ya akoru ni ɗek ti anaɗəboru kur. » 58 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Mbiki † tə̀bu àna eviɗ gatay, eɗiɗiŋ day tə̀bu àna lala gatay, ay nu *Wur ge Mis ti nə̀bi àna məlaŋ mandəhaɗani bi. »

59 Yezu àhi ana maslaŋa nahaŋ : « Ɗəbabiyu nu. » Maslaŋa nani àhəŋgrifəŋ, àhi : « [Bay goro,] vu divi nakoru nilibiya baba goro a day. » 60 Eslini Yezu àhi : « Ndam ya tàwayay maɗəbay nu do ni ti nday akaɗa kisim. Nahkay mbrəŋ tay ti tîli vu gatay. Nak ti ru kə̀hi ma ga *Məgur ge Melefit ana mis sawaŋ. »

61 Maslaŋa nahaŋ keti àhi ana Yezu : « Naɗəbay kur, Bay goro ni. Ay ti vu divi nakoru nəgria sa ana ndam ga huɗ ahay goro a day. » 62 Yezu àɗəm : « Maslaŋa ya ti awayay agray tʉwi ga Məgur ge Melefit mək ajalaki ahàr ka zlam ndahaŋ ni ti naŋ akaɗa bay ya ti atəhaɗ vədaŋ àna sla mək amənjoru kələŋ ni. Maslaŋa nani ti àgray tʉwi ga Məgur ge Melefit koksah. »

10

Yezu aslər mis kru kru adəskəla mahar cʉ

1 Bay geli àday mis ndahaŋ kru kru adəskəla mahar cʉ, * awayay asləroru tay cʉ cʉ ti tôru enji gayaŋ a kəsa vu ka məlaŋ ya naŋ amoru ni ɗek. 2 Àhi ana tay : « Mis ya ti tìci pakama goro faŋ ndo ni nday kay, nday akaɗa ga zlam ya ti tabaz zlam a vədaŋ bu ni, ay ti ndam mabaz zlam ni tə̀bi kay bi. Nahkay si kahəŋgalum Melefit Bay ga vədaŋ ni ti mə̂slərbiyu ndam mabaz zlam a vədaŋ gayaŋ ni bu. 3 Dəgum. Nihi ti nəsləroru kʉli e kiɗiŋ ge mis vu akaɗa ga bəza təmbak e kiɗiŋ ga kərá gili bu ni. 4 Kə̀həlum zlam ba, ku mbici, ku mbolu, ku kimaka. Kìcikʉm e divi bu ga məgri sa ana mis ba daya. 5 Wuɗaka kəhurumiyu a ahay vu afa ge mis lu nahəma, ɗəmum : “Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana huɗ ahay hini.” 6 Tamal mis sulumani àvu a ahay gani nani bu ni ti sulum ge Melefit ya kə̀ɗəmum ni anjəhaɗki. Tamal mis sulumani àvu bi nahəma, sulum ge Melefit ya kə̀ɗəmum ni aŋgəkia ke kʉli a. 7 Ka ya ti kə̀hurumiya a ahay va afa ge mis a nahəma, njəhaɗuma eslina hʉya. Kàmbatum ahay nahaŋ ba. Zlam məzumani akaba zlam miseni ya ti təvi ana kʉli ɗek ni ti zumum, sʉm : aɗaba bay magray tʉwi ti agəski təvi endif gayaŋ. 8 Ka ya ti kìnjʉmiya a kəsa va mək tə̀gəskabá kʉli a nahəma, zumum zlam ya təvi ana kʉli ni, 9 həŋgarumaba ndam gatay ya tèɓesey do na, humi ana ndam ga kəsa gani : “*Məgur ge Melefit ènjikia ke kʉli a.” 10 Ay tamal ti kìnjʉmiya a kəsa va mək tə̀gəskabu kʉli do nahəma, cikʉma a dalaka ba. Humi ana tay : 11 “Ku haɗ ga kəsa gekʉli nəŋgu ni məsləɗikaba ana kʉli ka asak geli a.† Nahkay ti kəsərum Melefit day àmbrəŋa kʉli a. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, sərumki Məgur ge Melefit ti ènjia.” » 12 Yezu àhi ana tay keti : « Nəhi ana kʉli nahəma, ka fat ya ti Melefit agray seriya ni ti ku ndam *Sodom nəŋgu ni seriya ge Melefit ya amagrafəŋa kà tay a ni ŋgulum emisli ga ndam ga kəsa gani nani ya tə̀gəskabu kʉli do ni do. »

Ndam ga kəsa ya tə̀fəki ahàr ka Yezu do ni atasay cicihi

(Meciyʉ 11.20-24)

13 Yezu àɗəm keti : « Akəsum cicihi, ndam Koraziŋ ! Akəsum cicihi, ndam Beceyda ! Aɗaba mam, nàgra zlam a kay ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo na a kəsa gekʉli ba. Tamal nàgray zlam nday nani e Tir ahkay do ni a Sidoŋ nahəma, amal ndam ga kəsa nday nani tə̀mbrəŋa zlam magudarani gatay na kwa ahaslana àndava. Amal tàmbatkaba majalay ahàr gatay a, tàbakabá mbolu ka vu a akaɗa ga azana na, tànjəhaɗa e viti ba. ‡ 14 Ay ka fat ya ti Melefit amagray seriya ni ti seriya ya ti amagrafəŋa kà ndam Tir akaba ndam Sidoŋ a ni ti ŋgulum emisli gekʉli ni do. 15 Lekʉlʉm ndam Kafarnahum, kə̀humi ana ahàr akədəgum e melefit vu aw ? Aha ! Akədəgum ti ka məlaŋ ge *kisim sawaŋ. » 16 Àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni : « Maslaŋa ya ti èciikia ma ana kʉli a nahəma, ècʉkia ma ana nu a daya. Maslaŋa ya ti àgəskabu kʉli ndo nahəma, àgəskabu nu ndo daya. Maslaŋa ya ti àgəskabu nu ndo ni ti àgəskabu Bay ya ti àslərbiyu nu ni ndo daya. »

Mis kru kru adəskəla mahar cʉeni ni tasləkabiya

17 Ka ya ti nday kru kru adəskəla mahar cʉeni ni tàsləkabiya ni ti nday àna məmərani. Tə̀hi ana Yezu ahkado : « Bay geli, ku seteni tekeɗi tìciikia slimi ana leli a ka ya ti mə̀hi ma ana tay àna slimi gayak ni. » 18 Eslini Yezu àhəŋgarfəŋ, àhi ana tay ahkado : « Nu nìpia *Seteni a ka ya ti àdəbiyu e melefit bu akaɗa ga avər ya abay aku na. 19 Cʉm day : nə̀via njəɗa ana kʉli ga masawaɗakiani ka zlam ya a haɗ akaba ka andra məɓal mis a ; nə̀via njəɗa ana kʉli a àtama njəɗa ga Seteni zal ezir na ɗek. Nahkay araŋa àbi amagrakivu ke kʉli bi simiteni. 20 Ku tamal nə̀via njəɗa nana ɗek ana kʉli a, seteni tìciikia slimi ana kʉli a nəŋgu ni, kə̀mərumvu azuhva nani ba. Mərumvu ti aɗaba Melefit àbəkia slimi gekʉli ka wakita gayaŋ e melefit ba ni sawaŋ. »

Yezu azləbay Melefit

(Meciyʉ 11.25-27 ; 13.16-17)

21 Ka sarta gani nani Yezu naŋ àbu amərvu dal-dal àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani, àɗəm : « Nazləbay kur, Bəba goro ni, nak Bay məgur məlaŋ ya e melefit bu akaba məlaŋ ya a ga haɗ ni ɗek. Nazləbay kur ti aɗaba kə̀ŋgahkia zlam nday nana ka ndam məsər zlam akaba ka ndam ya tìjeŋga tə̀səra zlam a ni, kə̀ɗəfikia ana ndam ya tə̀sər zlam do akaɗa ga bəza ciɓ-ciɓeni na sawaŋ. Iy Bəba goro ni, kàgray ka mawayay gayak nahkay ti kə̀məra àna naŋ a palam. »

22 Àɗəm keti : « Baba àvua zlam na ɗek a ahar va. Nahkay maslaŋa ya àsər Wur ge Melefit naŋ way ni ti maslaŋa gani àbi ; si Bəŋani ciliŋ. Yaw maslaŋa ya àsər Bəŋ goro naŋ way ni ti maslaŋa gani àbi, si nu Wur gayaŋ akaba ndam ya ti nu Wur gayaŋ ni nawayay nəɗəfiki naŋ ana tay ni ciliŋ. »

23 Eslini Yezu nakəŋ àmbatkibiyu ma ka ndam maɗəbay naŋ ni, àhi ma ana tay, nday ka ahàr gatay ciliŋ. Àhi ana tay ahkado : « Ay lekʉlʉm ti mərumvu, aɗaba kə̀bum kipʉm zlam hini àna eri gekʉli ! 24 Nəhi ana kʉli : Ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit akaba bəbay kay ya ahaslani ni tàwaya mipia ere ye ti kipʉm na, ay ti tìpi ndo. Tàwaya micia ere ye ti kicʉm na, ay ti tìci ndo. »

Zal Samari sulumani

25 Eslini zal nahaŋ àbu, naŋ bay *məsər Wakita ge Melefit, awayay ahəlfəŋa eyʉ kà Yezu a. Nahkay ècikaba, àhi ana Yezu ahkado : « Mʉsi, ti nə̂ŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ti nâgray mam day mam ? » 26 Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Mʉwiz àbəki mam e *Divi ge Melefit bu mam ? Kìci mam a huɗ gani bu mam ? » 27 Zal nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Àbu məbəkiani : “Wayay Bay Melefit gayak àna huɗ bəlaŋ, àna sifa gayak ɗek, àna njəɗa gayak ɗek akaba àna majalay ahàr gayak ɗek. Wayay ndam ya ti nak kə̀bu akaba tay ni daya akaɗa ya kawayay ahàr gayak gayakani ni.” § » 28 Yezu àhi ahkado : « Kàhəŋgarfəŋa kigena. Tamal kagray nahkay ti sifa gayak amandav ɗay-ɗay do. »

29 Eslini bay məsər Wakita ge Melefit ni awayay ti Yezu àgəski naŋ ka pakama ba, nahkay àhi ana Yezu : « Ndam ya ti nu nə̀bu akaba tay ni ti ndamam ? » 30 Yezu àhi keti : « Zal nahaŋ àsləka a Zerʉzalem a, naŋ àbu akoru a Zeriko. Ka ahàr divi nahəma, ndam abra tə̀hərkiaya, tə̀həlfəŋa zlam a ɗek, tə̀zləɓkivu naŋ, tə̀mbərbu naŋ ɓəlah àniviyu a məɓəruv hiɓek hiɓek ciliŋ. 31 Zal nahaŋ ti ni naŋ àbu akoru àna divi gani nani ka məsər gayaŋ do. Naŋ nani ti bay *maŋgalabakabu mis akaba Melefit. Àra èpia zal nana ɓəlaha ti àsivù ŋgʉ, àsləka zlam gayaŋ a. 32 Zal nahaŋ day àra gwar eslina, naŋ ge dini ge *Levi. Àra ènjia, èpia zal nana ɓəlaha ti àsivù ŋgʉ daya, àsləka zlam gayaŋ a. 33 Ay ti zal nahaŋ naŋ àbu akoru gwar e divi gani nani bilegeni. Naŋ zal Samari, akoru àna azoŋgu. Àra ènjia ka məlaŋ nana ti àdi ahàr ana zal nakəŋ naŋ ɓəlaha. Àra èpia naŋ a ti àsia cicihi a dal-dal. 34 Nahkay naŋ nakəŋ àhəɗakfəŋiyu, àzaya amal akaba zum a, àbiki ka ambələk ni mək àwəliki àna azana. Kələŋ gani àzəkiyu naŋ ka azoŋgu gayaŋ ni, àzoru naŋ a ahay ya ndam mirkwi tanjəhaɗvù ni vu, àfi ahàr eslini. 35 Hajəŋ gani ti àhəliaya jik a cʉ ana bay ga ahay ga ndam mirkwi nakəŋ a, àhi ahkado : “Fi ahàr ana zal hini. Tamal kìjiŋkiva siŋgu ka ahàr gani hina nahəma, anasləkabiya ti nara nəpəluk.” »

36 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana bay məsər Wakita ge Melefit ni ahkado : « Kìhindifua ma, kə̀ɗəm ndam ya ti nak kə̀bu akaba tay ni ti ndamam. Yaw, e kiɗiŋ ge mis mahkərani ni bu ni ti hu, way naŋ àbu akaba zal ya ti ndam abra tə̀zləɓ ni way ? » 37 Naŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Maslaŋa ya naŋ àbu akaba naŋ ni ti bay ya ti àjənaki naŋ ni. » Yezu àhi : « Nak day ru kagray akaɗa gayaŋ ni. »

Ata Marta nday ata Mari

38 Ka ya ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu takoru e divi bu ni ti tə̀huriyu a kəsa nahaŋ vu. Eslini wal nahaŋ slimi gani Marta àzaloru Yezu a magam afa gani, mək Yezu nakəŋ òru àhuriyu afa gani. 39 Marta gani wur ga məŋani walani àbu, slimi gani Mari. Yezu naŋ àbu azlapay ti Mari nakəŋ naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa a ga haɗ kà gəvay ga asak gayaŋ, abi slimi ana ma gayaŋ ya ti aɗəm ni. 40 Ka gani nani ti tʉwi ga huɗ ahay gərgəri kay tə̀bu tiviyikaba ahàr ana Marta. Nahkay zla nahəma naŋ nakəŋ àrəkia ka Yezu a, àhi : « Bay goro, wur ga mma ni ambərki nu ke tʉwi ni ɗek ti àɓəlafuk aw ? Hi ma ti mə̂jənaki nu zla aw ! » 41 Ay Bay geli nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Marta, Marta, zlam kay təhəluk ahàr, tiviyʉkaba ahàr a daya. 42 Ay zlam ya ti àgəski magrani ni ti bəlaŋ ciliŋ. Mari àdəkiba zlam ya àɓəlay magrani na. Nahkay maslaŋa amazafəŋa do simiteni. »

11

Yezu acahi mahəŋgalay Melefit ana ndam maɗəbay naŋ ni

(Meciyʉ 6.9-13 ; 7.7-11)

1 A vaɗ nahaŋ Yezu ahəŋgalay Melefit ka məlaŋ nahaŋ. Àra èndeveriŋa ti biliŋ e kiɗiŋ ga ndam maɗəbay naŋ ni bu àhi : « Bay geli, Zeŋ àcahia mahəŋgalay Melefit ana ndam maɗəbay naŋ na. Nak day cahi mahəŋgalay Melefit ana leli ti. » 2 Yezu àhi ana tay : « Ka ya ti kahəŋgalum Melefit ni ti ɗəmum :

“Baba, mis ɗek tə̂gəskabu nak njəlata ti ;

kâra kə̂zum bay gayak e kiɗiŋ geli bu ti.

3 Zlam məzumani ga məgəsi sifa ana leli ni ti vi ana leli kəlavaɗ ti.

4 Mbərfəŋa zlam magudarani geli ni kè leli a,

akaɗa geli ya məmbərfəŋa zlam ge mis ya tàgudari ana leli ni ɗek kà tay a ni ti.

Kə̀vi divi ana *Seteni ge mesipet leli ba ti.” »

5 Yezu àhi ana tay keti : « Mazay mazavu gani, bi maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu naŋ àbu àna zləba gayaŋ, akoru afa ga zləba gayaŋ ni a huɗ ya vaɗ, ahi ahkado : “Zləba goro ni, kəlu *dipeŋ mahkər ti 6 aɗaba zləba goro nahaŋ àsləkabiya e mirkwi a àdua ahàr a, ay ti zlam àfu ga məviani bi.” 7 Bi zləba gayaŋ ni ahəŋgrifəŋbiyu, àhibiyu : “Kìviyu ahàr ba ! Nə̀zləkva mahay a àndava, màndəhaɗa akaba bəza. Nìsliki micikabana ga mədukaya zlam a do.” 8 Ay nəhi ana kʉli nahəma, ara ecikaba avi ere ye ti ehindiliŋ ni ɗek. Ecikaba avi ti aɗaba naŋ zləba gayaŋ ciliŋ do, avi ti aɗaba àmbrəŋ mihindiliŋeni ndo palam. 9 Nahkay nəhi ana kʉli : Hindʉm zlam. Kìhindʉma ti Melefit aməvi ana kʉli. Ɗəbum zlam. Kə̀ɗəbuma ti akəŋgətum. Zalum Melefit. Kàzaluma naŋ a ti aməwəli ana kʉli, aməzləkiaba mahay ana kʉli a. 10 Aɗaba mam, ku way way do ehindi zlam, Melefit avi. Ku way way do aɗəbay zlam, aŋgət. Ku way way do azalay, Melefit awəli, azləkiaba mahay a. 11 Bi wur ara afa gayak, nak bəŋana, èhindilʉka kilif a ti kə̀vi kilif do, kəvi gavaŋ sawaŋ aw ? Aha ! 12 Ahkay do ni bi ara ehindilʉk eysli ti kəvi andra məɓal mis aw ? Aha ! 13 Lekʉlʉm ti ndam magudar zlam. Ku tamal lekʉlʉm ndam magudar zlam nəŋgu ni, kə̀səruma məvi zlam sulumani ana bəza gekʉli a. Ay ti Bəŋ gekʉli Melefit naŋ e melefit bu, naŋ sulumani ti magray gayaŋ ahəmamam ? Naŋ ti tamal maslaŋa èhindiliŋa Məsuf Njəlatana nahəma, aməvi eɗeɗiŋ. »

Yezu ata Seteni tànjəhaɗkabu do

(Meciyʉ 12.22-30 ; Mark 3.22-27)

14 A vaɗ nahaŋ Yezu àgariaba seteni ana zal nahaŋ a. Seteni nani acafəŋa maslaŋa nana ga mazlapana. Seteni ni àra àsləkiaba nahəma, zal nakəŋ àzlapay hʉya. Mis dal-dalani ye eslini ni tàgra ejep gana dal-dal. 15 Ay mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay nani bu tə̀ɗəm : « Yezu agariaba seteni ana mis a ni ti àna njəɗa ge *Belzebʉl bay ge seteni ni. » 16 Mis ndahaŋ ti ni tawayay təhəlfəŋa eyʉ a ti mâgudar zlam, tə̀hi ahkado : « Griaya ere ye ti mìpi ɗay-ɗay ndo na ana leli a, ti mə̂sər ere ye ti kagray ni ti kagray àna njəɗa ge Melefit. »

17 Ay ti Yezu àsəra majalay ahàr gatay a àndava. Nahkay àhi ana tay : « Tamal ndam ga haɗ nahaŋ nday ndayani takaɗvu e kiɗiŋ gatay bu ni ti mis akaba zlam ga haɗ gani etigi ahàr. Nahkay ahay ga ndam ga haɗ gani nani atəmbəɗ ; ndahaŋ atəmbəɗkiyu ka ndahaŋ. 18 Lekʉlʉm kə̀ɗəmum nu nagariaba seteni ana mis a ni àna njəɗa ge Belzebʉl a ; tamal nahkay ti njəɗa ge *Seteni èdeva ; ègia nahkay ti aŋgoru kama ti ahəmamam ? 19 Ay tamal nu nagariaba seteni ana mis àna njəɗa ge Belzebʉl a ti ndam gekʉli ni tagariaba seteni ana mis a ti àna njəɗa ga way ? Nahkay zlam ga ndam gekʉli gekʉleni ya tagray ni ti aɗafaki ere ye ti kə̀ɗəmum ni ti ma ga malfaɗa. 20 Nagariaba seteni ana mis a ti àna njəɗa ge Melefit sawaŋ. Goro ya nagray nahkay ni ti aɗafaki *Məgur ge Melefit ènjikia ke kʉli a àndava. »

21 Yezu àɗəm keti : « Tamal ti mis njəɗa-njəɗani naŋ àbu àna zlam ahar gayaŋ, ajəgay ahay gayaŋ ti, tə̀həlfəŋa zlam gayaŋ a koksah. 22 Ay tamal maslaŋa nahaŋ àtama naŋ àna njəɗa àrəkia, azləɓ naŋ nahəma, ahəlfəŋa zlam ahar gayaŋ gani ya àɗəm ajəgay ahay gayaŋ àna naŋ na ɗek. Àhəlfəŋa zlam ahar na ti, ahəlfəŋa zlam ga ahay gayaŋ ndahaŋ na ɗek daya, edi ana mis. 23 Maslaŋa ya ti naŋ àbi akaba nu bi nahəma, naŋ zal ezir goro. Maslaŋa ya ti àjənaki nu ga mazalubiyu mis do nahəma, agarafua tay a sawaŋ. »

Seteni àsləkiaba ana mis a ti, aŋgwiviyu tata

(Meciyʉ 12.43-45)

24 « Ka sarta ya ti seteni àsləkiaba ana mis a ni ti, akoru a huɗ gili vu ka məlaŋ ya ti yam àbi ni, aɗəbay məlaŋ manjəhaɗani. Tamal àŋgət məlaŋ manjəhaɗani do ni ti aɗəm : “Ŋgulum nəŋguvoru a arəŋ goro ni vu zlam goro.” 25 Àra ènjia ti àhuriyu àdi ahàr ana arəŋ ni məsləɗabana, maslamalabana lala. 26 Eslini naŋ nakəŋ asləka, akoru azalakivabiyu seteni ndahaŋ adəskəla, nday nani ɗek tə̀tam naŋ àna cuɗay. Mək nday ɗek tara təhuriyu, tanjəhaɗ a arəŋ ni bu. Nahkay maslaŋa nani ti manjəhaɗ gayaŋ ni egi ŋgulum gayaŋ ya ahaslani ni keti. »

Məmərani ge jiri

27 Ka ya ti Yezu naŋ àbu azlapay nahkay ni ti wal nahaŋ e kiɗiŋ ge mis macakalavani ni bu àdi ana zlahay, àhi : « Wal ya ti èwi kur, kìsi ɗuwa gayaŋ ni ti mə̂mərvu. » 28 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Aha ! Tə̂mərvu ti ndam ya ti tici pakama ge Melefit mək təgəskabu, tagray tʉwi àna naŋ lala ni sawaŋ. »

Ere ye ti Melefit àɗafaki àna Zonas ni

(Meciyʉ 12.38-42)

29 Eslini mis tə̀bu təcakalavabiyu kà gəvay ga Yezu àkivu. Nday tə̀bu təcakalavu nahkay ti Yezu àɗəm : « Ndam ye e hini vu ni ti ndam magudar zlam. Tihindi ere ye ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni, ay ere ye ti tihindi ni ti Melefit aməgri ana tay do simiteni. Melefit aməɗəfiki ana tay ere ye ti àɗafaki àna Zonas ni ciliŋ. 30 Zonas nahəma, Melefit àɗəfikia zlam ana ndam Niniv àna naŋ a. Nu *Wur ge Mis day Melefit aməɗəfiki zlam ana nday ye e hini vu ni àna nu. 31 Ka fat ya ti Melefit amagrafəŋa seriya kè mis a ɗek nahəma, bay walani ya àgur haɗ Seba ni emicikaba akaba ndam ye e hini vu na, aməhi ana tay : “Lekʉlʉm ndam magudar zlam.” Aɗaba mam, bay gani nani ècikbiyu kwa kè sliri ga məlaŋ ga mara məbi slimi ana pakama ga Salomoŋ bay məsər zlam ni. Ay ahalay ti mis àbu àtama Salomoŋ àna gəɗakana ti kəsərum do aw ? 32 Ka fat ge seriya nani ti ndam Niniv day eticikaba akaba mis ye e hini vu na, atəhi ana mis ye e hini vu ni : “Lekʉlʉm ndam magudar zlam.” Aɗaba mam, ndam Niniv tàra tìcia pakama ga Zonas ya àhi ana tay na ti tàmbatkaba majalay ahàr gatay na. Ay ahalay ti mis àbu àtama Zonas àna gəɗakana ti kəsərum do aw ? »

Ere ye ti avi maslaɗani ana vu ni

(Meciyʉ 5.15 ; 6.22-23)

33 Yezu àɗəm keti : « Maslaŋa ya ti ebeftey ceŋgel mək aŋgah, ahəmbaki zlam ni ti àbi. Afəkaɗ ka məlaŋ zaŋani sawaŋ, aɗaba awayay ti ndam ya təhuriyu a ahay vu ni tipi maslaɗay ge ceŋgel ni. 34 Eri gayak aslaɗay vu gayak akaɗa ge ceŋgel ya aslaɗay məlaŋ ni. Tamal eri gayak lala nahəma, vu gayak ɗek àbu a maslaɗani bu. Ay tamal eri gayak lala do nahəma, vu gayak ɗek e ziŋ-ziŋeni bu. 35 Tamal kə̀ɗəm nak kə̀bu a maslaɗani bu ni ti jalay lala ; bi nak kə̀bu e ziŋ-ziŋeni bu sawaŋ. 36 Tamal ti vu gayak ɗek a maslaɗani bu, palahar gani nahaŋ àvu e ziŋ-ziŋeni bu bi nahəma, vu gayak ɗek amələbu a maslaɗani bu, akaɗa ka ya ti ceŋgel aslaɗuk məlaŋ ni. »

Ndam Feriziyeŋ akaba ndam məsər Wakita ge Melefit ni

(Meciyʉ 23.1-36 ; Mark 12.38-40)

37 Ka ya ti Yezu èndeveriŋa mazlapana ni ti zal *Feriziyeŋ nahaŋ àzaloru naŋ afa gani ga məzum zlam. Yezu nakəŋ àra àhuriya ti ànjəki ka məzum zlam 38 mənjəɗ məbaray ahar àna divi gani. Zal Feriziyeŋ ni àra èpia nahkay ti àgria ejep a. 39 Eslini Bay geli àhi ahkado : « Lekʉlʉm ndam Feriziyeŋ nahəma, kabarumfəŋa aləŋ ge hijiyem akaba aləŋ ga halaf a, ambatakani do a huɗ gekʉli bu ni ti akal akaba cuɗay cisl cisl. 40 Muru gekʉli ni ! Melefit Bay ya ti àgraya aləŋ ga zlam a ni ti àgraya huɗ gana daya. Nahkay do aw ? 41 Vumi zlam ya a huɗ ge hijiyem gekʉli bu akaba a halaf gekʉli bu ni ana ndam talaga. Tamal kəgrum nahkay ti zlam gekʉli ɗek amələbu njəlata.

42 « Ay lekʉlʉm ndam Feriziyeŋ ni ti akəsum cicihi, aɗaba ata azagat, matakavay akaba slimberi ndahaŋ ya tidi eli àna tay ni tekeɗi, kə̀bum kəzumiaba biliŋ a huɗ ga kruani ba ana Melefit a. Ay ti lekʉlʉm kə̀grum jiri do, kàwayum Melefit do. Giri-giri ti ere ye ti amal kəgrum enji ni ti magray jiri akaba mawayay Melefit, day kwa ti kəgrum zlam ndahaŋ ya Mʉwiz àɗəm grum ni. 43 Lekʉlʉm ndam Feriziyeŋ ni ti akəsum cicihi, aɗaba kawayum manjəhaɗvani e kʉrsi ga gəɗákani vu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit bu, kawayum ti mis təgri sa ana kʉli a gosku bu kè meleher ge mis ɗek daya. 44 Akəsum cicihi, aɗaba lekʉlʉm akaɗa mindiviŋ mebesveni ya mis tə̀sər məlaŋ gani do, təcəlki ni. »

45 Zal nahaŋ, bay *məsər Wakita ge Melefit, àra ècia pakama ga Yezu na ti àhi ahkado : « Mʉsi, kə̀ɗəm nahkay ti kìndivia leli a daya timey. » 46 Yezu àhi : « Lekʉlʉm ndam *məsər Wakita ge Melefit day akəsum cicihi, aɗaba kəfumkiyu zlam məɗəsani ke mis, ku weleher tekeɗi kə̀fumfəŋiyu ga məjənaki tay do. 47 Akəsum cicihi, aɗaba keɗezlʉmkiyu mindiviŋ ga ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya ahaslani ni lala. Ambatakani do tàbazl tay ti ata bəŋ gekʉli. 48 Nahkay kəɗəfumki kə̀gəsumkabá tʉwi ga ata bəŋ gekʉli ya tàgray na : nday tàbazla ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit na, lekʉlʉm ti ni keɗezlʉmkiyu mindiviŋ gatayani. 49 Azuhva nani ti Melefit àna məsər zlam gayaŋ ni àɗəm : “Anəslərikaboru ndam mahəŋgaray pakama goro akaba ndam asak goro ana tay. Ay atəgəskabu ndam ya ti anəslərikaboru ana tay ni do ; atabazl ndahaŋ, ndahaŋ ti ni atəgri daliya ana tay.” 50 Seriya gani amədəɗki ka ndam ye e hini vu ni, aɗaba ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ya tàbazl tay kwa ka mənjəki ga məlaŋ ni kala nday tàbazl tay, 51 tə̀njəki ka Abel, tàbazlbiyu duk àniva ana Zakari a. Tàkaɗ Zakari ti e kiɗiŋ ga məlaŋ *meviyekiki zlam ana Melefit ata məlaŋ *njəlatani ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu. * Nəhi ana kʉli nahəma, seriya amədəɗki ka ndam ye e hini vu ni azuhva mis nday nani ya tàbazl tay ni ɗek. 52 Lekʉlʉm ndam məsər Wakita ge Melefit ni ti akəsum cicihi, aɗaba kə̀zləkumiva mahay ana mis a, kawayum ti tə̀sər Melefit ba. Lekʉlʉm lekʉlʉmeni day kə̀hurumiyu do, kəcumfəŋa ndam ya tawayay məhuriyani na daya. »

53 Yezu nakəŋ àra àhəraya a ahay ya naŋ àvu ni ba ni ti ndam məsər Wakita ge Melefit akaba ndam Feriziyeŋ ni tàɗəbay naŋ àna pakama, tə̀zumkia ɓəruv a dal-dal. Tə̀njəki ke mihindifiŋa zlam a gərgəri kay, 54 tə̀bu təhəlfəŋa eyʉ a, tawayay ti təgəski naŋ ka ma magudarani.

12

Kə̀grum zlam akaɗa ga ndam Feriziyeŋ ni ba

(Meciyʉ 10.26-27)

1 Ka sarta gani nani nahəma, mis tə̀cakalava agray dəbu ehimeya. Nday kay nahkay ti mis ndahaŋ təcəlki ka asak ge mis ndahaŋ aɗaba məlaŋ mafəkaɗ asak àbi. Eslini Yezu àhi ma ana ndam maɗəbay naŋ ni enji. Àhi ana tay ahkado : « Bumvu slimi ana *miwisiŋ ga ndam *Feriziyeŋ ni : gatay ya taŋgah majalay ahàr gatay magədavani ni ti ègia akaɗa miwisiŋ a. 2 Ay zlam maŋgahani ni ɗek emipivu ; ma maŋgahani ni ɗek emicivu. 3 Nahkay ma ya ti kə̀ɗəmum a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu ni ɗek ti emicivu vay-vay a məlaŋ maslaɗani bu. Ma ya ti kə̀humiviyu ana mis e slimi vu lekʉlʉm məzləkumkabu ahay ni ti atəzlah àna ma gani nani ka ahàr ga həma. »

Grumfəŋa aŋgwaz kè Melefit a ciliŋ

(Meciyʉ 10.28-31)

4 Yezu àɗəm keti : « Nəhi ana kʉli ndam goro ni, kə̀grumfəŋa aŋgwaz kà ndam ya takaɗ mis na ba, aɗaba tamal tàkaɗa mis a ti tə̀grikivu araŋa nahaŋ koksah. 5 Nəɗəfiki bay ya ti kəgrumfəŋa aŋgwaz a ni ana kʉli : bay nani ti bay ya ti tamal àkaɗa mis a ti esliki mizligiyu naŋ a *dəluv ga aku vu ni. Bay nani ti Melefit. Iy nahkay, nəhi ana kʉli, grumfəŋa aŋgwaz a ti kà naŋ.

6 « Tə̀bu təsəkum eɗiɗiŋ ciɓ-ciɓeni zlam àna siŋgu cʉ bi aw ? Ay səruma eɗiɗiŋ nday nani ti ku biliŋ day àgəjazlki ahàr ke Melefit do. 7 Lekʉlʉm day ku məhər ga ahàr gekʉli nəŋgu ni Melefit àcalaba ɗek. Nahkay kə̀grum aŋgwaz ba, ku eɗiɗiŋ kay day kàtamuma tay kè eri ge Melefit a. »

Ahàr àɗəm məɗəm leli ndam ga Yezu

(Meciyʉ 10.32-33 ; 12.32 ; 10.19-20)

8 Yezu àɗəm keti : « Nəhi ana kʉli nahəma, ku way way do tamal aɗəm vay-vay naŋ mis goro kè meleher ge mis ti, nu *Wur ge Mis day anəɗəm vay-vay naŋ mis goro kè meleher ga *məslər ge Melefit. 9 Ay maslaŋa ya ti aɗəm naŋ mis goro do nahəma, nu day anəɗəm naŋ mis goro do kè meleher ga məslər ge Melefit. 10 Maslaŋa ya ti aɗəmku ma magədavani ka nu, nu Wur ge Mis ni ti, Melefit aməmbərfəŋa zlam magudarani gayaŋ nana. Ay maslaŋa ya endivi *Məsuf Njəlatani ni ti, Melefit aməmbərfəŋa zlam magudarani gayaŋ na do simiteni. 11 Atagrafəŋa seriya kè kʉli a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ba, akaba kè meleher ga bəbay ahkay do ni kè meleher ga ndam ga ŋgumna. Ka ya ti tagrafəŋa seriya kè kʉli a nahkay ni ti pakama ya ti akəɗəmum ga mahəŋgay ahàr gekʉli ni ti àhəli ahàr ana kʉli ba ; 12 aɗaba mam, ka sarta gani nani ti Məsuf Njəlatani aməɗəfiki ere ye ti akəɗəmum ni ana kʉli. »

Ma gozogul àki ka bay ge elimeni ya àsər zlam do ni

13 Eslini zal nahaŋ e kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni bu àhi ana Yezu ahkado : « Mʉsi, wur ga mmawa àhəla elimeni ga bəŋ geli ya àmbribu ana leli na ɗek. Hi ti mə̂dufəŋa ere gani goro a ti. » 14 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Way àfiyu nu bay magray seriya ga midikaba zlam ana kʉli a way, wura ? » 15 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana mis ni ɗek ahkado : « Bumvu slimi ana ma ge elimeni, kàwayum ba. Aɗaba mis naŋ àbu àna sifa ti azuhva zlam ya àfəŋ ni do. Ku elimeni gayaŋ kay nəŋgu ni àvi sifa do. »

16 Àhi ma ana tay àna ma *gozogul, àɗəm ahkado : « Bay ge elimeni nahaŋ àbu nahəma, vədaŋ gayaŋ tə̀bu, zlam ànjəkia dal-dal. 17 Àhi ana ahàr : “Nihi guvur goro tàhəca ti anəbəviyu zlam ni ti a mam vu mam ? Nagray hi ti ahəmamam ?” 18 Mək àɗəm : “Ere ye ti nagray ni ti nihi : nembeɗkaba guvur goro na ɗek, nələmvaya gəɗákana ndahaŋ a. Nahkay anəbəviyu hay goro ni akaba zlam ndahaŋ ni ɗek. 19 Mək anəhi ana ahàr : Maslaŋa goro ni, zlam gayak àvu kay maŋgahani ge vi ehimeyeni. Nihi ti pəsaba, zum zlam, si zlam, gray wuməri zlam gayak.” 20 Ay ti Melefit àhi : “Nak kə̀sər araŋa do, kani kani a ga məlavaɗ kara kəmət. Nahkay zlam gayak ya kə̀ŋgahkabu ɗek ni ti way aməzum way ?” » 21 Yezu àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa ya ti aŋgahikabu elimeni ana ahàr gayaŋ gayaŋani ni ti naŋ day ere ye ti agrakivu ni ti nahkay, aɗaba kè eri ge Melefit ti naŋ bay ge elimeni do. »

Kàjalumki ahàr ka zlam ga duniya ba

(Meciyʉ 6.25-34)

22 Eslini Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Nahkay zla nahəma, nəhi ana kʉli a manjəhaɗ gekʉli bu ni ti ŋgay akəzumum mam akaba akəbumkabu mam ti kàjalum ba, àhəli ahàr ana kʉli ba daya. 23 Sifa ti àtam zlam məzumani do waw ? Vu ti àtam zlam məbakabani do waw ? 24 Ŋga pʉm ŋgarama day nimi : tìzligi zlam do, tàbaz zlam do. Guvur gatay àbi, məlaŋ məbiyu zlam gatay ndahaŋ day àbi. Ku nday tə̀bu nahkay nəŋgu ni, Melefit naŋ àbi avi zlam məzumani ana tay bi aw ? Lekʉlʉm ti kàtamum eɗiɗiŋ ferek-ferek do waw ? 25 Way e kiɗiŋ gekʉli bu esliki mədəkiviyu vaɗ àkivu ke vi gayaŋ ku gʉzit àna majalay ahàr gayaŋ way ? Àbi ! 26 Ay tamal kìslʉmki magray ere hini gʉziteni ni do nahəma, kajalumki ahàr ka zlam ga manjəhaɗ gekʉli nday ndahaŋ ni ti kamam ? 27 Jalum ahàr day ! Vay-vay ga zlam ya təfət a vədaŋ bu ni ti tàgray tʉwi do, tə̀ləmkabu azana do daya. Ay nəhi ana kʉli nahəma, ku Salomoŋ àna elimeni gayaŋ ni ɗek tekeɗi àbakabu azana ya ti àɓəlay akaɗa vay-vay bəlaŋ ni ndo. 28 Zlam ya təfət a vədaŋ bu kani, hajəŋ təbiyu tay a aku vu ni tekeɗi Melefit abəki vay-vay ka tay. Tamal naŋ àbu agray nahkay ti aməbəki zlam ke kʉli amatam gatay ni do waw ? Lekʉlʉm ti kə̀fumki ahàr ke Melefit lala do ni ti kamam ? 29 Lekʉlʉm ti kə̀ɗəbum zlam məzumani akaba zlam miseni ba ; zlam nday nani àhəli ahàr ana kʉli ba. 30 Nday ya ti taɗəbay zlam nday nani ɗek kəlavaɗ ni ti ndam ga *duniya ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni. Ay lekʉlʉm ti Bəŋ gekʉli Melefit àsəra ere ya àhəcikivu ana kʉli na. 31 Ɗəbum ti *Məgur ge Melefit sawaŋ. Nahkay zlam ndahaŋ ni ɗek day Melefit aməvikivu ana kʉli. 32 Aŋgwaz àwər kʉli ba, bəza təmbak goro ni, aɗaba àɓəlafəŋa kà Bəŋ gekʉli Melefit ga məvi Məgur gayaŋ ana kʉli a. »

Elimeni ya a huɗ melefit bu ni

(Meciyʉ 6.19-21)

33 « Səkumumoru zlam gekʉli ti kə̂bumi siŋgu gani ana ndam talaga. Nahkay ti akələbum àna elimeni e melefit bu. Elimeni nani àndav ɗay-ɗay do, mbolu gani àgədavu ɗay-ɗay do daya. Eslini e melefit bu ni ti ndam akal tòru koksah, gaŋgu day tə̀bi ga magudar zlam bi. 34 Aɗaba məlaŋ ya ti elimeni gekʉli àvu ni ti kajalumki ahàr ti ka məlaŋ gani nani. »

Njəhaɗum eri, slamatumvu lala

(Meciyʉ 24.43-51)

35 Yezu àhi ana tay keti : « Ahàr àɗəm kəbumkabu azana ge tʉwi, kəbumi slimi ana ceŋgel gekʉli ti aku àmətkia ka tay a ba. 36 Njəhaɗum akaɗa ga ndam majəgay ahay ka ya ti bay ya təgri tʉwi ni àdoru ka wuməri ga maday wal ni. Tə̀bu tajəgay naŋ ; tamal àsləkabiya, àzala tay a nahəma, təzləkiaba mahay a. 37 Tamal bay ya təgri tʉwi ni àsləkabiya, àdi ahàr ana ndam gayaŋ ni nday eri, nday tə̀bu tajəgay naŋ nahəma, ndam nday nani tə̂mərvu. Nəhi ana kʉli nahəma, bay ahay ni aməbakabu azana ge tʉwi gayaŋ, aməhi ana tay tânjəhaɗa ga məzum zlam a, amara məvi zlam məzumani ana tay. 38 Ku tamal àsləkabiya àna huɗ ya vaɗ ahkay do ni ge dʉena, àdi ahàr ana tay nday eri, tə̀bu tajəgay naŋ ti tə̂mərvu.

39 « Cʉm day, tamal bay ahay àsəra sarta ga ndam akal ya atara ga məzləl naŋ na ti àmbrəŋ tay ga mara məhuriyani a ahay gayaŋ vu do. 40 Nahkay lekʉlʉm day slamatumvu lala, aɗaba nu *Wur ge Mis anara ti ka sarta ya ti lekʉlʉm kàjalumki ahàr do ni. »

41 Eslini Piyer àhi ana Yezu ahkado : « Bay geli, ma *gozogul ya kə̀ɗəm ni ti kə̀hi ana leli tək, kə̀hi ana mis ɗek aw ? » 42 Bay geli àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Bay magray tʉwi lala, andikabu ana bay ya agri tʉwi ni, àsəra zlam a ni ti way ? Maslaŋa nani ti bay ya ti naŋ agri tʉwi ni ambərfəŋ tʉwi ga huɗ ahay gayaŋ ɗek a ahar vu. Ambərfəŋ tʉwi ga məvi zlam məzumani ana ndam məgri tʉwi ndahaŋ àna sarta gani daya. 43 Bay magray tʉwi nani ti tamal bay ya naŋ agri tʉwi ni àsləkabiya, àdi ahàr, naŋ àbu agray tʉwi lala nahəma, bay məgri tʉwi nani aməmərvu. 44 Nəhi ana kʉli nahəma, bay ya təgri tʉwi ni aməmbrivu elimeni gayaŋ ɗek a ahar vu. 45 Ay bi bay magray tʉwi ni àhi ana ahàr ahkado : “Bay ya ti nəgri tʉwi ni àsləkabiya weceweci do.” Nahkay anjəki ka məzləɓ ndam ya tagrakabu tʉwi ni ; ku zal ku wal day azləɓ. Azum zlam zlam gayaŋ, esi zum dal-dal, eviyi ahàr. 46 Naŋ àbu agray nahkay ti bay ya təgri tʉwi ni amasləkabiya ka fat ya bay məgri tʉwi ni àjalaki ahàr ndo ni, àna njemdi ya ti àsər do ni. Eminjia ti amatraɓ naŋ dal-dal, aməgri daliya akaɗa ya agri ana nday ndahaŋ ya ti tə̀fəki ahàr ndo ni. »

47 Yezu àɗəm keti : « Tamal bay magray tʉwi àsəra ere ye ti bay ya agri tʉwi ni awayay na, àslamalavu ga məgri tʉwi nani do nahəma, bay ahay ni aməzləɓ naŋ dal-dal. 48 Ay tamal ti bay magray tʉwi ni àsər ere ye ti bay ahay ni awayay ni do, agray ere ye ti bay ahay ni àwayay do ni ti, bay ahay ni aməzləɓ naŋ kay do. Maslaŋa ya ti tə̀via zlam a kay ni ti etihindifiŋa kay daya. Maslaŋa ya ti tə̀mbriva zlam kay a ahar va nahəma, etihindifiŋa kay àtama ge mis ndahaŋ na. »

Yezu edekaba mis a

(Meciyʉ 10.34-36)

49 Yezu àɗəm keti : « Ere ye ti nəzəbiyu a duniya vu ni ti aku. Nawayay nihi ti aku ni mêbeftevu hʉya. 50 Mis atəgru daliya kay, daliya nani ti emigi *baray goro nahaŋ. Nìsliki majəgani do, nawayay ti baray nani mâgravu hʉya. 51 Lekʉlʉm kə̀ɗəmum nu nàra a duniya va ti, ti mis tânjəhaɗ e kiɗiŋ gatay bu àna sulumani aw ? Aha ! Nəhi ana kʉli, nàra ti ga məzəbiyu hirvu sawaŋ. 52 Nahkay mis zlam a huɗ ahay bu etihirvu. Mis mahkərani ni etici ma ge mis cʉeni ni do, mis cʉeni ni day etici ma ge mis mahkərani ni do. Anjəki ti nihi hʉya. 53 Bəŋ ga wur emici ma ga wur gayaŋ zalani do, wur ni day emici ma ga bəŋani do. Məŋ ga wur emici ma ga wur gayaŋ dahalayani do, wur ni day emici ma ga məŋani do. Məŋ ga zal emici ma ga wal ga wur gani do, wal ni day emici ma ga məŋ ga zal gayaŋ ni do. »

Ahàr àɗəm məsərum ere ye ti Melefit agray ni

(Meciyʉ 16.2-3)

54 Yezu àhi pakama nahaŋ ana mis dal-dalani ni, àɗəm ahkado : « Tamal ti kìpʉma maklaɓasl gwar ka dəluv gəɗakana ti kəɗəmum avər ara atəɗ hʉya, mək agravu eɗeɗiŋ. 55 Tamal ti kìcʉma aməɗ akəzlabiyu gwar egezi ti kəɗəmum endif ara agray, mək agravu eɗeɗiŋ. 56 Lekʉlʉm ndam jireni do, aɗaba kəmənjumoru agavəla ahkay do ni ka haɗ ti kə̀səruma ere ye ti amagravu na. Ay ere ye ti Melefit agray nihi ni ti kə̀sərum do ni ti kamam ? »

Ŋgalumbu e kiɗiŋ gekʉli bu

(Meciyʉ 5.25-26)

57 Yezu àɗəm keti : « Ere ye ti àɓəlay magrani ni ti lekʉlʉm lekʉlʉmeni kə̀sərumkaba do ni ti kamam ? 58 Tamal ti maslaŋa akoru abəhaɗkuk mirdim, kə̀bum kədəgumkaboru afa ga bay nahəma, ŋgalumbu ka ahàr divi. Tamal ti kàŋgalumbu ndo nahəma, maslaŋa nani aməzikaboru kur ana bay magray seriya. Bay ni aməvi kur ana zal slewja, mək zal slewja ni aməfiyu kur a daŋgay vu. 59 Nəhuk nahəma, mənjəɗ məpəlaba ere ye ti tə̀fəkuk na ɗek ti akahəraya a daŋgay ni ba do. Ku tamal ti agəjənifuk sisi bəlaŋ nəŋgu ni, si kəpəlaba kwa. »

13

Tamal kàmbatumkaba manjəhaɗ gekʉli a do ni ti akəmətum

1 Ka sarta gani nani mis ndahaŋ tə̀rəkia ka Yezu a. Tàra tìnjia ti tə̀hi ma àki ka ndam Gelili ndahaŋ. Nday nani ti Pilet àbazl tay ka ya ti tisliŋi zlam ana Melefit ni. 2 Yezu àhi ana mis ni : « Ndam Gelili nday nani ya Pilet àbazl tay ni ti, lekʉlʉm kə̀ɗəmum nday ndam magudar zlam tə̀tam ndam Gelili nday ndahaŋ ni ɗek aw ? 3 Aha, nahkay do. Ay nəhi ana kʉli, tamal lekʉlʉm kàmbatumkaba manjəhaɗ gekʉli a do nahəma, akəmətum ɗek akaɗa ga ndam nday nani.

4 « Yaw nazay mazavu ga zlam nahaŋ keti : mis kru mahar azlalahkərani ya ahay zəbalani a Silʉwe àmbəɗkia ka tay a, àŋgəlaɗkaba tay a ni ti kìcʉm do aw ? Lekʉlʉm kə̀ɗəmum nday ndam magudar zlam tə̀tam ndam Zerʉzalem nday ndahaŋ ni ɗek aw ? 5 Aha, nahkay do. Ay nəhi ana kʉli, tamal lekʉlʉm kàmbatumkaba manjəhaɗ gekʉli a do nahəma, akəmətum ɗek akaɗa ga ndam nday nani. »

Ma gozogul àki ka məŋ ga wəruv ya èwi bəza ndo ni

6 Eslini Yezu àhi ma ana tay àna ma *gozogul, àhi ana tay ahkado : « Zal nahaŋ àjav məŋ ga *wəruv a vədaŋ gayaŋ bu. Ay ka ya ti àra ga məpalay bəza gana ni ti bəza tə̀fəŋ bi. 7 Eslini àhi ana bay məgri tʉwi ga vədaŋ ni ahkado : “Tegi agray vi mahkər, nə̀ɗəm nara napalay bəza ga wəruv hini, ay ti bəza tə̀fəŋ bi. Keleba, agudaru vədaŋ masakani ti kamam ?” 8 Ay bay magray tʉwi ga vədaŋ ni àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : “Bay goro, mbrəŋ e vi hini hayaŋ. Nara nilifiŋa haɗ a tekesl, mək nabafəŋ argwa. 9 Nahkay ti bi emiwi bəza kama ; tamal èwi bəza do kekileŋa ti ekikeleba.” »

Yezu ahəŋgaraba wal dəra nahaŋ a

10 A vaɗ *məpəsabana nahaŋ ba ni ti Yezu naŋ àbu acahi zlam ana mis a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit bu. 11 Wal nahaŋ naŋ àbu eslini, èɓesey do agray vi kru mahar azlalahkər. Seteni nahaŋ àgudara naŋ a, èheɓkia aləŋ a, nahkay wal ni èsliki micikabana koksah. 12 Yezu àra èpia naŋ a ti àzalay naŋ, mək wal nakəŋ àrəkioru. Òru ènjʉa ti Yezu àhi ahkado : « Wal hini, nàhəŋgaraba kur a arməwər gayak ni ba, » 13 mək àbəki *ahar. Nahkay wal nakəŋ ècikaba jik hʉya, tata ànjəki ka mazləbay Melefit.

14 Gəɗakani ga ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni àra èpia ga Yezu ya ti àhəŋgaraba wal na a vaɗ məpəsabana ba ni ti àzumkia ɓəruv a. Nahkay àhi ma ana mis ya tə̀bu eslini ni, àɗəm ahkado : « Kə̀səruma vaɗ àbu muku ga magray tʉwi gekʉli. Nahkay dəguma ti tâhəŋgaraba kʉli a vaɗ nday nana ba. Kə̀dəguma a vaɗ məpəsabana ba ba. » 15 Bay geli àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Lekʉlʉm ti ndam jireni do. Way e kiɗiŋ gekʉli bu a vaɗ məpəsabana ba ti èpiceheya sla gayaŋ a ahkay do ni azoŋgu gayaŋ a dəksla ba, àzoru àvibiyu yam do ni way ? 16 Ay wal hini ti naŋ wur huɗ ga Abraham, *Seteni àwəlkabá naŋ a vi kru mahar azlalahkər àmbrəŋ naŋ ndo. Nahkay ti tèpiceheba naŋ a vaɗ məpəsabana ba ba waw ? » 17 Yezu àra àɗəma pakama na nahkay ti mimili àdəgakia ka ndam ezir gayaŋ na ɗek. Ay mis dal-dalani ya tə̀bu eslini ni ɗek tə̀bu təmərvu azuhva zlam gayaŋ ya agray ni ɗek, aɗaba zlam gani nani ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo.

Hilfi ga zlam gʉziteni akaba miwisiŋ

(Meciyʉ 13.31-33 ; Mark 4.30-32)

18 Yezu àɗəm keti : « Məgur ge Melefit ti àzavu akaba mam ? Nəgurfəŋ ti kà mam ? 19 Àzavu akaba hilfi ga zlam gʉziteni ya mis azay, ezligi e dini gayaŋ bu ni. Àfətaya ti aɗək gəɗakani akaɗa ga məŋ ga zlam ni : eɗiɗiŋ tagraviyu lala gatay a ahar gani vu. »

20 Yezu àɗəm pakama nahaŋ keti, àɗəm : « Nəgurfəŋ *Məgur ge Melefit ti kà mam ? 21 Àzavu akaba *miwisiŋ : wal azay, abəkivu ka humbu kay, akuɗatay àna naŋ ni. Nahkay miwisiŋ ni ewisiŋaba humbu na ɗek. »

Mahay misliceni

(Meciyʉ 7.13-14, 21-23)

22 Yezu naŋ àbu akoru a Zerʉzalem. Ka ya ti ènjʉa a kəsa gəɗákani va ahkay do ni a kəsa ciɓ-ciɓeni va ni ti acahi zlam ana mis. 23 Eslini maslaŋa nahaŋ èhindifiŋa ma, àhi ahkado : « Bay goro, mis ya ti Melefit amahəŋgay tay ni ti nday kay do eɗeɗiŋ aw ? » Nahkay Yezu àhi ma ana mis ya tə̀bu eslini ni, àɗəm ahkado : 24 « Zum njəɗa, kaɗumvu ga məhuriyani gwar a mahay misliceni ni. Nə̀hi ana kʉli nahkay nahəma, aɗaba mis kay atəɗəm təhuriyu, ay ti etisliki do.

25 « A vaɗ nahaŋ bay ahay emicikaba, aməzləkvù mahay gayaŋ. Ka gani nani ti lekʉlʉm akələbum e mite bu. Akazalum bay ahay ni, akəhumi : “Bay geli ! Zləkiaba mahay ana leli a ti.” Ay ti aməhəŋgrifəŋ ana kʉli : “Lekʉlʉm ndamam ? Nə̀sər kʉli do.” 26 Eslini akəhumi ahkado : “Leli ya mə̀zumkabu zlam akaba mìsikabu zlam akaba nak ni. Nak ya kàcahi zlam ana mis a kəsa geli bu ni timey.” 27 Ay aməhəŋgrifəŋ ana kʉli keti : “Lekʉlʉm ndamam ? Nə̀sər kʉli do. Sləkumfua, lekʉlʉm ɗek ndam ya ti kə̀grum zlam ge jiri do ni !” 28 Eslini ekipʉm Abraham, Izak, Zekʉp akaba ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni ɗek a *Məgur ge Melefit bu, lekʉlʉm ti ni atəmbrəŋ kʉli e mite bu. Eslini ti ekitʉwʉm, akacakum daliya dal-dal. 29 Mis atara kwa kè sliri ga məlaŋ a gwar eley gwar eley do ɗek, atəzum zlam ga wuməri a Məgur ge Melefit bu. 30 Nahkay ti nday gəɗákani ya kama ge mis ni ti mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu ataŋgoru kələŋ ge mis. Nday ya tə̀bu kələŋ ge mis ni ti ni, mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu etigi gəɗákani kama ge mis. »

Yezu aɗəmki ma ka ndam Zerʉzalem

(Meciyʉ 23.37-39)

31 Ka sarta gani nani ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀rəkia ka Yezu a, tə̀hi ahkado : « Sləkaba ahalay a, ru ka məlaŋ nahaŋ, aɗaba Erot awayay akaɗ kur. » 32 Yezu àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa nani ti ànjəha akaɗa ge eyeŋ na. Dəgum kəhumi ahkado : “Kani nə̀bu nagariaba seteni ana mis a akaba nahəŋgaraba mis ya tèɓesey do na. Hajəŋ day anagray nahkay. A vaɗ ya mahkər zla nahəma, enindeveriŋ tʉwi goro.” »

33 Yezu àɗəm keti : « Kani, hajəŋ akaba hajəŋ nahaŋ ti ahàr àɗəm nəsawaɗoru nakoru a Zerʉzalem. Aɗaba mam, ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit nahəma, tabazl tay ti a Zerʉzalem kwa. 34 Ndam Zerʉzalem, ndam Zerʉzalem, kə̀bum kabazlum ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit, kə̀bum kabazlum ndam ya ti Melefit asləribiyu tay ana kʉli ni àna mizligi tay àna akur daya. Sak ehimeya nàwaya macakalakabá kʉli a akaɗa ga məŋ ge mickʉr ya acakalakabu bəza gayaŋ, abəki kərpasla gayaŋ ka tay ni. Ay ti lekʉlʉm kə̀cuhwum ndo. 35 Nahkay ti Melefit aməmbrəŋ ahay gekʉli ni. Nəhi ana kʉli nahəma, ekipʉm nu e eri vu va do. Ekipʉm nu wuɗaka ti si kə̀ɗəmuma : “Bay Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana maslaŋa ya ti amara àna slimi gayaŋ a ni” * day kwa. »

14

Yezu ahəŋgaraba mis kà fat məpəsabana

1 A vaɗ *məpəsabana nahaŋ ba nahəma, gəɗakani ga ndam *Feriziyeŋ nahaŋ àzalabiyu Yezu a magam afa gani ga məzum zlam. Yezu àra àhuriya a ahay va ti ndam ya tə̀bu eslini ni tə̀bu təbi slimi lala, tə̀hi ana ahàr bi agudar araŋa ti təgəski naŋ aw. 2 Eslini zal nahaŋ naŋ àbu èɓesey do àrəkia ka Yezu a. Maslaŋa nani asak akaba ahar ɗek məgəslfəŋana. 3 Yezu àhi ana ndam *məsər Wakita ge Melefit akaba ndam Feriziyeŋ ni ahkado : « E *Divi ge Melefit ni bu ni ti tàva divi ga mahəŋgaraba mis a vaɗ məpəsabana ba tək, tàvay ndo waw ? » 4 Eslini nday te-te, tə̀həŋgrifəŋ ndo. Nahkay Yezu àgəs ahar ga maslaŋa ya èɓesey do ni, àhəŋgaraba naŋ a, mək àhi : « Sləka. » 5 Yezu àhi ana mis ye eslini ni ahkado : « Way e kiɗiŋ gekʉli bu, bi wur gayaŋ bi sla gayaŋ àdiya a suwa va ti ku a vaɗ məpəsabana ba azaya weceweci hʉya do ni way ? » 6 Yezu àra àhia ma nana ana tay a nahkay ti nday nakəŋ tìsliki məhəŋgrifəŋani koksah.

Maslaŋa ya ti àɗəm naŋ gəɗakani ni ti atahəŋgororu naŋ a haɗ

7 Yezu àra èpia ndam ya tə̀zalay tay ga məzum zlam na, tə̀bu tədəkiba məlaŋ manjəhaɗani ga gəɗákana nahəma, àhi ma nahaŋ ana tay àna ma *gozogul, àɗəm ahkado : 8 « Tamal ti maslaŋa àgra wuməri ga maday wal a, àzala kur ga məzum zlam a nahəma, kə̀dəkiba məlaŋ manjəhaɗani ga gəɗákana ba. Aɗaba mam, bi àzala maslaŋa nahaŋ gəɗakana àtama kur a. 9 Eslini maslaŋa ya ti àzalabiyu kʉli ni ara ahuk ahkado : “Sləkiaba ana naŋ hina.” Nahkay mimili amadəgakuk, ekicikiaba, akoru kanjəhaɗ ka məlaŋ ge mis ya kələŋ ni. 10 Tamal tàzala kur ga məzum zlam a nahəma, ru kanjəhaɗ ka məlaŋ ge mis ya kələŋ ni. Eslini day kwa ti maslaŋa ya àzalay kur ni ara ahuk ahkado : “Zləba goro ni, ra kanjəhaɗa ka məlaŋ ga gəɗákana.” Nahkay mis ya tə̀bu eslini ni ɗek atəɗəm nak gəɗakani. 11 Nahkay maslaŋa ya ti awayay gəɗakani ni lu, Melefit amafəkaɗ naŋ kələŋ ge mis ɗek. Ay maslaŋa ya ti àɗəm naŋ kələŋ ge mis ɗek ni day, Melefit aməvi məlaŋ ga gəɗakani. »

Zalum ndam talaga

12 Yezu àhi ma ana zal *Feriziyeŋ ya àzalabiyu naŋ ni. Àhi ahkado : « Tamal kazalay mis ga məzum zlam ga məlafat ahkay do ni ga məlakarawa nahəma, kàzalay zləbəba gayak ba. Ku bəza ga muk, ku ata muk ata buk, ku ndam mahay gayak ya tə̀bu àna elimeni ni kàzalay tay ba. Aɗaba tamal kàzala nday nana ti nday day atəzalavù kur, atəpəlukvù zlam gayak ya kə̀vi ana tay ni. 13 Ay tamal kagray wuməri nahəma, zalay ndam talaga, ndam dəra, ndam jigwer akaba ndam wuluf. 14 Tamal kàgra nahkay ti akəmərvu, aɗaba nday gani tìsliki məhəŋgrukvani koksah. Ka fat ya ti Melefit amahəŋgaraba ndam jireni e kisim ba ni ti Melefit Melefiteni aməhəŋgruk zlam gayak zlam gayak. »

Ma gozogul àki ka wuməri gəɗakani

(Meciyʉ 22.1-10)

15 Maslaŋa nahaŋ e kiɗiŋ ga ndam ya təzumkabu zlam akaba Yezu ni bu ni àra ècia pakama ga Yezu ya àɗəm na ti àhi : « Maslaŋa ya ti aməzum zlam a *Məgur ge Melefit bu ni ti mə̂mərvu. » 16 Eslini Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Zal nahaŋ àgray wuməri gəɗakani, àzalay mis dal-dal ti tôru afa gani ga məzum zlam. 17 Ka sarta ga məzum zlam ni ti àslərkioru bay məgri tʉwi ka ndam ya ti àzalay tay ni ga məhiani ana tay : “Zlam èdiva àndava. Dəguma zla aw.” 18 Tàra tìcia zalay na ti nday ɗek ku way way do àɗəm : “Kam-kam, nu eninjoru do.” Maslaŋa nahaŋ ni àhi : “Nə̀səkuma vədaŋ goro a ti nakoru namənjakibiyu kwa. Kam-kam, ɓesʉa.” 19 Maslaŋa nahaŋ day àhi : “Nə̀səkuma slasla ga məwəs vədaŋ a kru ti nakoru natəkar tay. Kam-kam, ɓesʉa.” 20 Maslaŋa nahaŋ keti day àhi : “Nə̀dəbiya wal a ti nahkay nìsliki maroni do.” 21 Bay məgri tʉwi ni àra àsləkabiya ti àŋgəhaɗi ma ni ɗek ana bay ga ahay ni. Naŋ nakəŋ àra ècia ma na nahkay ti àzuma ɓəruv a, àhi ana bay məgri tʉwi ni ahkado : “Ru piŋ a kəsa vu, kəhəlbiya ndam ya kədi ahàr ana tay e mite bu na ɗek. Ku ndam talaga, ku ndam dəra, ku ndam wuluf akaba ndam jigwer ɗek, həliyu tay a ahay goro vu.” 22 Bay məgri tʉwi nakəŋ àra àgra tʉwi nana ti àra àhi ana bay məgur naŋ ni ahkado : “Bay goro, tʉwi gayak ni àgrava, ay ti məlaŋ manjəhaɗani àgəjənia kekileŋa.” 23 Eslini bay nakəŋ àhi ana bay məgri tʉwi ni ahkado : “Ru a huɗ gili vu akaba a vədaŋ vu. Ndam ya ti akədi ahàr ana tay ni ti garubiya tay a, nahkay day kwa ti ahay goro ni amara mərəhvu. 24 Nəhi ana kʉli nahəma, ndam ya ti nə̀zalay tay, tàcuhway marana ndo ni ti ku bəlaŋ gatay tekeɗi amacakay zlam ga wuməri goro ni do simiteni.” »

Kagray mam day kwa ti kigi bay maɗəbay Yezu ni mam ?

(Meciyʉ 10.37-38)

25 Yezu àra àsləka eslina ti mis dal-dal tàɗəboru naŋ e divi vu. Nahkay naŋ nakəŋ àmbatkibiyu ma ka tay, àhi ana tay ahkado : 26 « Tamal ti maslaŋa ara, awayay maɗəbay nu nahəma, maslaŋa nani si awayay nu kay àtama bəŋana ata məŋana kwa. Si maslaŋa nani awayay nu kay àtama wal gayaŋ a, àtama bəza gayaŋ akaba bəza ga məŋani zawalani akaba walani daya kwa. Si maslaŋa gani nani awayay nu kay àtama ahàr gayaŋ gayaŋana daya kwa. Tamal àgray nahkay ndo nahəma, èsliki maɗəbay nu koksah. 27 Maslaŋa ya ti àgəskabu daliya do ni ti èsliki maɗəbay nu do. Ku tamal tawayay *madarfəŋ naŋ kà təndal nəŋgu ni, ahàr àɗəm mâɗəbay nu. Tamal àgray nahkay do ni ti èsliki maɗəbay nu koksah.

28 « Bi maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu awayay aləm ahay zəbalani. Maslaŋa nani anjəhaɗ digʉs aslaslay ahàr, asərkaba siŋgu ya àfəŋ ga mendeveriŋaba tʉwi ga ahay gayaŋ na day. Agray nahkay day tək, àgray do aw ? 29 Tamal àslaslay ahàr gayaŋ day ndo ni ti bi afəkaɗ asak ga ahay ni ciliŋ, èsliki mendeveriŋ tʉwi gayaŋ ni koksah. Mis etipia èndeveriŋ ahay ni ndo ni ti atəbi seki, 30 atəɗəm ahkado : “Aw ! Maslaŋa hini àfəkaɗa asak ga ahay gayaŋ a, èsliki məlumabana ndo timey !”

31 « Nahkay day, bi bay ga kəsa nahaŋ awayay akoru akaɗvafəŋva kà bay ga kəsa nahaŋ a. Bay nani anjəhaɗ digʉs ga məgri sawari ana ahàr gayaŋ day, ahi ana ahàr : “Mis goro dəbu kru, bay nahaŋ ni ndam gayaŋ dəbu kru kru cʉ ni ti nisliki moru makaɗvani ata naŋ tata aw ?” Ahi ana ahàr nahkay day tək, àɗəm do aw ? 32 Tamal ti àsəra emisliki do nahəma, aslərkioru mis ka bay nahaŋ ni ka ya ti naŋ àbu driŋ mba ni, ge mihindifiŋa ere ya naŋ awayay ti tâŋgalabu na.

33 « Nahkay zla nahəma, tamal maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu awayay aɗəbay nu ti si ambrəŋ zlam gayaŋ ɗek day kwa, do ni ti èsliki maɗəbay nu koksah. »

Estena ya àgray tʉwi va do ni

(Meciyʉ 5.13 ; Mark 9.50)

34 Yezu àhi ana tay keti : « Estena ti zlam sulumani. Ay tamal àcər va do ni ti təgri mam ti mə̂cər keti ni mam ? Àbi. 35 Nahkay egi àɓəlay va do. Ku ga magray argwa ga məbəkiani ka vədaŋ day àɓəlay va do. Mis taboru ke jigʉri ciliŋ. Tamal maslaŋa slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci lala. »

15

Ma gozogul àki ka təmbak mijijeni

(Meciyʉ 18.12-14)

1 Ndam *məhəl hadam akaba ndam magudar zlam ndahaŋ tə̀rəkia ka Yezu a ga məbi slimi ana pakama gayaŋ ya àhi ana mis na. 2 Ndam *Feriziyeŋ akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit tàra tìpia tay a nahəma, təŋguzay ma e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Naŋ hini ti agəskabu ndam magudar zlam, təzumkabu zlam ka ahar bəlaŋ akaba tay timey ! »

3 Eslini Yezu àhi ma ana tay àna ma *gozogul, àhi ana tay ahkado : 4 « Bi maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu təmbəmbak gayaŋ tə̀bu diŋ mək bəlaŋ gani èjia. Àra èpia ti bəlaŋ gani àkibu ka ndahaŋ ni bi nahəma, ambərbu kru kru ambəlmbu mahar ambəlmbani ni a huɗ gili bu. Akoru aɗəboru bəlaŋani ni, àdia ahàr a day kwa ti ambrəŋ maɗəbani. Way àgray nahkay do ni way ? 5 Ka ya ti àdia ahàr a nahəma, amərvu, azakababiyu ke mejeŋgel. 6 Àra ènjia a magam a ti azalakabu zləbəba gayaŋ akaba ndam mahay gayaŋ. Tàra tìnjia ti ahi ana tay ahkado : “Nə̀dia ahàr ana təmbak goro ya ti èji na, nihi ti məmərumvu, do ni ti ahəmamam.” 7 Nəhi ana kʉli nahəma, nahkay day ku bay magudar zlam naŋ bəlaŋ tamal àmbatkaba majalay ahàr gayaŋ a ti Melefit akaba məslər gayaŋ atəmərvu e melefit bu. Atəmərvu àna naŋ kay àtama məmərvani ya təmərvu àna ndam jireni kru kru ambəlmbu mahar ambəlmbani ya wudəra gatay àbi ga mambatkaba majalay ahàr gatay a bi ni. »

Ma gozogul àki ka siŋgu ya èji ni

8 Yezu àhi ana tay keti : « Nahkay day, bi wal nahaŋ naŋ àbu àna grusu kru, èjifiŋa bəlaŋ. Àra èpia ti siŋgu ni èjia nahəma, àdəki aku ke ceŋgel, àsləɗ ahay gayaŋ ɗek. Aɗəbay siŋgu ni lala, àdia ahàr a day kwa ti ambrəŋ maɗəbani. 9 Àra àdia ahàr a ti azalakabu zləbəba gayaŋ akaba wál mahay gayaŋ. Tàra tìnjia ti ahi ana tay ahkado : “Nə̀dia ahàr ana grusu goro ya èji na, nihi ti məmərumvu, do ni ti ahəmamam.” 10 Nəhi ana kʉli nahəma, nahkay day ku bay magudar zlam bəlaŋ tamal àmbatkaba majalay ahàr gayaŋ a ti *məslər ge Melefit atəmərvu. »

Ma gozogul àki ka wur ya èji ni

11 Yezu àhi ana tay keti : « Zal nahaŋ àbu, bəza gayaŋ zawalani bebem cʉ. 12 A vaɗ nahaŋ zla nahəma, naŋ gʉziteni ni àhi ana bəŋani ahkado : “Bəba, dikaba elimeni gayak na ana leli a ti nəhəl ere gani goro.” Nahkay bəŋ gatay ni èdikaba elimeni gayaŋ na ana tay a. 13 Àra àgra vaɗ a ɓal ka ahàr gana zla ti naŋ gʉziteni nakəŋ àhəl ere ga zlam gayaŋ ni, àsəkumoru ɗek, àsləka àna siŋgu gana, òru ka haɗ driŋeni zlam gayaŋ. Òru ènjʉa ka haɗ nana ti ègwejelekaba siŋgu gayaŋ na ɗek a magray paraw ba.

14 « Siŋgu ni àra àndavfəŋa ɗek nahəma, lʉwir ti ni àdaya ka haɗ nana kay. Lʉwir ni àra àdaya ti naŋ nakəŋ àŋgət zlam va do. 15 Nahkay òru ga məgri tʉwi ana mis ka haɗ nani. Maslaŋa nani àhi môru mə̂jəgi mədrə́s e gili. 16 Awayay məzum zlam məzumani ga mədrə́s ni ti mə̂rəh àna naŋ, ay ti maslaŋa àbi avi bi. 17 Eslini naŋ nakəŋ àjalaki ahàr ka manjəhaɗ gayaŋ, àhi ana ahàr : “Mis ya tə̀bu təgri tʉwi ana baba goro ni ɗek tə̀bu təzum zlam pazaza, àgəjənifəŋa kà tay a. Nu zla ti nəmət ahalay àna lʉwir ti ahəmamam. 18 Nihi ti nasləka naŋgoru a magam afa ga baba goro. Eninjʉa ti anəhi ahkado : Bəba goro ni, nàgudaria zlam ana Melefit a, nak day nàgudaruka zlam a. 19 Àgəski ti kàzalay nu wur gayak va ba, mənjalu akaɗa nu bay məgruk tʉwi ciliŋ.” 20 Nahkay àsləka, naŋ àbu aŋgoru a magam afa ga bəŋani nakəŋ.

« Naŋ àbu ara e divi ba driŋ mba nahəma, bəŋani àsəraya naŋ a, àsia cicihi a dal-dal. Bəŋani ni àcuhwakioru, àgəskabu naŋ gum, àgri sa àna məmərani. 21 Wur ni àhi ahkado : “Bəba goro ni, nàgudaria zlam ana Melefit a, nak day nàgudaruka zlam a. Àgəski ti kàzalay nu wur gayak va ba.” 22 Eslini bəŋani àhi ana ndam məgri tʉwi ni ahkado : “Dəgum piŋ kəzumbiya azana sulumani ya àtam ndahaŋ na ni, ti kə̂fumki. Fumiviyu mili a ahar vu, kə̂bumiviyu kimaka a asak vu daya. 23 Dəgum kêpicehʉmbiya wur sla magalani na, ti kîsliŋʉmi. Məgrum wuməri, məzum zlam àna məmərani, do ni ti ahəmamam. 24 Aɗaba wur goro hini ti àməta, ay ti àŋgaba ; èjija, ay ti nə̀dia ahàr a.” Bəŋani ni àra àɗəma nahkay ti tə̀njəki ka magray wuməri àna məmərani.

25 « Nday tə̀bu tagray wuməri nahkay ti wur gəɗakani ni naŋ àbiyu e gili. Naŋ àbu asləkabiya ènjia cifa a magam a nahəma, èci zlam ya mis tivi ni akaba həɓay gatay ya tahəɓay ni. 26 Naŋ nakəŋ àzalay maslaŋa nahaŋ naŋ àbu agri tʉwi ana bəŋani, èhindifiŋa ma, àhi ahkado : “Mam àgravu a magam mam ?” 27 Maslaŋa nani àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : “Wur ga muk ni àsləkabiya, mək buk èsliŋa wur sla ya màgal na, aɗaba àdia ahàr ana wur na naŋ àbu njənjalaŋ.” 28 Wur gəɗakani ni àra ècia ma na nahkay ti àzuma ɓəruv a, àcuhway məhuriyani a ahay vu do. Bəŋani àra ècia wur gayaŋ ni àcuhway məhuriyani a ahay vu do nahəma, àhərkiaya e mite va àdabakay naŋ ti mə̂huriyu a ahay ni vu. 29 Nahkay wur ni àhəŋgrifəŋ ana bəŋani ni, àhi ahkado : “Ci day ! Agray vi ehimeya nu nə̀bu nəgruk tʉwi, ɗay-ɗay nə̀dukia asak ka ma gayak a ndo. Akaba nani ɗek ɗay-ɗay kə̀vu ku wur ga awak ga magray wuməri akaba zləbəba goro ndo. 30 Ay nihi ti wur gayak ni ègwejelekababiya elimeni gayak na a wál ba. Akaba nani ɗek ti kìsliŋia wur sla ya màgal na !” 31 Ay bəŋani àhi ahkado : “Wur goro, leli makakabu kəlavaɗ ata nak timey. Elimeni goro ni ɗek ti gayak, do ni ti ga way ? 32 Ay ahàr àɗəm magray wuməri àna məmərani, aɗaba wur ga muk ti àməta, ay ti àŋgaba ; èjija, ay ti mə̀dia ahàr a.” »

16

Ma gozogul àki ka bay maŋgah siŋgu

1 A vaɗ nahaŋ Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Zal nahaŋ àbu nahəma, naŋ bay ge elimeni. Naŋ àbu àna bay məgri tʉwi ; tʉwi gayaŋ ti ga maŋgahi siŋgu. A vaɗ nahaŋ maslaŋa nahaŋ àrəkia ka bay ge elimeni na, àhi ahkado : “Bay maŋgahuk siŋgu ni ti naŋ àbu ejiŋ elimeni gayak ni.” 2 Bay ge elimeni ni àra ècia nahkay ti àzalay bay məgri tʉwi ni, àhi ahkado : “Pakama ya nìci, mis tə̀ɗəmkuk ni ti àsu bi. Nihi ti slaslukabu siŋgu goro ni ka wakita ti kə̂vu wakita gani, aɗaba nara nizligaba kur e tʉwi ni ba.” 3 Bay magray tʉwi nakəŋ àra ècia tə̀hia ma na nahkay ti àɗəm : “Bay ya nəgri tʉwi ni ara ezligaba nu e tʉwi ni ba ni ti anagray ahəmamam ? Njəɗa goro day àbi ga məwəs vədaŋ bi, mahəŋgalay zlam day mimili awərki nu ni. 4 Ere ye ti nagray ni ti nihi : wuɗaka tara tizligaba nu e tʉwi ni ba nahəma, nagray zlam ti mis atəgəskabu nu afa gatay ka ya ti tìzligaba nu e tʉwi ba ni.” 5 Nahkay naŋ nakəŋ àzalabiyu ndam ya ti àkəli duwa ana tay ni ɗek bəlaŋ àna bəlaŋ. Duwa nani ya àkəli ana tay ni ti ga bay ge elimeni ni. Tàra tìnjikaba ti àhi ana maslaŋa nahaŋ e kiɗiŋ gatay bu ahkado : “Duwa ga bay ya nəgri tʉwi ni, àfuk ti ehimey ?” 6 Naŋ nani àhəŋgrifəŋ, àhi : “Àfu amal gurda diŋ.” Eslini bay magray tʉwi ni àhi : “Zay wakita ga duwa gayak ni, njəhaɗa digʉs bəki weceweci gurda kru kru zlam.” 7 Mək àhi ana maslaŋa nahaŋ keti : “Nak ti àfuk ehimey ?” Maslaŋa nani àhəŋgrifəŋ, àhi : “Buhu ga *alkama àfu diŋ.” Àhi : “Zay wakita gayak, bəki kru kru azlalahkər.” 8 Bay ge elimeni ni àra ècia ti bay məgri tʉwi ni àgosa naŋ a nahəma, àzləbay naŋ, aɗaba ànjəhkia ka vu gayaŋ a. Nəɗəm nahəma, mis ga duniya ti tə̀njəha e kiɗiŋ gatay ba tə̀tama ga ndam ge Melefit na.

9 « Nu ti ere ye ti nəhi ana kʉli nahəma nihi : Siŋgu ti agosay mis. Lekʉlʉm ti vumi ana mis ndahaŋ ti tîgi zləbəba gekʉli. Tamal kə̀gruma nahkay nahəma, ka ya ti siŋgu ni amandavfəŋa kè kʉli a ti atəgəskabu kʉli a ahay bu ; ahay gani nani ti àmbəɗ ɗay-ɗay do. 10 Tamal ti mis agray tʉwi ku gʉziteni àna jiri nahəma, agray tʉwi gəɗakani àna jiri daya. Tamal agosay mis e tʉwi ku gʉziteni bu nahəma, agosay mis e tʉwi gəɗakani bu daya. 11 Siŋgu ti agosay mis. Nahkay tamal ti lekʉlʉm kə̀grum tʉwi ge jiri àna naŋ ndo nahəma, Melefit aməvi zlam ya sulumani eɗeɗiŋeni ni ana kʉli aw ? Aha, amavay do ! 12 Nahkay day, tamal kə̀grum tʉwi ge jiri àna zlam ge mis ndahaŋ ndo nahəma, Melefit aməvi zlam gekʉli gekʉleni ana kʉli aw ? Aha, amavay do !

13 « Maslaŋa àbi esliki məgri tʉwi ana bay ahay cʉ bi. Emizirey bəlaŋ gani, amawayay naŋ nahaŋ ni, ahkay do ni aməgəsiki ma ana nahaŋ ni do, ana naŋ nahaŋ ni ti ni aməgəsiki ma. Lekʉlʉm day tamal kəɗəbum siŋgu hi hi ti kìslʉmki məgri tʉwi ana Melefit koksah. »

Zlapay ga Yezu gərgərani ndahaŋ

(Meciyʉ 11.12-13 ; 5.31-32 ; Mark 10.11-12)

14 Ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tàra tìcia ma ga Yezu ya àɗəm na ɗek ti tèyefiŋ, aɗaba nday tawayay siŋgu gəɗak. 15 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm nahəma, kè eri ge mis ti kəɗəmum lekʉlʉm ndam jireni. Ay ti Melefit àsəra ere ye ti a huɗ gekʉli bu na. Zlam ya ti mis tə̀ɗəm zlam gəɗakani ni, kè eri ge Melefit ti zlam nani zlam magədavani àɓəlay do simiteni. »

16 Yezu àɗəm keti : « *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni akaba pakama ga ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray *pakama Melefit ni ti mis tə̀bu tagray tʉwi àna naŋ duk àbivu ana sarta ge Zeŋ bay məbaray mis ni. Kwa ka sarta gani nani tə̀bu təhi *Ma Mʉweni Sulumani àki ka *Məgur ge Melefit ana mis. Məgur ge Melefit ti ku way way do day akaɗvu àna njəɗa gayaŋ ɗek ga məhuriyani. 17 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, huɗ melefit akaba haɗ ni ɗek atəndav, ay asak ma ge Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ku gʉziteni nəŋgu ni mandav gani zləzlaɗa.

18 « Ku way way do àgara wal gayaŋ a, mək àda wal nahaŋ a nahəma, maslaŋa nani àgra hala. Tamal maslaŋa nahaŋ àza wal ya ti zal gani àgara naŋ na ti maslaŋa nani day àgra hala. »

Ma gozogul àki ka bay ge elimeni nday ata Lazar

19 Yezu àɗəm keti : « Zal nahaŋ àbu naŋ bay ge elimeni. Abakabu azana sulumani ga siŋgu kayani, kəlavaɗ agray wuməri àna zlam məzumani məcərani kayani ni. 20 Zal nahaŋ àbu, slimi gani Lazar. Naŋ zal talaga, andəhaɗ kəlavaɗ kà mahay ga bay ge elimeni ni. Vu gayaŋ ni ɗek ambələk. 21 Awayay ti azum zlam ya adəgaya adəgafəŋa kà məlaŋ məzumki zlam ga bay ge elimeni na, ay ti tə̀vi do. Kərá tara tindigiɗ ambələk gayaŋ ni sawaŋ. 22 A vaɗ nahaŋ zal talaga nakəŋ àməta. Àra àməta zla nahəma, *məslər ge Melefit tə̀zoru naŋ afa ge Melefit ti tânjəhaɗkabu akaba Abraham. Bay ge elimeni nakəŋ àməta daya, nahkay tìleba naŋ a. 23 Tàra tìleba naŋ a ti òru a məlaŋ ge *kisim vu, eslini naŋ àbu acakay daliya dal-dal. Naŋ àbu eslini ti àmənjoru agavəla, èpioru Abraham nday ata Lazar manjəhaɗkabani. 24 Àra èpia tay a ti àzlah, àhi ana Abraham ahkado : “Abraham baba goro ni, nə̂suk cicihi ti ! Kam-kam slərbiyu Lazar ti mə̂təlviyu weleher gayaŋ a yam vu ti mə̂fuki ka arəɗ ga məvu liŋ-liŋeni, aɗaba nu nə̀bu ahalay a aku bu, nagray daliya dal-dal.” 25 Ay Abraham àhəŋgrifəŋoru, àhi : “Wur goro ni, sərki ti a manjəhaɗ gayak bu ka dala ahaslani ti kə̀ŋgəta zlam sulumana dal-dal, ay Lazar ti ni àgra daliya dal-dal. Nihi nahəma, naŋ àbu aŋgət zlam sulumani ga məhəŋgrivu ɓəruv, nak ti ni kacakay daliya. 26 Akaba nani ɗek nəŋgu ni, *eviɗ gəɗakani àbu e kiɗiŋ geli bu akaba kʉli. Nahkay maslaŋa ya ti ecik ahalay akoru afa gekʉli ni ti èsliki do. Maslaŋa ya ti ecikbiyu afa gekʉli ara afa geli a ni day èsliki do.” 27 Bay ge elimeni nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : “Tamal nahkay ti nahəŋgalay kur kam-kam baba goro ni, sləroru Lazar a magam afa ga bəŋ goro, 28 aɗaba bəza ga mmawa tə̀biyu eslini nday zlam. Hi ana Lazar ti môru mə̂hivu ana tay ti tàra ka məlaŋ ga daliya hini va ba daya.” 29 Abraham àhi ahkado : “Nday tə̀bu àna wakita ge Mʉwiz akaba wakita ga ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray *pakama ge Melefit ni. Ahàr àɗəm təbi slimi ana pakama ya a wakita nday nani bu ni lala.” 30 Bay ge elimeni nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : “Aha, Abraham baba goro ni, nahkay do. Ay tamal maslaŋa àŋgaba e kisim ba, arəkioru ka tay, ahivù ma gani ana tay nahəma, atambatkaba majalay ahàr gatay na.” 31 Ay Abraham àhi ahkado : “Tamal tə̀bi slimi ana pakama ge Mʉwiz akaba ga ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit ni do nahəma, ku tamal maslaŋa mâŋgaba e kisim ba, mə̂hi pakama ana tay nəŋgu ni, tìciiki do simiteni.” »

17

Magudar zlam akaba məmbərfəŋana

(Meciyʉ 18.6-7, 21-22 ; Mark 9.42)

1 Yezu àhi ma ana ndam maɗəbay naŋ ni keti, àhi ana tay ahkado : « Zlam ya ejiŋkia mis ke divi a ni ti tə̀bu. Ŋgay tə̀bi ti àɗəmvu koksah. Ay tamal maslaŋa agray zlam ya ti ejiŋkia mis ke divi a nahəma, maslaŋa nani cicihi amələki, 2 hojo təwəliviyu avar gəɗakani a dəŋgu vu dondul mək tizligiyu naŋ a *dəluv gəɗakani vu dəzləz. Ndam ya təfəku ahàr, mis tə̀ɗəm tìsli araŋa do akaɗa ga bəza ciɓ-ciɓeni ni ti, tamal ti maslaŋa agray ti ku way way do e kiɗiŋ gatay bu mîjikia ke divi a nahəma, hojo tə̂gri nahkay. 3 Nahkay ti bumi slimi ana ahàr gekʉli !

« Tamal wur ga muk àgudaruka zlam a ti hiki lala. Tamal àsərkia ka zlam magudarani gayaŋ na, àɗəm “Nàgray va do” nahəma, mbərfəŋa. 4 Ku tamal àgudaruka zlam a sak adəskəla a vaɗ ba mək ara afa gayak a sak adəskəla ahuk : “Nə̀sərkia ka zlam ya nàgudaruk na, nàgray va do” nahəma, mbərfəŋa. »

Məfəki ahàr ke Melefit

5 Ndam *asak ga Bay geli Yezu tə̀hi ana Yezu ahkado : « Mawayay kâgray ti mə̂fəki ahàr ke Melefit àkivu ti. » 6 Bay geli àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Ku tamal məfəki ahàr gekʉli ke Melefit kay do, àbu gʉzit akaɗa hilfi ga zlam gʉziteni ciliŋ nəŋgu ni, kislʉmki məhiani ana məŋ ga zlam hini : “Raɗvaba, kâru kânjəhaɗ a *dəluv gəɗakani vu” nəŋgu ni, amagravu. »

Manjəhaɗ ga ndam məgri tʉwi ana Melefit

7 Yezu àɗəm keti : « Bi mis e kiɗiŋ gekʉli bu bay məgri tʉwi gayaŋ naŋ àbu awəs vədaŋ ahkay do ni ahətay zlam. Tamal àsləkabiya e gili na ti bay ahay ni ahi ahkado : “Ra kânjəhaɗa weceweci, kə̂zum zlam” aw ? 8 Aha ! Ahi ahkado : “Dʉaya zlam məzumana. Kìdia ti kâmbatkabu azana, kə̂həlubiya zlam məzumani na. Kə̀həlubiya ti cika kà gəvay goro a ga məhəlubiyu zlam ndahaŋ ya nawayay na. Ka ya ti anəzuma akaba enisia goro a nahəma, nak akəzum akaba ekisi gayak.” Bay ahay ni aməhi nahkay sawaŋ do aw ? 9 Bay magray tʉwi ni tamal àgra tʉwi ya tə̀hi na ti bay ahay ni agri sʉsi aw ? Àgri do. 10 Nahkay lekʉlʉm day tamal kə̀gruma tʉwi ya Melefit àhi ana kʉli grum na ti ɗəmum : “Leli ndam məgri tʉwi ana Melefit ciliŋ. Ere ye ti àhi ana leli grum ni, màgra àndava.” »

Yezu ahəŋgaraba ndam ambələk a kru

11 Ka ya ti Yezu akoru a Zerʉzalem nahəma, asləkaba gwar ke ekwi ga haɗ *Samari nday ata haɗ *Gelili a. 12 Naŋ àbu ahuriyu a kəsa nahaŋ vu ni ti ndam ambələk kru tə̀rəkia, tìcik cak. 13 Tə̀zlah, tə̀ɗəm : « Yezu gəɗakani geli, mə̂suk cicihi ti. » 14 Yezu nakəŋ àra èpia tay a ti àhi ana tay ahkado : « Dəgum afa ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, ti tamənjaki ke kʉli. »

Ka ya ti nday tə̀bu takoru nahəma, tàŋgaba, tìgia mis njəlatana. 15 Bəlaŋ gatay àra èpia àŋgaba ti àŋgəkibiyu ka Yezu, àzləbabiyu Melefit àna zlahay. 16 Àra ènjikia ka Yezu a ti àbəhaɗi mirdim, meleher ndiɓ ana haɗ, àgri sʉsi dal-dal. Zal nani ti zal Samari. 17 Yezu àɗəm : « Mis tìgi njəlata ti nday kru do aw ? Ay nday ambəlmbani ni nday eley ? 18 E kiɗiŋ gatay ambəlmbani ni bu ni ti mis àbi aŋga agri sʉsi ana Melefit bi aw ? Si zal madurlaŋ hini ciliŋ ni ! » 19 Eslini Yezu àhi ana maslaŋa ya àŋgəkia ni : « Cikaba, ru a magam. Melefit àhəŋga kur a aɗaba kə̀fəkua ahàr a palam. »

Məgur ge Melefit akaba maŋga ga Wur ge Mis a

(Meciyʉ 24.23-28, 37-41)

20 Ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀rəkia ka Yezu a, tə̀hi ahkado : « *Məgur ge Melefit ti amənjəki ananaw ? » Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Məgur ge Melefit anjəki nahəma, èpivu do. 21 Nahkay atəɗəm : “Naŋ hi !” ahkay do ni : “Naŋ tegi !” do. Nəɗəm nahəma, Məgur ge Melefit ti ànjəkia e kiɗiŋ gekʉli ba àndava. »

22 Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Sarta nahaŋ amara ti akawayum mipi nu *Wur ge Mis ku vaɗ bəlaŋ, ay ti ekipʉm nu do. 23 Ka sarta gani nani atəhi ana kʉli : “Naŋ tegi !” ahkay do ni “Naŋ hi !” Ay tamal tə̀hia ana kʉli a nahkay ti kə̀dəgum ba, kə̀ɗəbum tay ba. 24 Aɗaba mam, ka fat ya ti nu Wur ge Mis anaŋga nahəma, mis etipi nu akaɗa ga avər ya abay aku, aslaɗay huɗ melefit ɗek ni. 25 Ay wuɗaka anaŋga ti ahàr àɗəm mis ye e hini vu ni tə̀gəskabu nu do, tə̂gru daliya dal-dal day kwa. 26 Ere ye ti àgravu ke zemeni ge Nʉwi ni amagravu ka fat ya ti nu Wur ge Mis anaŋga ni. 27 Ke zemeni gani nani ti mis tə̀bu təzum zlam, tisi zlam, taday wál, wál day taday zawal. Nday tə̀bu tagray zlam nday nani nahkay duk àbiviyu ana vaɗ ya ti Nʉwi àhuriyu a *slalah ga yam gəɗakani vu ni. A vaɗ gani nani ti yam àrəhvù məlaŋ ɗek, èziŋeba mis na ɗek kəɗap. 28 Amagravu akaɗa ya àgravu ke zemeni ga *Lot ni daya. Ke zemeni gani nani ti mis tə̀bu təzum zlam, tisi zlam, təsəkum zlam, təsəkumoru zlam, tajav zlam, tələm ahay. 29 Ay ka fat ya ti Lot àsləka a *Sodom a ni ti aku akaba zlam nahaŋ ya aku agəs akaɗa ga asas ya aku agəs ni dal-dal àdəgakia ka ndam ga kəsa nana kwa e melefit ba akaɗa ga avər ya atəɗ na, èviyekaba tay a ɗek. 30 Nahkay ka fat ya ti Melefit amaŋgazli nu Wur ge Mis ana mis ɗek nahəma, zlam gani amagravu ka məsərki gatay do.

31 « Ka fat gani nani ti tamal mis nahaŋ naŋ àbu ka *dalahar ga ahay gayaŋ, zlam gayaŋ tə̀vu a ahay bu nahəma, àhəraya, àhuriyu a ahay vu ga məhəlaya zlam gayaŋ a day ba. Nahkay day maslaŋa ya ti naŋ e gili ni àŋga a magam a ba, mâcuhway hʉya. 32 Nəɗəm nahəma, ere ye ti àgrakivu ka wal ga Lot ni ti àgəjazlki ahàr ke kʉli ba ! 33 Maslaŋa ya ti awayay ajəgur sifa gayaŋ ti àmət ba ni ti emijiŋ, ay maslaŋa ya ti emijiŋ sifa gayaŋ nahəma aməjəgur sawaŋ, aməmət ɗay-ɗay do. 34 Nəhi ana kʉli nahəma, ka ya ti anaŋga ni ti ku tamal mis cʉ nday ka slalah bəlaŋ ga məlavaɗ nəŋgu ni atazay bəlaŋ gani, atəmbərbu nahaŋ ni ti amagravu tata. 35 Ku tamal wál cʉ tihikabu humbu ka ahar bəlaŋ nəŋgu ni, atazay bəlaŋ gani, atəmbərbu nahaŋ ni ti amagravu tata. [ 36 Ku tamal zawal tə̀bu e gili ka ahar bəlaŋ nəŋgu ni, atazay bəlaŋ gani, atəmbərbu nahaŋ ni ti amagravu tata.] »

37 Yezu àra àɗəma pakama nana ti ndam maɗəbay naŋ ni tə̀hi ahkado : « Bay geli, ere gani nani amagravu ti eley ? » Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, ka məlaŋ ya zlam məmətani àvu ni ti mambá təcakalavu eslini. »

18

Ma gozogul àki ka wal madakway akaba bay magray seriya

1 Yezu àhi ma *gozogul ana ndam maɗəbay naŋ ni, ti tâhəŋgalay Melefit a sarta bu ɗek kəlavaɗ, tə̀mbrəŋ ba simiteni. 2 Àɗəm ahkado : « Bay magray seriya nahaŋ àbu a kəsa nahaŋ bu. Bay gani nani ti àdi slimi ana mis do ; ku Melefit day aŋgwaz àwərfəŋa naŋ a do. 3 A kəsa gani nani bu nahəma, wal madakway nahaŋ àbu. Wal nani àra sak ehimeya afa ga bay magray seriya na, àhi ahkado : “Maslaŋa nahaŋ àgudarua zlam a, ay ti nawayay ti kəgru seriya gani.” 4 Naŋ gani sak ehimeya àcuhway məgri seriya ni ndo. Ay a vaɗ nahaŋ zla nahəma, bay magray seriya nakəŋ àɗəm ahkado : “Ku tamal nàgrafəŋa aŋgwaz kè Melefit a do, nə̀di slimi ana mis do nəŋgu ni, 5 wal madakway hini ti ahəlu muru, hojo nəgri seriya gayaŋ ni. Do ni ti wal ni naŋ àbu ara nahkay ti anəŋgətfəŋa ahàr a do.” » 6 Eslini Bay geli àɗəm ahkado : « Bay magray seriya nani ti mis jireni do. Ay cʉm pakama gayaŋ ya àɗəm ni ! 7 Naŋ tekeɗi àgray nahkay ti Melefit naŋ jireni ni ti aməgri jiri gayaŋ ana ndam ya àdaba tay a ni do aw ? Aməgri ana tay, aɗaba tə̀bu tahəŋgalay naŋ məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek. Amamənjaləŋ ana tay àna eri ahkay ciliŋ aw ? Aha ! 8 Nəhi ana kʉli nahəma, aməgri jiri gayaŋ ana tay ke weceweceni hʉya. Ay ka ya ti nu *Wur ge Mis anaŋga a məlaŋ va ni ti anədi ahàr ana mis ya təfəki ahàr ke Melefit ni aw ? »

Ma gozogul àki ka zal Feriziyeŋ nday ata bay məhəl hadam

9 Yezu àɗəm ma *gozogul nahaŋ keti. Àhi ana ndam ya ti tə̀ɗəm nday ndam jireni, tamənjaləŋ kè mis ndahaŋ akaɗa tə̀sər zlam do ni. Àɗəm ahkado : 10 « A vaɗ nahaŋ ndam ndahaŋ nday cʉ tə̀huriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu ga mahəŋgalay Melefit. Bəlaŋ gani zal *Feriziyeŋ, naŋ nahaŋ ni ti ni bay *məhəl hadam. 11 Eslini ti zal Feriziyeŋ ni ècik jik, àhəŋgalay Melefit a məɓəruv gayaŋ bu, àɗəm ahkado : “Bay Melefit goro ni, nəgruk sʉsi aɗaba nu ti akaɗa ge mis ndahaŋ ni do. Mis ndahaŋ ni ti ndam akal, ndam jireni do, ndam magray hala. Nday ti akaɗa ga bay məhəl hadam nini. 12 Nu zla nahəma nəgəs ndəra sak cʉ a huɗ ga gosku bu ; a huɗ ga zlam goro kurani ya nəŋgət ni bu lu, nəzaba bəlaŋ, nəvuk.” 13 Bay məhəl hadam ni ti ni ècik cak, eri tekeɗi àwayay mazoroni e melefit vu ndo, àbəki ahar duc ka məɓəruv, àɗəm ahkado : “Bay Melefit goro ni, nu bay magudar zlam, nəsuk cicihi ti.”* » 14 Eslini Yezu àhi ana tay : « Nəhi ana kʉli nahəma, ka ya ti tàhəraya, tə̀bu takoru a magam ni ti maslaŋa ya Melefit àmbərfəŋa zlam magudarani gayaŋ na àndava ni ti nani bay məhəl hadam ni. Zal Feriziyeŋ ni ti Melefit àmbərfəŋa zlam magudarani gayaŋ na ndo. Aɗaba mam, maslaŋa ya ti àɗəm naŋ gəɗakani ni ti Melefit aməhi : “Nak gʉziteni” sawaŋ. Ay maslaŋa ya ti àɗəm naŋ gʉziteni nahəma, Melefit aməhi : “Nak gəɗakani” sək sawaŋ. »

Yezu agri sulum ge Melefit ana bəza ciɓ-ciɓeni

(Meciyʉ 19.13-15 ; Mark 10.13-16)

15 Mis ndahaŋ tə̀həlibiyu bəza ciɓ-ciɓeni ana Yezu ti mə̂gri *sulum ge Melefit ana tay àna məbəki *ahar gayaŋ ka tay. Ndam maɗəbay naŋ ni tìpia tay a ti tə̀ləgi ana tay. 16 Yezu àra ècia ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu tələgi ana mis ni ti àzalay tay, àhi ana tay ahkado : « Mbrəŋum bəza târa afa goro a, kə̀cumfəŋa tay a ba. Aɗaba mam, *Məgur ge Melefit ti ga ndam ya tə̀bu akaɗa ga bəza ni. 17 Nəhi ana kʉli nahəma, ahàr àɗəm ku way way do mə̂gəskabu Məgur ge Melefit akaɗa ga wur gʉziteni ya eciiki slimi ana bəŋani ni. Tamal àgəskabu nahkay do nahəma, èsliki məhuriyani a *Məgur ge Melefit vu koksah. »

Bay ge elimeni

(Meciyʉ 19.16-30 ; Mark 10.17-31)

18 Bay ga ndam *Zʉde nahaŋ àrəkia ka Yezu a, àhi : « Mʉsi sulumani, ti nə̂ŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ti nâgray ahəmamam ? » 19 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Kazalay nu mis sulumani ti kamam ? Mis sulumani ti àbi, si Melefit ciliŋ. 20 Ere ye ti kìhindi ni ti, *Divi ge Melefit ya àvi ana mis ni ti kə̀səra tay a do aw ? Kàgray hala ba ; kə̀kaɗ mis ba ; kìgi akal ba ; kagray sedi ti kàsəkaɗ malfaɗa ba ; həŋgrioru ahàr a haɗ ana ata buk ata muk. † » 21 Eslini zal nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Divi nani ti nə̀gəskabá ɗek kwa nu a wur wurani. » 22 Yezu àra ècia pakama gayaŋ na ti àhi ahkado : « Kekileŋa zlam àhəcukivu bəlaŋ. Səkumoru zlam gayak ɗek ti kîdi siŋgu gani ana ndam talaga. Nahkay ti akəŋgət elimeni e melefit bu. Akagra zlam nana ɗek nahəma, kâra, kâɗəbay nu. » 23 Naŋ nakəŋ àra ècia ma ga Yezu ya àhi na ti ma gani àhəlia ahàr a, aɗaba elimeni gayaŋ àbu dal-dal.

24 Yezu àra èpia naŋ a, ahàr àbu ahəli ti àɗəm ahkado : « Ndam ge elimeni tə̂huriyu a Məgur ge Melefit vu ni ti zləzlaɗa dal-dal. 25 Ezligwemi ahuriyu e eviɗ ge lipri vu kwalac ti agravu aw ? Ay ti bay ge elimeni mə̂huriyu a Məgur ge Melefit vu ni ti zləzlaɗa dal-dal, àtama ge ezligwemi ya ahuriyu e eviɗ ge lipri vu na. » 26 Ndam ya ti tìci ma gayaŋ ya àɗəm ni tə̀ɗəm : « Ay tamal nahkay ti way ti Melefit amahəŋgay naŋ way ? » 27 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Ere ye ti mis tàgray koksah ni, Melefit agray tata. »

28 Piyer àra ècia ma ga Yezu na ti àhi ahkado : « Iy zla, leli mə̀mbrəŋa zlam geli a, maɗəbay kur ti ahəmamam ? » 29 Yezu àhi ana tay : « Nəhi ana kʉli nahəma, tamal mis àmbərba zlam gayaŋ azuhva Məgur ge Melefit a, bi àmbərbu ahay gayaŋ, wal gayaŋ, bəza ga məŋani, ata bəŋani ahkay do ni bəza gayaŋ nahəma, 30 aməŋgətvù zlam nday nani kay nihi ka sarta hini. Ka məlaŋ mʉweni ya Melefit amagraya ni day aməŋgət sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. »

Yezu aɗəm keti aməmət mək amaŋgaba e kisim ba

(Meciyʉ 20.17-19 ; Mark 10.32-34)

31 Yezu àzalakabu ndam *asak gayaŋ kru mahar cʉeni ni, àhi ana tay ahkado : « Cʉm day, nihi ti leli mə̀bu məcəloru a Zerʉzalem, aɗaba zlam ya ti ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit tə̀ɗəmku ka nu, nu *Wur ge Mis ni ɗek amagravu ti eslini. 32 Mis atəgəsi nu ana ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni. Nday gani nani eteyefʉ, etindivi nu, etitifʉviyu esliɓ e eri vu, 33 atəzləɓ nu àna kurupu, atakaɗ nu, mək a vaɗ ya mahkər ti anaŋgaba. » 34 Yezu àra àɗəma ma nahkay ti ndam asak gayaŋ ni tìciaba ndo. Ma gani nani maŋgahkiani ka tay, ma ga Yezu ya awayay aɗəm ni ti tə̀səraba ndo.

Yezu ahəŋgaraba zal wuluf a

(Meciyʉ 20.29-34 ; Mark 10.46-52)

35 Yezu nday akaba mis kay tə̀bu takoru a Zeriko, tìnjʉa wuɗak. Eslini ti zal wuluf nahaŋ naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa kà gəvay ge divi, ahəŋgalay zlam. 36 Zal wuluf ni àra ècia daɗay ge mis kayani ya ti tasləkafəŋa ni ti àɗəm ahkado : « Mam agravu mam ? » 37 Tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Yezu zal Nazaret naŋ àbu akoru àna divi hini, do ni ti ahəmamam. » 38 Naŋ nakəŋ àra ècia ti àdi ana zlahay, àɗəm : « Yezu *Wur ge Devit, nə̂suk cicihi ti ! » 39 Nday ya ti tə̀bu takoru kama ga Yezu ni tə̀ləgi ana zal wuluf ni, ti mâlakakaba. Naŋ nakəŋ àzlahkivu kay kay sawaŋ, àɗəm : « Wur ge Devit, nə̂suk cicihi ti ! » 40 Yezu àra ècia zlahay na ti ècik, àɗəm tə̂zibiya naŋ a. Zal wuluf ni àra ènjia ti Yezu èhindifiŋa ma, àhi ahkado : 41 « Kawayay ti nə̂gruk mam ? » Zal wuluf ni àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Bay goro, nawayay ti nîpi divi akaɗa ge mis ni bilegeni ti. » 42 Yezu àhi : « Pi divi akaɗa ge mis ni. Melefit àhəŋga kur a aɗaba kə̀fəkua ahàr a palam. » 43 Ka ma geli hini èpi divi hʉya. Naŋ àbu epi divi nahkay ti àɗəboru Yezu àna mazləbay Melefit. Mis ya tə̀bu eslini ni ɗek tàra tìpia naŋ a ti nday day tàzləbay Melefit.

19

Yezu nday ata Zese

1 Yezu ènjʉa a Zeriko a. Naŋ àbu asawaɗay a huɗ ga kəsa bu. 2 A kəsa gani nani bu ni ti zal nahaŋ àbu, slimi gayaŋ Zese, naŋ gəɗakani ga ndam *məhəl hadam, elimeni gayaŋ àbu dal-dal. 3 Àra ècia ti Yezu naŋ àbu ara nahəma, awayay ti mîpi naŋ. Ay ti èsliki mipi naŋ do, aɗaba àhəca àna zəbal a, mis dal-dal tìmbiva e eri va. 4 Nahkay naŋ nakəŋ àcuhworu gwar kama ka məlaŋ ga Yezu ya akoru ni, àcəliyu a məŋ ga akram vu ti mîpi Yezu. 5 Yezu àra ènjia ka məlaŋ nana ti àmənjoru agavəla, àhi ana Zese nakəŋ ahkado : « Zese, həraya weceweci, aɗaba kani ti si nakoru nanjəhaɗ afa gayak kwa. »

6 Nahkay Zese nakəŋ àhəraya weceweci, tòru a magam afa gayaŋ. Tòru tìnjʉa ti àgəskabu Yezu àna məmərani. 7 Mis tàra tìpia Yezu àdoru afa ge Zese ti tə̀ŋguzay ma, tə̀ɗəm ahkado : « Maslaŋa ya ti àdoru anjəhaɗ afa gani ni ti bay magudar zlam timey ! » 8 Ay Zese nakəŋ ècik jik, àhi ana Bay geli ahkado : « Ci day Bay goro, nihi ti nidi telma ga zlam goro ana ndam talaga. Tamal nə̀həlfəŋa siŋgu kà maslaŋa, àtamkia ka ya akal apəl na ti anəpəlivù huɗ faɗ. » 9 Yezu àra ècia pakama nana ti àhi ana Zese ahkado : « Kani ti nàra a huɗ ahay gayak va ti ga mahəŋgay mis. Aɗaba mam, nak day wur huɗ ga Abraham : 10 nu *Wur ge Mis nàra ti ga maɗəbay ndam ya tə̀sər Melefit do ni, ti nâhəŋgay tay. »

Ma gozogul àki ka bay ya èdi siŋgu ana ndam məgri tʉwi ni

(Meciyʉ 25.14-30)

11 Ka ya ti mis tə̀bu təbi slimi ana ma ga Yezu ya àɗəm ni ti àhi ma nahaŋ ana tay àna ma *gozogul. Àhi ma gani nani ana tay ti aɗaba ènjʉa a Zerʉzalem a wuɗak, mis day tə̀hi ana ahàr hi ti Melefit ara anjəki ka Məgur gayaŋ hʉya. 12 Àhi ana tay nahəma : « Mis nahaŋ àbu gəɗakani a kəsa nahaŋ bu. Awayay akoru ka haɗ driŋeni ti tə̂vibiyu bay ga mara məgur kəsa gayaŋ. 13 Ara asləka wuɗak nahəma, àzalakabu mis kru e kiɗiŋ ga ndam məgri tʉwi gayaŋ ni bu, èdeki siŋgu ga gru bəlaŋ bəlaŋ ka tay, àhi ana tay ahkado : “Nu nə̀bi ti mbatumvu àna naŋ hayaŋ.” Mək naŋ nakəŋ àsləka, òru e mirkwi gayaŋ ni. 14 Zal nani ti ndam ga kəsa gayaŋ tàwayay naŋ do. Naŋ nakəŋ àra àsləka ti tə̀sləroru mis ndahaŋ kələŋ gayaŋ ga məhi ana maslaŋa ya akoru afiyu naŋ a bay vu ni ahkado : “Naŋ hini egi bay geli ti leli màwayay do.”

« 15 Akaba nani ɗek tə̀fiya naŋ a bay ni va sawaŋ. Kələŋ gani àsləkabiya. Àra ènjia ti àzalakabu ndam məgri tʉwi gayaŋ ya èdi siŋgu ana tay ni keti. Awayay asərkaba tàmbatva àna siŋgu na akaɗa gayaŋ ya àhi ana tay na waw. 16 Nahkay maslaŋa ya ti enjenjeni ni àrəkia àhi ahkado : “Bay goro, àna siŋgu ya kə̀vu bəlaŋani ni ti nàmbatva àna naŋ a, nə̀ŋgətkia ndahaŋ a kru.” 17 Eslini bay ni àhi : “Àɓəlay, nak bay magray tʉwi sulumani. Nihi ti nəfiyu kur a bay vu, kəgur kəsa kru, aɗaba kə̀grua tʉwi sulumana àna zlam gʉziteni hini ya nə̀vuk na.” 18 Naŋ ye cʉ ni day àrəkia àhi ahkado : “Bay goro, àna siŋgu ya kə̀vu bəlaŋani ni ti nàmbatva àna naŋ a, nə̀ŋgətkia ndahaŋ a zlam.” 19 Nahkay bay ni àhi ahkado : “Nak ti ni kəgur kəsa zlam.” 20 Mək bay məgri tʉwi nahaŋ àrəkia, àhi ahkado : “Bay goro, siŋgu ya kə̀vu ni ti nihi. Nə̀wəlki ke kece-kece, nàŋgahukkaba. 21 Nàgray nahkay ti aɗaba nàgrafuka aŋgwaz a. Nə̀səra manjəhaɗ gayak a, nak mis zləzlaɗani, kə̀mbrəŋ mis do. Zlam ya ti nak kàfəkaɗ ndo ni day kazay, zlam ya ti kìzligi ndo ni day kabaz.” 22 Eslini bay ni àhi ahkado : “Nak ti kàgray tʉwi sulumani do. Nihi ti nagrafuka seriya akaɗa ga pakama gayak ya kə̀ɗəmaya na. Kə̀səra manjəhaɗ goro a, nu mis zləzlaɗani, nə̀mbrəŋ mis do, zlam ya ti nàfəkaɗ ndo ni day nazay, zlam ya ti nìzligi ndo ni day nabaz zla do aw ? 23 Tamal kə̀səra nahkay ti kə̀vi siŋgu goro ni ana ndam macakalani ndo ni ti kamam ? Nihi nàsləkabiya ti amal nə̀dia ahàr a èwikia.” 24 Mək àhi ana nday ye eslini ni ahkado : “Zumfəŋa siŋgu na, kə̂vumikivu ana maslaŋa ya ti gayaŋ kruani ni.” 25 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : “Siŋgu tə̀fəŋ kru àndava timey, bay geli !” 26 Eslini àhi ana tay : “Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti zlam gayaŋ àbu ni ti atəvikivu. Ay maslaŋa ya ti zlam gayaŋ àbi ni ti ku ere ye ti àfəŋ ni day atəzafəŋa. 27 Yaw ndam ya tizirey nu, tawayay ti nə̀gur tay do ni ti gəsumubiya tay a, sliŋʉm tay kè eri goro pat pat.” » 28 Yezu àra àɗəm ma *gozogul na nahkay ti òru kama, tə̀cəloru a Zerʉzalem akaba mis ya ti taɗəbay naŋ ni.

Yezu enjiyu a Zerʉzalem wuɗak

(Meciyʉ 21.1-11 ; Mark 11.1-11 ; Zeŋ 12.12-19)

29 Ka ya ti tòru tìnjʉa a kəsa Betfazi ata Betani a gwar ka həma *Oliviye ni va wuɗak nahəma, Yezu àslər ndam maɗəbay naŋ ni cʉ, 30 àhi ana tay ahkado : « Dəgum a kəsa tegʉni ya kama gekʉli ni vu. Ekinjʉmiya nahəma, akədumi ahàr ana wur ga azoŋgu məwəlani. Wur ga azoŋgu nani ti maslaŋa àcəlkiyu ɗay-ɗay faŋ ndo. Picehʉmbiya, zumubiya. 31 Ay tamal maslaŋa èhindifiŋa ma kè kʉli a, àhi ana kʉli : “Kepicehʉm ti kamam ?” ti humi ahkado : “Bay geli awayay.” »

32 Nahkay nday ya ti Yezu àslər tay ni tàsləka, tòru. Tòru tìnjʉa ti tə̀di ahàr ana zlam ni ɗek akaɗa ga pakama gayaŋ ya àhi ana tay ni. 33 Ka ya ti nday tə̀bu tepiceh wur ga azoŋgu ni ti ndam ga azoŋgu ni tə̀hi ana tay : « Kepicehʉm wur ga azoŋgu ni ti kamam ? » 34 Eslini tə̀hi ana tay ahkado : « Bay geli awayay. » 35 Nahkay tə̀zibiyu wur ga azoŋgu ni ana Yezu, tə̀bəki azana ti Yezu mə̂cəlkiyu, mək àcəlkiyu. 36 Ka ya ti Yezu naŋ àbu akoru ni ti mis tàpaɓivoru azana gatay e divi vu.

37 Tòru tìnjʉa ka məlaŋ ya təndəkia ahàr ka həma Oliviye ga moroni a Zerʉzalem a nahəma, mis ya ti taɗəboru naŋ ni ɗek tə̀dəgiki ka mazləbay Melefit àna məmərani azuhva zlam ya nday tìpi, mis ndahaŋ tìpi ɗay-ɗay ndo ni. Tə̀zlah, 38 tə̀ɗəm : « Bay Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana *bay gəɗakani ya ara àna slimi gayaŋ a ni ! * Melefit naŋ agavəla àvia manjəhaɗ sulumana ana mis a. Tâzləbay naŋ a huɗ melefit bu ! »

39 Ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀bu eslini e kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni bu. Tə̀hi ana Yezu ahkado : « Mʉsi, hi ma ana ndam maɗəbay kur ni ti tə̂lakakaba, tə̀zlah ba. » 40 Yezu àra ècia pakama gatay na ti àhi ana tay ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, tamal nday tə̀lakakabá ti akur atəzlah. »

Yezu etʉwi ndam Zerʉzalem

41 Ka ya ti Yezu ènjʉa a Zerʉzalem a wuɗak, èpia kəsa na ti ètʉwi ndam ga kəsa nani. 42 Àɗəm ahkado : « Tamal ti lekʉlʉm day kə̀səruma ahəmamam kəŋgətum manjəhaɗ sulumani akaba Melefit kana nahəma, akal kə̀ŋgətuma àndava. Ay nihi ti maŋgahkiani ke kʉli, kìpʉm do. 43 Nahkay nihi ti vaɗ gani amara, ndam ezir gekʉli atara teveliŋ kəsa gekʉli ni tekesl, atəbivu zlam ana kʉli e divi bu ɗek ga macafəŋa kʉli ga mahərana, atəhurkiyu ke kʉli àna silik. 44 Atabazl kʉli ɗek, etembeɗkaba ahay gekʉli a ɗek besek-besek, atəmbərki akur ka ahàr ga akur nahaŋ do. Aɗaba mam, kə̀sərum sarta ya Melefit àra àmənjaya kʉli a ni ndo. »

Yezu a ahay gəɗakani ge Melefit ni bu

(Meciyʉ 21.12-17 ; Mark 11.15-19 ; Zeŋ 2.13-22)

45 Tòru tìnjʉa a Zerʉzalem a ti Yezu àhuriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu. Eslini àdi ahàr ana ndam məsəkumoru zlam, mək ànjəki ka magaraya tay e mite va. 46 Àhi ana tay ahkado : « Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, Melefit àɗəm : “Ahay goro nahəma, emigi ahay ga *mahəŋgalavù Melefit.” Ay lekʉlʉm ti kàmbatumkaba, ègia ahuzl ga ndam akal a.† »

47 Kələŋ gani naŋ àbu a dalaka ga ahay ge Melefit ni bu, acahi zlam ana mis kəlavaɗ. Eslini gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tàɗəbafəŋ divi ge mijiŋ naŋ. Gəɗákani ga ndam *Zʉde ni day tawayay mijiŋ naŋ. 48 Ay ti tə̀ŋgətfəŋa divi gana ndo, aɗaba ndam Zʉde ɗek tawayay ma ga Yezu, tə̀bu təbi slimi ana ma gayaŋ ya aɗəm ni lala.

20

Tʉwi ga Yezu ya àgray ni ti way àvi divi gani way ?

(Meciyʉ 21.23-27 ; Mark 11.27-33)

1 Yezu naŋ àbu eslini a Zerʉzalem ti a vaɗ nahaŋ àhuriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu. Naŋ àbu acahi zlam ana mis, ahi *Ma Mʉweni Sulumani ana tay nahəma, gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit akaba gəɗákani ndahaŋ tə̀rəkia, 2 tə̀hi : « Hi ana leli, kagray tʉwi hini nahkay ti kə̀ŋgət divi gani ti eley ? Way àvuk divi gani way ? » 3 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Nu day nihindifiŋa zlam bəlaŋ kè kʉli a. Həŋgrumufəŋ : 4 *baray ge Zeŋ ya àbaray mis ni ti njəɗa gani Melefit àvi tək, tək day ti mis tə̀vi aw ? »

5 Tàra tìcia ma na nahkay ti tàgray gejewi e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Tamal məhi : “Melefit àslərbiyu naŋ” hi nahəma, ara ahi ana leli : “Kə̀gəsumkabu pakama gayaŋ ni ndo ni ti kamam ?” 6 Ay tamal məɗəm : “Mis tə̀vi njəɗa gani” ti ndam geli ni ɗek etizligi leli àna akur, aɗaba tə̀ɗəm Zeŋ ti bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit. » 7 Nahkay tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Maslaŋa ya ti àvi divi gani ni ti leli mə̀sər do. » 8 Eslini Yezu àhi ana tay : « Nu day nə̀ɗəfi bay ya ti àvu divi ge tʉwi ya ti nagray ni ana kʉli do bilegeni. »

Ma gozogul àki ka ndam məwəs vədaŋ

(Meciyʉ 21.33-46 ; Mark 12.1-12)

9 Eslini Yezu àhi ma *gozogul hini ana mis ni. Àɗəm ahkado : « Zal nahaŋ àbu nahəma, àjavù məŋ ga zlam * a vədaŋ gayaŋ vu. Kələŋ gani àfivù vədaŋ ni a ahar vu ana mis ti tə̂wəs, mək àsləka, òru e mirkwi ga məpəsiyani zlam gayaŋ. 10 Sarta ga məpalay bəza ga zlam ni àra ènjia ti bay ga vədaŋ ni àslərbiyu bay məgri tʉwi afa ga ndam məwəs vədaŋ ni ti tə̂həlikaboru ja gani gayaŋ. Ay bay məgri tʉwi ni àra ènjia ti ndam məwəs vədaŋ ni tə̀gəs naŋ, tə̀zləɓ, mək tàgaray naŋ, araŋa day àzay a ahar vu ndo. 11 Eslini bay ga vədaŋ ni àslərbiyu bay məgri tʉwi nahaŋ keti. Àra ènjia ti ndam məwəs vədaŋ ni tìndivi naŋ cʉɗ cʉɗ, tə̀zləɓ naŋ, mək tàgaray naŋ, araŋa day àzay a ahar vu ndo daya. 12 Bay ga vədaŋ ni àslərbiyu bay məgri tʉwi nahaŋ keti. Àra ènjia ti ndam məwəs vədaŋ ni tə̀si ambələk mək tə̀zaba naŋ a vədaŋ ni ba, tə̀təloru. 13 Bay ga vədaŋ ni àra ècia ere ye ti àgravu na ti àhi ana ahàr : “Nihi ti nagray ni mam ? Nihi nahəma wur goro àbu, nawayay naŋ dal-dal, nəsləroru naŋ afa gatay. Eminjʉa ti atəgəsiki ma.” Nahkay àslərbiyu naŋ. 14 Ay ndam məwəs vədaŋ ni tàra tìpia wur na naŋ àbu ara ti tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : “Naŋ tegʉni ti mekeji gayaŋ. Makaɗum naŋ ; nahkay ti vədaŋ ni emigi geli.” 15 Àra ènjikia ka tay a ti tə̀gəs naŋ yaw, tə̀zaba naŋ a vədaŋ ni ba, tòru tàkaɗ. »

Eslini Yezu èhindifiŋa ma kà tay a, àhi ana tay ahkado : « Bay ga vədaŋ ni amasləkabiya ti aməgri mam ana ndam məwəs vədaŋ ni mam ? 16 Amara mabazl ndam məwəs vədaŋ ni, mək aməvi vədaŋ ni ana mis ndahaŋ. » Mis ya tə̀bu eslini ni tàra tìcia ma gayaŋ ya àɗəm na ti tə̀ɗəm : « Ere nani ti àgravu ɗay-ɗay ba ! »

17 Eslini Yezu àmənjaləŋ ana tay lala, àhi ana tay ahkado : « A Wakita ge Melefit bu ni ti àbu məbəkiani :

“Akur nahaŋ àbu ti ndam mələm ahay tàwayay magray tʉwi àna naŋ ndo.

Ay ti akur gani nani ègia akur ya akay ahay na ɗek sawaŋ.” †

« Ma gani nani ti lekʉlʉm kəɗəmum awayay aɗəmvaba ti ahəmamam ? » 18 Àhi ana tay keti : « Akur gani nani nahəma, tamal maslaŋa àdəɗkiya ti maslaŋa nani aməhuɓkaba ŋguc ŋguc. Ay tamal akur ni àdəkia ti ni amaŋgəlaɗkaba naŋ a. »

19 Ndam *məsər Wakita ge Melefit akaba gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̀səra Yezu àɗəmki ma gozogul ni ti ka tay. Tàra tə̀səra ti tàɗəbay divi ga məgəs naŋ ke weceweceni hʉya. Ay ti tìsliki məgəs naŋ ndo, aɗaba aŋgwaz àwərfəŋa tay kè mis ya tə̀bu eslini dal-dalani na.

Hadam ya təpəli ana bay ga ndam Rom ni

(Meciyʉ 22.15-22 ; Mark 12.13-17)

20 Eslini gəɗákani nday nani tə̀bu təbi slimi ana Yezu, tə̀slərkibiyu ndam gatay ndahaŋ : ndam nday nani tawayay ti Yezu mâmənjaləŋ kà tay akaɗa nday ndam jireni, tawayay ti mə̂ɗəm ma magədavani ti tə̂gəski naŋ. Gəɗákani nday nani tàgray nahkay ti aɗaba tawayay təgəsi naŋ ana bay ga ndam *Rom ya agur haɗ *Zʉde ni, ti mâgrafəŋa seriya. 21 Nday nakəŋ tàra tìnjikia ti tə̀hi ahkado : « Mʉsi, mə̀səra nak ti ere ye ti kəɗəm akaba ya kacahi ana mis ni ti ɗek jiri. Nak ti kìcirkaba mis a do, kamənjaləŋ ana tay kala-kala, kacahi zlam ya ti Melefit awayay ni ana tay àna jiri gani ciliŋ. 22 Nahkay ti Melefit àvia divi ana leli a ga mabəhaɗi hadam ana *bay gəɗakani ga ndam Rom a tək, àvi ana leli ndo waw ? » 23 Yezu àra àsərikia zuh ana tay a nahəma, àhi ana tay : 24 « Ŋga ŋgazlumubiya siŋgu akur-akurana nimi. » Tàra tàŋgazlia ti àhi ana tay ahkado : « Àki ka siŋgu hini ti mazavu ga ahàr ga way ? Slimi məbəkiani ni ti ga way ? » Tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Ga bay *Sezar.‡ » 25 Eslini naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Tamal nahkay ti həŋgrumi zlam ga bay Sezar zlam gayaŋ, ge Melefit ti ni həŋgrumi ana Melefit zlam gayaŋ. » 26 Nahkay tìsliki məgəski Yezu ka ma magudarana kè meleher ge mis ni ndo. Ma gayaŋ ya àhi ana tay ni àgria ejep ana tay a, nahkay tə̀lakakabá te-te.

Mis àməta ti aŋgaba e kisim ba eɗeɗiŋ a waw ?

(Meciyʉ 22.23-33 ; Mark 12.18-27)

27 Ndam *Sedʉseyeŋ ndahaŋ tə̀rəkia ka Yezu a. Ndam Sedʉseyeŋ ti tə̀ɗəm mis àməta ti àŋgaba e kisim ba koksah. Nahkay nday nakəŋ tìhindifiŋa ma, 28 tə̀hi : « Mʉsi, Mʉwiz àbiki ana leli a wakita gayaŋ ni bu, àɗəm ahkado : “Tamal mis nday kà məŋ gatay, bəlaŋ gani àda wal a, mək àməta, wal gayaŋ ni èwii wur ndo nahəma, ahàr àɗəm wur ga məŋani azay wal ni, ti tîwia mekeji ana wur ga məŋani ya àmət na.” § 29 Yaw mis ndahaŋ tə̀bu adəskəla kà məŋ gatay. Gəɗakani gatay ni àda wal a, èwifiŋa wur a ndo, mək àmətkia. 30-31 Àra àməta ti mimbiki gayaŋ ni àzay wal ni àmətkia, naŋ ya mahkər ni day àgray nahkay. Nday adəskəlani ni ɗek tàza wal na, tìwifiŋa wur a ndo mək tə̀məta. 32 Kələŋ gani wal ni day àməta. 33 Ay ka fat ya ti mis ataŋgaba e kisim ba nahəma, wal ni ti way e kiɗiŋ gatay bu amazay way ? Nday adəskəlani ni ɗek tàza naŋ a ni. »

34 Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Ka sarta hini ti zawal akaba wál təhəlvu. 35 Ay nday ya ti Melefit àgəskabá tay a, atəməta mək ataŋgaba e kisim ba, atanjəhaɗ ka məlaŋ mʉweni ya Melefit amagraya ni ti zawal ataday wál va do, wəwal day ataday zawal va do. 36 Nday gani tə̀mət ɗay-ɗay va do, tigi akaɗa ga *məslər ge Melefit ni. Nday bəza ge Melefit, aɗaba tàŋgaba e kisim ba. 37 Ge mis ya ataŋgaba e kisim ba ni ti Mʉwiz day àbəkia ma gana a wakita gayaŋ ni ba lala. Ka sarta ya èpi məŋgəhaf ya aku àgəs ni ti àɗəm Bay geli ti naŋ Melefit ga Abraham, Melefit ga Izak, Melefit ge Zekʉp. * 38 Melefit ti naŋ Melefit ga ndam ya àna sifa ni, do ni ti ga nday ya tə̀məta ni do. Aɗaba kè eri ge Melefit ti nday ɗek tə̀bu àna sifa. »

39 Yezu àra àɗəma ma na nahkay ti ndam ndahaŋ ya *tə̀səra Wakita ge Melefit a ni tə̀hi : « Mʉsi, pakama gayak ya kə̀ɗəm ni ti àɓəlay. » 40 Tə̀ɗəm nahkay ti aɗaba aŋgwaz àwərfəŋa tay ge mihindifiŋa ma ndahaŋ a.

Bay gəɗakani ya amara ni ti naŋ way ?

(Meciyʉ 22.41-46 ; Mark 12.35-37)

41 Yezu àhi ma ana tay keti. Àɗəm ahkado : « Mis tə̀ɗəm *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni naŋ *Wur ge Devit ti ahəmamam ? 42 Aɗaba Devit àna ahàr gayaŋ àɗəm a wakita ge Limis bu :

“Bay Melefit àhi ana bay goro :

Njəhaɗa gwar kà ahar ga ɗaf goro a, a məlaŋ ga gəɗakani va.

43 Ndam ezir gayak ti anabəhaɗ tay kè meleher gayak

akaɗa ga zlam ga bay ya abəki asak ni, ti kə̂cəlki ka tay.” † »

44 « Nəɗəm nahəma, Krist nani ti Devit azalay naŋ bay gayaŋ ti, təzalay naŋ wur ge Devit keti ti kamam ? »

Ndam məsər Wakita ge Melefit ni

(Meciyʉ 23.1-36 ; Mark 12.38-40)

45 Ka ya ti mis ɗek tə̀bu təbi slimi ana Yezu nahəma, Yezu nakəŋ àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : 46 « Bumvu slimi, do ni ti ndam *məsər Wakita ge Melefit ni atagosay kʉli. Nday ti tawayay məbakabu məgudi, təsawaɗay àna naŋ riya ; tawayay ti mis təgri sa ana tay kè meleher ge mis ɗek ; tawayay manjəhaɗvani e kʉrsi ga gəɗákani vu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit bu akaba ka məlaŋ məzum zlam ga wuməri. 47 Nday gani nani ti təzum ahay ga wál madakway mək təpəski ka mahəŋgalay Melefit, tawayay ti mis tə̂ɗəm nday ndam jireni. Tagray nahkay ti Melefit amagrafəŋa seriya kà tay a, amatraɓ tay àtama ga ndam magudar zlam ndahaŋ na. »

21

Sədaga ga wal madakway ya araŋa gayaŋ àbi ni

(Mark 12.41-44)

1 Yezu èheliŋ eri, èpi ndam ge elimeni tə̀bu təbiyu siŋgu a məlaŋ məbiyu siŋgu ga sədaga ni vu. Naŋ àbu amənjaləŋ ana tay nahkay ti 2 èpi wal madakway nahaŋ araŋa gayaŋ àbi, àbiyu siŋgu akur-akurani ciɓ-ciɓeni cʉ. 3 Yezu nakəŋ àra èpia ti àɗəm ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, wal madakway hini ti araŋa gayaŋ àbi, ay siŋgu ya ti àbiyu ni àtama ge mis ndahaŋ ya tə̀biyu na ɗek. 4 Aɗaba mis ndahaŋ ni ɗek tàgray sədaga nahəma, tə̀biyu siŋgu ya tə̀gəjənifəŋ kà tay, tə̀sər ere ye ti tagray àna naŋ ni va do ni, wal hini ti ni araŋa gayaŋ àbi, ay ti àbiya siŋgu ya àfəŋ na ɗek. Siŋgu gayaŋ nahaŋ ga məsəkum zlam məzumani àgəjənifəŋ ndo. »

Yezu aɗəm etembeɗkaba ahay gəɗakani ge Melefit na

(Meciyʉ 24.1-2 ; Mark 13.1-2)

5 Mis ndahaŋ tə̀bu təzlapaki ka *ahay gəɗakani ge Melefit ni. Təɗəmki ma ka akur gəɗákani ya tèɗezl ahay ni àna naŋ ni akaba zlam maɓəlani ya tə̀həlibiyu ana Melefit a ahay ni bu ni. Yezu àra ècia ma gatay na ti àɗəm : 6 « Zlam hini ya kəmənjumləŋ ni ɗek ti, vaɗ nahaŋ amara nahəma, etembeɗkaba ahay na besek-besek, ku akur bəlaŋ day amanjəhaɗki ka akur nahaŋ va do. »

Yezu azlapaki ka sarta ya amara ni

(Meciyʉ 24.3-14 ; Mark 13.3-13)

7 Tàra tìcia ma ga Yezu na ti tə̀hi : « Mʉsi, ere gani amagravu ti ananaw ? Aməsərkaba sarta ya ere nani amagravu wuɗak na ti ahəmamam ? » 8 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Bumvu slimi, maslaŋa àgosay kʉli ba. Aɗaba mis kay atara, ku way way do aməɗəm naŋ ti nu, aməɗəm naŋ ti *Bay gəɗakani ya amara ni ; aməɗəm sarta gayaŋ ènjia. Ku təɗəm nahkay nəŋgu ni, kə̀ɗəbum tay ba. 9 Mis atagray silik, atakaɗfəŋva kà ŋgumna daya, ekicʉm ma gani. Kìcʉma ti kə̀grum aŋgwaz ba. Ahàr àɗəm zlam nday nani tâgravu kwa. Ku tamal tàgrava nahkay nəŋgu ni, mandav ga duniya hʉya do. »

10 Yezu àhi ana tay keti : « Ndam ga haɗ ndahaŋ atakaɗvu akaba ndam ga haɗ ndahaŋ, bəbay ndahaŋ akaba bəbay ndahaŋ. 11 Haɗ amadaɗay dal-dal a kəsa ndahaŋ bu, a kəsa ndahaŋ bu lʉwir amagray, a kəsa ndahaŋ bu ni ti ni arməwər aməgəs mis kay. Zlam ndahaŋ ya tasay aŋgwaz dal-dal ni atagravu ka haɗ akaba a huɗ melefit bu, nahkay mis atəsər araŋa ara agravu wuɗak.

12 « Ay wuɗaka zlam gani nday nani ɗek atagravu nahəma, mis atəgəs kʉli, atəgri daliya ana kʉli, atəhəloru kʉli a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu ga magrafəŋa seriya kè kʉli a, atəbiyu kʉli a daŋgay vu. Atəhəloru kʉli kè meleher ga bəbay, kè meleher ga gəɗákani ga ŋgumna daya, aɗaba lekʉlʉm ndam goro : 13 nahkay akəŋgətum divi ti etici ma gekʉli ya akazlapumku ni. 14 Ay ere ye ti amagravu ni ti àhəli ahàr ana kʉli ba simiteni : ka ya ti atəhəloru kʉli kè meleher gatay ga magrafəŋa seriya kè kʉli a, tihindifiŋa ma kè kʉli a nahəma, ma ya ti akəhumi ana tay ni ti aŋgwaz aməwərki kʉli do. 15 Aɗaba ere ye ti akəɗəmum ni akaba məsər zlam gani ɗek ti nu nuani anəɗəfiki ana kʉli. Nahkay ti maslaŋa amələbi e kiɗiŋ ga ndam ezir gekʉli ni bu aməwəlki kʉli ka pakama bi. 16 Ka sarta gani nani ndam ya atəgəs kʉli ti tâgrafəŋa seriya kè kʉli a ti ata bəŋ gekʉli, ata məŋ gekʉli, bəza ga məŋ gekʉli, ndam gekʉli akaba zləbəba gekʉli. Atabazl mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti azuhva tay. 17 Mis ɗek etizirey kʉli aɗaba lekʉlʉm ndam goro. 18 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, ku məhər ga ahàr gekʉli bəlaŋ tekeɗi amadoru a haɗ do. 19 Tamal a huɗ ga daliya nani bu kə̀mbrəŋum nu do nahəma, akəŋgətum sifa ya ti Melefit aməvi ana kʉli ni. »

Yezu aɗəm etembeɗ Zerʉzalem

(Meciyʉ 24.15-21 ; Mark 13.14-19)

20 Yezu àɗəm keti : « Ka ya ti ekipʉma ndam silik tèveliŋia ahàr ana Zerʉzalem a tekesl nahəma, sərumki sarta ènjia, atəzum kəsa ni, etembeɗkaba ahay a ɗek. 21 Ka sarta gani nani ti ndam ya ka haɗ *Zʉde ni ahàr àɗəm tâcuhworu a həma vu ; ndam ya ti a Zerʉzalem ni ahàr àɗəm tâhəraya tâsləka ; ndam ya ti a kəsa ciɓ-ciɓeni bu ni ti ni tòru tə̀huriyu a Zerʉzalem ba. 22 Aɗaba a vaɗ nday nani bu ni ti Melefit amatraɓvù ndam ga kəsa nani ; ere ye ti àɗəm a Wakita gayaŋ bu ni ɗek amagravu. 23 Ka sarta gani nani ti wál a huɗ akaba nday ya ti bəza tə̀fəŋ ka tay ka ahar ni atasay cicihi ! Ndam ga haɗ nani atəcakay daliya dal-dal, aɗaba Melefit aməzumki ɓəruv ka tay. 24 Atara tabazl mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu kay àna maslalam, ndahaŋ ni ti ni atəgəs tay, atəhəloru tay ka haɗ gərgərani ɗek, tigi eviɗi. Eslini ndam ya ti tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni atəzum Zerʉzalem ga njəɗa. Atəguroru duk abivoru ana mandav ga sarta ya Melefit àvi ana tay ga məgurani ni. »

Mara ga Wur ge Mis a

(Meciyʉ 24.29-31 ; Mark 13.24-27)

25 Yezu àɗəm keti : « Zlam ndahaŋ amagrakivu ka fat, ke kiyi akaba ka ata boŋgur. Mis etipia ti atəsər araŋa àbu ara agravu. Zlam ndahaŋ amagravu ka haɗ : aməɗ amadaɗay *dəluv gəɗakani, dəluv ni amahənday. Zlam nday nani atəsi aŋgwaz ana mis ga məlaŋ ni ɗek : ɓəruv amətikaba ana tay a. 26 Ka sarta gani nani ti zlam ya ti amagravu ka haɗ ni aməhəli ahàr ana mis, atədəɗ àna aŋgwaz tazlazl-zlazl, aɗaba zlam njəɗa-njəɗani a huɗ melefit bu atədaɗay a məlaŋ gatay bu. 27 Ka sarta gani nani ti mis etipi nu *Wur ge Mis anara a maklaɓasl ba àna njəɗa kay akaba maslaɗay goro a. * 28 Ay lekʉlʉm ti ka ya ti zlam nday nani tə̀bu tagravu nahəma, cikʉma lala, zum njəɗa ti kə̂mənjumoru kama, aɗaba sarta ge Melefit ya ahəŋgay kʉli ni ènjia wuɗak. »

Yezu azay mazavu ga məŋ ga wəruv

(Meciyʉ 24.32-35 ; Mark 13.28-31)

29 Yezu àhi ma ana tay àna ma *gozogul, àɗəm ahkado : « Mənjumki məŋ ga *wəruv akaba məŋ ga zlam ndahaŋ ni. 30 Kipʉm ti nday tə̀bu tiɗi nahəma, kə̀səruma mədərdər ènjia wuɗak. 31 Nahkay day tamal kìpʉma zlam ya nə̀hi ana kʉli ni naŋ àbu agravu nahəma, sərumki *Məgur ge Melefit ènjia wuɗak. 32 Nəhi ana kʉli nahəma, wuɗaka mis ya tə̀bu ka dala nihi ni təmət ɗek ti zlam nday nani ɗek amagrava day kwa. 33 Məlaŋ ya agavəla akaba məlaŋ ya a ga haɗ ni amandav, ay ti ma goro ya nə̀ɗəm ni amandav ɗay-ɗay do. »

Bumi slimi ana ahàr gekʉli

34 Yezu àɗəm keti : « Bumi slimi ana ahàr gekʉli, kə̀vumi vu gekʉli ana zum ga makaɗ kʉli ba. Zlam ga duniya ègi eri ana kʉli ba daya, do ni ti vaɗ gani nani amərəkia ke kʉli a ka məsərki gekʉli do. 35 Vaɗ gani nani amərəkia ke kʉli a akaɗa ga kəmbazl ya agəs zlam ndacani ni. Aɗaba vaɗ gani nani eminjikia ti ka ndam ga duniya ɗek, maslaŋa bəlaŋ tekeɗi amatam do. 36 Nahkay njəhaɗum eri, həŋgalum Melefit a sarta bu ɗek ti mə̂vi njəɗa ana kʉli ga matamfəŋana kà zlam ya ti ara agravu na ɗek, ti aŋgwaz àwər kʉli ge micikeni kè meleher ga *Wur ge Mis ba. »

37 Kəlavaɗ Yezu acahi zlam ana mis a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu ga məlafat ; ga məlavaɗ ti ni ahəraya, akoru andəhaɗ a həma ya təzalay *Oliviye ni bu. 38 Kəla miledʉ dʉ mis ɗek takoru a dalaka ga ahay gəɗakani ge Melefit ni vu ga məbi slimi ana pakama gayaŋ ya aɗəm ni.

22

Gəɗákani ga ndam Zʉde tawayay tijiŋ Yezu

(Meciyʉ 26.1-5, 14-16 ; Mark 14.1-2, 10-11)

1 Wuməri ga ndam *Zʉde ya təzumvù dipeŋ *miwisiŋeni do ni ènjia wuɗak : təzalay wuməri gani nani *Pak. 2 Ka sarta gani nani ti gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tàgray sawari ge mijiŋ Yezu akal-akal. Tàgray akal-akal ti aɗaba aŋgwaz àwərfəŋa tay kè mis dal-dalani na. 3 Eslini *Seteni àhuriviyu ana Zʉdas. Zʉdas gani, slimi gayaŋ nahaŋ ni Iskariyot, naŋ bəlaŋ ga ndam *asak ga Yezu kru mahar cʉeni ni. 4 Seteni ni àra àhuriviya ti Zʉdas nakəŋ àrəkioru ka gəɗákani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ka bəbay ga ndam slewja ya tajəgay *ahay gəɗakani ge Melefit ni. Òru ti ga magray sawari akaba tay ga məɗəfiki Yezu ana tay ti tə̂gəsa naŋ a. 5 Nday nakəŋ tàra tìcia ma gayaŋ na ti tə̀məra dal-dal, tə̀hi : « Məvuk siŋgu. » 6 Zʉdas nakəŋ àgəskabá ma gatay na. Nahkay àɗəbay divi ahəmamam ti ara aɗəfiki Yezu ana tay ti tə̂gəs naŋ ka məsər ge mis do ni.

Təslamalikabu məlaŋ ga wuməri ga Pak ana Yezu

(Meciyʉ 26.17-25 ; Mark 14.12-21 ; Zeŋ 13.21-30)

7 Vaɗ ga wuməri ge dipeŋ *miwisiŋeni do ni ènjia. A vaɗ ga wuməri ga *Pak nani ti tisliŋi bəza təmbak ana Melefit. 8 Nahkay Yezu àslər ata Piyer nday ata Zeŋ, àhi ana tay ahkado : « Dəgum kâslamalumikabu zlam məzumani ga Pak ana leli. » 9 Nday nakəŋ tìhindifiŋa ma, tə̀hi ahkado : « Kawayay ti môru mâslamalakabu eley ? » 10 Àhi ana tay : « Ekinjʉmiya a kəsa gəɗakani va nahəma, akəbumkabu ahàr akaba zal nahaŋ àcahbiya yam a mandaray va. Ekipʉma naŋ a ti ɗəbumiyu naŋ a ahay ya naŋ ahuriyu ni vu. 11 Akəhurumiya ti humi ana bay ahay ni ahkado : “Mʉsi geli àɗəm : Ahay goro ya ti anara nəzumviyu zlam ga wuməri ga Pak ni akaba ndam maɗəbay nu ni ti neley ?” 12 Eslini bay ahay ni aməɗəfiki ahay nahaŋ gəɗakani ka ahàr ga ahay nahaŋ ana kʉli, zlam ɗek àvu àndava. Slamatumkabu zlam məzumani ni ti eslini. » 13 Nahkay nday nakəŋ tàsləka, tòru tə̀di ahàr ana zlam ni ɗek akaɗa ga pakama ga Yezu ya àhi ana tay ni, mək tə̀slamalakabu zlam ga wuməri ga Pak ni.

Yezu avi ɗaf ge Melefit ana ndam maɗəbay naŋ ni

(Meciyʉ 26.26-30 ; Mark 14.22-26 ; 1 Koreŋ 11.23-25)

14 Sarta ga zlam məzumani àra ènjia ti Yezu akaba ndam *asak gayaŋ ni tòru tànjəhaɗ ka məlaŋ ga məzum zlam ni. 15 Eslini Yezu àhi ana tay : « Sarta goro ga macakay daliya ènjia wuɗak. Wuɗaka nəcakay daliya ni ti nàwaya məzum zlam ga wuməri ga *Pak hini akaba kʉli a dal-dal. 16 Nəhi ana kʉli nahəma, anəzumkivu zlam ga wuməri ga Pak ni va do, si ka ya ti Melefit emendeveriŋaba tʉwi gana a Məgur gayaŋ ba ni kwa. » 17 Àra àɗəm ma nahkay ti àzay hijiyem akaba zum, àgri sʉsi ana Melefit, àhi ana tay : « Zuma, sʉm lekʉlʉm ɗekeni. 18 Nəhi ana kʉli nahəma, kwa kani nìsi zum ga wur ge *viŋ va do, si a vaɗ ya *Məgur ge Melefit eminjia ni day kwa ti enisi. » 19 Kələŋ gani àzay *dipeŋ, àgri sʉsi ana Melefit, èsekaba, àvi ana tay, àhi ana tay : « Hini hi ti aslu ga vu goro : navay ti ga mahəŋgay kʉli. Grumoru nahkay, ti kâjalumku ahàr. » 20 Kələŋ ga məzum zlam ni ti àzay hijiyem akaba zum ni keti, àvi ana tay akaɗa ya àvi dipeŋ ana tay ni, àhi ana tay : « Àna zum ge hijiyem hini ti Melefit awəlkabu pakama gayaŋ akaba ge mis ; məwəlvani nani ti mʉweni. Awəlkabu ti àna mimiz ga vu goro ; mimiz goro ni aməŋgəzaya a vu goro ba ti ga mahəŋgay kʉli. » 21 Àhi ana tay keti : « Nəɗəm nahəma, maslaŋa ya ti aməsəkumoru nu ni ti naŋ àbu məzumkabu zlam. 22 Nu *Wur ge Mis nara nəmət akaɗa ge Melefit ya àɗəm ni, ay maslaŋa ya ti asəkumoru nu ni ti amasay cicihi ! » 23 Ndam asak gayaŋ ni tàra tìcia ma gayaŋ na ti tìhindivu, tə̀ɗəm way e kiɗiŋ gatay bu amagray ere gani nani way.

Gəɗakani ya àtam mis ndahaŋ ni ti way ?

24 Ndam *asak ga Yezu ni tàgray gejewi e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Way gəɗakani e kiɗiŋ geli bu àtam leli ndahaŋ ni way ? » 25 Yezu àhi ana tay : « Bəbay ga haɗ ndahaŋ təgur haɗ gatay : gəɗákani ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tawayay ti mis təzalay tay ndam məgri zlam sulumani ana mis. 26 Lekʉlʉm zla nahəma, àgravu akaɗa nani e kiɗiŋ gekʉli bu ba simiteni. Ay e kiɗiŋ gekʉli bu ti maslaŋa ya ti naŋ gəɗakani àtama kʉli ndahaŋ na ti mânjəhaɗ akaɗa ga wur gʉziteni kwa sawaŋ. Nahkay day maslaŋa ya agur kʉli ni mânjəhaɗ akaɗa ga bay məgri tʉwi ana mis ni. 27 Nəɗəm nahəma, e kiɗiŋ ga bay ya təzibiyu zlam məzumani nday ata maslaŋa ya azibiyu ni bu ni ti way gəɗakani ni way ? Gəɗakani ti bay ya təzibiyu zlam ni do aw ? Ay nu nəŋgu ni nə̀bu e kiɗiŋ gekʉli bu akaɗa ga maslaŋa ya ti azibiyu zlam məzumani ana mis ni. 28 Lekʉlʉm ti kə̀bum akaba nu ; ku ka ya ti mis tàwayay nu ndo nəŋgu ni kə̀mbrəŋum nu ndo. 29 Nahkay nu ti nagray ahəmamam ? Baba àvua bay a, nu day nəvi bay ana kʉli bilegeni a Məgur goro bu akaɗa gayaŋ ya àvu ni. 30 Nahkay zla ti akəzumum zlam akaba ekisʉm zlam akaba nu a Məgur goro bu. Akanjəhaɗumviyu e kʉrsi vu ga magrafəŋa seriya kè dini kru mahar cʉeni ge Izireyel na daya. »

Yezu aɗəm : « Piyer aməɗəm àsər nu do »

(Meciyʉ 26.31-35 ; Mark 14.27-31 ; Zeŋ 13.36-38)

31 Yezu àhi ma ana Piyer, àɗəm : « Simu, Simu, ci day : lekʉlʉm ti *Seteni èhindifiŋa kʉli kè Melefit a, awayay agri ana kʉli akaɗa ge mis ya ti ataɓalakia hilfi ga zlam gayaŋ a ni. 32 Ay nu zla ti nàhəŋgala Melefit a ti kə̀mbrəŋ məfəku ahàr ba. Ekijikia ke divi a, ay ti akəŋgəkiya. Àkəŋgəkiya ti vi njəɗa ana bəza ga muk ni. » 33 Piyer àhəŋgrifəŋ, àhi : « Bay goro, nəgəskabu ga morakabani ata nak a daŋgay vu, ku ga məmətkabani ata nak day nəgəskabu. » 34 Ay ti Yezu àhi ahkado : « Piyer, nə̀huk nahəma, kani kani a a huɗ ga məlavaɗ bu, wuɗaka agwazl azlah ti akəɗəm sak mahkər kə̀sər nu do timey. »

Mbici, mbolu akaba maslalam

35 Yezu àhi ana tay ahkado : « Ka sarta ya ti nə̀slər kʉli, ku mbici, ku mbolu, ku kimaka day kə̀həlum ndo ni ti, mam àhəcikiva ana kʉli a mam ? » Tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Àbi. » 36 Àhi ana tay : « Ay nihi ti maslaŋa ya ti siŋgu àvu e mbici gayaŋ bu nahəma, mâza, ku zlam gayaŋ a mbolu bu day mâza akaba naŋ a. Maslaŋa ya ti maslalam gayaŋ àbi ni day mə̂səkumoru azana gayaŋ ti mə̂səkum maslalam àna siŋgu gani. 37 Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti Melefit àɗəm a Wakita gayaŋ ni bu : “Atacalkivu naŋ àkivu ka ndam magudar zlam” * ni ti, maslaŋa gani nani ti nu. Pakama gani nani si agrakuvu kwa. » 38 Eslini tə̀hi ahkado : « Bay geli, maslalam nday hi cʉ. » Naŋ nakəŋ àhi ana tay : « Èslia ahkay. »

Yezu ahəŋgalay Melefit ka həma Oliviye

(Meciyʉ 26.36-46 ; Mark 14.32-42)

39 Yezu àhəraya, òru ka həma *Oliviye akaɗa gayaŋ ya agray kəlavaɗ ni. Àra àhəraya ti ndam maɗəbay naŋ ni tàɗəboru naŋ kələŋ. 40 Tòru tìnjʉa eslina ti Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Həŋgalum Melefit ti kìjʉmkia ke divi a ka ya ti *Seteni esipet kʉli ni ba. » 41 Eslini Yezu nakəŋ àsləkafəŋa kà tay a, òru cak. Òru ènjʉa nahəma, àbəhaɗ mirdim grik, àhəŋgalay Melefit, 42 àɗəm ahkado : « Bəba, tamal kawayay ti həɗakfua daliya hina, nə̀cakay ba ti. † Ku nə̀ɗəm nahkay nəŋgu ni, kàgray ere ya nu nawayay ni ba, gray ere ye ti nak kawayay ni sawaŋ. » [ 43 Eslini *məslər ge Melefit àhərkiaya e melefit ba, àvi njəɗa. 44 Ɓəruv àtikaba dal-dal, nahkay naŋ nakəŋ àkaɗvu àna mahəŋgalakivu Melefit ; endif gayaŋ àndalaya akaɗa ge mimiz na ndal ndal a ga haɗ a.]

45 Àra àhəŋgala Melefit a nahkay ti ècikaba cəkwaɗ, àŋgəkia ka ndam maɗəbay naŋ na. Àdi ahàr ana tay nday e ɗʉwir bu, aɗaba tàmətaɓkaba àna majalay ahàr a. 46 Naŋ nakəŋ àhi ana tay : « Kinjʉm ɗʉwir ti kamam ? Cikʉmaba, həŋgalum Melefit ti kìjʉmkia ke divi a ka ya ti Seteni esipet kʉli ni ba. »

Təgəs Yezu

(Meciyʉ 26.47-56 ; Mark 14.43-50 ; Zeŋ 18.3-11)

47 Ka ya ti Yezu naŋ àbu azlapay nahkay ni ti mis kay tə̀bu tərəkia. Naŋ ya təzalay naŋ Zʉdas, naŋ biliŋ ga ndam *asak ga Yezu kru mahar cʉeni ni, àdibiyu kama ana tay. Tàra tìnjia ti Zʉdas nakəŋ àrəkia ndoroŋa ka Yezu a ga məgri sa àna məfəki ma ka tuwər a. ‡ 48 Eslini Yezu àhi : « Zʉdas, kəsəkumoru nu *Wur ge Mis ti àna məgru sa nahkay hi zla do aw ? » 49 Nday ya tə̀bu akaba Yezu ni tàra tìpia ere ye ti àgravu na ti tə̀hi ana Yezu : « Bay geli, mâkaɗvu akaba tay àna maslalam geli ni aw ? » 50 Eslini mis biliŋ e kiɗiŋ gatay bu àsi maslalam ana bay məgri tʉwi ana gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, àsifəŋa slimi ga ahar ga ɗaf a həndaɗ. 51 Ay Yezu àɗəm : « Mbrəŋum, èslia nahkay. » Mək ènjifiŋ kà məlaŋ ge slimi ga maslaŋa nani, àhəŋgaraba naŋ a.

52 Kələŋ gani Yezu àhi ma ana gəɗákani ya tàra ga məgəs naŋ a ni. Nday nani ti gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit akaba gəɗákani ga ndam majəgay *ahay gəɗakani ge Melefit akaba gəɗákani ndahaŋ. Àhi ana tay ahkado : « Kədəgumkua àna maslalam akaba aday a, kəgəsum nu akaɗa nu zal akal, 53 ambatakani do nə̀bu akaba kʉli a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu kəlavaɗ. Ay ti kìnjʉmfu ndo timey ! Ay nihi ti sarta ge tʉwi gekʉli akaba ge *Seteni bay məgur məlaŋ ziŋ-ziŋeni ni ènjia. »

Piyer aɗəm naŋ àsər Yezu do

(Meciyʉ 26.57-58, 69-75 ; Mark 14.53-54, 66-72 ; Zeŋ 18.12-18, 25-27)

54 Eslini mis ni tə̀gəs Yezu. Tàra tə̀gəsa naŋ a ti tə̀zoru naŋ, tə̀fiyu naŋ a ahay ga gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni vu. Piyer ti ni naŋ driŋ àɗəbabiyu Yezu. 55 Tòru tìnjʉa ti mis tèbefta aku a dalaka ba, nday tə̀bu tənjafəŋ. Piyer day ànjəhaɗkivu ka tay. 56 Nday tə̀bu tənjafəŋ kà aku ni nahkay ti wal nahaŋ àbu, agray tʉwi eslini. Àra èpia Piyer a manjəhaɗani kè eri ga aku na ti àmənjaləŋ lala, àɗəm : « Maslaŋa hini day mis ga Yezu. » 57 Eslini Piyer àhi : « Aha, nə̀sər naŋ do timey, wal hini. »

58 Àra àpəsa ɓal ti zal nahaŋ èpia Piyer a keti, àhi : « Nak day ndam gatay gani. » Piyer nakəŋ àhi : « Nu mis gatay do timey, maslaŋa goro. »

59 Àra àpəsa keti ka ahàr gana agray njemdi bəlaŋ nahəma, maslaŋa nahaŋ àmbrəŋ ma gani ndo, àɗəm : « Eɗeɗiŋ naŋ mis ga Yezu, aɗaba naŋ zal Gelili. » 60 Piyer àhi : « Maslaŋa goro ni, nə̀sər ere ye ti kə̀ɗəmku ni do. » Piyer naŋ àbu azlapay nahkay ti agwazl àzlah hʉya. 61 Eslini Bay geli àmbatkibiyu ma ke Piyer, àmənjaləŋbiyu ndekwa. Nahkay Piyer nakəŋ ma ga Bay geli ya àhi : « Kani kani a wuɗaka agwazl àzlah ti akəɗəm sak mahkər kə̀sər nu do timey » ni àŋgiaya a ahàr ba. 62 Eslini àhəraya e mite va, ètʉwi dal-dal.

Teyefiŋ kà Yezu

(Meciyʉ 26.67-68 ; Mark 14.65)

63 Nday ya tàjəgay Yezu ni tèyefiŋ, tə̀zləɓ naŋ. 64 Tàkambahi eri, tìhindifiŋa ma, tə̀hi : « Tamal nak bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ti sərkaba, way àzləɓ kur ni way ? » 65 Tìndivkivu naŋ àna ndivey ndahaŋ kay.

Tagrafəŋa seriya kà Yezu a kè meleher ga gəɗákani ga ndam Zʉde a

(Meciyʉ 26.59-66 ; Mark 14.55-64 ; Zeŋ 18.19-24)

66 Məlaŋ àra àsla nahəma, gəɗákani ga ndam *Zʉde, gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tàŋgasvu. Nahkay tə̀zəbiyu Yezu kè meleher gatay ga magrafəŋa seriya. 67 Tìhindifiŋa ma, tə̀hi : « Tamal nak *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni ti hi ana leli. » Naŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Tamal nə̀hia ana kʉli nihi day nə̀səra akəgəsumukabu do. 68 Tamal nihindifiŋa ma kè kʉli a day akəhəŋgrumufəŋ do. 69 Ay nəhi ana kʉli nahəma, ku kani səruma nu *Wur ge Mis ananjəhaɗ a məlaŋ ga gəɗakani bu kà ahar ga ɗaf ge Melefit Bay njəɗa-njəɗani ni.§ » 70 Tàra tìcia ma ya àɗəm na ti nday ɗek tə̀hi : « Nahkay ti nak Wur ge Melefit aw ? » Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay : « Nu gani : kə̀ɗəmum ti lekʉlʉm lekʉlʉmeni àna ahàr gekʉli. » 71 Eslini nday nakəŋ tə̀ɗəm : « Maɗəbay ndam sedi ndahaŋ kamam mba mam ? Leli leleni àna ahàr geli mìcifiŋa a ma gayaŋ ba ni. »

23

Təzoru Yezu kè meleher ga bay Pilet

(Meciyʉ 27.1-2, 11-14 ; Mark 15.1-5 ; Zeŋ 18.28-38)

1 Mis ni ɗek tìcikaba hurum, tə̀zoru Yezu kè meleher ga bay *Pilet. 2 Tòru tìnjʉa ti nday nakəŋ tàcalki naŋ ka zlam magudarani, tə̀hi ana bay ni ahkado : « Mə̀di ahàr ana maslaŋa hini naŋ àbu ewisiŋkabu ndam ga haɗ geli. Àɗəm tə̀pəli hadam ana *Sezar ba, àɗəm naŋ *Krist, naŋ bay. » 3 Pilet nakəŋ àra ècia ma na ti èhindifiŋa ma kà Yezu a, àhi : « Nak ti bay ga ndam *Zʉde eɗeɗiŋ aw ? » Àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nak kə̀ɗəm. » 4 Eslini Pilet àhi ana gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba mis macakalavani ni ahkado : « Maslaŋa hini ti nə̀di ahàr ana zlam magudarani gayaŋ ga məwəl naŋ àna seriya ndo timey. » 5 Ay nday nani tə̀mbrəŋ ma gani ndo, tə̀ɗəm : « Àɗəm mis tə̀gəsiki ma ana ŋgumna ba, àcahia ma gana ana mis ga haɗ *Zʉde na ɗek. Ànjəkibiya kwa e Gelili bəɗak, àbaya ahalay a. »

Təzoru Yezu kè meleher ga bay Erot

6 Pilet àra ècia ma nana ti àɗəm : « Naŋ hini ti zal Gelili aw ? » 7 Tàra tə̀hia Yezu naŋ ga haɗ ga Erot ya agur na ti Pilet nakəŋ àɗəm tôru àna naŋ afa ga Erot, aɗaba ka sarta gani nani ti Erot naŋ àbu a Zerʉzalem daya. 8 Erot àra èpia tìnjia àna Yezu a ti àmərva dal-dal, aɗaba ècia pakama ya tə̀zlapaki na. Àpəsa àwaya ti mîpi Yezu ; awayay ti Yezu mâgraya ere ye ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo na. 9 Nahkay èhindifiŋa ma kà Yezu a gərgəri kay, ay ti Yezu àhəŋgrifəŋ ndo. 10 Gəɗákani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni day tə̀bu eslini, tacalki Yezu ka zlam magudarani kay dal-dal. 11 Kələŋ gani Erot akaba ndam slewja gayaŋ tèyefiŋ kà Yezu, tàmənjaləŋ akaɗa èsli mis e eri gatay bu ndo. Tə̀fəki mugudi sulumani ge meyefiŋeni ; tàra tèyefiŋa ti Erot nakəŋ àɗəm tâhəŋgororu Yezu afa ge Pilet, mək tàhəŋgoru naŋ. 12 Ahaslani nahəma Erot nday ata Pilet ti nday ke ezir, ay kà fat nani ti tìgi ka zləba hʉya.

Pilet avi divi ana mis ga makaɗ Yezu

(Meciyʉ 27.15-26 ; Mark 15.6-15 ; Zeŋ 18.39–19.16)

13 Tàra tìnjia àna Yezu a ti Pilet àzalakabu gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, gəɗákani ndahaŋ akaba ndam *Zʉde ndahaŋ ni. 14 Àhi ana tay ahkado : « Kə̀zumubiyu maslaŋa hini, kə̀humu èwisiŋ ndam ga haɗ *Zʉde. Nahkay nìhindifiŋa ma kè meleher gekʉli a, ay ti zlam ya kàcalumki naŋ, kə̀ɗəmum àgudara ni ti nu nə̀di ahàr ku bəlaŋ ndo. 15 Erot day àdi ahàr ana magudar gayaŋ ndo, nahkay àhəŋgribiyu naŋ ana leli ni. Nihi ti maslaŋa hini magudar gayaŋ àbi ga makaɗki naŋ di bi. 16 Nihi nahəma nəhi ana ndam slewja goro ni tə̂zləɓ naŋ, kələŋ gani anafəkaɗ naŋ. » [ 17 Kəla wuməri ga *Pak lu, Pilet si àfiaya zal daŋgay a bəlaŋ ana ndam Zʉde a kwa.] 18 Pilet àra àɗəm ma nahkay ti nday ye eslini ni ɗek tə̀zlah, tə̀ɗəm : « Jiŋa maslaŋa hina, fiaya Barabas ana leli a. » 19 Barabas ti tə̀fiyu naŋ a daŋgay vu aɗaba naŋ e kiɗiŋ ge mis ya tàkaɗvu akaba ŋgumna a Zerʉzalem ni bu, azuhva gayaŋ ya àkaɗ mis ni daya. 20 Pilet àwayay mafəkaɗ Yezu, nahkay àhəŋgri zuh ana ma gayaŋ ya àhi ana tay ni. 21 Ay nday nakəŋ tə̀zlah, tə̀ɗəm : « *Darfəŋ naŋ kà təndal ! Darfəŋ naŋ kà təndal ! » 22 Pilet àhəŋgri zuh ana ma ni ya mahkər, àhi ana tay ahkado : « Ay ti àgudar mam ? Magudar gayaŋ ya tâkaɗki naŋ ti nə̀di ahàr ndo. Nahkay nəhi ana ndam slewja goro ni tə̂zləɓ naŋ, kələŋ gani anafəkaɗ naŋ. » 23 Ay nday nakəŋ tə̀zlah kay kay, tə̀ɗəm : « Darfəŋ naŋ kà təndal ! » Tə̀zlahkivu kay kay. 24 Tàra tə̀zlaha nahkay ti Pilet nakəŋ àgəskabu ga məgri ere ye ti tìhindifiŋa ni ana tay. 25 Àfiaya maslaŋa ya ti tìhindifiŋa ni ana tay a. Naŋ ti maslaŋa ya ti tə̀fiyu a daŋgay vu aɗaba tàkaɗva akaba ŋgumna, àkaɗa mis a ni. Yezu ti ni, Pilet àhi ana ndam slewja gayaŋ ni tə̂gri ere ye ti ndam Zʉde tawayay ni.

Tadarfəŋ Yezu kà təndal

(Meciyʉ 27.32-44 ; Mark 15.21-32 ; Zeŋ 19.17-27)

26 Ka ya ti ndam slewja ni təzoru Yezu ga makaɗ naŋ nahəma, tə̀di ahàr ana zal Sireŋ nahaŋ, slimi gayaŋ Simu, naŋ àbu asləkabiya e gili a. Eslini nday nakəŋ tə̀fəki ŋgasa ga mazay təndal ga *madarfəŋ Yezu ni ti mâɗəboru Yezu àna naŋ kələŋ. 27 Ndam *Zʉde dal-dal tə̀bu taɗəboru Yezu, wál day tə̀kibu ka tay titʉwioru naŋ, tagroru delʉlʉ. 28 Eslini Yezu nakəŋ àmbatkibiyu ma ka wál ni, àhi ana tay ahkado : « Wál Zerʉzalem, kìtʉwʉm nu ba. Tʉwʉm ti vu gekʉli, tʉwʉm bəza gekʉli daya. 29 Aɗaba sarta amara, mis atəcakay daliya dal-dal. Ka sarta gani nani ti atəɗəm : “Wál dəgəl tə̂mərvu, wál ya tìwi bəza ndo, bəza tìsi ɗuwa gatay ndo ni, tə̂mərvu.” 30 Mis atənjəki ka məɗəmani həma gəɗákani tə̀mbəɗkiaya ka tay a, bəza həma tâŋgaha tay a. * 31 Nu nəcakay daliya nihi ti agravu akaɗa ga aku ya azum ɓiyem míɗeni ni, lekʉlʉm ti ni akacakum daliya ti amagravu akaɗa ga aku ya azum ɓiyem mikʉleni ni. »

32 Ndam magudar zlam ndahaŋ tə̀bu nday cʉ ; ndam slewja ni tə̀həloru tay akaba Yezu ga moru *madarfəŋ tay kà təndal.

33 Tòru ka məlaŋ nahaŋ ; məlaŋ gani nani ti təzalay « Aslat ga Ahàr. » Tòru tìnjʉa eslina ti tàdarfəŋ Yezu kà təndal ; tàdarfəŋ ndam magudar zlam cʉeni ni kà təndal ndahaŋ daya, bəlaŋ gani ka ahar ga ɗaf ga Yezu, naŋ nahaŋ ni ka ahar ga gəjar gayaŋ. 34 Eslini Yezu àɗəm : « Bəba goro ni, tə̀sər ere ya tagray ni do, nahkay mbərfəŋa kà tay a. » Ndam slewja ni tàra tàdarfəŋa naŋ kà təndal na nahkay ti tàgraki ca-ca àki ka azana gayaŋ ni bəlaŋ àna bəlaŋ ti tə̂sər way azum way. 35 Mis dal-dalani ya tàɗəboru naŋ ni tə̀bu tamənjaləŋoru. Eslini gəɗákani gatay ni tèyefiŋ kà Yezu, tə̀ɗəm : « Àhəŋga mis ndahaŋ a. Tamal ti naŋ *Bay gəɗakani ya ti Melefit àdaba, àslərbiyu ni nahəma, mâhəŋgay ahàr gayaŋ gayaŋani zla aw. » 36 Ndam slewja ni day tèyefiŋ, tàhəɗakfəŋoru ga məvi zum cecʉwekeni. 37 Tə̀hi : « Tamal nak bay ga ndam Zʉde eɗeɗiŋ ti həŋgay ahàr gayak gayakani zla aw. » 38 Àbu məbəkiani ka təndal ni, agavəla ga ahàr ga Yezu ni : « Hini ti bay ga ndam Zʉde. »

39 Eslini bəlaŋ ga ndam magudar zlam cʉeni ya tàdarfəŋ tay kà təndal ni èndivi Yezu, àhi ahkado : « Nak ti Bay gəɗakani ya tə̀ɗəm amara ni do aw ? Tamal nak gani ti həŋgay ahàr gayak gayakani ti kâhəŋgay leli bilegeni zla aw. » 40 Ay maslaŋa nahaŋ ni àra ècia ma gayaŋ na ti àləgi, àhi : « Nak ti kàgrafəŋa aŋgwaz kè Melefit a do ni ti kamam ? Tə̀bu tabazl leli akaɗa ya takaɗ naŋ ni, 41 ay tabazl leli ti kigeni, aɗaba màgudara zlam ya àgəski tabazlki leli na. Naŋ ti àgudar araŋa ndo simiteni. » 42 Mək àhi ana Yezu : « Yezu, ka ya ti akara kəzum bay gayak nahəma, jalaku ahàr, nàgəjazlkuk ahàr ba ti. » 43 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nəhuk nahəma, kani kani a akara kanjəhaɗ akaba nu a məlaŋ sulumani ge Melefit bu.† »

Yezu amət

(Meciyʉ 27.45-56 ; Mark 15.33-41 ; Zeŋ 19.28-30)

44-45 Ka gani nani, fat àra ècika tirkeɗ-keɗ ka ahàr melefit a ti àmbrəŋ maslaɗani, àslaɗay va do. Nahkay məlaŋ ɗek ègia ziŋ-ziŋena duk àbivoru àna njemdi mahkər ya ga məlakarawa. Eslini azana ga mahay gəɗakani ga məlaŋ *njəlatani ya ti a huɗ ga *ahay gəɗakani ge Melefit bu ni ègʉzlehvu kwar kala-kala. 46 Ka sarta gani nani ti Yezu àzlah kay kay, àɗəm : « Bəba goro ni, nəfukvù sifa goro ni a ahar vu.‡ » Àra àɗəma nahkay ti àmət hʉya. 47 Bay ga ndam slewja ni àra èpia ere ye ti àgravu na ti àzləbay Melefit, àɗəm : « Maslaŋa hini ti mis jireni eɗeɗiŋ. »

48 Mis kay tə̀bu eslini : tàra ga mamənjaləŋ ka zlam ya təgri ana Yezu na. Ay tàra tìpia ere ye ti àgravu na ti àhəlia ahàr ana tay a, tàsləka àna tuway a. 49 Ndam ga Yezu ɗek akaba wál ya tàɗəbabiyu naŋ kwa e Gelili ni tə̀bu cak tamənjoru, tìpia ere ye ti àgravu na daya.

Təfiyu kisim ga Yezu e mindiviŋ vu

(Meciyʉ 27.57-61 ; Mark 15.42-47 ; Zeŋ 19.38-42)

50-51 Zal nahaŋ àbu, slimi gayaŋ Zʉzef, naŋ ga kəsa Erimete, ka haɗ *Zʉde. Maslaŋa nani ti mis sulumani, jireni daya ; naŋ àbu ajəgay *Məgur ge Melefit. Naŋ biliŋ ga gəɗákani ge *seriya ga ndam *Zʉde, naŋ gani àgəsiki zlam ya nday tàgray ni ana tay ndo. 52 Naŋ nakəŋ òru afa ge Pilet, èhindi kisim ga Yezu ni. 53 Pilet àra àvia divi gana ti Zʉzef òru àzaya kisim na kà təndal na, àkambah, mək àfiyu e mindiviŋ vu. Mindiviŋ nani ti miliyeni a pəlaɗ vu : tə̀fiyu kisim ga maslaŋa nahaŋ ɗay-ɗay ndo. 54 Fat nani ti fat ga zləma ; vaɗ *məpəsabana anjəki wuɗak.

55 Wál ya tàɗəbabiyu Yezu kwa e Gelili ni tàɗəboru Zʉzef ke mindiviŋ ni, tìpi ahəmamam tə̀fiyu kisim ni. 56 Tàra tìpia ti tàsləkabiya ga maslamalakabu tersel akaba zlam ndahaŋ ya tizi àɓəlay ni. A vaɗ məpəsabana ba nahəma tə̀pəsaba tàgray tʉwi ndo, akaɗa ge *Divi ge Melefit ya àvay ni.

24

Yezu aŋgaba e kisim ba

(Meciyʉ 28.1-10 ; Mark 16.1-8 ; Zeŋ 20.1-10)

1 A vaɗ ye enjenjeni ga gosku nahəma, wál ni tòru dʉ ge miledʉ ke mindiviŋ ni. Tòru ti àna tersel gərgəri ya ti tàslamalakabu ni. 2 Tòru tìnjʉa ti tìpi belim ge mindiviŋ ni maɓəlaɗkiana. 3 Nahkay tə̀huriyu e mindiviŋ ni vu. Tàra tə̀huriyu nahəma, tə̀di ahàr ana kisim ga Bay geli Yezu ni ndo. 4 Eslini tə̀sər ere ye ti tagray ni do. Nday tə̀bu nahkay ti mis cʉ tàŋgazlivu ana tay, məbakabu azana maslaɗani. 5 Wál ni tàra tìpia tay a ti tàgra aŋgwaz a, tàhəŋgaroru eri gatay a haɗ. Eslini mis cʉeni ni tə̀hi ana wál ni : « Kə̀ɗəbum mis ya naŋ eri ni e kiɗiŋ ga nday məmətani ni bu ni ti kamam ? 6 Àŋgaba e kisim ba, naŋ àbi ahalay va bi. Lekʉlʉm kə̀sərumki ka pakama ya àhi ana kʉli ka ya ti naŋ e Gelili ni do aw ? 7 Eslini àhi ana kʉli ahkado : “Ahàr àɗəm nu *Wur ge Mis ti tə̂gəsi nu ana ndam magudar zlam, ti tâkaɗ nu kà təndal, ti nâŋgaba a vaɗ ya mahkər a.” » 8 Wál ni tàra tìcia nahkay ti tə̀sərki ka ma ga Yezu ya àhi ana tay ni.

9 Wál ni tàra tàsləkabiya ke mindiviŋ na ti tàŋgəhaɗi ma gani ɗek ana ndam *asak kru mahar bəlaŋani ni akaba ana ndam *maɗəbay Yezu ndahaŋ ni ɗek. 10 Wál ya tàŋgəhaɗ ma ni ti ata Mari ga kəsa Magədala ni, Zeni, Mari məŋ ge Zek akaba wál ndahaŋ. Ndam asak ni tàra tìci ma na ti 11 tə̀jalay a ahàr gatay bu ma ga wál ni ma masakani, nahkay tə̀gəsiki ma gatay ni ana tay ndo. 12 Ay zla ti Piyer àsləka, àcuhworu ke mindiviŋ ni. Òru ènjʉa ti àndəhaɗ ahàr, àmənjiyu e mindiviŋ ni vu, èpi gabaga duca ciliŋ. Eslini ti àsləkabiya, àra a magam a. Ere ye ti èpibiyu ni àgria ejep a dal-dal.

Yezu aŋgazlivu ana ndam maɗəbay naŋ cʉ

(Mark 16.12-13)

13 Ka fat gani nani ndam *maɗəbay Yezu ndahaŋ cʉ tə̀bu takoru a kəsa nahaŋ vu, slimi ga kəsa gani Emeyʉs. Kəsa gani driŋ akaba Zerʉzalem, mis asawaɗay njemdi cʉ e divi bu day kwa ti enjiyu. 14 Nday nakəŋ tə̀bu təzlapakioru e kiɗiŋ gatay bu àki ka zlam ya àgravu ni ɗek. 15 Nday tə̀bu təzlapay e kiɗiŋ gatay bu, tagray gejewi nahkay ti Yezu nakəŋ àcay tay e divi bu mək tàrakaboru ka ahar bəlaŋ. 16 Ay ti tə̀sərkaba naŋ a ndo, aɗaba akaɗa araŋa àsikia ke eri ana tay a.

17 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Kazlapumkibiyu ka mam e divi bu ni mam ? » Tàra tìcia ma gayaŋ na ti nday nakəŋ tìcika, ahàr àbu ahəli ana tay. 18 Eslini biliŋ gatay, slimi gayaŋ Kleyʉpes, àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Nak ti nak zal mirkwi aw ? Ere ye ti àgravu a Zerʉzalem a vaɗ nday ndani bu ni ti nak ciliŋ kìci ndo zla do aw ? » 19 Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Mam àgravu mam ? » Tə̀hi : « Ere ye ti àgrakivu ka Yezu zal Nazaret ni. Naŋ gani nani ti bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ; pakama gayaŋ ya àɗəm ni ɗek akaba tʉwi gayaŋ ya àgray ni ɗek ti àgray àna njəɗa ge Melefit. Nahkay àɓəlafəŋa kè Melefit a, àɓəlafəŋa kè mis a ɗek daya. 20 Ay ti ndam geli gəɗákani ya taŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani geli ndahaŋ ni tə̀gəsi naŋ ana ndam *Rom ti tâgrafəŋa seriya ge kisim a, mək *tàdarfəŋ naŋ kà təndal. 21 Leli ti ni mə̀ɗəm amal naŋ àhəŋgay ndam *Izireyel. Akaba nani ɗek, nihi tegi vaɗ mahkər kani, zlam gani àgravu ni. 22 Ay ti wál ya tə̀bu akaba leli ni ndahaŋ tə̀hia pakama ga məgri ejep ana leli a. Tòru kè mindiviŋ dʉ ge miledʉ ti 23 tə̀diviyu ahàr ana kisim ga Yezu ni ndo, mək tàsləkabiya, tə̀hi ana leli tìpibiya *məslər ge Melefit a. Məslər ge Melefit ni tə̀hibiyu ana tay Yezu naŋ àbu àna sifa gayaŋ. 24 Nahkay ndam geli ndahaŋ day tòra ke mindiviŋ na. Tìnjʉa ti tə̀di ahàr ana mindiviŋ ni akaɗa ga wál ya tàŋgəhaɗi ana leli ni. Ay ti tìpibiyu Yezu ndo. »

25 Yezu àra ècia pakama gatay na ti àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ti endisl àniviyu ana kʉli bi aw ? Kìcʉmaba ma ga ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit àna weceweci do ni ti kamam ? 26 Ŋgay ahàr àɗəm si *Bay gəɗakani ya amara ni àcaka daliya nahkay day kwa, mək kwa ti Melefit amazləbay naŋ ti mîgi gəɗakani kè eri ge mis ɗek ti kìcʉm do waw ? » 27 Eslini Yezu nakəŋ àɗəfiaba pakama ge Melefit ya àɗəmki ka naŋ a Wakita ge Melefit bu na ɗek ana tay a. Ànjiki ana tay ka ge Mʉwiz ni, àɗafaba ga ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit na ɗek daya.

28 Tòru tìnjʉa a kəsa ya takoru ni va wuɗak nahəma, Yezu akoru zlam gayaŋ akaɗa asafəŋa divi kà kəsa na. 29 Eslini nday nani tə̀hi : « Ɓesa day, kòru ba, njəhaɗa akaba leli a, aɗaba tegi fat àdiya, məlaŋ naŋ àbu eɗizi timey. » Nahkay tə̀huriyu tànjəhaɗ a kəsa ni vu akaba tay. 30 Tàra tə̀həliaya zlam məzumani ana tay a ti Yezu àzay *dipeŋ ni, àgri sʉsi ana Melefit, èsekaba, àvi ana tay. 31 Nday nakəŋ tàra tìpia gayaŋ ya àgray nahkay na ti eri gatay ni ègia kweleŋ-kweleŋ, tə̀sər naŋ. Ay tàra tə̀səra naŋ a ti tìpi naŋ va do, naŋ àbi. 32 Eslini tə̀ɗəm e kiɗiŋ gatay bu ahkado : « Zlam ya ti àhi ana leli e divi bu, àɗəmki ka Wakita ge Melefit ni ti mîciaba ni ti àməria məɓəruv ana leli a do waw ? »

33 Nday nakəŋ tìcikaba hʉya, tàŋgoru a Zerʉzalem. Tòru tìnjʉa ti tə̀di ahàr ana ndam asak ga Yezu kru mahar bəlaŋani ni macakalavani akaba mis ndahaŋ. 34 Eslini nday ndahaŋ ni tə̀hi ana mis cʉeni nakəŋ ahkado : « Bay geli àŋgaba e kisim ba eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena ! Simu èpi naŋ a. » 35 Nday cʉeni ni day tàŋgəhaɗ ere ya àgrakivu ka tay e divi bu ka ya ti takoru e Emeyʉs ni akaba gatay ya tə̀sər Yezu ka ya ti esekaba dipeŋ a ni.

Yezu aŋgazlivu ana ndam maɗəbay naŋ ni

(Meciyʉ 28.16-20 ; Mark 16.14-18 ; Zeŋ 20.19-23 ; Tʉwi 1.6-8)

36 Nday cʉeni ni tə̀bu təzlapay nahkay ti mis ni ɗek tìpi Yezu nakəŋ naŋ jika e kiɗiŋ gatay bu. Àhi ana tay ahkado : « Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli. » 37 Nday ɗek məɓəruv àtikaba ana tay a, aŋgwaz àwəra tay a dal-dal, aɗaba tə̀ɗəm maslaŋa àmbavakiva ka tay a. 38 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Kəgrum aŋgwaz ti kamam ? Ŋgay hini nu ti kə̀gəsumkabu do ni ti kamam ? 39 Mənjumki ahar goro ni akaba asak goro ni. Hini nu timey ! Njʉmfu, mənjumlu lala. Kìpʉma nu nə̀bu àna aslu akaba aslat ga vu goro. Mis məmbavani ti nahkay hi do. » 40 Ka ya ti naŋ àbu ahi ma ana tay nahkay ni ti àŋgazli ahar gayaŋ ni akaba asak gayaŋ ni ana tay. 41 Tàra tìcia ma gayaŋ na ti àgria ejep ana tay a, tə̀mərva àsaɓay, ay kekileŋa tə̀gəskabu ŋgay naŋ eɗeɗiŋ faŋ ndo. Nahkay Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Zlam məzumani àfəŋ kè kʉli ahalay bi aw ? » 42 Nday nakəŋ tə̀ziaya telma ge kilif mətusana, 43 mək àzay, àzum kè eri gatay. 44 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Ere ye ti àgrakuvu ni ti nə̀hia ana kʉli a ahaslana ka ya ti nu nə̀bu akaba kʉli na. Nə̀hi ana kʉli ahkado tə̀ɗəmkua pakama, tə̀bəkia ma gana e *Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni ba akaba a wakita ga ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ba akaba a wakita ge Limis ba. Pakama nani ya tə̀ɗəmku ni ɗek ti si agravu kwa. »

45 Eslini naŋ nakəŋ àvi məsər zlam ana tay ga miciaba zlam ya a Wakita ge Melefit bu na. 46 Àhi ana tay ahkado : « Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : “*Bay gəɗakani ya amara ni ti si àcaka daliya kwa, tàkaɗa naŋ a, mək a vaɗ ya mahkər aŋgaba e kisim ba kwa.” 47 Kələŋ gani zla nahəma, atəhi ma ana mis ga haɗ ga məlaŋ ni ɗek àna slimi gayaŋ, si tâmbatkaba majalay ahàr gatay a, day kwa ti Melefit ambərfəŋa zlam magudarani gatay ni kà tay a. Atənjəki ka məɗəm ma gani a Zerʉzalem. 48 Pakama gani nani tə̀ɗəmki ti ka nu. Ndam sedi gani ti lekʉlʉm. 49 Nu ti anəsləribiyu Məsuf ya ti Baba goro àɗəm aməvibiyu ana kʉli ni ana kʉli. Ay lekʉlʉm ti ni njəhaɗuma a Zerʉzalem a duk abivoru ana vaɗ ya ti Məsuf gani nani amərəkia ke kʉli a, aməvi njəɗa ge Melefit ɗek ana kʉli ni. »

Melefit azoru Yezu e melefit vu

(Mark 16.19-20 ; Tʉwi 1.9-11)

50 Yezu àra àhia pakama nana ana tay a ti òru àna tay gwar a Betani. Òru ènjʉa eslina ti àhəlkioru ahar ka tay agavəla, àgri *sulum ge Melefit ana tay. 51 Ka ya ti naŋ àbu agri sulum ge Melefit ana tay ni ti àsləkafəŋa kà tay a, Melefit àzoru naŋ agavəla a huɗ melefit vu. 52 Naŋ àbu asləkafəŋa kà tay a ti nday nakəŋ tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ, meleher ndiɓa ndiɓa ana haɗ. Kələŋ gani tàŋga a Zerʉzalem àna məmərana dal-dal. 53 Kəlavaɗ təhuriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu, tanjəhaɗ eslini ruk, tazləbay Melefit.

* 2:23 Mənjay Mahərana 13.2, 12, 15.

† 2:24 Mənjay Levi 12.8.

‡ 2:32 Mənjay Izayi 42.6 ; 49.6 ; 52.10.

§ 2:36-37 Eser ti wur ge Zekʉp ; ègia slimi ge dini a.

* 3:6 Izayi 40.3-5.

* 4:4 Mimbiki 8.3.

† 4:8 Mimbiki 6.13.

‡ 4:11 Limis 91.11-12.

§ 4:12 Mimbiki 6.16.

* 4:17 Ka sarta ga Yezu ti wakita ɗek zəbalani, mis tefeɗekabu ; ga məŋgət məlaŋ ya tawayay ni si têpelkaba kwa ; wakita akaɗa ya kani ni ti tə̀bi.

† 4:19 Izayi 61.1-2.

‡ 4:26 Mənjay 1 Bəbay 17.8-16.

§ 4:27 Mənjay 2 Bəbay 5.1-14.

* 6:2 Mənjay Mahərana 34.21.

* 7:27 Malasi 3.1.

† 7:37 Kolombu gani nani ti tàgray àna akur sulumani ya təzalay elbetir ni, siŋgu gani kay.

‡ 7:38 Məfəki ma ke mis ti aɗafaki mawayavani ahkay do ni magray sʉsi.

§ 7:46 Ka sarta gani nani ti, ka ya ti təzalakabu mis ga məzum zlam mək maslaŋa gani ènjia afa gatay ni ti təcəhibiyu yam ga məbaray asak, təgri sa ana məfəki ma ka tuwər, akaba tagraki amal ka ahàr. Ay zal Feriziyeŋ ni àgri zlam nday nani ana Yezu ndo.

* 8:10 Izayi 6.9.

† 8:31 Eviɗ gəɗakani ti məlaŋ ya təɗəm a huɗ ga haɗ vu ni. Melefit aməbiyu seteni ɗek e eviɗ gani vu hayaŋ, kələŋ gani ka mandav ga məlaŋ ti amatraɓkivu tay ga kaŋgayani.

* 9:5 Mətukkaba haɗ ga kəsa kà asak a ti aɗafaki təmbərbu ndam ga kəsa ni, tàwayay tay va do.

† 9:58 Mbiki ti mis ndahaŋ tə̀ɗəm « mbiti. »

* 10:1 A wakita ndahaŋ bu tə̀ɗəm mis kru kru adəskəla.

† 10:11 Məsləɗkaba haɗ ga kəsa kà asak a ti aɗafaki təmbərbu ndam ga kəsa ni, tàwayay tay va do.

‡ 10:13 Məbakabu buhu akaba manjəhaɗani e viti bu ni ti aɗafaki mis titʉwi, tahəŋgalay Melefit, təgri kam-kam.

§ 10:27 Mimbiki 6.5 ; Levi 19.18.

* 11:51 A Wakita ge Melefit ga ndam Zʉde ni bu ni ti tə̀ɗəmki ma ka Abel ka mənjəki gani (Mənjəkiani 4.8). Tə̀ɗəmki ma ka Zakari wur ge Berisi ti ni ka mandav gani (2 Labara 24.20-22).

* 13:35 Limis 118.26.

* 18:13 Ka sarta gani nani ti maslaŋa ya ti abəki ahar duc ka məɓəruv ni ti aɗafaki tuway, akaɗa geli ya məbəki ahar duc ka ahàr ni.

† 18:20 Mənjay Mahərana 20.12-16 ; Mimbiki 5.16-20.

* 19:38 Mənjay Limis 118.26.

† 19:46 Mənjay Izayi 56.7 ; Zeremi 7.11.

* 20:9 Məŋ ga zlam nani ti *viŋ.

† 20:17 Limis 118.22.

‡ 20:24 Ka siŋgu gatay lu ti ndam Rom tagrakiaya mazavu ga bay gəɗakani gatay a, təbəki slimi gayaŋ daya.

§ 20:28 Mənjay Mimbiki 25.5-6.

* 20:37 Mənjay Mahərana 3.2, 6.

† 20:43 Limis 110.1.

* 21:27 Mənjay Deniyel 7.13.

* 22:37 Izayi 53.12.

† 22:42 Ahalay ti ma ga Yezu ya àɗəm ni ti nahkay hi : « Həɗakfua hijiyem hina. » A Wakita ge Melefit ya ahaslani ni bu ni ti tə̀ɗəm məzum ɓəruv ge Melefit ti akaɗa zum e hijiyem bu, mis tisi ti akaɗ tay.

‡ 22:47 Ka sarta nani ti kəlavaɗ mis təgri sa ana mis ya ti tawayay tay dal-dal ni àna məfəki ma kà tay kà tuwər.

§ 22:69 Mənjay Limis 110.1.

* 23:30 Mənjay Oze 10.8.

† 23:43 Məlaŋ sulumani ge Melefit ti awayay aɗəmvaba dini sulumani (mənjay Maŋgahani 2.7).

‡ 23:46 Limis 31.6.

Zeŋ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Ma Mʉweni Sulumani ya Zeŋ àbəki ni

Ere ye ti məɗəmki ka Ma Mʉweni Sulumani ya Zeŋ àbəki ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita ge Zeŋ ni àɗafay slimi gayaŋ a wakita ni bu ndo. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, kwa ka mənjəki gani ndam ga Yezu ɗek tə̀səra àbəki ti Zeŋ zal asak gayaŋ ni. A wakita ni bu àbəki slimi ga ndam asak ga Yezu ndahaŋ ni, ay àbəki slimi gayaŋ gayaŋani ndo ; àbəki « naŋ ya ti Yezu awayay naŋ kayani ni » ciliŋ (13.23 ; 19.26 ; 20.2 ; 21.7, 20).

Zeŋ àsəra majalay ahàr ga ndam Zʉde ya tajəgay Krist Bay gəɗakana ya amara na (1.20-21 ; 7.40-42). Àsəra manjəhaɗ ga ndam Zʉde a : gatay ya tìzirey ndam Samari na (4.9), ya tekeli kʉɗi ana wur ka vaɗ azlalahkər, ku tamal vaɗ gani vaɗ məpəsabana na (7.22). Àsəra haɗ Zʉde a (11.18). Gayaŋ ya àŋgəhaɗ pakama ni nahkay ni ti aɗafaki èpia zlam gana àna eri gayaŋ gayaŋana (12.3 ; 20.7). Zlam gani nani ɗek ti aɗəfiki ana leli bay ya àbəki wakita ni ti tànjəhaɗkabá akaba Yezu a.

Zeŋ àŋgəhaɗ ere ye ti Yezu àgray akaba àɗəm ni akaɗa ge Meciyʉ, Mark akaba Lʉk ya tàŋgəhaɗ ni ndo. Nday mahkərani ni tàŋgəhaɗ ga Yezu ya ànjəki ke tʉwi gayaŋ ka haɗ Gelili, òru gwar a Zerʉzalem ni. Ay Zeŋ ti ni àŋgəhaɗa sawaɗay ga Yezu ndahaŋ ya ti nday ndahaŋ ni tàŋgəhaɗ ndo na : òru a Zerʉzalem sak kay (2.13 ; 5.1 ; 7.10 ; 12.12). Meciyʉ, Mark akaba Lʉk tàŋgəhaɗa zlam ga Yezu ya àgray na àtam ge Zeŋ ya àŋgəhaɗ ni, ay Zeŋ àŋgəhaɗa pakama ga Yezu a kay ya nday ndahaŋ ni tàŋgəhaɗ ndo na, mazavu gani 3.1-21 ; 4.1-42 ; 6.25-70 ; 7.14-39 ; 8.12-58 ; 10.1-21 ; 13.1–17.26.

A pakama nday nani bu ni ti Yezu àɗafay ahàr gayaŋ, àɗəm naŋ ti naŋ way. Naŋ dipeŋ ya àvi sifa ana mis ni (6.35, 41, 48, 51) ; naŋ bay ya aslaɗi məlaŋ ana mis ni (8.12 ; 9.5) ; naŋ mahay ga gargara ga təmbəmbak (10.7, 9) ; naŋ bay ya ti ajəgay zlam lala ni (10.11, 14) ; mis taŋgaba e kisim ba, tə̀bu ana sifa ti azuhva naŋ aɗaba naŋ àbu (11.25) ; naŋ divi, naŋ jiri, naŋ sifa (14.6) ; naŋ məŋ ga zlam ya abi bəza sulumani ni (15.1, 5). A pakama nday nani bu ɗek ti Yezu àzay pakama ge Melefit ya àhi ana Mʉwiz ka ya ti àŋgazlivu ni : « Nu nə̀bu. » (Mahərana 3.14 ; Zeŋ 8.58). Nahkay Zeŋ àŋgəhaɗ ga Yezu ya àɗəm vay-vay « Nu Melefit » ni.

Zlam ga Yezu ya àgray, àgri ejep ana mis ni ti aɗafaki naŋ gəɗakani (2.11), ti mis tə̂sər naŋ Melefit. Zeŋ àbəki zlam nday nani ɗek ti awayay ti « kə̂gəsumkabu Yezu ti naŋ Krist, naŋ Wur ge Melefit, ti kə̂ŋgətum sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni » (20.31).

1

Pakama ge Melefit aslaɗi məlaŋ ana mis

1 Wuɗaka Melefit ànjəki ka magraya zlam a ɗek ti Bay nahaŋ àbu àndava. Bay gani nani ti Pakama ge Melefit. * Ka gani nani ti naŋ àbu akaba Melefit ka ahar bəlaŋ àndava. Naŋ gani ti Melefit daya. 2 Wuɗaka Melefit ànjəki ka magraya zlam a ɗek ti Pakama nani naŋ àbu akaba Melefit ka ahar bəlaŋ àndava. 3 Melefit àgraya zlam a ɗek ti àna naŋ. Zlam ya ti Melefit àgraya àna naŋ do ni ti àbi. 4 Zlam ya ti Melefit àgraya tay a ni ɗek ti Pakama nani àvi sifa gani ana tay. Sifa gani nani ti aslaɗi məlaŋ ana mis. 5 Maslaɗani gani nani aslaɗay a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu, ay ti nday ya a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu ni tə̀gəskabu naŋ ndo.

6 Zal nahaŋ àra, slimi gayaŋ Zeŋ, Melefit àslərbiyu naŋ ga məhi pakama gayaŋ ana mis. 7 Naŋ zal sedi : àra ti ga magrakia sedi a ka maslaɗani na, ti mis ɗek tə̂fəki ahàr ka Bay ya ti avay sifa ni. 8 Aslaɗay ti naŋ naŋani do : àra ti ga magrakia sedi ka maslaɗani na ciliŋ. 9 Bay ya ti aslaɗay ge jiri ni ti, Pakama ge Melefit ni. Àra a duniya va, naŋ àbu aslaɗi məlaŋ ana mis ɗek.

10 Nahkay Bay nani ti naŋ àbu a duniya bu. Melefit àgraya duniya ti àna naŋ : ay ti ndam ga *duniya ni tə̀sərkaba naŋ a ndo. 11 Àra ka haɗ gayaŋ a, ay ti ndam gayaŋ tə̀gəskabu naŋ ndo. 12 Ku tamal nahkay nəŋgu ni mis ndahaŋ tə̀gəskabá naŋ a, tə̀fəkia ahàr a. Nday ya ti tə̀fəkia ahàr a ni ti, àvi divi ana tay ti tîgi bəza ge Melefit. 13 Tìgia bəza ge Melefit a ti akaɗa ge mis ya ti tiwi bəza ni do. Tìgi nahkay ti akaɗa ga zal ya awayay azi huɗ ana wal ni do. Tìgi nahkay ti Melefit àvi sifa mʉweni ana tay tîgi bəza gayaŋ.

14 Nahkay Pakama ge Melefit ni ègia mis a, ànjəhaɗa e kiɗiŋ geli ba. Ere ye ti àgray ni ɗek ti àgray àna *sulum ge Melefit, àna jiri daya. Leli màra mìpia naŋ a ti mə̀səra naŋ gəɗakani, naŋ Wur bəlaŋ bəlaŋani ge Melefit. 15 Zeŋ àgrakia sedi a, àɗəm kay kay : « Nə̀ɗəm : “Nu ti nàra enji gayaŋ a, ay naŋ gəɗakani àtam nu, aɗaba wuɗaka tìwi nu ti naŋ àbu àndava.” Pakama gani nani nə̀ɗəmki ti ka naŋ. » 16 Naŋ ti zlam sulumani ɗek afa gayaŋ : nahkay àgri sulum gayaŋ ana leli sak ehimeya. 17 Melefit àvi *Divi gayaŋ ana leli ti àna wakita ge Mʉwiz ya àbəki ni. Ay àgri sulum gayaŋ akaba jiri gayaŋ ana leli ti Yezu *Krist. 18 Maslaŋa ya èpia Melefit a ti àbi. Ay Wur gayaŋ bəlaŋ bəlaŋani naŋ Melefit, anjəhaɗ afa ga Bəŋani ni, naŋ day kwa ti àɗəfiki Melefit ana leli ti mə̂sər naŋ.

Sedi ge Zeŋ bay məbaray mis ni

(Meciyʉ 3.1-12 ; Mark 1.1-8 ; Lʉk 3.1-18)

19 Nahkay Zeŋ nakəŋ àgray sedi gayaŋ. A vaɗ nahaŋ gəɗákani ga ndam *Zʉde ya a Zerʉzalem ni tə̀slərbiyu mis ge mihindifiŋa ma ke Zeŋ a. Tə̀slərbiyu ti mis ndahaŋ e kiɗiŋ ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni bu akaba ndam *Levi ndahaŋ. Mis ni tàra tìnjia ti tə̀hi : « Nak ti way ? » 20 Tàra tìhindifiŋa ma na nahkay ti, Zeŋ nakəŋ èmbirfiŋ ndo, àɗəm vay-vay kè meleher ge mis ɗek : « Nu ti Krist *Bay gəɗakani ya amara ni do. » 21 Eslini tìhindifiŋa ma keti, tə̀hi : « Tamal nahkay ti, nak way ? Nak Eli aw ? » Zeŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Aha, nu Eli do. » Tə̀hi keti : « Ay nak ti bay mahəŋgaray pakama ge Melefit ya Mʉwiz àɗəm amara ni aw ?† » Àɗəm : « Aha, nu do. » 22 Eslini tə̀hi : « Tamal nahkay ti, nak way zla aw ? Ahàr àɗəm məhəŋgrikaboru ma gani ana ndam ya tə̀slərbiyu leli ni kwa. Kə̀ɗəmki mam ka ahàr gayak mam ? » 23 Zeŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Ahaslani Izayi bay mahəŋgaray pakama ge Melefit àɗəm :

“Maslaŋa azlah a huɗ gili bu, dəŋgu gayaŋ ahəndabiyu. Àɗəm :

Slamatumikabu divi ana Bay gəɗakani,

ahàr àɗəm divi gayaŋ mâla ndəlaɓa.” ‡

« Maslaŋa ya ti dəŋgu gayaŋ ahəndabiyu ni ti nu. »

24 E kiɗiŋ ga ndam ya ti tə̀slərbiyu tay a Zerʉzalem ni bu ni ti ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀kibu ka tay. 25 Nday nakəŋ tìhindifiŋa ma nahaŋ a keti, tə̀hi ahkado : « Tamal nak Bay gəɗakani ya amara ni do, nak Eli do, nak bay mahəŋgaray pakama ge Melefit ya amara ni do nahəma, *kabaray mis ti kamam ? » 26 Zeŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Nu ti nabaray kʉli àna yam ; ay maslaŋa nahaŋ naŋ àbu e kiɗiŋ gekʉli bu, kə̀sərum naŋ do. 27 Nu ti nàra enji gayaŋ a : ay nu ti way ga mepicehiaba ezeweɗ ga kimaka gayaŋ a di way ? » 28 Zlam nday nani ɗek tàgravu ti a Betani ke ledi ga zalaka *Zʉrdeŋ, ka məlaŋ ya ti Zeŋ abaray mis ni.

Yezu ti naŋ Wur Təmbak ge Melefit

29 Hajəŋ gani ti Zeŋ nakəŋ èpi Yezu naŋ àbu arəkia. Àra èpia naŋ a ti àɗəm ahkado : « Maslaŋa hini ti *Wur Təmbak ge Melefit : agray ti zlam magudarani ge mis ga duniya ni ɗek mə̂ləbi va bi ti naŋ. 30 Nə̀ɗəm : “Nu ti nàra enji gayaŋ a, ay naŋ gəɗakani àtam nu, aɗaba wuɗaka tìwi nu ti naŋ àbu àndava.” Pakama gani nani nə̀ɗəmki ti ka naŋ. 31 Ŋgay naŋ gani ti nə̀sərkaba ndo. Ay nu nàra *nàbaray mis àna yam ti ga məɗəfiki naŋ ana ndam jiba ge Izireyel. »

32 Zeŋ nakəŋ àɗəm keti : « Nìpi *Məsuf ge Melefit àhərkiaya kwa a huɗ melefit ba akaɗa ga kurkoduk ya ahər na, àrəkia ànjəhaɗki. 33 Ŋgay naŋ gani ti nə̀sərkaba ndo, ay ka ya ti Melefit àslərbiyu nu ga məbaray mis àna yam ni ti àhu ahkado : “Maslaŋa ya ekipi Məsuf goro aməhərkiaya amanjəhaɗki ni ti, naŋ gani Bay ya ti aməbaray mis àna *Məsuf Njəlatani ni.” 34 Zlam gani nani àgrava kè eri goro a. Nagrakia sedi a : naŋ ti Wur ge Melefit. »

Ndam maɗəbay Yezu ye enjenjeni ni

35 Hajəŋ nahaŋ gani keti Zeŋ naŋ àbu eslini akaba ndam maɗəbay naŋ cʉ. 36 Nday tə̀bu eslini nahkay ti Zeŋ nakəŋ èpi Yezu naŋ àbu asawaɗay. Àra èpia naŋ a nahəma, àɗəm : « Maslaŋa hini ti *Wur Təmbak ge Melefit. » 37 Ndam maɗəbay naŋ cʉeni ni tàra tìcia ma gayaŋ na ti tàɗəboru Yezu e meteliŋ vu. 38 Yezu àmbatbiyu ma kələŋ, èpi ti nday tə̀bu taɗəboru naŋ, mək àhi ana tay : « Kəɗəbum mam ? » Nday nakəŋ tə̀hi ahkado : « Rabi, kanjəhaɗ ti eley ? » (Rabi ti awayay aɗəmvaba « Mʉsi »). 39 Naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Dəguma, akara kipʉm. » Nahkay tòru akaba naŋ, tòru tìpi məlaŋ gayaŋ ya anjəhaɗ ni. Ka sarta gani nani àgray njemdi faɗ ya ga məlakarawa : tə̀pəs akaba Yezu nakəŋ eslini, fat àdəkiviyu a ahay vu ka tay.

40 E kiɗiŋ ge mis cʉeni ya tìci ma ge Zeŋ, tàɗəbay Yezu ni bu ni ti, bəlaŋ gani slimi gayaŋ Andre naŋ wur ga məŋ ga Simu Piyer. 41 Andre nakəŋ àɗəboru wur ga məŋani Simu hʉya. Àra àdia ahàr a ti àhi : « Mə̀dia ahàr ana Misi a. » (Misi ti awayay aɗəmvaba « *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni »). 42 Andre àra àhia ma ana Simu a nahkay ti àzoru naŋ suwwa afa ga Yezu. Yezu àra èpia naŋ a ti àhi : « Nak Simu wur ge Zeŋ : kama kama ti atəzalay kur ti Sifas. » (Sifas ahkay do ni Piyer ti awayay aɗəmvaba « akur. »)

43 Hajəŋ tegʉni gani ti Yezu àɗəm asləka akoru ka haɗ *Gelili. Naŋ àbu akoru ti àdi ahàr ana Filip mək àhi : « Ɗəbabiyu nu. » 44 Filip ti kəsa gayaŋ Beceyda. Kəsa nani ti kəsa ga ata Andre nday ata Piyer daya. 45 Filip day òru àdi ahàr ana Natanayel mək àhi : « Mə̀dia ahàr a ana Bay ya ti Mʉwiz àɗəmki ma e *Divi ge Melefit bu akaba ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit tə̀ɗəmki ma na. Bay gani nani ti Yezu, naŋ wur ge Zʉzef, kəsa gayaŋ Nazaret. » 46 Eslini ti Natanayel àhəŋgrifəŋ, àhi : « A Nazaret ti zlam sulumani aŋgətvu nahkay aw ? » Filip àhəŋgrifəŋ, àhi : « Ra kîpi àna eri gayak. »

47 Natanayel nakəŋ naŋ àbu arəkia ka Yezu a, Yezu àra èpia naŋ a nahəma, àɗəm : « Naŋ hini ti zal *Izireyel eɗeɗiŋ : àgosay mis do ferera. » 48 Natanayel àra ècia ma gayaŋ na ti àhi : « Kə̀sər nu ti ahəmamam ? » Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Wuɗaka Filip àzalabiyu kur ti, nìpia kur a ka ya ti nak kə̀bu e zʉhweri ga *wəruv bu na. » 49 Eslini Natanayel àhi : « Mʉsi, nak ti Wur ge Melefit, nak Bay ga ndam Izireyel ! » 50 Yezu àhi ahkado : « Kəfəku ahàr ti aɗaba nə̀huk “Nìpia kur a nak kə̀bu e zʉhweri ga wəruv bu” ni aw ? Ekipi zlam gəɗákani ndahaŋ tə̀tam hini mba. » 51 Àɗəm keti : « Nəhi ana kʉli nahəma, ekipʉm huɗ melefit məzləkvabana, akaba *məslər ge Melefit təcəloru e melefit vu mək təŋgəkua ka nu, nu *Wur ge Mis a. »

2

Wuməri ga maday wal a Kana

1 A vaɗ ya mahkər ti tàgray wuməri ga maday wal a Kana ka haɗ *Gelili. Məŋ ga Yezu day naŋ àbu eslini. 2 Tə̀zaloya Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ na ka məlaŋ ga wuməri na daya. 3 Nday tə̀bu tagray wuməri nahkay ti zum àra àndavkia ka tay a. Eslini məŋ ga Yezu àhi ana Yezu ahkado : « Zum ni àbi va bi, àndava. » 4 Ay Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Mma, nak kəɗəfuki tʉwi goro aw ? Sarta gani goro ènjia faŋ ndo. » 5 Eslini məŋ ga Yezu àhi ana nday ya ti tagray tʉwi ni ahkado : « Grum ere ye ti aməhi ana kʉli kə̂grum ni ɗek. »

6 Wərzla ga akur gəɗákani muku tə̀bu eslini. Wərzla nday nani ti ndam *Zʉde təcahviyu yam a tay vu, *tabaray àna naŋ ka ya ti tawayay tigi *njəlatani akaɗa ge divi gatay ya taɗəbay ni. Wərzla ni bəlaŋ gani azum mandaray faɗ. 7 Eslini Yezu àhi ana ndam ya tagray tʉwi ni ahkado : « Cəhumviyu yam a wərzla nday hini vu, ti tə̂rəhvu. » Nahkay nday nakəŋ tə̀cahviyu yam a wərzla ni vu ɓerera ɓerera. 8 Tàra tàgra nahkay ti, Yezu àhi ana tay : « Cəhumaya kə̂zumikaboru ana gəɗakani ga wuməri ni. » Mək tàgray ere ye ti àhi ana tay ni. 9 Gəɗakani ga wuməri ni àra àcaka ti yam ni ègia zum a àndava. Naŋ àsər məlaŋ ya tə̀cahbiyu zum ni do, ay ndam magray tʉwi ni tə̀səra tə̀cahbiyu yam ga wərzla ni. Àra àcaka zum na ti, àzalay bay ya aday wal ni, 10 mək àhi : « Ku way way do ka ya ti agray wuməri ti acəhibiyu zum məcərani ana mis enji. Mis ni etisikabá day kwa ti acəhibiyu ya àcər lala do ni ana tay. Ay nak ti kàgray nahkay ndo, kəvi zum ya acər lala ni ana mis nihi ɗəma mba. »

11 Zlam ga Yezu ya àgray enjenjeni agri ejep ana mis, aɗəfiki zlam ana tay ni ti àgray a Kana ka haɗ Gelili ti nahkay. Gayaŋ ya àgray nahkay ni ti àɗafaki naŋ gəɗakani : ndam maɗəbay naŋ ni tàra tə̀səra naŋ gəɗakani ti tə̀fəki ahàr hʉya. 12 Kələŋ gani Yezu akaba məŋani, bəza ga məŋani akaba ndam maɗəbay naŋ ni tàsləka tòru a Kafarnahum. Tòru tìnjʉa eslina ti tànjəhaɗ vaɗ ɓal ciliŋ.

Yezu a ahay gəɗakani ge Melefit ni bu

(Meciyʉ 21.12-13 ; Mark 11.15-17 ; Lʉk 19.45-46)

13 Wuməri ga ndam *Zʉde ya təzalay *Pak ni àra ènjia wuɗak ti, Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tòru a Zerʉzalem. 14 Tòru tìnjʉa ti Yezu àhuriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu. Eslini àdi ahàr ana ndam məsəkumoru slasla, təmbəmbak, kurkodúk, akaba ndam mambay siŋgu manjəhaɗani. 15 Àra àdia ahàr ana tay a nahkay ti àzay ezeweɗ, àslapaya kurupu gana, àgaraya tay a dalaka ga ahay ni ba ɗek : àgaraya təmbəmbak akaba slasla gatay na daya. Àboru siŋgu ga ndam mambay siŋgu ni ka haɗ, àhəmbahaɗaba tabəl gana daya. 16 Mək àhi ana ndam məsəkumoru kurkodúk ni ahkado : « Həlumaba zlam ndana ahalay a ! Kə̀grum ti ahay ga Bəŋ goro ni egi gosku ba. » 17 Ndam *maɗəbay Yezu ni tàra tìpia ere ye ti àgray na ti, tə̀sərki ka pakama ge Melefit ya àbu məbəkiani a Wakita gayaŋ ni bu ni. Pakama gani nihi : « Bay Melefit goro, nawayay ahay gayak dal-dal. Nawayay kwa, do ni nànjəhaɗ koksah.* »

18 Eslini gəɗákani ga ndam Zʉde tìhindifiŋa ma kà Yezu a, tə̀hi ahkado : « Kisliki magray mam tata mam ? Graya zlam magray ejep a ti mə̂sər Melefit àvuka divi ga magray ere ye ti kàgray ahalay na. » 19 Yezu àhi ana tay ahkado : « Mbeɗʉmkaba ahay gəɗakani ge Melefit hina. Kèmbeɗʉmkaba nahəma, a huɗ ga vaɗ mahkərani ni bu ni ti nələmaba. » 20 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Wuɗaka tìndeveriŋ mələm ahay hini ti, tə̀zumkia vi a kru kru faɗ mahar muku a. Nak ti kə̀ɗəm kələmaba a huɗ ga vaɗ mahkərani ba ti ahəmamam ? » 21 Ay ahay gəɗakani ya Yezu àɗəmki ma ni ti, àɗəmki ka vu gayaŋ gayaŋani. 22 Yezu àra àməta mək àŋgaba e kisim ba ni ti ndam maɗəbay naŋ ni tə̀sərki ka ma nani ya àɗəm ni. Nahkay nday nakəŋ tə̀gəskabu pakama ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu ni akaba ma ga Yezu ya àɗəmbiyu ni.

Yezu àsəra majalay ahàr ge mis a ɗek

23 Ka ya ti Yezu naŋ àbu a Zerʉzalem a wuməri ga *Pak bu ni ti àgra zlam ya agri ejep ana mis na dal-dal. Mis tàra tìpia ti mis kay e kiɗiŋ gatay bu tə̀fəkia ahàr ka Yezu a, tə̀ɗəm naŋ gəɗakani. 24 Ay Yezu ti ni àfəki ahàr ka tay ndo, aɗaba àsəra tay a ɗek lala. 25 Àwayay ti mis təhiki ma àki ka ku way way do do, aɗaba naŋ àsəra majalay ahàr ge mis a ɗek.

3

Ata Yezu nday ata Nikodem

1 Zal nahaŋ àbu slimi gani Nikodem ; naŋ zal Feriziyeŋ, naŋ gəɗakani ga ndam *Zʉde daya. 2 Ga məlavaɗ a vaɗ nahaŋ nahəma àrəkia ka Yezu a, àhi ahkado : « Mʉsi, mə̀səra Melefit àslərbiyu kur ga macahi zlam ana leli, aɗaba maslaŋa àbi agray zlam magray ejep akaɗa gayak ni bi, si tamal ti Melefit àvia njəɗa gana ana maslaŋa gana kwa. » 3 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nəhuk nahəma, maslaŋa àbi epi *Məgur ge Melefit bi, si tamal tìweya naŋ nahaŋ a keti kwa. » 4 Nikodem nakəŋ èhindifiŋa ma, àhi : « Mis gəɗakani àndava ti tiweya naŋ nahaŋ a keti ti agravu waw ? Esliki məŋguyani a huɗ ga məŋani vu mək tiweya naŋ nahaŋ a keti aw ? » 5 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi keti : « Nəhuk nahəma, maslaŋa àbi ahuriyu a Məgur ge Melefit vu bi, si tamal tìweya naŋ àna yam a akaba Məsuf Njəlatana kwa. 6 Maslaŋa ya ti mis hihirikeni ewi ni ti naŋ mis ciliŋ. Maslaŋa ya *Məsuf Njəlatani ewi ni ti naŋ àbu àna Məsuf Njəlatani. 7 Ma goro ya nə̀huk : “Ahàr àɗəm lekʉlʉm ɗek si tîweya kʉli nahaŋ a keti kwa” ni ti àgruk ejep ba. 8 Ere ye ti nəhukki ma ni ti akaɗa ga aməɗ ya akəzlay ka məlaŋ ya naŋ awayay ni. Kici mahənday gani ciliŋ ; kə̀sər məlaŋ ya ècikbiyu ni do, kə̀sər məlaŋ ya akoru ni do daya. Ku way way do *Məsuf ge Melefit èwia naŋ a ti naŋ day nahkay. »

9 Eslini Nikodem nakəŋ àhi : « Ere gani nani agravu ti ahəmamam ? » 10 Yezu àhi keti : « Nak bay macahi zlam ana ndam *Izireyel ti kə̀sər zlam nday nani do aw ? 11 Nəhuk nahəma, ere ye ti leli məɗəmki ma ni ti leli mə̀səra àndava. Ere ye ti leli magrakia sedi a ni ti, leli mìpia àndava. Ay lekʉlʉm ti ni kə̀gəsumkabu ma geli ya məhi ana kʉli ni do. 12 Tamal lekʉlʉm kə̀gəsumkabu ma goro ya nəhi ana kʉli àki ka zlam ya agravu ka haɗ ni do ni ti, akəgəsumkabu ma goro ya anəhi ana kʉli àki ka zlam ya agravu e melefit bu ni ti ahəmamam ? 13 Maslaŋa ya ti àcəloya e melefit va ti àbi, si nu *Wur ge Mis, aɗaba nàsləkabiya eslina. 14 Ahaslani a huɗ gili bu ni ti Mʉwiz àvəɗaya gavaŋ ga evirzegena, àfəki ka ahàr ga təndal, àzoru agavəla. * Nu Wur ge Mis day si tə̂zoru nu agavəla nahkay kwa. 15 Nahkay ti ku way way do àfəkua ahàr a ti Melefit avi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. 16 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba Melefit àwaya mis ga duniya dal-dal. Nahkay àslərbiyu Wur gayaŋ bəlaŋ bəlaŋani ni, àvi ana tay, ti ku way way do tamal àfəkia ahàr ka Wur na ti èji do, aŋgət sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni sawaŋ. 17 Melefit àslərbiyu Wur gayaŋ a duniya vu ti ga məgəs mis ga duniya ni àna seriya do : àslərbiyu naŋ ti ga mahəŋgay mis ga duniya àna naŋ sawaŋ. 18 Maslaŋa ya ti afəki ahàr ka Wur ge Melefit ni ti, Melefit àgəs naŋ àna seriya do. Ay maslaŋa ya àfəki ahàr do ni ti, Melefit àgəsa naŋ àna seriya àndava, aɗaba àfəki ahàr ka Wur ge Melefit bəlaŋ bəlaŋani ni ndo.

19 « Seriya ya Melefit agəs mis àna naŋ ni ti nihi : àslərbiyu Wur gayaŋ a duniya vu ga maslaɗi məlaŋ ana mis, ay mis tàwayay məlaŋ maslaɗani ni ndo, tàwayay manjəhaɗani a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu sawaŋ. Tagray nahkay ti aɗaba tə̀bu tagudar zlam. 20 Ku way way do tamal agudar zlam ti àwayay məlaŋ maslaɗani do ; àwayay məhuriyani a huɗ gani vu do daya, aɗaba awayay ti zlam magədavani gayaŋ ni àŋgazlavu ba. 21 Ay maslaŋa ya ti agray jiri ni awayay məhuriyani a məlaŋ maslaɗani ni vu, aɗaba àgray tʉwi gayaŋ àna njəɗa ge Melefit, nahkay awayay ti tʉwi ni mâŋgazlavu. »

Yezu nday ata Zeŋ bay məbaray mis ni

22 Yezu akaba ndam ya taɗəbay naŋ ni tàsləka, tòru ka məlaŋ nahaŋ ka haɗ *Zʉde. Tòru tìnjʉa eslina ti Yezu ànjəhaɗ akaba tay, naŋ àbu *abaray mis. 23 Ka sarta gani nani ti Zeŋ day naŋ àbu abaray mis a Enoŋ kà gəvay ga kəsa Selim. Zeŋ abaray mis eslini ti aɗaba yam àbu dal-dal. Nahkay mis dal-dal tə̀bu tərəkia mək abaray tay. 24 Ka gayaŋ nani abaray mis ni ti, tə̀fiyu naŋ a daŋgay vu faŋ ndo.

25 Eslini mis ya taɗəbay Zeŋ ni ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀bu tagray gejewi akaba zal Zʉde nahaŋ àki ke divi ga ndam *Zʉde ya taɗəbay ti tîgi *njəlatani ni. 26 Nahkay nday nakəŋ tə̀rəkioru ke Zeŋ, tə̀hi ahkado : « Mʉsi, bay ya a vaɗ nahaŋ àbu lekʉlʉm ata naŋ ke ledi ge Zʉrdeŋ kàgrakia sedia ni ti, nihi ti naŋ àbu abaray mis, mis ɗek tə̀bu tərəkioru. » 27 Eslini Zeŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa ya ti esliki magray tʉwi àna njəɗa gayaŋ gayaŋani ti àbi, si tamal Melefit àvia njəɗa gana kwa. 28 Lekʉlʉm lekʉlʉmeni day kəgrumkua sedi a tata, nə̀ɗəm : “Nu *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni do ; Melefit àslərbiyu nu enji gayaŋ ciliŋ.” 29 Nəɗəm nahəma, nu ti akaɗa zləba ga bay ya aday wal ni. Maslaŋa ya ti azay wal ni ti wal ni gayaŋ. Ay zləba gayaŋ ni kà gəvay gayaŋ, eci ma gayaŋ ; ècia dəŋgu ga bay ya aday wal na ti amər dal-dal. Nu day nəmər ti nahkay, məmərani gani èslʉva a vu va. 30 Ahàr àɗəm njəɗa gayaŋ mâsagakivu, goro ti ni mə̂guloru.

31 « Bay ya ti àsləkabiya agavəla nahəma, agur mis ɗek. Maslaŋa ya àsləkabiya agavəla do ni ti naŋ ka haɗ, azlapaki day ka zlam ya ka haɗ ni. Bay ya ti àsləkabiya a huɗ melefit ba ni ti [agur mis ɗek], 32 agray sedi ga zlam ya èpi akaba èci ni, ay maslaŋa àbi agəskabu pakama gayaŋ ni bi. 33 Ay maslaŋa ya ti àgəskabá pakama gayaŋ a ti aɗəm pakama ge Melefit ti jiri eɗeɗiŋ. 34 Bay ya ti Melefit àslərbiyu naŋ ni ti aɗəm pakama ge Melefit, aɗaba Melefit àvia njəɗa ga Məsuf gayaŋ a ɗek. 35 Bəŋ ga Wur ni awayay Wur gayaŋ ni, àbi zlam ɗek a ahar vu ti mə̂gur. 36 Maslaŋa ya ti afəki ahàr ka Wur ni ti Melefit àvia *sifa ya àndav ɗay-ɗay do na àndava. Maslaŋa ya ti àfəki ahàr ka Wur ni do ni ti aməŋgət sifa gani do ; Melefit naŋ àbu azumki ɓəruv kekileŋa. »

4

Zlapay ga ata Yezu nday ata wal Samari

1 Eslini mis tə̀bu təɗəm Yezu agray ti mis tâɗəbay naŋ akaba *abaray mis dal-dal àtama ge Zeŋ na. Yezu àsəra ndam *Feriziyeŋ day tìcia ma gana. 2 Ge jiri ti abaray mis ti Yezu Yezuani do ; tabaray mis ti ndam ya taɗəbay naŋ ni. 3 Yezu àra àsəra ndam Feriziyeŋ ni tìcia ma gana nahkay ti, àsləka ka haɗ *Zʉde a, òru gwar ka haɗ *Gelili. 4 Wuɗaka enjiyu e Gelili ti, si asləkaba gwar ka haɗ *Samari a kwa. 5 Naŋ àbu akoru ka haɗ Samari ti ènjʉa a kəsa nahaŋ va, təzalay kəsa nani Sikar. Kəsa gani nani ti kà gəvay ga vədaŋ ge Zekʉp ya àvi ana wur gani Zʉzef ni. 6 A vədaŋ nani bu ni ti suwa ge Zekʉp àvu mileni. Yezu àra àmətaɓkaba àna sawaɗay ge divi na, òru ènjʉa ti ànjəhaɗ digʉs kà suwa ni. Ka sarta gani nani ti fat wis.

7 Eslini wal Samari nahaŋ ara acah yam ti àdi ahàr ana Yezu nakəŋ. Naŋ àbu acahaya yam na ti Yezu àhi : « Vu nîsi ti ! » 8 Ka sarta nani ti Yezu naŋ bəlaŋ, aɗaba ndam ya taɗəbay naŋ ni tàdəgoru a kəsa vu ga məsəkumbiyu zlam məzumani. 9 Yezu àra àhia ma ana wal na nahkay ti, wal ni àhi ahkado : « Nak zal *Zʉde kìhindifua yam a kà nu wal Samari a ti ahəmamam ? » Wal ni àɗəm nahkay ti aɗaba ma ga ndam Zʉde àrakaboru akaba ndam Samari do. 10 Yezu àhi : « Tamal ti kə̀səra ere ye ti Melefit avi ana mis na akaba maslaŋa ya ehindifʉka yam na ti, akal kìhindifiŋa yam kà naŋ a sawaŋ. Tamal kìhindia ti akal àvuka yam ya avay sifa na. » 11 Wal ni àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Maslaŋa goro ni, zlam macahaya yam a àfuk bi, suwa ni day zileŋ ti, kacahaya yam ya avay sifa na ti eley ? 12 Bəŋ ga bəŋ geli Zekʉp àmbribu suwa hini ana leli. Naŋ naŋani èsia yam ga suwa hina, bəza gayaŋ akaba zlam ga gənaw gayaŋ day tìsia. Nahkay ti kə̀hi ana ahàr kàtama Zekʉp àna gəɗakana waw ? » 13 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Ku way way do esi yam hini ti, yam amakaɗ naŋ kekileŋa. 14 Ay maslaŋa ya ti esi yam goro ya anəvi ni ti yam amakaɗ naŋ ɗay-ɗay va do. Yam ya ti nu nəvi ni emigi akaɗa gəzəŋ ga yam a vu gayaŋ bu. Gəzəŋ ga yam nani ti aməvi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. » 15 Nahkay wal nakəŋ àhi ahkado : « Maslaŋa goro ni, vu yam gani nani, ti yam àkaɗ nu va ba, nàra ahalay a ga macah yam va ba daya. »

16 Yezu àhi : « Ru kâzalabiya zal gayak a, nak day kə̂ŋga. » 17 Wal ni àhi : « Zal goro àbi. » Yezu àhi : « Ma gayak ya kə̀ɗəm zal gayak àbi ni ti, ma ge jiri eɗeɗiŋ. 18 Aɗaba kàda zawal a zlam, ay zal ya nak kə̀bu afa gani ni ti zal gayak do. Ma gayak ya kə̀ɗəm ni jiri eɗeɗiŋ. » 19 Wal ni àhi : « Maslaŋa goro ni, nihi ti nə̀səra nak bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit. 20 Ata bəŋ geli ndam Samari tàzləbay Melefit ka həma hini. Ay lekʉlʉm ndam Zʉde kə̀ɗəmum tâzləbay Melefit ti si a Zerʉzalem kwa. » 21 Yezu àhi : « Wal ni, gəskabá ma goro ya nəhuk na : sarta amara ti, akəzləbum Melefit ti ka həma hini do, a Zerʉzalem do daya. 22 Lekʉlʉm ndam Samari kəzləbum Melefit, ay ti kə̀sərum naŋ eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni do. Leli ndam Zʉde ti ni mazləbay Melefit, mə̀səra naŋ a, aɗaba Melefit àŋgazlivu ana leli ga mahəŋgay mis ɗek àna tʉwi ya àgri ana leli ni. 23 Ay sarta àbu ara : nihi ti sarta gani nani ènjia àndava. Ka gani nani ti ndam ya ti tazləbay Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ni ti atazləbay naŋ àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ, àna jiri gayaŋ daya. Aɗaba Baba awayay ti mis tâzləbay naŋ ti nahkay. 24 Melefit ti naŋ Məsuf : nahkay ahàr àɗəm ndam ya tazləbay naŋ ni ti tâzləbay naŋ àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ akaba àna jiri gayaŋ. » 25 Wal nakəŋ àhi : « Nə̀səra *Bay gəɗakani amara, naŋ ya ti təzalay naŋ *Krist ni. Eminjia ti, aməɗəfiaba zlam ana leli a ɗek. » 26 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nu ya ti nəhuk ma nihi ti, nu Krist gani. »

27 Ka ya ti Yezu àra àɗəma ma nana ti, nday ya ti taɗəbay naŋ ni tàsləkabiya a kəsa ni ba. Nday nakəŋ tàra tìpia Yezu a nday tə̀bu təzlapay nday ata wal ni ti àgri ejep ana tay a. Ay maslaŋa ya àhi ana Yezu « Kihindifiŋa mam ? » ahkay do ni « Kazlapumki ka mam ? » ni ti àbi. 28 Eslini wal ni àmbərbu mandaray gayaŋ ni, àsləka òru a kəsa vu. Òru ènjʉa ti àhi ana mis ahkado : 29 « Nə̀dia ahàr ana maslaŋa nahaŋ a, àhuaya ere ya nàgrabiya na ɗek. Bi naŋ Krist Bay gəɗakani ya amara ni. Dəguma makoru ti kîpʉmbiyu naŋ a. » 30 Mis ga kəsa ni tàra tìcia ma ga wal na ti, tìcikbiyu tə̀rəkia ka Yezu a.

31 Ka sarta ya ti wal ni àdoru a kəsa vu ni ti, ndam ya taɗəbay Yezu ni tə̀bu təhi ana Yezu : « Mʉsi, caka zlam a day. » 32 Ay Yezu àhi ana tay ahkado : « Nu nə̀bu àna zlam məzumani ya lekʉlʉm kə̀sərum do ni. » 33 Ndam ya taɗəbay naŋ ni tàra tìcia ma gayaŋ na ti tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu tə̀ɗəm ahkado : « Bi maslaŋa àzibiya zlam məzumana zla tək ? »

34 Eslini Yezu àhi ana tay : « Zlam məzumani goro ni ti, magray ere ye ti Bay ya àslərbiyu nu awayay ni akaba mendeveriŋ tʉwi gayaŋ ya ti àvu ni. 35 Lekʉlʉm kəɗəmum : “Àvu kiyi faɗ day kwa ti atabaz zlam.” Ay nu ti nəhi ana kʉli : Mənjumoru zlam ya a vədaŋ bu ni lala. Zlam ni tə̀ndəhkabá, èslia mabazana. 36 Maslaŋa ya abaz zlam ni tə̀via endif gayaŋ a àndava, naŋ àbu acakalakabu zlam ga vədaŋ ni. Zlam nday nani ti mis ya ti atəŋgət sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. Nahkay ti bay ya ezligi zlam ni nday ata bay ya ti abaz ni tə̂mərvu ka ahar bəlaŋ. 37 Ma *gozogul ge mis ya təɗəm : “Maslaŋa nahaŋ ezligi, maslaŋa nahaŋ ara abaz” ni ti jiri eɗeɗiŋ. 38 Nu ti nə̀sləroru kʉli ga mabaz zlam a vədaŋ bu. Vədaŋ gani nani ti lekʉlʉm kə̀grum tʉwi gani ndo. Lekʉlʉm kabazum ciliŋ, mis ndahaŋ tàmətaɓkiaya ke kʉli a. »

39 Ndam Samari tàra tìcia ma ga wal ya àhi ana tay : « Àhuaya ere ye ti nàgrabiya na ɗek » na ti, mis dal-dal e kiɗiŋ gatay bu tə̀fəki ahàr ka Yezu. 40 Ndam Samari ni tàra tìnjikia ka Yezu a ti tàhəŋgalay naŋ, tə̀hi : « Kam-kam njəhaɗa afa geli a ti ! » Nahkay Yezu ànjəhaɗ afa gatay vaɗ cʉ. 41 Eslini tàra tìcia ma ga Yezu Yezuani ya àhi ana tay na ti, mis dal-dal tə̀fəki ahàr àkivu, tə̀tama nday ya ti tə̀fəki ahàr ye enjenjeni na àna kayana. 42 Mək tə̀hi ana wal ni ahkado : « Məfəki ahàr hi ti, azuhva pakama gayak ya kə̀hi ana leli ni ciliŋ do. Mə̀fəki ahàr ti aɗaba leli leleni mìcia pakama gayaŋ ya àɗəm na àna slimi geli gelena. Mə̀səra naŋ Bay ya ti ahəŋgay ndam ga *duniya ɗek eɗeɗiŋ ni. »

Yezu ahəŋgaraba wur ga bay məgri tʉwi ana bay ga haɗ Gelili a

43 Yezu àra àpəsa vaɗ cʉ eslina ti, àsləka òru e Gelili ; 44 àɗəm : « Bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ti, mis ga haɗ gayaŋ gayaŋani tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ do. » 45 Ay òru ènjʉa e Gelili a ti, ndam Gelili tə̀gəskabá naŋ a, aɗaba nday day tòra ka wuməri a Zerʉzalem a, tìpibiya tʉwi ga Yezu ya àgrabiyu eslini na ɗek palam.

46 Ka ya ti Yezu àbu eslini e Gelili ni ti àŋgoru a Kana. Kana ti kəsa ya ti Yezu àmbatkaba yam a àmbavu zum ni. Eslini maslaŋa nahaŋ àbu, maslaŋa nani ti kəsa gayaŋ Kafarnahum, agri tʉwi ana bay ga haɗ Gelili. Wur gayaŋ àbiyu a magam, èɓesey do. 47 Àra ècia Yezu àsləkabiya e Zʉde a, naŋ àbu e Gelili ti, àrəkia àhi : « Wur goro èɓesey do, awayay amət ; kam-kam tokumkaboru, kôru kâhəŋgaraba naŋ a ti ! » 48 Yezu àhi : « Tamal lekʉlʉm kìpʉm zlam njəɗa-njəɗani ya təgri ejep ana mis ni ndo ni ti, kə̀fumku ahàr do simiteni. » 49 Eslini bay məgri tʉwi ana bay ni àhi ana Yezu ahkado : « Bay goro, tamal kòru kàhəŋgaraba wur goro na do ni ti, aməmət. » 50 Yezu àhi : « Sləka, wur gayak naŋ àbu lala, àmət do. » Bəŋ ga wur ni àgəskabá pakama ga Yezu na, mək àsləka. 51 Naŋ àbu e divi bu aŋgoru a magam nahəma, tàbakabu ahàr akaba ndam ya tə̀gri tʉwi ni, tə̀hi : « Wur gayak àŋgaba, naŋ àbu lala. » 52 Èhindifiŋa kà tay a, àhi ana tay ahkado : « Àgri ŋgulumani ti àna njemdi ehimey ? » Tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Aku àhəlkia ewena àna njemdi biliŋ ya ga məlakarawa. » 53 Àra ècia ma gatay na ti àsər wur ni àŋgaba ti ka sarta ya Yezu àhi « Wur gayak ni àŋgaba, naŋ àbu lala » ni. Eslini naŋ nakəŋ àfəki ahàr ka Yezu ; ndam ga huɗ ahay gayaŋ ni tàra tìcia ma gana ti nday day tə̀fəki ahàr ka Yezu. 54 Hini ti zlam magray ejep ga Yezu ya àgray ye cʉ ka haɗ Gelili ka ya ti àsləkabiya ka haɗ *Zʉde a ni.

5

Yezu ahəŋgaraba zal dəra a Zerʉzalem a

1 Àgra vaɗ a ɓal ti ndam *Zʉde tàgray wuməri nahaŋ a Zerʉzalem, nahkay Yezu òru. 2 Eslini a Zerʉzalem ti məlaŋ nahaŋ àvu, yam àvu dizliva. Məlaŋ nani ti slimi gani Becata àna ma *Hebri ; kà gəvay ga mahay ya təzalay ga təmbəmbak ni, tàgrafəŋaya ahay a zlam ga məvi zʉhweri ana mis ye eslini na. 3 A huɗ ga ahay nday nani bu ni ti ndam ga arməwər tə̀vu kay mandəhaɗani : ndam wuluf, ndam jigwer akaba ndam dəra. [Tajəgay ti yam ni mâdaɗay, 4 aɗaba ka sarta ndahaŋ ti *məslər ge Melefit ahuriyu a huɗ ga yam ni vu adaɗay yam ni. Eslini maslaŋa ya ahuriyu a yam ni vu enji ni ti ku mam awər naŋ mam nəŋgu ni aŋgaba.] 5 Maslaŋa nahaŋ àbu eslini èɓesey do vi kru kru mahkər mahar azlalahkər. 6 Yezu èpia naŋ a naŋ àbu mandəhaɗani, àra àsəra arməwər gayaŋ ni àpəskia ti, àhi : « Kawayay ti kəŋgaba waw ? » 7 Maslaŋa ya ti èɓesey do ni àhəŋgrifəŋ, àhi : « Bay goro, maslaŋa goro àbi ga məfiyu nu a yam ni vu ke weceweceni ka ya ti adaɗay ni bi. Ka ga yam ya adaɗay ni wuɗaka nəhuriyu ti maslaŋa nahaŋ embʉkia. » 8 Ay Yezu àhi : « Cikaba, za hətav gayak na, sawaɗay. » 9 Eslini naŋ nakəŋ àŋgaba hʉya, àzay hətav gayaŋ ni, mək asawaɗay. Zlam nani àgravu ti ka fat məpəsabana. 10 Nahkay gəɗákani ga ndam Zʉde tə̀hi ana zal ya ti àŋgaba ni ahkado : « Kani vaɗ *məpəsabana ti, kìsliki mazay hətav gayak ni do. » 11 Naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa ya ti àhəŋgaraba nu a ni àhu : “Zay hətav gayak ni, sawaɗay.” » 12 Nday nakəŋ tìhindifiŋa, tə̀hi : « Maslaŋa ya àhuk : “Zay hətav gayak ni, sawaɗay” ni ti way ? » 13 Ay maslaŋa ya ti àŋgaba ni àsər way ti àhəŋgaraba naŋ a ni way do, aɗaba Yezu àsləkaba e kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni ba.

14 Kələŋ gani Yezu òru àdi ahàr ana maslaŋa ya ti àŋgaba ni a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, mək àhi : « Nihi kə̀ŋgaba nahəma, kàgudar zlam va ba. Nahkay do ni ti, araŋa nahaŋ amagrakukvu àtam nahaŋ ni. » 15 Eslini maslaŋa nakəŋ àsləka, àrəkioru ka gəɗákani ga ndam Zʉde ni, àhi ana tay : « Maslaŋa ya ti àhəŋgaraba nu a ni ti Yezu. » 16 Nahkay gəɗákani ga ndam Zʉde ni tàɗəbafəŋa ma kà Yezu a aɗaba àgray tʉwi nani ti a vaɗ məpəsabana ba. 17 Ay ti Yezu àhi ana tay : « Bəŋ goro àpəsaba do, naŋ àbu agray tʉwi kəlavaɗ ; nu day nə̀pəsaba do nə̀bu nagray tʉwi kəlavaɗ. » 18 Naŋ nakəŋ àra àɗəma nahkay ti, gəɗákani ga ndam Zʉde ni àwərikiva ɓəruv ana tay a dal-dal, tawayay takaɗ naŋ. Tawayay takaɗ naŋ ti aɗaba naŋ àbu agray zlam ya təcafəŋa mis ga magrana a vaɗ məpəsabana ba na ciliŋ do, naŋ àbu aɗəm Melefit naŋ bəŋani daya. Àɗəm nahkay ti, àzay ahàr gayaŋ nday kala-kala ata Melefit.

Tʉwi ga Wur ge Melefit ya Melefit àvi ni

19 Yezu àhi ana tay keti : « Nəhi ana kʉli nahəma, Wur èsliki magray tʉwi ga ahàr gayaŋ gayaŋani do. Agray ti si tʉwi ya ti èpia Bəŋani naŋ àbu agray ni kwa. Tʉwi ga Bəŋ ga Wur ya agray ni ɗek ti Wur gayaŋ ni day agray. 20 Aɗaba Bəŋ ga Wur ni ti awayay Wur gayaŋ, aɗəfiki tʉwi ya ti agray ni ɗek. Aməɗəfiki tʉwi ndahaŋ gəɗákani tə̀tam nday ndani, ti mə̂gri ejep ana kʉli. 21 Bəŋ ga Wur ni naŋ àbu ahəŋgaraba mis ya tə̀məta ni e kisim ba, avi sifa ana tay : Wur gayaŋ ni day avi sifa ana mis akaɗa gayaŋ ya awayay ni. 22 Nahkay day Bəŋ ga Wur ni àgrafəŋa seriya kè mis a do : àvi njəɗa gani ana Wur gayaŋ ni ti mâgrafəŋa seriya kè mis a. 23 Àgray nahkay ti aɗaba awayay ti mis ɗek tə̂həŋgrioru ahàr a haɗ ana Wur gayaŋ ni akaɗa ya ti təhəŋgrioru ahàr ana haɗ ana Bəŋ ga Wur ni. Maslaŋa ya ti àhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Wur ni do ni ti àhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Bəŋ ga Wur ni do daya, aɗaba Wur ni ti Bəŋani àslərbiyu naŋ.

24 « Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti agəskabu pakama goro, afəki ahàr ka Bay ya ti àslərbiyu nu ni, naŋ àbu àna *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. Melefit aməgəs naŋ àna seriya do : kisim aməgri araŋa va do aɗaba naŋ àbu àna sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni àndava. 25 Nəhi ana kʉli nahəma, sarta nahaŋ àbu ara wuɗak, ay nihi ti ènjia àndava. Ka gani nani ti ndam ya nday məmətani ni etici dəŋgu ga Wur ge Melefit. Nday ya ti tìcia dəŋgu gayaŋ na ti atəŋgət sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. 26 Aɗaba mam, Bəŋ ga Wur ni avi sifa gayaŋ ana mis ; nahkay àvia njəɗa ana Wur gayaŋ na ga məvi sifa gayaŋ ana mis a daya. 27 Àvia njəɗa ana Wur gayaŋ ga magrafəŋa seriya kè mis a, aɗaba Wur gayaŋ ni ti naŋ *Wur ge Mis daya. 28 Ma hini ya nə̀ɗəm ni ti àgri ejep ana kʉli ba, aɗaba sarta àbu ara, sarta gani nani eminjia ti mis ya ti tə̀məta, tə̀vu e eviɗ bu ni ɗek etici dəŋgu ga Wur ni. 29 Eticia dəŋgu gayaŋ na ti, atahəraya e eviɗ ni ba. Nday ya ti tàgra zlam sulumana ni ataŋgaya ga məŋgət sifa ya àndav ɗay-ɗay do na, ay nday ya ti tàgudara zlam a ni ataŋgaya ti tə̂gəs tay àna seriya. 30 Nu ti nìsliki məgri zlam àna ahàr goro goroani koksah. Nagrafəŋa seriya kè mis a ti akaɗa ge Melefit ya ahu ni. Seriya goro ya nagray ni seriya ge jiri, aɗaba nàwayay magray ere ye ti ahàr goro awayay ni do. Nagray ti ere ye ti Bay ya ti àslərbiyu nu ni awayay ni sawaŋ. »

Sedi ya tagrakia ka Yezu a ni

31 Yezu àhi ana tay keti : « Tamal nu nuani nagrakia sedi ka ahàr goro a ti, akal jiri do. 32 Ay agrakua sedi a ti maslaŋa nahaŋ : nə̀səra sedi gayaŋ ya agrakua ni ti ge jiri. 33 Lekʉlʉm kə̀slərumkioya mis ke Zeŋ a ; tòru tìnjikiya ka naŋ a ti àgrakua sedi a. Sedi gayaŋ ya àgrakua ni ti ge jiri. 34 Nu ti sedi ge mis ya tagrakua ni ti araŋa gani goro do. Nə̀hi ma ge Zeŋ ana kʉli ti aɗaba nawayay kə̂gəsumkabu. Kə̀gəsumkabá ti Melefit ahəŋgay kʉli. 35 Zeŋ ti akaɗa ge ceŋgel ya tèbefta, aslaɗi məlaŋ ana mis ni. Ka sarta nahaŋ ɓal ti kə̀mərumva àna maslaɗani gayaŋ na. 36 Ay nu ti tʉwi goro ya nagray ni agrakua sedi a. Sedi gani nani ti àtam ge Zeŋ ya àgrakua ni. Tʉwi gani nani ti Bəŋ goro àvu ti nâgray ; agrakua sedi a, aɗafaki ti Bəŋ goro àslərbiyu nu eɗeɗiŋ ni ti zlam gani nani. 37 Bəŋ goro àslərbiyu nu, naŋ naŋani àna ahàr gayaŋ day agrakua sedi a. Ay lekʉlʉm ti kìcʉm dəŋgu gayaŋ ɗay-ɗay ndo, kìpʉm naŋ e eri vu ɗay-ɗay ndo daya. 38 Kàwayum məgəskabu pakama gayaŋ ti mânjəhaɗivu ana kʉli a ahàr bu do, aɗaba kə̀fumki ahàr ka Bay ya ti Bəŋani àslərbiyu naŋ ni do. 39 Lekʉlʉm kə̀mbrəŋum mejeŋgey Wakita ge Melefit do, aɗaba kə̀humi ana ahàr akəŋgətum *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ti àna naŋ. Ma ga wakita gani nani ti aɗəmku ka nu, 40 ay kàwayum marana afa goro a ti nə̂vi sifa gani nani ana kʉli do.

41 « Nàwayay ti mis hihirikeni âzləbay nu do. 42 Ay nə̀səra kʉli a : nə̀səra lekʉlʉm ti kàwayum Melefit àna huɗ bəlaŋ do. 43 Nu nàra ti Bəŋ goro àslərbiyu nu, ay lekʉlʉm kàwayum məgəskabu nu do. Tamal maslaŋa nahaŋ ara ga ahàr gayaŋ gayaŋana ti, kəgəsumkabu naŋ. 44 Lekʉlʉm kəzləbumvu e kiɗiŋ gekʉli bu, ay Melefit naŋ bəlaŋ mâzləbay kʉli ti kàwayum do. Nahkay ti kislʉmki məfəku ahàr ti ahəmamam ?

45 « Ŋgay nu anacalki kʉli ka zlam magudarani kè meleher ga Bəŋ goro ti kə̀humi ana ahàr ba. Lekʉlʉm kəgəsumkabu pakama ge Mʉwiz ya àbəki ni, ay amacalki kʉli ka zlam magudarani ni ti naŋ gani. 46 Tamal kə̀gəsumkabá pakama ge Mʉwiz na eɗeɗiŋ a ti akal kəfumku ahàr, aɗaba ma ge Mʉwiz ya àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni ti àɗəmku ka nu. 47 Ay tamal kə̀gəsumkabu ma ge Mʉwiz ya àbəki ni do ni ti, akəgəsumkabu pakama goro ya ti nəhi ana kʉli ni ti ahəmamam ? »

6

Yezu avi zlam məzumani ana mis dəbu zlam

(Meciyʉ 14.13-21 ; Mark 6.30-44 ; Lʉk 9.10-17)

1 A vaɗ nahaŋ Yezu òru ke ledi ga dəluv Gelili. Təzalay dəluv gani nani dəluv Tiberiyat daya. 2 Ka ya ti naŋ àbu akoru ni ti mis dal-dal taɗəboru naŋ kələŋ, aɗaba tìpia gayaŋ ya àhəŋgaraba mis ya tèɓesey do na ti àgri ejep ana tay dal-dal. 3 Eslini Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀cəliyu a həma vu, tànjəhaɗ. 4 Ka sarta gani nani wuməri ga ndam *Zʉde ya təzalay *Pak ni ènjia wuɗak. 5 Nday tə̀bu ka ahàr ga həma nahkay ti Yezu àmənjoru mis dal-dal tə̀bu tərəkia. Àra èpia tay a ti àhi ana Filip ahkado : « Mawayay məvi zlam məzumani ana mis nday hini ti, makoru məsəkumibiyu *dipeŋ ana tay nihi ti eley ? » 6 Yezu àhi nahkay ti, awayay ahəlfəŋa eyʉ a, aɗaba naŋ àsəra ere ye ti ara agray na palam. 7 Filip àhəŋgrifəŋ, àhi : « Ku tamal məsəkumibiyu dipeŋ ana tay ge jik diŋ diŋ cʉ, misi ana tay gʉzit gʉzit nəŋgu ni èsliki ka tay do timey ! » 8 Bay maɗəbay naŋ nahaŋ slimi gani Andre, wur ga məŋ ga Simu Piyer, àhi : 9 « Wur nahaŋ nihi dipeŋ ga manjaɓara tə̀fəŋ zlam akaba kilif cʉ, ay ti təvi ana way bəlaŋani way ? » 10 Eslini Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Humi ana mis ni tânjəhaɗa digʉs-gʉs. » Kʉzir àbu eslini dal-dal, nahkay mis ni tànjəhaɗki. Mis zawalani ye eslini ni agray dəbu zlam. 11 Yezu nakəŋ àhəl dipeŋ ni, àgri sʉsi ana Melefit, èsekaba, mək tìdi ana mis ni. Àra àhəla kilif na day àgray nahkay : mis ni ɗek tə̀zuma zlam na, tə̀rəha. 12 Mis nakəŋ tə̀rəhkaba nahkay ti, Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Həlum məgəjəni gani, kə̀mbrəŋumbu araŋa gani gʉzit ba. » 13 Nahkay tə̀həlaba məgəjəni ge dipeŋ zlamani ya mis tə̀zum na, tə̀rəhvù hətək kru mahar cʉ àna naŋ.

14 Mis ni tàra tìpia zlam ga Yezu ya àgray na ti àgria ejep ana tay a, tə̀ɗəm : « Maslaŋa hini ti bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya tə̀ɗəm amara a duniya va na eɗeɗiŋ.* » 15 Eslini Yezu àsəra tara təgəs naŋ ga njəɗa ti mîgi bay gatay. Àra àsəra nahkay ti àsləkafəŋa kà tay a, àcəloru gwar ka məlaŋ nahaŋ naŋ bəlaŋ.

Yezu asawaɗaki ka ahàr ga dəluv

(Meciyʉ 14.22-33 ; Mark 6.45-52)

16 Məlakarawa àra ègia, ndam *maɗəbay Yezu ni tàhəraya kà gəvay ga dəluv ka sagdala. 17 Eslini tə̀cəliyu a *slalah ga yam vu, tawayay takoru ke ledi ga dəluv ni a Kafarnahum. Ka sarta gani nani məlaŋ èɗiza, Yezu àdi ahàr ana tay faŋ ndo. Nday nakəŋ mək tàsləka. 18 Nday tə̀bu takoru nahkay ni ti aməɗ àkəzlabiyu ga njəɗa, àdaɗay dəluv ni. 19 Tàgaroru slalah ga yam gatay ni ezeweɗ kru kru zlam ahkay do ni agray kru kru muku. Eslini tìpioru Yezu naŋ àbu asawaɗakibiyu ka ahàr ga dəluv ni, ahəɗakfəŋbiyu kà gəvay ga slalah ga yam gatay ni. Tàra tìpia naŋ a ti tàgra aŋgwaz a dal-dal. 20 Ay Yezu àhi ana tay : « Aŋgwaz àwər kʉli ba, nu timey. » 21 Yezu nakəŋ àra àhia ana tay a nahkay ti, tə̀hi mə̂cəlaya a slalah ga yam ni va, ay tə̀sərki ti slalah ga yam gatay ni ènjʉa ka məlaŋ ya tawayay takoru na.

Yezu ti naŋ ɗaf ya avay sifa ni

22 Hajəŋ gani mis dal-dalani ya ndam *maɗəbay Yezu tə̀mbərbu tay ke ledi ga dəluv ni tə̀sərki ti *slalah ga yam ya ndam maɗəbay Yezu tàsləka àna naŋ a ni ti bəlaŋ, ndahaŋ tə̀bi. Mis ni tə̀səra Yezu àcəliyu a slalah ga yam nani vu akaba ndam maɗəbay naŋ ni ndo ; tə̀səra ndam maɗəbay Yezu ni tàsləka ka ahàr gatay a ciliŋ. 23 Eslini slalah ga yam ndahaŋ tàsləkabiya a Tiberiyat a, tòru ka məlaŋ ya ti Bay geli àgri sʉsi ana Melefit, mis tə̀zum *dipeŋ ni. 24 Mis ni tàra tə̀səra Yezu naŋ àbi eslini bi, ndam maɗəbay naŋ ni day tàsləka nahəma, tə̀cəliyu a slalah ga yam ya ti tàsləkabiya a Tiberiyat a ni vu, mək tòru a Kafarnahum, tàɗəboru Yezu.

25 Tòru tìnjʉa ke ledi ga dəluv na ti, tə̀di ahàr ana Yezu nakəŋ mək tə̀hi : « Mʉsi, kàra ahalay hi a ti ananaw ? » 26 Yezu àhəŋgarfəŋ, àhi ana tay ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, kìpʉma tʉwi goro ya nagray, agri ejep ana mis na, ay ti kəɗəbum nu ti aɗaba nani do ; kəɗəbum nu ti aɗaba nə̀via dipeŋ ana kʉli a, kə̀rəhuma àna naŋ a palam. 27 Kə̀grum tʉwi ga məŋgət zlam məzumani ya ti ezi ni ba, grum tʉwi ti ga məŋgət zlam məzumani ya avi sifa ana mis, àndav ɗay-ɗay do ni sawaŋ. Zlam məzumani gani nani ti, anəvi ana kʉli ti nu *Wur ge Mis ciliŋ, aɗaba Bəŋ goro Melefit àvua divi gana, àɗafaki bay ya ti esliki magrani ti nu gani. »

28 Tàra tìcia ma gayaŋ na ti tìhindifiŋa, tə̀hi : « Ti mâgray tʉwi ge Melefit ya awayay ni ti magray mam ? » 29 Yezu àhi ana tay ahkado : « Tʉwi ya ti Melefit awayay kə̂grumi ni ti, awayay kə̂fumki ahàr ka Bay ya ti àslərbiyu ni. » 30 Nday nakəŋ tə̀hi : « Tamal kawayay ti mə̂fəkuk ahàr ti, griaya zlam magray ejep ana leli a, ti mîpi. Kəgriaya mam ana leli a nihi a mam ? 31 Ata bəŋ ga bəŋ geli tə̀zumbiya *man a huɗ ge gili ba, akaɗa ya ti àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu ni : “Àvi dipeŋ ya ti àsləkabiya a huɗ melefit ba ni ana tay, tə̀zuma.” † » 32 Yezu àhi ana tay : « Nəhi ana kʉli nahəma, bay ya ti àvi dipeŋ ya àsləkabiya a huɗ melefit ba ana kʉli ni ti Mʉwiz do. Avi dipeŋ eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ya asləkabiya e melefit ba ana kʉli ti Baba. 33 Aɗaba dipeŋ ya Melefit avay nahəma, Bay ya àsləkabiya a huɗ melefit ba, avi sifa ana mis ga duniya ni. » 34 Tàra tìcia ma gayaŋ na ti tə̀hi : « Mʉsi, vi dipeŋ gani nani ana leli kəlavaɗ ti ! »

35 Yezu àhi ana tay : « Dipeŋ ya ti avi sifa ana mis ni ti nu. Maslaŋa ya ti ara afa goro a ni ti lʉwir aməwər naŋ ɗay-ɗay do. Maslaŋa ya ti afəku ahàr ni ti yam amakaɗ naŋ ɗay-ɗay do. 36 Ay nə̀hia ana kʉli a àndava : Kìpʉma nu a mək kə̀fumku ahàr do. 37 Ndam ya ti Baba abu tay ni ɗek atara afa goro a. Maslaŋa ya ti ara afa goro a nahəma, anagarakaba naŋ a ɗay-ɗay do. 38 Aɗaba nàsləkabiya e melefit ba ti ga magray ere ye ti nu nawayay ni do. Nàsləkabiya ti ga magray ere ye ti Bay ya ti àslərbiyu nu ni awayay ni. 39 Ere ye ti Bay ya ti àslərbiyu nu ni awayay ni ti nihi : awayay ti ndam ya ti naŋ àbuvu tay a ahar vu ni ku bəlaŋ gatay èjifua ba. Awayay ti ka mandav ga duniya ti nâhəŋgaraba tay e kisim ba. 40 Iy nahkay, ere ye ti Baba awayay ni ti nihi : awayay ti ku way way do èpia Wur ge Melefit a, afəki ahàr ti mə̂ŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. Ku tamal maslaŋa gani àməta nəŋgu ni, Baba awayay ti ka mandav ga duniya ti nâhəŋgaraba maslaŋa gani nana e kisim ba. »

41 Yezu àra àɗəma ma na nahkay ti, ndam *Zʉde tə̀zlapaki e kiɗiŋ gatay bu aɗaba àɗəm naŋ dipeŋ ya àsləkabiya a huɗ melefit ba ni. 42 Tə̀ɗəm ahkado : « Naŋ Yezu wur ge Zʉzef ni do waw ? Mə̀səra ata bəŋana ata məŋana ti, àɗəm àsləkabiya a huɗ melefit ba ti ahəmamam ? » 43 Eslini Yezu àhi ana tay : « Kàzlapumku e kiɗiŋ gekʉli bu va ba. 44 Maslaŋa àbi esliki marana afa goro a bi, si tamal Baba naŋ ya àslərbiyu nu ni àzəbiya naŋ a kwa. Nahkay ti ka mandav ga duniya ti anahəŋgaraba maslaŋa gani nana e kisim ba. 45 Ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit tə̀bəki a wakita gatay bu nahkay hi : “Mis ɗek Melefit amacahi zlam ana tay.” ‡ Nahkay ku way way do èciikia ma ga Baba na, àgəskabá zlam ya ti àcahi na ti, ara afa goro a. 46 Ku nə̀ɗəma nahkay nəŋgu ni, maslaŋa ya ti èpia Baba ni ti àbi. Maslaŋa ya èpia Baba Melefit a ni ti si Bay ya ti àsləkabiya afa gana ni kwa.

47 « Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti àfəkua ahàr a ni ti naŋ àbu àna sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. 48 Dipeŋ ya ti avi sifa ana mis ni ti nu. 49 Ata bəŋ ga bəŋ gekʉli tə̀zuma *man a huɗ gili ba, nihi ti tə̀mət ndo waw ? 50 Ay dipeŋ ya asləkabiya a huɗ melefit ba ni ti maslaŋa ya ti àzuma nahəma àmət ɗay-ɗay do. 51 Dipeŋ ya àsləkabiya a huɗ melefit ba, naŋ àbu àna sifa ni ti nu. Maslaŋa ya ti àzuma dipeŋ nana ti àmət ɗay-ɗay do. Dipeŋ ya ti anəvi ni ti aslu ga vu goro. Anavay ti mis ga duniya ɗek tə̂ŋgət sifa àna naŋ. »

52 Ndam Zʉde ni tàra tìcia ma ga Yezu na ti tàləgavakivu, tə̀ɗəm : « Maslaŋa hini àɗəm avi aslu ga vu gayaŋ ana leli mahəpəɗ ti ahəmamam ? » 53 Yezu àhi ana tay ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, tamal kàhəpəɗum aslu ga vu ga Wur ge Mis akaba kìsʉm mimiz ga vu gayaŋ ndo ni ti, sifa aməniviyu ana kʉli bi. 54 Maslaŋa ya ti ahəpəɗ aslu ga vu goro akaba esi mimiz ga vu goro ni ti, naŋ àbu àna sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ; ka mandav ga duniya anəhəŋgaraba naŋ e kisim ba. 55 Aɗaba zlam məzumani eɗeɗiŋeni ti aslu ga vu goro, zlam miseni eɗeɗiŋeni ti mimiz ga vu goro. 56 Maslaŋa ya ti ahəpəɗ aslu ga vu goro akaba esi mimiz ga vu goro nahəma, anjəhaɗ akaba nu akaɗa mis bəlaŋ, nu day nanjəhaɗ akaba naŋ akaɗa mis bəlaŋ. 57 Baba àslərbiya nu a ; naŋ ti naŋ àbu àna sifa. Nu day nə̀bu àna sifa azuhva naŋ. Nahkay maslaŋa ya ti ahəpəɗ nu ni ti naŋ àbu àna sifa azuhva nu. 58 Dipeŋ ya ti àsləkabiya a huɗ melefit ba ni ti nu gani. Dipeŋ gani nani ti akaɗa ga ata bəŋ ga bəŋ gekʉli ya tə̀zum mək tə̀mət ni do. Dipeŋ gani nani ti maslaŋa ya ti àzuma ni ti, naŋ àbu àna sifa ga kaŋgay-kaŋgayani. » 59 Yezu àɗəm ma hini ti ka ya ti naŋ a Kafarnahum, acahi zlam ana mis a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit bu ni.

Mə̀mbrəŋum məfəki ahàr geli ka Yezu ba

60 Ndam ya taɗəbay Yezu ni tàra tìcia ma gayaŋ na ti, mis kay e kiɗiŋ gatay bu tə̀ɗəm ahkado : « Ma hini zləzlaɗa àsaɓay ; way esliki məgəskabani way ? » 61 Yezu àra àsəra ndam ya taɗəbay naŋ ni tə̀bu təzlapaki nahkay ti, àhi ana tay ahkado : « Ma goro ya nə̀ɗəm ni awəri ɓəruv ana kʉli aw ? 62 Ay tamal ekipʉm nu *Wur ge Mis nə̀bu nəcəloru ka məlaŋ ya ti nu nə̀biyu ahaslani ni ti akəɗəmum mam ? 63 Avi sifa ana mis ti *Məsuf ge Melefit. Aslu ga vu ge mis ni ti ni zlam masakani. Ma goro ya nə̀hi ana kʉli ɗek ni ti Məsuf ge Melefit avi sifa ana kʉli àna naŋ. 64 Ay mis ndahaŋ tə̀bu e kiɗiŋ gekʉli bu tə̀fəku ahàr do. » Yezu àɗəm nahkay ti aɗaba kwa ka mənjəki ge tʉwi gayaŋ àsəra ndam ya tə̀fəki ahàr do akaba maslaŋa ya ti aməsəkumoru naŋ na àndava. 65 Àhi ana tay keti : « Nə̀hi ana kʉli, maslaŋa àbi esliki marana afa goro a bi, si Baba àvia njəɗa gana kwa ti, nahkay. »

66 Kwa ka sarta gani nani ndam ya taɗəbay Yezu ni dal-dal tàsləkafəŋa, tə̀mbrəŋ maɗəbay naŋ. 67 Nahkay Yezu àhi ana ndam maɗəbay naŋ kru mahar cʉeni ni ahkado : « Lekʉlʉm day kawayum məsləkumfuana waw ? » 68 Simu Piyer àhəŋgrifəŋ, àhi : « Bay geli, masləkafuka ti makoru afa ga way, way geli nahaŋ àbu way ? Pakama gayak ya kəɗəm ni avi sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana mis. 69 Mə̀bu məfəkuk ahàr, mə̀səra nak ti Bay *njəlatani ya Melefit àslərbiyu ni. » 70 Yezu àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm kru mahar cʉeni ni ti, nu nə̀daba kʉli a do waw ? Ay bəlaŋ gekʉli ti araŋa jəbəɗani. » 71 Àɗəm nahkay ti, àɗəmki ka Zʉdas wur ga Simu Iskariyot, naŋ bəlaŋ e kiɗiŋ gatay nday kru mahar cʉeni ni bu ; aməsəkumoru naŋ ti naŋ.

7

Bəza ga məŋ ga Yezu tə̀fəki ahàr ka Yezu do

1 Yezu àra àɗəma nahkay ti àsawaɗay a kəsa ndahaŋ bu ka haɗ *Gelili. Àwayay moroni ka haɗ *Zʉde do, aɗaba gəɗákani ga ndam *Zʉde tawayay makaɗ naŋ. 2 Ka sarta gani nani wuməri ge mivicey ahay ga ndam Zʉde ni ènjia wuɗak. * 3 Nahkay bəza ga məŋ ga Yezu tə̀hi ana Yezu ahkado : « Sləka ahalay a, ru ka haɗ Zʉde, ti ku eslini day ndam ya taɗəbay kur ni tôru tîpi tʉwi gayak ya kagray ni. 4 Aɗaba tamal mis awayay mis tə̂sər naŋ ti, àgray zlam akal-akal do. Tamal kagray tʉwi ni nahkay ti, ŋgazlaya ahàr gayak kè meleher ge mis a ɗek, ti tîpi kur. » 5 Bəza ga məŋani tə̀hi nahkay ti aɗaba nday day tə̀fəki ahàr ndo. 6 Yezu àhi ana tay ahkado : « Sarta gani goro ènjia faŋ ndo. Lekʉlʉm ti sarta gani gekʉli àbi ; ku ananaw kədəgum tata. 7 Lekʉlʉm ti mis ga duniya tìzirey kʉli koksah ; nu ti tizirey nu aɗaba nə̀bu nəhi ana tay zlam ya ti tagray ni ti zlam magədavani. 8 Lekʉlʉm ti dəgum ka wuməri ni. Nu ti nìnjioru ka wuməri gani nani do, aɗaba sarta gani goro ènjia faŋ ndo. » 9 Yezu nakəŋ àra àhia ma nana ana tay a nahkay ti, ànjəhaɗ ka haɗ Gelili zlam gayaŋ.

Pakama ga Yezu ya àɗəm ka sarta ga wuməri ge mivicey ahay ni

10 Bəza ga məŋani tàra tàdəgoru ka wuməri ni ti Yezu nakəŋ day òru. Òru ti àŋgazlivu ana mis ndo, awayay ti tìpi naŋ ba. 11 Mis tə̀cakalava ga magray wuməri na ti, gəɗákani ga ndam *Zʉde ni tàɗəbay Yezu, tə̀ɗəm : « Naŋ neley ? » 12 Mis dal-dalani ni tə̀bu təzlapaki dal-dal ; mis ndahaŋ tə̀ɗəm : « Naŋ mis sulumani. » Mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm : « Aha, naŋ mis sulumani do, agosay mis sawaŋ. » 13 Ay maslaŋa àbi azlapaki vay-vay bi, aɗaba tagrafəŋa aŋgwaz kà gəɗákani ga ndam Zʉde a.

14 Tàra tècekaba vaɗ ga wuməri na kala-kala ti, Yezu àhuriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu mək ànjəki ka macahi zlam ana mis. 15 Pakama gayaŋ ya àɗəm ni àgri ejep ana ndam Zʉde, tə̀ɗəm : « Naŋ hini èjeŋgey ndo ni ti, àsəra zlam a ti ahəmamam ? » 16 Eslini Yezu àhi ana tay : « Zlam goro ya ti nəcahi ana kʉli ni ti goro goroani do ; ga Bay ya ti àslərbiyu nu ni. 17 Pakama goro ya ti nəɗəm ni ge Melefit tək goro goroani aw ti, tamal maslaŋa awayay agray ere ye ti Melefit awayay ni ti aməsərkaba. 18 Maslaŋa ya ti ahi ma gayaŋ gayaŋani ana mis nahəma, awayay ti mis tâzləbay naŋ. Ay maslaŋa ya ti agray tʉwi ti mis tâzləbay Bay ya ti àslərbiyu naŋ ni ti aɗəm ma ge jiri, àsəkaɗ malfaɗa do simiteni. 19 Mʉwiz àɗəfiki *Divi ge Melefit ana kʉli ndo waw ? Ay e kiɗiŋ gekʉli bu maslaŋa bəlaŋ àbi agəskabu ma gani bi timey ! Kawayum mijiŋ nu ti, nàgudar mam ? » 20 Mis dal-dalani ni tə̀hi ahkado : « Araŋa agray kur aw ? Way awayay mijiŋ kur way ? »

21 Eslini Yezu àhi ana tay : « Nàgra tʉwi a bəlaŋ mək àgria ejep ana kʉli a ɗek. 22 Ku ka fat məpəsabana *kikelʉmi kʉɗi ana bəza, aɗaba Mʉwiz àhi ana kʉli kîkelʉm. Ay ànjəki ke mekeli kʉɗi ana bəza ti Mʉwiz do ; tə̀njəki enji ti ata bəŋ ga bəŋ gekʉli. 23 Kikelʉmi kʉɗi ana bəza ka fat məpəsabana, kəɗəmum àgudar Divi ge Melefit ya ti Mʉwiz àvi ana kʉli ni do. Nahkay ti nu nàhəŋgaraba mis a jigʉriŋa ka fat məpəsabana ti, kəzumumku ɓəruv ti kamam ? 24 Kacalumki nu ka zlam magudarani ti mənjəɗ majalaki ahàr. Kə̀grum nahkay va ba ; wuɗaka kəɗəmum ma nahəma, jalumkia ahàr a lala day. »

Yezu ti naŋ Bay gəɗakani ya amara ni aw ?

25 Ndam Zerʉzalem ndahaŋ tə̀ɗəm ahkado : « Hini hi maslaŋa ya ti taɗəbay naŋ, tawayay takaɗ naŋ ni do aw ? 26 Mənjumki : naŋ àbu azlapay vay-vay kè meleher ge mis ɗek, day tə̀hi ma ga araŋa do ni. Gəɗákani geli tə̀səra naŋ *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni eɗeɗiŋ a waw ? 27 Ay Bay gəɗakani ya amara ni eminjia ti mis atəsər məlaŋ gayaŋ ya ti àsləkabiya ni do. Maslaŋa hini ti leli mə̀səra məlaŋ gayaŋ ya ti àsləkabiya na. »

28 Yezu naŋ àbu acahi zlam ana mis a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, àhi ana tay kay kay, àɗəm : « Kə̀səruma nu a waw ? Kə̀səruma məlaŋ ya ti nàsləkabiya na eɗeɗiŋ a waw ? Nu nuani nàra àna ahàr goro goroana do. Ay Bay ya ti àslərbiyu nu ni ti naŋ jireni. Lekʉlʉm ti kə̀sərum naŋ do. 29 Nu ti nə̀səra naŋ a, aɗaba nàsləkabiya afa gana ; àslərbiyu nu ti naŋ. »

30 Yezu àra àɗəma ma nahkay ti nday nakəŋ tawayay təgəs naŋ. Ay ti maslaŋa èsliki minjifiŋeni do, aɗaba sarta gani gayaŋ ènjia faŋ ndo. 31 E kiɗiŋ ge mis dal-dalani ni bu mis kay tə̀vu, tə̀fəkia ahàr a, tə̀ɗəm ahkado : « Ka ya ti Krist Bay gəɗakani ya amara ni eminjia ni ti, amagray zlam məgri ejep ana mis amatam ga maslaŋa hini ya ti agray ni aw ? »

32 Ndam *Feriziyeŋ tàra tìcia ma ge mis dal-dalani ya təɗəmki ka Yezu e kiɗiŋ gatay bu na ti, tə̀hi ma gani ana gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, mək nday nakəŋ tə̀slərbiyu ndam slewja ga məgəs Yezu. 33 Eslini Yezu àɗəm ahkado : « Ananjəhaɗ akaba kʉli vaɗ kay do ; kələŋ gani anaŋgoru afa ga Bay ya ti àslərbiyu nu ni. 34 Akəɗəbum nu, ay ti akədumu ahàr do, aɗaba ekislʉmki moroni ka məlaŋ goro ya ti anoru ni do. » 35 Ndam *Zʉde tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : « Àɗəm amədi ahàr do ni ti, amoru ti eley ? Bi amoru afa ga ndam geli ya tanjəhaɗkabu akaba ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni, bi amacahi zlam ana ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni tək ? 36 Ma gayaŋ ya àɗəm : “Akəɗəbum nu, ay ti akədumu ahàr do, aɗaba ekislʉmki moroni ka məlaŋ goro ya ti anoru ni do” ni ti, awayay aɗəm mam ? »

Yam ya avay sifa ni

37 Ka fat ya ti tindeveriŋ wuməri ni tagray wuməri àtam ga vaɗ nday ndahaŋ ni. Ka fat nani Yezu ècik jik, àhi ana mis ni kay kay, àɗəm : « Tamal maslaŋa yam àkaɗa naŋ a ti, mâra afa goro a, mîsi. 38 Maslaŋa ya ti afəku ahàr ni ti, Melefit àɗəm a Wakita gayaŋ ni bu : “Yam ya avay sifa ni aməŋgəzaya a vu ga maslaŋa gani nani ba akaɗa ga yam ya ti akoru a zalaka vu ni.” † » 39 Yezu àɗəm nahkay ti àɗəmki ma ka *Məsuf ge Melefit, aɗaba amara məvi ana ndam ya ti təfəki ahàr ni. Ka sarta gani nani ti àvi ana tay faŋ ndo, aɗaba àŋgoru a məlaŋ maslaɗani ge Melefit ni vu faŋ ndo.

Mis ndahaŋ tə̀gəskabu Yezu do

40 Mis dal-dalani ni tàra tìcia ma ga Yezu ya àɗəm na ti, mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀ɗəm : « Maslaŋa hini ti bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya ti Mʉwiz àɗəm amara ni eɗeɗiŋ. ‡ » 41 Mis ndahaŋ tə̀ɗəm : « Naŋ *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni. » Mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm : « Ay Krist Bay gəɗakani ya amara ni naŋ mis ga haɗ *Gelili aw ? 42 Aɗaba Melefit àɗəm a Wakita gayaŋ ni bu Bay gəɗakani ya amara ni ti naŋ wur huɗ ge Devit. Naŋ ti zal Betlehem, naŋ ga kəsa ge Devit.§ » 43 Nahkay mis dal-dalani ni tìcirvu azuhva Yezu. 44 Eslini mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀ɗəm si tə̂gəs naŋ kwa. Ay ti maslaŋa àbi ènjifiŋ bi.

45 Ndam slewja ni tàra tàsləkabiya ti, gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam *Feriziyeŋ ni tə̀hi ana tay ahkado : « Kə̀gəsumbiyu naŋ ndo ni ti kamam ? » 46 Ndam slewja ni tə̀həŋgrifəŋ ana tay, tə̀hi ana tay ahkado : « Maslaŋa ɗay-ɗay àbi aɗəm ma akaɗa gayaŋ ni bi. » 47 Ndam Feriziyeŋ ni tə̀hi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm day àgosa kʉli a zla do waw ? 48 E kiɗiŋ ga gəɗákani geli bu ahkay do ni e kiɗiŋ ga ndam Feriziyeŋ bu ni ti, maslaŋa àbu àfəkia ahàr ka maslaŋa nana waw ? 49 Ndam ya ti təfəki ahàr ka maslaŋa nani ti, nday ya ti tə̀sər *Divi ge Melefit ya ti Mʉwiz àbəki ni do ni. Ay nday nani ti Melefit ètikwesla tay a. »

50 Ay Nikodem naŋ ya ti àrəkioru ka Yezu ga məlavaɗ a vaɗ nahaŋ ni, naŋ àkibu ka tay eslini, àhi ana tay ahkado : 51 « E Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbiki ana leli ni bu ni ti, mìsliki magrafəŋa seriya kè mis a do, si tamal mìcifiŋa ma akaba mə̀səra ere ye ti àgray na kwa. » 52 Nday nakəŋ tə̀hi ahkado : « Nak day, nak zal Gelili zla tək ? Jeŋgey Wakita ge Melefit ni nahəma, akəsər zal Gelili àbi ahəŋgaray pakama ge Melefit bi. » [ 53 Kələŋ gani ti, mis ya ti eslini ni ku way way do gatay àsləka, òru a magam gayaŋ, *

8

1 Yezu ti ni àcəloru ka həma *Oliviye ni.

Wal hala

2 Hajəŋ gani ge dʉeni nahəma, Yezu nakəŋ àŋgoru a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu. Òru ènjʉa ti mis ya ti eslini ni ɗek tə̀rəkia. Nahkay naŋ nakəŋ ànjəhaɗ digʉs, acahi zlam ana tay. 3 Naŋ àbu acahi zlam ni ana tay nahkay ti, ndam *məsər Wakita ge Melefit akaba ndam *Feriziyeŋ tə̀zəbiyu wal nahaŋ, tàfəkaɗ naŋ kè meleher ge mis ni ɗek. Wal nani ti tə̀di ahàr naŋ àbu agray hala. 4 Tàra tàfəkaɗa naŋ a ti tə̀hi ana Yezu ahkado : « Mʉsi, wal hini ti tə̀cəkia naŋ ka magray hala. 5 Mʉwiz àbəki ma gani e *Divi ge Melefit bu, àhi ana leli mîzligi wal hala akaɗa hini àna akur, mâkaɗ. Ay nak ti, kəɗəm mam ? » 6 Tə̀hi nahkay ti tawayay təhəlfəŋa eyʉ a, ti tâcalki naŋ ka zlam magudarani. Ay Yezu nakəŋ àzəgaɗ ahàr jer mək àbəki zlam ka haɗ àna weleher. 7 Nday nakəŋ tə̀mbrəŋ mihindifiŋa ma na kà Yezu a ndo, nahkay Yezu èzefteba ahàr a mək àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa ya ti e kiɗiŋ gekʉli bu àgudar zlam ɗay-ɗay ndo ni ti mîzligi wal ni enji. » 8 Àra àhia ma ana tay a nahkay ti, àzəgaɗ ahàr mək àbəki zlam ka haɗ keti. 9 Tàra tìcia ma ga Yezu ya àhi ana tay na ti tàsləka bəlaŋ àna bəlaŋ. Medewél tàsləka enji a. Nahkay wal ni àgəjəni naŋ bəlaŋ kè meleher ga Yezu ciliŋ. 10 Yezu àra èzefteba ahàr a ti àhi ana wal ni ahkado : « Mis nakəŋ nday eley ? Maslaŋa ya ti àɗəm tâkaɗ kur ni ti àbu waw ? » 11 Wal ni àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Maslaŋa àbi, Bay goro ni. » Mək Yezu àhi : « Nu day ŋgay tâkaɗ kur ti nə̀ɗəm do. Sləka, ay ti kàgudar zlam ɗay-ɗay va ba. »]

Yezu naŋ Bay ya ti aslaɗi məlaŋ ana mis ni

12 Yezu àhi ana mis ni keti : « Nu ti bay ya ti aslaɗi məlaŋ ana mis ni. Maslaŋa ya ti aɗəbay nu nahəma, anəslaɗi məlaŋ, nahkay Melefit aməvi sifa. Ay maslaŋa ya ti àɗəbay nu do ni ti amanjəhaɗ a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu. » 13 Eslini ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀hi ahkado : « Kagrakia sedi a ka ahàr gayak gayakana ti, ma gayak ni ma masakani. » 14 Yezu àhi ana tay ahkado : « Ku nə̀bu nagrakia sedi a ka ahàr goro goroana nəŋgu ni, ma goro ya nəɗəm ni ma ge jiri, ma masakani do. Aɗaba nə̀səra məlaŋ ya nàsləkabiya na akaba məlaŋ ya nakoru na. Ay lekʉlʉm ti kə̀sərum məlaŋ ya nàsləkabiya na akaba məlaŋ ya nakoru ni do. 15 Lekʉlʉm kəɗəmum mis àgudara zlam a ti kajalum ahàr akaɗa ge mis hihirikeni ni. Ay nu nəɗəm mis àgudara zlam a ti nə̀jalay nahkay do. 16 Ku tamal nagrafəŋa seriya kè mis a nəŋgu ni seriya goro ni ge jiri, aɗaba nagray ti nu bəlaŋ do ; Baba goro naŋ ya àslərbiyu nu ni naŋ àbu akaba nu. 17 Àbu məbəkiani e *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbiki ana kʉli ni bu nahkay hi : “Tamal mis cʉ tagray sedi, tə̀ɗəm ere gani jiri ti, ma gatay ni jiri eɗeɗiŋ.” * 18 Nu nagrakia sedi a ka ahàr goro goroana. Baba naŋ ya àslərbiyu nu ni day agrakua sedi a. » 19 Eslini tə̀hi ana Yezu ahkado : « Buk gani naŋ eley ? » Yezu nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Nu tekeɗi kə̀sərum nu nu way do ni ti, kə̀sərum Baba do daya. Tamal kə̀səruma nu a ti amal kə̀səruma Baba daya. »

20 Yezu àɗəm ma hini ti ka ya ti naŋ àbu acahi zlam ana mis a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu ni, naŋ kà gəvay ga zlam ya təbiviyu sədaga ana Melefit ni. Ay ti maslaŋa èsliki məgəs naŋ ndo aɗaba sarta gayaŋ ènjiyu faŋ ndo.

« Kìslʉmki mədəgumani ka məlaŋ ya nakoru ni koksah »

21 Yezu àhi ana tay keti : « Nu ti nasləka. Lekʉlʉm akəɗəbum nu, ay ti akəmbrəŋum zlam magudarani gekʉli ni do, nahkay akəmətum zlam gekʉli. Aɗaba kìslʉmki mədəgumani ka məlaŋ ya nakoru ni koksah. » 22 Eslini ndam *Zʉde tə̀ɗəm e kiɗiŋ gatay bu ahkado : « Àɗəm “Kìslʉmki mədəgumani ka məlaŋ ya nakoru ni koksah” ni ti, awayay akaɗ ahàr gayaŋ gayaŋani zla tək ? » 23 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ti mis ya ka haɗ, nu ti mis ya àsləkabiya agavəla ni. Lekʉlʉm ti ndam ga *duniya, nu ti nu mis ga duniya do. 24 Nə̀hi ana kʉli akəmbrəŋum zlam magudarani gekʉli do, akəmətum ti azuhva nani. Nahkay ti ahàr àɗəm kəfumku ahàr, kəsərum nu gani, nu nə̀bu. Do ni ti akəmbrəŋum zlam magudarani gekʉli ni do, akəmətum eɗeɗiŋ. » 25 Nahkay nday nakəŋ tə̀hi : « Nak way ? » Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Kwa ka mənjəki ga zlapay goro ni nə̀hia ana kʉli a, nə̀ɗəm nu gani. 26 Nu nə̀bu àna zlam kay ga məɗəmkiani ke kʉli ga məgəs kʉli àna seriya. Ay ma goro ya nəhi ana ndam ga duniya ni ti, ma ga Bay ya àslərbiyu nu àhu ni ciliŋ. Naŋ ti naŋ jireni. »

27 Yezu àra àhia ma na ana tay a nahkay ti ŋgay àɗəmki ma ka Bəŋani ti, nday tə̀sər ndo. 28 Nahkay Yezu àhi ana tay ahkado : « Ka fat ya ti akəzumoya *Wur ge Mis agavəla ti, † akəsərum nu ti nu gani, nu nə̀bu. Eslini akəsərum zlam ya ti nagray ni ɗek ti nu nuani nagray ga ahàr goro do. Ma ya ti nəɗəm ni ti ma ga Baba ya àcahu ni ciliŋ. 29 Bay ya ti àslərbiyu nu ni naŋ àbu akaba nu, àmbrəŋ nu ga ahàr goro ndo ; aɗaba nu nə̀bu nagray zlam ya ti àɓəlafəŋ ni kəlavaɗ. » 30 Ka ya ti Yezu naŋ àbu aɗəm ma ni nahkay ti, mis dal-dal tə̀fəki ahàr.

Maslaŋa ya ti agudar zlam ti naŋ eviɗi ga zlam magudarani

31 Eslini Yezu àhi ana ndam *Zʉde ya tə̀fəkia ahàr a ni ahkado : « Tamal kə̀gəsumkabá ma goro ya nə̀hi ana kʉli na lala, kə̀mbrəŋum do ni ti, kìgʉma ndam maɗəbay nu eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena. 32 Akəsərum jiri, nahkay ti ekigʉm lekʉlʉm eviɗi va do. » 33 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Leli bəza huɗ ga Abraham. Ɗay-ɗay leli mìgi eviɗi ga maslaŋa ndo ni ti, kə̀ɗəm mara migi leli eviɗi va do ni ti ahəmamam ? » 34 Yezu àhi ana tay ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti agudar zlam ti naŋ eviɗi ga zlam magudarani. 35 Nə̀ɗəm nahəma, eviɗi ti ɗay-ɗay tacalkivu naŋ ke mis ga huɗ ahay do. Ay wur ga bay ahay ti ku ananaw naŋ wur ga huɗ ahay zlam gayaŋ. 36 Tamal Wur ge Melefit àmbaya kʉli e eviɗi ba ti, kìgʉm lekʉlʉm eviɗi va do eɗeɗiŋ. 37 Nə̀səra lekʉlʉm ti bəza huɗ ga Abraham. Ay ti kawayum kəkaɗum nu, aɗaba kàwayum məgəsumkabu pakama goro do. 38 Nu ti nəɗəm ere ye ti Baba àɗəfuki ni ; lekʉli ti ni kəgrum ere ye ti bəŋ gekʉli àhi ana kʉli ni. » 39 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Bəŋ geli ti Abraham timey. » Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Tamal lekʉlʉm bəza ga Abraham ti akal kəgrum tʉwi akaɗa ga Abraham ya àgray ni. 40 Nu nə̀bu nəhi ma ge jiri ya Melefit àhu ni ana kʉli, ay nihi ti kawayum kəkaɗum nu sawaŋ. Abraham àgray nahkay ndo timey ! 41 Lekʉlʉm ti kəgrum tʉwi akaɗa ga bəŋ gekʉli ya agray ni. » Nday nakəŋ tə̀hi : « Leli ti leli bəza məva do. Melefit naŋ bəlaŋ naŋ Bəŋ geli. Bəŋ geli nahaŋ àbi. »

42 Yezu àhi ana tay ahkado : « Tamal ti Melefit naŋ bəŋ gekʉli eɗeɗiŋ ti amal kawayum nu, aɗaba nàsləkabiya afa gana nàra afa gekʉli a. Nu nàra ti àna ahàr goro goroani do ; naŋ àslərbiyu nu. 43 Kìcʉm ma goro ya nəhi ana kʉli ni do ni ti kamam ? Kìcʉm do ni ti aɗaba kìslʉmki məbi slimi ana ma goro ya nəhi ana kʉli ni do. 44 Lekʉlʉm bəŋ gekʉli ti *Seteni. Kawayum kəgrum ti tʉwi ga bəŋ gekʉli gani ya awayay ni. Kwa ahaslani naŋ àbu abazl mis zlam gayaŋ, ɗay-ɗay àɗəm ma ge jiri ndo, aɗaba jiri gayaŋ àbi. Masəkaɗ malfaɗa ti tʉwi gayaŋ, aɗaba naŋ bay masəkaɗ malfaɗa, naŋ bəŋ gani daya. 45 Ay nu ti nəɗəm ma ge jiri, nahkay ti kàwayum məgəsumkabu ma goro ya nəhi ana kʉli ni do. 46 Way esliki maɗafaya zlam a ti, aɗəm nu nagudar ni way ? Ay tamal ma goro ya nəɗəm ni ɗek jiri ti, kàwayum məgəsumkabani do ni ti kamam ? 47 Mis ge Melefit ti abi slimi ana ma ge Melefit, ay lekʉlʉm ti lekʉli ndam ge Melefit do. Kàwayum məbumi slimi ana ma gayaŋ do ni ti azuhva nani. »

Kwa ka ya tìwi Abraham faŋ ndo ni, Yezu naŋ àbu àndava

48 Ndam *Zʉde ni tə̀hi ana Yezu ahkado : « Mə̀ɗəm nak zal Samari, seteni ànukviyu a ahàr vu ti, ma geli ni jiri eɗeɗiŋ. » 49 Yezu àhi ana tay : « Seteni ànuviyu bi. Zlam goro ya nagray ni ti ga mazləbay Baba goro sawaŋ. Lekʉlʉm ti ni kanjakum nu, kəbumku mimili. 50 Nu ti ŋgay mis tâzləbay nu kwa ti nə̀ɗəm do. Ay Maslaŋa àbu bəlaŋ awayay ti tâzləbay nu, naŋ gani agray seriya ge jiri daya. 51 Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti àgəskabá ma goro na ti aməmət ɗay-ɗay do. »

52 Nahkay ndam Zʉde nakəŋ tə̀hi ahkado : « Nihi ti mə̀səra seteni ànukviyu a ahàr bu eɗeɗiŋ zla ! Abraham àməta, ndam məhəŋgri *pakama ge Melefit ana mis day tə̀məta, ay nak kə̀ɗəm tamal maslaŋa àgəskabá ma gayak na ti àmət ɗay-ɗay do ni ti ahəmamam ? 53 Bəŋ geli Abraham tekeɗi àməta ti, nak kàtam naŋ aw ? Ndam məhəŋgri pakama ge Melefit ana mis ni day tə̀məta, ay nak ti kə̀ɗəm nak way ? » 54 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Tamal nu nuani nazləbay ahàr goro ti, mazləbavani nani egi zlam masakani. Bay ya ti azləbay nu ni ti Baba naŋ ya ti kə̀ɗəmum naŋ Melefit gekʉli ni. 55 Lekʉlʉm kə̀sərum naŋ do, ay nu ti nə̀səra naŋ a. Tamal nə̀ɗəm nə̀sər naŋ do ni ti, nasəkaɗ malfaɗa akaɗa gekʉli ni. Nu nə̀səra naŋ a, nə̀bu nəgəskabu ma gayaŋ daya. 56 Bəŋ gekʉli Abraham àmərva aɗaba àsəra emipi sarta ga marana goro a. Èpia, mək àmərva àna naŋ a àkiva. » 57 Eslini ndam Zʉde ni tə̀hi ahkado : « Nak kə̀zum vi kru kru zlam ndo ni ti, kə̀ɗəm kìpia Abraham a ti ahəmamam ? » 58 Yezu àhi ana tay ahkado : « Nəhi ana kʉli nahəma, kwa ka ya ti tìwi Abraham faŋ ndo nəŋgu ni, nu gani, nu nə̀bu àndava. » 59 Yezu àra àɗəma nahkay ti nday nakəŋ tə̀həl akur ge mizligi naŋ àna naŋ. Ay ti Yezu àɓu e kiɗiŋ ge mis bu mək àsləka a məlaŋ ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni ba, àhəraya e mite va.

9

Yezu ahəŋgaraba zal wuluf nahaŋ a

1 Ka ya ti Yezu naŋ àbu akoru e divi bu akaba ndam maɗəbay naŋ ni ti èpi zal wuluf nahaŋ. Maslaŋa gani nani ti tìweya naŋ wulufana. 2 Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tə̀hi ahkado : « Mʉsi, maslaŋa hini tìweya naŋ wulufana ti, way àgudar zlam way ? Àgudar zlam ti naŋ tək, day ti ata bəbəŋani tàgudar aw ? » 3 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Tìweya naŋ wulufana ti azuhva àgudara zlam a ahkay do ni ata bəŋani tàgudara zlam a palam do. Tìwi naŋ nahkay ti, Melefit awayay ti mis tîpi njəɗa gayaŋ àna maslaŋa hini. 4 Nihi məlaŋ maslani ti ahàr àɗəm məgrum tʉwi ga Bay ya àslərbiyu nu ni. Məlavaɗ egi wuɗak, nahkay ti maslaŋa emisliki magray tʉwi ni koksah. 5 Ka ya ti nu nə̀bu a duniya bu mba ni ti nəslaɗi məlaŋ ana mis. » 6 Àra àɗəma nahkay ti ètiferu esliɓ a haɗ, àgraya eliɓisl àna esliɓ gayaŋ na mək àgriki ke eri ana zal wuluf ni. 7 Àhi ana zal wuluf ni ahkado : « Ru kâbaray eri a dəluv Silʉwe ni bu. » Silʉwe ti awayay aɗəmvaba « Məslərani. » Zal wuluf nakəŋ òru àbaray eri ni. Àra àbara eri na ti epi divi, mək àsləka, òru a magam.

8 Ndam mahay gayaŋ akaba ndam ya tə̀bu tipi naŋ ahaslani naŋ àbu ahəŋgalay zlam ni tə̀ɗəm ahkado : « Maslaŋa hini ti naŋ ya ti kəlavaɗ anjəhaɗ digʉsa, ahəŋgalay zlam ni do aw ? » 9 Mis ndahaŋ tə̀ɗəm : « Naŋ. » Mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm : « Naŋ do, tə̀zavu ciliŋ. » Mək naŋ nakəŋ àɗəm : « Nu gani timey ! » 10 Eslini nday nakəŋ tə̀hi ahkado : « Kipi divi nahkay ti, mam àgrakukvu mam ? » 11 Naŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa ya ti təzalay naŋ Yezu ni àgraya eliɓisl a, àgruki ke eri mək àhu ahkado : “Ru kâbaray eri a dəluv Silʉwe ni bu.” Nu nakəŋ mək nòru. Nòru nàbara ti nìpi divi hʉya. » 12 Nday nakəŋ tə̀hi : « Maslaŋa gani nani naŋ eley ? » Àhi ana tay : « Nə̀sər do. »

Ndam Feriziyeŋ tihindifiŋa ma kà zal wuluf na

13 Tə̀zoru maslaŋa ya ti ahaslani naŋ wulufani ni afa ga ndam *Feriziyeŋ. 14 Yezu àgraya eliɓisl a, àgriki ana zal wuluf ni mək àhəlikaba eri na ti ka fat məpəsabana. 15 Tòru tìnjʉa àna naŋ a ti, ndam Feriziyeŋ ni day tìhindifiŋa, tə̀hi : « Nihi kipi divi ti, mam àgrakukvu mam ? » Naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa gani nani àgruki eliɓisl ke eri, nàbaray eri mək nìpi divi hʉya. » 16 E kiɗiŋ ga ndam Feriziyeŋ ni bu mis ndahaŋ tə̀ɗəm : « Ku way mâgray ere hini way nəŋgu ni, maslaŋa gani àsləkabiya afa Melefit a do, aɗaba àgra zlam ya ti àɓəlay magrani do na a vaɗ *məpəsabana ba. » Mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm : « Tamal naŋ bay magudar zlam ti, esliki magray zlam ya ti agri ejep ana mis akaɗa hini ni aw ? » Nahkay tìcirva e kiɗiŋ gatay ba. 17 Eslini ndam Feriziyeŋ nakəŋ tìhindifiŋa ma kà zal wuluf ya àŋgaba na keti, tə̀hi ahkado : « Nak ti maslaŋa ya ti àhəlukaba eri a ni ti kə̀ɗəm naŋ way ? » Naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Naŋ bay *mahəŋgaray pakama ge Melefit. »

18 Ay ti gəɗákani ga ndam *Zʉde ni ti ŋgay ahaslani naŋ wulufani day ti nihi epi divi ti tàwayay məgəskabani ndo. Nahkay tə̀zalabiyu ata bəŋani 19 ge mihindifiŋa ma kà tay a. Tàra tìnjia ti tə̀hi ana tay ahkado : « Wur gekʉli ya kə̀ɗəmum kìwʉmaya naŋ a wulufana ti naŋ hini eɗeɗiŋ aw ? Ay ti mam àgravu nihi ti epi divi ni mam ? » 20 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ ana tay, tə̀hi ana tay ahkado : « Mə̀səra hini ti wur geli, ka ya ti mìweya ti naŋ wulufani eɗeɗiŋ. 21 Ay ere ye ti àgravu, epi divi hi ti, mə̀sər do. Maslaŋa ya ti àhəlikaba eri a ni day mə̀sər do. Naŋ wur va do, hindʉmfiŋa kà naŋ naŋana ; esliki məhəŋgrifəŋani ana kʉli. » 22 Tə̀ɗəm nahkay ti aɗaba aŋgwaz àwərfəŋa tay kà gəɗákani ga ndam Zʉde na. Aɗaba ndam Zʉde ni ɗek tə̀zlapakabá, tə̀ɗəm maslaŋa ya aɗəm Yezu naŋ *Krist ti təcafəŋa naŋ kà mahəŋgalay Melefit akaba tay a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ni ba. 23 Ata bəŋani tə̀ɗəm naŋ wur va do, tîhindifiŋa kà naŋ naŋana ti azuhva nani.

24 Ndam Feriziyeŋ ni tə̀zalay maslaŋa ya ti ahaslani naŋ wulufani ni keti. Àra ènjia ti tə̀hi : « Ɗum ma ge jiri kè meleher ge Melefit. Leli ti mə̀səra maslaŋa ya ti kə̀ɗəm àhəlukaba eri a ni ti naŋ bay magudar zlam. » 25 Naŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Ŋgay naŋ bay magudar zlam ahkay do ni àgudar zlam do ni ti nə̀sər do. Ere ye ti nə̀sər ni ti zlam bəlaŋ : ahaslani ti nu wulufani, ay nihi ti nipi divi. » 26 Nday nakəŋ tìhindifiŋa, tə̀hi : « Àgruk ti mam ? Àhəlukaba eri a ti ahəmamam ? » 27 Naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Nə̀hia ana kʉli a àndava, kìcʉmuki ndo timey. Ay kawayum nəhi ana kʉli kîcʉm keti ti kamam ? Tək lekʉlʉm day kawayum migi ndam maɗəbay naŋ aw ? » 28 Àra àɗəma nahkay ti, nday nakəŋ tìndivi naŋ, tə̀ɗəm : « Aɗəbay maslaŋa nani ti nak kwa. Leli ti leli ndam maɗəbay Mʉwiz. 29 Leli ndam maɗəbay Mʉwiz aɗaba mə̀səra Mʉwiz ti Melefit àhia ma gayaŋ ana naŋ a. Ay maslaŋa nani ti mə̀sər məlaŋ gayaŋ ya àsləkabiya na do simiteni. » 30 Naŋ nakəŋ àhi ana tay nahkay hi : « Lekʉlʉm kə̀sərum məlaŋ gayaŋ ya àsləkabiya na do ni ti ahəmamam ? Ay àhəlukaba eri a timey ! 31 Mə̀səra tamal bay magudar zlam ahəŋgalaləŋ zlam kè Melefit ti Melefit èciiki do. Ay ku way way do tamal ahəŋgalay Melefit àna mahəŋgaroru ahàr a haɗ akaba agray ere ye ti àhi mâgray ni ti, Melefit eciiki. 32 Ɗay-ɗay maslaŋa èci ti maslaŋa nahaŋ àhəlikaba eri ana mis tìweya naŋ a wulufana ndo. 33 Tamal ti maslaŋa nani àsləkabiya afa ge Melefit a do ni ti, amal èsliki magray araŋa koksah. » 34 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Kwa tìweya kur a nak bay magudar zlam ti kacahi zlam ana leli aw ! » Nahkay tàgaraya naŋ e mite va.

Way naŋ wulufani eɗeɗiŋ way ?

35 Yezu àra ècia ndam Feriziyeŋ ni tàgaraya zal ya ahaslani wulufani na e mite va ti àɗəbay naŋ. Àra àdia ahar a ti àhi ahkado : « Kəfəki ahàr ka *Wur ge Mis aw ? » 36 Àhəŋgrifəŋ, àhi : « Naŋ way, Bay goro ni, ti nə̂fəki ahàr ni ? » 37 Yezu àhi : « Bay ya ti kə̀bu kamənjaləŋ, naŋ àbu ahuk ma ni ti naŋ gani. » 38 Naŋ nakəŋ àhi : « Nə̀fukuka ahàr a, Bay goro ni. » Mək àbəhaɗi mirdim grik.

39 Eslini Yezu àɗəm : « Nàra a duniya va ti ga magrafəŋa seriya kè mis a ; ti ndam wuluf tîpi divi, nday ya tə̀ɗəm tìpia divi a ni tə̂wuluf. » 40 Ndam *Feriziyeŋ ya tə̀bu akaba naŋ eslini ni tàra tìcia ma gayaŋ na ti tə̀hi : « Leli day leli ndam wuluf aw ? » 41 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Tamal ti kə̀njum lekʉli ndam wuluf ti, amal zlam magudarani gekʉli àbi. Ay nihi ti kə̀ɗəmum kə̀bum kipʉm divi ti zlam magudarani gekʉli àbu. »

10

Bay majəgay təmbəmbak

1 Yezu àɗəm keti : « Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti ahuriyu a gargara ga təmbəmbak vu gwar a mahay do, ahuriyu àna məlaŋ nahaŋ ti, naŋ zal akal, naŋ zal abra. 2 Ay maslaŋa ya ti ahuriyu gwar a mahay ga gargara ni ti naŋ bay majəgay təmbəmbak. 3 Bay majəgay gargara ni azləkiaba mahay ana bay majəgay təmbəmbak na. Àzləkiaba ti bay majəgay təmbəmbak ni azalay təmbəmbak gayaŋ ɗek bəlaŋ bəlaŋ àna slimi gatay. Təmbəmbak ni tìcia dəŋgu gayaŋ a ti tə̀səra, abaya tay e mite va. 4 Ka ya ti àbaya tay a nahəma, adi kama ana tay, mək təmbəmbak ni taɗəboru naŋ kələŋ, aɗaba tə̀səra dəŋgu gayaŋ a. 5 Ay ti ataɗəboru maslaŋa ya ti tə̀sər naŋ do ni do ; atacuhwafəŋa, aɗaba tə̀sər dəŋgu ge mis ndahaŋ do. » 6 Yezu àhi ma *gozogul hini ana tay, ay ti tìciaba ere ye ti awayay ahiki ana tay na ndo.

Yezu naŋ bay ya ti ajəgay zlam lala ni

7 Yezu àhi ana tay keti : « Nəhi ana kʉli nahəma, mahay ga gargara ga təmbəmbak ni ti nu. 8 Mis ndahaŋ ya tàra, tə̀ɗəm tajəgay təmbəmbak ni ti, nday ɗek ndam akal, ndam abra ; ay təmbəmbak ni tìciiki ma ana tay ndo. 9 Mahay ti nu, maslaŋa ya ti ahuriyu gwar a nu bu ni ti araŋa amacay naŋ do, Melefit amahəŋgay naŋ. Nahkay emisliki məhuriyu a gargara vu, mahərana e mite va akaba aməŋgət zlam məzum gayaŋ. 10 Zal akal ara ti ga məhəl zlam àna akal, ga mabazl zlam akaba ge mijiŋ zlam. Ay nu nàra ti, nawayay ti mis tə̂ŋgət sifa ya ti àndav ɗay-ɗay do ni. Sifa gani nani ti nəvi ana tay àtam ya ti tiwi mis àna naŋ ni.

11 « Bay ya ti ajəgay zlam lala ni ti nu. Bay ya ti ajəgay zlam lala ni ti, ku takaɗki naŋ ka təmbəmbak gayaŋ ya ti ajəgay tay ni nəŋgu ni agəskabu, àmbrəŋ tay do. 12 Ay ti maslaŋa ya ajəgi zlam ana mis ti tə̂pəl naŋ ni ti àjəgay zlam lala do, aɗaba tamal èpia kəra gili naŋ àbu ara ti acuhway, ambərbu təmbəmbak ni. Aməmbərba tay a ti, kəra gili ni amabazl ndahaŋ, emidikaba ahàr a ana məgəjəni gana. 13 Maslaŋa ya ti acuhway, ambərbu təmbəmbak ni ti təmbəmbak ni tə̀həli ahàr do, aɗaba naŋ agray ni tʉwi ga siŋgu ciliŋ. 14 Bay ya ti ajəgay zlam lala ni ti nu. Nu nə̀səra təmbəmbak goro a, təmbəmbak goro day tə̀səra nu a 15 akaɗa ga Baba ya àsəra nu a, nu day nə̀səra Baba ni. Nahkay ti nəgəskabu ti tâkaɗki nu ka təmbəmbak goro ya najəgay ni. 16 Təmbəmbak goro ndahaŋ tə̀bu, ay ti tə̀kibu ka ndahaŋ ya a gargara hini bu ni bi. Nday gani nani ti ahàr àɗəm nəhəlbiyu tay daya. Etici dəŋgu goro, etigi ka ahar bəlaŋ akaba ndahaŋ ni, bay majəgay tay day bəlaŋ. 17 Baba awayay nu aɗaba nəgəskabu ti nə̂mət ka mawayay goro, do ni ti maslaŋa èsliki makaɗ nu do. Nə̀məta nəŋgu ni, nisliki maŋgabana tata. 18 Maslaŋa ya ti esliki makaɗ nu ni ti àbi, nəgəskabu nəmət ti ka mawayay goro. Nisliki məmətani ka mawayay goro ; nisliki maŋgabana daya. Bəŋ goro àhu gray ti nahkay. »

19 Ndam *Zʉde ni tàra tìcia ma ga Yezu ya àɗəm na ti tìcirvu e kiɗiŋ gatay bu keti. 20 Mis ndahaŋ kay e kiɗiŋ gatay bu tə̀bu təɗəm : « Seteni àniviyu a ahàr vu, naŋ zal seteni ti kəbumi slimi ana ma gayaŋ ni ti kamam ? » 21 Mis ndahaŋ ni ti ni tə̀ɗəm : « Zal seteni àɗəm ma gayaŋ hini ya aɗəm ni do. Zal seteni ti esliki məzləkikaba eri ana ndam wuluf a waw ? »

Ndam Zʉde tàwayay məgəskabu ma ga Yezu do

22 Sarta ga wuməri ga məzləkaba *Ahay gəɗakani ge Melefit na ènjʉa, tàgray a Zerʉzalem, sarta gani nani ti ahar kusi. 23 Nahkay Yezu asawaɗay a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, ka məlaŋ ya təzalay Dalahay ga Salomoŋ ni. 24 Ndam *Zʉde ni tə̀cakalakivu ka Yezu, tèveliŋi ahàr, tə̀hi ahkado : « Tamal nak *Krist eɗeɗiŋ ti, hi ana leli vay-vay kìmbirfəŋ ba, nahkay ti ahàr aməhəli ana leli va do. » 25 Eslini Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Nə̀hia ana kʉli a àndava, ay ti kàwayum məgəsumkabu ma gani ndo timey. Tʉwi ya nagray ni ti nagray àna njəɗa ga Baba, nahkay tʉwi gani nani aɗəfiki ana kʉli nu ti nu way. 26 Ay ti kekileŋa lekʉlʉm kàwayum məfumku ahàr do, aɗaba lekʉlʉm kə̀kumkibu ka təmbəmbak goro bi. 27 Təmbəmbak goro ti tici dəŋgu goro, nu day nə̀səra tay a, nday day taɗəbay nu. 28 Nəvi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana tay, atəmət do, maslaŋa day emisliki məhəlfua tay a do. 29 Baba Melefit naŋ ya àbu təmbəmbak ni ti naŋ gəɗakani àtam mis ɗek, àtam zlam ɗek. Maslaŋa àbi esliki məhəlfəŋa tay kà Baba bi. 30 Leli ata Baba ti leli bəlaŋani. »

31 Yezu àra àɗəma nahkay ti ndam Zʉde ni tə̀həl akur keti, tawayay mizligi naŋ àna naŋ. 32 Yezu àhi ana tay ahkado : « Nàgra tʉwi sulumana sulumana kay e kiɗiŋ gekʉli ba àna njəɗa ga Baba. Ay kawayum kizligʉm nu àna akur, kakaɗum nu ti àki ke tʉwi weley gani weley ? » 33 Eslini ndam Zʉde ni tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « Mawayay mizligi kur àna akur, mawayay makaɗ kur ti, àki ke tʉwi sulumani do. Mizligi kur ti aɗaba kìndivia Melefit a palam ; nak mis, ay ti kawayay kazay ahàr gayak akaɗa nak Melefit. » 34 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu, Melefit àɗəm nahkay hi : “Lekʉlʉm ti melefifit.” * Àbi məbəkiani nahkay hi bi aw ? 35 Maslaŋa àbi esliki məbəzkia zlam ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu na bi. Nahkay nday ya ti Melefit àhi ma gayaŋ ana tay ni ti àzalay tay melefifit eɗeɗiŋ. 36 Ay nu ti Baba àdaba nu a, àslərbiyu nu a duniya vu. Goro ya nə̀ɗəm “Nu Wur ge Melefit” ni ti, ahəmamam kislʉmki məɗəmani nindivi naŋ ni mam ? 37 Tamal nagray tʉwi ni ga Baba do ni ti kə̀fumku ahàr ba. 38 Ku nagray tʉwi ga Baba, kə̀fumku ahàr do nəŋgu ni, gəsumkabá tʉwi goro ya nagray na digepa. Nahkay ti akəsərum lala, nu nə̀bu àna njəɗa ga Baba, naŋ day naŋ àbu àna njəɗa goro, nahkay leli ata Baba ti bəlaŋani. » 39 Yezu àra àɗəma ma na nahkay ti, tawayay məgəs naŋ keti, ay ti àtamfəŋa kà tay a.

40 Kələŋ gani Yezu àsləka, àŋgoru ke ledi ge Zʉrdeŋ, ka məlaŋ ge Zeŋ ya *àbaray mis ahaslani ni. Naŋ nakəŋ ànjəhaɗ eslini gosku ɓal. 41 Ka ya ti naŋ àbu eslini ni ti mis kay tə̀rəkia, tə̀bu təɗəm : « Zeŋ ti àgray zlam magray ejep ndo ; ay ma gayaŋ ya àɗəmki ka maslaŋa hini ni ɗek ti jiri eɗeɗiŋ. » 42 Eslini mis kay tə̀fəkia ahàr ka Yezu a.

11

Lazar àməta, mək Yezu ahəŋgaraba naŋ e kisim ba

1 Zal nahaŋ àbu, slimi gani Lazar, arməwər àzəgaɗiya naŋ a. Kəsa gayaŋ Betani, nday akaba bəza ga məŋani walani ata Mari nday ata Marta. 2 Mari ti nani, Mari ya ti àbəki tersel ka asak ga Bay geli mək àtəmaɗkia àna məhər gayaŋ a ni. Lazar naŋ ya ti èɓesey do ni ti wur ga məŋani. 3 Nahkay bəza ga məŋ ga Lazar nakəŋ tə̀slərkioru mis ka Yezu ti mə̂hi : « Bay geli, zləba gayak Lazar èɓesey do. » 4 Yezu àra ècia ma na nahkay ti àɗəm : « Arməwər ga Lazar ni ti àkaɗ naŋ do. Ay ti mis atəsər njəɗa ge Melefit àna naŋ sawaŋ. Nahkay atazləbay Melefit, atazləbay nu Wur ge Melefit daya. »

5 Lazar akaba bəza ga məŋani ata Mari nday ata Marta ti Yezu awayay tay ; 6 ay àra ècia ga Lazar ya èɓesey do na ti òru weceweci ndo, àpəskivu ka ahàr gani vaɗ cʉ. 7 Kələŋ gani àhi ana ndam maɗəbay naŋ ni ahkado : « Nihi ti sarta ènjʉa ga maŋgona e Zʉde a. » 8 Ndam maɗəbay naŋ ni tə̀hi ahkado : « Mʉsi, nihi guhwa hʉya ndam *Zʉde ni tawayay tizligi kur àna akur, tawayay takaɗ kur ti, kəŋgoru eslini keti aw ? » 9 Yezu àhi ana tay : « Məlafat ti njemdi kru mahar cʉ do aw ? Tamal mis asawaɗay ga məlafat ti èji asak do, aɗaba naŋ a məlaŋ maslaɗani bu, epi divi lala. 10 Ay tamal mis asawaɗay ga məlavaɗ ti eji asak, aɗaba naŋ àbi a məlaŋ maslaɗani bu bi, èpi divi lala do. » 11 Yezu àra àhia ma ana tay a nahkay ti àhi ana tay : « Zləba geli Lazar àdiya e ɗʉwir va, ay nakoru nepiɗekababiya naŋ a. » 12 Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tə̀hi ahkado : « Bay geli, tamal àdiya e ɗʉwir va ti, amaŋgaba a arməwər gayaŋ ni ba do waw ? » 13 Ga Yezu ya àhi ana tay nahkay ti awayay ahi ana tay Lazar àməta. Ay ndam *maɗəbay Yezu ni tə̀hi ana ahàr hi ti Yezu àɗəmki ma ti ke ɗʉwir ɗʉwireni eɗeɗiŋ. 14 Nahkay Yezu àhi ana tay vay-vay : « Lazar àməta. 15 Nu nə̀bi ka məlaŋ gani bi ti nə̀bu nəmərvu azuhva kʉli, aɗaba akəfumku ahàr àkivu. Ay nihi ti takomum mədəgumkioru. » 16 Eslini Tumas naŋ ya təzalay naŋ Didim ni àhi ana ndam maɗəbay Yezu ndahaŋ ni ahkado : « Leli day takomum maɗəboru naŋ, ti tôru tâbazla leli akaba naŋ a. »

17 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tìnjʉa a Betani a wuɗak ti, tə̀hi ana tay Lazar àgra vaɗ a faɗ e mindiviŋ ba. 18 Betani ti driŋ driŋ akaba Zerʉzalem kay do, èsli ezeweɗ kru kru mahkər do. 19 Nahkay ndam Zʉde kay tòra eslina ga məgrikabiyu ezekw ana Marta nday ata Mari ga wur ga məŋ gatay ya àməta na. 20 Marta àra ècia Yezu naŋ àbu ènjia wuɗak ti àŋgwivoru a ma vu. Mari ti ni naŋ a magam manjəhaɗani digʉsa. 21 Ata Marta tàra tàbakabá ahàr ata Yezu a ti Marta nakəŋ àhi ahkado : « Tamal nak kə̀ləbu ahalay ti, akal wur ga mma ni àmət ndo. 22 Ay nə̀səra ku nihi day ere ye ti kihindifiŋa kè Melefit a ɗek day Melefit aməvuk. » 23 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Wur ga muk ni amaŋgaba e kisim ba. » 24 Marta àhi : « Iy, nə̀səra ka fat ga mandav ga duniya mis ataŋgaba e kisim ba ni ti, naŋ day amaŋgaba. » 25 Yezu àhi keti : « Mis taŋgaba e kisim ba, tə̀bu àna sifa ti azuhva nu, aɗaba nu nə̀bu palam. Maslaŋa ya ti àfəkua ahàr a ti ku tamal àməta nəŋgu ni amələbu àna sifa. 26 Maslaŋa ya ti naŋ àbu àna sifa, àfəkua ahàr a ti, amanjəhaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani, àmət do. Kə̀hi ana ahàr ma goro hini ya nə̀huk ni ma ge jiri do waw ? » 27 Eslini Marta nakəŋ àhi ahkado : « Ma ge jiri, Bay goro ni ; nə̀səra nak *Krist *Bay gəɗakani ya Melefit àslərbiyu a duniya vu ni, nak Wur ge Melefit. »

28 Marta àra àhia ma na nahkay ti àsləka, àŋgoru a magam, mək àzalay wur ga məŋani Mari, àhi ma akal-akal, àhi ahkado : « Mʉsi geli àra, naŋ àbu ehindi kur. » 29 Mari àra ècia ma ga wur ga məŋani ya àhi na ti ècikaba cəkwaɗ, àrəkioru ka Yezu. 30 Ka sarta nani ti Yezu àhuriyu a kəsa ni vu faŋ ndo, kekileŋa naŋ àbu ka məlaŋ ya tàbakabu ahàr nday ata Marta ni mba. 31 Ndam Zʉde ya tə̂vu a ahay bu, tòru eslini ga məgri ezekw ana tay ni tàra tìpia Mari nakəŋ ècikaba cəkwaɗ àhəraya e mite va ti tàɗəbabiyu naŋ. Tàɗəboru naŋ ti, tə̀hi ana ahàr bi akoru kè mindiviŋ, akoru etʉwibiyu eslini. 32 Mari òru ènjʉa ka məlaŋ ga Yezu na, èpia naŋ a ti àbəhaɗi mirdim, àhi ahkado : « Bay goro ni, tamal nak kə̀ləbu ahalay ti, akal wur ga mma ni àmət ndo. » 33 Yezu àra èpia Mari a naŋ àbu etʉwi, ndam Zʉde ya taɗəbabiyu Mari ni day tə̀bu titʉwi ti, àhəlia ahàr a dal-dal, ɓəruv àwəra naŋ a. 34 Mək àhi ana tay ahkado : « Kə̀fumiyu naŋ e mindiviŋ vu eley ? » Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Bay geli, ra kara kipibiya məlaŋ gana. » 35 Eslini Yezu ètʉwi. 36 Ndam Zʉde ni tàra tìpia naŋ a naŋ àbu etʉwi ti tə̀ɗəm : « Mənjumki day ti, àwaya naŋ a dal-dal ni. » 37 Ay mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀ɗəm ahkado : « Àhəlikaba eri ana zal wuluf a ti, ti Lazar àmət ba ti èsliki magrani koksah aw ? »

38 Eslini ɓəruv àwəra Yezu a keti, mək òru ke mindiviŋ ni. Mindiviŋ nani ti ahuzl, tə̀zləkləŋ ma gani àna belim gəɗakani. 39 Tòru tìnjʉa ti Yezu nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Zumləŋa belim na kà ma ge mindiviŋ na. » Eslini Marta wur ga məŋ ga maslaŋa ya ti àmət ni àhi ahkado : « Bay goro, àgra vaɗ a faɗ nihi e mindiviŋ ni ba ni ti èzia àndava timey. » 40 Yezu àhi ahkado : « Nə̀huka àndava : tamal kə̀fəkua ahàr a nahəma ekipi zlam, akəsər Melefit ti naŋ njəɗa-njəɗani, akazləbay naŋ ti, kìci ndo waw ? » 41 Nahkay mis ni tə̀zələŋa belim na kà ma ge mindiviŋ na. Eslini Yezu nakəŋ àmənjoru agavəla, àɗəm : « Sʉsi gayak Bəba goro ni, aɗaba kə̀grua ere ye ti nìhindilʉk na. 42 Nu ti nə̀səra nak kə̀bu kəgru ere ye ti nihindilʉk ni ɗek kəlavaɗ. Ay nə̀ɗəm ma hini ti, nawayay ti mis ya tə̀bu ahalay teveliŋ nu ni tîci, ti tə̂sər nak kə̀slərbiyu nu eɗeɗiŋ. » 43 Yezu àra àɗəma ma na nahkay ti àzlah kay kay, àɗəm : « Lazar, həraya e mindiviŋ ni ba. » 44 Nahkay maslaŋa ya ti àmət ni àhəraya, asak mitʉwiɗeni, ahar day mitʉwiɗeni àna gabaga, ahàr gayaŋ makambahani àna azana. Eslini Yezu nakəŋ àhi ana mis ni ahkado : « Picehʉmaba naŋ a, ti mâsawaɗay. »

Gəɗákani ga ndam Zʉde tagray sawari ge mijiŋ Yezu

(Meciyʉ 26.1-5 ; Mark 14.1-2 ; Lʉk 22.1-2)

45 Ndam *Zʉde ya tàra afa ga Mari a, tìpi ere ye ti Yezu àgray ni ti, mis ndahaŋ kay e kiɗiŋ gatay bu tə̀fəkia ahàr ka Yezu a. 46 Ay mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀rəkioru ka ndam *Feriziyeŋ, tàŋgəhaɗi ere ye ti Yezu àgray ni ana tay. 47 Gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam Feriziyeŋ ni tàra tìcia ma na ti, tə̀zalakabu gəɗákani ga ndam Zʉde ni ɗek, tə̀ɗəm : « Nihi maslaŋa hini agray zlam magray ejep dal-dal ti, məgrum ahəmamam ? 48 Tamal mə̀mbrəŋa naŋ a, naŋ àbu agroru zlam gayaŋ ni nahkay ti, mis ɗek atəfəki ahàr. Nahkay ndam *Rom atəmbrəŋ leli do : etembeɗkaba *ahay gəɗakani *njəlatani geli na, etijiŋ jiba geli ɗek. »

49 Zal nahaŋ àbu, naŋ gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ke vi nani, slimi gayaŋ Kayif. Naŋ nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ti kə̀sərum araŋa do simiteni. 50 Ahàr àɗəm mis bəlaŋ amət azuhva ndam jiba geli ɗek, ti ndam jiba geli ni tə̀mət ba. Amət nahkay ti aŋgivu ana kʉli ti kə̀sərum do waw ? » 51 Àɗəm nahkay ti pakama gayaŋ gayaŋani do ; àhəŋgaraya pakama ge Melefit a, aɗaba Kayif ti gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ke vi nani palam. Pakama ge Melefit ya àhəŋgaraya ni ti nihi : ahàr àɗəm Yezu amət azuhva ndam jiba gayaŋ kwa. 52 Yezu amət ti azuhva ndam jiba gayaŋ ciliŋ do, amət ti ga maŋgasikabu ahàr ana bəza ge Melefit ya medeveni ka haɗ gərgərani ni ɗek.

53 Kwa ka fat nani nday nakəŋ tawayay makaɗ naŋ. 54 Yezu àra ècia ma gana ti, àmbrəŋ masawaɗani e kiɗiŋ ga ndam Zʉde bu hʉya, àsləka òru a kəsa nahaŋ vu. Kəsa nani ti təzalay Efreyim, kà gəvay ge gili. Àra enjʉa ti ànjəhaɗ eslini akaba ndam maɗəbay naŋ ni.

55 Ka sarta gani nani ti *Pak, wuməri gəɗakani ga ndam Zʉde ni, ènjia wuɗak. Nahkay ndam Zʉde kay ya a kəsa ndahaŋ bu ni tàsləka, tòru a Zerʉzalem ga məbarani ti tîgi njəlatani day kwa ti tâgray wuməri ni. 56 Mis ni tòru tìnjʉa a Zerʉzalem a ti teheliŋ eri ga Yezu, ay ti tə̀di ahàr ndo. Ka ya ti nday tə̀bu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu nahəma, tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Kə̀humi ana ahàr mam ? Kə̀humi ana ahàr ti amara ga magray wuməri na waw ? » 57 Gəɗákani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam Feriziyeŋ ni tawayay təgəs naŋ, nahkay tə̀hi ana mis ahkado : « Ku way way do tamal àsəra məlaŋ ga Yezu ya naŋ àbu na ti mə̂hi ana leli. »

12

Mari abəki tersel ka asak ga Yezu

(Meciyʉ 26.6-13 ; Mark 14.3-9)

1 Vaɗ àvu muku tara tagray wuməri ga *Pak ni ti Yezu òru a Betani a kəsa ga Lazar bu. Lazar ti naŋ ya ti àmət, mək Yezu àhəŋgaraba naŋ e kisim ba ni. 2 Eslini tə̀zalaki Yezu nakəŋ ka zlam məzumani. Òru ènjʉa ti Marta ahəlibiyu zlam məzumani ana tay, Lazar ti ni naŋ àbu azum zlam akaba mis ya tə̀zalay tay ni. 3 Ka ya ti tə̀bu təzum zlam ni ti Mari òru àna tersel ya təzalay nardu ni, njəlatani ge siŋgu kayani, telma ge litir. Àra ènjia àna naŋ a ti àbəki tersel ni ka asak ga Yezu cʉeni mək àtəmaɗkia àna məhər ga ahàr gayaŋ a. Nahkay ahay ni ɗek ezi tersel tersel a. 4 Eslini Zʉdas Iskariyot bəlaŋ ga ndam *maɗəbay Yezu, naŋ ya aməsəkumoru Yezu ni, àɗəm ahkado : 5 « Siŋgu ge tersel ni jik diŋ diŋ mahkər ti tə̀səkumoru, tìdi siŋgu gani ana ndam talaga ndo ni ti kamam ? » 6 Zʉdas àɗəm nahkay ti aɗaba awayay ndam talaga palam do, àɗəm nahkay ti aɗaba naŋ zal akal. Naŋ bay maŋgah siŋgu, ay ti naŋ àbu adafəŋa siŋgu na akal-akal a. 7 Ay Yezu àra ècia ma ga Zʉdas na ti àhi : « Mbrəŋ wal hini, kə̀həli muru ba. Àgray nahkay ti aɗaba naŋ àbu ajalakioru ahàr ka vaɗ ya ti anəməta, atəfiyu nu e eviɗ vu ni. 8 Ndam talaga zla nahəma, nday tə̀bu akaba kʉli kəlavaɗ. Ay nu zla ti ananjəhaɗ akaba kʉli kəlavaɗ do. »

9 Ndam *Zʉde kay tàra tìcia Yezu naŋ a Betani ti tòru eslini. Tòru ti azuhva Yezu ciliŋ do ; tòru ti ga moru mipi Lazar naŋ ya ti Yezu àhəŋgaraba naŋ e kisim ba ni daya. 10 Nahkay gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̀zlapakabá, tə̀ɗəm : « Si mijiŋ Lazar daya kwa. » 11 Tə̀ɗəm nahkay ti aɗaba ndam Zʉde kay tə̀mbrəŋa tay a, tə̀gəskabu ma gatay ni va do, tə̀bu təfəki ahàr ka Yezu azuhva gayaŋ ya àhəŋgaraba Lazar a ni.

Yezu ahuriyu a Zerʉzalem

(Meciyʉ 21.1-11 ; Mark 11.1-11 ; Lʉk 19.28-40)

12 Hajəŋ gani mis kayani ya tòru a Zerʉzalem ga magray wuməri ga *Pak ni tìcia Yezu ènjia a Zerʉzalem a wuɗak. 13 Nahkay nday nakəŋ tàkwahakabaya ahar ga təɓa a ahar va, mək tàhəraya a kəsa ni ba tə̀ŋgwivoru a ma vu. Nday tə̀bu takoru ti tàgray salalay, tàzləbay Yezu, tə̀ɗəm : « *Hozana ! Bay Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana maslaŋa ya ti ara àna slimi gayaŋ a, naŋ bay ga ndam *Izireyel ni !* » 14 Eslini Yezu àdi ahàr ana azoŋgu, mək àcəlkiyu katapla. Ere gani àgravu ti akaɗa ya ti àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi ni :

15 « Ndam *Siyoŋ, kə̀grum aŋgwaz ba.

Mənjumoru, bay gekʉli naŋ tegi ara,

àcəlkivabiya ka wur ga azoŋgu a.† »

16 Ka sarta gani nani ti ndam *maɗəbay Yezu ni tə̀sərkaba ere ya àgravu na ndo. Ka sarta ya ti Melefit àzoya Yezu a məlaŋ maslaɗani gayaŋ va day kwa ti ma ya ti Melefit àɗəmki a Wakita gayaŋ bu ni àŋgiaya a ahàr ba ana tay a. Nahkay tə̀sər zlam gani nani àgrakiva ka Yezu a akaɗa ya àbu məbəkiani na.

17 Ka fat ya ti Yezu àzalay Lazar, àhi « Həraya e mindiviŋ ba, » àhəŋgaraba naŋ e kisim ba ni ti, mis ya tôru eslini ni ɗek tìpia ; nday nakəŋ tàŋgəhaɗi ma gani ana mis ndahaŋ ni. 18 Mis kay tə̀ŋgwivoru a ma vu ana Yezu ti azuhva tìcia gayaŋ ya àgray zlam magray ejep nani na. 19 Eslini ndam *Feriziyeŋ ni tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Kìslʉmki ka araŋa do ni ti kipʉm do waw ? Nihi mis ni ɗek tə̀bu taɗəbay naŋ ci ni. »

Yezu aɗəmki ma ka maslaɗani gayaŋ akaba ka məmət gayaŋ

20 E kiɗiŋ ge mis ya tòru ga mazləbay Melefit ka sarta ga wuməri ni bu ni ti ndam *Gres ndahaŋ day tə̀kibu ka tay. 21 Nday nakəŋ tə̀rəkioru ke Filip naŋ ga kəsa Beceyda ka haɗ *Gelili ni. Tə̀hi : « Bay geli, leli mawayay məbakabu ahàr akaba Yezu. » 22 Filip àra ècia ma gatay na ti àrəkioru ka Andre, mək nday cʉeni tə̀rəkioru ka Yezu, tə̀hi ma gani. 23 Yezu àra ècia ma gana ti àhi ana tay ahkado : « Nihi sarta ya Melefit azoru nu *Wur ge Mis a məlaŋ maslaɗani gayaŋ bu ni ènjia. 24 Nəhi ana kʉli nahəma, hilfi ga hay tamal àdiyu a haɗ vu ndo, èzi ndo ni ti, naŋ àbu nahkay zlam gayaŋ. Ay tamal èzia day kwa ti eri gani afətaya, aɗək, abay ahàr, ewi bəza kay. 25 Maslaŋa ya ti awayay ajəgur sifa gayaŋ ti àmət ba ni ti emijiŋ ; ay maslaŋa ya ti awayay sifa gayaŋ a duniya hini bu do ni ti aməjəgur, amələbu àna *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni sawaŋ. 26 Tamal mis awayay məgru tʉwi nahəma, mâɗəbay nu. Ka məlaŋ ya nu nə̀vu ni ti bay məgru tʉwi ni day amələbu eslini. Tamal mis ègia bay məgru tʉwi a ti, Baba amazləbay naŋ. »

27 Yezu àɗəm keti : « Nihi ti məɓəruv àbu atukaba. Nəɗəm hi ti mam ? Nə̂ɗəm : “Bəba, nə̀cakay daliya a sarta hini bu ba” zla tək ? Nə̀ɗəm nahkay do, aɗaba nàra ti ga macakay daliya a sarta hini bu. 28 Bəba, gray zlam ti mis tâzləbay kur. » Eslini dəŋgu àhəndabiyu a huɗ melefit bu nahkay hi : « Nàgra zlam ya ti mis tâzləbaki nu na àndava, anagray zlam nahaŋ keti ti mis tâzləbaki nu. » 29 Mis ye eslini ni tàra tìcia dəŋgu ya àhəndabiya na ti mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀ɗəm : « Avər àdi aday. » Mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm : « *Məslər ge Melefit àhibiyu ma. » 30 Ay Yezu àhi ana tay ahkado : « Dəŋgu hini ya àhəndabiyu ni ti, àhənday ti azuhva nu do, àhənday ti azuhva kʉli sawaŋ. 31 Nihi ti sarta ga magrafəŋa seriya kè mis ga duniya ènjia, nihi ti tara tagaray bay magədavani ya agur duniya ni. 32 Ay nu ti ka fat ya ti atəzoru nu agavəla nahəma, anazalakaboru mis ɗek afa goro. »

33 Yezu àɗəm nahkay ti awayay aɗafaki ahəmamam amara məmət ni. 34 Eslini mis dal-dalani ni tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Leli mèjeŋga a Wakita ge Melefit ni bu ni ti, *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni ti amələbu ga kaŋgay-kaŋgayani. Ay nak kə̀ɗəm ahàr àɗəm tə̂zoru Wur ge Mis agavəla ti kamam ? Wur ge Mis nani ti way ? » 35 Yezu àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Maslaɗani àbu aslaɗi ana kʉli ga hayaŋani. Ka ya ti maslaɗani àbu ti sawaɗumoru ; do ni ziŋ-ziŋeni ara adi ahàr ana kʉli. Aɗaba maslaŋa ya ti asawaɗay e ziŋ-ziŋeni bu ni ti àsər məlaŋ ya akoru ni do. 36 Ka ya ti maslaɗani àbu e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti, fumki ahàr ka Bay ya ti avi maslaɗani ana kʉli ni. Tamal kəgrum nahkay ti kigʉm ndam maslaɗani. »

Yezu àra àɗəma ma nana ti, àsləka, àɓufəŋa kà tay a.

Ndam Zʉde tàwayay məgəskabu ma ga Yezu do

37 Ku tamal Yezu àgra zlam magray ejep a dal-dal kè meleher ge mis dal-dalani na nəŋgu ni, mis ni tàwayay məfəki ahàr ndo. 38 Nahkay pakama ge Melefit ya Izayi àhəŋgri ana mis ni àgrava àndava. Pakama gani nani ti nahkay hi :

« Bay goro, ma geli ya ti mə̀ɗəm ni ti, way àgəskabá way ?

Bay geli àɗəfiaba njəɗa gayaŋ a ti ana way ? ‡»

39 Ndam nday nani tə̀fəki ahàr ka Yezu do ni ti, Izayi àɗəmkia ma ka tay a daya. Àɗəm ahkado :

40 « Melefit àwulufa tay a, àgray ti tə̀jalay ahàr sulumani ba.

Àgray nahkay ti, awayay ti tìpi divi ba, tə̀sər zlam ba,

awayay ti tàmbatkaba majalay ahàr gatay a ba daya.

Nahkay Melefit àɗəm : “Tamal tàmbatkaba ti, akal nàhəŋga tay a.” § »

41 Izayi àɗəm nahkay ti aɗaba èpia Yezu naŋ àbu a maslaɗani ge Melefit ba àndava. Àra èpia naŋ a nahkay ti àɗəmki ma.

42 Ku tamal nahkay nəŋgu ni mis ndahaŋ e kiɗiŋ ga gəɗákani ga ndam *Zʉde bu kay tə̀fəkia ahàr ka Yezu a. Ay ti tə̀hi ma gani ana mis vay-vay ndo, aɗaba aŋgwaz àwərfəŋa tay kà ndam *Feriziyeŋ a, tə̀ɗəm bi atəhi ana tay tə̀huriyu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu va ba. 43 Nahkay nday gani tawayay magray zlam ya ti àɓəlafəŋ kè mis ni àtama ya ti àɓəlafəŋ kè Melefit na sawaŋ.

Yezu agrafəŋa seriya kè mis àna pakama gayaŋ ya àɗəm na

44 Yezu àɗəm ma kay kay, àɗəm : « Maslaŋa ya ti afəku ahar nahəma, afəki ahàr ti ka nu do ; afəki ahàr ka Bay ya ti àslərbiyu nu ni. 45 Maslaŋa ya ti naŋ àbu epi nu ni ti, naŋ àbu epi Bay ya ti àslərbiyu nu ni. 46 Nu nàra a duniya va ti ga maslaɗi məlaŋ ana mis. Nahkay ku way way do afəku ahàr ti ànjəhaɗ e ziŋ-ziŋeni bu va do. 47 Tamal mis ècia ma goro na mək àgəskabu do nahəma, bay ya agrafəŋa seriya ni ti nu do. Aɗaba nu nàra a duniya va ti ga mahəŋgay mis, do ni ti ga magrafəŋa seriya kà tay a do. 48 Maslaŋa ya ti àwayay nu do, àgəskabu pakama goro do ni ti, seriya aməgəs naŋ : ka mandav ga duniya atəgəs naŋ àna seriya ti àna pakama goro ya nə̀ɗəm ni ɗek. 49 Ay ma goro ya nə̀ɗəm ɗek ni ti nu nə̀ɗəm àna ahàr goro goroani do. Pakama goro ya nə̀hi ana mis akaba ya nə̀cahi ana mis ni ti Baba goro àslərbiyu nu ga məhiani ana tay. 50 Iy nə̀səra, pakama ga Baba goro ya àhi ana mis ni ti, tamal tə̀gəskabá ti nday tə̀bu àna *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni àndava. Pakama goro ya nə̀ɗəm ni, nə̀ɗəm ti akaɗa ga Baba ya àhu nə̂hi ana mis ni. »

13

Yezu abari asak ana ndam maɗəbay naŋ ni

1 Àgəjəni vaɗ bəlaŋ ga mara magray wuməri ga *Pak ti, Yezu àsəra sarta gayaŋ ga masləkana a duniya ba ga moroni afa ga Bəŋani ènjia. Yezu àwaya ndam gayaŋ ya taɗəbay naŋ a duniya bu na dal-dal, nahkay ku ka ya ti ara amət ni àmbrəŋ mawayay tay do. 2 Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu təzum zlam ga məlakarawa. Ka sarta gani nani *Seteni àvia majalay ahàr ana Zʉdas wur ga Simu Iskariyot ga məsəkumoru Yezu a àndava. 3 Yezu ti àsəra Melefit àvia njəɗa ga məgur zlam a ɗek. Àsəra naŋ àsləkabiya afa ge Melefit a, amaŋgoru afa gani daya. 4 Àsəra nahkay ti ècikfiŋa kà zlam məzumani na cəkwaɗ, àzakaba mugudi gayaŋ na mək àzay azana nahaŋ, àwəlvu àna naŋ dərkəɗ. 5 Eslini àcahviyu yam e hijiɗ vu, ànjəki ka məbari asak ana ndam maɗəbay naŋ ni mək atəmaɗkia yam na ka asak gatay na àna azana ya àwəlvu àna naŋ na.

6 Àra ènjikia ka Simu Piyer a ga məbari asak na ti, Simu Piyer nakəŋ àhi ahkado : « Nak ti kabaru asak aw, Bay goro ! » 7 Eslini Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nihi ti ere ye ti nu nagray ni kə̀sərkaba faŋ do, akəsərkaba ti kama kwa. » 8 Piyer àhi : « Ɗay-ɗay nàwayay ti nak kâbaru asak do. » Yezu àhi : « Tamal nàbaruk ndo ni ti nak mis goro do. » 9 Simu Piyer nakəŋ àhi : « Tamal nahkay ti kàbaru asak ciliŋ ba : baru ahar akaba ahàr daya, Bay goro ni. » 10 Yezu àhi : « Maslaŋa ya àbara ni ti [abaray asak ciliŋ do ni ti] àbaray vu gayaŋ va do, aɗaba vu gayaŋ ni ɗek ègia njəlatana. Lekʉlʉm ti kìgʉma njəlatana, ay ti lekʉlʉm ɗekeni do. » 11 Yezu àhi ana tay « Lekʉlʉm ɗek njəlata do » ni ti aɗaba àsəra maslaŋa ya ti ara asəkumoru naŋ na àndava.

12 Yezu nakəŋ àra èndeveriŋa məbari asak ana tay a ti, àzay mugudi gayaŋ ni, àfakabu mək àŋga ka məlaŋ ga zlam məzumani na. Eslini àhi ana tay ahkado : « Ere ye ti nə̀gri ana kʉli ni ti kə̀səruma waw ? 13 Lekʉlʉm kə̀bum kazalum nu “Mʉsi, Bay geli” ti, nani ti jiri gekʉli, aɗaba nu Mʉsi gekʉli, nu Bay gekʉli eɗeɗiŋ. 14 Ay nu Mʉsi gekʉli, Bay gekʉli ni tekeɗi nàbaria asak ana kʉli a ti, ahàr àɗəm e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti maslaŋa nahaŋ mə̂bari asak ana maslaŋa nahaŋ. Njumki kwa kani, kəgrumoru kama kama. 15 Ere ye ti nə̀gri ana kʉli kani ni ti nə̀ɗəfiki divi ana kʉli : grumi ana mis akaɗa goro ya nə̀gri ana kʉli ni. 16 Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya agri tʉwi ana mis ni ti àtam bay ya ti naŋ agri tʉwi ni do. Maslaŋa ya təslər naŋ ni ti àtam bay ya ti àslər naŋ ni do. 17 Nihi kə̀səruma nahkay nahəma, grum tʉwi akaɗa ya nə̀ɗəfiki ana kʉli kani ni. Tamal kəgrum nahkay ti akəmərumvu. »

18 Yezu àhi ana tay keti : « Ma goro ya nə̀ɗəm ni ti nə̀ɗəmki ke kʉli, lekʉlʉm ɗekeni do, aɗaba nə̀səra ndam goro ya nə̀daba tay a na. Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu nahkay hi : “Maslaŋa ya ti mə̀bu məzumkabu zlam kəlavaɗani ni àmbatuva ahàr va.” * Ahàr àɗəm pakama nani agravu kwa. 19 Wuɗaka ere gani ara agravu ti nəhivù ana kʉli. Nə̀hiva ana kʉli a ti, ka ya ti ere gani amagravu ni ti akəsərumki nu gani, nu nə̀bu. 20 Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti àgəskabá maslaŋa ya ti nəslər naŋ na ti àgəskabá nu nuana daya. Maslaŋa ya ti àgəskabá nu a ni ti àgəskabá Bay ya ti àslərbiyu nu na daya. »

Yezu aɗəmki ma ka maslaŋa ya ti ara asəkumoru naŋ ni

(Meciyʉ 26.20-25 ; Mark 14.17-21 ; Lʉk 22.21-23)

21 Yezu àra àɗəma ma nahkay ti ɓəruv àtikaba. Àɗəm : « Nəhi ana kʉli nahəma, biliŋ gekʉli aməsəkumoru nu. » 22 Ndam maɗəbay naŋ ni tàra tìcia ma gayaŋ na ti tàmənjavu e eri vu e eri vu, tə̀ɗəm : « Àɗəmki ma hini ti àki ka way ? » 23 Eslini bəlaŋ e kiɗiŋ ga ndam *maɗəbay Yezu ni bu, naŋ ya ti Yezu awayay naŋ kayani ni, naŋ àbu priɗ kà gəvay ga Yezu. 24 Nahkay Simu Piyer àdaɗi ahàr, awayay ti mîhindifiŋa slimi ga maslaŋa nana kà Yezu a. 25 Naŋ ya ti Yezu awayay naŋ kayani ni àra àsəra ere ye ti Piyer awayay ahi na ti, àzoru ahàr gayaŋ gwar ka məɓəruv ga Yezu mək èhindifiŋa kà Yezu a, àhi : « Maslaŋa gani nani ti way, Bay goro ? » 26 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Maslaŋa ya ti anasaya vaŋgwala, anahəndakiaya eli a, anəvi ni ti, nani naŋ gani. » Àra àɗəma nahkay ti àhəndakiaya eli a ka vaŋgwala na mək àvi ana Zʉdas wur ga Simu Iskariyot. 27 Zʉdas nakəŋ àra àza vaŋgwala na ti *Seteni àhuriviyu hʉya. Nahkay Yezu àhi : « Tʉwi gayak ya kara kagray ni ti gray weceweci. »

28 E kiɗiŋ gatay ya tə̀zum zlam ni bu ni maslaŋa ya ti àsər Yezu àhi ma gani ana Zʉdas kamam ni ti àbi, si Zʉdas Zʉdasani ciliŋ. 29 Zʉdas ti naŋ bay məgəsi siŋgu ana tay, nahkay ti mis ndahaŋ e kiɗiŋ ga ndam maɗəbay Yezu ni bu tə̀hi ana ahàr bi Yezu àhi ana Zʉdas môru mə̂səkumbiya zlam ga magray wuməri a, ahkay do ni bi àhi môru məvi zlam ana ndam talaga. 30 Ay Zʉdas àra àza vaŋgwala na ti àhəraya e mite va hʉya. Sarta gani nani ti məlavaɗ.

Divi mʉweni ga Yezu ya aɗəfiki ana ndam gayaŋ ni

31 Zʉdas nakəŋ àra àsləka ti Yezu àhi ana nday ndahaŋ ni ahkado : « Nu *Wur ge Mis nahəma, nihi ti sarta goro ènjia, mis atəsər nu gəɗakani, atazləbay nu. Nahkay azuhva nu ti mis atəsər Melefit day naŋ gəɗakani, atazləbay naŋ. 32 [Mis atəsər Melefit naŋ gəɗakani atazləbay naŋ] nahkay ti, Melefit Melefiteni àna ahàr gayaŋ day ara agray ti mis tə̂sər nu Wur ge Mis ti nu gəɗakani, ara agray ti tâzləbay nu. Ara agray nahkay wuɗak.

33 « Bəza goro ni, nara nəmbərbu kʉli wuɗak, sarta goro àvu kay va bi. Anasləka ti, akəɗəbum məlaŋ goro. Ay ma goro ya nə̀hi ana ndam *Zʉde ni ti nəhi ana kʉli daya : Məlaŋ goro ya anoru ni ti lekʉlʉm ekinjʉmiyu koksah. 34 Nihi nahəma nəɗəfiki divi mʉweni ana kʉli, ahàr àɗəm kəgrum kwa. Divi gani nihi : wayumvu. Nawayay kʉli, nahkay ahàr àɗəm lekʉlʉm day wayumvu akaɗa goro ya nàwayay kʉli ni. 35 Tamal kawayumvu nahkay ti, mis ɗek atəsər lekʉlʉm ndam maɗəbay nu. »

Yezu àhi ana Piyer : « Akəɗəm kə̀sər nu do »

(Meciyʉ 26.31-35 ; Mark 14.27-31 ; Lʉk 22.31-34)

36 Eslini Simu Piyer àhi ahkado : « Kara kakoru eley, Bay goro ? » Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Məlaŋ goro ya nara nakoru ni ti, kìsliki maɗəboru nu nihi koksah. Ay kama kama ti akaɗəboru nu. » 37 Piyer àhi : « Bay goro, ku takaɗ nu azuhva nak nəŋgu ni nəgəskabu. Nahkay ti nìsliki maɗəboru kur nihi koksah ti kamam ? » 38 Yezu àhi : « Kə̀ɗəm ku takaɗ kur azuhva nu nəŋgu ni kəgəskabu ti eɗeɗiŋ aw ? Nəhuk nahəma : wuɗaka agwazl azlah ti akəɗəm sak mahkər kə̀sər nu do timey ! »

14

Yezu ti naŋ divi ga moroni afa ge Melefit

1 Yezu àhi ma ana ndam maɗəbay naŋ ni keti, àhi ana tay ahkado : « Araŋa àhəli ahàr ana kʉli ba. Fumki ahàr ke Melefit ; fumku ahàr daya. 2 Afa ga Baba goro ti məlaŋ àbiyu kay. Nə̀hia ana kʉli a nakoru nəslamativù məlaŋ ana kʉli. Tamal məlaŋ ni aləbiyu bi ti, akal nə̀hi ana kʉli ndo waw ? 3 Ka ya ti anəslamativabiya məlaŋ na ana kʉli a ni ti anaŋga afa gekʉli a, anəhəloru kʉli afa goro, ti lekʉlʉm kânjəhaɗum ka məlaŋ goro ya nanjəhaɗ ni bilegeni. 4 Məlaŋ goro ya nakoru ni ti, lekʉlʉm kə̀səruma divi gana àndava. » 5 Tumas àhi : « Bay goro, məlaŋ ya kakoru ni tekeɗi mə̀sər do ni ti, məsər divi gani ti ahəmamam ? » 6 Yezu àhi ahkado : « Divi, jiri, sifa ti nu gani. Maslaŋa àbi akoru afa ga Baba àna divi nahaŋ bi, si àna nu kwa. 7 Tamal kə̀səruma nu a ti akal kəsərum Baba daya. Ay nihi nəŋgu kə̀səruma naŋ a, kìpʉma naŋ a àndava. »

8 Eslini Filip àhi : « Bay goro, ɗəfiki Bəbuk ana leli ti, nahkay èslia geli a hʉya. » 9 Yezu àhi : « Nihi nə̀pəsa akaba kʉli a ti, kə̀sər nu do kekileŋa waw, Filip ? Maslaŋa ya èpia nu a ti èpia Baba. Kə̀hu nə̂ɗəfiki Baba ana kʉli ti kamam ? 10 Nu nə̀bu akaba Baba akaɗa mis bəlaŋ, Baba day naŋ àbu akaba nu akaɗa mis bəlaŋ ti kə̀gəskabu do aw ? Ma goro ya nəhi ana kʉli ni ti nə̀hi ana kʉli àna ahàr goro goroani do. Agray tʉwi ti Baba naŋ ya àbu akaba nu akaɗa mis bəlaŋani ni sawaŋ. Naŋ àbu agray tʉwi ti akaɗa gayaŋ ya awayay ni. 11 Gəsumuki ma goro ya nə̀hi ana kʉli : “Nu nə̀bu akaba Baba akaɗa mis bəlaŋ, Baba day naŋ àbu akaba nu akaɗa mis bəlaŋ” ni. Ay ku tamal kə̀gəsumkabu ma hini ya nə̀hi ana kʉli ni do nəŋgu ni, gəsumkabá ma gana azuhva tʉwi ya nə̀bu nagray na.

12 « Nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa ya ti àfəkua ahàr a ti amagray tʉwi akaɗa goro ya nə̀bu nagray ni. Maslaŋa gani nani amagray tʉwi amatam goro ya nə̀bu nagray ni, aɗaba nə̀bu nasləka nakoru afa ga Baba. 13 Tamal kə̀səruma lekʉlʉm ndam goro mək kihindʉm zlam azuhva nani nahəma, anagray. Anagray nahkay ti aɗaba nawayay ti mis ɗek tâzləbay Baba àna tʉwi goro ya nagray ni. 14 Nahkay tamal kihindʉmfua zlam a aɗaba lekʉlʉm ndam goro ti anagray. »

Yezu aɗəm aməsləribiyu Məsuf Njəlatani ana ndam gayaŋ

15 « Tamal kawayum nu ti akəgrum ere ye ti nə̀hi ana kʉli grum ni. 16 Nahkay ti nu anahəŋgalay Baba mək aməsləribiyu Maslaŋa nahaŋ ana kʉli ga məjənaki kʉli, ti mânjəhaɗ akaba kʉli ga kaŋgay-kaŋgayani. 17 Naŋ ti Məsuf Jireni. Ndam ga *duniya tìsliki məgəskabu naŋ koksah, aɗaba tìpi naŋ do, tə̀sər naŋ do daya. Ay lekʉlʉm ti kə̀səruma naŋ a àndava, aɗaba naŋ àbu akaba kʉli, aməhuriviyu ana kʉli a vu vu. 18 Anəmbrəŋ kʉli ti kîgʉm bəza kuɗa do : anəŋgəkia ke kʉli a. 19 Sarta àvu gʉzit ti ndam ga *duniya etipi nu va do, lekʉlʉm ti ekipʉm nu aɗaba nu nə̀bu àna sifa, lekʉlʉm day akəlumbu àna sifa. 20 Ka fat nani ti akəsərum nu nə̀bu akaba Baba akaɗa mis bəlaŋ, lekʉlʉm akaba nu, nu day akaba kʉli akaɗa mis bəlaŋ. 21 Maslaŋa ya ti ècia ere ye ti nə̀hi ana kʉli grum na, àmbrəŋ do agray ni ti, maslaŋa nani ti awayay nu eɗeɗiŋ. Tamal mis awayay nu ti, Baba goro amawayay naŋ, nu day anawayay naŋ, anaŋgazlivu aməsər nu. »

22 Eslini Zʉd èhindifiŋa ma. (Zʉd ti naŋ nani Zʉdas Iskariyot do.) Àhi : « Bay goro, kə̀ɗəm akaŋgazlivu ana leli ciliŋ, kàŋgazlivu ana ndam ga duniya do ni ti ahəmamam ? » 23 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Tamal mis awayay nu nahəma, aməgəskabu ere ye ti nə̀hi ana mis tâgray ni. Nahkay ti Baba goro amawayay naŋ, mək leli ata Baba amara afa ga maslaŋa gani nana, amanjəhaɗkabu akaba naŋ. 24 Ay maslaŋa ya ti àwayay nu do ni ti àgəskabu ere ye ti nə̀hi ana mis tâgray ni do. Ma ya ti nəhi ana kʉli, kə̀bum kicʉm ni ti ma ga ahàr goro goroani do : ma ga Baba, Bay ya àslərbiyu nu ni. 25 Ma hini ti nə̀hia ana kʉli a ka ya ti nu nə̀bu akaba kʉli na. 26 Ay Maslaŋa ya ti Baba aməsləribiyu ana kʉli ga məjənaki kʉli ni ti, aməslərbiyu naŋ ti azuhva nu. Maslaŋa nani ti *Məsuf Njəlatani : naŋ gani amacahi zlam ɗek ana kʉli, mək amagray ti kə̂sərumki ka zlam ya nə̀hi ana kʉli ni ɗek.

27 « Ere ye ti nəmbribu ana kʉli ni ti manjəhaɗ sulumani. Anagray ti kânjəhaɗum àna sulumani goro ya nəgri ana kʉli ni. Nəgri sulum gani nani ana kʉli ti akaɗa ga ndam ga duniya ya tagray sulum ni do. Aŋgwaz àwər kʉli ba, araŋa àhəli ahàr ana kʉli ba. 28 Kìcʉma, nə̀hi ana kʉli ahkado : “Nasləka, kələŋ gani anaŋga afa gekʉli a.” Tamal kawayum nu ti, nasləka ti akal kəmərumvu, aɗaba nakoru afa ga Baba. Baba ti àtam nu. 29 Zlam gani ti àgravu faŋ ndo, ay nə̀hi ma gani ana kʉli kwa nihi ti, aɗaba nawayay ti ka ya ti amagravu ni ti kə̂fumku ahàr. 30 Nihi ti nindeveriŋ ma goro ya nəhi ana kʉli ni wuɗak, aɗaba bay magədavani ya agur duniya ni naŋ àbu ara. Maslaŋa gani nani ti èslikʉ do, 31 ay naŋ àbu ara ti, ti ndam ga duniya tə̂sər nu nawayay Baba akaba tə̂sər nagray ere ye ti Baba àhu nâgray ni. Cikʉmaba, məsləkuma ahalay a. »

15

Yezu azay mazavu ga məŋ ga zlam akaba ahar gani məɓalani ni

1 « Məŋ ga zlam eɗeɗiŋeni ti nu gani. * Bay ya àjav ni ti Baba. 2 Ndam goro ti akaɗa ahar ga məŋ ga zlam ni. Tamal ahar gani bəlaŋ èwi bəza do ni ti Baba ekelfiŋa. Ay tamal ahar gani ewi bəza ti Baba aslamalay àna məbafəŋana, awayay ti mîwikivu bəza. 3 Ma goro ya nə̀hi ana kʉli ni ti àslamala kʉli a, kìgʉma njəlatana. 4 Lekʉlʉm akaba nu ti mìgʉma akaɗa mis bəlaŋ a ; nahkay njəhaɗuma akaba nu a akaɗa goro ya nanjəhaɗ akaba kʉli na. Ahar ga məŋgəhaf ti tamal àfəŋ kà məŋgəhaf ni bi nahəma, ahar gani nani èwi bəza koksah. Lekʉlʉm day tamal kə̀fum kà nu bi nahəma, akəgrumu tʉwi koksah.

5 « Məŋgəhaf ti nu ; lekʉlʉm ti ahar gani. Maslaŋa ya ti naŋ àbu akaba nu, nu day nu nə̀bu akaba naŋ nahəma, maslaŋa gani nani agru tʉwi sulumani, naŋ akaɗa ga ahar ga məŋgəhaf ya àfəŋ kà məŋ gani, ewi bəza kay ni. Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba tamal nu nə̀kibu ke kʉli bi ti kìslʉmki magray tʉwi koksah. 6 Tamal mis naŋ àbi akaba nu va bi ti, naŋ akaɗa ahar ga məŋgəhaf ya tèkelfiŋa tìzligoya, ekʉli ni. Ahar ga məŋgəhaf nday nani ti taŋgaskabu təbiyu a aku vu, aku azumaba ni. 7 Tamal lekʉlʉm kə̀bum akaba nu, kə̀bum kəgəsumkabu ma goro nahəma, hindʉm ere ye ti kawayum ni, nahkay Melefit aməvi ana kʉli. 8 Ere ye ti agray ti mis tâzləbaki Baba goro ni ti nihi : grum tʉwi kay akaɗa ga ahar ga məŋgəhaf ya ewi bəza kayani ni, nahkay mis təsər lekʉlʉm ndam maɗəbay nu eɗeɗiŋ. 9 Baba awayay nu, nu day nawayay kʉli akaɗa gayaŋ ya awayay nu ni. Nawayay kʉli nahkay ti, njəhaɗuma akaba nu a. 10 Nu ti nə̀bu nagray ere ye ti Baba àhu gray ni ; nahkay awayay nu, nu nanjəhaɗ akaba naŋ. Nahkay day tamal lekʉlʉm kəgrum ere ye ti nə̀hi ana kʉli grum ni ti nawayay kʉli, kanjəhaɗum akaba nu.

11 « Nə̀hi ana kʉli nahkay ti, nawayay ti kə̂mərumvu akaɗa goro ya nəmərvu ni. Nawayay ti kə̂mərumvu dal-dal, ti məmərani gani mîsliva ana kʉli a vu va. 12 Ere ye ti nəhi ana kʉli grum ni ti nihi : Wayumvu akaɗa goro ya nawayay kʉli ni. 13 Tamal mis awayay zləbəba gayaŋ, àgəskabá ti tâkaɗ naŋ azuhva tay a nahəma, maslaŋa nani ti maslaŋa àbi awayay mis àtam gayaŋ ni bi. 14 Tamal lekʉlʉm kəgrum ere ye ti nə̀hi ana kʉli grum ni ti, lekʉlʉm zləbəba goro. 15 Nə̀zalay kʉli ndam məgru tʉwi va do, aɗaba bay magray tʉwi ti àsər ere ye ti bay ya naŋ agri tʉwi agray ni do. Nəzalay kʉli ti zləbəba goro, aɗaba nə̀hia ere ye ti Baba goro àhu na ɗek ana kʉli a. 16 Ŋgay lekʉlʉm kə̀dumaba nu a ti kə̀humi ana ahàr ba. Nu nə̀daba kʉli a sawaŋ. Nə̀daba kʉli a ti ga məgrumu tʉwi nday hini : mara məgru zlam sulumani akaɗa ga ahar ga məŋgəhaf ya ewi bəza sulumani ni. Zlam gani nday nani sulumani ni ti nawayay tìji ba. Nahkay tamal kə̀səruma lekʉlʉm ndam goro mək kihindʉmfiŋa zlam kà Baba azuhva nani nahəma, Baba aməgri ana kʉli. 17 Ere ye ti nəhi ana kʉli grum ni ti nihi : Wayumvu. »

Ndam ga duniya tizirey Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni

18 « Tamal ndam ga *duniya tə̀bu tizirey kʉli ti, səruma tìzirey nu enji gekʉli. 19 Tamal lekʉlʉm ndam ga duniya ti akal ndam ga duniya tawayay kʉli, aɗaba tawayay ndam gatay. Ay lekʉlʉm ti ndam ga duniya do. Nu nə̀daba kʉli a ti nèdekaba kʉli akaba ndam ga duniya ; nday gani tizirey kʉli ti azuhva nani. 20 Sərumki ka ma goro ya nə̀hi ana kʉli : “Maslaŋa ya agri tʉwi ana mis ni ti àtam bay ya ti naŋ agri tʉwi ni do” ni. Tamal tə̀grua daliya ti atəgri daliya ana kʉli daya. Tamal tə̀gəsukia ma ti atəgəsiki ma ana kʉli daya. 21 Atəgri zlam nday nani ɗek ana kʉli ti azuhva lekʉlʉm ndam goro, aɗaba tə̀sər Bay ya ti àslərbiyu nu ni do. 22 Tamal nàra ndo, nə̀hi ma ana tay ndo nahəma, akal nday ndam magudar zlam do. Ay ti nàra, nə̀hia ma ana tay a, nahkay nday ndam magudar zlam, atətamfəŋa kà seriya koksah.

23 « Maslaŋa ya ti ezirey nu ni ti maslaŋa gani nani ezirey Baba daya. 24 Tamal nàgray zlam ya mis tàgray ɗay-ɗay do ni e kiɗiŋ gatay bu ndo ni ti, akal nday ndam magudar zlam do. Nihi ti tìpia tʉwi goro ya nàgray na. Ay ku tìpia nəŋgu ni tə̀bu tizirey nu, tə̀bu tizirey Baba daya. 25 Ay agravu nahkay ti, ti pakama ya àbu məbəkiani e *Divi gatay bu ni mâgravu. Pakama gani nani ti nihi : “Tìzirey nu masakani, day nə̀gri araŋa ana tay ndo.” †

26 « Ay Məsuf ge jiri naŋ ya anəsləribiyu ana kʉli kwa afa ga Baba ni, amara ga məjənaki kʉli a. Amasləkabiya kwa afa ga Baba eminjikia ke kʉli a ti amagrakua sedi a. 27 Lekʉlʉm day akəgrumkua sedi a, aɗaba kwa ka mənjəki ge tʉwi goro lekʉlʉm kə̀bum akaba nu. »

16

1 « Nə̀hi ma gani ana kʉli ti aɗaba nawayay ti kə̂fumku ahàr, kə̀mbrəŋum ba. 2 Atagaraya kʉli a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ba. Ay atəgri ana kʉli nahkay ciliŋ do : sarta nahaŋ amara ; ka sarta gani nani ti maslaŋa ya ti amabazl kʉli ni ti aməhi ana ahàr agray ere ye ti Melefit awayay ni. 3 Atagray nahkay ti aɗaba tə̀sər Baba do, tə̀sər nu do daya. 4 Ay nə̀hi ma gani ana kʉli ti, aɗaba sarta gani eminjia ti akəsərumki ka ma gani, nə̀hia ana kʉli a àndava. Ma gani hini nə̀hi ana kʉli ka mənjəki ge tʉwi geli ndo, aɗaba nu nə̀bu akaba kʉli mba. »

Tʉwi ga Məsuf Njəlatani ya agray ni

5 Yezu àɗəm keti : « Nihi ti nasləka, nakoru afa ga Bay ya ti àslərbiyu nu ni. Ay “Kəkoru eley” ti maslaŋa àbi ehindifua e kiɗiŋ gekʉli ba bi. 6 Ma hini ya nə̀hi ana kʉli ni ti àhəlia ahàr ana kʉli a. 7 Ay ma hini ya nəhi ana kʉli ni ti ma ge jiri : hojo nasləka, aɗaba tamal nàsləka ndo ni ti, maslaŋa ya ti nə̀ɗəm anəsləribiyu ana kʉli ga məjənaki kʉli ni ti amara do. Nahkay anasləka ti akəŋgətum zlam sulumani, aɗaba tamal nasləka ti anəsləribiyu naŋ ana kʉli. 8 Ka ya ti eminjia ni ti aməɗəfiaba zlam ana ndam ga *duniya ; zlam gani nani ti ndam ga duniya tə̀sərkaba lala do. Ere ye ti aməɗəfiaba ana tay a, awayay ti tə̂sərkaba lala ni ti nihi : zlam magudarani ge mis, jiri ge Melefit, seriya ge Melefit. 9 Àki ka zlam magudarani ti aməɗəfiaba ana tay a nday tə̀bu tagudar zlam, tə̀sər do. Zlam gatay ya tagudar ni ti nihi : tə̀fəku ahàr do. 10 Àki ke jiri ge Melefit ti aməɗəfiaba ana tay a tə̀sər ma gani do. Ere ye ti aɗafaki Melefit naŋ jireni ni ti nihi : nasləka nakoru afa ga Baba, ekipʉm nu e eri vu va do. 11 Àki ka seriya ge Melefit ti aməɗəfiaba ana tay a tə̀sər ma gani do. Ere ye ti aɗəfiki seriya ge Melefit ana tay ni ti nihi : bay magədavani ya agur duniya ni ti Melefit àgəsa naŋ àna seriya àndava.

12 « Zlam àbu kay nawayay nəhikivu ana kʉli, ay ti nə̀hi ana kʉli do, aɗaba kìslʉmki məgəskabani faŋ do. 13 Məsuf ge jiri ni eminjia ti aməɗəfiki divi ge jiri ana kʉli, aməhiaba ma gana ɗek ana kʉli a. Ma ya ti aməhi ana kʉli ni ti ma ga ahàr gayaŋ gayaŋani do ; aməhi ana kʉli ti ma ya ti naŋ èci ni ciliŋ. Aməhi ere ye ti amagravu ni ɗek ana kʉli daya. 14 Amaɗafaki ahəmamam nu gəɗakani ni, aɗaba emici ma goro mək aməhi ma gani ana kʉli. 15 Zlam ga Baba ɗek ti goro. Nə̀ɗəm Məsuf ge jiri ni emici ma goro, aməhi ana kʉli ni ti azuhva nani. »

Ndam ga Yezu atəjalay ahàr, kələŋ gani atəmərvu

16 Yezu àhi ana tay keti : « Kama gʉzit ti ekipʉm nu do, ay kama gani gʉzit ti ekipʉm nu keti. » 17 Ndam maɗəbay naŋ ni tàra tìcia ma gayaŋ na ti ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀ɗəm : « Àɗəm : “Kama gʉzit ti ekipʉm nu do, ay kama gani gʉzit ti ekipʉm nu keti” akaba àɗəm : “Nasləka nakoru afa ga Baba” ti, àɗəm nahkay ti ahəmamam ? » 18 Tə̀ɗəm : « Ma gayaŋ ya àɗəm “Kama gʉzit” ni ti awayay aɗəmvaba mam ? Leli mìciaba ma gana do. » 19 Yezu àra àsəra tawayay tihindifiŋa ma na ti àhi ana tay ahkado : « Ma goro ya nə̀hi ana kʉli : “Kama gʉzit ti ekipʉm nu do, ay kama gani gʉzit ti ekipʉm nu keti” ni ti, kə̀bum kazlapumki e kiɗiŋ gekʉli bu. 20 Nəhi ana kʉli nahəma, lekʉlʉm ti ekitʉwʉm, akandavum kuɗa, ay ndam ga *duniya ti ni atəmərvu. Akəgrum daliya, ay daliya gekʉli ni amandav, mək akəmərumvu.

21 « Nazay mazavu gani : akəgrum daliya akaɗa ga wal a huɗ awayay ewi wur ni. Wal ni agray daliya aɗaba sarta gayaŋ ènjia. Emiweya wur na ti àjalaki ahàr ka daliya gayaŋ ya àgray ni va do ; amərvu aɗaba èweya mis a duniya va. 22 Nihi ti lekʉlʉm day kə̀bum kəgrum daliya nahkay. Ay enipi kʉli keti : ka sarta gani nani ti akəmərumvu ; maslaŋa àbi amacafəŋa kʉli kà məmərvani nana bi.

23 « Ka fat gani nani ti pakama àbi ekihindʉmfua bi. Nəhi ana kʉli nahəma, tamal kə̀səruma lekʉlʉm ndam goro a mək kihindʉmfiŋa zlam kà Baba azuhva nani nahəma, Baba aməvi ana kʉli. 24 Kekileŋa ka ya ti kìhindʉmfiŋa zlam kà Baba ni ti ŋgay lekʉlʉm ndam goro ti kə̀humi faŋ ndo. Hindʉmfiŋa ; tamal kìhindʉmfiŋa nahkay ti akəŋgətum mək akəmərumvu dal-dal, araŋa amacafəŋa kʉli kà məmərvana do. »

Yezu èyefiŋa kà duniya àndava

25 « Nə̀hi ma gani ɗek ana kʉli ti àna ma *gozogul. Ay sarta àbu ara ti anəhi ma ana kʉli nahkay va do. Ka sarta gani nani ti anəɗəmki ma ka Baba vay-vay. 26 Ka fat nani ti ekihindʉmfiŋa zlam kà Baba aɗaba lekʉlʉm ndam goro. Ŋgay anahəŋgali naŋ ana kʉli ti nə̀ɗəm do, 27 aɗaba naŋ naŋani àna ahàr gayaŋ awayay kʉli. Awayay kʉli ti aɗaba lekʉlʉm kə̀bum kawayayum nu, kə̀gəsumkabá nàsləkabiya afa gayaŋ a. 28 Eɗeɗiŋ nàsləkabiya afa ga Baba, nàra a duniya va, ay nihi ti nasləka a duniya ba, naŋgoru afa ga Baba. »

29 Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tə̀hi ahkado : « Nihi kə̀bu kazlapi ana leli vay-vay, kə̀hi ma gozogul ana leli va do. 30 Nihi ti mə̀səra nak kə̀səra zlam a ɗek, nahkay ahàr àɗəm mihindifʉka ma do, aɗaba kə̀səra ere ye ti mawayay məhuk na àndava. Ègia nahkay ti leli məfəkuk ahàr, mə̀gəskabá kàsləkabiya afa ge Melefit a. » 31 Yezu àhi ana tay : « Nihi ti kəfumku ahàr eɗeɗiŋ aw ? 32 Sarta amara, nihi ti ènjia àndava : ka sarta gani nani ti ekidʉmvu kway-kwayay, ku way way do amasləka zlam gayaŋ a ; lekʉlʉm ɗek akəmbrumbu nu, nu bəlaŋ ka ahàr goro. Ay ti nu bəlaŋ ka ahàr goro do, aɗaba Baba naŋ àbu akaba nu. 33 Nə̀hi ma gani hini ana kʉli ti, nawayay ti araŋa àhəli ahàr ana kʉli ba, aɗaba lekʉlʉm kə̀bum akaba nu akaɗa mis bəlaŋ. Nihi a duniya bu ni ti atəgri daliya ana kʉli, ay zum njəɗa, aɗaba nu ti nèyefiŋa kà duniya àndava. »

17

Yezu ahəŋgali Melefit ana ndam maɗəbay naŋ ni

1 Yezu àra àɗəma ma nana nahkay ti àmənjoru e melefit vu, àɗəm : « Bəba goro ni, sarta ènjia. Gray ti mis ɗek tə̂sər Wur gayak ti naŋ gəɗakani ; nahkay ti atəsər nak gəɗakani azuhva Wur gayak ni. 2 Kə̀via njəɗa ana Wur gayak ga məgur mis a ɗek, ti mə̂vi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana nday ya ti kə̀bi tay a ahar vu ni ɗek. 3 Sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ti nihi : tə̀sər kur, nak bəlaŋ, nak Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni, tə̀sər Yezu *Krist naŋ ya kə̀slərbiyu ni daya. 4 Nàgra tʉwi ya kə̀hu nâgray ka haɗ na ɗek àndava ; tʉwi goro gani nani àɗəfikia ana mis a nak gəɗakana. 5 Ahaslani wuɗaka kàgraya məlaŋ a nahəma, nu nə̀bu akaba kur a məlaŋ gəɗakani maslaɗani bu : nihi day həŋguriyu nu a məlaŋ gani nani vu keti ti. 6 Kàdaba mis a duniya ba, kə̀bua tay a ahàr va. Nihi ti nə̀ɗəfikia kur ana tay a, tə̀səra kur a àndava. Ahaslani ti nday a ahar bu afa gayak, ay nihi ti kə̀bua tay a ahar va, mək tə̀gəsukkia ma. 7 Nihi ti tə̀səra zlam ya nu nə̀bu àna naŋ ni ɗek ti nak kə̀bu tay a ahar vu eɗeɗiŋ, 8 aɗaba nə̀hia pakama gayak ya kə̀hu nə̂hi ana tay na ɗek ana tay a. Pakama gayak gani nani ti tə̀gəskabá : tə̀səra nàsləkabiya ti afa gayak, àslərbiyu nu ti nak eɗeɗiŋ.

9 « Nahəŋgali kur ana tay. Nàhəŋgali kur ana mis ga *duniya do, nahəŋgali kur ana ndam ya ti kə̀bu tay a ahar vu ni ciliŋ, aɗaba nday ti ndam gayak. 10 Zlam goro ɗek ti gayak, zlam gayak ɗek day goro ; nahkay mis tə̀səra nu gəɗakani azuhva nday ya ti kə̀bu tay a ahar vu na. 11 Kama kama ti nu anələbi a duniya bu bi, anasləka anoru afa gayak, ay nday ti atanjəhaɗ a duniya ni bu. Bəba goro ni, nak njəlata ; fi ahàr ana tay àna njəɗa gayak. Njəɗa gani nani ti nak kə̀vu. Fi ahàr ana tay ti tîgi akaɗa mis bəlaŋ akaɗa geli ata nak leli mə̀bu bəlaŋani ni. 12 Kə̀vua njəɗa gayak a ; nahkay ka ya ti nə̀bu akaba tay ni ti, nə̀fia ahàr ana tay àna njəɗa gani nana. Nə̀bia slimi ana tay a, ku mis bəlaŋ gatay èji ndo, si maslaŋa ya ti ahàr àɗəm ejiji ni kwa. Gayaŋ ya èjiji ni ti, ti pakama ya àbu məbəkiani a Wakita gayak ni bu ni mâgravu.

13 « Nihi ti nasləka nakoru afa gayak. Nu nə̀bu nəhuk ma hini a duniya bu ni ti, nawayay ti nday tə̂mərvu dal-dal azuhva nu, ti məmərani gani mîsliva ana tay a vu va. 14 Nə̀hia pakama gayak a ɗek ana tay a mək tə̀gəskabá. Nahkay ndam ga duniya tə̀bu tizirey tay aɗaba nday ndam ga duniya do, akaɗa goro ya nu mis ga duniya do ni. 15 Nahəŋgalay kur ti ga məhəlaba tay a duniya ba do. Nahəŋgalay kur ti, ti kâhəŋgafəŋa tay kè *Seteni a. 16 Nday ti ndam ga duniya do, akaɗa goro ya nu mis ga duniya do ni. 17 Gray ti tîgi ndam gayak *njəlatani àna jiri gayak. Jiri gayak ti ma ge jiri ya nə̀hi ana tay ni. 18 Nak kə̀slərbiyu nu a duniya vu, nahkay nu day nəsləroru tay a duniya vu. 19 Nu mis gayak njəlatani, nahkay nday day etigi ndam gayak njəlatani. Tigi ndam gayak njəlatani ti àna pakama gayak jireni ya nə̀hi ana tay ni.

20 « Nàhəŋgali kur ana tay ciliŋ do ; nahəŋgali kur ana nday ya ti atəgəskabu pakama gatay ya atəhi ana tay ni, mək atəfəku ahàr ni daya. 21 Bəba goro ni, nawayay ti mis ya təfəku ahàr ni ɗek tîgi akaɗa mis bəlaŋ, akaɗa nak kə̀bu akaba nu, nu day nə̀bu akaba kur akaɗa mis bəlaŋ ni. Nawayay ti nday day tîgi akaba leli akaɗa mis bəlaŋ ; nahkay ti ndam ga duniya atəsər nak kə̀slərbiyu nu. 22 Nak kàgray ti mis ɗek tə̂sər nu gəɗakani ; nahkay nu day nàgray ti mis tə̂sər ndam ya taɗəbay nu ni nday gəɗákani akaɗa goro ni. Nàgray nahkay ti, nawayay ti tîgi akaɗa mis bəlaŋ akaɗa geli ya leli mə̀bu bəlaŋani ni. 23 Nu ti nə̀bu akaba tay akaɗa mis bəlaŋ ; nak day kə̀bu akaba nu akaɗa mis bəlaŋ. Azuhva nani nday day etigi bəlaŋani akaɗa geli ni. Etigia bəlaŋana ti ndam ga duniya atəsər nak kə̀slərbiyu nu, kawayay tay akaɗa gayak ya ti kawayay nu ni.

24 « Bəba goro ni, nawayay ti ndam ya kə̀bu tay a ahar vu ni ti nday day tôru ka məlaŋ goro ya nə̀biyu ni. Nawayay ti tîpi nu, nu gəɗakani azuhva njəɗa gayak ya kə̀vu ni. Kə̀vu njəɗa gani nani ti aɗaba kwa kàgraya məlaŋ a faŋ ndo kàwaya nu a. 25 Bəba goro ni, nak jireni. Ku tamal ndam ga duniya tə̀sər kur do nəŋgu ni, nu nə̀səra kur a ; ndam goro day tə̀səra nak kə̀slərbiyu nu. 26 Nə̀ɗəfikia njəɗa gayak ana tay a, anəɗəfikioru ana tay anəmbrəŋ do. Nawayay ti tâwayavu akaɗa gayak ya kawayay nu ni ; nahkay ananjəhaɗ akaba tay akaɗa mis bəlaŋ. »

18

Gəɗákani ga ndam Zʉde təgəs Yezu

(Meciyʉ 26.47-56 ; Mark 14.43-50 ; Lʉk 22.47-53)

1 Yezu àra àɗəma ma na nahkay ti tàsləka, tòru akaba ndam maɗəbay naŋ ni ke ledi ga zalaka ya təzalay Sedroŋ ni. Eslini ti dini nahaŋ àbu, tə̀huriyu. 2 Ay ti Zʉdas naŋ ya ti ara asəkumoru naŋ ni àsəra məlaŋ gani nana, aɗaba kəlavaɗ ata Yezu tə̀bu təcakalavu akaba ndam maɗəbay naŋ ni eslini. 3 Zʉdas nakəŋ àdi kama ana ndam slewja akaba ana nday ya ti tajəgay *ahay gəɗakani ge Melefit ni. Ndam slewja gani nani ti gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̀cakalavu akaba ndam *Feriziyeŋ mək tə̀sləroru tay. Tòru ti àna zlam ahar gatay, tə̀həla ceŋgel akaba vala-vala a ahar va daya. 4 Yezu àsəra ere ye ti amagrakivu na, nahkay nday nakəŋ tòru tìnjʉa wuɗak ti, àŋgwivabiyu ana tay a ma vu mək àhi ana tay ahkado : « Kəɗəbum way ? » 5 Tə̀hi ahkado : « Maɗəbay Yezu zal Nazaret ni. » Naŋ nakəŋ àhi ana tay : « Nu gani, nu hi. » Zʉdas naŋ ya ara asəkumoru Yezu ni naŋ àkibu ka tay. 6 Yezu àra àɗəma « Nu gani, nu hi » ti tàŋgoru aləŋ-aləŋ, tə̀dəɗ ka haɗ. 7 Yezu àhi ana tay keti : « Kəɗəbum way ? » Tə̀hi ahkado : « Maɗəbay Yezu zal Nazaret ni. » 8 Eslini Yezu àhi ana tay : « Nə̀hia ana kʉli a “Nu gani, nu hi” a timey ! Tamal kəɗəbum ti nu nahəma, mbrəŋum ndam goro hini tâsləka. »

9 Àɗəm nahkay ti, ti ma ya ti àhi ana Bəŋani : « Bəba, ndam ya ti kə̀bu tay a ahar vu ni ku mis bəlaŋ gatay èjifua ndo » ni mâgravu. 10 Maslalam àfəŋ ka Simu Piyer ; Simu Piyer nakəŋ àraɗaya fətah mək àsi ana bay məgri tʉwi ana gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, àsifəŋa slimi ga ahar ga ɗaf a həndaɗ. Bay magray tʉwi nani ti slimi gani Malkus. 11 Ay ti Yezu àhi ana Piyer : « Həŋguriyu maslalam gayak ni a ahay gani vu. Baba àɗəm anəcakay daliya, ay ti kə̀hi ana ahàr nə̀cakay ba waw ? »

Gəɗákani ga ndam Zʉde takoru àna Yezu kè meleher ga Anna

12 Eslini ndam slewja akaba gəɗakani gatay ni akaba ndam *Zʉde ya tajəgay *ahay gəɗakani ge Melefit ni tə̀gəs Yezu, tə̀wəlikabu ahar. 13 Tàra tə̀wəlikabá ahar na ti tə̀zoru naŋ afa ga Anna. Anna ti medim ga Kayif. Ka sarta gani nani ti Kayif gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit. 14 Maslaŋa ya àhi ana ndam Zʉde : « Hojo mis bəlaŋ mə̂mət azuhva mis ɗek » ni ti, Kayif gani nani.

Piyer aɗəm naŋ àsər Yezu do

(Meciyʉ 26.69-70 ; Mark 14.66-68 ; Lʉk 22.55-57)

15 Simu Piyer nday ata maslaŋa nahaŋ ya naŋ day aɗəbay Yezu ni tàɗəboru Yezu. Bay maɗəbay Yezu nani ti gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni àsəra naŋ a lala. Nahkay tə̀huriyu ka ahar bəlaŋ akaba Yezu a dalaka ga ahay ga gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni vu. 16 Ay ti Piyer àhuriyu ndo, ècik kà mahay. Eslini bay maɗəbay Yezu ya ti gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit àsəra naŋ a lala ni àhərkiaya ka wal ya ajəgay mahay na, àhi ma mək àziyu Piyer a dalaka ga ahay ni vu. 17 Wal ya ti ajəgay mahay ni àhi ana Piyer ahkado : « Nak day bəlaŋ ga ndam maɗəbay maslaŋa nani ni do waw ? » Eslini Piyer àhi : « Aha, nu bay maɗəbay naŋ do. »

18 Ndam ya tagray tʉwi eslini ni akaba nday ya ti tajəgay *ahay gəɗakani ge Melefit ni aməɗ awər tay, tèbefta aku a tə̀bu tənjafəŋ. Piyer day àrəkivoru ka tay ànjafəŋ bilegeni.

Anna ehindifiŋa ma kà Yezu a

(Meciyʉ 26.59-66 ; Mark 14.55-64 ; Lʉk 22.66-71)

19 Eslini gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni èhindifiŋa ma kà Yezu a, àhi ahkado : « Ndam maɗəbay kur ti ndamam ? Kacahi mam ana mis ni mam ? » 20 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nə̀hia ma ana mis a ɗek vay-vay. Kəlavaɗ nə̀bu nəcahi zlam ana tay a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit bu akaba a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, ka məlaŋ ya ndam *Zʉde ɗek təcakalavu ni. Ma ya ti nə̀ɗəm akal-akal ni ti àbi. 21 Kihindifua ma ti kamam ? Hindi ma goro ti afa ga ndam ya ti nə̀hi ma ana tay ni. Nday ti tə̀səra ere ye ti nə̀ɗəm na. »

22 Yezu àra àɗəma nahkay ti bəlaŋ ga ndam ya tajəgay ahay gəɗakani ge Melefit ni àdi barva kəɓa mək àhi : « Təhəŋgrifəŋ kà ma ana gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ti nahkay aw ? » 23 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Tamal nàgudara ma ti ɗafaya ma ya ti nàgudar na. Ay tamal ma goro ya nə̀ɗəm ni ma ge jiri ti kə̀du barva ti kamam ? » 24 Kələŋ gani Anna àɗəm tə̂zoru naŋ afa ga Kayif gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni. Nahkay tə̀zoru naŋ ahar məwəlikabani afa ga Kayif nakəŋ.

Piyer aɗəm keti naŋ àsər Yezu do

(Meciyʉ 26.71-75 ; Mark 14.69-72 ; Lʉk 22.58-62)

25 Ka ya ti Simu Piyer naŋ àbu anjafəŋ ka aku ni kekileŋa ni ti tə̀hi ahkado : « Nak day bəlaŋ ga ndam maɗəbay maslaŋa hini do waw ? » Ay ti Piyer àɗəm : « Aha, nə̀bi naɗəbay naŋ bi. » 26 Zal nahaŋ naŋ àbu eslini, naŋ bay məgri tʉwi ana gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni. Maslaŋa gani nani ti Piyer àsifəŋa slimi a ti ana mis ge dini gayaŋ. Maslaŋa nani àhi ana Piyer ahkado : « Nìpi kur kwa enekwiŋ e dini bu ata naŋ ti nak timey. » 27 Ay ti Piyer àɗəm keti : « Aha, nu do. » Eslini agwazl àzlah hʉya.

Yezu naŋ àbu kè meleher ge Pilet bay ga ndam Rom ni

(Meciyʉ 27.1-2, 11-14 ; Mark 15.1-5 ; Lʉk 23.1-5)

28 Dʉ àna zʉzʉeni nahəma, ndam *Zʉde tàzay Yezu afa ga Kayif, tòru àna naŋ afa ge Pilet bay ga ndam *Rom ya agur haɗ *Zʉde ni. Ay tòru tìnjʉa àna naŋ a ti ndam Zʉde tàwayay məhuriyani a ahay vu afa ga bay ni ndo. Aɗaba tamal tə̀huriya ti tigi nday njəlata do, tìsliki məzum zlam ga wuməri ga *Pak ni do. 29 Nahkay bay *Pilet nakəŋ àhərkiaya ka tay e mite va, àhi ana tay ahkado : « Kàbəhaɗumki mirdim ka maslaŋa hini ti àgudar mam ? » 30 Tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Tamal ti àgudar zlam ndo ni ti akal mə̀zəbiyu naŋ afa gayak ndo. » 31 Nday nakəŋ tàra tə̀ɗəma nahkay ti Pilet àhi ana tay ahkado : « Zuma naŋ a, lekʉlʉm lekʉlʉmeni grumfəŋa seriya, akaɗa ge seriya gekʉli ya kəgrum na. » Ndam Zʉde ni tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Leli nahəma, seriya ga makaɗ mis ti tə̀vi divi gani ana leli ga magrani ndo. » 32 Tə̀ɗəm nahkay ti, ti ma ga Yezu ya àɗəm amara məmət nahkay ni ti mâgravu.

33 Eslini Pilet àŋgoru a ahay vu, àzalay Yezu, èhindifiŋa ma, àhi : « Nak ti bay ga ndam Zʉde eɗeɗiŋ aw ? » 34 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nak nakani kàjalay tək, day ti mis tə̀huk aw ? » 35 Pilet àhi : « Nu zal Zʉde aw ? Tə̀zəbiyu kur afa goro ti ndam jiba gayak gayakani akaba gəɗákani gekʉli ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni do waw ? Kàgudar mam ? » 36 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nu bay, ay bay goro ti ga duniya hini do. Tamal bay goro ni ga duniya hini ti, akal ndam goro tàkaɗva akaba ndam ya tə̀gəsi nu ana ndam Zʉde na. Ay ti tàgray nahkay ndo, aɗaba bay goro ni ga duniya hini do. » 37 Pilet àhəŋgrifəŋ, àhi : « Kə̀ɗəm nahkay ti nak bay eɗeɗiŋ aw ? » Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nak kə̀ɗəm. Nu ti nàra a duniya va, tìwi nu ti, ti nə̂hi ma ge jiri ana mis. Ku way way do naŋ mis ge jiri ti abi slimi ana ma goro ya nəɗəm ni. » 38 Eslini Pilet àhi ahkado : « Jiri ti məŋ ga mam jikeŋ mam ? »

Tə̀ɗəm seriya àgəsa Yezu a, si takaɗ naŋ kwa

(Meciyʉ 27.15-31 ; Mark 15.6-20 ; Lʉk 23.13-25)

Pilet nakəŋ àra àhia ma ana Yezu a nahkay ti àhərkiaya ka ndam Zʉde na e mite va keti. Àhi ana tay ahkado : « Nu ti nə̀di ahàr ana zlam magudarani gayaŋ ndo simiteni. 39 Ay kə̀səruma kilevi a wuməri ga *Pak bu ni ti nə̀bu nəfiaya zal daŋgay ana kʉli a bəlaŋ. Nihi ti kawayum nə̂fiaya bay ga ndam *Zʉde na ana kʉli a waw ? » 40 Nday nakəŋ tàra tìcia ma ge Pilet na ti tə̀zlah kay kay, tə̀ɗəm : « Kàfaya maslaŋa nana ba, faya Barabas a sawaŋ ! » Barabas gani nani ti zal abra, àbazla mis a.

19

1 Eslini Pilet àhi ana ndam slewja gayaŋ tâzay Yezu, tə̂zləɓ naŋ àna kurupu. 2 Tàra tə̀zləɓa naŋ a ti ndam slewja ni tàslapaya adak a hindigil-hindigil mək tə̀fiviyu a ahàr vu akaɗa ga jaku ni. Tə̀fikabu mugudi ndizeni ga bay daya. 3 Tàra tə̀bəkia zlam nday nana nahkay ti tàhəɗakfəŋbiyu, tə̀hi ahkado : « Məgruk sa, bay ga ndam *Zʉde ! » Nday nakəŋ tàra tə̀hia ma nahkay ti tə̀si barva kəɓa kəɓa.

4 Eslini Pilet àhərkiaya ka ndam Zʉde na e mite va keti, àhi ana tay : « Nihi nahəma, nara nəzibiyu naŋ ana kʉli e mite vu, ti kə̂sərum nə̀ŋgət zlam magudarani gayaŋ ga məwəlki naŋ di ndo. » 5 Mək Yezu nakəŋ àhəraya e mite va àna adak ya ka ahàr na akaba àna mugudi ndizeni ya tə̀fikabu na. Yezu àra àhəraya ti Pilet àhi ana tay : « Maslaŋa nakəŋ naŋ hi. » 6 Gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam gatay ni tàra tìpia Yezu a ti tə̀zlah kay kay, tə̀ɗəm : « *Darfəŋ naŋ kà təndal ! Darfəŋ naŋ kà təndal ! » Pilet àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm lekʉlʉmeni zuma naŋ a ti kâdarumfəŋ ka təndal gani. Nu ti nə̀ŋgət zlam magudarani gayaŋ ga məwəlki naŋ di ndo. » 7 Ndam Zʉde ni tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Melefit àvia divi ana leli ndam Zʉde a, ahàr àɗəm tâkaɗ naŋ, aɗaba azay ahàr gayaŋ àɗəm naŋ Wur ge Melefit. » 8 Pilet àra ècia ma gatay na ti àgra aŋgwaz a dal-dal, 9 àŋgwiyu a ahay vu keti, àhi ana Yezu : « Nak kàsləkabiya ti eley ? » Ay ti Yezu naŋ te-te, àhəŋgrifəŋ ndo. 10 Pilet àhi : « Kə̀hu ma do ? Nisliki məmbrəŋ kur, nisliki *madarfəŋ kur kà təndal ti kə̀sər do waw ? » 11 Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi : « Kìsliki məgru araŋa do, si tamal Melefit àvuka divi gana kwa. Nahkay ti maslaŋa ya ti àgəsukbiyu nu ni àgudara zlam a àtama gayak na. »

12 Yezu àra àɗəma nahkay ti Pilet nakəŋ àɗəbay divi ga məmbrəŋ naŋ. Ay ndam Zʉde ni tə̀zlah, tə̀hi : « Tamal kə̀mbrəŋa maslaŋa hina ti kàɗafakia kàwayay *Sezar do, aɗaba ku way way do azay ahàr gayaŋ aɗəm naŋ bay ti maslaŋa gani nani ezirey Sezar. » 13 Pilet nakəŋ àra ècia ma ge mis na ti àzəbiyu Yezu e mite vu mək ànjəhaɗ ka məlaŋ magray seriya ni. Məlaŋ gani nani ti maslamalani lala àna akur, təzalay àna ma *Hebri ti « Gabata. »

14 Vaɗ gani nani ti vaɗ ga maslamalakabu zlam ga wuməri ga *Pak ; fat agray wis wuɗak. Pilet nakəŋ àhi ana ndam Zʉde ni ahkado : « Bay gekʉli nihi. » 15 Nday nakəŋ tàra tìcia nahkay ti tə̀zlah, tə̀ɗəm : « Kaɗa, kaɗa, darfəŋ naŋ kà təndal ! » Eslini Pilet àhi ana tay ahkado : « Nâdarfəŋ bay gekʉli ni kà təndal aw ? » Gəɗákani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Bay geli nahaŋ àbi, si Sezar kwa. » 16 Pilet àra ècia ma na nahkay ti àvi divi ana ndam slewja gayaŋ ga madarfəŋ Yezu kà təndal. Nahkay nday nakəŋ tàzay Yezu, tàsləka àna naŋ a.

Tadarfəŋ Yezu kà təndal

(Meciyʉ 27.32-44 ; Mark 15.21-32 ; Lʉk 23.26-43)

17 Ka ya ti tə̀bu takoru ni ti Yezu azay təndal ya ti takoru *tadarfəŋ naŋ ni àna ahar gayaŋ gayaŋani. Tàhəraya a kəsa ni ba, tòru ka məlaŋ nahaŋ ; məlaŋ gani nani ti təzalay « Məlaŋ ga Aslat ga Ahàr » ; àna ma *Hebri ti təzalay « Golgota. » 18 Tòru tìnjʉa eslina ti *tàdarfəŋ naŋ kà təndal ni. Tàdarfəŋa mis ndahaŋ a cʉ kà təndal ndahaŋ a daya : Yezu ti naŋ e kiɗiŋ gatay bu.

19 Pilet àɗəm tə̂bəki ma ka pələŋgaf, tâdarfəŋiyu kà təndal ga Yezu ni ti mis tîjeŋgey, tə̂sər. Ma gani ya ti tə̀bəki ni nahkay hi : « Yezu, zal Nazaret, Bay ga ndam *Zʉde. » 20 Ma gani nani ti tə̀bəki àna ma Hebri, àna ma Rom akaba àna ma Gres. Ndam Zʉde kay tìjeŋga ma gana, aɗaba məlaŋ ya ti tàdarfəŋ Yezu kà təndal ni cifa akaba kəsa. 21 Gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tàra tìcia ma gana ti tə̀hi ana Pilet ahkado : « “Naŋ Bay ga ndam Zʉde” ti kə̀bəki ba. Ŋgulum bəki : “Maslaŋa hini àɗəm naŋ Bay ga ndam Zʉde” sawaŋ. » 22 Ay Pilet nakəŋ àhi ana tay ahkado : « Ere ye ti nə̀bəki ni ti mânjəhaɗ nahkay. »

23 Ndam slewja ni tàra tàdarfəŋa Yezu kà təndal na ti, tə̀həl azana gayaŋ ni, tèdekaba məlaŋ faɗ, ku way way do e kiɗiŋ gatay bu àŋgəta bəlaŋ. Tàza endʉwi gayaŋ a daya ; endʉwi gani nani ti məɗəməkani àfəŋ bi, tə̀ləmaya zəbalana. 24 Nahkay ndam slewja ni tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Mègʉzleh endʉwi hini ba ; ŋgulum məgrumki ca-ca ti mə̂sər way azum way. » Ndam slewja ni tàgray nahkay ti, zlam ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu ni àgravu. Pakama gani nani ti nihi :

« Tèdekaba azana goro na e kiɗiŋ gatay ba,

mək tàgrakia ca-ca ke endʉwi goro a.* »

Ndam slewja ni tàgray akaɗa nani gani eɗeɗiŋ.

25 Kà gəvay ga təndal ya ti tàdarfəŋ Yezu ni ti wál ndahaŋ tə̀bu micikeni. Wál nday nani ti nday hi : məŋ ga Yezu, wur ga məŋ ga məŋani, Mari wal ga Kəlopas akaba Mari ga kəsa Magədala. 26 Bay maɗəbay Yezu ya Yezu awayay naŋ kayani ni naŋ àbu kà gəvay ga məŋ ga Yezu daya. Yezu àra èpia tay a ti àhi ana məŋani ni ahkado : « Mma, wur gayak ti naŋ hini. » 27 Àra àhia ma ana məŋana nahkay ti àhi ana bay maɗəbay naŋ ni ahkado : « Muk ti naŋ hini. » Kwa ka fat nani bay maɗəbay Yezu ni àzoru məŋ ga Yezu ni afa gayaŋ ti mânjəhaɗa afa gayaŋ a.

Yezu amət

(Meciyʉ 27.45-56 ; Mark 15.33-41 ; Lʉk 23.44-49)

28 Yezu àsəra àgra tʉwi gayaŋ na ɗek àndava. Àra àsəra nahkay ti àɗəm ahkado : « Yam àkaɗa nu a. » Àɗəm nahkay ti, ti zlam ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu ni mâgravu. † 29 Mandaray nahaŋ àbu eslini mafəkaɗani akaba zum cecʉwekeni. Tàra tìci ma ga Yezu na ti tàzay zlam ya esikabu yam akaɗa ga matala ni, tə̀təliyu a zum ni vu, tàɓahki ka aday mək tə̀təlikabiyu kà pakama ana Yezu. 30 Yezu àra àcaka zum cecʉwekeni na ti àɗəm ahkado : « Tʉwi goro ɗek àgrava àndava. » Àra àɗəma nahkay ti àzəgaɗ ahàr gəzak mək àmət.

Zal slewja nahaŋ àtəhaɗ Yezu àna awasl

31 Vaɗ gani nani ti hajəŋ gani vaɗ məpəsabana, nahkay mis tə̀bu təslamalavu. Vaɗ məpəsabana gani nani ti àtama vaɗ məpəsabana ndahaŋ na, nahkay ndam *Zʉde tawayay ti kisim ge mis ya ti *tàdarfəŋ tay kà təndal ni tànjəhaɗfəŋiyu kà təndal ni a vaɗ məpəsabana ba ba. Nahkay tòru afa ge Pilet, tə̀hi ahàr àɗəm têheɓi asak ana tay ti tə̂mət weceweci, tə̂həlfəŋa tay kà təndal na. 32 Nahkay Pilet àsləroru ndam slewja gayaŋ. Tàra tìnjia ti tèheɓi asak ni ana mis bəlaŋ gani ya tàdarfəŋ naŋ kà təndal akaba Yezu ni, mək tèheɓi ana naŋ ye cʉ ni. 33 Tàra tə̀rəkia ka Yezu a, tawayay teheɓi asak ti tə̀di ahàr naŋ məmətani àndava, nahkay ti tèheɓi asak ni ndo. 34 Ay bəlaŋ e kiɗiŋ ga ndam slewja ni bu àtəhaɗ Yezu àna awasl a jamaŋgay vu gək. Àra àtəhaɗa naŋ a ti mimiz àŋgəzaya hʉya, yam day àŋgəzaya. 35 Àgrakia sedi ka zlam gani nana ti, maslaŋa ya èpia ni. Àgrakia sedi a, pakama gayaŋ ya ti àɗəm ni ti jiri eɗeɗiŋ. Naŋ day àsəra pakama gayaŋ ya àɗəm ni jiri eɗeɗiŋ. Àɗəm nahkay ti awayay ti lekʉlʉm day kə̂gəsumkabu pakama gani, kə̂fumki ahàr ka Yezu. 36 Zlam gani nani àgravu ti, ti zlam ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu ni mâgravu. Pakama gani nani ti nihi : « Ku aslat ga vu gayaŋ tekeɗi eteheɓ do.‡ » 37 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu nahkay hi keti : « Ndam ya ti tàtəhaɗ mis ni atamənjaləŋ ka maslaŋa ya ti nday tàtəhaɗ ni.§ » Pakama gani nani day àgrava.

Təfiyu kisim ga Yezu e mindiviŋ vu

(Meciyʉ 27.57-61 ; Mark 15.42-47 ; Lʉk 23.50-56)

38 Zal nahaŋ àbu slimi gani Zʉzef, naŋ ga kəsa Erimete. Naŋ ti bay maɗəbay Yezu, ay aɗəbay naŋ akal-akal aɗaba aŋgwaz awərfəŋa naŋ kà ndam *Zʉde a. Yezu àra àməta ti Zʉzef nakəŋ òru afa ge Pilet, èhindifiŋa divi ga mazay kisim ga Yezu na, mək Pilet àvi divi gani. Nahkay òru àzay kisim ga Yezu ni. 39 Nikodem day òra ka məlaŋ gana. Nikodem ti naŋ ya ti a vaɗ nahaŋ àrəkioru ka Yezu ga məlavaɗ ni. Òru ti, àzay haf mebeɗeni gərgəri cʉ, bəlaŋ gani təzalay mir, nahaŋ ti ni elʉwes, àgray kilʉ kru kru mahkər. Haf gani nani ti mizi gani àɓəlay. 40 Tàra tə̀zaya kisim na ti ata Zʉzef nday ata Nikodem nakəŋ tìtʉɗey àna gabaga ; ka ya ti tə̀bu titʉɗey nahəma, təbəki haf ni ke kisim ni hi hi. Wuɗaka ndam Zʉde tili mis ti tagray nahkay day. 41 Kà gəvay ga məlaŋ ya *tàdarfəŋ Yezu kà təndal ni ti dini nahaŋ àbu eslini. E dini gani nani bu ni ti mindiviŋ nahaŋ àvu, tìli nihi guhwa tə̀fiyu kisim ga maslaŋa faŋ ndo. 42 Ka fat nani ti ndam Zʉde tə̀bu təslamalavu ga vaɗ *məpəsabana, nahkay ata Zʉzef nday ata Nikodem nakəŋ tə̀fiyu Yezu e mindiviŋ nani vu, aɗaba mindiviŋ ni driŋ do.

20

Ndam maɗəbay Yezu takoru kè mindiviŋ

(Meciyʉ 28.1-8 ; Mark 16.1-8 ; Lʉk 24.1-12)

1 Dʉ ge miledʉ àna zʉzʉeni a vaɗ ye enjenjeni ga gosku nahəma, Mari ga kəsa Magədala òru ke mindiviŋ ni. Òru ènjʉa ti àdi ahàr ana mindiviŋ ni bəŋa, èpi belim ni àləŋ ana mindiviŋ ni bi. 2 Naŋ nakəŋ àra èpia belim ni àləŋ bi nahkay ti àcuhwakibiyu ka Simu Piyer nday ata bay maɗəbay Yezu ya Yezu awayay naŋ kay ni, àhi ana tay ahkado : « Ndamaŋa tə̀zaba Bay geli na e mindiviŋ ni ba, mə̀sər məlaŋ ya tàfəkaɗ ni do. »

3 Ata Piyer nday ata bay maɗəbay Yezu nahaŋ ni tàra tìcia nahkay nahəma, tàsləka tàzay divi ga moroni ke mindiviŋ ni. 4 Nday cʉeni tacuhworu, ay bay maɗəbay Yezu nahaŋ ni àcuhway àtam Piyer, ènjiyu ke mindiviŋ ni enji gayaŋ. 5 Òru ènjʉa ti àndəhaɗ ahàr, àmənjiyu e mindiviŋ ni vu, èpi gabaga ni mabəhaɗani ciliŋ, ay ti àhuriyu ndo. 6 Kələŋ gani Simu Piyer ti ni òru ènjʉa ke mindiviŋ na ti àhuriyu hʉya, èpi gabaga ni mabəhaɗani duca, 7 azana ya ti tìtʉɗi ahàr ana Yezu àna naŋ ni day mifeɗekabani ka məlaŋ nahaŋ, mabəhaɗani akaba gabaga ni do. 8 Eslini bay maɗəbay Yezu nahaŋ ya ènjiyu ke mindiviŋ enji ge Piyer ni àhuriyu bilegeni. Àra àhuriya ti èpi zlam ya ti àgravu ni, àsəra Yezu àŋgaba e kisim ba. 9 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, ahàr àɗəm Yezu amət mək aŋgaba e kisim ba, ay kekileŋa nday gani tìciaba pakama gana faŋ ndo. 10 Kələŋ gani ndam *maɗəbay Yezu nakəŋ tàsləka, tòru a magam.

Yezu aŋgazlivu ana Mari ga kəsa Magədala

(Meciyʉ 28.9-10 ; Mark 16.9-11)

11 Ka sarta gani nani Mari naŋ àbu kà gəvay ge mindiviŋ ni, etʉwi. Naŋ àbu etʉwi ti àndəhaɗ ahàr, àmənjiyu e mindiviŋ ni vu, 12 èpi *məslər ge Melefit cʉ məbakabu azana bəɗ-bəɗani. Nday manjəhaɗani digʉs-gʉs ka məlaŋ ya tàfəkaɗ kisim ga Yezu ni ; bəlaŋ manjəhaɗani gwar ka məlaŋ ga ahàr, bəlaŋ gani ti ni gwar ka məlaŋ ga asak. 13 Eslini məslər ni tìhindifiŋa ma, tə̀hi ahkado : « Wal hini, kitʉwi mam ? » Wal ni àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Ndamaŋa tə̀zaba Bay goro e mindiviŋ ba, nə̀sər məlaŋ ya tàfəkaɗ ni do. »

14 Àra àɗəma nahkay ti àmbatbiyu ma kələŋ, èpi Yezu naŋ jika, ay ti ŋgay Yezu ti àsər do. 15 Eslini Yezu àhi : « Wal ni, kitʉwi mam ? Kaɗəbay way ? » Wal ni àhi ana ahàr maslaŋa ya àhi ma ni ti bay ya agray tʉwi e dini bu ni. Nahkay àhi : « Maslaŋa goro, tamal nak kàzaba naŋ a ti ɗəfuki məlaŋ gani, nakoru nazay. » 16 Yezu àhi : « Mari. » Eslini Mari nakəŋ àmbatkioru ma, àhi àna ma *Hebri : « Rabuni. » Awayay aɗəmvaba : « Mʉsi. » 17 Yezu àhi : « Kàcafəŋa nu kà masləkana ba, aɗaba nə̀cəloru afa ga Baba faŋ ndo. Nihi ti ru afa ga bəza ga mmawa ni, hi ana tay ahkado : “Nəcəloru afa ga Baba, naŋ Bəŋ gekʉli daya. Naŋ gani ti Melefit goro, Melefit gekʉli daya.” » 18 Mari ga kəsa Magədala nakəŋ àra ècia ma ga Yezu na ti àrəkioru ka ndam maɗəbay Yezu ni, àhi ana tay ahkado : « Nìpia Bay geli na. » Mək àŋgəhaɗi ma ga Yezu ya àhi ni ana tay.

Yezu aŋgazlivu ana ndam maɗəbay naŋ ni

(Meciyʉ 28.16-20 ; Mark 16.14-18 ; Lʉk 24.36-49)

19 Ka fat ga ladi gani nani ga məlakarawa ti ndam *maɗəbay Yezu ni tàŋgasva a ahay ba mək tə̀zləkkabá mahay a, aɗaba aŋgwaz awərfəŋa tay kà ndam *Zʉde ndahaŋ na. Nday tə̀bu maŋgasvani nahkay ti Yezu àhurkiviyu ka tay, ècik jik e kiɗiŋ gatay bu, àhi ana tay : « Melefit mâgray ti araŋa àhəli ahàr ana kʉli ba. » 20 Àra àhia ma ana tay a nahkay ti àŋgazli ahar gayaŋ ni akaba jamaŋgay gayaŋ ni ana tay. Nday nakəŋ tàra tìpia Bay geli na ti tə̀mərva dal-dal. 21 Eslini Yezu àhi ana tay : « Melefit mâgray ti araŋa àhəli ahàr ana kʉli ba » keti. Mək àhi ana tay : « Melefit àslərbiyu nu, nahkay nu day nəslər kʉli akaɗa gayaŋ ya àslərbiyu nu ni. »

22 Àra àɗəma nahkay ti èviteki aməɗ gayaŋ ka tay mək àhi ana tay : « Nə̀via Məsuf Njəlatana ana kʉli a : gəsumkabá naŋ a. 23 Ndam ya ti akəmbrəŋumfəŋa zlam magudarani gatay na kà tay a ni ti, Melefit day aməmbərfəŋa kà tay a. Ay ndam ya ti akəmbrəŋumfəŋa zlam magudarani gatay na kà tay a do ni ti, Melefit day aməmbərfəŋa kà tay a do. »

Yezu aŋgazlivu ana Tumas

24 Tumas ti naŋ bəlaŋ ga ndam *maɗəbay Yezu kru mahar cʉeni ni, təzalay naŋ Didim daya. Ka fat gani nani ya ti Yezu àŋgazlivu ana ndam maɗəbay naŋ ndahaŋ ni ti Tumas naŋ àkibu ka tay bi. 25 Ndam maɗəbay Yezu ndahaŋ ni tə̀hi ahkado : « Mìpia Bay geli na. » Àra ècia ma gatay na ti àhi ana tay ahkado : « Nawayay nipi məlaŋ ga ahar ya tàdar àna masaŋsaŋ ni, nawayay nətəliyu weleher a məlaŋ gani vu. Nawayay nətəliyu ahar a məlaŋ ga jamaŋgay ya tàtəhaɗ àna awasl ni vu. Tamal nàgray nahkay ndo ni ti nə̀gəskabu ma gekʉli ni do. »

26 Gosku sekw ka ahàr gani ndam maɗəbay Yezu ni tə̀bu maŋgasvani a ahay bu keti, mahay məzləkkabani, Tumas day naŋ àkibu ka tay. Yezu àrəkia ka tay a, ècik jik e kiɗiŋ gatay bu, àhi ana tay ahkado : « Melefit mâgray ti araŋa àhəli ahàr ana kʉli ba. » 27 Eslini àhi ana Tumas nakəŋ : « Mənjaki ka ahar goro ni, ti kə̂təliyu weleher gayak ni. Təliyu ahar gayak a jamaŋgay goro ni vu. Mbrəŋ gejewi, fəku ahàr, gəskabá nàŋgaba e kisim ba eɗeɗiŋ a. » 28 Eslini Tumas nakəŋ àhi : « Nak Bay goro, nak Melefit goro. » 29 Yezu àhi : « Nak ti kìpia nu a day kwa ti kəgəskabu nu nàŋgaba e kisim ni ba. Ndam ya ti təgəskabu nàŋgaba e kisim ba, tìpi nu ndo ni ti tə̂mərvu. »

Ere ye ti àzəkiyu Zeŋ ga məbəki wakita hini ni

30 Yezu ti àgra zlam magray ejep ndahaŋ a gərgəri kay kè meleher ga ndam maɗəbay naŋ na. Ay ti tə̀bi məbəkiani a wakita hini bu bi. 31 Zlam ya ti nə̀bəki ni ti, nawayay ti kə̂gəsumkabu Yezu ti naŋ *Krist, naŋ Wur ge Melefit. Tamal kə̀gəsumkabá ti Melefit aməvi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana kʉli aɗaba kə̀bum kəfumki ahàr ka Yezu palam.

21

Yezu aŋgazlivu ana ndam maɗəbay naŋ ni e Gelili

1 Àra àgra vaɗ a ɓal ka ahàr gana ti Yezu àŋgazlivu ana ndam maɗəbay naŋ ni keti. Àŋgazlivu ana tay ti kà gəvay ga dəluv Tiberiyat. Zlam gani àgravu ti nahkay hi : 2 ka sarta gani nani ndam *maɗəbay Yezu ata Simu Piyer, Tumas naŋ ya təzalay naŋ Didim ni, Natanayel ga kəsa Kana ga haɗ *Gelili ni, bəza ge Zebede akaba ndam maɗəbay Yezu ndahaŋ cʉ tə̀bu ka ahar bəlaŋ eslini. 3 Nday tə̀bu eslini ti Simu Piyer àhi ana nday ndahaŋ ni : « Nakoru nəgəsbiyu kilif. » Nday nakəŋ tə̀hi : « Leli day makoru. »

Nahkay tòru tə̀cəliyu a *slalah ga yam vu, taɗəboru kilif. Tàndəhaɗki hundum ga məgəsani, ay ku kilif bəlaŋ tekeɗi tə̀gəs ndo. 4 Məlaŋ àra àsla ti ndam maɗəbay Yezu nakəŋ tìpi Yezu naŋ àbu jika ka dəŋ-dəŋ, ay ŋgay naŋ ti tə̀sər ndo. 5 Eslini Yezu àhi ana tay ahkado : « Ndam goro ni, zlam məzumani àfəŋ kè kʉli gʉzit aw ? » Tə̀hi : « Àbi. » 6 Mək Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Təlumiyu zəva gekʉli ni gwar ka ahar ga ɗaf. Nahkay ti akəgəsumaya kilif a. » Nday nakəŋ tàra tə̀təliya ti zəva ni àgəsa kilif a dal-dal. Tawayay tagəjahaya a slalah ga yam ni va, ay ti tìsliki ndo. 7 Eslini bay maɗəbay Yezu ya ti Yezu awayay naŋ kay ni àhi ana Piyer : « Hini ti Bay geli ci ni. »

Simu Piyer àra ècia ya tə̀hi « Hini Bay geli » ni ti àfakabiyu endʉwi gayaŋ ya àzakaba ni, mək àdiyu a yam ni vu cizliv. 8 Məlaŋ ya tə̀gəsaya kilif a ni ti driŋ driŋ akaba dəŋ-dəŋ ni do, àgray ezeweɗ bəlaŋ ciliŋ, nahkay ndam maɗəbay Yezu ndahaŋ ni tàra àna slalah ga yam na gwar kà dəŋ-dəŋ na, tagəjahbiyu zəva gatay ya akaba kilif dal-dalani ni. 9 Nday nakəŋ tàra tìnjia ka dəŋ-dəŋ na, tàhəraya a slalah ga yam ni ba ni ti, tìpi aku ŋgulusa, kilif àki baca akaba *dipeŋ. 10 Eslini Yezu àhi ana tay : « Dəguma àna kilif ya kə̀gəsumaya na. »

11 Nahkay Simu Piyer àcəliyu a slalah ga yam ni vu keti, àgəjahaya zəva na ka dəŋ-dəŋ a. Tàra tàgəjahaya ti tə̀diviyu ahàr ana kilif gəɗákani diŋ àna kru kru zlam mahar mahkər. Akaba nani ɗek zəva ni àtəɗkaba ndo. 12 Yezu àhi ana tay : « Dəguma kə̂zumum zlam. » Ku maslaŋa bəlaŋ e kiɗiŋ ga ndam maɗəbay naŋ ni bu ŋgay « Nak way ? » ti tìsliki məhiani ndo, aɗaba tə̀səra naŋ Bay geli. 13 Eslini Yezu àra àzay dipeŋ ni, àvi ana tay, mək àvikivu kilif ni ana tay. 14 Kwa ga Yezu ya àŋgaba e kisim ba ni ti àŋgazlivu ana ndam maɗəbay naŋ ni sak mahkər àna hini.

Pakama ga Yezu ya ahi ana Piyer ni

15 Tàra tə̀zuma zlam a ti Yezu àhi ana Simu Piyer ahkado : « Simu wur ge Zeŋ, kawayay nu kàtama nday hina waw ? » Piyer nakəŋ àhi : « Iy Bay goro, kə̀səra nawayay kur. » Mək Yezu àhi : « Jəgay bəza təmbak goro ni. » 16 Yezu àhi ye cʉ : « Simu wur ge Zeŋ, kawayay nu aw ? » Piyer àhi : « Iy Bay goro, kə̀səra nawayay kur. » Mək Yezu àhi : « Hətay təmbəmbak goro ni. » 17 Yezu àhi ya mahkər : « Simu wur ge Zeŋ, kawayay nu aw ? » Pakama ga Yezu ya àhi ana Piyer « Kawayay nu aw ? » ya mahkər ni ti àhəlia ahàr ana Piyer a, nahkay àhi ana Yezu : « Bay goro ni, kə̀səra zlam a ɗek ; kə̀səra nə̀bu nawayay kur. » Eslini Yezu àhi : « Jəgay təmbəmbak goro ni. 18 Nəhuk nahəma, ka ya ti nak wur dagwa ni ti, nak nakani kə̀wəlvu àna maslpara, kòra ka məlaŋ ya ti kàwayay na ɗek. Ay ka ya ti ekigia medewel a ni ti akəhəloru ahar agavəla, maslaŋa nahaŋ aməwəlukvù maslpara gayak ni, mək amazoru kur ka məlaŋ ya nak akawayay moroni do ni. » 19 Yezu àɗəm nahkay ti, awayay aɗafaki ahəmamam Piyer amara məmət, mis atazləbay Melefit azuhva məmət gayaŋ ni. Yezu àra àhia ma nahkay ti àhi : « Ɗəbabiyu nu. »

Pakama ga Yezu ya aɗəmki ka bay ya Yezu awayay naŋ kayani ni

20 Eslini Piyer àmənjabiyu gwar kələŋ, mək èpi bay maɗəbay Yezu ya ti Yezu awayay naŋ kay ni. Naŋ ti naŋ ya ti a vaɗ ya ti tə̀zum zlam akaba Yezu ni ti àzoru ahàr gayaŋ gwar ka məɓəruv ga Yezu, àhi : « Bay geli, maslaŋa ya ara asəkumoru kur ni ti way ? » ni. 21 Piyer àra èpia naŋ a nahkay ti àhi ana Yezu ahkado : « Ay naŋ hini timey, Bay geli ? » 22 Yezu àhi : « Tamal nawayay ti mânjəhaɗ duk abivoru ana vaɗ goro ya anaŋga ni ti, ma gani gayak mam ? Nak ti ɗəbabiyu nu ciliŋ. » 23 Bəza ga məŋ geli ndahaŋ tàra tìcia ma ga Yezu ya àɗəm na ti, tə̀bu təɗəm e kiɗiŋ gatay bu bay maɗəbay Yezu nani ti aməmət do. Ay ŋgay aməmət do ni ti Yezu àɗəm ndo. Ma gayaŋ ya àɗəm ni ti nahkay hi : « Tamal nawayay ti mânjəhaɗ duk abivoru ana vaɗ goro ya anaŋga ni ti, ma gani gayak mam ? Nak ti ɗəbabiyu nu ciliŋ. »

24 Àbəki zlam nday hini ka wakita ti bay maɗəbay Yezu nani ; naŋ àbu agray sedi gani daya. Leli day mə̀səra sedi gayaŋ ya agray ni ti sedi ge jiri.

25 Yezu àgra zlam ndahaŋ a kay daya. Tamal təbəki ma gani bəlaŋ àna bəlaŋ ka wakita ti, amal wakita gani dal-dal àsaɓay. Nətamahay məlaŋ ga duniya ni ɗek àhəca ga mabəhaɗvana.

* 1:1 Pakama ge Melefit ti Yezu.

† 1:21 Mənjay Mimbiki 18.15.

‡ 1:23 Izayi 40.3.

* 2:17 Limis 69.10.

* 3:14 Mənjay Macalani 21.9.

* 6:14 Mənjay Mimbiki 18.15.

† 6:31 Mənjay Mahərana 16.4, 15 ; Limis 78.24.

‡ 6:45 Mənjay Izayi 54.13.

* 7:2 Wuməri ge mivicey ahay : mənjay Levi 23.34-36 ; Mimbiki 16.23.

† 7:38 Mənjay Ezekiyel 47.1 ; Zakari 14.8.

‡ 7:40 Mənjay Mimbiki 18.15.

§ 7:42 Mənjay 2 Semiyel 7.12 ; Mise 5.1.

* 7:53 Zeŋ 7.53–8.11 ti àbi a wakita ge Zeŋ ya tə̀bəki enji ni bu bi. A wakita ndahaŋ bu ni ti àbu məbəkiani ka məlaŋ nahaŋ. Nahkay ti mə̀səra pakama hini ti Zeŋ àbəki ka məlaŋ hini do. Ku tamal nahkay nəŋgu ni ndam məsər zlam tə̀ɗəm pakama hini ti àgrava eɗeɗiŋ a.

* 8:17 Mənjay Mimbiki 17.6 ; 19.15.

† 8:28 Yezu àɗəm : « Akəzumoya Wur ge Mis agavəla » ti aɗəmki ma ka madarfəŋ naŋ kà təndal.

* 10:34 Limis 82.6.

* 12:13 Limis 118.25-26.

† 12:15 Zakari 9.9.

‡ 12:38 Izayi 53.1.

§ 12:40 Izayi 6.9-10.

* 13:18 Limis 41.10.

* 15:1 Məŋ ga zlam ya Yezu àɗəmki ma ni ti *viŋ.

† 15:25 Limis 35.19 ; 69.5.

* 19:24 Limis 22.19.

† 19:28 Mənjay Limis 69.22.

‡ 19:36 Mənjay Mahərana 12.46 ; Macalani 9.12 ; Limis 34.21.

§ 19:37 Zakari 12.10.

Tʉwi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Tʉwi ga ndam asak ga Yezu

Ere ye ti məɗəmki ke Tʉwi ga ndam asak ga Yezu ni

Maslaŋa ya ti àbəki Tʉwi ga ndam asak ga Yezu ni ti àɗafay slimi gayaŋ a wakita ni bu ndo. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, kwa ka mənjəki gani ndam ga Yezu ɗek tə̀səra àbəki ti Lʉk bay ya tàgrakabu tʉwi akaba Pol ni (2 Timote 4.11). Mə̀səra, bay ya ti àbəki Tʉwi ga ndam asak ga Yezu ni ti àbəki Ma Mʉweni Sulumani ge Lʉk ni day naŋ (Lʉk 1.1-4 ; Tʉwi 1.1).

A wakita ge tʉwi ga ndam asak ni bu ni ti Lʉk àŋgəhaɗ zlam ya àgravu ka sarta ya Melefit àzoya Yezu e melefit va àndava ni. Aŋgəhaɗ manjəhaɗ ga ndam ga Yezu ye enjenjeni ni : manjəhaɗ gani nani ti aɗəfiki manjəhaɗ sulumani ana leli (mazavu gani 2.42-47 ; 4.32-36). Àŋgəhaɗ ere ye ti Pol zal asak ga Yezu àgray ni ; nahkay ka ya ti mejeŋgey wakita ga Pol ni ti mə̀səra məlaŋ ya tə̀ɗəmki ma na. Wakita ge tʉwi ga ndam asak ga Yezu ni awəlkabu Ma Mʉweni Sulumani ni akaba wakita ga ndam asak ga Yezu ya tə̀bikioru ana mis ni, ti Wakita Mʉweni ge Melefit ɗek mîgi wakita bəlaŋ.

Ka 1.8 ti Yezu àhi ana ndam gayaŋ ni : « Akəgrumkua sedi a Zerʉzalem, ka haɗ Zʉde, ka haɗ Samari, ku kè sliri ga məlaŋ a ɗek. » Ma hini aɗəfiki ana leli ahəmamam Lʉk àslamalakabu wakita ni : ka mənjəki gani àŋgəhaɗ zlam ya àgravu a Zerʉzalem ni (1–7), mək àŋgəhaɗ zlam ya àgravu ka haɗ Zʉde akaba ka haɗ Samari ni (8–12) ; kələŋ gani àŋgəhaɗ zlam ya àgravu ka haɗ driŋ-driŋeni ni (13–28).

Lʉk àŋgəhaɗ pakama ndahaŋ ya ndam asak ga Yezu tə̀hi ana mis ni (mazavu gani 2.14-36 ; 10.34-43) ; nahkay aɗafay ahəmamam mə̂hi Ma Mʉweni Sulumani ana mis ni. Lʉk àŋgəhaɗ ma ga vu ga ndam asak ga Yezu ya tə̀ɗəm kè meleher ga ndam ge seriya ni (mazavu gani 4.8-12 ; 7.2-53). Azuhva pakama gani nani ti mə̀səra zlam ya ti ndam ga Yezu təgəskabu na lala.

A wakita ni bu ɗek Lʉk awayay aŋgəhaɗ zlam kal-kal akaba ere ye ti àgravu ni. Àɗafay slimi ga məlaŋ ndahaŋ ya ndam asak ga Yezu tòru ni, akaba slimi ga ndam ga ŋgumna ya tə̀di ahàr ana tay eslini ni. Ku ka ya ti ndam ga Yezu tìcivu ndo nəŋgu ni àŋgəhaɗ ma gani kal-kal akaba ere ye ti àgravu ni (15.1-2).

Lʉk àɗəm màgosay Məsuf Njəlatani koksah (5.1-11 ; 8.9-25). Aɗafay daliya ya ndam ga Yezu tə̀cakay ni (mazavu gani 5.40 ; 7.54-60). Ay aɗafay njəɗa ga Yezu ya àniviyu ana ndam ga Yezu ni daya. Àŋgəhaɗ tʉwi ga ndam asak ga Yezu ya tàgray àna njəɗa ga Məsuf Njəlatani ni (mazavu gani 2.1-12 ; 3.1-10). Nahkay mə̀səra, Yezu ti naŋ àbu àna njəɗa dal-dal, avi njəɗa ana leli daya.

1

Yezu aɗəm Melefit aməvi Məsuf Njəlatani ana ndam asak gayaŋ

1 Teyʉfil goro ni, nəbukki wakita nahaŋ keti. A wakita goro ya ti nə̀bukki enjenjeni ni bu ni ti, nàŋgəhaɗuka tʉwi ga Yezu ya àgray na akaba zlam ya àcahi ana mis na ɗek. Nàŋgəhaɗukaba ɗek kwa ka mənjəki ge tʉwi gayaŋ 2 duk àbivu ana vaɗ ya ti Melefit àzoru naŋ agavəla na. Wuɗaka Yezu àcəloru agavəla nahəma, àhia ma ana ndam ya àdaba tay a, tìgia ndam *asak gayaŋ a ni. Àhi ana tay ere ye ti naŋ àwayay tâgray ni, àhi ana tay àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani. 3 Àra àcaka daliya, àməta ti àŋgazlivu ana tay, àgra zlam a gərgəri ti tə̂sər naŋ àna sifa eɗeɗiŋ. A huɗ ga vaɗ kru kru faɗani bu àrəkia ka tay a sak kay, àhi ma ana tay àki ka *Məgur ge Melefit. 4 A vaɗ nahaŋ Yezu naŋ àbu àzum zlam akaba tay nahəma, àhi ana tay ahkado : « Nə̀hia ana kʉli a, Baba goro aməvi zlam ana kʉli. Nahkay zla nahəma, kə̀sləkumaba a Zerʉzalem a ba, jəgum zlam gani ya ti aməvi ana kʉli ni. 5 Zeŋ ti àbara mis àna yam a. Lekʉlʉm ti ni vaɗ ɓal kama Melefit *aməbaray kʉli àna Məsuf Njəlatani. »

Melefit azoru Yezu e melefit vu

6 A vaɗ nahaŋ nday tə̀bu akaba Yezu ti tìhindifiŋa ma, tə̀hi ahkado : « Bay geli, kara kagray ti ndam *Izireyel tə̂gur məlaŋ zlam gatay keti ti nihi hʉya aw ? » 7 Àhəŋgarfəŋ, àhi ana tay ahkado : « Bay ya ti àfəkaɗ vaɗ gani akaba sarta gani ti Baba goro. Lekʉlʉm zla ti Melefit àvi divi ana kʉli ga məsərani ndo. 8 Ay zla ti Melefit aməbəkiaya Məsuf gayaŋ ke kʉli a, nahkay akəgrumkua sedi àna njəɗa gayaŋ a. Akəgrumkua a Zerʉzalem, ka haɗ *Zʉde, ka haɗ *Samari, ku kè sliri ga məlaŋ a ɗek. » 9 Yezu àra àhia ma nana ana tay a nahkay ti, nday tə̀bu tamənjaləŋ ti, Melefit àzoru naŋ agavəla a huɗ melefit vu, mək məguduŋguduŋ àŋgah naŋ, tìpi naŋ va do.

10 Yezu àra àsləka ti nday tə̀bu tamənjoru agavəla kekileŋa. Eslini mis cʉ məbakabu azana bəɗ-bəɗani tə̀rhərkia ka tay a, 11 tə̀hi ana tay ahkado : « Ndam Gelili, kəmənjumoru agavəla ti kamam ? Yezu gani kìpʉma naŋ a àdoru e melefit vu ti, amaŋga day akaɗa gayaŋ ya ti kìpʉm naŋ òru e melefit vu ni. »

Ndam asak ga Yezu tədaba mis ga məŋguyu a məlaŋ ga Zʉdas va

12 Ka sarta gani nani ti nday ka həma ya təzalay *Oliviye ni. Həma gani nani driŋ driŋ kay akaba Zerʉzalem do, àgray ezeweɗ kru. Nahkay nday nakəŋ tàsləka eslina, tàŋga a Zerʉzalem a. 13 Tòru tìnjʉa ti tə̀cəloru a ahay gatay ya tanjəhaɗviyu ni vu. Ahay gani nani ti ka ahàr ga ahay nahaŋ. Nday gani ti ata : Piyer, Zeŋ, Zek, Andre, Filip, Tumas, Bartelemi, Meciyʉ, Zek wur ga Alfe, Simu naŋ bəlaŋ ga ndam ya takaɗvakivu ka haɗ gatay ni, nahaŋ ni ti ni Zʉd wur ge Zek. 14 Nday ɗek tə̀bu təcakalavu kəlavaɗ akaba wál ndahaŋ, akaba Mari məŋ ga Yezu akaba bəza ga məŋ ga Yezu. Təcakalavu ti ga mahəŋgalay Melefit.

15 Àra àgra vaɗ a ɓal ti bəza ga məŋ geli tə̀cakalava, tàgray nday diŋ àna kru kru cʉ. Eslini Piyer ècikaba e kiɗiŋ gatay ba, àhi ana tay ahkado : 16-17 « Bəza ga mmawa, ahaslani Zʉdas naŋ bəlaŋ geli Melefit àdaba naŋ a ga magrakabu tʉwi akaba leli a, ay ti naŋ gani àɗəfikia divi a ana ndam ya tə̀gəs Yezu na. Àgray nahkay nahəma, kwa ahaslani Devit àɗəmkia ma ka naŋ a. Ma gani nani ti àɗəm àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani, àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu. Nahkay ahàr àɗəm ma gani nani si mâgravu kwa. »

18 Ga Zʉdas ya àɗəfiki divi ana mis ni ti àgudara zlam a. Tə̀vi siŋgu azuhva nani, mək òru àsəkum vədaŋ àna naŋ. Eslini naŋ nakəŋ àdəɗ a ma ma, huɗ gayaŋ ni àtəzkaba tuh, dindey gayaŋ ɗek àhəraya a dala va. 19 Ndam Zerʉzalem ɗek tàra tìcia zlam gana ya àgravu na ti, tə̀zalay vədaŋ nani Hakeldama, awayay aɗəmvaba àna ma gatay a ti dala ge mimiz.

20 Nahkay Piyer àhi ana tay : « Àbu məbəkiani a wakita ge Limis bu :

“Ti tə̂mbrəŋ ahay gayaŋ, ti maslaŋa ànjəhaɗvù va ba.” *

« Àbu məbəkiani keti :

“Ti maslaŋa nahaŋ mâzay məlaŋ gayaŋ ni, mâgray tʉwi gayaŋ ni.” †

21 « Nihi nahəma, ahàr àɗəm mədumaba maslaŋa nahaŋ a. Maslaŋa nani ti ahàr àɗəm si naŋ e kiɗiŋ ga ndam geli ya tàɗəbay Bay geli Yezu ka ya ti leli mə̀bu masawaɗay akaba naŋ ni, 22 ànjəki ka fat ya ti Zeŋ *àbaray Yezu ni duk ànivoru ana vaɗ ya ti Melefit àzaba Yezu e kiɗiŋ geli ba, àzoru naŋ agavəla ni. Leli ti magrakia sedi ka maŋgaba ga Yezu a, nahkay ahàr àɗəm bəlaŋ gatayani mə̂hərkivaya ke leli a. »

23 Piyer àra àɗəma ma nana ti tə̀həl mis cʉ, bəlaŋ gani slimi gayaŋ Zʉzef, mis tə̀zalay naŋ Barsabas, slimi gayaŋ nahaŋ Zʉstʉs ; maslaŋa nahaŋ ni ti ni slimi gayaŋ Matiyas. 24 Eslini nday ɗek tàhəŋgalay Melefit, tə̀ɗəm : « Bay geli, nak kə̀səra ere ye ti àniviyu ana mis a məɓəruv bu na ɗek. Nahkay ɗəfiki maslaŋa ya kàdaba naŋ e kiɗiŋ gatay cʉeni hini ba ni ana leli. 25 Maslaŋa ya nak akadaba naŋ a ni ti, emigi zal asak a məlaŋ ga Zʉdas ni vu ga magray tʉwi gayaŋ. Zʉdas ti àsləkaba, àdoru ka məlaŋ gayaŋ nahaŋ zlam gayaŋ. » 26 Tàra tàhəŋgala Melefit a nahkay ti tàgraki ca-ca ka tay ti təsərkaba maslaŋa ya ti Melefit àdəkiba ni, mək àdəɗki ka Matiyas. Nahkay Matiyas nakəŋ ahurkiviyu ka ndam *asak kru mahar bəlaŋani ni.

2

Melefit asləribiyu Məsuf Njəlatani ana ndam gayaŋ

1 Ka fat ga wuməri ge *Peŋtikwet ti ndam ya təfəki ahàr ka Yezu ni tàŋgasvu ɗek ka məlaŋ bəlaŋani. 2 Eslini hʉya tìci daɗay ga zlam àhəndabiyu gwar e melefit bu akaɗa ga aməɗ ya ti akəzlay kay kay ni. Mək daɗay ni àhəndiyu a ahay ya ti nday tə̀vu manjəhaɗani ni vu ɗek. 3 Nday nakəŋ tìpi zlam ndahaŋ, zlam gani nday nani tamənjavu akaɗa arəɗ ga aku ni, tèdevu, tànjəhaɗki bəlaŋ bəlaŋ ka tay ɗek. 4 *Məsuf Njəlatani èsliva a vu vu ana tay a ɗek. Eslini tə̀njəki ka mazlapani àna ma həma ndahaŋ gərgərani, ku way way do azlapay àna pakama ya ti Məsuf Njəlatani àɗəfiki ni.

5 Ka sarta gani nani ndam *Zʉde ndahaŋ tə̀bu a Zerʉzalem, tawayay magray ere ye ti àɓəlafəŋ kè Melefit ni. Nday nani tàsləkabiya a kəsa gərgərani ba ka haɗ ga məlaŋ na ɗek. 6 Tàra tìcia daɗay na ti tàŋgasvu ka ahar bəlaŋ. Eslini ku way way do e kiɗiŋ gatay bu èci zlapay àna ma həma gayaŋ, maslaŋa nahaŋ e kiɗiŋ ga ndam ga Yezu ni bu azlapay àna naŋ ni. Ere ye ti àgravu ni ti àgria ejep ana tay a dal-dal. 7 Tə̀ɗəm ahkado : « Ere ye ti mici ni agravu ahəmamam ? Nday hini ya ti təzlapay ni nday ɗek ndam Gelili do aw ! 8 Ay ti ku way way do e kiɗiŋ geli bu naŋ àbu eci nday tə̀bu təzlapay àna ma həma gayaŋ ni ti àgravu ahəmamam ? 9 E kiɗiŋ geli bu ahalay ti mis tàsləkabiya a kəsa gərgərani ba kay : mis ndahaŋ tàsləkabiya a Part a, ndahaŋ e Medi, ndahaŋ e Elam, ndahaŋ keti a Mezopotami, ka haɗ *Zʉde, a Kapados, a Poŋ, a Azi, 10 e Firizi, e Pemfili, e Ezip a, mis ndahaŋ ti ni tàsləkabiya ka haɗ Libi gwar e Sireŋ, akaba a Rom a. 11 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ geli bu ndam Zʉde, ndahaŋ ti ni tìgi ndam Zʉde migeni. Ndam Kret akaba ndam Arabi tə̀bu e kiɗiŋ geli bu daya. Ay ti ku way way do e kiɗiŋ geli bu eci ere ye ti ndam nday nani təzlapay ni àna ma həma gayaŋ. Nday tə̀bu təɗəmki ma ka zlam sulumani ya Melefit àgray ni. » 12 Nahkay zlam gani àhəliaba ahàr ana tay a, tə̀sər ere ye ti tagray ni do. Nahkay tə̀ɗəm e kiɗiŋ gatay bu ahkado : « Ere hini ya agravu ni ti awayay aɗəmvaba mam ? » 13 Mis ndahaŋ ti ni tèyefiŋ kà ma gani, tə̀ɗəm : « Nday ya ti təzlapay nahkay ni ti zum àkaɗkaba tay a. »

Pakama ge Piyer ya ahi ana mis ni

14 Eslini Piyer ècikaba akaba ndam *asak ndahaŋ kru mahar bəlaŋani na, àhi ma ana mis ya ti tə̀bu eslini ni. Àzlapay kay kay, àɗəm : « Lekʉlʉm ndam *Zʉde akaba lekʉlʉm ya ti kanjəhaɗum a Zerʉzalem ni ɗek, bumi slimi ana ma goro ya nəhi ana kʉli ni : ahàr àɗəm kicʉm ere ye ti agravu ni lala. 15 Lekʉlʉm kə̀ɗəmum bi zum àbu akaɗ nday ndani zla tək, aha ! Nahkay do ; njemdi ambəlmbu ya ge miledʉ mba timey ! 16 Nihi ti pakama ga bay mahəŋgaray pakama ge Melefit Zʉwel ya àɗəm ahaslani ni àbu agravu sawaŋ. Àɗəm ahkado :

17 “Melefit àɗəm : Ka sarta ga mandav ga məlaŋ wuɗak nahəma,

anəbəkiaya Məsuf goro àki ke mis a ɗek.

Nahkay bəza gekʉli zawalani akaba walani atəhəŋgri ma goro ana mis ;

dagwá gekʉli etipi zlam ya ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni ;

medewél gekʉli day kisim emiziɗekivu ka tay kay.

18 Iy nahkay, ka sarta gani nani anəbəkiaya Məsuf goro

ka ndam məgru tʉwi zawalani akaba walana ɗek,

mək atəhəŋgri pakama goro ana mis.

19 Eslini anagray zlam ya ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni kay agavəla akaba ka haɗ :

mis etipi mimiz, aku akaba azək dʉl-dʉl.

20 Fat amaslaɗay va do, emigi ləvəŋ ;

kiyi day emigi ndizeni akaɗa mimiz.

Zlam gani nani amagrava nahəma,

vaɗ ga Bay geli ara wuɗak.

21 Eslini ti ku way way do àzala slimi ga Bay geli a ti

Melefit amahəŋgay naŋ.” * »

22 Piyer àhi ana tay keti, àɗəm : « Ndam *Izireyel, bumi slimi ana ma goro ya ti nəhi ana kʉli ni. Lekʉlʉm ɗek kə̀səruma, Yezu zal Nazaret ni ti Melefit àɗəfiki ana kʉli ti àzaba naŋ ga məgri tʉwi gayaŋ a. Àɗafaki ti àna magray tʉwi gərgərani kay ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo, àvi ana Yezu ni. 23 Maslaŋa gani nani ti zlam àgrakiva akaɗa ge Melefit ya ti àɗəm ahaslani na, aɗaba Melefit ti àsəra zlam ya amagravu na ɗek. Lekʉlʉm kìjiŋʉma naŋ a àna məgəsi naŋ ana ndam ya tə̀gəskabu ma ge Melefit do na, ti tâkaɗfəŋ naŋ kà təndal. 24 Ay Yezu àra àməta nahkay ti Melefit àhəŋgaraba naŋ a, àzaba naŋ a daliya ge kisim ni ba. Melefit àgray nahkay ti mə̀səra njəɗa ge kisim ni àhəca ga məgəs Yezu a. 25 Nahkay Devit àɗəmkia ma a wakita ba, àɗəm ahkado :

“Nìpia Bay Melefit goro kəlavaɗ ka ma goro a,

naŋ àbu ka ahar ga ɗaf kà gəvay goro ti nə̀gəgər ba.

26 Nahkay məɓəruv goro amər dal-dal,

nidi limis àna məmərani daya.

A vu goro bu ɗek nə̀səra Melefit amara məgru sulum gayaŋ.

27 Bay goro Melefit, nə̀səra akəmbrəŋ nu e kisim bu do ;

ti mis gayak *njəlatani ezi ti, akavay divi gani do.

28 Kə̀ɗəfukia divi ya ti nəŋgət sifa àna naŋ na ;

anəmərvu dal-dal aɗaba nak kə̀bu akaba nu.” † »

29 Piyer naŋ àbu aɗəmoru ma gayaŋ ni nahkay ti àhi ana tay ahkado : « Bəza ga mmawa, ahàr àɗəm nəhi ma gani ana kʉli vay-vay : bəŋ ga bəŋ geli Devit ti àməta, tìleba naŋ a àndava. Ku kani nəŋgu ni mindiviŋ gayaŋ àbu a kəsa geli bu. 30 Ay Devit ti naŋ bay məhəŋgri *pakama ge Melefit ana mis. Àsəra Melefit àmbaɗia, àhi ahkado : “Biliŋ e kiɗiŋ ga bəza huɗ gayak bu aməzum bay gayak.” ‡ 31 Nahkay wuɗaka ere gani agravu ti àsəra : àsəra *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni aməmət mək amaŋgaba e kisim ba. Àra àsəra ti àɗəmki ma ke Krist, àɗəm :

“Melefit àmbrəŋ naŋ e kisim bu ndo, vu gayaŋ èzi ndo daya.” §

32 « Yaw Yezu gani ya ti nəzlapiki ana kʉli ni ti Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba. Leli ndahaŋ ni ɗek magray sedi gani tata. 33 Bəŋani Melefit àzoru naŋ agavəla, àfəkaɗ naŋ kà ahar ga ɗaf gayaŋ, mək àvi Məsuf gayaŋ Njəlatani akaɗa gayaŋ ya ti àhi ahaslani ni. *Məsuf Njəlatani gani nani ti Yezu àbəkia ke leli a. Nahkay ere ye ti kipʉm akaba kicʉm ni ti tʉwi gayaŋ. 34 Devit ti Melefit àzoru naŋ e melefit vu ndo. Naŋ naŋani àna ahàr gayaŋ àɗəm :

“Bay geli Melefit àhi ana bay goro : Njəhaɗa gwar kà ahar ga ɗaf goro a, a məlaŋ ga gəɗakani va.

35 Ndam ezir gayak ti anabəhaɗ tay kè meleher gayak

akaɗa ga zlam ga bay ya abəki asak ni, ti kə̂cəlki ka tay.” *

36 « Nahkay ahàr àɗəm lekʉlʉm ndam Izireyel ɗek kə̂sərum lala zlam gani ge jiri : Yezu gani ya kə̀kaɗum naŋ àna *madarfəŋ naŋ kà təndal nahəma, naŋ Bay gəɗakani ya Melefit àslərbiyu ni, Melefit àdaba naŋ a, ègia Krist a. »

37 Nday nakəŋ tàra tìcia ma ge Piyer na ti ɓəruv àtikaba ana tay a. Eslini tìhindifiŋa kè Piyer a akaba ndam asak ndahaŋ na, tə̀ɗəm : « Bəza ga mmawa, nihi ti magray ahəmamam ? » 38 Piyer àhəŋgarfəŋ, àhi ana tay ahkado : « Mbatumkaba majalay ahàr gekʉli a, ku way way do *tâbaray naŋ àna *slimi ga Yezu Krist. Nahkay ti Melefit ambərfəŋa zlam magudarani gekʉli ni kè kʉli a. Aməvi Məsuf Njəlatani gayaŋ ana kʉli daya. 39 Ere gani nani ti Melefit àɗəm aməvi ana kʉli akaba ana bəza gekʉli. Aməvi ana ndam ya tə̀biyu driŋ ni daya. Bay Melefit geli aməvi ana mis ya ti amazalakabu tay ni ɗek. »

40 Eslini Piyer àhi ma ndahaŋ gəgərani ana tay kay, awayay ti təgəsiki. Àhi ana tay : « Gəsumkabá ti Melefit mâhəŋgay kʉli, sləkumkiba ka ndam magudar zlam ye e hini vu na ! » 41 Eslini mis ndahaŋ kay e kiɗiŋ gatay bu tə̀gəskabá ma ge Piyer na. Tàra tə̀gəskabá ma gayaŋ na ti ndam asak ni tàbaray tay. Ka fat gani nani mis agray dəbu mahkər tə̀hurkiviya àkiva ka ndam məfəki ahàr ka Yezu na.

Manjəhaɗ ga ndam məfəki ahàr ka Yezu

42 Ndam məfəki ahàr ka Yezu ni ɗek tə̀bu tici ere ye ti ndam *asak təcahi ana tay ni kəlavaɗ ; tə̀bu təcakalavu ka ahar bəlaŋ, tə̀bu təzumkabu zlam ka ahar bəlaŋ, tə̀bu tahəŋgalay Melefit ka ahar bəlaŋ daya. 43 Ndam asak ni tə̀bu tagray zlam gərgəri kay ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni àna njəɗa ge Melefit. Nahkay mis ni ɗek aŋgwaz awər tay. 44 Ndam məfəki ahàr ka Yezu ni ɗek tanjəhaɗ ka ahar bəlaŋ, zlam gatay day ɗek mebeɗekabani ka ahar bəlaŋ. 45 Təsəkumoru vədaŋ gatay akaba zlam gatay ndahaŋ gərgərani ; tedevu siŋgu gani, ku way way do tədi ka wudəra gayaŋ. 46 Kəlavaɗ nday tə̀bu təcakalavu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu ka ahar bəlaŋ. A magam day tə̀bu təzumkabu zlam ka ahar bəlaŋ. Nday tə̀bu təzumkabu zlam nahkay ti àna huɗ bəlaŋ àna məmərani. 47 Tə̀bu tazləbay Melefit kəlavaɗ daya. Nahkay ere ye ti tagray ni ɗek àɓəlafəŋ kè mis ɗek. Eslini Bay geli ahəŋgakivu mis ndahaŋ kəlavaɗ, abəkiviyu tay ka ndam məfəki ahàr ndahaŋ ni.

3

Piyer ahəŋgaraba zal dəra

1 Ga məlafat a vaɗ nahaŋ àna njemdi mahkər nahəma, ata Piyer nday ata Zeŋ tə̀bu takoru a *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu ga mahəŋgalay Melefit, aɗaba sarta gani ènjia. 2 Zal nahaŋ àbu manjəhaɗani kà gəvay ga ahay gəɗakani ge Melefit ni, kà mahay ya ti təzalay Mahay Maɓəlani ni. Zal nani ti tìwieya naŋ dərana, àsawaɗay koksah. Kəlavaɗ mis təzoru naŋ, tafəkaɗ naŋ eslini ga mahəŋgalafəŋa zlam kè mis ya təhuriyu a ahay gəɗakani ge Melefit ni vu na. 3 Naŋ nakəŋ àra èpia ata Piyer nday ata Zeŋ a tawayay təhuriyu a ahay gəɗakani ni vu ti, àhəŋgalafəŋa zlam kà tay a. 4 Ata Piyer nday ata Zeŋ tàra tìcia ma gayaŋ na ti tə̀bəki eri ndekwa ndekwa, mək Piyer àhi ahkado : « Mənjaləŋ kè leli ! » 5 Nahkay zal nakəŋ àmənjaləŋ kà tay lala, aɗaba àhi ana ahàr ara aŋgətfəŋa zlam kà tay a. 6 Ay ti Piyer àhi ahkado : « Siŋgu àfu bi, gru day àfu bi, ay ere ye ti àfu ni ti nəvuk : àna *slimi ga Yezu *Krist zal Nazaret ni ti cikaba, kâsawaɗay ! » 7 Àra àhia ma na nahkay ti àgəs ahar ga ɗaf ga zal dəra ni ga mezefteba naŋ a. Piyer àra àgəs ahar gayaŋ na ti asak ga zal dəra ni tìgia njaŋ-njaŋana hʉya. 8 Nahkay zal dəra ni ècikaba cəkwaɗ mək àsawaɗay. Eslini naŋ nakəŋ àhuriyu a dalaka ga ahay gəɗakani ge Melefit ni vu nday akaba ata Piyer nday ata Zeŋ. Ka ya ti ahuriyu a dalaka ni vu ni ti ahəroru agavəla, azləboru Melefit hihi. 9 Ka ya ti naŋ àbu asawaɗay, azləbay Melefit nahkay ni ti mis ye eslini ni ɗek tìpia naŋ a. 10 Tàra tìpia naŋ a ti tə̀səra naŋ a lala : naŋ zal ya ti ànjəhaɗ kà gəvay ga ahay gəɗakani ge Melefit ni kà mahay ya təzalay Mahay Maɓəlani ni, naŋ ya àhəŋgalafəŋa zlam kè mis a ni. Tàra tə̀səra naŋ a, tìpia ere ye ti àgrakivu na ti, àgria ejep ana tay a, àsia aŋgwaz ana tay a dal-dal daya.

Piyer ahi ma ana mis a dalaka ga ahay gəɗakani ge Melefit ni bu

11 Eslini zal nakəŋ àsləkafəŋa kà ata Piyer nday ata Zeŋ a do. Nahkay mis ni ɗek tàcuhwakioru ka tay, tèveliŋ tay aɗaba ere ya tìpi ni àgria ejep ana tay a dal-dal. Nday a dalahay ya təzalay Dalahay ga Salomoŋ ni bu. 12 Piyer àra èpia mis na nahkay ti àhi ma ana tay, àɗəm ahkado : « Ndam *Izireyel, ere ye ti àgravu ni ti kəgrum ejep gani ti kamam ? Kəmənjumləŋ ana leli nahkay ti kamam ? Kə̀humi ana ahàr leli màhəŋgaraba zal hina ti àna njəɗa geli geleni aw ? Tək day ti kə̀humi ana ahàr Melefit àhəŋgaraba naŋ a ti aɗaba leli màɓəlafəŋ kà naŋ palam aw ? 13 Melefit ti naŋ Melefit ga Abraham, Melefit ga Izak, Melefit ge Zekʉp, Melefit ga ata bəŋ geli ɗek. * Naŋ gani àgray ti zal hini mâŋgaba aɗaba awayay ti mis tâzləbay Yezu bay məgri tʉwi ni. Ay lekʉlʉm ti kə̀gəsumi naŋ ana ndam ga ŋgumna, mək ka ya ti Pilet awayay afəkaɗ naŋ ni ti kə̀humi àfəkaɗ naŋ ba. 14 Lekʉlʉm kàwayum ti tâfəkaɗi Bay *njəlatani jireni ni ana kʉli ndo ; kàwayuma ti tâfəkaɗi maslaŋa ya ti àbazl mis ni ana kʉli sawaŋ. 15 Yezu ti naŋ Bay məvi sifa ana mis ni, ay tàkaɗ naŋ ti ka mawayay gekʉli. Tàra tàkaɗa naŋ a ti Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba. Àhəŋgaraba naŋ a ti leli mìpia, magray sedi gani. 16 Leli ti məfəki ahàr ka Yezu, magray tʉwi àna slimi gayaŋ, aɗaba naŋ ti njəɗa àfəŋ. Yezu awayay ti mis tâzləbay naŋ, nahkay àhəŋgaraba zal hina. Lekʉlʉm ɗek kə̀səruma zal hina, kìpʉma ere ye ti àgrakivu na. Iy, zal hini ègi njalaŋ-njalaŋani kè meleher gekʉli ti aɗaba leli mə̀fəkia ahàr ka Yezu a.

17 « Bəza ga mmawa, nə̀səra ere ye ti kə̀grumi ana Yezu lekʉlʉm akaba gəɗákani gekʉli na kə̀grum ti aɗaba kə̀sərum Yezu naŋ way ndo palam. 18 Ay kwa ahaslani Melefit àhibiya ana ndam mahəŋgaray *pakama gayaŋ na ɗek, ahàr àɗəm *Krist acakay daliya kwa, mək nday day tə̀hi pakama gani ana mis. Pakama ge Melefit nani ya àɗəmki ke Krist ni àgrava eɗeɗiŋ a. 19 Ègia nahkay ti mbatumkaba majalay ahàr gekʉli a, dəguma afa ge Melefit a. Nahkay ti ambərfəŋa zlam magudarani gekʉli ni kè kʉli a. 20 Bay geli aməvi sarta ga məpəsabana ana kʉli, aməsləribiyu Yezu *Bay gəɗakani ya amara ni ana kʉli. Yezu ti Melefit àdiaba naŋ ana kʉli a kwa ahaslana. 21 Ahàr àɗəm mânjəhaɗ a huɗ melefit bu hayaŋ duk abivoru ana sarta ya ti Melefit amagraya zlam a ɗek mʉwena ni kwa. Kwa ahaslani Melefit àhibiya pakama gana ana ndam njəlatani ya tàhəŋgaray pakama gayaŋ na, nday day tə̀hi pakama gani ana mis. 22 Nahkay kwa ahaslani Mʉwiz àhi ana ndam Izireyel ahkado : “Bay Melefit aməsləribiyu bay mahəŋgaray *pakama gayaŋ nahaŋ ana kʉli akaɗa nu. Bay nani ti amələbu bəlaŋ e kiɗiŋ ga bəza ga məŋ gekʉli bu. Pakama gayaŋ ya aməhi ana kʉli ni ɗek ti akəbumi slimi lala. 23 Maslaŋa ya ti aməbi slimi do ni ti ahàr àɗəm tâgaraba naŋ e kiɗiŋ ga ndam ge Melefit ba, tâkaɗ naŋ.” † 24 Ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ni ɗek tə̀ɗəmkibiyu ma ka zlam ya àgravu ka sarta geli na. Ànjəki kwa ke Semiyel, àbivoru ana nday ndahaŋ ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit ni ɗek. 25 Pakama ge Melefit ya ndam mahəŋgaray pakama gayaŋ tə̀ɗəmbiya, Melefit àɗəm anagray zlam ni ti, àgria zlam gana ana kʉli eɗeɗiŋ a. Lekʉlʉm day ja gekʉli àkibu ka pakama ya ti Melefit *àwəlkabu akaba ga ata bəŋ ga bəŋ gekʉli ni. Melefit àhi ana Abraham ahkado : “Anəgri sulum goro ana jiba gərgərani ga haɗ ni ɗek. Anəgri ana tay ti àna bəza huɗ gayak.” ‡ 26 Bay məgri tʉwi ana Melefit ya Mʉwiz àɗəmkibiyu ma ni ti, Melefit àŋgazliaya naŋ ana kʉli a enjia. Àsləribiyu naŋ ana kʉli ti mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli akaba ti mə̂mbatikaba majalay ahàr magədavani na ana kʉli a ɗek. »

4

Gəɗákani ga ndam Zʉde tagrafəŋa seriya kà ata Piyer nday ata Zeŋ a

1 Ka ya ti ata Piyer ata Zeŋ tə̀bu təzlapi ana mis nahkay ni ti ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba bay ga ndam majəgay *ahay gəɗakani ge Melefit ni akaba ndam *Sedʉseyeŋ ni tə̀rəkia ka tay a. 2 Nday nakəŋ tə̀zumkia ɓəruv ka ndam *asak ga Yezu cʉeni na aɗaba nday tə̀bu təcahi zlam ana mis, tə̀hi ana tay Yezu àŋgaba e kisim ba, mis taŋgaba e kisim ba tata daya. 3 Eslini tə̀ɗəm tə̂gəs ndam asak cʉeni ni, tə̂biyu tay a daŋgay vu, aɗaba məlakarawa ègia, sarta àbi ga magrafəŋa seriya kà tay a bi. Nahkay tə̀gəs tay, tə̀biyu tay a daŋgay ni vu, tàndəhaɗviyu hundum. 4 Ay ti mis dal-dal e kiɗiŋ ge mis ya tìci pakama ga ndam asak ni bu tə̀fəkia ahàr ka Yezu a. Nahkay ndam məfəki ahàr ka Yezu ni tə̀sagakivu, nday ɗekeni tàgray mis dəbu zlam.

5 Hajəŋ gani zla nahəma, bəbay ga ndam *Zʉde akaba gəɗákani gatay akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni tə̀cakalavu a Zerʉzalem. 6 E kiɗiŋ gatay nani bu nahəma, Anna naŋ gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, Kayif, Zeŋ, Eleksender, akaba ndam ga huɗ ahay ga ndam gəɗákani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ɗek. 7 Nday nakəŋ tàra tə̀cakalava nahkay nahəma, tə̀həlbiyu ata Piyer ata Zeŋ kè meleher gatay. Tàra tìnjia àna tay a ti nday nakəŋ tìhindifiŋa ma kà tay a, tə̀hi ana tay ahkado : « Kàhəŋgarumaba mis a ti àna njəɗa ga way ? Way àvi divi gani ana kʉli way ? » 8 Eslini njəɗa ga *Məsuf Njəlatani èsliva a vu vu ana Piyer a, mək àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm : « Lekʉlʉm bəbay akaba lekʉlʉm gəɗákani ni, 9 kìhindʉmfiŋa ma kè leli a àki ka zlam sulumani ya mə̀gri ana zal dəra ni, kə̀ɗəmum ahəmamam màhəŋgaraba naŋ a ni mam ? 10 Tamal kìhindʉmfiŋa kè leli a nahkay nahəma, lekʉlʉm ɗek akaba ndam *Izireyel ɗek sərumki : maslaŋa ya àŋgaba, naŋ hi kè meleher gekʉli ni ti, màhəŋgaraba naŋ a ti àna *slimi ga Yezu *Krist zal Nazaret, aɗaba naŋ ti njəɗa àfəŋ. Naŋ gani ti lekʉlʉm kàdarumfəŋa kà təndal a àməta, ay ti Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba. 11 Yezu ti Melefit àɗəmkia ma a Wakita gayaŋ ni ba. Ma ge Melefit ya àɗəmki ni ti nihi :

“Akur nahaŋ àbu ti lekʉlʉm ndam mələm ahay

kàwayum magray tʉwi àna naŋ ndo.

Ay ti akur gani nani ègia akur ya akay ahay na ɗek sawaŋ.” *

12 « Melefit ahəŋgay mis ti si àna naŋ kwa ; do ni ti àdaba maslaŋa nahaŋ a duniya ba ga mahəŋgay mis àna naŋ a ndo. »

13 Ndam magray seriya ni tàra tìcia pakama ga ata Piyer ata Zeŋ na ti, àgria ejep ana tay a, aɗaba tìpi ti nday mis nahkay, tə̀cahay zlam ndo daya. Tə̀səra tay a nday ndam ya tàɗəbay Yezu ni. 14 Ay ti tìpi maslaŋa ya àŋgaba ni naŋ jika kà gəvay gatay nahəma, tə̀ŋgət ma ga məhəŋgrifəŋani ana tay ndo. 15 Tə̀sər ere ye ti təhəŋgrifəŋ ana tay ni va do ni ti, tə̀ɗəm tə̂həliyu tay e mite vu. Tàra tə̀həlaya tay a ti ndam magray seriya ni tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu, 16 tə̀ɗəm ahkado : « Məgri mam ana tay mam ? Ndam Zerʉzalem ɗek tə̀səra nday tàgra ere ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni kè eri ge mis a ɗek. Nahkay ŋgay tàgray ndo ni ti mə̀ɗəm koksah. 17 Mawayay ti pakama gani òru kama va ba nahəma, məcumfəŋa tay kà macali slimi ana maslaŋa nana. Ku way way do tə̀hi ma gani ba ; tamal tə̀hia ana maslaŋa ti amatraɓ tay. »

18 Tàra tìndeveriŋa zlapay gatay na ti tə̀zalay ata Piyer nday ata Zeŋ, tə̀ləgi ana tay, tə̀hi ana tay ahkado : « Kàcalumi slimi ana Yezu ba, kàcahumi zlam ana mis àna *slimi ga Yezu ba daya. » 19 Eslini ata Piyer ata Zeŋ tə̀həŋgrifəŋ ana tay, tə̀ɗəm : « Zlam jireni kè meleher ge Melefit ti, məgəsiki ma ana Melefit tək məgəsiki ma ana kʉli sawaŋ aw ? Lekʉlʉm lekʉlʉmeni dʉmkaba ma gana. 20 Leli ti mìsliki məmbrəŋ məhi ere ye ti mìpi akaba mìci ni ana mis koksah. » 21 Ndam magray seriya nakəŋ tə̀ləgi ana tay keti, mək tə̀mbrəŋ tay. Nday gani tə̀ŋgət divi ga matraɓ tay ndo, aɗaba ndam ga kəsa ni ɗek tə̀bu tazləbay Melefit azuhva ere ye ti àgravu ni. 22 Maslaŋa ya ti tàhəŋgaraba naŋ a, àgri ejep ana mis ni ti vi gayaŋ àtama vi kru kru faɗana.

Ndam məfəki ahàr ka Yezu tahəŋgalay Melefit

23 Gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ndahaŋ ni tàra tə̀mbrəŋa ata Piyer ata Zeŋ a ti, ata Piyer ata Zeŋ nakəŋ tə̀rəkioru ka ndam gatay, mək tàŋgəhaɗi ma ga ndam ge seriya ya tə̀hi ana tay ni ɗek ana tay. 24 Tàra tìcia ma gatay na ti ndam məfəki ahàr ka Yezu ni ɗek ma gatay bəlaŋ, tàhəŋgalay Melefit, tə̀ɗəm ahkado : « Bay geli, bay ya ti àgraya huɗ melefit a, haɗ a, dəluv gəɗakana akaba zlam gatayana ɗek ni ti nak. 25 Nak kàgray ti bəŋ geli Devit bay məgruk tʉwi ni mâzlapay àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani ni. Devit àɗəm :

“Ndam ga haɗ gərgərani tagray zlabay ti kamam ?

Jiba gərgərani təɗəgəzlki ahàr ka zlam masakani ti kamam ?

26 Bəbay gəɗákani ga haɗ ni tə̀wəlva ga makaɗvana,

bəbay ndahaŋ ni day tə̀cakalava ka ahar bəlaŋ,

nday ɗekeni tawayay takaɗfəŋva kà Bay geli akaba *Krist Bay gayaŋ ya àdaba ni.” †

27 « Nahkay bay *Erot akaba Pons Pilet tə̀cakalava eɗeɗiŋ a kəsa hini ba akaba ndam ga haɗ ndahaŋ akaba ndam jiba Izireyel a. Tə̀cakalavu ti àkivu ka Yezu Bay njəlatani ya agruk tʉwi ni, naŋ Krist Bay ya kàdaba ni. 28 Tàgray nahkay ti tàgra ere ye ti nak kawayay na ɗek. Kwa ahaslani kə̀ɗəmbiyu àna njəɗa gayak amagravu. 29 Nihi ti tə̀ɗəm atatraɓ leli nahəma, nak Bay geli bi slimi ana pakama gatay ni lala. Vi njəɗa ana leli ndam məgruk tʉwi ni ga məhi pakama gayak ana mis, aŋgwaz àwər leli ba. 30 Ŋgazli njəɗa gayak ana mis, həŋgaraba mis a, gray zlam gərgərani ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni àna slimi ga Yezu Bay njəlatani ya agruk tʉwi ni ti. » 31 Tàra tìndeveriŋa mahəŋgalay Melefit a ti məlaŋ gatay ya tə̀cakalavu eslini ni àdaɗay, Məsuf Njəlatani àvikivu njəɗa ana tay dal-dal, mək nday nakəŋ tə̀ɗəmoru ma ge Melefit vay-vay, aŋgwaz àwər tay ndo.

Ndam məfəki ahàr ka Yezu tebeɗekabu zlam gatay ka ahar bəlaŋ

32 Ndam məfəki ahàr ka Yezu ni nday ɗek akaɗa mis bəlaŋ, majalay ahàr gatay bəlaŋ, məɓəruv gatay day bəlaŋ. Nahkay maslaŋa ya ti aɗəm zlam gayaŋ ni gayaŋ gayaŋani ti àbi. Zlam gatay ni ɗek tèbeɗekabu ka ahar bəlaŋ sawaŋ. 33 Melefit àvi njəɗa dal-dal ana ndam *asak ga Yezu ga məɗəmoru pakama àki ka Bay geli Yezu, gayaŋ ya àmət mək àŋgaba e kisim ba ni. Melefit àgri sulum gayaŋ dal-dal ana tay daya. 34 E kiɗiŋ ga ndam məfəki ahàr ka Yezu ni bu ni, maslaŋa ya ti araŋa àhəci naŋ ti àbi. Aɗaba ndam ya ti vədaŋ gatay tə̀bu ahkay do ni ahay gatay tə̀bu ni tə̀səkumoru tay, mək tə̀həlbiyu siŋgu gani, 35 tàbəhaɗ afa ga ndam asak ga Yezu ni. Tàbəhaɗa ti ku way way do ere ye ti àhəci naŋ ni ti tədi ga wudəra gayaŋ. 36 Zal nahaŋ àbu, slimi gani Zʉzef, zal *Levi, tìwi naŋ e Sipir. Ndam asak ga Yezu təzalay naŋ Barnabas, awayay aɗəmvaba « Maslaŋa ya avi njəɗa ana mis ni. » 37 Zal nani àsəkumoru vədaŋ gayaŋ, mək àhəlbiyu siŋgu gani, àbəhaɗ afa ga ndam asak ga Yezu ni.

5

Ata Ananiyas nday ata Safira

1 Zal nahaŋ àbu slimi gani Ananiyas, slimi ga wal gani ti ni Safira. Àsəkumoru vədaŋ gayaŋ, wal gani ni day àwayikia. 2 Àra àsəkumoya ti àdafəŋa siŋgu gana wal gayaŋ ni day àgəsikia, mək àhəlbiyu məgəjəni gani, àbəhaɗ afa ga ndam *asak ga Yezu ni. 3 Àra àbəhaɗa siŋgu na ti Piyer àhi : « Ananiyas, *Seteni àhurukviyu a məɓəruv vu ti kamam ? Kàsəkaɗia malfaɗa ana Məsuf Njəlatana, kadafəŋa siŋgu ga vədaŋ ya kə̀səkumoru na. 4 Vədaŋ ya kə̀səkumoru ni ti gayak, siŋgu ya kə̀ŋgət àna naŋ ni gayak daya do aw ? Kàjalaki ahàr ka magray zlam nahkay hi ti kamam ? Malfaɗa ya kàsəkaɗ ni ti kàsəkaɗi ana mis hihirikeni do, kàsəkaɗi ti ana Melefit. » 5 Ananiyas nakəŋ àra ècia ma ge Piyer na ti àzum mədəɗani məmətani kwiyah-kwiyah. Mis ɗek ya tìcia ere ye ti àgrakivu na ti aŋgwaz àwəra tay a dal-dal. 6 Eslini bəza dagwa tàzay kisim gani, tàkambah, mək tòru tìli.

7 Agray njemdi mahkər kələŋ gani nahəma, wal gani àra. Wal ni àsər ere ye ti àgrakivu ka zal gayaŋ ni do. 8 Piyer àhi ahkado : « Siŋgu ya kə̀ŋgətum àna vədaŋ ni ti nahkay hi eɗeɗiŋ aw ? » Wal ni àhəŋgrifəŋ, àhi : « Iy nahkay gani eɗeɗiŋ. » 9 Piyer àhi : « Kə̀ɗəmum kəgosum Məsuf ga Bay geli ti ahəmamam ? Bay slimi, ndam ya ti tìli kisim ga zal gayak ni nday tə̀bu a mahay bu tahəraya. Tara tazay kisim gayak, takoru tili daya. » 10 Piyer àra àhia ma nahkay ti wal ni àzum mədəɗani məmətani kwiyah-kwiyah kè meleher ge Piyer hʉya. Eslini bəza dagwa ni tàhəraya, tə̀di ahàr ana kisim gani mək tàzay, tòru tìlifiŋiyu kà gəvay ga zal gani ni. 11 Ndam məfəki ahàr ka Yezu ni akaba mis ndahaŋ ya tìcia ere ya àgravu na ti nday ɗek tàgra aŋgwaz a dal-dal.

Ndam asak ga Yezu tagray zlam ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni

12 Ka sarta nani ti ndam *asak ga Yezu ni tàgray zlam ya ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni kay kè meleher ge mis. Zlam nday nani àɗəfiki njəɗa ge Melefit ana mis. Ndam məfəki ahàr ka Yezu ni ɗek tə̀bu təcakalavu ka ahar bəlaŋ a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu kəlavaɗ. Təcakalavu ti a dalahay ya təzalay Dalahay ga Salomoŋ ni bu ni. 13 Mis ndahaŋ ya tə̀fəki ahàr ka Yezu ndo ni tagray aŋgwaz ga məhurkiviyani ka tay. Akaba nani ɗek mis tə̀bu tacalfəŋ kà ndam məfəki ahàr ka Yezu ni, tə̀ɗəm nday ndam sulumani. 14 Kəlavaɗ mis ndahaŋ təsagakivu dal-dal, zawal akaba wál, tə̀fəki ahàr ka Bay geli Yezu, tə̀hurkiviyu ka ndam məfəki ahàr ndahaŋ ni. 15 Nahkay mis tə̀həlbiyu ndam gatay ya tèɓesey do ni e mite vu, tàbəhaɗ ndahaŋ ka slalah, ndahaŋ ka hətav. Tə̀ɗəm bi ka ya ti Piyer akoru gwar eslini ni ti diksi gayaŋ ni asləkakia ka ndam gatay ndahaŋ ya tèɓesey do na ga mahəŋgaraba tay a. 16 Mis dal-dal ga kəsa ndahaŋ ya kà gəvay ga Zerʉzalem ni day tə̀həlbiyu ndam gatay ya tèɓesey do ni akaba ya ti seteni tə̀niviyu ana tay a ahàr vu, tə̀gri daliya ana tay ni. Ndam ya tə̀həlbiyu tay ni ɗek tàŋgaba.

Ndam asak ga Yezu kè meleher ga gəɗákani ga ndam Zʉde

17 Nahkay gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam gayaŋ ndahaŋ ndam *Sedʉseyeŋ ni tìzirey ndam *asak ga Yezu ni, tə̀zumkia ɓəruv ka tay a dal-dal, tə̀ɗəm si tə̂gri zlam ana tay kwa. 18 Eslini tə̀gəs ndam asak ga Yezu ni mək tə̀biyu tay a daŋgay vu kè eri ge mis ɗek. 19 Məlavaɗ àra ègikia ka tay a ahay ga daŋgay ni ba ti, *məslər ge Melefit àzləkaba mahay ga daŋgay na ɗek, àbaya ndam asak ga Yezu na, mək àhi ana tay : 20 « Dəgum a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu, kəhumi pakama ga sifa mʉweni ni ɗek ana mis. » 21 Nday nakəŋ tə̀gəsikia ma gayaŋ ya àhi ana tay na. Dʉ ge miledʉ tòru a dalaka ga ahay gəɗakani ni vu, tə̀njəki ka macahi zlam ana mis.

Nday tə̀bu təcahi zlam ana mis ti gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tìnjia ka məlaŋ magray seriya na akaba ndam gayaŋ a. Tàra tìnjia ti tə̀zalakabu gəɗákani ga ndam *Izireyel ga magray seriya. Nahkay tə̀sləroru mis ga moru məhəlbiyu ndam asak ga Yezu ya tə̀biyu tay a daŋgay vu ni. 22 Nday nakəŋ tòru tìnjʉa a ahay ga daŋgay ni va ti tə̀diviyu ahàr ana tay ndo. Nahkay tàsləkabiya, tàŋgəhaɗi ma gani ana ndam ge seriya ni. 23 Tə̀hi ana tay ahkado : « Mòru mìnjʉa ti mə̀di ahàr ana mahay ga daŋgay ni ɗek məzləkvani lala, ndam majəgay mahay ni ɗek nday jika jika kà mahay ni. Ay ka ya ti màra mə̀zləkaba mahay na ti mə̀diviyu ahàr ana maslaŋa ndo. » 24 Bay ga ndam majəgay ahay gəɗakani ge Melefit ni akaba gəɗákani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tàra tìcia ma na nahkay ti tə̀sər ere ye ti tagray ni do. Tə̀ɗəm ahkado : « Nihi ti məŋ ga mam àgravu ni mam ? » 25 Nday tə̀bu təzlapay nahkay ti maslaŋa nahaŋ ènjiki tay, àhi ana tay ahkado : « Cʉm day ! Ndam ya ti kə̀bumiyu tay a daŋgay vu ni tə̀biyu təcahi zlam ana mis a dalaka ga ahay gəɗakani ge Melefit ni bu. »

26 Bay ga ndam majəgay ahay ge Melefit ni àra ècia ma na nahkay ti tàsləka akaba ndam gayaŋ a ga məgəsbiyu ndam asak ni. Tòru tə̀gəs tay ti àna njəɗa do, aɗaba aŋgwaz àwərfəŋa tay kè mis na ; tə̀ɗəm : « Bi mis ni etizligi leli àna akur. » 27 Tàra tə̀gəsbiya tay a ti tàbəhaɗ tay kè meleher ga ndam magray seriya ni, mək gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni àləgi ana tay, 28 àhi ana tay ahkado : « Mə̀hia ana kʉli a kàcahumi zlam ana mis àna slimi ga zal nani ba simiteni ti, ay nihi ti lekʉlʉm kàcahumia ma na ana ndam Zerʉzalem a ɗek. Nahkay ti kawayum mis tə̂ɗəm màkaɗ naŋ ti leli zla do aw ! » 29 Eslini Piyer akaba ndam asak ndahaŋ ni tàhəŋgarfəŋ, tə̀ɗəm : « Ahàr àɗəm tîciiki ma ana Melefit mâtama ya ticiiki ma ana mis na. 30 Melefit ga ata bəŋ ga bəŋ geli ni àhəŋgaraba Yezu e kisim ba, naŋ ya ti lekʉlʉm kə̀kaɗum naŋ àna *madarfəŋ naŋ kà təndal ni. 31 Àra àhəŋgaraba naŋ a ti àzoru naŋ agavəla, àfəkaɗ naŋ kà ahar ga ɗaf gayaŋ ka məlaŋ ga gəɗakani ni. Melefit àgray ti Yezu nakəŋ mîgi Bay ge mis ɗek akaba Bay mahəŋgay mis ɗek. Awayay ti ndam Izireyel tâmbatkaba majalay ahàr gatay a ti mə̂mbərfəŋa zlam magudarani gatay na kà tay azuhva Yezu a. 32 Leli mə̀səra zlam gani nday nani àgrava eɗeɗiŋ a, magray sedi gani tata. *Məsuf Njəlatani agray sedi gani daya, Melefit àvia Məsuf gani nana ana ndam ya təgəsiki ma na. »

33 Ndam magray seriya ni tàra tìcia ma ga ndam asak ga Yezu na ti, tə̀zumkia ɓəruv ka tay a dal-dal, tawayay mabazl tay. 34 Ay ti zal Feriziyeŋ nahaŋ àvu e kiɗiŋ gatay bu slimi gani Gemeliyel, naŋ bay məsər Wakita ge Melefit. Mis ɗek təgəs ma gayaŋ. Eslini naŋ nakəŋ ècikaba jik e kiɗiŋ ga ndam magray seriya ni ba, àɗəm tə̂həliyu ndam asak ni e mite vu day. 35 Tàra tə̀həliya tay a ti naŋ nakəŋ àhi ana ndam magray seriya ni ahkado : « Ndam Izireyel, ɗəgəzlumki ahàr lala ka zlam ya ti mara məgrumi ana ndam nday nani ni. 36 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba àpəsa vi a ɓal Tewdas àhəraya àɗəm naŋ gəɗakani. Nahkay mis àgray diŋ diŋ faɗ tàɗəba naŋ a. Ay tàra tàkaɗa naŋ a ti ndam gayaŋ ya tàɗəbay naŋ ni ɗek tèdeva, pakama gani àndav nahkay. 37 Kələŋ gayaŋ ka sarta ga macal mis nahəma, Zʉdas zal Gelili ni àhəraya, àhəla mis a dal-dal tàɗəba naŋ a. Naŋ day tàra tàkaɗ naŋ a ti ndam ya tàɗəbay naŋ ni ɗek tèdeva. 38 Nihi ti nəhi ana kʉli nahəma, kìdʉmi slimi ana ndam nday nani va ba, mbrəŋum tay tâsləka. Tigi ti ere ye ti tawayay ni akaba tagray ni tʉwi ge mis hihirikeni nahəma, emebesvu ka ahàr gayaŋ. 39 Ay tigi ti tʉwi ni tʉwi ge Melefit nahəma, ekislʉmki mebeskabana koksah. Kàtəkarum mebeskabana ba, do ni ti bi akəkaɗumfəŋva ti kè Melefit. »

Àra àhia ana tay a nahkay ti nday nakəŋ tə̀gəskabá pakama gayaŋ na. 40 Nahkay tə̀zaliyu ndam asak ni a ahay vu keti, tə̀zləɓ tay mək tə̀ləgi ana tay, tə̀hi ana tay ahkado : « Kàcalumi slimi ana Yezu va ba. » Kələŋ gani tə̀mbrəŋ tay, ti tâsləka. 41 Nahkay ndam asak nakəŋ tàsləka àna məmərana. Tə̀ɗəm Melefit àvi divi gani ana tay ti tə̂cakay daliya azuhva slimi ga Yezu ti aɗafaki ti nday tàɓəlafəŋa kè Melefit a. 42 Nahkay kəlavaɗ nday nakəŋ tə̀bu təcahi zlam ana mis a dalaka ga ahay gəɗakani ge Melefit ni bu akaba a ahay ge mis bu. Tə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis, tə̀ɗəm Krist *Bay gəɗakani ya amara ni ti Yezu.

6

Tədaba mis adəskəla ga məjənaki ndam asak ga Yezu a

1 Nahkay ndam maɗəbay divi ga Yezu təsagakivu. Ka sarta gani nani ti nday ya ti təɗəm ma Gres ni tìcivu akaba nday ya ti təɗəm ma *Hebri ni do. Ndam ya təɗəm ma Gres ni tə̀ɗəm ka ya ti kəlavaɗ tidi zlam ana wál madakway ni ti tàmənjaləŋ ka wál madakway gatay do. 2 Ndam *asak ga Yezu kru mahar cʉeni ni tàra tìcia ma gatay na ti tə̀zalakabu ndam maɗəbay divi ga Yezu ni ɗek, mək tə̀hi ana tay ahkado : « Tamal leli ndam asak ni mə̀mbrəŋa məɗəm ma ge Melefit a, midi zlam ana mis ti, àɓəlay do. 3 Nihi nahəma, bəza ga məŋ geli ni, dumaba zawal adəskəla e kiɗiŋ gekʉli ba. Ahàr àɗəm nday nani ti mis tə̀səra tay a nday mis sulumani, *Məsuf ge Melefit àniviyu ana tay dal-dal, tə̀səra majalay ahàr sulumana. Akədumaba tay a nahəma, aməvi tʉwi ge midi zlam ana mis ana tay. 4 Nahkay leli ti ni amazay sarta geli ɗek ga mahəŋgalay Melefit akaba ga məhi ma gayaŋ ana mis. »

5 Ndam məfəki ahàr ka Yezu ni tàra tìcia ma gatay na ti tə̀gəskabá. Nahkay tə̀daba Etiyeŋ a ; naŋ àfəkia ahàr ka Yezu a dal-dal akaba *Məsuf Njəlatani àniviyu dal-dal daya. Tə̀daba Filip, Prokwar, Nikanor, Timoŋ, Parmenas akaba Nikolas a. Nikolas ti tìwi naŋ a Antiyos ; ègi zal Zʉde migeni. 6 Tə̀daba tay a nahəma, tə̀həlbiyu tay afa ga ndam asak ni. Ndam asak ni tàhəŋgali Melefit ana tay, mək tə̀bəki *ahar ka tay ti Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana tay. 7 Ka sarta nani mis kay tə̀gəskabá pakama ge Melefit ya àɗəmki ka Yezu na, nahkay ndam Zerʉzalem ya taɗəbay divi ga Yezu ni tə̀sagakiva dal-dal. Ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni dal-dal tə̀gəskabá ga məfəki ahàr ka Yezu a daya.

Gəɗákani ga ndam Zʉde təgəs Etiyeŋ

8 Etiyeŋ ti Melefit àgria sulum gayaŋ a, àvia njəɗa dal-dal. Nahkay agray ere ye ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni àna njəɗa dal-dal, agri ejep ana mis. 9 Etiyeŋ naŋ àbu agray nahkay ti mis ndahaŋ tə̀cələŋ ma. Nday gani nani ti ndam ga ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ya təzalay « Ahay ga ndam ya tə̀həlaya tay e eviɗi ba ni. » Nday gani ndam ga kəsa Sireŋ akaba ga kəsa Eleksendri akaba ndam ga haɗ Silisi akaba ga haɗ Azi : tə̀bu tagray gejewi akaba Etiyeŋ. 10 Tə̀bu tagray gejewi ti Etiyeŋ àwəlkia tay ka ma aɗaba àtama tay àna majalay ahàr sulumani ya *Məsuf Njəlatani àvi na. 11 Àra àwəlkia tay ka ma ti nday nakəŋ tə̀səkum mis ndahaŋ ti tə̂ɗəm : « Leli mìcifiŋa naŋ àbu endivi Mʉwiz akaba endivi Melefit. » 12 Nahkay ndam ezir ge Etiyeŋ nakəŋ tə̀bikivu estena ana ndam Zerʉzalem akaba gəɗákani gatay akaba ndam *məsər Wakita ge Melefit ni mək tàdəgaki ke Etiyeŋ nakəŋ cip, tə̀zoru naŋ kè meleher ga gəɗákani ya tagray seriya ni. 13 Tə̀həl ndam ndahaŋ ga masəkaɗki malfaɗa daya. Ndam malfaɗa ni tə̀ɗəm ahkado : « Maslaŋa hini ti naŋ àbu aɗəmki ma magədavani ka *ahay njəlatani ge Melefit ni akaba ke *Divi gayaŋ ya Mʉwiz àbəki ni, àmbrəŋ do. 14 Leli mìcifiŋa àɗəm ahkado Yezu zal Nazaret ni ara embeɗkaba ahay gəɗakani ge Melefit na, ara ambatkaba Divi ya Mʉwiz àɗəfiki ana leli na daya. » 15 Eslini ndam ya tə̀vu manjəhaɗani a ahay ge seriya ni bu ni ɗek tamənjaləŋ ke Etiyeŋ nakəŋ ndekwa ndekwa. Tìpi ti meleher gayaŋ ni ègia akaɗa meleher ga *məslər ge Melefit a.

7

Pakama ge Etiyeŋ ya àɗəm kè meleher ga ndam magrafəŋa seriya ni

1 Eslini gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni èhindifiŋa ma kè Etiyeŋ a, àhi ahkado : « Ma ya ti mis tə̀ɗəmkuk ni ti jiri eɗeɗiŋ aw ? » 2 Etiyeŋ nakəŋ àhəŋgarfəŋ, àɗəm : « Ata baba akaba bəza ga mmawa goro ni, bumu slimi day. Melefit naŋ ya ti leli ɗek mə̀bu mazləbay ni àŋgazlivu ana bəŋ ga bəŋ geli Abraham. Àŋgazlivu ti ka ya ti naŋ ka haɗ Mezopotami, òru ànjəhaɗ ka haɗ Haraŋ faŋ ndo ni. 3 Àhi : “Mbərbu haɗ gayak akaba ndam gayak, ru ka haɗ ya ti anəɗəfukki ni.” * 4 Nahkay Abraham nakəŋ àsləka ka haɗ ga ndam Selde a, òru ànjəhaɗ ka haɗ Haraŋ. Bəŋ ga Abraham àmət eslini. Bəŋani àra àməta ti Melefit àhi ana Abraham mâsləka a Haraŋ a, mâra mânjəhaɗ ka haɗ hini ya lekʉlʉm kə̀kumki ni. 5 Abraham àra ènjia ka haɗ hina ti Melefit àsi haɗ ndo. Ku məlaŋ gʉzit ga micikiani tekeɗi àsi ndo. Ku nahkay nəŋgu ni, àhi : “Anəvuk haɗ ni ɗek, kə̀məta day haɗ ni emigi ga bəza huɗ gayak.” † Ay ka ya ti Melefit àhi ma nani ana Abraham ni ti, Abraham èwi wur faŋ ndo. 6 Pakama ge Melefit ya àhi ni naŋ hi, àhi : “Bəza huɗ gayak atoru tanjəhaɗ ka haɗ ge mis ndahaŋ ; etinjʉa eslina ti etigi eviɗi, atəgri daliya ana tay vi diŋ diŋ faɗ. 7 Ay ti anatraɓ ndam ya ti bəza huɗ gayak atəgri eviɗi ana tay ni. Kələŋ gani bəza huɗ gayak ni atasləka ka haɗ nana, mək atazləbay nu ka məlaŋ hini.” ‡ 8 Melefit àra àhia pakama na ana Abraham a nahkay nahəma, àwəlkabu pakama gayaŋ akaba ga Abraham àna *mekeley kʉɗi. Abraham àra èwia Izak a, wur ni àgra vaɗ a azlalahkər nahəma èkeli kʉɗi. Nahkay day Izak àra èweya Zekʉp a ti èkeli kʉɗi. Zekʉp day àra èweya ata bəŋ ga jiba geli kru mahar cʉeni na ti èkeli kʉɗi ana tay.

9 « Kələŋ gani ata bəŋ ga jiba geli ni tàgrafəŋa solu kà wur ga məŋ gatay Zʉzef a. Nahkay tə̀səkumioru naŋ ana ndam ndahaŋ, mək ndam nday nani tòru àna naŋ ka haɗ Ezip. Ay ti Melefit naŋ àbu akaba naŋ ; 10 àzaba naŋ a huɗ ga daliya gayaŋ ya àgray ni ba ɗek. Melefit àvia majalay ahàr sulumana daya, nahkay ti ègia awəlawa ga *Faroŋ bay ge Ezip na. Nahkay bay Faroŋ nakəŋ àfiyu naŋ bay məgur haɗ gayaŋ ni ɗek akaba huɗ ahay gayaŋ ni ɗek. 11 Eslini lʉwir àdaya ka haɗ Ezip a ɗek akaba ka haɗ Kanaŋ a. Lʉwir àra àdaya nahkay ti, mis tàgra daliya dal-dal ; ata bəŋ ga jiba geli ya ka haɗ Kanaŋ ni tə̀ŋgət zlam məzumani va do. 12 Zekʉp àra ècia *alkama àbu ka haɗ Ezip nahəma, àsləroru bəza gayaŋ ata bəŋ ga bəŋ geli ga məsəkumbiyu alkama. 13 Ka ya ti àsləroru tay ye cʉ nahəma, Zʉzef àɗəfi vu gayaŋ ana bəza ga məŋani ni. Nahkay Faroŋ àra àsəra jiba ge Zʉzef a. 14 Eslini Zʉzef àsləroru mis ti tə̂zibiya bəŋani Zekʉp akaba ndam gayaŋ a. Nday ɗekeni kru kru adəskəla mahar zlam. 15 Nahkay Zekʉp nakəŋ òru ka haɗ Ezip mək àmət eslini. Ata bəŋ ga jiba geli day tə̀mət eslini. 16 Tàra tə̀məta ti tə̀həlbiyu kisim gatay e Sihem mək tə̀biyu e mindiviŋ ga Abraham ni vu. Mindiviŋ nani ti Abraham asəkumfəŋa kà bəza ga Hamor e Sihem àna gru a.

17 « Yaw sarta ya Melefit agray ere ye ti àhi ana Abraham amagray ni enjia wuɗak nahəma, ndam *Izireyel ni tə̀sagakiva, tìgia nday kay ka haɗ Ezip a. 18 Ka sarta gani nani ti tə̀fiya bay nahaŋ ka haɗ Ezip a. Bay nani ti àsər Zʉzef ndo. § 19 Nahkay naŋ nakəŋ àgosay ata bəŋ ga bəŋ geli, àgria daliya ana tay a, àhi ana tay si tâboru bəza gatay ya ka ahar ni tə̂mət. 20 Ka sarta gani nani tìweya Mʉwiz a, naŋ ti Melefit àwaya naŋ a dal-dal. Ànjəhaɗ kiyi mahkər a magam afa ga ata bəŋani. 21 Kələŋ gani tìzligoru naŋ. Tàra tìzligoya naŋ a ti wur dahalay wur ga Faroŋ bay ga haɗ Ezip àdi ahàr mək àzay naŋ, àgal naŋ akaɗa wur ga huɗ gayaŋ. 22 Nahkay ti tə̀cahi məsər zlam ga ndam Ezip ni ɗek. Pakama gayaŋ ya aɗəm ni ɗek mis təgəskabu, tʉwi gayaŋ ya agray ni day àɓəlafəŋ kè mis.

23 « Àra àgra vi a kru kru faɗ nahəma, àɗəm : “Nakoru nəmənjiyu bəza ga mmawa goro ndam Izireyel kwa.” 24 Àra ènjia ti èpi zal Ezip nahaŋ agri daliya àna zal Izireyel. Eslini naŋ nakəŋ èmbikivu ka maslaŋa ya ti təgri daliya ni mək àkaɗ zal Ezip ni ka duwa gani. 25 Àgray nahkay ti awayay ti aɗəfiki ana bəza ga məŋani ni ti tə̂sər Melefit amahəŋgay tay ti àna naŋ, ay ti nday gani tə̀səriki ndo. 26 Hajəŋ gani nahəma, Mʉwiz nakəŋ àdi ahàr ana ndam Izireyel ndahaŋ cʉ, tə̀bu takaɗvu ; naŋ nakəŋ awayay aŋgalabakabu tay. Àhi ana tay : “Ndam goro ni, lekʉlʉm kà məŋ gekʉli ti, kihirʉmvu ti kamam ?” 27 Ay naŋ ya ti agri daliya ana naŋ nahaŋ ni àhi ana Mʉwiz ahkado : “Way àfiyu kur bay magrafəŋa seriya kè leli a way ? 28 Kawayay kəkaɗ nu akaɗa ya kə̀kaɗ zal Ezip nahaŋ eweni ni aw ?” * 29 Mʉwiz àra ècia ma nana nahəma, àcuhway ka haɗ Ezip, òru ka haɗ Madiyaŋ, ànjəhaɗ eslini. Naŋ àbu eslini, àra àda wal a ti, èwifiŋa bəza zawalana cʉ.

30 « Àra àgra vi kru kru faɗ ka ahàr gana nahəma, òru a huɗ gili vu kà həma *Sinayi. Eslini ti *məslər ge Melefit àŋgazlivu a huɗ ga aku ya agəs məŋgəhaf ni bu. † 31 Mʉwiz nakəŋ àra èpia ti àgria ejep a, nahkay awayay ahəɗakfəŋoru ti mîpi lala. Naŋ àbu ahəɗakfəŋoru ti èci dəŋgu ga Bay geli, ahi ahkado 32 “Nu ti Melefit ga ata buk Abraham, Izak akaba Zekʉp.” ‡ Mʉwiz àra ècia ma na ti aŋgwaz àwəra naŋ a dal-dal, àgəgəra, mamənjaləŋani nakəŋ tekeɗi èsliki ndo hʉya. 33 Eslini Bay geli àhi ma keti, àhi ahkado : “Həlaba kimaka gayak a asak ba, aɗaba məlaŋ ya kìcikvù ni ti məlaŋ *njəlatani. 34 Nìpia lala ahəmamam təgri daliya ana ndam goro ka haɗ Ezip na, nìcia tuway gatay a : nahkay nàra ti ga mahəŋgaya tay a. Nihi nak ti ru, nəsləroru kur ka haɗ Ezip.” §

35 « Mʉwiz ti naŋ ya ti ndam Izireyel tàwayay naŋ ndo, tə̀hi ahkado : “Way àfiyu kur bay magrafəŋa seriya kè leli a way ?” * ni. Ay naŋ ti Melefit àslərikaboru naŋ ana tay ti mîgi bay gatay, mîgi bay məhəlaba tay e eviɗi ba daya. Melefit àslərikaboru Mʉwiz ana tay nahkay ti, àhi ma gani ti məslər ge Melefit ya àŋgazlivu a huɗ ga məŋgəhaf ni bu ni. 36 Bay ya ti àhəlaba ndam Izireyel ka haɗ Ezip a ni ti nani Mʉwiz. Àhəlaba tay a ti àna magray zlam magray ejep ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni kay : àgray ka haɗ Ezip, kà Dəluv Ndizeni, akaba ka ya ti nday a huɗ gili bu vi kru kru faɗani ni. 37 Bay ya ti àhi ana ndam Izireyel : “Melefit aməsləribiyu wur ga məŋ gekʉli nahaŋ ana kʉli ga mahəŋgaray pakama ge Melefit akaɗa goro ni” † ti Mʉwiz gani. 38 Ka ya ti ndam Izireyel tə̀cakalavu a huɗ gili bu ni ti, bay ya ti èci ma ga məslər ge Melefit kà həma Sinayi mək àhəŋgri ana ata bəŋ geli ni ti Mʉwiz gani. Bay ya ti Melefit àhi pakama ya avi sifa ana mis ga məhəŋgriani ana leli ni ti naŋ gani. 39 Ay ti ata bəŋ geli ni tìciiki ma ndo, tàwayay maɗəbay naŋ ndo. A majalay ahàr gatay bu ni ti tàwaya maŋgona e Ezip a. 40 Tə̀hi ana *Aroŋ ahkado : “Griaya melefit ndahaŋ ana leli ga mədi kama ana leli a, aɗaba Mʉwiz naŋ ya àhəlababiya leli ka haɗ Ezip a ni ti, mə̀sər ere ye ti àgrakivu ni do.” ‡ 41 Nahkay nday nakəŋ tə̀vəɗaya wur sla mək tìsliŋi zlam ana wur sla ni, ègia pəra gatay a. Tə̀gri wuməri àna məmərani ana zlam ya nday ndayani tə̀vəɗaya àna ahar gatay a ni. 42 Tàgra nahkay ti Melefit day àmbrəŋ tay ti tə̂gri pəra ana zlam ya ti a huɗ melefit bu ni. Ma gani hini àbu məbəkiani a wakita ga ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit bu nahkay hi :

“Ndam Izireyel, ka ya ti lekʉlʉm kə̀bum a huɗ gili bu vi kru kru faɗ ni ti,

kìsliŋʉmi zlam akaba kə̀grumi sədaga ti, ana nu aw ?

43 Aha, ana nu do ! Ahay miviceni ya kàsawaɗum àna naŋ ni ti

ahay ga Molok, § do ni ti goro do.

Kàsawaɗuma àna pəra gekʉli Refeŋ * ya tə̀zavu ata boŋgur na daya.

Pəra nday nani ti kə̀grumaya ga məhəŋgrioru ahàr ana haɗ ana tay a.

Gekʉli ya kə̀grum nahkay ni ti anagaroru kʉli driŋ kama ga Babiloŋ.” †

44 « Ka ya ti ata bəŋ ga bəŋ geli tə̀bu a huɗ gili bu ni ti tə̀sawaɗa àna zlam ge mivicey ahay ge Melefit àna naŋ a. Mazavu ga ahay gani nani ti Melefit àɗəfikia ana Mʉwiz a mək àhi mâgraya akaɗa gayaŋ ya èpi na. 45 Ahay gani nani ti ata bəŋ ga bəŋ geli tə̀mbribu ana bəza gatay ; bəza gatay ni day tàra àna naŋ ka haɗ hina, Zezʉwi àdi kama ana tay. Tàra tìnjia ti Melefit àgariaba ndam ga haɗ hina ana tay a, mək nday nakəŋ tànjəhaɗ. Nahkay nday tə̀bu àna ahay ge Melefit *miviceni ni duk àbivoru ana sarta ge Devit. 46 Devit ti Melefit àwaya naŋ a dal-dal, nahkay èhindifiŋa divi kè Melefit ga maslamali məlaŋ *njəlatani ana bəza huɗ ge Zekʉp a. 47 Ay maslaŋa ya ti àra àləm ahay ge Melefit ni ti Salomoŋ. 48 Ku tamal àləma nahkay nəŋgu ni, Bay Melefit agavəla driŋ, ànjəhaɗvù a ahay ya mis tə̀ləmi ni bu do. Nahkay zla nahəma maslaŋa nahaŋ àbu, àhəŋgaray pakama ge Melefit, àɗəm :

49 “Bay Melefit àɗəm : Məlaŋ manjəhaɗ goro ti huɗ melefit,

məlaŋ məbəki asak goro ti ni haɗ.

Ahay weley lekʉlʉm kislʉmki mələmuana ana nu a ni weley ?

Məlaŋ goro ya ananjəhaɗ, nə̀pəsaba ni ti weley ?

50 Bay ya àgraya zlam nana ɗek ni ti nu nuani àna ahar goro do aw ?” ‡ »

51 Etiyeŋ àhi ana tay keti : « Lekʉlʉm ti kìcʉm slimi do eɗeɗiŋ ! Lekʉlʉm ti məɓəruv gekʉli magədavani, slimi gekʉli məzləkvani ; lekʉlʉm akaɗa ndam ya tèkeli kʉɗi ana tay ndo ni ! Lekʉlʉm akaɗa ga ata bəŋ ga bəŋ gekʉli ni, kekileŋa kə̀gəsumkabu pakama ga *Məsuf Njəlatani ni do ! 52 Bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya ti ata bəŋ ga bəŋ gekʉli tə̀gri daliya ndo ni ti weley ? Nday gani tàbazla ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ya tə̀ɗəm Bay ge Jiri amara ni. Bay ge Jiri nakəŋ àra ènjia ti kə̀səkumoya naŋ a mək kə̀kaɗuma naŋ a. 53 Lekʉlʉm ti məslər ge Melefit tə̀ɗəfikia *Divi ge Melefit na ana kʉli a, ay ti kə̀bumi slimi ana Divi gani do. »

Takaɗ Etiyeŋ àna mizligi naŋ àna akur

54 Ndam magray seriya ni tàra tìcia ma ge Etiyeŋ na ti tə̀zumki ɓəruv dal-dal, tàhəpəɗ ahar tasl tasl. 55 Ay Etiyeŋ ti *Məsuf Njəlatani èsliva a vu va dal-dal, àmənjoru e melefit vu, èpi məlaŋ maslaɗani ge Melefit akaba Yezu naŋ jika kà ahar ga ɗaf ge Melefit. 56 Àra èpia ti àɗəm ahkado : « Cʉm day, nə̀bu nipi huɗ melefit məzləkvabana, nipi *Wur ge Mis naŋ jika kà ahar ga ɗaf ge Melefit daya. » 57 Ge Etiyeŋ ya naŋ àbu azlapay nahkay ni ti nday nakəŋ tə̀zlah kay kay, tə̀bəviyu ahar e slimi vu der der, mək nday ɗek tàdəgaki ka ahar bəlaŋ, 58 tə̀gəs naŋ, tə̀zaba naŋ a kəsa ba cak. Tàra tàsləkafəŋa àna naŋ kà kəsa na nahkay ti tawayay tizligi naŋ àna akur ga makaɗ naŋ. Ndam sedi ya tìci pakama gayaŋ ni tə̀həlkaba məgudi gatay na, tàbəhaɗfəŋ kà wur dagwa nahaŋ slimi gani Sol ti mâjəgaki. Mək tìzligi Etiyeŋ nakəŋ. 59 Ka ya ti tizligi Etiyeŋ ni ti Etiyeŋ àhəŋgalay Yezu, àɗəm : « Bay goro Yezu, za sifa goro a. » 60 Kələŋ gani àbəhaɗ mirdim grik, àzlah kay kay, àɗəm : « Bay goro, kə̀wəl tay àna seriya àki ka zlam magudarani hini ya təgru ni ba. » Àra àɗəma ma na nahkay ti àmət hʉya.

8

1 Tàkaɗ Etiyeŋ ti, Sol àwaya daya.

Təgri daliya ana ndam məfəki ahàr ka Yezu

Ka fat gani nani ti tə̀njəki ka məgri daliya dal-dal ana ndam məfəki ahàr ka Yezu ya a Zerʉzalem ni hʉya. Ndam məfəki ahàr ka Yezu ni ɗek tèdevu tòru a kəsa ciɓ-ciɓeni vu ka haɗ *Zʉde akaba ka haɗ Samari. Nday ya tàsləka ndo ni ti si ndam *asak ga Yezu ciliŋ. 2 Ndam ndahaŋ ya ti təhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit ni tìli Etiyeŋ, tìtʉwi naŋ dal-dal. 3 Sol ti àgria daliya dal-dal ana ndam məfəki ahàr ka Yezu a ; àsawaɗay kà mahay kà mahay, àgəs zawal akaba wál, àbiyu tay a daŋgay vu. 4 Nday ya ti tèdevu ni tə̀ɗəmoru *Ma Mʉweni Sulumani kà kəsa kà kəsa.

Tʉwi ge Filip ya àgray a Samari ni

5 Ka sarta gani nani Filip òru a kəsa gəɗakani vu ka haɗ Samari, àhioru ma ge *Krist ana mis ye eslini ni. 6 Nday nani ɗek ma gatay bəlaŋ, tə̀bi slimi lala ana ma ge Filip ya àhi ana tay ni, aɗaba tìcia pakama gayaŋ a, tìpia zlam ya ti àgray, mis tìpi ɗay-ɗay ndo na daya. 7 Àna zlam nday nani ya àgray ni ti seteni tə̀sləkiaba ana mis a dal-dal, tə̀zlah kay kay. Ndam dəra akaba ndam jʉgwer tìgia sənduɓ-sənduɓana daya. 8 Eslini ndam ga kəsa nani tə̀mərva dal-dal.

9 Maslaŋa nahaŋ àbu a kəsa nani bu, slimi gayaŋ Simu, naŋ zal maharam, agri ejep ana ndam ga haɗ *Samari ɗek. Àzay ahàr gayaŋ awayay mis ɗek tə̂ɗəm naŋ gəɗakani. 10 Mis ni ɗek, ku bəza, ku mis gəɗákani tìciiki ma. Tə̀ɗəm : « Maslaŋa hini ti njəɗa ge Melefit àfəŋ. Njəɗa gani nani ti təɗəm “Gəɗakani.” » 11 Mis ni ticiiki ma dal-dal, aɗaba àpəsa naŋ àbu agri ejep ana tay àna maharam gayaŋ ni. 12 Ay ka ya ti Filip àhia *Ma Mʉweni Sulumani àki ka *Məgur ge Melefit akaba ka Yezu Krist ana tay a nahəma, zawal akaba wál ni tə̀gəskabá ma ge Filip na, mək *tàbaray tay. 13 Simu nakəŋ tekeɗi àgəskabá ma gana, tàbara naŋ a. Kələŋ gani ànjəhaɗ akaba Filip. Eslini Filip naŋ àbu agray zlam gəɗákani gəɗákani ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni. Simu nakəŋ àra èpia ti àgria ejep a dal-dal.

14 Ndam asak ga Yezu ya a Zerʉzalem ni tàra tìcia ndam *Samari tə̀gəskabá ma ge Melefit a ti, tə̀sləribiyu ata Piyer nday ata Zeŋ ana ndam Samari ni. 15 Ata Piyer nday ata Zeŋ tàra tìnjia ti tàhəŋgalay Melefit ti mə̂vi *Məsuf Njəlatani ana ndam Samari ya tə̀gəskabá pakama ge Melefit a ni. 16 Tàgray nahkay ti aɗaba ku mis bəlaŋ e kiɗiŋ gatay bu Məsuf Njəlatani àhərkiaya àhuriviyu faŋ ndo. *Tàbaray tay ti àna slimi ga Bay geli Yezu ciliŋ. 17 Nahkay ata Piyer nday ata Zeŋ tə̀bəki *ahar ka tay, mək Məsuf Njəlatani àhuriviyu ana tay.

18 Simu nakəŋ àra èpia Məsuf Njəlatani ahuriviyu ana ndam məfəki ahàr ka Yezu ka ya ti ndam asak ga Yezu tə̀bəki ahar ka tay ni ti, awayay avi siŋgu ana ata Piyer nday ata Zeŋ. 19 Àhi ana tay ahkado : « Vumu njəɗa ti ka ya ti nəbəki *ahar ke mis ni ti Məsuf Njəlatani mə̂huriviyu ana tay. » 20 Ay ti Piyer àhi ahkado : « Ahàr àɗəm siŋgu gayak ni mîjijia, nak nakani day kîjijia, aɗaba kə̀hi ana ahàr ere ye ti Melefit avi ana mis ni ti mis asəkum tata. 21 Nak kə̀kibu ke tʉwi geli ya magray ni bi, ma gayak àkibu bi, aɗaba majalay ahàr gayak magədavani kè eri ge Melefit. 22 Mbatkaba majalay ahàr gayak magədavani na, həŋgalay Bay geli. Nahkay ti bi Melefit aməmbərfuka zlam ya kàgudar a majalay ahàr gayak bu na. 23 Nə̀səra nihi ti məɓəruv gayak magədavani kè eri ge Melefit, nahkay kìgia eviɗi ga zlam magudarana. » 24 Eslini Simu nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm lekʉlʉmeni həŋgalumu Bay geli ti ere ye ti kə̀humu ni àgrakuvu ba simiteni ti ! »

25 Ata Piyer ata Zeŋ tàra tàgrakia sedi ka Yezu a akaba tə̀hia pakama ga Bay geli ana mis a nahəma, tàŋgoru a Zerʉzalem. Ka ya ti nday tə̀bu takoru e divi bu ni ti tə̀hia Ma Mʉweni Sulumana ana mis a kəsa ndahaŋ ba kay ka haɗ *Samari a.

Ata Filip nday ata zal Etiyʉpi nahaŋ

26 Məslər ga Bay geli àŋgazlivu ana Filip, àhi ahkado : « Ru gwar ka Mboku, ke divi ya ti asləkabiya a Zerʉzalem a, andoru ahàr a Gaza, mis tə̀ki tə̀sawaɗaki bi ni. » 27-28 Filip nakəŋ ècik, àsləka hʉya. Naŋ ka ahàr divi nahəma, èpi zal nahaŋ manjəhaɗani digʉsa e seret bu, ejeŋgey wakita ge Izayi bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni. Naŋ gani òru a Zerʉzalem ga mazləbay Melefit, nihi naŋ àbu asləkabiya ara a magam a. Zal nani ti zal Etiyʉpi, naŋ madaslani, naŋ mis gəɗakani agri tʉwi ana Kandas bay walani ge Etiyʉpi : naŋ gəɗakani ga ndam maŋgah elimeni ga bay ni. 29 *Məsuf Njəlatani àhi ana Filip ahkado : « Ru kahəɗakfəŋiyu ke seret ni lala. » 30 Eslini Filip nakəŋ àcuhworu. Òru ènjʉa nahəma, èci zal Etiyʉpi ni naŋ àbu ejeŋgey wakita ge Izayi bay mahəŋgaray pakama ge Melefit ni. Àhi ahkado : « Ere ye ti kejeŋgey ni ti nak kə̀bu kiciaba ma gana waw ? » 31 Naŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Tamal maslaŋa àɗəfuaba ndo ni ti nîciaba ahəmamam ? » Mək àhi : « Cəlkuvaya ga manjəhaɗfu kà gəvay a. » 32 Ka məlaŋ ya ejeŋgey ni Izayi àɗəm nahkay hi :

« Naŋ ti àhəlkaba ma ndo,

akaɗa ga təmbak ya təzoru ka məlaŋ misliŋ zlam ni,

akaɗa ga wur təmbak ya tekelkia eŋgʉc a ti ètʉwi do ni.

33 Naŋ gani tàhəŋgoraya naŋ a haɗ a, tə̀gri seriya ge jiri ndo simiteni.

Way amacali slimi mba way ?

Aɗaba tàkaɗa naŋ a, naŋ àbi ka haɗ va bi ni.* »

34 Gəɗakani nakəŋ àhi ana Filip ahkado : « Nahəŋgalay kur kam-kam, hu : bay mahəŋgaray pakama ge Melefit azlapaki ahalay ti ka way nani way ? Azlapaki ti àki ka naŋ naŋani tək, ka maslaŋa nahaŋ aw ? » 35 Eslini Filip àhi ma, àɗəfiaba *Ma Mʉweni Sulumani àki ka Yezu a, ànjiki ka pakama ya naŋ àbu ejeŋgey ni. 36 Nday tə̀bu takoru nahkay ti tə̀di ahàr ana yam gweŋgʉr a. Eslini naŋ gəɗakani nakəŋ àhi ana Filip ahkado : « Yam nihi. Mam acafəŋa nu ga *məbaray nu a mam ? » [ 37 Filip àhi ahkado : « Tamal kə̀fəkia ahàr gayak ɗek ka Yezu a ti tabaray kur tata. » Naŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nə̀fəkia ahàr ka Yezu *Krist a, naŋ Wur ge Melefit. »] 38 Àhi ana bay ya agaray seret ni mîcika. Àra ècika àna seret na ti ata Filip nday ata naŋ gəɗakani nakəŋ tàhəraya tə̀huriyu a yam ni vu, mək Filip àbaray naŋ. 39 Tàra tàhəraya a yam ni ba nahəma, Məsuf ga Bay geli àzafəŋa Filip a. Nahkay naŋ gəɗakani ni èpi naŋ va do, àsləka zlam gayaŋ àna məmərana. 40 Filip àsərki ti naŋ a Azot. Àru a Sezare ; naŋ àbu akoru ti àhioru Ma Mʉweni Sulumani ni ana mis kà kəsa kà kəsa ɗek duk a Sezare.

9

Sol ambatkaba majalay ahàr a, afəki ahàr ka Yezu

(Tʉwi 22.6-16 ; 26.12-18)

1 Ka sarta gani nani nahəma, Sol naŋ àbu awayay agri daliya ana ndam maɗəbay divi ga Bay geli, awayay abazl tay. Nahkay òru afa ga gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, 2 èhindifiŋa wakita ga medekiani ka gəɗákani ga ahay gərgərani a Damas ya tahəŋgalavù Melefit ni. Wakita nday nani ti tə̀via divi ga məgəs ndam maɗəbay divi ga Bay geli a. Ku adi ahàr ana zawal ahkay do ni ana wál, ba agəs tay, awəl tay, ahəlbiyu tay a Zerʉzalem. 3 Naŋ nakəŋ àra àŋgəta wakita nday nana ti àdəvu e divi vu.

Naŋ àbu enjiyu a Damas wuɗak nahəma, eslini maslaɗani àsləkabiya e melefit ba, àhərkiaya hʉya, àslaɗay məlaŋ gayaŋ nani. 4 Eslini naŋ nakəŋ àdəɗ a ga haɗ pəɗa mək èci dəŋgu ga maslaŋa nahaŋ àzalay naŋ, àhi : « Sol, Sol kəgru daliya ti kamam ? » 5 Naŋ nakəŋ àhi : « Nak way, Bay goro ? » Mək àhəŋgrifəŋ, àhi : « Nu Yezu, nu ya kəgru daliya ni. 6 Ay ti cicikaba, huriyu a kəsa vu. Ekinjʉa eslina ti atəhuk ere ye ti ahàr àɗəm kâgray kwa ni. » 7 Ndam ya tarakaboru akaba naŋ ni tìcik, ma tekeɗi tìsliki məɗəmani koksah. Tici dəŋgu ciliŋ, ay ti tìpi maslaŋa gani do. 8 Sol nakəŋ ècikaba, àhəlkaba eri a, ay ti èpi divi do. Ndam ya tarakaboru akaba naŋ ni tə̀dafəŋa ahar a, tə̀zoru naŋ a Damas. 9 Eslini àgray vaɗ mahkər, divi day èpi ndo, zlam day àzum ndo, yam day èsi ndo.

10 A Damas eslini ti zal nahaŋ àbu slimi gani Ananiyas, naŋ bay maɗəbay divi ga Yezu. Eslini Bay geli àzalay naŋ e kisim miziɗeni bu : « Ananiyas ! » Ananiyas nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Awi ! Nu hi, Bay goro ni. » 11 Bay geli àhi ahkado : « Ru weceweci ke divi ya təzalay divi Ndəlaɓani ni, ru afa ga Zʉdas. Kìnjʉa ti kîhindi zal Tars ya təzalay naŋ Sol ni. Nihi ti naŋ àbiyu ahəŋgalay Melefit. 12 Maslaŋa gani nani ti nə̀ɗəfikia maslaŋa nahaŋ a, slimi gani Ananiyas, ara afa gana mək abəki *ahar ti mîpi divi akaɗa ya ahaslani ni. » 13 Ananiyas àhəŋgrifəŋ, àhi : « Bay goro ni, nìcia mis kay tə̀bu təzlapaki àki ka maslaŋa nani akaba ka zlam gayaŋ magədavani ya àgri ana ndam gayak *njəlatani ya tə̀bu a Zerʉzalem na. 14 Àra ahalay a ti gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̀vibiya divi ga məgəs ndam ya ti tazləbay kur na ɗek. » 15 Ay ti Bay geli Yezu àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Nak ru, aɗaba nə̀zaba maslaŋa gana nana, ti mə̂gru tʉwi : mə̂hioru slimi goro ana mis ga haɗ ndahaŋ akaba bəbay gatayani ni, mə̂hioru ana ndam *Izireyel daya. 16 Amacakay daliya kay azuhva slimi goro ; nu nuani anəɗəfiki daliya ya ara agray ni ɗek. »

17 Nahkay Ananiyas nakəŋ òru. Òru ènjʉa ti àhuriyu a ahay ni vu, àbəki ahar ka Sol nakəŋ mək àhi ahkado : « Sol wur ga mmawa, Bay geli Yezu, naŋ ya àŋgazlukvu ka ahàr divi ka sarta ya kara ni, àslərbiyu nu. Awayay ti kîpi divi akaɗa ya ahaslani ni, awayay ti *Məsuf Njəlatani mîslʉkvu a vu vu daya. » 18 Naŋ àbu azlapi nahkay ti zlam ndahaŋ akaɗa aləŋ ge kilif tə̀sləkikia ke eri ana Sol nakəŋ a. Eslini èpi divi akaɗa ya ahaslani ni keti. Nahkay ècikaba, mək *tàbaray naŋ àna *slimi ga Yezu. 19 Kələŋ gani àzum zlam, mək njəɗa gayaŋ àŋgiva.

Sol àhi ma ga Yezu ana mis

Sol ànjəhaɗiyu vaɗ ɓal a Damas afa ga ndam ya taɗəbay divi ga Yezu ni. 20 Ka ya ti naŋ àbu eslini ni ti ànjəki ke tʉwi hʉya, àhuriya a ahay gərgərani ga ndam *Zʉde ya *tahəŋgalavù Melefit ni va, àhi ana mis Yezu ti naŋ Wur ge Melefit. 21 Ma gayaŋ ya àɗəm ni àgria ejep ana mis ya tə̀bi slimi na ɗek. Tə̀ɗəm ahkado : « Naŋ hini ti naŋ ya ti àgri daliya dal-dal ana ndam ya tazləbay Yezu a Zerʉzalem ni do aw ? Mara gayaŋ ahalay a Damas a ti ga məgəs ndam ya tazləbay Yezu ni akaba ga məhəloru tay afa ga gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni do aw ? » 22 Ay ti njəɗa ga Sol àsagakivoru, àhi ana ndam Zʉde ya a Damas ni Yezu ti naŋ *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni. Eslini nday nakəŋ tə̀sər ere ye ti tə̂həŋgrifəŋ ni do.

23 Àra àgra vaɗ a ɓal ti ndam Zʉde nakəŋ tàgray sawari gatay, tə̀ɗəm si tijiŋ naŋ kwa. 24 Nahkay nday nakəŋ tàjəgay naŋ məlafat akaba məlavaɗ kà magudu ga kəsa ni ɗek, tawayay makaɗ naŋ. Ay ti Sol ècia sawari gatay ya tàgraki na. 25 Ga məlavaɗ nahəma, ndam maɗəbay naŋ ni tə̀zoru naŋ ka ahàr ga gudu ya eveliŋ kəsa ni. Tòru tìnjʉa ti tə̀fiyu naŋ a aloŋgu vu mək tàfaya naŋ àna ezeweɗ gwar ka dala. Nahkay àsləka, òru a Zerʉzalem.

Ere ye ti agrakivu ka Sol a Zerʉzalem ni

26 Òru ènjʉa a Zerʉzalem a ti awayay ahurkiviyu ka ndam maɗəbay divi ga Yezu ni, ay ti nday ɗek tàgrafəŋa aŋgwaz a, tə̀hi ana ahàr naŋ bay maɗəbay divi ga Yezu eɗeɗiŋ do. 27 Eslini Barnabas àzoru naŋ afa ga ndam *asak ga Yezu ni. Tòru tìnjʉa ti Barnabas nakəŋ àŋgəhaɗi ana tay ahəmamam Sol èpi Bay geli ka ahàr divi ka ya ti òru a Damas ni, ahəmamam Bay geli àhi ma ni daya. Àŋgəhaɗi ana tay keti ahəmamam Sol àhi ma ana mis vay-vay àna *slimi ga Yezu a Damas ni. 28 Kwa ka sarta gani nani Sol nakəŋ naŋ àbu akaba tay, asawaɗay akaba tay a Zerʉzalem, àhi ma ge Melefit ana mis vay-vay àna slimi ga Bay geli. 29 Àhi ma gani ana ndam *Zʉde ya təɗəm ma Gres ni daya, tə̀bu tagravu gejewi akaba tay. Nahkay ti nday nani tàɗəbay divi ge mijiŋ naŋ. 30 Ndam ya tə̀fəki ahàr ka Yezu ni tàra tìcia ma na ti tə̀zoru naŋ a Sezare ga moroni a Tars, mək tə̀sləroru naŋ eslini.

Piyer ahəŋgaraba Ene a

31 Ka sarta gani nani ndam məfəki ahàr ka Yezu ya ka haɗ *Zʉde, ka haɗ *Gelili akaba ka haɗ *Samari ni ɗek ti mis tə̀bi tə̀gri daliya ana tay va bi. Njəɗa gatay asagakivu, tə̀bu taɗəboru divi ga Bay geli lala. Nahkay mis ndahaŋ tə̀bu təhurkiviyu ka tay àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani. 32 Piyer àsawaɗoru ka haɗ nday nani ɗek. Ka ya ti naŋ àbu asawaɗoru nahəma, òru e Lide afa ga ndam njəlatani ga Yezu ni. 33 Òru ènjʉa eslina ti àdi ahàr ana zal dəra nahaŋ slimi gani Ene, naŋ mandəhaɗani ka slalah, vi azlalahkər ècik koksah. 34 Piyer nakəŋ àzalay naŋ, àhi : « Ene, Yezu *Krist ahəŋgaraba kur a ; cikaba, slamalakabu slalah gayak ni. » Eslini naŋ nakəŋ ècikaba cəkwaɗ hʉya. 35 Ndam ya e Lide ni ɗek akaba nday ya ka sagdala Saroŋ ni ɗek tìpi naŋ a ti, tàmbatkaba majalay ahàr gatay a tə̀fəki ahàr ka Bay geli Yezu.

Tabita àməta, mək Piyer àhəŋgaraba naŋ e kisim ba

36 Wal nahaŋ àbu e Zʉpe, aɗəbay divi ga Yezu, slimi gani Tabita, àna ma Gres ti « Dorkas, » awayay aɗəmvaba « miyek. » Wal nani ti agray tʉwi sulumani dal-dal, ajənaki ndam talaga dal-dal daya. 37 Ka ya ti Piyer e Lide nahəma, wal ni arməwər àra àgəsa, mək àməta àna naŋ a. Àra àməta ti tàbaray naŋ mək tə̀fiyu naŋ a ahay vu ka ahàr ga ahay nahaŋ. 38 Zʉpe ti driŋ driŋ akaba Lide do, nahkay ndam maɗəbay divi ga Yezu ya e Zʉpe ni tàra tìcia Piyer naŋ àbu e Lide nahəma, tə̀slərkioru mis cʉ, tə̀hi ana tay : « Dəgum kəhumi ahkado kam-kam mâra afa geli a, àpəsbiyu ba. » 39 Tàra tə̀həŋgria ma na ana Piyer a nahkay ti Piyer nakəŋ àɗəbabiyu tay hʉya. Tàra tìnjia ti tə̀ziyu Piyer a ahay ya ka ahàr ga ahay nahaŋ ni vu. Eslini wál madakway ɗek tàrafəŋa kà gəvay ge Piyer a titʉwi, təɗəfiki endʉwi akaba azana ga Dorkas ya àləmi ana tay ka sarta ya àmət faŋ ndo ni. 40 Eslini Piyer nakəŋ àgaraya mis na ɗek e mite va, mək àbəhaɗ mirdim, àhəŋgalay Melefit. Àra àhəŋgala Melefit a nahəma, àmbatkiyu ma ke kisim ni, àzalay naŋ àhi : « Tabita, cicikaba. » Nahkay Tabita nakəŋ àhəlkaba eri a. Àra èpia Piyer a ti ànjəhaɗ digʉs. 41 Eslini Piyer àdafəŋa ahar a, wal ni ècikaba. Wal ni àra ècikaba nahəma, Piyer nakəŋ àzalay wál madakway ni akaba ndam ga Yezu ndahaŋ ni. Tàra tìnjia ti àɗəfiki wal ni ana tay naŋ àna sifa. 42 Ere ye ti àgravu ni ti, ndam ga kəsa Zʉpe ɗek tìcia, nahkay mis kay e kiɗiŋ gatay bu tə̀fəkia ahàr ka Bay geli a. 43 Piyer nakəŋ ànjəhaɗiyu, àpəsiyu e Zʉpe afa ga bay məwəs ambəl nahaŋ, slimi gani Simu.

10

Piyer akoru afa ga Korney

1 Zal nahaŋ àbu a Sezare, slimi gani Korney, naŋ zal Rom agur ndam slewja kay, slimi gatay « Slewja Itali. » 2 Korney gani naŋ àbu ahəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit, nday akaba ndam ga huɗ ahay gayaŋ ɗek tazləbay Melefit. Naŋ àbu avi zlam kay ana ndam *Zʉde ya talagani ni, ahəŋgalay Melefit kəlavaɗ. 3 A vaɗ nahaŋ agray njemdi mahkər ya ga məlakarawa nahəma, *məslər ge Melefit àhurkiviyu, àŋgazlivu. Àzalay naŋ, àhi : « Korney ! » 4 Korney àra èpia naŋ a ti àgra aŋgwaz a, àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Kə̀hu mam, bay goro ni ? » Məslər ni àhi ahkado : « Melefit ècia ere ye ti kàhəŋgalaləŋ na, èpia ere ye ti kə̀vi ana ndam talaga na ; nahkay ti kàgəjazlki ahàr ndo. 5 Nihi nahəma, sləroru mis e Zʉpe ga mazalabiyu Simu, naŋ ya təzalay naŋ Piyer ni. 6 Naŋ àbu anjəhaɗ afa ga Simu bay məwəs ambəl, ahay gani kà gəvay ga *dəluv gəɗakani ni. » 7 Məslər ge Melefit ya àhi ma ni àra àsləka ti Korney nakəŋ àzalay ndam məgri tʉwi cʉ akaba zal slewja gayaŋ nahaŋ : zal slewja nani ahəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit. 8 Nday nakəŋ tàra tìnjia ti àhi ma ga məslər ya àhi ni ɗek ana tay mək àsləroru tay e Zʉpe.

9 Hajəŋ gani tə̀bu takoru, tinjiyu e Zʉpe wuɗak nahəma, Piyer ti ni àcəliyu ka *dalahar ga ahay ni ga mahəŋgalay Melefit. Ka sarta gani nani ti faɗ tirkeɗ-keɗ, 10 lʉwir àwərkaba naŋ a, èhindi zlam məzumani. Ka ya ti tə̀bu tidii zlam nahəma, Melefit àŋgazli zlam nahaŋ. 11 Èpi ti huɗ melefit məzləkvabana, araŋa nahaŋ asləkabiya, ara ka haɗ a. Ere gani nani ti akaɗa azana gəɗakani, akaɗa mis tə̀gəsa ma gani faɗana. 12 A huɗ ga azana gani nani gəɗakani ni bu nahəma, zlam gərgərani kay tə̀vu : zlam asak faɗani ɗek, zlam a haɗ ɗek, akaba eɗiɗiŋ ɗek tə̀vu. 13 Eslini dəŋgu ga maslaŋa àhəndabiyu, àhi : « Piyer, cikaba, bazl tay ti kâhəpəɗ tay. » 14 Piyer àhəŋgarfəŋ, àɗəm : « Aha ! Nàgray nahkay do, Bay goro ni. Zlam ya ti Melefit àcafəŋa leli kà mahəpəɗana ni akaba zlam ya ti *njəlatani do ni ti ɗay-ɗay nàhəpəɗ ndo. » 15 Dəŋgu ga maslaŋa nani àhəndabiyu keti, àhi : « Ere ye ti Melefit àɗəm ere gani njəlatani nahəma, nak ti ŋgay ere gani nani njəlatani do ni ti kə̀ɗəm ba. » 16 Ere gani nani àgravu sak mahkər, mək kələŋ gani azana ni àsləka, òru e melefit vu.

17 Eslini Piyer naŋ àbu ajalay ahàr, àsər ere ye ti Melefit awayay ahi àna zlam ya àŋgazlivu ni do. Naŋ àbu ajalay ahàr nahkay ti ndam ya ti Korney àslərbiyu tay ti tîhindi ahay ga Simu ni, nihi ti tìnjia kà mahay a. 18 Tə̀zalay kay kay, tìhindi, tə̀ɗəm : « Simu ya təzalay naŋ Piyer ni ti anjəhaɗ ahalay aw ? » 19 Piyer ti ni naŋ àbu ajalay ahàr zlam gayaŋ, mək *Məsuf Njəlatani àhi ahkado : « Ci day, mis tə̀vu mahkər e mite bu, tihindi kur. 20 Cikaba, huriyu a ga haɗ ti kəsləkuma akaba tay a. Araŋa àhəluk ahàr ba, aɗaba àslərbiyu tay ti nu nuani. » 21 Nahkay Piyer nakəŋ àhərkiaya ka tay a, àhi ana tay ahkado : « Maslaŋa ya ti kihindʉm ni ti nu. Kə̀dəguma ti kamam ? » 22 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « Korney gəɗakani ga ndam slewja ni àslərkukbiyu leli. Naŋ ti mis jireni, ahəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit ; ndam Zʉde ɗek tə̀ɗəm naŋ mis sulumani. Məslər ge Melefit àhi ahkado mâzalabiyu kur afa gani ti mîci pakama gayak ya akəhi ni. » 23 Eslini Piyer àhəliyu tay a ahay vu mək tàndəhaɗ hundum.

Hajəŋ gani ti Piyer nakəŋ tàsləka e Zʉpe akaba tay a. Ndam məfəki ahàr ka Yezu ndahaŋ tàsləka akaba tay a daya. 24 Hajəŋ nahaŋ gani ti tìnjʉa a Sezare a. Korney ti ni naŋ àbu ajəgay tay, àzalakababiya ndam gayaŋ akaba zləbəba gayaŋ zʉɗʉk-zʉɗʉkana. 25 Piyer naŋ àbu ahuriyu a ahay vu afa ga Korney wuɗak nahəma, Korney nakəŋ àhəraya e mite va, àŋgwivoru a ma vu. Àra ènjikiya ti àbəhaɗi mirdim grik meleher ndiɓ ana haɗ. 26 Eslini ti Piyer àhi : « Cikaba, nu day mis hihirikeni akaɗa nak. » Nahkay èzefteba naŋ a. 27 Nday tə̀bu takoru a ahay vu tə̀zlaporu hi hi. Tòru tìnjʉa a ahay ni va nahəma, tìnjiki mis dal-dal macakalavani. 28 Mək Piyer àhi ana mis ni ahkado : « Kə̀səruma, leli ndam Zʉde ti tə̀cafəŋa leli kà mahəɗakfəŋiani kà ndam ya nday ndam Zʉde do na, ku a ahay gatay vu day mə̀huriyu do. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, nihi ti Melefit àɗəfuki ku mis weley weley do ni ti naŋ njəlata, naŋ àɓəlay. Mis ti ŋgay naŋ njəlata do ahkay do ni naŋ àɓəlay do ni ti, nìsliki məɗəmani do simiteni. 29 Melefit àra àhua ma na nahkay ti, ka ya ti kàzalay nu ni ti nə̀jalay ahàr nahaŋ ndo, nìcikbiyu nàra hʉya. Ay nihi ti nawayay kə̂hu ere ye ti kàzalakibiyu nu ni. »

30 Eslini Korney nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Agray vaɗ mahkər nihi, nə̀bu nahəŋgalay Melefit a ahay goro bu. Sarta gani day akaɗa hini, njemdi mahkər ya ga məlakarawa. Ka sarta gani nani ti maslaŋa nahaŋ àŋgazluvu. Maslaŋa gani ti azana gani pərzləŋ-pərzləŋ, ahəlaba eri a vərut. 31 Àzalay nu : “Korney, Melefit ècia mahəŋgalay gayak ya kàhəŋgalay naŋ na : zlam ya kə̀vi ana ndam talaga ni day àgəjazlki ahàr ndo. 32 Nahkay ti sləroru mis e Zʉpe ga mazalabiyu Simu ya təzalay naŋ Piyer ni ; naŋ àbu anjəhaɗ afa ga Simu bay məwəs ambəl, ahay gani kà gəvay ga dəluv gəɗakani ni.” 33 Àra àhua nahkay ti nə̀slərkukoru mis ke weceweceni ti kâra. Sʉsi gayak, nak day kə̀pəsbiyu ndo, kàra hʉya. Ay nihi ti leli ɗek màcakalava kè meleher ge Melefit a, mawayay mici ere ye ti Bay Melefit àhuk ti kə̂hi ana leli ni. »

Pakama ge Piyer ya aɗəm afa ga Korney ni

34 Nahkay Piyer ànjəki ka mazlapani, àɗəm : « Nihi ti nə̀səra Melefit èdekaba mis a gərgəri do eɗeɗiŋ. 35 Nahkay zla nahəma, ku mis ga haɗ weley weley do ɗek, tamal ti ahəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit akaba agray zlam ge jiri ti, Melefit agəskabu naŋ. 36 Melefit àhibiya pakama gayaŋ ana ndam *Izireyel a. Pakama gayaŋ nani ti *Ma Mʉweni Sulumani, aɗafaki ti mis tisliki manjəhaɗkabu akaba Melefit àna sulumani azuhva Yezu *Krist. Yezu Krist ti naŋ Bay ge mis ɗek. 37 Kə̀səruma ere ye ti àgravu kələŋ ge Zeŋ ya àhi ma ana mis, àhi ana tay si tâbaray kwa na. Ere gani nani ti ànjəki e Gelili, mək àgravu ka haɗ *Zʉde ni ɗek daya. 38 Kə̀səruma ge Melefit ya àvi njəɗa ga *Məsuf Njəlatani kay ana Yezu zal Nazaret na. Kə̀səruma ga Yezu ya àsawaɗay a məlaŋ bu ɗek na : ka ya ti naŋ àbu asawaɗay ni ti àgria zlam sulumani ana mis a akaba àhəŋgaraba mis ya ti seteni àgri daliya ana tay na. Àgray tʉwi nday nani ɗek ti aɗaba Melefit naŋ àbu akaba naŋ palam. 39 Leli ndahaŋ ni ti magray sedi ga zlam gayaŋ ya àgray ka haɗ gərgərani ya ti ndam *Zʉde tanjəhaɗ ni akaba a Zerʉzalem ni ɗek. Kələŋ ga zlam gayaŋ ya àgray ni ti ndam Zʉde *tàdarfəŋ naŋ kà təndal, mək àmət. 40 Àra àməta ti a vaɗ ya mahkər Melefit àhəŋgriviyu sifa, àhəŋgaraba naŋ e kisim ba. Àra àhəŋgaraba naŋ a ti àvi njəɗa ti mâŋgazlivu ana mis. 41 Àŋgazlivu ti ana mis ɗek do ; àŋgazlivu ti ana leli ya Melefit àdaba leli a kwa ahaslana ti mîgi ndam sedi gayaŋ ni ciliŋ. Melefit àra àhəŋgriviya sifa ana Yezu a, àhəŋgaraba naŋ e kisim ba ni ti, leli mə̀zuma zlam akaba mìsia zlam akaba Yezu a. 42 Eslini Yezu gani àhi ana leli ahkado : “Humi ma goro ana ndam Zʉde, humi ana tay Melefit àfəkaɗ nu ga magrafəŋa seriya kè mis a ɗek, ku nday ya tə̀bu àna sifa ni, ku nday ya tə̀məta ni.” 43 Ndam məhəŋgri *pakama ge Melefit ana mis ni ɗek tàgrakia sedi a, tə̀ɗəm ahkado ku way way do tamal àfəkia ahàr ka Yezu a ti Melefit aməmbərfəŋa zlam magudarani ga maslaŋa nana azuhva slimi ga Yezu a. »

Melefit avi Məsuf Njəlatani ana ndam ya nday ndam Zʉde do ni

44 Ka ya ti Piyer naŋ àbu azlapi ana tay nahkay ni ti *Məsuf Njəlatani àhərkiaya ka ndam ya tə̀bu təbi slimi na ɗek. 45 Ndam *Zʉde ya təfəki ahàr ka Yezu, tàra akaba Piyer a ni, tàra tə̀səra Melefit avi Məsuf Njəlatani ana ku nday ya ti nday ndam Zʉde do ni ti, àgria ejep ana tay a dal-dal. 46 Àgri ejep ana tay ti zlapay ga ndam ya nday ndam Zʉde do təzlapay àna ma həma ya nday ndayani tə̀sər do ni, akaba mazləbay Melefit gatay ya tazləbay, təɗəm naŋ gəɗakani ni. Piyer àɗəm : 47 « Nihi ndam nday hini Melefit àvia Məsuf Njəlatani ana tay akaɗa ya àvi ana leli na ti, way esliki macafəŋa tay kà *məbaray tay àna yam a way ? Àbi ! » 48 Piyer àra àɗəma ma nana ti, àɗəm : « Məbaray tay àna *slimi ga Yezu *Krist. » Tàra tàbara tay a ti nday nakəŋ tə̀hi ana Piyer mânjəhaɗa akaba tay a vaɗ ɓal.

11

Piyer aŋgəhaɗ ere ye ti àgravu e Zʉpe ni

1 Nahkay mis tə̀bu təɗəm ku ndam ya nday ndam *Zʉde do ni tə̀gəskabá ma ge Melefit ya tə̀hi ana tay na. Ndam *asak akaba ndam ndahaŋ ya təfəki ahàr ka Yezu ya ka haɗ *Zʉde ni tìcia ma gana. 2 Ka ya ti Piyer àŋga a Zerʉzalem a ni ti ndam Zʉde ya təfəki ahàr ka Yezu ni tə̀ləgi, 3 tə̀hi ahkado : « Nak kòru kə̀huriyu a ahay vu afa ga ndam ya nday ndam Zʉde do ni, kòru kə̀zumumkabu zlam akaba tay ti kamam ? »

4 Eslini Piyer àŋgəhaɗiaba ere ye ti àgravu na ɗek ana tay a. 5 Àhi ana tay ahkado : « Ka ya ti nu e Zʉpe, nə̀bu nahəŋgalay Melefit nahəma, nìpi zlam ya Melefit àɗəfuki ni àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani. Nìpi ti araŋa nahaŋ àsləkabiya a huɗ melefit ba, àrəkua : ere gani nani ti akaɗa azana gəɗakani, akaɗa mis tə̀gəsa ma gani faɗana. 6 Nə̀mənjiyu a huɗ gani vu lala, nìpi zlam gərgərani ya asak faɗ ni, zlam ge gili gərgərani, zlam a haɗ gərgərani akaba eɗiɗiŋ gərgərani. 7 Nu nə̀bu nəmənjiyu zlam nday nani nahkay ti nìci dəŋgu ga maslaŋa àhubiyu ma a huɗ melefit bu, àhu ahkado : “Piyer cikaba, bazl tay ti kâhəpəɗ tay.” 8 Ay ti nu nakəŋ nə̀həŋgrifəŋ, nə̀hi : “Aha ! Nàgray nahkay do, Bay goro ni. Zlam ya ti Melefit àcafəŋa leli kà mahəpəɗana ni akaba zlam ya ti njəlatani do ni ti nə̀təliyu a ma goro vu ɗay-ɗay ndo.” 9 Eslini nìci dəŋgu gayaŋ keti, àhu : “Ere ye ti Melefit àɗəm ere gani njəlatani nahəma, nak ti ŋgay ere gani nani njəlatani do ni ti kə̀ɗəm ba.” 10 Ere gani nani àgrakuvu sak mahkər, kələŋ gani ere gani nani ɗek àsləka, òru e melefit vu.

11 « Ere gani nani àra àsləka ti mis ndahaŋ mahkər tàra hʉya, nday tə̀bu kà mahay ga ahay ya leli mə̀vu ka sarta nani ni. Ndam nday nani tə̀slərkubiyu tay kwa a Sezare. 12 Nday tə̀bu kà mahay nahkay ti Məsuf Njəlatani àhu ahkado : “Ɗəboru tay, araŋa nahaŋ àhəluk ahàr ba.” Nahkay màsləka akaba bəza ga məŋ geli nday hini mukuani na, mòru a magam afa ga maslaŋa ya ti àzalay nu ni. 13 Mòru mìnjʉa ti maslaŋa gani nani àŋgəhaɗi ma ana leli, àɗəm ahkado : “*Məslər ge Melefit àŋgazluvu a ahay bu, àhu ahkado : Sləroru mis e Zʉpe ga mazalabiyu Simu ya təzalay Piyer ni. 14 Eminjia ti aməhuk pakama. Pakama gani nani ti Melefit amahəŋgay kur akaba ndam ga huɗ ahay gayak ɗek àna naŋ.” 15 Maslaŋa nani àra àŋgəhaɗua ma na nahkay ti nə̀njəki ka məhi ma ge Melefit ana tay. Ka ya ti nə̀bu nəhi ma ana tay nahkay ni ti Məsuf Njəlatani àhərkiaya ka tay akaɗa ya àhərkiaya ke leli ahaslani na. 16 Eslini ti pakama ga Bay geli ya àɗəm ahaslani “Zeŋ *àbaray mis ti àna yam, lekʉlʉm ti ni atabaray kʉli àna Məsuf Njəlatani” ni àŋguaya a ahàr ba. 17 Tamal Melefit àvia zlam ana tay a kala-kala akaɗa ya àvi ana leli ka ya ti mə̀fəki ahàr ka Bay geli Yezu *Krist na ti, nu nisliki məhiani ana Melefit “Kàgray nahkay ba” tata waw ? » 18 Ndam məfəki ahàr ka Yezu ya a Zerʉzalem ni tàra tìcia ma ge Piyer ya àhi ana tay na ti tə̀mbrəŋ məzum ɓəruv gatay ni, tàzləbay Melefit, tə̀ɗəm : « Nahkay eɗeɗiŋ, Melefit àvia divi ana ndam ya nday ndam Zʉde do na daya ga mambatkaba majalay ahàr gatay a ti tə̂ŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. »

Ndam məfəki ahàr ka Yezu ya a Antiyos ni

19 Ka ya ti tàkaɗ Etiyeŋ, tə̀gri daliya ana ndam ya təfəki ahàr ka Yezu ni ti, ndam ya təfəki ahar kà Yezu ni tèdevoru a kəsa ndahaŋ vu. Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tòru bəɗak e Fenisi, mis ndahaŋ tòru e Sipir, mis ndahaŋ ti ni tòru a Antiyos. Ay nday gani nani tə̀hi ma ge Melefit ana ndam *Zʉde ciliŋ. 20 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, ndam Zʉde ndahaŋ ya ga haɗ Sipir akaba ga haɗ Sireŋ ni tòru a Antiyos. Tòru tìnjʉa eslina ti tə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani àki ka Bay geli Yezu ana ndam ya nday ndam Zʉde do ni daya. 21 Eslini Bay geli àvia njəɗa gayaŋ ana tay a, nahkay mis kay tə̀gəskabá ma gatay na, mək tə̀fəki ahàr ka Bay geli.

22 Ndam ga Yezu ya a Zerʉzalem ni tàra tìcia ma gana ti tə̀sləroru Barnabas a Antiyos. 23 Òru ènjʉa, èpia *sulum ge Melefit ya àgray eslini na ti, àməria məɓəruv a. Àvi njəɗa ana tay, àhi ana tay tâɗəboru divi ga Bay geli àna huɗ bəlaŋ, tə̀mbrəŋ ba. 24 Barnabas ti bay magray sulum, *Məsuf Njəlatani àniviyu dal-dal, àfəkia ahàr ka Yezu a dal-dal daya. Nahkay ti mis ndahaŋ kay tə̀fəki ahàr ka Bay geli Yezu, tə̀hurkiviyu ka ndam gayaŋ ni àkivu.

25 Kələŋ gani Barnabas nakəŋ àsləka, òru a Tars ga mazalabiyu Sol. 26 Àra àdia ahàr a ti àzəbiyu naŋ a Antiyos. Tàra tìnjia ti tìvi dəz afa ga ndam ga Yezu ye eslini ni. Mis dal-dal tə̀bu eslini, nahkay nday nakəŋ tə̀cahi zlam ana tay. Mis tə̀zalay ndam maɗəbay divi ga Yezu ni « ndam ge *Krist » enjenjeni ti a Antiyos.

27 Ka sarta gani nani ti mis ndahaŋ tàsləka a Zerʉzalem a, tòru a Antiyos. Nday gani nani ti ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit. 28 Zal nahaŋ àbu e kiɗiŋ gatay bu, slimi gani Agabus. Eslini Məsuf Njəlatani àvi njəɗa, Agabus nakəŋ àhi ana mis ahkado lʉwir gəɗakani amadaya ka haɗ a ɗek. Lʉwir gani nani àdaya ti ka sarta ga Kəlot *bay gəɗakani ga ndam Rom eɗeɗiŋ. 29 Ndam maɗəbay divi ga Yezu ya a Antiyos ni tàra tìcia ma ga Agabus na ti tə̀ɗəm ku way way do mâfəkaɗ siŋgu ya ahar gayaŋ àŋgət ni. Tàbəhaɗa nahkay ti atəslərikaboru ana ndam məfəki ahàr ka Yezu ya ka haɗ *Zʉde ni ga məjənaki tay. 30 Nday nakəŋ tàra tàbəhaɗa siŋgu na ti tə̀bi a ahar vu ana ata Barnabas nday ata Sol, ti tə̂həlikaboru ana gəɗákani ga ndam məfəki ahàr ka Yezu ya ka haɗ Zʉde ni.

12

Məslər ge Melefit azaya Piyer a ahay ga daŋgay ba

1 Ka sarta gani nani ti bay *Erot ànjəkia ka məgri daliya ana mis ndahaŋ e kiɗiŋ ga ndam məfəki ahàr ka Yezu ni ba. 2 Eslini àɗəm tâkaɗ Zek wur ga məŋ ge Zeŋ àna maslalam, mək tàkaɗ. 3 Erot nakəŋ àra àsəra ere ye ti àgray ni àɓəlafəŋa kà ndam *Zʉde a nahəma, àɗəm tə̂gəsia Piyer a. Àɗəm nahkay ti ka sarta ga wuməri ge *dipeŋ ya zlam *miwisiŋeni àkibu bi ni. 4 Tàra tə̀gəsia naŋ a ti tə̀fiyu a ahay ga daŋgay vu. Eslini Erot nakəŋ àhi ana ndam slewja gayaŋ têdevu faɗ faɗ məlaŋ faɗ tâjəgay Piyer. Àgray nahkay ti, awayay ti agrafəŋa seriya kələŋ ga wuməri ga *Pak na kè meleher ga ndam Zʉde a. 5 Ka ya ti Piyer naŋ àvu a ahay ga daŋgay ni bu ni ti ndam məfəki ahàr ka Yezu ni tə̀mbrəŋ mahəŋgali Melefit ndo.

6 Ga məlavaɗ məlaŋ gani ara aslay, Erot ara agrafəŋa seriya ti, Piyer nakəŋ naŋ àvu e ɗʉwir bu. Naŋ àvu e ɗʉwir bu nahkay ti ndam slewja bebem cʉ tə̀fəvù naŋ e kiɗiŋ vu, tajəgay naŋ. Naŋ məwəlani àna jejirɓi cʉ. Ndam slewja ndahaŋ tajəgay mahay ga ahay ga daŋgay ni. 7 Eslini məslər ga Bay geli àŋgazlavu hʉya, nahkay məlaŋ ya tə̀fiyu Piyer ni àslaɗay dal-dal. Məslər nakəŋ ènjifiŋ kà jamaŋgay ge Piyer, èpiɗekaba naŋ a. Àra èpiɗekaba naŋ a ti àhi ahkado : « Cikaba weceweci. » Àra àhi nahkay ti jejirɓi ni tə̀sləkiaba a ahar ba ana Piyer a. 8 Mək məslər ni àhi ana Piyer keti : « Wəlvu àna maslpara gayak, bəvu kimaka gayak. » Eslini Piyer nakəŋ àgray akaɗa ga məslər ya àhi ni. Àhi keti : « Fakabu məgudi gayak, ɗəbabiyu nu. » 9 Nahkay Piyer àɗəbabiyu məslər ni, tàhəraya a məlaŋ ya tə̀fiyu Piyer ni ba. Ŋgay ere ye ti məslər àgray ni jiri ti Piyer àsərkaba do. Àhi ana ahàr bi Melefit aŋgazli zlam akaɗa e kisim miziɗeni bu ciliŋ. 10 Nday nakəŋ tàsləkafəŋa kà ndam slewja ye enjenjeni ya ti tajəgay ahay na, mək tàsləkafəŋa kà nday ye cʉ ya tajəgay ahay na, kələŋ gani tòru tìnjʉa kà mahay ge mite gəɗakani ga ara na ti, mahay ni àzləkvaba ka ahàr gayaŋ a. Nday nakəŋ tàhəraya e mite va, tə̀bu takoru e divi bu ni ti məslər ni àsləkafəŋa hʉya. 11 Eslini Piyer àsərki ke ere ye ti àgravu ni ɗəma mba. Nahkay àɗəm : « Nihi ti nə̀səra Bay geli àslərkubiya məslər gayaŋ eɗeɗiŋa. Melefit àhəŋgafəŋa nu kà Erot akaba kè ere ye ti ndam Zʉde amal tara təgru na. »

12 Àra àjalakia ahàr ke ere ye ti àgrakivu na ti, òru a magam afa ga Mari məŋ ge Zeŋ ya təzalay Mark ni. Eslini afa ga Mari ti mis tə̀vu dal-dal macakalavani, tahəŋgalay Melefit. 13 Piyer nakəŋ òru ènjʉa ti àsi ahar ana mahay. Wur dahalay nahaŋ slimi gani Ruda, agri tʉwi ana Mari, àra ècia ge Piyer ya àsi ahar ana mahay na ti àra ga mabay slimi a ti mə̀sər bay ya ti asi ahar ana mahay ni. 14 Àra àsəra dəŋgu ge Piyer a ti àdiki ana məmərani, àzləkiaba mahay a ndo, àcuhwakivoru ke mis ndahaŋ ni. Àra ènjikiva ka tay a ti àhi ana tay Piyer naŋ àbu kà mahay e mite bu. 15 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ tə̀hi : « Nak ti araŋa agray kur aw ? » Ruda nakəŋ àɗəm : « Piyer Piyereni eɗeɗiŋ. » Nday nakəŋ tə̀hi : « Tamal nahkay ti bi *məslər ge Melefit ya àvi ga majəgay naŋ ni. »

16 Nday tə̀bu tagray gejewi nahkay ti Piyer naŋ àbu asi ahar ana mahay kekileŋa. Kələŋ gani tə̀zləkiaba mahay na ; tàra tìpia naŋ a ti àgria ejep ana tay a dal-dal. 17 Nday tə̀bu təzlapaki ti Piyer nakəŋ àgri ahar ana tay ti tə̂lakakabá, mək àŋgəhaɗi ere ye ti àgrakivu ni ana tay, ahəmamam Bay geli àzaya naŋ a ahay ga daŋgay ni ba ni. Kələŋ gani àhi ana tay : « Ŋgəhaɗumi ma gani ana ata Zek akaba bəza ga məŋ geli ndahaŋ ni. » Àra àhia ma na ana tay a nahkay ti àhəraya, àsləka òru ka məlaŋ nahaŋ.

18 Məlaŋ àra àsla ti ndam slewja ya tajəgay ahay ga daŋgay ni tə̀di ahàr ana Piyer ndo ni ti, ɓəruv àtikaba ana tay a kwir kwir. Tə̀ɗəm ahkado : « Àmbava àdoru eley ? » 19 Bay Erot àra ècia ma gana ti àɗəm tâɗəbay naŋ. Tàra tàɗəba naŋ a, tə̀di ahàr ndo ni ti, Bay Erot nakəŋ èhindifiŋa ma gana kà ndam slewja ya tajəgay ahay ga daŋgay na. Nday tə̀sər ere ye ti àgrakivu ka tay ni do ni ti, Erot nakəŋ àɗəm tâbazla tay a. Kələŋ gani Erot àsləka ka haɗ *Zʉde a, òru ànjəhaɗ a Sezare.

Məmət ga bay Erot

20 Ka sarta gani nani bay *Erot àzumkia ɓəruv ka ndam Tir akaba ndam Sidoŋ a. Nahkay ti ndam ga kəsa nday nani tə̀zlapakabá ga məslərbiyu mis afa ga bay ni ti tə̂gri kam-kam, aɗaba tə̀bu təŋgət zlam məzumani gatay ka haɗ gayaŋ. Tàra tìnjia a Sezare a ti tə̀vi zlam ana Blastus gəɗakani ga ndam məgri tʉwi ana bay ni ti mə̂jənaki tay ga maŋgalabakabu tay akaba bay ni. Nahkay àfəkaɗ vaɗ gani.

21 Vaɗ gani àra ènjia nday tə̀bu eslini ti, Erot nakəŋ àbakabu azana ga bay gayaŋ mək ànjəhaɗ e kʉrsi ga bay gayaŋ bu. Naŋ àbu manjəhaɗani gappa nahkay ti àhi ma ana tay kè eri ge mis ɗek. 22 Mis ni tàra tìcia ma gayaŋ na ti tə̀zlah, tə̀ɗəm ahkado : « Bay hini ya azlapay ni ti melefit, do ni ti mis hihirikeni do ! » 23 Mis tə̀bu təzlah nahkay ti *məslər ge Melefit àra àfəki arməwər ka Erot nakəŋ, aɗaba àgəskabá ma ge mis ya tə̀hi na, àza ahàr gayaŋ akaɗa ge Melefit na. Nahkay ti mekcehʉɗ tə̀zumaba naŋ a, mək àmət.

24 Kəlavaɗ mis ndahaŋ ya tə̀fəki ahàr ka Yezu faŋ ndo ni tə̀bu tici ma ge Melefit, mək təfəki ahàr ka Yezu. 25 Ata Barnabas nday ata Sol tàra tìndeveriŋa tʉwi gatay a Zerʉzalem a ti tàsləka, tàŋgoru ka məlaŋ gatay ya tàsləkabiya ni. Ka ya ti tàsləka ni ti tə̀zəkiva Zeŋ ya təzalay Mark na ju.

13

Təsləroru ata Barnabas nday ata Sol enjenjeni ka haɗ ndahaŋ

1 A Antiyos ti mis ndahaŋ tə̀bu təhəŋgri pakama ge Melefit ana ndam məfəki ahàr ka Yezu, mis ndahaŋ tə̀bu təcahi pakama ge Melefit ana tay. Nday gani nani ti ata : Barnabas, Simeyoŋ slimi gayaŋ nahaŋ Nizer, Lisiyʉs zal Sireŋ, Manayaŋ ya tə̀ɗəkkabu akaba bay *Erot ni, akaba Sol. 2 A vaɗ nahaŋ nday tə̀bu təgəs ndəra, tazləbay Bay geli ti, *Məsuf Njəlatani àhi ma ana tay. Àɗəm : « Dəmuaba ata Barnabas nday ata Sol a, aɗaba nə̀həlaba tay ga məgru tʉwi nahaŋ a. » 3 Tàra tìcia ma na ti tə̀gəs ndəra keti, tàhəŋgalay Melefit mək tə̀bəki *ahar ka tay ga məgri *sulum ge Melefit ana tay. Tàra tə̀gria ana tay a nahkay ti tə̀vi divi ana tay ga moroni ka haɗ ndahaŋ. 4 Məsuf Njəlatani àra àsləra ata Barnabas nday ata Sol nakəŋ a ti tòru e Selewsi. Tòru tìnjʉa ti tə̀cəliyu a *slalah ga yam vu, tòru ka haɗ Sipir.

Ata Barnabas nday ata Sol tagray tʉwi e Sipir

5 Tòru tìnjʉa a Salamiŋ a ti tə̀di ahàr ana ahay gərgərani ga *mahəŋgalavù Melefit ga ndam *Zʉde, mək tə̀huriyu, tə̀hi ma ge Melefit ana tay. Eslini ti Zeŋ Mark naŋ àbu akaba tay, ajənaki tay. 6 Tàra tə̀sawaɗaba kəsa Sipir na bəɗak a Pafos a ti, tə̀di ahàr ana zal Zʉde nahaŋ, slimi gani Bar-Yezu, naŋ zal maharam. Àɗəm naŋ bay mahəŋgaray pakama ge Melefit, ay ti àsəkaɗ malfaɗa. 7 Naŋ gani anjəhaɗ afa ga zal Rom ya ti agur haɗ Sipir ni. Slimi ga bay ni Serjʉs Polus, àsəra zlam a. Awayay mici ma ge Melefit dal-dal, nahkay àzaloru ata Barnabas nday ata Sol afa gani. 8 Ay zal maharam ni ezirey tay, awayay ti zal Rom ni àfəki ahàr ka Yezu ba. Zal maharam nani təzalay naŋ àna ma Gres ti Elimes. 9 Eslini *Məsuf Njəlatani àhuriviyu ana Sol dal-dal. (Sol ti təzalay naŋ Pol daya). Məsuf Njəlatani ni àra àhuriviya ti Pol nakəŋ àmənjaləŋ ka zal maharam ni, 10 mək àhi ahkado : « Nak ti wur ge *Seteni, nak zal cuɗay, nak bay magosay mis, zlam sulumani ɗek kàwayay do. Nak ti akəmbrəŋ magudar divi ga Bay geli ti ananaw ? 11 Nihi nahəma, ci ma goro ya nəhuk ni lala : Melefit ara atraɓ kur àna ahar gayaŋ, kara kəwuluf. Ekipi fat va do duk abivoru ana vaɗ ya ti Melefit aməmbrəŋ matraɓ kur ni. » Pol àra àhia ma na nahkay ti zal maharam ni àwuluf hʉya tatuf, ègia akaɗa maslaŋa ya ti naŋ a ləvəŋ bu na. Nahkay ambatvu, aɗəbay mis ga madafəŋa ahar a. 12 Bay məgur haɗ ni àra èpia ere ye ti àgravu na ti àfəki ahàr ka Yezu, aɗaba ma ga Pol ya àɗəmki ka Bay geli Yezu ni àɓəlafəŋa dal-dal.

Ata Pol nday ata Barnabas tagray tʉwi a Antiyos ka haɗ Pisidi

13 Pol akaba ndam ya ti tagrakabu tʉwi ni tə̀cəliyu a *slalah ga yam vu, tàsləka a Pafos a, tòru e Perzi ka haɗ Pemfili. Eslini ti Zeŋ Mark àsləkafəŋa kà tay a, àŋgoru a Zerʉzalem. 14 Nday nakəŋ tàsləka e Perzi a, tòru a Antiyos ka haɗ Pisidi. Vaɗ *məpəsabana àra ènjia ti tə̀huriyu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu, tànjəhaɗ digʉs-gʉs. 15 Eslini gəɗákani ga ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni tìjeŋgey ma ya e *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni bu ni akaba ma ga ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray *pakama ge Melefit ni. Tàra tìjeŋga ti tə̀slərkiyu mis ka ata Pol ge məhiani ana tay ahkado : « Bəza ga məŋ geli ni, tamal pakama gekʉli àbu ga məhiani ana mis maŋgasvani ni ga məvi njəɗa ana tay ti, ɗəmum. » 16 Nahkay Pol ècikaba, àdaɗay ahar mək àɗəm : « Lekʉlʉm ndam *Izireyel ni akaba lekʉlʉm ndahaŋ ya ti kəzləbum Melefit ni, bumu slimi. 17 Melefit ga ndam jiba geli Izireyel ni àdaba ata bəŋ ga bəŋ geli a. Ka ya ti ndam jiba geli nday ka haɗ Ezip ni ti Melefit àgray ti tâwuɗay, nahkay tàwuɗa. Kələŋ gani àɗafaki njəɗa gayaŋ, àhəlaba tay ka haɗ nana àna ahar gayaŋ a. 18 Kələŋ gani ka ya ti nday tə̀bu a huɗ gili bu agray vi kru kru faɗ ni ti èɓesia ana tay a. 19 Tòru tìnjʉa ka haɗ Kanaŋ a nahəma, Melefit àbazliaba jiba adəskəla ya ka haɗ nani na ana tay a, mək àvi haɗ gani ana tay. 20 Zlam nday nani ɗek tàgravu ti agray vi diŋ diŋ faɗ àna kru kru zlam. Kələŋ gani àdiaba ndam magray seriya ana tay a duk àbivoru ana sarta ge Semiyel bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni. 21 Kələŋ gani tìhindifiŋa bay kè Melefit a, mək Melefit àdiaba Seyʉl ana tay a. Seyʉl ti naŋ wur ge Kis, ge dini ge Benjemeŋ. Naŋ gani àgur tay vi kru kru faɗ. 22 Ay ka ya ti Melefit àwayay naŋ va do ni ti Melefit àdiaba Devit ana tay a ti mîgi bay gatay. Devit nakəŋ Melefit àgrakia sedi a, àɗəm : “Nə̀ŋgəta Devit wur ge Zese a. Bay ya ti nàɗəbay ni ti naŋ ; amagray ere ye ti nu nawayay ni ɗek.” * 23 Nihi ti Melefit àdaba mis nahaŋ e kiɗiŋ ga bəza huɗ ge Devit ba, àfəkaɗ naŋ Bay mahəŋgay ndam Izireyel, àgray akaɗa ga pakama gayaŋ ya àɗəm ahaslani ni. Maslaŋa gani nani ti Yezu. 24 Wuɗaka Yezu àra ànjəki ke tʉwi gayaŋ nahəma, Zeŋ àhi ana ndam Izireyel ɗek ahàr àɗəm tâmbatkaba majalay ahàr gatay a ti *tâbaray kwa. 25 Zeŋ àra èndeveriŋaba tʉwi gayaŋ a wuɗak ti àhi ana mis : “Lekʉlʉm kəhumi ana ahàr ti nu way ? Bay ya ti lekʉlʉm kə̀bum kəjəgum ni ti nu do. Nəɗəm nahəma, ka ya ti enindeveriŋaba tʉwi goro na ti bay gani amara. Naŋ ti nìsli ga mepicehiaba ezeweɗ ga kimaka gayaŋ a do.”

26 « Bəza ga mmawa, lekʉlʉm bəza huɗ ga Abraham akaba lekʉlʉm ndahaŋ ya kəzləbum Melefit ni, pakama hini ya kìcʉm ni ti Melefit ahəŋgay mis àna naŋ. Melefit àhi pakama hini ti ana leli. 27 Ndam Zerʉzalem akaba gəɗákani gatay tə̀sər Yezu ti naŋ *Bay gəɗakani ya amara ni ndo, tìci ma ga ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ya tijeŋgey kəla vaɗ məpəsabana ni ndo daya. Nahkay tə̀ɗəm tâkaɗ Yezu kwa. Tàgray nahkay ti, tàgra ere ye ti ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit tə̀ɗəm amagravu na. 28 Ku tamal ndam Zerʉzalem ni tə̀ŋgətfəŋa zlam magudarani ga makaɗki naŋ di ndo nəŋgu ni, tə̀hi ana Pilet tâkaɗ naŋ. 29 Tə̀gria zlam na ɗek akaɗa ga pakama ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu na. Yezu àra àməta ti tə̀zaya kisim gana kà təndal na, tə̀fiyu e mindiviŋ vu. 30 Ay ti Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba, àhəŋgriviya sifa. 31 Kələŋ gani Yezu nakəŋ àŋgazlivu ana ndam ya tàsləka akaba naŋ e Gelili a, tòru akaba naŋ a Zerʉzalem ni vaɗ ehimeya. Nihi ti nday gani nani tagrakia sedi kè meleher ga ndam *Zʉde a. 32 Leli gani hini day məhi *Ma Mʉweni Sulumani gani ana kʉli. Ere gani nani ti Melefit àhibiya pakama gana ana ata bəŋ geli a kwa ahaslana, 33 ay nihi ti àgria ere ye ti àhibiyu ana ata bəŋ geli na ana leli bəza gatay na. Àgray ti àna mahəŋgaraba Yezu e kisim ba, akaɗa ya àbu məbəkiani a wakita ge Limis bu ni. A limis ye cʉ ni bu Melefit àɗəm :

“Nak ti wur goro ; kani ti nawayay ti mis tə̂sər nu buk.” †

34 « Melefit àɗəmbiya amahəŋgaraba naŋ e kisim ba ti èzi ba. Àɗəmki ma nahkay hi :

“Anəgri sulum goro ana kʉli akaɗa ya nə̀ɗəm anəgri ana Devit ni.

Zlam gani nani ti *njəlatani, amandav ɗay-ɗay do.” ‡

35 « Nahkay a məlaŋ nahaŋ bu a Wakita ge Melefit bu keti Devit àɗəm :

“Akavay divi ti bay njəlatani gayak ni èzi e mindiviŋ vu ba.” §

36 « Devit ka sarta gayaŋ ti àgria tʉwi ana Melefit akaɗa ge Melefit ya àwayay na. Kələŋ gani Devit nakəŋ àməta, ènjikibiya ata bəŋana, kisim gayaŋ day èzia. 37 Ay Bay ya ti Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba ni ti, kisim gayaŋ ni èzi ndo. 38 Bəza ga mmawa, sərum lala : leli məhi ana kʉli Melefit aməmbərfəŋa zlam magudarani gekʉli ni kè kʉli a ti azuhva Yezu. Melefit àmbərfəŋa zlam magudarani gekʉli kè kʉli àna *Divi gayaŋ ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu na koksah. 39 Ay azuhva tʉwi ge *Krist ya àgray ni ti Melefit ambərfəŋa zlam magudarani kà ndam ya təfəki ahàr ke Krist na ɗek. 40 Nahkay ti bumvu slimi, do ni ti zlam ya ti ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit tə̀ɗəmkibiyu ma ni ara agrakivu ke kʉli. Ma gatay ya tə̀ɗəmbiyu ni ti nihi :

41 “Lekʉlʉm ndam ya kə̀ɗəmum pakama ge Melefit zlam masakani ni ti

mənjumki ere ye ti nara nagray ni.

Ere gani nani mə̂gri ejep ana kʉli ti kîjijʉma !

Anagray ti ka ya ti lekʉlʉm kə̀bum àna sifa mba ni.

Ere gani nani ti ku tamal maslaŋa àŋgəhaɗia ma gana ana kʉli a nəŋgu ni, kə̀gəsumkabu do.” * »

42 Pol àra àhia ma gana ana tay a, ka ya ti nday ata Barnabas tàhəraya a ahay ni ba ni ti, mis ya tə̀bu eslini ni tə̀hi ana tay : « A vaɗ məpəsabana nahaŋ ya amara ni ti ŋguma ga məhikivu pakama àki ka ma hini ana leli keti. » 43 Mis tə̀bu tedevu ti mis ndahaŋ kay tàɗəboru ata Pol nday ata Barnabas. Nday nani ti ndam Zʉde akaba mis ndahaŋ ya taɗəbay divi ga ndam Zʉde ga mazləbay Melefit ni. Nahkay ata Pol nday ata Barnabas nakəŋ tə̀zlapi ana tay, tə̀vi njəɗa ana tay ti tə̂gəskabu *sulum ge Melefit ya àgri ana tay ni, tə̀mbrəŋ ba.

44 Vaɗ məpəsabana àra ènjia nahəma, mis ga kəsa ni ahar gəɗakani tàra ɗek ga məbi slimi ana ma ya təɗəmki ka Bay geli ni. 45 Ndam Zʉde ni tàra tìpia ndam ga kəsa na ɗek macakalavani ti tə̀zumki ɓəruv ka tay, tə̀njəki ke mindivi Pol akaba ka məhiani ana mis pakama gayaŋ ni ti ma ga malfaɗa. 46 Ata Pol nday ata Barnabas tàra tìcia pakama ga ndam Zʉde na ti aŋgwaz àwər tay ndo, tə̀hi ana tay vay-vay ahkado : « Ahàr àɗəm mə̀hia ma ge Melefit na ana kʉli ndam Zʉde na enjia day. Ay nihi ti lekʉlʉm kə̀gəsumkabu pakama gani do ni ti, lekʉlʉm lekʉlʉmeni kə̀ɗəfumkia kìslʉm ga məŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni do. Ègia nahkay ti leli məhi ma gani ana ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni. 47 Məhi ana tay nahkay ti aɗaba Bay geli àhi ana leli nahkay hi :

“Nàfəkaɗ kur ti akaɗa ge ceŋgel ni ga maslaɗi məlaŋ ana ndam ga jiba gərgərani ɗek.

Nawayay ti kə̂hioru pakama àku ka nu ya nahəŋgay mis ni ana mis ɗek,

duk kè sliri ga məlaŋ.” † »

48 Mis ya ti nday ndam Zʉde do ni tàra tìcia ma ga ata Pol nday ata Barnabas na ti tə̀mərvu, tàzləbay Melefit azuhva pakama gayaŋ ni. Eslini nday ya ti Melefit àdaba tay ga məŋgət sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni na, nday ɗek tə̀fəki ahàr ka Yezu.

49 Kələŋ gani mis tə̀ɗəmkioru pakama àki ka Bay geli, nahkay mis ga haɗ ni ɗek tìcia ma gana. 50 Ay ndam Zʉde ni tə̀ɗəmki ma magədavani ka ata Pol nday ata Barnabas, ti wál ya elimeni gatay àbu, tazləbay Melefit ni akaba gəɗákani ga kəsa ni tîzirey ata Pol nday ata Barnabas. Nahkay ndam ga kəsa ni tə̀njəki ka məgri daliya ana ata Pol nakəŋ, mək tàgaraba tay ka haɗ gatay na. 51 Ka ya ti ata Pol nday ata Barnabas tawayay tasləka ni ti tə̀tukaba haɗ ga kəsa na ka asak gatay a ga məɗəfiki ana tay araŋa gani gatay va do. Mək tàsləka, tòru a Ikoniyum. 52 Ndam Antiyos ya taɗəbay divi ga Yezu ni tə̀bu təmərvu, *Məsuf Njəlatani èsliva a vu vu ana tay a.

14

Ata Pol nday ata Barnabas tagray tʉwi a Ikoniyum

1 Ata Pol nday ata Barnabas tòru tìnjʉa a Ikoniyum a ti, tə̀huriyu a ahay ya ndam *Zʉde *tahəŋgalavù Melefit ni vu keti. Eslini tə̀hi ma ge Melefit ana tay : azuhva ma gatay ni mis kay tə̀fəkia ahàr ka Yezu a, ku ndam Zʉde ku ndam ya nday ndam Zʉde do ni daya. 2 Ay ndam Zʉde ya tàwayay məfəki ahàr ka Yezu do ni tə̀hi ma magədavani ana ndam ya nday ndam Zʉde do ni ti tîzirey bəza ga məŋ geli ye eslini ni. 3 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, ata Pol nday ata Barnabas tə̀pəsa kay a Ikoniyum a. Ka ya ti nday tə̀bu eslini ni ti nday tə̀bu təfəki ahàr ka Bay geli lala, nahkay təhi ma ge Melefit ana mis vay-vay, aŋgwaz àwərki tay do. Nahkay Bay geli àvi njəɗa ana tay ga magray zlam gərgəri kay ya ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni. Bay geli àgray nahkay ti, àɗafaki ti pakama gatay ya tə̀hi ana mis àki ka sulum gayaŋ ni ti jiri eɗeɗiŋ. 4 Nahkay ndam ga kəsa nani tèdevu məlaŋ cʉ : mis ndahaŋ ga ndam Zʉde ni, mis ndahaŋ ti ni ga ndam *asak ga Yezu ni.

5 Eslini ti ndam Zʉde akaba nday ya ndam Zʉde do ni akaba gəɗákani gatay tawayay təgri daliya ana ata Pol nday ata Barnabas, tawayay tabazl tay àna akur. 6 Ndam asak nakəŋ tàra tìcia ma gana ti tàcuhway, tòru gwar a kəsa vu ka haɗ Likawuni. Kəsa nday nani ti Listir, Derbi akaba kəsa ndahaŋ ciɓ-ciɓeni ni. 7 Nday nakəŋ tòru tìnjʉa eslina ti tə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis.

Ata Pol nday ata Barnabas tagray tʉwi e Listir

8 Zal dəra nahaŋ àbu e Listir, naŋ manjəhaɗani aɗaba ècikaba koksah, àsawaɗay ɗay-ɗay ndo kwa ke miwivu gayaŋ. 9 A vaɗ nahaŋ naŋ àbu abi slimi ana ma ga Pol ya aɗəm ni ti, Pol nakəŋ àmənjaləŋ, èpi ti zal dəra ni àfəkia ahàr ka Yezu a, Yezu ahəŋgaraba naŋ a tata. 10 Nahkay Pol àɗəm kay kay, àhi ahkado : « Cikaba, kîcik jik àna asak gayak ! » Zal dəra ni àra ècia ma ga Pol na ti ècikaba carakum, asawaɗay. 11 Mis dal-dalani ga kəsa ni tàra tìpia ere ya Pol àgray na ti tə̀zlah àna ma həma ga haɗ Likawuni, tə̀ɗəm ahkado : « Melefifit geli tàsləkabiya e melefit ba, tàmbavu mis, tə̀hərkiaya ke leli a ! » 12 Nahkay tə̀zalay Barnabas Zʉs, Pol ti ni tə̀zalay naŋ Hermes, aɗaba naŋ bay məhi ma ana mis.* 13 Ahay gəɗakani ge Zʉs ni ti ka ma ga kəsa. Bay misliŋi zlam ana Zʉs ni èŋgʉleɗbiyu kokur àna vay-vay ga zlam, àhəlbiyu àbəhaɗ tay kà mahay ga ahay ni ge misliŋieni ana ata Pol nday ata Barnabas nakəŋ. Mis macakalavani ni day tawayay ti mâgray nahkay.

14 Ndam *asak ni tàra tìcia ere ye ti ndam ga kəsa ni tawayay təgri ana tay na ti tègʉzlehkaba azana ka vu gatay a kwar kwar ga məɗəfiki ana mis macakalavani ti tàwayay ere ye ti atəgri ana tay ni do, mək tàcuhwakivoru ka tay àna zlahay. 15 Tə̀hi ana tay ahkado : « Ndam geli, kəgrum nahkay ti kamam ? Leli ti mis hihirikeni akaɗa kʉli ni timey ! Màra afa gekʉli a ti ga məhi *Ma Mʉweni Sulumani ana kʉli ti kə̂mbrəŋum tʉwi gekʉli masakani akaɗa ya kəgrum nihi ni. Mawayay ti kə̂həŋgrumioru ahàr a haɗ ana Melefit Bay ge sifa ni. Naŋ ti àgraya məlaŋ ya agavəla, haɗ, dəluv gəɗakana akaba zlam ya tə̀vu a huɗ gatay vu ni ɗek. 16 Ahaslani ti àmbrəŋ mis ga haɗ gərgərani ɗek ti tâgray ere ye ti tàwayay ni zlam gatay. 17 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, aŋgazlivu ana tay àna zlam sulumani ya agri ana tay ni : asləribiyu avər ana mis e melefit bu ni ti tə̂ŋgətki zlam ka vədaŋ àna sarta gani. Avi zlam məzumani ana tay ti tə̂mərvu. » 18 Ku tamal ndam asak ni tə̀hia ma ana tay a nahkay nəŋgu ni, wuɗaka tə̀cafəŋa mis dal-dalani na kè misliŋi zlam ana tay a ti, tàgraviya daliya dal-dal.

19 Kələŋ gani ndam *Zʉde ya a Antiyos ya ka haɗ Pisidi ni akaba nday ya a Ikoniyum ni tàra e Listir a. Tàra tìnjia ti tə̀ɗəmki ma magədavani àki ka ndam asak ni, mək mis dal-dalani ni tə̀gəskabá ma gatay na. Eslini mis nakəŋ tìzligi Pol àna akur ga makaɗ naŋ. Tàra tìzligia naŋ a nahkay ti tə̀ɗəm àməta, mək tàgəjahaba naŋ a kəsa ni ba, tə̀mbərbu naŋ ɓəlah. 20 Ay ka ya ti ndam maɗəbay divi ga Yezu ni tə̀cakalakiva nahəma, Pol nakəŋ ècikaba, mək àŋgoru a kəsa ni vu. Hajəŋ gani tàsləka nday ata Barnabas a, tòru e Derbi.

Ata Pol nday ata Barnabas taŋgoru a Antiyos ka haɗ Siri

21 Tòru tìnjʉa e Derbi a ti tə̀hi Ma Mʉweni Sulumani ana mis, nahkay mis kay tàɗəbay divi ga Yezu. Kələŋ gani tàsləka, tàŋga e Listir a. Tàsləka eslina ti tàŋga a Ikoniyum a, mək tàsləka a Ikoniyum a ti tàŋga a Antiyos ya ka haɗ Pisidi na. 22 A kəsa nday nani bu ni ti tə̀via njəɗa ana ndam maɗəbay divi ga Yezu a. Tə̀hi ana tay ahkado : « Fumki ahàr ka Yezu lala, kə̀mbrəŋum ba. » Tə̀hi ana tay keti : « Tamal mawayay məhuriyani a *Məgur ge Melefit vu ti ahàr àɗəm màcaka daliya dal-dal day kwa. » 23 Tə̀daba gəɗákani e kiɗiŋ ga ndam ya tə̀fəki ahàr ka Yezu ni ba ka kəsa ka kəsa, mək ndam *asak nakəŋ tə̀gəs ndəra akaba tàhəŋgali Melefit ana tay. Eslini tə̀mbrivù tay a ahar vu ana Bay geli, aɗaba nday nani tə̀fəkia ahàr a palam.

24 Kələŋ gani tàsləkaba ka haɗ Pisidi a, tòru ka haɗ Pemfili. 25 Tòru tìnjʉa e Perzi a ti tə̀hi ma ge Melefit ana mis, mək tàsləka, tòru a Atali. 26 Eslini ti tə̀cəliyu a *slalah ga yam vu, tàŋga a Antiyos a. A kəsa nani bu ka ya ti tə̀njəki ke tʉwi gatay ni ti, tə̀bivù tay a ahar vu ana Melefit ga magray tʉwi àna sulum gayaŋ. Tʉwi nani ti tìndeveriŋababiya.

27 Tàra tìnjia nahkay ti tə̀zalakabu ndam məfəki ahàr ka Yezu ni ɗek, tàŋgəhaɗi ere ye ti tàgray àna njəɗa ge Melefit ni ɗek ana tay, tàŋgəhaɗi ana tay ahəmamam Melefit àvi divi ana ndam ya ti nday ndam *Zʉde do ni ga məfəki ahàr ka Yezu ni daya. 28 Eslini tànjəhaɗ akaba ndam məfəki ahàr ka Yezu ni agray kiyi ɓal.

15

Mekeli kʉɗi ana ndam ya nday ndam Zʉde do ni

1 Mis ndahaŋ tàsləka ka haɗ *Zʉde a, tàra a Antiyos a. Tàra tìnjia ti tə̀cahi zlam ana ndam məfəki ahàr ka Yezu ye eslini ni, tə̀hi ana tay ahkado : « Ahàr àɗəm *têkeli kʉɗi ana kʉli akaɗa ge Mʉwiz ya àɗəm a wakita gayaŋ ni bu ni kwa. Tamal kə̀grum akaɗa gayaŋ ya àɗəm ni do ni ti, Melefit àhəŋgay kʉli do simiteni. » 2-3 Tàra tə̀ɗəma pakama na nahkay ti ata Pol nday ata Barnabas tə̀gəskabu pakama gani nani ndo simiteni. Nahkay gejewi gəɗakani àhəraya e kiɗiŋ gatay akaba ndam ya tàsləkabiya ka haɗ Zʉde ni ba. Eslini ndam məfəki ahàr ka Yezu ya a Antiyos ni tə̀vi siŋgu ge divi ana ata Pol nday ata Barnabas akaba mis gatay ndahaŋ mək tə̀sləroru tay a Zerʉzalem ga mihindifiŋbiya ma gana kà ndam *asak akaba gəɗákana ye eslini na. Nahkay tàsləka. Ka ya ti tə̀bu takoru ni ti tàsləkaba ka haɗ Fenisi akaba haɗ *Samari a, tàŋgəhaɗi zlam ya àgravu ni ana ndam ga Yezu ya nday tə̀bu ka haɗ nday nani ni ; tə̀hi ana tay ahəmamam ndam ya nday ndam *Zʉde do ni tə̀fəki ahàr ka Yezu ni. Nday nakəŋ tàra tìcia ma ga ata Pol nday ata Barnabas na ti tə̀mərvu dal-dal.

4 Ata Pol nakəŋ tòru tìnjʉa a Zerʉzalem a ti, ndam asak ga Yezu akaba ndam ga Yezu ndahaŋ ni ɗek akaba gəɗákani gatay ni tə̀gəskabu tay. Eslini ata Pol nakəŋ tàŋgəhaɗi ere ye ti tàgray àna njəɗa ge Melefit ni ɗek ana tay. 5 Ay ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ ya təfəki ahàr ka Yezu ni tə̀bu eslini. Tàra tìcia ma ga ata Pol na ti tìcikaba, tə̀ɗəm ahkado : « Ahàr àɗəm têkeli kʉɗi ana ndam ya nday ndam Zʉde do, təfəki ahàr ka Yezu ni kwa. Ahàr àɗəm nday gani tə̂gəskabu *Divi ya tə̀bu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni daya kwa. »

6 Nahkay ndam asak ni akaba gəɗákani ni tàŋgasvu ga mazlapakiani ka ma gani nani. 7 Eslini gejewi àhəraya e kiɗiŋ gatay ba dal-dal. Nahkay Piyer ècikaba, àhi ana mis ni ahkado : « Bəza ga mmawa, kə̀səruma kwa ahaslani Melefit àdaba nu e kiɗiŋ gekʉli ba ti nə̂hi *Ma Mʉweni Sulumani ana nday ya nday ndam Zʉde do ni, ti tə̂fəki ahàr ka Yezu. 8 Melefit ti àsəra ere ye ti àniviyu ana mis a məɓəruv vu na. Àvi *Məsuf Njəlatani àna tay akaɗa ya àvi ana leli ni ga maɗafakiani àgəskabá tay a. 9 Ècirkaba leli ndam Zʉde ni akaba tay a ndo simiteni. Àbarafəŋa zlam magudarani kà tay a, tìgia njəlatana aɗaba tə̀fəkia ahàr ka Yezu a. 10 *Divi ge Melefit ya tə̀bu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni ti zlam zləzlaɗani. Ku ata bəŋ geli, ku leli leleni tekeɗi mèɓesebiyu zlah-zlah. Nihi ti kəfumki ŋgasa ka tay ya ti nday ndam Zʉde do ni tâɗəbay divi gani kwa ti kamam ? Tamal kəgrum nahkay ti kahəŋgalum ma ge Melefit timey ! 11 Leli mə̀səra Melefit ahəŋgay leli ti aɗaba mèkela kʉɗi a palam do. Ahəŋgay leli ti azuhva tʉwi ga Bay geli Yezu ya àgri ana leli àna sulum gayaŋ ni. Ahəŋgay leli ti akaɗa ya ahəŋgay tay ni daya. »

12 Eslini mis macakalavani ni ɗek te-te, tə̀bi slimi ana ma ga ata Barnabas nday ata Pol ni. Ata Barnabas nakəŋ tàŋgəhaɗi tʉwi gatay ya tàgray e kiɗiŋ ga ndam ya nday ndam Zʉde do ni bu ni ana tay. A pakama gatay ni bu nahəma, tə̀ɗəm Melefit àvia njəɗa ana tay ga magray zlam gərgərani ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo na dal-dal. 13 Ka ya ti ata Barnabas nakəŋ tə̀mbrəŋa zlapay na ti Zek ècikaba, àɗəm ahkado : « Bəza ga mmawa, bumi slimi ana pakama goro ni. 14 Simu àŋgəhaɗia ana leli a ahəmamam kwa ahaslani Melefit àmənjaləŋ ana ndam ya nday ndam Zʉde do ni ga madaba ndam gayaŋ e kiɗiŋ gatay ba daya. 15 Pakama ga Simu ya àɗəm ni bəlaŋani akaba ga ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni, aɗaba a wakita gatay ni bu Melefit àɗəm :

16 “Kələŋ gani ti anaŋga, anələmaba ahay ge Devit ya àmbəɗ na.

Anəhəlaba akur ga ahay ya àmbəɗ na,

eneɗezlvaya nahaŋ àna tay ka məlaŋ gana.

17 Nahkay mis ɗek ataɗəbay nu Bay Melefit ;

nday ya nday ndam Zʉde do, nə̀zalay tay

ge migi ndam goro ni ɗek ataɗəbay nu.

Nu Bay Melefit nə̀ɗəm nahkay,

nu ya ti nagray ere ye ti nə̀ɗəm anagray ni ɗek ni.

18 Zlam gani nani ti wuɗaka nàgraya məlaŋ a ti

nə̀səra kwa ahaslana anagray.” * »

19 Zek àhi ana tay keti : « Ègia Melefit àɗəma nahkay zla nahəma, nu nəɗəm mə̀fumki ŋgasa ga magray zlam zləzlaɗani ka ndam ya nday ndam Zʉde do, tawayay maɗəbay divi ge Melefit ni ba. 20 Ere ye ti magray ni ti, hojo məbumiki wakita ana tay, məhumi ana tay ahkado : “Kàhəpəɗum aslu ga pəra ba, aɗaba àɓəlafəŋ kè Melefit do ; kə̀grum mesʉwehvu ba ; kàhəpəɗum aslu ga zlam ya tə̀mərɗay məmərɗani ni ba, kə̀zumum mimiz ba daya.” 21 Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti, kwa ahaslani tə̀bu təɗəfiki ana mis a kəsa gərgərani bu ɗek, tijeŋgey ma gani a ahay gərgərani ga *mahəŋgalavù Melefit bu kəla vaɗ *məpəsabana lu daya. »

Təslərikaboru wakita ana ndam ga Yezu ya nday ndam Zʉde do ni

22 Zek àra àɗəma ma nahkay nahəma, ndam *asak ni, gəɗákani akaba ndam ga Yezu ndahaŋ ye eslini ni ɗek tə̀ɗəm atədaba mis e kiɗiŋ gatay ba, atəslərioru tay ana ndam Antiyos ni akaba ata Pol nday ata Barnabas. Nahkay tə̀daba Zʉd ya təzalay naŋ Barsabas na akaba Silas a, aɗaba nday cʉeni ndam ga Yezu ɗek ticiiki ma ana tay. 23 Tə̀vi wakita ana tay ga məzikabani ana ndam Antiyos ni, tə̀bəki ka wakita ni nahkay hi :

« Leli bəza ga məŋ gekʉli, leli ndam asak ga Yezu akaba gəɗákani ni məgri sa ana kʉli, lekʉlʉm bəza ga məŋ geli, lekʉlʉm ya ti ndam *Zʉde do, kanjəhaɗum a Antiyos, ka haɗ Siri akaba ka haɗ Silisi ni. 24 Mìcia mis ndahaŋ tìcik afa geli, tòru afa gekʉli. Tòru tìnjʉa ti tìwisirikaba ahàr ana kʉli a, tə̀vi majalay ahàr ana kʉli àna pakama gatay ya tə̀hi ana kʉli ni. Tàgray nahkay ti, leli mə̀vi divi gani ana tay ndo simiteni. 25 Nahkay zla nahəma leli ɗek ka ahar bəlaŋ màdaba mis a ga məslərani afa gekʉli a. Nday gani atorukaboru akaba ata Barnabas nday ata Pol. Ata Barnabas nday ata Pol ti mawayay tay dal-dal, 26 təgri tʉwi ana Bay geli Yezu *Krist ; ku tamal tabazl tay azuhva tʉwi gatay ya tagray ni nəŋgu ni, aŋgwaz àwərki tay do. 27 Ndam ya ti màdaba tay a ni ti ata Zʉd nday ata Silas. Nday gani ataŋgəhaɗiaba ere ye ti məbiki ana kʉli ka wakita na daya. 28 Pakama gani nani ti nihi : *Məsuf Njəlatani akaba leli mə̀ɗəm mə̀fəki ŋgasa ga magray tʉwi zləzlaɗani ndahaŋ ke kʉli do, si kəgrum zlam ya ti ahàr àɗəm leli ɗek magray ni kwa. Zlam gani nday hi : 29 Kàhəpəɗum aslu ga pəra ba ; kə̀zumum mimiz ba ; kàhəpəɗum aslu ga zlam ya tə̀mərɗay məmərɗani ni ba ; kə̀grum mesʉwehvu ba daya. Tamal zlam nday nani ɗek kə̀grum do nahəma, akanjəhaɗum àna sulumani. Məmbərki pakama geli nahkay. »

30 Nahkay tə̀sləroru nday ya ti tə̀daba tay a ni. Nday nakəŋ tàsləka, tòru a Antiyos akaba ata Pol nday ata Barnabas. Tòru tìnjʉa ti tàzalakabu ndam ga Yezu ye eslini ni, tə̀vi wakita ni ana tay. 31 Tàra tìjeŋga wakita na ti àməria məɓəruv ana tay a dal-dal, aɗaba àvikiva njəɗa ana tay a. 32 Ata Zʉd nday ata Silas ti nday ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit. Nahkay tə̀hia pakama gərgərana kay ana ndam ga Yezu ye eslini na, tə̀vi njəɗa ana tay ti aŋgwaz àwər tay ba. 33 Nday nakəŋ tə̀pəsiyu eslini gosku ɓal. Kələŋ gani ndam ga Yezu ni tə̀vi divi ana tay ga məŋgukiani ka ndam ya tə̀slərbiyu tay ni, tə̀hi ana tay tâsləka àna sulumana. [ 34 Ay Silas àɗəm àsləka do, anjəhaɗ a Antiyos hʉya.] 35 Ata Pol nday ata Barnabas day tànjəhaɗ a Antiyos. Eslini nday akaba mis ndahaŋ kay tə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis, tə̀cahi pakama ga Bay geli ana tay daya.

Ata Pol nday ata Silas takoru ka haɗ ndahaŋ

36 Tàra tàgra gosku ɓal a Antiyos a ti Pol àhi ana Barnabas : « Maŋgoru a kəsa ya ti mə̀hibiyu pakama ga Bay geli ana mis ye eslini ni bu ni ɗek, ti mə̂mənjiyu bəza ga məŋ geli ye eslini ni akaba ti mə̂sər manjəhaɗ gatayani. » 37 Barnabas nakəŋ àgəskabá ma ga Pol na, ay ti àɗəm azəkivu Zeŋ ya təzalay Mark ni ju. 38 Pol àra ècia ma na ti àhəŋgrifəŋ, àhi : « Mə̀zəkivu naŋ ba, aɗaba ka ya ti leli ka haɗ Pemfili ni ti àsləkafəŋa kè leli a, àwayay magrakabu tʉwi akaba leli ndo. » 39 Ata Pol nday ata Barnabas tìcivu àki ka ma ga mazay Mark ni ndo, nahkay nday nakəŋ tèdevu. Barnabas àzay Mark, tə̀cəliyu a *slalah ga yam vu, tòru e Sipir. 40 Pol ti ni àzay Silas ; ndam ga Yezu ye eslini ni tàhəŋgalay Bay geli ti mə̂gri sulum gayaŋ ana tay, mək ata Pol nday ata Silas tàsləka 41 ka haɗ Siri a, tòru gwar ka haɗ Silisi. A kəsa ya tìnjʉa ni vu lu, Pol àvikivu njəɗa ana ndam ga Yezu ya *təcakalavu eslini ni.

16

1 Nahkay ata Pol nakəŋ tàsləka ka haɗ Silisi a, tòru e Derbi akaba e Listir. E Listir ti wur dagwa nahaŋ àbu, slimi gayaŋ Timote. Məŋani wur Zʉde, aɗəbay divi ga Yezu ; bəŋani zal Gres. 2 Ndam ga Yezu ya e Listir akaba a Ikoniyum ni ɗek tə̀ɗəm Timote ti mis sulumani. 3 Eslini Pol awayay azay naŋ ti mâsawaɗoru akaba tay, nahkay àzay naŋ, *èkeli kʉɗi. Pol àgri ana Timote nahkay ti azuhva ndam *Zʉde ye eslini ni, aɗaba nday ɗek tə̀səra bəŋ ga Timote ti zal Gres. 4 Kələŋ gani ata Pol nakəŋ tàsləka, tòru kama. A kəsa ya tìnjʉa ni vu lu tàŋgəhaɗi ma ga ndam *asak akaba ga gəɗákani ya a Zerʉzalem ya tə̀ɗəm ni ana ndam ga Yezu ye eslini ni. Tàra tàŋgəhaɗia ana tay a nahkay ti tə̀hi ana tay tə̂gəskabá ma gana. 5 Nahkay ndam ya təfəki ahàr ka Yezu a kəsa nday nani bu ni ɗek tə̀ŋgətkivu njəɗa, kəlavaɗ mis ndahaŋ day tə̀fəki ahàr ka Yezu.

Melefit àhi ana Pol môru e Mesedʉweŋ

6 Ata Pol nakəŋ tə̀bu takoru gwar ka haɗ Azi ti, *Məsuf Njəlatani àcafəŋa tay ga moru məhi ma ge Melefit ana mis ye eslini na. Nahkay tàsləka, tòru gwar ka haɗ Firizi akaba ka haɗ Galasi. 7 Tòru tìnjʉa ka haɗ Misi a wuɗak ti tawayay təhuriyu ka haɗ Bitini, ay Məsuf ga Yezu àcafəŋa tay a. 8 Nahkay tàsləkaba ka haɗ Misi a, tòru kà gəvay ga dəluv a Truwas. 9 Nday tə̀bu eslini ga məlavaɗ ti kisim èziɗekivu ka Pol, èpi zal Mesedʉweŋ micikeni jika, àhəŋgalay naŋ, àhi : « Ru afa geli e Mesedʉweŋ, kə̂jənaki leli ti ! » 10 Kələŋ ge kisim miziɗeni ga Pol ni ti màwaya morana e Mesedʉweŋ a, aɗaba mə̀səra Melefit àzala leli ga məhi *Ma Mʉweni Sulumani ana ndam ga haɗ nana. 11 Nahkay mə̀cəliyu a *slalah ga yam vu a Truwas, màsləka mòru suwwa a Samotras. * Hajəŋ gani mòru a Neyapolis ; mòru mìnjʉa ti màhəraya a slalah ga yam ni ba, 12 mòru e Filip. Kəsa gani nani ti kəsa gəɗakani ga haɗ Mesedʉweŋ. Ndam *Rom kay tànjəhaɗa eslina. Mòru mìnjʉa ti mànjəhaɗ vaɗ ɓal.

Ere ye ti ata Pol nday ata Silas tàgray e Filip ni

13 A vaɗ *məpəsabana ba ti màhəraya a kəsa ni ba, mòru gwar a zalaka bu, mə̀ɗəm mədi ahàr ana məlaŋ ga mahəŋgalavù Melefit eslini. Mòru mìnjʉa ti mə̀di ahàr ana wál macakalavani mək mànjəhaɗ màzlapi ana tay. 14 Wal nahaŋ àbu e kiɗiŋ gatay bu slimi gani Lidi. Naŋ wur Tiyatir, tʉwi gayaŋ məsəkumoru azana ndize-ndizeni ga siŋgu kayani, naŋ àbu azləbay Melefit daya. Ka ya ti naŋ àbu abi slimi ana ma ga Pol ya àɗəm ni ti Bay geli àgray ti wal ni mîci ma gani ti mə̂gəskabu lala. 15 Kələŋ gani *tàbaray naŋ akaba ndam ga huɗ ahay gayaŋ ɗek. Tàra tàbara tay a ti wal ni àzaloru leli afa gani, àhi ana leli ahkado : « Tamal kə̀səruma nu nə̀bu nəfəki ahàr ka Bay geli eɗeɗiŋ ti dəguma, kânjəhaɗuma afa goro a. » Nahkay àfəki ŋgasa ke leli, mòru.

16 A vaɗ nahaŋ mə̀bu makoru ka məlaŋ ga mahəŋgalavù Melefit ni ti, mə̀bakabu ahàr akaba wal nahaŋ. Wal nani ti eviɗi ge mis ndahaŋ. Seteni àniviyu a ahàr bu, àɗəfiki ere ye ti amara magravu ni. Nahkay ndam ya ti wal ni eviɗi gatay ni təŋgət siŋgu kay àna pakama gayaŋ ya ti àhia ana mis a, ere gani àgravu eɗeɗiŋ ni. 17 Eslini wal nakəŋ ànjəki ka maɗəboru leli akaba Pol e meteliŋ vu. Azlah, àɗəm : « Ndam nday hini ti təgri tʉwi ana Melefit naŋ agavəla driŋ ! Təɗəfiki ana kʉli divi ya akəŋgətum sifa àna naŋ ni ! » 18 Àzlah, àɗəm ma ni nahkay vaɗ ehimeya. Kələŋ gani àwərikabá ɓəruv ana Pol a, nahkay Pol nakəŋ àmbatkibiyu ma ka wal ni mək àhi ana seteni ya àniviyu ni ahkado : « Nəhuk àna *slimi ga Yezu *Krist, həraya a wal hini ba ! » Eslini seteni ni àsləkiaba ana wal na hʉya. 19 Seteni ni àra àsləkiaba ana wal na ti, ndam ya ti wal ni eviɗi gatay ni tə̀səra wal ni aməŋgəti siŋgu ana tay va do. Nahkay tə̀gəs ata Pol nday ata Silas, tàgəjahoru tay ka məlaŋ ya mis təcakalavu ga magray seriya ni. 20 Tòru tìnjʉa àna tay eslina ti tə̀hi ana ndam magray seriya ni ahkado : « Ndam nday hini tə̀bu tagudar kəsa geli. Nday ti ndam *Zʉde, 21 təcahi zlam ana mis, ay ere ye ti təcahi ana tay ni ti leli ndam *Rom àgəski mə̀gəskabu do, màgray do simiteni. »

22 Mis dal-dalani ni tàra tìcia ma na ti nday day tə̀zumkia ɓəruv ka ata Pol nday ata Silas a. Eslini ndam magray seriya ni tə̀hi ana ndam slewja gatay ti tə̂cakwakia zlam ka ata Pol nday ata Silas a, mək tə̂zləɓ tay àna aday. 23 Tàra tə̀zləɓa tay a dal-dal ti tə̀biyu tay a ahay ga daŋgay vu, mək tə̀hi ana bay majəgay ahay ga daŋgay ni ti mə̂bi slimi ana tay lala. 24 Bay majəgay ahay ni àra ècia ma gatay na ti, àhəl ata Pol nday ata Silas nakəŋ, àbiyu tay a məlaŋ nahaŋ vu ca-ca a huɗ ga ahay ga daŋgay ni vu. Eslini naŋ nakəŋ àwəlfəŋ asak gatay dwa dwa kà damkoluk.

25 A huɗ ya vaɗ nahəma, ata Pol nday ata Silas nakəŋ tahəŋgalay Melefit, tidii limis ; ndam daŋgay ndahaŋ ni tə̀bu təbi slimi ana zlam gatay ya tagray ni. 26 Nday ɗek tə̀bu tagray nahkay ti haɗ àdaɗay dal-dal, asak ga ahay ga daŋgay ni àdaɗay daya. Eslini ti mahay ga ahay ni ɗek tə̀zləkvaba bəŋa bəŋa, zlam ya tə̀wəl ndam daŋgay àna naŋ ni ɗek tèpicehva wir wir. 27 Bay majəgay ahay ga daŋgay ni àra èpiɗekva, èpi ti mahay ga ahay ga daŋgay ni bəŋa bəŋa nahəma, àraɗaya maslalam gayaŋ a, awayay akaɗ ahàr gayaŋ àna naŋ. Àgray nahkay ti aɗaba àhi ana ahàr ndam daŋgay ni tàcuhwa. 28 Ay Pol àzlah, àhi ahkado : « Kə̀gri araŋa ana ahàr gayak ba, leli ɗek mə̀bu ahalay. » 29 Naŋ nakəŋ àra ècia ma ga Pol na ti àɗəm tə̂zibiya ceŋgel a. Tàra tə̀zibiya ceŋgel na ti àcuhwiyu ka məlaŋ ya àbiyu ata Pol nday ata Silas ni. Òru ènjʉa eslina ti agəgər slaɓ-slaɓ, àbəhaɗi mirdim ana tay meleher ndiɓ ana haɗ. 30 Kələŋ gani àhəlaya tay a dala va, mək àhi ana tay ahkado : « Bəbay goro ni, nâgray mam ti Melefit ahəŋgay nu ni mam ? » 31 Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi : « Fəki ahàr gayak ka Bay geli Yezu. Nahkay Melefit amahəŋgay kur akaba ndam ga huɗ ahay gayak. » 32 Mək tə̀hi ma ga Bay geli ana tay akaba ndam ga huɗ ahay gayaŋ ni ɗek. 33 A huɗ ga məlavaɗ gani nani bu bay majəgay ahay ga daŋgay ni àhəl ata Pol nday ata Silas, àra àbarikia ambələk gatay ni ana tay a. Nday day tàbaray naŋ akaba ndam ga huɗ ahay gayaŋ ni ɗek àna slimi ga Yezu hʉya. 34 Kələŋ gani bay majəgay ahay ga daŋgay nakəŋ àhəliyu tay a ahay vu ga məzum zlam. Nday tə̀bu təzum zlam ti naŋ nakəŋ àmərva dal-dal akaba ndam ga huɗ ahay gayaŋ na ɗek, aɗaba tə̀fəkia ahàr ke Melefit a.

35 Məlaŋ àra àsla ti ndam magray seriya ni tə̀slərbiyu mis afa ga bay majəgay ahay ga daŋgay ni ga məhiani : « Baya mis cʉeni na. » 36 Bay majəgay ahay ga daŋgay ni àra ècia ma na ti, àhəŋgri ma gani ana Pol, àhi ahkado : « Ndam magray seriya ni tə̀slərbiya mis a, tə̀ɗəm nâbaya kʉli a. Nihi ti hərumiyu e mite vu, sləkuma àna sulumana. » 37 Eslini Pol àhi ana ndam ya tə̀slərbiyu tay ni ahkado : « Leli ndam Rom ti tə̀gəs leli, tàgrafəŋa seriya kè leli àna divi gana ndo, tə̀zləɓ leli kè meleher ge mis macakalavani, tàbaya leli a daŋgay ba, nihi ti tə̀ɗəm mâsləka akal-akal a nahkay ti, məgəskabu aw ? Aha, mə̀gəskabu do. Tamal tawayay nahkay ti nday ndayani àna ahàr gatay târa tâbaya leli a. » 38 Nahkay mis ya ti tə̀sləroru tay ni tòru tàŋgəhaɗi ma ni ana ndam magray seriya ni. Nday nakəŋ tàra tìcia ata Pol nday ata Silas nday ndam Rom ti tàgra aŋgwaz a dal-dal. 39 Nahkay nday nakəŋ tə̀rəkia ka ata Pol a, tə̀gri kam-kam ana tay, tàbaya tay a ahay ga daŋgay ni ba, mək tàhəŋgalay tay ti tâsləkaba a kəsa ni ba. 40 Ata Pol nday ata Silas tàra tàhəraya a ahay ga daŋgay ni ba ni ti tòru afa ge Lidi. Eslini tàbakabu ahàr akaba ndam məfəki ahàr ka Yezu, tə̀vi njəɗa ana tay, mək tàsləkaba a kəsa ni ba.

17

Ata Pol nday ata Silas tagray tʉwi a Tesalonik

1 Ata Pol nakəŋ tòru a Amfipolis, tàsləka eslina tòru a Apoloni, tàra tàsləka eslina keti tòru a Tesalonik. A Tesalonik ti ahay ga ndam *Zʉde ya tahəŋgalavù Melefit ni àbu. 2 Eslini Pol àhuriyu a ahay ni vu akaɗa gayaŋ ya agray kəla vaɗ *məpəsabana ni. Vaɗ məpəsabana mahkər ka mahar ka mahar àhuriya a ahay ni va, tə̀zlapakia ka pakama ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni ba akaba nday ye eslini na. 3 Nahkay àɗəfiki ma ge Melefit ana tay, àɗəm ahàr àɗəm *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni mâcakay daliya, mə̂mət, mək mâŋgaba e kisim ba kwa. Àhi ana tay ahkado : « Krist Bay gəɗakani ya amara ni ti nani Yezu ya nəhi ma gani ana kʉli ni. »

4 Eslini ndam Zʉde ɓal gani tə̀gəskabá ma ga Pol na, tìgia ndam ga ata Pol nday ata Silas a. Ndam *Gres ya tàzləbay Melefit ni kay akaba wál kay ɓal ya ti zlam gatay tə̀bu ni tìgia ndam ga ata Pol a daya. 5 Ay ndam Zʉde ndahaŋ ya tə̀gəskabu ma ga Pol ndo ni tàgrafəŋa solu kà ata Pol a. Nahkay tə̀zalakabu ndam ya tàgray tʉwi do, təsawaɗay kwaŋa kwaŋa a kəsa bu ni, mək nday gani tàhəŋgalafəŋa ma kè mis ga kəsa na. Nahkay nday ɗek akaba mis ni tə̀cakalavu, tə̀zumki ɓəruv ka ndam ga ata Pol ni, tàgudari ma ana tay, tə̀zlahki ka tay. Kələŋ gani tàɗəboru ata Pol nday ata Silas a magam afa ga Zasoŋ, aɗaba tawayay təgəs tay ga magrafəŋa seriya kà tay a kè meleher ge mis macakalavani na. 6 Ay ti tə̀di ahàr ana tay eslini ndo. Nahkay tə̀gəs Zasoŋ akaba ndam məfəki ahàr ka Yezu ndahaŋ, mək tə̀həloru tay kè meleher ga ndam magray seriya ni. Tòru tìnjʉa àna tay a ti tə̀zlah, tə̀ɗəm : « Ndam ndani ti tìwisirikaba ahàr ana mis ga duniya na ɗek. Nihi ti nday tə̀bu ahalay, 7 Zasoŋ day àgəskabá tay a magam afa gana. Nday gani ɗek tə̀gəskabu pakama ga *bay gəɗakani ga ndam Rom ya àɗəm ni do, tə̀ɗəm bay nahaŋ àbu, slimi gani Yezu. » 8 Ma gatay ya tə̀ɗəmki ka ndam *maɗəbay Yezu ni ti àhəliaba ahàr ana mis macakalavani na akaba ndam magray seriya na. 9 Nahkay tə̀hi ana ata Zasoŋ akaba nday ndahaŋ ni : « Bəhaɗum siŋgu hayaŋ ti kə̂sləkuma. Amamənjay ma gani kama keti kwa ; tamal ma nahaŋ àbi ti akəhəŋgarum siŋgu gekʉli zlam gekʉli. »

Ata Pol nday ata Silas tagray tʉwi e Berey

10 Məlavaɗ àra ègia ti ndam məfəki ahàr ka Yezu ni tə̀hi ana ata Pol nday ata Silas : « Dəgum e Berey. » Mək ata Pol nakəŋ tàsləka, tòru eslini. Tòru tìnjʉa eslina ti tə̀huriyu a ahay ga ndam *Zʉde ya tahəŋgalavù Melefit ni vu. 11 Ndam Zʉde ya e Berey ni tə̀tama nday ya a Tesalonik na àna sulumana : tə̀gəskabá ma ge Melefit ya ata Pol tə̀hi ana tay na àna huɗ bəlaŋ. Kəlavaɗ tamənjaki ka Wakita ge Melefit, tawayay ti tə̂sər ma ga ata Pol ya tə̀hi ana tay ni ti ma ge jiri eɗeɗiŋ aw. 12 Nahkay mis kay e kiɗiŋ gatay bu tə̀fəkia ahàr ka Yezu a. E kiɗiŋ ga ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni bu ni ti mis kay ɓal tə̀fəkia ahàr ka Yezu a daya. Nday ya ti tə̀fəki ahàr ni ti wál ya ti zlam gatay tə̀bu ni akaba zawal ndahaŋ.

13 Ay ndam Zʉde ya a Tesalonik ni tàra tìcia Pol naŋ àbu ahi ma ge Melefit ana ndam Berey nahəma, tàra. Tàra tìnjia ti tə̀ɗəmki ma magədavani àki ka ata Pol nakəŋ, tìwisiŋkabu mis ga kəsa ni. 14 Eslini hʉya ndam ga Yezu ni tə̀hi ana Pol : « Sləka, ndam geli təzoru kur e divi vu gwar ka dəluv ni. » Mək tàsləka tə̀zoru naŋ, ay ti ata Silas nday ata Timote tànjəhaɗ, tàsləka ndo. 15 Nday ya ti tə̀zoru Pol ni tòru akaba naŋ a Ateŋ. Tòru tìnjʉa eslina ti Pol àhi ana tay : « Kəsləkuma nihi nahəma, kara kəhumi ana ata Silas nday ata Timote târa tînjiki nu ahalay ke weceweceni. » Mək nday nakəŋ tàŋga e Berey a.

Ma ga Pol ya àhi ana ndam Ateŋ ni

16 Ka ya ti Pol naŋ àbu a Ateŋ, ajəgay ata Silas nday ata Timote ni ti, àsawaɗay a kəsa ni bu. Naŋ àbu asawaɗay ti èpi ti zlam ga pəra kay tə̀bu a kəsa ni bu. Ere ye ti èpi ni àzumia ɓəruv a dal-dal. 17 Nahkay àhuriyu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu, àhi ma ana ndam *Zʉde akaba mis ndahaŋ ya tàzləbay Melefit ni. Kəlavaɗ ahi ma ana mis ya adi ahàr ana tay a dala bu ni daya. 18 Ndam ya tə̀səra zlam a kay ni tə̀zlapa akaba Pol a daya. Mis nday nani ti ndahaŋ ndam Epikiriyeŋ, * ndahaŋ ti ni ndam Sitʉwisiyeŋ. † Ka ya ti Pol àɗəmki ma àki ka ga Yezu ya àmət mək àŋgaba e kisim ba ni ti mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀ɗəm ahkado : « Maslaŋa hini azlapay asak ma ahàr gani day àbi ti, àɗəm ti mam ? » Mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm : « Àzlapaki ke melefit ndahaŋ ya leli mə̀sər tay do ni. » 19 Nahkay tə̀zaloru naŋ kè meleher ga gəɗákani ge seriya gatay ; məlaŋ ge seriya nani ti təzalay Eriyʉpez. ‡

Tòru tìnjʉa eslina ti tə̀hi : « Mawayay məsər ma mʉweni ya kacahi ana mis ni. 20 Pakama gayak ya kə̀ɗəm ni ti leli mìci ɗay-ɗay ndo, nahkay mawayay məsərkaba ere ye ti kə̀ɗəmki ma na lala. » 21 Tə̀ɗəm nahkay ti aɗaba ndam Ateŋ akaba ndam mirkwi ya tanjəhaɗ eslini ni ɗek tə̀bu təzlapaki ka pakama ya tìci ɗay-ɗay ndo ni akaba təbi slimi ana ma gani kəlavaɗ, tʉwi tekeɗi tə̀ŋgətfəŋ ahar ga magrani do.

22 Nahkay Pol naŋ jika e kiɗiŋ gatay bu ka məlaŋ ge Eriyʉpez ni, àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ndam Ateŋ, nə̀səra a zlam ya ti kəgrum ni bu ɗek kə̀bum kəzləbum melefit gərgərani kay. 23 Ka ya ti nə̀bu nəsawaɗay a kəsa gekʉli bu nahəma, nìpia zlam gərgərani ya kèɗezlʉmiaya ana melefit nday nani na. E kiɗiŋ ga zlam nday nani ya kèɗezlʉm ni bu ɗek ti nə̀di ahàr ana məlaŋ *meviyekiki zlam ana melefit nahaŋ. Àki məbəkiani nahkay hi : “Meɗezliaya ana melefit ya mə̀sər do na.” Ay Melefit ya ti kə̀sərum naŋ do, kəzləbum ni ti nəɗəfiki naŋ ana kʉli. 24 Melefit gani nani ti àgraya məlaŋ akaba zlam ya a huɗ gani bu na ɗek ; naŋ Bay gəɗakani, agur huɗ melefit akaba haɗ ɗek ; naŋ ànjəhaɗviyu a ahay ya mis teɗezli ni vu do. 25 Zlam ya ti àhəci naŋ ti mis tə̂vi ni àbi, aɗaba Bay ya ti àvi sifa ana mis ti tə̂suf, àvi zlam ɗek ana tay ni ti naŋ. 26 Melefit àgraya enjenjena ti mis bəlaŋ. Mək àgray ti bəza huɗ ga maslaŋa nani têdevu jiba gərgərani ga məlaŋ ni ɗek akaba àgray ti tânjəhaɗ ka haɗ ya àɗəm tânjəhaɗki ni. Àfəkaɗvù ekwi e kiɗiŋ gatay vu, àvi milmili akaba milevi ana tay daya. 27 Melefit àgray nahkay ti, awayay ti mis tâɗəbay naŋ, bi atədia ahàr a waw akaɗa ge mis ya ti atam ahar, aɗəbay zlam a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu ni. Taɗəbay naŋ nahkay, ay ti Melefit naŋ driŋ driŋ akaba mis do, ku way way do Melefit naŋ àbu kà gəvay gayaŋ. 28 Nahkay zla nahəma,

“Leli mə̀bu akaba naŋ akaɗa mis bəlaŋ :

leli mə̀bu, leli àna sifa

akaba mə̀bu magray tʉwi ti azuhva naŋ.”

« Ku ndam midi limis gekʉli ndahaŋ day tə̀ɗəm nahkay, tə̀ɗəm ahkado :

“Nahkay zla ti leli day bəza huɗ gayaŋ.”

29 « Leli bəza huɗ ge Melefit nahkay ti, mə̀hi ana ahàr Melefit ti tə̀zavu akaba zlam ga pəra ya tàgraya tay àna gru, àna evirzegena ahkay do ni àna akur ni ba, aɗaba zlam nday nani ti mis tàgraya tay àna egizli gatay a ti tə̂zavu akaba zlam ya tə̀jalaki ahàr ga magrani ni. 30 Sarta ge mis ya ti tə̀sərkaba Melefit a ndo ni ti Melefit àjalaki ahàr do. Ay nihi ti ahi ana mis ɗek ku eley eley do ɗek tâmbatkaba majalay ahàr gatay na. 31 Aɗaba àfəkaɗa vaɗ ga magrafəŋa seriya àna jiri kè mis ga duniya na ɗek. Amagray seriya nani ti Bay ya ti Melefit àdaba ni. Melefit àɗəfiki ana mis ɗek Bay nani amagray seriya eɗeɗiŋ ti, àna gayaŋ ya ti àhəŋgaraba naŋ e kisim ba ni. »

32 Mis ye eslini ni tàra tìcia ma ga Pol ya àɗəm mis təmət mək taŋgaba e kisim ba ni ti mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tèyefiŋ, mis ndahaŋ ti ni tə̀hi : « Èslia, aməbi slimi a vaɗ nahaŋ keti kwa. » 33 Eslini Pol àsləkafəŋa kà tay a. 34 Ku tamal mis ahar gəɗakani tàwayay məbi slimi ana ma ga Pol va do nəŋgu ni, mis ndahaŋ tə̀gəskabá ma gayaŋ ya àɗəm na, tə̀fəkia ahàr ka Yezu a. Denis bəlaŋ ga ndam ge seriya ge Eriyʉpez ni naŋ àkibu ka tay, wal nahaŋ slimi gani Demeris day naŋ àkibu ka tay. Ndam ndahaŋ day tə̀kibu ka tay.

18

Pol agray tʉwi a Koreŋ

1 Kələŋ gani Pol àsləka a Ateŋ a, òru a Koreŋ. 2 Òru ènjʉa eslina ti àdi ahàr ana zal Zʉde nahaŋ, tìwibiyu naŋ ka haɗ Poŋ, slimi gani Ekiles. Tàsləkabiya nihi guhwa ka haɗ Itali a nday ata wal gayaŋ Prisil a, aɗaba bay Kəlot àhi ana ndam *Zʉde ɗek tâsləkaba a Rom a. 3 Tʉwi gatay ti magray ahay ga ambəl. Nahkay Pol ànjəhaɗ afa gatay ga magrakabu tʉwi ka ahar bəlaŋ akaba tay, aɗaba naŋ day tʉwi gayaŋ akaɗa gatay ni. 4 Kəla vaɗ *məpəsabana Pol ahuriyu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu, ahi ma ana mis ye eslini ni, awayay ti ndam Zʉde akaba nday ya ndam Zʉde do ni tə̂gəskabu ma gayaŋ ni.

5 Ka ya ti ata Silas nday ata Timote tàsləkabiya e Mesedʉweŋ a, tìnjikiva ka Pol a nahəma, Pol nakəŋ àmbrəŋ tʉwi nahaŋ ni, ànjəki ka məhi ma ge Melefit ana mis kəlavaɗ. Àhi ana ndam Zʉde ahkado Yezu ti naŋ *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni. 6 Nday nakəŋ tàra tìcia ma nana ti tə̀gəskabu ndo, tìndivi naŋ. Eslini ti Pol àgavfəŋa haɗ kà azana gayaŋ a ga məɗəfikiani ana tay àmbrəŋa tay a. Àhi ana tay ahkado : « Melefit aməgəs kʉli àna seriya ti məsər gekʉli ! Ahar goro amələkibu bi. Nihi ti nakoru nəhi ma ni ana nday ya ndam Zʉde do ni. » 7 Àra àhia ma ana tay a nahkay ti àsləka eslina, òru afa ga maslaŋa nahaŋ : maslaŋa gani nani azləbay Melefit, slimi gayaŋ Tisʉs Zʉstʉs, ahay gayaŋ kà gəvay ga ahay ga mahəŋgalavù Melefit ga ndam Zʉde ni. 8 Ay Krispus gəɗakani ga ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni təfəki ahàr ka Bay geli Yezu akaba ndam ga huɗ ahay gayaŋ ɗek. Ndam Koreŋ ndahaŋ kay day tàra tìcia ma ga Pol na ti tə̀fəkia ahàr ka Yezu a, nahkay *tàbaray tay ɗek.

9 A vaɗ nahaŋ ga məlavaɗ Bay geli Yezu àŋgazlivu ana Pol, àhi ahkado : « Kàgray aŋgwaz ba, hioru ma goro ana mis, kə̀mbrəŋ ba, 10 aɗaba nu nə̀bu akaba kur. Maslaŋa àbi emisliki məgruk daliya bi, nahkay gray tʉwi, aɗaba ndam goro tə̀bu kay a kəsa hini bu, tə̀fəku ahàr faŋ ndo. » 11 Nahkay Pol ànjəhaɗ a Koreŋ dəz àna kiyi muku, àcahi ma ge Melefit ana mis ye eslini ni ɗek.

12 Ka sarta ya ti bay Galiyoŋ àgur haɗ Eseyi ni ti, ndam Zʉde ɗek tèbeɗekivu ka Pol nakəŋ, tə̀zoru naŋ kè meleher ga Galiyoŋ ka məlaŋ magray seriya. 13 Tòru tìnjʉa àna naŋ a ti tə̀hi ana Galiyoŋ ahkado : « Maslaŋa hini acahi ana mis ti tâzləbay Melefit gərgəri akaba ga ŋgumna ya àɗəm ni. » 14 Tàra tə̀ɗəma nahkay ti Pol awayay ahəŋgrifəŋ ana tay, ay ti Galiyoŋ àhi ana tay ahkado : « Tamal lekʉlʉm ndam Zʉde kə̀ɗəmum maslaŋa hini àgra zlam ya àɓəlay do simiteni na ahkay do ni àgudara zlam nahaŋ a dal-dal ti, akal nəbi slimi ana ma gani, akaɗa goro ya nagray kəlavaɗ ni. 15 Ay nihi ti pakama ya kələgumkivu ni ti ka zlam gekʉli ya kacahum ni, àkivu ke slimi ge mis akaba ke divi gekʉli ya kəɗəbum ni. Nahkay ti nàwayay magray seriya ga zlam nday nani do. » 16 Àhi ana tay tâsləka ka məlaŋ magray seriya na. 17 Ay ndam Zʉde ni ɗek tə̀gəs Sosteŋ gəɗakani ga ahay ga mahəŋgalavù Melefit ni, tə̀zləɓ naŋ kà məlaŋ magray seriya ni. Galiyoŋ nakəŋ àra èpia ere ye ti tagray na ti àhəŋgarfəŋ ndo.

Pol aŋgoru a Antiyos

18 Pol àpəs vaɗ kay ɓal a Koreŋ. Kələŋ gani àhi ana ndam məfəki ahar ka Yezu ye eslini ni « Nasləka, nawayay nakoru ka haɗ Siri. » Eslini òru e Seŋkrey. Òru ènjʉa ti àwəskaba ahàr a, aɗaba àhia ana Melefit a : « Tamal kə̀grua zlam ya nihindilʉk na ti anagray nahkay.* » Kələŋ gani tə̀cəliyu a *slalah ga yam vu nday akaba Prisil nday ata Ekiles, tòru e Efez. 19 Tòru tìnjʉa e Efez a ti Pol àsləkafəŋa kà ata Prisil nday ata Ekiles a, àhuriyu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu, tə̀zlapay akaba ndam *Zʉde ye eslini ni. 20 Tə̀hi mânjəhaɗa akaba tay vaɗ ɓal àkiva, ay Pol àwayay ndo. 21 Àhi ana tay : « Tamal Melefit àvua divi a ti anaŋga afa gekʉli a. »

Eslini naŋ nakəŋ àsləkafəŋa kà tay a, àcəliyu a slalah ga yam vu, àsləka e Efez a, òru a Sezare. 22 Òru ènjʉa a Sezare a ti àcəloru a Zerʉzalem, àgri sa ana ndam məfəki ahàr ka Yezu ye eslini ni, mək àsləka, òru a Antiyos. 23 Òru ènjʉa a Antiyos a ti ànjəhaɗ gosku ɓal. Kələŋ gani àsləka òru ka haɗ Galasi akaba ka haɗ Firizi, àvi njəɗa ana ndam maɗəbay divi ga Yezu ya ka haɗ nday nani ni ɗek.

Apolos agray tʉwi e Efez akaba a Koreŋ

24 Ka sarta gani nani zal Zʉde nahaŋ òru e Efez. Slimi gayaŋ Apolos, tìwi naŋ e Eleksendri. Naŋ ti àsəra zlapay a àsaɓay, àsəra pakama ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu na dal-dal daya. 25 Tə̀cahia divi ga Bay geli Yezu a, awayay divi gani nani dal-dal. Nahkay naŋ àbu àhi ma àki ka Yezu ana mis, acahi ana tay lala. Ay àsəra ge Zeŋ ya *àbaray mis na ciliŋ, do ni ti àsər baray nahaŋ do. 26 Ànjəki ka macahi zlam ana mis a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ni bu, day aŋgwaz àwərki naŋ ka ma gani do simiteni. Ata Prisil nday ata Ekiles tàra tìcia ma gayaŋ na ti tàzay naŋ, tə̀ɗəfikiaba divi ge Melefit àkiva lala.

27 Kələŋ gani Apolos nakəŋ awayay moroni ka haɗ Eseyi. Ndam ga Yezu ya e Efez ni tə̀gəskabá ma gana, tə̀ɗəm àɓəlay, mək tə̀bikioru wakita ana ndam ga Yezu ya ka haɗ Eseyi ni, tə̀hi ana tay tə̂gəskabá naŋ a lala. Nahkay Apolos nakəŋ àsləka, òru eslini. Òru ènjʉa ti àjənaki ndam ye eslini təfəki ahàr ka Yezu ni, àgray tʉwi àna njəɗa ge Melefit ya àvi ni. 28 Àzlapay akaba ndam *Zʉde kè meleher ge mis ɗek, àwəlki tay ka pakama. Àɗəfiki ana tay vay-vay àna pakama ya a Wakita ge Melefit bu ni *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni ti Yezu.

19

Pol agray tʉwi e Efez

1 Ka ya ti Apolos naŋ a Koreŋ ni ti Pol àsləkaba gwar ka həma ya ka haɗ Azi na, òru e Efez. Òru ènjʉa ti àdi ahàr ana mis ndahaŋ ya taɗəbay divi ga Yezu ni, 2 àhi ana tay ahkado : « Ka ya ti kə̀fumki ahàr ka Yezu ni ti Melefit àvia Məsuf Njəlatana ana kʉli a waw ? » Nday nakəŋ tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « *Məsuf Njəlatani ti ɗay-ɗay mìci tàcalfəŋ ndo. » 3 Eslini Pol àhi ana tay : « Ay nahkay ti *baray ya tàbaray kʉli ni ti baray weley ? » Tə̀hi : « Tàbaray leli ti akaɗa ge Zeŋ ya abaray mis ahaslani ni. » 4 Pol àhi ana tay : « Zeŋ àbaray ti mis ya tə̀gəskabá məmbatkaba majalay ahàr gatay a ni. Àhi ana ndam *Izireyel : “Maslaŋa nahaŋ àbu amara, ahàr àɗəm kə̂fumki ahàr.” Maslaŋa nani ya Zeŋ àɗəmki ma ni ti naŋ Yezu. » 5 Nday nakəŋ tàra tìcia ma ga Pol na ti tə̀gəskabá, mək tàbaray tay àna *slimi ga Yezu. 6 Eslini Pol àbəki *ahar ka tay. Àra àbəkia ahar ka tay a ti Melefit àvi Məsuf Njəlatani ana tay : nahkay tə̀zlapay àna ma həma ya nday ndayani tə̀sər do ni, tə̀həŋgri ma ge Melefit ana mis daya. 7 Mis ya tàbaray tay ni ɗekeni tagray kru mahar cʉ.

8 Ka sarta nani agray kiyi mahkər Pol àhuriyu kəlavaɗ a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu. Eslini àhi ma ana mis, àgraki aŋgwaz do. Àɗəmki ma ka *Məgur ge Melefit àna njəɗa, awayay ti mis tə̂gəskabu. 9 Ay ti mis ndahaŋ kay e kiɗiŋ gatay bu tàwayay mici ma ni do simiteni, tə̀fəki ahàr ka Yezu ndo, tə̀ɗəmki ma magədavani àki ke divi gayaŋ kè meleher ge mis macakalavani daya. Nahkay Pol àsləkafəŋa kà tay a, àhəlkiba ndam maɗəbay divi ga Yezu na àkiba ka tay a. Ahay ge lekwel ga zal nahaŋ àbu, slimi gayaŋ Tirenʉs : eslini ndam ga Yezu nakəŋ tə̀huriyu kəlavaɗ a ahay ni vu, Pol àcahi zlam ana tay. 10 Àcahi zlam ana mis eslini vi cʉ, nahkay mis ga haɗ Azi ni ɗek, ndam *Zʉde akaba nday ya ndam Zʉde do ni, tìcia ma ga Bay geli Yezu a.

Bəza ga Seva akaba ndam maharam ndahaŋ

11 Eslini Pol àgray zlam gərgəri kay àna njəɗa ge Melefit, ku ndam ga Yezu tekeɗi tìpi ɗay-ɗay ndo. 12 Nahkay mis tə̀həl endʉwi akaba azana ndahaŋ ya Pol ènjifiŋa ni, tòru tə̀fəki ka ndam ga arməwər. Ndam ya ti tìnjifiŋa àna zlam nday nani ka tay a ni tàŋgaba, ndahaŋ seteni tə̀sləkiaba ana tay a. 13 Ndam *Zʉde ndahaŋ tə̀bu təsawaɗay ka kəsa ka kəsa, tàgariaba seteni ana mis a. Nday day tawayay tagariaba seteni ana mis àna slimi ga Bay geli Yezu a, nahkay ku way way do àhi ana ata seteni ni ahkado : « Nəhi ana kʉli, sləkumiaba ana maslaŋa hini àna *slimi ga Yezu ya Pol aɗəmki ma na. »

14 Ndam Zʉde ndahaŋ tə̀bu nday adəskəla, slimi ga bəŋ gatay Seva, naŋ gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit. Nday day tə̀bu təhi ma ana seteni nahkay. 15 A vaɗ nahaŋ tawayay tagariaba seteni ana mis a. Tàra tə̀hia ma na ana seteni na ti seteni ni àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Yezu ti nə̀səra naŋ a ; Pol ti nìcia slimi gayaŋ a ; ay lekʉlʉm ti ndamam ? » 16 Seteni ni àra àɗəma ma na nahkay ti maslaŋa nani ya seteni àniviyu ni àkaɗvu akaba tay, àtama tay a ɗek àna njəɗa. Nday nakəŋ ɗek tàhəraya a ahay ba, tàcuhway, vu gatay ɗek ambələk, azana day àki ka tay ka vu bi. 17 Ndam Efez ɗek, ndam Zʉde akaba ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni, tìcia ere ye ti àgravu na. Tàgra aŋgwaz a dal-dal ; tàzləbay Bay geli Yezu, tə̀ɗəm naŋ gəɗakani. 18 Mis ya tə̀fəkia ahàr ka Yezu a ni ti tàra kay, tə̀ɗafaya zlam ya tàgudar na vay-vay. 19 Ndam ya tàgray maharam ahaslani ni tə̀həlbiyu wakita ga maharam gatay ni, tèviyekaba kè meleher ge mis a ɗek. Tàcal siŋgu ga wakita nday nani grusu dəbu kru kru zlam. 20 Nahkay Bay geli àɗafaki njəɗa gayaŋ ; pakama gayaŋ akoru kama kama, kəlavaɗ mis ndahaŋ təgəskabu.

21 Kələŋ ga zlam nday nani ti Pol àɗəm : « Nakoru ka haɗ Mesedʉweŋ akaba ka haɗ Eseyi, anasləka eslina ti nakoru a Zerʉzalem. Anasləka a Zerʉzalem a ti ahàr àhu nâru a Rom. » 22 Àra àɗəma nahkay ti àsləroru ndam gayaŋ cʉ, ata Timote nday ata Erest, ka haɗ Mesedʉweŋ. Naŋ naŋani ti ni ànjəhaɗkivu gosku ɓal ka haɗ Azi.

Ndam Efez təzumki ɓəruv ka ndam ga Yezu

23 Ka sarta gani nani ti zlam magədavani zləzlaɗani àgrava e Efez azuhva divi ga Yezu a. 24 Zal nahaŋ àbu, slimi gani Demetriyʉs, tʉwi gayaŋ ga magray zlam sulumani àna gru. Ahar gəɗakani agraya mazavu ga ahay gəɗakani ge Ertemis * na ciɓ-ciɓena. Ndam ya təgri tʉwi ni təŋgət siŋgu kay àna naŋ. 25 Demetriyʉs nakəŋ àcakalakabu tay akaba ndam ya tagray tʉwi akaɗa gayaŋ ni, mək àhi ana tay ahkado : « Zləbəba goro ni, kə̀səruma mə̀ŋgətum zlam ti àna tʉwi geli hini ya magray ni. 26 Ay nihi ti kìpʉma akaba kìcʉma ere ye ti Pol àgray na. Àhi ana mis ahkado zlam geli ya magraya tay àna ahar geli gelena ni ti melefit do. Ma gayaŋ ya ti àɗəm ni ti mis kay tə̀gəskabá. Tə̀gəskabu ma gayaŋ ni ti mis ya ahalay e Efez ni ciliŋ do, mis ya ka haɗ Azi ni ndahaŋ day tə̀gəskabá. 27 Mis tə̀bu tici ma gayaŋ ni ti atəɗəm tʉwi geli ya magray ni àɓəlay do. Atəɗəm ahay gəɗakani ge melefit geli Ertemis gəɗakani ni day zlam masakani. Ertemis melefit geli gani ti ndam ga haɗ Azi akaba mis ga duniya ɗek təhəŋgrioru ahàr a haɗ, ay nihi ti atəɗəm naŋ day zlam masakani. »

28 Demetriyʉs nakəŋ àra àɗəma ma na nahkay ti mis ya təbi slimi ni tə̀zuma ɓəruv a dal-dal, tə̀zlah, tə̀ɗəm : « Ertemis melefit ga ndam Efez ni ti naŋ gəɗakani. » 29 Mis ga kəsa ni ɗek tàra tìcia ma na ti tàgray tuwər. Nahkay tòru tə̀gəs ata Gayus nday ata Aristark, nday ndam Mesedʉweŋ, aɗaba nday gani təsawaɗakabu akaba Pol. Tàra tə̀gəsa tay a ti tə̀həloru tay ke weceweceni ka məlaŋ gatay ya təcakalavu tamənjaləŋ kè givi ni. † 30 Eslini Pol awayay ahurkiviyu ke mis macakalavani ni, ay ti ndam maɗəbay divi ga Yezu ni tə̀cafəŋa naŋ a. 31 Zləbəba gayaŋ ndahaŋ tə̀bu, nday ndam ga ŋgumna ga haɗ Azi. Nday day tə̀slərkioru mis ti tə̂hi ahkado kam-kam òru ka məlaŋ ge givi ni ba. 32 Mis ni tàra tə̀cakalava nahəma, ma gatay àrakaboru ndo ; ku way way do azlah, aɗəm ma gayaŋ tera. Nahkay mis kay e kiɗiŋ gatay bu ŋgay tə̀cakalakivu kamam ti tə̀sər do simiteni. 33 Eslini zal nahaŋ àvu, slimi gani Eleksender. Ndam *Zʉde ndahaŋ e kiɗiŋ ge mis macakalavani ni bu tə̀hiaba ma gana, tə̀hi môru mə̂ɗəmaya ma na kè meleher ge mis na ɗek. Eleksender nakəŋ àra ècika kè meleher ge mis na ti àdaɗi ahar ana tay, awayay azlapay. 34 Ay tàra tə̀səra naŋ zal Zʉde nahəma tə̀zlah, tə̀pəski ka zlahay ni agray njemdi cʉ, tə̀ɗəm ahkado : « Ertemis melefit ga ndam Efez ni ti naŋ gəɗakani ! Ertemis melefit ga ndam Efez ni ti naŋ gəɗakani ! »

35 Kələŋ gani bay məhəŋgri pakama ga ŋgumna ana ndam ga kəsa ni àhi ana mis macakalavani ni tə̂lakakaba, mək mis nakəŋ tə̀lakakabá eɗeɗiŋ a. Tàra tə̀lakakabá ti àhi ana tay ahkado : « Lekʉlʉm ndam Efez ni, mis ga duniya ni ɗek tə̀səra Efez ti məlaŋ *njəlatani ga ahay ge Ertemis melefit geli gəɗakani ni. Mazavu ge Ertemis nakəŋ ya àsləkabiya e melefit ba ni ti mis ɗek tə̀səra naŋ day a huɗ ga ahay gani bu. 36 Maslaŋa ya aɗəm ma gani nani ma ga malfaɗa ni ti way ? Nahkay ti jalum ahàr lala, lakumkaba, kàgudarum ma ba. 37 Mis nday ndani ya kə̀həlumbiyu tay ahalay ni ti tə̀həlababiya zlam akal a ahay ge melefit geli ni ba ndo. Tìndivi melefit geli gani ndo daya. 38 Ay tamal ti ata Demetriyʉs akaba ndam ya tagrakabu tʉwi ni tawayay mabəhaɗki mirdim ka maslaŋa nahəma, məlaŋ ge seriya àbu : tôru tâbəhaɗki ka tay eslini afa ga ndam magray seriya ni. 39 Ay tamal ti zlam nahaŋ àbu kawayum kihindʉm nahəma, ka fat ya ti gəɗákani atəcakalava ni ti akədəgum àna ma gani afa gatay kwa. 40 Geli ya ti màcakalavu kani ni ti ndam *Rom atəhi ana leli kàcakalumvu ti kawayum kakaɗumfəŋva kà ŋgumna tək, kàcakalumvu ti àki ka mam ? Ay ti aməŋgət ma ga məhəŋgrifəŋani ana tay ti tə̂gəsiki ana leli do. » 41 Bay məhəŋgri pakama ga ŋgumna ana mis nakəŋ àra àɗəma ma na nahkay ti, àhi ana mis macakalavani ni ku way way do mâsləka, môru a magam.

20

Pol akoru e Mesedʉweŋ akaba e Gres

1 Ndam ga kəsa ni tàra tə̀mbrəŋa magray tuwər a nahəma, Pol àzalakabu ndam maɗəbay divi ga Yezu ni, àhi ana tay tâza njəɗa. Àra àhia ma ana tay a nahkay ti àgri sa ana tay mək àsləka, òru e Mesedʉweŋ. 2 Òru ènjʉa eslina ti àsawaɗay àvi njəɗa ana ndam məfəki ahàr ka Yezu ni àna ma gərgərani kay ya àhi ana tay ni. Kələŋ gani àsləka, òru e Gres, 3 ànjəhaɗ kiyi mahkər. Ka ya ti awayay acəliyu a *slalah ga yam vu akoru ka haɗ Siri ni ti, ècia ndam *Zʉde tə̀zlapakia ga məgri zlam magədavana. Nahkay naŋ nakəŋ àŋgoru gwar e Mesedʉweŋ zlam gayaŋ. 4 Ndam ya təsawaɗakaboru akaba naŋ ni ti ata : Sopatros wur ge Pirʉs ga kəsa Berey ; Aristark, Sikʉŋdʉs nday ga kəsa Tesalonik ; Gayus ga kəsa Derbi ; Timote ; ata Tisik nday ata Trofim ga kəsa ya ka haɗ Azi ni. 5 Nday nakəŋ tàsləka tòru kama, tòru tàjəgay leli a Truwas. 6 Leli ti ni kələŋ ga wuməri ya təzumvù dipeŋ *miwisiŋeni do ni màsləka e Filip a, mòru mə̀cəliyu a slalah ga yam vu ga moru minjiki tay a Truwas. Màgray vaɗ zlam ka ahàr divi, day ti mòru mìnjiki tay. Eslini magray gosku sekw.

Pol ahi ma ge Melefit ana mis a Truwas

7 Màra màŋgasva ga məzum ɗaf ge Melefit a ka ahar bəlaŋ məlakarawa ka fat ga səvdi fat àdiya a ahay va nahəma, Pol àhi ma ge Melefit ana mis maŋgasvani ni. Aɗaba àsəra məlaŋ amasla ti ara asləka nahəma, àhi ma ni ana mis ni duk àbiviyu ana huɗ məlavaɗ. 8 Ceŋgel tə̀bu kay a ahay ya ti leli màŋgasvu ni vu. Ahay gani nani ti ka ahàr ga ahay ndahaŋ. 9 Eslini wur dagwa nahaŋ slimi gani Ewtis naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa a moftotur bu ni ti ènjia ɗʉwir a ɗaŋ. Ka sarta gani nani ti Pol naŋ àbu azlapay kekileŋa. Wur dagwa nakəŋ naŋ àbu enji ɗʉwir nahkay ti àdəbiyu kwa ka ahàr ga ahay ya mahkər ya leli mə̀vu ni bu, àdaya ka haɗ a. Nahkay tàra tìzefteba naŋ a ti naŋ məmətani àndava. 10 Ay Pol àhəraya a ga haɗ a, àdəkiyu ka wur dagwa nakəŋ mək àzay naŋ a ahar vu. Àra àza naŋ a nahəma àhi ana mis ni ahkado : « Àhəli ahàr ana kʉli ba, àmət ndo. »

11 Kələŋ gani Pol nakəŋ àcəloru a ahay ni vu zlam gayaŋ. Òru ènjʉa ti àzay *dipeŋ, èsekaba mək àzum. Àra àzuma dipeŋ na nahəma, àcahi zlam ana mis ni keti hundum məlaŋ pay. Məlaŋ ni àra àcaɗa ti naŋ nakəŋ àsləka. 12 Wur dagwa ni ti ni tə̀zoru naŋ a magam, àmət ndo naŋ lala zlam gayaŋ. Nahkay mis ni ɗek tə̀məra dal-dal.

Pol asləka a Truwas a, akoru e Milet

13 Məlaŋ àra àsla ti leli mə̀cəliyu a *slalah ga yam vu ga moru məzəvù Pol a Asos. Nahkay leli nakəŋ màsləka, mòru mìnjiyu enji gayaŋ. Naŋ ti ni àzay divi ga asak, àɗəm amoru mazay naŋ eslini kwa. 14 Pol nakəŋ òru ènjikia leli a Asos a nahəma, mə̀zəvù naŋ a slalah ga yam ni vu mək mòru e Mitileŋ. 15 Mòru mìnjʉa ti hajəŋ gani màsləka, mòru a Siyu. Hajəŋ nahaŋ gani màsləka mòru a Samos. Hajəŋ tegʉni gani day kwa ti mìnjiyu e Milet. 16 Mìcik e Efez ndo, aɗaba Pol àwayay mijiŋ sarta gayaŋ eslini ka haɗ Azi do. Naŋ àwacavu ga moroni a Zerʉzalem, awayay ti ahàr àɗəm wuɗaka tagray wuməri ge *Peŋtikwet ni ti ènjʉa.

Ma ga Pol ya àhi ana gəɗákani ga ndam Efez ni

17 Nday tə̀bu e Milet nahkay ti Pol nakəŋ àsləroru mis e Efez ga mazalabiyu gəɗákani ga ndam məfəki ahàr ka Yezu ye eslini ni. 18 Gəɗákani nakəŋ tàra tìnjia ti Pol àhi ana tay ahkado : « Kwa ka fat goro ya ti nàra a Azi a àbivaya ana vaɗ ya kana ni ti, kə̀səruma ahəmamam mànjəhaɗkabu akaba kʉli na akaba ere ye ti nàgra na. 19 Kə̀səruma tʉwi ya ti nə̀gri ana Bay geli na ; a huɗ ge tʉwi gani nani bu ni ti nàzay ahàr goro akaɗa ge mis gəɗakani ndo ; ku tamal nahkay nəŋgu ni mis tə̀zumua ɓəruv a akaba tə̀grua daliya aɗaba ndam *Zʉde tàgraku mbaɗa-mbaɗa palam. 20 Kə̀səruma daya nìmbirifiŋ zlam ya ti àɓəlay ajənaki kʉli ni ana kʉli ndo. Zlam ni ɗek nə̀hia ana kʉli a, nə̀cahia ana kʉli kè meleher ge mis a vay-vay. A magam gekʉli day nə̀hia zlam na ɗek ana kʉli a, nə̀cahia ana kʉli a daya. 21 Ma goro ya nə̀ɗəm ni ti nə̀hi ana ndam Zʉde akaba ana nday ya ndam Zʉde do ni àna njəɗa goro ɗek tâmbatkaba majalay ahàr gatay a, tə̂gəskabu ma ge Melefit, tə̂fəki ahàr ka Bay geli Yezu.

22 « Ay nihi ti nakoru a Zerʉzalem akaɗa ga Məsuf *Njəlatani ya àhu “Ru” kwa ni. Ere ye ti amagrakuvu eslini ni ti nə̀sər do. 23 Ay ti ere ye ti nə̀sər nahəma nihi : a kəsa ya nakoru ni vu ɗek ti *Məsuf Njəlatani àhu ma, àɗəm atəfiyu nu a daŋgay vu, atəgru daliya. 24 Ay a majalay ahàr goro bu nahəma, ku tamal nə̀bu àna sifa, ku nəmət nəŋgu ni araŋa gani goro do. Ere ya nawayay ni ti, nawayay nindeveriŋaba tʉwi ga Bay geli Yezu ya àhu gray ni ciliŋ. Tʉwi gayaŋ gani ti ga məhi *Ma Mʉweni Sulumani àki ka *sulum ge Melefit ana mis.

25 « Nə̀pəsa e kiɗiŋ gekʉli ba ɗek, nə̀hia ma àki ka *Məgur ge Melefit ana kʉli a. Ay nihi nə̀səra ekipʉmkivu wur ge eri goro va do. 26 Aɗaba zlam gani nani nəhi ma ana kʉli kani : Tamal maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu èjija ti ahar goro àkibu bi. 27 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba nə̀ɗəfikiaba ere ye ti Melefit awayay agray na ɗek ana kʉli a, day nìmbirifiŋ araŋa ana kʉli ndo. 28 Nahkay ti bumi slimi ana ahàr gekʉli, bumi slimi ahar gəɗakani ti ana mis ndahaŋ ya ti Məsuf Njəlatani àbəhaɗivu tay ana kʉli a ahar vu ni akaɗa ge mis ya təbi slimi ana zlam ga gənaw ni. Wur ge Melefit àmət ti azuhva mis nday nani. Nahkay ti bumi slimi ana tay lala. 29 Nə̀səra ka ya ti anasləka afa gekʉli a ni ti mis ndahaŋ atara təhurkiviyu ke kʉli akaɗa ga kərá gili ya təhurkiviyu ka zlam ga gənaw ni. Nahkay ti nday gani nani ti atəgrikaba ahàr ana mis na kway-kwayay. 30 Ku e kiɗiŋ gekʉli gekʉleni bu day mis ndahaŋ atasəkaɗ malfaɗa, tawayay ti ndam məfəki ahàr ka Yezu ni tâɗəbay tay. 31 Nahkay ti bumvu slimi, ɗəgəzlumki ahàr ka zlam ya nə̀cahi ana ku way way do gekʉli vi mahkər məlafat akaba məlavaɗ ni. Ka ya ti nə̀cahi zlam nday nani ana kʉli ni ti yam tuway goro àdəgaya daya.

32 « Ay nihi ti nəmbrivù kʉli a ahar vu ana Melefit. Naŋ gani aməgri sulum gayaŋ ana kʉli akaɗa ya àɗəm aməgri ana kʉli ni. Naŋ ti esliki məvi njəɗa ana kʉli ti kə̂fumki ahàr ka Yezu àtam ya ti kəfumki ahàr nihi ni. Esliki məvi zlam sulumani ana kʉli akaɗa ya aməvi ana ndam gayaŋ ɗek ni. 33 Nu ti ku siŋgu, ku gru, ku azana ga maslaŋa ègʉ eri ndo : 34 lekʉlʉm day kə̀səruma, nu ti nàgray tʉwi àna ahar goro goroani day kwa ti nəŋgəti zlam ana huɗ goro akaba ana ndam goro ya masawaɗay akaba tay ni. 35 Nu nahəma, a huɗ ga zlam ya nàgray ni bu ɗek ti nə̀ɗəfikia ana kʉli a, ahàr àɗəm si kə̂grum tʉwi kwa, nahkay ti kəŋgətum zlam ga məjənaki ndam talaga àna naŋ. Bay geli Yezu àɗəm àna ahàr gayaŋ ahkado : “Kəvi zlam ana mis ti amər kur àtama ya mis avuk na.” Ma hini ya àɗəm ni ti jalumki ahàr lala. »

36 Pol àra àɗəma ma hina nahkay nahəma, àbəhaɗ mirdim grik akaba tay, àhəŋgalay Melefit. 37 Eslini nday ɗek tìtʉwi, tàdəgakiyu ka Pol nakəŋ cip cip ga məgri sa. 38 Ɓəruv àwər tay ti ahar gəɗakani azuhva àhi ana tay ahkado : « Ekipʉmkivu wur ge eri goro va do » ni palam. Tàra tə̀gria sa ti tə̀zoru naŋ e divi vu bəɗak ka məlaŋ ga *slalah ga yam ya akoru acəlviyu ni.

21

Pol akoru a Zerʉzalem

1 Ka ya ti mə̀cəliya a *slalah ga yam va, mèdeva akaba tay a nahəma, mòru suwwa a Kos. Màra màsləka eslina ti hajəŋ gani mìnjia a Rot a. Kələŋ gani màsləka eslina, mòru a Patara. 2 Eslini mə̀di ahàr ana slalah ga yam ga moroni e Fenisi, mə̀cəlviyu mək màsləka. 3 Màra mìnjia e kiɗiŋ ga dəluv ni ba nahəma, màcoru Sipir gwar ka ahar ga gəjar geli, mòru suwwa ka haɗ Siri. Màra mìnjia eslina ti mìcik e Tir ka məlaŋ ga slalah ga yam ya ticik ti mis təhəlaba zlam a ni. 4 Eslini mə̀di ahàr ana ndam maɗəbay divi ga Yezu ni, mànjəhaɗ gosku sekw akaba tay. Nday nakəŋ *Məsuf Njəlatani àɗəfikia ere ye ti amagrakivu ka Pol a Zerʉzalem na ana tay a, nahkay tə̀hi ana Pol : « Kòru ba. » 5 Màra mə̀zuma gosku sekweni na akaba tay a ti mə̀hi ana tay leli masləka, nahkay nday ɗek akaba wál gatay akaba bəza gatay tə̀zoru leli e divi bu, màsləkaba a kəsa ni ba, màra mìnjia kà gəvay ga dəluv a ti màbəhaɗ mirdim, màhəŋgalay Melefit. 6 Mara medevu akaba tay wuɗak nahəma, màgravu sa akaba tay. Kələŋ gani leli mə̀cəlviyu a slalah ga yam vu, nday ti ni tàsləka, tàŋgoru a magam gatay.

7 Leli nakəŋ màsləka e Tir a ti mòru a Petlemayʉs. Eslini mòru mə̀di ahàr ana ndam məfəki ahàr ka Yezu, mə̀gri sa ana tay, mànjəhaɗ akaba tay ruk mək màndəhaɗbu. 8 Məlaŋ àra àsla ti mòru a Sezare afa ge Filip bay macahi ma ge Melefit ana mis ni, mək mànjəhaɗ eslini. Ka ya ti tə̀daba mis a adəskəlana a Zerʉzalem a ni ti naŋ àkibu ka tay. 9 Bəza dahalay gayaŋ tə̀bu faɗ, tə̀sər zawal do, tə̀bu təhəŋgri pakama ge Melefit ya awayay ahi ana mis ni ana mis. 10 Leli mə̀bu eslini vaɗ ehimeya nahəma, zal nahaŋ slimi gani Agabus àsləkabiya e Zʉde a, àdi ahàr ana leli. Naŋ gani ti bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit. 11 Àra ènjia ti àzay maslpara ga Pol mək àwəlkabu asak akaba ahar gayaŋ àna naŋ. Nahkay àɗəm : « Ere ye ti Məsuf Njəlatani àɗəm ni nihi : “Bay ga maslpara hini ti ndam *Zʉde atoru təwəl naŋ a Zerʉzalem akaɗa goro hini ya nə̀wəlkabu asak akaba ahar ni. Atəgria nahkay ti atəvi naŋ ana ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni.” » 12 Leli nakəŋ màra mìcia ma gayaŋ na nahkay ti, leli akaba bəza ga məŋ geli ya eslini a Sezare ni màhəŋgalay Pol, mə̀hi : « Kam-kam kòru a Zerʉzalem ni ba ti. » 13 Ay ti Pol àhi ana leli ahkado : « Kitʉwʉm ti kamam ? Kawayum kəbumuvù aŋgwaz ti kamam ? Nu ti ku takoru takaɗ nu a Zerʉzalem azuhva Bay geli Yezu tekeɗi araŋa gani goro do. Tamal ti takoru təwəl nu ciliŋ ti ma gani goro mam ; nàgray aŋgwaz do, nəgəskabu nahkay. » 14 Mìsliki mekelikaba ma gayaŋ na ndo ni ti mə̀mbrəŋ naŋ, mə̀ɗəm ere ye ti Bay geli Yezu awayay ni mâgravu ciliŋ.

15 Màra mə̀pəsa eslina vaɗ a ɓal nahəma, màslamalavu mək mòru a Zerʉzalem. 16 Ka ya ti mòru ni ti, akaba ndam Sezare ya taɗəbay divi ga Yezu ni. Mòru mìnjʉa ti tə̀zoru leli afa ga zal Sipir nahaŋ slimi gani Mənasoŋ ka məlaŋ ya ti makoru manjəhaɗ ni. Naŋ gani ti àfəkia ahàr ka Yezu a àpəsa.

Pol akoru afa ge Zek

17 Leli nakəŋ mòru mìnjʉa a Zerʉzalem a ti bəza ga məŋ geli ye eslini ni tə̀gəskabu leli àna məmərani. 18 Hajəŋ gani ti mòru akaba Pol afa ge Zek. Mòru mìnjʉa ti mə̀di ahàr ana gəɗákani ga ndam məfəki ahàr ka Yezu ni ɗek macakalavani eslini. 19 Pol àgri sa ana tay mək àŋgəhaɗ tʉwi gayaŋ, àŋgəhaɗi zlam ya ti Melefit àgray e kiɗiŋ ga ndam ya ti nday ndam *Zʉde do ni bu ni ɗek ana tay. 20 Tàra tìcia ma gayaŋ na ti tàzləbay Melefit, mək tə̀hi ahkado : « Kìci ndo waw wur ga məŋ geli ni ? E kiɗiŋ ga ndam Zʉde bu ni ti ndam ya tə̀fəki ahàr ka Yezu ni ti tagray dəbu ehimeya. Nday ɗek tə̀gəskabá *Divi ge Melefit ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni ba lala. 21 Tìcia nak kə̀bu kəhi ma ana ndam Zʉde ya tə̀bu tanjəhaɗ e kiɗiŋ ga ndam ya nday ndam Zʉde do ni bu ni, kəhi ana tay tə̂mbrəŋ Divi ge Melefit gani nani, *tèkeli kʉɗi ana bəza gatay va ba akaba tàɗəbay manjəhaɗ ya ahaslani ga ndam Zʉde ya taɗəbay ni va ba ferera. 22 Ay nihi ti magray ahəmamam ? Tara tici nak kə̀bu ahalay ni. 23 Nihi nahəma, gray ere ye ti məhuk ni : mis tə̀bu faɗ ahalay, tə̀hi ana Melefit : “Tamal kə̀gria zlam ya mihindilʉk na ana leli a ti məwəskaba ahàr a.” * 24 Ka ya ti takoru tagray zlam ge migi *njəlatani ni ti dəgum akaba tay. Siŋgu gatay ya ahàr àɗəm təpəl ni ti pəlkia ka tay a : nahkay ti etisliki məwəskaba ahàr a. Kàgra nahkay ti ma ya mis tə̀ɗəmkuk ni ti, mis ɗek atəsər ma gatay ni ma ga malfaɗa. Atəsər nak nakani kə̀mbrəŋ Divi ge Melefit ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni ndo, kə̀bu kaɗəbay àna divi gani lala. 25 Ay nday ndahaŋ ya nday ndam Zʉde do təfəki ahàr ka Yezu ni ti mə̀bikioya wakita ana tay a àndava. Ere ye ti mazlapaki ni, mə̀hi ana tay ahkado : “Kàhəpəɗum aslu ga pəra ba, kə̀zumum mimiz ba, kàhəpəɗum aslu ga zlam ya tə̀mərɗay məmərɗani ni ba, kə̀grum mesʉwehvu ba daya.” »

26 Nahkay hajəŋ gani Pol nakəŋ tàsləka akaba mis faɗani na, tàgray zlam gatay ge migi njəlatani. Kələŋ gani Pol nakəŋ àhuriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu. Àhi ana ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ahkado : « Amagra vaɗ adəskəla ti migi njəlatani, nahkay ti ku way way do geli amaŋga ga məvi sədaga ana Melefit a. »

Təgəs Pol

27-28 Vaɗ adəskəlani ara andav wuɗak nahəma, ndam *Zʉde ga haɗ Azi ni tìpi Pol a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu. Tàra tìpia naŋ a ti tə̀ɗəmki ma magədavani, tə̀zlahki, tə̀ɗəm : « Ndam *Izireyel, dəgumkiva ke leli a. Zal ya ti aɗəmki ma magədavani ka ndam Izireyel, aɗəmki ma magədavani ke *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni akaba aɗəmki ma magədavani ka ahay gəɗakani ge Melefit ni naŋ hi. Naŋ ti ku eley eley do ɗek ahi ma gayaŋ ni ana mis ɗek. Nday ya ti nday ndam Zʉde do ni tekeɗi àvia divi ana tay a, tə̀bu təhuriyu a ahay gəɗakani *njəlatani ge Melefit ni vu. Nahkay àgudarkabá ahay na ! » Ndam Zʉde ga haɗ Azi ni tàra tə̀ɗəma nahkay ti mis kay tə̀rəkiva ka tay a, mək tə̀gəs Pol nakəŋ. 29 Tə̀ɗəm Pol àgudarkabá ahay na ti, aɗaba tìpikaba tay ata Trofim zal Efez na tə̀bu təsawaɗakabu a kəsa bu. Nahkay tə̀hi ana ahàr ahkado Pol naŋ àbu afiyu naŋ a ahay gəɗakani ge Melefit ni vu.

30 Mis ga kəsa ɗek tàra tìcia ma na ti tə̀rəkia ka Pol nakəŋ ke wecewecena a ahay gəɗakani ge Melefit ni va. Tə̀gəsaya naŋ a yaw, tàgəjahaya e mite va mək tə̀zləkvù mahay ga ahay ni ɗek hʉya. 31 Tawayay takaɗ naŋ wuɗak nahəma, ma gani ènjʉa afa bay ga ndam slewja ga ndam *Rom a. Tə̀hi ahkado : « Tuwər àgrava ahalay a kəsa Zerʉzalem ba ɗek. » 32 Eslini bay ga ndam slewja ni àday ndam slewja akaba gəɗákani gatay ndahaŋ ke weceweceni, tàcuhwakioru ke mis dal-dalani ni. Mis ni tə̀bu təzləɓ Pol, ay tàra tìpia bay ga ndam slewja akaba ndam slewja gayaŋ na ti tə̀mbrəŋ məzləɓ naŋ hʉya. 33 Eslini bay ga ndam slewja ni àhəɗakfəŋiyu ka Pol, àgəs naŋ mək àhi ana ndam slewja gayaŋ ni tə̂wəla naŋ àna jejirɓi a cʉ. Èhindifiŋa ma kè mis na, àhi ana tay ahkado : « Naŋ way ? Àgudar mam ? » 34 Ay ti mis ya ti eslini ni ku way way do azlah, aɗəm ma gayaŋ nahaŋ. Nday tə̀bu təzlah nahkay ti bay ga ndam slewja ni ècikaba ere ye ti mis tə̀ɗəm na do. Eslini àhi ana ndam slewja gayaŋ ni tə̂zoru Pol ka məlaŋ ga ahay gatay ya tanjəhaɗvù ni. 35 Tòru tìnjʉa àna naŋ a, tə̀bu təcəl dava ga ahay ni ti tàzay naŋ mazani kwa, aɗaba mis ni tə̀mbrəŋ naŋ do, tawayay təzləɓ naŋ keti, 36 nday ɗek tə̀zlahləŋoru, tə̀ɗəm : « Kâɗuma ! »

Pol aɗəm ma ga vu gayaŋ kè meleher ga ndam Zʉde

37 Ka ya ti tawayay təziyu Pol nakəŋ a dalaka ga ahay ni vu nahəma, àhi ana bay ga ndam slewja ni ahkado : « Nawayay nəhuk ma ti kəvu divi gani aw ? » Bay ga ndam slewja ni àhəŋgrifəŋ, àhi : « Kə̀səra ma Gres a waw ? 38 Tata zal Ezip ya ti àgəskabu ma ga ngumna ndo, àgray ti mis dəbu faɗ tàɗəbay naŋ, tàrakaboru akaba tay a huɗ gili vu guhwa hini ni ti nak do waw ? » 39 Pol àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Nu zal Zʉde, tìwi nu a Tars ka haɗ Silisi, nu mis ga kəsa gəɗakani. Nəgruk kam-kam ; vu divi ga məhi ma ana mis ni ti ! » 40 Nahkay bay ga ndam slewja ni àvi divi gani. Pol ècikaba jik ka dava ga dalaka ga ahay na, mək àdaɗi ahar ana mis ni ti tə̂lakakabá. Mis ni tàra tə̀lakakabá ti Pol nakəŋ àhi ma ana tay àna ma *Hebri. Àhi ana tay ahkado :

22

1 « Ata bəba akaba bəza ga mmawa goro ni, nəhi ma ga vu goro ana kʉli, cimʉki day. » 2 Tàra tìcia naŋ àbu àhi ma ana tay àna ma Hebri nahəma, tə̀lakakabu ɗeɗik-ɗeɗik, nahkay àhi ana tay ahkado : 3 « Nu zal Zʉde, tìwi nu a Tars ka haɗ Silisi. Ay ti nə̀ɗək ahalay a Zerʉzalem, maslaŋa ya ti àcahu zlam day Gemeliyel, àɗəfukia Divi ge Melefit ya ata bəŋ geli tàɗəbay na lala. Ka sarta nani ti nə̀via ahàr a ɗek ana Melefit akaɗa gekʉli ya kə̀bum kəvumi na. 4 Nə̀gria daliya dal-dal ana ndam ya ti tàɗəbay divi ga Yezu na, nàwaya mabazl tay a ; nə̀gəsa zawal akaba wál a, nə̀bia tay a daŋgay va. 5 Gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ndahaŋ tə̀səra ma goro ya nəɗəm ni jiri, tagrakua sedi a tata. Tə̀bua wakita, tə̀hu nə̂həlikaboru ana bəza ga məŋ geli ya a Damas ni. Nahkay nu nakəŋ nə̀dəvu e divi vu ga moru məwəlbiyu ndam ya təfəki ahàr ka Yezu eslini ni, ga məhəlbiyu tay ahalay a Zerʉzalem ti târa tâtraɓ tay. »

Pol azlapaki ka mənjəki ka məfəki ahàr gayaŋ ke Melefit

(Tʉwi 9.1-19 ; 26.12-18)

6 « Ka ya ti nə̀bu nakoru a Damas, ninjiyu wuɗak fat àra ècika tirkeɗ-keɗ nahəma, maslaɗani dal-dal àsləkabiya e melefit ba, àhərkuaya. 7 Eslini nu nakəŋ nə̀zum mədəɗani mək nìci dəŋgu ga maslaŋa àzalay nu, àhu ahkado : “Sol, Sol kəgru daliya ti kamam ?” 8 Àra àhua ma nahkay ti nə̀hi : “Nak way, bay goro ?” Mək nìci dəŋgu ni keti : “Kəgri daliya ti ana nu, nu Yezu zal Nazaret ni.” 9 Ndam ya ti leli mə̀bu makoru akaba tay ni tìpia maslaɗani na, ay ti tìci dəŋgu ga bay ya ti àhu ma ni ndo. 10 Eslini nə̀hi : “Nâgray nihi ti mam, bay goro ?” Àhəŋgrufəŋ, àhu : “Cikaba, ru a Damas, ekinjʉa eslina ti atəhuk ere ye ti Melefit àhuk gray ni ɗek.” 11 Maslaɗani ni àra àhərkuaya ti àwulufa nu a, nahkay ndam ya ti mə̀bu makoru akaba tay ni tə̀dafua ahar a, tə̀zoru nu a Damas.

12 « A Damas nahəma zal nahaŋ naŋ àbu, slimi gayaŋ Ananiyas. Naŋ gani mis sulumani, àgəskabá Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki na lala. Nahkay ndam *Zʉde ye eslini ni ɗek tə̀ɗəm naŋ mis sulumani eɗeɗiŋ. 13 Mòru mìnjʉa a Damas a ti naŋ nakəŋ àra àdu ahàr, àhu ahkado : “Sol, wur ga mmawa goro ni, pi divi akaɗa ya ahaslani ni.” Eslini nìpi divi, nìpi naŋ hʉya. 14 Ananiyas nakəŋ àhu keti : “Melefit ga ata bəŋ geli ni àdəkiba kur kwa ahaslana, ti kə̂sər ere ye ti naŋ awayay ni, ti kə̂sər Bay Jireni ni, ti kîci ma ya ti naŋ àhuk ni. 15 Awayay ti kîgi zal sedi gayaŋ, kə̂hi ere ye ti kìpi ni akaba ma gayaŋ ya kìci ni ana mis ɗek kwa. 16 Ay nihi kìcia ma nahkay ti, kajəgay mam mba mam ? Cikaba, *tâbaray kur, həŋgalay Melefit àna *slimi ga Yezu, nahkay ti Melefit ambərfukwa zlam magudarani gayak na.”

17 « Àra àpəsa ɓal nahəma, nàŋga a Zerʉzalem a. A vaɗ nahaŋ nə̀huriyu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu, nə̀bu nahəŋgalay Melefit nahəma, Melefit àŋgazlu zlam nahaŋ. 18 Nìpi Bay geli Yezu, àhu ahkado : “Sləkaba a Zerʉzalem a ke wecewecena, aɗaba ndam Zerʉzalem atəgəskabu ma ya akəɗəmku ni do.” 19 Nahkay nu nakəŋ nə̀həŋgrifəŋ, nə̀hi ahkado : “Bay goro, nday day tə̀səra, ahaslani nu nə̀bu nakoru a ahay gərgərani gatay ya *tahəŋgalavù Melefit ni vu, nəhuriyu nəgəsaya ndam ya təfəkuk ahàr na, ndahaŋ nəbiyu tay a daŋgay vu, ndahaŋ ti ni nəzləɓ tay timey. 20 Ka ya ti tə̀bu takaɗ zal sedi gayak Etiyeŋ ni ti nu day nə̀bu ka məlaŋ gani, nàwaya dal-dal, nàjəgakia məgudi ga ndam ya tàkaɗ naŋ na daya.” 21 Naŋ nakəŋ àhu keti : “Nak sləka kôru, aɗaba nəsləroru kur driŋ e kiɗiŋ ga jiba ndahaŋ ya ti nday ndam Zʉde do ni vu.” »

Pol naŋ àbu kè meleher ga gəɗakani ga ndam slewja

22 Tàra tìcia ma ga Pol ya àɗəm ahkado : « Yezu àhu : “Sləka kôru, nəsləroru kur e kiɗiŋ ga jiba ndahaŋ ya ti nday ndam *Zʉde do ni” » nahəma, mis ni tə̀zlah, tə̀ɗəm : « Jijiŋʉma maslaŋa hina, kaɗuma naŋ a ! Ahàr àɗəm kə̀ɓrəŋumiviyu sifa ba ! » 23 Nahkay nday nakəŋ tə̀zlah, tə̀həlkaba məgudi gatay a tàboru, akaba tàboru haɗ agavəla. 24 Nday tə̀bu tagray nahkay ti bay ga ndam slewja ga ndam *Rom ni àhi ana ndam slewja gayaŋ ni tə̂ziyu Pol ka dalaka ga ahay ni ti tə̂zləɓ naŋ. Awayay tə̂zləɓ naŋ nahkay ti aɗaba awayay mə̂ɗəmaya ma ge jiri a ti tə̂sər mis ni təzlahki ti kamam. 25 Ka ya ti tə̀bu təwəl Pol ga məzləɓ naŋ nahəma, Pol nakəŋ àhi ana bay ga ndam slewja ya naŋ àbu eslini ni ahkado : « Tə̀via divi ana kʉli a ga məzləɓ zal Rom mənjəɗ magrafəŋa seriya waw ? » 26 Naŋ nakəŋ àra ècia ma ga Pol na ti àrəkioru ka bay gayaŋ, àhi ahkado : « Kagray hi ti ahəmamam ? Naŋ hini zal Rom ci ni ! » 27 Nahkay bay ga ndam slewja nakəŋ àrəkia ka Pol a, àhi : « Hu nak ti zal Rom eɗeɗiŋ aw ? » Pol àhi : « Iy nu zal Rom ! » 28 Bay ga ndam slewja ni àhi : « Nu nàbəhaɗa siŋgu a dal-dal day ti nìgi zal Rom ! » Pol ti ni àhəŋgrifəŋ, àhi : « Ay nu ti kwa tìweya nu a, nu zal Rom. » 29 Ndam slewja ya tə̀wəl Pol, tawayay təzləɓ naŋ ti mə̂ɗəmaya ma ge jiri a ni tàra tə̀səra Pol naŋ zal Rom ti tàsləka, tə̀mbərbu naŋ. Bay ga ndam slewja ni àra àsəra Pol zal Rom, àwəla naŋ àna jejirɓi a ti, naŋ naŋani àna ahàr gayaŋ day aŋgwaz àwəra naŋ a.

Pol naŋ àbu kè meleher ga ndam magray seriya

30 Bay ga ndam slewja ni awayay asər ere ye ti ndam *Zʉde tàcalki Pol ni lala. Nahkay hajəŋ gani èpicehiaba jejirɓi na ana Pol a, àzalakabu gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba ndam magray seriya ga ndam Zʉde ni ɗek. Tàra tə̀cakalava nahəma, àra àna Pol e kiɗiŋ gatay va.

23

1 Eslini Pol nakəŋ àmənjaləŋ ana ndam magray seriya ni lala, àhi ana tay ahkado : « Bəza ga mmawa goro ni, a majalay ahàr goro bu ni ti kwa ka ya ti nə̀njəki məgri tʉwi ana Melefit ni àbivaya ana kana nu nə̀bu njəlata kè meleher gayaŋ. » 2 Ananiyas gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni àra ècia ma ga Pol na ti àhi ana ndam ya ti kà gəvay ga Pol ni : « Sumikabiyu bəbarva ka pakama gayaŋ ni. » 3 Eslini Pol àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Melefit aməsi bəbarva ti ana nak ! Nak ti akaɗa ga gudu awayay ambəɗ, tə̀gria zlam bəɗ-bəɗana ni. Nak kə̀ɗəm kə̀bu kagrafua seriya ti akaɗa ge *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni. Ay nihi ti kàgray ere ye ti Melefit àɗəm a wakita ge Mʉwiz ni bu ni do, aɗaba kə̀hi ana mis tə̂su bəbarva. » 4 Mis ya tə̀bu eslini ni tə̀hi ana Pol ahkado : « Kindivi gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ya Melefit àdaba naŋ a ni zla do waw ! » 5 Pol àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Bəza ga mmawa goro ni, ŋgay naŋ gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ti nə̀sər do. Aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : “Kìndivi gəɗakani ga ndam jiba gayak ba.” * »

6 Pol àra àsəra mis macakalavani ni ndahaŋ ndam *Sedʉseyeŋ, ndahaŋ ti ni ndam *Feriziyeŋ nahəma, àzlah kè meleher ga ndam magray seriya ni, àɗəm ahkado : « Bəza ga mmawa goro ni, nu zal Feriziyeŋ, baba day zal Feriziyeŋ. Tə̀zəbiyu nu kè meleher gekʉli, tagrafua seriya ti aɗaba nəfəki ahàr ke Melefit, nə̀səra mis ataŋgaba e kisim ba. » 7 Pol àra àɗəma ma na nahkay ti ndam Feriziyeŋ tàgray gejewi akaba ndam Sedʉseyeŋ, mək mis macakalavani ni tìcirvu. 8 Tìcirvu nahkay ti aɗaba ndam Sedʉseyeŋ təɗəm mis àməta ti àŋgaba e kisim ba do, təɗəm məslər àbi, məsuf day àbi ; ndam Feriziyeŋ ti ni təɗəm mis taŋgaba e kisim ba, məslər akaba məsuf day tə̀bu. 9 Zlahay ge mis ni àra àsagakiva ti ndam *məsər Wakita ge Melefit ya tə̀kibu ka ndam Feriziyeŋ ni tə̀zuma ɓəruv a dal-dal, tàpaslakiaba eri ke mis ndahaŋ na, tə̀ɗəm : « Magudar ga maslaŋa hini ti àbi ; bi məsuf ahkay do ni məslər àhi ma ti mə̀səruma waw ? » 10 Nday nakəŋ tə̀bu tagray gejewi kay kay nahkay ti bay ga ndam slewja ni àgra aŋgwaz a, àɗəm bi atakwacakaba Pol a. Nahkay àhi ana ndam slewja gayaŋ ni tôru tə̂zababiya Pol e kiɗiŋ ge mis ni ba, tə̂zoru naŋ ka dalaka ga ahay ni.

11 Ga məlavaɗ gani Bay geli àŋgazlivu ana Pol nakəŋ, àhi ahkado : « Kàgray aŋgwaz ba, kàgra sedi goro ahalay a Zerʉzalem a, nahkay nawayay kôru kâgray akaɗa nani a Rom daya. »

Ndam Zʉde təzlapaki ka Pol ga məgri zlam magədavani

12 Ge miledʉ gani ti ndam *Zʉde tə̀zlapaki ka Pol ga məgri zlam magədavani. Tàmbaɗay dək, tə̀ɗəm : « Tamal màkaɗ Pol ndo ni ti mə̀zum zlam do, mìsi araŋa do. » 13 Nday ya ti tə̀ɗəmki ma ka Pol ni ti tə̀tama kru kru faɗana. 14 Nahkay tòru afa ga gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit nday tə̀bu akaba gəɗákani ndahaŋ, tə̀hi ana tay ahkado : « Leli mə̀mbaɗa dək, mə̀ɗəm ahkado : Tamal màkaɗ Pol ndo ni ti mə̀zum zlam do, mìsi araŋa do. 15 Nihi nahəma lekʉlʉm akaba ndam magray seriya ni ti ma gekʉli mânja bəlaŋ, dəgum kə̂humi ana bay ga ndam slewja ni mə̂zibiya Pol ana kʉli a. Kəhumi ahkado mawayay mihindifiŋa zlam gayaŋ ya àgray na lala. Leli ti ni amakaɗ naŋ e divi bu, etinjikia àna naŋ ke kʉli a do. »

16 Ka ya ti nday tə̀bu təzlapay nahkay ni ti wurum ga Pol ècia zlapay gatay na. Nahkay àcuhworu ka məlaŋ ga ahay ga ndam slewja ni. Òru ènjʉa ti àcəliyu a dalaka ga ahay ni vu mək àhəŋgri ma gatay ni ana Pol. 17 Nahkay Pol nakəŋ àzalabiyu gəɗakani ga ndam slewja nahaŋ bəlaŋ, àhi ahkado : « Zoru dagwa hini afa ga bay gekʉli ni, aɗaba ma gayaŋ àbu akoru ahi. »

18 Eslini gəɗakani ga ndam slewja nahaŋ ni àzoru naŋ afa ga bay gatay nakəŋ. Òru ènjʉa àna naŋ a ti àhi ahkado : « Pol zal daŋgay ni àzalay nu, àhu nə̂zukbiya dagwa hina, ma gayaŋ àbu awayay ahuk. » 19 Nahkay bay ga ndam slewja ni àgəs ahar gani, tòru cak mək èhindifiŋa ma gana, àhi : « Kàra ti àna ma ga mam ? » 20 Naŋ nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Ndam Zʉde tə̀zlapakabá, tə̀ɗəm etihindi kur kâzoru Pol kè meleher ga ndam magray seriya ni hajəŋ, atəhuk tawayay tihindifiŋa ma lala. 21 Ay ti atəhuka ma gatay na nahkay ti kə̀gəskabu ba, aɗaba mis tə̀tam kru kru faɗ tə̀bu atabəhaɗi eri e divi bu. Nday gani tàmbaɗa dək, tə̀ɗəm : “Tamal màkaɗ naŋ ndo ni ti mə̀zum zlam do, mìsi araŋa do.” Nihi ti ma gatay bəlaŋ, tajəgay ma gayak ya akəhi ana tay ni ciliŋ. » 22 Wur dagwa ni àra àhia ma nahkay ti bay ga ndam slewja ni àhi : « Sləka, ay ti ŋgay kə̀hua ma hina ti kə̀hi ana maslaŋa ba. »

Təzoru Pol a Sezare

23 Kələŋ gani bay ga ndam slewja ni àzalay gəɗákani ga ndam slewja ndahaŋ cʉ, àhi ana tay : « Slamalumvu ga maroni a Sezare ga məlakarawa àna njemdi ambəlmbu. Ka ya ti kədəgum nahəma, duma ndam slewja diŋ diŋ cʉ, ndam ya takoru àna pilis ni kru kru adəskəla, slewja ndahaŋ awasl àfəŋ kà tay ni day diŋ diŋ cʉ ; 24 ŋgətumiva pilis ndahaŋ ana Pol a, zumoru naŋ afa ga bay Felis ti araŋa ènjifiŋ ka ahàr divi ba. » 25 Nahkay bay ga ndam slewja ni àbikioru wakita ana bay Felis ni ; àhi nahkay hi :

26 « Nu Kəlot Liziyas nə̀gruka sa, bay gəɗakani Felis. 27 Maslaŋa hini ya nəslərukaboru ni ti ndam *Zʉde tə̀gəs naŋ, tawayay takaɗ naŋ. Nàra nìcia naŋ zal Rom ti mòru akaba ndam slewja goro màhəŋgafəŋa naŋ kà tay a. 28 Nawayay ti nəsər ere ye ti tacalki naŋ ni ti, nə̀zoru naŋ kè meleher ga gəɗákani ge seriya gatay. 29 Ka ya ti tagrafəŋa seriya ti nə̀di ahàr ana zlam magudar gayaŋ ya ti takaɗki naŋ di ahkay do ni esli ga məfiyu naŋ a daŋgay vu ni ndo. Ay tacalki naŋ ti àki ke divi gatay ya taɗəbay ni. 30 Yaw maslaŋa nahaŋ àrəkua àhu ahkado : “Ndam Zʉde tə̀zlapakabá ga məgri zlam magədavani ana Pol a.” Nàra nìcia ma nana ti nə̀slərukaboru naŋ ti nahkay, mək nə̀hi ana ndam ya tacalki naŋ ka zlam magudarani ni tâbəhaɗki mirdim afa gayak. »

31 Nahkay zla nahəma, ndam slewja ni tàgray ere ye ti bay gatay àhi ana tay ni : tàzay Pol ga məlavaɗ nani, tòru àna naŋ a Antipatris. 32 Hajəŋ gani ndam slewja ya tòru àna asak ni tàsləkabiya, tàŋga ka məlaŋ gatay na, tə̀mbərfəŋbiyu Pol kà ndam ya tòru àna pilis ni ti tə̂zoru naŋ. 33 Tòru tìnjʉa a Sezare a ti tə̀vi wakita ni ana Felis bay gəɗakani nakəŋ mək tə̀ɗəfiki Pol. 34 Bay gəɗakani ni àra àza wakita na, èjeŋga ti àhi ana Pol ahkado : « Nak mis ga haɗ weley ? » Pol àra àhia naŋ mis ga haɗ Silisi ti 35 naŋ nakəŋ àhi ahkado : « Ndam ya ti tacalki kur ka zlam magudarani ni etinjia day kwa ti enihindifʉka ma. » Nahkay àhi ana ndam slewja gayaŋ tə̂fiyu Pol a ahay gəɗakani ga bay *Erot ni vu, tâjəgay naŋ.

24

Ndam Zʉde tabəhaɗki mirdim ka Pol afa ga bay Felis

1 Vaɗ zlam kələŋ gani ti Ananiyas gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ènjia a Sezare a. Tàra ti akaba gəɗákani ndahaŋ akaba Tertʉlʉs bay məsər seriya ya embikivu ke mis àna seriya ni. Eslini nday nakəŋ tə̀ɗəfi vu gatay ana bay gəɗakani Felis ga məbəki mirdim ka Pol. 2 Tàra tə̀zalibiya Pol nakəŋ ana tay a ti Tertʉlʉs àɗəmki ma ga macalki naŋ ka zlam magudarani, àɗəm ahkado : « Gəɗakani Felis, leli mə̀bu manjəhaɗ àna sulumani ka haɗ geli ti azuhva nak ; haɗ geli àslamalavu ti aɗaba kə̀səra zlam a palam. 3 Zlam nday nani ti gərgəri kay, kə̀gri ana leli ka haɗ geli ni ɗek. Nahkay məgruk sʉsi dal-dal azuhva zlam ya məŋgət afa gayak ni ɗek. 4 Ay ti nàwayay nijiŋ sarta gayak kay do ; nahkay àna sulum gayak kam-kam mahəŋgalay kur ciiki pakama geli ni ana leli gʉzit ti ! 5 Naŋ hini ti mə̀səra naŋ mis magudarkaba haɗ geli a, naŋ àbu ewisiŋkabu ndam *Zʉde ga məlaŋ ni ɗek. Naŋ gəɗakani ga ndam Nazaret ya taɗəbay divi magədavani ni. 6 Àgudara zlam ndahaŋ a nahkay ti, awayay agudarkaba *ahay gəɗakani ge Melefit na daya. Mə̀gəs naŋ ti azuhva nani. [Leli amal mawayay magrafəŋa seriya akaɗa ge *Divi ge Melefit geli na. 7 Ay ti, Liziyas bay ga ndam slewja ni àra àhəŋgay naŋ a ahar geli bu ga njəɗa. 8 Mək Liziyas àhi ana ndam ya tacalki naŋ ka zlam magudarani ni tâbəhaɗki mirdim afa gayak.] Tamal kihindifiŋa ma nəŋgu ni, akəsər zlam geli ya macalki naŋ ni ti jiri eɗeɗiŋ. » 9 Tertʉlʉs àra àɗəma ma gayaŋ na ti ndam Zʉde ye eslini ni tə̀ɗəm Pol àgudara, ma ge Tertʉlʉs ya àɗəm ni jiri eɗeɗiŋ.

Pol aɗəm ma ga vu gayaŋ kè meleher ge Felis

10 Kələŋ gani bay Felis nakəŋ àvi divi ana Pol ga mazlapani. Eslini Pol àhi ahkado : « Nə̀səra àgray vi ehimeya nak kə̀bu kagray seriya ka haɗ hini. Nahkay nəmər ga məɗəmaya ma ga vu goro kè meleher gayak a. 11 Moru goro a Zerʉzalem ga mazləbay Melefit nahəma, tamal kihindi ma gani ti àtam vaɗ kru mahar cʉ do. 12 Ɗay-ɗay mis àdu ahàr nu nə̀bu nagray gejewi ata maslaŋa a *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu ndo ; nu nìwisiŋkabu mis a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ga ndam *Zʉde gərgərani ni bu ahkay do ni a kəsa bu ndo. 13 Ere ye ti ndam nday hini tacalki nu, tə̀ɗəm nàgudara ni ti àbi, ere gani ya tə̀ɗəm nàgudara ni ti tə̀ɗəfukaya koksah. 14 Ay ti ere ye ti nə̀səra, nəɗəm kè meleher gayak ni ti nihi : Nu nə̀bu naɗəbay divi mʉweni ya ndam nday nani tə̀ɗəm magədavani ni. Ay nu nə̀bu nəgri tʉwi ana Melefit ga ata bəŋ ga bəŋ geli ya tàɗəbay ni, nə̀bu nəgəskabu *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni akaba pakama ya ndam məhəŋgri *pakama ge Melefit ana mis tə̀bəki ni ɗek. 15 Nə̀bu nəfəki ahàr ke Melefit, nə̀səra ndam jireni akaba ndam magudar zlam ataŋgaba e kisim ba. Nday day tə̀bu təfəki ahàr, tə̀səra nahkay. 16 Azuhva nani ti nazay njəɗa goro, nawayay ti nânjəhaɗa kəlavaɗ àna sulumana kè meleher ge Melefit akaba kè meleher ge mis a.

17 « Yaw àgray vi ehimeya nàra a Zerʉzalem a ndo, nihi ti nàra ga məjənaki ndam jiba goro àna siŋgu akaba ga məvi sədaga ana Melefit a. 18 Ka ya ti tə̀gəs nu ni ti tə̀du ahàr a ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, ka sarta gani nani ti nàgraba ere ye ti mis tagray ti tîgi *njəlatani na àndava. Ka gani nani ti mis tə̀fu kà gəvay kay bi, ndam magray tuwər nday tə̀bi. 19 E kiɗiŋ ge mis ya tə̀bu eslini ni bu ni ti ndam Zʉde ndahaŋ tàsləkabiya ka haɗ Azi a. Tamal tə̀ɗəm nàgudara zlam a ti akal tara kè meleher gayak a ga macalki nu a kwa. 20 Do ni ti, tamal magudar goro àbu ti nday hini tə̂ɗəmaya ere ye ti tàcalki nu ka ya ti tə̀zoru nu kè meleher ga ndam magaray seriya a Zerʉzalem na. 21 Tamal zlam àbu ya tisliki macalki nu ni ti, pakama hini ya nə̀ɗəm kay kay ni : “Tə̀zəbiyu nu kani kè meleher gekʉli, tagrafua seriya ti aɗaba nə̀fəkia ahàr ke Melefit a, nə̀səra mis ataŋgaba e kisim ba !” »

22 Felis bay ni àsəra manjəhaɗ ga ndam məfəki ahàr ka Bay geli a, nahkay àhəŋgaroru seriya ni kama. Àhi ana ndam ya tacalki Pol ka zlam magudarani ni ahkado : « Liziyas bay ga ndam slewja ni eminjia day kwa ti anəgri seriya ana kʉli. » 23 Mək àhi ana gəɗakani ga ndam slewja ni tâjəgay Pol lala, ay tə̀gri daliya akaɗa ya təgri ana ndam daŋgay ndahaŋ ni ba, tə̂vi divi ana ndam gayaŋ tâmənjaya naŋ a.

Pol naŋ àbu a daŋgay bu

24 Pol àra àgra vaɗ a ɓal eslina ti ata Felis nday ata wal gani Dʉrsil wur Zʉde tə̀zalabiyu naŋ, tawayay tici ma àki ka məfəki ahàr ka Yezu *Krist. 25 Pol nakəŋ àra ènjia ti ànjəki ka pakama, àɗəmki ma ka manjəhaɗ sulumani àna magray jiri, àki ka məbi slimi ana ahàr akaba àki ke seriya ya Melefit amagrafəŋa kè mis a ni. Felis àra ècia ma gayaŋ ya àɗəm na ti àgra aŋgwaz a, mək àhi : « Nihi nahəma sləka ; ka ya ti anəŋgəta ahar a ni ti anəzalay kur keti kwa. » 26 Ku tamal àɗəm nahkay nəŋgu ni, Felis àhi ana ahàr bi Pol aməvi siŋgu ; nahkay ti azalay Pol ga marana afa gayaŋ a kəlavaɗ. 27 Pol àra àzuma vi a cʉ a daŋgay ba nahəma, Porkiyus Festʉs àŋguviyu a bay ge Felis vu. Ka ya ti Felis àsləkaba a bay gayaŋ ni ba ni ti àmbərvù Pol a daŋgay bu, aɗaba awayay aməri məɓəruv ana ndam *Zʉde.

25

Pol awayay ti bay gəɗakani ga ndam Rom mâgrafəŋa seriya

1 Festʉs àra àzumva vaɗ a mahkər a bay gayaŋ ni ba nahəma, ècik a Sezare, òru a Zerʉzalem. 2 Òru ènjʉa eslina ti gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni akaba gəɗákani ga ndam *Zʉde ni tə̀rəkia ka bay na, tàbəhaɗki mirdim ka Pol keti. Tàhəngalay naŋ, tə̀ɗəm : 3 « Tamal kə̀gəskabá ma geli na ti həŋgaroru Pol a Zerʉzalem. » Tə̀ɗəm nahkay ti aɗaba tawayay takoru tabəhaɗi eri ana Pol e divi bu ga makaɗ naŋ. 4 Ay ti Festʉs nakəŋ àhəŋgrifəŋ ana tay, àhi ana tay ahkado : « Pol naŋ àbiyu a daŋgay bu a Sezare, nu day nawayay nasləka naŋgoru eslini. » 5 Àhi ana tay keti : « Tamal maslaŋa gani nani àgudaria zlam ana kʉli a ti, dumaba gəɗákani gekʉli a ti makoru akaba tay a Sezare. Etinjʉa eslina ti atabəhaɗki mirdim. »

6 Festʉs àpəsiyu a Zerʉzalem vaɗ azlalahkər ahkay do ni vaɗ kru day kwa ti àŋga a Sezare a. Àra ènjia ti hajəŋ gani àhəraya ànjəhaɗ ka məlaŋ magray seriya mək àɗəm tə̂zəbiya Pol a. 7 Pol nakəŋ àra ènjia ti ndam Zʉde ya tàsləkabiya a Zerʉzalem a ni tèveliŋi ahàr mək tàcalki naŋ ka zlam gərgəri kay ya ti tàɓəlay do simiteni ni. Ay zlam gani ɗek ya ti tàcalki naŋ ni ti tìsliki maɗafana koksah. 8 Nahkay Pol àhəŋgrifəŋ ana tay, àɗəm ahkado : « Ere ye ti nàgudar ni ti àbi, ku àki ke Divi ga ndam Zʉde ya Mʉwiz àbəki ni, ku àki ka *ahay gəɗakani ge Melefit, ku àki ka *Sezar bay geli gəɗakani nəŋgu ni nàgudar ndo. »

9 Festʉs àra ècia ma ga Pol na ti àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Mazoru kur a Zerʉzalem, nakoru nagrafuka seriya eslina ti kəgəskabu aw ? » Àɗəm nahkay ti aɗaba awayay aməri məɓəruv ana ndam Zʉde. 10 Eslini Pol nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Ahalay ti kala-kala nu kè meleher ga Sezar bay geli gəɗakani ni. Tagrafua seriya ti si ahalay kwa. Nak day kə̀səra lala, nàgudari zlam ana ndam Zʉde ndo timey. 11 Tamal nàgudara zlam a àgəski takaɗki nu di ti, nəgəskabu tâkaɗa nu a. Ay tamal ma gatay ya tàcalki nu ni ma ga malfaɗa ti maslaŋa àbi èsliki məvi nu ana tay bi. Nakoru àna ma gani kama afa ga Sezar bay geli gəɗakani ni. » 12 Festʉs nakəŋ àra ècia ma ga Pol na ti tə̀zlapaki akaba ndam ya təvi sawari ni, mək àhi ana Pol ahkado : « Kə̀ɗəm kakoru àna ma gani kè meleher ga Sezar ti, tə̂zoru kur afa gayaŋ gani. »

Pol aɗəm ma kè meleher ga Agripa

13 Àra àgra vaɗ a ɓal ti bay Agripa nday ata wur ga məŋani walani Berenis tàra a Sezare a ga məgri sa ana Festʉs a. 14 Tàra tə̀pəsa eslina vaɗ ɓal nahəma, Festʉs àŋgəhaɗi ma àki ka Pol ana bay Agripa. Àhi ahkado : « Zal nahaŋ naŋ àbu ahalay, Felis àmbərva naŋ a daŋgay ba. 15 Ka ya ti nòru a Zerʉzalem ni ti gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit akaba gəɗákani ga ndam *Zʉde ndahaŋ ni tàbəhaɗki mirdim, tə̀ɗəm seriya mâzəgaɗa naŋ a. 16 Nə̀hi ana tay ahkado : “Leli ndam *Rom ti màgray nahkay do. Wuɗaka magrafəŋa seriya kè mis a ti mazaya naŋ kè meleher ga ndam ya tàcalki naŋ ka zlam magudarani na ti maslaŋa nani mə̂ɗəmaya ma ga vu gayaŋ day kwa.” 17 Tàra tìcia ma goro na ti màra akaba tay ahalay a Sezare a. Nìjijiŋ sarta ndo, hajəŋ gani nòru ka məlaŋ magray seriya ni, nə̀ɗəm tə̂zəbiya zal nana hʉya. 18 Ndam ya tàbəhaɗki mirdim ni tàra, ay ti tàcalki naŋ ka zlam magudarani ya nəjalaki ahàr ni ndo. 19 Tàləgavu àkivu ti, àki ke divi gatay ya taɗəbay Melefit gatay àna naŋ ni ciliŋ. A huɗ ga pakama gatay ya tàləgavu àkivu ni bu ni ti ahar gəɗakani àki ka zal nahaŋ slimi gani Yezu. Naŋ gani nani ti àməta, ay ti Pol maslaŋa ya tàcalki naŋ ka zlam magudarani ni àɗəm naŋ àbu kekileŋa àna sifa. 20 Nu ti nə̀sər ahəmamam nagray seriya ga pakama gani hini do. Nahkay nə̀hi ana Pol : “Kawayay ti nəzoru kur a Zerʉzalem, nagrafuka seriya eslina àki ka pakama hina waw ?” 21 Ay ti Pol àɗəm “Seriya goro ti tôru àna naŋ kama afa ga *Sezar bay geli gəɗakani ni.” Nahkay nə̀ɗəm mânjəhaɗ a ahay bu tâjəgay naŋ, anəŋgəta ahar day kwa ti anəsləroru naŋ afa bay geli gəɗakani ni. » 22 Agripa àra ècia ma ge Festʉs ya àhi na ti àɗəm : « Nu day nawayay nici ma ga maslaŋa nani, nawayay ti naŋ naŋani azlapu àna ma gayaŋ. » Festʉs àhəŋgrifəŋ, àhi : « Hajəŋ hajəŋa kara kici ma gayaŋ ya amazlapay ni. »

23 Hajəŋ gani mis gəɗákani kay tə̀zoru ata Agripa nday ata Berenis afa ge Festʉs a ahay gəɗakani ya mis taŋgasvaviyu ni vu. Bəbay ga ndam slewja akaba gəɗákani ga kəsa ni ɗek tə̀bu eslini àndava. Ata Agripa nday ata Berenis tòru tìnjʉa ti Festʉs àɗəm tə̂zəbiya Pol a. 24 Tàra tìnjia àna Pol a ti Festʉs nakəŋ àɗəm ahkado : « Bay Agripa akaba lekʉlʉm ya kə̀bum ahalay akaba leli ni ɗek, nəhi ana kʉli nahəma, maslaŋa hini ya lekʉlʉm kəmənjumləŋ ni ti ndam Zʉde ɗek tàra afa goro a, tàbəhaɗkia mirdim a. Kwa ka ya ti nu a Zerʉzalem ni ti tàbəhaɗkia mirdim a, tə̀zlahki, tə̀ɗəm tâkaɗa naŋ a, ahalay day tàgray nahkay. 25 Ka nu ti, nìpi zlam magudar gayaŋ ya takaɗki naŋ di ni ndo. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, naŋ naŋani àɗəm àna ma gayaŋ tə̂zoru ma gani afa ga bay geli gəɗakani ni. Nahkay nə̀gəskabá ma gayaŋ na, nə̀ɗəm tə̂zikaboru ana naŋ. 26 Ay ti ere ye ti nəbikioru ana bay àki ka naŋ ni nə̀sər faŋ do. Nə̀zalabiyu naŋ kè meleher gekʉli, ahar gəɗakani kè meleher gayak bay Agripa ti nahkay. Emihindifiŋa ma day kwa ti anəsər ere ye ti anəbikioru ni. 27 Nəsləroru zal daŋgay a Rom afa ga bay ti nə̀biki ere gani ya tacalki naŋ do ni ti, nətamahay àgravu do. »

26

1 Eslini Agripa àhi ana Pol ahkado : « Nə̀vuka divi a, kisliki mazlapaya ma ga vu gayak a. » Nahkay Pol àdaɗay ahar ti mis tîci ma gayaŋ, mək ànjəki ka mazlapaya ma ga vu gayaŋ a. Àɗəm ahkado : 2 « Bay Agripa, kani nəzlapay ma ga vu goro àki ka zlam ya ndam *Zʉde tacalki nu ni. Nəzlapay nahkay ti nəmərvu dal-dal aɗaba nu nə̀bu kè meleher gayak. 3 Nəmərvu ahar gəɗakani ti aɗaba kə̀səra manjəhaɗ ga ndam Zʉde akaba pakama ya tagrakivu gejewi na lala. Nahkay kam-kam biaba slimi ana ma goro ya nəɗəm na.

4 « Ndam Zʉde ɗek tə̀səra manjəhaɗ goro a. Kwa ka ya ti nu wur dagwa nəŋgu ni tə̀səra ahəmamam nànjəhaɗ e kiɗiŋ ga ndam jiba goro bu a Zerʉzalem na. 5 Kwa ahaslani tə̀səra nu a, tamal tawayay magrakua sedi a ti tisliki məɗəmani ahəmamam nànjəhaɗ akaɗa zal Feriziyeŋ, nday ya ti taɗəbay *Divi ge Melefit lala, tə̀tam mis ndahaŋ ni ɗek ni. 6 Nihi ti ndam Zʉde ni tagrafua seriya ti aɗaba nə̀gəskabá pakama ge Melefit ya àhibiyu ana ata bəŋ geli, àɗəm aməgri zlam sulumani ana tay na. 7 Ndam ge dini kru mahar cʉeni ga jiba geli ni təgri tʉwi ana Melefit məlafat akaba məlavaɗ àna njəɗa gatay ɗek, aɗaba tawayay tipi zlam gani nani ya Melefit àɗəm agray ni. Bay Agripa, nu day nawayay nipi zlam gani nani, ay ndam Zʉde tacalki nu ti ka pakama gani hini ! 8 Lekʉlʉm ndam Zʉde ti kə̀ɗəmum mis àməta ti Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba koksah ti kamam ? 9 Nu day ahaslani nə̀ɗəm si ahàr àɗəm nə̂cafəŋa mis kà məfəki ahàr ka Yezu zal Nazaret na àna njəɗa goro a ɗek kwa. 10 Nàgray a Zerʉzalem ti nahkay. Gəɗákani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit tə̀vua divi a ga məbiyu ndam ya tə̀fəki ahàr ka Yezu ni a daŋgay va, nahkay nə̀biya tay a kay a daŋgay ni va. Ka ya ti ndam magray seriya tə̀ɗəm tâbazl tay ni ti nu day nə̀gəskabá tâbazla tay a. 11 Sak ehimeya nə̀sawaɗoru a kəsa vu, nə̀huriya a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit ga ndam Zʉde ni va ɗek, nə̀ɗəm si tâtraɓ ndam ya təfəki ahàr ka Yezu ni, nə̀fəki njəɗa ka tay, nawayay ti tə̂mbrəŋ məfəki ahàr ka Yezu. Nə̀zumkia ɓəruv ka tay a dal-dal, nàwaya məgri daliya ana nday ya ti a kəsa ndahaŋ bu na daya. »

Pol azlapaki ka mənjəki ka məfəki ahàr gayaŋ ke Melefit

(Tʉwi 9.1-19 ; 22.6-10)

12 « Nahkay ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̀vu divi gani, tə̀sləroru nu a Damas ga magray tʉwi gani nani àna slimi gatay. 13 Bay Agripa, fat wis wis ka ya ti nu nə̀bu ka ahàr divi ga moroni nahəma, nìpi maslaɗani àtam maslaɗay ga fat ni àhərkuaya kwa a huɗ melefit ba, àslaɗay leli akaba ndam ya ti masawaɗoru akaba tay ni. 14 Eslini leli ɗek mə̀dəɗ a ma ma ndec ndec. Nìci dəŋgu ga maslaŋa azalay nu, àhu àna ma *Hebri : “Sol, Sol, kəgru daliya ti kamam ? Nak ti kìci slimi do ; akəzəkibiyu daliya ka ahàr gayak akaɗa ga slasla ya tatəhaɗ vədaŋ àna tay, tìcika tàcuhway masawaɗani do, təsi aday ana tay ni.” 15 Nu nakəŋ nə̀hi ahkado : “Nak way, Bay goro ?” Bay geli àhəŋgrufəŋ, àhu : “Nu Yezu, nu bay ya ti kəgru daliya ni. 16 Nihi ti cikaba, cik jik. Nàŋgazlukvu ti nawayay kîgi bay məgru tʉwi. Nawayay ti kîgi zal sedi goro, kə̂hi ere ye ti kìpi kani ni akaba pakama ndahaŋ ya anəɗəfukki ni ana mis. 17 Anahəŋgafəŋa kur kà ndam Zʉde a, anəsləroru kur afa ga ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni, anahəŋgafəŋa kur kà tay a daya. 18 Nəsləroru kur afa gatay ga məziaba azay slimi ana tay a, ti tə̂mbrəŋ zlam magədavani, tâgray zlam sulumani, ti *Seteni àgur tay va ba, Melefit mə̂gur tay sawaŋ. Tamal tə̀fəkua ahàr a ti anəmbərfəŋa zlam magudarani gatay ni kà tay a, anagray ti tîgi ndam ge Melefit akaɗa ndam goro ndahaŋ ni.”

19 « Bay Agripa, nə̀gəskabá pakama ga Bay ya ti àŋgazluvu a huɗ melefit bu àhu na, nə̀mbrəŋ ndo. 20 Nahkay nə̀hi ma ge Melefit enjenjeni ana ndam Damas. Kələŋ gani nə̀hi ma gani ana ndam Zerʉzalem, ana ndam ga haɗ *Zʉde ɗek akaba ana ndam ya nday ndam Zʉde do ni. Nə̀hi ana tay tâmbatkaba majalay ahàr gatay a, tə̂fəki ahàr ke Melefit akaba tâgray tʉwi sulumani ti mis tə̂sər tàmbatkaba majalay ahàr gatay a eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena. 21 Ndam Zʉde tə̀gəs nu a dalaka ga *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, tawayay takaɗ nu ti azuhva ma hini ya nàŋgəhaɗuk ni. 22 Ay ti Melefit àhəŋgabiya nu àna njəɗa gayaŋ duk àbivu ana vaɗ ya kana. Nu nə̀bu àna sifa kekileŋa ti nagray sedi ga Yezu kè meleher ge mis ɗek, ku kè meleher ga nday ya ti gəɗákani do ni, ku kè meleher ga gəɗákani daya. Ere ye ti nəhi ana mis ni ti pakama ge Mʉwiz akaba ga ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit tə̀ɗəm amagravu ni ciliŋ, do ni ti nə̀ɗəm pakama ga araŋa nahaŋ do. 23 Pakama gani nani ti nihi : Ahàr àɗəm *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni amacaka daliya kwa, aməmət mək amaŋgaba e kisim ba enji ge mis a ɗek, aməhi ana ndam geli, aməhi ana ndam jiba ndahaŋ Melefit ahəŋgay mis. Pakama ge Krist nani ti akaɗa zlam ya aslaɗay ni. »

24 Pol naŋ àbu aɗəm ma ga vu gayaŋ nahkay ti Festʉs nakəŋ àzlacaki ɓəra, àhi ahkado : « Pol, nak ti seteni ara agray kur aw ! Kàcaha zlam a àsaɓay. Zlam gani nani ya kàcahay ni àvuka seteni na ! » 25 Pol nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi ahkado : « Aha, bay goro Festʉs, araŋa àbi àgray nu bi. Pakama goro ya nəɗəm ni ti pakama ge jiri, pakama ga bay məsər zlam daya. 26 Bay Agripa àsəra zlam nday nana. Nahkay nisliki məɗəm ma gani vay-vay kè meleher gayaŋ, aŋgwaz àwərki nu do. Nə̀səra lala, Bay Agripa àsəra ere ye ti àgravu na ɗek, aɗaba zlam nday nani tàgravu ti akal-akal do. 27 Bay Agripa, kə̀gəskabá ma ga ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit na waw ? Ku kə̀həŋgrufəŋ do nəŋgu ni, nə̀səra kə̀gəskabá ! » 28 Agripa àhi ana Pol ahkado : « Kambatukaba majalay ahàr a ti nîgi bay məfəki ahàr ka Yezu ke weceweceni ti kisliki tata aw ? » 29 Pol nakəŋ àhəŋgrifəŋ, àhi : « Ku tamal apəs ku tamal ke weceweceni nəŋgu ni, nahəŋgalay Melefit, nawayay ti kîgi akaɗa goro ni. Nawayay kîgi akaɗa goro ni ti nak ciliŋ do : nawayay ti lekʉlʉm ya kəbumi slimi ana pakama goro kani ni ɗek kîgʉm akaɗa goro ni. Nawayay ti tə̀wəl kʉli àna jejirɓi akaɗa goro ni ba ciliŋ. »

30 Kələŋ ga pakama ga Pol ni ti bay Agripa, bay Festʉs, Berenis akaba mis ndahaŋ ya tə̀bu akaba tay ni ɗek tìcikaba ga masləkana. 31 Ka ya ti nday tə̀bu tasləka ni ti təzlapay e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm : « Maslaŋa hini ti àgudar zlam ya takaɗki naŋ ahkay do ni təwəlki naŋ di ni ndo. » 32 Bay Agripa àhi ana bay Festʉs : « Tamal maslaŋa hini àɗəm azoru ma gani kama afa ga bay geli gəɗakani ni ndo ni ti akal kafaya naŋ a. »

27

Tasləka àna Pol a Sezare a, tawayay takoru àna naŋ a Rom

1 Kələŋ ga zlam ya àgravu a Sezare ni ti tə̀ɗəm tòru àna Pol akaba ndam daŋgay ndahaŋ gwar ka haɗ Itali a *slalah ga yam bu. Nahkay tə̀bi tay a ahar vu ana gəɗakani ga ndam slewja nahaŋ, slimi gani Zʉlyʉs, təzalay ndam slewja gayaŋ « Ge Egʉst.* » 2 Nahkay mə̀cəlviyu a slalah ga yam vu, màsləka. Slalah ga yam nani ti àsləkabiya e Edremit a, awayay aŋgoru gwar ka haɗ Azi. A slalah ga yam nani bu ni ti zal nahaŋ àkibu ke leli. Maslaŋa gani nani ti slimi gani Aristark, naŋ zal Mesedʉweŋ, kəsa gayaŋ Tesalonik. 3 Hajəŋ gani ti mìnjʉa a Sidoŋ a. Mòru mìnjʉa eslina ti Zʉlyʉs àvi divi ana Pol ga moru məmənjiyu zləbəba gayaŋ ti tə̂jənaki naŋ. Zʉlyʉs àvi divi gani nahkay ti aɗaba awayay naŋ dal-dal. 4 Pol àra àsləkabiya ti màsləka a Sidoŋ a, mòru slap-slap kà gəvay ga haɗ, màcoru Sipir ka ahar ga gəjar. Mòru gwar eslini ti aɗaba tamal makoru ndəlaɓa ti aməɗ ahəŋgaroru leli kələŋ kələŋ. 5 Mòru slap-slap, màcoru Silisi akaba Pemfili ka ahar ga ɗaf, mìnjʉa a Mira ka haɗ Lisi a. 6 Eslini ti gəɗakani ga ndam slewja ni àdia ahàr ana slalah ga yam nahaŋ, àsləkabiya e Eleksendri a, awayay akoru gwar ka haɗ Itali. Àra àdia ahar a ti àhi ana leli « Cəlumviyu » mək leli nakəŋ məcəlviyu.

7 Màra màsləka eslina ti màgray vaɗ ehimeya ka ahàr divi, mòru weceweci koksah aɗaba aməɗ ni. Mìnjiyu kà gəvay ga Kinit zlah-zlah. Eslini aməɗ ni àcafəŋa leli ga moroni kama ti mawayay makoru slap-slap kà gəvay ge Kret, nahkay mòru gwar ka həma Salmoni ya ka haɗ nani ni. 8 Mòru mìnjʉa eslina pəlok pəlok nahəma, mòru slap-slap kà gəvay ge Kret, nahkay mìnjiyu zlah-zlah ka məlaŋ ya təzalay Dəŋ-dəŋ Sulumani ni. Məlaŋ nani ti kà gəvay ga kəsa Lazi.

9 Ka ahàr divi ni ti mìjiŋbiya sarta dal-dal. Vaɗ ga məgəs ndəra àsləkaba ti, sarta ga moroni ka ahàr ga yam àndava. Nahkay ti tamal məɗəm makoru kama ti araŋa esliki magrakivani ke leli tata. Nahkay Pol àhivù ana ndam ya tagaray slalah ga yam ni, àhi ana tay ahkado : 10 « Ndam goro ni, nə̀səra tamal məɗəm makoru àna slalah ga yam geli ni kama ti araŋa akoru agrakivu ke leli. Emizikiba ka slalah ga yam geli na akaba zlam ya a huɗ gani bu na, leli leleni day bi emisliki mahəŋgay ahàr geli ɗek do. » 11 Ay bay ga slalah ga yam ni akaba maslaŋa ya agaray ni tə̀ɗəm makoru kwa ; nahkay gəɗakani ga ndam slewja ni àgəskabá ma gatay na, èciiki ma ga Pol ni ndo. 12 Ka məlaŋ ya leli mə̀vu ni ti sarta ga aməɗ ya akəzlay ni tìcik àna slalah ga yam lala do. Nahkay ndam ya tə̀vu a slalah ga yam ni bu ni ahar gəɗakani tə̀ɗəm masləka kwa. Tamal agravu tata ti tawayay tinjiyu e Fenis. Fenis day ka haɗ Kret ; eslini ti dəluv gwar agavəla ka ahar ga gəjar akaba gwar agavəla ka ahar ga ɗaf, nahkay ka sarta ga aməɗ ya akəzlay ni ti tawayay tanjəhaɗ eslini.

Aməɗ gəɗakani akəzlay ka ahàr ga dəluv

13 Tàra tìpia aməɗ àbu ara fer-fer gwar kələŋ gatay a nahəma, tə̀hi ana ahàr ere ya tawayay ni tagray tata. Nahkay nday nakəŋ tàgəjahaya ara ya ticik *slalah ga yam àna naŋ na a yam ba mək mòru slap-slap kà gəvay ga haɗ Kret ni. 14 Ay cepepa ti aməɗ nahaŋ àkəzlabiyu datu-datu gwar ka həma ga haɗ Kret, àhəŋgaroru leli e kiɗiŋ ga dəluv ni vu. Aməɗ gani nani ti təzalay àna ma ga ndam *Gres Ewrekiloŋ. 15 Aməɗ ni naŋ àbu ahəŋgaroru leli nahkay ti ndam ya tagaray slalah ga yam ni tìsliki moroni àna naŋ kama ndo, tə̀mbrəŋa magarana. Eslini aməɗ ni àhəloru leli e kiɗiŋ ga dəluv ni vu zlam gayaŋ. 16 Haɗ gʉziteni nahaŋ àvu e kiɗiŋ ga dəluv ni bu, təzalay Koda. Leli nakəŋ mòru slap-slap kà gəvay ga haɗ ni, nahkay aməɗ ni àgri daliya ana leli akaɗa ka ya ti leli e kiɗiŋ ga dəluv ni bu ndo. Slalah ga yam geli gʉziteni àbu məwəlfəŋani kà gəɗakani ni ; leli nakəŋ màgəjahbiyu kà gəvay ga gəɗakani ni zlah-zlah. 17 Màra màgəjahbiya ti ndam ya tagaray slalah ga yam ni tàfaya a huɗ ga slalah ga yam geli gəɗakani ni va. Mək tə̀wəlkabu slalah ga yam gəɗakani ni àna ezeweɗ ti yam àhuriyu va ba. Wiyaŋ àvu dal-dal a huɗ ga dəluv ni bu maŋgakabani gwar ka haɗ Libi : aŋgwaz àwəra tay a, tə̀ɗəm bi aməɗ ni amazoru slalah ga yam geli ni gwar eslini, nahkay tə̀wəlfəŋ zlam gwar kələŋ ga slalah ga yam ni ti mâcafəŋa naŋ ga moroni ke wecewecena. Eslini tə̀mbrəŋ magaray slalah ga yam ni ti aməɗ ni azoru zlam gayaŋ. 18 Aməɗ ni naŋ àbu adaɗay leli dal-dal ti hajəŋ gani tə̀njəki ka məhəlaba zlam ya tə̀həlvabiyu a slalah ga yam ni vu na, tə̀biyu a dəluv ni vu cizliv cizliv. 19 Hajəŋ nahaŋ gani tə̀biyu zlam ya tagray tʉwi àna tay a slalah ga yam ni bu ni cizliv cizliv a dəluv ni vu àna ahar gatay gatayani. 20 Vaɗ ehimeya aməɗ ni àmbrəŋ makəzlani do, nahkay mìsliki mipi fat akaba boŋgur koksah. Kələŋ gani leli nakəŋ mə̀ɗəm amatam do, leli ɗek emijiji.

21 Àgray vaɗ ehimeya leli mə̀zum zlam ndo. Eslini Pol ècikaba jik kè meleher gatay a mək àhi ana tay ahkado : « Ndam goro ni, tamal kìcʉmukia ma goro na ti amal mànjəhaɗa e Kret a. Nahkay ti amal zlam geli ni tìjiji ndo akaba màcakay daliya emiteni ndo. 22 Ay nihi ti kam-kam zum njəɗa, aɗaba ku maslaŋa bəlaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu tekeɗi emijiji do. Emijiji ti slalah ga yam ni ciliŋ. 23 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba Melefit goro ya nəgri tʉwi ni àslərkubiya məslər gayaŋ ga məlavaɗ a, 24 àhu ahkado : “Pol, kàgray aŋgwaz ba, aɗaba kinjiyu kè meleher ga *bay gəɗakani ga ndam Rom ni kwa. Nak ti Melefit àgruka sulum gayaŋ a : azuhva nak ti mis ya a slalah ga yam ni bu ni ɗek etijiji do.” 25 Nahkay ti, ndam goro ni, zum njəɗa. Nə̀fəkia ahàr ke Melefit a ; nə̀səra amagray ere ya àhu ni eɗeɗiŋ. 26 Ay ti slalah ga yam geli ni aməɗ amagəjahoru ka haɗ nahaŋ e kiɗiŋ ga dəluv bu mək amazlal məlaŋ ŋguf akaba leli. »

27 Àgra vaɗ a kru mahar faɗ aməɗ ni naŋ àbu agəjahoru leli ka ahàr ga dəluv Edriyetik. Ga məlavaɗ ga vaɗ ya kru mahar faɗani ni ti ndam ya tagaray slalah ga yam ni tə̀ɗəm bi mədi ahàr ana haɗ wuɗak. 28 Ezeweɗ nahaŋ àvu ara məwəlkiani, tìzligiyu a dəluv ni vu ti tə̂sər zileŋ gani. Tàra tə̀gura ti tə̀di ahàr ana zileŋ gani agray ahar slwa slwa kru mahar azlalahkər. Kama gani ɓal ti tìzligiyu ezeweɗ ni keti ; tə̀di ahàr ahar slwa slwa kru mahar faɗ. 29 Eslini nday nakəŋ tàgra aŋgwaz a, tə̀hi ana ahàr slalah ga yam ni amara mazlala akur a ti, aməhuɓkaba. Nahkay tə̀biyu ara ya ti ticik slalah ga yam àna naŋ ni faɗ a dəluv ni vu kələŋ geli. Eslini tawayay məlaŋ mâslay weceweci. 30 Ay ndam ya tagaray slalah ga yam ni tawayay tətam ahàr gatay. Nahkay tə̀fiyu slalah ga yam gʉziteni ni ka dəluv ni ; tagosay leli, tə̀ɗəm tawayay təwəlfəŋ zlam ya ticik slalah ga yam àna naŋ ni kama ga slalah ga yam gəɗakani ni. 31 Eslini Pol àhi ana gəɗakani ga ndam slewja ni akaba ana ndam slewja ndahaŋ ni ahkado : « Tamal mis nday hini tasləkakiba ke leli a ti ekijijʉm ɗek, akatamum koksah. » 32 Ndam slewja ni tàra tìcia ma ga Pol na ti tèkeley ezeweɗ ya tə̀wəlfəŋ slalah ga yam gʉziteni ni kà gəɗakani àna naŋ ni. Nahkay aməɗ àzay slalah ga yam gʉziteni ni ka ahàr gayaŋ maslaŋa àvu bi.

33 Məlaŋ ara aslay wuɗak ti Pol àhi ana mis ni tə̂zum zlam. Àhi ana tay ahkado : « Àgra vaɗ a kru mahar faɗ kani kèɓesʉmbiya, zlam day kə̀zumum ndo. 34 Nahəŋgalay kʉli zumuma zlam a day ; nahkay akəŋgətum njəɗa ga mahəŋgay ahàr gekʉli àna naŋ. Məhər ga ahàr gekʉli bəlaŋ tekeɗi amadoru a ga haɗ do. » 35 Pol nakəŋ àra àɗəma nahkay ti àzay *dipeŋ, àgri sʉsi ana Melefit kè meleher ge mis ni ɗek, mək èsekaba, ànjəki ka məzumani. 36 Mis ni tàra tìpia naŋ a naŋ àbu azum zlam nahkay ti ɓəruv àŋgiva ana tay a ɗek, nday day tə̀zum zlam. 37 Leli a slalah ga yam ni bu ɗek ti leli diŋ diŋ cʉ àna kru kru adəskəla mahar muku. 38 Leli ɗek màra mə̀zuma zlam na mə̀rəha ti ndam magaray slalah ga yam ni tə̀həlaba *alkama na a slalah ga yam ni ba, tə̀biyu a dəluv ni vu, ti slalah ga yam ni àɗəs va ba.

Slalah ga yam ni azlal wiyaŋ a dəluv ni bu

39 Məlaŋ àra àsla ti ndam magaray slalah ga yam ni tìpi haɗ ya mahəɗakfəŋoru ni, ay leli kà dəŋ-dəŋ ga haɗ weley ti tə̀sər do. Eslini tìpi godoɗuk ga haɗ ya wiyaŋ àvu ni kà gəvay ga dəluv ni. Tamal tisliki tata ni, tawayay takoru àna *slalah ga yam ni eslini. 40 Nahkay tèpicheh ezeweɗ ga ara ya ticik slalah ga yam àna naŋ ni ɗek, tə̀mbərviyu tay a dəluv ni bu ; tèpicehaya zlam ya tagaray slalah ga yam àna tay na daya. Kələŋ gani tə̀wəlfəŋ azana kà slalah ga yam ni gwar kama ti aməɗ mâgəjahoru slalah ga yam ni kama kama. Nahkay tàgaroru slalah ga yam ni suwwa gwar ka məlaŋ ga wiyaŋ ni. 41 Ay leli mə̀bu makoru nahkay ti slalah ga yam geli ni òru àzlal wiyaŋ ya a huɗ ga dəluv ni bu ni. Eslini ma ga slalah ga yam ni àrəvoru a huɗ ga wiyaŋ ni vu, nahkay wiyaŋ ni àgəskabu, àdaɗay koksah. Yam ya ti adaɗay dal-dalani ni azlal meteliŋ ga slalah ga yam ni ŋguf ŋguf, àbu eheɓkaba. 42 Nahkay ndam slewja ni tawayay tabazl ndam daŋgay ni aɗaba tə̀ɗəm bi tə̀səra yam a, atətamfəŋa kà tay a, 43 ay gəɗakani gatay ni àcafəŋa tay a, aɗaba awayay ahəŋgay Pol. Eslini àhi ana ndam ya ti tə̀səra yam a ni tə̂huriyu a yam ni vu enji ga moroni ka dəŋ-dəŋ, tə̂cəlaba. 44 Àhi ana mis ndahaŋ ya tə̀sər yam do ni tə̂gəskabá təndal ahkay do ni ɓiyem ndahaŋ ya tə̀huɓfəŋa kà slalah ga yam a ni. Mis ni tàra tàgra akaɗa gayaŋ ya àhi ana tay na ti leli ɗek mə̀cəlaba a yam ni ba, araŋa àgri ana leli ndo.

28

Pol ka haɗ Malta

1 Leli nakəŋ màra màtama ti tə̀hi ana leli haɗ hini ti slimi gani Malta. 2 Ndam ga haɗ nani tə̀gəskabu leli lala, tə̀gri zlam sulumani ana leli. Avər naŋ àbu ekwesey, məlaŋ day èndisliŋa ti, tèbefta aku a gir-gir, tə̀hi ana leli môru mânjafəŋ leli ɗek. 3 Pol àhəla cəcul a, aɗəm abəkiyu ka aku ni ti zlam a haɗ àvu a huɗ gani bu ; aku ni àvəɗibiya ti àji aslər ana Pol nakəŋ ka ahar. Naŋ àfəŋ kà ahar ni tandal-ndala, àdafəŋa do. 4 Ndam ga haɗ ni tàra tìpia zlam a haɗ ni naŋ àfəŋ kà ahar tandal-ndala nahəma, tə̀zlapaki e kiɗiŋ gatay bu, tə̀ɗəm ahkado : « Maslaŋa hini ti bay makaɗ mis eɗeɗiŋ. Ku tamal àtamfəŋa kà dəluv a nəŋgu ni, Melefit àmbrəŋ naŋ mânjəhaɗ àna sifa do. » 5 Ay Pol nakəŋ àtəloru zlam a haɗ ni a aku ni vu, èci məwər gani ndo. 6 Mis ye eslini ni tamənjaləŋ ka Pol, tə̀ɗəm bi ahar ni ara agəsl mba ahkay do ni bi ara amət sərɗaw mba. Tàra tə̀pəsa dal-dal àna mamənjaləŋana ti tìpi ti araŋa àgrakivu ndo, nahkay tàmbat majalay ahàr gatay nahaŋ, tə̀ɗəm naŋ bəlaŋ e kiɗiŋ ge melefifit gatay ndahaŋ bu.

7 Ka məlaŋ ya leli mə̀bu eslini ni ahay ga zal nahaŋ àbu cifa. Slimi ga maslaŋa nani ti Pʉbliyʉs, naŋ gəɗakani ga haɗ nani. Naŋ nakəŋ àzaloru leli afa gani, àgəskabu leli àna məmərani ; màndəhaɗ afa gani vaɗ mahkər. 8 Bəŋ ge Pʉbliyʉs àbu, ay ti naŋ àvu mandəhaɗani èɓesey do ; ahàr egizleki, azay day abafəŋa. Pol àra ècia ma gana ti òru afa gani. Àra ènjikia ti àhəŋgalay Melefit, àbəki *ahar ga mahəŋgaraba naŋ a, mək bəŋ ge Pʉbliyʉs ni àŋgaba. 9 Ndam ga arməwər ndahaŋ ga haɗ ni ɗek tàra tìcia ma gana ti nday day tàra, mək Pol àhəŋgaraba tay a. 10 Nahkay mis tə̀gri zlam sulumani ana leli gərgəri kay. Ka ya ti mawayay masləka ni ti tə̀via zlam ya mawayay na ana leli ga moroni àna naŋ kama daya.

Pol asləka a Malta, akoru a Rom

11 Mànjəhaɗ eslini kiyi mahkər, kələŋ gani mə̀cəliyu a *slalah ga yam nahaŋ vu. Slalah ga yam nani ti ècikbiyu e Eleksendri, àra a Malta, ècik eslini ga majəgay mandav ga sarta ga aməɗ ni. Slimi ga slalah ga yam ni Diyʉskʉr. * 12 Màsləka mòru e Sirekʉz, eslini màndəhaɗ vaɗ mahkər. 13 Màsləka eslina ti mòru slap-slap kà gəvay ga haɗ, nahkay mìnjiyu e Reziyʉ. Hajəŋ gani aməɗ àkəzlabiyu gwar kələŋ, nahkay màsləka, màgray vaɗ cʉ e divi bu ni ti mìnjʉa a Puzol a. 14 Mòru mìnjʉa eslina ti mə̀di ahàr ana ndam məfəki ahàr ka Yezu ndahaŋ. Nday nakəŋ tə̀hi ana leli mânjəhaɗ afa gatay gosku sekw. Kələŋ gani màsləka, mòru gwar a Rom. 15 Ndam məfəki ahàr ka Yezu ya a Rom ni tàra tìcia leli mə̀bu ka ahàr divi ti tə̀ngwivabiyu ana leli a ma vu. Nahkay mə̀bakabu ahàr akaba mis ndahaŋ a Gosku ge Epiyʉs bu, mis ndahaŋ ti ni mə̀bakabu ahàr akaba tay ka məlaŋ ya təzalay Məlaŋ Mandəhaɗani Mahkər ni. Pol àra èpia tay a ti àgri sʉsi ana Melefit, àzay njəɗa hʉya. Mək màsləka, mòru a Rom. 16 Mòru mìnjʉa a Rom a ti tə̀vi divi ana Pol ga manjəhaɗani a ahay nahaŋ bu. Tàfəkaɗfəŋ zal slewja nahaŋ ga majəgay naŋ ciliŋ.

Pol aɗəmki ma ka Yezu a Rom

17 Pol àra àgra vaɗ a mahkər ti àzalakabu gəɗákani ga ndam *Zʉde ya a Rom ni. Nday nakəŋ tàra tàŋgasva ti àhi ana tay ahkado : « Bəza ga mmawa, nàgudari zlam ana ndam jiba geli ndo, nàgudar zlam ya ti ata bəŋ geli tə̀cafəŋa leli a ni ndo daya. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, ndam geli ya a Zerʉzalem ni tə̀gəsia nu a ana ndam *Rom a. 18 Ndam Rom ni tìhindifua ma, tə̀ŋgətfu zlam ya nàgudar ti tâkaɗki nu di ni ndo, nahkay tawayay təmbrəŋ nu. 19 Ay ndam Zʉde ni tə̀ɗəm tə̀mbrəŋ nu ba ; nahkay nə̀ɗəm si nâra àna ma gana ahalay afa ga bay gəɗakana kwa. Ay nàra ahalay a ti ga mabəhaɗki mirdim ka ndam jiba goro do. 20 Nə̀zalakabu kʉli nahkay ti, nawayay kîcʉm ma gani bilegeni. Tə̀wəl nu àna jejirɓi hini ti azuhva pakama ya ndam *Izireyel təgəskabu, təɗəm Melefit aməgri ana leli ni. »

21 Ndam Zʉde ni tàra tìcia ma gayaŋ na ti tə̀həŋgrifəŋ, tə̀hi ahkado : « Ndam ga haɗ *Zʉde tə̀sləribiyu wakita àki ka ma gayak ana leli ndo. Wur ga məŋ geli nahaŋ ya àsləkabiya eslina àra àŋgəhaɗ ma gani ahkay do ni àɗəmkuk ma magədavani ni ti àbi. 22 Ay mawayay mici ere ye ti nak kajalaki ahàr ni, aɗaba mə̀səra ku eley eley do ɗek mis təɗəmki ma magədavani àki ke divi gekʉli ya kəɗəbum ni. »

23 Eslini tàfəkaɗ vaɗ ga məbakabu ahàr. Vaɗ gani àra ènjia ti mis kay tə̀tam nday ya ti tàra enjenjeni na tàra afa ga Pol a. Pol nakəŋ àzlapi ana tay, ànjəki kwa ge miledʉ àbiviyu ana məlakarawa, àɗəmki ma ti ka *Məgur ge Melefit. Awayay tə̂gəskabu pakama gayaŋ ya aɗəmki ka Yezu ni, nahkay àɗəfiaba *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ bu na akaba ma ga ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit na ana tay a. 24 Nday nakəŋ tàra tìcia ma ga Pol na ti, mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀gəskabá, mis ndahaŋ ni ti ni tàwayay məgəskabani do. 25 Nahkay nday nakəŋ tìcivu ndo. Ka ya ti tə̀bu tasləka ni ti Pol àhikivu ma nahaŋ ana tay bəlaŋ ciliŋ. Àhi ana tay ahkado : « Izayi bay mahəŋgaray pakama ge Melefit ni àhibiya ma ana ata bəŋ gekʉli àna njəɗa ga Məsuf Njəlatana ti, ma ge jiri eɗeɗiŋ ! 26 Àɗəm ahkado :

“Melefit àhu : Ru kə̂hi ma ana nday hini, hi ana tay ahkado :

Akəbumi slimi lala ana ma goro, ay ti ekicʉm do simiteni.

Akəmənjumləŋ ana ere ye ti anəɗəfiki ana kʉli ni lala, ay ti ekipʉm do simiteni.

27 Aɗaba mam, ahàr ga ndam hini ègia ɓaŋ-ɓaŋana ;

ègia ɓaŋ-baŋana ti tə̀gəskabu zlam va ba.

Tìrikva slimi gatay na der der ti tìci zlam va ba.

Tàbakabá eri a tecic-cic ti tìpi zlam va ba.

Tàgray nahkay ti tàŋga afa goro a ba,

aɗaba tàwayay ti nahəŋgaraba tay a do.” † »

28 Pol àhi ana tay keti : « Ègia nahkay ti, sərumki lala : nihi Melefit asləroru ndam gayaŋ afa ga ndam ya nday ndam Zʉde do ni ga məhiani ana tay ahəmamam Melefit amahəŋgay tay ni. Nday ti, atəhia ma gana ana tay a ti atəgəskabu ! » [ 29 Pol àra àɗəma ma nana ti ndam Zʉde nakəŋ tàsləka àna ləgayva.]

30 Eslini Pol àgray vi cʉ ɓəraŋa a ahay ya ti naŋ àvu àpəl siŋgu gani ni bu. Ka sarta gani nani ti mis dal-dal tàra tàmənjaya naŋ a, naŋ day àgəskabá tay a ɗek. 31 Nahkay naŋ àbu aɗəmki ma ka Məgur ge Melefit, acahi zlam àki ka Bay geli Yezu *Krist ana mis. Àgray aŋgwaz àna ma gani ndo, mis day tə̀cafəŋa naŋ a ndo.

* 1:20 Limis 69.26.

† 1:20 Limis 109.8.

* 2:21 Zʉwel 3.1-5.

† 2:28 Mənjay Limis 16.8-11.

‡ 2:30 Mənjay Limis 132.11 ; 2 Semiyel 7.12-13.

§ 2:31 Limis 16.10.

* 2:35 Limis 110.1.

* 3:13 Mənjay Mahərana 3.6, 15.

† 3:23 Mənjay Mimbiki 18.15, 18, 19.

‡ 3:25 Mənjəkiani 22.18 ; 26.4.

* 4:11 Limis 118.22.

† 4:26 Limis 2.1-2.

* 7:3 Mənjəkiani 12.1.

† 7:5 Mənjəkiani 17.8 ; 48.4.

‡ 7:7 Mənjay Mənjəkiani 15.13-14 ; Mahərana 3.12.

§ 7:18 Mənjay Mahərana 1.8.

* 7:28 Mahərana 2.14.

† 7:30 Mənjay Mahərana 3.2.

‡ 7:32 Mahərana 3.6.

§ 7:34 Mahərana 3.5, 7, 8, 10.

* 7:35 Mahərana 2.14.

† 7:37 Mimbiki 18.15.

‡ 7:40 Mahərana 32.1, 23.

§ 7:43 Molok ti melefit ga ndam Kanaŋ ya ndam Izireyel tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ ahaslani ni.

* 7:43 Refeŋ ti melefit ga ndam Siri ya ndam Izireyel təhəŋgrioru ahàr a haɗ ahaslani ni.

† 7:43 Amos 5.25-27.

‡ 7:50 Izayi 66.1-2.

* 8:33 Izayi 53.7-8.

* 13:22 1 Semiyel 13.14 ; mənjay Limis 89.21.

† 13:33 Limis 2.7.

‡ 13:34 Izayi 55.3.

§ 13:35 Limis 16.10.

* 13:41 Habakuk 1.5.

† 13:47 Izayi 49.6.

* 14:12 Zʉs ti naŋ bay ge melefit ga ndam Gres. Hermes ti melefit ya ti ahəŋgri pakama ga Zʉs ana mis ni.

* 15:18 Amos 9.11-12.

* 16:11 Samotras ti haɗ e kiɗiŋ ga yam bu.

* 17:18 Ndam Epikiriyeŋ ti ndam Gres ya tə̀gəskabu ma ga maslaŋa nahaŋ təzalay naŋ Epikir ni. Epikir ti tìwi naŋ vi 341 ka sarta ya ahaslani ni ; àɗəm zlam ɗek tagravu kwaŋa kwaŋa àna zlam ciɓ-ciɓeni, Melefit àfi ahàr ana mis do ; àɗəm tamal mis tàwayay zlam kay do, tàwayay mis kay do ni ti tanjəhaɗ lala tata.

† 17:18 Ndam Sitʉwisiyeŋ ti ndam Gres ya təgəskabu zlam ya tə̀cahi ana mis a Ateŋ gwar ke vi 300 ga sarta ya ahaslani ni. Tə̀cahay ma nani ti a ahay bu ; slimi ga ahay ni Sitʉwi Peykili. Tə̀ɗəm ahàr àɗəm mis tə̂gəskabu ere ye ti Melefit awayay ni ; ku tamal təcakay daliya dal-dal àna naŋ nəŋgu ni si tə̂gəskabu kwa.

‡ 17:19 Eriyʉpez ti həma a Ateŋ ; awayay aɗəmvaba « Həma ge Eres » (Eres ti melefit ga ndam Gres). Ahaslani ti gəɗákani ge seriya ga Ateŋ tə̀cakalavu ka həma nani, ay ka sarta ga Pol tə̀cakalavu ti a ahay bu. Ku tamal nahkay nəŋgu ni təzalay məlaŋ ge seriya nani Eriyʉpez. Ahar gəɗakani tagray seriya àki ka pakama ge melefifit gatay.

* 18:18 Mənjay Macalani 6.1-18.

* 19:24 Ertemis ti melefit walani ga ndam Gres ; tə̀ɗəm naŋ melefit ge kiyi akaba ga waray. Ahay gayaŋ gəɗakani ti e Efez ; ahay nani ti gəɗakani, sulumani dal-dal ; mis tə̀ɗəm ahay nani biliŋ ga zlam adəskəlani ya təgri ejep ana mis a duniya bu ɗek ni.

† 19:29 Məlaŋ ga mamənjaləŋ ke givi e Efez ti gəɗakani. Azum mis agray 26.000.

* 21:23 Mənjay Macalani 6.1-18 ; Tʉwi 18.18.

* 23:5 Mahərana 22.27.

* 27:1 Egʉst ti slimi ga bay gəɗakani ga ndam Rom.

* 28:11 Diyʉskʉr ti slimi gatay ata Kastor nday ata Poluks. Nday melefifit ga ndam Gres, tə̀ɗəm nday kà məŋ gatay, bəŋ gatay Zʉs. Tə̀ɗəm təfi ahàr ana ndam magaray slalah ga yam.

† 28:27 Izayi 6.9-10.

Rom

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Rom ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Rom ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : àbəki ti Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1). Àbəki ti ka sarta ya ti awayay akoru a Zerʉzalem ga məhəloru siŋgu ga ndam Eseyi akaba ga ndam Mesedʉweŋ ya tàjami ana ndam Zerʉzalem ni (15.25-26 ; Tʉwi 19.21 ; 20.1-3). Àhi ana ndam Rom tə̂gəskabá Fʉbe wal ya ti àgray tʉwi akaba ndam Seŋkre na (16.1) ; nahkay məlaŋ ya àbəki wakita ni bi a Səŋkre, bi a Koreŋ (Seŋkre ti kà gəvay ga kəsa gəɗakani Koreŋ, ka haɗ Eseyi).

Pol àbikioru wakita hini ana ndam Rom ti aɗaba awayay akoru eslini ga məhi ma ge Melefit ana tay ; awayay ti tə̂vi njəɗa ga moroni gwar ka haɗ Espeŋ daya (1.11-15 ; 15.23-24). Ka ya ti àbikioru wakita ana tay ni ti òru eslini ndo, aɗaba awayay məhəloru siŋgu ga ndam Eseyi ni a Zerʉzalem day.

Rom ti kəsa gəɗakani ka haɗ Itali : ka sarta ga Pol ti ndam Rom tə̀gur haɗ ya kà gəvay ga dəluv gəɗakani ni ɗek. Ndam ga haɗ gərgərani kay tànjəhaɗa a Rom a : ndam Zʉde kay tə̀kibu ka tay (Tʉwi 28.17). Ndam məfəki ahàr ka Yezu tə̀bu eslini kay daya (Tʉwi 28.14-15) ; Pol àbikioru wakita hini ana tay (1.7), àɗəm tə̂gri sa gayaŋ ana mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu (16.3-16).

A wakita ni bu ni ti Pol àɗəmkia Ma Mʉweni Sulumani àki ka Yezu a (1–8). Ku tamal ndam ga Yezu tə̀bu a Rom nəŋgu ni, ka sarta nani ti zal asak ga Yezu òru eslini faŋ ndo : Pol awayay ti tə̂sər lala mis ɗek tàgudara zlam kè eri ge Melefit a, tamal tawayay ti Melefit mə̂gəskabu tay ti tə̂sər divi nahaŋ àbi, si àna tʉwi ga Yezu kwa. Pol àɗəm məlaŋ ga ndam Zʉde àbu a Məgur ge Melefit bu daya (9–11) : bi ndam ga Yezu ya nday ndam Zʉde do ni təɗəm ndam Zʉde ti tìsli araŋa do ti ni (14.3), ay Pol àɗəm tamal ndam Zʉde tə̀ləbi ti, akal maslaŋa ya Melefit àgəskabu ni àbi simiteni (11.17-18)

A wakita gayaŋ ni bu ɗek Pol àcahi ma ge Melefit ana ndam ga Yezu, kələŋ gani àhi ana tay ègia nahkay ti ahàr àɗəm tânjəhaɗ akaɗa ge Melefit ya awayay ni. Pol àsər ndam Rom lala ndo, nahkay ma gayaŋ ya àhi ana tay àki ka manjəhaɗ gatay ni ti kay do (12–14) ; pakama ya àbəki enjenjeni ni ti ma ya ndam ga Yezu ɗek ahàr àɗəm tə̂sər ni (1–11).

A wakita gayaŋ ya àbikioru ana ndam Rom ni bu ni ti àɗafaba Ma Mʉweni Sulumani ga Yezu a ɗek, àtam ya ti àbəki ka wakita gayaŋ ndahaŋ ni ; tàfəkaɗ wakita hini ka mənjəki ga wakita ga Pol ndahaŋ ni a Wakita ge Melefit ni bu ni ti azuhva nani.

1

Sa ga Pol

1 Nu Pol nəbikioru wakita hini ana kʉli. Nu bay məgri tʉwi ana Bay geli Yezu *Krist. Melefit àzala nu a, nìgia zal asak ga Yezu Krist a ; àdaba nu ga məhi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis a.

2 Ma Mʉweni Sulumani gani nani ti kwa ahaslani Melefit àhikibiya ana ndam mahəŋgaray *pakama gayaŋ a ; àɗəm amahəŋgay mis. Ndam mahəŋgaray pakama gayaŋ ni tə̀bəkia ma gana a Wakita ge Melefit ba. 3 Ma ge Melefit ya àɗəmbiyu ni ti àɗəmki ka Wur gayaŋ. Wur nani ti tìwi naŋ akaɗa ge mis hihirikeni ni ; naŋ wur huɗ ge Devit. 4 Ay ka ya ti Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba ni ti àɗafaki naŋ Wur gayaŋ, naŋ njəɗa-njəɗani. Melefit àgray nahkay ti àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani. Wur nani ti Yezu Krist, naŋ Bay geli. 5 Àgray ti nu nîgi zal asak gayaŋ ti ga sulum gayaŋ, aɗaba awayay ti nə̂hioru ma gayaŋ ana mis ga jiba gərgərani ɗek ti tə̂fəki ahàr, tə̂gəsiki ma. Nahkay leli ɗek amazləbay naŋ. 6 Nəbikioru ti ana kʉli ndam *Rom. Lekʉlʉm day kəkumkibu ka ndam ya ti Melefit àzala tay a ti tîgi ndam ga Yezu Krist ni.

7 Nəgri sa ana kʉli ; lekʉlʉm ti Melefit awayay kʉli, àzala kʉli ge migi ndam gayaŋ njəlatana. Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu Krist tə̂gri sulum gatay ana kʉli, tâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

Pol awayay moru məmənjiyu ndam Rom

8 Enjenjeni ti nəgri sʉsi ana Bay Melefit goro azuhva kʉli ɗek akaba azuhva zlam ga Yezu *Krist ya àgri ana kʉli ni, aɗaba mis ɗek tìcia kə̀bum kəfumki ahàr, tə̀bu təzlapaki ka ma gani. 9 Ka ya ti nahəŋgalay Melefit ni ti Melefit day àsəra nə̀bu nacali slimi ana kʉli, nə̀mbrəŋ macali slimi ana kʉli do. Melefit ti nə̀bu nəgri tʉwi àna njəɗa goro ɗek, nə̀bu nəhi *Ma Mʉweni Sulumani àki ka Wur gayaŋ ni ana mis. 10 Nə̀bu nahəŋgalay naŋ, nəhi kəlavaɗ tamal àwaya ti mə̂vu divi ga moru məmənjiyu kʉli. Nə̀pəskia ka mahəŋgalay naŋ a, 11 aɗaba nawayay dal-dal ga moru məmənjiyu kʉli ; nawayay ti ere ye ti *Məsuf Njəlatani àvu ni nəvi ana kʉli bilegeni. Nahkay ti akəŋgətum njəɗa e divi ge Melefit bu. 12 Ere ye ti nəɗəm ni ti, nawayay ti leli ɗek məŋgətum njəɗa e kiɗiŋ geli bu. Gekʉli ya kəfumki ahàr ka Yezu Krist ni ti aməvu njəɗa ; goro ya nəfəki ahàr ka Yezu Krist ni day aməvi njəɗa ana kʉli bilegeni.

13 Bəza ga mmawa goro ni, səruma sak ehimeya nàwaya ga moru məmənjiyu kʉli a, ay ti kekileŋa nə̀ŋgət ahar faŋ ndo. Nawayay moroni ti nawayay nəjənaki kʉli ti mis tâɗəbay divi ga Yezu àtam ya kani ni. Nahkay ti nawayay nagray akaɗa goro ya nagray e kiɗiŋ ga ndam ga haɗ ndahaŋ bu ni. 14 Tʉwi nani ti Melefit àvu. Awayay ti nə̂hioru Ma Mʉweni Sulumani ana mis ɗek : ana ndam ya tanjəhaɗ a kəsa gəɗakani bu ni akaba ana ndam ya tanjəhaɗ a həma bu ni, ana ndam ya tìjeŋga ni akaba ana ndam ya tìjeŋgey ndo ni. 15 Nahkay ti nawayay ti nakoru afa gekʉli, nəhi Ma Mʉweni Sulumani ana kʉli ndam *Rom daya.

Ma Mʉweni Sulumani ti njəɗa ge Melefit

16 Nàgray mimili ga məhi *Ma Mʉweni Sulumani gani nani ana mis do, aɗaba Ma Mʉweni nani ti njəɗa ge Melefit ; aɗafaki ti ku way way do tamal àfəkia ahàr ka Yezu *Krist a ti Melefit ahəŋgay naŋ. Melefit ahəŋgay enji ti ndam *Zʉde, day kwa ti mis ga jiba gərgərani ndahaŋ ni. 17 Ma Mʉweni Sulumani ni ti aɗafaki ahəmamam Melefit agray ti mis tigi ndam jireni kè eri gayaŋ ni. Ahàr àɗəm si mis tə̂fəki ahàr ka Yezu Krist ciliŋ ; divi nahaŋ àbi, si tə̂fəki ahàr ti ka naŋ kwa. Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Maslaŋa ya ti Melefit àɗəm naŋ jireni kè eri gayaŋ aɗaba àfəkia ahàr a ti, maslaŋa gani nani ti Melefit aməvi sifa.* »

Mis ɗek ndam magudar zlam

18 Nə̀ɗəm nahəma, Melefit naŋ agavəla naŋ àbu azum ɓəruv azuhva ge mis ya tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ do ni ; zlam gatay ya tagudari ana mis ndahaŋ ni day àbu awəri ɓəruv. Nahkay ti amagrafəŋa seriya kà tay a aɗaba zlam gatay ya tagudar ni acafəŋa mis ga məsər jiri a. 19 Melefit amagrafəŋa seriya kà tay a ti aɗaba zlam ya ti amal təsər Melefit àna naŋ ni tə̀bu ; Melefit ana ahàr gayaŋ àɗəfiki zlam gani nday nani ana tay, àŋgah ndo, ay ti tə̀gəskabu ndo. 20 Ŋgay Melefit naŋ ahəmamam ti mis tə̀sər do, aɗaba mis tìpi naŋ ɗay-ɗay ndo. Ay ti kwa ka ya ti àgraya məlaŋ a ni àbivaya nihi a ti zlam ya àgraya gərgərana ni ɗek àɗəfiki ana mis Melefit ti naŋ njəɗa-njəɗani, naŋ Melefit naŋ bəlaŋ, amanjəhaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani. Nahkay ti mis ni ŋgay tàgudar zlam ndo ni ti atəɗəm koksah. 21 Tə̀səra Melefit naŋ àbu ca, ay ti tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ do, tə̀gri sʉsi akaɗa ya ti àgəski təgri ana Melefit ni do daya. Təjalaki ahàr ka zlam masakani sawaŋ, tə̀sər magray zlam sulumani va do, nday a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu, tìpi divi ge Melefit va do. 22 Tə̀hi ana ahàr nday ndam məsər zlam, ambatakani do tìgia ndam muru a. 23 Melefit naŋ njəɗa-njəɗani, ɗay-ɗay àmət do, giri-giri təhəŋgrioru ahàr a haɗ, ay ti tàwayay do, təhəŋgrioru ahàr a haɗ ana pəra sawaŋ : pəra gani nday nani ti ndahaŋ akaɗa mis hihirikeni ya amət ni, ndahaŋ akaɗa eɗiɗiŋ, ndahaŋ akaɗa zlam ya ti təsawaɗay àna asak faɗ ni, ndahaŋ ti ni zlam a haɗ.

24 Nahkay Melefit àmbrəŋa tay a, ti tâgray zlam ya ti məɓəruv gatay awayay ni, ti tə̂bəki mimili ka ahàr gatay àna zlam magudarani gatay ya tagray ni. 25 Tə̀mbrəŋa jiri ge Melefit a, taɗəbay zlam ga malfaɗa sawaŋ. Giri-giri ti təhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit, təgri tʉwi, aɗaba naŋ ti àgraya zlam a ɗek ; ay təhəŋgrioru ahàr a haɗ, təgri tʉwi ti ana zlam ya ti Melefit àgraya ni sawaŋ. Melefit ti mis tâzləbay naŋ ga kaŋgay-kaŋgayani. Aya nahkay !

26 Tàgray nahkay ti Melefit àmbrəŋa tay a ti tə̂bəki mimili ka ahàr gatay àna zlam magudarani ya məɓəruv gatay awayay ni. Nahkay ti wál gatay ni tə̀mbrəŋa mandəhaɗkabana akaba zawal a, tandəhaɗkabu akaba wál ndahaŋ. Zlam gani nani ti Melefit àwayay do : àgraya tay a ti ga magrani nahkay do simiteni. 27 Zawal day tagray nahkay, tə̀mbrəŋa mandəhaɗkabana akaba wál a, tandəhaɗkabu akaba zawal ndahaŋ sawaŋ, tawayay magrani nahkay dal-dal, ay ti Melefit àgraya tay a ti ga magrani nahkay do simiteni. Zawal nday nani tagray zlam ya ti asay mimili ni e kiɗiŋ gatay gatayani bu. Azuhva tʉwi gatay ya tagray ni ti Melefit amatraɓ tay ; gayaŋ ya atraɓ tay ni ti kal-kal akaba zlam gatay ya tàgudar ni.

28 Akaɗa gatay ya tàwayay məsər Melefit do ni ti, Melefit day àmbrəŋa tay a ti tə̂jalaki ahàr ka zlam ya ti məɓəruv gatay magədavani awayay ni ciliŋ. Nahkay tə̀bu tagray zlam ya àgəski magrani do ni. 29 Tagray zlam ya àgəski magrani do ni, tagudar zlam dal-dal : tawayay zlam kay, təgri daliya ana mis, zlam ge mis tigi eri ana tay, tabazl mis, taləgavu e kiɗiŋ gatay bu, tagosay mis, tagray cuɗay, təsivu ana mis, 30 təbi seki ana mis, tàwayay Melefit do, tahəŋgalay ma ge mis, tiji zlabay, tazləbay ahàr gatay, taɗəbay divi ga məgri cuɗay ana mis, tìciiki ma ana ata bəŋ gatay do. 31 Tə̀sər ahàr va do, tàgray ere ye ti təɗəm atagray ni do, tàwayay mis do, mis day tə̀si cicihi ana tay do. 32 Ma ge Melefit ya àɗəm ndam ya tagudar zlam akaɗa nani ni ahàr àɗəm tâbazla tay a ni ti, tə̀səra ma gani nana lala. Ku tamal tə̀səra lala nəŋgu ni nday tə̀bu tagudar zlam zlam gatay. Tàgray nahkay ciliŋ do : tazləbay ndam ya ti tagudar zlam akaɗa gatay ni daya. Gatay ya ti tagray nahkay ni ti àgudarkiva tay a àkiva.

2

Seriya ge Melefit ti seriya ge jiri

1 Nak ya ti kəɗəm mis ndahaŋ tagudar zlam ciliŋ ni ti, ku nak way way do Melefit aməwəl kur àna seriya. Gayak ya ti kə̀ɗəm mis ndahaŋ tàgudara zlam a ni ti, seriya àgəsa kur kurana. Aɗaba nak ya ti kəɗəm mis ndahaŋ tagudar zlam ni ti nak day kə̀bu kagudar akaɗa gatay ni. 2 Mə̀səra, Melefit amagrafəŋa seriya kà ndam ya tagray nahkay na. Seriya gani nani ti seriya ge jiri. 3 Nak ya ti kəɗəm mis ndahaŋ tàgudara zlam a, ambatakani do nak nakani day kə̀bu kagray akaɗa gatay ni ti, kə̀hi ana ahàr akatamfəŋa kà seriya ge Melefit a waw ? 4 Tək day ti *sulum ge Melefit ya agruk dal-dalani ni akaba gayaŋ ya ti eɓesʉk, àtraɓ kur weceweci do ni ti, kə̀hi ana ahàr zlam masakani aw ? Agruk sulum nahkay ni ti, awayay ti kâmbatkaba majalay ahàr gayak a ti kə̀sər do waw ? 5 Nak kìci slimi do, kàwayay mambatkaba majalay ahàr gayak a do ni ti, nak nakani àna ahàr gayak kagray ti Melefit mâtraɓ kur dal-dal. Ka fat ya ti Melefit aməzuma ɓəruv a ni ti aməgəs kur àna seriya. Ka fat gani nani ti amagrafəŋa seriya kè mis a ; seriya gayaŋ ya agray ni ti ge jiri. 6 Ku way way do, Melefit aməvi zlam ke tʉwi ga maslaŋa gani ya àgray ni : 7 nday ya ti tagray zlam sulumani kəlavaɗ ni ti Melefit aməvi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana tay. Nday gani tawayay ti Melefit mâzləbay tay, mə̂ɗəmki ma sulumani ka tay, akaba tawayay tanjəhaɗ akaba Melefit ga kaŋgay-kaŋgayani. 8 Ay nday ya ti tìciiki ma do, tàwayay jiri do, tawayay magudar zlam ni ti Melefit aməzumki ɓəruv ka tay, amatraɓ tay dal-dal. 9 Ndam ya ti tagudar zlam ni ɗek atəcakay daliya dal-dal, ɓəruv amətikaba ana tay a. Atəcakay daliya gani nani enji ti ndam *Zʉde, mək nday ya ti nday ndam Zʉde do ni. 10 Ay nday ya ti tagray zlam sulumani ni ti ni Melefit amazləbay tay, aməɗəm nday sulumani, aməvi manjəhaɗ sulumani ana tay. Aməvi ana ndam Zʉde enji, mək ana nday ya ti nday ndam Zʉde do ni. 11 Aɗaba Melefit agray seriya ti èmbikivu ka maslaŋa nahaŋ do.

12 Tamal mis tə̀sər *Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni do mək tagudar zlam nahkay ti, etijiji ɗek. Ay etijiji ti akaɗa ga pakama ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni do. Nday ya ti tə̀səra divi ge Melefit ya àvi ana Mʉwiz na mək tagudar zlam ni ti, Melefit aməgəs tay àna seriya akaɗa ga pakama ya àbu məbəkiani a wakita gani nani bu ni. 13 Ndam ya ti tə̀bu tici pakama ge Melefit ya àhi ana Mʉwiz ni àna slimi ciliŋ ni ti Melefit aməɗəm nday ndam jireni do ; aməɗəm ndam jireni ti nday ya ti təgəskabu, tagray tʉwi àna pakama gani nani ni. 14 Nday ya ti ndam Zʉde do ni tə̀sər Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni do. Ay tamal tagray zlam akaɗa ge Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni ka məsər gatay do nahəma, zlam gatay ya tagray ni aɗafaki Divi ya Melefit àvi ana Mʉwiz ni àniviyu ana tay a məɓəruv bu. Ku tamal tə̀sər Divi gani nani do nəŋgu ni, Divi gani àniviyu ana tay a məɓəruv bu. 15 Nahkay təɗafaki tə̀bu tagray tʉwi ti àna Divi ge Melefit ya àvi ana tay a məɓəruv gatay bu ni. Təsərkaba zlam sulumana akaba magədavana a məɓəruv gatay ba ; sarta nahaŋ tə̀səra tàgra zlam sulumana, sarta nahaŋ ti ni tə̀səra tàgudara zlam a. 16 Zlam ya ti nəzlapaki nihi ni ti amaŋgazlavu vay-vay ka fat ya ti Yezu *Krist amagrafəŋa seriya kè mis àna njəɗa ge Melefit a ni. Amagrafəŋa seriya kà tay a ti àki ka zlam ya ti àniviyu ana tay a məɓəruv bu maŋgahani ni. A *Ma Mʉweni Sulumani ya nə̀hi ana kʉli ni bu ni day nə̀ɗəm nahkay.

Ndam Zʉde tə̀gəskabu Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni do

17 Nak zal Zʉde ya kazləbay ahàr gayak aɗaba nak zal Zʉde ni ti, nak kə̀bu kagray ahəmamam ? Kə̀ɗəm kə̀səra Melefit akaba Divi gayaŋ ya àɗəfiki ana Mʉwiz na ; 18 kə̀ɗəm kə̀səra ere ye ti Melefit awayay na ; *Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni ti àɗəfukkia zlam a ; kə̀səra medekaba zlam sulumana akaba magədavana ; 19 kə̀ɗəm kìpia divi a, kadafəŋa ahar kà ndam wuluf a ; kə̀ɗəm nak bay maslaɗi məlaŋ ana ndam ya ti nday a ləvəŋ bu ni ti tîpi divi lala ni ; 20 kə̀ɗəm kə̀səra zlam a, kəɗəfiki zlam ana ndam ya ti tə̀sər zlam do ni ; kə̀ɗəm nak bay məsər zlam, kacahi zlam ana ndam ya ti tə̀sər Divi ge Melefit do ni. Kagray nahkay ti kə̀hi ana ahàr Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni ti àɗəfukaba zlam jirena ɗek. 21 Ay nak ya ti kacahi zlam ana mis ni ti, kàcahi zlam ana ahàr gayak gayakani do ni ti kamam ? Nak ya ti kəhi ana mis « Kìgʉm akal ba » ni ti, nak nakani kigi ni ti kamam ? 22 Nak ya ti kəhi ana mis « Kə̀grum hala ba » ni ti, nak nakani kagray ni ti kamam ? Nak ya ti kəhi ana mis « Kə̀grum pəra ba » ni ti, nak nakani kəhuriyu a məlaŋ ga pəra vu ga məhəl zlam ya tàbəhaɗi ana pəra ni akal ni ti kamam ? 23 Nak ya ti kəɗəm Divi ge Melefit àɓəlay ni ti kagray ere ye ti Melefit àɗəm kàgray ba e Divi gayaŋ bu ni, kəbəki mimili ke Melefit nahkay ni ti kamam ? 24 Aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Nday ya ti nday ndam *Zʉde do ni tə̀bu tindivi Melefit azuhva tʉwi gekʉli ya kəgrum ni.* »

25 Tamal kə̀gəskabá Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz na ti, gayak ya *kèkeley kʉɗi ga maɗafaki nak ge Melefit ni ti àɓəlay. Ay tamal kə̀gəskabu Divi ge Melefit gani do ni ti, ègia akaɗa kèkeley kʉɗi ndo. 26 Tamal mis àgəskabá Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz na ti, ku tamal èkeley kʉɗi ndo nəŋgu ni, kè eri ge Melefit ti ègia akaɗa èkela kʉɗi a. 27 Tamal mis èkeley kʉɗi ndo, mək àgəskabá Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz na ti, maslaŋa gani nani aməɗəm nak ya ti kìkela kʉɗi a, kə̀səra Divi ge Melefit a mək kə̀gəskabu do ni ti kàgudara zlam a. 28 Zal Zʉde eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ti way ? Zal Zʉde kè eri ge Melefit ti naŋ ya ti agray zlam ya ti mis tipi ni do. Mekeley kʉɗi eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ti mam ? Mekeley kʉɗi kè eri ge Melefit ti ya tèkelkia ambəl gana ni do. 29 Zal Zʉde eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ti àsərvu do ; zal Zʉde kè eri ge Melefit ti maslaŋa ya ti Melefit àmbatikaba majalay ahàr a ni. Mekeley kʉɗi eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni day ere ye ti *Məsuf ge Melefit agri a məɓəruv bu ni. Ere gani nani ti Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni àgray do. Maslaŋa gani nani ti mis tàzləbay naŋ do ; azləbay naŋ ti Melefit.

3

Maslaŋa ya ti àgudari zlam ana Melefit do ni ti àbi

1 Tamal nahkay ti, ndam *Zʉde tə̀tam mis ndahaŋ ni ti àna mam ? *Mekeley kʉɗi gatay ya tekeley ni ti asagikivu mam ana tay mam ? 2 Zlam gani nday nani ti a zlam bu ɗek tàɓəlay dal-dal. Aɗaba Melefit àgri sulum akaba àhi ma gayaŋ enji ni ti ana ndam Zʉde. 3 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀mbrəŋa ma ge Melefit a ; ay ku tamal tə̀mbrəŋa nəŋgu ni, gatay ya ti tàgray nahkay ni ti Melefit day aməmbrəŋ magray ere ye ti àɗəm amagray ni azuhva nani aw ? 4 Aha, nahkay do simiteni ! Ku tamal mis ɗek tasəkaɗ malfaɗa nəŋgu ni, ɗay-ɗay Melefit àmbrəŋ ere ye ti àɗəm amagray ni do. Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Ka ya ti kəɗəm ma ni ti, mis atəsər ma gayak ya kə̀ɗəm ni ti ma ge jiri.

Ku tamal tacalki kur ka zlam magudarani nəŋgu ni,

ekeyefiŋ kà tay, atəsər kàgudar araŋa ndo simiteni.* »

5 Ay bi maslaŋa nahaŋ aɗəm mə̀sər Melefit naŋ jiri ti àna zlam ge mis ya tagudar ni. Tamal aɗəm nahkay ti aməɗəmum mam ? Ka ya ti Melefit aməzuma ɓəruv a, amatraɓ mis ni ti, aməɗəmum Melefit agri cuɗay ana tay aw ? Ma goro hini ya nə̀ɗəm nihi ni ti ma goro goroani do ; nə̀ɗəm ti akaɗa ge mis ndahaŋ ya tə̀bu təɗəm ni. 6 Nahkay Melefit agri cuɗay ana mis aw ? Aha ! Melefit ti naŋ cuɗayani do simiteni. Tamal ti naŋ cuɗayani ti, amagrafəŋa seriya kè mis ga duniya ti ahəmamam ?

7 Ay bi maslaŋa nahaŋ aɗəm tamal nasəkaɗ malfaɗa ti, mis atəsər Melefit naŋ jiri àna malfaɗa goro ya nàsəkaɗ ni, mək atazləbay Melefit azuhva jiri gayaŋ ni. Tamal nahkay ti Melefit aməgəs nu àna seriya, aməɗəm nu bay magudar zlam ti kamam ? 8 Tamal pakama gani nani pakama ge jiri ti, hojo mə̂ɗəmum : « Magudarum zlam, ti zlam sulumani mâgravu. » Nu ti nə̀ɗəm nahkay do simiteni, ay mis ndahaŋ tə̀bu tasəkaɗku malfaɗa, tə̀ɗəm nu nə̀bu nəɗəm nahkay. Melefit amatraɓ tay àki ka ma gatay ya tàgudar ni ; amatraɓ tay ti ge jiri.

9 Nihi ti nəɗəm mam ? Leli ndam Zʉde ti màtam mis ndahaŋ aw ? Aha ! Nə̀ɗəma : nə̀ɗəm ahkado leli ndam Zʉde akaba mis ga jiba ndahaŋ ni ɗek ti mìgia eviɗi ga zlam magudarana. 10 Ma goro nani ti akaɗa ma ya ti àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu ni. Ma gani nani ti nahkay hi :

« Maslaŋa àbi jireni bi, ku mis bəlaŋ day àbi.

11 Maslaŋa ya ti àsəra jiri a ni àbi,

maslaŋa ya ti aɗəbay Melefit ni day àbi.

12 Mis ɗek tìjia, nday ɗek ka ahar bəlaŋ tàmbatia aləŋ ana Melefit a ;

maslaŋa ya ti agray zlam sulumani ni ku bəlaŋ tekeɗi àbi. †

13 Ma gatay ya təɗəm ni ti àɓəlay do, ezi akaɗa mindiviŋ məzləkləŋana. ‡

Arəɗ gatay àɓəlay do, tagosay mis àna naŋ.

Pakama gatay ya təɗəm ni ti akaɗa məwər ga gavaŋ. §

14 Pakama gatay ni ɗek ti pakama ga cuɗay, tetikwesl mis àna naŋ ciliŋ. *

15 Asak gatay ni azavu kaf-kaf ga moru mabazl mis.

16 Ka məlaŋ ya ti tòra ni ɗek ti tagudar zlam, təgri daliya ana mis.

17 Tə̀sər manjəhaɗkabani akaba mis àna sulumani do. †

18 Tàgrafəŋa aŋgwaz kè Melefit a do simiteni.‡ »

19 Mə̀səra Divi ge Melefit ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni ɗek ti Melefit àhi ana ndam ya ti tə̀gəskabá ma gana ni. Àɗəm ma gani ti, awayay aɗafaki ku way way do àgudara zlam a ; ŋgay tàgudar zlam ndo ni ti mis atəhi koksah. Nahkay mis ɗek tə̀səra akal Melefit aməwəl tay àna seriya. 20 Maslaŋa ya ti Melefit aməɗəm naŋ jireni aɗaba àgəskabá Divi ge Melefit ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu na ɗek ti àbi. Wakita ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti mis təsər zlam magudarani gatay àna naŋ ciliŋ.

Mis tigi ndam jireni kè meleher ge Melefit ti ahəmamam ?

21 Ay nihi ti Melefit àɗəfikia divi ana mis a ti tîgi ndam jireni kè eri gayaŋ. Divi gani nani ti gərgəri akaba *Divi ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, Mʉwiz akaba ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray *pakama ge Melefit ni tə̀ɗəmkibiya ma. 22 Mis tigi ndam jireni kè eri ge Melefit nahəma, aɗaba tə̀bu təfəki ahàr ka Yezu *Krist palam. Melefit àvi divi gani nani ana nday ya ti təfəki ahàr ka Yezu Krist ni ɗek. Aɗaba Melefit ti ècirkaba mis a do : 23 mis ɗek tàgudara zlam a ; nahkay nday driŋ driŋ akaba Melefit Bay njəɗa-njəɗani ni, tòru afa gani koksah. 24 Ay ti Melefit àgri sulum gayaŋ ana tay, àɗəm nday ndam jireni kè eri gayaŋ ni ti ga sulum gayaŋ. Àgri ana tay nahkay ti àna tʉwi ga Yezu Krist ya àgray ni. Yezu Krist ti àhəŋgaya tay a zlam magudarani gatay ni ba. 25 Naŋ ti Melefit àslərbiyu naŋ ti mə̂mət azuhva mis. Àgray nahkay ti, ti mimiz ga Yezu ya àdəgaya ni mə̂barafəŋa zlam magudarana kè mis a. Nahkay tamal mə̀fəkia ahàr ka Yezu Krist a ti, Melefit ambərfəŋa zlam magudarani geli ni kè leli a. Melefit àgray nahkay ti, aɗafaki Melefit ti naŋ jireni : ahaslani ti Melefit àtraɓki mis ka zlam magudarani gatay ni ndo, 26 èɓesia ana tay a. Ay nihi ti Melefit àɗafakia naŋ jirena. Àgray nahkay ti, awayay agray zlam ge jiri akaba awayay ti ndam ya ti təfəki ahàr ka Yezu ni tîgi ndam jireni daya.

27 Tamal nahkay ti zlam nahaŋ àbu ti miji zlabay àna naŋ aw ? Aha ! Àbi. Tamal maslaŋa esliki magray zlam ya ti Melefit àɗəm a Wakita gayaŋ ni bu grum ni ɗek ti, amal esliki miji zlabay, ay maslaŋa ya ti esliki ni ti àbi simiteni. Nahkay Melefit àɗəfikia divi nahaŋ ana leli a, ay ti mìji zlabay àna naŋ koksah. Divi gani ya àɗafaki ni ti məfəki ahàr ka Yezu Krist. 28 Nahkay zla nahəma, mə̀səra Melefit àɗəm mis jireni kè eri gayaŋ ni ti azuhva maslaŋa gani naŋ àbu afəki ahàr ka Yezu Krist. Ku tamal maslaŋa gani aɗəbay Divi ya ti Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni ɗek nəŋgu ni, Melefit aɗəm maslaŋa gani nani mis jireni ti azuhva tʉwi gani nani do. 29 Melefit ti naŋ Melefit ga ndam *Zʉde ciliŋ aw ? Aha ! Naŋ ti Melefit ga nday ya ti nday ndam Zʉde do ni daya do waw ? Iy, naŋ Melefit ga ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni daya. 30 Aɗaba Melefit ti naŋ bəlaŋ, nahaŋ àbi. Tamal ndam Zʉde təfəki ahàr ka Yezu Krist ti Melefit aməɗəm nday ndam jireni kè eri gayaŋ. Mis ndahaŋ ni day tamal təfəki ahàr ka Yezu Krist ti Melefit aməɗəm nday ndam jireni kè eri gayaŋ daya. 31 Geli ya ti mə̀ɗəm Melefit agray ti mis tîgi ndam jireni kè eri gayaŋ aɗaba tə̀fəkia ahàr ka Yezu Krist a ni ti, awayay aɗəmvaba Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni ti zlam masakani aw ? Aha, nahkay do ! Mə̀bu maɗafaki pakama ge Melefit ya àɗəm a wakita gani nani bu ni ti pakama ge Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni sawaŋ.

4

Melefit àɗəm Abraham ti naŋ mis jireni kè eri gayaŋ

1 Majalumki ahàr ka Abraham bəŋ ga bəŋ geli ni. Məɗəmki ti mam ? Naŋ ti mam àgrakivu a manjəhaɗ gayaŋ ni bu mam ? 2 Tamal Melefit àɗəm Abraham ti naŋ mis jireni kè eri gayaŋ azuhva àgray tʉwi sulumani ti, akal Abraham eji zlabay tata. Ay ti kè meleher ge Melefit ti èji zlabay koksah, 3 aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu nahkay hi : « Abraham àfəkia ahàr ke Melefit a, nahkay ti Melefit àɗəm naŋ mis jireni kè eri gayaŋ.* » 4 Səruma lala : maslaŋa ya ti agray tʉwi ni ti təvi endif gayaŋ. Ere ye ti təvi ni ti ga sulum do. 5 Ay tamal mis àfəkia ahàr ke Melefit a, Melefit àɗəm maslaŋa gani nani ti mis jireni kè eri gayaŋ. Ku tamal maslaŋa gani àgri tʉwi ana Melefit ndo nəŋgu ni, àsəra Melefit agray ti ndam magudar zlam tîgi ndam jireni kè eri gayaŋ ti ga sulum gayaŋ. 6 Ahaslani Devit day àɗəmkia ma ka ndam ya ti Melefit àgray ti tîgi ndam jireni kè eri gayaŋ na ; ku tamal ndam nday nani tə̀gri tʉwi ndo nəŋgu ni Melefit àɗəm nday ndam jireni kè eri gayaŋ. Devit àɗəm ndam nday nani ti tə̀bu ana məmərani. 7 Àɗəm ahkado :

« Ndam ya ti Melefit àmbərfəŋa zlam magudarani gatay na kà tay a,

àwayay mamənjaləŋani kà zlam gatay ya tàgudar ni va do ni ti tə̂mərvu.

8 Maslaŋa ya ti Bay Melefit àcalfəŋ kà zlam gayaŋ ya àgudar ni do simiteni ni ti mə̂mərvu.† »

9 Devit awayay aɗəm ndam ya tə̂mərvu ni ti ndam ya nday *tèkela kʉɗi a ni ciliŋ aw ? Aha ; ndam ya tèkeley kʉɗi ndo ni day tə̂mərvu. Mə̀ɗəm Melefit àɗəm Abraham naŋ mis jireni kè eri gayaŋ ni ti, aɗaba àfəkia ahàr a palam do aw ? ‡ 10 Melefit àɗəm Abraham naŋ mis jireni kè eri gayaŋ ni ti, ka sarta gani nani ti Abraham èkela kʉɗi a tək, èkeley faŋ ndo waw ? Ka sarta gani nani ti èkel kʉɗi faŋ ndo. 11 Nahkay Abraham àfəki ahàr ke Melefit, mək Melefit àɗəm naŋ zal jiri kè eri gayaŋ nahəma, ka sarta gani nani èkeley kʉɗi faŋ ndo. Àra àfəkia ahàr ke Melefit a ti Melefit àhi mêkeley kʉɗi ti ga maɗafaki naŋ ègia mis jirena kè eri ge Melefit a. Nahkay Abraham ti naŋ bəŋ ga ndam ya ti tèkeley kʉɗi ndo, tə̀fəkia ahàr ke Melefit a ni. Melefit àɗəm nday day ndam jireni kè eri gayaŋ akaɗa ya àhi ana Abraham ni. 12 Abraham ti naŋ bəŋ ga ndam ya ti tèkela kʉɗi a ni daya, ay ti si ahàr àɗəm tèkeley kʉɗi ciliŋ do ; tə̂fəki ahàr ke Melefit akaɗa ga bəŋ gatay Abraham ya àgray ka ya ti èkeley kʉɗi faŋ ndo ni daya kwa.

Melefit aməvi sulum gayaŋ ti ana ndam ya ti təfəki ahàr ka Yezu ni

13 Kwa ahaslani Melefit àɗəm Abraham ahkay do ni bəza huɗ gayaŋ atanjəhaɗ ka haɗ ɗek. § Àɗəm nahkay ti aɗaba Abraham àɗəba *Divi ge Melefit na palam do ; Melefit àɗəm nahkay ti aɗaba Abraham àfəkia ahàr a palam. Abraham àra àfəkia ahàr ke Melefit a nahkay ti Melefit àɗəm naŋ ti mis jireni kè eri gayaŋ. 14 Tamal mis taɗəbay Divi ge Melefit ni mək Melefit aɗəm nday ndam jireni kè eri gayaŋ azuhva tʉwi gani nani ti, akal məfəki ahàr geli ke Melefit ni egi zlam masakani. Tamal nahkay ti, akal ge Melefit ya ti àɗəm aməvi zlam ana mis ga sulum ni day egi ma masakani. 15 Nahkay tamal mis tə̀səra Divi ge Mʉwiz ya Melefit àvi ana tay na, mək tàgray zlam ya ti Mʉwiz àɗəm grum ni do ni ti, Melefit azumki ɓəruv ka tay aɗaba tàwayay məgəskabu ma gani do. Aɗaba tamal Divi ge Melefit àləbi ti, akal magudar zlam day àbi simiteni.

16 Nahkay zlam ya ti Melefit àɗəm aməgri ana mis ni ti, aməgri ti ana ndam ya ti təfəki ahàr ni. Àgray nahkay ti ga sulum gayaŋ. Awayay agri ana bəza huɗ ga Abraham ɗek. Melefit agri zlam ya ti àɗəm aməgri ana mis ni ti, àgri ana nday ya ti təgəskabu Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni ciliŋ do. Aməgri ti ana mis ndahaŋ ya ti təfəki ahàr akaɗa ga Abraham ya àfəki ahàr ni ɗek daya. Aɗaba Abraham ti naŋ bəŋ geli ɗek. 17 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, Melefit àhi ana Abraham nahkay hi : « Nàgray ti kîgi bəŋ ga jiba gərgəri kay.* » Nahkay Abraham ègia bəŋ geli kè meleher ge Melefit a, aɗaba àfəki ahàr ti ke Melefit. Melefit ti ahəŋgaraba mis e kisim ba, zlam ya ti tə̀bi ahaslani bi ni day agray tay àna pakama ya aɗəmaya ni. 18 Abraham ti àmbrəŋ məfəki ahàr ke Melefit ndo. Ku tamal ere ye ti Melefit àɗəm aməgri ni mis tə̀ɗəm àgravu koksah nəŋgu ni, Abraham àmbrəŋ məfəki ahàr ke Melefit ndo. Nahkay Abraham ègia bəŋ ga jiba gərgəri a kay akaɗa ge Melefit ya àhi ahkado : « Bəza huɗ gayak atala dal-dal nahkay† » ni. 19 Ka ya ti Melefit àhi ma gani ana Abraham ni ti vi ga Abraham agray vi diŋ. Àsəra ègia medewel a kwete-kwete, wal gayaŋ Sara day dəgəlani, ay àmbrəŋ məfəki ahàr ke Melefit ndo. 20 Àjalay ahàr cʉ cʉ do, àsəra aməŋgət ere ye ti Melefit àɗəm aməvi ni ; àŋgəta njəɗa aɗaba àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay àzləbay Melefit. 21 Àsəra lala, Melefit naŋ àbu àna njəɗa ga məgri ere ye ti àɗəm aməgri ni. 22 Melefit àɗəm naŋ mis jireni kè eri gayaŋ ni ti azuhva nani. 23 Ma ya ti àbu məbəkiani : « Melefit àɗəm naŋ mis jireni kè eri gayaŋ‡ » ni ti àɗəmki ka Abraham ciliŋ do, 24 àɗəmki ti ke leli daya. Leli mə̀fəkia ahàr ke Melefit a ; naŋ ti àhəŋgaraba Bay geli Yezu e kisim ba. Məfəki ahàr nahkay ti, Melefit aməɗəm leli day ndam jireni kè eri gayaŋ. 25 Yezu ti Melefit àmbrəŋ naŋ ti mə̂mət ti azuhva zlam geli ya màgudar ni. Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba ni ti, ti leli mîgi ndam jireni kè eri gayaŋ.

5

Leli manjəhaɗ akaba Melefit àna sulumani

1 Nihi ti Melefit àɗəm leli ndam jireni kè eri gayaŋ ni ti aɗaba mə̀fəkia ahàr a. Nahkay ti leli mə̀bu manjəhaɗ akaba Melefit àna sulumani azuhva zlam ga Bay geli Yezu *Krist ya àgray ni. 2 Bay ya ti àvi divi ana leli ti mə̂ŋgət *sulum ge Melefit ni ti Yezu Krist. Leli mə̀fəkia ahàr a, nahkay mə̀ki nihi ti ka sulum gani nani. Məmərvu aɗaba mə̀səra Melefit amagray ti mânjəhaɗ akaba naŋ a məlaŋ maslaɗani gayaŋ ni bu. 3 Məmərvu ti azuhva nani ciliŋ do, ku leli a daliya bu day məmərvu. Aɗaba mə̀səra ka ya ti mə̀bu macakay daliya ni ti macahay meɓesey zlam. 4 Ka ya ti meɓesey zlam ni ti məŋgət njəɗa, mə̀mbrəŋ məfəki ahàr ka Yezu do. Ka ya ti mə̀ŋgəta njəɗa nana ni ti mə̀səra Melefit aməgri ere ye ti àɗəm aməgri ana leli ni ana leli eɗeɗiŋ. 5 Leli mə̀sər nahkay ti masakani do, aɗaba mə̀səra Melefit awayay leli dal-dal. Mə̀sər ti àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani, aɗaba Melefit àvia Məsuf gani nana ana leli a, àniviyu ana leli.

6 Ahaslani ti njəɗa àfəŋ kè leli ga məmbrəŋ magudar zlam bi. Ay Krist àməta a kəla ga ndam magudar zlam va. Àmət ti ka fat ya ti Melefit àdaba ni. 7 Ku tamal mis naŋ jireni nəŋgu ni, mis nahaŋ agəskabu ti mə̂mət a kəla gayaŋ vu ti zləzlaɗa. Tamal mis sulumani ti, bi maslaŋa agəskabu ti mə̂mət a kəla gayaŋ vu. 8 Ay ti Melefit awayay leli dal-dal. Ere ye ti aɗafaki awayay leli dal-dal ni ti nihi : ka sarta gani nani leli mə̀bu magudar zlam kekileŋa, ay àslərbiyu Krist ti mə̂mət a kəla geli vu. 9 Krist àra àməta a kəla geli va, mimiz gayaŋ àra àdəgaya nahkay nahəma, Melefit àɗəm leli ndam jireni kè eri gayaŋ. Ègia nahkay ti mə̀səra ka fat ya ti Melefit amagrafəŋa seriya kè mis a ni ti Krist amahəŋgay leli ti Melefit àzumki ɓəruv ke leli ba. 10 Ahaslani ti leli ndam ezir ge Melefit. Ay nihi ti Wur gayaŋ àməta, nahkay àŋgalabakabá leli akaba Melefit a. Ègia nahkay ti mə̀səra lala Melefit amahəŋgay leli ga kaŋgay-kaŋgayani aɗaba Wur gayaŋ ni àŋgaba e kisim ba, naŋ àbu àna sifa. 11 Ay nahkay ciliŋ do ; məmərvu àna ere ye ti Melefit àgri ana leli ni. Ere ye ti àgray ni ti azuhva Bay geli Yezu Krist. Àŋgalabakabu leli akaba Melefit ni ti naŋ.

Ata Adam nday ata Krist

12 Ere ye ti nawayay nəɗəm ni ti nihi : mis bəlaŋ ànjəki ka magudar zlam, mək magudar zlam gayaŋ ni àzəkibiya kisim ke mis a ɗek. Nahkay mis ni ɗek təmət, aɗaba nday ɗek tàgudara zlam a. 13 Wuɗaka Melefit àɗəfiki *Divi gayaŋ ana Mʉwiz nahəma, zlam magudarani àbu a duniya bu àndava. Ay ka sarta gani nani ti Melefit àcalki mis ka zlam magudarani gatay ni ndo, aɗaba àɗəfiki Divi gayaŋ ni ana Mʉwiz faŋ ndo. 14 Ay ti kwa ka sarta ga Adam àbivaya ana Mʉwiz a ti kisim àbu zlam gayaŋ. Ku tamal mis tàgudari zlam ana Melefit akaɗa ga Adam ni ndo nəŋgu ni, tə̀bu təmət. Adam ti akaɗa maslaŋa ya ti amara ni. 15 Ay ti tʉwi gatay ni gərgəri. Zlam magudarani ga Adam ni ti gərgəri akaba zlam ya ti Melefit avi ana mis ga sulum ni. Iy, eɗeɗiŋ mis bəlaŋ àgudar zlam, mək magudar zlam gayaŋ ni àzəkibiya kisim ke mis a ɗek.

Ay *sulum ge Melefit ya agri ana mis ni ti nahkay do, àtam tʉwi ga Adam ni àna njəɗa dal-dal. Aɗaba mə̀səra Melefit amahəŋgay mis dal-dal ga sulum azuhva tʉwi ge mis bəlaŋ. Maslaŋa nani ti Yezu *Krist. 16 Nahkay sulum ya ti Melefit agri ana mis ni ti gərgəri akaba zlam magudarani ya mis bəlaŋ àgudar ni. Zlam magudarani ya mis bəlaŋ àgudar ni ti Melefit àwəlkia mis àna naŋ ka seriya. Ay sulum ge Melefit ya agri ana mis ni ti nahkay do. Mis ni tàgudara zlam a dal-dal, ay ku tamal nahkay nəŋgu ni Melefit àgria sulum ana tay a. Sulum gayaŋ ya àgri ana tay ni ti, agray ti tîgi mis jireni kè eri gayaŋ. 17 Iy, eɗeɗiŋ mis bəlaŋ àgudar zlam, mək zlam magudarani ge mis bəlaŋani ni àzəkibiya kisim ke mis a ɗek. Ay maslaŋa nahaŋ bəlaŋ àgra tʉwi nahaŋ a, tʉwi gayaŋ ni àtama nahaŋ na àna njəɗa dal-dal ; maslaŋa gani nani bəlaŋani ni ti Yezu Krist. Melefit agri sulum ana mis ti azuhva naŋ. Àna sulum gani nani ti mis etigi jireni kè eri gayaŋ. Nahkay ti nday ya ti tìgia mis jirena kè eri gayaŋ a ni atəŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni, ti tânjəhaɗkabu akaba naŋ a bay gayaŋ bu.

18 Nahkay zla nahəma, mə̀səra mis bəlaŋ àgudar zlam, mək zlam magudarani gayaŋ ni àzəkibiya kisim ke mis a ɗek, aɗaba Melefit àwəla tay àna seriya. Nahkay day mis nahaŋ bəlaŋ àgray zlam sulumani, àmbaya mis a ɗek a seriya ba, àvia sifa ya àndav ɗay-ɗay do na ana tay a. 19 Mə̀səra mis bəlaŋ àgəsiki ma ana Melefit ndo, àgudar zlam ; nahkay ti mis kay tìgi ndam magudar zlam. Nahkay day mis bəlaŋ àgray zlam sulumani, àgəsikia ma ana Melefit a ; azuhva zlam gayaŋ ya àgray ni ti Melefit àɗəm mis kay etigi ndam jireni.

20 Melefit èferkivu Divi gayaŋ, àɗəfiki ana Mʉwiz ni ti, ti mis tə̂sərki nday tə̀bu tagudar zlam kay. Ay ka ya ti mis tagudar zlam gərgəri kay ni ti Melefit day agri sulum gayaŋ ana tay kay, àtam zlam gatay ya tàgudar ni àna njəɗa ferek-ferek. 21 Mə̀səra tamal mis agudar zlam ti amət, aɗaba magudar zlam gayaŋ ni naŋ àbu àna njəɗa ga makaɗ naŋ. Nahkay day sulum ge Melefit ya agri ana mis ni ti naŋ àbu àna njəɗa ga mahəŋgay mis : azuhva sulum gani nani ti mis ni tigi jireni kè eri ge Melefit, nahkay Melefit avi sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana tay azuhva tʉwi ga Bay geli Yezu Krist ya àgray ni.

6

Leli mə̀bu àna sifa azuhva Yezu Krist

1 Tamal nahkay ti, məɗəm nihi ti mam ? Məɗəm magudarumkivu zlam kəlavaɗ, ti Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana leli àkivu aw ? 2 Aha, mə̀grum nahkay ba. Mə̀səra ahaslani ti leli ndam magudar zlam, ay nihi ti kala mə̀məta, leli eviɗi ga zlam magudarani va do. Tamal leli eviɗi ga zlam magudarani va do ni ti, kekileŋa mawayay magudar zlam ti kamam ? 3 Ka ya ti *tàbaray leli ɗek àna *slimi ga Yezu *Krist ni ti, ŋgay mìgia akaɗa mis bəlaŋ akaba naŋ a, kala leli ɗek mə̀məta akaba naŋ a ti kə̀sərum do aw ? 4 Ka ya ti tàbaray leli àna slimi ge Krist ni ti kala mə̀məta ka ahar bəlaŋ akaba naŋ a, tìlia leli ka ahar bəlaŋ akaba naŋ a daya. Ay Bəŋ geli Melefit ti njəɗa àfəŋ dal-dal, àhəŋgaraba Yezu Krist e kisim ba àna njəɗa gani nana ; nahkay awayay ti leli day manjəhaɗ geli mə̂mbatvu, mîgi mis mʉweni.

5 Leli mìgia akaɗa mis bəlaŋ akaba Yezu Krist a, nahkay kala leli mə̀məta akaba naŋ a. Tamal nahkay ti leli day amaŋgaba e kisim ba akaɗa gayaŋ ya ti àŋgaba e kisim ba ni. 6 Mə̀səra ka ya ti *tàdarfəŋ Yezu kà təndal ni ti, kala tàdarfəŋiya manjəhaɗ geli magədavani ya ahaslani na daya. Nahkay ti manjəhaɗ geli nani ti àbi va bi, kala àməta. Ègia nahkay ti leli eviɗi ga zlam magudarani va do. 7 Aɗaba maslaŋa ya ti àməta àndava ni ti tìsliki macalki naŋ ka zlam magudarani va do. 8 Leli mìgia akaɗa mis bəlaŋ akaba Krist a. Nahkay ka ya ti tàkaɗ naŋ ni ti leli day kala mə̀məta. Tamal nahkay ti mə̀səra leli amaŋgaba e kisim ba, amanjəhaɗ akaba naŋ daya. 9 Mə̀səra Krist àŋgaba e kisim ba. Àŋgaba ti aməmət ɗay-ɗay va do. Kisim èsliki məgri araŋa va do. 10 Gayaŋ ya ti àmət ni ti, àmət ti sak bəlaŋ hʉya àndava, ga məhəlfəŋa zlam magudarani geli ni kè leli a. Nihi ti àŋgaba e kisim ba, naŋ àbu àna sifa. Naŋ àbu àna sifa ti ga mazləbay Melefit. 11 Nahkay ahàr àɗəm kə̂sərum lekʉlʉm day kala akaɗa kə̀mətuma, nahkay ti lekʉlʉm eviɗi ga zlam magudarani va do. Ahàr àɗəm kə̂sərum lekʉlʉm kə̀bum àna sifa ti ga mazləbay Melefit, aɗaba kìgʉma akaɗa mis bəlaŋ akaba Yezu Krist a.

12 Ègia nahkay ti kìgʉm eviɗi ga zlam magudarani va ba. Kə̀grum zlam magədavani ya ti kawayum ahaslani ni va ba. Zlam nday nani ti mis təgri ana vu gatay, ay vu ge mis ti amanjəhaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani do. 13 Kə̀vumi vu gekʉli ana zlam magudarani ge migi eviɗi gani ba. Vumi vu gekʉli ɗek ana Melefit sawaŋ. Lekʉlʉm ti akaɗa ge mis ya ti tə̀məta mək tàŋgaba e kisim ba ni. Nahkay ti vumi vu gekʉli ɗek ana Melefit ti kîgʉm eviɗi gayaŋ, kə̂grum jiri akaɗa gayaŋ ya awayay ni. 14 Nahkay ti ekigʉm eviɗi ga zlam magudarani va do, aɗaba kə̀bumi kə̀ɗəbum *Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni va bi ; kə̀bum kəɗəbum ti divi ge Melefit ya àvi ana kʉli ga sulum gayaŋ ni.

Leli ti eviɗi ga way ?

15 Tamal nahkay ti məɗəm nihi ti mam ? Leli ti mə̀bi mə̀ɗəbum *Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni va bi, mə̀bu məɗəbum ti divi ge Melefit ya àvi ana leli ga sulum gayaŋ ni. Ay ègia nahkay ti magudarumkivu zlam kəlavaɗ aw ? Aha, màgadarum zlam ba ! 16 Tamal ti kə̀vumia ahàr gekʉli ana maslaŋa, kə̀bum kəgəsumiki ma gayaŋ ni ti, kìgʉma eviɗi gayaŋ a ti kə̀sərum do aw ? Tamal kìgʉma eviɗi ga zlam magudarana ti akəmətum. Ay tamal kə̀gəsumikia pakama ana Melefit a, kìgʉma eviɗi gayaŋ a ti, aməɗəm lekʉlʉm ndam jireni kè eri gayaŋ. 17 Ahaslani ti lekʉlʉm eviɗi ga zlam magudarani, ay nihi ti kàmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a, kə̀gəsumikia pakama ana Melefit àna məɓəruv bəlaŋ a. Kə̀gəsumkabá ma ge jiri ya ti tə̀cahi ana kʉli na. Məgrumi sʉsi ana Melefit azuhva nani ! 18 Melefit àhəŋgafəŋa kʉli kà zlam magudarana, kìgʉma eviɗi gayaŋ a. Nahkay ti kìgʉma ndam jirena. 19 Nə̀hi ma ana kʉli nahkay, nazay mazavu ge eviɗi ti, ti kîcʉm ere ye ti nəhi ana kʉli ni, aɗaba kìcʉm zlam weceweci do. Ahaslani ti kə̀vumia ahàr gekʉli ana magudar zlam ge migi eviɗi gana, kəlavaɗ kə̀bum kagudarumi zlam ana Melefit àkivu. Ay nihi ti vumi ahàr gekʉli ana Melefit, kîgʉm eviɗi gayaŋ ti kə̂grum jiri. Nahkay ti akanjəhaɗum njəlata.

20 Ka ya ti lekʉlʉm eviɗi ga zlam magudarani ni ti, kàjalumki ahàr ka magray jiri do simiteni, aɗaba lekʉlʉm eviɗi gani do. 21 Ka ya ti kə̀bum kagudarum zlam nday nani ti kə̀ŋgətum mam àna naŋ mam ? Nihi ti kəmənjumləŋ kà zlam gani nday nani zlam ge mimili : tijiŋ kʉli, kəmətum àna naŋ. 22 Ay nihi ti Melefit àhəŋgafəŋa kʉli kà zlam magudarana, kìgʉma eviɗi gayaŋ a. Nahkay ere ye ti kəŋgətum àna naŋ ni ti nihi : kìgʉma njəlatana, nahkay ti Melefit aməvi sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana kʉli. 23 Tamal mis agudar zlam ti aməŋgət zlam ka duwa gani ; ere ya aməŋgət ni ti kisim. Aməmət azuhva zlam magudarani gayaŋ ni. Ay zlam ya ti Melefit avi ana mis ni ti avi ana tay ga sulum : avi ana tay ti *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ; avi ti ana nday ya ti tìgia akaɗa mis bəlaŋ akaba Bay geli Yezu *Krist a ni.

7

Tə̀fəki ŋgasa ke leli ga magray zlam ya ti Mʉwiz àɗəm grum ni va do

1 Bəza ga mmawa, nəhiki ma ana kʉli àki ke *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ bu ni. Ŋgay Mʉwiz àfəki ŋgasa ke mis ka ya ti maslaŋa nani naŋ àbu àna sifa ni ciliŋ ti kə̀səruma do waw ? 2 Nəɗəm nahəma, ka ya ti zal ga wal naŋ àbu àna sifa àmət ndo ni ti Mʉwiz a wakita gayaŋ ni bu àvi divi ana wal ni ge medeveni do. Ay tamal zal ni àməta ti Mʉwiz àcafəŋa wal gayaŋ na ga maday zal nahaŋ a do. 3 Nahkay mə̀səra, tamal zal ni àmət ndo, wal ni àda zal nahaŋ a ti wal ni àgra hala. Ay tamal zal ni àməta day ti Mʉwiz àɗəm wal ni esliki masləkana : tamal àza zal nahaŋ a ti àgray mesʉwehvu ndo. 4 Bəza ga mmawa, lekʉlʉm day nahkay. Kìgʉma akaba Yezu *Krist a akaɗa mis bəlaŋ ; nahkay ka ya ti Krist àmət ni ti kala lekʉlʉm day kə̀mətuma akaba naŋ a. Kə̀mətuma nahkay ti Mʉwiz àna Divi ya àbu məbəkiani a wakita gayaŋ ni bu ni àfəki ŋgasa ke kʉli va do : kìgʉma ndam ga maslaŋa nahaŋ a. Maslaŋa gani nani ti àŋgaba e kisim ba, naŋ Krist. Kìgʉma ndam gayaŋ a nahkay ti akəgrumi tʉwi sulumani ana Melefit. 5 Ka ya ti mə̀gəskabu Yezu faŋ ndo ni ti leli mə̀bu magray ere ye ti məɓəruv geli awayay ni. Zlam gani nani ti Mʉwiz àna Divi ya àbu məbəkiani a wakita gayaŋ ni bu ni àcafəŋa mis ga magrana, ay ka ya ti mə̀səra zlam nday nani zlam magudarani nahəma, màwayay magray zlam nday nani sawaŋ ; nahkay Divi ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni èzligiyu leli a magudar zlam vu. Zlam gani nani ya màgray ni ti agudar leli, azoru leli e kisim vu. 6 Ka sarta gani nani ti ahàr àɗəm mə̂ɗəbum Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni, mìgia akaɗa eviɗi gana. Ay nihi ti Melefit àhəŋga leli a, leli eviɗi gani va do, aɗaba leli akaɗa məmətani, Mʉwiz àna Divi nani àfəki ŋgasa ke leli va do. Nahkay ti leli màgray tʉwi àna Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ahaslani ni va do ; magray tʉwi ge Melefit ti akaɗa ga Məsuf gayaŋ ya awayay ni.

Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti tʉwi gani mam ?

7 Nahkay ti, leli məɗəm mam ? *Divi ge Melefit ya tə̀bu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni ti zlam magudarani aw ? Aha ! Zlam magudarani do. Ay tamal Divi gani tə̀ləbi ti, akal nə̀sər zlam magudarani do. Àbu məbəkiani e Divi gani bu nahkay hi : « Zlam ge mis ègʉk eri ba.* » Ay tamal tə̀bəki nahkay ndo ni ti, ŋgay zlam ge mis egi eri ti akal nə̀sər do. 8 Ay àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu nahkay hi : « Zlam ge mis ègʉk eri ba. » Tə̀ɗəm nahkay ti nə̀ŋgəta eviɗ ga magudar zlam àna naŋ a, nahkay nìgia eviɗi ga zlam magudarana ; zlam ge mis gərgəri kay ègʉa eri a. Ay tamal Divi nani àləbi ti akal nàgudar zlam ndo daya. 9 Ahaslani ka ya ti nə̀sər Divi ya Mʉwiz àbəki ni faŋ ndo ni ti nu nə̀bu àna sifa zlam goro. Ay ka ya ti nə̀səra Divi gana ni ti nə̀njəki ka magudar zlam hʉya, nìgi eviɗi gani. 10 Nahkay nìgia akaɗa məmətani kè eri ge Melefit a ; Divi ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni ti, Melefit àwayay ti nə̂ŋgət sifa àna naŋ, ay ti nə̀ŋgət kisim àna naŋ sawaŋ. 11 Nahkay nàra nə̀səra Divi ya Mʉwiz àbəki na ti nə̀njəki ka magudar zlam, nìgia eviɗi gana, nàgosa ahàr goro a. Ègia akaɗa nàkaɗa ahàr goro àna Divi gani nana.

12 Nahkay ti pakama ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti zlam *njəlatani, Divi ya a huɗ gani bu ni day njəlata, sulumani, divi ge jiri. 13 Ègia nahkay ti zlam sulumani ni agray ti nu məmətani kè eri ge Melefit aw ? Aha ! Nahkay do. Nu məmətani kè eri ge Melefit ti azuhva zlam magudarani. Nàza zlam sulumani na, nàgudara zlam àna naŋ a ; nìgia eviɗi gana, nahkay nə̀məta àna naŋ a. Zlam gani àgravu ti mis tə̂sər zlam magudarani ti zlam magudarani eɗeɗiŋ, aɗaba nàzay Divi ge Melefit mək nàgudar zlam ya Melefit àɗəm e Divi gayaŋ ni bu tàgudar ba ni : nahkay magudar zlam gani àɓəlay do simiteni.

Mis ti ègia eviɗi ga zlam magudarana

14 Mə̀səra *Divi ge Melefit ni ti Mʉwiz àbəki àna njəɗa ga *Məsuf ge Melefit. Ay nu ti mis hihirikeni, njəɗa àfu bi : nahkay nìgia eviɗi ga zlam magudarana. 15 Ere ye ti nagray ni ti nə̀sər do. Ere ye ti nawayay magrani ni ti nàgray do. Ay nagray ti ere ye ti nàwayay do simiteni ni sawaŋ. 16 Ay tamal nagray ere ye ti nàwayay do ni ti, nə̀səra Divi ge Melefit ni zlam sulumani, nə̀gəskabá. 17 Nahkay nagudar zlam ti àna majalay ahàr goro do. Nagudar zlam ti aɗaba nìgia eviɗi ga zlam magudarana, nìsliki makaɗfəŋvana do. 18 Nə̀səra àna vu goro gedebeni ni ti nìsliki magray zlam sulumani koksah. Nahkay nisliki mawayay magray zlam sulumani tata, ay ti nìsliki magrani koksah. 19 Zlam sulumani ya nawayay nagray ni ti nàgray do. Ere ye ti nagray ni ti zlam magədavani ya ti nàwayay do ni sawaŋ. 20 Ere ye ti nagray ni ti ere ye ti nàwayay do ni. Tamal nahkay ti nə̀səra nagudar zlam ti àna majalay ahàr goro do. Nagudar zlam ti aɗaba vu goro gedebeni, nìgia eviɗi ga zlam magudarana palam.

21 Nə̀səra ere ye ti agravu ni nahkay hi : nawayay nagray zlam sulumani, ay ere ye ti nisliki magrani ni ti zlam magədavani ciliŋ. 22 A majalay ahàr goro bu ni ti Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti zlam sulumani, àɓəlafu. 23 Ay nə̀səra vu goro gedebeni ; àrakaboru akaba majalay ahàr goro sulumani ni do. Nahkay ti nìsliki magray ere ye ti nə̀ɗəm sulumani, àɓəlafu ni koksah. Vu goro ni gedebeni nahkay ti nìgia eviɗi ga zlam magudarana. 24 Nasay cicihi timey ! Ere ye ti vu goro gedebeni ni awayay ni ti amazoru nu e kisim vu timey. Way esliki mahəŋgay nu way ? 25 Ahəŋgay nu ti Melefit. Ahəŋgay nu ti àna tʉwi ga Bay geli Yezu *Krist ! Nəgri sʉsi dal-dal !

Nahkay nu ti, a majalay ahàr goro bu ni ti Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni zlam sulumani, nə̀gəskabá. Ay àna vu goro gedebeni ni ti nagudar zlam ciliŋ, nìgia eviɗi gana.

8

Melefit avi sifa ana leli àna Məsuf gayaŋ

1 Nahkay zla nahəma, ndam ya ti nday akaba Yezu *Krist akaɗa mis bəlaŋ ni ti Melefit aməgəs tay àna seriya ɗay-ɗay va do simiteni. 2 *Məsuf ge Melefit ti naŋ njəɗa-njəɗani, avu sifa aɗaba nu akaba Yezu Krist akaɗa mis bəlaŋ. Azuhva njəɗa ga Məsuf nani ti nu eviɗi ga zlam magudarani va do, anəmət va do daya. 3 *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni àbi àna njəɗa ga magray zlam gani nani bi, aɗaba vu ge mis ti gedebeni àsaɓay, nahkay mìsliki magray zlam ya ti Mʉwiz àɗəm grum ni do. Ay Melefit àslərbiyu Wur gayaŋ gayaŋani azuhva zlam magudarani geli : leli mis hihirikeni ti gedebeni, magudar zlam, ay vu ga Wur ni gedebeni akaɗa ge mis ni, nahkay Melefit àwəl naŋ àna seriya a kəla ge mis vu azuhva zlam magudarani gatay ni. 4 Melefit àgray nahkay ti, awayay ti mîgi ndam jireni kè eri gayaŋ, ere ya magudar ni mə̂ləbi simiteni, akaɗa ya àɗəm e Divi gayaŋ ya Mʉwiz àbəki ni bu ni. Ay migi nahkay ti àna vu geli gedebeni ni do ; migi ti àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani. 5 Ndam ya ti tagray zlam ya ti vu gatay gedebeni awayay ni ti təjalaki ahàr ka zlam ya ti məɓəruv gatay awayay ni. Ay ndam ya ti tagray zlam ga Məsuf Njəlatani ya awayay ni ti təjalaki ahàr ka zlam ya ti Məsuf awayay ni. 6 Tamal mis ajalaki ahàr ka zlam ya ti məɓəruv gayaŋ awayay ni ti aməmət. Ay tamal mis ajalaki ahàr ka zlam ya ti Məsuf Njəlatani awayay ni ti Melefit aməvi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni, amagray ti araŋa àhəli ahàr va do daya. 7 Ndam ya ti təjalaki ahàr ka zlam ya ti məɓəruv gatay awayay ni ti nday ndam ezir ge Melefit, aɗaba tə̀gəskabu Divi ge Melefit do. Ku təɗəm təgəskabu nəŋgu ni tìsliki məgəskabani do simiteni. 8 Ndam ya ti tagray ere ye ti məɓəruv gatay awayay ni ti tìsliki magray zlam ya ti Melefit awayay ni do simiteni.

9 Ay lekʉlʉm ti kə̀grum nahkay do : kə̀grum ere ye ti məɓəruv gekʉli awayay ni do. Kəgrum ti ere ye ti Məsuf Njəlatani awayay ni sawaŋ. Kəgrum nahkay ti aɗaba Məsuf ge Melefit àniviyu ana kʉli. Maslaŋa ya ti Məsuf ge Krist àniviyu bi ni ti naŋ mis ge Krist do. 10 Ku tamal vu gekʉli gedebeni ni aməmət aɗaba zlam magudarani nəŋgu ni, tamal Krist naŋ àbu akaba kʉli ti Məsuf gayaŋ ya àniviyu ana kʉli ni aməvi sifa ana kʉli. Aməvi ana kʉli ti aɗaba kìgʉma ndam jireni kè eri ge Melefit a. 11 Ka ya ti Yezu Krist àmət ni ti Bay Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba. Nahkay tamal Məsuf gayaŋ àniviyu ana kʉli eɗeɗiŋ ti, mə̀səra amahəŋgaraba kʉli e kisim ba bilegena. Amahəŋgaraba kʉli e kisim ba ti àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ ya ti àniviyu ana kʉli ni.

12 Nahkay zla nahəma, bəza ga mmawa, ahàr àɗəm məgrum ere ye ti Melefit awayay ni, mə̀grum ere ye ti məɓəruv geli awayay ni ba. 13 Aɗaba tamal kəgrum ere ye ti məɓəruv gekʉli awayay ni ti akəmətum eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni. Ay tamal àna njəɗa ga Məsuf ge Melefit kə̀mbrəŋuma zlam ya ti məɓəruv gekʉli awayay na ferera ti sifa gekʉli amandav ɗay-ɗay do. 14 Ndam ya ti tə̀bu taɗəbay divi ga Məsuf ge Melefit ya aɗəfiki ana tay ni ti nday ɗek bəza ge Melefit. 15 Melefit àvia Məsuf gayaŋ ana kʉli a àndava. Məsuf gani nani ti, àgray ti aŋgwaz àwər kʉli va do, aɗaba lekʉlʉm eviɗi va do. Məsuf gani nani ti agray ti kîgʉm bəza ge Melefit. Àna Məsuf gani nani ti mazalay Melefit : « Baba, nak Bəŋ geli. » 16 Àna njəɗa ga Məsuf gani nani ti leli mə̀səra a majalay ahàr geli ba, leli bəza ge Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni. 17 Tamal leli bəza ge Melefit ti mə̀səra Melefit aməgri zlam sulumani ya ti àɗəm aməgri ana bəza gayaŋ ni ana leli. Aməgri ana Krist, nahkay aməgri ana leli daya. Aməgri ana leli ti aɗaba leli mə̀bu macakakabu daliya akaba Krist. Krist àcaka daliya ti ègia gəɗakana : nahkay Melefit awayay ti leli day mîgi gəɗákani akaɗa ge Krist ya àcakay daliya, ègi gəɗakani ni.

Bəza ge Melefit etigi gəɗákani akaɗa ge Krist ni

18 Nə̀səra daliya geli ya ti macakay nihi ni ti èsli araŋa do, aɗaba Melefit aməɗəfiki zlam sulumani ana leli. Zlam sulumani nani ti àtam zlam sulumani ndahaŋ ni ɗek, nahkay amajalaki ahàr ka daliya hini ɗay-ɗay va do. 19 Zlam ya ti Melefit àgraya ni ɗek tə̀bu tahətay, tawayay dal-dal ti Melefit mâŋgazli bəza gayaŋ ana tay, ti tîpi. 20 Melefit àgray ti zlam ya àgraya ni ɗek tîgi zlam masakani hayaŋ. Zlam nday nani tìgi nahkay ti àna ahàr gatay gatayani do. Melefit àgray nahkay ti, àsəra aməmbrəŋ zlam ya ti àgraya ni nahkay do. 21 Nihi ti zlam ya ti Melefit àgraya ni ɗek si tizi kwa. Ay a vaɗ nahaŋ Melefit amagray ti tìzi va do. Ka fat gani nani ti zlam nday nani ɗek etigi zlam gəɗákani akaɗa ga bəza ge Melefit etigi gəɗákani ni. 22 Mə̀səra ku kani zlam ya ti Melefit àgraya tay a ni ɗek tə̀bu tahətay, tinjiɗey, təcakay daliya akaɗa ga wal ya ti awayay ewi wur ni. 23 Tinjiɗey ti zlam ndahaŋ ya ti Melefit àgraya tay a ni ciliŋ do, leli day mə̀bu minjiɗey. Melefit àvia Məsuf gayaŋ ana leli a, nahkay mə̀səra naŋ aməɗəm leli bəza gayaŋ. Minjiɗey ti aɗaba mə̀bu mahətay vaɗ gani nani. Ka fat gani nani ti Melefit aməvi njəɗa ana vu geli gedebeni ni. 24 Melefit àhəŋga leli a, ay nihi ti mìpi faŋ do. Nahkay mə̀bu mahətay vaɗ gani nani. Tamal mìpia ere ye ti mahətay na ti màhətay va do. Maslaŋa ya ti èpia zlam a mək ahətay keti ni ti way ? 25 Ègia mìpi ere ye ti mahətay ni faŋ ndo ni ti meɓesey, mahətay.

26 Nahkay *Məsuf ge Melefit day ajənaki leli, aɗaba njəɗa geli àbi. Mahəŋgalay Melefit ahəmamam ti mə̀sər do. Ay Məsuf ge Melefit ahəŋgali Melefit ana leli a kəla geli vu. Ahəŋgalay Melefit àna njiɗey ; pakama gayaŋ ya aɗəmaya ni ti mis hihirikeni èsliki məɗəmani do. 27 Ay Melefit ti àsəra ere ye ti àniviyu ana leli a məɓəruv bu na, àsəra ere ye ti Məsuf gayaŋ àɗəm na daya. Aɗaba Məsuf ni ahəŋgali Melefit ana ndam gayaŋ akaɗa ge Melefit ya ti awayay ni.

28 Mə̀səra Melefit ti aslamalikabu zlam ɗek ana ndam gayaŋ ya tawayay naŋ ni ga məgri zlam sulumani ana tay. Nday gani ti àzalay tay akaɗa gayaŋ ya àwayay ni. 29 Nahkay ndam ya ti Melefit àdaba tay ahaslana ni ti àɗəm amagray ti tîgi akaɗa ga Wur gayaŋ ni. Aɗaba awayay ti Wur gayaŋ ni mîgi gəɗakani ge mis ndahaŋ dal-dalani ya ti tìgia bəza ga məŋana ni. 30 Ndam ya ti àɗəmki ma ka tay nahkay ni ti àzala tay a daya. Ndam ya ti àzala tay a ni ti àɗəm nday ndam jireni kè eri gayaŋ. Nday ya ti àɗəm nday ndam jireni ni ti àɗəm atəhuriyu a məlaŋ gayaŋ maslaɗani vu daya.

Melefit awayay leli ga kaŋgay-kaŋgayani

31 Ègia nahkay ti leli məɗəm nihi ti mam ? Tamal Melefit naŋ àbu akaba leli ti, way esliki ke leli way ? 32 Melefit àhəŋgay wur ga huɗ gayaŋ ndo, àslərbiyu naŋ ti tâkaɗ naŋ a kəla geli vu ɗek. Àgra nahkay ti aməgrikivu zlam ɗek ana leli ga sulum do waw ? 33 Melefit àdaba leli a nahkay ti way esliki macalki leli ka zlam magudarani way ? Bay ya ti àɗəm leli ndam jireni ni ti Melefit. 34 Ègia nahkay ti way esliki məgəs leli àna seriya way ? Yezu *Krist ti àmət azuhva leli. Ay ti àmət ciliŋ do, àŋgaba e kisim ba daya, naŋ àbiyu manjəhaɗani kà ahar ga ɗaf ge Melefit ka məlaŋ ga gəɗakani, ahəŋgali Melefit ana leli. 35 Krist ti awayay leli dal-dal. Nahkay ti way esliki macafəŋa naŋ ga mawayay leli a way ? Ku tamal macakay daliya, aŋgwaz awər leli dal-dal, mis təgri daliya ana leli aɗaba leli ndam ge Krist, zlam məzumani àfəŋ kè leli bi, leli àna mahayma, zlam zləzlaɗani àca leli a, ahkay do ni takaɗ leli nəŋgu ni Krist ambrəŋ mawayay leli aw ? 36 Zlam nday nani ɗek ti akaɗa ma ya ti àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi ni :

« Bay Melefit, kəlavaɗ tawayay mabazl leli azuhva nak ;

tamənjaləŋ ana leli akaɗa ga zlam ga gənaw ya ti tabazl tay ni.* »

37 Ay ku tamal nahkay nəŋgu ni, mèyefiŋa kà tay àna njəɗa ge Krist, naŋ ya ti awayay leli na ; leli mə̀bu àna məmərani dal-dal. 38 Nə̀səra eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena, ere ye ti àcafəŋa Melefit ga mawayay leli a ti àbi : ku kisim, ku sifa, ku *məslər ge Melefit, ku gəɗákani weley weley do ɗek, ku zlam ya tə̀bu nihi ni, ku zlam ya tə̀biyu kama mba ni, ku gəɗákani ya təgur məlaŋ ya agavəla ni, 39 ku zlam njəɗa-njəɗani ya ti tə̀biyu agavəla driŋ ni, ku zlam njəɗa-njəɗani ya ti tə̀biyu driŋ a haɗ bu ni, ku mam mam do ya ti Melefit àgraya ni àcafəŋa Melefit ga mawayay leli a do. Mə̀səra Melefit awayay leli ti àna tʉwi ga Bay geli Yezu Krist ya ti àgri ana leli ni.

9

Ndam Izireyel

1 Nu mis ge *Krist, nàsəkaɗ malfaɗa do. Ma goro ya nawayay nəɗəm ni ti ma ge jiri : nə̀səra a məɓəruv goro ba, *Məsuf Njəlatani day àsəra ma goro ya nawayay nəɗəm ni ti ma ge jiri. 2 Ma gani nani ti nihi : nə̀bu nəjalay ahàr dal-dal, ɓəruv day awər nu kəlavaɗ, 3 aɗaba nawayay ndam jiba goro dal-dal ; nday ti bəza ga mmawa, aɗaba bəŋ ga bəŋ geli bəlaŋani akaba tay. Tamal ti Melefit etikwesl nu, edekaba nu ata Krist a ti nday tə̂ŋgət sifa ti, akal nawayay tamal agravu tata ni. 4 Nday ti bəza huɗ ge Izireyel. Melefit àdaba tay a ti tîgi bəza gayaŋ. Melefit àɗəfiki ana tay naŋ ti naŋ gəɗakani. Melefit *àwəlkabu ma gayaŋ akaba tay, àɗəfiki *Divi gayaŋ ana tay. Àɗəfiki ana tay ahəmamam tahəŋgalay naŋ ni akaba àhi ana tay ahkado : « Aməvi zlam sulumani ana kʉli. » 5 Nday ti bəza huɗ ga Abraham. Ka ya ti tìwi Krist ni ti tìwi naŋ a jiba gatay bu. Krist ti naŋ gəɗakani àtam zlam ɗek, naŋ Melefit, məzləbum naŋ ga kaŋgay-kaŋgayani. Aya nahkay.

6 Ŋgay zlam ya ti Melefit àɗəm amagray ni àgravu do ni ti nə̀ɗəm ndo. Aɗaba bəza huɗ ge Izireyel ɗek ti nday ndam *Izireyel ya ti Melefit àdaba ni do. 7 Bəza huɗ ga Abraham ɗek ti bəza ge Melefit ya àdaba tay a ni do. Aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu, Melefit àhi ana Abraham : « Akəŋgət bəza huɗ gayak ti àna Izak.* » 8 Melefit àɗəm nahkay ti aɗaba bəza ya tiwi tay ɗek ti bəza ge Melefit do. Bəza ge Melefit ti nday ya ti Melefit àɗəm etigi bəza gayaŋ ni ciliŋ. 9 Zlam ya ti Melefit àhi ana Abraham anəgruk ni ti nihi : « Sarta ya ti nə̀ɗəm ni eminjia ti anaŋga. Ka sarta gani nani ti Sara emiwi wur zalani.† »

10 Àgravu ti nani ciliŋ do. Rebeka ti wal ga bəŋ ga bəŋ geli Izak. A vaɗ nahaŋ àzay huɗ ga bəza mara. 11 Ka sarta ya ti tìweya tay a faŋ ndo ni ti tàgudar araŋa ndo, tàgray zlam sulumani ndo daya. Ay ku tamal nahkay nəŋgu ni, Melefit àdaba biliŋ e kiɗiŋ gatay ba àndava akaɗa gayaŋ ya ti awayay na. 12 Wur ya ti Melefit àdəkiba naŋ a ni ti, aɗaba tʉwi ga wur ya àgray ni do ; Melefit àdaba naŋ a nahkay. Melefit àhi ana Rebeka ahkado : « Wur ya ti amadaya enjia ni ti aməgri tʉwi ana naŋ ya ti amadaya kələŋ a ni.‡ » 13 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Zekʉp ti, nàwaya naŋ a ; Eseyʉ ti, nàwayay naŋ ndo.§ »

14 Ègia nahkay ti leli məɗəm mam ? Zlam ge Melefit ya àgray ni ti zlam magədavani aw ? Aha, zlam magədavani do ! 15 A vaɗ nahaŋ Melefit àhi ana Mʉwiz nahkay hi : « Nəgri sulum ti ana maslaŋa ya ti nawayay ni ciliŋ ; asu cicihi ti maslaŋa ya ti nawayay ni ciliŋ.* » 16 Nahkay tamal Melefit adaba mis a ti adaba zlam gayaŋ a ; do ni ti aɗaba maslaŋa gani nani awayay ti Melefit mâdaba naŋ a do, ahkay do ni azuhva tʉwi ga maslaŋa nani ya àgray ni do. Melefit adaba mis a ti aɗaba maslaŋa gani nani asi cicihi palam. 17 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu, Melefit àhi ana bay *Faroŋ nahkay hi : « Nə̀daba kur a, nak bay ti nawayay nəɗəfiki njəɗa goro ana mis àna nak, ti mis ga duniya ɗek tə̂sər nu Melefit.† » 18 Nahkay ti tamal Melefit aɗəm : « Maslaŋa hini mə̂su cicihi » ti, maslaŋa gani asi cicihi eɗeɗiŋ. Ay tamal Melefit aɗəm : « Maslaŋa hini ècʉki slimi ba » ti, maslaŋa gani nani èciiki slimi do eɗeɗiŋ.

Melefit ti agray zlam akaɗa gayaŋ ya awayay ni

19 Ègia nahkay ti akəhu ahkado : « Tamal nahkay ti Melefit àɗəm mis tagudar zlam ti kamam ? Maslaŋa ya ti àgray ere ye ti Melefit awayay ni do ni ti way ? » 20 Zləba goro ni, kəgrumkabá gejewi akaba Melefit a ti nak way ? Tamal mis àləmaya zlam a ti zlam nani esliki məhiani « Kə̀ləmaya nu a nahkay hi a kamam ? » tata aw ? 21 Maslaŋa ya aləm zlam ni àsəra ere ye ti agray àna eliɓisl gayaŋ na. Àna eliɓisl gani nani ti esliki mələmaya mandaray gərgəri a cʉ, bəlaŋ sulumani àtam nahaŋ ni.

22 Tamal Melefit agray akaɗa ga maslaŋa ya ti aləm zlam ni ti mam gani acay kur mam ? Naŋ ti awayay mis tə̂sər njəɗa gayaŋ akaba ahəmamam azum ɓəruv ni ; ku tamal nahkay nəŋgu ni mis ya ti akal azumki ɓəruv ka tay, a vaɗ nahaŋ etizi ni ti naŋ àbu eɓesi ana tay dal-dal. 23 Melefit agray nahkay ti, awayay ti mis tə̂sər naŋ Bay njəɗa-njəɗani dal-dal, agri sulum ana mis. Nahkay mis ndahaŋ təsi cicihi, àɗəm amagray ti tânjəhaɗ akaba naŋ a məlaŋ gayaŋ sulumani bu. 24 Leli day mə̀kibu ka tay : Melefit àdaba leli e kiɗiŋ ga ndam *Zʉde ba, àdaba leli e kiɗiŋ ga nday ya ti nday ndam Zʉde do ni ba daya. 25 Nahkay bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit Oze àɗəm ahaslani nahkay hi :

« Melefit àɗəm : “Nday ya ti nday ndam goro do ni ti

anədaba tay a, anəɗəm nday ndam goro.

Ndam ya ti ahaslani nàwayay tay do ni ti anawayay tay.” ‡

26 Ahaslani ti Melefit àhi ana tay : “Lekʉlʉm ndam goro do.”

Ay a vaɗ nahaŋ ti atəhi ana tay :

“Lekʉlʉm bəza ge Melefit Bay ga sifa ni.”§ »

27 Izayi bay mahəŋgaray pakama ge Melefit ni day àɗəmkia ma ka ndam *Izireyel a. Àzlah, àɗəm : « Melefit àɗəm : “Ku tamal ndam Izireyel tàwuɗa, nday dal-dal akaɗa wiyaŋ ga zalaka nəŋgu ni, anahəŋgay mis ɓal e kiɗiŋ gatay bu ciliŋ. 28 Bay Melefit amagray ere ye ti àɗəm amagray ka haɗ ni ɗek. Aməpəs do, ara agray weceweci.” * » 29 Izayi àɗəm keti :

« Bay Melefit Njəɗa-njəɗani àvia bəza huɗ ana leli a.

Tamal àvi bəza huɗ ana leli ndo ni ti

akal mìgia ahàr akaɗa ga ndam *Sodom ya Melefit èziŋ tay ɗek na,

akal mìgia ahàr akaɗa ga ndam *Gomor na daya. † »

Ndam məfəki ahàr ka Yezu Krist ti nday ndam jireni kè eri ge Melefit

30 Ègia nahkay ti leli məɗəm mam ? Nday ya ti nday ndam *Zʉde do ni tàɗəbay divi ge migi ndam jireni kè eri ge Melefit ndo. Ay ku tamal nahkay nəŋgu ni tə̀fəkia ahàr ke Yezu a, nahkay Melefit àɗəm nday ndam jireni kè eri gayaŋ. 31 Ay ndam *Izireyel ti ni tawayay tîgi ndam jireni kè eri ge Melefit àna maɗəbay *Divi ya ti àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz bu ni. Ay nahkay ti tìsliki migi ndam jireni kè eri ge Melefit ndo. 32 Tìsliki ndo ni ti kamam ? Aɗaba tàwayay migi ndam jireni ti àna məfəki ahàr ke Melefit do. Tàwayay migi ndam jireni ti àna tʉwi gatay ya tagray ni. Gatay ya tàgray nahkay ni ti tìjia asak àna akur ya azəgaɗ mis na : 33 akur gani nani ti *Krist. Melefit àɗəmkia ma a Wakita gayaŋ ba nahkay hi a :

« Cʉm day ! Nafəkaɗ akur ga mazəgaɗ mis a kəsa *Siyoŋ bu.

Akur gani nani ti mis etiji asak àna naŋ.

Maslaŋa ya àfəkia ahàr a ni ti atəbəki mimili ɗay-ɗay do.‡ »

10

1 Bəza ga mmawa, nahəŋgalay Melefit dal-dal, nawayay ti ndam *Zʉde târa afa ge Melefit a ti mâhəŋgay tay. Nawayay dal-dal ti ere gani mâgravu. 2 Nə̀səra nday ti tawayay maɗəbay Melefit àna njəɗa gatay ɗek, ay ti tə̀sər divi gani do. 3 Mis tigi ndam jireni kè eri ge Melefit ahəmamam ti tə̀sər do. Nahkay taɗəbay divi gatay nahaŋ. Tagray nahkay ti, tə̀mbrəŋa Divi ge Melefit ya àvi ana mis ti tîgi ndam jireni àna naŋ na. 4 Ere ye ti Melefit àwayay magrani àna Divi gayaŋ ya Mʉwiz àbəki ni ti *Krist àgra àndava. Ndam ya ti tigi ndam jireni kè eri ge Melefit ni ti, nday ya ti təfəki ahàr ke Krist ni. Nday ɗek etigi ndam jireni.

Melefit ti Bay mahəŋgay mis ɗek

5 Ahaslani ti Mʉwiz àɗəmkia ma àki ke *Divi ya tə̀bu məbəkiani a wakita gayaŋ bu na. Ere ye ti àɗəm ni ti aɗafaki ahəmamam mis tîgi ndam jireni kè eri ge Melefit àna Divi gani nani mam : « Maslaŋa ya ti àgəskabá ere ye ti àbu məbəkiani a wakita hini bu na mək agray zlam gani nani ɗek nahəma, Melefit aməvi sifa azuhva nani.* » 6 Ay àki ke migi mis jireni kè eri ge Melefit àna məfəki ahàr ti tə̀ɗəm nahkay hi : « Ŋgay way aməcəloru e melefit vu way ti kə̀hi ana ahàr ba.† » Tamal kə̀hi ana ahàr nahkay ti kawayay ti Krist mâsləkabiya e melefit ba, ay ti àsləkabiya àndava. 7 Tə̀ɗəm keti : « Ŋgay way amoru afa ga ndam eviɗ way ti kə̀hi ana ahàr ba. » Tamal kəhi ana ahàr nahkay ti kawayay ti Krist mâŋgaya e eviɗ ba, ay ti àŋgaya àndava. 8 Ay ere ye ti tə̀ɗəm ni ti mam ? Tə̀ɗəm nahkay hi : « Pakama ge Melefit ti driŋ driŋ akaba nak do. Naŋ a ma gayak bu, naŋ a məɓəruv gayak bu daya. » Pakama gani nani ti pakama ga məfəki ahàr ke Krist ya ti leli məɗəmoru ni. 9 Pakama gani nahkay hi : Tamal nak nakani kəɗəm àna ma gayak kè eri ge mis Yezu ti naŋ Bay gəɗakani, tamal kə̀gəskabá a məɓəruv gayak ba Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba ti, Melefit amahəŋgay kur. 10 Tamal mis afəki ahàr ke Krist àna məɓəruv bəlaŋ ti, Melefit aɗəm maslaŋa gani nani mis jireni kè eri gayaŋ. Tamal mis aɗəm àna ma gayaŋ kè eri ge mis Yezu ti naŋ Bay gəɗakani ti, Melefit amahəŋgay maslaŋa nani. 11 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Ku way way do àfəkia ahàr a ti atəbəki mimili ɗay-ɗay do.‡ » 12 Nahkay ndam *Zʉde ti nday gərgəri akaba ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni do. Nday ɗek Bay gatay bəlaŋ, avi zlam sulumani kay ana ndam ya ti tahəŋgalay naŋ ni ɗek. 13 Aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Ku way way do ahəŋgalay Bay geli àna məɓəruv bəlaŋ ti Melefit amahəŋgay naŋ.§ »

14 Ay tamal tə̀fəki ahàr ndo ni ti tahəŋgalay naŋ ahəmamam ? Tamal tìci ma gayaŋ ndo ni ti təfəki ahàr ahəmamam ? Tamal mis tə̀hi ma gani ana tay ndo ni ti tici ahəmamam ? 15 Tamal Melefit àslər ndam məhi ma gani ana mis ndo ni ti ndamam təɗəm ma gani mam ? Nahkay àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu : « Maslaŋa ya ti ara afa ge mis ga məhi Ma Mʉweni Sulumani ana tay a ni ti təgəskabu naŋ àna məmərani dal-dal.* » 16 Ay Ma Mʉweni Sulumani gani ti, tə̀gəskabu ti mis ɗek do. Izayi bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni àɗəm : « Bay Melefit goro, ma geli ya ti mə̀ɗəm ni ti way àgəskabá way ? » † 17 Nahkay tamal maslaŋa àfəkia ahàr ka Yezu a ti, aɗaba ècia ma palam. Ma ya ti èci ni ti ma àki ke Krist.

18 Ay ègia nahkay ti nəɗəm : Ndam *Izireyel tə̀bi slimi ana ma hini ndo aw ? Iy, tə̀bia slimi a, aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Ma gatay ya tə̀ɗəm ni ti tə̀ɗəmoru a məlaŋ vu ɗek.

Mis ga duniya ɗek tə̀bia slimi ana ma gana.‡ »

19 Nahkay ti nəɗəm keti : Ndam Izireyel tìcia ma ya tə̀bi slimi na waw ? Tàwayay miceni ndo. Aɗafaki enjenjeni ti ma ge Mʉwiz ya àhi ana tay ni. Àhi ana tay ahkado :

« Melefit àɗəm :

“Anəgri zlam sulumani ana ndam ya ti tìsli araŋa do, tə̀sər araŋa do ni,

ti lekʉlʉm kə̂grumləŋ solu ana tay, ti kə̂zumumki ɓəruv ka tay.” § »

20 Kələŋ gani Izayi àɗəm vay-vay :

« Melefit àɗəm : “Nàgray ti ndam ya ti tàɗəbay nu do ni tə̂du ahàr,

nahkay ti tə̀dua ahàr a.

Nàŋgazliva ana ndam ya ti tə̀jalaku ahàr do na.” * »

21 Ay àki ka ndam Izireyel ni ti ni Izayi àɗəm ma hini :

« Melefit àɗəm : “Kəlavaɗ nəhəlkaba ahar a,

nawayay ti ndam goro tâŋga afa goro a.

Ay ti tàwayay mici pakama goro do,

taɗəbay divi gatay nahaŋ zlam gatay.” † »

11

Melefit àmbrəŋ ndam Izireyel ndo

1 Ègia nahkay ti Melefit àmbrəŋa ndam *Izireyel, ndam gayaŋ na waw ? Aha, àmbrəŋ tay ndo ! Aɗaba nu day zal Izireyel, nu wur huɗ ga Abraham, ge dini ge Benjemeŋ. 2 Melefit àmbrəŋ ndam gayaŋ ya àdaba tay kwa ahaslani na ndo. Kə̀sərum ma ya ti àbu mə̀bəkiani a Wakita ge Melefit bu àki ka Eli ni do waw ? Ka ya ti aɗafaya ere ye ti ndam Izireyel tàgray na ti àhi ana Melefit nahkay hi : 3 « Bay goro ni, tàbazla ndam mahəŋgaray *pakama gayak a, tèmbeɗkaba məlaŋ meviyekukki zlam na ɗek, àgəjəni nu bəlaŋ, tawayay takaɗ nu daya.* » 4 Ay Melefit àhəŋgrifəŋ ti ahəmamam ? Àhi nahkay hi : « Nə̀daba mis zawalana dəbu adəskəla, nday ndam goro. Nday nani ti tàbəhaɗi mirdim ana Bal † ɗay-ɗay ndo. » 5 Ka sarta geli hini day Melefit àbu agray nahkay. Àdaba mis a ɓal e kiɗiŋ ge mis ndahaŋ ba. Àdaba tay a ti aɗaba awayay agri zlam sulumani ana tay zlam gayaŋ. 6 Àdaba tay ga sulum gayaŋ a ti aɗafaki àdaba tay a ti azuhva tʉwi gatay ya tàgray ni do. Tamal ti àdaba tay azuhva tʉwi gatay ya tàgray na ti, akal ere ye ti Melefit àgray ga sulum ni ti àgray ti ga sulum va do.

7 Nahkay ti ere ye ti ndam Izireyel taɗəbay ni ti tə̀ŋgət ndo : mis ndahaŋ ya ti Melefit àdaba tay a ni tə̀ŋgət. Nday ndahaŋ ya tə̀ŋgət ndo ni ti Melefit àgray ti tìciiki slimi ba. 8 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu nahkay hi :

« Melefit àgray ti tìsliki majalay ahàr ba,

nday akaɗa ndam ya ti tidiŋgezey àna ɗʉwir ni.

Àgray ti eri gatay ni èpi divi va ba,

slimi gatay ni day èci zlam va ba.

Ku kani day nday nahkay.‡ »

9 Devit day àɗəmkia ma ka tay a, àɗəm nahkay hi :

« Wuməri gatay ya tagray ni ti mə̂gəsa tay

akaɗa ga kəmbazl na ahkay do ni akaɗa ga zəva na,

mâzəgaɗ tay, Melefit mâtraɓ tay azuhva wuməri gani nani.

10 Eri gatay ni mə̂wəluf ti tîpi divi àna naŋ va ba.

Melefit mə̂fəki zlam məɗəsani ka tay,

mêheɓkia aləŋ ka tay a kəlavaɗ.§ »

11 Ègia ndam *Zʉde tìjia asak a, tə̀dəɗ ni ti tanjəhaɗkiviyu kaŋgay-kaŋgay hʉya waw ? Aha, tànjəhaɗkiviyu do. Nday gani tàgudara zlam a nahkay ti, Melefit awayay ahəŋgay mis ndahaŋ ya nday ndam Zʉde do ni, ti ndam Zʉde tîpi, tâwayay ti Melefit mâhəŋgay tay daya. 12 Ga ndam Zʉde ya tàgudar zlam ni ti Melefit àgria zlam sulumana ana ndam ga *duniya dal-dal àna naŋ a. Ga ndam Zʉde ya ti tìjikia ke divi a ni ti Melefit àgria zlam sulumana dal-dal ana nday ya ti nday ndam Zʉde do na àna naŋ a. Ay tamal ndam Zʉde ni ɗek tə̀ŋgəkia ke divi ge Melefit a ti Melefit amagray zlam sulumani dal-dal àtam ya ti àgray ni do waw ?

Ahəmamam Melefit ahəŋgay ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni

13 Ay nihi nəhi ma ti ana kʉli ɗek do ; nəhi ma ti ana kʉli ya ti lekʉlʉm ndam *Zʉde do ni ciliŋ. Nu zal asak ge Melefit ; Melefit àslər nu ga məhi ma gayaŋ ana mis ti àsləribiyu nu ti ana kʉli. Nahkay nə̀ɗəm tʉwi goro ya nagray ni ti tʉwi gəɗakani, 14 aɗaba nawayay tamal agravu tata ti ndam jiba goro day tâwayay zlam ya ti Melefit àgri ana mis ndahaŋ ni. Nahkay ti bi azuhva tʉwi goro ni ndam goro ndahaŋ atara afa ge Melefit a ti mâhəŋgay tay aw. 15 Ka ya ti Melefit àmbrəŋ ndam Zʉde hayaŋ ni ti, àgray ti mis ndahaŋ ya tə̀bu a duniya bu ni tîsliki marana afa gana ti mâhəŋgay tay. Ègia nahkay ti tamal ndam Zʉde ɗek tàŋga afa gana ti mâhəŋgay tay ti məɗəm ahəmamam ? Kala akaɗa tə̀məta mək tàŋgaba !

16 Tamal ma ga zlam ya ti təvi ana Melefit ni ge Melefit ti, zlam ni ɗek gayaŋ daya do waw ? Nahkay keti, tamal sliri ga məŋ ga zlam ge Melefit ti, ahar gani day ɗek gayaŋ do waw ? 17 Ndam Zʉde ti akaɗa məŋ ga zlam ya ti Melefit àjav ni ; nak ti ni akaɗa ahar ga məŋ ga zlam ya ti afət kwaŋa e gili ni. Melefit èkelkia ahar ga məŋ ga zlam gayaŋ ndahaŋ a, àzay kur mək àfəkiyu kur e kiɗiŋ ga ahar gani ndahaŋ ni bu, ti yam ga məŋ ga zlam ni mə̂rukvoru bilegeni. 18 Ègia nahkay ti kèyefiŋ kà ahar ga məŋ ga zlam ya ti Melefit èkelkia tay a ni ba. Keyefiŋ kà tay ti kamam ? Nak ya ti ahar ga zlam ya ti Melefit àfəkiyu kur ni ti, kə̀vi njəɗa ana sliri ga məŋ ga zlam ni ti nak do : sliri ga məŋ ga zlam ni avuk njəɗa ana nak sawaŋ.

19 Bi nak kəɗəm ahkado Melefit èkelkia ahar ga məŋ ga zlam na ga məfəkiyu kur do waw ? 20 Iy nahkay eɗeɗiŋ. Melefit èkelkia tay a ti aɗaba tə̀gəsiki ma gayaŋ do. Nak ti ni àfəkiyu kur aɗaba kə̀fəkia ahàr a palam. Nahkay ti kìji zlabay àna zlam gani nani ba, aŋgwaz mə̂wər kur sawaŋ. 21 Ahar ga məŋ ga zlam ya ti tàɓalkiaya ka məŋ gana ni tə̀si cicihi ana Melefit ndo. Nahkay day tamal nak kə̀mbrəŋa məfəki ahàr ke Melefit a ti nak day akəsi cicihi do. 22 Ahàr àɗəm kə̂sər Melefit ti agri sulum ana mis, atraɓ mis daya. Ndam ya ti tàgudara zlam a ni ti atraɓ tay ; nak ti ni àgruka sulum gayaŋ a. Ay ahàr àɗəm kə̂sər kəlavaɗ naŋ àbu agruk zlam ga sulum gayaŋ. Tamal kànjəhaɗ nahkay do ni ti emekelkia kur a daya. 23 Nday ndahaŋ ya ti Melefit èkelkia tay a ni ti, tamal tàmbatkaba majalay ahàr gatay a, tə̀gəsikia ma ti amahəŋgarkiyu tay ka məŋ gani. Aɗaba Melefit ti njəɗa-njəɗani, esliki magrani nahkay tata. 24 Nak ti kàɓalkiaya ka məŋ ga zlam ya ti àfətaya e gili a ni, ay Melefit àzay kur mək àfəkiyu kur dəgar ka məŋ ga zlam ya ti kàɓalkiaya ndo ni. Àgra nahkay ti esliki mazay ahar ga zlam ya ti èkelkia ka məŋ gana ni mək ahəŋgarkiyu koksah aw ? Esliki mahəŋgarkiyani !

Melefit amahəŋgay jiba ga ndam Zʉde

25 Bəza ga mmawa, ma nahaŋ àbu Melefit àŋgaha : nihi ti nawayay ti kə̂sərum ma gani nani, aɗaba nawayay ti kə̀humi ana ahàr lekʉlʉm ndam məsər zlam ba. Ma gani nihi : mis ndahaŋ e kiɗiŋ ga ndam *Izireyel bu atəgəskabu ma ge Melefit faŋ do, si ka sarta ya ti nday ya ti nday ndam *Zʉde do, Melefit àdaba tay a ni atəfəkia ahàr ke Melefit a ɗek kwa. 26 Nahkay day kwa ti Melefit amahəŋgay jiba ge Izireyel ɗek. Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi, Melefit àɗəm :

« Bay mahəŋgay mis emicikbiyu ti a *Siyoŋ ;

aməmbərfəŋa zlam magudarana ga bəza huɗ ge Zekʉp na kà tay a.

27 Pakama goro ya ti anəwəlkabu akaba gatay ni ti nahkay :

ka sarta gani nani ti anəmbərfəŋa zlam magudarana gatay na kà tay a.* »

28 Ndam Izireyel tə̀gəskabu *Ma Mʉweni Sulumani ndo, nahkay ti tìgia ndam ezir ge Melefit a. Tìgi ndam ezir ge Melefit ti azuhva kʉli, aɗaba kə̀ŋgətuma zlam sulumana àna naŋ a. Ay ahaslani ti Melefit àdaba ndam Izireyel a, nahkay ti awayay tay azuhva ata bəŋ gatay. 29 Mə̀səra, tamal Melefit àzala mis a, àvia zlam sulumana ti àmbat ahàr ɗay-ɗay do. 30 Ahaslani ti lekʉlʉm kə̀gəsumkabu ma ge Melefit ndo, ay nihi ti kə̀sumia cicihi a. Kə̀sumi cicihi ti aɗaba ndam Izireyel tə̀mbrəŋa məgəskabu ma gayaŋ a. 31 Ndam Izireyel day nahkay : tə̀mbrəŋa məgəskabu ma ge Melefit a, mək lekʉlʉm kə̀sumi cicihi. Melefit àgray nahkay ti, awayay ti nday day tə̂si cicihi. 32 Nahkay ti mis ɗek tə̀mbrəŋa məgəsiki ma ana Melefit a, mək Melefit àgray ti tânjəhaɗ nahkay, aɗaba awayay ti mis ɗek tə̂si cicihi.

Mə̂zləbum Melefit !

33 *Sulum ge Melefit ya agri ana mis ni ti àndav ɗay-ɗay do. Majalay ahàr gayaŋ akaba məsər zlam gayaŋ àndav ɗay-ɗay do daya. Way àsəra ere ye ti àɗəm agray na way ? Way esliki moroni àna divi gayaŋ ya ti akoru àna naŋ ni way ?

34 Majalay ahàr ga Bay Melefit ti way àsəra way ?

Way àvia sawari a ana Melefit a ɗay-ɗay way ? †

35 Way duwa gayaŋ àfəŋ kè Melefit, awayay ti Melefit mə̂pəli way ? ‡

36 Maslaŋa gani àbi, aɗaba àgraya zlam a ɗek ti Melefit, zlam ya àgraya ni ɗek tə̀bu ti azuhva naŋ, àgriaya ti ana ahàr gayaŋ gayaŋani. Mis ɗek tâzləbay naŋ ga kaŋgay-kaŋgayani ti. Aya nahkay !

12

Manjəhaɗ mʉweni ga ndam ge Melefit

1 Bəza ga mmawa, leli mə̀sia cicihi ana Melefit a, mək àgria sulum gayaŋ ana leli a ti, nə̀hia ma gana ana kʉli a àndava. Ègia nahkay ti nahəŋgalay kʉli, nawayay ti kə̂vumi ahàr gekʉli ɗek ana Melefit, akaɗa ya ti təvi zlam ana Melefit ahaslani mək tisliŋi ni. Ay lekʉlʉm ti tìsliŋ kʉli do : lekʉlʉm kə̀bum àna sifa, lekʉlʉm ndam *njəlatani ge Melefit, lekʉlʉm kə̀ɓəlumfəŋ kè Melefit. Tamal kəvumi ahàr gekʉli ɗek ana Melefit ti, kə̀bum kəzləbum Melefit àna divi gani. 2 Nawayay ti kə̀ɗəbum divi ga ndam ga *duniya ba. Mbrəŋum ti Melefit mə̂mbatikaba majalay ahàr ana kʉli a, mə̂vi majalay ahàr nahaŋ ana kʉli. Nahkay ti akəsərum zlam ya ti Melefit awayay ni : zlam sulumani, zlam maɓəlani, zlam lalani, araŋa àhəcakivu do.

3 Melefit àgrua sulum gayaŋ a, àgray ti nîgi zal asak ga Yezu. Nahkay ti nəhi ana ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu èji zlabay ba, àhi ana ahàr manjəhaɗ gayaŋ gəɗakani àtam ya Melefit àvi ni ba. Ay ti ahàr àɗəm mâjalay ahàr sulumani àki ka manjəhaɗ gayaŋ sawaŋ, akaɗa ya Melefit àvi manjəhaɗ gərgəri ana ndam ya təfəki ahàr ni. 4 Mə̀səra mis lu vu bəlaŋ, ay ti zlam ndahaŋ kay tə̀fəŋ kà vu ni. Zlam nday nani ya tə̀fəŋ kà vu ni ti ku weley weley do naŋ àbu àna tʉwi gayaŋ tusa. 5 Leli day nahkay : leli kay, ay leli ɗek məfəki ahàr ke *Krist ti, mìgia vu a bəlaŋ. Ku way way do àfəŋ kà vu ni, ay ti vu ni gayaŋ ciliŋ do, geli ɗek. 6 Melefit àvia njəɗa ga magray tʉwi gərgərana ana leli àna sulum gayaŋ a ; nahkay ti ahàr àɗəm ku way way do mâgray tʉwi ni akaɗa ga *sulum ge Melefit ya àgri ni. Tamal Melefit àvia njəɗa gayaŋ ana mis ga məhəŋgri ma gayaŋ ana mis a nahəma, maslaŋa gani mâhəŋgaraya akaɗa ge Melefit ya àvi njəɗa gani na. 7 Maslaŋa ya ti Melefit àvia njəɗa ga məjənaki mis a ni ti, maslaŋa gani nani mə̂jənaki mis. Maslaŋa ya ti Melefit àvia njəɗa ga macahi zlam ana mis a ni ti, maslaŋa gani nani mâcahi zlam ana mis. 8 Maslaŋa ya ti Melefit àvia njəɗa ga məvi njəɗa ana mis a ni ti, maslaŋa gani nani mə̂vi njəɗa ana mis. Maslaŋa ya ti Melefit àvia njəɗa ge midi zlam gayaŋ ana mis a ni ti, mêdey àna huɗ bəlaŋ. Maslaŋa ya ti Melefit àvia njəɗa ga mədi kama ana mis a ni ti, maslaŋa gani nani mâgray tʉwi gani, àmbrəŋ ba. Maslaŋa ya ti Melefit àvia njəɗa ga məgri sulum ana ndam ya tasay cicihi na ti, mə̂gri ana tay àna məmərani.

9 Ahàr àɗəm kâwayumvu ge jiri ge jireni kwa. Cuhwumfəŋa kà zlam magudarana. Grum tʉwi sulumani kəlavaɗ. 10 Wayum ndam ge Krist ndahaŋ ni lala, wayum tay aɗaba lekʉlʉm kà məŋ gekʉli. Ku way way do mə̂həŋgrioru ahàr a haɗ ana maslaŋa nahaŋ, mâzay njəɗa gayaŋ mâtam maslaŋa nahaŋ ni àna məhəŋgrioru ahàr a haɗ. 11 Grum tʉwi àna njəɗa gekʉli ɗek, kə̀grum masəfa ba. Grumi tʉwi ana Bay geli àna huɗ bəlaŋ, kə̀mbrəŋum ba. 12 Kə̀səruma Melefit aməvi ere ye ti àɗəm aməvi ana kʉli ni, nahkay ti mərumvu. Tamal kacakum daliya ti zum njəɗa gekʉli, ɓesʉm. Həŋgalum Melefit kəlavaɗ, kə̀mbrəŋum ba. 13 Tamal zlam àhəci ndam njəlatani ge Melefit ti jənumki tay. Zum njəɗa gekʉli ga məgəskabu ndam ya tara afa gekʉli a ni.

14 Tamal mis təgri daliya ana kʉli ti həŋgalum Melefit ti mə̂gri sulum gayaŋ ana tay. Kètikweslʉm tay ba, həŋgalum Melefit ti mə̂gri sulum gayaŋ ana tay sawaŋ. 15 Mərumvu akaba ndam ya ti təmərvu ni, tʉwʉm akaba ndam ya ti titʉwi ni. 16 Ma gekʉli mârakaboru. Kə̀zum ahàr gekʉli akaɗa lekʉlʉm gəɗákani ba. Ku tamal təvi tʉwi gʉziteni ana kʉli nəŋgu ni, grum. Ŋgay lekʉlʉm ndam məsər zlam ti kə̀humi ana ahàr ba.

17 Ku way way do tamal àgudaria zlam ana kʉli a ti kə̀həŋgrumivu ba : jalumki ahàr ka magray zlam sulumani kè meleher ge mis ɗek sawaŋ. 18 Lekʉlʉm ti, tamal agravu ti, njəhaɗum akaba ku way way do àna sulumani. 19 Bəza ga mmawa, nawayay kʉli : tamal mis àgudaria zlam ana kʉli a ti lekʉlʉm lekʉlʉmeni kə̀həŋgrumivu ba. Mbrəŋum Melefit mə̂zumki ɓəruv, mâtraɓ naŋ zlam gayaŋ. Kə̀səruma àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Bay Melefit àɗəm : “Bay magray seriya ti nu ; Bay məhəŋgrivu zlam magudarani ana mis ti nu.” * » 20 Ay ti àbu məbəkiani nahkay hi keti : « Tamal lʉwir awər zal ezir gayak nahəma, vi zlam məzumani. Tamal yam àkaɗa naŋ a ti cəhiaya. Tamal kəgri nahkay ti, kala akaɗa kəbəkiyu azay ga aku ka dalahar.† » 21 Kìgʉm eviɗi ga zlam magudarani ba. Grum zlam sulumani ti zlam magudarani mə̂ləbi va bi.

13

Məgəsiki ma ana ndam ya təgur mis ni

1 Ku way way do mə̂gəsiki ma ana ndam ya təgur mis ni. Ndam məgur mis ni ɗek ti Melefit àdiyu tay ; bay məgur mis ya ti Melefit àdiyu naŋ ndo ni ti àbi. 2 Nahkay maslaŋa ya ti àgəsiki ma ana ndam ya təgur mis ni do ni ti àgəskabu ere ye ti Melefit awayay ni do. Ndam ya tagray nahkay ni ti tagray ti Melefit mə̂wəl tay àna seriya. 3 Tamal mis agray zlam sulumani ti ndam magray seriya tə̀si aŋgwaz do. Təsi aŋgwaz ti ana ndam ya ti tagudar zlam ni ciliŋ. Nahkay tamal kawayay ti ndam magray seriya tə̀suk aŋgwaz ba nahəma, gray zlam sulumani. Tamal kagray nahkay ti atazləbay kur sawaŋ. 4 Aɗaba ndam ya təgur mis ni təgri tʉwi ti ana Melefit. Melefit àdiyu tay ti, ti kânjəhaɗ àna sulumani. Ay tamal kagudar zlam ti tə̂suk aŋgwaz, aɗaba tisliki matraɓ mis ; Melefit àvi njəɗa gani ana tay ti masakani do. Təgri tʉwi ana Melefit, tatraɓi ndam ya ti tagudar zlam, azumki ɓəruv ka tay ni. 5 Nahkay ti ahàr àɗəm məgəsumiki ma ana tay. Məgəsumiki ma ana tay ti azuhva tisliki matraɓ leli ciliŋ do : azuhva mə̀səra Melefit awayay ti mâgray nahkay palam.

6 Kabəhaɗum hadam ti azuhva nani daya, aɗaba ndam ga ŋgumna ti Melefit àdiyu tay ti tâgray tʉwi gani nani lala. 7 Nahkay zla nahəma, ahàr àɗəm kəpəlumi ana ku way way do ere ye ti àgəski kəpəlumi ni : ana bay məhəl hadam ti pəlumi hadam ; ana bay məhəl jaŋgal ti pəlumi jaŋgal ; ana bay magray seriya ti grumfəŋa aŋgwaz a ; ana bay məgur mis ti ni həŋgrumioru ahàr a haɗ.

Wayumvu

8 Ahàr àɗəm maslaŋa àɗəbay kʉli àna duwa ba, pəlumkaba ɗek. Ay duwa àbu bəlaŋ ti kə̀pəlumkaba koksah : duwa nani ti mawayay mis. Ku way way do mâwayay maslaŋa nahaŋ, aɗaba tamal naŋ àbu agray nahkay ti àgra ere ye ti Melefit àɗəm tâgray e Divi gayaŋ bu na ɗek. 9 Mə̀səra *Divi ge Melefit a. Melefit àɗəm : « Kàgray hala ba, kə̀kaɗ mis ba, kìgi akal ba, araŋa ga maslaŋa ègʉk eri ba.* » Ay Divi nahaŋ àbu ti, Divi nday nani ɗek akaba Divi ndahaŋ ni ɗek tə̀vu a huɗ gani bu. Divi gani nani nihi : Melefit àɗəm : « Wayay ndam ya ti nak kə̀bu akaba tay ni akaɗa ya ti kawayay ahàr gayak gayakani ni.† » 10 Tamal kawayay maslaŋa ya nak kə̀bu akaba naŋ ni ti kə̀gri zlam magədavani do. Nahkay tamal kawayay mis ti, kàgra ere ye ti Melefit àɗəm tâgray na ɗek.

Maslamalavani

11 Kə̀səruma sarta ya ti leli mə̀vu nihi na daya. Sarta gekʉli ga mepiɗekvabana e ɗʉwir ba ènjia. Aɗaba nihi ti sarta ge Melefit ya ara ahəŋgay leli ni ènjikia ke leli a cifa, àtam ya ka ya ti mə̀njəki ka məfəki ahàr ka Yezu ni. 12 Nihi ti ləvəŋ àbu ara andav, məlaŋ ara aslay wuɗak. Ègia nahkay ti məmbatumi aləŋ ana zlam ge mis ya tagray a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu ni. Məhəlum zlam ahar ya makaɗvu àna naŋ a məlaŋ maslaɗani bu ni. 13 Manjəhaɗum lala, akaɗa ge mis ya tanjəhaɗ a məlaŋ maslaɗani bu ni. Mə̀vumi vu geli ana zlam məzumani ahkay do ni ana zum ba ; mə̀grum hala ahkay do ni mesʉwehvu ba ; mə̀ləgumvu ahkay do ni mə̀grum solu ba daya. 14 Zum Bay geli Yezu *Krist akaɗa ga ndam slewja ya təhəl zlam ahar gatay ni. Kìgʉm eviɗi ga zlam ga duniya va ba, kàjalumki ahàr ka tay va ba.

14

Ŋgay majalay ahàr ga maslaŋa nahaŋ àɓəlay do ni ti kə̀ɗəmum ba

1 Maslaŋa ya ti àfəkia ahàr ka Yezu a, àsər njəɗa ge Melefit lala faŋ do ni ti, gəsumkabá naŋ a lala. Ŋgay majalay ahàr gayaŋ àɓəlay do ni ti kə̀ɗəmum ba. 2 Maslaŋa nahaŋ àhi ana ahàr esliki məzum zlam ɗek : maslaŋa nahaŋ ti ni àhi ana ahàr azum eli slimberi ciliŋ. Àɗəm nahkay ti aɗaba àsər njəɗa ge Melefit lala faŋ do. 3 Maslaŋa ya ti azum zlam ɗek ni ŋgay maslaŋa ya ti àzum zlam ɗek do ni èsli araŋa do ni ti àɗəm ba. Maslaŋa ya ti àzum zlam ɗek do ni ti ni ŋgay maslaŋa ya azum zlam ɗek ni àgudara zlam a ti àɗəm ba daya. Aɗaba maslaŋa gani nani ti Melefit àgəskabá naŋ a. 4 Nak ya ti kə̀ɗəm bay magray tʉwi ga maslaŋa nahaŋ àgudara zlam a ti nak way ? Tamal naŋ àki ke divi ahkay do ni èjikia ke divi a ti, ma gani gayak mam ? Ma ti ga bay gayaŋ ciliŋ. Ay ti maslaŋa gani nani emijikia ke divi a do, aɗaba Bay geli esliki magrani ti èjikia ke divi a ba.

5 Maslaŋa nahaŋ àhi ana ahàr kè eri ge Melefit ti vaɗ nahaŋ àtam vaɗ nahaŋ. Maslaŋa nahaŋ ti ni àhi ana ahàr vaɗ ni ɗek kala-kala. Ku way way do àsəra majalay ahàr gayaŋ a, mânjəhaɗ àna naŋ. 6 Maslaŋa ya ti àhi ana ahàr vaɗ nahaŋ àtam vaɗ nahaŋ ni ti, agray ti azuhva naŋ ka ahar ga Bay geli. Maslaŋa ya ti azum zlam ɗek ni day azum ti azuhva naŋ ka ahar ga Bay geli, aɗaba agri sʉsi ana Melefit. Maslaŋa ya ti àzum zlam ɗek do ni day àzum do ni ti azuhva naŋ ka ahar ga Bay geli ; naŋ day agri sʉsi ana Melefit. 7 Tamal mis e kiɗiŋ geli bu naŋ àna sifa ti, sifa gayaŋ a ahar gayaŋ gayaŋani bu do. Tamal amət nəŋgu ni, sarta ga məmət gayaŋ a ahar gayaŋ gayaŋani bu do daya. 8 Ka ya ti leli mə̀bu àna sifa ni ti, mə̀bu àna sifa ti ka ahar ga Bay geli. Ka ya ti məmət nəŋgu ni, məmət ti ka ahar ga Bay geli. Nahkay ti ku leli àna sifa, ku məmət nəŋgu ni, leli ka ahar ga Bay geli. 9 Aɗaba *Krist àmət, nihi ti naŋ àbu àna sifa ti, ti mîgi Bay ga ndam ya ti nday àna sifa ni akaba ga nday ya ti tə̀məta ni. 10 Nak ti kə̀ɗəm wur ga muk agudar zlam ti kamam ? Nak nahaŋ ni ti ni kə̀ɗəm wur ga muk èsli araŋa do ni ti kamam ? Mə̀ɗəmum nahkay ba, aɗaba leli ɗek amoru kè meleher ge Melefit, amagrafəŋa seriya kè leli a. 11 Aɗaba àbu məbəkiani nahkay hi :

« Nu Bay Melefit, nu Bay ga sifa. Bumi slimi ana ma goro.

Nəɗəm nahəma : mis ɗek atabəhaɗ mirdim kè meleher goro ;

ku way way do amazləbay nu, aməɗəm nu Melefit.* »

12 Nahkay ti ku way way do geli Melefit amagrafəŋa seriya ; ku way way do geli amaŋgəhaɗaya ere ye ti àgray na ɗek àna ma gayaŋ kè meleher ge Melefit a.

Mìjiŋkia bəza ga məŋ geli ke divi a ba

13 Nahkay ti ŋgay mis ndahaŋ tàgudara zlam a ti mə̀ɗəmum va ba. Ere ye ti àgəski mə̂ɗəm ni ti nihi : Mə̀grum ere ye ti ejiŋkia bəza ga məŋ geli ke divi a ahkay do ni abiyu tay a zlam magudarani bu ni ba. 14 Nu ti nə̀səra ere ye ti Bay geli Yezu awayay na lala : nahkay àki ka zlam məzumani weley weley do ni ti nə̀səra kè eri ge Melefit ti ere ye ti awəsli ana mis ni ti àbi. Ay ku tamal nahkay nəŋgu ni, tamal maslaŋa nahaŋ àɗəm zlam hini njəlata do ni ti, ka naŋ ti njəlata do eɗeɗiŋ. 15 Nahkay tamal kəzum zlam ti, zlam gani nani ya kəzum ni ahəli ahàr ana wur ga muk nahəma, ere ye ti kagray ni ti aɗafaki kàwayay wur ga muk ni do. Kìjiŋ wur ga muk àki ka zlam məzumani ba, aɗaba *Krist àmət ti azuhva naŋ. 16 Zlam ya ti nak kə̀ɗəm njəlata ni ti njəlata eɗeɗiŋ ; ay tamal mis ndahaŋ tə̀ɗəm kə̀zuma ti kàgudara zlam a ti mbrəŋ, kə̀zum ba. 17 Ndam ya ti nday a *Məgur ge Melefit bu ni ti tə̀jalaki ahàr ka zlam məzumani ahkay do ni ka zlam miseni do. Tawayay magray jiri, tawayay manjəhaɗani akaba mis àna sulumani, tawayay məmərvani daya. Zlam nday nani ɗek ti tʉwi ga *Məsuf Njəlatani. 18 Maslaŋa ya ti agri tʉwi ana Krist nahkay ti àɓəlafəŋ kè Melefit, mis day təɗəm tʉwi gayaŋ ni àɓəlay.

19 Ègia nahkay ti zlam ya ti ahàr àɗəm maɗəbay ni ti nihi : mis tânjəhaɗkabu àna sulumani, ku way way do e kiɗiŋ geli bu mə̂vikivu njəɗa ana maslaŋa nahaŋ ga məfəki ahàr ke Krist lala. 20 Ere ye ti Melefit àgray ni ti kàgudar àna zlam gayak ya kəzum ni ba. Zlam məzumani ti ɗek njəlata eɗeɗiŋ. Ay ku tamal nahkay nəŋgu ni, tamal zlam ya məzumum ni ejiŋkia maslaŋa nahaŋ ke divi a ti, zlam məzumani nani ègia zlam magədavana. 21 Ere ye ti ahàr àɗəm kagray ni ti nihi : ku aslu kàhəpəɗ do, ku zum kìsi do, ku zlam weley weley do ya ti ejiŋkia wur ga muk ke divi a ni day kàgray do. 22 Nak ti majalay ahàr gayak àki ka zlam məzumani ti kə̀hi ana maslaŋa nahaŋ ba, si ana Melefit ciliŋ. Maslaŋa ya ti àhi ana ahàr zlam ya agray ni sulumani, ajalay ahàr cʉ cʉ do ni ti mə̂mərvu. 23 Ay maslaŋa ya ti azum zlam, ajalaki ahàr cʉ cʉ ni ti, Melefit àgəsa naŋ àna seriya àndava, aɗaba ŋgay ere ye ti agray ni sulumani ahkay do ni sulumani do ni ti àsərkaba do. Zlam ya ti magray ni ɗek, mə̀sər ŋgay sulumani do ni ti tamal màgra ti màgudara zlam a.

15

Məjənumvu

1 Leli ya ti mə̀səra njəɗa ge Melefit a lala ni ti ahàr àɗəm məjənaki ndam ya ti tə̀sər njəɗa gayaŋ faŋ do ni. Ahàr àɗəm màgray ere ye ti məɓəruv geli awayay ni ciliŋ ba. 2 Ahàr àɗəm ku way way do mâgray ere ye ti àɓəlafəŋ kà maslaŋa ya ti kà gəvay gayaŋ ni ga məjənaki naŋ ti môru kama kama e divi ga Yezu vu. 3 Aɗaba *Krist day àgray ere ye ti məɓəruv gayaŋ awayay ni ciliŋ ndo. Àbu məbəkiani nahkay hi : « Bay Melefit goro, tìndivia kur a, ay gatay ya ti tìndivi kur ni tìndivi ti nu.* » 4 Ma ge Melefit ya tə̀bəkibiyu ni ɗek ti ga məɗəfiki zlam ana leli. Tə̀bəki ti, ti mə̀mbrəŋ məfəki ahàr geli ke Melefit ba, mâzay njəɗa geli ti mə̂sər ere ye ti Melefit àɗəmbiyu amagray ni ti amagray eɗeɗiŋ. 5 Melefit ti avi njəɗa ana leli ti mə̀mbrəŋ məfəki ahàr geli ka Yezu ba. Nahkay mâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani, ma gekʉli mârakaboru, akaɗa ga Yezu Krist ya awayay ni. 6 Tamal kəgrum nahkay ti akəzləbum Melefit Bəŋ ga Bay geli Yezu Krist ka ahar bəlaŋ, àna məɓəruv bəlaŋ.

7 Nahkay ti ahàr àɗəm ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu mə̂gəskabu maslaŋa nahaŋ akaɗa ge Krist ya ti àgəskabu kʉli ni. Tamal kəgrum nahkay ti mis atazləbay Melefit. 8 Nə̀ɗəm nahəma, Krist ègi bay məgri tʉwi ana ndam *Zʉde ; àgray nahkay ti aɗaba awayay ti tə̂sər ma ge Melefit ti ma ge jiri. Nahkay àra ti ga magray ere ye ti Melefit àhi ana ata bəŋ ga bəŋ gatay amagravu ni. 9 Nahkay day àra ti, ti ndam ya nday ndam Zʉde do ni tâzləbay Melefit aɗaba tə̀sia cicihi a, àgria sulum gayaŋ ana tay a. Àbu məbəkiani nahkay hi :

« Nahkay ti anazləbay kur àna limis

kè meleher ga ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni,

anəɗəm nak Melefit.† »

10 Àbu məbəkiani keti :

« Lekʉlʉm ndam Zʉde do ni,

mərumvu akaba ndam ge Melefit ni.‡ »

11 Ka məlaŋ nahaŋ day àbu məbəkiani nahkay hi :

« Lekʉlʉm ndam Zʉde do ni ɗek zləbum Bay Melefit.

Ahàr àɗəm jiba gərgərani ni ɗek tâzləbay naŋ.§ »

12 Izayi day àbəki a wakita gayaŋ ni bu nahkay hi :

« Maslaŋa nahaŋ amara, maslaŋa gani nani wur huɗ ge Zese,

aməgur ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni,

mək nday atəɗəm wur ni aməgri sulum gayaŋ ana tay.* »

13 Melefit mâgray ti kə̂mərumvu dal-dal akaba kânjəhaɗumkabu àna sulumani aɗaba kə̀bum kəfumki ahàr ; mə̀səra ara agri ere ye ti àɗəm ni ana leli. Nahkay akəsərum aməgri sulum gayaŋ ana kʉli, akəmərumvu àna naŋ dal-dal. Zlam gani nani ɗek amagravu ti àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani.

Tʉwi ga Pol ya agri ana Melefit ni

14 Bəza ga mmawa, nu ti nə̀səra lekʉlʉm ti ndam sulumani dal-dal, kə̀sərumkaba ma ge Melefit a lala, kə̀səruma macahi zlam ana mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli ba daya. 15 Ay a wakita goro ni bu ka məlaŋ ndahaŋ nə̀biki ma ana kʉli ga mələgiani ana kʉli ti, aɗaba nawayay ti kə̂sərumki ka ma gani lala. Nàgray nahkay ti aɗaba Melefit àgrua sulum gayaŋ a 16 ga məgri tʉwi ana Yezu *Krist azuhva nday ya nday ndam *Zʉde do ni. Nə̀ɗəm nəgri tʉwi ana Melefit ciliŋ, nəhi *Ma Mʉweni Sulumani gayaŋ ana mis, ti ndam ya ti nday ndam Zʉde do təfəki ahàr ka Yezu ni tîgi akaɗa ga sədaga ya təvi ana Melefit, àɓəlafəŋ ni. Nday gani nani ti tìgia njəlatana àna njəɗa ga Məsuf Njəlatana. 17 Tʉwi gani nani ti nəgri ana Melefit àna njəɗa ga Yezu Krist, nahkay nazləbavu àna naŋ kè meleher ge Melefit. 18 Pakama goro ya nawayay nəɗəm ni ti àbi, nəɗəm ti pakama ge tʉwi goro ya nàgray àna njəɗa ge Krist, ti ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni tə̂gəsiki ma ni ciliŋ. Tʉwi gani nani àgravu ti àna pakama ya nə̀hi ana mis ni, àna zlam ya nàgray ni, 19 akaba àna zlam njəɗa-njəɗani gərgəri ya àgri ejep ana mis ni. A tʉwi gani nani bu ɗek ti *Məsuf Njəlatani àɗəfiki njəɗa gayaŋ ana mis. Nahkay nə̀hia Ma Mʉweni Sulumani àki ke Krist ana mis ga kəsa ɗek ; nə̀njəki a Zerʉzalem, nòru àna naŋ bəɗak ka haɗ Iliri. 20 Nə̀hi ana ahàr si nakoru nəhi Ma Mʉweni Sulumani ana mis ka məlaŋ ya tìci ma ge Krist ɗay-ɗay ndo ni kwa. Nàgray nahkay ti, nàwayay magray tʉwi ka məlaŋ ya ti mis ndahaŋ tə̀njəkia ni do. 21 Nə̀ɗəm si nagray tʉwi akaɗa ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu ni :

« Ndam ya tə̀hiki ma ana tay ɗay-ɗay ndo ni etipi naŋ ;

ndam ya tìci ma gayaŋ ɗay-ɗay ndo ni atəsər naŋ.† »

Pol awayay akoru a Rom

22 Sak ehimeya nàwaya marona afa gekʉli a, ay nə̀ŋgət ahar ga moroni ndo ni ti azuhva tʉwi nani. 23 Vi ehimeya nàwaya məmənjiyu kʉli a, ay tʉwi àcafəŋa nu a. Ay nihi ti tʉwi goro àbi ka haɗ nday ndani va bi. 24 Nahkay nawayay nakoru ka haɗ Espeŋ ti nəɗəm nakoru nəhuriyu gwar afa gekʉli day. Tamal nìnjʉa ti ananjəhaɗ afa gekʉli gosku ɓal, anəmərvu akaba kʉli. Kələŋ gani akəjənumki nu ga moroni e mirkwi goro ni. 25 Ay nihi ti nakoru a Zerʉzalem ga məjənaki ndam *njəlatani ge Melefit ya tə̀bu eslini ni. 26 Aɗaba ndam geli ya ka haɗ Mesedʉweŋ akaba ya ka haɗ Eseyi ni tàwaya majama zlam ga məjənaki ndam talaga e kiɗiŋ ga ndam njəlatani ge Melefit ya tə̀bu a Zerʉzalem ni ba. 27 Nday ndayani àna ahàr gatay tə̀jalay mək tàgray nahkay. Nday ya ti nday ndam *Zʉde do ni ti tajami zlam ana ndam Zerʉzalem ti kigeni, aɗaba ndam Zerʉzalem ni tə̀jənakia tay ga məŋgət zlam sulumani ge Melefit a ; nihi ti ahàr àɗəm nday day tə̂jənaki ndam Zerʉzalem ni, tə̂vi zlam ya àhəcikivu ana tay ni. 28 Ka ya ti eninjʉa àna zlam na ɗek, anəvia ana tay a ni ti, anoru ka haɗ Espeŋ ; ka ya ti nakoru nahəma anəhuriyu afa gekʉli. 29 Nə̀səra, eninjʉa afa gekʉli a ti *Krist aməgri sulum gayaŋ ɗek ana leli.

30 Bəza ga mmawa, leli ɗek ndam ga Bay geli Yezu Krist ; avi njəɗa ana leli ga mawayavani ti Məsuf gayaŋ. Nahkay nihindi kʉli, nawayay ti kə̂zum njəɗa gekʉli ɗek ga mahəŋgalumu Melefit. 31 Həŋgalum Melefit ti ndam ga haɗ *Zʉde ya tə̀fəki ahàr ka Yezu do ni tə̀gru daliya ba, ti ndam ge Melefit ya a Zerʉzalem ni tə̂gəskabá zlam ya anəzikaboru ana tay na lala. 32 Nahkay ti tamal Melefit àvua divi gana ti eninjiyu afa gekʉli àna məmərani, anəpəs akaba kʉli gʉzit. 33 Melefit ti avi manjəhaɗ sulumani ana mis ; nawayay ti mə̂ləbu akaba kʉli, mə̂vi manjəhaɗ sulumani gani nani ana kʉli ɗek. Aya nahkay !

16

Pol agri sa ana mis

1 Nawayay ti kə̂gəsumkabá wur ga məŋ geli walani Fʉbe a lala. Naŋ ti naŋ àbu ajənaki ndam ga Yezu ya *təcakalavu e Seŋkrey ni. 2 Naŋ mis ga Bay geli Yezu, nahkay ti nawayay kə̂gəsumkabá naŋ a akaɗa ga ndam ge Melefit ya təgəskabu ndam gatay ni. Tamal zlam àhəci naŋ nahəma, nawayay ti kə̂jənumki naŋ, aɗaba ahaslani ti àjənakia mis a kay, nu day àjənakia nu a.

3 Grumi sa goro ana Prisil nday ata Ekiles. Nday ti leli mə̀bu magrakabu tʉwi ga Yezu *Krist ka ahar bəlaŋ akaba tay. 4 Ka ya ti akal mis takaɗ nu ni ti nday gani tàhəŋga nu a ; ku tamal tâbazl tay azuhva nu day akal tə̀gəskabá. Nə̀gria sʉsi ana tay a. Àgri sʉsi ana tay ti nu ciliŋ do : ndam ga Yezu ya ti nday ndam *Zʉde do, təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni ɗek day tə̀gria sʉsi ana tay a. 5 Grumi sa goro ana ndam ga Yezu ya tə̀bu təcakalavu a ahay gatay bu ni daya. Grumi sa goro ana Epenet : naŋ ti nawayay naŋ dal-dal ; maslaŋa ya ti àfəki ahàr enji ke Krist ka haɗ Azi ni ti naŋ. 6 Grumi sa goro ana Mari ; naŋ day àgra tʉwi a dal-dal azuhva kʉli a. 7 Grumi sa goro ana Andronikos nday ata Zʉniyas. Nday ti ndam ge dini goro, mə̀zumkabá daŋgay akaba tay a. E kiɗiŋ ga ndam *asak ga Yezu ni bu ni ti mis tə̀bu tazləbay tay ; nday ti tə̀fəki ahàr ke Krist enji goro.

8 Grumi sa goro ana Ampliyatus, naŋ ti nawayay naŋ dal-dal, naŋ day mis ga Bay geli. 9 Grumi sa goro ana Yʉrbəŋ ; naŋ ti mə̀bu magrakabu tʉwi ge Krist ka ahar bəlaŋ. Grumi sa goro ana Istesis ; naŋ day nawayay naŋ dal-dal. 10 Grumi sa goro ana Epeles ; naŋ ti àcaka daliya kay, ay ti àmbrəŋ məfəki ahàr ke Krist ndo. Grumi sa goro ana ndam ga huɗ ahay ge Erestebʉl daya. 11 Grumi sa goro ana Erodiyoŋ ; naŋ ti mis ge dini goro. Grumi sa goro ana ndam ga Bay geli ya tə̀bu a huɗ ahay ge Nersis bu ni. 12 Grumi sa goro ana ata Trifiŋ nday ata Trifʉs. Wál nday nani cʉeni ti tàza njəɗa gatay a, tə̀gria tʉwi ana Bay geli a dal-dal. Grumi sa goro ana Persis ; wal nani ti mis tawayay naŋ dal-dal, aɗaba naŋ day àza njəɗa gayaŋ a, àgria tʉwi ana Bay geli a dal-dal. 13 Grumi sa goro ana Rufus ; naŋ ti àgria tʉwi sulumana ana Bay geli a àtama ge mis ndahaŋ a. Grumi sa goro ana məŋani ; naŋ ti ègia mmawa. 14 Grumi sa goro ana ata Eseŋkrit, Filigoŋ, Hermes, Patrobas, Hermas akaba bəza ga məŋ geli ya tə̀bu akaba tay ni. 15 Grumi sa goro ana ata Filolog nday ata Zʉli, ana ata Neri nday ata wur ga məŋani walani ni, ana Olimpas akaba ndam ge Melefit ya tə̀bu akaba tay ni ɗek.

16 Grumvu sa e kiɗiŋ gekʉli bu lala, akaɗa ga ndam *njəlatani ge Melefit ya tagravu sa ni. Ndam ge Krist ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni ɗek tə̀gria sa ana kʉli a.

Pol avi sawari ana mis ka mandav ga wakita gayaŋ ni

17 Bəza ga mmawa, nahəŋgalay kʉli, nawayay ti kə̂bumvu slimi ana ndam ya ti tàwayay məgəskabu ma ya màcahi ana kʉli do ni. Nday ti tagray ti mis têdevu, ma gatay àrakaboru ba. Nday gani tagray ti mis tîjikia ke divi a daya. Nahəŋgalay kʉli, kam-kam kə̀ɗəbum divi gatay ba. 18 Aɗaba nday gani nani ti, təgri tʉwi ti ana *Krist Bay geli ni do ; təgri tʉwi ti ana huɗ gatay gatayani ciliŋ. Təzlapay ma sulumani sulumani ge mesipet mis àna naŋ ; nahkay ti tagosay ndam ya ti tə̀sərkaba zlam magədavana do ni ti tîjikia ke divi a. 19 Lekʉlʉm ti mis ɗek tə̀səra kə̀bum kəgəsumiki ma ana Bay geli ; nahkay nə̀bu nəmərvu azuhva kʉli, ay nawayay ti kə̂sərum magray tʉwi sulumani lala, ti kèbeɗʉmkabu zlam magədavani akaba sulumani ba. 20 Melefit ti avi manjəhaɗ sulumani ana mis ; nahkay amazəgaɗ *Seteni ti kə̂cəlumki dap dap àna asak. Ere gani nani ti Melefit ara agray ke weceweceni.

Bay geli Yezu mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ti.

21 Timote naŋ ya ti magrakabu tʉwi ni àgria sa ana kʉli a. Ndam ge dini goro ata Lisiyʉs, Zasoŋ akaba Sosipatros tə̀gria sa ana kʉli a daya. 22 Nu Tertiyʉs, nu ya nəbəki ma ga Pol ni, nə̀gria sa ana kʉli a, aɗaba leli ɗek, leli ndam ga Bay geli Yezu. 23 Gayus àgria sa ana kʉli a. Nu Pol nanjəhaɗ ti afa gani. Ndam ga Yezu ya ti ahalay ni ɗek day təcakalavu ti afa gani. Erest bay maŋgah siŋgu ga kəsa ni àgria sa ana kʉli a. Wur ga məŋ geli Kartus day àgria sa ana kʉli a. [ 24 Bay geli Yezu Krist mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ɗek ti. Aya nahkay.]

Məzləbum Melefit keti !

25 Məzləbum Melefit, məɗəmum naŋ gəɗakani ! Naŋ ti njəɗa-njəɗani, nahkay avi njəɗa ana kʉli ga məfəki ahàr ka Yezu *Krist, akaɗa ya nəɗəm ka ya ti nəhi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis ni. Ma Mʉweni Sulumani nani ti Melefit àŋgah ; kwa ka mənjəki ga məlaŋ mis tìci ndo. 26 Ay nihi ti Melefit àŋgazlaya ma gani nana àna pakama ga ndam mahəŋgaray *pakama gayaŋ ya tə̀bəki a wakita bu na. Melefit ti naŋ àbu ga kaŋgay-kaŋgayani, àɗəm zlam gani mâgravu nahkay ti naŋ. Awayay ti mis ga jiba gərgərani ya ka haɗ ni ɗek tîci ma gani, ti tə̂fəki ahàr ka Yezu, tə̂gəsiki ma.

27 Melefit ti naŋ bəlaŋ, majalay ahàr gayaŋ ɗek sulumani. Naŋ gəɗakani ga kaŋgay-kaŋgayani. Məzləbum naŋ azuhva ere ye ti àgri ana leli àna Yezu Krist ni. Aya nahkay.

* 1:17 Habakuk 2.4.

* 2:24 Izayi 52.5.

* 3:4 Limis 51.6.

† 3:12 Limis 14.1-3 ; 53.2-4.

‡ 3:13 Limis 5.10.

§ 3:13 Limis 140.4.

* 3:14 Limis 10.7.

† 3:17 Izayi 59.7-8.

‡ 3:18 Limis 36.2.

* 4:3 Mənjəkiani 15.6.

† 4:8 Limis 32.1-2.

‡ 4:9 Mənjay Mənjəkiani 15.6.

§ 4:13 Mənjay Mənjəkiani 12.2-3 ; 17.4-6 ; 22.15-18.

* 4:17 Mənjəkiani 17.5.

† 4:18 Mənjəkiani 15.5.

‡ 4:23 Mənjəkiani 15.5.

* 7:7 Mahərana 20.17 ; Mimbiki 5.21.

* 8:36 Limis 44.23.

* 9:7 Mənjəkiani 21.12.

† 9:9 Mənjəkiani 18.10.

‡ 9:12 Mənjəkiani 25.23.

§ 9:13 Malasi 1.2-3.

* 9:15 Mahərana 33.19.

† 9:17 Mahərana 9.16.

‡ 9:25 Oze 2.25.

§ 9:26 Oze 2.1.

* 9:28 Izayi 10.22-23.

† 9:29 Izayi 1.9 ; Mənjəkiani 19.23-28.

‡ 9:33 Izayi 8.14 ; 28.16.

* 10:5 Levi 18.5.

† 10:6 Mənjay Mimbiki 30.12-14.

‡ 10:11 Izayi 28.16.

§ 10:13 Zʉwel 3.5.

* 10:15 Izayi 52.7.

† 10:16 Izayi 53.1.

‡ 10:18 Limis 19.5.

§ 10:19 Mimbiki 32.21.

* 10:20 Izayi 65.1.

† 10:21 Izayi 65.2.

* 11:3 1 Bəbay 19.10, 14.

† 11:4 Bal ti slimi ge melefit ga ndam Kanaŋ.

‡ 11:8 Mənjay Mimbiki 39.3 ; Izayi 6.10.

§ 11:10 Limis 69.23-24.

* 11:27 Izayi 59.20-21 ; 27.9.

† 11:34 Mənjay Izayi 40.13.

‡ 11:35 Mənjay Zʉwop 41.3.

* 12:19 Mimbiki 32.35.

† 12:20 Gozogul 25.21-22. Azay ga aku : mis ndahaŋ tə̀ɗəm aɗafaki daliya, Melefit amatraɓ maslaŋa gani dal-dal, ay mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm aɗafaki mimili ti maslaŋa gani mə̂mbatkaba majalay ahàr a.

* 13:9 Mənjay Mahərana 20.13-17 ; Mimbiki 5.17-21 ; Levi 19.18.

† 13:9 Levi 19.18.

* 14:11 Izayi 45.23.

* 15:3 Limis 69.10.

† 15:9 Limis 18.50 ; 2 Semiyel 22.50.

‡ 15:10 Mimbiki 32.43.

§ 15:11 Limis 117.1.

* 15:12 Izayi 11.10.

† 15:21 Izayi 52.15.

1 Koreŋ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Koreŋ enjenjeni ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Koreŋ enjenjeni ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : àbəki ti Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1 ; 16.21). Àbəki ti ka sarta ya ti naŋ e Efez, awayay akoru a Koreŋ gwar e Mesedʉweŋ ni (16.5-9 ; Tʉwi 20.1-3).

Maslaŋa ya àhi ma ge Melefit ana ndam Koreŋ enji ni ti Pol (Tʉwi 18.1-17) : àsəra ndam Koreŋ a lala. Koreŋ ti kəsa gəɗakani ka haɗ Eseyi (Gres) ; gosku gəɗakani àbu eslini, ndam ga cakala gərgəri kay tə̀bu takoru a gosku ni vu eslini ; ndam ga kəsa nani ti tagray mesʉwehvu dal-dal daya. Wakita hini ti wakita ya Pol àbikioru ana ndam Koreŋ ya mədi ahàr a Wakita ge Melefit bu enjenjeni ni, ay ka sarta ya ti àbəki wakita hini ni ti àbikioya wakita nahaŋ ana tay a àndava ; a wakita nani bu ni ti àhi ana tay tànjəhaɗkabu akaba ndam magray mesʉwehvu ka ahar bəlaŋ ba (5.9). Ndam ga Yezu a Koreŋ day tə̀bikioya wakita ana Pol ge mihindifiŋa ma ; a wakita hini bu ni ti Pol àhəŋgrifəŋ ana tay kà pakama gatay ni bəlaŋ àna bəlaŋ (7.1 ; 8.1 ; 12.1 ; 16.1).

Ndam ga Yezu ya a Koreŋ ni ti tə̀səra zlam a ; tə̀bu àna njəɗa gərgəri kay ga Məsuf ge Melefit ya àvi ana tay ni (1.4-7). Ku tamal nahkay nəŋgu ni majalay ahàr gatay ni ti majalay ahàr ga ndam ga duniya : tə̀jalay ahàr akaɗa ga ndam ga Yezu ni di faŋ ndo (3.1-3). Nahkay a wakita hini bu ni ti Pol àləgi ana tay : àhi ana tay si tîcivu, tə̂mbrəŋ majalay ahàr ga duniya ni kwa (3–4), tànjəhaɗkabu akaba ndam mesʉwehvu ka ahar bəlaŋ ba (5), tàbəhaɗki mirdim ke mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu ba (6). Zlam nday nani ɗek ti tʉwi ga ndam ya tə̀sər Yezu lala do ni.

Pol àhəŋgrifəŋa kà pakama ga ndam Koreŋ ya tìhindifiŋa ni daya : àcahia zlam ana tay àki ka maday wal a (7), àcahia zlam ana tay àki ka aslu ga pəra (8–10 : ndam Koreŋ tə̀ɗəm tamal mis àsəra Yezu a ti esliki ka magray ere ye ti awayay ni ɗek, ay Pol àɗəm si mə̂jənaki mis ndahaŋ day kwa). Àɗəfikia divi sulumani ga mazləbay Melefit ana tay a (11), àhi ana tay si tâgray tʉwi àna njəɗa ya Məsuf Njəlatani àvi ana tay ni akaɗa ge Melefit ya awayay ni kwa (12–14) ; ahar gəɗakani si tâwayavu kwa (13). Ndam Koreŋ ndahaŋ tə̀ɗəm mis ataŋgaba e kisim ba do (15.12) ; nahkay Pol àcahia zlam ana tay àki ka pakama nana daya (15). Kələŋ gani Pol àhi ana tay ahəmamam tâjam siŋgu ni (16).

Ma ga Pol ya àhi ana ndam Koreŋ ni ajənaki ndam ga Yezu ɗek ga məmbrəŋ majalay ahàr ga duniya, ti tânjəhaɗ akaɗa ge Melefit ya awayay ni.

1

Sa ga Pol

1 Nu Pol Melefit àzala nu a ti nîgi zal asak ga Yezu *Krist. Àzalay nu nahəma ka mawayay gayaŋ palam. Nə̀biki wakita hini ana kʉli ti nu gani. Mə̀biki ana kʉli ti leli ata wur ga məŋ geli Sosteŋ. 2 Məbikioru ana kʉli, lekʉlʉm ndam ge Melefit ya *kacakalumvu a Koreŋ ni. Kìgʉma ndam gayaŋ njəlatana azuhva tʉwi ga Yezu Krist ya àgray na. Melefit àwayay ti kîgʉm njəlata, àzalay kʉli ti nahkay ; àzala ndam ndahaŋ ya tahəŋgalay Bay geli Yezu Krist na ɗek, nday ya a kəsa gərgərani bu ni daya. Yezu Krist ti naŋ Bay gatay ɗek, Bay geli ɗek daya. 3 Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu Krist tə̂gri sulum gatay ana kʉli, tâgray ti kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

Zlam sulumani ya ti Yezu àvi ana ndam gayaŋ a Koreŋ ni

4 Nəgri sʉsi ana Bay Melefit goro a sarta bu ɗek azuhva kʉli, aɗaba àgria zlam sulumana ana kʉli a, kìgʉma ndam ga Yezu *Krist a. 5 Eɗeɗiŋ lekʉlʉm kìgʉma akaba Yezu Krist a akaɗa mis bəlaŋ, nahkay ti Melefit àgria sulum gayaŋ ana kʉli a kay. Iy nihi ti kə̀səruma jiri a, kə̀səruma məɗəm ma ge jiri a. 6 Nə̀ɗəm nahkay nahəma, aɗaba ka ya ti mə̀hi ma ge Krist ana kʉli ni ti kə̀gəsumkabá ma gana lala a məɓəruv gekʉli ba. 7 Azuhva nani lekʉlʉm kə̀ŋgətuma zlam sulumani ya ti Melefit agri ana ndam gayaŋ na ɗek. Nahkay ka ya ti kə̀bum kəjəgum sarta ga maŋga ga Bay geli Yezu Krist a ni ti ere ya àhəcikivu ana kʉli ni ti àbi. 8 Naŋ gani aməvi njəɗa ana kʉli duk abivoru ana mandav ga duniya. Agray nahkay ti aɗaba awayay ti seriya àgəs kʉli ka fat ya ti naŋ amaŋga ni ba. 9 Melefit àna ahàr gayaŋ àzalay kʉli ti, ti kîgʉm akaba wur gayaŋ Yezu Krist akaɗa mis bəlaŋ. Yezu Krist ti naŋ Bay geli. Melefit ti ere ye ti àɗəm agray ni ti agray eɗeɗiŋ, àdəkia asak a do ferera.

Kìcirumvu e kiɗiŋ gekʉli bu ba

10 Bəza ga mmawa goro ni, nahəŋgalay kʉli àna slimi ga Bay geli Yezu *Krist : kìcirʉmvu e kiɗiŋ gekʉli bu ba. Nawayay nahəma, ma gekʉli mârakaboru ka ahar bəlaŋ. Cʉmvu ma, majalay ahàr gekʉli ɗek mîgi bəlaŋ. 11 Bəza ga mmawa goro ni, nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba ndam ga ahay ga Kuluwe tàra tə̀hu ahkado lekʉlʉm kə̀bum kələgumvu e kiɗiŋ gekʉli bu. 12 Ere ye ti nawayay nəhiki ma ana kʉli ni ti nihi : maslaŋa nahaŋ aɗəm naŋ ga Pol ; maslaŋa nahaŋ aɗəm naŋ ga Apolos, maslaŋa nahaŋ keti aɗəm naŋ ga Sifas * ; maslaŋa nahaŋ ti ni aɗəm naŋ ge Krist ni. 13 Lekʉlʉm kəɗəmum nahkay ti Krist gani naŋ medeveni aw ? Bay ya *tàdarfəŋ kà təndal, àmət azuhva kʉli ni ti Pol aw ? Tək *tàbaray kʉli ti àna slimi ga Pol aw ?

14 Nəgri sʉsi ana Melefit aɗaba maslaŋa ya ti nàbaray naŋ e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti àbi, si Krispus nday ata Gayus. 15 Nahkay ti maslaŋa ya ti esliki məɗəmani nu nàbaray kʉli àna slimi goro ti àbi. 16 Eɗeɗiŋ àgəjazlkua ahàr a, nàbara Istefanas akaba ndam ga huɗ ahay gayaŋ a daya. Ay tamal nə̀sərkia lala ti nàbarakivu maslaŋa nahaŋ keti ndo. 17 Krist àslər nu ti ga moru məbaray mis do. Àslər nu ti ga moru məhi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis sawaŋ. Àslər nu ti ga məhi ma ni ana mis àna məsər zlam ge mis ni do. Nagray nahkay ti, ti məmət gayaŋ ya ti àmətfəŋ kà təndal ni ti ègi zlam masakani ba.

Yezu aɗafaki məsər zlam ge Melefit

18 Ga Yezu ya *tàdarfəŋ naŋ kà təndal àmət ni ti, tamal təhi ma gani ana mis ya tə̀bu tijiji ni ti tazay ma gani ka zlam masakani. Ay leli ya ti Melefit naŋ àbu ahəŋgay leli ni ti, mə̀səra təɗəm ma gani nani ti àna njəɗa ge Melefit. 19 Mə̀səra ma gani nani nahkay ti aɗaba Melefit àɗəm a Wakita gayaŋ bu ahkado :

« Enijiŋki məsər zlam ga ndam ya tə̀səra zlam a ni ka tay.

Anagray ti məsər zlam gatay ni mîgi zlam masakani.† »

20 Nihi Melefit àɗəma ma na nahkay ti, ndam məsər zlam a duniya bu ni, ndam *məsər Wakita ge Melefit ni akaba ndam ya tə̀səra zlapay a ka sarta hina ni ti məsər zlam gatay ni ènjʉa eley ? Melefit àɗafaki məsər zlam ge mis ga duniya ni, nani zlam masakani do waw ?

21 Nahkay ndam ga *duniya àna məsər zlam gatay ni tìpia ere ye ti Melefit àgray àna məsər zlam gayaŋ na, ay ti nday gani tə̀sər naŋ ndo. Azuhva nani naŋ àbu agray tʉwi ti àna ma geli ya məhi ana mis ni. Mis ni ti ni tə̀ɗəm ma nani ti ma ga muru. Ay ti Melefit awayay mahəŋgay ndam ya təfəki ahàr ka naŋ ni ti àna ma gani nani. 22 Ndam *Zʉde tawayay tə̂griaya zlam ge ejep ana tay a day kwa ti təgəskabu ma geli ni ti ma ge jiri. Ndam *Gres ti ni tawayay tə̂hi ma ana tay àna məsər zlam akaɗa gatay ni. 23 Leli zla nahəma, məɗəm *Krist ti tàdarfəŋa naŋ kà təndal a. Ma geli nani ya məhi ana mis ni ti azumi ɓəruv ana ndam Zʉde : təhi ana leli « Kindivʉm Melefit. » Mis ndahaŋ ya ti nday ndam Zʉde do ni ti ni təɗəm ma gani nani ma ga muru. 24 Ay ti nday ya ti Melefit àzala tay a ni, ku ndam Zʉde, ku ndam Gres nəŋgu ni, tə̀səra Krist ti aɗəfiki njəɗa ge Melefit ana leli, aɗəfiki məsər zlam ge Melefit ana leli daya. 25 Mis ndahaŋ təɗəm ere ye ti Melefit àgray ni ti zlam ga muru ; ay tʉwi ge Melefit ya mis təɗəm zlam ga muru nahəma, àtama məsər zlam ge mis a. Təɗəm ere ye ti Melefit àgray ni ti zlam ga ndam gedebi ; ay tʉwi ge Melefit ya mis təɗəm zlam ga ndam gedebi ni ti àtama njəɗa ge mis a.

26 Bəza ga mmawa goro ni, lekʉlʉm ya Melefit àzalay kʉli ni, mənjumki : lekʉlʉm ndamam ? Kè eri ge mis ga duniya nahəma, ndam məsər zlam tə̀bi e kiɗiŋ gekʉli bu kay bi ; ndam ya njəɗa àfəŋ kà tay ni akaba ya ti mis təhəŋgrioru ahàr ana tay a haɗ ni tə̀bi e kiɗiŋ gekʉli bu kay bi daya. 27 Ay ti Melefit àdaba mis ya ndam ga duniya tə̀ɗəm nday ndam masakani na ga məbiki mimili ka ndam ya tə̀ɗəm tə̀səra zlam a ni. Nahkay day Melefit àdaba mis ya ndam ga duniya tə̀ɗəm njəɗa àfəŋ kà tay bi na ga məbiki mimili ka ndam ya njəɗa àfəŋ kà tay ni. 28 Àdaba mis masakana ya mis tàmənjaləŋ ana tay do na, məɗəmani nday ya ti tə̀ɗəm tìsli araŋa ndo na, ge mijiŋ ndam ya tə̀ɗəm nday gəɗákani na. 29 Melefit àdaba nday nana nahkay, awayay ti ku maslaŋa bəlaŋ èji zlabay kè meleher gayaŋ ba. 30 Lekʉlʉm kìgʉm bəlaŋani akaba Yezu Krist ti Melefit àgray. Nahkay ti Bay ya ti acahi məsər zlam ge Melefit ana leli ni ti Yezu Krist ; naŋ àmbay leli ti mîgi ndam jireni kè eri ge Melefit, ti mîgi ndam gayaŋ daya. 31 Melefit àgray nahkay ti, awayay ti pakama ya a Wakita gayaŋ bu ni mâgravu. Pakama gani nahkay hi : « Tamal maslaŋa awayay eji zlabay nahəma, mîji zlabay ti àna tʉwi ga Bay geli ya àgray ni.‡ »

2

Pol ahi ana mis Yezu àmətfəŋ kà təndal

1 Bəza ga mmawa goro ni, ka ya ti nòru afa gekʉli enjenjeni, nə̀hi ma *maŋgahani ge Melefit ana kʉli ni ti, nə̀hi ana kʉli àna ma zləzlaɗani ndo ahkay do ni àna məsər zlam ga ndam ga *duniya ni ndo. 2 Ka sarta gani nani nahəma, nàza njəɗa, nə̀ɗəm ma ya ti anəzlapiki ana kʉli ni ti ma àki ka Yezu *Krist ciliŋ, nə̀zlapay ma nahaŋ do. Ma àki ka Yezu ya nə̀ɗəm anəzlapaki ni ti gayaŋ ya ti *tàdarfəŋ kà təndal, àmət ni. 3 Ka goro ya nu eslini akaba kʉli ni ti njəɗa goro àbi, aŋgwaz awər nu, nəgəgər. 4 Ka ya ti nə̀hi ma ana kʉli akaba nə̀cahi zlam ana kʉli ni ti, nə̀hi ma ana kʉli àna məsər zlam ga ndam ga duniya ndo ; nə̀hi ana kʉli àna ma ga magosay mis ndo daya. Ay ti ma goro ya nə̀hi ana kʉli ni ti ma ge jiri, àɗəfiki ana kʉli ni ti *Məsuf ge Melefit. Məsuf gani nani ti naŋ àbu àna njəɗa dal-dal. 5 Lekʉlʉm kəfumki ahàr ka Yezu ti aɗaba kìpʉma ere ye ti Melefit àgray àna njəɗa gayaŋ na àna eri gekʉli a. Ere gani nani ti məsər zlam ge mis ya təsər ni àgray do.

Melefit avi məsər zlam gayaŋ ana mis

6 Ka ya ti leli məhi ma ana ndam ya tə̀ndəhva a ma ge Melefit ba ni ti, macahi ana tay ti məsər zlam, ay ti məsər zlam gani nani ti ga ndam ga *duniya ahkay do ni ga bəbay ga duniya hini do, aɗaba ndam ga duniya ni etijiji. 7 Məsər zlam ya ti leli macalfəŋ ni ti, nani məsər zlam ge Melefit. Zlam nani ti maŋgahani : Melefit àŋgahfəŋa kè mis a kwa ahaslana. Ka sarta ya Melefit àgraya duniya faŋ ndo nahəma, àjuhivu ana leli ga mahəŋgay leli àna naŋ, ti mə̂huriyu a məlaŋ maslaɗani gayaŋ ni vu. 8 Bəbay ga duniya ni tə̀sər məsər zlam gani hini ndo. Tamal tə̀səra ti, akal *tàdarfəŋ Bay geli kà təndal ndo. Ay Bay ya ti tàɗarfəŋ naŋ kà təndal ni ti naŋ gəɗakani, mis ɗek atazləbay naŋ. 9 Ay ti ere ye ti Melefit àgray ni ti àgray akaɗa ya àbu məbəkiani a Wakita gayaŋ bu ni :

« Melefit àjuhi zlam ana ndam ya tə̀gəskabá ma gayaŋ a, tawayay naŋ ni :

ere ye ti àjuhi ana tay ni ti eri èpi ndo, slimi èci ndo ;

ere gani nani àniviyu ana mis a məɓəruv bu bi daya.* »

10 Ay Melefit àɗafaki zlam gani nani ti àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ ; àɗəfiki ti ana leli. Məsuf gayaŋ ni ti àsəraba huɗ ga zlam a ɗek, ku ere ye ti àniviyu ana Melefit a məɓəruv bu ni day àsəra. 11 E kiɗiŋ geli leli mis bu ni ti way àsəra ere ya àniviyu a məɓəruv bu ana maslaŋa nahaŋ a ni way ? Si tigi naŋ naŋani àna ahàr gayaŋ kwa do ni, maslaŋa nahaŋ àbi asər bi. Melefit day nahkay : ere ye ti àniviyu a məɓəruv bu ni maslaŋa àbi asər bi, si tigi Məsuf gayaŋ gayaŋani kwa. 12 Leli zla nahəma, Məsuf ya ti àniviyu ana leli ni ti nani məsuf ga ndam ga duniya do. Ay leli ti Məsuf ya àniviyu ana leli ni ti Melefit àvi ana leli. Àvi ana leli ti, awayay ti mə̂sər sulum gayaŋ ya àgri ana leli ni àna naŋ. 13 Ka ya ti leli mə̀bu məhi ma gani ana mis nahəma, mə̀ɗəm àna məsər zlam ga ndam ga duniya do, məɗəm ti àna njəɗa ga *Məsuf ge Melefit ya avi ana leli ni. Nahkay ere ye ti leli macahi ana mis ni ti Məsuf ge Melefit aɗəfiki ana leli, leli day macahi ana ndam ya ti Məsuf ge Melefit àniviyu ana tay a məɓəruv bu ni bilegeni.

14 Nahkay maslaŋa ya ti Məsuf ge Melefit ni àniviyu a məɓəruv bu bi ni ti àgəskabu pakama ga Məsuf ge Melefit ni do, amənjaləŋ akaɗa zlam masakani e eri gayaŋ bu. Àsər do simiteni, aɗaba ere gani àsərvu nahkay koksah, maslaŋa gani àsər ti si Məsuf ge Melefit àjənakia naŋ a kwa. 15 Maslaŋa ya Məsuf ge Melefit àniviyu a məɓəruv bu ni ti àsərkaba zlam a ɗek, ay naŋ ti nday ya ti Məsuf ge Melefit àniviyu ana tay bi ni ti tə̀sər majalay ahàr gayaŋ do. 16 Nahkay àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu :

« Majalay ahàr ga Bay Melefit ti way àsəra way ?

Way esliki məɗəfiki ma way ?† »

Ay leli ya Məsuf ge Melefit àniviyu ana leli ni ti məɗəgəzl ahàr akaɗa ge *Krist ya aɗəgəzl ni.

3

Ndam məgri tʉwi ana Melefit

1 Bəza ga mmawa goro ni, ka sarta ya ti nu nə̀bu afa gekʉli ni ti nìsliki məhi ma ana kʉli akaɗa ya təhi ma ana ndam ya *Məsuf ge Melefit àniviyu ana tay ni ndo. Nə̀hi ma ana kʉli ti akaɗa ya təhi ana ndam ya ti təjalaki ahàr ka zlam ga duniya ni, aɗaba lekʉlʉm akaɗa bəza, kə̀fumki ahàr ke *Krist lala faŋ ndo. 2 Ere ye ti nə̀cahi ana kʉli ni ti kala nə̀vi ɗuwa ana kʉli, do ni ti nə̀vi ɗaf ana kʉli ndo. Nàgray nahkay ti aɗaba ka sarta gani nani kìslʉmki məzumumani ndo. Nihi day kekileŋa tamal nə̀hia ma ana kʉli a akaɗa ya təhi ana ndam ya tə̀fəkia ahàr ke Krist a lala ni ti kìslʉmki do. 3 Aɗaba nihi kekileŋa day lekʉlʉm kə̀bum kajalumki ahàr ka zlam ga duniya. Lekʉlʉm kə̀bum kəgrum solu, kə̀bum kələgumvu. Kə̀bum kəgrum nahkay ti kekileŋa lekʉlʉm akaɗa ga ndam ga *duniya ni do aw ? Iy eɗeɗiŋ lekʉlʉm ti kə̀bum akaɗa gatay ni. 4 Maslaŋa nahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu aɗəm « Nu ga Pol, » maslaŋa nahaŋ ti ni « Nu ga Apolos. » Lekʉlʉm kə̀bum kəgrum nahkay ti, lekʉlʉm akaɗa ga ndam ga duniya ni eɗeɗiŋ do aw ?

5 Apolos ti naŋ way ? Nu Pol day nu way ? Leli cʉeni ti leli ndam məgri tʉwi ana Melefit ciliŋ. Azuhva tʉwi geli ni ti kə̀fumki ahàr ka Yezu. Ku way way do geli àgray tʉwi ya ti Bay geli Yezu àhi mâgray ni. 6 Magray tʉwi geli ti akaɗa ge mis ya tagray tʉwi e dini bu ni : nu nàjav zlam, Apolos ti ni àcəhi yam. Ay ti àɗək zlam gani nani ti Melefit. 7 Nahkay maslaŋa ya ti ajav nday ata maslaŋa ya ti acəhi yam ni tìsli araŋa do. Si Melefit naŋ bəlaŋ naŋ ya ti aɗək zlam tata ni kwa. 8 Maslaŋa ya ti ajav zlam nday ata maslaŋa ya acəhi yam ni nday bəlaŋani. Ku way way gatay do Melefit aməvi endif gayaŋ akaɗa ge tʉwi gayaŋ ya àgray ni. 9 Leli ti magray tʉwi ge Melefit ka ahar bəlaŋ, lekʉlʉm ti ni kìgʉma akaɗa lekʉlʉm vədaŋ ge Melefit ya təwəs na.

Lekʉlʉm kìgʉma akaɗa lekʉlʉm ahay ge Melefit ya tələm ni daya. 10 Melefit àvu divi ka mawayay gayaŋ ga mənjəki ke tʉwi afa gekʉli ti, nu akaɗa maslaŋa ya ti àsəra mələmaya ahay a, àsəra mafəkaɗ asak gana lala ni. Nu nàfəkaɗa asak ga ahay a lala, mək maslaŋa nahaŋ àra àləmkiyu. Ahàr àɗəm ndam ya tara tələmkiyu ni ti way way do gatay mâbay slimi, mə̂ləm ahay ni lala. 11 Asak ga ahay ni ti mafəkaɗani àndava, nani Yezu Krist ; maslaŋa èsliki mafəkaɗ nahaŋ va do. 12 Mis ndahaŋ tələmkiyu gru ka asak ga ahay gani nani, mis ndahaŋ ara, mis ndahaŋ ti ni akur sulumani. Mis ndahaŋ keti nahəma, tələmkiyu ɓiyem, mis ndahaŋ kʉzir, mis ndahaŋ ti ni fifiŋ. 13 Ka fat ya ti Melefit amagrafəŋa seriya kè mis a nahəma, way way do mis ɗek etipi tʉwi gayaŋ ya àgray ni. Aɗaba ka fat nani ti aku aməgəs tʉwi ga way ga way do ɗek : ndahaŋ aməzum, ndahaŋ ti ni aməzum do. Nahkay ti way way do mis ɗek etipi tʉwi gayaŋ ya àgray ni àɓəlay tək àɓəlay do aw. 14 Maslaŋa ya ti aku aməzum tʉwi gayaŋ do ni ti Melefit aməvi endif gayaŋ. 15 Ay maslaŋa ya ti aku àzuma tʉwi gayaŋ a ni ti Melefit amahəŋgay naŋ ciliŋ, aməvi araŋa do. Maslaŋa nani ti akaɗa ge mis ya ti àtamaba a aku ba pircʉk-pircʉk ni.

16 Ŋgay lekʉlʉm ti kìgʉma ahay ge Melefit a, Məsuf gayaŋ naŋ àniviyu ana kʉli a məɓəruv bu ni ti kəsərum do waw ? 17 Tamal ti maslaŋa agudarkaba ahay ge Melefit a nahəma, Melefit day amagudar naŋ, aɗaba ahay ge Melefit ti njəlata. Ahay gayaŋ gani nani ti lekʉlʉm.

18 Nahkay ti maslaŋa àgosay ahàr gayaŋ ba. Tamal maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu àhi ana ahàr naŋ àsəra zlam akaɗa ga ndam ga duniya na ti, mə̂mbrəŋ məsər zlam gayaŋ nani, mânjəhaɗ akaɗa ga maslaŋa ya ti àsər araŋa do ni. Tamal àgra nahkay ti aməŋgət məsər zlam sulumani. 19 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba məsər zlam ga ndam ga duniya ya tə̀sər ni ti ègia zlam masakana kè eri ge Melefit a. Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Mis ya tagray wir-wir ni ti Melefit agəski tay akaɗa ga kəmbazl ya agəs zlam ni.* » 20 Àbu məbəkiani keti : « Melefit àsəra məsər zlam ga ndam məsər zlam ni ti zlam masakani.† » 21 Nahkay ti maslaŋa èji zlabay àna maslaŋa nahaŋ, àɗəm naɗəbay naŋ ba. Sərumki zlam ni ɗek ti gekʉli sawaŋ. 22 Nu Pol, Apolos akaba Piyer ti leli gekʉli. Duniya, sifa, kisim, zlam ya agravu nihi ni akaba zlam ya amagravu ni ɗek day gekʉli. 23 Lekʉlʉm nahəma ge Krist, Krist ti ni ge Melefit.

4

Kìjʉm zlabay ba

1 Nawayay ti mis tə̂sər, leli ndam *asak ge *Krist ti leli ndam məgri tʉwi. Melefit àfiva zlam ana leli a ahar va : ahaslani zlam nani maŋgahani, ay nihi ti awayay ti leli mə̂ɗəfiki ana mis. 2 Kə̀səruma, maslaŋa ya ti tə̀fiva zlam a ahar va ti mâgray tʉwi àna naŋ nahəma, si ahàr àɗəm maslaŋa gani nani mis jireni kwa. 3 Ka majalay ahàr goro nahəma, ma ya ti lekʉlʉm kazlapumku ni àhəlu ahàr kay do. Ku mis ndahaŋ tagrafua seriya nəŋgu ni, àhəlu ahàr kay do. Ku nu nuani àna ahàr goro day nàgrafəŋa seriya ka ahàr goro a do. 4 Nu nuani nə̀səra àna ahàr goro a nàgudar zlam ndo. Ay akaba nani ɗek ŋgay nu jireni ti nə̀ɗəm nahkay ndo daya. Bay ya ti agrafua seriya ni ti si Bay geli àna ahàr gayaŋ gayaŋani kwa. 5 Aɗaba nani zla nahəma, kə̀grumfəŋa seriya kè mis a ba. Ɓesʉma, jəgum vaɗ ge Melefit ya àfəkaɗ ni. A vaɗ gani nani ti Bay geli aŋga, naŋ ti amaŋgazlaya zlam ge mis ya a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu na, zlam ge mis ya təjalay a ahàr gatay bu ni day amaŋgazlaya. Ka sarta gani nani ti ku way way do Melefit amazləbay naŋ àki ke tʉwi ya àgray ni.

6 Bəza ga mmawa goro ni, nə̀ɗəmki ma ka ahàr goro akaba ka Apolos akaɗa ma *gozogul ti ga məjənaki kʉli. Nawayay ti kə̂sərumaba zlam a huɗ gani ba : ahàr àɗəm kəɗəbum divi sulumani ya ti àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu ni akaɗa geli ya maɗəbay ni ; kə̀grumkivu zlam ndahaŋ ya tə̀bi məbəkiani bi ni ba. Nahkay zla nahəma, kìjʉmki zlabay ke mis ndahaŋ ba ; kə̀mənjumləŋ ana mis ndahaŋ akaɗa tə̀sər araŋa do ba daya. 7 Way àhuk ahkado nak kàtam mis ndahaŋ ni way ? Zlam ya ti àfuk ni ti, àvuk ti Melefit do waw ? Kə̀səra tamal ti Melefit àvuk nahəma, kiji zlabay àna naŋ akaɗa nak nakani kə̀ŋgət àna njəɗa gayak ti kamam ?

8 Ay nihi zla ti lekʉlʉm kə̀ɗəmum ahkado kə̀rəhuma, lekʉlʉm kə̀bum àna elimeni, lekʉlʉm kə̀zumuma bay a, leli ti bəbay do. Kə̀zumuma bay na eɗeɗiŋa ti akal àɓəlay. Nahkay akal leli day məzum bay ni akaba kʉli ka ahar bəlaŋ. 9 Leli ti ndam asak ga Yezu Krist, ay ti nəjalay a ahàr goro bu nahəma akaɗa Melefit àbəhaɗ leli kələŋ ge mis ndahaŋ ni ɗek. Leli ti mìgia akaɗa ndam ya ti seriya àgəsa tay a mək takoru tabazl tay kè meleher ge mis ni. Mìgia akaɗa leli zlam ga sewiya kè eri ge mis ga *duniya akaba kè eri ga *məslər ge Melefit a. 10 Leli mə̀bu məhi ma ge Krist ana mis ti seteni àcəliva ana leli a ahàr va zla do aw ? Lekʉli ti ni kə̀səruma zlam a aɗaba lekʉli ka ahar bəlaŋ akaba Krist aw ! Leli ti ndam gedebeni, lekʉli ti ni njəɗa gekʉli àbu zla do aw ? Leli ti tamənjaləŋ ana leli akaɗa zlam masakani, ay lekʉli zla nahəma təhəŋgrioru ahàr ana haɗ ana kʉli. Nahkay zla do aw ? 11 Nihi kekileŋa lʉwir àbu awər leli, yam àbu akaɗ leli, azana àki ke leli ka vu bi, mis tə̀bu təzləɓ leli, masawaɗay satat, ahay geli àbi, 12 màgra tʉwi a dal-dal day kwa ti məzumi zlam ana huɗ geli. Ka ya ti mis tə̀bu tindivi leli ni ti leli mahəŋgalay Melefit ti mə̂gri sulum gayaŋ ana tay. Ka ya ti tə̀bu təgri daliya ana leli ni ti leli meɓesey. 13 Ka ya ti mis tagudari ma ana leli ni ti leli məŋgwiviyu ana tay. Ke eri ge mis ga duniya nahəma, leli mìgia akaɗa zlam ya taboru ke jigʉri na. Nihi kekileŋa tə̀hi ana ahàr leli mìgia zlam masakana a duniya ba ɗek.

14 Nəbiki zlam nday hini ana kʉli ti ga məbəki mimili ke kʉli do. Ay nəbiki ana kʉli ti, nawayay nəcahi zlam ana kʉli, aɗaba kìgʉma bəza goro ya nawayay na palam. 15 Ku tamal mis ndahaŋ ehimeya tə̀bu təcahi zlam ana kʉli àki ke Krist nəŋgu ni, bəŋ gekʉli ti bəlaŋ hʉya. Bəŋ gekʉli ti nu gani. Kìgʉma bəza goro a aɗaba àhi *Ma Mʉweni Sulumani ga Yezu Krist ana kʉli enjenjeni mək kə̀fumki ahàr ka naŋ ti nu. 16 Nihi ègia nu bəŋ gekʉli a nahəma, grum zlam hwek-hweka akaɗa goro ya nagray ni. 17 Nawayay ti kə̂grum nahkay. Nahkay ti nə̀sləroya Timote a, àdoru afa gekʉli. Naŋ ti ègia wur goro a, nawayay naŋ, aɗəbay divi ga Bay geli ge jiri ge jireni. Eminjʉa nahəma, aməziaba azay slimi ana kʉli àki ka manjəhaɗ goro akaba Yezu Krist na. Amacahi zlam ana kʉli akaɗa goro ya nə̀bu nəcahi ana ndam ga Yezu ya *təcakalavu ku eley eley do ni, ti manjəhaɗ gatay mânja akaɗa goro na.

18 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu tə̀bu tiji zlabay, aɗaba tə̀hi ana ahàr nu anaŋgoru afa gekʉli va do. 19 Ay tigi ti Melefit àvua divi gana ti nə̀bu nakoru afa gekʉli wuɗak. Eninjʉa nahəma, enipi zlam ga ndam zlabay nday nani ya tagray ni. Nahkay anəsər nday tə̀ɗəm ma masakani ciliŋ tək day ti tàgray tʉwi àna njəɗa ge Melefit aw ? 20 Nə̀ɗəm nahəma *Məgur ge Melefit ti mam ? Ndam ya ti tə̀bu a Məgur ge Melefit ni bu ni ti tə̀zlapay ma masakani do : tagray tʉwi àna njəɗa ge Melefit. 21 Nihi ti dəmukiba ere ye ti lekʉlʉm kawayum na. Ka ya ti anaŋgoru afa gekʉli ni ti nâza malawaɗ a ahar va ga matraɓ kʉli àna naŋ a waw ? Tək day ti kawayum ti nâwayay kʉli, nâru àna məɓəruv bəlaŋ aw ?

5

Zlam ya ti abəki mimili ke mis ni

1 Nihi nìcia mis tə̀bu tə̀ɗəm ahkado mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu tə̀bu tagudar zlam, tagray zlam məwəslani ya ti ku ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do tekeɗi tàgray do ni. Tə̀hu maslaŋa gekʉli nahaŋ àbu andəhaɗfəŋ kà wal ga bəŋani. 2 Lekʉlʉm zla ti kə̀bum kijʉm zlabay, giri-giri ti amal kitʉwʉm sawaŋ. Maslaŋa ya ti àgray ere məwəslani nani ni ti kə̀garumaba naŋ e kiɗiŋ gekʉli ba do ni ti kamam ? 3 Nu ti ku nu nə̀bi akaba kʉli eslini bi nəŋgu ni, nə̀bu nəɗəgəzlkioru ahàr ke kʉli dal-dal. Maslaŋa ya ti àgudar zlam ni ti nèkelkaba seriya gayaŋ a àndava sək akaɗa nu nə̀bu akaba kʉli eslini. 4 Nàgray seriya gani hini ti àna slimi ga Bay geli Yezu. Lekʉlʉm day cakalumvu ; eslini majalay ahàr goro amələbu akaba kʉli, njəɗa ga Bay geli Yezu day amələbu akaba kʉli. 5 Akacakalumva ti vumi maslaŋa gani nani a ahar vu ana *Seteni ti mə̂gri daliya hayaŋ. Nahkay ti maslaŋa gani aməmbrəŋ majalay ahàr magədavani ni, mək Melefit amahəŋgay sifa gayaŋ ni ka fat ya ti Bay geli amagrafəŋa seriya kè mis a ni.

6 Kijʉm zlabay ti kamam ? Àɓəlay do timey ! *Miwisiŋ gʉzit tə̀bəkiviya ka humbu ga makala masəfarana, ewisiŋaba zlam na ɗek ti kə̀sərum do aw ? 7 Ahàr àɗəm si kəzumaba miwisiŋ gani nana e kiɗiŋ gekʉli ba kwa. Tamal kə̀gruma nahkay ti kigʉm *njəlatani akaɗa ga humbu ga makala masəfarani ya tə̀bəkiviyu miwisiŋ ndo ni. Ay nə̀səra kìgʉma njəlatana akaɗa ga humbu nana eɗeɗiŋena, aɗaba *Krist àmət azuhva leli. Krist ti naŋ Wur təmbak ya ti tìsliŋi ana leli a wuməri ga *Pak bu ni. 8 Nihi nahəma məgrum wuməri ga Pak geli ! Ay məmbrəŋum zlam magudarani akaba cuɗay ya màgrabiyu ni ɗek, mə̀bumkiviyu miwisiŋ nani va ba. Məɗəbum divi ge Melefit àna məɓəruv bəlaŋ akaba àna jiri sawaŋ.

9 A wakita nahaŋ ya nə̀biki ana kʉli ni bu ni ti nə̀hi ana kʉli ahkado kànjəhaɗumkabu akaba ndam magray mesʉwehvu ka ahar bəlaŋ ba. 10 Nə̀hi ana kʉli nahkay ti nə̀ɗəmki ma ti ka ndam ga *duniya ya ti tagray mesʉwehvu ni do. Nday ya ti eri gatay àki ka zlam ge mis ni, nday ya ti tigi akal ni, nday ya ti tagray pəra ni day nə̀ɗəmki ma ka tay ndo. Tamal mis àwayay manjəhaɗani akaba tay do nahəma, si maslaŋa gani asləkaba a duniya ba. 11 Ere ye ti nə̀ɗəm ni ti nə̀ɗəmki ti ka ndam məfəki ahàr ke Krist ni. Tamal mis àɗəm ahkado naŋ mis ga Yezu mək agray mesʉwehvu, bi eri gayaŋ àki ka zlam ge mis, bi agray pəra, bi asivù ana mis, bi avi vu gayaŋ ana zum, ahkay do ni bi egi akal nahəma, ku məzum zlam akaba naŋ ka ahar bəlaŋ kə̀zumum ba.

12 Maslaŋa ya ti agrafəŋa seriya kà ndam ya kə̀bumi akaba tay bi ni ti nu do. Lekʉlʉm day grumfəŋa seriya kà ndam ya kə̀bum akaba tay ka ahar bəlaŋ na ciliŋ. 13 Nday ya ti kə̀bumi akaba tay bi ni ti Melefit amagrafəŋa seriya kà tay a. Àbu məbəkiani a Wakita gayaŋ bu : « Garumaba mis cuɗayana e kiɗiŋ gekʉli ba.* »

6

Ndam ga Yezu tàbəhaɗki mirdim ka bəza ga məŋ gatay ba

1 Nəɗəm nahəma, mis tàləgava ata wur ga məŋana mək akoru abəhaɗkibiyu mirdim afa ga ndam ya tàɗəbay *Krist do ni ti àɓəlay aw ? Giri-giri ti akoru àna ma gani ti afa ndam ge Melefit sawaŋ do waw ? 2 Ŋgay ndam ge Melefit atagrafəŋa seriya kà ndam ga *duniya na ɗek ti kə̀sərum do waw ? Tamal akəgrumfəŋa seriya kà ndam ga duniya ɗek ti, kə̀grum seriya ga zlam nday hini ciɓ-ciɓeni ni koksah ti kamam ? 3 Ŋgay *məslər ge Melefit tekeɗi leli amagrafəŋa seriya kà tay a ti kə̀sərum do aw ? Iy zla aw kə̀səruma nahkay ti, misliki magray seriya ga zlam ga duniya do ni ti kamam ? 4 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba tamal ti mis tàləgava ata wur ga məŋana e kiɗiŋ gatay ba ti, kəcuhwumoru àna ma gani afa ga ndam ga dala ti àɓəlay aw ? Ka ya ti ndam ga Yezu təcakalavu nahəma, ndam nday nani ti lamba gatay àbi akaba tay bi. 5 Nə̀ɗəm nahəma, kəgrum nahkay ti mimili do aw ? Bay məsər zlam bəlaŋ ti àbi e kiɗiŋ gekʉli bu ga mekelikaba seriya gana ana bəza ga məŋana àbi eɗeɗiŋ aw wahay ? 6 Ku tamal àbi nəŋgu ni, mis abəhaɗki mirdim ka wur ga məŋani ti àɓəlay do. Ay lekʉlʉm ti kabəhaɗumki mirdim ka bəza ga məŋ gekʉli afa ga ndam ya tə̀fəki ahàr ke Krist do ni ti ahəmamam !

7 Nəɗəm nahəma, ku tamal kabəhaɗumki mirdim ka ndam gekʉli nəŋgu ni kìjʉmkia ke divi ge Melefit a àndava. Lekʉlʉm ti tamal maslaŋa nahaŋ àgudaria zlam ana kʉli a nahəma, hojo ɓesʉmia. Tamal àzafəŋa zlam kè kʉli àna akal a nahəma, hojo ɓesʉmia daya. 8 Ay lekʉlʉm ti kèɓesʉm do. Kagudarumi zlam ana mis ndahaŋ, kigʉmfiŋa akal kà tay a sawaŋ ; tata nday gani bəza ga məŋ gekʉli keti ni ! 9 Ŋgay ndam ya ti tagudar zlam ni atəhuriyu a *Məgur ge Melefit vu do ni ti kə̀sərum do aw ? Kə̀gosum ahàr gekʉli ba, sərum : ndam magray hala, ndam ga pəra, ndam mesʉwehvu, ndam ya ti təhəlvu ata zal ata zal ti tandəhaɗkabu ni, 10 ndam akal, ndam ya zlam ge mis egi eri ana tay ni, ndam ya ti təvi vu gatay ana zum ni, ndam mbaɗambaɗa akaba ndam ya ti təhəlfəŋa zlam kè mis a ga njəɗa ni, nday nani ɗek ti atəhuriyu a Məgur ge Melefit vu do. 11 Ahaslani mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu day tàgrabiya nahkay. Ay nihi nahəma, Melefit geli àbara kʉli àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ a, nahkay ti kìgʉma njəlatana, kìgʉma ndam jirena daya. Zlam gani nani ɗek ti àgray àna slimi ga Bay geli Yezu Krist.

Kə̀grum mesʉwehvu ba

12 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu tə̀hi àna ahàr ahkado ndam ge *Krist ti tə̀via divi ana tay ga magray zlam a ɗek. Tə̀via divi ana tay ga magray zlam a ɗek eɗeɗiŋ, ay ti zlam ɗek àgri sulumani ana mis do. Nu day nə̀hi ana ahàr nahkay : tə̀vua divi ga magray zlam a ɗek, ay ti nigi eviɗi ga zlam nday nani ti nàwayay do. 13 Nahkay day kə̀ɗəmum Melefit àgriaya zlam məzumani ana huɗ a, huɗ ti ni ga məzumiyu zlam. Iy nahkay eɗeɗiŋ, ay ti Melefit emijiŋ huɗ ata zlam məzumani ni cecʉeni. Vu geli ti Melefit àgria ana leli a ti mâgray mesʉwehvu àna naŋ do. Àgria ana leli a ti awayay ti mə̂gri tʉwi ana Bay geli àna naŋ sawaŋ. Bay geli ti ni afi ahàr ana vu geli. 14 Bay geli àməta ti Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba, àvia sifa mʉwena : leli day amara mahəŋgaraba leli a aməvi sifa mʉweni ana leli àna njəɗa gayaŋ.

15 Ŋgay leli ɗek ka ahar bəlaŋ mìgia vu ge Krist a, nahkay lekʉlʉm day palahar ga vu gayaŋ ti kə̀sərum do aw ? Nahkay ti nazay palahar ga vu ge Krist ti egi vu bəlaŋ akaba vu ga wal hala ti ahəmamam ? Àgravu do simiteni ! 16 Mis tamal ti tandəhaɗkabu ata wal hala ti, vu gatay cʉeni egi vu ge mis biliŋ ti kə̀sərum do aw ? Aɗaba Melefit àɗəm a Wakita gayaŋ bu : « Nday cʉeni ti vu gatay emigi bəlaŋ.* » 17 Ay ti maslaŋa ya ti tanjəhaɗkabu ata Bay geli ni ti ègia Məsuf ga Yezu àniviyu, majalay ahàr gatay ɗek bəlaŋani.

18 Cuhwumfəŋa kà ndam mesʉwehva. Zlam magudarani ndahaŋ ya ti mis tagray ni ɗek ti tìjifiŋ kà vu gatay do. Ay maslaŋa ya agray mesʉwehvu ni ti agudar ahàr gayaŋ gayaŋani. 19 Vu gekʉli ni ti ègia ahay njəlatani ge Melefit a, *Məsuf Njəlatani anjəhaɗviyu ti kə̀sərum do aw ? Məsuf Njəlatani nani ti Melefit àvi ana kʉli, naŋ àvu a məɓəruv gekʉli bu. Vu gekʉli ti ge Melefit, do ni ti gekʉli gekʉleni do. 20 Melefit àpəla zlam gəɗakana ga mambay kʉli àna naŋ a. Nahkay ere ye ti kəgrum àna vu gekʉli ni ɗek ti zləbum Melefit àna naŋ.

7

Məhəlvani ata zal ata wal

1 Nihi nahəma nəŋgəkia àki ka ma ya kə̀bumukibiyu a wakita gekʉli bu na. Ka nu ti zal àday wal do simiteni ti àɓəlay. 2 Ay ku tamal nahkay nəŋgu ni, bi maslaŋa amagray mesʉwehvu ti hojo zal mâday wal gayaŋ, wal day mâday zal gayaŋ. 3 Nahkay ahàr àɗəm zal àmbati aləŋ ana wal gani ba, wal day àmbati aləŋ ana zal gani ba. 4 Aɗaba mam, wal ti vu gayaŋ ti gayaŋ gayaŋani do : ga zal gani sawaŋ. Zal day nahkay ; vu gayaŋ ti gayaŋ gayaŋani do : ga wal gani sawaŋ. 5 Nahəma, wal èkeli vu gayaŋ ana zal gayaŋ ba, zal day èkeli vu gayaŋ ana wal gayaŋ ba. Si bi tìciva e kiɗiŋ gatay ba, təpəsaba ga sarta ɓal ga mahəŋgalay Melefit a. Ay zla nahəma kə̀pəsumaba kay ba, do ni ti *Seteni aməŋgət divi ga magosay kʉli, aɗaba bi ekislʉmki məpəsumabana ga sarta kay koksah ti ni.

6 Ŋgay grum nahkay ti nə̀hi ana kʉli ga njəɗa do. Nə̀ɗəm tamal kəgrum nahkay ti àɓəlay sawaŋ. 7 Ka nu ti nawayay ti mis ɗek tanjəhaɗ akaɗa goro ni, tàday wál ba. Ay ti Melefit àvia njəɗa ana mis a gərgəri. Maslaŋa nahaŋ Melefit avi njəɗa ga maday wal ahkay do ni ga maday zal, ana maslaŋa nahaŋ ti ni avi njəɗa ga manjəhaɗani naŋ bəlaŋ.

8 Nihi nahəma nəhi ma ana wál madakway akaba ndam ya wál tə̀fəŋ kà tay bi ni. Nəhi ana tay nahəma, tamal tanjəhaɗ ka ahàr gatay akaɗa goro ni ti àɓəlay. 9 Ay ti maslaŋa ya ti èsliki meɓeseni do ni ti mâday wal, wal ti ni mâday zal. Hojo kəhəlumvu zlam gekʉli, ere gani arəh ga wal ahkay do ni ga zal amakaɗ kʉli ti ni.

10 Nihi ti nəhi ma ana ndam ya tə̀həlva ni. Ma hini ya nəɗəm ni ti ma goro do, ma ga Bay geli. Àɗəm ahkado : Wal tèdevu ata zal gayaŋ ba. 11 Ay tamal ti tèdeva nəŋgu ni, mânjəhaɗa nahkay, àday zal ba. Tamal èɓesey manjəhaɗani koksah nahəma, tâŋgalabu ata zal gayaŋ. Zal day àgaray wal gayaŋ ba.

12 Nihi ti nəhi ma ana lekʉlʉm ndahaŋ ni. Nəɗəm ma hini ti nu, do ni ti Bay geli Yezu do. Nəɗəm nahəma : Tamal maslaŋa àfəkia ahàr ka Yezu a, wal gayaŋ ni àfəki ahàr ka Yezu ndo mək wal ni awayay manjəhaɗani ata naŋ ti, àgaray naŋ ba. 13 Wal day nahkay, tamal àfəkia ahàr ka Yezu a, zal gayaŋ ni àfəki ahàr ka Yezu ndo mək zal ni awayay manjəhaɗani ata naŋ ti, àsləka ba. 14 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba zal ya àfəki ahàr ka Yezu ndo ni ti naŋ mis ge Melefit azuhva wal gayaŋ ya àfəkia ahàr ka Yezu a ni. Nahkay day wal ya àfəki ahàr ka Yezu ndo ni ti naŋ mis ge Melefit azuhva zal gayaŋ ya àfəkia ahàr ka Yezu a ni. Ègia nahkay ti bəza gatay ni Melefit àdaba tay a, tìgia ndam gayaŋ a. Tamal nahkay do ni ti bəza gatay ni tìgi ndam ge Melefit ndo. 15 Ay tamal maslaŋa ya ti àfəki ahàr ka Yezu ndo ni awayay medeveni ata wal gayaŋ ahkay do ni ata zal gayaŋ nahəma, têdevu. Naŋ ya ti àfəkia ahàr ka Yezu a tə̂mbrəŋ naŋ ni ti ku zal, ku wal nəŋgu ni tə̀fəki ŋgasa ga manjəhaɗkabani akaba maslaŋa nahaŋ ni do. Aɗaba Melefit àzalay kʉli ti, awayay kânjəhaɗum àna sulumani. 16 Nə̀ɗəm nahəma, nak wal ya ti kə̀fəkia ahàr ka Yezu a ni ti bi Melefit amahəŋgay zal gayak azuhva nak ti kə̀səra waw ? Nak zal ya ti kə̀fəkia ahàr ka Yezu a ni ti bi Melefit amahəŋgay wal gayak azuhva nak ti kə̀səra waw ?

Ku way way do mânjəhaɗ akaɗa gayaŋ ya Melefit àzalay naŋ ni

17 Giri-giri nahəma, ahàr àɗəm ku way way do manjəhaɗ gayaŋ mânja akaɗa ga Bay geli Yezu ya àvi ka sarta ya Melefit àzalay naŋ ni. Ere ya nəhi ana ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni ti nahkay. 18 Tamal bi maslaŋa Melefit àzalay naŋ kʉɗi gayaŋ *mekeleni ti mânjəhaɗ nahkay, àhəŋgarkiyu ba. Tamal bi maslaŋa Melefit àzalay naŋ kʉɗi gayaŋ mekeleni do ni ti mânjəhaɗ nahkay, èkeley ba. 19 Mekeley kʉɗi ahkay do ni mekeley kʉɗi do ni ti àzaya araŋa do. Zlam maɓəlani ti magray ere ye ti Melefit àɗəm ndam gayaŋ tâgray ni ciliŋ. 20 Ahàr àɗəm nahəma, ku way way do mânjəhaɗ akaɗa gayaŋ ya Melefit àzalay naŋ ni. 21 Tamal bi nak eviɗi ka sarta ya Melefit àzalay kur ni ti àhəluk ahàr ba. Ay ti bi kə̀ŋgəta divi ga mambay ahàr gayak a ti mbay. 22 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba maslaŋa ya ti naŋ eviɗi mək Bay geli àzala naŋ a nahəma, naŋ akaɗa eviɗi va do, aɗaba ègia mis ga Bay geli a. Nahkay day, maslaŋa ya ti naŋ eviɗi do mək *Krist àzala naŋ a nahəma, ègia eviɗi ge Krist a. 23 Lekʉlʉm ɗek Melefit àmba kʉli àna zlam gəɗakana. Nahkay ti kə̀ɗəbum mis akaɗa lekʉlʉm eviɗi gatay va ba. 24 Bəza ga mmawa goro ni, nəhi ana kʉli nahəma, ahàr àɗəm ku way way do mânjəhaɗ kè eri ge Melefit akaɗa gayaŋ ya ti Melefit àzalay naŋ ni. Tânjəhaɗ nday ata Melefit ti nahkay.

Wəwal ya tə̀sər zawal ɗay-ɗay do ni

25 Nihi ti nəzlapaki ka ma ga wəwal ya tə̀sər zawal do ni. Ma ya anəɗəm ni ti Bay geli àhu ndo, nani majalay ahàr goro goroani. Ay nu ti, Bay geli àgrua sulum gayaŋ a, nahkay mis tisliki məgəskabu ma goro ya nəɗəm ni.

26 Ka majalay ahàr goro nahəma, hojo ku way way do mânjəhaɗ akaɗa gayaŋ ya anjəhaɗ ni. Nə̀ɗəm nahkay ti azuhva daliya ge mis ya təcakay ka sarta hini ni. 27 Tamal nak kə̀bu àna wal gayak nahəma, kìdʉmvu ba. Tamal nak wal gayak àbi ti ni, kàday wal ba. 28 Ay tamal kaday wal nahəma, zlam magudarani do. Nahkay day tamal wal ya àsər zal ɗay-ɗay do ni akoru ka zal day, zlam magudarani do. Ay ti sərumki lala, wəwal akaba zawal gatay atəcakay daliya dal-dal a duniya bu. Nəhi ana kʉli kə̀dum wál ba akaba kə̀dəgum ka zawal ba ti, aɗaba nawayay ti kàcakum daliya nani ba.

29 Bəza ga mmawa goro ni, ere ye ti nə̀ɗəm ni ti nə̀ɗəm aɗaba sarta àbiyu kay va bi. Kwa nihi, maslaŋa ya ti wal gayaŋ àbu ni ti mâjalay ahàr akaɗa ga maslaŋa ya wal gayaŋ àbi ajalay ahàr ni. 30 Maslaŋa ya ti etʉwi ni ti mânjəhaɗ akaɗa naŋ àbi ètʉwi bi. Maslaŋa ya ti amərvu ni ti mânjəhaɗ akaɗa naŋ àbi àmərvu bi. Maslaŋa ya ti asəkum zlam ni ti mânjəhaɗ akaɗa naŋ àbi àsəkum zlam bi. 31 Maslaŋa ya ti agray tʉwi àna zlam ga duniya ni day mânjəhaɗ akaɗa naŋ àbi àgray tʉwi àna zlam ga duniya bi. Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba manjəhaɗ ga duniya hini ara andav wuɗak.

32 Nawayay ti araŋa àhəli ahàr ana kʉli ba simiteni. Maslaŋa ya ti wal gayaŋ àbi ni ti ajalaki ahàr ke tʉwi ga Bay geli Yezu ciliŋ. Awayay agray zlam ya ti àɓəlafəŋ kà Bay geli Yezu ni. 33 Ay maslaŋa ya ti wal gayaŋ àbu ni ti ajalaki ahàr ka zlam ga duniya. Awayay agray zlam ya ti àɓəlafəŋ kà wal gayaŋ ni. 34 Majalay ahàr gayaŋ cʉ cʉ, aɗaba awayay ti ere ye ti agray ni mâɓəlafəŋ kà wal gayaŋ awayay ti mâɓəlafəŋ kà Bay geli daya. Nahkay day, wəwal ya ti tə̀bi ka zawal bi ni akaba bəza dahalay ni təjalaki ahàr ke tʉwi ga Bay geli ciliŋ. Tawayay ti vu gatay akaba majalay ahàr gatay ɗek mânja ga Bay geli. Ay wəwal ya ti tə̀bu ka zawal ni ti təjalaki ahàr ka zlam ga duniya. Tawayay tagray zlam ya ti àɓəlafəŋ kà zawal gatay ni.

35 Ma goro hini ya nə̀hi ana kʉli ni ti ga məjənaki kʉli, do ni ti ga macafəŋa kʉli ga magray ere ye ti lekʉlʉm kawayum na do. Ay ti nawayay ti kəgrum zlam àna divi gani, nawayay ti kəɗəbum Bay geli àna huɗ bəlaŋ, ti kàjalum ahàr cʉ cʉ ba.

36 Nihi nahəma, bi wur dagwa nahaŋ naŋ àbu àna məva gayaŋ, nday tə̀bu nahkay, tə̀həlvu faŋ ndo. Mək wur dagwa ni aɗəm : « Tamal nàzay naŋ ndo ni ti àɓəlay do, aɗaba məɓəruv goro àdəvia a naŋ va, nahkay nawayay ti məhəlvu. » Tamal naŋ àbu aɗəgəzl nahkay ti mâgray akaɗa ga məɓəruv gayaŋ awayay ni, mâzay naŋ : nani ti zlam magudarani do. * 37 Ay bi wur dagwa ni àwayay mazay məva gayaŋ ni do, àsəra a məɓəruv gayaŋ ba, maslaŋa nahaŋ àcafəŋa naŋ a ndo, esliki manjəhaɗani nahkay ka ahàr gayaŋ tata nahəma, tamal àzay naŋ ndo ni ti àgra zlam maɓəlana. 38 Ma gani ti nahkay hi : Maslaŋa ya ti àza məva gayaŋ na ti àgra zlam sulumana. Ay maslaŋa ya ti àzay məva gayaŋ ni ndo ni ti àgra zlam sulumana àtama ga maslaŋa ya ti àzay na.

39 Ay wal ya ti zal gayaŋ naŋ àbu àna sifa mba ni ti àday zal nahaŋ ba simiteni. Ay tamal zal gayaŋ ni àməta nahəma, esliki maday zal nahaŋ ya ahàr gayaŋ awayay ni tata. Ay zla ti aday ti zal ya ti naŋ àbu afəki ahàr ka Bay geli ni. 40 A majalay ahàr goro bu ni ti tamal ànjəhaɗa zlam gayaŋ a nahəma, azum gəɗa àtama ga wal ya àday zal nahaŋ na. Nə̀ɗəm nahkay ti nu day *Məsuf ge Melefit naŋ àbu akaba nu.

8

Aslu ga pəra

1 Nihi ti nəzlapaki ka ma ga aslu ga pəra. Ma gekʉli ya kə̀ɗəmum leli ɗek mə̀səra zlam a ni ti ma gekʉli ni jiri eɗeɗiŋ. Ay məsər zlam ti avi zlabay ana mis ; ere ye ti azoru mis kama ni ti mawayavani. 2 Tamal mis àɗəm naŋ àsəra zlam a ti, àsər zlam lala faŋ ndo. 3 Ay tamal mis awayay Melefit nahəma, Melefit àsəra naŋ gayaŋ a àndava.

4 Kə̀humu ndam ya təfəki ahàr ka Yezu ni ti tə̀via divi ana tay a ga məzum aslu ga pəra aw ? Ma gekʉli ya kə̀ɗəmum ni ti jiri : pəra ti zlam masakani eɗeɗiŋ. Nahaŋ ni kə̀ɗəmum ahkado Melefit ti bəlaŋ, nahaŋ àbi : nani day jiri eɗeɗiŋ. 5 Zlam tə̀bu kay a huɗ melefit bu akaba ka haɗ, mis tìpia ti tə̀ɗəm zlam nday nani melefifit. Nahkay ti melefifit akaba bəbay tə̀bu kay. 6 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, geli ti Melefit naŋ bəlaŋ, naŋ Bəŋ ga Yezu. Naŋ ti àgraya zlam a ɗek. Leli day naŋ àgraya leli a ti mîgi ndam gayaŋ. Nahkay Bay geli ti naŋ bəlaŋ, naŋ Yezu Krist. Zlam ge Melefit ya àgraya ni ɗek ti, àna naŋ. Leli day mə̀bum àna sifa ti azuhva naŋ.

7 Ay ku tamal leli ndahaŋ ni mə̀səra zlam nday nana nəŋgu ni, mis ndahaŋ tə̀bu e kiɗiŋ geli bu tə̀sər do. Nday nani ti ahaslani tàgrabiya pəra, aŋgwaz gani àsləkiaba ana tay ndo kekileŋa. Nahkay tamal tə̀caka aslu ga pəra ti tə̀ɗəm tàgudara, aɗaba nday gani tə̀sərkaba divi ge Melefit a lala faŋ ndo. 8 Ere ye ti azoru leli afa ge Melefit ni ti zlam məzumani do. Tamal məzum ti àjənaki leli ga moroni kama do. Tamal mə̀zum do day àguloru leli do.

9 Kə̀səruma kislʉmki məzum zlam ɗek. Ay ti bumvu slimi lala, do ni ti maslaŋa ya ti àsərkaba divi ge Melefit a lala faŋ ndo ni emijikia ke divi a azuhva zlam gekʉli ya kəzumum na. 10 Aɗaba tamal ti maslaŋa nani èpia kur a, nak ya ti kə̀səra zlam a ni, nak kə̀bu kəzum zlam a ahay ga pəra bu nahəma, naŋ ya ti àsərkaba divi ge Melefit a lala faŋ ndo ni naŋ day ara azay njəɗa gayaŋ ga məzumani. 11 Nahkay ti məsər zlam gayak ni ejiŋ maslaŋa ya ti àsərkaba divi ge Melefit a lala faŋ ndo ni. Maslaŋa nani ti wur ga məŋ geli, Krist àmət ti ga mahəŋgay naŋ. 12 Tamal kəgrum nahkay ti kagudarumi zlam ana bəza ga məŋ geli, kəvumi majalay ahàr ana tay aɗaba tə̀sərkaba divi ge Melefit a lala faŋ ndo. Kagudarumi zlam ana tay ti, kagudarumi zlam ana *Krist. 13 Nahkay ere ye ti nəɗəm ni ti nihi : tamal zlam məzumani goro ni ejiŋkia wur ga məŋ goro ke divi a nahəma, anahəpəɗ aslu ɗay-ɗay va do. Aɗaba mam, nawayay ti wur ga məŋ goro èjikia ke divi a ba.

9

Pol aɗəfiki manjəhaɗ gayaŋ ana mis

1 Nu ti nə̀səra nisliki magray ere ye ti nawayay ni ɗek. Ŋgay nìpia Bay geli Yezu àna eri goro a, nu zal asak gayaŋ daya ti kə̀sərum do aw ? Lekʉlʉm kə̀fumki ahàr ka Bay geli ti azuhva tʉwi goro ya nə̀gri ni do aw ? 2 Ku tamal mis ndahaŋ tə̀sər nu zal asak ga Yezu do nəŋgu ni, lekʉlʉm ti kə̀səruma nu zal asak gayaŋ. Kə̀fumkia ahàr ka Bay geli Yezu azuhva tʉwi goro ya nàgray e kiɗiŋ gekʉli bu na ti, nani aɗafaki nu zal asak gayaŋ.

3 Ka ya ti mis tə̀bu tahəŋgalafua ma ni ti nahəŋgarfəŋ, nəɗəm nahkay nihi : 4 Leli ndam *asak ga Yezu ti misliki məzum zlam akaba misi zlam azuhva tʉwi geli ya magray ni do aw ? 5 Misliki moroni afa gekʉli àna wal ya àfəki ahàr ke Yezu ni do waw ? Ndam asak ndahaŋ ni akaba bəza ga məŋ ga Bay geli Yezu ni akaba Piyer tə̀bi tagray nahkay bi aw ? 6 Ahàr àɗəm magray tʉwi ga məzumi zlam ana huɗ geli ti leli ata Barnabas cecʉ cʉ a ciliŋ aw ? 7 Ndam slewja tagray tʉwi ga slewja gatay ti, təpəl tay do aw ? Maslaŋa ya ti àjava zlam a ni ti azum bəza gani do aw ? Tək day ti maslaŋa ya ti ajəgay zlam ga gənaw ni ti aɗucaya ɗuwa gana esi do aw ?

8 Ma ya nə̀ɗəm ni ti, nani majalay ahàr geli mis ciliŋ do, e *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni bu day nahkay. 9 Àbu məbəkiani e Divi gani nani bu nahkay hi : « Ka ya ti kəzləɓum hay àna sla nahəma, kə̀wəlumikabu pakama ga macafəŋa naŋ kà məzum zlam a ba.* » Melefit àɗəm nahkay ti, kə̀humi ana ahàr àɗəmki ma ti ka slasla ciliŋ aw ? 10 Melefit àɗəm nahkay ti, àɗəmki ti ke leli ndam məgri tʉwi ni do aw ? Iy, àɗəmki ti ke leli eɗeɗiŋ. Leli ti magray tʉwi akaɗa ga ndam ya ti təwəs vədaŋ ahkay do ni akaɗa ndam ya ti təzləɓ hay ni. Nday nani tagray tʉwi ti tə̀səra atəŋgət zlam. 11 Leli ti akaɗa ndam mizligi hay : hay gani nani ti pakama ge Melefit ya mə̀hi ana kʉli ni. Nihi ti lekʉlʉm kə̀bum àna zlam sulumani ge Melefit ya leli mə̀gri ana kʉli ni, ay leli məŋgətfəŋa zlam sulumana kè kʉli a ti kàwayum do waw ? Məŋgət zlam sulumani nani ti mabaz hay ya ti mìzligi ni do waw ? 12 Mis ndahaŋ ni tekeɗi təŋgətfəŋa zlam kè kʉli a, sakomba leli aw !

Ay ku tamal misliki məŋgətfəŋa zlam kè kʉli a tata nəŋgu ni, mìhindifiŋa kè kʉli a ndo. Miɓesey zlam ni ɗek, aɗaba mawayay ti màcafəŋa mis ga məgəskabu *Ma Mʉweni Sulumani ge Krist na ba. 13 A *ahay gəɗakani ge Melefit bu ni ti ŋgay ndam məgri tʉwi ana Melefit ni təŋgət mahar gatay, ndam meviyeki aslu ni day təŋgət mahar gatay ti kə̀sərum do aw ? 14 Nahkay day, Bay geli àɗəm ndam ya ti təhi Ma Mʉweni Sulumani ana mis ni təŋgət zlam məzumani àna Ma Mʉweni Sulumani ya təhi ana mis ni.

15 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, nu ti nàgray nahkay do : ku kəvumu zlam day nàwayafəŋa kè kʉli a do. Ere ye ti nə̀bəki ni ti, ge mihindifiŋa zlam kè kʉli àna naŋ a do. Tamal nagray nahkay ti hojo nə̂məta ! Nə̀ŋgətfəŋa zlam kè kʉli a do ni ti avu məmərani. Maslaŋa àbi esliki macafəŋa nu kà məmərani gani nana bi. 16 Nu nə̀bu nəhi Ma Mʉweni Sulumani ana mis kəlavaɗ. Ay tʉwi gani nani àvu miji zlabay do, aɗaba mam, Melefit àfəku njəɗa ga magrani. Tamal nə̀hi Ma Mʉweni Sulumani ana mis do nahəma, Melefit mâtraɓ nu ! 17 Tamal tʉwi gani nani nagray ka mawayay goro ti si akal təpəlləŋ nu. Ay ègia nàgray ka mawayay goro do, nagray ti aɗaba Melefit àfuva a ahar va palam. 18 Tamal ti ègia nahkay ti nəŋgətləŋ mam ? Ere ye ti nəŋgətləŋ ni ti nihi : nəhi Ma Mʉweni Sulumani ana kʉli ga sulum. Ku tamal ahàr àɗəm lekʉlʉm kə̂vumuləŋ zlam nəŋgu ni, nìhindiliŋ zlam kè kʉli ndo.

19 Nu eviɗi ga maslaŋa do, nu nəgur ahàr goro. Ay ti nàza ahàr goro a, nìgia eviɗi ge mis a ɗek, ti nə̂həlibiyu mis ana Krist a kay dal-dal, ti tə̂fəki ahàr lala. 20 Ka ya ti nu nə̀bu e kiɗiŋ ga ndam *Zʉde bu nahəma, nanjəhaɗ akaɗa nu zal Zʉde, aɗaba nawayay ti nə̂həlibiyu tay ana Krist ti tə̂fəki ahàr lala. Ka ya ti nu e kiɗiŋ ga ndam ya taɗəbay Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni bu nahəma, nanjəhaɗ akaɗa ga maslaŋa ya aɗəbay Divi ge Melefit gani nani ni, ay Mʉwiz àna Divi gani nani àfəku ŋgasa va do. Nagray nahkay ti nə̂həlibiyu tay ana Krist, ti tə̂fəki ahàr lala. 21 Ka ya ti nu e kiɗiŋ ga ndam ya tə̀sər Divi ge Melefit do ni bu ni ti nanjəhaɗ akaɗa ga maslaŋa ya ti àsər Divi ge Melefit do ni, ti nə̂həlibiyu tay ana Krist, tə̂fəki ahàr lala. Ay ti nu maslaŋa ya ti àsər ma ge Melefit do ni do, aɗaba nə̀səra nə̀gəskabá ma ge Krist a. 22 Ka ya ti nu e kiɗiŋ ga ndam ya ti tə̀sərkaba divi ge Melefit a lala faŋ ndo ni ti nanjəhaɗ akaɗa ga maslaŋa ya ti àsərkaba divi ge Melefit a lala faŋ ndo ni, ti nə̂həlibiyu tay ana Krist, ti tə̂fəki ahàr lala. Nahkay ka ya ti nu e kiɗiŋ ge mis weley weley bu do ni ɗek ti nazay manjəhaɗ ga ndam nani, aɗaba nawayay ti ku àbi àbi nəŋgu ni nə̂həlibiyu mis ndahaŋ ana Krist ti mâhəŋgay tay. 23 Ere gani nani ya nagray ni ɗek ti, ti Ma Mʉweni Sulumani môru kama kama, ti Melefit mə̂gru sulum gayaŋ akaɗa ya agri ana ndam gayaŋ ndahaŋ ni.

24 Kə̀səruma, ka ya ti mis tacuhwakaboru ti tə̂sər way eminjiyu enji way nahəma, tacuhwakaboru ti nday ɗek ka ahar bəlaŋ. Ay ti mis biliŋ gatay enjiyu enji : àra ènjiyu ti təvi zlam ka duwa gani. Nahkay ti lekʉlʉm day si kəzum njəɗa gekʉli akaɗa ga ndam ya ti tacuhwakaboru ni, ti kə̂ŋgətum zlam bilegeni. 25 Ndam ga hwa ɗek təcahavu àna hwa ga njəɗa, ti vu gatay mə̂sərvu àna naŋ. Ere ye ti tagray ni ɗek, tawayay ti tə̂ŋgət zlam ka duwa gani ; zlam gani ti àpəsfəŋ kà tay do, agədavu. Ay leli ti zlam ya ti Melefit avi ana leli azuhva tʉwi geli ni ti àgədavu do, amələbu ga kaŋgay-kaŋgayani. 26 Nahkay zla nahəma, nu day nə̀bu nagray tʉwi lala akaɗa ga maslaŋa ya ti acuhworu ndəlaɓa ni, ahkay do ni akaɗa ga maslaŋa ya ti asi məɗukɗuk ana mis, ahar gayaŋ àdoru a haɗ do ni. 27 Nəgri daliya ana vu goro, nəgri ere ye ti nu nawayay ni, do ni ti bi nu ya ti nə̀hi ma ge Melefit ana mis ndahaŋ ni anəŋgət zlam azuhva nani akaɗa gatay ni do.

10

Kə̀həŋgrumioru ahàr a haɗ ana pəra ba

1 Bəza ga mmawa goro ni, zlam ya ti àgrakivu ka ata bəŋ geli ka sarta ge Mʉwiz ni ti àgəjazlki ahàr ke kʉli ba. Ka sarta gani nani ti Melefit àfəkiaya maklaɓasl ka tay a ɗek ga majəgay tay àna naŋ a. Nday ɗek tàtuwaɗaba Dəluv Ndizeni na daya. 2 Gatay ya ti maklaɓasl àhərkiaya ka tay a akaba ya tàtuwaɗaba dəluv ni ba ni ti, kala Melefit àbara tay a ɗek. Melefit àgray nahkay ti, àwayay ti nday ɗek tîgi akaba Mʉwiz akaɗa mis bəlaŋ. 3 Nday ɗek tə̀zuma zlam məzumani ya Melefit àvi ana tay na. 4 Nday ɗek tìsia yam ya Melefit àvi ana tay na. Yam gani nani ti àŋgəzaya a pəlaɗ ba. Pəlaɗ gani nani ti Melefit àvi ana tay, nani ti *Krist, asawaɗoru akaba tay. 5 Ku àgrava nahkay nəŋgu ni, mis ahar gəɗakani e kiɗiŋ gatay bu tə̀gri zlam sulumani ana Melefit ndo. Nahkay tə̀mət, huɗ gili ɗek kisim gatay.

6 Zlam gani nday nani tàgrakivu ka tay ti aɗaba tàwaya magudar zlam a. Awayay aɗəfiki zlam ana leli, ti màgudar zlam akaɗa gatay ya tàwayay magudarani ni ba. 7 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀njəkia ka məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana pəra. Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Mis tànjəhaɗa, tə̀zuma zlam a akaba tìsia zlam a, mək tìcikaba ga məhəɓiani ana pəra.* » Lekʉlʉm zla nahəma kə̀ŋgumkivu ka məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana pəra akaɗa gatay ni ba. 8 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tàgra hala, nahkay Melefit àbazl tay dəbu kru kru cʉ mahar mahkər ka fat bəlaŋ. Lekʉlʉm zla nahəma kə̀grum hala akaɗa gatay ni ba. 9 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀həlfəŋa eyʉ kè Melefit a. Nahkay Melefit àslərkibiyu zlam a haɗ kay ka tay, àbazla tay a. Lekʉlʉm zla nahəma, kə̀həlumfəŋa eyʉ kè Krist akaɗa gatay ya tə̀həlfəŋa kè Melefit a ni ba. 10 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀zərɗia ma ana Melefit a. Nahkay àslərkibiyu məslər gayaŋ ka tay, àbazla tay a. Lekʉlʉm zla nahəma kə̀zərɗum ma akaɗa gatay ni ba.

11 Melefit àgri zlam nday nani ana tay nahkay ti, awayay ti aɗəfiki zlam ana mis. Nahkay tə̀bu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, ga məziaba azay slimi ana leli a, aɗaba leli mə̀bu ka mandav ga duniya wuɗak. 12 Nahkay zla ti maslaŋa ya ti àhi ana ahàr naŋ àbu àna njəɗa ni ti mə̂bavu slimi. Tamal àbavu slimi do ni ti ara ejikia ke divi a. 13 Zlam ya ti ejiŋkia kʉli ke divi a ni ti ejiŋkia mis a ɗek. Ay Melefit ti ara ajənaki kʉli akaɗa gayaŋ ya àɗəm ni : zlam ya ti akal etijiŋkia kʉli a atətam njəɗa gekʉli ni ti Melefit amacafəŋa zlam nday nani ge mijiŋkia kʉli ke divi a. Ka ya ti zlam nday nani tawayay tijiŋkia kʉli a nahəma, Melefit aməvi njəɗa ana kʉli ge miɓeseni, ti katamumaba.

14 Ndam goro ni, nawayay kʉli. Tamal kìcʉma pakama goro ya nə̀hi ana kʉli na ti, kàhəɗakumfəŋiyu kà pəra ba. 15 Lekʉlʉm ya nəhi pakama hini ana kʉli ni ti kə̀səruma zlam a. Jalumki ahàr lala, pakama gani jiri do aw ? 16 Ka sarta ya ti məzumumkabu ɗaf ge Melefit nahəma, mazay hijiyem akaba zum ni, məgri sʉsi ana Melefit mək leli ɗek misi. Leli ɗek misi zum ni ka ahar bəlaŋ ti, aɗafaki ti leli mìgia akaɗa mis bəlaŋ akaba Krist a aɗaba mimiz gayaŋ àŋgəziaya ana leli a. Nahkay day mazay *dipeŋ, mesekeba, məzumum. Magray nahkay ti, aɗafaki ti vu geli ègia akaɗa vu bəlaŋ akaba Krist a. 17 Dipeŋ ya mesekeba, məzumum ni ti dipeŋ bəlaŋ. Nahkay leli ɗek mìgia akaɗa vu a bəlaŋ, aɗaba dipeŋ ya məzumum ka ahar bəlaŋ ni ti dipeŋ bəlaŋ.

18 Nahkay ndam *Izireyel day ka ya ti tə̀bu təzum aslu ga zlam ya ti tìsliŋi ana Melefit ni ti tigi bəlaŋ akaba Melefit do aw ? 19 Pakama hini ya nəhi ana kʉli ni ti aɗəmvaba ahəmamam ? Aɗəmvaba ti aslu ga pəra akaba pəra pərani ti tə̀bu àna njəɗa eɗeɗiŋ aw ? 20 Aha, tə̀bi àna njəɗa bi. Ay ka ya ti ndam ga pəra tagray pəra gatay, tisliŋ zlam ni ti, tìsliŋi ana Melefit do, ana seteni sawaŋ. Nahkay zla nahəma, nawayay ti kìgʉm bəlaŋ akaba seteni ba. 21 Kisʉm zum ga Bay geli mək kisʉmkivu ge seteni keti ni ti àgravu do. Nahkay day kəzumum zlam ga Bay geli mək kəzumumkivu ge seteni keti ni ti àgravu do. 22 Magray nahkay ti, mawayay ti Bay geli mə̂zumki ɓəruv ke leli aw ? Lekʉlʉm kəhumi ana ahàr njəɗa geli àtam gayaŋ aw ?

Grum zlam ya ti ajənaki mis ndahaŋ ni

23 Kə̀ɗəmum ahkado zlam ni ɗek kislʉmki magrani. Iy, zlam ni ɗek kislʉmki magrani eɗeɗiŋ, ay ti zlam ɗek ti ndahaŋ tə̀jənaki mis do. Zlam ni ɗek kislʉmki magrani eɗeɗiŋ, ay ti zlam ɗek ti ndahaŋ tə̀zoru mis kama e divi ga Yezu bu do. 24 Ku way way do àɗəbay zlam ga məjənaki ahàr gayaŋ ciliŋ ba, mâɗəbay zlam ga məjənaki mis ndahaŋ kwa sawaŋ.

25 Nahkay zlam ya ti təsəkumoru a gosku bu ni ɗek kislʉmki məzumumani. Araŋa àhəli ahàr ana kʉli ba : kìhindʉm day ba. 26 Aɗaba mam, duniya akaba zlam gani ɗek ti ga Bay geli. †

27 Tamal maslaŋa ya ti àfəki ahàr ka Yezu do ni àzala kʉli a ga məzum zlam akaba naŋ a mək kə̀dəguma nahəma, zumum ere ya avi ana kʉli ni ɗek. Araŋa àhəli ahàr ana kʉli ba : kìhindʉm day ba. 28 Ay tamal bi maslaŋa nahaŋ ahi ana kʉli ahkado : « Hini aslu ga pəra » nahəma, kə̀zumum ba. Kə̀zumum do ni ti azuhva maslaŋa nani ya àhi ana kʉli ni, ti ahàr àhəli ba. 29 Nə̀ɗəm nahkay ti, nə̀ɗəmki ti ka majalay ahàr ga maslaŋa ya ti awayay azum ni do ; nə̀ɗəmki ti ka majalay ahàr ga maslaŋa ya ti àhi ma gani ni.

Tamal àhua ma gana mək nə̀ɗəm nəgur ahàr goro, nəzum zlam ni kekileŋa nahəma, maslaŋa gani nani ya àhu ma ni ara aɗəm nu nàgudara zlam a. Ay tamal àɗəmkua nahkay ti àɓəlay do. 30 Tamal nəgri sʉsi ana Melefit ga zlam ya nəzum ni mək maslaŋa nahaŋ aɗəmku ma, aɗəm ahkado nàgudara zlam a nahəma, àɓəlay do, aɗaba nə̀gria sʉsi ana Melefit a àndava.

31 Nahkay tamal bi kəzumum zlam, bi kisʉm zlam ahkay do ni bi kəgrum zlam weley weley do ɗek nahəma, grum ti mis tâzləbay Melefit àna naŋ. 32 Kə̀grum zlam ya ti ejiŋkia mis ke divi a ni ba, ku ndam *Zʉde, ku nday ya ndam Zʉde do ni, ku ndam ge Melefit ya *təcakalavu ku eley eley do ɗek ni, kə̀grum zlam ya ti ejiŋkia tay ke divi a ni ba. 33 Nu nə̀bu nagray ti nahkay : zlam ya nagray ni ɗek, nawayay ti mâɓəlafəŋ kè mis ndahaŋ ni ɗek. Nə̀jalaki ahàr ke ere ya ajənaki nu ni do ; nəjalaki ahàr ti ke ere ye ti ajənaki mis ndahaŋ ni ɗek sawaŋ. Nagray nahkay ti, nawayay ti Melefit mâhəŋgay tay.

11

1 Nahkay grum zlam ɗek akaɗa goro ya nagray ni ; nu day nə̀bu nagray zlam ɗek akaɗa ge *Krist ya agray ni.

Məfakabu zlam ka ahàr

2 Nəgri sʉsi ana kʉli aɗaba kə̀bum kajalumku ahàr a zlam bu ɗek, kə̀gəsumkabá pakama ya tə̀hu mək nə̀cahi ana kʉli na. 3 Ay ti ere ye ti nawayay ti kîcʉm lala ni ti nihi : agur zawal ɗek ti *Krist ; agur wal ti zal ; agur Krist ti Melefit. 4 Tamal ti zal ahəŋgalay Melefit ahkay do ni ahəŋgri pakama ge Melefit ana mis, naŋ àbu àna azana ka ahàr nahəma, anjak Bay ya agur naŋ ni. 5 Ay tamal ti wal ahəŋgalay Melefit ahkay do ni ahəŋgri pakama ge Melefit ana mis, naŋ àbi àna azana ka ahàr bi nahəma, anjak bay ya agur naŋ ni. Egi zlam ge mimili, akaɗa ga wal ya àwəskaba ahàr a ndəluɓ ni. 6 Nahkay tamal wal àwayay məfakabu azana ka ahàr do nahəma, hojo mə̂wəskaba, nani ɗek zlam bəlaŋ. Ay kə̀səruma wal ya ti awəskaba ahàr a ahkay do ni ekelkia məhər a asay mimili ti ahàr àɗəm mə̂fakabu azana ka ahàr. 7 Zal zla nahəma, ahàr àɗəm àfakabu azana ka ahàr ba, aɗaba Melefit àgraya naŋ ka mazavu gayaŋ ga maɗafaki njəɗa gayaŋ a. Wal ti ni Melefit àgraya naŋ ga maɗafaki njəɗa ga zal a. 8 Melefit àgraya zal a ti àna jamaŋgay ge mis walana do, àgraya wal àna jamaŋgay ge mis zalana sawaŋ. 9 Melefit àgraya zal a ti azuhva wal do. Àgraya wal azuhva zal a sawaŋ. 10 Nahkay ti ahàr àɗəm wal mə̂fakabu azana ka ahàr, ga maɗafakiani maslaŋa àbu agur naŋ. Agray nahkay ti azuhva *məslər ge Melefit. 11 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, afa geli ndam ga Bay geli ni ti wal anjəhaɗivu a ahar vu ana zal, zal day anjəhaɗivu a ahar vu ana wal. 12 Wal ti Melefit àgraya naŋ àna jamaŋgay ge mis zalana, zal ti ni wal ewi naŋ. Ay mis ɗek ti Melefit àgraya tay a.

13 Jalum a ahàr gekʉli bu lala day nimi : tamal wal ahəŋgalay Melefit məfakabu azana ka ahàr do ni ti àɓəlay aw ? 14 Mis ɗek tə̀səra, tamal zal agalkabu ahàr ti nani zlam ge mimili do aw ? 15 Ay wal ti ni tamal agalkabu ahàr nahəma, nani zlam maɓəlani dal-dal do waw ? Melefit àgray məhər ga wal mə̂ɗək zilip ti ga maŋgah ahàr gayaŋ a kəla ga azana ya amal afakabu, aŋgah ahàr gayaŋ àna naŋ ni. 16 Maslaŋa ya ti àgəskabu pakama hini ya nə̀ɗəm ni do ni ti si mîci lala : leli magray ti nahkay, ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni ɗek tagray nahkay, tàɗəbay divi nahaŋ do.

Məzum ɗaf ge Melefit

17 Pakama nahaŋ àbu nəhi ana kʉli, a huɗ ga pakama nani bu nahəma nə̀gri sʉsi ana kʉli do simiteni. Aɗaba ere ye ti kəgrum ni àzoru kʉli kama do, ahəŋgaroru kʉli kələŋ sawaŋ. 18 Ma ya nəhi ana kʉli enjenjeni nahəma, nihi : Nìci, tə̀hu ahkado ka ya ti kacakalumvu ni ti kə̀bum kicirʉmvu. Tə̀ɗəm nahkay ti nətamahay ma gatay ni ahar gəɗakani jiri eɗeɗiŋ. 19 Lekʉlʉm kicirʉmvu nahkay ti àgəski, aɗaba Melefit awayay aɗafaki nday ya təfəki ahàr ka Yezu lala ni, ti mis ɗek tə̂sər tay. 20 Nahkay ka ya ti lekʉlʉm kə̀bum kacakalumvu kəzumum ni ti ɗaf ga Bay geli do. 21 Aɗaba kàcakalumva nahkay ti, ku way way do azum zlam zlam gayaŋ ; mis ndahaŋ lʉwir awər tay, mis ndahaŋ ti ni zum abazl tay. 22 Tamal kawayum məzumum zlam akaba misʉm zlam nahəma, kəzumumbiyu a magam, kisʉmbiyu a magam gekʉli do aw ? Nahkay ti kəmənjumləŋ kà ndam ge Melefit ni ti akaɗa nday zlam masakani zla do aw ? Kawayum kəbumki mimili ka ndam ya ti zlam gatay àbi ni zla do aw ? Nihi nahəma, nəhi mam ana kʉli mam ? Nə̂gri sʉsi ana kʉli zla tək ? Aha, nə̀gri sʉsi ana kʉli do simiteni.

23 Pakama ya nə̀hi ana kʉli ni ti, nani ma ga Bay geli Yezu. Pakama gani nihi : A huɗ ga məlavaɗ ya tara təgəsi Bay geli Yezu ana ndam məgur ndam *Zʉde ni bu ni ti, Yezu àzay *dipeŋ, 24 àgri sʉsi ana Melefit, èsekaba, àɗəm : « Hini hi ti aslu ga vu goro, navay ti ga mahəŋgay kʉli. Grumoru nahkay, ti kâjalumku ahàr. » 25 Nahkay day ka ya ti tə̀zuma zlam na àndava nahəma, àzay hijiyem akaba zum, àɗəm : « Àna zum ge hijiyem hini ti Melefit awəlkabu pakama gayaŋ akaba ge mis ; məwəlvani nani ti mʉweni. Awəlkabu ti àna mimiz ga vu goro. Grumoru nahkay. Ka ya ti ekisʉm akaɗa hini lu ni ti kâjalumku ahàr ka ahar bəlaŋ. » 26 Bay geli àɗəm nahkay ti, awayay aɗafaki ti ka ya ti kəzumum dipeŋ akaɗa hini akaba kisʉm zum akaɗa hini nahəma, kəɗəfumiki ana mis ti tə̂sər Bay geli àməta. Akəɗəfumikioru ana tay duk abivoru ana maŋga gayaŋ a.

27 Nahkay ti maslaŋa ya ti azum dipeŋ ahkay do ni esi zum ge hijiyem ga Bay geli, àjalaki ahàr do ni ti, àgudara zlam a, aɗaba àmənjaləŋ ka vu ga Bay geli akaba mimiz gayaŋ ni akaɗa zlam masakani. 28 Nahkay zla nahəma, ahàr àɗəm ku way way do mə̂sərkaba majalay ahàr gayaŋ a lala day kwa ti mə̂zum, mîsi. 29 Aɗaba maslaŋa ya ti azum, esi, àsərkaba vu ga Bay geli a do ni ti, naŋ naŋani agray ti Melefit mâtraɓ naŋ. 30 Mis kay e kiɗiŋ gekʉli bu tèɓesey do, ndahaŋ njəɗa àfəŋ kà tay bi, ndahaŋ ti ni tə̀mət ti, azuhva zlam gani nani. 31 Tamal ti mə̀sərkaba majalay ahàr geli a lala ti, amal Melefit àtraɓ leli ndo. 32 Bay geli atraɓ leli ti, acahi zlam ana leli, aɗaba awayay ti ka ya ti aməwəl ndam ga *duniya àna seriya ni ti àwəl leli akaba tay ba.

33 Nahkay bəza ga mmawa goro ni, ka ya ti kacakalumvu ga məzum ɗaf ge Melefit nahəma, jəgum mis ɗek tìnjikaba day. 34 Tamal maslaŋa gani lʉwir awər naŋ nahəma, mə̂zumbiya zlam a magam a day. Do ni ti, ka ya ti kàcalumva ni ti, akəgrum ti Melefit mə̂wəl kʉli àna seriya.

Ma ndahaŋ ni ti, nu eninjʉa day kwa ti anəslamalakabu tay.

12

Njəɗa ga magray tʉwi gərgərani ya Məsuf Njəlatani avi ana mis ni

1 Bəza ga mmawa goro ni, nihi ti nəzlapaki ka njəɗa ga magray tʉwi gərgərani ya *Məsuf Njəlatani avi ana mis ni. Nawayay ti kîcʉm ma gani lala. 2 Serumki ka ya ti lekʉlʉm kə̀bum kəgrum pəra nahəma, kìgʉma eviɗi ga pəra nday nana. Pəra nday nani ku tamal tə̀zlapay koksah nəŋgu ni, tə̀bia kʉli a zlam magudarani va. 3 Nahkay zla nahəma, nəhi ana kʉli vay-vay : Maslaŋa ya ti njəɗa ga *Məsuf ge Melefit àniviyu ni ti ŋgay Melefit mêtikwesla Yezu a ti àɗəm do. Ay maslaŋa ya ti aɗəm : « Yezu Bay geli » ni ti, maslaŋa nani àɗəm nahkay ni ti àna njəɗa ga Məsuf Njəlatani eɗeɗiŋ.

4 Njəɗa ga magray tʉwi ya Məsuf Njəlatani avi ana mis ni ti tə̀bu gərgəri kay, ay Məsuf Njəlatani gani ti bəlaŋ. 5 Tʉwi ya ti Bay geli avi ana mis ga magrani ni ti tə̀bu gərgəri kay, ay Bay geli gani ti bəlaŋ. 6 Divi ya Melefit avi ana mis ga magray tʉwi ni ti tə̀bu gərgəri kay, ay Melefit gani ti bəlaŋ : agray ti mis ɗek tâgray tʉwi gani nani ɗek ti naŋ. 7 Nahkay Melefit aɗafaki njəɗa ga Məsuf Njəlatani gayaŋ a manjəhaɗ ga ku way way do geli bu ɗek. Agray nahkay ti ga məjənavani àna naŋ e kiɗiŋ geli bu. 8 Ana mis ndahaŋ nahəma, Məsuf Njəlatani avi njəɗa ana tay ti tə̂sər majalay ahàr sulumani ge Melefit ti tə̂həŋgri ana mis, tə̂jənaki tay àna naŋ. Ana mis ndahaŋ ti Məsuf gani bəlaŋani ni avi njəɗa ana tay ti tə̂sər ere ye ti Melefit awayay ni ti tə̂həŋgri ana mis. 9 Ana mis ndahaŋ ti Məsuf gani bəlaŋani ni avi njəɗa ana tay ti tə̂fəki ahàr ke Melefit tə̂tam mis ndahaŋ. Ana mis ndahaŋ ti Məsuf gani bəlaŋani ni avi njəɗa ana tay ti tâhəŋgaraba mis a arməwər ba. 10 Ana mis ndahaŋ ti avi njəɗa ana tay ti tâgray zlam ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni. Ana mis ndahaŋ ti avi njəɗa ana tay ti tə̂həŋgri pakama ge Melefit ana mis. Ana mis ndahaŋ ti avi njəɗa ana tay ti tə̂sərkaba Məsuf ge Melefit a nday ata məsuf magədavana. Ana mis ndahaŋ ti avi njəɗa ana tay ti tə̂zlapay ma həma gərgərani ya nday ndayani tə̀sər do ni. Ana mis ndahaŋ ti ni avi njəɗa ana tay ti tâhəŋgaraba ma həma gərgərani ya nday ndayani tə̀sər do na ni. 11 Tʉwi gani nani gərgərani ni ɗek ti Məsuf bəlaŋani gani nani agray. Avi njəɗa gərgərani ana ku way way do akaɗa gayaŋ ya awayay ni.

Leli ɗek mìgia akaɗa vu a bəlaŋ

12 Məzum mazavu ga vu ge mis. Vu ge mis ti bəlaŋ, ay ti zlam gərgəri kay tə̀fəŋ. Ku zlam gərgəri kay tə̀fəŋ nəŋgu ni, vu ni ti bəlaŋ. *Krist day naŋ nahkay. 13 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba leli ɗek ku ndam *Zʉde, ku nday ya ndam Zʉde do ni, ku eviɗi, ku nday ya ti eviɗi do ni, leli ɗek Melefit àbara leli àna Məsuf bəlaŋana, mìgia akaɗa vu a bəlaŋ. Àvia Məsuf gayaŋ bəlaŋani na ana leli a : Məsuf gani nani ti akaɗa ga yam ya təcəhiaya ana mis a ti esi ɓira ni.

14 Nahkay zla ti zlam ya tə̀fəŋ kà vu ge mis ni ti bəlaŋ do ; nday kay. 15 Bi asak aɗəm : « Nu ahar do, nahkay nu nə̀fəŋ kà vu bi. » Ku tamal àɗəma nahkay nəŋgu ni, naŋ àfəŋ kà vu ni va bi aw ? 16 Ahkay do ni bi slimi aɗəm : « Nu eri do, nahkay nu nə̀fəŋ kà vu bi. » Ku tamal àɗəma nahkay nəŋgu ni, naŋ àfəŋ kà vu ni va bi aw ? 17 Tamal mis vu gayaŋ ni ɗek eri, zlam ndahaŋ tə̀fəŋ bi ti, eci slimi ti àna mam ? Ahkay do ni bi tamal vu gayaŋ ni ɗek slimi ti, ezʉ zlam ti àna mam ? 18 Ay ti Melefit àgraya vu ge mis a nahkay ndo. Àgraya mis a ti, zlam tə̀fəŋ gərgəri kay, àbafəŋ tay kà vu ni bəlaŋ àna bəlaŋ ka mawayay gayaŋ. 19 Tamal zlam ya tə̀fəŋ kà vu ni ɗek zlam bəlaŋ, nday gərgəri do nahəma, vu ni àbu mba waw ? 20 Ay ti Melefit àgraya mis a nahkay ndo. Àgraya vu na ti zlam tə̀fəŋ gərgəri kay, vu ni bəlaŋ.

21 Bi eri ahi ana ahar : « Nàwayay kur do » ni ti, esliki məhiani tata waw ? Ahàr day bi ahi ana asak : « Nawayay kur do » ni ti, esliki məhiani tata waw ? Aha ! Tìsliki məɗəmani do ; 22 zlam tə̀fəŋ kà vu ya mis tə̀ɗəm njəɗa tə̀fəŋ kà tay bi ni, ay zlam nday nani ti tagray tʉwi dal-dal. Tamal təhəlfəŋa tay kà vu na ti vu ni àgray tʉwi do. 23 Ay zlam ndahaŋ tə̀fəŋ kà vu ya mə̀ɗəm tìsli araŋa ndo ni, zlam nday nani ti məfi ahàr ana tay tə̀tama zlam ndahaŋ na. Zlam ndahaŋ tə̀fəŋ kà vu ya mə̀ɗəm mis tìpi ba asay mimili ni, maŋgah tay àna zlam sulumani. 24 Zlam ndahaŋ tə̀fəŋ kà vu ya mə̀ɗəm mis tîpi ni ; mə̀bəki zlam sulumani ka tay do. Nahkay Melefit àgraya vu ge mis a nahəma, awayay afi ahàr ana zlam ya mə̀ɗəm tìsli araŋa ndo ni àtama zlam ndahaŋ na. 25 Àgra nahkay ti, awayay ti vu ge mis èsevu ba, awayay ti zlam ya tə̀fəŋ kà vu ni ɗek tâgray tʉwi ka ahar bəlaŋ, tə̂jənavu e kiɗiŋ gatay bu. 26 Nahkay tamal zlam bəlaŋ ya àfəŋ kà vu ni acakay daliya ti zlam ndahaŋ ni ɗek təcakay daliya daya. Tamal tazləbay zlam bəlaŋ ya àfəŋ kà vu ni ti zlam ndahaŋ ni ɗek təmərvu daya.

27 Lekʉlʉm zla ti, lekʉlʉm ɗek vu ge Krist. Nahkay ku way way do gekʉli ɗek àfəŋ kè Krist akaɗa ga zlam ya tə̀fəŋ kà vu ge mis ni. 28 Nahkay e kiɗiŋ ga ndam ge Krist ya *təcakalavu ni bu nahəma, Melefit àbəhaɗ enjenjeni ti ndam *asak. Ye cʉ ti ndam ya təhəŋgri pakama ge Melefit ana mis ni, ya mahkər gani ndam ya ti təcahi zlam ana mis ni. Mək àbəhaɗ ndam ya tagray zlam ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni, ndam ya ti tahəŋgaraba mis a arməwər ba ni, ndam ya ti təjənay mis ni, ndam ya ti təɗəfiki divi ana mis ni akaba ndam ya ti təzlapay ma həma gərgərani ya ti nday ndayani tə̀sər do ni. 29 Melefit àbəhaɗ mis ni ɗek ti ndam asak aw ? Mis ni ɗek ti nday ndam ya ti təhəŋgri pakama ge Melefit ana mis ni aw ? Mis ni ɗek ti nday ndam macahi zlam ana mis aw ? Mis ni ɗek ti nday ndam ya ti tagray zlam ya ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni aw ? 30 Mis ni ɗek ti nday ndam mahəŋgaraba mis a arməwər ba waw ? Mis ni ɗek ti nday ndam ya ti təzlapay ma həma gərgərani ya nday ndayani tə̀sər do ni aw ? Mis ni ɗek ti nday ndam mahəŋgaraba ma həma gərgərani ya nday ndayani tə̀sər do na ni aw ? Aha, nahkay do ! 31 Ay ti njəɗa ga *Məsuf Njəlatani ya avi ana mis ni ti ndahaŋ gəɗákani tə̀tam ndahaŋ. Nahkay ti hindʉm nday nani kay.

Nihi nahəma, nəɗəfiki divi nahaŋ ana kʉli. Divi nani ti sulumani dal-dal, àtam ndahaŋ ni ɗek.

13

Mawayavani ti àtam zlam ndahaŋ ɗek

1 Ku nəzlapay ma həma gərgərani ya nə̀sər do ni, ku ma həma ge mis ku ma ga *məslər ge Melefit nəŋgu ni, tamal nàwayay mis do nahəma, nahənday akaɗa ga ara ahkay do ni akaɗa ga goŋgoŋu ya təsi aday ana tay, tahənday ni ciliŋ. 2 Ku nəhəŋgri ma ge Melefit ana mis, ku nə̀səra zlam a ɗek, ku nə̀səra zlam maŋgahani ge Melefit na ɗek, ku nə̀fəkia ahàr ke Melefit a dal-dal àtama mis ndahaŋ a, nahkay nisliki məhiani ana həma tâsləkaba a məlaŋ gatay ni ba mək tasləkaba eɗeɗiŋ a nəŋgu ni, tamal ti nàwayay mis do nahəma, nìsli araŋa do. 3 Ku nidiaba zlam goro a ɗek ana ndam talaga, ku nəgəskabu ti mis têviyek nu aɗaba nə̀fəkia ahàr ka Yezu a nəŋgu ni, tamal nàwayay mis do nahəma, nə̀ŋgətki araŋa do.

4 Maslaŋa ya ti awayay mis ni ti anjəhaɗ ahəmamam ? Maslaŋa gani nani ti eɓesi ana mis, agri sulum ana mis, àgraləŋ solu kè mis do, èji zlabay do, àzay ahàr gayaŋ naŋ gəɗakani do. 5 Àgray zlam ge mimili do, àwayi zlam ana huɗ gayaŋ ciliŋ do, àzum ɓəruv weceweci do, àgəs zlam ya mis tagudari ni a ɓəruv vu do. 6 Maslaŋa gani nani ti zlam ge mis ya tàgudar ni àsi bi ; amərvu àna zlam jireni ge mis ya tagray ni, 7 ambərfəŋa zlam ya mis təgri na ɗek kà tay a, agəskabu pakama ge mis, awayay ti zlam ge mis ya tagray ni ɗek mâla kigeni, àmbrəŋ mawayay mis ɗay-ɗay do.

8 Maslaŋa ya awayay mis nahəma, mawayay mis gayaŋ ni àndav ɗay-ɗay do. Pakama ge Melefit ya təɗəm àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ ni ti, a vaɗ nahaŋ atəmbrəŋ, atəhəŋgri ana mis va do. Ma həma gərgərani ya mis təzlapay tay àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani, tə̀sər tay do ni ti, a vaɗ nahaŋ atəmbrəŋ tay, atəzlapay tay va do. Məsər zlam ge mis ya təsər àna njəɗa ga Məsuf Njəlatani ni ti, a vaɗ nahaŋ Məsuf Njəlatani aməvi njəɗa gani ana tay va do. 9 Zlam nday nani atagravu nahkay ti, aɗaba nihi ti ere ya məsər ni ti mə̀səraba ɗek faŋ ndo, àhəcikivu ana leli ; pakama ge Melefit ya məhəŋgri ana mis àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ ni ti mə̀ɗəmaba ɗek faŋ ndo, àhəcikivu ana leli. 10 Ay ka ya ti Melefit emendeveriŋa tʉwi gayaŋ a ni ti, ere ye ti ahəci leli ni ti amələbi va bi.

11 Nəɗəm nahəma, ka ya ti nu a wur bu ni ti nə̀zlapay akaɗa ga bəza ni, nə̀jalay ahàr akaɗa ga bəza ni, nə̀ɗəgəzl zlam akaɗa ga bəza ni. Ay ka ya ti nìgia gəɗakana ni ti, nə̀mbrəŋa zlam ga bəza ya tagray na, nàgray va do. 12 Nahkay day, nihi ti mìpi Melefit lala do, akaɗa geli ya mipi vu geli a kutrum magədavani bu mìpi lala do ni : ka fat gani nani ti emipivu akaba Melefit e eri vu e eri vu lala. Nihi ti nə̀sər Melefit lala faŋ do, ay ka fat nani ti anəsər naŋ lala akaɗa gayaŋ ya àsəra nu a ni.

13 Nihi ti zlam mahkər tə̀bu kaŋgaya : məfəki ahàr geli ya məfəki ke Melefit ni, məsər zlam geli ya mə̀sər Melefit amagray zlam ɗek sulumani ni, akaba mawayavani geli ya mawayumvu ni. Ay e kiɗiŋ ga zlam mahkərani nday nani bu ni ti, ere ye ti àtam ndahaŋ ni ti mawayavani geli ya mawayumvu ni.

14

Njəɗa ga Məsuf Njəlatani ya avi ana mis ni

1 Nahkay zla nahəma, zum njəɗa gekʉli ti kawayum mis. Hindʉm njəɗa ga *Məsuf Njəlatani ya avi ana mis ni kay. Ahar gəɗakani hindʉm njəɗa ga məhəŋgri ma ge Melefit ana mis. 2 Aɗaba mam, maslaŋa ya ti azlapay ma həma gərgərani ya naŋ naŋani day àsər do ni ti, àzlapi ana mis do, azlapi ti ana Melefit ciliŋ. Nahkay ti maslaŋa ye eci ma gayaŋ ni àbi ; maslaŋa nani aɗəm pakama *maŋgahani ge Melefit àna njəɗa ga Məsuf Njəlatani ciliŋ. 3 Ay maslaŋa ya ti ahəŋgri ma ge Melefit ana mis ni ti àhi ana Melefit do, ahi ana mis àna ma həma gatay. Nahkay ma ya ahi ana tay ni avi njəɗa ana tay, ajənaki tay, azoru tay kama e divi ge Melefit vu. 4 Maslaŋa ya ti azlapay ma həma gərgərani ya naŋ naŋani day àsər do ni ti azoru ahàr gayaŋ kama e divi ge Melefit vu ciliŋ. Ay maslaŋa ya ahəŋgri ma ge Melefit ana ndam ga Yezu àna ma həma gatay ni ti ma gayaŋ azoru tay ɗek kama e divi ge Melefit vu.

5 Nu nawayay ti lekʉlʉm ɗek kâzlapum ma həma gərgərani ya ti lekʉlʉm lekʉlʉmeni day kə̀sərum do ni, ay ti nawayay ahar gəɗakani ti kə̂həŋgrumi ma ge Melefit ana mis. Maslaŋa ya ti ahəŋgri ma ge Melefit ana mis ni ti àtama maslaŋa ya ti azlapay ma həma gərgərani ya naŋ naŋani day àsər do na, ahkay do ni si ahəŋgriaba ma həma ya azlapay ni ana tay a kwa. Tamal ahəŋgriaba ana tay a nahəma, ma gayaŋ ni azoru ndam ga Yezu kama kama e divi ga Yezu vu. 6 Nihi nahəma, bəza ga mmawa goro ni, bi nakoru afa gekʉli, nəhi ma ana kʉli àna ma həma gərgərani ya leli ɗek mə̀sər do ni ti, ma goro gani ajənaki kʉli ti ahəmamam ? Ahàr àɗəm nakoru afa gekʉli ti naŋgəhaɗi pakama maŋgahani ge Melefit ana kʉli, nəɗəfiki məsər zlam ana kʉli, nəhəŋgri ma ge Melefit ana kʉli, ahkay do ni nəcahi zlam ana kʉli. Tamal nàgra nahkay day kwa ti nə̀jənakia kʉli a do aw ?

7 Məzum mazavu ga zlam ge mereki, bi slelim, bi tindʉ. Zlam nday nani ti tàhənday ka ahàr gatay do. Nahkay tamal kə̀sər miveni lala do ni ti, ku kivi slelim, ku tindʉ nəŋgu ni mis tə̀sərkaba ge mereki weley do. 8 Nahkay day tamal kə̀sər mivi slimi cicek do ni ti, mis atəslamalavu, atəɗəm hini cicek ga kaɗvu ti ahəmamam ? 9 Lekʉlʉm day nahkay : ka ya ti kazlapum ma həma ya lekʉlʉm lekʉlʉmeni kə̀sərum do, mis ndahaŋ day tə̀sər do ni ti mis etici ma gekʉli ya kəɗəmum ni ti ahəmamam ? Ma gekʉli ni ma masakani. 10 Ma həma tə̀bu kay a duniya bu, ku ma həma weley weley do ɗek ndam ga həma gani tici. 11 Ay tamal nə̀sər ma həma ga maslaŋa ya ti azlapu ni do ni ti nu nìgia zal zuh məlaŋ gayaŋ a, naŋ day ègia zal zuh məlaŋ goro a. 12 Nəhi ana kʉli nahəma, ègia kihindʉm njəɗa ga Məsuf Njəlatani ya avi ana mis ni kay ti, hindʉm ahar gəɗakani ti njəɗa gani ya təzoru ndam ga Yezu kama e divi gayaŋ vu ni.

13 Nahkay maslaŋa ya ti azlapay ma həma ya naŋ naŋani day àsər do ni ti mâhəŋgalay Melefit ti mə̂vi njəɗa ga məhəŋgriaba ma gayaŋ ya aɗəmaya ni ana mis a. 14 Tamal nahəŋgalay Melefit àna ma həma ya nu nuani day nə̀sər do ni ti məɓəruv goro amər àna zlam ya nahəŋgalay ni, ay ka ya ti nahəŋgalay nahkay ni ti zlam goro ya nəjalay ni àbi. 15 Nahkay nagray ahəmamam ? Anahəŋgalay naŋ ti àna ma həma ya nu nuani day nə̀sər do, Məsuf Njəlatani avu njəɗa gani ni, ay anagray nahkay ciliŋ do : anahəŋgalay naŋ àna ma həma goro, anəjalaki ahàr daya. Nahkay day enidi limis ti àna ma həma ya nu nuani day nə̀sər do, Məsuf Njəlatani avu njəɗa gani ni, ay anagray nahkay ciliŋ do : enidi limis àna ma həma goro, anəjalaki ahàr daya. 16 Nə̀ɗəm nahkay ti kamam ? Nə̀ɗəm nahkay ti, tamal kəgri sʉsi ana Melefit àna ma həma ya nak nakani day kə̀sər do, Məsuf Njəlatani avuk njəɗa gani ni, mək bi maslaŋa nahaŋ àhurkiviya ke kʉli ge mici ere ye ti kəɗəmum na ti, maslaŋa gani nani esliki məɗəmani « Aya nahkay » aw ? Èsliki məɗəmani do, aɗaba èci pakama gayak ya kə̀ɗəm ni ndo. 17 Nak nakani ti kə̀bu kəgri sʉsi ana Melefit lala, ay maslaŋa nani ti ma gayak ya kəɗəm ni àzoru naŋ kama e divi ge Melefit vu do.

18 Nu ti nəgri sʉsi ana Melefit dal-dal, aɗaba nəzlapay ma həma gərgərani ya nu nuani day nə̀sər do ni nə̀tama kʉli a ɗek. 19 Ay ka ya ti ndam ga Yezu tə̀cakalava nahəma, hojo nəɗəmaya ma zlam àna ma həma goro ya nəjalaki ahàr na ga macahi zlam ana mis ndahaŋ, ere gani nəɗəmaya ma dəbu ehimeya àna ma həma ya nu nuani day nə̀sər do ni.

20 Bəza ga mmawa goro ni, nawayay ti kâjalumki ahàr ka zlam nday ndani akaɗa ge mis gəɗákani ni. Àki ka zlam magədavani ti nawayay ti kâjalumki ahàr akaɗa ga bəza ciɓ-ciɓeni ya tə̀sər magudar zlam do ni. Ay àki ka zlam ndahaŋ nahəma, nawayay ti kâjalumki ahàr akaɗa ge mis gəɗákani ni. 21 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Bay Melefit àɗəm : “Anəhi ma ana nday hini.

Ma gani nani ti ndam mirkwi atəhi ana tay àna ma həma nahaŋ.

Ay ku tamal nagray nahkay nəŋgu ni atəgəskabu ma goro ni do.” * »

22 Nahkay ti ma həma ya mis tə̀sər do ni aɗəfiki zlam ti ana ndam ya təfəki ahàr ke Melefit ni do, aɗəfiki ti ana ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni sawaŋ. Ma ge Melefit ya təhəŋgri ana mis ni ajənaki ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni do, ajənaki ti ndam ya təfəki ahàr ke Melefit ni sawaŋ.

23 Nahkay ka ya ti lekʉlʉm ndam ga Yezu kàcakalumva ɗek ka məlaŋ bəlaŋana nahəma, bi lekʉlʉm ɗek kazlapum ma həma gərgərani ya lekʉlʉm lekʉlʉmani day kə̀sərum do ni, mək ndam ndahaŋ tə̀hərkivaya ke kʉli a. Ndam nday nani ti bi tawayay tici ere ye ti kəɗəmum ni ahkay do ni bi tə̀fəki ahàr ke Melefit ndo. Ma gekʉli ya kə̀ɗəmum ni ti etici aw ? Etici do ! Nahkay atəhi ana kʉli lekʉlʉm ndam seteni do aw ? 24 Ay bi lekʉlʉm ɗek kə̀bum kəhəŋgrumi ma ge Melefit ana mis ti, mək maslaŋa nahaŋ àhurkiviya ke kʉli a. Maslaŋa gani nani ti bi àfəki ahàr ke Melefit do ahkay do ni bi awayay eci ere ye ti kəɗəmum ni. Emicia ma gekʉli ya kəɗəmum na ɗek ti, aməsər naŋ bay magudar zlam, Melefit aməgəs naŋ àna seriya. 25 Eslini ere ya a məɓəruv gayaŋ bu ni ɗek amaŋgazlavaya ka dala. Nahkay ti amazləbay Melefit, aməhəŋgrioru ahàr a haɗ meleher ndiɓani a haɗ, aməhi ana kʉli Melefit naŋ àbu e kiɗiŋ gekʉli bu eɗeɗiŋ.

Ka ya ti kacakalumvu ni ti grum zlam kigeni

26 Bəza ga mmawa goro ni, nəhi mam ana kʉli mam ? Ka ya ti kacakalumvu ni ti ku way way do *Məsuf Njəlatani avi njəɗa ga magray zlam : maslaŋa nahaŋ bi edi limis, maslaŋa nahaŋ bi acahi zlam ana mis, maslaŋa nahaŋ bi azlapi pakama *maŋgahani ge Melefit àna mis, maslaŋa nahaŋ bi azlapay ma həma ya naŋ naŋani day àsər do ni, maslaŋa nahaŋ bi ahəŋgaraba ma həma ya naŋ naŋani day àsər do ni. Ay ere ye ti kəgrum ni ɗek ti ahàr àɗəm azoru mis kama e divi ge Melefit vu kwa. 27 Tamal mis təzlapay ma həma gərgərani ya nday ndayani day tə̀sər do ni ti tə̂zlapay bəlaŋ àna bəlaŋ. Mis cʉ, mahkər tə̂zlapay ciliŋ, àtamkia ba. Ahàr àɗəm mis nahaŋ day ahəŋgaraba pakama gana kwa. 28 Ay tamal maslaŋa àbi ga mahəŋgarabana bi ti, ahàr àɗəm maslaŋa ya ti awayay azlapay ni àzlapay e kiɗiŋ ge mis macakalavani ni bu ba. Ahàr àɗəm mâzlapi ana ahàr gayaŋ gayaŋani akaba ana Melefit ciliŋ. 29 Ndam ya ti Məsuf Njəlatani avi njəɗa ana tay ga məhəŋgri pakama ge Melefit ana mis nahəma, mis cʉ, mahkər tə̂zlapay ciliŋ : mis ndahaŋ ni ti tə̂bi slimi, ma gatay ni kigeni tək kigeni do waw. 30 Tamal mis àbu ahəŋgri ma ge Melefit ana mis, mək Melefit àvia ma nahaŋ a ana mis nahaŋ ya naŋ àbu manjəhaɗani digʉsa na ti, ahàr àɗəm maslaŋa ya ti naŋ àbu azlapay ni mâlakakaba day. 31 Lekʉlʉm ɗek kəhəŋgrumi ma ge Melefit ana mis tata, ay ti kəɗəmum bəlaŋ àna bəlaŋ kwa. Ahàr àɗəm pakama gekʉli ya kəɗəmum ni ti mis ɗek tə̂sər zlam àna naŋ, mis ɗek tə̂ŋgət njəɗa àna naŋ. 32 Njəɗa ya Məsuf Njəlatani avi ana mis ga məhəŋgri pakama ge Melefit ana mis ni ti, mis ya tə̀bu àna njəɗa gani nani ti tisliki mazlapani àna naŋ ka mawayay gatay tata. 33 Aɗaba mam, Melefit awayay ti mis tàgray zlam kwaŋa kwaŋa ba. Naŋ awayay ti mis tâgray zlam kigeni, ti tânjəhaɗkabu àna sulumani.

Nawayay ti kə̂grum akaɗa ga ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa ndahaŋ bu ɗek ni. 34 Nahkay ka ya ti kacakalumvu nahəma, ahàr àɗəm wál tə̀zlapay ba. Tə̀vi divi ana tay ga mazlapani ba. Ahàr àɗəm təhəŋgrioru ahàr a haɗ ana zawal, akaɗa ge Melefit ya àɗəm a Wakita gayaŋ bu ni. 35 Tamal tawayay təsər zlam ti, tôru tîhindifiŋa kà zawal gatay a magam a. Aɗaba wal azlapay e kiɗiŋ ge mis macakalavani bu ni ti àɓəlay do timey.

36 Nəɗəm nahəma, pakama ge Melefit ànjəki enji ti afa gekʉli aw ? Ahkay do ni Melefit àhi pakama gayaŋ ti ana kʉli ciliŋ aw ? 37 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu tə̀ɗəm nday tə̀bu àna njəɗa ga Məsuf Njəlatani, tə̀ɗəm tisliki məhəŋgri pakama ge Melefit ana mis. Tamal mis àɗəm nahkay ti ahàr àɗəm agəskabu pakama goro ya nəbiki ana kʉli ni ti divi ga Bay geli ya àvi ana kʉli ni. 38 Maslaŋa ya ti àgəskabu pakama hini do ni ti Melefit day àgəskabu naŋ do bilegeni.

39 Nahkay zla nahəma, bəza ga mmawa goro ni, hindʉm njəɗa ga Məsuf Njəlatani ga məhəŋgri pakama ge Melefit ana mis. Hindʉm njəɗa gani nani kay. Kə̀cumfəŋa mis ga mazlapay ma həma gərgərani ya nday ndayani day tə̀sər do na ba. 40 Ay zlam ya kəgrum ni ɗek ti kə̀grum kwaŋa kwaŋa ba, grum ti àna divi gani.

15

Yezu Krist àməta mək àŋgaba e kisim ba eɗeɗiŋ a

1 Bəza ga mmawa goro ni, nawayay nəhəŋgri eri ana *Ma Mʉweni Sulumani ya nə̀hi ana kʉli ahaslani ni. Lekʉlʉm kə̀gəsumkabá ma na, kə̀bum kəgrum tʉwi àna naŋ, kə̀mbrəŋum do. 2 Ma Mʉweni Sulumani ya nə̀hi ana kʉli ni ti Melefit ahəŋgay kʉli àna naŋ. Ay tamal kə̀mbrəŋuma pakama ya nə̀hi ana kʉli na ti, məfəki ahàr gekʉli ka Yezu ni ègia zlam masakana.

3 Pakama ya tə̀hu enjenjeni, nu day nə̀hi ana kʉli ni ti nahkay hi : *Krist ti àmət azuhva zlam magudarani geli. Ere gani àgravu ti akaɗa ya àbu məbəkiani kwa ahaslani a Wakita ge Melefit bu ni. 4 Àra àməta ti tìli, mək a vaɗ ya mahkər gani ti àŋgaba e kisim ba. Ere gani àgravu akaɗa ya àbu məbəkiani kwa ahaslani a Wakita ge Melefit bu ni. 5 Àra àŋgaba ti àŋgazlivu ana Piyer, mək àŋgazlivu ana ndam *asak gayaŋ kru mahar cʉeni ni. 6 Àra àŋgazliva ana tay a ti àŋgazlivu ana bəza ga məŋ geli ndahaŋ macakalavani tə̀tam diŋ diŋ zlam. Kwa kani mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu ahar gəɗakani tə̀bu àna sifa, mis ndahaŋ ti ni tə̀məta. 7 Kələŋ gani àŋgazlivu ana Zek, àŋgazlivu ana ndam asak gayaŋ ɗek daya.

8 Kələŋ ge mis nday nani ɗek ti àŋgazluvu ana nu, nu ya ti akaɗa ga wur ya ti tìwi kiyi gani ènjiyu ndo ni. 9 Nəɗəm nahkay ti aɗaba ndam asak ndahaŋ ni ɗek tə̀tam nu. Nu ti giri-giri àgəski təzalay nu zal asak ga Yezu do, aɗaba ahaslani nə̀gria daliya ana ndam ge Melefit a. 10 Ku tamal nahkay nəŋgu ni Melefit àgrua sulum gayaŋ a, nìgia akaɗa ya ti kə̀sərum nu kani na. Melefit àgru sulum gayaŋ ti masakani do, aɗaba nàgra tʉwi a àtama ga ndam asak ndahaŋ na ɗek. Ay nàgray tʉwi ti àna njəɗa goro goroani do, nàgray ti àna *sulum ge Melefit ya àgru ni. 11 Ku nu nəhioru Ma Mʉweni Sulumani ana mis ahkay do ni ndam asak ndahaŋ ni təɗəmoru nəŋgu ni, ma geli ni ɗek ma bəlaŋani. Pakama gani akaɗa ya nə̀hi ana kʉli, lekʉlʉm day kə̀gəsumkabu ni.

Mis àməta ti amaŋgaba e kisim ba eɗeɗiŋ a

12 Nahkay ti leli mə̀bu məhi ana mis *Krist àməta mək àŋgaba e kisim ba. Leli məɗəm nahkay ti, mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu tə̀ɗəm mis ataŋgaba e kisim ba do ni ti ahəmamam ? 13 Tamal mis ataŋgaba e kisim ba do eɗeɗiŋ ti, akal Krist day àŋgaba e kisim ba ndo kwa. 14 Tamal Krist àŋgaba e kisim ba ndo eɗeɗiŋ a ti, akal *Ma Mʉweni Sulumani ya məhi ana mis ni ma masakani, lekʉlʉm day kəfumki ahàr ka Yezu ti masakani. 15 Tamal nahkay eɗeɗiŋ ti, màsəkaɗia malfaɗa ana kʉli àna slimi ge Melefit a, aɗaba mə̀ɗəm Yezu Krist àməta mək Melefit àhəŋgaraba naŋ a. Ay tamal mis tàŋgaba e kisim ba do ni ti, akal Yezu day Melefit àhəŋgaraba naŋ a ndo kwa. 16 Nəɗəm nahkay ti, tamal mis tàŋgaba e kisim ba do eɗeɗiŋ a ti, akal Krist day àŋgaba ndo kwa. 17 Tamal Krist àŋgaba e kisim ba ndo eɗeɗiŋ a ti, akal məfəki ahàr gekʉli ka naŋ ni masakani kwa. Tamal nahkay ti, akal lekʉlʉm kə̀bum àna zlam magudarani gekʉli kekileŋa, Melefit àmbərfəŋa kè kʉli a ndo. 18 Nahkay ti ndam ya tə̀fəki ahàr ke Krist, tə̀mət ni ti tìjia gweha. 19 Leli məfəki ahàr ke Krist ti mâhəŋgay leli, ay tamal ahəŋgay leli ka ya ti leli mə̀bu àna sifa ka dala ni ciliŋ ti, akal mâsay cicihi matam mis ndahaŋ ni ɗek.

20 Ay ti Krist àŋgaba e kisim ba eɗeɗiŋ a. Àŋgaba enji ge mis a ɗek akaɗa ga zlam ya aŋgazlay eri ni. Àŋgaba nahkay ti, aɗafaki ti mis ɗek ataŋgaba e kisim ba daya. 21 Àgray ti mis ɗek təmət ti mis bəlaŋ, nahkay day àgray ti mis ataŋgaba e kisim ba ni ti mis bəlaŋ. 22 Nəɗəm nahəma, leli ɗek ti bəza ga Adam, nahkay məmət akaɗa gayaŋ ni. Nahkay day leli ɗek amaŋgaba e kisim ba, aməŋgət sifa ti azuhva Krist. 23 Ay ti mis ni ɗek ataŋgaba e kisim ni ba ni ti àna sarta gatay. Àŋgaba enjenjeni akaɗa ga zlam ya aŋgazlay eri na ti Krist, mək ka ya ti amaŋga ni ti amahəŋgaraba ndam ya tə̀fəkia ahàr a ni ka ahar bəlaŋ. 24 Kələŋ gani ti Krist emeyefiŋ kè seteni akaba kà bəbay gatayani akaba kà nday ya ti təgur məlaŋ ya agavəla ni ɗek, aməhəlfəŋa njəɗa kà tay a. Amagray nahkay ti egi mandav ga duniya. Eslini ti aməhəŋgri bay ga Bəŋani Melefit zlam gayaŋ. 25 Nahkay ahàr àɗəm Krist agur zlam ɗek ga hayaŋani, duk abivoru ana sarta ya ti Melefit aməvi njəɗa ge meyefiŋeni kà ndam ezir gayaŋ ni ɗek. 26 Zal ezir ya Melefit emendeveriŋ mijiŋ naŋ kələŋ ga nday ndahaŋ ni ɗek ti kisim. 27 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Melefit àvia njəɗa ge meyefiŋeni kà zlam a ɗek.* » Ku tamal pakama gani nahkay nəŋgu ni, Melefit ya àvi njəɗa ge meyefiŋeni kà zlam ni ɗek ni ti àkibu bi, aɗaba Krist àgur naŋ do. 28 Melefit àvia njəɗa ge meyefiŋ kà zlam na ɗek ana Wur gayaŋ Krist a ti, Wur ni day aməhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Bəŋani Melefit, naŋ ya àvi njəɗa ge meyefiŋ kà zlam ɗek ni. Nahkay ti Melefit aməgur zlam ɗek akaba mis ɗek, zlam ya àgur do ni ti amələbi.

29 Kə̀sərum ti mis ndahaŋ tə̀bu *tabaray tay a kəla ga ndam ya tə̀mət ni vu. Mis nday nani ti tabaray tay ti kamam ? Tamal mis tə̀məta ti tàŋgaba e kisim ba do eɗeɗiŋ a ti, tabaray mis ndahaŋ a kəla gatay ya tə̀mət ni vu ti kamam ? 30 Tamal mis tàŋgaba e kisim ba do eɗeɗiŋ a ti, leli ndam *asak ni məgəskabu ti mis tə̂gri daliya ana leli ahəcakiyu ŋgir-ŋgir ka məmətani kəlavaɗ ti kamam ? 31 Bəza ga mmawa goro ni, kəlavaɗ nagray daliya, nahəcakiyu ŋgir-ŋgir ka məmətani. Ere ya nəhi ana kʉli ni ti jiri eɗeɗiŋ : aɗafaki ti, nə̀bu nəmərvu azuhva kʉli aɗaba kìgʉma akaba Bay geli Yezu Krist a akaɗa mis bəlaŋana ni. 32 E Efez ti nàkaɗva akaɗa ge mis ya ti akaɗvu akaba zlam ge gili ya tagray cuɗay na ni. Nàkaɗkivu ka zlam ga duniya ndo ; tamal nàkaɗkivu ka zlam ga duniya ti akal azuaya mam ? Tamal mis tə̀məta ti tàŋgaba e kisim ba do eɗeɗiŋ a ti, akal hojo məzumum zlam zlam geli akaba misʉm zlam zlam geli, aɗaba kama kama ti aməmətum. †

33 Bəza ga mmawa goro ni, kàgosum ahàr gekʉli ba : tamal lekʉlʉm mis sulumani mək kasawaɗumkabu kəlavaɗ akaba ndam cuɗay ti, lekʉlʉm day kigʉm cuɗayani akaɗa gatay ni. 34 Jalum ahàr lala, kàgudarum zlam akaɗa ga ndam seteni ni ba. Nəhi ana kʉli nahəma, mis ndahaŋ tə̀bu e kiɗiŋ gekʉli bu tə̀sər Melefit do. Nəhi ana kʉli nahkay ti nawayay ti nəbəki mimili ke kʉli.

Ka ya ti amaŋgaba e kisim ba ni ti vu geli ni amanja ahəmamam ?

35 Bi maslaŋa aɗəm ahkado : « Mis àməta ti amaŋgaba e kisim ba ti ahəmamam ? Ka ya ti ataŋgaba ti vu gatay ni atanja ahəmamam ? » 36 Nak gani ya kihindi nahkay ni ti nak moru do aw ? Kìzligia hilfi ga zlam gayak a ti vu gani ezi day kwa ti eri gani ni afətaya do aw ? 37 Hilfi ga zlam ya kìzligi nani ti aday gani ya aɗək ni do. Kìzligi ti wur gani ciliŋ ; bi kìzligi bəza ga *alkama ahkay do ni bəza ga zlam ndahaŋ ni. 38 Kìzligia nahkay ti Melefit afətaya naŋ a, aɗək aday gani. Nahkay aday nani amanjəhaɗ akaɗa ge Melefit ya awayay ni. Wur ga zlam weley weley do ɗek Melefit afətaya ti, aday gani gərgəri akaba aday ga zlam ndahaŋ ya təfətaya ni ɗek.

39 Zlam ndahaŋ ya àna sifa ni day nahkay : ku zlam àna sifa weley weley do ɗek ti, vu gani gərgəri akaba vu ga zlam àna sifa ndahaŋ ni ɗek. Nahkay ti mis hihirikeni, zlam ya àna asak faɗani ni, eɗiɗiŋ akaba kilif ti vu gatayani ɗek gərgəri.

40 Zlam tə̀bu a huɗ melefit bu akaɗa ya tə̀bu ka haɗ ni. Ay mazavu ga zlam ya a huɗ melefit bu ni gərgəri akaba mazavu ga zlam ya ka haɗ ni, mazavu ga zlam ya ka haɗ ni day gərgəri akaba mazavu ga zlam ya a huɗ melefit bu ni. 41 Nahkay day fat, kiyi akaba boŋgur təslaɗay gərgəri. Ku boŋgur e kiɗiŋ gatay gatayani bu day təslaɗay gərgəri.

42 Ka ya ti mis ataŋgaba e kisim ba ni day amagravu nahkay. Nəɗəm nahəma, tìlia mis a ti emiziviyu e eviɗ vu, ay ka ya ti amaŋgaba e kisim ba ni ti, àna vu mʉweni ya èzi do ni. 43 Tili mis ti vu gayaŋ ni zlam masakani, ay ka ya ti amaŋgaba e kisim ba nahəma, vu gayaŋ ni àɓəlay, egi eri. Tili mis ti vu gayaŋ ni njəɗa àfəŋ bi, ay ka ya ti amaŋgaba e kisim ba nahəma, vu gayaŋ ni njəɗa àfəŋ dal-dal. 44 Tili mis ti vu gayaŋ ni zlam ga duniya, ay ka ya ti amaŋgaba e kisim ba ni ti vu gayaŋ ni *Məsuf Njəlatani aməvi. Vu tə̀bu gərgəri cʉ : mə̀səra vu ga duniya àbu ; nahkay ahàr àɗəm mə̂sər vu ya Məsuf Njəlatani avi ana mis ni day àbu. 45 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu : « Adam mis ye enjenjeni ni ti vu gayaŋ ni ga duniya, Melefit àvia sifa.‡ » Adam ya àra kələŋ a ni ti naŋ *Krist ; avi sifa mʉweni ana mis àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ. 46 Nahkay vu ge mis ye enji ni ti nani ya Məsuf Njəlatani avi ni do, nani vu ga duniya. Vu ya ti Məsuf Njəlatani avi ni ti ara kələŋ ga vu ga duniya na. 47 Mis ye enjenjeni ni ti ga duniya, Melefit àgraya naŋ àna haɗ a. Mis ya kələŋ ni ti àsləkabiya e melefit ba. 48 Nahkay zla nahəma, ndam ga *duniya ti nday akaɗa ga bay ya ti Melefit àgraya naŋ àna haɗ ga duniya ni. Nday ya ti a huɗ melefit bu ni ti ni nday akaɗa Bay ya àsləkabiya a huɗ Melefit ba ni. 49 Nahkay day, nihi ti leli ɗek akaɗa bay ya Melefit àgraya naŋ àna haɗ ga duniya ni. Ay kama ti leli ɗek amanja akaɗa ga Bay ya àsləkabiya a huɗ melefit ba ni.

50 Bəza ga mmawa goro ni, nəhi ana kʉli nahəma, mis èsliki məhuriyani a *Məgur ge Melefit vu àna aslu ga vu ga duniya ni do, aɗaba zlam ya ezi ni tànjəhaɗkabu akaba zlam ya èzi ɗay-ɗay do ni koksah.

51 Cʉm day, nawayay nəhi ma maŋgahani ya Melefit àhu ni ana kʉli : mis ndahaŋ e kiɗiŋ geli bu atəmət do, ay leli ya mə̀bu àna sifa ni akaba ndam geli ya tə̀məta ni, leli ɗek Melefit aməmbat vu geli ni nahaŋ. 52 Ka sarta gani nani ti etivi mezlelim, kələŋ gani etivi va do, mək Melefit aməmbat leli ɗek. Aməmbat leli ti ke weceweceni aməpəski do, akaɗa ge mis ya ekiɓicey eri kiɓic ni. Ka ya ti tìvia mezlelim na ti nday ya tə̀mət ni ataŋgaba e kisim ba àna vu ya èzi ɗay-ɗay va do na ; leli ya mə̀bu àna sifa ni day Melefit aməmbat vu geli ni emizi ɗay-ɗay do. 53 Nahkay ti ahàr àɗəm vu ya ezi ni egi vu ya ti èzi ɗay-ɗay do ni, mis ya amət ni egi mis ya ti àmət ɗay-ɗay do ni kwa. 54 Ka ya ti vu ya ezi ni ègia vu ya ti èzi ɗay-ɗay do na, mis ya amət ni ègia mis ya ti àmət ɗay-ɗay do na ti, pakama ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu ni amagravu. Pakama gani nani nahkay hi :

« Kisim àbi va bi, Melefit èjiŋa naŋ a. §

55 Kisim nak hi ti njəɗa gayak àbi ga mabazl mis va bi zla,

zlam ahar gayak ya kəgri daliya ana mis àna naŋ ti tə̂mət ni ti àbi va bi zla.* »

56 Zlam ahar ge kisim ya abazl mis àna naŋ ni ti zlam magudarani gatay. Zlam ya avi njəɗa ana zlam magudarani ge mis ti tə̂mət àna naŋ ni ti, Melefit àna *Divi gayaŋ ya Mʉwiz àbəki ni àɗəm maslaŋa ya agudar zlam ni si amət kwa ni. 57 Ay leli ti mèyefiŋa kè kisim azuhva tʉwi ga Bay geli Yezu Krist ya àgray na. Məgrumi sʉsi ana Melefit dal-dal azuhva nani !

58 Bəza ga mmawa goro ni, nawayay kʉli. Nəhi ana kʉli nahəma, zum njəɗa, kàmətaɓum ba, grumoru tʉwi ga Bay geli kəlavaɗ, kə̀mbrəŋum ba. Grum nahkay aɗaba kə̀səruma ere ye ti kəgrumi ana Bay geli ni ti masakani do, akəŋgətum zlam azuhva nani palam.

16

Siŋgu ya tajamkabu ga məjənaki ndam ge Melefit ya a Zerʉzalem ni

1 Nihi ti nəhi ma ana kʉli àki ka siŋgu ya kajamumi ana ndam ge Melefit ya a kəsa ndahaŋ bu ni. Nə̀ɗəm nahəma, ahàr àɗəm kə̂grum akaɗa ya nə̀hi ana ndam ga Yezu ya *təcakalavu ka haɗ Galasi tàgray ni. 2 Nahkay kəla vaɗ ga ladi ti ahàr àɗəm ku way way do siŋgu ya aŋgət ni mâdafəŋa ; àdafəŋa ti mâfəkaɗ siŋgu gani a magam afa gani tera. Tamal kə̀gruma nahkay ti, ka ya ti eninjʉa ni ti anəhi ana kʉli jamum va do, anədi ahàr ana siŋgu majamvani àndava. 3 Dumaba mis ga məhəloru siŋgu gani a Zerʉzalem a daya. Eninjʉa afa gekʉli a ti anəbiki wakita ana ndam Zerʉzalem ga məɗəfiki ndam gekʉli ya kə̀dumaba ni ana tay, mək anəsləroru nday gani nani, atəhəloru siŋgu ni akaba wakita ni eslini. 4 Tamal ti agəski nu nuani day nakoru a Zerʉzalem ti amorukaboru akaba tay ka ahar bəlaŋ.

Sawaɗay ga Pol ya amasawaɗoru ni

5 Anoru afa gekʉli, ay wuɗaka nakoru nahəma, nawayay nəmənjiyu ndam geli ya tə̀bu ka haɗ Mesedʉweŋ ni day. Ka ya ti anasləka e Mesedʉweŋ a ni ti 6 anoru afa gekʉli cʉ nəpəsiyu gʉzit, cʉ anəzumiyu ahar kusi afa gekʉli ti nə̀sərkaba faŋ do. Tamal nòru nə̀pəsa afa gekʉli a nahkay ti, ka ya ti anasləka ni ti akəjənumki nu àna zlam ga moroni àna naŋ kama. 7 Eninjʉa afa gekʉli a sak bəlaŋ ti nàwayay moru masləkana hʉya do. Tamal Melefit àvua divi a ti anəpəsiyu dal-dal.

8 Ay ku tamal anoru nəŋgu ni, nihi ni ti nawayay manjəhaɗani ahalay e Efez duk abivoru ana vaɗ ga wuməri ge *Peŋtikwet, 9 aɗaba ahalay ti Melefit àvua divi sulumana ga magray tʉwi gəɗakana ; ndam ezir goro tə̀bu kay daya.

10 Tamal Timote ènjʉa afa gekʉli a nahəma, gəsumkabá naŋ a lala, ti ahàr àhəli ba. Naŋ day naŋ àbu agri tʉwi ana Bay geli akaɗa goro ni, 11 nahkay ti maslaŋa ànjak naŋ ba. Jənumki naŋ ti mîcikbiyu afa gekʉli, mâra afa goro àna sulumana, aɗaba nu nə̀bu najəgay naŋ, najəgay bəza ga məŋ geli ndahaŋ ni daya.

12 Nihi ti nəzlapaki ka Apolos wur ga məŋ geli ni. Sak ehimeya nə̀hia ma ga moroni afa gekʉli a akaba bəza ga məŋ geli ndahaŋ na, ay nihi ti àcuhway moroni faŋ do ferera. Apolos aməŋgəta ahar a day kwa ti amoru.

Pol endeveriŋ pakama gayaŋ

13 Nəɗəm nahəma, njəhaɗum eri, fumki ahàr ka Yezu lala, kə̀mbrəŋum ba, aŋgwaz àwər kʉli ba, kumva njaŋ-njaŋ. 14 Ere ye ti kəgrum ni ɗek ti grum àna mawayavani.

15 Kə̀səruma Istefanas akaba ndam ga ahay gayaŋ a ; tə̀fəki ahàr ka Yezu enjenjeni ka haɗ Eseyi ni ti nday. Nday gani tagray tʉwi ga məjənaki ndam ge Melefit kəlavaɗ. Nahkay zla nahəma, bəza ga mmawa goro ni, nahəŋgalay kʉli 16 ti kîcʉmiki ma ana mis akaɗa nday nani. Cʉmiki ma ana ndam ya tə̀bu tagrakabu tʉwi akaba tay, tə̀mbrəŋ do ni ɗek daya.

17 Nu nə̀bu nəmərvu dal-dal, aɗaba Istefanas, Fertinetʉs akaba Eseyikʉs tàra, nday tə̀bu akaba nu. Nday tə̀bu akaba nu ti kala lekʉlʉm ɗek kə̀bum akaba nu. 18 Nday gani tə̀həŋgruva məɓəruv a, tə̀həŋgriva ana kʉli a daya. Nahkay ti səruma mis akaɗa nday hini ti tìslia mis a, zləbum tay.

19 Ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa gərgərani bu ya ka haɗ Azi ni tə̀gria sa ana kʉli a. Ata Ekiles nday ata Prisil akaba ndam ge Krist ya *təcakalavu a ahay bu afa gatay ni tə̀gria sa ana kʉli a dal-dal àna slimi ga Bay geli a. 20 Bəza ga məŋ geli ya ahalay ni ɗek tə̀gria sa ana kʉli a.

Grumvu sa e kiɗiŋ gekʉli bu lala, akaɗa ga ndam ge Melefit ya tagravu sa ni.

21 Nu Pol nəgri sa ana kʉli bilegeni, nu nuani nəbəki ma hini àna ahar goro.

22 Maslaŋa ya àwayay Bay geli do ni ti, Melefit mêtikwesla naŋ a. Maranata ! *

23 Bay geli Yezu mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ti.

24 Lekʉlʉm ɗek nawayay kʉli, aɗaba leli mə̀bu akaba Yezu Krist akaɗa mis bəlaŋ.

* 1:12 Sifas ti slimi ge Piyer.

† 1:19 Izayi 29.14.

‡ 1:31 Zeremi 9.23.

* 2:9 Izayi 64.3 ; 52.15.

† 2:16 Izayi 40.13.

* 3:19 Mənjay Zʉwop 5.13.

† 3:20 Limis 94.11.

* 5:13 Mimbiki 17.7.

* 6:16 Mənjəkiani 2.24.

* 7:36 Mis ndahaŋ tə̀ɗəm Pol àɗəmki pakama hini ti ka wur dagwa nday ata məva gayaŋ do ; tə̀ɗəm Pol àɗəmki ti ka bəŋ ga wur nday ata wur gayaŋ dahalayani, bəŋ ga wur ni awayay adi zal.

* 9:9 Mənjay Mimbiki 25.4. Ka sarta gani nani ti təzləɓ zlam ti àna aday do : slasla təcəlki.

* 10:7 Mahərana 32.6.

† 10:26 Mənjay Limis 24.1.

* 14:21 Izayi 28.11-12.

* 15:27 Limis 8.7.

† 15:32 Mənjay Izayi 22.13.

‡ 15:45 Mənjəkiani 2.7.

§ 15:54 Izayi 25.8.

* 15:55 Oze 13.14.

* 16:22 « Maranata » ti awayay aɗəmvaba « Bay geli, ra ! »

2 Koreŋ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Koreŋ ye cʉ ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Koreŋ ye cʉ ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : àbəki ti Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1 ; 10.1). Àbəki ti ka sarta ya ti naŋ e Mesedʉweŋ, awayay akoru ka haɗ Eseyi ni (2.13 ; 7.5 ; Tʉwi 20.1-3). Àbiki ti ana ndam ga Yezu ya a Koreŋ ni ciliŋ do, àbiki ti ana ndam ga Yezu ya ka haɗ Eseyi ni ɗek daya (1.1 ; Koreŋ ti kəsa gəɗakani ga haɗ Eseyi).

Àbəki ti aɗaba ndam Eseyi ndahaŋ tə̀ɗəm Pol àgosa tay a : àɗəm awayay moroni afa gatay sak cʉ, mək àmbatkaba majalay ahàr gayaŋ a (1.15-16). A wakita hini bu ni ti Pol àhəŋgrifəŋ kà ma gatay ni ana tay : àɗəm naŋ zal asak ga Yezu, nahkay ti agray tʉwi akaɗa ge Melefit ya awayay ni, do ni ti akaɗa ga ndam ga duniya ya tawayay ni do (1–7). Ndam ga Yezu ya tagray ere ye ti Melefit awayay ni ti teɓesey macakay daliya tata ; kè eri ge mis ga duniya ti tìsli araŋa do, ay ku tamal nahkay nəŋgu ni maslaŋa ya ti agray ere ye ti Melefit awayay ni ti amərvu dal-dal àna njəɗa ge Melefit ya àvi ni.

Pol àhi ana ndam Eseyi tə̂slamalavu lala ti tîndiveriŋ majam siŋgu ga məjənay ndam ga Yezu ya a Zerʉzalem ni, (8–9). Èndeveriŋ wakita gayaŋ, àɗəm amoru afa gatay eɗeɗiŋ, àɗəm si tâmbatkaba majalay ahàr gatay na, tə̂slamalavu kwa : tamal tə̀slamalavu do ni ti amatraɓ tay, aɗaba naŋ zal asak ga Yezu eɗeɗiŋ. Aɗafaki naŋ zal asak ga Yezu eɗeɗiŋ ti macakay daliya gayaŋ ya àcakay ni (10–12).

A wakita hini bu ɗek Pol àɗəm tamal ndam ga Yezu tə̀bi àna njəɗa bi ti tə̂mərvu, aɗaba gedebi gatay gatayani ni avi divi ana Yezu ga məvi njəɗa gayaŋ ana tay (12.10). Yezu àhi ana ku way way do : « Sulum goro ya nəgruk ni ti eslʉk, aɗaba ka ya ti mis naŋ àbu gedebeni ni ti, ere ye ti agray ni ɗek agray ti àna njəɗa goro ciliŋ » (12.9).

1

Sa ga Pol

1 Nu Pol Melefit àdaba nu a, nu zal asak ga Yezu *Krist. Leli ata wur ga məŋ geli Timote məbiki wakita hini ana ndam ge Melefit ya *təcakalavu a Koreŋ ni, akaba ana ndam ge Melefit ɗek, nday ya ti tə̀bu a kəsa gərgərani bu ka haɗ Eseyi ni. 2 Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu Krist tə̂gri sulum gatay ana kʉli, tâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

Melefit naŋ àbu avi njəɗa ana ndam ya ti tə̀bu tagray daliya ni

3 Mə̂zləbum Melefit Bəŋ ga Bay geli Yezu *Krist ; kəlavaɗ məsi cicihi aɗaba naŋ Bəŋ geli, njəɗa day avi ana leli kəlavaɗ aɗaba naŋ Melefit geli. 4 Ka sarta ya ti mə̀bu magray daliya lu ni ti avi njəɗa ana leli. Agray nahkay ti, ti leli day mə̂vi njəɗa ana mis ndahaŋ ya tagray daliya gərgərani ni ɗek bilegeni. Njəɗa gani nani ya ti məvi ana tay ni ti njəɗa ge Melefit ya àvi ana leli ni. 5 Nəɗəm nahəma, Krist àgra daliya dal-dal, leli day magray daliya ti aɗaba leli ndam gayaŋ. Ay ku tamal magray daliya nahkay nəŋgu ni, Melefit avi njəɗa ana leli dal-dal aɗaba leli ndam ge Krist. 6 Ka ya ti təgri daliya ana leli nahəma, mawayay ti kə̂ŋgətum njəɗa àna naŋ, ti Melefit mâhəŋgay kʉli. Ka ya ti Melefit avi njəɗa ana leli nahəma, mawayay ti lekʉlʉm day kə̂ŋgətum njəɗa gani ; nahkay ekislʉmki meɓesey daliya akaɗa geli ya ti meɓesey ni. 7 Mə̀səra Melefit àmbrəŋ məgri sulum gayaŋ ana kʉli do ; nahkay mə̀səra ku tamal kəgrum daliya akaɗa geli ni nəŋgu ni, aməvi njəɗa ana kʉli akaɗa ya ti avi ana leli ni daya.

8 Bəza ga mmawa, mawayay ti kə̀sərumki lala : ndam ga haɗ Azi tə̀gria daliya ana leli a dal-dal àsaɓay. Daliya gani ya màgray ni àtam njəɗa geli, mə̀ɗəm amatamaba àna sifa do. 9 Nahkay mə̀hi ana ahàr atara tabazl leli. Zlam nday nani àgrakivu ke leli ti, ti mə̀fəki ahàr ka njəɗa geli geleni ba, mə̂fəki ahàr ti ka njəɗa ge Melefit, aɗaba Melefit ti ahəŋgaraba mis e kisim ba. 10 Àhəŋgafəŋa leli kè kisim gani nana ti naŋ. Aməhəlaba leli e kisim ba keti. Məfəki ahàr geli ka naŋ, mə̀səra aməhəlaba leli a daliya ndahaŋ ba keti. 11 Lekʉlʉm day akəjənumki leli àna mahəŋgali Melefit ana leli. Mis kay atahəŋgala naŋ a ti emiciiki ana tay, aməgri sulum gayaŋ ana leli. Nahkay ti mis kay atəgri sʉsi daya.

Pol àmbata ahàr a

12 Zlam geli ya məmərvu àna naŋ ni ti nihi : mə̀səra a məɓəruv geli ba, manjəhaɗ geli akaba mis ti manjəhaɗ ge jiri àna huɗ bəlaŋ. Mànjəhaɗ akaba mis ɗek ti nahkay, ay akaba kʉli ti manjəhaɗ geli ni àtam geli ya mànjəhaɗ akaba mis ndahaŋ ni. Màgray nahkay ti, Melefit àwayay : màgray ti àna sulum gayaŋ ciliŋ, do ni ti àna məsər zlam ge mis do. 13 Nahkay məbiki ana kʉli a wakita geli ni bu ni ti ere ye ti kə̀bum kejeŋgʉm, kə̀bum kicʉm ni ciliŋ, do ni ti ma ndahaŋ do. Ma hini ya ti nəhi ana kʉli ni ti nawayay ti kîcʉmaba lala. 14 Nihi ti kìcʉma ɓal, ay ti ekicʉmaba lala : kislʉmki məmərvani azuhva leli akaɗa geli ya aməmərvu azuhva kʉli ka fat ya ti Bay geli Yezu eminjia ni.

15-16 Aɗaba nə̀səra zlam nana nahkay ti, akal wuɗaka nakoru e Mesedʉweŋ nahəma, nàwaya morona afa gekʉli a day, mək anasləkabiya eslina ti nàwaya maŋgana afa gekʉli a. Nahkay ti akal nə̀jənakia kʉli a sak cʉ, lekʉlʉm day akal kə̀jənumkia nu a, kə̀vumua zlam ga moroni ka haɗ *Zʉde a. 17 Ka ya ti nə̀hi ana kʉli anoru ni ti, nə̀ɗəm ma masakani aw ? Zlam ya ti nə̀ɗəm nagray ni ti nəjalaki ahàr akaɗa ge mis ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni aw ? Afa gatay ti « Iy » ahkay do ni « Aha » ti zlam bəlaŋani. 18 Melefit ti naŋ jireni. Ere ye ti nəhi ana kʉli kè meleher gayaŋ ni jiri daya. Tamal nə̀ɗəma « Iy » ti, ba iy gani. Tamal nə̀ɗəma « Aha » day, ba aha gani. 19 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba Bay ya ti nu, Silas akaba Timote mə̀ɗəmki ma, mə̀hi ana kʉli ni ti naŋ Wur ge Melefit, Yezu *Krist. Naŋ ti àɗəma « Iy » ti àɗəm « Aha » va do. Kwa ka mənjəki gani naŋ « Iy, » 20 aɗaba ere ye ti Melefit àɗəm amagray ni ɗek ti àɗəm « Iy, » àgra àndava ti azuhva Yezu Krist. Nahkay azuhva naŋ day leli mazləbay Melefit, məɗəm : « Iy, Melefit naŋ jireni. » 21 Bay ya ti avi njəɗa ana leli ti mə̀mbrəŋ divi ge Krist ba ni ti Melefit. Avi njəɗa ana kʉli ti kə̀mbrəŋum divi ge Krist ba ni ti Melefit gani. Bay ya ti àdaba leli ga məgri tʉwi a ni ti naŋ gani bəlaŋani ni. 22 Àvi Məsuf gayaŋ ana leli, àniviyu a məɓəruv bu ana leli ni ti naŋ ; nahkay mə̀səra leli ndam gayaŋ eɗeɗiŋ ; ere ye ti àgray ni aɗafaki ti aməvi zlam ya ti àɗəm aməvi ana leli ni ɗek daya.

23 Nu nàŋgoru afa gekʉli a Koreŋ do ni ti aɗaba nàwayay məgrikivu daliya ana kʉli do. Tamal ma goro hini ya nəɗəm ni jiri do ni ti Melefit mâkaɗa nu a ! 24 Nə̀ɗəm nahkay ti màwayay məgurki kʉli ka məfəki ahàr gekʉli ka Yezu do. Lekʉlʉm kə̀bum kəfumki ahàr lala, kə̀mbrəŋum do. Leli magrakabu tʉwi akaba kʉli ti, mawayay ti kə̂mərumvu sawaŋ.

2

1 Nahkay nàwayay maŋgoni afa gekʉli do ni ti, aɗaba nàwayay ti nəhikivu zlam ana kʉli ga məhəli ahàr ana kʉli va do. 2 Tamal nə̀hia ma ya ti ahəli ahàr ana kʉli na ti way aməməru məɓəruv way ? Maslaŋa àbi, aɗaba lekʉlʉm ya ti akal kəmərumu məɓəruv ni pakama goro ahəli ahàr ana kʉli. 3 Nə̀biki wakita gani nani ana kʉli, nàŋgoru afa gekʉli ndo ni ti azuhva nani. Aɗaba tamal nàŋgoya afa gekʉli a, enipia kʉli a ahàr naŋ àbu ahəli ana kʉli ti nu day ahàr aməhəlu. Ay ndam ya ti akal təməru məɓəruv ni ti lekʉlʉm sawaŋ do aw ? Nə̀səra lekʉlʉm ti, tamal nə̀bu nəmərvu ti lekʉlʉm day kəmərumvu. 4 Ka ya ti nə̀biki wakita ana kʉli ni ti ma gani àhəlua ahàr a dal-dal, yam tuway goro tekeɗi àdəgaya. Nə̀biki pakama gani ana kʉli ti ga məhəli ahàr ana kʉli do, nawayay ti kə̂sərum nu ti nə̀bu nawayay kʉli dal-dal.

Maslaŋa nahaŋ àgudar zlam a, Pol àɗəm tə̂mbərfəŋa

5 Maslaŋa nahaŋ àgudara zlam a. Zlam gayaŋ ya ti àgudar ni ahəli ahàr ana mis ; ay nu ti àhəlu ahàr do, ahəli ahàr ti ana kʉli ɗek sawaŋ. Tamal nə̀ɗəm lekʉlʉm ɗek ti bi nə̀ɗəma àsaɓay, hojo nəɗəm àhəlia ahàr ana mis a dal-dal e kiɗiŋ gekʉli ba. 6 Mis kay e kiɗiŋ gekʉli bu tàtraɓa maslaŋa gani nana, ay ti èslia nahkay. 7 Nihi ti ahàr àɗəm kəmbrəŋumfəŋa zlam gayaŋ ya àgudar na, kəvumi njəɗa sawaŋ. Tamal kə̀grumi nahkay do ni ti zlam ya kəgrumi ni aməhəlikivu ahàr, emijiŋ naŋ.

8 Nahkay nahəŋgalay kʉli, grumi zlam ya ti aɗəfiki ti kə̀bum kawayum naŋ ni. 9 Nə̀biki ma gani ana kʉli ni ti aɗaba nàwayay nəsər akəgəsumuki ma goro ni ɗek tək akəgəsumuki do waw. 10 Tamal lekʉlʉm kə̀bum kəmbrəŋumfəŋa zlam magudarani kè mis a ti nu day nəmbərfəŋa zlam magudarani ga maslaŋa gani nana. Nahkay tamal maslaŋa gani àgudarua zlam a nəŋgu ni nə̀mbərfəŋa àndava. Nə̀mbərfəŋa ti azuhva kʉli, aɗaba leli ɗek kè meleher ge *Krist. 11 Nàgray nahkay ti, nawayay ti *Seteni àgosay leli ba. Aɗaba ere ye ti awayay agri ana leli ni ti mə̀səra lala.

Meyefiŋ kà ndam ezir geli azuhva Krist

12 Nìcik, nòru a Truwas ga məhi *Ma Mʉweni Sulumani àki ke *Krist ana mis eslini. Nòru nìnjʉa ti Bay geli àvua divi ga məhi ma gana ana tay a lala. 13 Ay ti ahàr àhəlua aɗaba nə̀di ahàr ana wur ga məŋ geli Tit ndo, nahkay nàsləka eslina, nòru e Mesedʉweŋ.

14 Ay si məzləbum Melefit kwa aɗaba àgray ti leli ana məmərani akaɗa ndam ya tèyefiŋa kà ndam ezir gatay a, tasləkabiya tara a magam a ni. Agray nahkay kəlavaɗ aɗaba leli mə̀bu akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ. Leli məɗəfiki Krist ana mis ku eley eley do ɗek ; pakama geli ya məɗəmki ke Krist ni akaɗa ga zlam ya ti tazəbay, azək gani ezi àcər ni. 15 Zlam gani ye ezi àcər, àɓəlafəŋ kè Melefit ni ti leli, leli ya ti mə̀bu akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ ni. Mizifiŋ kà ndam ya ti Melefit naŋ àbu ahəŋgay tay ni akaba kà ndam ya ti tijiji ni. 16 Mis ndahaŋ ti mizifiŋ kà tay àcər dal-dal, təŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni àna naŋ. Mis ndahaŋ ni ti ni mizifiŋ kà tay kisik-kisik, təmət àna naŋ. Ay tʉwi gani nani ɗek ti way esliki magrani tata way ? 17 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, leli mə̀bu məgri tʉwi ana Melefit. Mis ndahaŋ təhi ma ge Melefit ana mis ti tə̂ŋgət siŋgu àna naŋ, ay leli ti màgray akaɗa gatay ni do. Leli məhi ma ge Melefit ana mis ti, Melefit àslər leli, məhi ana tay kè meleher gayaŋ àna huɗ bəlaŋ, aɗaba leli mə̀bu akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ.

3

Məwəlvani mʉweni

1 Nə̀ɗəm nahkay ti, kəhumi ana ahàr leli magray zlabay keti aw ? Kawayum ti mis tə̂biki wakita ana kʉli ti kə̂sərum leli ndam *asak ga Yezu eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni aw ? Tək day ti kawayum mîhindifiŋa wakita kè kʉli ga maŋgazliani ana mis ndahaŋ a waw ? Ku tamal mis ndahaŋ tə̀bu tagray nahkay nəŋgu ni, leli ti màwayay magrani nahkay do. 2 Lekʉlʉm ti kala wakita geli ; kala məbəkiani a məɓəruv geli bu, aɗaba mə̀bu majalaki ahàr ke kʉli kəlavaɗ. Mis ɗek tə̀səra lekʉlʉm kə̀gəsumkabu *Krist ti azuhva leli. 3 Nahkay mis ɗek tə̀səra lekʉlʉm kala wakita ge Krist ya àbəki ti mə̂zikaboru ana mis ndahaŋ ni. Wakita gani nani məbəkiani àna zlam do, məbəkiani ti àna *Məsuf ge Melefit Bay ga sifa ni. Wakita gani nani məbəkiani ka akur magaslani do, kala məbəkiani a məɓəruv ge mis bu.

4 Məɗəm nahkay ti aɗaba mə̀səra Melefit aslər leli eɗeɗiŋ ; mə̀sər nahkay ti aɗaba mə̀fəkia ahàr ke Melefit azuhva Krist a. 5 Ay mə̀səra mìsliki magray tʉwi gani nani àna njəɗa geli geleni do ; magray ti si àna njəɗa ge Melefit kwa. 6 Avi njəɗa ana leli ga məhi ma àki ka məwəlvani mʉweni ana mis ni ti naŋ. Məwəlvani mʉweni nani ti tə̀bəki məbəkiani do, nani tʉwi ga Məsuf ge Melefit. Ndam ya ti təgəskabu məwəlvani ya ahaslani məbəkiani ni ti atəmət, ay ndam ya ti təgəskabu məwəlvani ga Məsuf ge Melefit ni ti atəŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni.

7 Ahaslani ti Melefit àbəkia ma gayaŋ ka akur magaslana. Ka ya ti àbəki ni ti mis tìpia maslaɗani gayaŋ a ; ku eri ge Mʉwiz day àslaɗa. Maslaɗani nani àpəs ndo, ay ndam *Izireyel tìsliki mamənjaləŋani ana eri gayaŋ ni ndo simiteni. Nahkay məwəlvani ya ahaslani ni ti ku tamal mis təmət àna naŋ nəŋgu ni, nani zlam gəɗakani, aslaɗay. 8 Tamal nahkay ti məwəlvani mʉweni ya Məsuf ge Melefit agray tʉwi àna naŋ ni ti zlam gəɗakani aslaɗay dal-dal àtam məwəlvani ya ahaslani ni simiteni do aw ? 9 Məwəlvani ya ahaslani ni ti zlam gəɗakani aslaɗay, Melefit agəs mis àna naŋ àna seriya ; tamal nahkay ti məwəlvani mʉweni ya ti Melefit avi jiri ana mis àna naŋ ni ti zlam gəɗakani aslaɗay dal-dal àtam nani simiteni do aw ? 10 Nahkay məwəlvani ya ti àslaɗay ahaslani ni ti kala àslaɗay va do, aɗaba maslaɗani ga məwəlvani mʉweni ni aslaɗay dal-dal àtam nani simiteni. 11 Məwəlvani ya ti àpəs do ni ti zlam gəɗakani, aslaɗay ; tamal nahkay ti məwəlvani ya ti àbu kaŋgay-kaŋgayani ni ti zlam gəɗakani aslaɗay dal-dal àtam nani simiteni do aw ?

12 Ègia mə̀səra zlam nday nana ti mazlapay vay-vay kè meleher ge mis ɗek. 13 Ahaslani Mʉwiz àhəmbava azana e eri va. Àgray nahkay ti aɗaba eri gayaŋ aslaɗay ; ay maslaɗani gani àpəs do ni ti awayay ti ndam Izireyel tìpi ba. * Leli ti màgray akaɗa gayaŋ ni do. 14 Ndam Izireyel ku kani ka ya ti tə̀bu tijeŋgey ma ya ti a wakita ga məwəlvani ya ahaslani ni bu ni ti tìci do, kala azana àniviyu ana tay e eri bu, tə̀zaba ndo. Aziaba azana nana ana mis e eri ba ni ti si Krist kwa. 15 Nahkay ku kani ka ya ti tijeŋgey wakita ge Mʉwiz ni ti tìci do, kala ahàr gatay ni makambahani àna azana. 16 Ka ya ti mis àmbatkaba majalay ahàr gayaŋ a, aɗəbay Bay geli nahəma, azana àniviyu e eri vu va bi. 17 Bay geli nani ti avi Məsuf gayaŋ ana leli. Nahkay maslaŋa ya ti Məsuf ga Bay geli àniviyu ni ti esliki məmbrəŋ zlam magudarani, zlam magudarani tə̀gur naŋ va do. 18 Leli ya ti məfəki ahàr ka Bay geli ni ɗek ti ku way way do geli eri gayaŋ makambahani àna azana do. Nahkay Bay geli aslaɗi eri ana leli, mis ndahaŋ tipi maslaɗani gani e eri geli bu. Migi akaɗa naŋ, maslaɗani geli asagakivu kəlavaɗ. Tʉwi gani nani ti ga Bay geli, agray ti àna Məsuf gayaŋ ya avi ana leli ni.

4

Njəɗa àfəŋ kè leli bi, si kè Melefit

1 Ègia nahkay ti ahar àdəgafəŋa kè leli a do, aɗaba mə̀səra Melefit àvi tʉwi gani nani ana leli àna sulum gayaŋ. 2 Zlam ge mimili ti leli màgray do, màgray tʉwi geli akal-akal do. Màgosay mis do, mə̀mbatkaba ma ge Melefit a do ; məhi ma ge jiri ana mis. Magray nahkay ti, mawayay ti mis ɗek tə̂sər magray tʉwi geli kè meleher ge Melefit àna jiri. 3 Mis ndahaŋ tìci *Ma Mʉweni Sulumani ya məhi ana tay ni do, kala ahàr gatay makambahani àna azana. Mis nday nani tìci do ni ti aɗaba nday tə̀bu tijiji palam. 4 Nday ti tə̀fəki ahàr ka Yezu ndo, nahkay bay magədavani ya agur duniya ni èwisirikaba ahàr ana tay a, awayay ti tìpi maslaɗani ya ti aslaɗi ana tay ni ba. Maslaɗani gani nani ti ga Ma Mʉweni Sulumani ; Ma Mʉweni Sulumani nani ti aɗəfiki ana leli *Krist ti naŋ gəɗakani. Mis èpia naŋ a ti èpia Melefit a. 5 Məɗəmki ma ti ka ahàr geli geleni do : məɗəmki ti ka Yezu Krist naŋ Bay geli gəɗakani ni. Leli ti məhi ana kʉli leli ndam məgri tʉwi ana kʉli azuhva Yezu. 6 Kwa ahaslani Melefit àɗəmbiya, àɗəm : « Maslaɗani mâslaɗay a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu.* » Ay kani ti naŋ àbu aslaɗi məɓəruv ana leli : aslaɗi məɓəruv ana leli ti àna Krist ; Krist ti eri gayaŋ maslaɗani, mə̀sər njəɗa ge Melefit ɗek ti azuhva naŋ.

7 Maslaɗani nani ti zlam sulumani dal-dal. Leli ti ni akaɗa zlam mələmani àna eliɓisl ; maslaɗani ge Melefit àniviyu ana leli akaɗa ya təbəviyu zlam a zlam ge eliɓisl vu ni. Zlam gani nani ti Melefit àgray ti àna njəɗa gayaŋ. Njəɗa gayaŋ ni ti àtam ga zlam ndahaŋ ɗek ; àgray nahkay ti, awayay ti mis tə̂sər njəɗa gani ti gayaŋ, do ni ti geli do. 8 Mis tə̀mbrəŋ məgri daliya gərgəri kay ana leli do, ay ti daliya nani àbi àtam njəɗa geli bi. Leli mə̀bu majalay ahàr dal-dal, ay ti ahar àdəgafəŋa kè leli a do. 9 Mis tawayay məgəs leli, ay ti Melefit naŋ àbu akaba leli, àvi divi gani ana tay do. Tə̀bu tazəgaɗ leli, ay ti tàkaɗkiviyu leli koksah. 10 Kəlavaɗ, ku eley eley do, matamfəŋa kè kisim a pəlok-pəlok ; tawayay mabazl leli akaɗa gatay ya tàkaɗfəŋ Yezu kà təndal ni. Nahkay mis ɗek tipi leli mə̀bu àna sifa ti aɗaba Yezu day naŋ àbu àna sifa. 11 Ku tamal leli mə̀bu àna sifa nəŋgu ni, kəlavaɗ mis tawayay mabazl leli aɗaba leli ndam ga Yezu. Njəɗa àfəŋ kè leli bi, ay təgri ana leli nahkay ti, Melefit awayay ti sifa ga Yezu ya àniviyu ana leli ni mâŋgazlavaya. 12 Nahkay leli ti kəlavaɗ matamfəŋa ke kisim a pəlok-pəlok ; ay lekʉlʉm ti ni kə̀bum àna sifa azuhva nani.

13 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Nə̀fəkia ahàr ke Melefit a, nahkay nə̀ɗəma ma.† » Leli day mə̀fəkia ahàr ke Melefit a, mə̀ɗəma ma na akaɗa ga maslaŋa ya ti àbəki ma hini na, 14 aɗaba mə̀səra Melefit àhəŋgaraba Bay geli Yezu a, nahkay amahəŋgaraba leli a daya, aɗaba leli mə̀bu akaba Yezu akaɗa mis bəlaŋ. Amahəŋgaraba leli a ti, ti mânjəhaɗ kà gəvay ga Yezu ka məlaŋ ya ti Melefit aslamali ana leli akaba kʉli ni. 15 Zlam gani nday nani ɗek tagravu ti ga məjənaki kʉli. Nahkay Melefit amahəŋgakivu mis ndahaŋ àna sulum gayaŋ, mək mis atəsagakivu ga məgri sʉsi, ga mazləbay naŋ.

Leli majəgay zlam ya ti mìpi faŋ ndo, Melefit aməvi ana leli ni

16 Ègia nahkay ti ahar àdəgafəŋa kè leli a do. Mə̀səra ku tamal njəɗa ga vu geli naŋ àbu aguloru kəlavaɗ nəŋgu ni, Melefit naŋ àbu avi njəɗa ga Məsuf gayaŋ ana leli kəlavaɗ a məɓəruv bu àkivu. 17 Eɗeɗiŋ nihi ti leli macakay daliya, ay daliya gani nani ti mamənjaləŋ akaɗa zlam masakani, èsli araŋa do, aɗaba mə̀səra Melefit aməvi maslaɗani dal-dalani ana leli azuhva daliya nday nani ya màcakay ni. Maslaɗani ya Melefit aməvi ana leli ni ti àtam zlam ɗek, amandav ɗay-ɗay do. 18 Mamənjaləŋ ka zlam ya ti mis tipi ni do, mamənjaləŋ ti ka zlam ya ti mis tìpi do ni sawaŋ. Aɗaba zlam ya ti mis tipi ni àpəs do, zlam ya ti mis tìpi do ni apəs, àndav ɗay-ɗay do.

5

1 Vu geli mis ka dala ti akaɗa ahay miviceni, àpəs do. Ay tamal vu geli gani èzia ti, mə̀səra leli mə̀bu àna vu nahaŋ sulumani a huɗ melefit bu, Melefit aməvi ana leli. Vu gani nani ti akaɗa ahay mələmani sulumani, Melefit àgraya àna ahar gayaŋ a, do ni ti mis do ; anjəhaɗ kaŋgay-kaŋgay. 2 Nihi ti mə̀bu mitʉwi aɗaba mawayay ti Melefit mə̂vi vu mʉweni nani ana leli ; vu mʉweni gani nani asləkabiya e melefit ba, vu nani ti akaɗa azana mʉweni ya ti təbəki ke mis ni. 3 Nahkay leli amələbu àna azana, amanjəhaɗ àna mahayma do. 4 Nihi ti vu geli ya leli mə̀bu àna naŋ ni ti akaɗa ahay miviceni, nahkay leli mə̀bu macakay daliya àna naŋ, mitʉwi àna naŋ. Ere ye ti mawayay nahəma, màwayay ti Melefit ejiŋ vu geli ya ti leli mə̀bu àna naŋ ni do : mawayay ti Melefit mə̂bəki vu mʉweni ke leli akaɗa ya ti təbəki azana ke mis ni sawaŋ. Vu geli ni ti ara eji ; vu mʉweni ya Melefit avi ana leli ni amələbu ga kaŋgayani. 5 Bay ya ti àslamalivù zlam nday nani ana leli ni ti Melefit àna ahàr gayaŋ. Àvia Məsuf gayaŋ ana leli a, nahkay mə̀səra aməgri zlam nday nani ɗek ana leli daya.

6 Nahkay mə̀bu mazay njəɗa geli, ahar àdəgafəŋa kè leli a do. Mə̀səra ka ya ti leli mə̀bu àna vu geli hini ni ti leli driŋ driŋ akaba məlaŋ ga Bay geli ya anjəhaɗ ni. 7 Manjəhaɗ nahkay ti aɗaba leli mə̀bu məfəki ahàr ; do ni ti aɗaba mìpia naŋ a do. 8 Nahkay ahar àdəgafəŋa kè leli a do. Ere gani manjəhaɗ àna vu geli hini nahəma, hojo makoru manjəhaɗ afa ga Bay geli. 9 Nahkay ku manjəhaɗ a duniya bu, ku makoru afa gani nəŋgu ni, ere ye ti mawayay magrani dal-dal ni ti ere ye ti àɓəlafəŋ ni. 10 Aɗaba si ahàr àɗəm leli ɗek makoru kè meleher ga Yezu Krist ti mâgrafəŋa seriya kè leli a. Eslini ti ku way way do tamal àgra zlam sulumana ahkay do ni zlam magədavana a duniya ba ti, Krist aməvi zlam ka duwa gani akaɗa ge tʉwi gayaŋ ya àgray ni.

Melefit àslərbiyu Krist ga maŋgalabakabu mis akaba naŋ

11 Mə̀səra ahəmamam təhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Bay geli ni, nahkay mawayay ti mis tə̂gəsiki ma geli ya məɗəm ni ana leli. Melefit ti àsəra leli a lala ; nətamahay tamal kàjaluma ahàr a lala ti lekʉlʉm day kə̀səruma leli a. 12 Nihi ti kəhumi ana ahàr leli mə̀bu magray zlabay kè meleher gekʉli keti aw ? Aha, màgray zlabay do : mawayay magray ti kə̂mərumvu azuhva leli sawaŋ. Nahkay akəsərum ahəmamam məhəŋgrifəŋani ana nday ya ti təɗəmki ma magədavani ke leli ni. Nday ti təjalaki ahàr ka zlam ya ti epivu ni ciliŋ, tə̀jalaki ahàr ka zlam ya ti àniviyu ana mis a məɓəruv bu ni do. 13 Mis nday nani tə̀ɗəm leli ndam muru. Tamal leli muru ti ga məgri tʉwi ana Melefit. Ay leli muru do ; leli wir-wir sawaŋ. Leli wir-wir ti ga məjənaki kʉli. 14 Magray nahkay ti aɗaba mə̀səra *Krist awayay leli dal-dal. Nahkay mawayavani ge Krist ni ti afəki njəɗa ke leli ga məgri tʉwi. Mə̀səra mis bəlaŋ àmət ga mahəŋgaraba mis a ɗek, nahkay mə̀səra kè eri ge Melefit ti mis ɗek tə̀məta akaba naŋ a. 15 Àmət ga mahəŋgaraba mis a ɗek ti, ti mis ya ti nday tə̀bu àna sifa ni tàgray ere ye ti nday ndayani tawayay ni ba, tâgray ere ye ti naŋ awayay ni sawaŋ. Aɗaba àmət ti ga mahəŋgaraba tay a ; Melefit àhəŋgaraba naŋ e kisim ba ni ti ga mahəŋgaraba tay a daya.

16 Ègia nahkay ti màmənjaləŋ kè mis akaɗa ga ndam ga *duniya ya tamənjaləŋ kà tay ni va do. Ku ahaslani màmənjaləŋa kè Krist a nahkay nəŋgu ni, nihi ti màmənjaləŋ akaɗa nani va do. 17 Ka ya ti mis ègia ata Krist akaɗa mis bəlaŋana ni ti, Melefit agray ti mîgi mis mʉweni. Majalay ahàr gayaŋ ya ahaslani ni àbi va bi, ègia mis mʉwena. 18 Zlam gani nani ɗek ti Melefit àgray. Àslərbiyu Krist ga maŋgalabakabu leli akaba naŋ. Nihi ti àvia tʉwi ana leli a : tʉwi gani nani ti ga məhəloru mis afa ge Krist ti mâŋgalabakabu tay akaba Melefit. 19 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba Krist àŋgalabakabá mis a ɗek akaba Melefit a ti, nani tʉwi ge Melefit, àgray àna ahàr gayaŋ. Nahkay àmənjaləŋ ana zlam magudarani ge mis ga duniya va do. Melefit àvia tʉwi gana ana leli a, awayay ti mə̂hioru ma gani ana mis ti tə̂sər : Krist ti àŋgalabakabá mis akaba Melefit a.

20 Àslər leli ga məhi ma gani ana mis ti Krist. Melefit àna ahàr gayaŋ azalay mis àna pakama gayaŋ ya ti məhi ana tay ni. Nahkay mahəŋgalay kʉli azuhva tʉwi ge Krist ya ti àgri ana leli ni, ŋgalumbu akaba Melefit. 21 Krist ti àgudar zlam ndo simiteni. Ay ti Melefit àhəŋgarkiyu zlam magudarani geli ni ka naŋ, ti mîgi ndam jireni kè eri ge Melefit, aɗaba leli mə̀bu akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ.

6

Tʉwi ga Pol ya agri ana Melefit ni

1 Ègia leli mə̀bu magrakabu tʉwi ka ahar bəlaŋ akaba Melefit nahəma, mahəŋgalay kʉli : ti *sulum ge Melefit ya àgri ana kʉli ni ègi zlam masakani ba. 2 Aɗaba Melefit àhibiya ana ndam gayaŋ a, àɗəm ahkado :

« Sarta ga məgri sulum goro ana kʉli àra ènjia ti,

nìciikia pakama gekʉli ya kə̀həmu na ana kʉli a.

Fat goro ya nahəŋgay kʉli ni àra ènjia ti nə̀jənakia kʉli a.* »

Ay sarta ge Melefit ga məgri sulum gayaŋ ana kʉli ni ti kani. Fat ge Melefit ga mahəŋgay kʉli ni ti kani.

3 Nahkay màwayay magray zlam ya ti ejiŋkia mis ke divi ge Melefit a ni do, aɗaba mawayay ti mis tànjak tʉwi geli ba. 4 Ere ye ti mawayay ni ti, mawayay ti a huɗ ge tʉwi geli ya magray ni bu ɗek ti mis tə̂sər leli ndam məgri tʉwi ana Melefit eɗeɗiŋ. Ku tamal mis təgri daliya gərgərani kay ana leli nəŋgu ni, meɓesey, ahar àdəgafəŋa kè leli a do. 5 Mis təzləɓ leli, təbiyu leli a daŋgay vu, təcakalakivu ke leli. Mamətaɓ, màcakay ɗʉwir do, mə̀zum zlam do. 6 Màwayay magudar zlam do ; mə̀səra ma ge jiri a ; meɓesey zlam ; məgri sulum ana mis ; leli mə̀bu àna *Məsuf Njəlatani ; mawayay mis àna huɗ bəlaŋ ; 7 məhi ma ge jiri ana mis ; magray tʉwi àna njəɗa ge Melefit. Manjəhaɗ geli jireni ni ti ègia zlam ahar geli a. Leli mə̀bu àna naŋ akaɗa awasl akaba slaku ya məhəl tay a ahar vu, makoru àna naŋ ka kaɗvu ni. 8 Mis ndahaŋ tazləbay leli, mis ndahaŋ ti ni tanjak leli ; mis ndahaŋ təɗəm leli ndam sulumani, mis ndahaŋ ti ni təɗəm leli magədavani. Mis ndahaŋ təɗəm leli ndam magosay mis, ambatakani do leli ndam jireni sawaŋ. 9 Mis ndahaŋ tàcalkivu leli ke mis do, ambatakani do mis ɗek tə̀səra leli a. Mis ndahaŋ tamənjaləŋ kè leli ti təɗəm leli məmətani, ambatakani do leli mə̀bu àna sifa. Təzləɓ leli, ay ti tàbazl leli koksah. 10 Zlam kay tə̀bu təhəli ahàr ana leli nəŋgu ni, leli mə̀bu məmərvu. Leli ndam talaga nəŋgu ni, mis kay təŋgət zlam azuhva leli. Mis təɗəm zlam geli àbi, ambatakani do zlam ɗek Melefit àbia ana leli a.

11 Lekʉlʉm ndam Koreŋ ni, mawayay kʉli àna huɗ bəlaŋ, nahkay ma ya ti mə̀hi ana kʉli ni ti mə̀ɗəm vay-vay. 12 Kə̀mbrəŋum mawayay leli ti lekʉlʉm, do ni ti leli mə̀mbrəŋ mawayay kʉli ndo. 13 Nəhi ma ana kʉli ti akaɗa lekʉlʉm bəza goro. Grumi zlam ana leli akaɗa ya ti məgri ana kʉli ni : wayum leli àna huɗ bəlaŋ akaɗa geli ya ti mawayay kʉli ni.

Kə̀grum zlam akaɗa ga ndam ya tə̀sər Yezu do ni ba

14 Ndam ya ti tə̀fəki ahàr ka Yezu do ni tagray zlam gatay, ay lekʉlʉm ti kə̀hurumkiviyu ka tay ba ; do ni ti kigʉm akaɗa tèbeɗekabá ata sla nday ata azoŋgu ka ahar bəlaŋ ga matəhaɗ vədaŋ àna tay a ni. Nəɗəm nahəma, ndam jireni akaba ndam magudar zlam tagray zlam ka ahar bəlaŋ ti agravu tata aw ? Məlaŋ maslaɗani nday ata məlaŋ ziŋ-ziŋeni ti tebeɗevu tata aw ? 15 Ata *Krist nday ata *Seteni ti ma gatay arakaboru aw ? Maslaŋa ya ti afəki ahàr ka Yezu ni nday ata maslaŋa ya ti àfəki ahàr ka Yezu do ni ti ma gatay arakaboru aw ? 16 A *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu ni ti tagraviyu pəra tata aw ? Aɗaba Melefit ti Bay ga sifa ; leli ti ni mìgia ahay gəɗakana gayaŋ ya anjəhaɗviyu na. Nahkay àɗəma a wakita gayaŋ ba, àɗəm :

« Ananjəhaɗ akaba ndam goro, amasawaɗakabu akaba tay.

Enigi Bay Melefit gatay, nday day etigi ndam goro.† »

17 Nahkay Melefit àɗəm :

« Sləkumaba e kiɗiŋ ga ndam ya ti tə̀fəku ahàr do ni ba,

kànjəhaɗumkabu akaba tay ba.

Kìnjʉmfiŋ kà zlam ya ti *njəlatani do ni ba ;

tamal kəgrum akaɗa ya ti nə̀hi ana kʉli ni ti anəgəskabu kʉli. ‡

18 Kama kama ti mis atəsər nu Bəŋ gekʉli, lekʉlʉm day bəza goro :

zawal akaba wəwal ɗek ekigʉm bəza goro.

Bay geli naŋ njəɗa-njəɗani àɗəm nahkay.§ »

7

1 Zləbəba goro ni, Melefit àvia zlam ya ti àɗəm aməvi ana leli na ana leli a àndava. Ègia nahkay ti màgudarum zlam va ba, zlam geli ya magray ni ɗek ti mâla njəlata, məɓəruv geli mâla njəlata daya. Ahàr àɗəm leli ya ti məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit ni ti manjəhaɗ geli ɗek mâla lala.

Pol amərvu aɗaba ndam Koreŋ tàmbatkaba majalay ahàr gatay a

2 Mawayay ti kâwayum leli àna huɗ bəlaŋ. Leli màgudari zlam ana maslaŋa ndo, maslaŋa èjikia ke divi azuhva leli a ndo, màgosay maslaŋa ga məhəlfəŋa zlam a ndo daya. 3 Nə̀ɗəm nahkay ti, ŋgay nəbəki mimili ke kʉli ti kə̀humi ana ahàr ba. Mə̀hia ana kʉli a àndava, mə̀ɗəm ahkado mawayay kʉli dal-dal, leli ka ahar bəlaŋ. Ku tamal məmətum ahkay do ni leli mə̀bu àna sifa day, leli mə̀bu ka ahar bəlaŋ. 4 Nu nə̀bu nazləbay kʉli kè meleher ge mis ndahaŋ, nə̀bu məmərvu àna kʉli, aɗaba nə̀səra akəgrum ere ye ti Melefit awayay ni. Leli mə̀bu macakay daliya dal-dal ; ku tamal nahkay nəŋgu ni, ahar àdəgafəŋa kè leli a do, mə̀bu məmərvu dal-dal sawaŋ.

5 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba ka ya ti leli akaba ndam goro ni mòru mìnjʉa e Mesedʉweŋ a ni ti zlam kay tə̀həlia ahàr ana leli a, zlam zləzlaɗani gərgəri tə̀dia ahàr ana leli a daya. Mis tàhəŋgalafəŋa ma kè leli a, leli leleni day màjalakia ahàr ka zlam a kay. 6 Ay ti Melefit avi njəɗa ana ndam ya ti njəɗa àfəŋ kà tay bi ni, nahkay àvia njəɗa ana leli a, àsləribiya Tit ana leli a. 7 Mə̀ŋgət njəɗa ti aɗaba ge Tit ya àra ni ciliŋ do, mə̀ŋgət njəɗa ti aɗaba lekʉlʉm kə̀vumia njəɗa ana naŋ a daya. Tit àŋgət njəɗa ti aɗaba kə̀humi kawayum ti kîpʉma nu a lu, kìtʉwʉma azuhva zlam ya àgravu na, akaba kawayum ma goro ya nəhi ana kʉli ni dal-dal. Nàra nìcia ma ge Tit ya àhəŋgru na ti nə̀mərva àkiva.

8 Ka ya ti nə̀slərikaboru wakita ana kʉli ni ti ma goro ya nə̀biki ana kʉli ni àhəlia ahàr ana kʉli a ; ay nihi ti nàhəŋgarvu maravu do. Ka ya ti nə̀səra ma goro ya nə̀hi ana kʉli ni naŋ àbu ahəli ahàr ana kʉli gʉzit gʉzit nahəma, akal nàhəŋgarva marava. 9 Ay nihi ti nəmərvu sawaŋ. Nəmərvu ti aɗaba ma goro ya nə̀hi ana kʉli ni àhəli ahàr ana kʉli a palam do ; nəmərvu ti azuhva ahàr ya ti àhəli ana kʉli ni àmbatikaba majalay ahàr ana kʉli a. Ma goro ya nə̀hi ana kʉli àhəli ahàr ana kʉli ni ti, Melefit àwaya ti mə̂həli ahàr ana kʉli ti mə̂mbatikaba majalay ahàr ana kʉli a. Nahkay àna ma goro ya nə̀hi ana kʉli ni ti nàgudari ma ana kʉli ndo. 10 Ahàr ya ahəli ana mis ni ti tə̀bu slala cʉ : bəlaŋ gani ti Melefit awayay ; ambatikaba majalay ahàr ana mis a ti tə̂ŋgət sifa àna naŋ, nahkay ti àsi aŋgwaz ana leli ba. Nahaŋ ni ti ni majalay ahàr ga ndam ga *duniya ; majalay ahàr gani nani ti àvay sifa do, mis təmət àna naŋ sawaŋ. 11 Ahàr ya àhəli ana kʉli ni ti Melefit àwaya, àmbatikaba majalay ahàr ana kʉli a nahkay hi : kəgrum zlam hat-hat, kawayum ti mis tə̂sər lekʉlʉm kàgudarum zlam ndo, ere ye ti àgravu ni àwəria ɓəruv ana kʉli a, àsia aŋgwaz ana kʉli a daya. Kawayum ti kîpʉma nu a lu, kawayum ma goro ya nəhi ana kʉli ni dal-dal, kàwayuma matraɓa maslaŋa ya ti àgudara zlam a ni. Nahkay ti kə̀ɗəfumkia lekʉli lekʉleni kàgudarum zlam ndo.

12 Nə̀bikioru wakita ana kʉli ti ahar gəɗakani azuhva maslaŋa ya ti àgudara zlam a ni do, ahkay do ni azuhva maslaŋa ya tàgudaria zlam a ni do. Nə̀biki wakita ni ana kʉli ti, nawayay ti kə̂sərum ahəmamam lekʉlʉm kawayum leli ni, nawayay ti kə̂sərum ti kè meleher ge Melefit. 13 Gekʉli ya kə̀grum nahkay ni ti àvia njəɗa ana leli a.

Iy, àvia njəɗa ana leli a, ay mə̀mərva dal-dal daya : mə̀mərvu ti aɗaba kə̀gəsumkabá Tit a lala. Tit ti àmərva azuhva nana, nahkay ti leli day mə̀mərva. 14 Nàzləba kʉli kè meleher ge Tit a. Nàzləbay kʉli ti kigeni, aɗaba kələŋ gani kə̀bumku mimili ndo : nahkay pakama geli ya màzləbay kʉli àna naŋ kè meleher ge Tit ni ti ma ge jiri. Pakama gani nani ma ge jiri ; pakama geli ya məhi ana kʉli ni ɗek day ma ge jiri. 15 Ka ya ti Tit òru afa gekʉli ni ti kə̀gruma aŋgwaz a azuhva pakama ya naŋ aməhi ana kʉli na, nahkay lekʉlʉm ɗek kə̀gəsumkabá naŋ a lala, kə̀gəsumikia pakama gayaŋ na daya. Gekʉli ya kə̀grum nahkay ni ti Tit àwaya kʉli a dal-dal àtama ya àwayay kʉli ahaslani na. 16 Nu day nə̀bu nəmərvu aɗaba nisliki məfəki ahàr ke kʉli, nə̀səra kə̀bumku mimili do simiteni.

8

Jamum siŋgu akaɗa ga ndam Mesedʉweŋ ya tàjam ni

1 Bəza ga mmawa, Melefit àvia divi ana ndam gayaŋ ya *təcakalavu e Mesedʉweŋ na ti tə̂gri tʉwi sulumani ; mawayay kə̂sərum àgravu ti ahəmamam. 2 Ndam Mesedʉweŋ ni tə̀caka daliya dal-dal, ay ti ahar àdəgafəŋa kà tay a ndo, tə̀mərva dal-dal sawaŋ. Nday ndam talaga ; ku tamal nday ndam talaga nəŋgu ni, məmərvani gatay nani ni àvi njəɗa ana tay ga majami siŋgu ana ndam ge Melefit. Nahkay tìgia ndam ge elimeni a àna siŋgu ya tàjami ana ndam ge Melefit na. 3 Nə̀hi ana kʉli nahəma, tàjama siŋgu àki ka njəɗa gatay a, tàjama àtamkia ka njəɗa gatay a sawaŋ. Nagray sedi gani tata. Tʉwi gani nani ti tàgray ka mawayay gatay. 4 Tə̀mbrəŋ leli ndo, tìhindi leli, tə̀hi ana leli si mə̂vi divi ana tay ga majami zlam ana ndam ge Melefit ni akaɗa ya məvi divi gani ana mis ndahaŋ ni. 5 Leli mə̀ɗəm atagray zlam sulumani, ay tʉwi gatay ya tàgray ni sulumani àtam geli ya mə̀ɗəm atagray ni. Enjenjeni tə̀gəskabá ti Bay geli mə̂gur tay a zlam gatay ya tagray ni bu ɗek, mək tə̀gəskabá ti leli day mə̂gur tay, aɗaba Melefit awayay nahkay. 6 Ndam Mesedʉweŋ tə̀bu tagray nahkay ti mə̀hi ana Tit mâŋgoru afa gekʉli, môru mêndeveriŋbiyu tʉwi ga majam siŋgu ni akaɗa ya ànjəki ni, aɗaba tʉwi gani nani ti zlam sulumani. 7 Lekʉlʉm ti kəgrum zlam ya Melefit awayay ni kay : kəfumki ahàr ka Yezu lala, kəhumi ma gayaŋ ana mis lala, kə̀səruma ma gayaŋ a lala, kə̀bum kawayum ti tʉwi gayaŋ môru kama lala, kə̀bum kawayum leli lala daya. Nahkay ti mawayay kə̂grum tʉwi ga majam siŋgu ni lala daya, aɗaba tʉwi gani nani ti tʉwi sulumani.

8 Ŋgay si kajamum kwa ni ti nə̀hi ana kʉli do. Nə̀hi ana kʉli nahkay ti, nawayay ti kə̂sərum mis ndahaŋ tawayay ti tʉwi gani môru kama. Lekʉlʉm day kislʉmki majam zlam, ti mis ndahaŋ tə̂sər kawayum ndam ge Melefit eɗeɗiŋ. 9 Kə̀səruma ahəmamam Bay geli Yezu *Krist àvi zlam sulumani ana ndam gayaŋ na. Ahaslani naŋ bay ge elimeni, zlam ɗek ànivù a ahar bu ; ay ti àmbrəŋ zlam ni ɗek, ègi zal talaga. Ègi zal talaga nahkay ti azuhva kʉli, ti kîgʉm ndam ge elimeni àna talaga gayaŋ ya ègi ni.

10 Pakama ya nə̀hi ana kʉli ni ti zlam ya ti nə̀jalay ni, ay tamal kəgrum ti àɓəlay, aɗaba alayni lekʉlʉm kə̀gruma tʉwi gana. Kə̀grum tʉwi gani ciliŋ do ; kə̀njumki ka ma gani enji day lekʉlʉm gani. 11 Nihi ti ahàr àɗəm kendeveriŋʉm tʉwi gani nani ya kə̀njumki ni lala. Ka ya ti kə̀ɗəmum akəgrum ni ti kə̀mərumva dal-dal ; nihi day grum àna məmərani akaɗa nani. Ku way way do mâfəkaɗ zlam ti àki ka njəɗa gayaŋ. 12 Tamal kəvumi zlam ana Melefit àna məɓəruv bəlaŋ ti Melefit agəskabu. Ajalaki ahàr ka zlam gayak ya àfuk ni ciliŋ, àjalaki ahàr ka zlam ya àfuk bi ni do.

13 Ŋgay lekʉlʉm câkum daliya ti mis ndahaŋ ni tə̂mərvu àna zlam gekʉli ni ti nə̀jalay nahkay do. Ere ye ti nawayay ni ti ahàr àɗəm ndam ge Melefit ɗek tîgi kala-kala. 14 Nihi ti zlam gekʉli àbu kay, nahkay jənumki tay àna naŋ. A vaɗ nahaŋ nday day atəŋgəta zlam a kay ti atəjənaki kʉli àna naŋ bilegeni. Nahkay lekʉlʉm ɗek ekigʉm kala-kala. 15 Akaɗa ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi ni :

« Maslaŋa ya ti zlam gayaŋ kayani ni ti zlam ni àsaɓaki ndo.

Maslaŋa ya ti zlam gayaŋ kay do ni ti zlam ni àhəci naŋ ndo.* »

Tit akaba ndam ya ti tarakaboru e mirkwi ni

16 Tit ti awayay məjənaki kʉli kay akaɗa geli ya mawayay məjənaki kʉli ni. Àgray nahkay ti Melefit àna ahàr gayaŋ : məgri sʉsi ana Melefit, mazləbay naŋ azuhva tʉwi nani. 17 Geli ya mə̀hi ana Tit môru afa gekʉli ni ti Tit àgəskabá ma gana. Àgəskabu ma geli ya mə̀hi ni ciliŋ do : wuɗaka leli mə̀hi môru ni ti naŋ naŋani àna ahàr gayaŋ àwaya morona afa gekʉli a dal-dal. 18 Leli mə̀bu məslərləŋoru wur ga məŋ geli nahaŋ. Wur ga məŋ geli nani ti ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni ɗek tazləbay naŋ azuhva tʉwi gayaŋ ya agray, ahi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis ni. 19 Məslərləŋoru naŋ ti azuhva tʉwi gayaŋ ya agray ni ciliŋ do : məslərləŋoru naŋ ti aɗaba ndam ga Yezu ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni tə̀daba naŋ a ga masawaɗakabani akaba leli ga magray tʉwi hini sulumani na. Tʉwi gani nani ti aɗafaki ahəmamam leli mawayay məjənaki ndam ge Melefit àna naŋ ni mam ni. Nahkay mis atazləbay Bay geli azuhva tʉwi gani nani daya.

20 Siŋgu ya majam ni ti kay, nahkay ka ya ti magray tʉwi àna naŋ ni màwayay ti mis tə̂ɗəmki ma magədavani ke leli do. 21 Mawayay ti magray tʉwi sulumani kè eri ga Bay geli ciliŋ do ; mawayay ti magray tʉwi sulumani kè eri ge mis daya.

22 Mə̀bu məslərləŋoru wur ga məŋ geli nahaŋ ka tay : naŋ ti mìpia naŋ a, naŋ àbu agray tʉwi ge Melefit gərgəri kay, awayay ti tʉwi ni ɗek môru kama kama. Nihi ti awayay tʉwi ni dal-dal àtam ya ahaslani ni, aɗaba àsəra lekʉlʉm akəgrum ere ye ti kə̀ɗəmum kəgrum na. 23 Tit ti mis goro, leli mə̀bu magrakabu tʉwi ka ahar bəlaŋ afa gekʉli. Bəza ga məŋ geli ndahaŋ ni ti ni ndam ga Yezu ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni tə̀daba tay a, mis ɗek tə̀bu tazləbay *Krist azuhva tʉwi gatay ya tagray ni. 24 Nahkay ti grum zlam ti tə̂sər lekʉlʉm kə̀bum kawayum tay. Màzləba kʉli a : ndam ga Yezu ni eticia kə̀bum kəgrum nahkay ti atəsər pakama geli ya mə̀ɗəmki ke kʉli ni ti ma ge jiri.

9

Pol awayay ti ka ya ti eminjia a Koreŋ a ni ti siŋgu ni àjamva àndava

1 Àki ke tʉwi hini sulumani ya məgri ana ndam ge Melefit ni ti akal nə̀biki ana kʉli do, aɗaba kə̀səruma ma gana àndava. 2 Nu nə̀səra lekʉlʉm kàwayum tʉwi gani. Nə̀hia ma gana ana ndam Mesedʉweŋ àna məmərvana, nə̀hi ana tay ahkado : « Ndam ge Melefit ya ka haɗ Eseyi ni ku alayni tə̀sləmalava ga magray tʉwi gani nana. » Tàra tìcia lekʉlʉm kawayum tʉwi gani nani dal-dal ti mis kay e kiɗiŋ gatay bu tə̀ɗəm nday day tagray bilegeni. 3 Ku tamal nahkay nəŋgu ni nəsləroru bəza ga məŋ geli ni afa gekʉli, nawayay ti wuɗaka minjiyu eslini ti kàslamalumva, aɗaba nə̀hia ana ndam Mesedʉweŋ a akəgrum nahkay. Nawayay ti ma goro ya nə̀hi ana tay ni ègi ma masakani ba. 4 Ay tamal ti mìnjʉa akaba ndam Mesedʉweŋ a, mə̀di ahàr ana kʉli kàslamalumvu faŋ ndo ni ti, pakama geli ya mə̀ɗəmki ke kʉli ni aməbəki mimili ke leli do aw ? Leli tekeɗi aməbəki mimili ke leli ti, lekʉlʉm ti aməbəki mimili ke kʉli àtam geli ni do aw ? 5 Nahkay nə̀ɗəm àgəski nəsləroru bəza ga məŋ geli ni ka ma goro, ti tə̀jənaki kʉli ga maslamalakabu zlam ya ti kə̀ɗəmum kajamum ni hayaŋ. Ka ya ti eninjʉa tamal kàslamalumkabá àndava ni ti, mis atəsər zlam ya ti kajamum ni, kajamum ti àna məɓəruv bəlaŋ, do ni tə̀fəki ŋgasa ke kʉli ndo.

6 Jalumki ahàr ka ma hini : maslaŋa ya ti èzligi zlam gʉzit ni ti àbaz day gʉzit. Maslaŋa ya ti ezligi zlam kay ni ti abaz day kay. 7 Ahàr àɗəm ku way way do mâfəkaɗ zlam akaɗa gayaŋ ya awayay mafəkaɗani ni. Kàfəkaɗum àna majalay ahàr cʉ cʉ ba, kàfəkaɗum akaɗa təfəki ŋgasa ke kʉli ba. Aɗaba Melefit ti awayay maslaŋa ya ti afəkaɗ zlam àna məmərani ni. 8 Esliki məgri zlam sulumani gərgəri kay ana kʉli, araŋa aməhəcikivu ana kʉli do. Agray nahkay ti awayay ti kə̂grum zlam sulumani kay àna zlam ya àvi ana kʉli kayani ni. Awayay ti kəlavaɗ a huɗ ge tʉwi gekʉli ya kəgrum ni bu ɗek ti kə̂grum nahkay. 9 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Mis sulumani ti avi zlam ana ndam talaga àna məɓəruv bəlaŋ ;

zlam sulumani ya agray ni ti ɗay-ɗay àgəjazlki ahàr ke Melefit do.* »

10 Avay hilfi ga zlam, awayay ti mis tîzligi ti Melefit. Avi zlam məzumani ana mis ti Melefit daya. Zlam gekʉli ya kəgrum tʉwi sulumani àna naŋ ni akaɗa hilfi ga zlam ya tìzligia, àfətaya ti aɗək ni. Hilfi ga zlam gani nani ti Melefit àvi ana kʉli, àfəkia məsəkani gayaŋ a, awayay ti kə̂grum zlam sulumani kay àna naŋ. 11 Aməgri zlam sulumani ana kʉli gərgəri kay, araŋa aməhəci kʉli do, aɗaba awayay ti kə̂grumi zlam sulumani kay ana mis ndahaŋ. Nahkay mis nday nani atəgri sʉsi ana Melefit azuhva zlam gekʉli sulumani ya akajamuma, leli aməhəlikaboru ana tay ni. 12 Gekʉli ya kajamum siŋgu ni ti ajənaki ndam ge Melefit. Ay ti àjənaki tay ciliŋ do ; agray ti mis kay tə̂gri sʉsi ana Melefit azuhva siŋgu ya akajamumi ana tay ni. 13 Nday atəsəra zlam ya akajamumi ana tay ni kay nahkay ti atazləbay Melefit aɗaba atəsər kə̀gəsumkabá *Ma Mʉweni Sulumani ge *Krist a akaba kəgrum ere ye ti àgəski ndam ge Krist tâgray na. Atazləbay Melefit aɗaba kə̀jənumkia tay àna zlam gekʉli a, kə̀jənumkia mis ndahaŋ na ɗek daya. 14 Akəvumi zlam ana tay azuhva *sulum ge Melefit ya àgri ana kʉli ni ; sulum gayaŋ gani nani ti àtam zlam ɗek. Nahkay ti mis nday nani atawayay kʉli, atahəŋgali Melefit ana kʉli. 15 Məzləbum Melefit, məgrumi sʉsi aɗaba àvia Wur gayaŋ ana leli a. Gayaŋ ya àvi Wur gayaŋ ana mis ni ti àtam zlam ndahaŋ ya ti avi ana mis ni ɗek.

10

Pol àbu àna njəɗa ga məgur ndam ga Yezu

1 Nəhi ma ana kʉli ti nu Pol. Nu ti mis ndahaŋ tə̀ɗəmku ma, tə̀ɗəm ka ya ti nu nə̀bu akaba kʉli ni ti nu kuɗufa, ka ya ti nu nə̀bi akaba kʉli bi ni ti nu ɓilek-ɓilek. *Krist ti kuɗufa, agri sulum ana mis, nahkay 2 nahəŋgalay kʉli mbatumkaba manjəhaɗ gekʉli a, ti ka ya ti eninjʉa afa gekʉli a ni ti nìgi ɓilek-ɓilek ba. Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu tə̀ɗəm manjəhaɗ geli ti akaɗa ge mis hihirikeni ni. Nday ya tə̀ɗəm nahkay ni ti, eninjʉa ti anəmbrəŋ tay do, amamənjavù akaba tay ! 3 Eɗeɗiŋ, leli ti manjəhaɗ geli akaɗa ge mis hihirikeni ni, ay makaɗvu ti akaɗa ge mis hihirikeni ni do. 4 Zlam ahar geli ya makaɗvu àna naŋ ni ti gərgəri akaba ge mis hihirikeni ni. Zlam ahar geli ni ti Melefit àvi ana leli, njəɗa gayaŋ àki. Pakama ge mis ya tə̀ɗəm ni akaɗa gudu ya mis teɗezlivù ana ndam ezir gatay ni, ay leli membeɗkaba gudu gani nana àna zlam ahar ge Melefit ya àvi ana leli na. Nahkay ti maɗafaki ma ge mis ya tə̀ɗəm ni ti ma ga malfaɗa. 5 Məwəlki mis ka ma ga zlabay gatay ya tawayay tə̀cafəŋa mis ndahaŋ kà ma ge Melefit a ni ɗek ; məmbatikaba majalay ahàr magədavani na ana mis a ɗek ti tə̂gəskabu ma ge Krist. 6 Nawayay ti lekʉlʉm ɗek kə̂gəsumuki ma day, kələŋ gani ti anatraɓ maslaŋa ya ti àwayay məgəsuki ma do ni.

7 Jalumki ahàr ka zlam ya kəgrum ni ɗek lala. Tamal maslaŋa àɗəm naŋ mis ge Krist ti, ahàr àɗəm mâjalay ahàr lala keti, mə̂sər leli day ndam ge Krist akaɗa gayaŋ ya àɗəm naŋ mis ge Krist ni. 8 Bay geli àvua njəɗa ga məgur kʉli a ti nə̂jənaki kʉli àna naŋ. Àvu njəɗa gani nani ti ge mijiŋ kʉli àna naŋ do. Bi nàzləba ahàr goro a kay àna njəɗa gani nani ya àvu na nəŋgu ni, mimili àbu awərki nu bi. 9 Ŋgay nawayay nəbivù aŋgwaz ana kʉli àna wakita goro ya nəbikioru ana kʉli ni ciliŋ ti kə̀ɗəgəzlum ba. 10 Aɗaba mis ndahaŋ tə̀ɗəm : « Ka ya ti Pol abikibiyu wakita ana leli ni ti ma gayaŋ ya abikibiyu ana leli ni ma ga dagwa gayaŋ gərgəri kay. Ay ka ya ti naŋ akaba leli ni ti njəɗa gayaŋ àbi, àɗəm ma ga dagwa gayaŋ ni va do. » 11 Maslaŋa ya ti àɗəm nahkay ni ti mâjalay ahàr lala : eminjʉa ti amagray zlam ti kala-kala akaɗa ya məbiki ana kʉli ka ya ti leli driŋ driŋ akaba kʉli ni.

12 Mis nday nani ti tə̀hi ana ahàr nday gəɗákani. Leli ti màtəkar məgurfəŋvani kà tay do, mə̀ɗəm leli kala-kala akaba tay do daya. Nday ti tə̀gurfəŋvu ka ahàr gatay gatayani e kiɗiŋ gatay bu ; tə̀ɗəm mis naŋ gəɗakani ti si maslaŋa gani akaɗa gatay ni kwa. Tagray nahkay ti nday muroni, tə̀sər araŋa do simiteni. 13 Ay leli ti ni mazləbavu ti àna tʉwi ya Melefit àguraya, àvi ana leli ni ciliŋ, do ni ti màzləbavu àna tʉwi ya àvi ana leli ndo ni do. Tʉwi ya ti Melefit àguraya, àvi ana leli ni ti, tʉwi ga məhioru ma gayaŋ ana mis, ge minjiyuani àna naŋ bəɗak afa gekʉli ni. 14 Ka ya ti leli mòru afa gekʉli, mə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani àki ke Krist ana kʉli ni ti, màgray tʉwi àtamkia ka ge Melefit ya àguraya, àvi ana leli na ndo. 15 Màzləbavu àna tʉwi ge mis ndahaŋ ya Melefit àguraya, àvi ana tay, àhi ana tay tâgray ni ndo. Tagray mam mam nəŋgu ni araŋa gani geli do. Ere ye ti leli mawayay ni ti, ahàr àɗəm məfəki ahàr gekʉli ke Krist ni mâsagakivu kəlavaɗ. Mawayay ti tʉwi geli ya magray e kiɗiŋ gekʉli bu ni mâsagakivu daya ; ku tamal mâsagakivu nəŋgu ni, àtamkia ke tʉwi ya Melefit àguraya, àvi ana leli na ba. 16 Nahkay ti amoru məhi Ma Mʉweni Sulumani ana mis ga haɗ ndahaŋ ya kama ga haɗ gekʉli ni. Mawayay makoru eslini ti aɗaba màwayay mazləbavani àna tʉwi ge mis ndahaŋ ya Melefit àguraya, àvi ana tay, àhi ana tay tâgray ni do.

17 « Tamal maslaŋa awayay eji zlabay nahəma, mîji zlabay ti àna tʉwi ga Bay geli ya àgray ni.* » 18 Maslaŋa ya ti azləbay ahàr gayaŋ gayaŋani ni ti Melefit àgəskabu naŋ do, si maslaŋa ya ti Bay Melefit Melefiteni ana ahàr gayaŋ azləbay naŋ ni kwa.

11

Pol akaba ndam ya ti tə̀ɗəm nday ndam asak ga Yezu ni

1 Nihi ti nawayay nəzlapi ana kʉli akaɗa ga ndam muru ni. Ay ti ɓesʉmua ; iy nahəŋgalay kʉli, ɓesʉmua. 2 Nawayay kʉli dal-dal akaɗa ge Melefit ya awayay kʉli ni. Nə̀bia kʉli ana *Krist a, nawayay ti kîgʉm ndam gayaŋ akaɗa ga wur dahalay ya àsər zal faŋ do, bəŋani avi ana zal ni. Nàwayay ti maslaŋa nahaŋ ahi ma ana kʉli va do. 3 Aŋgwaz àbu awər nu, nə̀ɗəm bi maslaŋa nahaŋ amagosay kʉli ; nahkay bi ekijʉmkia ke divi ge Krist a, akəɗəbum naŋ àna huɗ bəlaŋ va do. Jalumki ahàr ke Ev ya gavaŋ èsipet naŋ, àgosay naŋ ni ! Tàgosay kʉli akaɗa gayaŋ ni ba. 4 Ka ya ti ku way way do ara afa gekʉli a, awayay acahi ma mʉweni ana kʉli ni ti kə̀bum keɓesʉm. Ku tamal aɗəmki ma ke Krist ya gərgəri akaba ma geli ya nə̀ɗəmki ni nəŋgu ni, keɓesʉm. Ku tamal azlapaki ka məsuf nahaŋ gərgəri akaba Məsuf ya àniviyu ana kʉli ni, ahkay do ni ahi ma ana kʉli, azlapaki ka *Ma Mʉweni Sulumani nahaŋ gərgəri akaba gekʉli ya kìcʉm ni nəŋgu ni, keɓesʉm.

5 Nə̀səra nday ya tə̀ɗəm nday ndam *asak ga Yezu gəɗákani ni tə̀tam nu do simiteni. 6 Eɗeɗiŋ nə̀sər mazlapani lala akaɗa gatay ni do, ay nu ti nə̀səra zlam a nə̀tam tay. Kəlavaɗ a huɗ ga ma goro ya nəhi ana kʉli ni bu ɗek kə̀səruma, nə̀səra zlam a.

7 Ka ya ti nu nə̀bu afa gekʉli ni ti nə̀hia Ma Mʉweni Sulumani ya Melefit àvi ana kʉli na ana kʉli ga sulum a. Nàhəŋgoroya ahàr goro e gʉziteni va, nawayay ti lekʉlʉm kîgʉm gəɗákani. Goro ya nàgray nahkay ni ti nàgudara zlam a zla do waw ? 8 Ka sarta gani nani ti ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa ndahaŋ bu ni tə̀slərubiya siŋgu a. Nahkay nə̀həlfəŋa siŋgu kà tay a ti nîsliki magray tʉwi e kiɗiŋ gekʉli bu lala. 9 Ka ya ti nu nə̀bu afa gekʉli nahkay ni ti zlam àhəcukivá, ay nàhəŋgalaləŋ zlam kè kʉli a ndo. Tə̀həlubiyu zlam ti bəza ga məŋ geli ya e Mesedʉweŋ ni. Nə̀həli muru ana kʉli àna məhiani ana kʉli vumu zlam ya àhəcukivu ni ku gʉzit ndo. Nàgray nahkay ndo, ɗay-ɗay anagray nahkay do daya. 10 Nàgray nahkay ti niji zlabay gani ka haɗ Eseyi tata, maslaŋa àbi acafəŋa nu ge miji zlabay gana bi. Ma hini ya nə̀ɗəm ni ti jiri : nu zal asak ge Krist ; Krist ti jireni. 11 Niji zlabay nahkay ti bi kəɗəmum nàwayay kʉli do. Aha, nahkay do : Melefit àsəra nə̀bu nawayay kʉli.

12 Nìhindifiŋa zlam kè kʉli a ndo, kama day enihindifiŋa kè kʉli a do. Nagray nahkay ti aɗaba nawayay ti mis ndahaŋ tə̀ŋgət divi ge miji zlabay ba. Ŋgay tə̀bu tagray tʉwi akaɗa geli ndam asak ga Yezu ni ti nawayay ti tə̀ɗəm ba. 13 Nday nani ti ndam asak ga Yezu eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni do ; tazay mazavu ga ndam asak ge Krist ciliŋ. Tʉwi gatay ya tagray ni ga magosay mis. 14 Zlam gani nani ti àgri ejep ana kʉli ba. *Məslər ge Melefit aslaɗay, ay *Seteni àna ahàr gayaŋ esliki mazay vu gayaŋ akaɗa ga məslər ge Melefit ni. 15 Seteni àna ahàr gayaŋ agray nahkay ti, tamal ndam məgri tʉwi ni tazay mazavu ga ndam məgri tʉwi ge jireni ana Melefit ti àgri ejep ana kʉli ba. Ndam məgri tʉwi ana Seteni ni ti Melefit aməgri daliya ana tay azuhva tʉwi gatay ya tagray magədavani ni.

Pol eji zlabay àna daliya gayaŋ ya acakay ni

16 Nəhi ana kʉli keti : maslaŋa àhi ana ahàr nu Pol murani ba. Ay tamal kəɗəmum nu murani ti mənjumlu ti akaɗa ya kəmənjumləŋ kà ndam muru ni. Nahkay ti nisliki miji zlabay gʉzit bilegeni. 17 Niji zlabay nahkay ti nə̀zlapay akaɗa ga Bay geli awayay ni do ; nəzlapay akaɗa ga zal muru ni, aɗaba nə̀səra nə̀bu nagray zlam ya nisliki mijiki zlabay ni eɗeɗiŋ. 18 Ay ègia mis kay tə̀bu tiji zlabay akaɗa ga ndam ga *duniya ni ti nu day nara niji zlabay bilegeni. 19 Lekʉlʉm ndam ya kə̀səruma zlam a ni keɓesʉmi ana ndam muru tata. 20 Ka ya ti maslaŋa amənjaləŋ ana kʉli akaɗa lekʉlʉm eviɗi ni ti kə̀bum keɓesʉmi ; ka ya ti maslaŋa azumfəŋa zlam kè kʉli a ni ti kə̀bum keɓesʉmi ; ka ya ti maslaŋa agosay kʉli ni ti kə̀bum keɓesʉmi ; ka ya ti maslaŋa amənjaləŋ ana kʉli akaɗa kislʉm araŋa do ni ti kə̀bum keɓesʉmi ; ku maslaŋa asi barva ana kʉli nəŋgu ni kə̀bum keɓesʉmi. 21 Iy nu nàgray nahkay ndo ni ti, nìsli araŋa e eri gekʉli bu ndo. Nàgray nahkay ndo ni ti asu mimili zla do aw ?

Mis ndahaŋ tazay ahàr gatay akaɗa nday gəɗákani ni ti, nu day nagray akaɗa nani. Ay ma hini ti ma ga ndam muru. 22 Tamal tə̀ɗəm nday ndam *Hebri, nu day zal Hebri. Tamal tə̀ɗəm nday ndam *Izireyel, nu day zal Izireyel. Tamal tə̀ɗəm nday bəza huɗ ga Abraham, nu day wur huɗ ga Abraham. 23 Tamal tə̀ɗəm nday ndam məgri tʉwi ana *Krist, nu bay məgri tʉwi ana Krist nə̀tam tay. Ma hini ya nə̀ɗəmaya ni ti àhərkiba ka ma ga muru a. Nàgra daliya nə̀tam tay, tə̀fiya nu a daŋgay va sak kay àtama gatay na, tə̀zləɓa nu a sak kay àtama gatay na, nə̀tamfəŋa kè kisim a sak kay, akal takaɗ nu. 24 Sak zlam ndam *Zʉde tə̀sua kurupu a kru kru mahkər mahar ambəlmbu a. 25 Sak mahkər tə̀zləɓa nu àna aday a, sak bəlaŋ tìzligia nu àna akur a, sak mahkər *slalah ga yam àhəmbahaɗva akaba nu a, ruk hundum nànjəhaɗva a huɗ ga *dəluv gəɗakani ba. 26 Sak kay nòra ka məlaŋ ndahaŋ àna asak a ; sak kay akal yam àsləka àna nu a, sak kay ndam akal tə̀grua daliya, sak kay ndam jiba goro tə̀grua daliya, sak kay ndam jiba ndahaŋ day tə̀grua daliya, sak kay nàgra daliya a kəsa ba, sak kay nàgra daliya a huɗ gili ba, sak kay nàgra daliya ka ahàr ga dəluv a, sak kay nday ya tə̀ɗəm nday bəza ga mma ni tə̀grua daliya daya. 27 Nàgra tʉwi zləzlaɗana, nə̀caka daliya, sak kay nə̀cakay ɗʉwir ndo, sak kay nànjəhaɗa e lʉwir a akaba nə̀cakay yam ndo, sak kay nə̀ŋgət zlam məzumani ndo, sak kay azana àfu bi, aməɗ àwəra nu a. 28 Nàgra daliya ndahaŋ a daya, ay ti nàcalaya tay a va do. Ay ti zlam àbu bəlaŋ nəjalaki ahàr, àhəlu ahàr kəlavaɗ : nə̀bu nəjalaki ahàr ka ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni ɗek. 29 Tamal nìpia maslaŋa naŋ gedebeni e divi ge Melefit ba ni ti kala akaɗa nu gedebeni. Tamal maslaŋa èjikia ke divi a ti awəru ɓəruv dal-dal.

30 Tamal niji zlabay kwa ti niji zlabay ke gedebi goro. 31 Melefit Bəŋ ga Bay geli Yezu, naŋ ya ti mis ɗek tazləbay naŋ ga kaŋgay-kaŋgayani ni ti, àsəra ma goro ya nə̀ɗəm ni ti ma ge jiri. 32 Ka sarta ya ti nə̀bu a Damas ni ti maslaŋa ya Bay Aretas àfiyu naŋ ga məgur kəsa nani ni awayay məgəs nu, nahkay àbəhaɗ mis kà magudu ga kəsa ni. 33 Eslini bəza ga məŋ geli ni tə̀fəviyu nu a aloŋgu vu, tàfaya nu àna ezeweɗ a dala va gwar a fəlku ga gudu na. Nahkay nə̀tamfəŋa kà bay məgur kəsa nana.

12

Pol eji zlabay àna zlam ya ti Yezu àŋgazli ni

1 Ku tamal miji zlabay ti zlam masakani nəŋgu ni, ahàr àɗəm si niji zlabay ni kwa. Nahkay nəzlapaki ka zlam ya ti Bay geli àŋgazlu, nìpi ni. 2 Maslaŋa nahaŋ àbu, nə̀səra naŋ a, naŋ mis ge *Krist. Maslaŋa gani nani ti Melefit àzoya naŋ agavəla driŋ afa gana a huɗ melefit va. Zlam gani nani àgrakivu ti àgra vi a kru mahar faɗ. Cʉ Melefit àzoru ni naŋ naŋani, cʉ àzoru ni naŋ naŋani do, àŋgazli zlam, èpi ciliŋ ti nə̀sər do. Àsər ti si Melefit kwa. 3-4 Iy, maslaŋa gani nani Melefit àzoya naŋ a driŋ agavəla a məlaŋ gayaŋ sulumani va. * Cʉ Melefit àzoru ni naŋ naŋani, cʉ àzoru ni naŋ naŋani do, àŋgazli zlam, èpi ciliŋ ti nə̀sər do. Àsər ti si Melefit kwa. Ka məlaŋ nani ti maslaŋa gani tə̀hia ma ndahaŋ a. Ma gani nani ya èci ni ti mis hihirikeni èsliki məɗəmani do, Melefit àcafəŋa mis ga məɗəmana daya. 5 Maslaŋa nani ti niji zlabay àna naŋ tata, nu nuani ti nìji zlabay àna ahàr goro do. Nijiki zlabay ti ke gedebi goro ni ciliŋ. 6 Ay ku tamal niji zlabay àna ahàr goro nəŋgu ni, zlabay goro ya niji ni ti zlabay ga muru do, aɗaba ma goro ya nə̀ɗəm ni ti ma ge jiri. Ay ti nàwayay miji zlabay do, aɗaba nàwayay ti mis tə̂ɗəm nu gəɗakani àna zlabay goro ya niji ni ba. Nawayay mis tə̂ɗəm nu gəɗakani ti azuhva tʉwi goro ya tə̀bu tipi nagray ni akaba ma goro ya nəhi ana tay, tici ni sawaŋ.

7 Zlam ge Melefit ya àŋgazlu sulumani gərgəri kayani ni ti akal niji zlabay àna tay tata. Ay ti Melefit àvua zlam nahaŋ a, àfuviya a vu va, awayay ti nìji zlabay ba. Ere gani nani awər nu akaɗa adak èjia mis a ti awər naŋ ni. Ere gani nani Melefit àvi divi gani ana *Seteni ti mə̂fuviyu, ti nìji zlabay ba. 8 Nahkay sak mahkər nàhəŋgala Bay geli a ti mə̂zuaba ere gani nana ya agru daliya na a vu ba. 9 Ay ti àhəŋgrufəŋ, àhu ahkado : « Sulum goro ya nəgruk ni ti eslʉk, aɗaba ka ya ti mis naŋ àbu gedebeni ni ti, ere ye ti agray ni ɗek agray ti àna njəɗa goro ciliŋ. » Ègia nahkay ti nəmər àna gedebi goro ni, niji zlabay àna naŋ, aɗaba ere ye ti nagray ni ɗek ti nawayay nagray àna njəɗa ge Krist ciliŋ. 10 Nahkay nu gedebi ti nəmər sawaŋ. Ku tamal mis tindivi nu, təfəku ŋgasa, təgru daliya gərgəri kay nəŋgu ni, nə̀səra zlam nday nani ya təgru ni ti azuhva Krist, nahkay nəmərvu àna naŋ. Aɗaba ka ya ti nu gedebeni ni ti, nə̀bu àna njəɗa ge Krist ya àvu ni.

Pol ajalaki ahàr ka ndam ga Yezu ya a Koreŋ ni

11 Ma goro ya nə̀ɗəm ni ti ma ga muru. Ay kə̀fumku ŋgasa ga mazlapay ma ga muru nahkay ti lekʉlʉm gani. Giri-giri àgəski kə̂zləbum nu ti lekʉlʉm. Nu ti nìsli araŋa do, ay ndam ya ti kə̀ɗəmum nday ndam *asak ga Yezu gəɗákani ni ti ku gʉzit day tə̀tam nu do. 12 Ka ya ti nu nə̀bu afa gekuli ni ti nèɓesa daliya gərgərana kay, Melefit day àvua njəɗa ga magray zlam magray ejep a gərgərana kay. Zlam ya àgravu ni ɗek ti aɗafaki nu zal asak ga Yezu eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni. 13 Ere ye ti nə̀gri ana ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa ndahaŋ bu ni, nə̀gri ana kʉli ndo ni ti məŋ ga mam ? Àbi ! Zlam àbu bəlaŋ ciliŋ nə̀gri ana kʉli ndo. Zlam gani nani ti nihi : nìhindifiŋa siŋgu kè kʉli ga məjənaki nu a ndo. Tamal goro ya nàgray nahkay ni zlam magudarani ti, mbrəŋumfua !

14 Nihi day nə̀bu nəslamalavu ga maŋgoni afa gekʉli ya mahkər. Eninjʉa day enihindifiŋa zlam kè kʉli ga məjənaki nu a do. Nawayay ti lekʉlʉm lekʉlʉmeni, do ni ti nàwayafəŋa zlam kè kʉli a do. Taŋgahi elimeni ana bəza ti ata bəŋ gatayani, do ni ti bəza tàŋgahi elimeni ana ata bəŋ gatay do. 15 Ku nijiŋkaba zlam goro a ɗek, ku nijiŋ ahàr goro goroani ga məjənaki kʉli nəŋgu ni àhəlu ahàr do, nəmərvu àna naŋ sawaŋ. Nawayay kʉli dal-dal emiteni ti, akawayum nu va do azuhva nani aw ?

16 Leli ɗek mə̀səra, nìhindifiŋa zlam kè kʉli a ndo. Ay ti mis ndahaŋ tə̀ɗəm nə̀njəhkia ke kʉli a sawaŋ. 17 Nə̀njəhki ke kʉli ti ahəmamam ? Ndam ya ti nə̀sləroru tay afa gekʉli ni ti, maslaŋa gatay bəlaŋ ti àgosa kʉli a waw ? 18 Nə̀hi ana Tit môru afa gekʉli, nə̀slərləŋoru wur ga məŋ geli ya kə̀səruma naŋ a lala ni. Tit òru ènjʉa afa gekʉli a ti àgosafəŋa zlam kè kʉli a waw ? Ŋgay leli ata Tit ti tʉwi geli ya magray ni bəlaŋani, majalay ahàr geli day bəlaŋani ti kə̀sərum do waw ?

19 Kə̀humi ana ahàr a ma goro ya nə̀biki ana kʉli ni bu ni ɗek ti mawayay matamfəŋa kè kʉli a waw ? Aha, nahkay do, aɗaba leli ndam ge *Krist. Zləbəba goro ni, pakama geli ya mə̀hi ana kʉli ni ɗek ti mə̀hi ana kʉli ti kè meleher ge Melefit, aɗaba mawayay ti kə̂ŋgətumkivu njəɗa e divi ge Melefit bu. 20 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba nakoru afa gekʉli wuɗak. Eninjʉa, nədi ahàr ana kʉli kə̀bum kəgrum zlam ya ti nàwayay kə̂grum do ni ti nàwayay do. Tamal nahkay ti zlam ya anəgri ana kʉli ni ti lekʉlʉm day akawayum do. Zlam ya ti nawayay kə̀grum ba ni nday hi : kə̀ləgumvu ba, kìzirʉmvu ba, kə̀zumum ɓəruv ba, kə̀grumvu solu ba, kìndivʉmvu ba, kə̀sumivu ana mis ba, kìjʉm zlabay ba, akaba kìwisiŋʉmkabu zlam ba. 21 Eninjʉa afa gekʉli a ti Bay Melefit goro aməbəku mimili kè meleher gekʉli àna tʉwi gekʉli ya kəgrum ni ti nàwayay do. Bi eninjʉa afa gekʉli a ti nədi ahàr ana ndam ya tə̀bu tagudar zlam kekileŋa, tə̀mbrəŋ magray hala ndo, tagray zlam ge mimili kəlavaɗ, tàwayay məmbrəŋ magudar zlam gatay ni do ni. Tamal nòru nə̀dia ahàr ana tay a nahkay ti enitʉwi azuhva zlam gatay ya tagray ni. Zlam gani nani ɗek ti nàwayay do simiteni.

13

Pol ahivù ma ana ndam Koreŋ

1 Nihi ti nawayay naŋgoru afa gekʉli ya mahkər. Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Təwəlki mis ka zlam wuɗaka ti ahàr àɗəm mis cʉ ahkay do ni mis mahkər tâgray sedi gani.* » 2 Ka ya ti nòru afa gekʉli ye cʉ ni ti nə̀hiva ana kʉli a àndava. Ay nihi nu nə̀biyu eslini bi day nəhikaboru ma gani ana ndam ya tàgudar zlam ni akaba mis ndahaŋ ni ɗek keti : ka fat ya ti eninjʉa ni ti anatraɓ ndam magudar zlam ni ɗek, maslaŋa gatay bəlaŋ amatamfua do. 3 Kawayum kəsərum ma goro ya nəhi ana kʉli ni ti ma ge *Krist ya ahi ana kʉli eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ni aw ? Nara nəɗəfiki ana kʉli, kara kəsərum. Tʉwi ge Krist ya agray e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti tʉwi ge mis gedebeni do, aɗafaki naŋ àbu ana njəɗa. 4 Ka ya ti *tàdarfəŋ Krist kà təndal ni ti naŋ gedebeni eɗeɗiŋ, ay nihi ti Melefit àhəŋgaraba naŋ a, naŋ àbu àna sifa. Nahkay ere ye ti agray ni ɗek ti agray àna njəɗa ge Melefit. Leli ndam *asak gayaŋ ni mə̀bu akaba naŋ akaɗa mis bəlaŋ, leli day ndam gedebi. Ku tamal leli gedebeni nəŋgu ni, eminjʉa afa gekʉli ka fat gana ti aməɗəfiki ana kʉli leli mə̀bu àna sifa ge Krist. Nahkay tʉwi geli ya amagray e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti amagray ti àna njəɗa ge Melefit.

5 Nəhi ana kʉli nahəma, njəhaɗuma ti kə̂ɗəgəzlum ahàr lala day. Lekʉlʉm ti kə̀bum kəfumki ahàr ke Krist eɗeɗiŋ aw ? Ŋgay Yezu Krist naŋ bəlaŋani akaba kʉli ti kə̀sərum do waw ? Do ni ti bi kə̀ɗəgəzluma ahàr a, kə̀səruma kìjʉmkia ke divi a. 6 Leli ndam asak eɗeɗiŋ ti nə̀səra, akəsərum. Akəsərum ti àna tʉwi geli ya magray ni ; mìjikia ke divi a ndo. 7 Ay ti leli mə̀bu mahəŋgali Melefit ana kʉli ti kàgudarum zlam ba simiteni. Leli mìjikia ke divi a ndo, ay ŋgay mis tə̂ɗəm leli mis sulumani ti màwayay do ; mawayay kàgudarum zlam ba ni ti ga nani do. Ere ye ti leli mawayay ni ti, mawayay ti kə̂grum zlam sulumani. Ku tamal mis tə̀ɗəm mìjikia ke divi a nəŋgu ni, àgray araŋa do. 8 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba leli mìsliki məmbrəŋ tʉwi ge jiri koksah ; magray ti si tʉwi ge jiri kwa. 9 Kəla ka ya ti leli gedebeni, lekʉlʉm ti ni njəɗa-njəɗani ni ti məmərvu. Leli mahəŋgalay Melefit, mawayay ti mâslamalay manjəhaɗ gekʉli ti kàgudarum zlam va ba. 10 Nəbikioru pakama hini ana kʉli ka wakita ka ya ti nu driŋ driŋ akaba kʉli nahkay ni ti, aɗaba nawayay ti kâmbatumkaba manjəhaɗ gekʉli a. Nahkay eninjʉa afa gekʉli a ti anələgi ana kʉli do. Tʉwi goro ya nagray ni ɗek ti nagray àna njəɗa ga Bay geli ya àvu ni. Ay njəɗa gani nani ya àvu ni ti ge mijiŋ kʉli do, ga məvi njəɗa ana kʉli àna naŋ sawaŋ.

Pol agri sa ana mis

11 Nihi ti bəza ga mmawa goro ni, ma goro àbi kay va bi. Nawayay ti kə̂mərumvu, kâslamalum manjəhaɗ gekʉli, ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu mə̂vi njəɗa ana maslaŋa nahaŋ, ma gekʉli mârakaboru, kânjəhaɗuma àna sulumana. Bay Melefit ti awayay mis, avi manjəhaɗ sulumani ana mis daya ; nahkay tamal kəgrum zlam nday nani ɗek ti amanjəhaɗ akaba kʉli kəlavaɗ.

12 Grumvu sa e kiɗiŋ gekʉli bu lala, akaɗa ga ndam ge Melefit ya tagravu sa ni. Ndam ge Melefit ya ahalay ni ɗek tə̀gria sa ana kʉli a.

13 Sulum ga Bay geli Yezu *Krist mə̂ləbu akaba kʉli ɗek, Melefit mâgray ti lekʉlʉm ɗek kâwayumvu akaɗa gayaŋ ya awayay mis ni, *Məsuf Njəlatani mâgray ti lekʉlʉm ɗek kânjəhaɗumkabu àna sulumani.

* 3:13 Mənjay Mahərana 34.33.

* 4:6 Mənjay Mənjəkiani 1.3.

† 4:13 Limis 116.10.

* 6:2 Izayi 49.8.

† 6:16 Mənjay Levi 26.12 ; Ezekiyel 37.27.

‡ 6:17 Mənjay Izayi 52.11 ; Ezekiyel 20.34.

§ 6:18 Mənjay 2 Semiyel 7.14 ; Izayi 43.6.

* 8:15 Mahərana 16.18.

* 9:9 Limis 112.9.

* 10:17 Zeremi 9.23.

* 12:3-4 Məlaŋ sulumani ge Melefit ti awayay aɗəmvaba dini sulumani (mənjay Maŋgahani 2.7 ; Lʉk 23.43).

* 13:1 Mimbiki 19.15.

Galasi

1

2

3

4

5

6

Wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Galasi ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Galasi ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : àbəki ti Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1). Leli mə̀sər sarta ya àbəki wakita ni do, mə̀sər məlaŋ ya àbəki ni do daya. Àbiki ti ana ndam Galasi : Galasi ti kəsa do ; haɗ kà gəvay ga Azi (a vaɗ ya kani Azi akaba Galasi ti tə̀bu ka haɗ Tʉrki). Kəsa Ikoniyum, Listir akaba Derbi ti ka haɗ Galasi ; ka ya ti Pol òru e mirkwi gayaŋ ye enjenjeni ni ti àhia ma ge Melefit ana ndam ga kəsa nday nana (Tʉwi 14). Pol àbiki wakita hini ana ndam Galasi ya ti tə̀gəskabá ma ga Yezu ya àhi ana tay na.

Àbəki wakita ti aɗaba mis ndahaŋ e kiɗiŋ ga ndam ga Yezu ya ka haɗ Galasi ni bu ni tə̀ɗəm ahàr àɗəm ndam ga Yezu tə̂gəskabu Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ɗek : ahar gəɗakani tə̀ɗəm si ndam ga Yezu ɗek têkeley kʉɗi kwa (6.12). Pakama gatay ya tə̀ɗəm ni àzumia ɓəruv ana Pol a dal-dal, nahkay àbiki wakita hini ana ndam Galasi ɗek ga məhiani ana tay tə̀fəki ŋgasa ke mis ge mekeley kʉɗi ba ; tamal maslaŋa awayay egi mis ge Melefit àna mekeley kʉɗi ni ti, Krist àjənaki naŋ va do (5.2).

Pol ànjəki ka pakama gayaŋ, àɗəm naŋ zal asak ga Yezu eɗeɗiŋ : àfiyu Pol e tʉwi gayaŋ ni vu ti Melefit ; ndam asak ga Yezu ndahaŋ ni tə̀gəskabá Pol a, tə̀ɗəm ma gayaŋ ya àhi ana mis ni ti ma ge Melefit eɗeɗiŋ. Pol àɗəm zlam ya ti àcahi ana mis ni ti Melefit Melefiteni àhi, do ni ti mis àhi do (1–2).

Pol àɗəm ka ya ti ndam Galasi tə̀gəskabu ma ge Melefit enji ni ti tìgia bəza ge Melefit a. Tə̀gəskabu, tìgi bəza ge Melefit ti azuhva tʉwi ga Məsuf ge Melefit, do ni ti azuhva Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni do. Àhi ana tay nihi ti kəmbrəŋum Məsuf ge Melefit, kəgəsumkabu Divi ge Mʉwiz ni ciliŋ ti kamam ? Nday ya ti təgəskabu Divi gani ciliŋ, təmbrəŋ Məsuf ge Melefit ni ti nday eviɗi, nday bəza ge Melefit va do (3–4).

Ke mendeveriŋ ga wakita ni àhi ana ndam Galasi si tânjəhaɗ àna njəɗa ga Məsuf ge Melefit kwa. Tamal maslaŋa agəskabu njəɗa ga Məsuf ge Melefit ya avi ni ti, esliki məmbrəŋ zlam magudarani ɗek ; do ni ti Divi ge Mʉwiz ciliŋ ni ti àjənaki naŋ do. Tamal maslaŋa àgəskabá Krist a ti, maslaŋa nani ègia mis mʉwena : zlam ndahaŋ ni ɗek tìsli araŋa do (5–6).

1

Sa ga Pol

1 Nəbəki wakita hini ti nu Pol, nu zal asak ga Yezu. Àslərbiyu nu ti mis hihirikeni do. Tə̀vu njəɗa gani ti mis do ; tə̀vu njəɗa gani ti ata Yezu *Krist nday ata Bəŋ geli Melefit, naŋ ti àhəŋgaraba Yezu e kisim ba. 2 Nu Pol nəgri sa ana kʉli, lekʉlʉm ya ti kəfumki ahàr ka Yezu, kə̀bum *kacakalumvu a kəsa gərgərani bu ka haɗ Galasi ni. Bəza ga məŋ geli ya mə̀bu akaba tay ni tə̀gria sa ana kʉli a daya.

3 Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu Krist tə̂gri sulum gatay ana kʉli, tâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti. 4 Krist ti àgəskabá ti tâkaɗ naŋ azuhva zlam magudarani geli, ga məhəlaba leli a duniya hini magədavani ni ba. Krist àgray nahkay ti ka mawayay ga Bəŋ geli Melefit. 5 Melefit ti mə̂zləbum naŋ ga kaŋgay-kaŋgayani. Aya nahkay !

Ma Mʉweni Sulumani ti bəlaŋ hʉya, nahaŋ àbi

6 Ere ye ti kə̀grum ni ti àgrua ejep a dal-dal, aɗaba nə̀hi ana ahàr kə̀grum zlam akaɗa nani do. Melefit àzala kʉli azuhva sulum ge *Krist ya àgri ana kʉli na. Ay ti lekʉlʉm kə̀mbrəŋuma Melefit ke wecewecena ; kə̀bum kəɗəbum ma mʉweni nahaŋ sawaŋ ti ahəmamam ? 7 *Ma Mʉweni Sulumani nahaŋ ti àbi, si goro ya nə̀hi ana kʉli ni ciliŋ. Ay mis ndahaŋ tə̀bu tiwisirikaba ahàr ana kʉli a, tawayay tambatkaba Ma Mʉweni Sulumani ge Krist na. 8 Leli mə̀hia Ma Mʉweni Sulumani ana kʉli a ; tamal maslaŋa ahi ma nahaŋ ana kʉli gərgəri akaba ma ya mə̀hi ana kʉli ni ti Melefit mêtikwesla maslaŋa gana. Ku leli leleni, ku *məslər ge Melefit àsləkabiya e melefit ba ahi ma gani ana kʉli nəŋgu ni, Melefit mêtikwesla naŋ a. 9 Leli mə̀hia ana kʉli a, nihi day nəhi ana kʉli keti : Tamal maslaŋa ahi ma mʉweni nahaŋ ana kʉli gərgəri akaba ma ya ti kə̀gəsumkabu ni ti Melefit mêtikwesla maslaŋa gana.

10 Nəhi ana kʉli nahkay ti kə̀humi ana ahàr nawayay ti mis tâzləbay nu waw ? Aha, nahkay do ! Bay ya ti nawayay mâzləbay nu ni ti Melefit. Kə̀humi ana ahàr nawayay ti pakama goro mâɓəlafəŋ kè mis aw ? Aha, nahkay do ! Kekileŋa tamal nawayay pakama goro mâɓəlafəŋ kè mis keti ti akal nu bay məgri tʉwi ana Krist va do.

Pakama ga Pol ya ahəŋgri ana mis ni ti Yezu Krist àhi àna ahàr gayaŋ

11 Bəza ga mmawa, nəhi ana kʉli nahəma, *Ma Mʉweni Sulumani ya nə̀bu nəhi ana kʉli ni ti ma ge mis hihirikeni do. 12 Mis hihirikeni àhu ma gani do, mis hihirikeni àcahu ma gani do daya. Àɗəfuaba ma gana ti Yezu *Krist àna ahàr gayaŋ.

13 Zlam ya ti nàgray ahaslani ka ya ti naɗəbay Melefit akaɗa ga ndam *Zʉde ni ti kìcʉma àndava. Ka sarta gani nani ti nə̀gria daliya ana ndam ge Melefit àsaɓay, nàwaya mijiŋ tay a. 14 E kiɗiŋ ga məndalala goro bu e jiba goro bu ni ti nàɗəba divi ga ndam goro ndam Zʉde na, nə̀tama nday ndahaŋ na ahar gəɗakana. Nàwaya maɗəbay divi ga ata bəŋ goro na dal-dal àsaɓay.

15 Ay kwa ka ya ti nu a huɗ ga mmawa bu ni ti Melefit àdaba nu a. Àgru sulum gayaŋ, àzalay nu ga məgri tʉwi. Sarta gayaŋ àra ènjia ti 16 àŋgazlu Wur gayaŋ ti nə̂sər Wur ni, ti nə̂zlapaki ka Wur ni, nə̂hi ma gani ana mis ya nday ndam Zʉde do ni. Ka sarta gani nani ti nìhindifiŋa ma kè mis hihirikena ndo. 17 A Zerʉzalem day nòru ga məmənjiyu ndam ya ti tìgi ndam *asak ga Yezu enji goro ni ndo. Nòru suwwa ka haɗ Arabi sawaŋ. Kələŋ gani nàŋga a Damas a. 18 Vi mahkər kələŋ gani day kwa ti nòru a Zerʉzalem ti nə̂sər Piyer. Mànjəhaɗkabu vaɗ kru mahar zlam ciliŋ. 19 Eslini ti nìpi zal asak nahaŋ ndo, nìpi ti Zek wur ga məŋ ga Bay geli ni ciliŋ. 20 Kè meleher ge Melefit, ma goro ya nə̀bəki ni ti ma ge jiri, nàsəkaɗ malfaɗa do.

21 Kələŋ gani nàsləka, nòru ka haɗ Siri akaba ka haɗ Silisi. 22 Ka sarta gani nani ti ndam ge Krist ya *təcakalavu ka haɗ *Zʉde ni tìpi nu ɗay-ɗay faŋ ndo. 23 Tìcia ma ge mis ya tə̀ɗəmku na ciliŋ ; mis ni tə̀ɗəm : « Maslaŋa ya ti àgri daliya ana leli ahaslani, àcafəŋa leli ga məhi ma ga məfəki ahàr ke Krist ana mis a ni, nihi ti ègia naŋ naŋani àna ahàr gayaŋ naŋ àbu ahi ma gani nani ana mis. » 24 Tàra tìcia nahkay ti tàzləbay Melefit azuhva nu.

2

Pol akaba ndam asak ga Yezu ndahaŋ ni

1 Vi kru mahar faɗ ka ahàr gani nahəma, mòru a Zerʉzalem ata Barnabas. Ka ya ti mòru ni ti nàza Tit a ju. 2 Nòru eslini ti aɗaba *Məsuf ge Melefit àhu ru. Nòru nìnjʉa ti màcakalavu akaba gəɗákani gatay ka ahàr geli. Màra màcakalava ti nàŋgahaɗiaba *Ma Mʉweni Sulumani ya nəhi ana nday ya ndam *Zʉde do na ana tay a. Nə̀hi ana ahàr bi atəɗəm tʉwi goro ya nàgray ahaslani ni akaba tʉwi goro ya nə̀bu nagray nihi ni zlam masakani. 3 Ay tə̀ɗəm nahkay ndo. Ku Tit naŋ zal Gres ni day tə̀fəki ŋgasa ge *mekeley kʉɗi akaɗa ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ndo. 4 Tə̀zlapaki ke mekeley kʉɗi ti aɗaba mis ndahaŋ tə̀bu tasəkaɗ malfaɗa, tə̀ɗəm taɗəbay Yezu. Nday gani ti tə̀hurkiviyu ke leli akal-akal, tawayay tacalki leli ndam ga Yezu *Krist ni ka zlam magudarani aɗaba màɗəbay *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni va do. Nday tawayay ti mâɗəbay Divi gani, mîgi eviɗi gani keti. 5 Nday gani nani ti mə̀gəsiki pakama gatay ni ana tay ku gʉzit ndo simiteni. Aɗaba Ma Mʉweni Sulumani ya mə̀hi ana kʉli ni ti ma ge jiri ; nahkay mawayay ti tàgudarikaba ma gana ana kʉli a ba.

6 Ay nday ya ti ndam geli a Zerʉzalem ni tə̀ɗəm nday gəɗákani ni tìcia ma goro na. Ku tamal nday gəɗákani, ku tamal nday gəɗákani do nəŋgu ni araŋa gani goro do, aɗaba Melefit ti àmənjaləŋ ke mis akaɗa ge mis hihirikeni ni do. Nday gani tàra tìcia ma goro na ti tə̀hu : « Ma Mʉweni Sulumani ya kəhi ana mis ni ti àɓəlay, kə̀ɗəmkiviyu ma nahaŋ ba. » 7 Tə̀ɗəm nahkay ti aɗaba tə̀səra Melefit àdaba nu ga məhi Ma Mʉweni Sulumani ana ndam ya nday ndam Zʉde do, tèkeley kʉɗi do na, akaɗa ya àdaba Piyer ga məhi Ma Mʉweni Sulumani ana ndam Zʉde, nday ya ti tekeley kʉɗi na. 8 Yezu àvia njəɗa ana Piyer ge migi zal asak gayaŋ e kiɗiŋ ga ndam Zʉde ba ; àvu njəɗa ge migi zal asak gayaŋ e kiɗiŋ ga ndam ya nday ndam Zʉde do ni bu ni day naŋ gani. 9 Nahkay ata Zek, Piyer akaba Zeŋ, nday ya ti ndam Zerʉzalem tə̀ɗəm nday akaɗa medikedik gatay ni, tə̀gəskabá ga Yezu ya àgru sulum gayaŋ ga məgri tʉwi na, mək tə̀gəsfəŋa ahar kè leli akaba Barnabas a ga maɗəfakiani mìgia leli ɗekeni ka ahar bəlaŋ : leli ti magray tʉwi e kiɗiŋ ga ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni bu, nday ti ni tagray tʉwi e kiɗiŋ ga ndam Zʉde bu. 10 Ay ti tə̀hi ana leli mə̂jənaki ndam gatay ya talagani ni ciliŋ, do ni ti tə̀hikivu ma nahaŋ ana leli ndo. Ma gatay hini ya tə̀hi ana leli ni ti nu day ànuviyu a ahàr bu, nàwaya magrana akaɗa nana.

Ata Pol nday ata Piyer tagray gejewi a Antiyos

11 Ay ka ya ti Piyer àra afa goro a Antiyos a ni ti nə̀ləgia kè meleher ge mis a, aɗaba àgudara zlam a : 12 ka ya ti ènjia afa geli a ni ti naŋ àbu azum zlam akaba nday ya ti ndam *Zʉde do ni. Ay kələŋ gani Zek àslərbiyu ndam Zʉde ndahaŋ. Nday nakəŋ tàra tìnjia nahəma, Piyer nakəŋ àgrafəŋa aŋgwaz kà tay a, nahkay àsləkafəŋa kà ndam ya ti nday ndam Zʉde do, tə̀bu təzum zlam akaba tay na, àwayay ti tîpi naŋ akaba tay do. 13 Ndam Zʉde ndahaŋ ni day tàgray akaɗa ge Piyer ni, tə̀bu tajalay ahàr cʉ cʉ. Barnabas àra èpia nahkay ti ku naŋ day àgray akaɗa ga nday ndahaŋ ni bilegeni ; àwayay ti ndam Zʉde ni tə̂sər naŋ àmbrəŋa divi gatay na do. 14 Ka ya ti nìpi ti nday nakəŋ tàɗəbay divi ga *Ma Mʉweni Sulumani àna jiri gani va do ni ti nə̀hi ma ana Piyer kè meleher ge mis ɗek. Nə̀hi ahkado : « Nak zal Zʉde tekeɗi kànjəhaɗ akaɗa ga ndam Zʉde ni do, kanjəhaɗ akaɗa ga nday ya ti nday ndam Zʉde do ni. Ay ti kəhi ana ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni, tânjəhaɗ akaɗa ga ndam Zʉde ni ti àgravu ahəmamam ? »

Melefit àɗəm leli ndam jireni ti azuhva məfəki ahàr geli ka Yezu ni ciliŋ

15 Leli ti ndam *Zʉde eɗeɗiŋ aɗaba ata bəŋ geli ndam Zʉde ; leli ndam jiba ndahaŋ ya təzalay tay ndam magudar zlam ni do. 16 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, leli mə̀səra tʉwi ga ndam ya taɗəbay *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti, maslaŋa àbi ya ti Melefit àɗəm naŋ jireni kè eri gayaŋ azuhva tʉwi gani nani bi ; Melefit àɗəm mis jireni ti si maslaŋa ya ti àfəkia ahàr ka Yezu *Krist a ni ciliŋ. Leli ti mə̀fəki ahàr ka Yezu Krist ti màwayay ti Melefit mə̂ɗəm leli ndam jireni kè eri gayaŋ azuhva məfəki ahàr geli ni, do ni ti màwayay ti Melefit mə̂ɗəm leli ndam jireni azuhva geli ya mə̀ɗəbum Divi ya Mʉwiz àbəki ni do. Aɗaba tʉwi ga ndam ya taɗəbay Divi ya Mʉwiz àbəki ni ti maslaŋa àbi Melefit àɗəm naŋ jireni azuhva tʉwi gani nani bi simiteni. 17 Leli ndam Zʉde ti mawayay ti Melefit mə̂ɗəm leli ndam jireni kè eri gayaŋ ti aɗaba leli mə̀bu məfəki ahàr ke Krist palam. Magray nahkay ti ndam Zʉde ndahaŋ ni təzalay leli ndam magudar zlam, aɗaba màgray tʉwi akaɗa ge Mʉwiz ya àɗəm ni do. Ègia nahkay ti Krist ezligiyu leli a magudar zlam vu waw ? Aha, èzligiyu leli do ! 18 Ay tamal maslaŋa àmbrəŋa zlam ya ti Mʉwiz àɗəm tâgray a wakita gayaŋ ni bu na, kələŋ gani agray keti ti gayaŋ ya agray keti ni ti àgray ti ègia bay magudar zlam a. 19 Nu ti ka məɗəm ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti akaɗa nu məmətani. Ègia nə̀məta nahkay ti nàɗəbay Divi ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ bu ni va do. Ere gani àgravu nahkay ti, ti nânjəhaɗ àna sifa kè eri ge Melefit. Ka ya ti *tàdarfəŋ Krist kà təndal ni ti tàdarkabiyu leli ka ahar bəlaŋ ; 20 nihi ti nu nə̀bu àna sifa, ay sifa ya ànuviyu ni ti sifa ya ahaslani ni va do : leli mə̀bu ka ahar bəlaŋ akaba Krist, nahkay sifa ya ànuviyu ni ti sifa ge Krist. Tamal nu nə̀bu àna sifa nihi a duniya bu ni ti azuhva nə̀fəkia ahàr ke Krist Wur ge Melefit a palam. Naŋ ti awayay nu, àgəskabá ti tâkaɗ naŋ a kəla goro va. 21 Zlam gani nani ti Melefit àgru ga sulum gayaŋ : nahkay ti nə̀mbrəŋ do simiteni. Mis ndahaŋ tə̀ɗəm Melefit àɗəm mis jireni ti azuhva tʉwi ga maslaŋa gani nani ya àgray akaɗa ge Mʉwiz ya àbəki ni. Ay nahkay do : tamal nahkay eɗeɗiŋ ti Krist àmət ti masakani.

3

Melefit ahəŋgay mis ti ahəmamam ?

1 Lekʉlʉm ndam Galasi ti lekʉlʉm ndam muru ! Lekʉlʉm ti araŋa agray kʉli aw ? *Tàdarfəŋ Yezu *Krist kà təndal ti tə̀hia ma gana ana kʉli a, kìcʉma lala, kala kìpʉma àna eri gekʉli a. 2 Nihi ti nawayay nihindifiŋa ma kè kʉli a bəlaŋ : Melefit àvi *Məsuf Njəlatani ana kʉli ti aɗaba kəɗəbum *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni tək, day ti àvi ana kʉli ti aɗaba kə̀gəsumkabá ma àki ka məfəki ahàr ka Yezu na palam aw ? 3 Lekʉlʉm ndam muru emiteni ti kamam ? Kə̀njumki ka məfəki ahàr ke Krist ti àna njəɗa ga Məsuf ge Melefit, nihi ti kəgrum tʉwi àna njəɗa ga vu gekʉli gekʉleni ti kamam ? 4 Zlam àgrakiva ke kʉli a kay, ay zlam nday nani ti kə̀humi ana ahàr zlam masakani aw ? Zlam nday nani ti tìgi zlam masakani koksah ! 5 Melefit naŋ àbu avi Məsuf gayaŋ ana kʉli, agray zlam magray ejep e kiɗiŋ gekʉli bu daya. Agray nahkay ti aɗaba kəɗəbum Divi gayaŋ ya Mʉwiz àbəki ni tək, day ti agray ti aɗaba kə̀gəsumkabá ma àki ka məfəki ahàr ka Yezu na palam aw ?

Ere ye ti àgrakivu ka Abraham ni

6 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Abraham àfəkia ahàr ke Melefit a, nahkay Melefit àɗəm naŋ mis jireni kè eri gayaŋ.* » 7 Nahkay ti ahàr àɗəm kə̂sərum nday ya ti tə̀fəkia ahàr ke Melefit a ni ti nday bəza huɗ ga Abraham. 8 Kwa ahaslani Melefit àɗəm a Wakita gayaŋ ni bu nahkay hi : nday ya ti nday ndam *Zʉde do ni ti a vaɗ nahaŋ Melefit aməɗəm nday ndam jireni kè eri gayaŋ azuhva məfəki ahàr gatay ni. Wuɗaka zlam nani ara agravu ti Melefit àhiaba ma gana ana Abraham a àndava. Àbu məbəkiani a Wakita gayaŋ ni bu nahkay hi : àhi « Anəgri sulum goro ana jiba gəgərani ɗek ti, anagray àna nak.† » 9 Abraham àra àfəkia ahàr ke Melefit a ti Melefit àgria sulum gayaŋ a. Nahkay ku way way do tamal àfəkia ahàr ke Melefit a ti Melefit agri sulum gayaŋ akaɗa ya àgri ana Abraham ni.

10 Nday ya ti tə̀ɗəm taɗəbay *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti Melefit mə̂ɗəm nday ndam jireni nahəma, Melefit etikwesl tay, aməwəl tay ɗek àna seriya sawaŋ. Aɗaba àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni nahkay hi : « Ahàr àɗəm ku way way do mə̂gəskabu pakama ya àbu məbəkiani a wakita hini bu ni ɗek, mâgray tʉwi àna naŋ kəlavaɗ, àmbrəŋ ba, do ni ti Melefit aməwəl naŋ àna seriya.‡ » 11 Mə̀səra maslaŋa ya ti Melefit àɗəm naŋ mis jireni kè eri gayaŋ aɗaba aɗəbay Divi ya ti Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni ti àbi. Aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu nahkay hi : « Maslaŋa ya ti Melefit àɗəm naŋ jireni kè eri gayaŋ aɗaba àfəkia ahàr a ni ti, maslaŋa gani nani ti Melefit aməvi sifa. » 12 Nahkay divi ga wakita ge Mʉwiz akaba divi ga məfəki ahàr ke Melefit ti nday gərgəri. Àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu nahkay hi : « Maslaŋa ya ti àgəskabá ere ye ti àbu məbəkiani a wakita hini bu na mək agray zlam gani nani ɗek nahəma, Melefit aməvi sifa azuhva nani.§ »

13 Ay leli ti màɗəbay Divi ya ti Mʉwiz àbəki ni ɗek do, nahkay akal Melefit etikwesl leli, awəl leli àna seriya. Ay *Krist àmba leli a ; Melefit àwəl naŋ àna seriya a kəla geli vu. Mə̀səra, àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu nahkay hi : « Maslaŋa ya ti *tàdarfəŋa naŋ kà təndal a ni ti Melefit ètikwesla naŋ a àndava.* » 14 Yezu Krist àgray nahkay ti, àwaya ti nday ya ti nday ndam Zʉde do ni nday day tə̂ŋgət *sulum ge Melefit ya àgri ana Abraham ni ; atəŋgət ti nday ya ti tə̀bu akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ ni. Ahaslani ti Melefit àɗəmbiya, àɗəm aməvi Məsuf gayaŋ ana mis ; àwayay məviani ti ana leli ya mə̀fəki ahàr ke Krist ni.

Melefit àwəlkabu pakama gayaŋ akaba Abraham

15 Bəza ga mmawa, nazay mazavu ga zlam ya ti mis tagray ni. Tamal mis ti ma gatay ɗek bəlaŋ tə̀wəlkabá ma gatay a ti, maslaŋa ya ti aɗəm ma gani ma masakani ahkay do ni eferkiviyu ma nahaŋ ni ti àbi. 16 Nahkay day Melefit *àwəlkabu pakama gayaŋ akaba Abraham, àhi : « Anəgruk sulum goro, anəgri ana wur huɗ gayak daya.† » Ŋgay aməgri ana bəza huɗ gayaŋ ti àɗəm ndo : nahkay àɗəm aməgri ana mis kay do, ana mis bəlaŋ ciliŋ. Mə̀səra, àbu məbəkiani a Wakita gayaŋ ni bu nahkay hi : « Anəgri ana wur huɗ gayak. » Wur huɗ gayaŋ nani ti *Krist. 17 Ere ye ti nawayay nəɗəm ni ti nihi : Melefit àwəlkabá pakama gayaŋ ata Abraham a àndava. Vi diŋ diŋ faɗ àna kru kru mahkər ka ahàr gani day kwa ti àɗəfiki *Divi gayaŋ ana Mʉwiz. Ay pakama ya àhi ana Mʉwiz ni ti àzay məlaŋ ga pakama ya àwəlkabu ata Abraham ni koksah, aɗaba ere ye ti Melefit àɗəm amagray ni ti agray eɗeɗiŋ. 18 Tamal Melefit avi zlam ana mis ti azuhva tàɗəbay Divi ya ti Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni ti, àvi ana tay akaɗa gayaŋ ya àɗəmbiyu aməvi ana tay ga sulum ni do. Ay ti àgravu nahkay do, aɗaba Melefit àwəlkabá pakama gayaŋ akaba Abraham a, àhi : « Anəvuk zlam ga sulum. »

Melefit àɗəfiki Divi gayaŋ ana Mʉwiz ni ti kamam ?

19 Ay tamal nahkay ti kələŋ gani Melefit àɗəfiki *Divi gayaŋ ana Mʉwiz ni ti kamam ? Àɗəfiki ti, ti leli mə̂sər mə̀bu magudar zlam kè eri ge Melefit. Melefit àɗəfiki ti ga hayaŋani, duk àbivoru ana mara ga wur huɗ ga Abraham ya Melefit àɗəmkibiyu ma ni. *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti *məslər ge Melefit tə̀hi, mək Mʉwiz day àhəŋgri ana ata bəŋ geli. ‡ 20 Tamal maslaŋa àbu ahəŋgri ma ana mis ndahaŋ ni ti, ma ya ti ahəŋgri ni ti gayaŋ gayaŋani do. Ay ka ya ti Melefit àhi ma ana Abraham ni ti, naŋ naŋani àhi àna ma gayaŋ, do ni ti maslaŋa nahaŋ àhəŋgri ana Abraham do.

21 Ègia nahkay ti Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni ti awayay aɗəmvaba pakama ya àhibiyu ana Abraham ni ti pakama masakani aw ? Aha, nahkay do ! Tamal mis təŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni àna Divi ya Mʉwiz àbəki ni eɗeɗiŋ ti, akal Melefit aɗəm mis jireni ti azuhva pakama gani nani. Ay ti àgravu nahkay do. 22 Ere ye ti pakama ge Melefit àɗəm agravu eɗeɗiŋ ni ti nihi : mis a duniya bu ɗek tàgudara zlam a, tìsliki məmbrəŋani do ; tìgia eviɗi gana, akaɗa nday a daŋgay bu. Agravu nahkay ti Melefit awayay agri sulum gayaŋ ana ndam ya ti tə̀fəkia ahàr ka Yezu *Krist a ni. Sulum gani nani ti Melefit àɗəmkibiya ma ahaslana, mis təŋgət ti azuhva təfəki ahàr ka Yezu Krist, do ni ti tə̀ŋgət do.

23 Ahaslani ti divi ga məfəki ahàr ke Krist àbi faŋ bi. Ka sarta gani nani ti Melefit àjəgay leli àna Divi ya ti àɗəfiki ana Mʉwiz ni akaɗa leli a daŋgay bu. Ahətay sarta ya amaŋgazli divi ga məfəki ahàr ka Yezu Krist ana leli ni. 24 Nahkay Divi ya Mʉwiz àbəki ni ti ègia akaɗa ga maslaŋa ya abi slimi ana bəza ni. Melefit àvi ana leli ti, ahətay sarta ga Yezu Krist ya amara ni, ti mə̂ɗəm leli ya ti məfəki ahàr ka Yezu Krist ni ti leli ndam jireni. 25 Nihi ti Yezu Krist ènjia, leli mə̀bu məfəki ahàr. Nahkay ti tʉwi ga bay məbi slimi ana leli ni àndava ; Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni àbi àna njəɗa ga məgur leli va bi.

26 Lekʉlʉm ɗek kə̀fumkia ahàr ka Yezu Krist a, nahkay ti kìgʉma bəza ge Melefit a. 27 Lekʉlʉm ya *tàbaray kʉli àna slimi ge Krist ni ɗek ti kìgʉma akaɗa mis bəlaŋ akaba naŋ a. Kàmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a, nihi ti kə̀bum kajalum ahàr akaɗa ge Krist ni. 28 Nahkay ku nak zal Zʉde, ku nak zal Gres, ku nak eviɗi, ku nak eviɗi do, ku nak zal, ku nak wal nəŋgu ni àgray araŋa do ; lekʉlʉm ɗek kìgʉma ka ahar bəlaŋ akaba Yezu Krist a akaɗa mis bəlaŋ. 29 Krist ti wur huɗ ga Abraham ; lekʉlʉm ndam ge Krist, nahkay ti lekʉlʉm day kìgʉma bəza huɗ ga Abraham a. Nahkay kə̀ŋgətuma *sulum ge Melefit ya àhibiyu ana Abraham, àhi « Anəvuk » na.

4

1 Ma goro ya nawayay nəhi ana kʉli ni ti nihi : wur tamal bəŋani àɗəm ara azum mekeji gayaŋ, ay naŋ wur gʉziteni mba ti, ku zlam ni ɗek gayaŋ nəŋgu ni naŋ akaɗa eviɗi. 2 Ka sarta nani ti mis təbi slimi, təbi slimi ana zlam gayaŋ ni daya, duk abivoru ana sarta ya bəŋani àɗəm aməzum mekeji gayaŋ ni. 3 Leli day nahkay : ka ya ti leli mə̀fəki ahàr ka Yezu faŋ ndo ni ti leli akaɗa bəza, leli eviɗi ga *məsuf magədavani ya təgur duniya ni. 4 Ay sarta ya ti Melefit àfəkaɗ ni àra ènjia ti àslərbiyu Wur gayaŋ. Èwi naŋ ti wal ; tìwi naŋ ti e kiɗiŋ ga ndam ya ti taɗəbay Divi ya Mʉwiz àbəki ni bu. 5 Tìwi naŋ nahkay ti, ti mâmbaya ndam ya taɗəbay Divi gani nani na, ti leli ɗek mîgi bəza ge Melefit.

6 Ere ye ti aɗafaki kìgʉma bəza ge Melefit a ni ti nihi : Melefit àslərivabiya Məsuf ga Wur gayaŋ ana leli a məɓəruv va. Məsuf gani nani naŋ àbu azlah, aɗəm : « Aba, Baba.* » 7 Ègia nahkay ti ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu naŋ eviɗi va do, ègia wur ge Melefit a. Nahkay ti Melefit aməgri sulum gayaŋ ya ti àɗəm aməgri ana bəza gayaŋ ni ana kʉli bilegeni. Nani ɗek ti tʉwi ge Melefit.

Pol awayay ti ndam Galasi tìjikia ke divi a ba

8 Ahaslani ti lekʉlʉm eviɗi ga zlam ga duniya ; zlam nday nani ti Melefit do. Ka sarta nani ti Melefit naŋ way ti kə̀sərum do. 9 Ay nihi ti kə̀səruma Melefit a. Nəɗəm nahkay ti, nawayay nəɗəm Melefit àsər kʉli enji. Ahaslani ti *məsuf magədavani ya təgur duniya ni tə̀cahia zlam ana kʉli a, ay kə̀mbrəŋuma. Zlam nday nani ti zlam masakani, njəɗa àfəŋ kà tay bi : nihi ti kəɗəbum zlam nday nani keti ti kamam ? Kawayum kigʉm eviɗi ga zlam nday nani keti eɗeɗiŋ aw ? 10 Ere ye ti kajalumki ahàr ni ti vaɗ gərgərani, kiyi gərgərani, sarta gərgərani akaba vi gərgərani ya ti tagrafəŋ wuməri ni ni. 11 Ere ye ti kəgrum ni ti ahəlu ahàr, nəɗəm bi tʉwi goro zləzlaɗani ya nàgray e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti emigi tʉwi masakani.

12 Bəza ga mmawa, nahəŋgalay kʉli, nawayay ti kîgʉm akaɗa nu, aɗaba nu ti nìgia akaɗa kʉli a. Ere ye ti kàgudarumu ku gʉzit ni ti àbi. 13 Kə̀səruma nàra afa gekʉli a, nə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani ana kʉli ye enjenjeni ni ti nə̀ŋgət ahar gani ti aɗaba nèɓesey do. 14 Arməwər goro ni ti ègia zlam zləzlaɗana kè eri gekʉli a. Ku tamal nahkay nəŋgu ni kànjakum nu ndo, kə̀gəsumkabá nu a. Kə̀gəsumkabu nu ti akaɗa nu *məslər ge Melefit, akaɗa nu Yezu *Krist simiteni. 15 Ka sarta gani nani ti kə̀mərumva dal-dal, ay nihi ti mam àgrakivu ke kʉli mam ? Ma goro ya nə̀ɗəm ni ti ma ge jiri : kàwayuma nu a dal-dal. Tamal àgravu tata ti ku eri gekʉli tekeɗi akal kəhəlumaba kəbumua. 16 Ègia nə̀bu nəhi ma ge jiri ana kʉli ti nìgia zal ezir gekʉli a zla do aw ?

17 Mis ya ti tə̀hurkiviyu ke kʉli ni ti tàza njəɗa gatay a ɗek ga magray tʉwi e kiɗiŋ gekʉli ba. Ay tàgray nahkay ti tàwayay məgri zlam sulumani ana kʉli do. Tawayay ti tedekaba nu akaba kʉli a, ti kə̂mbrəŋum nu, kə̂zum njəɗa gekʉli ɗek ga maɗəbay tay. 18 Mis azay njəɗa gayaŋ ɗek ga magray zlam ti àɓəlay, ay ti ahàr àɗəm zlam ya ti agray ni ti zlam sulumani kwa. Nahkay ahàr àɗəm ku nu nə̀bu akaba kʉli, ku nu nə̀bi akaba kʉli bi nəŋgu ni kə̂zum njəɗa gekʉli ɗek ga maɗəbay nu kəlavaɗ. 19 Lekʉlʉm ti akaɗa bəza goro, ay nihi ti akaɗa lekʉlʉm a huɗ bu keti, niwi kʉli ti nəcakay daliya dal-dal. Anəcakay daliya gani ti duk abivoru ana sarta ya ti majalay ahàr gekʉli ɗek ègia akaɗa ge Krist a ni. 20 Nawayay ti akal nihi ti nu e kiɗiŋ gekʉli bu ! Nahkay ti akal nəsər ahəmamam nəhi ma goro ana kʉli ni, aɗaba nihi ti nə̀sər ere ye ti nəhi ana kʉli ni va do.

Ata Sara nday ata Agar

21 Lekʉlʉm ya ti kəɗəmum kawayum maɗəbay *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti, ma ga wakita gani nani ya àɗəm ni ti kìcʉm ndo waw ? Həŋgrumufəŋ nimi ! 22 Àbu məbəkiani a wakita gani nani bu nahkay hi : Bəza ga Abraham tə̀bu cʉ, bəlaŋani ni eviɗi èwii, nahaŋ ni ti ni wal gayaŋ ye eviɗi do ni èwii. † 23 Wur ge eviɗi ni ti tìwi naŋ akaɗa ge mis ya tiwi bəza ni, ay wur ga naŋ ye eviɗi do ni ti tìwi naŋ akaɗa nani do ; tìwi naŋ ti azuhva ge Melefit ya àhi ana Abraham « Ekiwi wur » ni. 24 Pakama gani nani awayay aɗəfiki zlam nahaŋ ana leli. Wál cʉeni ni ti akaɗa pakama gərgəri cʉ ya ti Melefit *àwəlkabu akaba mis ni. Pakama ge Melefit ya àwəlkabu akaba ndam *Izireyel, àhi ana Mʉwiz ka həma *Sinayi ni ti Agar. Ndam ya ti taɗəbay pakama gani hini ni ti nday eviɗi. 25 Agar ti awayay aɗəmvaba həma Sinayi ya ka haɗ Arabi ni. Awayay aɗəmvaba Zerʉzalem ya kani daya, aɗaba ndam Zerʉzalem ya kani ni ti nday ɗek eviɗi. 26 Ay Zerʉzalem nahaŋ àbu agavəla ; ndam Zerʉzalem gani nani ti eviɗi do. Leli ti ndam ga kəsa gani nani, tìwi leli ti eslini. 27 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Nak wal dəgəl, nak ya kìwi wur ɗay-ɗay ndo ni mərvu,

nak ya ti kàcakay daliya ga wur miweni ndo ni gray salalay.

Aɗaba nak ya ti zal gayak àmbrəŋa kur a, àndəhaɗfuk do ni,

ekiwi bəza dal-dal àtama ga wal nahaŋ ya tandəhaɗkabu ata zal gayaŋ na.‡ »

28 Bəza ga mmawa, lekʉlʉm ti bəza ge Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ; kìgʉm nahkay ti azuhva pakama ge Melefit ya àhi ana Abraham « Ekiwi wur, » mək èwi Izak ni : nahkay ti lekʉlʉm akaɗa Izak, lekʉlʉm akaɗa wur ya Abraham èwifiŋa kè eviɗi na do. 29 Ahaslani ti Ismayil wur ya tìwi naŋ akaɗa ge mis ya tiwi ni ti àgria daliya ana Izak wur ya tìwi naŋ àna njəɗa ga *Məsuf ge Melefit na. Ku kani day àbu agravu nahkay. 30 Ay ti cʉm pakama ge Melefit ya àbu məbəkiani a Wakita gayaŋ bu ni. Àbu məbəkiani nahkay hi : « Garay eviɗi ni nday ata wur ye èwi ni. Aɗaba wur ge eviɗi ti àzum mekeji ga bəŋani do simiteni, si wur ya ti məŋani eviɗi do ni kwa.§ » 31 Nahkay zla nahəma bəza ga mmawa, wal ya ti naŋ eviɗi ni èwi leli do ; èwi leli ti wal ya ti eviɗi do ni.

5

Ahàr àɗəm mìgi eviɗi ge Divi ya Mʉwiz àbəki ni ba

1 *Krist àgray ti màtamfəŋa kè *Divi ya Mʉwiz àbəki, ndam *Zʉde taɗəbay na. Àgray nahkay ti, ti mìgi eviɗi gani va ba. Nahkay ti zum njəɗa gekʉli ɗek, kə̀ŋgumiyu e eviɗi ni vu va ba.

2 Nu Pol nəhi ana kʉli nahəma, tamal kawayum *têkeli kʉɗi ana kʉli ti Krist ègia zlam masakana, aɗaba àjənaki kʉli va do. 3 Nəhi ana kʉli keti, maslaŋa ya èkeley kʉɗi ni ti ahàr àɗəm maslaŋa gani nani mâɗəbay Divi ya ti Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ bu ni ɗek. 4 Tamal kawayum Melefit mə̂ɗəm lekʉlʉm ndam jireni aɗaba kəɗəbum Divi ya ti Mʉwiz àbəki ni ti, kə̀mbrəŋuma Krist a, kìdʉmva akaba naŋ a, kìslʉmki məŋgət *sulum ge Melefit ni va do. 5 Leli ti ni mə̀səra Melefit aməɗəm leli ndam jireni kè eri gayaŋ ti aɗaba mə̀bu məfəki ahàr ke Krist. Leli mə̀bu mahətay zlam ge Melefit gani nani ya ara agray ni ti àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ. 6 Tamal kə̀fəkia ahàr ka Yezu Krist a ti ku tèkelʉka kʉɗi a, ku tèkelʉk ndo nəŋgu ni, àgray araŋa do. Ere ye ti àɓəlafəŋ kè Melefit ni ti nihi : kəfəki ahar ke Krist, kaɗafaki məfəki ahàr gayak ni àna mawayay mis.

7 Ka ya ti kə̀fumki ahàr ke Krist enjenjeni ni ti kə̀grum zlam ɗek kigeni kigeni. Ay nihi ti way àcafəŋa kʉli ga maɗəbay divi ge jiri a ni way ? 8 Bay ya ti àgosay kʉli nahkay ni ti Melefit do : Melefit àzalay kʉli ti ga maɗəbay divi gayaŋ. 9 Ma ge mis ya təɗəm : « *Miwisiŋ gʉzit àkibu ka zlam ti ewisiŋaba zlam na ɗek » ni ti jiri eɗeɗiŋ. 10 Nə̀səra lekʉlʉm day majalay ahàr gekʉli ɗek akaɗa goro ni, aɗaba leli ɗek akaba Bay geli akaɗa mis bəlaŋ. Maslaŋa ya ti èwisirikaba ahàr ana kʉli a ni ti ku naŋ way nəŋgu ni Melefit amatraɓ naŋ.

11 Bəza ga mmawa, tamal nəɗəm têkeli kʉɗi ana mis kekileŋa ti, mis təgru daliya kekileŋa ti kamam ? Tamal nəɗəm nahkay ti akal pakama geli ya məɗəm *tàdarfəŋ Yezu kà təndal ni àwəri ɓəruv ana mis va do. 12 Nday ya ti tiwisiri ahàr ana kʉli, təɗəm têkeli kʉɗi ana mis ni ti tə̂slafəŋa kʉɗi kà tay a bilegeni !

13 Bəza ga mmawa, Melefit àzala kʉli a, nahkay ti lekʉlʉm eviɗi va do. Ay lekʉlʉm eviɗi va do ni ti, ŋgay kislʉmki magray zlam kwaŋa kwaŋa akaɗa ya kawayum ni ti kə̀humi ana ahàr ba. Ere ye ti ahàr àɗəm kə̂grum ni ti wayumvu, ti ku way way do mə̂gri zlam sulumani ana maslaŋa nahaŋ. 14 Àbu məbəkiani nahkay hi : « Wayay ndam ya nak kə̀bu akaba tay ni akaɗa ya ti kawayay ahàr gayak ni.* » Tamal kə̀bu kagray nahkay ti, kàgra zlam ya ti àbu e Divi ya Mʉwiz àbəki ni bu, àɗəm tâgray na ɗek àndava. 15 Ay tamal lekʉlʉm akaɗa ga zlam ge gili cuɗayani, təjavu aslər, tahəpəɗvu ni ti bumvu slimi, do ni ti ekiziŋʉmvu.

Divi ga Məsuf Njəlatani akaba divi ya məɓəruv geli awayay ni

16 Ere ye ti nəhi ana kʉli ni ti nihi : grum zlam ya ti *Məsuf Njəlatani ahi ana kʉli grum ni. Tamal kəgrum nahkay ti akəgrum zlam ya məɓəruv gekʉli awayay ni va do. 17 Aɗaba ere ye ti məɓəruv gekʉli awayay ni ti Məsuf Njəlatani àwayay do ; ere ye ti Məsuf Njəlatani awayay ni ti, məɓəruv gekʉli àwayay do : nday cʉeni tàrakaboru do. Ègia nahkay ti kìslʉmki magray ere ye ti kawayum magrani ni do. 18 Tamal Məsuf Njəlatani agur kʉli ti ŋgasa àki ke kʉli ga maɗəbay *Divi ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni va bi.

19 Zlam ya ti məɓəruv ge mis awayay magrani ni ti mis ɗek tə̀səra, zlam gani nday hi : magray hala, magray mesʉwehvu, magray zlam ya təbəki mimili ke mis ni, 20 magray pəra, matak, mizirey mis, mahəŋgay ma, magray solu, məzum ɓəruv dal-dalani, magray eri, medeveni akaba mis, mawayay ma ge mis do, 21 məfəki eri ka zlam ge mis, məvi vu ana zum, magray zlam ga muru ga muru, akaba magray zlam ndahaŋ akaɗa nday nani. Nə̀hia ana kʉli a àndava, nəhi ana kʉli keti : ndam ya ti tagray zlam nday nani ti tìsliki məhuriyani a *Məgur ge Melefit vu do.

22 Ay tʉwi ga Məsuf Njəlatani ya agray a məɓəruv geli bu ni ti akaɗa bəza ga məŋgəhaf ya ewi ni : tʉwi gani nani ɗek ti bəlaŋ. Zlam gani nday hi : mawayavani, məmərvani, manjəhaɗ sulumani, meɓeseni, majalaki ahàr sulumani ke mis, məgri zlam sulumani ana mis, magray jiri, 23 manjəhaɗani kuɗufa, məbi slimi ana ahàr. Zlam nday nani ti *Divi ge Mʉwiz ya àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni àcafəŋa mis ga magrana do simiteni. 24 Ndam ge *Krist ti tə̀mbrəŋa zlam magədavani ya ti məɓəruv gatay awayay magrani na. Ègia akaɗa *tàdarfəŋa zlam gani nani kà təndal a. 25 Leli mə̀bu àna sifa ti àna njəɗa ga Məsuf Njəlatani. Nahkay ti ahàr àɗəm Məsuf Njəlatani mə̂gur leli kəlavaɗ. 26 Mìji zlabay ba, mə̀zumi ɓəruv ana mis ba, màgray solu ba.

6

Ku way way do e kiɗiŋ geli bu mə̂gri sulum ana maslaŋa nahaŋ

1 Bəza ga mmawa, tamal maslaŋa èjikia ke divi a ti ahàr àɗəm lekʉlʉm ya ti kəɗəbum divi ga *Məsuf Njəlatani ni humi ma ti mə̂ŋgukiyu ke divi. Humi ti àna cəkaɗani. Ay ku way way do mə̂bavu slimi, do ni ti bi naŋ day emijikia ke divi a. 2 Tamal zlam zləzlaɗani àdia ahàr ana kʉli a ti jənumvu. Tamal kəgrum nahkay ti kə̀ɗəbuma divi ge *Krist na àndava. 3 Tamal ti maslaŋa azay ahàr gayaŋ aɗəm naŋ gəɗakani, ambatakani do èsli araŋa do nahəma, agosay ahàr gayaŋ gayaŋani. 4 Ku way way do ahàr àɗəm mâmənjaləŋ ka manjəhaɗ gayaŋ ciliŋ. Nahkay tamal àdia ahàr ana zlam ya ti aməri məɓəruv na ti mə̂mərvu aɗaba àgra tʉwi sulumana, do ni ti àgurfəŋ ahàr gayaŋ kè mis ndahaŋ ba. 5 Aɗaba ahàr àɗəm ku way way do mâgray tʉwi ya ti Melefit àhi mâgray ni àna ahar gayaŋ gayaŋani.

6 Maslaŋa ya ti təcahi ma ge Melefit ni ti, a huɗ ga zlam ya ti àŋgəta ni bu ɗek ti mə̂vi ana maslaŋa ya ti acahi zlam ni bilegeni.

7 Kə̀gosum ahàr gekʉli ba : maslaŋa ya ti azay Melefit akaɗa zlam masakani ni ti Melefit amatraɓ naŋ dal-dal. Aɗaba tamal kìzligia zlam a ti kara kabaz day ere gani nani. 8 Mis day nahkay : tamal àgra zlam magədavana ya ti məɓəruv gayaŋ awayay na ti zlam gayaŋ ya ti àgray ni aməmbivu kisim. Tamal àgra zlam ya ti Məsuf Njəlatani awayay na ti, Məsuf Njəlatani ni aməvi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. 9 Məgrum zlam sulumani kəlavaɗ, ahar àdəgafəŋa kè leli a ba. Aɗaba vaɗ ya Melefit àfəkaɗ ni eminjia ti Melefit aməgri sulum gayaŋ ana leli aɗaba mə̀mbrəŋ magray zlam sulumani ndo. 10 Nahkay ti ka ya ti mə̀ŋgətuma ahar ga magray tʉwi ya ti ajənaki mis na ti məgrumi ana mis ɗek. Ahar gəɗakani məgrumi ana ndam ya tə̀bu akaba leli, təfəki ahàr ka Yezu ni.

Pol endeveriŋ ma gayaŋ àna məziaba azay slimi ana mis a

11 Nihi ti mənjumki, nəbiki ana kʉli ana ahar goro goroani, nəbəki ti àna asak ma gəɗákani gəɗákani. 12 Nday ya ti tawayay məfəki ŋgasa ke kʉli ge *mekeli kʉɗi ana kʉli ni ti, nday ti tawayay ti mis ga duniya tâzləbay tay azuhva tʉwi gatay ya tagray ni. Tagray nahkay ti aɗaba tawayay ti mis tə̀gri daliya ana tay ba ciliŋ : tə̀səra tamal maslaŋa aɗəm Melefit ahəŋgay mis azuhva *Krist ya àmətfəŋ kà təndal ni ciliŋ ti mis tə̀bu təgri daliya ana maslaŋa gani. 13 Nday gani ti tèkelia kʉɗi ana tay a, ay tə̀bi tàɗəbay *Divi ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni ɗek bi. Təɗəm têkeli kʉɗi ana kʉli ti aɗaba tawayay tiji zlabay àna kʉɗi ya tekeli ana kʉli ni. 14 Nu ti nìji zlabay do. Ay tamal niji zlabay ti, àki ka Bay geli Yezu Krist ya àmətfəŋ kà təndal ni ciliŋ. Yezu àra àməta nahkay ti zlam ga duniya tìgia zlam masakana kè eri goro a, akaɗa *tàdarfəŋa tay kà təndal a. Nu day nìgia zlam masakana kè eri ga ndam ga *duniya, akaɗa tàdarfəŋa nu kà təndal a. 15 Nahkay ku tekeli kʉɗi ana mis, ku tèkeli kʉɗi ana mis do nəŋgu ni, àgray araŋa do. Pakama ya ti àtam pakama ndahaŋ ni ɗek ti nihi : Melefit àgray ti mìgia mis mʉwena azuhva tʉwi ge Krist a. 16 Nday ya ti tə̀gəskabá ma goro hina ni ti, Melefit mə̂jənaki tay, mâgray ti tânjəhaɗkabu àna sulumani. Melefit mə̂gri ana tay nahkay aɗaba nday ti ndam *Izireyel gayaŋ eɗeɗiŋ.

17 Kwa kani nawayay ti maslaŋa àhəlu muru va ba, aɗaba nu nə̀bu àna mandava kà vu goro : mandava gani nday nani ti təɗafaki nu mis ga Yezu.

18 Bəza ga mmawa, Bay geli Yezu Krist mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ɗek ; sulum gani nani mânjəhaɗ a məɓəruv gekʉli bu ti. Aya nahkay.

* 3:6 Mənjəkiani 15.6.

† 3:8 Mənjəkiani 12.3.

‡ 3:10 Mimbiki 27.26.

§ 3:12 Mənjay Levi 18.5.

* 3:13 Mimbiki 21.23.

† 3:16 Mənjay Mənjəkiani 12.7.

‡ 3:19 Ndam Zʉde tə̀ɗəm pakama ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti məslər ge Melefit tə̀həŋgri. Ay mə̀di ahàr ana pakama gani a Wakita ge Melefit bu do.

* 4:6 Àna ma ga ndam Zʉde « Aba » ti awayay aɗəmvaba « Baba. »

† 4:22 Mənjay Mənjəkiani 16.15 ; 21.2. Eviɗi ni slimi gani Agar, naŋ ya ti eviɗi do ni slimi gani Sara.

‡ 4:27 Izayi 54.1.

§ 4:30 Mənjay Mənjəkiani 21.10.

* 5:14 Levi 19.18.

Efez

1

2

3

4

5

6

Wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Efez ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Efez ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : àbəki ti Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1 ; 3.1). Leli mə̀sər sarta ya àbəki wakita ni do, mə̀sər məlaŋ ya àbəki ni do daya. Ma ga Pol hini ya àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu ni ti, àbiki ti ana ndam Efez : Efez ti kəsa gəɗakani ka haɗ Azi. Pol ànjəhaɗ eslini vi mahkər (Tʉwi 20.31), ay a wakita hini bu ni ti àbəki akaɗa ga bay ya ti àhi ma ana ndam ya naŋ àsəra tay a ni do. Àgri sa ana mis do, àləgi ana mis akaɗa gayaŋ ya àgray a wakita ndahaŋ bu ni do. A wakita ndahaŋ ya tə̀bəki ahaslani ni bu ni ti ma ya ti « kə̀bum a kəsa Efez bu ni » (1.1) àvu bi ; nahkay mis ndahaŋ tə̀ɗəm wakita hini ti Pol àslərioru ana ndam ga kəsa gərgəri kay bəlaŋ àna bəlaŋ ga məhi ma ana ndam ga Yezu ɗek. Ay tamal nahkay ti tàzay wakita ya tə̀slərioru ana ndam Efez ni ciliŋ, tə̀fiyu a Wakita ge Melefit vu ; tə̀mbrəŋ wakita ya tə̀slərioru ana ndam ga kəsa ndahaŋ ni ɗek.

Nahkay pakama ga Pol ya àɗəm a wakita hini bu ni ti kwa ka mənjəki gani àhi ana ndam ga Yezu ɗek. Ànjəki, àɗəm àna tʉwi ge Krist ti Melefit àgria zlam sulumani ana leli a kay : Melefit àdaba leli a, mìgia bəza gayaŋ a ; àmbərfəŋa zlam magudarani geli ni kè leli a ɗek ; àgray ti mîci ma gayaŋ maŋgahani ni. Ahaslani ti leli akaɗa mis məmətani, nihi ti mə̀bu àna sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ; mìgia akaɗa mis a bəlaŋ. Nahkay Pol ahəŋgalay Melefit ti ndam gayaŋ ni ɗek tîci zlam sulumani ya ti Melefit àgri ana tay ni lala : àgri zlam nday nani ɗek ana tay ti azuhva tʉwi ge Krist (1–3).

Leli mìgia bəza ge Melefit a ti, ahàr àɗəm mânjəhaɗum ahəmamam ? Pol àɗəm mîcivu, mâwayumvu, ku way way do mâgray tʉwi àna njəɗa ge Melefit ya àvi ni ; mə̂mbrəŋum zlam magudarani ɗek ; ku way way do, ku zal, ku wal, ku wur, ku ata bəŋ ga bəza, ku eviɗi, ku bay məgur eviɗi, mânjəhaɗ akaɗa ge Melefit ya awayay ni ciliŋ. Melefit àvia njəɗa ana leli a dal-dal : njəɗa gani nani ti akaɗa zlam ahar ga zal slewja, si mâgray tʉwi àna naŋ lala. Ahar gəɗakani mâhəŋgalay Melefit kəlavaɗ, mə̀mbrəŋum ba. Tamal magray nahkay ti Seteni àgosay leli koksah, àgri araŋa ana leli koksah (4–6).

Pakama ga Pol ya àhi ana ndam ga Yezu ahaslani ni ti, ahàr àɗəm leli day mə̂gəsumkabu. Si mîci pakama gayaŋ ni, màgray tʉwi àna naŋ kwa.

1

Sa ga Pol

1 Nu Pol, Melefit àdaba nu a, nìgia zal asak ga Yezu *Krist a. Nəbikioru wakita hini ana kʉli ndam *njəlatani ya kəfumki ahàr ka Yezu Krist, kə̀bum a kəsa Efez bu ni. 2 Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu Krist tə̂gri sulum gatay ana kʉli, tâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

Melefit agri zlam sulumani kay ana ndam ga Yezu

3 Ahàr àɗəm məzləbum Melefit, Bəŋ ga Bay geli Yezu *Krist, aɗaba àgria zlam sulumana ɗek ana leli àna Məsuf gayaŋ a. Zlam sulumani gani nday nani ti a duniya bu do, nday e melefit bu. Àgri tay ana leli ti aɗaba leli mə̀bu akaba Yezu Krist akaɗa mis bəlaŋ palam. 4 Wuɗaka Melefit àgraya məlaŋ a ti àdəkiba leli a, ti mîgi mis *njəlatani ke eri gayaŋ, ti àŋgətfəŋa zlam magədavani kè leli ba. Àdəkiba leli a nahkay ti, ti mîgi akaba Yezu Krist akaɗa mis bəlaŋ.

Naŋ gani àwaya leli a dal-dal, 5 nahkay àɗəmbiya kwa ahaslana emigi bəza gayaŋ àna tʉwi ga Yezu Krist. Àgray nahkay ti ka mawayay gayaŋ aɗaba àɓəlafəŋa dal-dal, 6 awayay ti mis tə̂sər naŋ gəɗakani, tâzləbay naŋ azuhva sulum gayaŋ ya àgri ana leli ni. Àgri sulum gani nani ana leli ti àna wur gayaŋ biliŋ biliŋeni ni. Awayay naŋ dal-dal.

7 Leli mìgia akaba Yezu Krist a akaɗa mis bəlaŋ, aɗaba Melefit àmba leli àna mimiz ga Yezu a, àmbərfəŋa zlam magudarani geli ni kè leli a. Àgray nahkay ti, awayay aɗafaki sulum gayaŋ ti kay dal-dal. 8 Sulum gani ya àvi ana leli ni àsaɓay ; àgray ti leli mə̂sər zlam akaba mîci ere ye ti awayay ni ɗek. 9 Ere ye ti Melefit awayay amagray kama ni maŋgahani, ay ti àɗəfiaba ana leli a. Ere gani nani ti àɓəlafəŋa dal-dal. Àɗəmbiya kwa ahaslani, amagravu àna tʉwi ga Yezu Krist. 10 Ere gani nani ti amagray ka sarta ya ti amaslamalakabá zlam a ɗek ni. Ere gani nihi : amaŋgasikabu ahàr ana zlam ɗek, zlam ya agavəla ɗek akaba zlam ya a ga haɗ ni ɗek, ti bay bəlaŋ mə̂gur tay. Bay gani nani ti Krist.

11 Leli ndam *Zʉde ya mə̀bu akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ ni day Melefit àvia ja gani geli ana leli a. Melefit àgraya zlam a ɗek ka mawayay gayaŋ a akaɗa gayaŋ ya àɗəmbiyu ahaslani na, nahkay àdababiya leli kwa ahaslana. 12 Leli ndam ya mə̀fəki ahàr ke Krist enjenjeni ni Melefit àdababiya leli a nahkay ti, aɗaba awayay ti mis tazləbay naŋ dal-dal azuhva zlam ya àgri ana leli ni.

13 Lekʉlʉm day kə̀bum akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ, aɗaba kìcʉma pakama ge jiri a, *Ma Mʉweni Sulumani ya Melefit àhəŋgay kʉli àna naŋ na. Nahkay kə̀fumkia ahàr ke Krist a, naŋ day àvia Məsuf gayaŋ ana kʉli a akaɗa ya àɗəmbiyu ahaslani ni. *Məsuf Njəlatani ya àvi ana kʉli ni ti akaɗa zlam gayaŋ ya àgrakia ke kʉli a, aɗafaki ti lekʉlʉm gayaŋ ni. 14 Àvi Məsuf Njəlatani nani ana leli ti aɗafaki amara mahəŋgay leli eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ka ya ti emendeveriŋ tʉwi gayaŋ ɗekeni ni. Nahkay ti məzləbum naŋ dal-dal azuhva tʉwi gayaŋ ya àgri ana leli ni.

Pol ahəŋgali Melefit ana ndam ga Yezu

15 Nahkay zla nahəma, nəgri sʉsi ana Melefit azuhva ere ye ti kəgrum ni, aɗaba nìcia lekʉlʉm kə̀fumkia ahàr ka Bay geli Yezu a, kawayum ndam ge Melefit ɗek daya. 16 Nahkay nə̀bu nəgri sʉsi ana Melefit kəlavaɗ azuhva ere ye ti kəgrum ni, nə̀mbrəŋ do. Nə̀bu nahəŋgali Melefit ana kʉli daya. 17 Melefit ti naŋ Melefit ga Bay geli Yezu *Krist, naŋ Bəŋ geli gəɗakani ya mazləbay ni. Nahəŋgalay naŋ ti mə̂vi məsər zlam, mə̂ɗəfiki ana kʉli ahəmamam kəsərumkivu naŋ ni. 18 Nahəŋgalay naŋ keti ti mə̂fiviyu majalay ahàr sulumani ana kʉli a ahàr vu, ga məsər ere ye ti azalaki kʉli ga məviani ana kʉli ni, ga məsər sulumani ya ti agri ana ndam gayaŋ ni. Sulumani gani nani ti kay dal-dal, àtama zlam ndahaŋ na ɗek. 19 Nahəŋgalay Melefit ti kə̂sərum njəɗa gayaŋ gəɗakani àtama njəɗa ndahaŋ a ɗek. Njəɗa gayaŋ gani nani ti àgri tʉwi ana leli àna naŋ, leli ndam ya mə̀bu məfəki ahàr ka naŋ ni. Àna njəɗa gani nani ti ere ye ti èsliki magrani àna naŋ do ni ti àbi. 20 Àna njəɗa gani nani ti àhəŋgaraba Krist e kisim ba, mək àfəkaɗ naŋ kà gəvay gayaŋ e melefit bu ka məlaŋ ga gəɗakani. 21 Eslini ti Krist agur *məslər ge Melefit akaba gəɗákani gatay ɗek, agur bəbay ɗek akaba ŋgumna ɗek daya. Ku ndam njəɗa-njəɗani weley weley do ɗek ya mis tacali slimi ana tay ni ti Krist agur tay daya. Agur nday ya tə̀bu ka sarta hini ni ciliŋ do, agur nday ya atələbu ka məlaŋ mʉweni ya Melefit amagraya ni daya. 22 Nahkay Melefit àmbriva zlam a ɗek a ahar va ana Krist a. Àfəki naŋ gəɗakani ka ahàr ga zlam ɗek, àfiyu naŋ bay gəɗakani ga ndam gayaŋ ya *təcakalavu ku eley eley do ɗek ni. 23 Ndam ya təfəki ahàr ke Krist ni ɗek ti nday ɗekeni tìgia vu gayaŋ a, aɗaba njəɗa gayaŋ ɗek àvu a tay bu. Krist ti njəɗa ge Melefit ɗek àvu a vu gayaŋ bu daya, njəɗa ge Melefit ya àhəcikivu ana naŋ ni ti àbi simiteni.

2

Melefit àhəŋga leli àna sulum gayaŋ a

1 Ahaslani ti lekʉlʉm kə̀bum akaɗa ge kisim ni kè meleher ge Melefit aɗaba kàgudarumbiya zlam a ɗek. 2 Kàgudarumbiya zlam a kəlavaɗ ka sarta gani nana akaɗa ge mis ndahaŋ ya tagudar zlam a duniya bu ni. Lekʉlʉm kìcʉmikia slimi ana bay njəɗ-njəɗani magədavani na. Bay gani nani agur məlaŋ ya a gala-gala ge melefit bu akaba haɗ ni, nani məsuf, agray tʉwi ka sarta hini a vu ge mis ya tìciiki slimi ana Melefit do ni bu. 3 Leli ɗek ahaslani day leli mə̀bu akaɗa gatay ni, kəlavaɗ màgrabiya zlam magədavani ya məɓəruv geli àwayay na. Màjalakibiya ahàr ka zlam ya tàɓəlafəŋbiya kè leli a na ciliŋ. Manjəhaɗ geli ti nahkay. Àna manjəhaɗ geli gani nani ti akal Melefit amatraɓ leli akaɗa ya amatraɓ nday ndahaŋ ni.

4 Ay ti amagray nahkay va do. Melefit ti awayay leli dal-dal, məsi cicihi gəɗak. 5 Ku tamal leli mə̀bu akaɗa ge kisim ni kè eri gayaŋ aɗaba màgudara zlam a nəŋgu ni, àvia sifa ana leli a ka ahàr bəlaŋ akaba *Krist a. Naŋ àhəŋgay kʉli ti ga sulum gayaŋ. 6 Leli ti mìgia akaɗa mis bəlaŋ akaba Yezu Krist a. Nahkay Melefit àhəŋgaraba leli a ka ahar bəlaŋ akaba Krist e kisim ba, àbəhaɗa leli a digʉsgʉs ka ahar bəlaŋ akaba Krist e melefit ba daya. 7 Melefit àgri zlam sulumani gani nani ana leli azuhva tʉwi ga Yezu Krist nahkay ti, aɗaba awayay aɗəfiki ana mis ga sarta ya àbiyu kama ni ahəmamam sulum gayaŋ ti gəɗakani àsaɓay ni. 8 Melefit àhəŋgay kʉli ti ga sulum gayaŋ eɗeɗiŋ : agri sulum gani nani ana kʉli aɗaba kəfumki ahàr ka naŋ, do ni ti àgri ana kʉli ti ka duwa ge tʉwi gekʉli ya kəgrumi ni do. Zlam gani nani ɗek ti Melefit àgri ana kʉli ga sulum gayaŋ zlam gayaŋ. 9 Nahkay ti àhəŋgay kʉli aɗaba lekʉlʉm kə̀gruma tʉwi sulumana palam do, àhəŋgay kʉli ga sulum gayaŋ ciliŋ, ti ku way way do èji zlabay àna tʉwi gayaŋ gayaŋani ba. 10 Bay ya ti àgraya leli a ni ti Melefit. Àgraya leli a ti, leli akaba Yezu Krist akaɗa mis bəlaŋ ga magray zlam sulumani. Zlam sulumani gani nani ti Melefit àslamalivabiya ana leli a kwa ahaslana ti mâgray kəlavaɗ.

Nday ya ndam Zʉde do ni tìgia jiba bəlaŋ akaba ndam Zʉde a

11 Nahkay zla nahəma, sərumki jiba gekʉli ahaslani ti jiba ga ndam *Zʉde do. Ndam Zʉde tə̀ɗəm lekʉlʉm kʉɗi gekʉli *mekeleni do, gatay ni ti mekeleni. Tə̀ɗəm nahkay ti, tə̀ɗəmki ti ka zlam ge mis ya təgri ana vu gatay ni ciliŋ. 12 Sərumki ahaslani ti lekʉlʉm kə̀sərum *Krist do, lekʉlʉm ndam *Izireyel do. Ahaslani Melefit *àwəlkabá məwəlvana akaba ndam gayaŋ a, àhi ana tay aməgri sulum gayaŋ ana tay, ay ti lekʉlʉm kə̀kumkibu bi. Ka sarta gani nani ere ye ti kə̀fumki ahàr ni ti àbi. Kə̀sərumbiyu Melefit a manjəhaɗ gekʉli a duniya bu ndo daya. 13 Ahaslani ti nahkay, ay nihi ti akaɗa nani va do. Ahaslani ti lekʉlʉm driŋ driŋ akaba Melefit, ay nihi àna tʉwi ga Yezu Krist nahəma lekʉlʉm kə̀bum kà gəvay ge Melefit. Krist àgray tʉwi nani ti àna mimiz gayaŋ ya àbaya ni. 14 Nahkay leli ɗek manjəhaɗkabu àna sulumani ti azuhva Krist. Ahaslani ti ndam Zʉde akaba ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni jiba gatay gərgəri, ay nihi ti èbeɗekabá tay a, tìgia jiba bəlaŋ. Ahaslani ezir àbu e kiɗiŋ gatay bu, akaɗa gudu èdekaba tay a, nihi ti Krist àməta ti èmbeɗkaba gudu gani nana. 15 Mʉwiz a wakita gayaŋ ni bu aɗəmki ma ke *Divi akaba ka manjəhaɗ ga ndam Zʉde, ay azuhva tʉwi ge Krist ti wakita nani àgray tʉwi va do. Krist àgray nahkay ti awayay ndam Zʉde akaba nday ya ndam Zʉde do ni têbeɗevu, tîgi akaɗa mis bəlaŋ. Jiba gatay gərgəri va do, tìgia nday manjəhaɗkabani àna sulumani akaɗa mis bəlaŋ. 16 Gayaŋ ya àmət kà təndal ni ti àzaba ezir ya àvu ahaslani e kiɗiŋ gatay bu na. Nahkay tìgia akaɗa mis bəlaŋ aɗaba àŋgalabakabá tay akaba Melefit a. 17 Naŋ àra a duniya va ga məhi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis, àɗəm si mis tânjəhaɗkabu akaba Melefit àna sulumani kwa. Àhi ana kʉli, lekʉlʉm ya kə̀bum driŋ driŋ akaba Melefit ni, àhi ana nday ya tə̀bu cifa cifa kà gəvay ge Melefit ni daya. 18 Nahkay àna tʉwi ge Krist day kwa ti leli ɗek mə̀ŋgət divi ga mahəɗakfəŋiyani kà Bəŋ geli Melefit àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ biliŋ biliŋeni ni.

19 Nahkay ti lekʉlʉm akaɗa ndam mirkwi ahkay do ni akaɗa ndam jiba nahaŋ va do, kìgʉma ka ahar bəlaŋ akaba ndam ge Melefit a, kìgʉma ndam ga huɗ ahay gayaŋ a daya. 20 Nahkay zla ti kìgʉma akaɗa ga akur ya tèɗezl ahay àna tay na. Asak ga ahay ni ti ndam *asak ga Yezu akaba ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit. Akur gəɗakani ya akay ahay gani nani ti Yezu Krist naŋ naŋani àna ahàr gayaŋ. 21 Ahay gani nani ɗek anjəhaɗ lala, aləmvu lala azuhva Yezu Krist. Nahkay ahay ni egi ahay *njəlatani gəɗakani ge Melefit, ti Bay geli mânjəhaɗviyu. 22 Lekʉlʉm ya kìgʉma bəlaŋana akaba Yezu Krist a ni ti Melefit àhəla kʉli akaba ndam gayaŋ ndahaŋ na bilegeni akaɗa ga akur na, ga mələm ahay gayaŋ àna naŋ. A ahay gani nani bu nahəma *Məsuf ge Melefit anjəhaɗviyu.

3

Tʉwi ga Pol ya agri ana ndam ya nday ndam Zʉde do ni

1 Nahkay zla nahəma, nu Pol nahəŋgali Melefit ana kʉli. Nu a daŋgay bu azuhva tʉwi ga Yezu *Krist ya nəgri ana kʉli ya lekʉlʉm ndam *Zʉde do ni. 2 Tʉwi ge Melefit ya àvu ga sulum gayaŋ ti nəgri ana kʉli ni ti àbi kìcʉma lala. 3 Melefit àɗəfuaba pakama ya *maŋgahani ahaslani na. Àki ka pakama gani nani ti nə̀bikia ma gana ana kʉli a gʉzit. 4 Pakama maŋgahani nani ti àɗəmki ke Krist. Tamal kèjeŋgʉma ere ye ti nə̀bəki na ti kəsərum nu nə̀səra pakama nana lala. 5 Pakama gani nani nahəma, Melefit àɗəfiaba ana mis ya ahaslana vay-vay ndo. Ay nihi ti àɗəfiaba ana ndam *asak gayaŋ *njəlatani na akaba ana ndam njəlatani ya tahəŋgaray *pakama gayaŋ na. Àɗəfiaba ana tay a àna njəɗa ga Məsuf Njəlatana. 6 Pakama gani nani maŋgahani ni ti nihi : Ere ye ti Melefit aməgri ana ndam Zʉde ni ti aməgri ana kʉli ya ndam Zʉde do ni daya. Lekʉlʉm ya ndam Zʉde do ni akaba ndam Zʉde ni Melefit èbeɗekabá kʉli a, kìgʉma jiba bəlaŋ. Nahkay ere ye ti Melefit àɗəm aməgri ana ndam Zʉde aɗaba nday akaba Yezu Krist akaɗa mis bəlaŋ ni ti aməgri ana kʉli ya ndam Zʉde do ni daya. Àɗəfiaba ere nani ana leli a ti àna *Ma Mʉweni Sulumani ya àhi ana leli ni.

7 Ma Mʉweni Sulumani nani ti Melefit àvua tʉwi gana ga məhiani ana mis a. Àvu ti ga sulum gayaŋ, àna njəɗa gayaŋ gəɗakani daya. 8 Nu ya nìsliviyu a ndam ge Melefit ndahaŋ ni vu do ni, Melefit àgrua sulum gayaŋ a, ga məhiani ana ndam ya nday ndam Zʉde do ni ahəmamam Krist naŋ àbu agri zlam sulumani kay ana mis ni. Zlam sulumani nani mis tə̀sərkaba koksah. 9 Àgrua sulum gayaŋ a ga məɗəfiaba ana mis a ahəmamam Melefit agroru tʉwi àna pakama gani nani maŋgahani ni. Melefit àgraya zlam a ɗek ahaslana ; kwa ka sarta gani nani àŋgahfəŋa pakama gani nana kè mis a. 10 Ay nihi ti Melefit awayay aɗafaba pakama maŋgahani nana àna tʉwi gayaŋ ya agray e kiɗiŋ ga ndam gayaŋ ya *təcakalavu ku eley eley do ni bu ɗek ni. Awayay ti *məslər akaba gəɗákani gatay ya tə̀bu e melefit bu ni ɗek tîci, ti tə̂sər ahəmamam Melefit àsəra zlam a ɗek, agray zlam ɗek kigeni ni. 11 Kwa ka sarta ya àgraya məlaŋ a faŋ ndo nəŋgu ni àɗəmbiya, nihi ti àgra àna tʉwi ga Bay geli Yezu Krist a. 12 Àna tʉwi gani nani ti Melefit àvia divi ana leli a ga mahəɗakfəŋiyana, nahkay mə̀grumfəŋa aŋgwaz a va do, aɗaba leli mə̀bu akaba Yezu Krist akaɗa mis biliŋ, mə̀bu məfumki ahàr daya. 13 Nahkay zla nahəma, nə̀hi ana kʉli daliya goro ya nəcakay àna tʉwi goro ya nagray azuhva kʉli ni ti kam-kam àziaba njəɗa ana kʉli a ba ti. Aɗaba mam, ahàr àɗəm daliya gani nani mə̂vi məmərani ana kʉli sawaŋ.

Yezu awayay leli dal-dal

14 Nahkay zla nahəma nabəhaɗi mirdim ana Bəŋ geli Melefit ga mahəŋgalay naŋ. 15 Mis tə̀ɗəm ndam ya agavəla akaba nday ya a ga haɗ ni ti ata bəŋ gatay tə̀bu. Tə̀ɗəm nahkay tata nahəma, aɗaba Melefit naŋ Bəŋ geli naŋ biliŋ. 16 Naŋ ti gəɗakani àtam zlam ɗek, agur zlam ɗek daya. Nahkay ti nahəŋgalay naŋ ti mə̂vi njəɗa gəɗakani ana kʉli a məɓəruv vu àna tʉwi ga Məsuf gayaŋ, 17 ti *Krist mânjəhaɗ a məɓəruv gekʉli bu aɗaba kəfumki ahàr. Nahəŋgalay naŋ ti kâwayumvu dal-dal : nahkay akələbum àna njəɗa kay akaɗa ga məŋ ga zlam ya sliri gani tàdəgoru a haɗ vu driŋ ni, ahkay do ni akələbum àna njəɗa akaɗa ga ahay asak gani mafəkaɗani lala ni. 18 Nahəŋgalay Melefit ti mə̂vi njəɗa ana kʉli ka ahar bəlaŋ akaba ndam gayaŋ ndahaŋ ni ɗek, ti kə̂sərum ahəmamam Krist awayay mis ɗek ku driŋ eley eley do ni. Nahkay məlaŋ ya Krist àwayavù mis eslini do ni ti àbi. 19 Ahəmamam Krist awayay mis ti mis tə̀sərkaba koksah, ay ti nahəŋgalay Melefit ti kəsərumkaba lala. Nahkay ti akələbum àna *sulum ge Melefit ni ɗek, ere ye ti aməhəcikivu ana kʉli ti àbi simiteni.

20 Melefit ti esliki məgri zlam ana leli kay dal-dal àtama geli ya mihindifiŋa na, àtama geli ya majalaki ahàr na daya. Agray nahkay ni ti àna njəɗa gayaŋ ya agray tʉwi a leli bu ni. 21 Nahkay zla nahəma mâzləbay naŋ azuhva tʉwi gayaŋ ya agray e kiɗiŋ ga ndam gayaŋ ya *təcakalavu ku eley eley do ɗek ni bu ni, mâzləbay naŋ azuhva zlam gayaŋ ya àgri ana leli azuhva tʉwi ga Yezu Krist ni daya. Mâzləbay naŋ ku nihi, mâzləbay naŋ ka sarta ya amara ni ɗek, mâzləbay naŋ kaŋgay-kaŋgay. Aya nahkay.

4

Ndam ga Yezu ti nday biliŋeni akaɗa vu bəlaŋ

1 Nahkay zla nahəma, nahəŋgalay kʉli ti kanjəhaɗumkabu lala aɗaba Melefit àzalay kʉli ti, awayay ti kə̂grum nahkay. Ahəŋgalay kʉli ti nu Pol ya a daŋgay bu azuhva tʉwi goro ya nəgri ana Bay geli ni. 2 Nəɗəm nahəma, həŋgrumoru ahàr a haɗ e kiɗiŋ gekʉli bu, njəhaɗum kuɗufa, ɓesʉm zlam ya tə̀gri ana kʉli ni, ndumkabu, wayumvu. 3 Kìgʉma akaɗa mis bəlaŋ àna tʉwi ga *Məsuf ge Melefit a. Nahkay ti zum njəɗa ti *kanjəhaɗumkabu àna sulumani gayaŋ. 4 Aɗaba mam, leli ndam ga Yezu mìgia akaɗa mis bəlaŋana, nahkay vu geli biliŋ. Məsuf ge Melefit ti naŋ bəlaŋ. Nahkay ti ere ye ti Melefit àzalaki leli ga məgriani ana leli ni ti bəlaŋ daya. 5 Bay geli ti naŋ bəlaŋ. Məfəki ahàr ti ka naŋ naŋ bəlaŋ. *Məbaray àna slimi gayaŋ, baray gani nani ti bəlaŋ. 6 Melefit ti naŋ bəlaŋ, naŋ Bəŋ geli ɗek, agur leli ɗek, agray tʉwi e leli bu ɗek, anjəhaɗ a məɓəruv geli bu ɗek daya.

7 Ay ti Krist àvia zlam sulumani gərgərana ana ku way way do geli a ɗek akaɗa gayaŋ ya awayay na. 8 Pakama gani àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Àcəloru agavəla,

àgəs mis ga njəɗa,

àvia zlam ana mis a daya.* »

9 Ay ma ya tə̀ɗəm « àcəloru agavəla » ni ti awayay aɗəmvaba mam ? Awayay aɗəmvaba wuɗaka Krist àcəloru agavəla nahəma, àsləkabiya agavəla, àra ka haɗ a. 10 Nahkay bay ya àra ka haɗ a ni ti àcəloru agavəla ca-ca e melefit vu day naŋ gani bəlaŋani ni. Àgray nahkay ti mə̂zum bay, mə̂gur zlam eley eley do ɗek. 11 Naŋ gani àvia njəɗa ana mis ga magray tʉwi gərgərani àna naŋ a : mis ndahaŋ tìgia ndam *asak a, mis ndahaŋ ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit, mis ndahaŋ ndam məhioru *Ma Mʉweni Sulumani ana mis, mis ndahaŋ ti ni *ndam məbi slimi ana ndam ge Krist ahkay do ni ndam macahi zlam ana tay. 12 Krist àgray nahkay ti, ti mis nday nani tə̂jənaki ndam gayaŋ ga magray tʉwi ge Melefit lala. Ndam gayaŋ ni ti akaɗa vu gayaŋ, awayay ti tə̂ŋgət njəɗa, tâŋgoru kama kama. 13 Leli ɗek emigi akaɗa mis bəlaŋ ; nahkay ti aməfumki ahàr ka Wur ge Melefit ka ahar bəlaŋ, aməsərum naŋ ka ahar bəlaŋ daya. Emigi akaɗa mis məndəhani. Nahkay emigi akaɗa ge Krist ni, ere ye aməhəcikivu ana leli ni ti àbi. 14 Ka sarta gani nani ti leli amələbi akaɗa ga bəza ni va bi. Nahkay ndam magosay mis ya təcahi zlam gatay ana mis ni etisliki mijiŋkia leli ke divi a va do. Nday gani tawayay tijiŋkia leli ke divi a ti akaɗa ga aməɗ akaba yam ya təzoru *slalah ga yam eley eley do ɗek ni, ay ka sarta nani ti etisliki va do. 15 Ka gani nani ti aməɗəmum ma ge jiri, amawayumvu, amoru kama kama àna tʉwi ya magray ni ɗek, ti mîgi akaɗa ge Krist, naŋ ya ka ahàr geli, agur leli ni. 16 Leli ndam gayaŋ ti akaɗa vu gayaŋ. Tamal vu ge mis majakwakabani lala, zlam ga vu gayaŋ ni ɗek tagray tʉwi gatay lala ti vu ni ɗek aɗək lala daya. Leli day nahkay : tamal mawayumvu, ku way way do agray tʉwi ya Melefit àvi ni lala ti amoru kama kama àna sulumani.

Manjəhaɗ geli mʉweni akaba Krist

17 Ere ye ti nawayay nəhi ana kʉli ni ti nəhiki ana kʉli àna slimi ga Bay geli. Ma gani nani ti nihi : Kànjəhaɗum akaɗa ga ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni va ba. Nday nahəma, majalay ahàr gatay ti masakani. 18 Nday ti akaɗa nday a ləvəŋ bu, tə̀sər araŋa do ferera. Kè meleher ge Melefit ti nday ndam mirkwi, tə̀ŋgət sifa gayaŋ ya avi ana mis ni ndo. Nday nahkay ti aɗaba ahàr gatay ɓaŋ-ɓaŋ, tìci ma do. 19 Nday gani mimili àki ka tay va bi, tə̀via ahàr gatay ana zlam magudarana ɗek, nahkay tagray zlam ya ti àɓəlay do simiteni ni ɗek kəlavaɗ, tìsliki məmbrəŋani koksah.

20 Lekʉlʉm zla nahəma, manjəhaɗani akaɗa hini ti àrakaboru akaba ma ge *Krist ya tə̀cahi ana kʉli ni do. 21 Pakama ya kìcʉm ni ti tə̀ɗəmki ka naŋ do aw ? Ere ye ti tə̀cahi ana kʉli ni ti manjəhaɗ gayaŋ do aw ? Zlam nday nani ɗek tagravu àna jiri ga Yezu ya àhi ana leli ni. 22 Nahkay ti mbatumkaba majalay ahàr gekʉli a, ti kànjəhaɗum akaɗa gekʉli ya ahaslani ni va ba. Manjəhaɗani gekʉli ya ahaslani ni ti agudar mis, aɗaba nday ya ti tanjəhaɗ nahkay ni ti tawayay zlam ya tigi eri, tijiŋ tay ni ciliŋ. 23 Gəsumkabá ti Melefit mâmbatikaba məɓəruv gekʉli ana kʉli a, ti kâjalum ahàr nahaŋ sulumani. 24 Ahàr àɗəm kîgʉm mis mʉweni ya Melefit àgraya tay ka mawayay gayaŋ a ni, ti kânjəhaɗum àna jiri, kə̂grum zlam sulumani aɗaba lekʉlʉm ndam gayaŋ.

25 Nahkay zla nahəma, kàsəkaɗum malfaɗa va ba, ɗəmumvu jiri e kiɗiŋ gekʉli bu sawaŋ, aɗaba lekʉlʉm ɗek kìgʉma vu a bəlaŋ. † 26 Tamal ti kə̀zumuma ɓəruv a nahəma, kàgudarum zlam àna naŋ ba. Wuɗaka fat àdiyu a ahay vu nahəma, kə̀mbrəŋuma məzum ɓəruv gekʉli na ‡ ; 27 kə̀vumi divi ana *Seteni ge mesipet kʉli ba. 28 Maslaŋa ya ti egi akal ahaslani ni ti mə̂mbrəŋ akal gayaŋ ni. Mâzay njəɗa ga magray tʉwi sulumani àna ahar gayaŋ gayaŋani ti mə̂ŋgət zlam ga məjənaki ndam talaga. 29 Kagudarumi ma ana mis ba. Kəɗəmum ma nahəma, ɗəmum ma sulumani ya azoru mis kama ni sawaŋ. Ɗəmum ma ya àgəski məɗəmani ni, nahkay ma gani avi njəɗa ana ndam ya ti tici ni. 30 Kə̀grum zlam ya ti ahəli ahàr ana *Məsuf Njəlatani ge Melefit ni ba. Məsuf gani nani ti Melefit àgrakia amal gayaŋ ke kʉli ɗek àna naŋ a, ga maɗafakiani kʉli ndam gayaŋ kà fat ya ti amara mahəŋgay leli ɗek ni. 31 Zumaba ezir e kiɗiŋ gekʉli ba, kə̀zumumvu ɓəruv ba, kə̀ləgumvu ba, kìndivʉmvu ba daya. Kə̀grum cuɗay ba simiteni. 32 Grum zlam sulumani e kiɗiŋ gekʉli bu, wayumvu, mbrəŋumfəŋa zlam ga bəza ga məŋ gekʉli ya tàgudari ana kʉli na kà tay a, nday day tə̂mbərfəŋa kè kʉli a, akaɗa ge Melefit ya àmbərfəŋa kè kʉli a ni. Àmbərfəŋa kè kʉli a ti àna tʉwi ge Krist ya àgray ni.

5

Ndam ge Krist ti ahàr àɗəm tânjəhaɗ ahəmamam

1 Nihi ti lekʉlʉm bəza ge Melefit, awayay kʉli. Nahkay ti grum zlam akaɗa gayaŋ ya ti agray ni. 2 A huɗ ga manjəhaɗ gekʉli bu ɗek ti wayumvu akaɗa ge *Krist ni. Naŋ ti àɗafaki ti awayay leli, àmət ga mahəŋgay leli. Sifa gayaŋ ti àvi ana Melefit akaɗa ga sədaga ya təvi ana Melefit ni. Sədaga gayaŋ nani àɓəlafəŋ kè Melefit akaɗa ge tersel ya ti ezi sulumani ni.

3 Lekʉlʉm ndam ge Melefit, nahkay àgəski ti kə̀grum mesʉwehvu ba, kə̀grum zlam ge mimili ba simiteni, zlam ge mis ndahaŋ ègi eri ana kʉli ba. Zlam nday nani ɗek ti maslaŋa àcalki kʉli ba simiteni. 4 Àgəski day kə̀ɗəmum ma ge mimili ba, kə̀ɗəmum ma satat ba, kə̀bumvu seki ba daya. Àgəski ti grumi sʉsi ana Melefit azuhva tʉwi gayaŋ ya àgri ana kʉli ni sək sawaŋ. 5 Sərumki lala, maslaŋa ya agray mesʉwehvu ni, maslaŋa ya ti agray zlam ge mimili ni, maslaŋa ya ti zlam ge mis egi eri ni lu, nday nani ɗek tə̀huriyu a Məgur ga ata Krist nday ata Melefit ni vu koksah. Maslaŋa ya ti zlam egi eri ni àwayay Melefit do, azay zlam ga duniya sək Melefit gayaŋ.

6 Ndam ya ti tagray zlam nday nani ti təzumi ɓəruv ana Melefit. Melefit amatraɓ tay dal-dal, aɗaba tə̀gəsiki ma gayaŋ ni ndo. Nahkay maslaŋa àgosafəŋa kʉli kà ma hina àna ma kwaŋani ndahaŋ a ba. 7 Nahkay zla ti araŋa èbeɗekabu kʉli akaba ndam nday nani ba. 8 Ahaslani ti lekʉlʉm kə̀vum e ziŋ-ziŋeni bu, ay nihi ti lekʉlʉm kə̀bum a maslaɗani bu aɗaba lekʉlʉm kìgʉma akaɗa mis bəlaŋ akaba Bay geli a. Nahkay ahàr àɗəm njəhaɗum akaɗa ga ndam ya tə̀bu a maslaɗani bu ni. 9 Maslaɗani ti azəbiyu manjəhaɗani sulumani e kiɗiŋ ge mis bu, magray zlam jireni akaba məɗəm ma ge jiri. 10 Zum njəɗa ga məsər zlam ya ti àɓəlafəŋ kà Bay geli ni. 11 Kə̀hərumkiviyu ke tʉwi ge mis ya ti tagray e ziŋ-ziŋeni bu ni ba. Zlam nday nani ɗek ti zlam masakani. Àgəski ti kəɗəmumaya vay-vay, kìmbirʉmfiŋ ba : zlam nday nani ti zlam magədavani. 12 Zlam gatay nani ya tagray akal-akal ni ti ku macalfəŋani tekeɗi asay mimili. 13 Tamal kə̀ɗəmumaya zlam magədavana vay-vay nahəma, egi akaɗa ga zlam ya ti epivu a maslaɗani bu ni, nahkay mis tə̀sər ti zlam nani magədavani eɗeɗiŋ. 14 Zlam ya ti epivu lala a maslaɗani bu nahəma, ègia akaɗa ga maslaɗani na. Nahkay tə̀ɗəm :

« Nak ya ti kinji ɗʉwir ni, piɗekvu.

Cikaba e kiɗiŋ ga ndam məmətani ni ba,

ti Krist mâslaɗay kur akaɗa ga fat ya aslaɗay məlaŋ ni. »

15 Nahkay zla nahəma bumi slimi lala ana manjəhaɗ gekʉli. Kànjəhaɗum akaɗa ga ndam muru ni ba, njəhaɗum akaɗa ga ndam məsər zlam ni sawaŋ. 16 Zemeni geli hini ti magədavani. Nahkay ka ya ti kislʉmki magray zlam sulumani nahəma, grum. 17 Kànjəhaɗum akaɗa ga ndam ya ti tə̀sər zlam do ni ba. Ay ti zum njəɗa ga məsər ere ye ti Bay geli awayay ti kə̂grum ni sawaŋ.

18 Kə̀vumi vu gekʉli ana zum ga makaɗ kʉli ba. Tamal kəgrum nahkay ti agudari manjəhaɗ gekʉli ana kʉli. Ahàr àɗəm *Məsuf ge Melefit mîsliviyu a vu vu ana kʉli cisl cisl sawaŋ. 19 Dʉm limis gərgərani kay ya Məsuf ge Melefit àvi ana kʉli ni. Dʉmi ana Melefit e kiɗiŋ gekʉli bu, zləbum Bay geli àna məmərani. 20 Grumi sʉsi ana Bəŋ geli Melefit àna slimi ga Bay geli Yezu Krist. Grumi sʉsi kəlavaɗ àki ka zlam ya ti àvi ana leli ni ɗek, kə̀mbrəŋum ba.

Manjəhaɗ ga zal nday ata wal gayaŋ

21 Lekʉlʉm ya ti kəhəŋgrumioru ahàr a haɗ ana *Krist ni ti ku way way do mîciiki ma ana maslaŋa nahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu. 22 Lekʉlʉm wál cʉmiki ma ana zawal gekʉli akaɗa ya kicʉmiki ma ana Bay geli ni. 23 Aɗaba zal nahəma, naŋ gəɗakani àki ka wal gayaŋ akaɗa ge Krist naŋ gəɗakani àki ka ndam gayaŋ ya *təcakalavu ku eley eley do ɗek ni. Ndam gayaŋ ni ti vu gayaŋ, Bay ya ahəŋgay tay ni ti naŋ. 24 Nahkay wál tîciiki ma ana zawal gatay a zlam bu ɗek, akaɗa ga ndam ge Krist ya ticiiki ma ana Krist ni.

25 Lekʉlʉm zawal, ku way way do mâwayay wal gayaŋ akaɗa ge Krist ya awayay ndam gayaŋ ni. Krist àɗafaki mawayay gayaŋ nani ti àna məvi ahàr gayaŋ ana ndam gayaŋ ni. 26 Àgray nahkay ti, awayay ti tîgi *njəlatani kè eri ge Melefit. Nahkay zla nahəma àbara tay a lala àna yam a, tîgia njəlatana àna pakama gayaŋ ya tìci na. 27 Àgray nahkay ti mâmənjaləŋ ka tay tigi eri dal-dal, akaɗa ga wal maɓəlani ya tə̀ŋgətfəŋa ndivey a do ni. Nahkay awayay ti ndam gayaŋ ni tîgi njəlatani, tə̀ŋgətfəŋa zlam magudarani kà tay a ba simiteni. 28 Zal day mâwayay wal gayaŋ ti akaɗa ge Krist ya awayay ndam gayaŋ ni. Ahàr àɗəm zal ni mâwayay wal gayaŋ akaɗa ya ti awayay ahàr gayaŋ gayaŋani ni. Nahkay zal ya ti awayay wal gayaŋ ni awayay ahàr gayaŋ gayaŋani. 29 Maslaŋa ɗay-ɗay èzirey vu gayaŋ ndo : azumi zlam ana vu gayaŋ, aslamalay daya, akaɗa ge Krist ya aslamalay ndam gayaŋ ni, 30 aɗaba leli ndam gayaŋ ɗek ti vu gayaŋ. 31 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu, Melefit àɗəm : « Nahkay ti mis zalani amahəraya a ahay ga bəŋani ata məŋani ba, atanjəhaɗkabu ata wal gayaŋ. Nday cʉeni ti vu gatay emigi bəlaŋ.* » 32 A pakama hini bu nahəma, zlam gəɗakani maŋgahani àvu. Nu ti nə̀ɗəm pakama nani azlapaki ke Krist akaba ndam gayaŋ ya *təcakalavu ku eley eley do ɗek ni. 33 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, ahàr àɗəm ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu mâwayay wal gayaŋ akaɗa ya awayay ahàr gayaŋ ni, wal day mə̂həŋgrioru ahàr a haɗ ana zal gayaŋ.

6

Manjəhaɗ ga bəza akaba ata bəŋ gatayani

1 Gabəza, àgəski ti cʉmiki ma ana ata bəŋ gekʉli, aɗaba lekʉlʉm kìgʉma akaba Bay geli a akaɗa mis bəlaŋ. 2 Melefit àɗəm e *Divi gayaŋ ya àhi ana leli ɗəbum ni bu ahkado : « Ŋgwioru a haɗ ana ata buk ata muk. » Divi hini ti Divi ye enjenjeni ge Melefit àɗəm aməvələŋ zlam ni. 3 Ere ye ti àɗəm amavay ni ti nihi : « Nahkay ekeyey, akəpəs a duniya bu vi kay.* »

4 Lekʉlʉm ata bəŋ ga bəza day kə̀zumumi ɓəruv ana bəza gekʉli ba. Ɗəfumiki zlam ana tay, humiki ma ana tay ka zlam ya tàgudar ni akaɗa ga Bay geli ya awayay ni sawaŋ.

Manjəhaɗ ge eviɗi akaba ndam məgur tay

5 Lekʉlʉm eviɗi cʉmiki ma ana ndam məgur kʉli ya a duniya bu ni. Ŋgumioru a haɗ ana tay, grumfəŋa aŋgwaz kà tay a, grumi tʉwi ana tay àna ɓəruv bəlaŋ, akaɗa ya kəgrumi tʉwi ana *Krist ni. 6 Kə̀grum tʉwi kè eri gatay ti tâzləbay kʉli ciliŋ ba. Grum ere ye ti àɓəlafəŋ kè Melefit ni àna ɓəruv bəlaŋ sawaŋ, aɗaba lekʉlʉm eviɗi ge Krist. 7 Grumi tʉwi ana tay àna ɓəruv bəlaŋ akaɗa kəgrumi ana Bay geli, do ni ti ana mis hihirikeni do. 8 Ku tamal nak eviɗi, ku tamal nak eviɗi do nahəma, sərki maslaŋa ya ti agray tʉwi sulumani ni ti Bay geli aməviləŋ zlam daya.

9 Lekʉlʉm ya kə̀bum àna eviɗi ni day, grumi zlam sulumani ana tay bilegeni. Kàzlacumki ka tay ba. Sərumki lekʉlʉm akaba eviɗi gekʉli ni ti lekʉlʉm ɗek Bay məgur kʉli naŋ bəlaŋ, naŋ e melefit bu. Naŋ gani ti ècirkaba mis a do.

Zlam ahar ge Melefit ya abi ana ndam gayaŋ ni

10 Pakama ya àgəjəni ga məhiani ana kʉli ni nihi : zum njəɗa ga Bay geli, aɗaba lekʉlʉm kə̀bum akaba naŋ akaɗa mis bəlaŋ. Njəɗa gayaŋ ni ti àtama njəɗa ndahaŋ a ɗek. 11 Bumkabu zlam ga kaɗvu ya Melefit abi ana kʉli ni ɗek. Nahkay ka ya ti *Seteni esipet kʉli àna wir-wir gayaŋ nahəma, kicikʉma gaŋ-gaŋ. 12 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba leli mə̀bu magray silik. Ay silik gani nani ti akaba mis hihirikeni do, magray ti akaba seteni akaba bəbay gatayani akaba gəɗákani gatayani ɗek ya təgur duniya hini ziŋ-ziŋeni ni. Magray silik ni ti akaba seteni cuɗayani ya nday agavəla ni daya. 13 Nə̀hi ana kʉli həluma zlam ga kaɗvu ya Melefit avi ana kʉli na ɗek ni ti azuhva nani. Nahkay ti ndam ya atərəkia ke kʉli a kà fat ga kaɗvu gani nana ni ti etisliki ke kʉli do. Kələŋ ga kaɗvu nahəma, lekʉlʉm jika jika micikeni ka məlaŋ gekʉli ni.

14 Nahkay ti cikʉma gaŋ-gaŋ. Jiri ge Melefit ti jalumki ahàr ; ègia akaɗa maslpara ga ndam slewja ya təwəlvu àna naŋ na. Leli ndam jireni azuhva tʉwi ge Melefit ya àgri ana leli ni. Manjəhaɗ ge jiri gani nani ti jalumki ahàr ; ègia akaɗa ge endʉwi ga ambəl ga ndam slewja ya ti tafakabu ga maŋgah gugum gatay àna naŋ na. 15 Melefit àɗafaki leli ndam gayaŋ ge jireni àna *Ma Mʉweni Sulumani, nahkay araŋa àhəli ahàr ana leli va do. Jalumki ahàr ka manjəhaɗ gani nani akaɗa kimaka ga ndam slewja ya ti təbəvu a asak vu ni. 16 Ku ananaw do ɗek fumki ahàr ke Melefit. Məfəki ahàr nani ti akaɗa ga slaku ga ndam slewja ni. *Seteni esipet kʉli ti mesipet gani nani akaɗa ga kamnjagaɗ ya taɓal mis àna naŋ ni. Kamnjagaɗ nani aku àki ka ma gani ge meviyek mis àna naŋ. Ay məfəki ahàr gekʉli ni ègia akaɗa ga slaku ya ti acafəŋa kamnjagaɗ ge minjikiyeni ke kʉli a ni. 17 Melefit àhəŋga kʉli a. Mahəŋgani nani akaɗa ga gadagar ya ndam slewja təbəvu a ahàr vu ni. Nahkay jalumki ahàr. Jalumki ahàr ka ma ge Melefit daya. Ma gani nani ti akaɗa ga maslalam ya ti *Məsuf ge Melefit àvi ana kʉli ga makaɗvani àna naŋ ni. 18 A zlam gani nani bu ɗek ti həŋgalum Melefit, hindʉmfiŋa a sarta ba ɗek. Hindʉmfiŋa àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ a. Həŋgalum Melefit àki ka ndam gayaŋ ɗek, kə̀mbrəŋum ba, njəhaɗum eri. 19 Həŋgalumu Melefit daya, ti ka sarta ya ti nəhi ma ana mis ni ti pakama ya nəhi ana tay ni goro do, ge Melefit sawaŋ ; ti nə̂hi Ma Mʉweni Sulumani ana mis, aŋgwaz àwərki nu ba. Ma Mʉweni Sulumani nani ti ahaslani maŋgahani, nihi ti Melefit àŋgazlaya vay-vay. 20 Yezu *Krist àslərbiyu nu ti ga məhi ma gani ana mis. Ku nu məwəlani a daŋgay bu nəŋgu ni, nə̀mbrəŋ məɗəm ma gani nani do, ègia tʉwi goro a. Nahkay həŋgalum Melefit ti nə̂ɗəm ma vay-vay, aŋgwaz àwərki nu ba, aɗaba Melefit awayay ti nagray nahkay.

Sa ga Pol

21 Nawayay ti lekʉlʉm day kə̂sərum manjəhaɗ goro akaba ere ye ti nagray ni ɗek ; nəslərkioru wur ga məŋ geli Tisik ke kʉli ga məhi ma gani ana kʉli. Naŋ ti mawayay naŋ, agray tʉwi ga Bay geli lala. 22 Nəslərkioru naŋ ke kʉli ti ge tʉwi gani nani, ti kə̂sərum manjəhaɗ geli, ti kə̂ŋgətum njəɗa àna pakama gayaŋ ya ti ahi ana kʉli ni daya.

23 Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu *Krist tâgray ti bəza ga məŋ geli ɗek tânjəhaɗkabu àna sulumani ti. Bəza ga məŋ geli ni tâwayavu àkivu, tə̂fəki ahàr ka Yezu Krist àkivu ti. 24 Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana ndam ya tawayay Bay geli Yezu Krist ga kaŋgay-kaŋgayani ni ti.

* 4:8 Mənjay Limis 68.19.

† 4:25 Mənjay Zakari 8.16.

‡ 4:26 Mənjay Limis 4.5.

* 5:31 Mənjəkiani 2.24.

* 6:3 Mahərana 20.12 ; Mimbiki 5.16.

Filip

1

2

3

4

Wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Filip ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Filip ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : àbəki ti Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1). Ka ya ti àbəki wakita ni ti naŋ a daŋgay bu (1.13-14), ay mə̀sər kəsa gani do : mis ndahaŋ tə̀ɗəm daŋgay gani ti e Efez, ay mə̀sər sarta ya ti tə̀fiyu naŋ a daŋgay vu e Efez ni do ; mis ndahaŋ tə̀ɗəm Pol àbəki ti bi a Sezare (Tʉwi 22-26), bi a Rom (Tʉwi 28).

Pol àbiki ti ana ndam ga Yezu ya e Filip ni (Filip ti kəsa gəɗakani ka haɗ Mesedʉweŋ) ; maslaŋa ya àhi ma ga Yezu ana ndam Filip enjenjeni ni ti naŋ (Tʉwi 16.11-40). Àbiki wakita ni ana tay ti ga məvi njəɗa ana tay : ku tamal naŋ a daŋgay bu nəŋgu ni, amər aɗaba ma ga Yezu àbu akoru kama kama (1.12). Àhi ana tay tàzay ahàr gatay tə̀tam mis ndahaŋ ba, tə̂jalay ahàr akaɗa ga Yezu ya àjalay ni sawaŋ (2.1-18) ; àhi ana tay tə̂gəskabu ata Timote nday ata Epafrodit (2.17-30). Àziaba azay slimi ana tay a, àhi ana tay tàɗəbay mis ya tə̀fəki ahàr ka Yezu lala do, tagosay mis ni ba (3.1–4.1). Àvi sawari ndahaŋ ana tay, àgri sʉsi ana tay ga zlam ya ti tə̀slərikaboru ga məjənay naŋ ni (4.2-23).

A pakama gayaŋ ni bu ni ɗek ti Pol naŋ àbu a məmərani bu ; ku acakay daliya nəŋgu ni amər (1.4 ; 1.18 ; 2.15-16 ; 2.17 ; 4.10). Àhi ana ndam Filip ni day tə̂mər (1.25 ; 2.18 ; 2.28 ; 2.29 ; 3.1 ; 4.4) : leli day ahàr àɗəm mə̂mər kəlavaɗ azuhva tʉwi ge Krist ya àgri ana leli ni, akaba ya naŋ àbu agri ana leli ni daya. Pol àɗəm awayay akoru kama kama àna məfəki ahàr gayaŋ ka Yezu ni ; àhi ana ndam Filip ni day tôru kama kama àna məfəki ahàr gatay, tə̀mbrəŋ ba (3.7-16). Àna pakama nday nani ɗek ti Pol aɗəfiki divi sulumani ga maɗəbay Yezu ana leli.

1

Sa ga Pol

1 Nu Pol ata Timote leli ndam məgri tʉwi ana Yezu *Krist mə̀gria sa ana ndam *njəlatani ga Yezu Krist ya tə̀bu e Filip na ɗek. Mə̀gria sa ana ndam ya *təbi slimi ana kʉli na, akaba nday ya *təjənaki ndam ge Melefit na daya. 2 Bay Melefit Bəŋ geli nday ata Bay geli Yezu Krist tə̂gri sulum gatay ana kʉli, tâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

Pol agri sʉsi ana Melefit

3 Nəjalaki ahàr ke kʉli kəlavaɗ. Ka ya ti nəjalaki ahàr ke kʉli ni ti nəgri sʉsi ana Bay Melefit goro. 4 Nahkay nahəŋgali Melefit ana kʉli dal-dal. Ka ya ti nahəŋgali Melefit ana kʉli ni ti nu nə̀bu àna məmərani, 5 aɗaba kwa ka ya ti kə̀fumki ahàr ka Yezu ni àbivaya ana kana, lekʉlʉm kə̀bum kəgrumkabu tʉwi ga *Ma Mʉweni Sulumani ka ahar bəlaŋ akaba leli. 6 Bay Melefit ànjəkia magray tʉwi sulumana e kiɗiŋ gekʉli ba. Ànjəkia nahkay nahəma, nə̀səra ti amagroru duk anivoru ana vaɗ ga Yezu *Krist ya amaŋga ni. 7 Nəjalaki ahàr ke kʉli nahkay ti kigeni, aɗaba nawayay kʉli àna huɗ bəlaŋ. Bay Melefit àvia divi sulumana ana kʉli akaba nu ga magray tʉwi gayaŋ ka ahar bəlaŋ a. Nahkay ku nu a daŋgay bu, ku nəhəŋgrifəŋ ana ndam ya təɗəmki ma magədavani ka ma ge Melefit, ku nəɗəfikiaba Ma Mʉweni Sulumani ana tay nəŋgu ni, lekʉlʉm kə̀bum kəjənumki nu. 8 Bay Melefit àsəra, nu nawayay kʉli ɗek àna huɗ bəlaŋ. Nawayay kʉli nahkay ti azuhva Yezu Krist àvua njəɗa ga mawayay kʉli a akaɗa gayaŋ ya awayay mis na.

9 Ere ye ti nihindifiŋa kè Melefit ka ya ti nahəŋgalay naŋ na ti mawayavani gekʉli ni mâsagakivoru e kiɗiŋ gekʉli bu. Nahkay akəsərum jiri, akəsərumkaba zlam a ɗek lala daya. 10 Nahəŋgalay Melefit nahkay ti aɗaba nawayay kə̂dumkiba zlam sulumani ya tə̀tam ndahaŋ na. Tamal kəgrum nahkay ti akagudarum zlam do, mis day atəŋgətfəŋa ndivey kè kʉli a do duk abiviyu ana maŋga ge Krist a. 11 Nahkay ere ye ti akəgrum ni ɗek atanja kigeni, aɗaba akəgrum àna njəɗa ga Yezu Krist. Mis etipia ere nani ya kəgrum na ti atazləbay Melefit, atəɗəm naŋ gəɗakani.

Yezu Krist ti àtam zlam ɗek

12 Bəza ga mmawa, nawayay ti kə̂sərum ere ye ti àgrakuvu ni ti àvia divi ana mis ge mici *Ma Mʉweni Sulumani na àtama ya ahaslana sawaŋ. 13 Nahkay ti ndam ga huɗ ahay ga bay gəɗakani akaba mis ndahaŋ ni ɗek tìcia nu nə̀vu a daŋgay bu aɗaba nu bay məgri tʉwi ana *Krist. 14 Nahkay day bəza ga məŋ geli tə̀səra nu a daŋgay bu. Tàra tə̀səra nahkay ti mis ahar gəɗakani e kiɗiŋ gatay bu tə̀ŋgəta njəɗa ga Bay geli a ga məhi pakama ge Melefit ana mis a. Təɗəmoru pakama nani kama kama, aŋgwaz àwər tay do.

15 Mis ndahaŋ təzlapi ana mis àki ke Krist aɗaba tagralu solu, tawayay ti tə̂tam nu. Ku tamal tə̀bu tagray nahkay nəŋgu ni, mis ndahaŋ ti təzlapaki ke Krist àna huɗ bəlaŋ. 16 Nday ndani ya təzlapay àna huɗ bəlaŋ ni ti tawayay nu palam. Tə̀səra nu nə̀bu ahalay a daŋgay bu ga məɗəfiki ana mis Ma Mʉweni Sulumani ti ma ge jiri. 17 Nday ndahaŋ ya tagralu solu ni ti tə̀ɗəmki ma àki ke Krist àna huɗ bəlaŋ do. Tagray nahkay ti aɗaba tawayay tə̂tam nu palam. Tə̀hi ana ahàr tə̂grukivu daliya a ahay ga daŋgay ni bu keti.

18 Ay majalay ahàr gatay nani ti àgray araŋa do. Ma gatay ya təhi ana mis àki ke Krist ni ti zlam maɓəlani. Nahkay nu nə̀bu nəmər : ku tagray àna cuɗay, ku àna huɗ bəlaŋ nəŋgu ni, nani ɗek zlam maɓəlani. Anəmər àkivu 19 aɗaba nə̀səra Melefit amahəŋgay nu a huɗ ga zlam gani nani bu. Amahəŋgay nu ti aɗaba kahəŋgalumu naŋ, Məsuf ga Yezu Krist day amazlakaki nu. 20 Ere ya nawayay kay akaba najəgay nahəma, ti nàgray ere ye ti aməbəku mimili ni ba. Nawayay nanjəhaɗ àna njəɗa gaŋ-gaŋ sawaŋ, nawayay ti mis tâzləbay Krist nihi, ku ananaw azuhva nu. Nawayay ti ku nu nə̀bu àna sifa, ku tamal anəməta nəŋgu ni, mis tâzləbay Krist azuhva nu. 21 Ka nu nahəma, tamal nu nə̀bu àna sifa ti zlam gəɗakani gani a sifa goro bu ni ti Krist. Ay tamal ti nəmət nəŋgu ni, àɓəlafu kay atam ya nu nə̀bu àna sifa ni. 22 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, nu nə̀bu àna sifa ti nagray tʉwi sulumani ya ajənaki mis ni. Nahkay e kiɗiŋ ga ata kisim nday ata sifa bu ni ti nədəkiba weley ? Nə̀sərkaba do. 23 Zlam hini cʉeni ni ti nə̀jalakia ahàr ka tay a dal-dal. Ere ye ti nu nawayay ni ti, nawayay ti nâsləkaba a duniya ba, ti nâru nânjəhaɗ afa ge Krist. Hojo nahkay, àtam. 24 Akaba nani ɗek, ahàr àɗəm si nânjəhaɗ a duniya bu àna sifa kwa. Nawayay nahkay ni ti azuhva kʉli, ti nəjənaki kʉli. 25 Zlam hini ti nə̀sərkia lala. Nahkay nə̀səra ti nu ananjəhaɗ àna sifa e kiɗiŋ gekʉli bu ɗek, ti nəjənaki kʉli kə̂ŋgumoru kama kama e divi ge Krist bu àna məmərani aɗaba kə̀fumkia ahàr a. 26 Nahkay anoru afa gekʉli. Eninjʉa ti akəzləbum Yezu Krist, akəmərumvu àkivu aɗaba nu nə̀bu e kiɗiŋ gekʉli bu.

Kaɗumvu, kə̀mbrəŋum məfəki ahàr ka Yezu ba

27 Ere ye ti ahàr àɗəm kəgrum ni ti, si kanjəhaɗum lala. Tamal kanjəhaɗum nahkay ti mis atəsər lekʉlʉm kə̀bum kəɗəbum *Ma Mʉweni Sulumani ge *Krist. Nu day ku tamal anoru nəmənjiyu kʉli, ku tamal nòru afa gekʉli do nəŋgu ni, enici ma gekʉli. Nahkay anəsər lekʉlʉm ɗek majalay ahàr gekʉli ka ahar bəlaŋ, akaba kəkaɗumvu àna tʉwi ka ahar bəlaŋ, ti mis tə̂fəki ahàr ka Yezu Krist aɗaba tìcia Ma Mʉweni Sulumana. 28 Nahkay ti aŋgwaz àwərfəŋa kʉli kà ndam ezir gekʉli a ba ferera. Tamal aŋgwaz àwərfəŋa kʉli kà tay a do nahəma, atəsərki etigi ahàr. Atəsərki ti Melefit amahəŋgay kʉli daya. Zlam gani nani ɗek ti Melefit agray. 29 Melefit agray nahkay ti àgria sulum ana kʉli ga məfəki ahàr ke Krist a. Ay sulum gani nani ti ga məfəki ahàr ke Krist ciliŋ do : ga macakay daliya azuhva naŋ daya. 30 Ahaslani kìpʉma nu a nàkaɗva, nihi day kə̀səruma, kekileŋa nu nə̀bu nakaɗvu. Ay nihi ti lekʉlʉm day kə̀bum kəkaɗumfəŋva kà ndam ezir geli a akaɗa goro na.

2

Grum tʉwi akaɗa ga Yezu ya àgray ni

1 Lekʉlʉm kə̀bum ka ahar bəlaŋ akaba *Krist. Nahkay ti avi njəɗa ana kʉli do aw ? Kəzum njəɗa àna mawayavani gayaŋ do aw ? Lekʉlʉm kə̀bum ka ahar bəlaŋ akaba Məsuf gayaŋ *Njəlatani do aw ? Kə̀bum kipʉm mawayavani gayaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu do aw ? 2 Tamal nahkay zla nahəma, nawayay ti kəmərumu məɓəruv dal-dal àna magray zlam ya ti nara nəhi ana kʉli ni. Zlam gani nday hi : wayumvu, njəhaɗum ka ahar bəlaŋ ; cʉmvu ma e kiɗiŋ gekʉli bu ; jalum ahàr ka ahar bəlaŋ ; 3 kə̀zum ahàr gekʉli kàtamum mis ndahaŋ ba, kàwayum ti mis tazləbay kʉli ba. Hojo ŋgumioru a haɗ ana tay, ɗəmum tə̀tama kʉli a sawaŋ. 4 Way way do àɗəbi zlam ana huɗ gayaŋ ciliŋ ba, hojo mâɗəbay zlam ya ti ajənaki mis ɗekeni ni. 5 Lekʉlʉm ɗek jalum ahàr akaɗa ga Yezu Krist ya àjalay ni. Majalay ahàr gayaŋ ni ti nahkay hi :

6 Naŋ ti Melefit eɗeɗiŋ.

Naŋ Melefit eɗeɗiŋ ti, àwayay manjəhaɗani kala-kala ata naŋ ndo.

7 Ay ti gəɗakani gayaŋ ni ɗek àmbrəŋbiya,

ègia mis a, ègia eviɗi eɗeɗiŋ a.

Àra ègia mis a ti, 8 àŋgwioru a haɗ ana mis,

àgəsikia ma ana Melefit a,

àgəskabá ti mis tâkaɗ naŋ,

tâkaɗfəŋ naŋ kà təndal.

9 Aɗaba àgəskabá zlam nday nana ɗek ti,

Bay Melefit àzoru naŋ driŋ agavəla,

àzalay naŋ gəɗakani àtam gəɗákani ndahaŋ ni ɗek.

10 Awayay ti mis ɗek

ku a huɗ melefit bu, ku ka dala, ku e eviɗ bu

tâbəhaɗi mirdim ana Yezu

ka ya ti tìcia slimi gayaŋ a ni.

11 Awayay ti ku way way do mə̂ɗəm vay-vay :

« Yezu Krist ti naŋ Bay gəɗakani ! »

Azuhva zlam nani ɗek mis atazləbay Bəŋani Melefit.

Ndam ga Yezu ti akaɗa ceŋgel ya aslaɗay məlaŋ ni

12 Bəza ga mmawa, nawayay kʉli dal-dal. Ahàr àɗəm kəgəsumiki ma ana Melefit akaɗa ga Yezu ya àgəsiki ma ni. Ahaslani, ka ya ti nu nə̀bu akaba kʉli ni ti kə̀gəsumikia ma ; nihi nu nə̀bi akaba kʉli va bi ti ahàr àɗəm kəgəsumiki ma mâtama ya ahaslani na. Kəgəsumiki ma gani ti ahəmamam ? Nawayay nəɗəm, Melefit àhəŋga kʉli a. Àhəŋga kʉli a nahəma, ahàr àɗəm lekʉlʉm day kəgrum tʉwi kwa. Kəgrum tʉwi nani ti, si aŋgwaz awərfəŋa kʉli kè Melefit a, 13 aɗaba Bay ya ti agray tʉwi a məɓəruv gekʉli bu ni ti Melefit. Agray nahkay nahəma, ti kâwayum akaba kə̂grum zlam ya àɓəlafəŋ ni.

14 Ere ye ti kəgrum ni ɗek, kə̀ŋguzumki ma ba, kə̀ləgumvu àkivu ba daya. 15-16 Tamal kəgrum nahkay nahəma, mis etindivi kʉli do, akagudarum zlam do, akəlumbu bəza ge Melefit *njəlatani. Lekʉlʉm kə̀bum e kiɗiŋ ga ndam cuɗay akaba ndam magosay mis bu : ka ya ti kəhumi ma ge Melefit ya avay sifa ni ana tay nahəma, etipi kʉli akaɗa ya tipi boŋgur təslaɗay ga məlavaɗ a huɗ melefit bu ni. Nahkay a vaɗ ya *Krist amaŋga ni ti anəmərvu àna kʉli. Eslini anəsər ti nàgray tʉwi zləzlaɗani masakani ndo.

17 Məfəki ahàr gekʉli ka Yezu ti akaɗa ga sədaga ya ti kəvumi ana Melefit ni. Ku tamal takaɗ nu nəŋgu ni, mimiz goro amasagakivu sədaga gekʉli, akaɗa ga zum ya tabəhaɗ ni. Nahkay ti nu nə̀bu àna məmərani, məmərvu akaba kʉli ɗek daya. 18 Tamal nahkay ti ahàr àɗəm lekʉlʉm day kə̀bum àna məmərani, kə̂mərumvu akaba nu daya.

Ata Timote nday ata Epafrodit

19 Àna njəɗa ga Bay geli Yezu, nawayay nəslərikaboru Timote ana kʉli wuɗak. Eminjʉa afa gekʉli a ti aməsər ere ye ti agravu afa gekʉli ni. Amasləkabiya ti amaŋgəhaɗu ma gani. Nahkay ti anəŋgət njəɗa àna naŋ. 20 Maslaŋa àfu ahalay ajalay ahàr akaɗa goro ni bi, si naŋ ; naŋ àbu ajalaki ahàr ke kʉli akaɗa goro ni daya. 21 Mis ndahaŋ ni ɗek təɗəbi zlam ana huɗ gatay ciliŋ, tàɗəbay zlam ya ti Yezu *Krist awayay ni do. 22 Timote nahəma, kə̀səruma àɗafakia naŋ mis sulumana. Àgra tʉwi ga Ma Mʉweni Sulumana akaba nu akaɗa ga wur ya tagrakabu tʉwi akaba bəŋani na. 23 Nahkay ka ya ti anəsəra ere ye ti amagrakuvu na ti anəsləroru naŋ hʉya. 24 Ay ti àna njəɗa ga Bay geli, nə̀səra nu day anoru afa gekʉli wuɗak.

25 Ka nu ti àɓəlafu nəslərioru wur ga məŋ geli Epafrodit ana kʉli. Naŋ ti lekʉlʉm kə̀slərumubiyu ga məjənaki nu àna zlam ya ahəcukivu ni : àra ènjia ti àgrukia tʉwi a, màkaɗvu ka ahar bəlaŋ ga mazoru *Ma Mʉweni Sulumani kama. Ay nəslərikaboru naŋ ana kʉli ti 26 aɗaba awayay dal-dal ti mîpi kʉli ɗek. Ècia ti kìcʉma ga arməwər ya àwər naŋ na, àhəlia ahàr a dal-dal. 27 Eɗeɗiŋ ti arməwər àwəra naŋ a, amal àmət. Ay ti àsia cicihi ana Melefit a, àhəŋgaraba naŋ a. Nu day nə̀sia cicihi ana Melefit a, aɗaba àwayay ti nə̀cakay daliya ka ahàr ga daliya ndahaŋ ba. 28 Nahkay nawayay ti nəslərikaboru naŋ ana kʉli ke weceweceni, ti kay ya kìpʉma naŋ a ni ti kə̂mərumvu, nu day nə̀jalay ahàr kay ba. 29 Eminjʉa ti gəsumkabá naŋ àna məmərana, aɗaba lekʉlʉm ɗek ti Bay gekʉli bəlaŋ. Zləbum naŋ, zləbum mis ya tanjəhaɗ akaɗa gayaŋ ni ɗek. 30 Zləbum naŋ aɗaba naŋ e tʉwi ge Krist bu ni ti àtamfəŋa kè kisim a pəlok-pəlok. Ku amal àmət nəŋgu ni àra afa goro ga məjənaki nu a, aɗaba lekʉlʉm kə̀bum driŋ akaba nu, kìslʉmki məjənaki nu do.

3

Leli migi ndam jireni kè eri ge Melefit ti, si azuhva Krist

1 Bəza ga mmawa, ere ye ti nawayay nəhikivu ana kʉli ni ti nihi : mərumvu aɗaba leli ɗek mìgia akaɗa mis bəlaŋ akaba Bay geli a. Ere ye ti nəhi ana kʉli nihi ni ti nə̀bikia ana kʉli a àndava, ay ti tamal nəhikivu ana kʉli nəŋgu ni àgray araŋa do, avikivu njəɗa ana kʉli daya. 2 Bumvu slimi ana ndam ya tə̀ɗəm si *kekelʉm kʉɗi kwa ni. Ndam nday nani kərá, tàgray zlam sulumani do. 3 Tə̀ɗəm tamal kawayum kigʉm ndam ge Melefit ti si kikelʉm kʉɗi kwa. Ay ti ndam ge Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ti leli. Ndam ya ti tazləbay Melefit àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ *Njəlatani ni ti leli. Ndam ya ti tə̀ɗəm Yezu *Krist naŋ gəɗakani ni ti leli. Ere ye ti mis təfəki ahàr ni akaba tagray àna ahar gatay ni, leli ti mə̀fəki ahàr do. 4 Ku tamal nahkay nəŋgu ni, nu day nisliki məfəki ahàr ka zlam nday nani. Ku way way do àɗəm esliki məfəki ahàr ka zlam nday nani nahəma, nu nisliki nə̀tam naŋ. 5 Zlam ya ti nəfəki ahàr goro ka tay tata ni ti nday hi : nu zal Izireyel, jiba goro ti ge Benjemeŋ, ata ba ata mma ti nday ɗek ndam *Hebri : tàra tìweya nu a ti tèkelʉa kʉɗi a vaɗ ya azlalahkər a. Tamal mis tə̀ɗəmki ma ke *Divi ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni ti, nu zal Feriziyeŋ, nə̀gəskabá nə̀tam ndam Zʉde ndahaŋ. 6 Ahaslani ti nə̀hi ana ahàr nəgri tʉwi ana Melefit àna njəɗa kay, nahkay ti nə̀gria daliya ana ndam məfəki ahàr ka Yezu a. Nə̀gəskabá Divi ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu na, nàgudar zlam ndo simiteni. 7 Ahaslani ti nə̀ɗəm zlam nday nani ɗek ti təzoru nu kama, ay nihi ti nə̀ɗəm təcafəŋa nu kà məsər Krist a sawaŋ. 8 Namənjaləŋ kà zlam ɗek masakani, aɗaba nə̀səra Yezu Krist Bay goro a : zlam gani nani àtam zlam ndahaŋ ɗek. Ka ya ti nə̀səra naŋ a ni ti nə̀mbrəŋa zlam ndahaŋ na ɗek, namənjaləŋ kà zlam ndahaŋ ni ɗek akaɗa ga dandas ni, aɗaba nawayay manjəhaɗani akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ, 9 nawayay ti a vaɗ ya ti amaŋga ni mə̂ɗəm nu mis gayaŋ. Ku naɗəbay Divi ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu nəŋgu ni, nawayay ti mis tə̀ɗəm nu zal jiri azuhva nani va ba. Ere ye ti nawayay ni ti, Bay Melefit mâmənjalu nu zal jireni aɗaba nə̀fəkia ahàr ke Krist a. Jiri nani ti tʉwi ge Melefit. Melefit agru tʉwi nani ti aɗaba nə̀fəkia ahàr ke Krist a palam. 10 Nawayay nəsər Krist : nawayay nəsər njəɗa ya Melefit àhəŋgaraba naŋ àna naŋ a ni. Ku àcaka daliya nəŋgu ni, daliya gayaŋ ya àcakay ni nu day nawayay macakani. Nawayay nə̂mət akaɗa gayaŋ ya àmət ni, 11 ti ku ahəmamam nu day Melefit mâhəŋgaraba nu e kisim ba.

12 Ay ku naɗəbay zlam nday nani ɗek nəŋgu ni, ŋgay nə̀ŋgəta, nìnjikiya ka tay a ti nə̀ɗəm do. Nahkay naɗəboru tay kama kama, aɗaba nawayay ti nə̂gəs tay a ahar vu akaɗa ga Yezu Krist ya àgəs nu a ahar gayaŋ vu ni. 13 Bəza ga mmawa, ŋgay nə̀gəsa zlam nday nana ti nə̀ɗəm faŋ ndo. Nu nə̀bu akaɗa ge mis ya tacuhwakabu ni ; nawayay magray zlam biliŋ ciliŋ : nəmbrəŋ zlam ya kələŋ ni, nakaɗvu ti naɗəbay ere ya kama goro ni. 14 Nacuhworu ke ekwi gani duk, nawayay nəŋgət ere ye ti təvi ana bay ya ti enjiyu enjenjeni ni. Bay Melefit azalay leli ti mə̂cəloru a huɗ melefit vu ga məvi ere nani ana leli aɗaba leli ndam ga Yezu Krist.

15 Leli ɗek məndəhani : nahkay ahàr àɗəm mânjəhaɗ akaɗa ya nə̀hi ana kʉli ni. Ay tamal ti kajalum ahàr nahaŋ nəŋgu ni, Melefit aməɗəfiki jiri gani ana kʉli. 16 Zlam maɓəlani nahəma, ahàr àɗəm mahəɗakumoru kama àna divi ya mə̀bu maɗəbay ni.

17 Bəza ga mmawa, grum akaɗa goro ya nagray ni. Lekʉlʉm kìpʉma manjəhaɗ geli na : si kəmənjumləŋ ana mis ya tanjəhaɗ akaɗa geli ya manjəhaɗ ni, ti kânjəhaɗum nahkay bilegeni. 18 Mis tə̀bu kay, manjəhaɗ gatay àɓəlay do, tizirey Krist naŋ ya àmətfəŋ kà təndal ni. Ahaslani nə̀hikia pakama gani ana kʉli a sak kay, nihi keti nəhikivu ana kʉli, nitʉwi àna ma gani. 19 Ndam nday nani ti Melefit emijiŋ tay ka mandav ga sifa gatay. Ere ye ti tawayay ni ti ègia melefit kè eri gatay a. Nday tə̀bu təmərvu àna zlam ya təbəki mimili ka tay ni sək sawaŋ. Tə̀jalaki ahàr ka zlam ge Melefit do, si ka zlam ga duniya ni ciliŋ. 20 Leli zla nahəma, majalay ahàr geli nahkay do. Kəsa geli ti a huɗ melefit bu. Bay mahəŋgay leli, Bay geli Yezu Krist, amasləkabiya eslina, leli mə̀bu majəgay naŋ. 21 Eminjia ti aməmbatkaba vu geli gedebeni na, ti vu geli mîgi maslaɗani akaɗa gayaŋ ni. Ara agray nahkay ti àna njəɗa gayaŋ ya agur zlam ɗek àna naŋ ni.

4

Sawari ga Pol gərgərani

1 Bəza ga mmawa, nawayay kʉli dal-dal : ahàr àɗəm kanjəhaɗum njaŋ-njaŋ akaɗa goro ya nə̀hi ana kʉli ni, aɗaba lekʉlʉm a ahar ga Bay geli bu. Nawayay kʉli dal-dal, nahkay nawayay nakoru nəmənjiyu kʉli. Ka ya ti nəjalaki ahàr ke kʉli ni ti nu nə̀bu àna məmərani kay. Bay Melefit day aməgəskabu nu àna məmərani azuhva kʉli.

2 Evodi akaba Sintis, nahəŋgalay kʉli, nəhi ana kʉli ti kîcʉmvu, aɗaba Yezu naŋ Bay geli ɗek. 3 Nak ya magrakabu tʉwi ka ahar bəlaŋ, kə̀mbrəŋ ndo ni day, nihindi kur ti kə̂jənaki wál nday hini ti tîcivu, aɗaba tàkaɗva akaba nu ga mazoru *Ma Mʉweni Sulumani kama. Tàkaɗvu àna tʉwi nani ti nday akaba Klemaŋ akaba mis ndahaŋ ya magrakabu tʉwi akaba tay ni. Nahkay Bay Melefit àbəkia slimi gatay a Wakita gayaŋ ba akaba slimi ge mis ya avi sifa ana tay ni ɗek.

4 Nəhi ana kʉli : Ku ananaw ananaw do mərumvu aɗaba leli ɗek Bay geli bəlaŋ ! Nəhi ana kʉli keti : Mərumvu !

5 Si kanjəhaɗum ti mis ɗek tə̂sər lekʉlʉm kə̀zumum ɓəruv weceweci do, keɓesʉm sawaŋ. Bay geli ènjia wuɗak, naŋ driŋ do. 6 Ku araŋa kwec àhəli ahàr ana kʉli ba. Tamal araŋa àhəcikivu ana kʉli ti humi ma gani ana Melefit sawaŋ. Ku araŋa àdəkiva ke kʉli a nəŋgu nahəma, hindʉmfiŋa kè Melefit a, həŋgalum, grumi sʉsi daya. 7 Tamal kəgrum nahkay ti Melefit aməfi ahàr ana kʉli ti ere ye ti kajalumki ahàr ni ɗek kâjalumki ka mawayay ga Yezu *Krist ; nahkay araŋa aməhəli ahàr ana kʉli do, aɗaba Bay geli ti naŋ. Melefit aməfi ahàr ana kʉli ahəmamam ti mis hihirikeni àsər do.

8 Bəza ga mmawa, ere ye ti nəhi ana kʉli ke mendeveriŋ gani ni ti, si kajalumki ahàr ka zlam nday hini kwa : zlam ya ge jiri ni, zlam ya àɓəlay ni, zlam ya magədavani do ni, zlam ya *njəlatani ni, zlam ya mis tawayay ni akaba zlam ya mis tazləbay ni. Nahkay si kajalumki ahàr ka zlam maɓəlani ɗek akaba zlam ya leli məɗəm sulumani ni ɗek kwa. 9 Nə̀cahia zlam ana kʉli a kay, kə̀gəsumkabá. Lekʉlʉm kìcʉma pakama goro a akaba kìpʉma zlam ya nàgray na. Si ahàr àɗəm kə̂grum zlam nday nani ɗek. Tamal kəgrum nahkay ti Melefit naŋ àbu akaba kʉli, araŋa aməhəli ahàr ana kʉli va do.

Pol agri sʉsi ana ndam Filip

10 Ka ya ti kə̀slərumubiyu zlam ni ti nə̀mərva dal-dal, nə̀gria sʉsi ana Bay geli a. Ere ye ti kə̀grumu ni ti àɗafaki kəfumu ahàr. Lekʉlʉm kə̀bum kəfumu ahàr kəlavaɗ, ay ti kə̀ŋgətum ahar ga məslərubiyu zlam ke weceweceni ndo palam. 11 Nə̀hi pakama hini ana kʉli ti, nə̀ɗəm ti nawayay zlam do. Nahkay ku nu nə̀bu a gəɗa bu ahkay do ni a daliya bu nəŋgu ni, nə̀caha manjəhaɗana àna məmərana. 12 Ku mam mə̂dəkuvu mam nəŋgu ni, nə̀səra nanjəhaɗ tata : ku nu talagani, ku elimeni goro àbu ; ku huɗ goro mərəhani, ku lʉwir awər nu ; ku zlam goro àbu kay, ku zlam goro àhəca nəŋgu ni, nə̀səra nanjəhaɗ tata. 13 Nisliki meɓesey zlam ɗek aɗaba Bay goro avu njəɗa gani. 14 Ku tamal nahkay nəŋgu ni kə̀grumua zlam sulumana, aɗaba kə̀jənumkia nu a daliya goro ba.

15 Bəza ga mmawa goro ya e Filip ni, jalumki ahàr ka sarta ya nə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani ana kʉli mək lekʉlʉm kə̀gəsumkabu ni. Kə̀səruma ka sarta nani ti nawayay nasləka ka haɗ gekʉli e Mesedʉweŋ a, ay ndam məfəki ahàr ka Yezu ga kəsa ndahaŋ tə̀vu zlam ndo, si lekʉlʉm ciliŋ. Nahkay nə̀jənakia kʉli a ti lekʉlʉm day kə̀jənumkia nu a. 16 Kwa ka ya nu nə̀bu a Tesalonik ni ti kə̀slərumukabaya zlam ga məjənaki nu a àtam sak cʉ.

17 Ere ye ti nawayay ni ti kə̂vumu zlam do ; nawayay ti Melefit mə̂vikivu məsəkani ana kʉli azuhva tʉwi gekʉli ya kəgrumu ni sawaŋ. 18 Ere ya àhəcukivu ni ɗek ti kə̀vumua àtamkia sawaŋ. Nihi ti Epafrodit àvua zlam ya kə̀slərumubiya na, nahkay zlam àhəcukivu va do. Ay ti kə̀vumu ti ana nu do, kə̀vumi ti ana Melefit sawaŋ. Àɓəlafəŋ dal-dal akaɗa ga sədaga ya kəvumi, ezi akaɗa ge tersel sulumani ni. 19 Bay Melefit goro ni ti araŋa àhəci naŋ do simiteni, naŋ àbu àna zlam ɗek. Nahkay ara avikivu zlam ana kʉli ti araŋa àhəcikivu ana kʉli ba bilegeni, aɗaba lekʉlʉm day ndam ga Yezu *Krist. 20 Mis tâzləbay Bay Melefit Bəŋ geli ga kaŋgay-kaŋgayani ti ! Aya nahkay.

Sa ga Pol

21 Grumi sa ana ndam məfəki ahàr ka Yezu *Krist ye eslini ni biliŋ àna biliŋ. Bəza ga mmawa ya tagray tʉwi akaba nu ni tə̀gria sa ana kʉli a daya, 22 akaba ndam ga Yezu ya tə̀bu ahalay ni ɗek, ahar gəɗakani ndam ya tagray tʉwi a ahay ga *bay gəɗakani ga ndam Rom bu ni. 23 Bay geli Yezu Krist mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ɗek ti.

Kolos

1

2

3

4

Wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Kolos ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Kolos ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : àbəki ti Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1 ; 4.18). Ka ya ti àbəki wakita ni ti naŋ a daŋgay bu (4.18), ay mə̀sər kəsa gani do : mis ndahaŋ tə̀ɗəm daŋgay gani ti e Efez, ay mə̀sər sarta ya ti tə̀fiyu naŋ a daŋgay vu e Efez ni do ; mis ndahaŋ tə̀ɗəm Pol àbəki ti bi a Sezare (Tʉwi 22-26), bi a Rom (Tʉwi 28).

Pol àbiki wakita ni ana ndam ga Yezu ya a Kolos ni ; awayay ti tə̂slərikaboru ana ndam Lewʉdisi daya (4.16. Lewʉdisi ti kà gəvay ga Kolos ; kəsa nday nani cʉeni ni ti ka haɗ Azi, driŋ gani kilʉmetir 100 gwar egezi ge Efez). Maslaŋa ya àhi ma ga Yezu ana ndam Filip enjenjeni ni ti Epafras (1.6-7) ; Epafras ti bi èci ma gani e Efez ka ya ti Pol ahi ma ana mis eslini ni (Tʉwi 19.10). Pol ti òru a Kolos akaba e Lewʉdisi ndo (2.1).

Pol àbiki wakita ana ndam Kolos ni aɗaba mis ndahaŋ təhi ma ndahaŋ ana tay, tagosay tay, tə̀ɗəm Krist ciliŋ ti èsli do, si mis tə̀gəskabu pakama nahaŋ maŋgahani ni kwa (2.3-4, 2.8). Tə̀ɗəm si tə̀zum zlam ndahaŋ ba, si tâgray wuməri ndahaŋ, si tâzləbay məslər ge Melefit kwa (2.16-18). Pol àɗəm zlam nday nani ɗek ti zlam masakani : si mis tə̂mbrəŋ zlam ga duniya, tâɗəbay Krist ciliŋ (2.20-23). Krist ti Melefit : tamal mis èpia Krist a ti èpia Melefit a àndava (1.15) ; Melefit àgraya məlaŋ a ti àna Krist (1.16) ; zlam ɗek tə̀bu azuhva Krist (1.17) ; Krist ti gəɗakani ga zlam weley weley do ɗek (1.18). Melefit àgray ti zlam ni ɗek tânjəhaɗkabu ana sulumani ti si azuhva Krist (1.20). Tamal mə̀gəskabá Krist a, mə̀səra naŋ a ti, araŋa nahaŋ ya àhəci ana leli ni ti àbi.

Pol èndeveriŋ wakita ni akaɗa gayaŋ ya agray a wakita gayaŋ ndahaŋ ni bu ɗek ni : acahi zlam ana mis, àɗəm ahəmamam ndam ge Krist tânjəhaɗ a duniya bu ni (3). Àhi ana tay tâhəŋgalay Melefit kəlavaɗ, àgrioru sa ge mis ndahaŋ ana tay daya (4).

Ay ahar gəɗakani a wakita hini bu ni ti Pol àhi ana leli Yezu Krist gəɗakani geli ni ti esli ana leli ; si mə̂mbrəŋ divi ndahaŋ, mâɗəbay Krist ciliŋ kwa.

1

Sa ga Pol

1 Nu Pol, Melefit àdaba nu a, nìgia zal asak ga Yezu *Krist a. Leli ata wur ga məŋ geli Timote məbikioru wakita hini ana kʉli, 2 lekʉlʉm ndam *njəlatani ge Melefit ya kanjəhaɗum a Kolos ni. Kìgʉma bəza ga məŋ geli a, aɗaba kəfumki ahàr ke Krist, kə̀mbrəŋum divi gayaŋ do. Bəŋ geli Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli, mâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

Pol ahəŋgali Melefit ana ndam Kolos ya təfəki ahàr ke Krist ni

3 Mə̀bu mahəŋgali Melefit Bəŋ ga Bay geli Yezu *Krist ana kʉli kəlavaɗ. Ka ya ti mahəŋgalay naŋ ni ti məgri sʉsi 4 aɗaba mìcia kə̀bum kəfumki ahàr ka Yezu Krist lala, kə̀bum kawayum ndam ge Melefit ɗek daya. 5 Kəgrum nahkay ti aɗaba kə̀səruma Melefit àŋgahia zlam sulumani ana kʉli a huɗ melefit ba. Ma gani ya kìcʉm ni ti ma ge jiri. Kìcʉm ma gani nani ti ka ya ti tə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani 6 ana kʉli ni. Ma Mʉweni Sulumani gani nani ti mis tə̀bu təhioru ana ndam ga duniya ɗek, kəlavaɗ mis ndahaŋ tə̀bu təgəskabu, tambatkaba majalay ahàr gatay a, mək tə̀bu tagray tʉwi sulumani azuhva nani. Lekʉlʉm day kə̀bum kəgrum nahkay, kwa ka fat ya ti kìcʉm ma gani ni, kə̀səruma Melefit ti agri sulum ana mis eɗeɗiŋ. 7 Àhi ma gani nani ana kʉli ti Epafras. Epafras ti leli ata Timote mə̀bu magrakabu tʉwi akaba naŋ ka ahar bəlaŋ, mawayay naŋ dal-dal. Agray tʉwi ge Krist e kiɗiŋ gekʉli bu lala, àmbrəŋ do. 8 Naŋ ti àhi ana leli ahəmamam *Məsuf ge Melefit àvia njəɗa ana kʉli a, kə̀bum kawayum ndam ge Krist ni.

9 Nahkay zla nahəma, kwa ka fat ya ti mìci ma ga Epafras ni ti mə̀bu mahəŋgali Melefit ana kʉli kəlavaɗ, mə̀mbrəŋ do. Mahəŋgalay Melefit ti kə̂sərum ere ye ti naŋ awayay ni lala ; mawayay ti kîcʉm lala àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ, ti kâjalum ahàr sulumani. 10 Mawayay ti kânjəhaɗum akaɗa ga ndam ga Bay geli ya ahàr àɗəm tanjəhaɗ ni. Mawayay ti tʉwi gekʉli ya kəgrum ni ɗek mâɓəlafəŋ, kə̂grumikivu zlam sulumani ndahaŋ. Nahkay ti akəsərum Melefit àtam ya ti kə̀sərum naŋ nihi ni. 11 Melefit ti naŋ a məlaŋ *njəlatani gayaŋ bu, njəɗa gayaŋ àtam zlam ɗek ; mahəŋgalay naŋ ti mə̂vi njəɗa gani nani ana kʉli a manjəhaɗ gekʉli bu ɗek. Mawayay ti ku tamal kəgrum daliya nəŋgu ni ɓesʉma, kə̀mbrəŋum məfəki ahàr ke Melefit ba ; mawayay ti kə̂mərumvu sawaŋ. 12 Grumi sʉsi ana Melefit aɗaba àvia njəɗa ana kʉli a ga məhurkiviyani ka ndam gayaŋ njəlatana a məlaŋ gayaŋ maslaɗani va. 13 Àhəlaba leli a njʉ njʉ a məlaŋ ziŋ-ziŋeni ge *Seteni ba, òru àbiyu leli a Məgur ga Wur gayaŋ vu. Wur nani ti Bəŋani ni awayay naŋ dal-dal. 14 Àna tʉwi ga Wur ni Melefit àmba leli a, àmbərfəŋa zlam magudarani geli na kè leli a daya.

Krist ti way ? Tʉwi gayaŋ ti mam ?

15 Melefit ti mis tìpi naŋ ɗay-ɗay ndo ; ay tamal mis èpia Wur gayaŋ na ti èpia Melefit a àndava. Wuɗaka Melefit àgraya zlam a ɗek ti Wur gayaŋ ni naŋ àbu àndava. Melefit àvia njəɗa ga məgur zlam a ɗek 16 aɗaba ka ya ti àgraya zlam a ɗek ni ti, àgraya ti àna naŋ. Nahkay ku zlam ya agavəla akaba zlam ya a ga haɗ ni ɗek, ku zlam ya tipivu ni akaba zlam ya tìpivu do ni ɗek, ku bəbay gəɗákani ya təgur məlaŋ ya agavəla weley weley do ɗek nəŋgu ni, Wur ge Melefit agur tay. Iy, Melefit àgraya zlam a ɗek ti àna naŋ ; zlam ni ɗek ti àgriaya ana naŋ a. 17 Wuɗaka Melefit àgraya zlam a ɗek ti Wur gayaŋ ni naŋ àbu àndava ; zlam ni ɗek tə̀bu nihi ti azuhva naŋ. 18 Ndam gayaŋ ya *təcakalavu ku eley eley do ɗek ni ti akaɗa vu ge mis ; naŋ ti ni ahàr gani. Zlam ya ti agravu ɗek ni ti anjəki àna naŋ. Àŋgaya enjia e kiɗiŋ ga ndam eviɗ ba ti naŋ. Melefit àgray nahkay, àwaya ti Wur ni mîgi gəɗakani ga zlam weley weley do ɗek. 19 Melefit àgray ti zlam ya ti naŋ àbu àna naŋ ni ɗek ni ti, Wur gayaŋ ni day mə̂ləbu àna naŋ bilegeni. Ge Melefit ya àgray nahkay ni ti àɓəlafəŋa kà naŋ naŋana dal-dal. 20 Melefit àwayay ti zlam ya àgraya ni ɗek, ku zlam ya a ga haɗ, ku zlam ya agavəla, mâŋgalabavu akaba tay, tânjəhaɗkabu akaba tay àna sulumani. Melefit àgray ti zlam gani nani mâgravu ti àna mimiz ga Yezu ya àdəgaya ka ya ti *tàdarfəŋ naŋ kà təndal ni.

21 Lekʉlʉm ahaslani ti driŋ driŋ akaba Melefit, lekʉlʉm ndam ezir gayaŋ daya, aɗaba ka sarta gani nani ti majalay ahàr gekʉli akaba zlam gekʉli ya kəgrum ni magədavani. 22 Ay nihi ti Wur ge Melefit ègia mis a, àmət a kəla gekʉli vu : Melefit àgray ti kə̀ŋgalumvu akaba naŋ ti nahkay. Awayay ti kîgʉm ndam gayaŋ *njəlatani, nahkay aməhəloru kʉli kè meleher gayaŋ. Ka sarta gani nani ti zlam magudarani gekʉli ni atələbi va bi, maslaŋa amacalki kʉli ka zlam magudarani do simiteni. 23 Ay tamal kawayum kîgʉm nahkay ti, ahàr àɗəm kə̀mbrəŋum məfəki ahàr ke *Krist ba. Ahàr àɗəm kânjəhaɗum njaŋ-njaŋ akaɗa ya ti təfiyu asak ga ahay lala ni. *Ma Mʉweni Sulumani ya kìcʉm ni ti akəŋgətum zlam sulumani dal-dal àna naŋ ; ahàr àɗəm kə̀vumi divi ana mis ga magosafəŋa kʉli a ba. Ma Mʉweni Sulumani nani ti tə̀hia ana mis ga duniya na ɗek ; nu Pol ti ni nìgia bay məgri tʉwi ana Melefit ga məhi ma gani nani ana mis a daya.

Tʉwi ga Pol ya agri ana ndam ge Krist ni

24 Nihi ti nə̀bu nəcakay daliya àna tʉwi ya nagray azuhva kʉli ni, ay ti nə̀bu nəmərvu àna daliya nani. *Krist àcaka daliya azuhva ndam gayaŋ a, nahkay ahàr àɗəm nu day nə̂cakay daliya ti tʉwi gayaŋ mândav lala. Nəcakay daliya nani ti azuhva ndam ge Krist, nahkay Krist day naŋ àbu acakay, aɗaba ndam gayaŋ ya *təcakalavu ku eley eley do ɗek ni ti vu gayaŋ. 25 Ndam ge Krist ni ti, nìgia bay məgri tʉwi ana tay a ; àvu tʉwi gani ti Melefit. Melefit awayay ti nə̂hiaba ma gayaŋ a ɗek ana kʉli a. 26 Ma gani nani ti kwa ahaslani maŋgahani. Melefit àɗəfiaba ana ata bəŋ ga bəŋ geli a ndo, ay nihi ti àɗəfiaba ana leli a, leli ndam gayaŋ *njəlatani na. 27 Melefit awayay ti leli mə̂sər ma maŋgahani nani. Ma gani nani ti sulumani àtama ma ndahaŋ a ɗek, aɗafaki ahəmamam Melefit ahəŋgay ndam ya ti nday ndam *Zʉde do ni. Ma maŋgahani nani ti nihi : Krist ti naŋ àbu akaba kʉli akaɗa mis bəlaŋ ; nahkay kə̀səruma akəhurumiyu a məlaŋ maslaɗani ge Melefit ni vu. 28 Mazlapaki ti ke Krist gani. Məhioru ma gani ana mis ɗek ; məziaba azay slimi ana tay a, macahi zlam ana tay ɗek. Magray tʉwi sulumani àna məsər zlam ge Melefit ya avi ana leli ni ; mawayay ti mis ɗek tîgi akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ, araŋa àhəcikivu ana tay ba. 29 Nə̀bu nagroru tʉwi gani nani, nakaɗvoru àna naŋ àna njəɗa ge Krist ya àvu ni. Njəɗa gani nani ànuviyu dal-dal ga magray tʉwi àna naŋ.

2

1 Nawayay ti kə̂sərum nə̀bu nakaɗvu dal-dal azuhva kʉli, azuhva ndam Lewʉdisi akaba mis ndahaŋ ya ti tìpi nu e eri vu ɗay-ɗay ndo ni ɗek. 2 Nawayay ti tə̂ŋgət njəɗa, tâwayavu, tânjəhaɗ akaɗa mis bəlaŋ. Nawayay ti tə̂sərkaba ma ge Melefit a lala, tə̂ŋgət sulum gayaŋ àna naŋ dal-dal. Nahkay ti atəsər ma *maŋgahani ge Melefit : ma maŋgahani nani ti *Krist. 3 Krist ti agray ti ndam gayaŋ tə̂jalay ahàr sulumani akaba tə̂sər zlam ɗek lala. Zlam nday nani ti akaɗa ge elimeni maŋgahani ni. 4 Nəhi ma gani nani ana kʉli ti aɗaba nawayay ti maslaŋa àgosay kʉli àna pakama ge mesipet mis ba. 5 Ku tamal nu driŋ akaba kʉli nəŋgu ni, nə̀bu nəjalaki ahàr ke kʉli dal-dal kala nu nə̀bu akaba kʉli. Nə̀səra kə̀bum kəfumki ahàr ke Krist lala, kə̀mbrəŋum do. Nahkay nə̀bu nəmərvu.

Məŋgət sifa jireni ti si tamal leli mə̀bu ka ahar bəlaŋ akaba Krist

6 Lekʉlʉm ti kə̀gəsumkabá Yezu *Krist a, ègia Bay gekʉli a. Nahkay ti njəhaɗuma akaba naŋ a, kìdʉmvu ba. 7 Njəhaɗum akaba naŋ ti akaɗa ga məŋgəhaf ya abiyu sliri a haɗ vu lala ni, akaɗa ga ahay ya tə̀fiya asak gana lala ni. Fumki ahàr ke Krist àna njəɗa gekʉli ɗek, akaɗa ya tə̀cahi ana kʉli ni. Grumi sʉsi ana Melefit kəlavaɗ.

8 Bumvu slimi ti maslaŋa àgosay kʉli akaɗa ya təgəs zlam àna kəmbazl ni ba, aɗaba ndam ya tə̀sər Krist do ni ti məsər zlam gatay ni ɗek magədavani ; zlam ya ti təgəskabu ni ti məsuf magədavani ya təgur duniya ni təcahi ana tay ; zlam nday nani ti ge Krist do. 9 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba ere ye ti Melefit naŋ àbu àna naŋ ni ɗek ti Krist day naŋ àbu àna naŋ, araŋa gani àbi ahəci naŋ bi. Krist ti naŋ mis, ay naŋ Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni daya. 10 Lekʉlʉm kə̀bum akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ, nahkay ti àvia sulum gayaŋ a ɗek ana kʉli a, araŋa àbi ahəci kʉli va bi. Krist ti Bay ga bəbay ya təgur məlaŋ ya agavəla ni ɗek.

11 Lekʉlʉm kə̀bum akaba naŋ akaɗa mis bəlaŋ ti kala *tèkelia kʉɗi ana kʉli a. Ay zlam gani nani ti gərgəri akaba ge mis ya tekeley kʉɗi ni ; nani tʉwi ge Krist. Tʉwi gayaŋ gani nani ti agray ti mìgi eviɗi ga zlam magudarani geli ya màgrabiyu kələŋ ni va ba. 12 Gekʉli ya *tàbaray kʉli ni ti kala tìlia kʉli ka ahar bəlaŋ akaba Krist a. Kəfumki ahàr ke Melefit, kə̀səruma àhəŋgaraba Krist e kiɗiŋ ga ndam eviɗ ba ; nahkay ti lekʉlʉm day Melefit àhəŋgaraba kʉli e kisim ba àndava. 13 Ahaslani ti lekʉlʉm məmətani aɗaba kə̀bum kagudarum zlam, lekʉlʉm ndam ge Melefit do, kèkelʉm kʉɗi ndo. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, nihi ti Melefit àvia sifa ana kʉli a, àhəŋgaraba kʉli e kisim ba ka ahar bəlaŋ akaba Krist a. Gayaŋ ya ti àgray nahkay ni ti àmbərfəŋa zlam magudarani geli na ɗek ga sulum a. 14 Akal Melefit awəl leli àna seriya azuhva zlam magudarani geli nday nani ; seriya gani nani ti kala Melefit àbəkia zlam magudarani geli na ka wakita ga maɗafakiani ahəmamam mìjikia ke divi gayaŋ a ni. Ay nihi ti kala Melefit àzaba wakita gani nana, àdarfəŋ kà təndal ka ya ti *tàdarfəŋ Krist ni. 15 Gayaŋ ya àgray nahkay ni ti àhəlfəŋa njəɗa kà bəbay ya təgur məlaŋ ya agavəla na ɗek, èyefiŋa kà tay a. Ka ya ti èyefiŋ kà tay ni ti àbəki mimili ka tay kè eri ge mis ɗek daya.

16 Nahkay zla nahəma, ŋgay kàgudaruma zlam a ni ti maslaŋa àhi ana kʉli ba. Ku àki ka zlam məzumani, ku àki ka zlam miseni, ku àki ka wuməri, ku àki ka vaɗ ge kiyi ya azlərəv ni ahkay do ni àki ka vaɗ *məpəsabana nəŋgu ni tə̀hi ana kʉli ba. 17 Zlam gani nday nani ti aɗafaki zlam sulumani ya ti amara magravu ni ciliŋ. Ay zlam sulumani gani nani ti Krist. 18 Nahkay maslaŋa àgray ti kìjʉmkia ke divi ge Melefit a ba. Mis ndahaŋ tə̀ɗəm mis ti èsli araŋa kè eri ge Melefit do, tə̀ɗəm tâzləbay *məslər ge Melefit ; tə̀bu təjalaki ahàr ka zlam ya tə̀ɗəm Melefit àŋgazli ana tay ni kəlavaɗ ; tiji zlabay àna zlam gatay ya təjalaki ahàr ni ciliŋ. Zlam gani nani ɗek ti zlam masakani. 19 Nday gani nani ti tàsləkafəŋa kè Krist a, nday ndam gayaŋ va do. Ay ndam ge Krist ti vu gayaŋ, naŋ naŋani ti ahàr gani. Vu gani nani ti njalaŋ-njalaŋ, majakwakabani ɗek lala ; Melefit agray ti mə̂ɗək àna njəɗa ge Krist, aɗaba Krist ti naŋ ahàr gani.

Ndam ge Krist ti, tàgray zlam ga ndam ga duniya va do

20 Lekʉlʉm ti kə̀bum akaba *Krist akaɗa mis bəlaŋ, kala kə̀mətuma akaba naŋ a, lekʉlʉm eviɗi ga *məsuf magədavani ya təgur *duniya ni va do. Ègia nahkay ti kəgəsumkabu zlam ya ti ndam ga duniya təcahi ana mis, tə̀ɗəm si tâgray kwa ni ti kamam ? 21 Tə̀ɗəm ahkado : « Kàzay ere hini ba, kàcakay ere hini ba, kìnjifiŋ kè ere hini ba. » 22 Zlam nday nani ɗek ti tamal mis àzuma ahkay do ni àgra tʉwi àna tay a ti təndav. Nahkay ma gani nani ya təhi ana mis akaba ya təcahi ana mis ni ti ma ge mis hihirikeni ciliŋ. 23 Ma gani ya təhi ana mis ni ti mis tici ti akaɗa ma sulumani, aɗaba təɗəmki ma ke tʉwi gatay gatayani ya tə̀ɗəm təgri ana Melefit ni, tə̀ɗəm tìsli araŋa kè eri ge Melefit ndo, nahkay təgri daliya ana vu gatay. Ay zlam nday nani ti zlam masakani, àjənaki leli ga məmbrəŋ zlam magudarani ga məɓəruv geli ya awayay ni do.

3

1 Ay lekʉlʉm ti kə̀ŋgumaba e kisim ba akaba *Krist a. Nahkay ti ɗəbum zlam ya ti agavəla ni, aɗaba Krist ti naŋ eslini agavəla, manjəhaɗani ka ahar ga ɗaf ge Melefit a məlaŋ ga gəɗakani bu. 2 Jalumki ahàr ti ka zlam ya agavəla ni, kàjalumki ahàr ka zlam ya a ga haɗ ni ba. 3 Aɗaba lekʉlʉm ti kə̀mətuma ; sifa gekʉli maŋgahani afa ge Melefit, ka məlaŋ ya Krist naŋ àbiyu ni. 4 Sifa gekʉli ti Krist. Nahkay ka ya ti Krist amaŋgazlavu ni ti lekʉlʉm day etipi kʉli akaba naŋ a məlaŋ gayaŋ maslaɗani ni bu.

Leli mə̀bu akaba Krist akaɗa mis bəlaŋ ti mânjəhaɗ ahəmamam ?

5 Nahkay zla nahəma, zlam ga duniya ya ahaslani lekʉlʉm eviɗi gani ni ti tìgi eri ana kʉli va ba ; jiŋʉmaba tay a sawaŋ. Kə̀grum mesʉwehvu ba, kə̀grum zlam ya àɓəlay magrani do ni ba, kə̀grum zlam kwaŋa kwaŋa ba, kàwayum zlam magudarani ba, kə̀fumki eri ka zlam ge mis ba. Aɗaba tamal kəfəki eri ka zlam ge mis ti zlam ya kəfəki eri ni kala ègia melefit gayak a. 6 Azuhva zlam nday hini ɗek ti Melefit naŋ àbu azum ɓəruv. [Azumki ɓəruv ti ka ndam ya tə̀gəskabu pakama gayaŋ do ni]. 7 Ahaslani ka sarta ya ti kagudarum zlam kəlavaɗ ni ti lekʉlʉm day kànjəhaɗum ti nahkay.

8 Ay nihi ti ahàr àɗəm kə̂mbrəŋum zlam nday nani ɗek : kə̀zumumki ɓəruv ke mis ba, kìzirʉm mis ba, kə̀grumi cuɗay ana mis ba, kìndivʉm mis ba, kə̀ɗəmum ma ya àɓəlay məɗəmani do ni ba. 9 Kàsəkaɗum malfaɗa ba, aɗaba kə̀mbrəŋuma manjəhaɗ gekʉli ya ahaslani na akaba zlam ya kə̀grum ahaslani na. 10 Nihi ti kìgʉma mis mʉwena. Nani ti tʉwi ge Melefit : agray ti kîgʉm mʉweni kəlavaɗ, kîgʉm akaɗa naŋ ti kə̂sərum naŋ lala. 11 Nahkay ti ku tamal nak zal Zʉde do, ku tamal nak zal Zʉde ; ku tamal *kìkela kʉɗi a, ku tamal kèkeley kʉɗi ndo ; ku tamal nak zal mirkwi, ku tamal nak kànjəhaɗ akaɗa ga zlam ge gili ni ; ku tamal nak eviɗi, ku tamal nak eviɗi do nəŋgu ni, àgray araŋa do. Ay ere ye ti ahàr àɗəm kə̂sərum ni ti *Krist ciliŋ ; ku mam mam do ɗek ti ge Krist, aɗaba sifa gayaŋ àniviyu ana ndam gayaŋ ɗek.

12 Melefit àdaba kʉli a, awayay kʉli, kìgʉma ndam gayaŋ *njəlatana. Nahkay zla nahəma, ahàr àɗəm kânjəhaɗum nahkay hi : mis tə̂si cicihi ana kʉli, grumi sulum ana mis, kə̀zum ahàr gekʉli akaɗa lekʉlʉm gəɗákani ba, njəhaɗum kuɗufa, ɓəsʉm zlam. 13 Ɓesʉmvu zlam e kiɗiŋ gekʉli bu ; tamal maslaŋa nahaŋ àgudaria zlam ana maslaŋa nahaŋ a ti tâŋgalabavu, maslaŋa ya ti tàgudari zlam ni mə̂mbərfəŋa kà maslaŋa nahaŋ na, akaɗa ga Bay geli ya àmbərfəŋa zlam magudarani gekʉli na kè kʉli a ni. 14 Ay ere ye ti àtam zlam nday nani ɗek ti mawayavani. Wayumvu, aɗaba tamal kawayumvu ti lekʉlʉm ɗek kanjəhaɗum akaɗa mis bəlaŋ, araŋa àbi edekaba kʉli a bi. 15 Kìgʉma ndam ge Krist a ti kə̀bum kanjəhaɗumkabu àna sulumani. Nahkay ere ye ti kajalum ni ɗek ti, jalum ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani gani nani ya Krist àgri ana kʉli ni. Aɗaba Melefit àzalakabu kʉli ti, ti kîgʉm mis bəlaŋ. Nahkay grumi sʉsi ana Melefit. 16 Jalumki ahàr kəlavaɗ ka pakama ge Krist ya àɗəm ni akaba ya tə̀ɗəmki ni ɗek ; pakama gani nani mə̂vikivu njəɗa ana kʉli. Cahum zlam e kiɗiŋ gekʉli bu, zumiaba azay slimi ana mis e kiɗiŋ gekʉli ba ; grum zlam nday nani àna majalay ahàr sulumani ya Krist àvi ana kʉli ni. Grumi sʉsi ana Melefit àna njəɗa gekʉli ɗek àna midii limis gərgəri kay : dʉmi limis ge Devit, limis ga mazləbay naŋ akaba limis ya *Məsuf Njəlatani aɗəfiki ana kʉli ni. 17 Nahkay ere ye ti kəgrum ni akaba ere ye ti kəɗəmum ni ɗek ti grum akaɗa ga ndam ga Bay geli Yezu ya ahàr àɗəm tâgray ni. Grumi sʉsi ana Bəŋ geli Melefit àna njəɗa ga Yezu ya àvi ana kʉli ni.

Ndam ge Krist tânjəhaɗ a huɗ ahay gatay bu ni ti ahəmamam

18 Lekʉlʉm wál nahəma, ku way way do mə̂gəsiki ma ana zal gayaŋ, aɗaba àgəski wal ya afəki ahàr ka Bay geli ni ti agray nahkay kwa.

19 Lekʉlʉm zawal day, ku way way do mâwayay wal gayaŋ, àgri daliya ba.

20 Lekʉlʉm bəza day, ku way way do mə̂gəsiki ma ana ata bəŋani ata məŋani, mâgray ere ye ti tə̀hi mâgray ni ɗek. Aɗaba wur agray nahkay ti àɓəlafəŋ ka Bay geli.

21 Lekʉlʉm ata bəŋ ga bəza ni, ku way way do àzumi ɓəruv ana wur gayaŋ ba, do ni ti ahar amadəgafəŋa kà wur na.

22 Lekʉlʉm eviɗi ni, ku way way do mə̂gəsiki ma ana maslaŋa ya agur naŋ ahalay a duniya bu ni, mâgray ere ye ti tə̀hi mâgray ni ɗek. Àgray tʉwi gani nani kè eri ga maslaŋa ya agur naŋ ni ciliŋ ba, aɗaba eviɗi ya agray nahkay ni ti awayay ti mis tâzləbay naŋ ciliŋ ; ahàr àɗəm ku way way do gekʉli mâgray tʉwi ti àna huɗ bəlaŋ, aɗaba ahəŋgrioru ahàr a haɗ ana Bay geli. 23 Tʉwi ya kəgrum ni lu ti grum àna huɗ bəlaŋ akaɗa kəgrumi ana Bay geli, do ni ti akaɗa kəgrumi ana mis ciliŋ do. 24 Aɗaba kə̀səruma Bay geli aməvi zlam sulumani ya àŋgahi ana ndam gayaŋ ni ana kʉli. Bay ya ti kəgrumi tʉwi eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ni ti *Krist. 25 Maslaŋa ya ti agudar zlam ni ti, Melefit amatraɓ naŋ kala-kala akaɗa ga zlam gayaŋ ya àgudar ni. Aɗaba Melefit ti agrafəŋa seriya kè mis a ɗek, àmbrəŋ maslaŋa nahaŋ do.

4

1 Lekʉlʉm ya ti kə̀bum àna eviɗi ni, ku way way do mə̂gri jiri akaɗa ya təgri ana mis ndahaŋ ya ti nday eviɗi do ni. Səruma lekʉlʉm day Bay məgur kʉli àbu, naŋ àbiyu a huɗ melefit bu.

Sawari ndahaŋ ya Pol avi ana ndam ge Krist ni

2 Həŋgalum Melefit kəlavaɗ, kə̀mbrəŋum ba. Ka ya ti kahəŋgalum Melefit ni ti araŋa nahaŋ àgəjazlki ahàr ke kʉli ba, grumi sʉsi daya. 3 Həŋgalumi Melefit ana leli daya, ti mə̂vi divi ana leli ga məhiaba ma maŋgahani ya àki ke *Krist na ana mis a. Nu nə̀vu a daŋgay bu ahalay ti azuhva ma gani nani. 4 Həŋgalum Melefit ti nə̂ɗafaya ma nana lala, akaɗa gayaŋ ya awayay na.

5 Jalum ahàr lala ahəmamam kanjəhaɗum e kiɗiŋ ga ndam ya tə̀fəki ahàr ke Krist bu do ni. Tamal kislʉmki məgri zlam sulumani ana tay tata ti grum, kə̀mbrəŋum ba. 6 Ahàr àɗəm kəhumi ma ana mis ti àna ma sulumani ; ma gekʉli ni mə̂cər akaɗa ga zlam ya estena àfəŋ ni. Ahàr àɗəm kə̂sərum məhəŋgrifəŋani kà pakama ana ku way way do lala.

Pol endeveriŋ zlapay gayaŋ

7 Nu nə̀bu nanjəhaɗ ahəmamam ti wur ga məŋ geli Tisik kwa ti amaŋgəhaɗi ma gani ɗek ana kʉli. Naŋ ti nawayay naŋ dal-dal ; leli mə̀bu magrakabu tʉwi ga Bay geli ata naŋ. Naŋ àbu agray tʉwi lala, àmbrəŋ do. 8 Nəsləroru naŋ afa gekʉli ti nahkay, nawayay ti kə̂sərum manjəhaɗ geli, akaba nawayay ti mə̂vikivu njəɗa ana kʉli. 9 Nəsləroru naŋ ti nday ata wur ga məŋ geli Onezim. Onezim ti nawayay naŋ dal-dal, naŋ day agray tʉwi lala, àmbrəŋ do ; naŋ mis ga kəsa gekʉli. Nday gani ataŋgəhaɗi ere ye ti agravu ahalay ni ɗek ana kʉli.

10 Aristark àgria sa ana kʉli a ; naŋ àbu a daŋgay bu ahalay akaba nu. Mark wur ga wur ga məŋ ga bəŋ ga Barnabas day àgria sa ana kʉli a. Mark ti mə̀ɗəmkia ma, mə̀bəkia ma gani ka wakita, mə̀slərikaboya ana kʉli a. Tamal ènjʉa afa gekʉli a ti kə̂gəsumkabá naŋ a lala. 11 Yezu naŋ ya ti təzalay Zʉstʉs ni day àgria sa ana kʉli a. Nday gani mahkərani ya tə̀gri sa ana kʉli ni ti nday ndam *Zʉde ya magrakabu tʉwi ga *Məgur ge Melefit akaba tay ni, do ni ti ndam Zʉde ndahaŋ tə̀kibu ke leli bi. Nday gani tə̀vua njəɗa dal-dal.

12 Epafras mis ga kəsa gekʉli day àgria sa ana kʉli a. Naŋ àbu agri tʉwi ana Yezu *Krist, naŋ àbu akaɗvu àna mahəŋgali Melefit ana kʉli kəlavaɗ. Awayay ti kə̂zum njəɗa gekʉli ɗek, araŋa àhəcikivu ana kʉli ba, kə̂sərum ere ye ti Melefit awayay ni ɗek lala mək kə̂grum. 13 Nagrakia sedi a : naŋ àbu agray tʉwi kay azuhva kʉli, azuhva ndam Lewʉdisi, azuhva ndam Hiyeropolis daya. * 14 Lʉk zal doktar ni àgria sa ana kʉli a daya ; naŋ ti mawayay naŋ dal-dal. Demas day àgria sa ana kʉli a.

15 Grumi sa geli ana bəza ga məŋ geli ya ti e Lewʉdisi ni, grumi sa ana Nimfa akaba ana ndam ga Yezu ya ti *təcakalavu afa gani ni daya. 16 Ka ya ti etijeŋgia wakita hini ana kʉli a ni ti slərumikaboru ana ndam ga Yezu ya təcakalavu e Lewʉdisi ni ti tôru tîjeŋgi ana tay bilegeni. Lekʉlʉm day kêjeŋgʉm wakita ya ti tə̀slərikaboru ana ndam Lewʉdisi ni. 17 Humi ana Ersip : « Bi slimi ana tʉwi ya tə̀vuk ga məgriani ana Bay geli ni, graba tʉwi na ɗek lala. »

18 Nu Pol nəgri sa ana kʉli ; sa hini ti nu nuani nəbəki àna ahar goro. Sərumki nu nə̀bu a daŋgay bu. Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ti.

* 4:13 Kolos, Lewʉdisi akaba Hiyeropolis ti kəsa mahkər cifa cifa.

1 Tesalonik

1

2

3

4

5

Wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Tesalonik enjenjeni ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Tesalonik enjenjeni ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : nani Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1 ; 2.18). Ka ya ti àbəki wakita ni ti naŋ a Koreŋ ; àsləroru Timote a Tesalonik ; Timote àra àsləkabiya ti àhi ma ana Pol àki ka ndam Tesalonik, mək Pol àbikioru wakita ni ana tay (3.1-6 ; Tʉwi 18.5).

Bay ya ti àhi ma ga Yezu ana ndam Tesalonik enjenjeni ni ti Pol (Tʉwi 17.1-10). Pol àpəs afa ga ndam Tesalonik kay ndo, aɗaba ndam Zʉde tawayay təgəs naŋ (Tʉwi 17.5, 10) ; ere ye ti àgravu ni ahəli ahàr, awayay epi tay ga məvi njəɗa ana tay, ay àŋgət ahar gani ndo. Nahkay ti àbikioru wakita hini ana tay ga məvi njəɗa ana tay akaba ga macahi zlam ana tay.

Ka palahar ye enjenjeni ga pakama gayaŋ ni (1-3) Pol avi njəɗa ana ndam Tesalonik ya təfəki ahàr ka Yezu ni. Àhi ana tay Melefit àdaba tay eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena : àɗafaki Melefit àdaba tay a ti njəɗa ga Məsuf Njəlatani ya àgray tʉwi e kiɗiŋ gatay bu ni (1.4, 6). Ku tamal mis ndahaŋ təgri daliya ana tay nəŋgu ni, Məsuf Njəlatani àbu agray tʉwi e kiɗiŋ gatay bu dal-dal (1.6). Pol àhi ana tay ahəmamam naŋ naŋani àgray tʉwi a Tesalonik ni : àgəski gəɗakani ga ndam ga Yezu weley weley do ɗek mâgray tʉwi akaɗa ga Pol ya àgray ni (2.1-12). Àhi ana tay awayay tay dal-dal, awayay mici ma gatay ni (2.17–3.10).

Pol àhi ana ndam Tesalonik tânjəhaɗ akaɗa ge Melefit ya awayay ni : leli day ahàr àɗəm mânjəhaɗ nahkay (4.1-12 ; 5.12-22). Àcahi zlam nahaŋ ana tay, àhi ana tay ku tamal mis ndahaŋ tə̀məta nəŋgu ni, ataŋgaba e kisim ba ka fat ya ti Yezu amaŋga ni ; ku tamal mə̀sər vaɗ gani do nəŋgu ni ataŋgaba eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena (4.13–5.11). Nahkay ku tamal ndam ga Yezu təmət nəŋgu ni àhəli ahàr ana leli ba. A wakita hini bu ɗek Pol àhi ma ga vaɗ ga Yezu ya amaŋga ni ana ndam Tesalonik ni sak kay (1.10 ; 2.19 ; 3.13 ; 4.16 ; 5.23). Pol àɗəm Melefit amajəgay ndam gayaŋ ni, araŋa emijiŋkia tay ke divi a do, duk abivoru ana vaɗ ga Yezu ya amaŋga ni. A vaɗ gani nani ti leli ɗek aməmərvu dal-dal, aməgri sʉsi ana Melefit ana zlam gayaŋ ya àgri ana leli ni ɗek.

1

Sa ga Pol

1 Məbəki wakita hini ti nu Pol leli akaba Silas ata Timote. Məbikioru ti ana kʉli ndam ga Yezu ya *kacakalumvu a Tesalonik ni. Lekʉlʉm ti kə̀bum akaɗa mis bəlaŋ akaba Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu *Krist. Nday gani tə̂gri sulum gatay ana kʉli, tâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

Manjəhaɗ ga ndam Tesalonik ya təfəki ahàr ka Yezu ni

2 Leli mə̀bu məgri sʉsi ana Melefit azuhva kʉli ɗek kəlavaɗ ; ka ya ti mahəŋgalay naŋ ni ti mə̀bu macali slimi ana kʉli. Mə̀mbrəŋ 3 majalaki ahàr ke kʉli kè meleher ga Bəŋ geli Melefit do. Mə̀bu majalaki ahàr ti ka zlam gekʉli ya kəgrum ni : kə̀bum kəfumki ahàr ka Bay geli Yezu *Krist, nahkay kəgrumi tʉwi ; kə̀bum kawayum naŋ, nahkay kacakum daliya azuhva naŋ ; kə̀səruma aməgri zlam sulumani ana kʉli daya, nahkay kə̀bum keɓesʉm. 4 Bəza ga mmawa, leli mə̀səra Melefit awayay kʉli, àdaba kʉli a, 5 aɗaba ka ya ti mòru afa gekʉli, mə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani ana kʉli ni ti, mə̀ɗəm ti àna ma ciliŋ do : màgray tʉwi ti àna njəɗa ge Melefit ya *Məsuf Njəlatani àvi ana leli ni daya ; àna njəɗa gani nani ti mə̀səra ma geli ya mə̀hi ana kʉli ni ti ma ge jiri eɗeɗiŋ. Kə̀səruma ahəmamam leli mànjəhaɗ e kiɗiŋ gekʉli bu, màgray tʉwi azuhva kʉli ni. 6 Lekʉlʉm day kàmbatumkaba manjəhaɗ gekʉli a, ègia kəgrum zlam akaɗa geli ni, kəgrum zlam akaɗa ga Bay geli ni daya. Ka ya ti kə̀gəsumkabu ma ge Melefit ni ti lekʉlʉm kə̀bum kacakum daliya dal-dal ; ku tamal nahkay nəŋgu ni kə̀gəsumkabá àna məmərana. Àvi məmərani gani nani ana kʉli ti Məsuf Njəlatani. 7 Ndam məfəki ahàr ka Yezu ka haɗ Mesedʉweŋ akaba ka haɗ Eseyi ni ɗek tàra tìcia ere gekʉli ya kə̀grum nahkay na ti nday day tawayay tagray akaɗa nani. 8 Azuhva tʉwi gekʉli ya kə̀grum ni ti ndam Mesedʉweŋ akaba ndam Eseyi tìcia ma ga Bay geli a. Ay tìci ti nday ciliŋ do : ku eley eley do ɗek mis tìcia gekʉli ya kəfumki ahàr ke Melefit na. Nahkay ti ku mə̀ɗəmki ma ndo nəŋgu ni tìcia ma gana àndava. 9 Mis tə̀bu təzlapaki ke leli, tə̀ɗəm lekʉlʉm kə̀gəsumkabá leli a lala. Tə̀ɗəm kə̀mbrəŋuma pəra, kàmbatumkaba majalay ahàr gekʉli a, kìgʉma ndam məgri tʉwi ana Melefit a daya. Kə̀səruma Melefit ti naŋ àbu àna sifa, naŋ Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni. 10 Nahkay kə̀bum kəjəgum sarta ga Wur gayaŋ ya amasləkabiya e melefit ba ni. Wur gayaŋ nani ti Yezu ; àməta mək àŋgaba e kisim ba, amahəŋgay leli. Nahkay ka fat ya ti Melefit aməzumki ɓəruv ke mis ni ti Melefit aməzumki ke leli do.

2

Tʉwi ga Pol ya àgray a Tesalonik ni

1 Bəza ga mmawa, lekʉlʉm lekʉlʉmeni kə̀səruma, ka ya ti mòru afa gekʉli ni ti, mòru ti ga magray zlam masakani do. 2 Kə̀səruma daya, wuɗaka mòru afa gekʉli ni ti tə̀gribiya daliya ana leli a, tìndivbiya leli e Filip a. Afa gekʉli day mis kay tàwayay məgəskabu leli ndo. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, Melefit geli àvia njəɗa ana leli ga məhi *Ma Mʉweni Sulumani gayaŋ ana kʉli a. 3 Ka ya ti məhi ma gani nani ana mis ni ti màsəkaɗ malfaɗa do, mə̀ɗəbi zlam ana huɗ geli àna naŋ do, màgosay mis do. 4 Melefit àsəra leli a, nahkay àdaba leli ga məhi Ma Mʉweni Sulumani ana mis a. Ka ya ti məhi ma gani ana mis ni ti màwayay ti mis tâzləbay leli do ; mawayay ti Melefit mâzləbay leli sawaŋ. Aɗaba Melefit ti àsəra majalay ahàr ge mis a. 5 Kə̀səruma ɗay-ɗay leli mə̀hi ma ana kʉli ga magosay kʉli ndo, ɗay-ɗay màɗəbafəŋa zlam kè kʉli a ndo daya. Melefit esliki magray sedi gani. 6 Ŋgay mis tâzləbay leli kwa ti mə̀ɗəm ndo ; ku lekʉlʉm, ku mis ndahaŋ nəŋgu ni mə̀ɗəm ndo. 7 Ku tamal nahkay nəŋgu ni leli ndam *asak ge *Krist ti akal misliki məfəki ŋgasa ke kʉli tata, ay ti màgray nahkay ndo. Leli mànjəhaɗ e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti kuɗufa akaɗa ga məŋ ga bəza ya ti abi slimi ana bəza gayaŋ ni. 8 Leli mawayay kʉli dal-dal ; nahkay ka ya ti leli afa gekʉli ni ti màwayay məhi Ma Mʉweni Sulumani ge Melefit ana kʉli ciliŋ ndo : ku tamal tâbazl leli azuhva kʉli nəŋgu ni akal məgəskabu daya. Leli màwayay kʉli ti nahkay. 9 Bəza ga mmawa, sərumki ka ya ti mə̀hi Ma Mʉweni Sulumani ge Melefit ana kʉli ni ti màgra tʉwi nahaŋ a, məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek màgra tʉwi gana, àmətaɓkaba leli a dal-dal. Màgray nahkay ti aɗaba mawayay ti kàcakum daliya ga məvi zlam ana leli ba.

10 Ka ya ti leli mə̀bu e kiɗiŋ gekʉli ndam məfəki ahàr ka Yezu ni bu ni ti mànjəhaɗa njəlata, màgra zlam ge jiri a, maslaŋa àcalki leli ka zlam magudarani ndo. Kislʉmki magrakia sedi gana ke leli a tata ; Melefit day agrakia ke leli a tata. 11 Kə̀səruma, mànjəhaɗ akaba ku way way do gekʉli ti akaɗa ga bəŋ ga bəza ya anjəhaɗ akaba bəza gayaŋ, afi ahàr ana tay ni. 12 Sak kay mə̀ɗəfikia divi ana kʉli a, mə̀via njəɗa ana kʉli a, mə̀hi ana kʉli ahàr àɗəm kə̂grum ere ye ti Melefit awayay ni kwa. Aɗaba Melefit azalay kʉli, awayay ti kə̂hərumiyu a Məgur gayaŋ vu, a məlaŋ maslaɗani gayaŋ vu.

13 Mə̀mbrəŋ məgri sʉsi ana Melefit do, aɗaba ka ya ti mə̀hi ma ge Melefit ana kʉli ni ti kə̀gəsumkabá. Kə̀gəsumkabu ti akaɗa pakama ge mis hihirikeni do ; kə̀gəsumkabu ti akaɗa pakama ge Melefit. Nani pakama ge Melefit eɗeɗiŋ, naŋ àbu avi njəɗa ana kʉli, lekʉlʉm ya ti kəfumki ahàr ka Yezu ni. 14 Bəza ga mmawa, ere ye ti àgrakivu ka ndam ge Melefit ya təfəki ahàr ka Yezu Krist, təcakalavu ka haɗ *Zʉde ni ti àgrakiva ke kʉli a daya. Ndam ga haɗ gekʉli tə̀gria daliya ana kʉli a akaɗa ga ndam *Zʉde ya tə̀gri ana ndam gatay ya tə̀fəki ahàr ka Yezu na. 15 Tàkaɗ Bay geli Yezu, tàbazl ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya ahaslani ni akaba tə̀gri daliya ana leli ni ti ndam Zʉde. Gatay ya tàgray nahkay ni ti àɓəlafəŋ kè Melefit do ; tìgia ndam ezir ge mis a ɗek daya. 16 Leli mə̀bu məhi ma ana ndam ya ti nday ndam Zʉde do ni, ti Melefit mâhəŋgay tay, ay ndam Zʉde ni tawayay təcafəŋa leli a. Nahkay ti tagudarkivu zlam àkivu ka zlam magudarani gatay ya tàgudar a sarta bu ɗek ni. Ay nihi ti Melefit àzumkia ɓəruv ka tay a.

Pol awayay akoru amənjiyu ndam Tesalonik

17 Bəza ga mmawa, leli ti àpəsa ɓal mìpivu akaba kʉli ndo. Ay ku tamal mìpi kʉli ndo nəŋgu ni, leli mə̀bu majalaki ahàr ke kʉli. Nahkay ti leli mə̀bu makaɗvu dal-dal ga moru məmənjiyu kʉli. 18 Màwaya maŋgona afa gekʉli a. Nu Pol nàtəkara sak cʉ ga moroni afa gekʉli a, ay *Seteni àcafəŋa nu a. 19 Azuhva kʉli ti leli mə̀səra Melefit amagray zlam sulumani ya àɗəm amagray ni. Nahkay leli mə̀bu məmərvu azuhva kʉli. Ŋgay mə̀bu məmərvu azuhva kʉli daya ti kə̀sərum ndo waw ? Mə̀səra ka ya ti Bay geli Yezu amaŋga ni ti amazləbay leli azuhva tʉwi geli ya màgray e kiɗiŋ gekʉli bu ni ; nahkay məmərvu akaɗa ga maslaŋa ya ti àtama mis ndahaŋ àna hwa, mək təvi zlam sulumani ka duwa gani ni. 20 Nahkay məmərvu ti azuhva kʉli ; mazləbay Bay geli Yezu ti azuhva kʉli daya.

3

1 Nahkay zla nahəma, leli mìsliki meɓeseni va do ; mə̀ɗəm ahàr àɗəm leli ndahaŋ ni manjəhaɗ a Ateŋ hayaŋ, 2 məsləroru Timote afa gekʉli. Naŋ ti wur ga məŋ geli, məgri tʉwi ana Melefit ka ahar bəlaŋ, məhioru *Ma Mʉweni Sulumani ge *Krist ana mis. Mə̀sləroru naŋ afa gekʉli ti ga məvi njəɗa ana kʉli, ti kə̀mbrəŋum məfəki ahàr gekʉli ka Yezu ba. 3 Màgray nahkay ti, màwayay ti a huɗ ga daliya ya kacakum ni bu ni ti maslaŋa èjikia ke divi a ba. Daliya gani nani ti kə̀səruma lala : ahàr àɗəm mâcakum kwa. 4 Ka ya ti leli mə̀bu e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti mə̀hiva ana kʉli a, mə̀ɗəm ahàr àɗəm mâcakum daliya ni kwa. Kə̀səruma, ere ye ti mə̀ɗəm ni àgrava eɗeɗiŋ a. 5 Ègia nahkay ti nìsliki meɓeseni va do, nə̀sləroru Timote afa gekʉli ga məsər ahəmamam kəfumki ahàr ka Yezu ni, aɗaba nə̀ɗəm bi *Seteni amagosay kʉli. Màwayay ti tʉwi geli ya màgray e kiɗiŋ gekʉli bu ni ègi zlam masakani ba.

6 Ay nihi ti Timote àsləkabiya afa gekʉli a, ènjia afa geli a. Ma gayaŋ ya àhi ana leli ni ti àməri ɓəruv ana leli dal-dal : àɗəm lekʉlʉm kə̀bum kəfumki ahàr ka Yezu lala, kə̀bum kawayumvu daya. Ka ya ti kajalumki ahàr ke leli ni ti kəmərumvu àna naŋ. Nahkay kawayum mipi leli akaɗa geli ya mawayay mipi kʉli ni. 7 Bəza ga mmawa, leli mə̀bu macakay daliya dal-dal, ay ma ga Timote ya àhi ana leli àki ka məfəki ahàr gekʉli ka Yezu ni àvia njəɗa ana leli a. 8 Nahkay ma gayaŋ ya àɗəm lekʉlʉm kə̀mbrəŋum məfəki ahàr gekʉli ka Bay geli Yezu ndo ni ti, kala akaɗa àvia sifa mʉwena ana leli a. 9 Leli mə̀bu məmərvu dal-dal kè meleher ge Melefit geli azuhva kʉli ; nahkay ku məgri sʉsi ana Melefit ahəmamam ahəmamam azuhva kʉli nəŋgu ni, sʉsi gani àhəca. 10 Məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek mahəŋgalay Melefit, mə̀mbrəŋ do ; mawayay mipi kʉli àna eri geli, mawayay məvi njəɗa ana kʉli ti məfəki ahàr gekʉli ka Yezu ni mâsagakivu, môru kama kama.

11 Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu àna ahàr gatay gatayani tə̂vi divi ana leli ga moroni afa gekʉli ti. 12 Lekʉlʉm kə̀bum kawayumvu, kə̀bum kawayum mis ndahaŋ ɗek daya : Bay geli mə̂vikivu njəɗa ana kʉli ti mawayavani gekʉli mâsagakivu, môru kama kama, akaɗa geli ya ti mawayay kʉli ni. 13 Mə̂vikivu majalay ahàr sulumani ana kʉli, ti lekʉlʉm akələbum ndam *njəlatani kè meleher ga Bəŋ geli Melefit. Nahkay ka fat ya ti Bay geli Yezu amaŋga akaba ndam gayaŋ njəlatani na ɗek ni ti atəŋgətfəŋa zlam magudarani kè kʉli a do. [Aya nahkay !]

4

Manjəhaɗ ga ndam njəlatani ge Melefit

1 Bəza ga mmawa, ahəmamam ndam ge Melefit tanjəhaɗ ti tâɓəlafəŋ ni ti mə̀hiaba ana kʉli àndava ; lekʉlʉm kə̀bum kanjəhaɗum nahkay. Ay nihi ti ere ye ti àgəjəni ga məhiani ana kʉli ni ti nihi : mahəŋgalay kʉli, məhi ana kʉli àna slimi ga Bay geli Yezu : kə̀mbrəŋum ba, grumkivoru kama kama. 2 Ma ga Bay geli Yezu ya mə̀hi ana kʉli ahəmamam kanjəhaɗum ni ti kə̀səruma àndava. 3 Ere ye ti Melefit awayay ni ti nihi : njəhaɗum akaɗa ga ndam gayaŋ *njəlatani ya tanjəhaɗ ni ; kə̀grum mesʉwehvu ba. 4 Ti ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu mə̂sər ahəmamam tanjəhaɗ ata wal gayaŋ ni : tânjəhaɗ njəlata, ti mis ndahaŋ tâzləbay tay. 5 Kìgʉm eviɗi ga maɗəbay wál akaɗa ga ndam ya ti tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni ba. 6 Àki ka ma hini ti maslaŋa àgudari zlam ana wur ga məŋani ba, àgosay naŋ ba daya. Mə̀hia ana kʉli a àndava, məhikivu ana kʉli keti : Bay geli amatraɓ ndam ya ti tagray zlam nday nani ni. 7 Aɗaba Melefit àzalay leli ti ga magray mesʉwehvu do ; àzalay leli ti ga manjəhaɗani njəlata sawaŋ. 8 Nahkay ti tamal maslaŋa àgəskabu pakama hini do ni ti, àgəskabu do ni ti pakama ge mis do ; àgəskabu do ni ti pakama ge Melefit naŋ ya ti avi Məsuf gayaŋ njəlatani ana kʉli ni sawaŋ.

9 Àki ka mawayavani e kiɗiŋ gekʉli ya kəfumki ahàr ka Yezu ni bu ni ti mə̀biki ma gani ka wakita ana kʉli va do, aɗaba Melefit àcahia zlam gana ana kʉli a àndava, nahkay kə̀bum kawayumvu lala, 10 kə̀bum kawayum ndam geli ya ka haɗ Mesedʉweŋ ni ɗek daya. Ay nihi ti bəza ga mmawa, məhi ana kʉli ahàr àɗəm mawayavani gekʉli ni môru kama kama. 11 Məhi ana kʉli keti : zum njəɗa gekʉli ga manjəhaɗkabani àna sulumani ; ti ku way way do mə̂bi slimi ana tʉwi gayaŋ ciliŋ, ti mə̂ŋgəti zlam ana huɗ gayaŋ àna tʉwi ga ahar gayaŋ gayaŋani. Ma gani nani ti mə̀hia ana kʉli a ahaslana àndava. 12 Tamal kəgrum nahkay ti manjəhaɗ gekʉli amaɓəlafəŋ kà ndam ya ti tə̀fəki ahàr ka Yezu ndo ni. Ekihindʉmfiŋa zlam kè mis ndahaŋ a do daya.

Maŋgabana e kisim ba akaba maŋga ga Yezu a

13 Bəza ga mmawa, àki ka bəza ga məŋ geli ya tə̀mət ni ti, mawayay ti kəsərum ma gani lala, ti àhəli ahàr ana kʉli akaɗa ya ti ahəli ahàr ana mis ndahaŋ ya ti tə̀sər ma gani do ni ba. 14 Mə̀səra Yezu àməta mək àŋgaba e kisim ba. Nahkay ti mə̀səra ndam ya tə̀fəki ahàr ka Yezu, tə̀mət ni ti Melefit aməmbrəŋ tay do. Amahəŋgaraba tay e kisim ba, atanjəhaɗ akaba Yezu.

15 Pakama geli ya məhi ana kʉli ni ti pakama geli geleni do, ga Bay geli. Pakama gani nahkay hi : ka fat ya ti Bay geli amaŋga nahəma, leli ya mə̀bu àna sifa, mə̀mət ndo ni, amoru afa gayaŋ enji ga ndam ya tə̀məta àndava ni do simiteni. 16 Aɗaba ka fat gani nani ti Melefit aməɗəm sarta ènjia, mək gəɗakani ga *məslər ge Melefit amazlah, mezlelim ge Melefit amahənday ; eslini Bay geli amasləkabiya e melefit ba. Ka sarta gani nani ndam ge *Krist ya tə̀mət ni ti ataŋgaba, 17 kələŋ gani leli ya mə̀bu àna sifa ni, Melefit aməhəloru leli akaba tay a maklaɓasl vu ; leli ɗek aməbakabu ahàr akaba Bay geli agavəla, leli ɗek amanjəhaɗ akaba Bay geli ga kaŋgay-kaŋgayani. 18 Nahkay ti zum njəɗa àna ma hini ya nə̀hi ana kʉli ni, lekʉlʉm day humi ana ndam gekʉli ndahaŋ ti tâzay njəɗa bilegeni.

5

1 Bəza ga mmawa, àki ka sarta ya ti zlam nday nani atagravu ni ti mə̀biki ma gani ana kʉli va do, aɗaba 2 kə̀səruma pakama gana àndava : vaɗ ya ti Bay geli amaŋga ni ti mis tə̀sər do. Amaŋga ti akaɗa ga zal akal ya ara ga məlavaɗ a ni. 3 Nahkay ka ya ti mis atəɗəm : « Leli mə̀bu a barbaray bu, araŋa àbi agrakivu ke leli bi » ni ti Melefit emiziŋaba tay a hʉya. Zlam gani nani amədəkiaya ka tay a ti akaɗa ga wal a huɗ, wur ajibiyu aslər ni. Ka fat gani nani ti nday gani atətamfəŋa kà daliya na do. 4 Ay lekʉlʉm nahəma bəza ga mmawa, manjəhaɗ gekʉli ti akaɗa ga ndam ya tanjəhaɗ a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu ni do. Nahkay vaɗ gani nani amədi ahàr ana kʉli akaɗa ga zal akal ni do, 5 aɗaba lekʉlʉm ɗek kə̀bum kəgrum tʉwi a məlaŋ maslaɗani bu, ga məlafat. Leli ti ndam ya tagray tʉwi a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu ga məlavaɗ ni do. 6 Nahkay mìnjʉm ɗʉwir akaɗa ga nday ndahaŋ ni ba ; manjəhaɗum eri, məbumi slimi ana ahàr geli ti màgudarum zlam ba. 7 Aɗaba nday ya ti tinji ɗʉwir ni ti tinji ti ga məlavaɗ ; nday ya ti tisi zum akaɗ tay ni ti tisi, akaɗ tay ti ga məlavaɗ. 8 Ay leli ti magray tʉwi ga məlafat ; nahkay məbumi slimi ana ahàr geli ti màgudarum zlam ba. Leli məfəki ahàr ka Yezu, mawayavu daya : zlam nday nani ti tìgia akaɗa ge endʉwi ga ambəl ga ndam slewja ya ti tabakabu, taŋgah gugum gatay àna naŋ na. Mə̀səra Melefit amahəŋgay leli : geli ya mə̀səra amahəŋgay leli ni ti ègia akaɗa gadagar ga ndam slewja ya təbəvu a ahàr vu, tahəŋgay ahàr gatay àna naŋ na. 9 Aɗaba Melefit àzalay leli ti ga məzumki ɓəruv ke leli do ; àzalay leli ti ga mahəŋgay leli azuhva tʉwi ga Bay geli Yezu *Krist ya àgri ana leli ni. 10 Krist ti àmət azuhva leli. Nahkay ku leli mə̀bu àna sifa, ku mə̀məta nəŋgu ni, awayay məvi sifa gayaŋ ana leli ti mânjəhaɗ ka ahar bəlaŋ akaba naŋ. 11 Nahkay zla nahəma, ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu mə̂vi njəɗa ana maslaŋa nahaŋ, ti məfəki ahàr gekʉli ka Yezu ni môru kama kama. Lekʉlʉm kə̀bum kəgrum àndava, ay ti kə̀mbrəŋum ba.

Ma ga Pol gərgərani akaba sa gayaŋ

12 Bəza ga mmawa, mawayay ti kə̂gəsumiki ma ana ndam ya ti tagray tʉwi ga Bay geli e kiɗiŋ gekʉli bu ni. Nday ti Bay geli àdiyu tay ga mədi kama ana kʉli akaba ga məziaba azay slimi ana kʉli a. 13 Həŋgrumioru ahàr a haɗ ana tay, wayum tay dal-dal azuhva tʉwi gatay ya tagray ni. Njəhaɗum àna sulumani e kiɗiŋ gekʉli bu.

14 Bəza ga mmawa, ere ye ti məhi ana kʉli ni ti nihi : Tamal mis agray masəfa ti humiki ; tamal mis agray aŋgwaz ti vumi njəɗa ti àgray aŋgwaz ba ; tamal mis èsliki məfəki ahàr ka Yezu va do ni ti jənumki naŋ ; ku way way do ɗek, ɓesʉmi. 15 Bumvu slimi : tamal maslaŋa àgudaria zlam ana maslaŋa nahaŋ a ti, maslaŋa gani àhəŋgrivu ba. Ahàr àɗəm ku way way do mâwayay məgri sulum ana maslaŋa nahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu akaba ana mis ga dala ɗek kwa.

16 Mərumvu kəlavaɗ ; 17 kə̀mbrəŋum mahəŋgalay Melefit ba ; 18 ku mam agravu mam nəŋgu ni grumi sʉsi ana Melefit. Zlam gani nani ɗek ti Melefit awayay kə̂grum, aɗaba lekʉlʉm kə̀bum akaba Yezu *Krist akaɗa mis bəlaŋ.

19 Kə̀cumfəŋa *Məsuf Njəlatani ga magray tʉwi e kiɗiŋ gekʉli ba ba. 20 Tamal maslaŋa àhəŋgaraya pakama ge Melefit e kiɗiŋ gekʉli ba nahəma, kə̀zum pakama gani akaɗa ma masakani ba. 21 Ku maslaŋa gani aɗəm mam mam do nəŋgu ni mənjumkia lala day. Tamal ere gani àɓəlay ti gəsumkabá. 22 Jəgum ahàr gekʉli ti kàgudarum zlam ba ; ku mam mam day kàgudarum ba.

23 Melefit naŋ ya ti agray ti araŋa àhəli ahàr ana leli do ni, àna ahàr gayaŋ gayaŋani mâgray ti lekʉlʉm kîgʉm ndam gayaŋ njəlatani, araŋa àhəcikivu ana kʉli ba ti. Mâjəgay kʉli lala ; mâjəgay vu gekʉli, sifa gekʉli akaba majalay ahàr gekʉli ɗek ti. Nahkay ka fat ya ti Bay geli Yezu Krist amara ni ti atəŋgətfəŋa zlam magudarani kè kʉli ga macalki kʉli a do. 24 Bay ya ti azalay kʉli ni ti Bay Melefit gani, agray ere ye ti àɗəm amagray ni ɗek. Nahkay amagray zlam gani nani daya.

25 Bəza ga mmawa, həŋgalumi Melefit ana leli.

26 Grumi sa geli ana bəza ga məŋ geli ni ɗek akaɗa ga ndam njəlatani ge Melefit ya tagravu sa ni.

27 Nəhi ana kʉli àna slimi ga Bay geli : kam-kam jeŋgʉmi wakita hini ana bəza ga məŋ gekʉli ɗek.

28 Bay geli Yezu Krist mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ti.

2 Tesalonik

1

2

3

Wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Tesalonik ye cʉ ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana ndam Tesalonik ye cʉ ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : nani Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1 ; 3.17). Ka ya ti àbəki wakita ni ti bi naŋ a Koreŋ akaɗa gayaŋ ya àbikioru wakita ana ndam Tesalonik enjenjeni ni ; ahar gəɗakani ma ga wakita nday cʉeni ni ti ma bəlaŋ.

A wakita hini bu Pol àvi njəɗa ana ndam ga Yezu ya a Tesalonik ni keti : àhi ana tay ku tamal mis ndahaŋ təgri daliya ana tay nəŋgu ni tə̂mərvu, aɗaba daliya gani nani aɗafaki Melefit àgəskabá tay a (1.5). Àɗəm keti : Yezu amasləkabiya e melefit ba, amagrafəŋa seriya kè mis a ɗek, aməhəl ndam gayaŋ (1.5-10). Ay a Tesalonik ti mis ndahaŋ tə̀ɗəm Yezu àŋga àndava : Pol àɗəm ma gani nani ti ma ga malfaɗa ; si mis cuɗayani amaŋgazlava day kwa (2.1-11). Nahkay zla nahəma ndam Tesalonik ni tə̀mbrəŋ məfəki ahàr gatay ka Yezu ba (2.13-15).

A wakita gayaŋ ya àbikioru ana tay enjenjeni ni bu ni ti Pol àɗəm ku way way do mə̂ŋgəti zlam ana huɗ gayaŋ àna tʉwi ga ahar gayaŋ gayaŋani (1 Tesalonik 4.11). Ahalay day àhi ana tay tâhəɗakfəŋa kà ndam ya tagray masəfa na, aɗaba ndam nday nani tiwisiri ahàr ana mis (3.6-15).

1

Sa ga Pol

1 Məbəki wakita hini ti nu Pol leli akaba Silas ata Timote. Məbikioru ti ana kʉli ndam ga Yezu ya *kacakalumvu a Tesalonik ni. Lekʉlʉm ti kə̀bum akaɗa mis bəlaŋ akaba Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu *Krist. 2 Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu Krist tə̂gri sulum gatay ana kʉli, tâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

Melefit amagrafəŋa seriya kè mis a

3 Bəza ga mmawa, ahàr àɗəm mə̂gri sʉsi ana Melefit kəlavaɗ azuhva kʉli. Geli ya məgri sʉsi ni ti àɓəlay, aɗaba məfəki ahàr gekʉli ka Yezu àbu asagakivu. Mawayavani e kiɗiŋ gekʉli bu day àbu asagakivu dal-dal ; ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu awayay bəza ga məŋani dal-dal. 4 Ka ya ti leli mə̀bu e kiɗiŋ ga ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni ti leli mə̀bu mazləbavu ana kʉli, aɗaba mis təgri daliya ana kʉli gərgəri kay day keɓesʉm, kə̀mbrəŋum məfəki ahàr gekʉli ka Yezu do daya.

5 Lekʉlʉm kə̀bum kacakum daliya nahkay ti, aɗafaki Melefit amagrafəŋa seriya kè mis a ti àna jiri. Kacakum daliya gani nani ti aɗaba agur kʉli ti Melefit, nahkay daliya gekʉli ya keɓesʉm ni aɗafaki lekʉlʉm a Məgur gayaŋ bu eɗeɗiŋ. 6 Iy, Melefit amagray seriya ti ge jiri : aməgri daliya ana ndam ya təgri daliya ana kʉli ni. 7 Lekʉlʉm ya kacakum daliya ni Melefit amagray ti akəpəsumaba àna sulumana ; leli day aməpəsaba akaba kʉli a ka ahar bəlaŋ. Zlam gani nani amagravu ti ka sarta ya ti Bay geli Yezu amaŋgazlavu a huɗ melefit bu ni. Amaŋgazlava ti amaŋga akaba ndam məslər gayaŋ njəɗa-njəɗana. 8 Ka ya ti amara ni ti amara àna aku mibefteni ga məgri daliya ana ndam ya tə̀sər Melefit do ni akaba ana ndam ya tə̀gəskabu *Ma Mʉweni Sulumani àki ka Bay geli Yezu do ni. 9 Nday gani atəcakay daliya, Melefit amatraɓ tay ga kaŋgay-kaŋgayani. Amagray ti tânjəhaɗ driŋ driŋ akaba Bay geli. Bay geli ni ti njəɗa-njəɗani, anjəhaɗ a məlaŋ maslaɗani gayaŋ bu, ay ndam nday nani etipi naŋ do simiteni. 10 Zlam gani amagravu ti ka sarta ya ti amaŋga ni. Zlam gani amagravu ti, ti ndam gayaŋ tâzləbay naŋ ; ndam ya təfəki ahàr ni ɗek atəmərvu àna naŋ. Ka fat gani nani lekʉlʉm day akəlumkibu ka tay, aɗaba kə̀gəsumkabá pakama ya ti mə̀hi ana kʉli na.

11 Nahkay mə̀bu mahəŋgali Melefit ana kʉli kəlavaɗ, mawayay ti mâgray ti kîgʉm njəlata, ti kə̂ŋgətum sifa ya ti àzalakibiyu kʉli ni. Mawayay ti mə̂jənaki kʉli àna njəɗa gayaŋ ge mendeveriŋ zlam sulumani ya ti kawayum kəgrum ni ɗek akaba tʉwi ya kəgrum aɗaba kə̀fumkia ahàr a ni. 12 Tamal zlam nday nani àgrava ti mis atazləbay Bay geli Yezu azuhva kʉli, atazləbay kʉli azuhva naŋ daya. Zlam nday nani ti Melefit geli nday ata Bay geli Yezu Krist atagray àna sulum gatay.

2

Wuɗaka Yezu amara ti mis cuɗayani amara day

1 Bəza ga mmawa, məhi ma ana kʉli àki ka vaɗ ga Bay geli Yezu *Krist ya amaŋga, leli day amacakalavu ka ahar bəlaŋ akaba naŋ ni. Mahəŋgalay kʉli, 2 məhi ana kʉli nahəma, tamal tə̀hi ana kʉli vaɗ ga Bay geli ènjia ti kə̀grum aŋgwaz ba ; ahàr àhəli ana kʉli weceweci ba ; ɗəgəzluma ahàr a lala day. Ku tamal maslaŋa àɗəm ahəŋgriaba ma *maŋgahani ge Melefit ana kʉli a, ku maslaŋa àɗəm ahəŋgri ma ge Melefit ana kʉli ahkay do ni àhi ana kʉli leli mə̀bəki ma gani ka wakita nəŋgu ni, kə̀gəsumkabu ba. 3 Nəɗəm nahəma, ku ahəmamam ahəmamam nəŋgu ni maslaŋa àgosay kʉli àna ma nahkay ba. Aɗaba wuɗaka vaɗ gani nani eminjia ti, mis dal-dal atəgəskabu ma ge Melefit va do, mis cuɗayani day amaŋgazlava kwa. Mis cuɗayani nani ti Melefit emijiŋ naŋ, 4 ay wuɗaka emijiŋ naŋ ti mis cuɗayani nani àcafəŋa mis ga məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit a. Àcafəŋa mis ga məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana zlam ya ti təzalay tay melefit na ɗek daya, aməɗəm naŋ àtama tay a ɗek. Naŋ gani ku a *ahay gəɗakani ge Melefit ni vu amanjəhaɗviyu, aməɗəm naŋ Melefit.

5 Ka ya ti nu nə̀bu akaba kʉli ni ti nə̀bu nəhi ma gani ana kʉli, nihi ti kə̀sərumki va do waw ? 6 Ay nihi ti zlam nahaŋ acafəŋa naŋ ga maŋgazlavana, zlam gani nani ti kə̀səruma lala. Ay sarta gayaŋ eminjʉa day kwa ti amaŋgazlavu. 7 Ku kani day cuɗay àbu a duniya bu, ay àsərvu lala faŋ do. Ay a vaɗ nahaŋ Melefit amazaba maslaŋa ya ti acafəŋa mis cuɗayani na ga maŋgazlavani na e divi ba, 8 nahkay mis cuɗayani ni amaŋgazlavu. Ay ka maŋga ga Bay geli Yezu a ti Yezu emiviti aməɗ vit ti emijiŋ naŋ. Yezu amaŋga ti àna njəɗa dal-dal, nahkay amaŋgəlaɗkaba naŋ a. 9 Mis cuɗayani ni amara ti àna njəɗa ge *Seteni. Amagray zlam ya ti mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni, amagray zlam magray ejep gərgəri kay ga magosay mis. 10 Amagray zlam magudarani ku weley weley do ɗek ga magosay ndam ya ti etijiji ni, aɗaba nday gani tàwayay jiri ndo ; tamal tàwaya ti akal Melefit ahəŋgay tay. 11 Nahkay Melefit àna njəɗa gayaŋ agray ti tə̀sər zlam ba, tə̂gəskabu ma ga malfaɗa. 12 Melefit agray nahkay ti ga məwəl ndam ya ti tə̀gəskabu jiri ndo, tàwaya magudara zlam a ni ɗek àna seriya.

Melefit àdaba kʉli a

13 Lekʉlʉm nahəma bəza ga mmawa, lekʉlʉm ya ti Bay geli awayay kʉli ni, ahàr àɗəm leli məgri sʉsi ana Melefit azuhva kʉli kəlavaɗ, mə̀mbrəŋ do, aɗaba kwa ka mənjəki gani àdaba kʉli a àndava. Àdaba kʉli a ti ga mahəŋgay kʉli àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani. Agray ti kîgʉm ndam ge Melefit ti Məsuf Njəlatani gani. Melefit ahəŋgay kʉli ti aɗaba kə̀gəsumkabá jiri a daya. 14 Nahkay ka ya ti mə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani ana kʉli ni ti Melefit àzalay kʉli ti àna ma gani nani. Àgray nahkay ti awayay ti lekʉlʉm day kânjəhaɗum akaba Bay geli Yezu *Krist, kîpʉm maslaɗani gayaŋ ni. 15 Bəza ga mmawa, ègia nahkay ti kə̀mbrəŋum məfəki ahàr gekʉli ka Yezu ba, gəsumkabá zlam ya màcahi ana kʉli na ; ku tamal mə̀hi ana kʉli àna pakama ahkay do ni mə̀biki ana kʉli ka wakita nəŋgu ni gəsumkabá.

16 Nahəŋgalay Bay geli Yezu Krist nday ata Bəŋ geli Melefit. Bəŋ geli Melefit ti awayay leli, agri sulum gayaŋ ana leli ; nahkay avi njəɗa ana leli, aməmbrəŋ məviani ana leli ɗay-ɗay do, agray ti mə̂sər aməvi zlam sulumani ana leli. 17 Nahəŋgalay tay ti tə̂həŋgrivu ɓəruv ana kʉli, tə̂vi njəɗa ana kʉli ga magray zlam sulumani akaba ga mazlapay ma sulumani ɗek.

3

Həŋgalumi Melefit ana leli

1 Bəza ga mmawa, zlam ya agəjəni, mawayay məhi ana kʉli ni ti nihi : həŋgalumi Melefit ana leli ti mis ndahaŋ kay tîci ma ga Bay geli, tə̂gəskabu lala akaɗa gekʉli ni. 2 Həŋgalumi Melefit ana leli, ti ndam cuɗay akaba ndam magudar zlam tìsliki məgri araŋa ana leli ba, aɗaba mis ɗek tàwayay məgəskabu pakama ga Yezu do.

3 Bay geli ti tamal àɗəm agray ere gani ti agray eɗeɗiŋ, nahkay ti aməvi njəɗa ana kʉli, aməbi slimi ana kʉli ti *Seteni èsliki məgri araŋa ana kʉli ba. 4 Leli day Bay geli naŋ àbu avi njəɗa ana leli ; àna njəɗa gani nani ti mə̀səra kə̀bum kəgrum ere ye ti mə̀hi ana kʉli grum ni, kama kama day akəgrum, akəmbrəŋum do. Nahkay ti manjəhaɗ gekʉli àhəli ahàr ana leli do simiteni.

5 Bay geli mə̂vi njəɗa ana kʉli ti kâwayum Melefit, kêɓesʉm daliya kəlavaɗ akaɗa ge *Krist ni daya ti.

Ku way do mâgray tʉwi

6 Bəza ga mmawa, məhi ma hini ana kʉli ti aɗaba leli ndam ga Bay geli Yezu *Krist. Məhi ana kʉli nahəma, kàhəɗakumfəŋoru kà bəza ga məŋ gekʉli ya tagray masəfa, tə̀gəskabu zlam ya ti leli màcahi ana kʉli ni do ni ba. 7 Lekʉlʉm ti kə̀səruma lala, ka ya ti leli afa gekʉli ni ti màgray masəfa ndo. Nahkay zla nahəma, lekʉlʉm day grum akaɗa geli ni. 8 Mə̀zum ɗaf afa ga maslaŋa ga sulum ndo, məlafat akaba məlavaɗ gani màgra tʉwi a, màmətaɓa, màcaka daliya day ti məŋgət ɗaf. Màgray nahkay ti aɗaba mawayay ti maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu àcakay daliya ga magal leli ba. 9 Leli ti misliki mihindiliŋ zlam kè kʉli azuhva tʉwi geli ya magray ni tata. Ay màgray nahkay ndo ni ti aɗaba mawayay məɗəfiki divi sulumani àtam nahaŋ ni ana kʉli, ti kə̂grum akaɗa geli ni. 10 Ka ya ti leli afa gekʉli ni ti mə̀hiva ana kʉli a, mə̀hi ana kʉli ahkado : « Tamal mis àwayay magray tʉwi do ni ti àzum zlam ba daya. »

11 Tə̀hi ana leli ahkado mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu tə̀bu tagray masəfa, tàgray tʉwi do simiteni, ma ya àcay tay ndo day kwa ti təhurviyu. 12 Məziaba azay slimi a ana nday nana, məhi ana tay àna njəɗa ga Bay geli Yezu Krist ahkado : ahàr àɗəm tâgray tʉwi lala, ti tə̂ŋgət zlam məzumani àna ahar gatay gatayani.

13 Bəza ga mmawa, lekʉlʉm zla nahəma grum tʉwi sulumani kəlavaɗ, kə̀mbrəŋum ba. 14 Tamal mis àwayay məgəskabu ma hini ya mə̀biki ana kʉli ka wakita ni do ni ti zlapumki, kə̀grum tʉwi ka ahar bəlaŋ ba, ti mimili mâgray naŋ. 15 Ay ti kə̀mənjumləŋ akaɗa naŋ zal ezir gekʉli ba ; zlapumi sawaŋ, aɗaba kekileŋa naŋ wur ga məŋ gekʉli.

Pol ahəŋgalay Melefit akaba agray sa

16 Bay geli àna ahàr gayaŋ mâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani kəlavaɗ ti. Ku ahəmamam ahəmamam do nəŋgu ni mâgray nahkay, aɗaba bay ya ti avi manjəhaɗ sulumani ana mis ni ti naŋ. Bay geli mə̂ləbu akaba kʉli ɗek ti.

17 Abiki ma ga sa hini ana kʉli ti nu Pol, nu nuani àna ahàr goro. Ke mendeveriŋ ga wakita goro ɗek, nagray sa ti nu nuani àna ahar goro, nəbəki nahkay.

18 Bay geli Yezu *Krist mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ɗek ti.

1 Timote

1

2

3

4

5

6

Wakita ga Pol ya àbikioru ana Timote enjenjeni ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana Timote enjenjeni ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : nani Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1). Àbikioru ti ana Timote : Timote ti wur dagwa ya tàgrakabu tʉwi akaba Pol ni (Tʉwi 16.1 ; 17.14 ; 18.5 ; 19.22 ; 20.4). Ka ya ti tàfaya Pol a daŋgay ba ni ti Pol òru e Efez, àmbərbu Timote eslini ga məbi slimi ana ndam ga Yezu ya tə̀bu eslini ni, mək Pol òru ka haɗ Mesedʉweŋ (1.3). Kələŋ gani àɗəm bi amaŋgoru e Efez ke weceweceni do, nahkay àbikioru wakita hini ana Timote ga məhi ere ye ti ahàr àɗəm agray e Efez ni (3.14-15).

Ahar gəɗakani pakama ya Pol awayay ahi ana Timote ni ti nday cʉ : ahi ahəmamam mə̂gur ndam ga Yezu, akaba ahi mə̂bavu slimi akaba mis ya təcahi zlam magədavani ana ndam ga Yezu ni. Enjenjeni ti àhi ana Timote ahəmamam mis tâzləbay Melefit ni (2), ahəmamam tə̂diyu gəɗákani gatay ni (3). Àhi ana Timote ahəmamam mə̂gur mis ndahaŋ e kiɗiŋ ga ndam ga Yezu ni bu (medewél, bəza dagwa, akaba mis ndahaŋ ni) (5 ; 6.1-2). A pakama hini bu ɗek ti leli day misliki məsər manjəhaɗ sulumani ga ndam ga Yezu.

Pol àɗəmki ma ka ndam ya təcahi zlam magədavani ana mis ni. Àɗəm mis ndahaŋ tə̀ɗəm si mis tə̂gəskabu Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni kwa, ay Pol àɗəm divi ga Yezu ti divi ga məfəki ahàr ke Melefit (1.3-11). Àɗəm zlam ya ti Melefit àgraya ni ɗek ti zlam sulumani : mis ndahaŋ tə̀ɗəm si mis tə̂mbrəŋ maday wal ahkay do ni tə̂mbrəŋ məzum zlam ndahaŋ kwa, ay ndam nday nani ti tagudar pakama ; Pol àɗəm si Timote mâcahi zlam sulumani ana mis kwa (4). Àɗəm nday ya ti təcahay zlam magədavani ni tawayay gejewi, taɗəbay siŋgu, ay maslaŋa ya ti awayay siŋgu ni aɗəbay zlam ya ejiŋkia mis ke divi a ni ; Timote àgray nahkay ba, mâɗəbay Yezu sawaŋ (6.3-21).

Maslaŋa ya ti agray akaɗa ga Pol ya àhi ana Timote mâgray ni ti amanjəhaɗ àna sulumani ge Melefit.

1

Sa ga Pol

1 Abəki wakita hini ti nu Pol, nu zal asak ga Yezu *Krist. Nìgi zal asak ti àna njəɗa ge Melefit Bay mahəŋgay leli ni nday ata Yezu Krist. Yezu Krist ti mə̀səra aməgri zlam sulumani ya àɗəm aməgri ana leli ni ana leli.

2 Nəbukki wakita hini ti ana nak Timote, nak ti kìgia akaɗa wur ga huɗ goro eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena aɗaba kə̀bu kəfəki ahàr ka Yezu. Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu Krist tə̂gruk sulum gatay, tə̂jənaki kur, tâgray ti kânjəhaɗumkabu akaba mis àna sulumani ti.

Bavu slimi akaba ndam ya ti təcahi zlam magədavani ana mis ni

3 Nawayay ti kanjəhaɗ e Efez akaɗa goro ya nə̀huk ka ya ti nakoru e Mesedʉweŋ ni. Kanjəhaɗ eslini ti ga macafəŋa ndam ya təcahi ma ga malfaɗa ana mis na ti tə̀cahi ana tay va ba. 4 Hi ana tay nahəma, tə̂mbrəŋ məhasl gatay ni akaba magray gejewi àki ka macalaya slimi ga ata bəŋ ga bəŋ gatay na. Zlam gani nani ti zlam masakani, azaya gejewi a ciliŋ, do ni ti àjənaki mis ga məŋgət ere ye ti Melefit awayay ni do. Leli mə̀sər ere ye ti Melefit awayay ni ti aɗaba mə̀bu məfəki ahàr palam. 5 Kəhi ana tay nahkay ti, ti tâwayay mis àna məɓəruv bəlaŋ, àna majalay ahàr sulumani akaba àna məfəki ahàr ka Yezu ge jiri ge jireni. 6 Mis ndahaŋ tə̀mbrəŋa zlam sulumani nday nana, tìjikia ke divi a, tə̀bu təzlapaki ka zlam ya àɓəlay do ni ciliŋ. 7 Nday gani tə̀hi ana ahàr tə̀səra Wakita ge Melefit a, nday ndam macahi *Divi ge Melefit ana mis, ambatakani do nday ndayani tə̀sər ere ye ti təɗəm ni do ; tə̀sərkaba ere ye ti təcahi ana mis, təɗəm àɓəlay dal-dal na do daya.

8 Mə̀səra Divi ge Melefit ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz bu ni ti àɓəlay, ay ahàr àɗəm mə̂gəsumkabu lala. 9 Ahàr àɗəm majalay ahàr lala day : Melefit àvi Divi gayaŋ ni ti ana ndam jireni do, àvi ti ana ndam ya tàwayay məgəskabu ma gayaŋ do ni, ana ndam ya tìciiki slimi do ni, ana ndam cuɗay, ana ndam magudar zlam, ana ndam ya tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ do akaba tə̀sər zlam *njəlatani do ni, ana ndam ya tabazl ata bəŋ gatay ahkay do ni ata məŋ gatay ni akaba ana ndam mabazl mis, 10 ana ndam mesʉwehvu, ana zawal ya tandəhaɗkabu akaba zawal ndahaŋ ni, ana ndam ya ti təcakalay ana eviɗi, təsəkumoru tay ni, ana ndam masəkaɗ malfaɗa, ana ndam ya tambaɗay ga malfaɗa ni akaba ana ndam ya təcahi zlam ana mis gərgəri akaba zlam sulumani ya macahi ana mis ni. Melefit àvi Divi gayaŋ ni ti ana tay. 11 Ere ye ti nəɗəm ni ti kal-kal akaba ga *Ma Mʉweni Sulumani ya Melefit àɗəfuki, àhu nə̂hioru ana mis ni. Ma gani nani aɗafaki Melefit ti naŋ njəɗa-njəɗani, agri zlam sulumani ana mis.

Pol agri sʉsi ana Melefit azuhva zlam sulumani ya àgri ni

12 Nəgri sʉsi ana Bay geli Yezu *Krist aɗaba àvua njəɗa ga magray tʉwi gayaŋ a. Nəgri sʉsi aɗaba àɗəm nu mis jireni, nahkay àzay nu ga məgri tʉwi. 13 Ahaslani ti nə̀ɗəmkia ma magədavana, nə̀gria daliya ana ndam ya tə̀fəki ahàr na, nìndivia naŋ a daya, ay ti nə̀sia cicihi a aɗaba nə̀sər ere ye ti nàgray ni do, aɗaba nə̀fəki ahàr ndo. 14 Bay geli àgrua sulum gayaŋ a dal-dal. Mìgia leli ka ahar bəlaŋ akaɗa mis bəlaŋ ; nəfəki ahàr, nawayay naŋ kəlavaɗ. 15 Ma goro ya nara nəɗəm ni ti ma ge jiri, ahàr àɗəm ku way way do mə̂gəskabá àna məɓəruv a bəlaŋ. Ma gani ya nawayay nəɗəm ni ti nihi : Yezu Krist àra a duniya va ti ga mahəŋgay ndam magudar zlam. Nu ti nə̀tam mis ndahaŋ ni ɗek àna magudar zlam. 16 Ay ku tamal nahkay nəŋgu ni nə̀sia cicihi ana Yezu Krist a. Àgru sulum gayaŋ ana nu enji aɗaba awayay aɗəfiki ana mis ndahaŋ naŋ ti eɓesey zlam. Eɓesey ti azuhva mis ya ti atəfəki ahàr ni ; awayay aɗafaki Melefit aməvi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana tay. 17 Ègia nahkay ti ahàr àɗəm mis tâzləbay Melefit ; naŋ ti naŋ Bay ga kaŋgay-kaŋgayani, àmət ɗay-ɗay do, mis tìpi naŋ do, naŋ Melefit naŋ bəlaŋ. Ahàr àɗəm mis tâzləbay naŋ, tə̂ɗəm naŋ gəɗakani ga kaŋgay-kaŋgayani. Aya nahkay.

Pol avi njəɗa ana Timote

18 Timote wur goro ni, nəhuk ma : jalaki ahàr ka ma ya ti ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit tə̀ɗəmkuk ahaslani ni. Akaɗa ga pakama gatay ya tə̀ɗəm ni ti kaɗvu àna tʉwi gayak ya kagray ni lala. 19 Kə̀mbrəŋ məfəki ahàr ka Yezu ba, jalay ahàr sulumani daya. Mis ndahaŋ tə̀jalay ahàr sulumani ndo, nahkay ti tìjikia ke divi a, tə̀fəki ahàr ka Yezu va do. 20 E kiɗiŋ gatay gani nani bu ni ti ata Himeni nday ata Eleksender tə̀kibu ka tay. Nday ti nə̀biva tay a ahar va ana *Seteni a ti mâtraɓ tay, ti tìndivi Melefit va ba.

2

Mahəŋgali Melefit ana mis

1 Nə̀ɗəm nahəma, zlam ye enjenjeni ni ti ahàr àɗəm mis tîhindifiŋa zlam kè Melefit a, tâhəŋgalay naŋ, tâhəŋgali naŋ ana mis ɗek, tə̂gri sʉsi azuhva zlam sulumani ya ti àgri ana mis ɗek ni. 2 Tâhəŋgali naŋ ana bəbay akaba ana nday gəɗákani ya təgur kəsa gərgərani ni, ti mânjəhaɗkabu àna sulumani akaba mis ndahaŋ, araŋa àhəli ahàr ana leli ba, ti mə̂həŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit, manjəhaɗ geli mânja lala kè eri gayaŋ. 3 Zlam nday hini ti sulumani dal-dal, tàɓəlafəŋ kè Melefit Bay mahəŋgay leli ni. 4 Melefit ti awayay ahəŋgay mis ɗek, awayay ti tə̂sər ma ge jiri. 5 Aɗaba Melefit ti naŋ bəlaŋ, maslaŋa ya ti aŋgalabakabu mis akaba Melefit ni day bəlaŋ. Naŋ nani ti mis hihirikeni : Yezu *Krist. 6 Àra a duniya va, àmət ga mambay mis ɗek. Gayaŋ ya àgray nahkay ni ti àgray ka sarta ge Melefit ya àwayay ni ; aɗafaki Melefit ti awayay ahəŋgay mis ɗek. 7 Melefit àzay nu, nìgi zal asak gayaŋ ti, ti nə̂hi ma gani nani ana mis. Nəɗəm ti ma ge jiri, nàsəkaɗ malfaɗa do. Melefit àhu nə̂hi ma ge jiri gayaŋ àki ka Yezu ana ndam ya ti nday ndam *Zʉde do ni, ti tə̂gəskabá.

Manjəhaɗ ga zawal akaba wál ka məlaŋ macakalavani

8 Nawayay ti ku eley eley do zawal tə̂həloru ahar a gavəla, tâhəŋgalay Melefit. Tâhəŋgalay naŋ ti àna ɓəruv bəlaŋ, tə̀zumki ɓəruv ka maslaŋa ba, tàləgavu ba daya.

9 Wál ti ni nawayay ti tâbakabu azana akaɗa ya ti àgəski tâbakabu ni, tàbakabu azana ge siŋgu kayani ba, tânjəhaɗ kuɗufa, tâgrafəŋa mimili kè mis a. Tə̀ləm ahàr ge siŋgu kay ge migi eri ana mis ba. Tàbakabu zlam ga gru ba, tàbakabu ebirsli ba. 10 Ay àgəski ti tâgray zlam sulumani, aɗaba wál ya tawayay məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit ni ti ahàr àɗəm tagray nahkay. 11 Ka ya ti ndam ge Melefit təcakalavu ga macahay zlam ni ti ahàr àɗəm wál tânjəhaɗ te-te, tə̂gəskabu ma ya tə̀hi ana tay ni lala. 12 Nə̀vi divi ana wál ga macahi zlam ana mis do, nàwayay ti tə̂gur zawal do. Ay nawayay ti tânjəhaɗa te-te. 13 Aɗaba Melefit àgraya enjia ti Adam, day kwa ti àgraya Ev a. 14 *Seteni àgosay ti Adam do, àgosay ti wal ni. Ga wal ya àgray nahkay ni ti àgəskabu ma ge Melefit ndo. 15 Ku tamal nahkay nəŋgu ni wal ti Melefit amahəŋgay naŋ azuhva gayaŋ ya ewi bəza ni. Ay ti ahàr aɗəm wál ɗek tə̀mbrəŋ məfəki ahàr ke Melefit ba, tâwayay mis, tâgray ere ye ti Melefit awayay ndam gayaŋ *njəlatani tâgray ni, tânjəhaɗ àna sulumani kwa.

3

Ndam məbi slimi ana ndam ga Yezu

1 Ma goro ya nara nəɗəm ni ti ma ge jiri : tamal maslaŋa awayay migi bay *məbi slimi ana ndam ga Yezu ti àdəkiba tʉwi sulumana dal-dal. 2 Ahàr àɗəm bay məbi slimi ana ndam ga Yezu ti mâla maslaŋa ya tə̀ŋgətfəŋa zlam magudarana do ni, wal gayaŋ bəlaŋ, àgray zlam kwaŋa kwaŋa do, mə̂bi slimi ana ahàr gayaŋ, mâjalay ahàr sulumani, mə̂gəskabu mirkwi, mîsliki macahi zlam ana mis, 3 àvi vu gayaŋ ana zum ba, àgray tereŋgiz ba ; mâla kuɗufa, tàləgavu akaba mis ba, àɗəbay elimeni ba daya. 4 Ahàr àɗəm mə̂sər məgəs huɗ ahay gayaŋ lala, mâcahi zlam ana bəza gayaŋ ti tə̂gəsiki ma, tə̂həŋgrioru ahàr ana haɗ. 5 Nə̀ɗəm nahəma, tamal mis èsliki məbi slimi ana huɗ ahay gayaŋ koksah ti esliki məbi slimi ana ndam ge Melefit ni tata waw ? 6 Tamal kəfumiyu bay məbi slimi ana ndam ge Melefit ti ahàr àɗəm kəzum maslaŋa ya ti àpəskia ka məfəki ahàr ka Yezu a ni. Aɗaba tamal kə̀zuma maslaŋa ya ti àpəski ndo na ti emiji zlabay mək Melefit aməgəs naŋ àna seriya akaɗa ya àgəs *Seteni ni. 7 Maslaŋa ya ti awayay məbi slimi ana ndam ge Melefit ni ti ahàr àɗəm manjəhaɗ gayaŋ mâla sulumani, ti ku ndam ya tə̀fəki ahàr ka Yezu ndo ni day tə̂ɗəm naŋ mis sulumani ; do ni ti etindivi naŋ, amədiviyu ana Seteni a ahar vu.

Ndam ya təjənaki ndam ga Yezu ni

8 Ndam ya *təjənaki ndam ge Yezu ni day manjəhaɗ gatay mâla sulumani : tàgosay mis ba, tə̀vi vu gatay ana zum ba, tàɗəbay elimeni àna magray zlam magədavani ba. 9 Tə̀mbrəŋ məfəki ahàr ka Yezu ba, tə̂jalay ahàr sulumani, kəlavaɗ tə̂gəskabu ma ge jiri ya Melefit àɗəfiaba ana leli a ni àna məɓəruv bəlaŋ. 10 Nahkay ka ya ti kədumiyu ndam ya təjənaki ndam ge Yezu ni ti ahàr àɗəm kə̂sərum manjəhaɗ gatay. Tamal manjəhaɗ gatay sulumani, mis tə̀ŋgətfəŋa zlam magudarani kà tay ga macalki tay a di do ni ti, dumiyu tay e tʉwi gani vu. 11 Wál ya təjənaki ndam ge Yezu ni day ahàr àɗəm manjəhaɗ gatay mâla sulumani, tə̀ɗəmki ma magədavani ke mis ba, tə̀vi vu gatay ana zum ba, tâgray tʉwi gatay àna jiri kəlavaɗ. 12 Bay məjənaki ndam ge Yezu ti ahàr àɗəm wal gayaŋ bəlaŋ, mâcahi zlam ana bəza gayaŋ akaba mə̂sər məgəs huɗ ahay gayaŋ lala. 13 Aɗaba ndam ya təjənaki ndam ge Yezu ni tamal tagray tʉwi gatay lala ti mis ɗek tazləbay tay. Nahkay nday gani aŋgwaz aməwər tay do simiteni, aɗaba tə̀bu təfəki ahàr ka Yezu *Krist, tə̀səra naŋ a lala.

Zlam maŋgahani ya Melefit àɗəfiaba ana leli a ni

14 Nəbukkioru wakita hini, ay nawayay nakoru nəmənjiyu kur wuɗak. 15 Ay tamal nìnjiyu weceweci ndo nahəma, àna ma goro ya nə̀bukki ni ti akəsər ahəmamam ahàr àɗəm tânjəhaɗ a huɗ ahay ge Melefit bu ni. Bay ga sifa ti Melefit ciliŋ ; huɗ ahay gayaŋ ni ti ndam gayaŋ ya *təcakalavu ni. Melefit àdəkiba tay ga məɗəm ma ge jiri a ; mis təsər jiri ge Melefit ti azuhva tay. Nahkay jiri ge Melefit ti akaɗa ahay ; ndam ge Melefit ti ni akaɗa medikedik ya akay ahay ni. 16 Ma maŋgahani ya Melefit àɗəfiaba ana leli a àki ka məfəki ahàr geli ka Yezu ni ti, mə̀səra ma gani nani ti ma ge jiri, àɓəlay dal-dal eɗeɗiŋ. Ma gani nani ti nihi :

Bay geli ègi mis hihirikeni,

*Məsuf Njəlatani àɗəm naŋ jireni,

*məslər ge Melefit tìpia naŋ a,

mis tə̀hia ma gana ana nday ya ti nday ndam *Zʉde do na,

mis ku eley eley do ka duniya tə̀fəkia ahàr a,

Melefit àzay naŋ, àfəkaɗ naŋ ka məlaŋ maslaɗani gayaŋ.

4

Ndam masəkaɗ malfaɗa

1 *Məsuf ge Melefit àɗəm vay-vay, àɗəm ka ya ti duniya ara andav nahəma, mis ndahaŋ atəmbrəŋ məfəki ahàr ka Yezu *Krist, atəgəskabu macahay zlam ge *Seteni ya aɗəfiki ana mis ni, atəgəsiki ma ana *məsuf magədavani, ay məsuf nday nani ti tagosay tay. 2 Ndam masəkaɗi malfaɗa ana mis ni atagosay tay daya. Majalay ahàr ga ndam masəkaɗ malfaɗa gani nani ti ɗek magədavani, mimili àki ka tay bi simiteni. 3 Nday gani təcahi zlam ana mis, təɗəm mis tàday wal ba, wal day òru ka zal ba. Tə̀ɗəm keti, mis tə̂mbrəŋ məzum zlam ndahaŋ, ay Melefit àgraya zlam nday nana ti, ti ndam ya təfəki ahàr ka Yezu, tə̀səra jiri a ni tə̂zum. Ay wuɗaka təzum ti ahàr àɗəm tə̂gri sʉsi ana Melefit day. 4 Aɗaba zlam ya ti Melefit àgraya ni ɗek ti àɓəlay. Tamal məgri sʉsi ana Melefit azuhva zlam ya ti Melefit avi ana leli ni ti məgəsumkabu, mə̀mbrəŋ zlam ndahaŋ ba. 5 Nahkay zlam ni ɗek tìgia njəlatana kè eri ge Melefit a azuhva ma gayaŋ ya àɗəmki ni, akaba geli ya məgriki sʉsi ni.

Mis sulumani ya agri tʉwi ana Yezu ni

6 Ahàr àɗəm cahi zlam nday nani ana bəza ga məŋ geli. Tamal kagray nahkay ti ekigi mis sulumani ya agri tʉwi ana Yezu *Krist ni. Akəŋgət njəɗa e divi ge Melefit bu àna pakama ge Melefit ya mə̀bu məgəskabu ni akaba àna zlam sulumani ya tə̀cahuk, kə̀bu kagray ni. 7 Pakama ge mis ya tə̀ɗəm ma masakani akaɗa ga məhasl ga wál medewel ya taŋgəhaɗ ni ti kə̀bi slimi ba. Ma gatay ni ti àɓəlafəŋ kè Melefit do. Ahàr àɗəm kagray ere ye ti Melefit awayay ni kəlavaɗ, ti kə̂ŋgətkivu njəɗa. 8 Ge mis ya ti tisirvu kəlavaɗ ga məŋgətkivu njəɗa ni ti àɓəlay, avi njəɗa ana tay ga magray zlam ɓal, ay magray ere ye ti Melefit awayay ni kəlavaɗ ti àɓəlay dal-dal, avi njəɗa ana mis ga magray zlam ɗek. Tamal magray nahkay nahəma Melefit avi sifa ana leli nihi, amələbu àna naŋ ga kaŋgay-kaŋgayani. 9 Ma hini ya nə̀huk ni ti ma ge jiri, ahàr àɗəm ku way way do mə̂gəskabá àna məɓəruv bəlaŋ, àjalaki ahàr cʉ cʉ ba. 10 Leli magray tʉwi, mə̀bu makaɗvu àna naŋ ti aɗaba mə̀səra Melefit ti naŋ Bay ga sifa, nahkay mə̀fəkia ahàr a. Naŋ ti ahəŋgay mis ɗek, ahəŋgay ahar gəɗakani ti ndam ya təfəki ahàr ke Krist ni. 11 Zlam hini ya nə̀hukki ma ni ti cahi ana mis, hi ana tay tâgray.

12 Nak wur mba, ay ti maslaŋa àfəkuk aksoŋgu aɗaba nak wur ba. Ahàr àɗəm kəɗəfiki zlam ana ndam məfəki ahàr ka Yezu ni, ti tâgray akaɗa gayak ni. Ahàr àɗəm kə̂ɗəm ma sulumani, kânjəhaɗ lala, kâwayay mis, kə̂fəki ahàr ke Melefit lala akaba kânjəhaɗ njəlata ; tamal kagray nahkay ti nday day atagray akaɗa gayak ya kàgray ni. 13 Jeŋgi Wakita ge Melefit ana tay kəlavaɗ, vi njəɗa ana tay kəlavaɗ, cahi zlam ana tay kəlavaɗ duk abivoru ana moru goro. 14 Njəɗa ya ti *Məsuf Njəlatani àvuk ga magray tʉwi ni ti kàmənjaləŋ akaɗa zlam masakani ba. Kə̀səra, njəɗa gani nani ti ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit tə̀ɗəmki ma, mək gəɗákani ga ndam məfəki ahàr ke Melefit tə̀bəkuk ahar ga məvuk njəɗa gani. 15 Gəskabá zlam gana lala, gray tʉwi ni àna məɓəruv bəlaŋ. Tamal kagray nahkay ti mis ɗek atəsər nak kə̀bu kəkoru kama kama e divi ge Melefit vu. 16 Bi slimi ana ahàr gayak, bi slimi ana zlam ya ti kacahi ana mis ni daya, kə̀mbrəŋ ba. Tamal kagray nahkay ti akahəŋgay ahàr gayak gayakani, akahəŋgay nday ya ti təbi slimi ana ma gayak ni daya.

5

Manjəhaɗ ga ndam məfəki ahàr ka Yezu

1 Kàvalahaki ka zal medewel ba, hi ma àna həŋkali akaɗa ya ti kəhi ma ana buk ni. Bəza dagwa day hi ma ana tay akaɗa ya ti kəhi ma ana bəza ga muk ni. 2 Hi ma ana wál medewel akaɗa ya ti kəhi ma ana muk ni, bəza wal day hi ma ana tay akaɗa ya ti kəhi ma ana bəza ga muk ni. Bay slimi ti ma gayak ya kəhi ana tay ni ɗek mâɓəlafəŋ kè Melefit.

3 Fi ahàr ana wál madakway ya ti ndam gatay tə̀bi eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ni, kə̀zumi ɓəruv ana tay ba. 4 Ay tamal wal madakway naŋ àbu àna bəza gayaŋ ahkay do ni àna bəza huɗ gayaŋ nahəma, ahàr àɗəm tə̂cahay məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana ndam ga huɗ ahay gatay day. Ahàr àɗəm təfi ahàr ana məŋ gatay ahkay do ni ana dedi gatay, aɗaba bəza ɗek ti təfi ahàr ana ata bəŋ gatay bilegeni kwa. Zlam nday hini ti sulumani dal-dal, tàɓəlafəŋ kè Melefit. 5 Wal madakway ya ti maslaŋa gayaŋ àbi, maslaŋa ya ti àfi ahàr ni day àbi eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ni ti ajalaki ahàr ke Melefit, ahəŋgalay naŋ məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek, awayay ti Melefit mə̂jənaki naŋ. 6 Ay wal madakway ya ti agray zlam ya ti ahàr gayaŋ awayay ni ti ku naŋ àna sifa nəŋgu ni kala naŋ məmətani. 7 Hi ma gani nani ana tay lala, ti maslaŋa àŋgətfəŋa zlam magudarani kà tay a ba simiteni. 8 Tamal mis àfi ahàr ana ndam gayaŋ do ni ti àmbrəŋa Melefit a, ŋgulum maslaŋa ya ti àfəki ahàr ke Melefit do ni. Nə̀ɗəmki ma hini ti ahar gəɗakani ka ndam ya tə̀fi ahàr ana ndam ga huɗ ahay gatay gatayani do ni.

9 Tamal kəbəki slimi ga wal madakway ka wakita ti tə̂jənaki naŋ ti, ahàr àɗəm àbi àbi ti vi gayaŋ mâla kru kru muku, àday zal bəlaŋ ciliŋ. 10 Tamal kawayay məbəki slimi ga wal madakway ti ahàr àɗəm àgra tʉwi sulumana, mis tâzləbaki naŋ : ahàr àɗəm àfia ahàr ana bəza gayaŋ a lala, àgəskabá mis afa gayaŋ a, àbaria asak ana ndam ge Melefit a, àjənakia ndam ya ti tə̀cakay daliya na, zlam gayaŋ ya àgray ni ɗek sulumani day kwa ti təbəki slimi gayaŋ.

11 Wál madakway ya ti nday bəza mba ni ti kə̀bəki slimi gatay ka wakita ya təbəki slimi ga wál madakway ni ba. Aɗaba tamal zawal tìgia eri ana tay a ti tijikia ke divi ge *Krist a, takoru ka zawal. 12 Nahkay ti Melefit aməgəs tay àna seriya aɗaba ka ya ti tàday zawal ni ti tə̀mbrəŋa ma gatay ya ti tə̀ɗəm atəgri tʉwi ana ndam ge Melefit na. 13 Nahaŋ ni ti, tamal tə̀bəkia slimi gatay a ti tàgray tʉwi do, tənjəki ka masawaɗani ka mahay ka mahay. Nday ndam masəfa ciliŋ do ; tagray mbaɗa-mbaɗa, tədəgiyu a ma ge mis vu, təɗəm ere ye ti àgəski məɗəmani do ni daya. 14 Nahkay zla nahəma, nawayay ti bəza wál ya ti zawal gatay tə̀məta ni ti tôru ka zawal, tîwi bəza, tə̂bi slimi ana ndam ga huɗ ahay gatay. Tamal tagray nahkay ti ndam ezir geli etisliki məɗəmki ma magədavani ke leli koksah. 15 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba bəza wál ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tìjikia ke divi a àndava, tə̀bu taɗəbay divi ge *Seteni. 16 Nahkay tamal wal ya afəki ahàr ka Yezu ni wál madakway tə̀bu afa gayaŋ nahəma, ahàr àɗəm mə̂fi ahàr ana tay, ti ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa gani bu ni tə̀fi ahàr ana tay ba. Nahkay ndam ge Melefit ni tisliki məfi ahàr ana wál madakway ya ti ndam gatay tə̀bi ni ciliŋ.

17 Nihi ti nəɗəmki ma ka gəɗákani ga ndam ge Melefit. Nday ya ti tagray tʉwi lala ni ti ahàr àɗəm tâzləbay tay mâtam ge mis ndahaŋ ni, ahar gəɗakani tâzləbay nday ya ti tazay njəɗa gatay ga məhi ma ge Melefit ana mis akaba ga macahi zlam ana mis ni. 18 Aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : « Ka ya ti kəzləɓum hay àna sla nahəma, kə̀wəlumikabu pakama ga macafəŋa naŋ kà məzum zlam a ba. » Àbu məbəkiani nahkay hi keti : « Bay magray tʉwi ti ahàr àɗəm tə̂vi endif gayaŋ kwa.* » 19 Tamal mis bəlaŋ aɗəmki ma magədavani ka gəɗakani ga ndam ge Melefit ti kə̀gəskabu ba ; kəgəskabu ti si tamal mis cʉ mahkər tagray sedi gani tata kwa. 20 Nday ya ti tàgudara zlam a ni ti, hiki ma ana tay kè meleher ge mis ɗek. Tamal kagray nahkay ti nday ndahaŋ ni atagray aŋgwaz, atagudar zlam do.

21 Ma ya nəhuk nihi ni ti nəhuk kè meleher ge Melefit, kè meleher ga Yezu Krist, akaba kè meleher ga *məslər ge Melefit ya Melefit àdaba tay a ni : nəhuk nahəma, gray zlam ya ti nə̀huk ni, gri zlam ana mis ɗek kala-kala, kìcirkaba mis a ba. 22 Tamal kawayay məfiyu mis ga magray tʉwi e kiɗiŋ ga ndam ge Melefit bu ni ti, kàgray weceweci ba. Səra manjəhaɗ gayaŋ a day ; tamal sulumani ti kə̂bəki *ahar gayak ka ahàr gayaŋ ga məvi njəɗa ge Melefit. Tamal mis ndahaŋ tə̀bu tagudar zlam ti kə̀hurkiviyu ka tay ba. Bi slimi ana ahàr gayak, ti kânjəhaɗ njəlata.

23 Kìsi yam yam ciliŋ va ba ; cakay zum gʉzit azuhva arməwər ga huɗ gayak ni, aɗaba kəlavaɗ kèɓesey do.

24 Magudar zlam ge mis ndahaŋ ti mis ɗek tipi ; ku tamal tàgrafəŋa seriya kà tay a faŋ ndo nəŋgu ni mis ɗek tə̀səra. Ay ge mis ndahaŋ ni ti ni tìpivu do, si kələŋ ga magrafəŋa seriya kà tay a day kwa ti mis atəsər. 25 Nahkay day, zlam sulumani ge mis ya tagray ni ti mis ɗek tipi ; ku tamal mis tagray zlam sulumani ya mis ndahaŋ tìpi do nəŋgu ni mis etipi, aɗaba zlam sulumani ti àŋgahvu koksah.

6

1 Nday ya ti nday eviɗi ni ɗek ti ahàr àɗəm tawayay məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana ndam ya təgur tay ni. Tamal tagray nahkay ti mis etindivi Melefit azuhva tay do, atəɗəm ma ge Melefit ya macahi ana mis ni zlam masakani do daya. 2 Tamal ndam ya təgur tay ni nday day təfəki ahàr ka Yezu ti, ahàr àɗəm eviɗi ni tə̂gri tʉwi sulumani ana tay àtam ya ti akal təgri ana ndam ya təgur tay, tə̀fəki ahàr ka Yezu do ni. Ahàr àɗəm tə̂gri tʉwi sulumani ana tay nahkay ti aɗaba tawayay tay azuhva məfəki ahàr gatay ni. Ŋgay ndam ya ti təgur tay ni bəza ga məŋ gatay, nahkay tisliki magudari tʉwi ana tay ti tə̀hi ana ahàr ba.

Mis ya təcahi zlam magədavani ana mis ni

Zlam nday nani ti ahàr àɗəm kâcahi ana mis, kə̂hi ana tay ti tâgray. 3 Pakama ga Bay geli Yezu *Krist ti pakama ge jiri ; mis ya təfəki ahàr ni ɗek təcahi divi gani ana mis akaɗa ga pakama gayaŋ ya àɗəm ni. Ay tamal maslaŋa nahaŋ acahi zlam ndahaŋ gərgəri akaba pakama gani nani ana mis, àgəskabu pakama ge Melefit jireni ni do nahəma, 4 maslaŋa gani nani akaɗa èpi divi lala do. Azay ahàr gayaŋ akaɗa mis gəɗakani, àsər zlam do simiteni, tamal àgray gejewi akaba mis do ni ti èɓesey koksah ; taləgavu akaba mis àki ka pakama masakani. Tamal agray nahkay ti mis tagray solu, taləgavu, tindivi Melefit, tahənday ma ge mis, 5 tə̀mbrəŋ ləgayvu gani ɗay-ɗay do. Ndam ya ti tagray nahkay ni ti majalay ahàr gatay magədavani, tə̀sər divi ge jiri va do. Təhi ana ahàr məfəki ahàr ka Yezu ti divi ga məŋgət elimeni.

6 Tamal mis aɗəm zlam ya ti naŋ àbu àna naŋ ni èslia gayaŋ a, amərvu àna naŋ nahəma, məfəki ahàr ka Yezu ni avi zlam sulumani dal-dal eɗeɗiŋ. 7 Aɗaba tìweya leli a duniya va ti leli mə̀bi àna zlam bi ; ka ya ti aməmət, amasləka a duniya ba ni day aməhəl zlam koksah. 8 Ègia nahkay ti tamal leli mə̀bu àna zlam məzumani akaba zlam məbakabani nahəma, ahàr àɗəm mə̂ɗəm zlam nday nani èslia geli a, mə̂mərvu àna naŋ. 9 Ay nday ya ti tawayay məŋgət elimeni nahəma, *Seteni esipet tay, aki kəmbazl ana tay ga məgəs tay, agray ti tâwayay zlam àsaɓay, ay zlam ya ti tawayay ni ti zlam masakani, àjənaki mis do : agudar mis, ejiŋ naŋ simiteni sawaŋ. 10 Mawayay siŋgu ti dəgus ga zlam magədavani a duniya bu ɗek. Mis ndahaŋ taɗəbay àsaɓay ; nday gani tìjikia ke divi ga məfəki ahàr ka Yezu a, təgri daliya dal-dal ana ahàr gatay, ègia akaɗa tatəhaɗ vu gatay àna miŋgic.

Sawari gərgərani ka mandav ga pakama

11 Ay nak ti nak mis ge Melefit. Cuhwafəŋa kà zlam nday nana. Ere ye ti ahàr àɗəm kaɗəbay ni ti nihi : jiri, məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit, məfəki ahàr ka Yezu lala, mawayavani, meɓeseni, manjəhaɗani kuɗufa. 12 Zay njəɗa gayak, kaɗvu àna məfəki ahàr gayak ka Yezu, aɗaba kaɗvu gani nani ti àɓəlay dal-dal. Melefit àzalay kur ga məvuk *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ; nahkay ti bi slimi ana sifa gani lala. Kàgra sedi gana kè meleher ge mis a kay, kə̀ɗəm nak mis ga Yezu ; gayak ya ti kàgray nahkay ni ti àɓəlay dal-dal. 13 Nəhuk ma hini ti kè meleher ge Melefit, naŋ ti avi sifa ana zlam ɗek. Nəhuk ti kè meleher ga Yezu *Krist daya, naŋ ti àgra sedi a kè meleher ga Pons Pilet a ; gayaŋ ya àgray nahkay ni ti àɓəlay dal-dal. Nəhuk nahəma, 14 zlam ya ti Melefit àhuk gray ni ti gəskabá lala, ku zlam gʉziteni gani day kàgudar ba, gray ti mis tə̀ŋgətfuka zlam magudarana ba simiteni, duk anivoru ana vaɗ ga Bay geli Yezu Krist ya amara ni. 15 Vaɗ gani nani ti Melefit àfəkaɗ, aməɗəfiki ana leli ka sarta ya awayay ni. Melefit ti naŋ bəlaŋ, agur zlam ɗek ti naŋ ciliŋ, avi məmərani ana mis ti naŋ ; naŋ Bay agur bəbay ndahaŋ ni ɗek, naŋ gəɗakani agur gəɗákani ndahaŋ ni ɗek ; 16 anjəhaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani ti naŋ ciliŋ ; anjəhaɗ a maslaɗani bu, mis tàhəɗakfəŋiyu koksah ; maslaŋa ya ti èpia naŋ a ni ti àbi, maslaŋa ya ti esliki mipi naŋ ni day àbi. Mis ɗek tâzləbay naŋ, naŋ àbu àna njəɗa ga kaŋgay-kaŋgayani. Aya nahkay !

17 Nday ya ti tə̀bu àna elimeni a duniya bu ni ti, hi ana tay tìji zlabay ba, tə̀fəki ahàr ke elimeni gatay ni ba, aɗaba elimeni ti amandav. Tə̂fəki ahàr ti ke Melefit, aɗaba Melefit ti avi zlam sulumani ana leli dal-dal, zlam sulumani ya àvi ana leli do ni ti àbi ; awayay ti mə̂mərvu àna naŋ. 18 Hi ana tay tə̂gri zlam sulumani ana mis, zlam sulumani ya tàgray ni ti mîgi elimeni gatay. Tâvay zlam àna məɓəruv bəlaŋ, tə̀hi ana ahàr zlam gatay ni gatay gatayani ciliŋ ba. 19 Tamal tagray nahkay ti taŋgah zlam sulumani ya àndav ɗay-ɗay do ni, kama kama ti atəmərvu àna naŋ. Zlam sulumani ya atəmərvu àna naŋ ni ti sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. Sifa gani nani ti sifa eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni.

20 Timote wur goro ni, zlam ya ti Melefit àfukvù a ahar vu ni ti bi slimi lala. Tamal mis taləgavu àki ka pakama masakani, tijikia ke divi ge Melefit àna naŋ a ti kàgray akaɗa gatay ni ba. Tamal mis təɗəm ma magədavani, təhi ana ahàr tə̀səra zlam a, ay tə̀sər zlam eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni do ni ti kàgray akaɗa gatay ni ba daya. 21 Mis ndahaŋ tə̀ɗəm tə̀səra zlam a ; gatay ya tə̀ɗəm nahkay ni ti tìjikia ke divi ga məfəki ahàr ka Yezu a àndava.

Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ti.

* 5:18 Mənjay Mimbiki 25.4 akaba 1 Koreŋ 9.9 ; Meciyʉ 10.10 ; Lʉk 10.7. Ka sarta gani nani ti tabəhaɗ hay, slasla təcəlki, hay ni azləɓvu. Melefit àɗəm tàcafəŋa slasla na ga məzum hay na ba.

2 Timote

1

2

3

4

Wakita ga Pol ya àbikioru ana Timote ye cʉ ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana Timote ye cʉ ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : nani Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1). Ka sarta ya ti Pol àbəki wakita hini ni ti tə̀fiya naŋ a daŋgay va keti (2.9) ; ku ndam gayaŋ nəŋgu ni tàɗəba naŋ a dal-dal day kwa ti tə̀di ahàr (1.16-17). Pol àsəra, sarta gayaŋ ènjia wuɗak, èndeveriŋaba tʉwi gayaŋ a (4.6-7).

Pol àbikioru wakita hini ana Timote ti ga məvi njəɗa, ga məhiani àmbrəŋ tʉwi ya àvi ni ba, ku tamal mis ndahaŋ təgri daliya nəŋgu ni àmbrəŋ ba (2.1-13 ; 3.10-17 ; 4.1-5). Akaɗa ga pakama gayaŋ ya àɗəm a wakita ya àbikioru ana Timote enjenjeni ni bu ni ti àɗəm si Timote àhurkiviyu ka nday ya ti tagray gejewi, təcahi zlam magədavani ana mis kwa ni ba (2.14-26). Àɗəm ka sarta ya ti duniya ara andav wuɗak ni ti mis atagudarkivu zlam dal-dal, ay Timote àhurkiviyu ka tay ba (3.1-9). Awayay ti Timote acahi ma ge Melefit ana mis, àmbrəŋ ba (1.14 ; 3.14 ; 4.2).

Pol àɗəm mis ndahaŋ tə̀mbrəŋa naŋ a (1.15 ; 4.10, 14, 16). Àɗəm sak cʉ awayay ti Timote mâra afa gayaŋ a (4.9, 21), aɗaba Timote ti ègia akaɗa wur ga huɗ gayaŋ a (1.2 ; Filip 2.22).

Ay ku tamal Pol àsəra sarta gayaŋ ènjia wuɗak, ku tamal mis ndahaŋ tə̀mbrəŋa naŋ a, ku tamal naŋ àbu acakay daliya nəŋgu ni, àmbrəŋ məfəki ahàr gayaŋ ka Yezu ndo ; àsəra, Yezu amahəŋgay naŋ ti mə̂huriyu a Məgur gayaŋ vu a huɗ melefit bu (4.18). Azləbay Yezu, àmbrəŋ do.

1

Sa ga Pol

1 Abəki wakita hini ti nu Pol, nu zal asak ga Yezu *Krist. Nìgi zal asak ti ka mawayay ge Melefit, ti nə̂hi pakama gayaŋ ana mis. Pakama gayaŋ ni ti nihi : Tamal tìgia akaɗa mis bəlaŋ akaba Yezu Krist a ti aməvi sifa ana tay.

2 Nəbukki ti ana nak Timote. Nak ti kìgia wur goro a, nawayay kur dal-dal. Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu Krist tə̂gruk sulum gatay, tə̂jənaki kur, tâgray ti kânjəhaɗumkabu akaba mis àna sulumani ti.

Pol agri sʉsi ana Melefit, avi njəɗa ana Timote daya

3 Nəgri sʉsi ana Melefit. Melefit ti nəgri tʉwi àna huɗ bəlaŋ, akaɗa ga ata baba ya tàgray ni. Nahəŋgalay naŋ kəlavaɗ, məlavaɗ akaba məlafat gani do ɗek ; kəla ya ti nahəŋgalay naŋ nahəma nahəŋgaluk naŋ daya. 4 Ka ya ti mèdevu ni ti kìtʉwa, kàwayay ti mêdevu do ; nahkay ti ka ya ti nahəŋgalay Melefit ni ti nəjalakuk ahàr, nawayay mipi kur. Tamal nìpia kur a ti anəmərvu dal-dal. 5 Nəgri sʉsi ana Melefit aɗaba nə̀sərkia ahəmamam kəfəki ahàr ka Yezu àna huɗ bəlaŋ ni. Dedi gayak Lʉwis akaba muk Ewnis tə̀fəkia ahàr enji gayak a ; nə̀səra, nak day kə̀bu kəfəki ahàr akaɗa gatay ni.

6 Nahkay zla nahəma, nəhuk kaɗvu ga magray tʉwi àna njəɗa ge Melefit ya àvuk ni. Kə̀səra àvuk njəɗa gani nani ti ka ya ti nə̀bəkuk ahar ni. 7 Kàgray aŋgwaz ba, aɗaba Melefit àvia Məsuf gayaŋ ana leli a ; Məsuf gani nani agray ti màgray aŋgwaz ba. Məsuf gani nani ti avi njəɗa ana leli dal-dal sawaŋ. Avi njəɗa ana leli ti mâwayavu, mə̂bi slimi ana ahàr geli lala daya.

8 Ègia nahkay ti kàgray mimili ba, hi ma ga Bay geli ana mis àna njəɗa gayak ɗek. Goro ya tə̀fiyu nu a daŋgay vu azuhva Yezu ni ti kàgray mimili àna naŋ ba daya. Tamal mis təgruk daliya azuhva *Ma Mʉweni Sulumani ga Yezu ni akaɗa goro ya təgru ni ti gəskabu, aɗaba Melefit avi njəɗa ana leli ge meɓeseni. 9 Melefit ti àhəŋga leli a, àzala leli a ge migi ndam gayaŋ njəlatana. Àgray nahkay ti azuhva tʉwi geli ya mə̀gri ni do ; àgray ti ka mawayay gayaŋ, àgri sulum gayaŋ ana leli azuhva tʉwi ga Yezu *Krist ya àgri ana leli ni. Kwa ka sarta ya Melefit àgraya məlaŋ a faŋ ndo ni Melefit àɗəm aməgri ana leli nahkay. 10 Ere ye ti Melefit àɗəmbiyu ahaslani amagray ni ti, nihi ti àgra. Àgray ti àna məslərbiyu Yezu Krist Bay mahəŋgay leli ni. Krist ti àgray ti kisim mîgi zlam masakani, àhi Ma Mʉweni Sulumani ana leli ti mə̂ŋgət sifa àna naŋ, mə̀mət ɗay-ɗay ba.

11 Ma Mʉweni Sulumani gani nani ti Melefit àzalay nu ti nə̂hioru ana mis ; nìgia zal asak gayaŋ a ga macahi ma gani ana mis a. 12 Təgru daliya hini ti aɗaba nàgra tʉwi gana lala, ay nàgray mimili àna naŋ do, aɗaba nə̀fəkia ahàr ka Yezu a, nə̀səra naŋ a lala. Nə̀səra esliki majəgay ere ye ti àfuvù a ahar vu ni duk abivoru ana vaɗ ga maŋga gayaŋ a. *

13 Kə̀səra pakama ge jiri goro ya nə̀huk na. Gray ere ye ti nə̀huk ni : fəki ahàr ka Yezu Krist lala, wayay ndam ge Krist lala daya, aɗaba nak kə̀bu akaba naŋ akaɗa mis bəlaŋ. 14 Melefit àvuka zlam sulumana ; bi slimi lala. *Məsuf Njəlatani àniviyu ana leli a məɓəruv bu ; aməvuk njəɗa gani.

15 Kə̀səra, ndam geli ya nday ga haɗ Azi ni ɗek tə̀mbrəŋa nu a. Fizel nday ata Hermozeŋ day tə̀mbərəŋa nu a akaba nday ndahaŋ na. 16 Ay Onesifor àvua njəɗa sak kay, goro ya tə̀fiyu nu a daŋgay vu ni ti àsi mimili ndo. Nahkay nawayay ti Bay geli mə̂gri sulum gayaŋ dal-dal ; nawayay ti mə̂gri ana ndam ga huɗ ahay gayaŋ daya. 17 Ka ya ti Onesifor àra a Rom a nahəma, àzay njəɗa gayaŋ ɗek ga maɗəbay nu, mək àdua ahàr a. 18 Nawayay ti Bay geli mâgray ti Melefit mə̂gri sulum gayaŋ a vaɗ ya ti Yezu amara ni. Tʉwi ga Onesifor ya àgri ana leli e Efez ni ɗek ti kə̀səra lala.

2

Za njəɗa gayak ɗek ga maɗəbay Yezu

1 Wur goro ni, nak ti zay njəɗa gayak ɗek ga maɗəbay Yezu *Krist ; agruk sulum gayaŋ ga məjənaki kur ti Yezu Krist gani. 2 A haslani ti kìcia ma goro ya nə̀huk na ; ma gani nani ti mis kay tìcia, tagray sedi gani tata. Nahkay ti daba ndam jireni ndahaŋ a, cahi zlam gani ana tay ti nday day tîsliki macahiani ana mis ndahaŋ bilegeni.

3 Tamal mis ndahaŋ təgruk daliya ti gəskabá akaɗa geli na. Gri tʉwi ana Yezu Krist lala, gray tʉwi akaɗa ga zal slewja sulumani ya eɓesey daliya ni. 4 Maslaŋa ya ti awayay magray tʉwi ga slewja ni ti awayay magray ere ye ti àɓəlafəŋ kà gəɗakani gayaŋ ni. Zal slewja àhurkiviyu ke tʉwi ga nday ya ti nday ndam slewja do ni koksah. 5 Mə̀səra, tamal maslaŋa awayay macuhwakabani akaba mis ndahaŋ ti ahàr àɗəm mâcuhway àna divi gani. Do ni ti ku tamal ènjia enji a nəŋgu ni atəvi zlam ka duwa gani do. 6 Mə̀səra daya, ka ya ti bay ga vədaŋ edi zlam ana ndam məwəsi vədaŋ nahəma, maslaŋa ya ti təvi zlam enji ni ti naŋ ya ti àza njəɗa gayaŋ a ɗek, àwəsa vədaŋ a lala ni. 7 Ere ye ti nəhuk nihi ni ti ahàr àɗəm kîci lala. Bay geli aməvuk njəɗa gayaŋ ti kə̂sər ma gani ɗek.

8 Sərki ka Yezu Krist. Naŋ ti wur huɗ ge Devit ; àməta, mək àŋgaba e kisim ba. *Ma Mʉweni Sulumani ya nəhioru ana mis ni ti nahkay. 9 Tə̀gru daliya ti azuhva Ma Mʉweni Sulumani gani nani ; ku məfiyu nu a daŋgay vu day tə̀fiya nu a akaɗa nàgudara zlam a. Ay pakama ge Melefit ti tə̀fiyu a daŋgay vu ndo. 10 Ègia nahkay ti neɓesey daliya ya təgru ni ɗek azuhva ndam ge Melefit ya àdaba tay a ni. Nawayay ti nday day Melefit mâhəŋgay tay àna tʉwi ga Yezu Krist, nawayay ti tə̂huriyu a məlaŋ maslaɗani ge Melefit vu, tânjəhaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani eslini. 11 Ma ge jiri, ahàr àɗəm mis tə̂gəskabu ni ti nihi :

Tamal mə̀mət ka ahar bəlaŋ akaba Yezu ti

amələbu àna *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ka ahar bəlaŋ akaba naŋ daya* ;

12 tamal meɓesey daliya ka ahar bəlaŋ akaba naŋ ti

aməhuriyu akaba naŋ a bay gayaŋ vu daya ;

tamal məɗəm mə̀sər naŋ do ni ti

naŋ day aməɗəm àsər leli do ;

13 ay ku tamal màgray ere ye ti mə̀hibiyu amagray ni va do nəŋgu ni,

naŋ ti amagray ere ye ti àɗəmbiyu amagray ni, àmbrəŋ magrani do,

aɗaba ere ye ti àɗəmbiya amagray ni ti si agray kwa ;

divi gayaŋ nahaŋ àbi simiteni.

Bay slimi ti tʉwi gayak ya kəgri ana Yezu ni ti mâla tʉwi ge jiri

14 Ma goro hini ya nə̀ɗəm ni ɗek ti həŋgri ana mis lala. Hi ana tay tàləgavakivu ka pakama gərgərani ba ; hi ma hini ana tay àna slimi ge Melefit. Maləgavani àkivu ka pakama gərgərani ti zlam masakani àɓəlay do simiteni, ejiŋ ndam ya təbi slimi ni. 15 Zay njəɗa gayak ɗek ti zlam ya kagray ni ɗek mâɓəlafəŋ kè Melefit. Ahàr àɗəm tʉwi gayak ya kagray ni àsuk mimili ba ; hi ma ge jiri ge Melefit ana mis àna divi gani. 16 Tamal ndam ya tə̀sər Melefit do ni tagray gejewi ti kə̀hurkiviyu ba. Gatay ya tagray nahkay ni ti kəlavaɗ tagudarkivu zlam àkivu ; 17 pakama gatay ya təɗəm ni ti ejiŋ mis, egi akaɗa ambələk ya ezi, asagakivu ni. Ata Himeni nday ata Filet day tə̀kibu ka tay : 18 nday ti tə̀ɗəm mis tàŋgaba e kisim ba àndava ; gatay ya tə̀ɗəm nahkay ni ti tìjikia ke divi ge jiri a, tagray ti mis ndahaŋ tə̂mbrəŋ məfəki ahàr gatay ka Yezu. 19 Ay jiri ge Melefit ti anjəhaɗ kaŋgay-kaŋgay ; naŋ akaɗa asak ga ahay ya tàfəkaɗa lala, àdaɗay do ni. Zlam àbu məbəkiani ka asak ga ahay gani nani nahkay hi : « Bay Melefit àsəra ndam gayaŋ a.† » Àbu məbəkiani keti : « Maslaŋa ya ti àɗəm naŋ mis ga Bay Melefit lu nahəma, mə̂mbrəŋ magudar zlam simiteni. »

20 A ahay ge mis gəɗakani bu ni ti zlam tə̀bu kay ga məbəviyu zlam. Nday ɗek ti ga gru ahkay do ni ga evirzegena ciliŋ do ; ndahaŋ ge ɓiyem ahkay do ni ge eliɓisl. Nday ya ti sulumani ni ti tagray tʉwi àna tay ga vaɗ ga wuməri ; nday ndahaŋ ni ti ni tagray tʉwi àna tay kəlavaɗ. 21 Nahkay tamal maslaŋa àmbrəŋa zlam magədavani ya nə̀ɗəmki ma na ɗek ti ègia akaɗa zlam məbəviyu zlam sulumani. Bay ahay ni azay, abarafəŋa ti mîgi *njəlatani, agray tʉwi àna naŋ tata. Aslamalay lala ga magray tʉwi àna naŋ, awayay magray tʉwi sulumani àna naŋ ɗek.

22 Zlam magədavani ya bəza dagwa tawayay magrani dal-dal ni ti kə̀hurkiviyu ba. Zlam ya ti ahàr àɗəm kaɗəbay ni ti nday hi : jiri, məfəki ahàr ka Yezu lala, mawayavani, manjəhaɗ sulumani akaba ndam ya ti tahəŋgalay Bay geli Yezu àna məɓəruv bəlaŋ ni. 23 Tamal ndam muru tagray gejewi àki ka pakama masakani ti kə̀hurkiviyu ba. Səra, zlam nday nani ti egi ləgayvu. 24 Ay maslaŋa ya agri tʉwi ana Bay geli ni tàləgavu ata mis ba. Ahàr àɗəm manjəhaɗ gayaŋ mâla sulumani kè meleher ge mis ɗek ; mîsliki macahi zlam ana mis ; tamal mis təbi seki ti mêɓesey. 25 Tamal mis ndahaŋ təɗəm ma gayaŋ ya àɗəm ni ma ge jiri do nahəma, ahàr àɗəm acahi zlam ana tay àna kuɗufani. Tamal agray nahkay ti bi Melefit amagray ti tâmbatkaba majalay ahàr gatay a, ti tə̂sər divi ge jiri. 26 Ndam nday nani ti *Seteni àgəsa tay àna kəmbazl gayaŋ a, awayay ti tâgray ere ye ti awayay ni. Ay tamal tàmbatkaba majalay ahàr gatay na, ègia sulumana ti, atətamfəŋa kà kəmbazl ge Seteni na.

3

Ere ye ti amagravu ka mandav ga duniya ni

1 Səra lala : ka ya ti duniya amandav wuɗak nahəma, sarta gani emigi zləzlaɗa. 2 Ka sarta gani nani ti mis etigi ndam eri, atawayay siŋgu, etiji zlabay, atəhi ana ahàr zlam gatay ya tagray ni ɗek ti zlam sulumani, etindivi Melefit, atəgəsiki ma ana ata bəŋ gatay do, atəgri sʉsi ana mis do, atamənjaləŋ ka zlam *njəlatani akaɗa zlam masakani, 3 ku ndam ga huɗ ahay gatay day atawayay do, atəmbrəŋ mizirey mis do, atəɗəmki ma magədavani ke mis, atagray zlam ya ti məɓəruv gatay awayay ni ɗek atəmbrəŋ do, atəgri daliya ana mis kəlavaɗ, atawayay jiri do, 4 atəsəkumoru mis, atəjalaki ahàr ka zlam ya tagray ni do, atəhi ana ahàr tə̀tam mis ndahaŋ ɗek ; atawayay zlam ya məɓəruv gatay awayay ni ciliŋ, atawayay Melefit do simiteni. 5 Ndam nday nani ti atəɗəm nday ndam ya tazləbay Melefit ni, ay ŋgay Melefit naŋ àbu àna njəɗa ga məmbatikaba majalay ahàr ana mis a ti atəgəskabu va do. Ndam nday nani ti kə̀hurkiviyu ka tay ba. 6 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀bu tagosay mis, təhuriyu a ahay vu afa ge mis, tesipet wál ya tə̀sər zlam do ni ; ègia akaɗa təki kəmbazl ana tay. Wál nday nani ti tə̀bu tagudar zlam dal-dal, təjalaki ahàr ka zlam gərgərani ya məɓəruv gatay awayay ni ciliŋ ; 7 tə̀bu təcahay zlam kəlavaɗ, ay tìsliki məsər jiri ge Melefit koksah. 8 A haslani ti ata Zenes nday ata Zembres * tàwaya macafəŋa Mʉwiz ga magray tʉwi ge Melefit a : nahkay day mis nday nani tawayay macafəŋa leli ga magray tʉwi ge jiri a ; majalay ahàr gatay ɗek magədavani, məfəki ahàr gatay ke Melefit ni ègia zlam masakana. 9 Ay zlam gatay ya tagudar ni amazoru tay kama do, aɗaba mis ɗek atəsər nday ndam muru, akaɗa ga ata Zenes nday ata Zembres ya mis tə̀səra nday ndam muru ni.

Kə̀mbrəŋ ere ye ti kàcahay ni ba

10 Ay nak ti kə̀səra zlam ya nə̀cahuk na ɗek lala ; kə̀səra manjəhaɗ goro a, kə̀səra zlam ya nawayay nagray na, kə̀səra ahəmamam nəfəki ahàr ka Yezu na, kə̀səra ahəmamam neɓesey zlam na, kə̀səra ahəmamam nawayay mis na, kə̀səra nə̀mbrəŋ tʉwi goro do. 11 Kə̀səra daliya goro ya mis tə̀gru na akaba daliya ndahaŋ ya nə̀cakay na. Daliya gani nani ti nə̀cakay a Antiyos, a Ikoniyum akaba e Listir ; daliya weley ya nə̀cakay ndo ni weley, ku nə̀caka daliya emitena nəŋgu ni Bay goro àhəŋga nu a. 12 Səra, ku way way do awayay manjəhaɗani akaba Yezu Krist akaɗa mis bəlaŋ, azləbay naŋ lala ti, mis atəgri daliya. 13 Ay ndam cuɗay akaba nday ya ti tagosay mis ni kəlavaɗ atagudarkivu zlam ; etijiŋkia mis ndahaŋ ke divi a, nday day etijikia ke divi a. 14 Nak ti kə̀mbrəŋ zlam ya ti kàcaha, kə̀gəskabá àna huɗ bəlaŋ ni ba. Kə̀səra nday ya ti tə̀cahuk zlam na ; nahkay kə̀səra zlam gani nani ti zlam ge jiri. 15 Kwa nak a wur bu ni ti kə̀səra Wakita *njəlatani ge Melefit a ; wakita gani nani ti aɗəfukki divi ga majalay ahàr sulumani, nahkay Melefit amahəŋgay kur aɗaba kəfəki ahàr ka Yezu *Krist. 16 Pakama ya mədi ahàr a Wakita ge Melefit ni bu ni ɗek ti Melefit àvi majalay ahàr gani ana mis ga məbəkiani ; pakama ge Melefit ti ajənaki leli ga məɗəfiki zlam sulumani ana mis, ga maɗafaki zlam magədavani ti magədavani eɗeɗiŋ, ga mambatikaba majalay ahàr ana mis a, akaba ga macahi divi ge jiri ana mis. 17 Melefit àvi pakama gayaŋ ana mis ti mis gayaŋ lu mâslamalavu lala, mîsliki magray tʉwi sulumani weley weley do ɗek.

4

Hioru ma ge Melefit ana mis

1 Ere ye ti nəhuk nihi ni ti nəhuk kè meleher ge Melefit ; nəhuk kè meleher ga Yezu *Krist daya, naŋ ya ti amara magrafəŋa seriya kà ndam ya nday tə̀bu àna sifa na akaba kà ndam ya tə̀məta na. Nəhuk ti aɗaba amaŋgazlivu ana leli, aməgur mis ɗek. Ere ye ti nəhuk ni ti nihi : 2 hioru ma ge Melefit ana mis. Ku mis tawayay miceni, ku tàwayay do nəŋgu ni, hi ana tay, kə̀mbrəŋ ba. Hiiki ma ana tay ka zlam gatay ya tagudar ni, ləgi ana tay, vi njəɗa ana tay. Ku tamal tìciaba zlam ya ti kacahi ana tay na ɗek ndo nəŋgu ni, kə̀zumki ɓəruv ka tay ba, ɓesa. 3 Aɗaba sarta nahaŋ amara ; ka sarta gani nani ti mis ndahaŋ atawayay ma ge jiri ya macahi ana tay ni va do. Ataɗəbay ere ye ti məɓəruv gatay awayay ni ciliŋ, atəzalakabu mʉsisi ndahaŋ kay ga macahi ma ya tawayay miceni ni ana tay. 4 Atəbi slimi ana ma ge jiri va do ; atəbi slimi ana ma masakani sawaŋ. 5 Ay nak ti njəhaɗ njaŋ-njaŋ ; ka ya ti mis təgruk daliya ni ti ɓesa ; hi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis kəlavaɗ. Tamal kagray nahkay ti, kəgri tʉwi ana Melefit akaɗa ya àdaba kur a àwayay ti kâgray ni.

Pol àɗəm ara amət wuɗak

6 Nu ti sarta goro ènjia wuɗak. Nara nəvi ahàr goro ana Melefit akaɗa ga zum ya tabəhaɗi ni. 7 Nàkaɗva àna tʉwi goro ya nàgray na lala. Nèndeveriŋaba tʉwi ya Melefit àhu nâgray na ɗek akaɗa ge mis ya acuhway, ènjʉa ka məlaŋ mədukana ni. Nə̀mbrəŋ məfəki ahàr goro ka Yezu ndo simiteni. 8 Ku nihi Melefit àslamatuva zlam a, Bay geli aməvu azuhva tʉwi goro ya nə̀gri ni ; aməvu ti àna jiri gayaŋ. Aɗaba Bay geli Yezu ti agrafəŋa seriya kè mis àna jiri a : aməvu zlam ti ana nu ciliŋ do ; aməvi ti ana ndam ya tajəgay mara gayaŋ àna məmərani ni ɗek daya.

Pakama ga Pol ka mandav ga wakita gayaŋ

9 Zay njəɗa gayak ɗek ga marana afa goro ke wecewecena, 10 aɗaba Demas ti awayay zlam ga duniya, àmbrəŋa nu a, àsləka àdoru a Tesalonik. Kreskens day àdoru ka haɗ Galasi, Tit ti ni àdoru ka haɗ Dalmasi. 11 Maslaŋa ya ti naŋ àbu akaba nu ni ti Lʉk ciliŋ. Nahkay kara nahəma zubiya Mark a ju, aɗaba Mark ti esliki məjənaki nu ke tʉwi ge Melefit tata. 12 Tisik ti nə̀sləroya naŋ e Efez a. 13 Ka ya ti nàsləkabiya a Truwas afa ga Karpus a ni ti nə̀mbərbiya mugudi goro a ; zubiya ji. Həlubiya wakita goro a daya ; wakita ya ti ga ambəl ni tàgəjazlkukbiya ahàr ba.

14 Eleksender zal gəzaŋ ni àgrua cuɗay a dal-dal ; ere ye ti àgru ni ti Bay geli amatraɓ naŋ bilegeni. 15 Eleksender ti àgray ti mis tə̀gəskabu ma geli ya məhi ana tay ni ba simiteni ; nahkay nak day bavu slimi àna naŋ.

16 Ka ya ti tàgrafua seriya enjenjena, nə̀həŋgrifəŋ ana ndam ge seriya ni ti, maslaŋa ya àjənaki nu ka ma gani ni ti àbi ; mis ɗek tə̀mbrəŋa nu a. Melefit mə̂mbərfəŋa zlam gatay ya tàgray na kà tay a ! 17 Ay Bay geli àjənakia nu a, àvua njəɗa ; nahkay nə̀hia ma gayaŋ ana mis a àndava, ndam ya tə̀fəki ahàr do ni ɗek tìcia. Seriya àgəs nu ndo ; àhəŋgafəŋa nu kà mazlahku a. * 18 Bay geli amahəŋgafəŋa nu kè mis ya təgru cuɗay na ɗek ; amahəŋgay nu ti nə̂huriyu a Məgur gayaŋ ya e melefit bu ni vu. Naŋ ti mis ɗek tâzləbay naŋ ga kaŋgay-kaŋgayani ! Aya nahkay.

19 Gri sa goro ana ata Prisil nday ata Ekiles. Gri sa goro ana ndam ga huɗ ahay ga Onesifor daya. 20 Erest ti ànjəhaɗiya a Koreŋ a. Trofim ti èɓesey do, nə̀mbərbiya naŋ e Milet a. 21 Wuɗaka ahar kusi ti zay njəɗa gayak ɗek ga marana afa goro a.

Ata Ewbʉl, Pʉdeŋ, Liŋ, Klodiya akaba bəza ga məŋ geli ndahaŋ ni ɗek tə̀gruka sa.

22 Bay geli mə̂ləbu akaba kur, mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ɗek ti.

* 1:12 Ere ye ti àfuvù a ahar vu ni : mis ndahaŋ tə̀ɗəm Pol awayay aɗəm Ma Mʉweni Sulumani. Mis ndahaŋ tə̀ɗəm Pol àɗəm ere ye ti àfivù a ahar vu ana Yezu ni : tamal nahkay ti Pol awayay aɗəm sifa gayaŋ ahkay do ni tʉwi gayaŋ ya agri ana Melefit ni.

* 2:11 Məmətani akaba Yezu ti awayay aɗəmvaba məmbrəŋ manjəhaɗ geli magədavani ya ahaslani ni ɗek.

† 2:19 Mənjay Macalani 16.5.

* 3:8 Ata Zenes nday ata Zembres ti, ndam Zʉde tə̀ɗəm nday ndam məsər zlam ga haɗ Ezip ka sarta ge Mʉwiz ni (mənjay Mahərana 7.11, 22).

* 4:17 Ka sarta gani nani ti ndam ga Yezu ya tə̀wəl tay àna seriya ni ti tə̀bi tay ana mazlahku ti tâhəpəɗ tay. Nahkay bi Pol awayay aɗəm tàkaɗ naŋ ndo ; ay bi awayay aɗəm Yezu àhəŋgafəŋa naŋ kè Setena ahkay do ni kà ndam ezir gayaŋ na ciliŋ.

Tit

1

2

3

Wakita ga Pol ya àbikioru ana Tit ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana Tit ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : nani Pol, zal asak ga Yezu ni (1.1). Àbikioru ti ana Tit : Tit ti tàgrakabá tʉwi akaba Pol a (2 Koreŋ 8.16-24). Pol àwayay Tit dal-dal (2 Koreŋ 2.13 ; 7.6) ; ka sarta ya ti tàfaya Pol a daŋgay ba ni ti Pol àmbərbu Tit ka haɗ Kret ga məgur ndam ga Yezu ya tə̀bu eslini ni (1.5). Kret ti haɗ gəɗakani a huɗ ga yam bu, gwar ka haɗ Gres ; ka sarta ga Pol mis ndahaŋ tə̀ɗəm ndam Kret ti ndam magudar zlam, nday ndam malfaɗa daya ; ku zal Kret nahaŋ day àɗəm nahkay (1.12).

Pol àbikioru wakita hini ana Tit, awayay ti tâbakabu ahàr a Nikopolis (3.12) ; àbikioru ti ga məɗəfiki ahəmamam mâgray tʉwi ya àvi ni. Pol àɗəm ku tamal ndam Kret tə̀gəskabu ma gayaŋ do nəŋgu ni, si Tit acahi manjəhaɗ sulumani ana tay, aləgi ana tay, àmbrəŋ ba kwa. Pol awayay ti ndam Kret ya tə̀gəskabu Yezu ni tànjəhaɗkabu àna sulumani (1.6-9 ; 2), tə̀gəskabu ma magədavani ba (1.9-16 ; 3.9-11), tə̂həŋgrioru ahàr a haɗ ana ndam ga ŋgumna (3.1-2).

Ndam Kret ti tàɗəba divi magədavani ya ti məɓəruv gatay awayay na tə̀tam mis ndahaŋ ni, ay ku tamal nahkay nəŋgu ni Pol àɗəm ahaslani ti leli ɗek ndam magudar zlam akaɗa gatay ni ; Melefit àhəŋgay leli ti aɗaba mə̀sia cicihi a ciliŋ, do ni ti azuhva tʉwi geli ya màgray ni do (3.3-7).

1

Sa ga Pol

1 Abəki wakita hini ti nu Pol, nu bay məgri tʉwi ana Melefit, nu zal asak ga Yezu *Krist. Àslərbiyu nu ti nə̂jənaki ndam ya ti Bay Melefit àdaba tay a ni, ti tə̂fəki ahàr, ti tə̂sər jiri gayaŋ ni. Tə̀səra ti atanjəhaɗ akaɗa ge Melefit ya awayay ni, 2 atəsər atanjəhaɗ kaŋgay-kaŋgay akaba Melefit eɗeɗiŋ. Melefit àɗəm kwa ahaslani, wuɗaka məlaŋ ànjəki ni : « Anəvi sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana tay. » Naŋ ti àsəkaɗ malfaɗa ɗay-ɗay do. 3 Sarta gayaŋ ya ti àfəkaɗ ni ènjia ti àɗəfiaba ma ga sifa gani nana ana mis a, ti tə̂ɗəmoru, tə̂hi ana mis ndahaŋ. Naŋ Melefit Bay mahəŋgay leli àhuva pakama nana ana nu a daya, ti nə̂hioru ana mis.

4 Nəbukki, Tit. Nak ti kìgia akaɗa wur ga huɗ goro a aɗaba leli cecʉeni məfəki ahàr ka Yezu Krist. Melefit Bəŋ geli nday ata Yezu Krist Bay mahəŋgay leli tə̂gruk sulum gatay, tâgray ti kânjəhaɗumkabu akaba mis àna sulumani daya ti.

Manjəhaɗ ga gəɗákani ga ndam ga Yezu

5 Nə̀mbərbu kur e Kret ti ga maslamalakabu zlam ya ti təgəjəni ni, akaba ga madaba mis a ti tîgi gəɗákani ga ndam ge *Krist a kəsa ga haɗ Kret ni bu ɗek, akaɗa ya ti nə̀huk ni. 6 Maslaŋa ya ti egi gəɗakani ga ndam ga Yezu nahəma, ahàr àɗəm naŋ àbu maslaŋa ya tə̀ŋgətfəŋa zlam magudarana do ni : wal gayaŋ bəlaŋ, bəza gayaŋ day təfəki ahàr ka Yezu. Manjəhaɗ ga bəza ni day mâla sulumani, ti mis tə̂sər tə̀bi tàgudar zlam bi, ticiiki ma ana ata bəŋ gatay daya. 7 Bay *məbi slimi ana ndam ga Yezu nahəma, mâla maslaŋa ya tə̀ŋgətfəŋa zlam magudarana do ni, aɗaba tʉwi ya agray ni ti ge Melefit. Naŋ nani ti àgray zlabay ba, àzum ɓəruv weceweci ba, àvi vu gayaŋ ana zum ba, àgray tereŋgiz ba, àɗəbay elimeni àna magray zlam magədavani ba daya. 8 Àgəski nahəma, maslaŋa gani nani mə̂gəskabu mirkwi, mâwayay magray sulum, mâjalay ahàr sulumani, mâla jireni, mâla mis ge Melefit *njəlatani, mə̂bi slimi ana ahàr gayaŋ daya kwa. 9 Ahàr àɗəm mə̂gəskabá pakama jireni kala-kala akaɗa ya ti màcahumi ana mis ni, àmbrəŋ ba. Nahkay ti emisliki məvi njəɗa ana mis ndahaŋ àna pakama sulumani nani ya acahi ana tay ni. Tamal mis tə̀gəskabu pakama sulumani hini do nahəma, naŋ gani emisliki məɗəfiaba ere ye ti tàgudar na ana tay a daya.

Ndam magosay mis

10 Kadaba gəɗákani ga ndam ge *Krist nana nahkay ti aɗaba mis tə̀bu kay tìci slimi do. Tagosay mis àna pakama gatay ya təɗəm kwaŋa ni. Ndam magosay mis nani ti ahar gəɗakani ndam *Zʉde ya tə̀ɗəm ahàr àɗəm mis *têkeley kʉɗi kwa ni. 11 Ahàr àɗəm kacafəŋa tay ga macahi zlam magudarani nani ana mis a, aɗaba tagudarikaba huɗ ahay ana mis a. Tagray nahkay ni ti ga məŋgəti zlam ana huɗ gatay gatayani ciliŋ, mimili àki ka tay bi. 12 Zal Kret nahaŋ tekeɗi àsəraba ere ye ti amara magravu na ti, àɗəm : « Ndam Kret tasəkaɗ malfaɗa kəlavaɗ, nday akaɗa ga zlam ge gili ndahaŋ ya tagray cuɗay ni, nday ndam masəfa, tənjələŋ ana zlam məzumani ciliŋ. » 13 Pakama gayaŋ ya àɗəm ni ti jiri eɗeɗiŋ. Nahkay ti ləgi ana tay kay kay, ti tə̂fəki ahàr ka Yezu ge jiri, 14 ti tìciiki məhasl ga ndam Zʉde ya ti taŋgəhaɗi ana tay ni va ba, ti tə̀bi slimi ana pakama ge mis ya tàwayay jiri do ni va ba. 15 Tamal mis məɓəruv gatay njəlata kè meleher ge Melefit nahəma, ere ye ti tagray ni day ɗek njəlata. Ay nday ya ti məɓəruv gatay njəlata kè meleher ge Melefit do, tə̀fəki ahàr do ni, ere ye ti tagray ni ɗek magədavani. Nahkay ere ye ti təjalaki ahàr ni ɗek magədavani daya : ku ka ya ti tagudar zlam nəŋgu ni tàgray mimili do. 16 Tə̀ɗəm ahkado tə̀səra Melefit a, ambatakani do zlam magudarani gatay ni aɗafaki tay, nday tə̀sər Melefit do. Tagray ere ye ti Melefit àwayay do simiteni ni, tìciiki slimi ana Melefit do. Nahkay ti tìsliki ka magray zlam sulumani koksah.

2

Manjəhaɗ sulumani ga ndam ga Yezu

1 Tit nak zla nahəma, cahi divi ge Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ni ana mis. 2 Hi ana zawal ya tìgia medewel a ni ti tə̂bi slimi ana ahàr gatay, tâgray zlam àna divi gani, nahkay mis atazləbay tay. Hi ana tay tə̂ɗəgəzl ahàr lala ; tə̂fəki ahàr ka Yezu àna divi gani, tə̀mbrəŋ ba ; tâwayay mis àna huɗ bəlaŋ ; têɓesey daliya daya.

3 Wál medewel day, hi ana tay tâgray zlam ya ti àɓəlafəŋ kè Melefit ni. Tə̀sivu ana mis ba, tə̀vi vu gatay ana zum ba, tə̂ɗəfiki magray zlam sulumani ana mis sawaŋ. 4 Tamal nday tə̀bu tagray nahkay ti atəcahi ana bəza wál ti tâwayay zawal gatay akaba bəza gatay, 5 tə̂bi slimi ana ahàr gatay, tàgray hala ba, tâgray tʉwi lala a huɗ ahay bu, tâgray zlam sulumani, tîciiki slimi ana zawal gatay. Tamal tagray nahkay ni ti maslaŋa àɗəmki ma magədavani ka pakama ge Melefit koksah.

6 Bəza dagwa day, hi ana tay tə̂bi slimi ana ahàr gatay 7 a zlam bu ɗek. Nak nakani day gray zlam sulumani, ti dagwa ndahaŋ ni tîpi : etipia ti atagray akaɗa gayak ni. Ka ya ti kacahi zlam ana tay nahəma, ɗəfiki ana tay àna məɓəruv bəlaŋ, ti tə̂gəsukki ma. 8 Hi pakama jireni ana tay ti tìsliki minjiɓisleni ba. Tamal kagray nahkay ti kəbəki mimili àki ka ndam ezir geli aɗaba tə̀ŋgət pakama magədavani ga məɗəmkiani ke leli do.

9 Eviɗi day, hi ana tay tîciiki slimi ana ndam məgur tay a zlam ya tagray ni bu ɗek, tâgray ere ye ti àɓəlafəŋ kà ndam məgur tay ni, tèkeli gejewi ana tay ba. 10 Tìgifiŋa akal kà tay a ba daya. Àgəski ti tagray tʉwi sulumani, ti ndam məgur tay ni tə̂həl tay ka ndam jireni sawaŋ. Tamal tagray nahkay a zlam ya tagray ni bu ɗek ti mis atəgəskabu pakama geli ya macahi ana tay àki ke Melefit Bay mahəŋgay leli ni àna məmərani.

Melefit àŋgazliaya sulum gayaŋ ana mis a

11 Ahàr àɗəm ndam məfəki ahàr ka Yezu tâgray ere ya nə̀hi ana tay ni, aɗaba Melefit àŋgazliaya sulum gayaŋ ana mis a, awayay ahəŋgay mis ɗek. 12 Ge Melefit ya àgri ana leli nahkay ni ti leli mə̀səra ahàr àɗəm màgudar zlam va ba, ti zlam ga duniya ya mis tawayay ni day ègi eri ana leli va ba. A manjəhaɗ geli a duniya bu ni ti ahàr àɗəm mə̂bumi slimi ana ahàr geli, mə̂grum jiri akaba zlam ya ti àɓəlafəŋ kè Melefit ni kwa. 13 Majəgay maŋga ga Yezu *Krist Bay mahəŋgay leli ni, mə̀səruma ara aŋga, məfumki ahàr àna məmərani. Naŋ Melefit geli gəɗakani, amara maŋgazli njəɗa gayaŋ ana mis. 14 Yezu àmət a kəla geli vu ka mawayay gayaŋ. Àgray nahkay ti, ti mə̂həlaba leli a zlam magudarani ba ɗek, ti mîgi njəlata kè eri gayaŋ, ti mîgi ndam gayaŋ, ti mâwayum magray zlam sulumani kəlavaɗ daya.

15 Zlam ya ti akacahi ana mis ni ti nahkay kwa. Vi njəɗa ana tay ; ndam ya ti tìci slimi do ni ti hivù ana tay. Hi ana tay àna njəɗa ge Melefit ya àvuk ni. Ku maslaŋa gatay bəlaŋ nəŋgu ni àcəlkukiyu a ahàr vu ba.

3

Mə̂mbrəŋ manjəhaɗ geli ya ahaslani ni

1 Tit, ziaba azay slimi ana ndam gayak a, ti tə̂həŋgrioru ahàr a haɗ ana gəɗákani ga ŋgumna ɗek, tîciiki ma ana tay, tə̂ləbu ndam maslamalavani ga magray tʉwi sulumani ɗek. 2 Hi ana tay tə̀sivu ana mis ba, tàləgavu akaba mis ba daya, tânja kuɗufa sawaŋ, ti mis tə̂sər nday ndam məgri zlam sulumani ana mis ɗek kəlavaɗ. 3 Hi ana tay nahkay, aɗaba ahaslani leli day endisl àniviyu ana leli bi, mìciiki slimi ana mis ndo, mìjikia ke divi sulumana. Zlam ya màwayay, àɓəlafəŋ kè leli ni ɗek ti mìgibiya akaɗa eviɗi gana. Mànjəhaɗbiya àna cuɗay a, màwayabiya zlam ge mis ya ègi eri ana leli na, mis tìzirabiya leli àki ka manjəhaɗ geli magədavani na, leli day mìziravabiya e kiɗiŋ geli ba. 4 Ku tamal màgudarbiya zlam a nahkay nəŋgu ni, Melefit Bay mahəŋgay leli ni àŋgazliaya sulumana gayaŋ ana mis a ti tə̂sər naŋ àbu awayay tay. 5 Àŋgazlay sulumani gayaŋ ti ahəmamam ? Àhəŋga leli a. Àhəngay leli ti aɗaba leli mə̀gribiya zlam sulumana aw ? Aha, nahkay do. Àhəŋga leli ga sulum a, aɗaba mə̀sibiya cicihi a palam. Àhəŋga leli a ti, àbarafəŋa zlam magudarana kè leli a. Àgray nani àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ, nahkay mìwiva mʉwena, mə̀ŋgətuma sifa mʉwena daya. 6 Məsuf nani ti Melefit àvia ana leli a àna huɗ bəlaŋ azuhva tʉwi ga Yezu *Krist Bay mahəŋgay leli ya àgray ni. 7 Melefit àgray nahkay ti mə̂ŋgətum sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ; mə̀səra ara avi ana leli eɗeɗiŋ, aɗaba àgria sulum gayaŋ ana leli a, nahkay mìgia ndam jireni kè eri gayaŋ a.

8 Pakama hini ya nə̀ɗəm ni ti jiri eɗeɗiŋ. Nawayay ti kə̂həŋgri zuh, ti ndam ya ti təfəki ahàr ke Melefit ni tâkaɗvu àna magray zlam sulumani kəlavaɗ. Pakama nani ti àɓəlay, ajənaki mis daya. 9 Ma ge gejewi masakani nahəma, kə̀hurviyu ba. Tamal tagraki gejewi ka ndam geli ya ti ahaslani ni ti kə̀hurkiviyu ba. Kə̀ləgumvu ba, kìhirʉmkivu àki ka pakama ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ba daya. Zlam nday nani tə̀zaya araŋa do, tə̀jənaki mis do daya. 10 Maslaŋa ya ti agray ti ndam məfəki ahàr ka Yezu ticirvu ni ti, hivù sak bəlaŋ àŋgəkivu ba. Tamal àmbrəŋ ndo nahəma, hikivu sak bəlaŋ keti. Ay tamal ècʉki va do ni ti, kàwayay ma akaba naŋ va ba. 11 Kə̀səra mis tamal àgra nahkay ti èjikia ke divi ge Melefit a àndava, naŋ bay magudar zlam. Magudar zlam gayaŋ ni aŋgazlavu vay-vay kè meleher ge mis, nahkay maslaŋa nani awəl ahàr gayaŋ gayaŋani.

Sa ga Pol

12 Nihi nahəma nə̀bu nəsləroru Artemas ahkay do ni Tisik afa gayak. Ka ya ti bəlaŋ gatayani eminjʉa nahəma, zəbiya njəɗa gayak a ga marana ti məbakabu ahàr a Nikopolis. Ka nu nahəma, ahar kusi ti nawayay manjəhaɗbiyani eslini. 13 Ka ya ti ata Zenas bay ge seriya ni nday ata Apolos atasləka afa gayak a atəsawaɗoru nahəma, jənaki tay lala, ti araŋa àhəci tay ba. 14 Ndam geli ya təfəki ahàr ka Yezu ni ahàr aɗəm nday day tə̂cahay magray zlam sulumani kəlavaɗ, ti tə̂jənaki ndam ya ti zlam àhəci tay ni. Tamal tagray nahkay ti atanjəhaɗ masakani do.

15 Ndam ya ti mə̀bu akaba tay ni ɗek tə̀gruka sa. Gri sa geli ana ndam ya təfəki ahàr ka Yezu, tawayay leli ni ɗek. Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ɗek.

Filemoŋ

Wakita ga Pol ya àbikioru ana Filemoŋ ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ga Pol ya àbikioru ana Filemoŋ ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : nani Pol, zal asak ga Yezu ni (1, 9). Àbikioru ti ana Filemoŋ : Filemoŋ ti zal Kolos, naŋ mis gəɗakani ; naŋ àbu àna eviɗi kay. Biliŋ e kiɗiŋ ge eviɗi gayaŋ ni bu, slimi gani Onezim, àzafəŋa zlam kà Filemoŋ àna akal a, mək àcuhway, òru ka məlaŋ ga Pol ya naŋ àbiyu ni. Eslini ti Onezim àgəskabá ma ga Yezu a, naŋ àbu agri tʉwi sulumani ana Pol (11 ; Onezim ana ma Gres ti awayay aɗəmvaba « Bay ya ti agri tʉwi sulumani ana mis ni. » )

Ay Onezim ti eviɗi ga Filemoŋ. Filemoŋ day àgəskabá Yezu a, nahkay Pol zal asak ga Yezu ni esliki məhiani ana Filemoŋ : « Vu eviɗi gayak ni. » Ay àgray nahkay ndo : àslərioru Onezim ana Filemoŋ (12-13). Àslərioru tay akaba Tisik bay ya ti àzoru wakita hini ni akaba wakita ya Pol àbikioru ana ndam Kolos ni (Kolos 4.7-9). Pol awayay ti Filemoŋ mə̂vi Onezim ga sulum, àwayay mazafəŋana ga njəɗa do.

Pol ti zal asak ga Yezu, naŋ gəɗakani ga ndam ga Yezu. Tamal gəɗakani ga ndam ga Yezu awayay ehindifiŋa zlam kà maslaŋa nahaŋ a ti, Pol àɗəfikia divi gani ana leli a wakita hini ba lala.

1

Sa ga Pol

1 Nu Pol nu nə̀bu a ahay ga daŋgay bu azuhva tʉwi ga Yezu *Krist ya nagray ni. Leli ata wur ga məŋ geli Timote məbukkioru wakita hini ana nak Filemoŋ, nak zləba geli ya ti magray tʉwi bəlaŋani ni. 2 Məbiki ana ndam ga Yezu ya *təcakalavu a ahay bu afa gayak ni daya, ana wur ga məŋ geli Apiya akaba Ersip. Ersip ti naŋ akaɗa zal slewja e tʉwi ge Melefit ya magrakabu ni bu. 3 Bəŋ geli Melefit nday ata Bay geli Yezu Krist tə̂gri sulum gatay ana kʉli, tâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

4 Kəlavaɗ nahəŋgalay Melefit ; nəgri sʉsi ti nacaluk slimi, 5 aɗaba nìcia tə̀ɗəm ahkado kawayay ndam ga Yezu kay, kəfəki ahàr ka Bay geli Yezu lala daya. 6 Leli məfəki ahàr ka Yezu ka ahar bəlaŋ, nahkay nahəŋgalay Melefit ti kôru àna naŋ kama kama. Ahàr àɗəm kəsərkivoru zlam sulumani ya Melefit àvi ana leli ni ɗek. Àvi ana leli ti aɗaba leli mə̀bu ka ahar bəlaŋ akaba Krist. 7 Filemoŋ wur ga mmawa goro ni, tʉwi gayak ya kagray ni àmərua məɓəruv a, aɗaba kawayay ndam ga Yezu dal-dal, kə̀via njəɗa ana tay a. Kàgray nahkay ti avukivu njəɗa dal-dal daya.

Pol ahəŋgalay Filemoŋ ti mə̂gəskabu Onezim

8 Nahkay zla nahəma, nawayay nahəŋgalay kur ti kâgray ere ya nəhuk ni. Nu zal asak ga Yezu *Krist, nisliki məhukani gray zlam ya àgəski ni tata, 9 ay ti nə̀ɗəgəzl nahkay ndo, nawayay nahəŋgalay kur hojo aɗaba nawayay kur. Nu Pol zal medewel nə̀huk ma hini ni, nihi ti nu a ahay ga daŋgay bu azuhva tʉwi ga Yezu Krist ya nagray ni. 10 Nahəŋgalay kur, nəgruk kam-kam àki ka Onezim. Naŋ ti naŋ àbu afəki ahàr ka Yezu azuhva ma goro ya nə̀hi ni, nahkay ègia akaɗa wur goro a ahalay a ahay ga daŋgay ni ba. 11 Ahaslani ka ya ti naŋ afa gayak ni ti àgruk tʉwi ga araŋa sulumani ndo, nihi ni ti ègia agru tʉwi sulumani, aməgruk ana nak daya.

12 Nawayay naŋ dal-dal, kala ègia wur ga huɗ goro a. Nahkay nəslərukoru naŋ ti awər nu dal-dal. 13 Nihi nu nə̀bu a ahay ga daŋgay bu azuhva goro ya nə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis ni. Nahkay nàwaya ti mânjəhaɗa akaba nu ga məjənaki nu a kəla gayak va. 14 Ay ti nə̀gəskabu naŋ nahkay do, si ka mawayay gayak kwa. Nàwayay məfəkuk njəɗa ga məgru sulum do, nawayay ti kəjənaki nu ka mawayay gayak.

15 Bi Melefit àwayay ti Onezim mânjəhaɗ a məlaŋ nahaŋ bu gʉzit day kwa ti aməŋgukukoru, kânjəhaɗum ka ahar bəlaŋ ga kaŋgay-kaŋgayani. 16 Nihi ti naŋ eviɗi ciliŋ do, àtama eviɗi a, naŋ wur ga məŋ geli ya ti mawayay naŋ dal-dal ni. Nu Pol nawayay naŋ kay, nak Filemoŋ ti ni akawayay naŋ kay àtam goro ni. Akawayay naŋ ti aɗaba naŋ mis gayak ciliŋ do, akawayay naŋ aɗaba naŋ wur ga muk, àfəkia ahàr ka Yezu a akaɗa gayak na daya.

17 Kə̀səra leli ata nak ti magray tʉwi bəlaŋani do aw ? Nahkay gəskabá naŋ a akaɗa ya kəgəskabu nu ni. 18 Tamal ti àgudaruka zlam a ahkay do ni àzafuka zlam a nahəma, hu ti nəpəlukvù. 19 Nu Pol nəbukki pakama hini àna ahar goro : anəpəlukvù. Ay sərkia nu day nə̀gruka zlam sulumana, kə̀ŋgəta *sifa ya ti àndav ɗay-ɗay do na azuhva nu a. 20 Nahkay wur ga mmawa goro ni, kam-kam gray ere ye ti nə̀huk ni àna slimi ga Bay geli. Ndisliŋʉ məɓəruv ti aɗaba leli cecʉeni ata nak mìgia akaɗa mis bəlaŋ akaba Krist a.

21 Ka ya ti nəbukki wakita hini ni ti nə̀səra kicʉki palam. Nə̀səra akagray zlam ya ti amatamkia ka zlam ya ti nìhindifʉka na daya. 22 Ka sarta ya ti Onezim aməduka ahàr a nahəma, kaslamatuva ahay a daya, aɗaba a majalay ahàr goro bu ni ti Melefit emiciiki gekʉli ya kàhəŋgalum naŋ ni ana kʉli, nahkay aməvu divi ga maŋgoni afa gekʉli.

Sa ga Pol

23 Epafras naŋ ya ti mə̀bu ata naŋ a ahay ga daŋgay bu azuhva ma ga Yezu *Krist ni agruk sa. 24 Mark, Aristark, Demas akaba Lʉk nday ya ti magrakabu tʉwi ge Melefit akaba tay ni təgruk sa daya.

25 Bay geli Yezu Krist mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ti.

Hebri

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Wakita ya tə̀bikioru ana ndam Hebri ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ya tə̀bikioru ana ndam Hebri ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni àɗafay slimi gayaŋ ndo. Mis ndahaŋ tə̀ɗəm bi Pol, ay àbəki ma akaɗa ga Pol ya àbəki ni ndo. Ku tamal nahkay nəŋgu ni nday ya ti àslərikaboru wakita ana tay ni tə̀səra naŋ a (13.18), naŋ day àsəra Timote bay ya ti tàgrakabu tʉwi akaba Pol na (13.23).

Wakita hini ànjəki akaɗa wakita ya təslərikaboru ana mis ni do : anjəki ti akaɗa ga zlam ya təcahi ana mis ni. Si gwar ka mandav gani day kwa ti mədi ahàr ana pakama ya tə̀bəki akaɗa ga wakita ya təslərikaboru ana mis ni (13). Bi tə̀cahi zlam ana mis, mək tə̀bəki ka wakita ga məslərikaborani ana mis ndahaŋ.

Tə̀slərikaboru ti ana ndam Hebri ndahaŋ, ndam Zʉde ya tə̀gəskabá Yezu a ni. Tawayay təɗəfiki ana tay Yezu ti gəɗakani àtam məslər ge Melefit (1), àtam Mʉwiz (3 ; 4.1-13), àtam ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ɗek (4.14-16 ; 5 ; 6 ; 7). Yezu day àŋgalabakabá leli akaba Melefit a, ay tʉwi gayaŋ ya àgray ni àtam tʉwi ga nday ndahaŋ ni simiteni : nday ti ahàr àɗəm tə̂həŋgri eri kəlavaɗ, ay Yezu ti àgray sak bəlaŋ, èslia hʉya (8 ; 9 ; 10). Ka sarta ya ti tə̀bəki wakita hini ni ti ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tə̀bu tisliŋi zlam ana Melefit a Zerʉzalem, tə̀mbrəŋ ndo (10.11) ; tə̀mbrəŋ ti ka ya ti ndam Rom tèmbeɗkaba ahay gəɗakani ge Melefit a, ke vi 70 ga sarta geli ni.

Gwar ka mandav ga wakita gayaŋ ni maslaŋa ya àbəki ni àvi njəɗa ana mis, àhi ana tay ku tamal təcakay daliya nəŋgu ni tə̀mbrəŋ məfəki ahar gatay ka Yezu ba. Àzay mazavu ga ndam ge Melefit ya tə̀ɗəmki ma a Wakita ge Melefit ya ahaslani ni bu ni, àɗəm tə̀mbrəŋ məfəki ahàr gatay ke Melefit ndo (11) ; àɗəm ge Melefit ya atraɓ ndam gayaŋ ni àɗafaki awayay tay (12.1-12). Ay sak kay a huɗ ga wakita gayaŋ ni bu maslaŋa gani àziaba azay slimi ana mis a, àhi ana tay si tîci lala, tə̂gəskabu ma ge Melefit kwa ; do ni ti bi atəŋgət sulum ge Melefit ya awayay agri ana tay ni do (2.1-4 ; 3.7-19 ; 5.11–6.12 ; 10.19-39).

Ahàr àɗəm mə̂fəki ahàr ka Yezu, mə̂mbrəŋ zlam ndahaŋ ɗek. Aɗaba Yezu ti àtam zlam ndahaŋ ɗek : maslaŋa ya èpia Yezu a ni ti, èpia Melefit a àndava (1.1-4).

1

Wur ge Melefit ti naŋ gəɗakani

1 Ahaslani ti Melefit àhia ma ana ata bəŋ geli a sak kay, tə̀həŋgri ma gani ana mis ti ndam mahəŋgaray *pakama gayaŋ ni. Tə̀həŋgri ma ana tay ti àna divi gərgəri kay. 2 Ay nihi ka sarta ga mandav ga məlaŋ ti Melefit àhia ma ana leli a, àhəŋgri ana leli ti Wur gayaŋ. Ka ya ti Melefit àgraya zlam a ɗek ni ti, àgraya ti àna njəɗa ga Wur gayaŋ ni. Melefit àfiyu naŋ a bay vu, nahkay aməgur zlam ɗek daya. 3 Melefit ti naŋ gəɗakani dal-dal, aslaɗay məlaŋ akaɗa ga fat ni : tamal kìpia Wur gayaŋ na ti kìpia maslaɗani ge Melefit na ; ere ye ti Melefit naŋ àbu àna naŋ ni ɗek ti Wur ni day naŋ àbu àna naŋ. Pakama ga Wur ya àɗəm ni ɗek ti àna njəɗa dal-dal, akay məlaŋ ɗek àna njəɗa gani nani akaɗa ge medikedik ya akay ahay ni. Àslamali divi ana Melefit ga məmbərfəŋa zlam magudarani ge mis a ɗek. Àra àslamala ti òru ànjəhaɗ a huɗ melefit bu kà ahar ga ɗaf ge Melefit Bay ya agur zlam ɗek ni, a məlaŋ ga gəɗakani bu.

Wur ge Melefit ti naŋ gəɗakani àtam məslər ge Melefit

4 Melefit àzalay naŋ Wur gayaŋ ni ti, àwayay àɗəfiki ana leli Wur gayaŋ ni gəɗakani dal-dal, àtam *məslər ge Melefit ni. Wur ga bay ti naŋ gəɗakani àtam məslər gayaŋ do waw ?

5 Melefit àhi ana Wur gayaŋ nahkay hi :

« Nak ti wur goro, kani ti nawayay ti mis tə̂sər nu buk.* »

Ma gani nani ti Melefit àhi ana way e kiɗiŋ ga *məslər gayaŋ ni bu nahkay way ? Àbi ! Àɗəm keti :

« Kama kama ti mis atəsər nu bəŋani, naŋ day wur goro.† »

Ma gani nani ti àɗəmki ka məslər gayaŋ weley ? Àbi ! 6 Nahkay day, ka ya ti Melefit àslərbiyu Wur gayaŋ bəlaŋ bəlaŋani ni a duniya vu nahəma, àɗəm :

« Məslər goro ɗek tâbəhaɗi mirdim, meleher ndiɓa ndiɓa ana haɗ.‡ »

7 Àki ka məslər ge Melefit ni ti àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Məslər ge Melefit ti ndam məgri tʉwi ;

aslər tay, takoru akaɗa ga aməɗ ya akəzlay ni, ahkay do ni akaɗa ga arəɗ ga aku ni.§ »

8 Ay àki ka Wur gayaŋ ni ti àbu məbəkiani nahkay hi :

« Nak ti Melefit ; kìgia Bay ga kaŋgay-kaŋgayana.

Nak kə̀bu manjəhaɗani e kʉrsi gayak bu ; kəgur məlaŋ ge jiri gani.

9 Kawayay magray jiri dal-dal ; magudar zlam ti kàwayay do simiteni.

Nahkay ti Melefit, Bay Melefit gayak, àhəndakuka amal a

ga maɗafakiani àdaba kur e kiɗiŋ ge mis ndahaŋ ba,

awayay ti kə̂mərvu dal-dal.* »

10 Àbu məbəkiani keti :

« Nak ti Bay gəɗakani, ka mənjəki ga zlam ɗek ti kàgraya haɗ a ;

kàgraya huɗ melefit àna ahar gayak a daya.

11 Zlam gani nday nani etiji, ay nak ti akələbu ga kaŋgay-kaŋgayani.

Zlam nday nani ti atagədavu akaɗa ga azana midigweni ni.

12 Ekelepekabu tay akaɗa ya telepekabu azana ya àgray tʉwi va do ni,

aɗaba etigi midigweni akaɗa ga azana ni.

Ay nak ti akambatvu do ; akələbu ga kaŋgay-kaŋgayani.† »

13 Melefit àhi keti :

« Njəhaɗa gwar kà ahar ga ɗaf goro a, a məlaŋ ga gəɗakani ba.

Ndam ezir gayak ti anabəhaɗ tay kè meleher gayak

akaɗa ga zlam ga bay ya abəki asak ni, ti kə̂cəlki ka tay.‡ »

Ma gani nani ti Melefit àhi ana way e kiɗiŋ ga məslər gayaŋ ni bu nahkay way ? Àbi ! 14 Məslər ge Melefit ti nday ɗek məsuf ya təgri tʉwi ana Melefit ni do waw ? Aslər tay ga məjənaki ndam ya ti àɗəm awayay mahəŋgay tay ni do waw ?

2

Ere ye ti Yezu àhi ana leli ni ti ahàr àɗəm mə̀mbrəŋ ba

1 Nahkay zla nahəma, ahàr àɗəm mâjalaki ahàr lala àki ka pakama ya tə̀hi ana leli ni, mâjalaki ahàr mâtama ya ahaslani na. Tamal màjalaki ahàr nahkay do ni ti emijikia ke divi a. 2 Mə̀səra pakama ge Melefit ya məslər gayaŋ tə̀həŋgri ana Mʉwiz ni ti ma gani àɗəs, ma masakani do. * Ku way way do àgəskabu ma gani ndo, èciiki ma ana Melefit ndo ni ti Melefit àtraɓ naŋ ge jiri do waw ? 3 Ay leli ti tə̀hia pakama məɗəsana ana leli a àtama nahaŋ na. A pakama gani nani bu ni ti mə̀sər ahəmamam Melefit ahəŋgay leli ni. Nahkay tamal mə̀gəskabu pakama nani do ni ti Melefit amatraɓ leli dal-dal do waw ? Aɗaba pakama gani nani ti àhi ana mis enjenjeni ti Bay geli ; ndam *asak gayaŋ tìcia ma gana, mək tə̀həŋgri ana leli ti mîci lala. 4 Melefit day àɗafaki ma gani nani ma ge jiri ti àna zlam magray ejep gərgəri kay ya àgray ni. *Məsuf Njəlatani day àvi njəɗa ga magray tʉwi gərgərani ana mis ndahaŋ, àvay ti ka mawayay gayaŋ : nani day àɗafaki pakama ge Melefit ti ma ge jiri.

Wur ge Melefit ti wur ga məŋ geli

5 Leli mazlapaki ka məlaŋ mʉweni ya Melefit amagraya ni, ay Melefit àfəkaɗ ti way ga məgur məlaŋ gani nani way ? Àfəkaɗ ti məslər gayaŋ aw ? Aha ! Àfəkaɗ ti mis hihirikeni. 6 Mə̀sər ti aɗaba a Wakita ge Melefit bu ka məlaŋ nahaŋ tə̀ɗəm nahkay hi :

« Bay Melefit goro, mis hihirikeni ti naŋ way ti kajalaki ahàr di way ?

Naŋ way ti kəfi ahàr kwa ɗeni way ?

7 Kə̀fiyu naŋ a məlaŋ ya ti èsli ga məslər gayak do ni ga ɓalani ;

kàgra ti mîgi bay, tâzləbay naŋ, tə̂həŋgrioru ahàr a haɗ ;

8 kə̀fiyu naŋ a bay vu ga məgur zlam ɗek.† »

Melefit àra àfiya naŋ a bay va ga məgur zlam a ɗek ni ti, ere ye ti naŋ àgur do ni ti àbi. Ay nihi ti naŋ àbu agur zlam ɗek ti leli mə̀səraba faŋ do. 9 Ay mə̀sər ti Yezu, naŋ ya ti Melefit àfiyu naŋ a məlaŋ ya ti èsli ga məslər gayaŋ do ni ga ɓalani ni. Melefit àgra ti mîgi bay, tâzləbay naŋ, tə̂həŋgrioru ahàr a haɗ ti azuhva gayaŋ ya ti àcakay daliya, àmət ni. Àmət ti a kəla ge mis vu ɗek ; Melefit àna sulum gayaŋ àwayay nahkay. 10 Melefit ti àgraya zlam a ɗek àna ahar gayaŋ a ; àgriaya zlam na ɗek ti ana ahàr gayaŋ a. Awayay ahəliyu mis kay a məlaŋ maslaɗani gayaŋ vu ti tîgi bəza gayaŋ. Bay ya ti àvi divi ana tay ti Melefit mâhəŋgay tay ni ti Yezu, nahkay àgəski ti Melefit àgray ti Yezu mêndeveriŋ tʉwi gayaŋ lala àna daliya gayaŋ ya àcakay ni.

11 Nahkay ti Yezu agray ti mis ni tîgi ndam *njəlatani ge Melefit. Bay ya agray tʉwi gani ni akaba nday ya agri ana tay ni ti nday ɗek bəlaŋani, Bəŋ gatay bəlaŋ. Ègia nahkay ti azalay tay bəza ga məŋani, àsi mimili do simiteni. 12 Àhi ana Melefit :

« Anəɗəfiki kur ana bəza ga mmawa ;

anazləbay kur e kiɗiŋ ge mis macakalavani bu.‡ »

13 Àɗəm :

« Nu ti anəfəki ahàr ke Melefit.§ »

Àɗəm keti :

« Nu hi, leli akaba bəza ge Melefit ya àbu tay ni.* »

14 Bəza ge Melefit ya àbi ana Yezu ni ti nday ɗek mis hihirikeni ; nahkay ti Yezu day ègia mis hihirikena. Ègi mis hihirikeni ti, ti mə̂mət ; àmət ti ga mazafəŋa njəɗa kè *Seteni a, aɗaba mis təmət ti azuhva tʉwi ge Seteni. 15 Mis tə̀bu tagrafəŋa aŋgwaz kà məmətana, tagray aŋgwaz kəlavaɗ akaɗa ge eviɗi ya ti agrafəŋa aŋgwaz kà bay gayaŋ a kəlavaɗ ni. Ay Yezu ti àhəlaba tay e eviɗi gani ba, ti tàgrafəŋa aŋgwaz kà məmətana ɗay-ɗay va ba. 16 Yezu àra ti ga məjənaki *məslər ge Melefit aw ? Aha, àra ti ga məjənaki tay do. Àra ti ga məjənaki bəza huɗ ga Abraham. 17 Nahkay ti ahàr àɗəm Yezu mîgi bəlaŋani akaba bəza ga məŋani, mîgi akaɗa gatay ni a zlam bu ɗek, aɗaba awayay ti mîgi bay gəɗakani ya aŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ; mis tə̀bu təsi cicihi, agray ere ye ti Melefit awayay ni ɗek daya. Nahkay ti àcaka daliya a kəla ge mis va, ti Melefit mə̂mbərfəŋa zlam magudarani gatay ni kà tay a ; ègi akaɗa tàgudar zlam ɗay-ɗay ndo. 18 Naŋ ti ka ya ti tə̀gri daliya ni ti èjikia ke divi a ndo. Nahkay ti esliki məjənaki ndam ya ti tə̀bu təcakay daliya ni, ti tìjikia ke divi a ba.

3

Yezu ti gəɗakani àtam Mʉwiz

1 Bəza ga mmawa, Melefit àzala kʉli a ɗek ge migi ndam gayaŋ njəlatana. Nahkay jalumki ahàr ka Yezu. Naŋ ti Bay ya ti Melefit àsləribiyu ana leli, naŋ zal asak gayaŋ, naŋ bay gəɗakani ya aŋgalabakabu leli akaba Melefit ni. Leli məfəki ahàr, məhi ana mis vay-vay naŋ Bay geli. 2 Melefit àra àslərbiya Yezu ga magray tʉwi gani nana ti, Yezu nakəŋ àgray ere ye ti Melefit awayay ni ɗek. Àgray ti akaɗa ge Mʉwiz ya àgray tʉwi lala e kiɗiŋ ga ndam ge Melefit bu ɗek ni. 3 Ndam ge Melefit ya Mʉwiz àgray tʉwi e kiɗiŋ gatay bu ni ti nday akaɗa ahay ge Melefit ; Mʉwiz day naŋ àkibu. Àləm ahay nani ti Yezu. Nahkay Yezu ti naŋ gəɗakani àtam Mʉwiz, aɗaba ahay ti mis tàzləbay koksah ; tazləbay ti bay ya àləm ahay ni sawaŋ. 4 Ahay weley weley do ɗek ti mis àləm ; ahay ya mis àləm do ni ti àbu aw ? Ay Bay ya ti àləm zlam ɗek ni ti Melefit. 5 Mʉwiz ti bay məgri tʉwi ana Melefit e kiɗiŋ ga ndam ge Melefit bu, àgray ere ye ti Melefit awayay ni ɗek. Tʉwi gayaŋ ni ti ga magrakia sedi a ka zlam ya ti Melefit amara məɗəm na. 6 Yezu *Krist day àgray ere ye ti Melefit awayay ni ɗek. Ay Krist gani ti naŋ Wur ga Bay ahay ni, agur ndam ga huɗ ahay ni ɗek. Ndam ga huɗ ahay gayaŋ ni ti leli. Ay ahàr àɗəm məfəki ahàr lala, mə̀mbrəŋ ba ; ahàr àɗəm mə̂sər ere ye ti àɗəm aməgri ana leli ni ti amagray eɗeɗiŋ. Tamal màgray nahkay do ni ti leli ndam ga huɗ ahay gayaŋ do.

Ahàr àɗəm məfəki ahàr ka Yezu lala

7 Nahkay zla nahəma, ahàr àɗəm mə̂bumi slimi ana pakama ga *Məsuf Njəlatani ya àɗəm ni. Àɗəm ti nahkay hi :

« Kani tamal kìcʉma dəŋgu ge Melefit a ti,

8 bumi slimi lala.

Ahàr gekʉli ègi ɓaŋ-ɓaŋ akaɗa ga ata bəŋ gekʉli ni ba :

ahaslani nday ti tə̀gəsiki ma ana Melefit ndo ;

ka sarta gani nani ti tə̀həlfəŋa eyʉ kè Melefit a huɗ gili ba.

9 Nahkay Melefit àɗəm : “Ata bəŋ gekʉli tə̀həlfua eyʉ a, tàhəŋgalafua ma ;

ku tamal tìpia ere ye ti nə̀gri ana tay na

10 vi kru kru faɗ nəŋgu ni tàgray nahkay.

Eslini nə̀zumkia ɓəruv ka ndam nday nana ;

nə̀ɗəm : Mis nday nani ti kəlavaɗ majalay ahàr gatay ni magədavani ;

tə̀sər divi goro do simiteni.

11 Nə̀zumkia ɓəruv ka tay a, nahkay ti nàmbaɗa,

nə̀ɗəm : Enipi tay, atəhuriyu a məlaŋ məpəsabana goro ni vu day zla aw !” * »

12 Nahkay ti bumvu slimi, bəza ga mmawa ; ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu àjalay ahàr magədavani ba. Nday ya ti majalay ahàr gatay magədavani ni ti tìciiki ma ana Melefit do, təmbrəŋ divi gayaŋ ; lekʉlʉm ti àgravu e kiɗiŋ gekʉli bu nahkay ba ! Kə̀səruma, Melefit ti naŋ Bay ga sifa ! 13 « Kani » gani nani ti təɗəm kəlavaɗ do waw ? Nahkay grum ere ye ti tə̀hi ana leli « Grum kani » ni kəlavaɗ : kəlavaɗ ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu mə̂vi njəɗa ana maslaŋa nahaŋ, do ni ti zlam ya ti egi eri ana kʉli ni amagosay kʉli, aməbiyu kʉli a zlam magudarani vu mək ahàr gekʉli emigi ɓaŋ-ɓaŋ. 14 Leli ɗek ti ndam ge *Krist. Ay ahàr àɗəm mânjəhaɗ akaɗa ya ka mənjəki ka məfəki ahàr geli ka naŋ ni, mə̀mbrəŋum majalay ahàr geli sulumani ni ba, do ni ti leli ndam gayaŋ do.

15 Mə̀səra àbu məbəkiani ti nahkay hi :

« Kani tamal kìcʉma dəŋgu ge Melefit a ti,

bumi slimi lala.

Ahàr gekʉli ègi ɓaŋ-ɓaŋ akaɗa ga ata bəŋ gekʉli ni ba :

ahaslani nday ti tə̀gəsiki ma ana Melefit ndo.† »

16 Nday ya ti tìcia ma ge Melefit a, ay tə̀gəsiki do ni ti ndamam ? Tə̀gəsiki ma do ni ti nday ya ti tàɗəbay Mʉwiz, tàhəraya ka haɗ Ezip akaba Mʉwiz a ni ɗek do waw ? 17 Nday ya ti Melefit àzumki ɓəruv ka tay vi kru kru faɗ ni ti ndamam ? Àzumki ɓəruv ti ka nday ya ti tàgudar zlam, tə̀mət kwaŋa a huɗ gili bu ni do waw ? 18 Melefit àmbaɗay, àɗəm atəhuriyu a məlaŋ məpəsabana gayaŋ ni vu ɗay-ɗay do ni àɗəmki ti ka ndamam ? Àɗəmki ti ka nday ya ti tə̀gəsiki ma ndo ni do waw ? 19 Nahkay mə̀səra tìsliki məhuriyani a məlaŋ məpəsabana ni vu ndo ni ti aɗaba tə̀fəki ahàr ke Melefit ndo, tə̀mbrəŋa divi gayaŋ na palam.

4

1 Nahkay ti məbumvu slimi lala. Melefit àɗəm misliki məhuriyani a məlaŋ məpəsabana gayaŋ ni ba kekileŋa, ay məbumvu slimi : ahàr àɗəm ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu mə̂huriyu, ti maslaŋa àgəjəni ba. 2 Leli ti tə̀hia *Ma Mʉweni Sulumana ana leli a ; ana ata bəŋ geli ahaslani day tə̀hia ana tay a, ay ma ya tə̀hi ana tay ni ti àjənaki tay ndo, aɗaba tə̀gəskabu ndo, tə̀fəki ahàr ke Melefit ndo. 3 Ay ndam ya ti tə̀bu təhuriyu a məlaŋ məpəsabana ni vu ni ti, leli ndam məfəki ahàr ka Yezu ni. Àki ka ata bəŋ geli ni ti ni Melefit àɗəm ahkado :

« Nə̀zumkia ɓəruv ka tay a, nahkay ti nàmbaɗa,

nə̀ɗəm : “Enipi tay, atəhuriyu a məlaŋ məpəsabana goro ni vu day zla aw !” * »

Ay mə̀səra məlaŋ məpəsabana ti àbu, aɗaba kwa ka sarta ya Melefit àgraya duniya ni ti èndeveriŋa tʉwi gayaŋ a ɗek. 4 A məlaŋ nahaŋ a Wakita ge Melefit ni bu tə̀ɗəmkia ma ka vaɗ ya adəskəla na, tə̀ɗəm nahkay hi : « Melefit àra èndeveriŋa tʉwi gayaŋ a ɗek ni ti a vaɗ adəskəla gani àpəsaba.† » 5 Mə̀səra àbu məbəkiani ka məlaŋ nahaŋ keti, Melefit àɗəm nahkay hi : « Enipia tay a, atəhuriyu a məlaŋ məpəsabana goro ni vu day zla aw !‡ » 6 Nahkay nday ya ti Melefit àhi Ma Mʉweni Sulumani gani ana tay enji ni ti tə̀huriyu a məlaŋ məpəsabana gayaŋ ni vu ndo, aɗaba tə̀gəskabu ma gani ndo. Ègia nahkay ti mə̀səra mis ndahaŋ tisliki məhuriyani tata. 7 Nahkay ti Melefit àdaba vaɗ nahaŋ a, vaɗ gani ti kani. Mə̀səra nahkay ti aɗaba sarta nahaŋ àbu ti Devit àɗəm nahkay hi :

« Kani tamal kìcʉma dəŋgu ge Melefit a ti,

bumi slimi lala ;

ahàr gekʉli ègi ɓaŋ-ɓaŋ ba.§ »

8 Tamal məlaŋ ya ti ata bəŋ geli tə̀huriyu akaba Zezʉwi ni məlaŋ məpəsabana eɗeɗiŋena ti, akal Melefit àɗəmki ma ka vaɗ nahaŋ keti do. 9 Nahkay ti məlaŋ məpəsabana nahaŋ àbu ; məlaŋ gani nani ti akaɗa ga vaɗ *məpəsabana ni ; məlaŋ məpəsabana gani nani ti ga ndam ge Melefit. 10 Maslaŋa ya ahuriyu a məlaŋ məpəsabana ge Melefit ni vu ni ti èndeveriŋa tʉwi gayaŋ a ɗek, apəsaba akaɗa ge Melefit ya èndeveriŋ tʉwi gayaŋ ɗek àpəsaba ni. 11 Nahkay ti ahàr àɗəm mə̂zum njəɗa geli ɗek ga məhuriyani a məlaŋ məpəsabana ni vu ; ku way way do e kiɗiŋ geli bu èjikia ke divi a akaɗa gatay ya tə̀gəsiki ma ana Melefit ndo ni ba.

12 Pakama ge Melefit ti agray tʉwi àna njəɗa kay. Aɗafaki majalay ahàr maŋgahani ge mis akaba zlam ya tàcalfəŋ do ni. Àzum àtam maslalam ya ma gani cʉeni məzumani ni ; edekaba zlam ya a huɗ ge mis bu na akaɗa ga maslalam ya tatəhaɗ mis àna naŋ, ekelkaba avana akaba məlaŋ majakwakabani ga vu a ni. 13 Ere ye ti maŋgahani, Melefit èpi do ni ti àbi ; zlam ya ti Melefit àgraya ni ɗek ti Melefit èpi, àsəra daya. Ere ye ti màgray ni ɗek ti màgray kamam ti aməhi ana Melefit.

Krist ti Bay ya ti aŋgalabakabu leli akaba Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ni

14 Leli mə̀bu àna bay gəɗakani ya aŋgalabakabu leli akaba Melefit ni, naŋ ti àcəloya afa ge Melefit a huɗ melefit va : bay gani nani ti Yezu Wur ge Melefit. Ègia nahkay ti ahàr àɗəm mə̂fəki ahàr lala, mə̂hi ana mis vay-vay naŋ Bay geli, mə̀mbrəŋ ba. 15 Bay geli gəɗakani ya aŋgalabakabu leli akaba Melefit ni ti àsəra lala ahəmamam njəɗa geli àhəca ni, aɗaba naŋ day àcaka daliya a zlam ba ɗek akaɗa geli na, ay ku tamal àcaka daliya nəŋgu ni àgudar zlam ndo simiteni. 16 Nahkay zla nahəma mahəɗakfəŋiyu kè Melefit, màgrafəŋa aŋgwaz a ba aɗaba naŋ ti agri sulum gayaŋ ana leli kəlavaɗ. Mə̀səra aməsi cicihi, aməgri sulum ana leli, aməjənaki leli ka ya ti macakay daliya ni.

5

Krist àsəra leli ndam gedebi

1 Gəɗákani ya *taŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ɗek ti Melefit adaba tay e kiɗiŋ ge mis ba, abiyu tay ga maŋgalabakabu mis akaba naŋ àna məvi sədaga akaba misliŋi zlam azuhva zlam magudarani ge mis ni. 2 Nahkay bay gəɗakani ya aŋgalabakabu mis akaba Melefit ni lu ti àsəra majalay ahàr ga nday ya ti tə̀sər zlam do ahkay do ni tijikia ke divi a ni, aɗaba naŋ day njəɗa gayaŋ àhəca a zlam ba ɗek. 3 Njəɗa gayaŋ àhəca ti, ahàr àɗəm esliŋi zlam ana Melefit azuhva zlam magudarani gayaŋ gayaŋani day, èsliŋi zlam azuhva zlam magudarani ge mis ndahaŋ ciliŋ do. 4 Maslaŋa ya ti azay ahàr gayaŋ ti mîgi gəɗakani ga maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ti àbi ; afiyu mis a məlaŋ gani nani gəɗakani ni vu ti si Melefit kwa. Agray ti akaɗa gayaŋ ya àfiyu *Aroŋ ahaslani ni.

5 Nahkay day *Krist àzay ahàr gayaŋ ge migi gəɗakani ga maŋgalabakabu mis akaba Melefit ndo. Àfiyu naŋ a məlaŋ gani nani gəɗakani ni vu ni ti Melefit. Àhi :

« Nak ti wur goro, kani ti nawayay ti mis tə̂sər nu buk.* »

6 A Wakita ge Melefit bu ka məlaŋ nahaŋ mədi ahàr ana pakama ge Melefit ya àhi ni keti . Pakama gani nihi :

« Nak ti bay maŋgalabakabu leli akaba mis ga kaŋgay-kaŋgayani

akaɗa ge Melkisedek ya àgray ahaslani ni.† »

7 Ka ya ti Krist naŋ àbu a duniya bu ni ti àhəŋgala Melefit a dal-dal, àzlaha kay, ètʉwia, aɗaba àsəra Melefit ti esliki mahəŋgaraba naŋ e kisim ba. Àra àhəŋgala Melefit a nahkay ti Melefit àgri ere ye ti àhəŋgalafəŋa ni, aɗaba àgəskabá ere ye ti Melefit awayay na ɗek. 8 Krist ti Wur ge Melefit, ay ku tamal nahkay nəŋgu ni àcaha məgəsiki ma ana Melefit àna daliya gayaŋ ya àcakay na. 9 Melefit àgray ti Krist èndeveriŋaba tʉwi gayaŋ a lala. Krist àra èndeveriŋaba ni ti naŋ àbu àna njəɗa ga mahəŋgay nday ya ti təgəsiki ma ni ɗek ; avi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana tay. 10 Nahkay ti Melefit àɗəm Krist ti bay gəɗakani ya aŋgalabakabu naŋ akaba mis ni akaɗa ge Melkisedek ya àgray ahaslani ni.

Məsərumkivu zlam àki ka məfəki ahàr geli ke Krist ni

11 Àki ka pakama hini ti mawayay mazlapaki dal-dal, ay ma gani zləzlaɗa ga maɗafabana, aɗaba lekʉlʉm ti kìcʉm zlam weceweci do. 12 Kə̀pəsumva a macahay zlam ba, giri-giri ti akal kacahumi zlam ana mis ndahaŋ, ay kekileŋa kìslʉmki do. Ahàr àɗəm tə̂cahi pakama ge Melefit ya təcahi ana mis enji ni ana kʉli keti sawaŋ ti ahəmamam ! Kə̀sərum zlam weceweci do ni ti, lekʉlʉm akaɗa bəza ciɓ-ciɓeni, kawayum si tə̂vi ɗuwa ana kʉli kwa, kìslʉmki məzum ɗaf koksah ti ahəmamam ! 13 Maslaŋa ya ti esi ɗuwa ni ti wur ndondu : maslaŋa gani nani ti àsərkaba pakama àki ke jiri ge Melefit a koksah. 14 Ay mis gəɗakani ti ni èsi ɗuwa va do, azum ɗaf tata. Maslaŋa gani nani ti asərkaba zlam sulumana akaba zlam magədavana lala, aɗaba àsərva àna naŋ a.

6

1 Ègia nahkay ti ahàr àɗəm macahakivu zlam, makoru kama kama akaɗa ge mis gəɗákani ni. Ahàr àɗəm məmbrəŋum məhəŋgri zuh ana zlam ya təcahi ana mis àki ke *Krist enji ni. Zlam nday hini ti akaɗa asak ga ahay ya tafəkaɗ ni ; màfəkaɗ nahaŋ va ba. Zlam ya təcahi ana mis enji ni ti nday hi : pakama àki ka məmbrəŋ tʉwi magədavani, aɗaba azoru mis e kisim vu ; pakama àki ka məfəki ahàr ke Melefit ; 2 pakama àki ke divi gərgəri ga *məbaray mis ; pakama àki ka məbəki *ahar ke mis ; pakama àki ka maŋgabana e kisim ba ; pakama àki ka seriya ge Melefit ya amagrafəŋa kè mis a, amagrafəŋa nahaŋ kà tay a va do ni. 3 Tamal Melefit avi divi gani ana leli ti aməmbrəŋ məhəŋgri zuh ana pakama nday nani eɗeɗiŋ.

4 Aməmbrəŋ ti aɗaba tamal mis àsəra zlam nday nana mək èjikia ke divi a ti àŋgukiyu ke divi koksah. Maslaŋa gani nani àsəra jiri ge Melefit a lala, Melefit àgria sulum gayaŋ a, *Məsuf Njəlatani àniviyu a məɓəruv bu, 5 àsəra pakama ge Melefit ti sulumani dal-dal, àsəra njəɗa ya tagray tʉwi àna naŋ ka məlaŋ mʉweni ya Melefit amagraya na. 6 Maslaŋa gani àsəra zlam nday nana ɗek, kələŋ gani èjikia ke divi a ti èsliki məmbatkaba majalay ahàr gayaŋ a va do simiteni. Aɗaba maslaŋa ya ti àsəra zlam nday nana ɗek mək àgəskabu va do nahəma, *àdarfəŋa Wur ge Melefit kà təndal a keti, àvia divi ana mis ndahaŋ ge mindivi naŋ a.

7 Mazay mazavu gani : vədaŋ nahaŋ àbu, avər àtəɗkiaya dal-dal mək zlam àfətkiaya, àgra zlam a dal-dal àɓəlafəŋ kà ndam ya təwəs vədaŋ ni. Vədaŋ gani nani ti Melefit aməmərvu àna naŋ do waw ? 8 Ay tamal zlam ya ti àfətkiaya ni ti adak akaba civ-civ ciliŋ ti vədaŋ ni àɓəlay do ; Melefit ara etikwesl wuɗak, kələŋ gani atəji aku, haɗ gani emigi viti, àgray zlam va do.

9 Ndam geli ni, mawayay kʉli. Ku tamal mə̀ɗəma ma nahkay nəŋgu ni, mə̀səra lekʉlʉm ti kə̀bum kəɗəbum divi sulumani, Melefit ahəŋgay kʉli. 10 Melefit ti naŋ jireni ; àsəra tʉwi gekʉli ya kə̀grumi na. Kə̀jənumkia ndam gayaŋ a, kə̀bum kəjənumki tay nihi daya : gekʉli ya kəgrum nahkay ni ti aɗafaki kawayum Melefit. 11 Nihi ti mawayay ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu mâzay njəɗa gayaŋ ɗek, môru kama kama. Mə̀səra Melefit awayay məgri sulum gayaŋ ana leli ga kaŋgay-kaŋgayani, nahkay mawayay ti ku way way do mâɗəbay sulum gani nani, àmbrəŋ ɗay-ɗay ba. 12 Mawayay ti kìgʉm masəfani ba ; ere ye ti mawayay ni ti kânjəhaɗum akaɗa gatay ya ti tə̀fəki ahàr ka Yezu lala, tə̀mbrəŋ ndo ni. Nday gani ti Melefit naŋ àbu agri sulum ya àɗəmbiya, àɗəm aməgri ana ndam gayaŋ ni ana tay.

Ere ye ti Melefit àɗəm aməgri ana ndam gayaŋ ni ti amagray eɗeɗiŋ

13 Kə̀səruma, ahaslani ti Melefit àhibiya ma ana Abraham a, àhi aməgri sulum. Ka ya ti àhi ma gani ni ti àmbaɗa ; àmbaɗay ti àna ahàr gayaŋ gayaŋani, aɗaba maslaŋa àbi gəɗakani àtam naŋ bi. 14 Àmbaɗa, àɗəm : « Nəgruk sulum goro dal-dal, anagray ti kâwuɗay dal-dal. Zlam gani nani ti amagravu eɗeɗiŋ.* » 15 Abraham àra ècia ma gana nahkay ti àgəskabá, ajəgay ere ye ti Melefit àhi aməgri ni, àmbrəŋ ndo. Abraham àra àgəskabá nahkay ti Melefit àgri ere ye ti àhi aməgri ni. 16 Ka ya ti mis ambaɗay ni ti, ambaɗay ti àna ere ye ti àtam naŋ àna gəɗakani ni. Àra àmbaɗa nahkay ti ku way way do agəskabu mbaɗay gayaŋ ni, tàcalfəŋ kà ma gani va do. 17 Nahkay day Melefit awayay aɗəfiki ana ndam gayaŋ ere ye ti àɗəm aməgri ana tay ni ɗek ti aməgri ana tay eɗeɗiŋ ; awayay ti tə̂sər lala aməmbatkaba majalay ahàr gayaŋ a ɗay-ɗay do : nahkay ti àmbaɗay. 18 Melefit àɗəm amagray zlam, mək àmbaɗay. Pakama nday nani cʉeni ti avi njəɗa ana leli dal-dal, aɗaba Melefit ti àsəkaɗ malfaɗa do simiteni. Pakama gani àra àvia njəɗa ana leli a ti, mə̀bu makoru kama kama, aɗaba mə̀mbrəŋa zlam ndahaŋ a ɗek, mə̀səra Melefit aməgri ere ye ti àɗəm aməgri ana leli ni ana leli. 19 Zlam gani nani ya mə̀səra Melefit aməgri ana leli ni ti ndiŋ-ndiŋ, avi njəɗa ana leli dal-dal. Makavu àna naŋ lala, acafəŋa leli ge mijikiana ke divi a. Zlam gani nani aziaba azana ga mahay ga məlaŋ *njəlatani ge Melefit na ana leli a, mə̀səra leli aməhuriyu eslini. † 20 Àhuriyu a məlaŋ gani nani vu ti Yezu ; àhuriyu enji geli, àhuriyu ti azuhva leli. Naŋ ti bay gəɗakani ya aŋgalabakabu leli akaba Melefit ni ga kaŋgay-kaŋgayani, akaɗa ge Melkisedek ya àgray ahaslani ni.

7

Melkisedek

1 Melkisedek gani nani ti naŋ bay Salem, naŋ bay *maŋgalabakabu mis akaba Melefit naŋ ya agavəla driŋ ni. Ka fat ya ti Abraham àsləkabiya ke silik ya tàgray akaba bəbay ndahaŋ, àtambiya tay a àna njəɗa nahəma, Melkisedek nakəŋ àrəkioru, mək àgri *sulum ge Melefit. * 2 A huɗ ga zlam ya ti Abraham àhəlbiyu e silik ni bu ni ɗek ti Abraham àziaba zlam a bəlaŋ a kurani ba ana Melkisedek a. † Enjenjeni slimi Melkisedek awayay aɗəmvaba ti bay jireni ; kələŋ gani bay Salem ti ni awayay aɗəmvaba bay ya agray ti mis tânjəhaɗkabu àna sulumani ni. 3 Naŋ ti tə̀sər bəŋani do, tə̀sər məŋani do, ata bəŋ ga bəŋani day mis tə̀sər tay do. A Wakita ge Melefit bu ni ti tə̀ɗəmki ma ka vaɗ ge miwi naŋ ndo, ka vaɗ ga məmət gayaŋ day tə̀ɗəmki ma ndo. Naŋ ti akaɗa Wur ge Melefit, aɗaba aŋgalabakabu mis akaba Melefit ga kaŋgay-kaŋgayani akaɗa ga Wur ge Melefit ni.

4 Jalumki ahàr ke Melkisedek, naŋ ya ti Abraham àziaba zlam a bəlaŋ a kurani ba ni. Melkisedek ti naŋ gəɗakani ! Abraham ti naŋ bəŋ ga ata bəŋ geli ɗek, ay àhəliaba ana Melkisedek ti zlam sulumani ya tə̀tama zlam ndahaŋ a ni. 5 Ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit kani ti nday bəza huɗ ge *Levi ; e Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni bu ni ti Melefit àɗəm ndam *Izireyel ndahaŋ ni tə̂ziaba zlam a bəlaŋ a kurani ba ana tay a. Nday ya ti təhəl zlam akaba nday ya ti təziaba ni ti nday ɗek kà məŋ gatay, nday ndam Izireyel ; ku tamal nday ɗek bəza huɗ ga Abraham nəŋgu ni tə̀bu tagray nahkay. 6 Ay Melkisedek ti naŋ wur huɗ ge Levi do ; ku tamal naŋ wur huɗ ge Levi do nəŋgu ni Abraham àziaba zlam a bəlaŋ a kurani ba. Melefit àhibiya ana Abraham a, àhi : « Anəgruk zlam sulumani, » nahkay Abraham ti naŋ gəɗakani ; ay àgri sulum ge Melefit ana Abraham ti Melkisedek. 7 Mə̀səra, bay ya ti agri sulum ge Melefit ana maslaŋa nahaŋ nahəma, bay gani nani ti naŋ gəɗakani àtam maslaŋa nahaŋ ni. 8 Kani ti nday ya ti təhəl zlam bəlaŋ a kurani bu ni ti nday mis hihirikeni, təmət. Ay a Wakita ge Melefit bu tə̀ɗəm bay ya ti àhəl zlam bəlaŋ a kurani bu ya Abraham àbi ni ti àmət do. 9 Misliki məɗəmani nahkay hi : ka ya ti təvi zlam bəlaŋ a huɗ ga kurani bu ana bəza huɗ ge Levi ni ti kala təvi ti ana Levi Leveni. Ay Levi day kala àvia zlam bəlaŋ a huɗ ga kurani ba ana Melkisedek a, aɗaba Abraham ti naŋ bəŋ ge Levi ; 10 ka ya ti Abraham àbi zlam ana Melkisedek ni ti Levi wur huɗ gayaŋ ni naŋ àvu a vu ga bəŋani Abraham bu.

Krist ti aŋgalabakabu mis akaba Melefit akaɗa ge Melkisedek ni

11 Tʉwi ga bəza huɗ ge Levi ya tagray ga *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ti Melefit àɗəm tə̂gri ana ndam *Izireyel, àbu məbəkiani e *Divi gayaŋ ya àɗəfiki ana Mʉwiz ni bu ni. Ku tamal nahkay nəŋgu ni, tʉwi gatay ni èndeveriŋ ere ye ti Melefit awayay magrani ni lala do. Tamal endeveriŋ lala ti bay nahaŋ ya aŋgalabakabu mis akaba Melefit ni àra ti kamam ? Maslaŋa gani nani ti àŋgalabakabu mis akaba Melefit akaɗa ga *Aroŋ ni do ; naŋ ti aŋgalabakabu mis akaba Melefit akaɗa ge Melkisedek ni. 12 Tamal Melefit àmbatkaba divi ga maŋgalabakabu mis akaba naŋ na ti, mə̀səra àmbatkaba Divi gayaŋ ya àbu məbəkiani a Wakita gayaŋ ni bu ni daya. 13 Ay nihi ti Bay ya tə̀ɗəmki ma a Wakita ge Melefit bu ni ti Bay geli. Naŋ ti ge dini ge Levi do ; maslaŋa ge dini gayaŋ ɗay-ɗay àgray tʉwi ga maŋgalabakabu mis akaba Melefit ndo. 14 Mə̀səra Bay geli ti ge dini ga Zʉda. Ndam ge dini ga Zʉda ti ŋgay tâgray tʉwi ga maŋgalabakabu mis akaba Melefit ti Mʉwiz àɗəm ndo simiteni.

15 Ere ye ti aɗafaki zlam gani nani eɗeɗiŋeni ni ti nihi : bay nahaŋ àra ga maŋgalabakabu mis akaba Melefit a, ay aŋgalabakabu mis akaba Melefit ti akaɗa ge Melkisedek ni. 16 Maslaŋa gani nani ti tə̀fiyu àna Divi ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz bu ni ndo : Divi gani nani ti tə̀biki ana mis hihirikeni. Tə̀fiyu maslaŋa gani nani ti aɗaba naŋ àbu àna njəɗa dal-dal, àmət ɗay-ɗay do. 17 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi : Melefit àɗəm :

« Nak ti bay maŋgalabakabu leli akaba mis ga kaŋgay-kaŋgayani

akaɗa ge Melkisedek ya àgray ahaslani ni.‡ »

18 Nahkay ti Melefit àmbrəŋa Divi gayaŋ nahaŋ ya àɗəfiki ana Mʉwiz ahaslani na, aɗaba Divi gani nani ti njəɗa gani àhəca ga magray ere ye ti Melefit àwayay magrani na. 19 Divi ge Melefit ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni ti èndeveriŋ ere ye ti Melefit awayay ni lala do. Ègia nahkay ti Melefit àvia divi nahaŋ ana leli ga mahəɗakfəŋiana àtam ya ahaslani na. Divi gani nani ti mə̀səra ajənaki leli eɗeɗiŋ.

20 Mə̀səra ajənaki leli eɗeɗiŋ ti aɗaba ka ya ti Melefit àfiyu Wur gayaŋ ga maŋgalabakabu mis akaba naŋ ni ti àmbaɗa. Ay nday ndahaŋ ni ti ni, àbiyu tay ti àmbaɗay ndo. 21 Ka ya ti Melefit àfiyu Wur gayaŋ ni ti àmbaɗay ; àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ni bu nahkay hi :

« Bay Melefit àmbaɗa, àɗəm :

“Nak ti bay maŋgalabakabu leli akaba mis ga kaŋgay-kaŋgayani.”

Aməmbatkaba majalay ahàr gayaŋ gani nana ɗay-ɗay do.§ »

22 Melefit àra àmbaɗa nahkay ti àwəlkabá pakama gayaŋ akaba geli a keti. Gayaŋ ya àgray nahkay ni ti àtam ya àwəlkabu pakama gayaŋ akaba ge mis ahaslani ni. Mə̀səra àtam ya ahaslani ni ti aɗaba bay ya ti aɗəfiki ana leli Melefit amagray ere ye ti àɗəm amagray ni eɗeɗiŋ ni ti Yezu.

23 Nahkay day, nday ndahaŋ ya taŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ti nday kay, aɗaba nday ti tə̀pəs do, təmət. 24 Ay Yezu ti apəs, naŋ àbu àna sifa, àmət ɗay-ɗay do ; amaŋgalabakabu mis akaba Melefit ga kaŋgay-kaŋgayani. 25 Nahkay ti nday ya ti tahəɗakfəŋiyu kè Melefit azuhva ga Yezu ya aŋgalabakabu tay akaba naŋ ni ti, Yezu esliki mahəŋgay tay. Àmbrəŋ mahəŋgay tay ɗay-ɗay do, aɗaba naŋ àbu àna sifa ga kaŋgay-kaŋgayani, naŋ àbu ahəŋgali Melefit ana tay kəlavaɗ.

26 Bay gəɗakani ya àgəski ga maŋgalabakabu leli akaba Melefit ni ti Yezu. Naŋ ti njəlata, àgudar zlam do simiteni, naŋ mis sulumani, àgray zlam akaɗa ga ndam magudar zlam ni do, Melefit àzoru naŋ driŋ agavəla. 27 Nday gəɗákani ndahaŋ ya taŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ti, ahàr àɗəm kəlavaɗ tîsliŋi zlam ana Melefit azuhva zlam magudarani gatay ni day kwa ti tisliŋi zlam azuhva zlam magudarani ge mis ndahaŋ ni. Ay Yezu ti ni àŋgalabakabu leli akaba Melefit ti nahkay do. Naŋ ti àvi ahàr gayaŋ ana Melefit, àgəskabu ti tâkaɗfəŋ naŋ kà təndal. Àgray nahkay ti sak bəlaŋ, amagrakivu va do. 28 E Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni bu ni ti Melefit àɗəm mis hihirikeni tâŋgalabakabu mis akaba naŋ, ay nday gani nani ti njəɗa gatay àhəca ga magray ere ye ti Melefit àwayay na. Nahkay kələŋ gani Melefit àɗəm pakama nahaŋ, àmbaɗay. Àna mbaɗay gani nani ti àfiyu Wur gayaŋ ga maŋgalabakabu mis akaba naŋ ; Wur gayaŋ gani nani ti naŋ àbu ga kaŋgay-kaŋgayani, èndeveriŋaba ere ye ti Melefit awayay na àndava.

8

Melefit àwəlkabá pakama gayaŋ akaba geli àna Krist a

1 Ere ye ti ahàr àɗəm mə̂sər lala ni ti nihi : Bay gəɗakani ya *aŋgalabakabu leli akaba Melefit ni ti àbu. Naŋ ti òru ànjəhaɗ a huɗ melefit bu, kà gəvay ge kʉrsi ge Melefit. Ànjəhaɗ ti kà ahar ga ɗaf ge Melefit, a məlaŋ ga gəɗakani bu. 2 Agray tʉwi ga maŋgalabakabu mis akaba Melefit ti a məlaŋ *njəlatani ge Melefit bu. Məlaŋ *njəlatani gani nani ti ahay *miviceni ya mis hihirikeni tìvicey ka sarta ge Mʉwiz ni do : àləm ti Bay Melefit Melefiteni ; məlaŋ gani nani ti məlaŋ njəlatani ge Melefit eɗeɗiŋ.

3 Gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni lu ti tə̀fiyu naŋ ga məvi sədaga ana Melefit akaba misliŋi zlam azuhva zlam magudarani ge mis. Ègia nahkay ti bay gəɗakani ya aŋgalabakabu leli akaba Melefit ni ahàr àɗəm naŋ day mə̂vi sədaga ana Melefit. 4 Tamal naŋ àləbu a duniya bu ni ti akal naŋ ègi bay maŋgalabakabu mis akaba Melefit do, aɗaba ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit tə̀bu, tə̀biyu tay àna *Divi ge Melefit ya àbu məbəkiani a wakita ge Mʉwiz ni bu ni. 5 Ay ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit nday nani ti, məlaŋ njəlatani ya tagraviyu tʉwi gatay ni ti e melefit bu do. Məlaŋ gatay ni ti tə̀ləm ka mazavu ga məlaŋ njəlatani ya a huɗ melefit bu ni ciliŋ. Nahkay ka ya ti Mʉwiz àwayay evicey ahay njəlatani ni ti Melefit àhi ahkado : « Ci day, ahàr àɗəm kâgray ɗek akaɗa ahay ya ti nə̀ɗəfukki ka ya ti nak ka ahàr ga həma ni.* » 6 Ay nihi ti tʉwi ga Yezu ti gərgəri akaba gatay ndahaŋ ni simiteni. Melefit awəlkabu pakama gayaŋ mʉweni akaba geli, awəlkabu ti àna tʉwi ga Yezu ; pakama ya *awəlkabu nihi ni ti àtam ya ahaslani ni, aɗaba ere gani ya ti Melefit àɗəm aməgri ana leli ni ti àtam ere ye ti àɗəm ahaslani amagray ni simiteni.

7 Nahkay ti pakama ge Melefit ya àwəlkabu akaba geli ahaslani ni ti àrakaboru ndo. Do ni ti, akal Melefit àwəlkabu pakama nahaŋ akaba geli do. 8 Ay àwəlkabá pakama nahaŋ na akaba geli eɗeɗiŋ a. Àləgi ana ndam gayaŋ, àɗəm nahkay hi :

« Cʉm day, nu Bay Melefit nəhi ma ana kʉli.

Sarta nahaŋ àbu ara ;

ka sarta gani nani ti anəwəlkabu pakama mʉweni akaba ga ndam goro,

ndam *Izireyel akaba ndam *Zʉde ni ɗek.

9 Pakama ya anəwəlkabu akaba gatay ni ti

gərgəri akaba pakama ya nə̀wəlkabu akaba ga ata bəŋ gatay ahaslani

ka ya ti nə̀dafəŋa ahar ka tay a, nə̀həlaya tay ka haɗ Ezip a ni.

Anəwəlkabu pakama nahaŋ akaba gatay ti

aɗaba nday ndayani àna ahàr gatay tə̀mbrəŋ pakama goro

ya nə̀wəlkabu akaba gatay ahaslani ni,

nahkay ti nu day nə̀mbrəŋ tay.

Nəhi ma hini ana kʉli ti nu Bay Melefit.

10 Pakama mʉweni ya anəwəlkabu akaba ga ndam Izireyel

ka sarta gani nani ya amara ni ti nahkay hi :

Anagray ti tâjalaki ahàr ke Divi goro kəlavaɗ,

kala àbu məbəkiani a məɓəruv gatay bu.

Enigi Bay Melefit gatay, nday day etigi ndam goro.

Nəhi ma hini ana kʉli ni ti nu Bay Melefit.

11 “Sər Bay Melefit” ti maslaŋa aməhi ana maslaŋa nahaŋ e kiɗiŋ gatay bu do simiteni.

Ku ana ndam ga kəsa gatay, ku ana bəza ga məŋ gatay nəŋgu ni atəhi ana tay do.

Aɗaba ku way way do e kiɗiŋ gatay bu aməsər nu,

ku wur gʉziteni, ku mis gəɗakani aməsər nu.

12 Anəmbərfəŋa zlam magudarani gatay na kà tay a ;

zlam gatay ya ti tàgray, àɓəlafu do ni ti anəjalaki ahàr va do simiteni.† »

13 Ma ge Melefit hini ya àɗəm ni ti àɗəmki ka məwəlkabu pakama mʉweni. Gayaŋ ya àɗəm nahkay ni ti aɗafaki məwəlkabu pakama ya ahaslani ni ti midigweni. Ay zlam ya ègia midigwena, àgray tʉwi va do ni ti atəmbrəŋ, amələbi va bi.

9

Tʉwi ga maŋgalabakabu mis akaba Melefit ya tàgray ahaslani ni

1 Ka ya ti Melefit *àwəlkabu pakama gayaŋ akaba ga ndam *Izireyel ahaslani ni ti àɗəfiki divi gayaŋ ana tay ga *maŋgalabakabu mis akaba naŋ a ahay gayaŋ bu. Ahay gani nani ti ka haɗ. * 2 Ahay gani nani ti huɗ gani mekelkabana àna azana. Məlaŋ ye enjenjeni nahəma, tə̀zalay məlaŋ *njəlatani ; eslini ti tàbəhaɗ məlaŋ mabəhaɗki *ceŋgel akaba tabəl ga mabəhaɗiki *dipeŋ ana Melefit. † 3 Məlaŋ ye cʉ kama ga azana ni ti tə̀zalay məlaŋ njəlatani àtam ndahaŋ ni ɗek. Kələŋ ga azana nahəma, 4 tàfəkaɗ zlam ga gru ya tazəbaki haf ya ezi àcər ni, ‡ tàfəkaɗ *sahar daya. § Sahar gani nani ti məbəki gru ɗek ; a huɗ gani bu ni ti zlam tə̀vu mahkər : halaf ga gru akaba *man a huɗ gani bu ; aday ga *Aroŋ ya àbay vay-vay ni, * akaba akur cʉ. Akur nday nani ti ma ge Melefit àki məbəkiani. Nahkay sahar gani nani ti tə̀zalay *sahar ge Melefit ya aɗafaki àwəlkabu pakama gayaŋ akaba ge mis ni. 5 Ke erma ga sahar ni təbəki mimiz ti Melefit mə̂mbərfəŋa zlam ge mis ya tàgudar ka məsər gatay do na ; ka ahàr ga sahar ni tàgraya mazavu ge Serʉbeŋ † a cʉ ; tàpaɓki kərpasla gatay ke erma ni. Serʉbeŋ nday nani ti təɗafaki Melefit naŋ àbu a məlaŋ gani nani bu àna njəɗa gayaŋ ɗek. Ay ti nə̀hiaba ma gana ɗek ana kʉli a nihi faŋ do.

6 Tàra tə̀slamala zlam na ɗek nahkay ti ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni təhuriyu a məlaŋ ye enjenjeni ni vu kəlavaɗ ga magray tʉwi gatay. 7 Ay a məlaŋ ye cʉ ni vu ni ti bay gəɗakani ga ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ahuriyu ciliŋ. Ahuriyu ti sak bəlaŋ a dəzani bu ; àhuriya ti ahàr àɗəm abiaya mimiz ana Melefit a azuhva zlam gayaŋ ya àgudar ka məsər gayaŋ do ni akaba azuhva zlam ge mis ndahaŋ ya tàgudar ka məsər gatay do ni. 8 Àna zlam nday nani ti *Məsuf Njəlatani aɗafaki ka ya ti məlaŋ ye enjenjeni àbu mba ni ti divi ga məhuriyani a məlaŋ *njəlatani ge Melefit ni vu àbi faŋ bi. 9 Zlam gani nday nani tə̀zavu akaba ga sarta hini : mis takoru afa ge Melefit, təgri sədaga, təvi zlam ana ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni ti tîsliŋi azuhva zlam magudarani gatay ni, ay ku tamal nahkay nəŋgu ni majalay ahàr gatay ɗek njəlata do, nahkay zlam gatay ya tagray ni èsliki mendeveriŋ ere ye ti Melefit awayay ni do. 10 Zlam gani nani ɗek ya tagray ni ti ma àki ka zlam məzumani, ka zlam miseni akaba ka baray gərgərani. Nani ti tʉwi ge mis hihirikeni ya tagray ni ciliŋ ; Melefit agəskabu hayaŋ, duk abivoru ana vaɗ ya aməmbatkaba ni.

Àna mimiz ge Krist ti Melefit àwəlkabu pakama mʉweni akaba ge mis

11 Ay nihi ti *Krist àra. Naŋ ti Bay gəɗakani ya aŋgalabakabu mis akaba Melefit ni, ku nihi naŋ àbu agri zlam sulumani ge Melefit ana leli. Àhuriya a ahay ge Melefit va ; ay ahay gani nani ti gəɗakani àtam ya ka haɗ ni, araŋa magədavani àki bi. Ahay nani ti mis hihirikeni àləm do ; nahkay ahay gani nani ti a duniya bu do. 12 Àra àhuriya a ahay gani nani va ti àhuriyu a məlaŋ *njəlatani ge Melefit ni vu. Àhuriyu ti àna mimiz ga vugul akaba ga bəza sla ya tìsliŋi ana Melefit ni do ; àhuriyu ti àna mimiz gayaŋ ya àŋgəzaya ka ya ti àmət kà təndal ni. Àmət nahkay ti, àhəŋga leli a ga kaŋgay-kaŋgayana àndava, àhuriyu a məlaŋ *njəlatani ge Melefit ni vu sak bəlaŋ ti èslia. 13 Ka ya ti mis àgudara zlam a, ègia naŋ njəlata kè eri ge Melefit do nahəma, ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tigʉceki mimiz ga vugul akaba ga kokur, təbəki viti ga sla walani daya. Nahkay vu gayaŋ egi njəlata kè eri ge Melefit. 14 Mimiz ge Krist ti àtam mimiz ga zlam ga gənaw sak kay do waw ? Krist ti àgudar zlam do simiteni, ay àvi ahàr gayaŋ ana Melefit ti tâkaɗ naŋ ; àgray nahkay ti àna njəɗa ga *Məsuf ge Melefit ; Məsuf gani nani ti naŋ àbu ga kaŋgay-kaŋgayani. Krist àvia ahàr gayaŋ ana Melefit a nahkay ti, àgray ti ku majalay ahàr geli day mîgi njəlatani ; nahkay ti màgray zlam ya azoru leli e kisim vu ni va ba ; məgri tʉwi ti ana Melefit. Melefit ti naŋ Bay ga sifa !

15 Ègia nahkay ti Melefit *àwəlkabu pakama gayaŋ mʉweni akaba ge mis ; àwəlkabu ti àna tʉwi ge Krist. Àwəlkabu ti ndam ya ti azalay tay ni tə̂ŋgət zlam sulumani ya àɗəm aməgri ana tay ni ; zlam nday nani ti atələbu ga kaŋgay-kaŋgayani. Melefit aməgri ana tay nahkay ti azuhva kisim ge Krist, aɗaba àna kisim gayaŋ ni ti àpəla zlam ge mis ya tàgudar ka sarta ya Melefit àwəlkabu pakama mʉweni akaba gatay faŋ ndo ni.

16 Nahkay day, bi mis nahaŋ wuɗaka amət ti àɗəm ahəmamam ndam gayaŋ têdevu zlam gayaŋ ni. ‡ Ay tamal maslaŋa gani àmət faŋ ndo ni ti ndam gani tìsliki medevu zlam gayaŋ ni do. 17 Nahkay tamal àmət faŋ ndo ni ti ma gayaŋ ya àɗəm ni masakani hayaŋ. Ka ya ti maslaŋa gani naŋ àbu àna sifa mba ni ti mis tèdey zlam gayaŋ ni faŋ do. 18 Pakama ge Melefit ya awəlkabu akaba ge mis ni day nahkay. Ka ya ti àwəlkabu pakama gayaŋ enjenjeni akaba ge mis ni ti tàkaɗ zlam, tìgʉcey mimiz gani. 19 Ka ya ti Mʉwiz èjeŋgey *Divi ge Melefit ɗek kè meleher ge mis nahəma, àgray akaɗa ge Melefit ya àhi ni : àzay mimiz ga vugul akaba ga bəza sla, àcahkiviyu yam, àzay eŋgʉc ga zlam ga gənaw ndizeni, àwəlki ka aday, àtəliyu e mimiz ni vu juɓ mək ègʉceki ka Wakita ge Melefit ni ; ègʉceki ke mis ni ɗek daya. 20 Àɗəm : « Mimiz hini ti Melefit awəlkabu pakama gayaŋ akaba gekʉli àna naŋ ; àɗəm gəsumkabu pakama gayaŋ ni ɗek kwa.§ » 21 Ègʉceki mimiz ni ka ahay ge Melefit akaba ka zlam ya tə̀vu a ahay ni bu, tagray tʉwi àna tay ni ɗek daya. 22 Nahkay ti Melefit àɗəm e Divi gayaŋ ni bu, ku mam day mam tîgʉceki mimiz day ti egi njəlata. Ere ye ti tìgʉceki mimiz do ni ti àbi kay bi. Tamal tàbaya mimiz a ndo ni ti Melefit àmbərfəŋa zlam magudarani ge mis ni kà tay a do simiteni.

Krist ti àvi ahàr gayaŋ ana Melefit azuhva zlam magudarani ge mis

23 Nahkay zla nahəma, zlam nday nani ya ka haɗ ni ti mazavu ga zlam ya a huɗ melefit bu ni ciliŋ, ay ku tamal nahkay nəŋgu ni ahàr àɗəm tîgi njəlata àna mimiz ya tigʉceki ka tay ni. Nahkay day, tamal leli mawayay mahəɗakfəŋiyu kà zlam zlamani ya e melefit bu ni ti ahàr àɗəm tâbaya mimiz sulumana àtama ga zlam ga gənaw na. 24 Ahay ge Melefit ya *Krist àhuriyu ni ti mis tə̀ləm do. Ahay ge Melefit ya mis tə̀ləm ni ti mazavu ga məlaŋ *njəlatani ya a huɗ melefit bu ni ciliŋ. Krist àhuriyu ti a huɗ melefit vu ; ku nihi naŋ àbu eslini kè meleher ge Melefit ga məjənaki leli. 25 Gəɗakani ga ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ti ahuriyu a məlaŋ *njəlatani ge Melefit ya mis tə̀ləm ni vu sak bəlaŋ a dəzani bu ; ahuriyu ti àna mimiz gayaŋ gayaŋani do. Ay Krist ti àgray nahkay ndo ; àvi ahàr gayaŋ ana Melefit sak kay ndo. 26 Nahkay do ni ti kwa ka mənjəki ga duniya akal Krist acakay daliya sak kay, ay àgray nahkay ndo. Àcakay daliya ti sak bəlaŋ, kələŋ gani amacakay va do ; àcakay ti ga maɗafakiani duniya ara andav wuɗak. Àra ti ga məvi ahàr gayaŋ ana Melefit ti magudar zlam ge mis ni mə̂ləbi va bi. 27 Mis hihirikeni lu amət sak bəlaŋ ciliŋ, kələŋ gani Melefit amagrafəŋa seriya. 28 Nahkay day Krist àvi ahàr gayaŋ ana Melefit ti sak bəlaŋ ; àgray nahkay ti, ti Melefit mə̂mbərfəŋa zlam magudarani ge mis a kay. Ay a vaɗ nahaŋ ti Krist amaŋga. Amaŋga ti azuhva zlam magudarani va do ; amaŋga ti ga mahəŋgay ndam gayaŋ ya tajəgay naŋ ni.

10

1 *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ka wakita gayaŋ ni ti mazavu ga zlam sulumani ya Melefit aməgri ana leli ni ; Divi gani àɗəfiki zlam sulumani ge Melefit ni ana leli lala do. Aɗaba mam, kilevi tə̀bu takoru kè meleher ge Melefit, tisliŋi zlam kilevi, tə̀mbrəŋ ɗay-ɗay do ; ay zlam nday nani ya tagray ni ti èndeveriŋ ere ye ti Melefit awayay ni ɗek do. 2 Tamal ti endeveriŋ ere ye ti Melefit awayay ni ti, akal təmbrəŋ misliŋi zlam ana Melefit, aɗaba giri-giri ti ndam ya ti Melefit àmbərfəŋa zlam magudarani gatay ni kà tay a ni ti akal təsər tìgia njəlatana kè eri ge Melefit a àndava, zlam magudarani gatay àbi va bi. Ay tàgray nahkay do ; tə̀bu tisliŋi zlam kekileŋa. 3 Tə̀bu tisliŋi zlam ana Melefit kilevi ti, agray ti tə̂jalaki ahàr kilevi ka magudar zlam gatay, tə̀səra nday ndam magudar zlam kekileŋa. 4 Nahkay ti mə̀səra mimiz ga kokur akaba ga vugul ti àgray ti Melefit mə̂mbərfəŋa zlam magudarani ge mis na kà tay a koksah.

5 Nahkay zla nahəma, ka ya ti *Krist àra a duniya va ni ti àhi ana Melefit ahkado :

« Zlam ge mis ya tisliŋʉk ni akaba sədaga gatay ya təgruk ni ti kàwayay do,

kàgra ti tìwi nu sawaŋ.

6 Zlam ge mis ya tisliŋʉk ahkay do ni ya teviyekʉk azuhva zlam magudarani gatay ni ti àɓəlafuk do.

7 Nahkay nə̀ɗəm : Bay Melefit goro, nu hi, nu ka ahàr divi,

nakoru ti ga magray ere ye ti kawayay ni.

Bay ya ti tə̀ɗəmki ma a huɗ ga wakita gayak ni bu ni ti nu.* »

8 Ka mənjəki ga pakama hini ti àɗəm : « Zlam ge mis ya tisliŋʉk ni, sədaga gatay ya təgruk ni, ahkay do ni zlam gatay ya teviyek azuhva zlam magudarani gatay ni ti kàwayay do ; zlam nday nani ti tàɓəlafuk do. » Ay mə̀səra zlam nday nani ɗek ti tagray akaɗa ge Melefit ya àhi ana tay grum e Divi gayaŋ bu ni. 9 Àɗəm keti : « Nu hi, nu ka ahàr divi, nakoru ti ga magray ere ye ti kawayay ni. » Àɗəm nahkay ti, aɗafaki zlam ya ti tə̀gri ana Melefit ahaslani ni ti ègia zlam masakana ; nihi ti ahàr àɗəm tə̂gri zlam mʉweni sawaŋ. 10 Nahkay ere ye ti Melefit àwayay ni ti Yezu Krist àgra : àvi ahàr gayaŋ ana Melefit sak bəlaŋ hʉya. Àra àvia ahàr gayaŋ a nahkay ni ti leli mìgia ndam njəlatana ge Melefit a.

11 Bay maŋgalabakabu mis akaba Melefit lu naŋ àbu ecik kəlavaɗ, esliŋi zlam sak kay ana Melefit, esliŋi kəlavaɗ nahkay. Ay zlam ya ti esliŋi ana Melefit ni èsliki magrani ti Melefit mə̂mbərfəŋa zlam magudarani ge mis ni kà tay a do simiteni. 12 Ay Krist ti àgray akaɗa gatay ni ndo : naŋ ti àvay ahàr gayaŋ sak bəlaŋ ti Melefit mə̂mbərfəŋa zlam magudarani ge mis ni kà tay a ; àra àva ti ànjəhaɗ digʉs kà ahar ga ɗaf ge Melefit a məlaŋ ga gəɗakani bu ga kaŋgay-kaŋgayani. 13 Melefit àhi : « Ndam ezir gayak ti anabəhaɗ tay kè meleher gayak akaɗa ga zlam ga bay ya abəki asak ni, ti kə̂cəlki ka tay.† » Nihi ti naŋ àbu ajəgay sarta gani nani. 14 Àva ahàr gayaŋ a sak bəlaŋ ti, àgray ti nday ya ti àhəŋgay tay ni ti tîgi ndam *njəlatani ge Melefit ga kaŋgay-kaŋgayani. Nahkay ti èndeveriŋa tʉwi ge Melefit ya awayay na ɗek.

15 *Məsuf Njəlatani day aɗəfiki ana leli zlam nday nani jiri eɗeɗiŋ. Ere ye ti àɗəm enjenjeni ni ti nihi :

16 « Bay Melefit àɗəm :

“Pakama mʉweni ya anəwəlkabu akaba gatay

ka sarta gani nani ya amara ni ti nahkay hi :

anagray ti tə̂jalaki ahàr ke Divi goro kəlavaɗ,

amanjəhaɗiviyu ana tay a məɓəruv bu.” »

17 Àɗəm keti :

« Zlam magudarani gatay ahkay do ni zlam gatay ya ti tàgray àɓəlafu do ni ti anəjalaki ahàr do simiteni.‡ »

18 Nahkay ti Melefit àmbərfəŋa zlam magudarani ge mis ni kà tay a. Ègia nahkay ti ahàr àɗəm tə̀gri sədaga ana Melefit ti mə̂mbərfəŋa zlam magudarani nday nani kà tay a va do.

Məfəki ahàr ke Melefit, mahəɗakfəŋiyu

19 Bəza ga mmawa, nahkay ti mə̀səra Melefit àvia divi ana leli ga mahəɗakfəŋiyana kà gəvay a məlaŋ gayaŋ *njəlatani ni va. Divi gani nani ti àvia ana leli a azuhva mimiz ga Yezu ya àŋgəzaya ka ya ti *tàdarfəŋ naŋ kà təndal ni. 20 Divi gani nani ti divi mʉweni, nday ya ti e divi gani nani bu ni ti təŋgət sifa. Divi gani nani ti Yezu àzləkiaba ana leli a. Ka ya ti àmətfəŋ kà təndal ni ti azana ga mahay ga məlaŋ *njəlatani ge Melefit ni ègʉzlehva : azana gani nani ti kala vu ga Yezu. Yezu àmət ti mis tâhəɗakfəŋiyu kè Melefit : àmət nahkay ti ègʉzlehkaba azana ya àcafəŋa mis ga mahəɗakfəŋiyani kè Melefit a ni. 21 Naŋ ti Bay gəɗakani ya aŋgalabakabu ndam ge Melefit akaba Melefit ni. 22 Ègia nahkay ti mahəɗakumfəŋiyu. Mahəɗakumfəŋiyu ti àna huɗ bəlaŋ, məfumki ahàr geli ɗek. Aɗaba Yezu àgray ti mìgia njəlatana, màjalay ahàr magədavani va do ; àbara leli àna yam njəlatana daya. 23 Mə̀səra Melefit aməgri zlam sulumani ana leli ; məhumioru ma gani ana mis vay-vay, mə̀mbrəŋ ba, aɗaba Bay ya ti àɗəm aməgri zlam nday nani ana leli ni ti Melefit ; naŋ ti àmbat ahàr ɗay-ɗay do. 24 Ahàr àɗəm ku way way do e kiɗiŋ geli bu mə̂fi ahàr ana maslaŋa nahaŋ, mə̂vi njəɗa ana mis e kiɗiŋ geli bu ga mawayay mis ndahaŋ akaba ga məgri zlam sulumani ana mis. 25 Mə̀mbrəŋum macakalavani ba. Mis ndahaŋ ti tə̀mbrəŋa, ay leli ti mə̀grum akaɗa gatay ni ba. Kə̀səruma vaɗ ga Bay geli ya amara ni ènjia wuɗak, nahkay zla nahəma mə̀mbrəŋum macakalavani ba ; ahàr àɗəm ku way way do e kiɗiŋ geli bu mə̂vi njəɗa ana maslaŋa nahaŋ.

26 Leli ti mə̀səra jiri ge Melefit ya àgri ana leli na. Nahkay tamal magudar zlam zakw nahəma, mìsliki məgri sədaga ana Melefit ti mə̂mbərfəŋa zlam magudarani geli ni kè leli a va do. 27 Tamal mis àgudara zlam a nahkay ti maslaŋa gani mâgray aŋgwaz dal-dal, aɗaba Melefit amagrafəŋa seriya, aku gəɗakani aməzum tay akaba ndam ya tə̀gəskabu ma ge Melefit va do ni ɗek. 28 Kə̀səruma, tamal mis àgra zlam ya ti Melefit àcafəŋa mis ga magrana e *Divi gayaŋ ya Mʉwiz àbəki ni bu na, mək mis cʉ mahkər tàgrakia sedi a ti takaɗ naŋ hʉya, àsi cicihi ana mis do. 29 Nahkay ti tamal mis àcəlkia ka Wur ge Melefit a, àzay naŋ akaɗa zlam masakani ni ti Melefit amatraɓ naŋ do waw ? Amatraɓ naŋ ti dal-dal àtam ya atraɓ maslaŋa ya ti àgəskabu Divi gayaŋ do ni, aɗaba maslaŋa gani nani ti ègia mis njəlatani ge Melefit azuhva mimiz ga Yezu a, ay àmənjaləŋ ke mimiz gani nani akaɗa zlam masakani sawaŋ. Àna mimiz gani nani ti Melefit àwəlkabá pakama gayaŋ akaba geli a, àɗəm amahəŋgay leli àna naŋ. *Məsuf Njəlatani àgria *sulum ge Melefit ana maslaŋa gani nana, ay maslaŋa gani èndivia Məsuf Njəlatani na sawaŋ. 30 Mə̀səra, Melefit àɗəm : « Bay ya ti atraɓvù mis, ahəŋgrivù zlam magudarani ana tay ni ti nu. » Àbu məbəkiani keti : « Bay Melefit amagrafəŋa seriya kà ndam gayaŋ a.§ » 31 Melefit ti naŋ Bay ga sifa : njəɗa gayaŋ àtam ga zlam ni ɗek. Tamal àgəsa mis a awayay matraɓ naŋ ti maslaŋa gani amacakay daliya dal-dal, daliya nahaŋ àbi àtam daliya gani nani bi.

32 Sərumki ka sarta ya ti kìcʉm pakama ge Melefit enji, kə̀gəsumkabu ni. Ka sarta gani nani ti mis tə̀gria daliya gərgəri kay ana kʉli a, ay ti kèɓesʉma. 33 Sarta ndahaŋ tìndivia kʉli a, tə̀gria daliya ana kʉli kè eri ge mis a ɗek ; sarta ndahaŋ kə̀vumia njəɗa ana mis ndahaŋ ya ti təcakay daliya akaɗa nani na. 34 Ndam ya tə̀biyu tay a daŋgay vu ni ti tə̀sia cicihi ana kʉli a, kə̀jənumkia tay a. Ka ya ti mis tə̀həlfəŋa zlam gekʉli kè kʉli a ni ti kə̀gəsumkabá àna məmərana, aɗaba kə̀səruma, lekʉlʉm kə̀bum ana zlam sulumani àtam ya ti tə̀həlfəŋa kè kʉli a ni. Zlam sulumani nday nani ti tanjəhaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani. 35 Nahkay zla nahəma, kə̀mbrəŋum məfumki ahàr ke Melefit ba, aɗaba tamal kə̀mbrəŋum məfəki ahàr do ni ti aməgri zlam sulumani kay ana kʉli azuhva nani. 36 Ere ye ti ahàr àɗəm kə̂grum ni ti nahkay hi : zum njəɗa gekʉli ɗek ga moroni kama kama. Tamal kəgrum nahkay ti akəgrum ere ye ti Melefit awayay ni, nahkay ti akəŋgətum ere ye ti Melefit àɗəm aməvi ana kʉli ni. 37 Melefit àɗəm :

« Kama gʉzit ti Bay ya ti ara ni amara, ènjia wuɗak.

Sarta gani àbi kay va bi.

38 Maslaŋa ya ti nə̀ɗəm naŋ jireni, afəku ahàr ni ti anəvi sifa.

Ay tamal maslaŋa gani àmbrəŋa nu a ti anəgəskabu naŋ va do.* »

39 Ay leli ti leli ndam ya ti təmbrəŋ Melefit, tijiji ni do. Leli ti ndam ya ti təfəki ahàr ke Melefit ni, nahkay Melefit amahəŋgay leli, aməvi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana leli.

11

Məfəki ahàr ke Melefit

1 Məfəki ahàr ke Melefit ti awayay aɗəmvaba mam ? Tamal məfəki ahàr ke Melefit ti mə̀səra leli mə̀bu àna zlam ya ti Melefit àɗəm aməvi ana leli ni àndava. Ku tamal mìpi zlam nday nani faŋ do nəŋgu ni, mə̀səra tə̀bu eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni. 2 Ndam ge Melefit ya ahaslani ni tə̀fəkia ahàr a nahkay, mək Melefit àzləbay tay azuhva məfəki ahàr gatay ni.

3 Leli day məfəki ahàr ke Melefit. Mə̀səra Melefit àgraya məlaŋ na ɗek àna ma gayaŋ ya àɗəm na. Nahkay mə̀səra zlam ya ti mipi ni ti Melefit àgraya àna zlam ya mìpi do na.

4 Abel day àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti àgri sədaga ana Melefit àtam ga *Kayiŋ ya àgri ni àna sulumani. Abel àra àgra nahkay ti Melefit àzləbay naŋ azuhva sədaga gayaŋ ni, àɗəm naŋ ti mis jireni. Ku tamal Abel àməta nəŋgu ni, ku kani day naŋ àbu aɗəfiki məfəki ahàr ke Melefit ana leli.

5 *Enok day àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti Melefit àzaba naŋ a duniya ba, àmət ndo. Naŋ àbi ka duniya va bi, aɗaba Melefit àzoya naŋ a gavəla. Ay ku ka ya ti Melefit àzoru naŋ faŋ ndo nəŋgu ni, Melefit àzləba naŋ a, àɗəm naŋ mis sulumani. * 6 Tamal mis àfəki ahàr ke Melefit do ni ti Melefit àzləbay naŋ do, àɗəm naŋ mis sulumani koksah. Aɗaba ku way way do awayay ahəɗakfəŋiyu kè Melefit nahəma, ahàr àɗəm maslaŋa gani mə̂fəki ahàr, mə̂gəskabu Melefit naŋ àbu, mə̂sər Melefit agri zlam sulumani ana nday ya ti taɗəbay naŋ ni.

7 Nʉwi day àfəkia ahàr ke Melefit a, nahkay ti àgəsikia ma. Ka ya ti Melefit àɗəfiki zlam ya ti àgravu faŋ ndo ni ti Nʉwi àgraya *slalah ga yam a, tə̀huriyu akaba ndam ga huɗ ahay gayaŋ, mək Melefit àhəŋgay tay. Nʉwi àra àfəkia ahàr ke Melefit a nahkay ti, Melefit àɗəm naŋ mis jireni ; nahkay ere ye ti Nʉwi àgray ni ti àɗafaki ndam ga *duniya ti nday ndam jireni do.

8 Abraham day àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti ka ya ti Melefit àzalay naŋ ni ti Abraham àgəsikia ma. Àsləka ka haɗ gayaŋ a, òru ka haɗ ya ti Melefit àɗəm aməvi ni. Àsər məlaŋ ya ti akoru ni do, ay ku tamal nahkay nəŋgu ni òra. 9 Azuhva məfəki ahàr gayaŋ ni ti ànjəhaɗ ka haɗ ya ti Melefit àɗəm aməvi ni, ay ànjəhaɗ ti akaɗa naŋ zal mirkwi : ànjəhaɗ a ahay miviceni bu. Wur gayaŋ Izak, kələŋ gani wur huɗ gayaŋ Zekʉp day tànjəhaɗ a ahay miviceni bu akaɗa gayaŋ ni : nday day Melefit àhi ana tay aməvi haɗ ya ti àɗəm aməvi ana Abraham ni ana tay. 10 Abraham ànjəhaɗ a ahay miviceni bu ni ti aɗaba ahətay sarta ya ti atafəkaɗ kəsa nahaŋ ni ; kəsa gani nani ti asak ga ahay gani mafəkaɗani lala. Àsər ahəmamam tə̂ləm ahay ga kəsa gani nani ti Melefit, amələmaya ahay nday nana ti naŋ gani daya.

11 Sara day àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti Melefit àgray ti mîwi wur. Naŋ ti dəgəlani, medeweleni daya, ay ku tamal nahkay nəŋgu ni Melefit àgray ti mîwi wur ; àgray ti aɗaba Sara àgəskabá ere ye ti àɗəm aməgri na amagray eɗeɗiŋ. 12 Nahkay ti ku tamal Abraham naŋ bəlaŋ, naŋ medeweleni herem-herem nəŋgu ni, bəza huɗ gayaŋ tìgi kay. Nday kay akaɗa boŋgur ya a huɗ melefit bu ni, ahkay do ni akaɗa wiyaŋ ga zalaka, tàcal koksah.

13 Mis nday nani ɗek ti tə̀fəki ahàr ke Melefit, duk àbivoru ana kisim gatay tə̀mbrəŋ məfəki ahàr gatay ni ndo. Ka ya ti tə̀mət ni ti tə̀ŋgət zlam ge Melefit ya ti àɗəm aməvi ana tay ni faŋ ndo ; tə̀səra zlam nday nani atələbu akaɗa zlam ya ti tìpioru driŋ ni ciliŋ, mək tə̀mərvu àna naŋ. Tə̀ɗəm nday ndam mirkwi, kəsa gatay àbi a duniya bu bi. 14 Gatay ya ti tə̀ɗəm nahkay ni ti aɗafaki nday tə̀bu tajəgay haɗ gatay gatayani. 15 Tamal tə̀jalakia ahàr ka haɗ gatay ya tə̀mbərbiya na ti akal tìslikia maŋgona eslina. 16 Ay nihi ti tawayay haɗ sulumani ya àtam ndahaŋ ni ; haɗ sulumani nani ti e melefit bu. Nahkay ti Melefit awayay ti təzalay naŋ Bay Melefit gatay, təzalay naŋ nahkay ti àɓəlafəŋ dal-dal. Àslamalia kəsa sulumani ana tay a eɗeɗiŋ a.

17 Abraham àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti àgəskabu misliŋi wur gayaŋ Izak. Melefit àhi mâgray nahkay ti àhəlfəŋa eyʉ a, awayay ti Abraham mâɗafaki ahəmamam afəki ahàr ni. Izak ti wur ga Abraham naŋ bəlaŋ, nahaŋ àbi, Melefit àhi ana Abraham aməvi bəza huɗ kay ti àna naŋ, 18 àɗəm : « Akəŋgət bəza huɗ gayak ti àna Izak.† » Ku tamal nahkay nəŋgu ni, Abraham àgəsikia ma ana Melefit a, 19 aɗaba àhi ana ahàr Melefit ti esliki mahəŋgaraba mis e kisim ba tata. Abraham àra àfəkia ahàr a nahkay ti Melefit àhəŋgri wur gayaŋ ni. Ge Melefit ya àhəŋgri wur ga Abraham ni ti aɗafaki ere ye ti amagravu kama kama ni.

20 Izak day àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti àgri *sulum ge Melefit ana ata Zekʉp nday ata Eseyʉ : àɗəmki ma ka zlam ya amagrakivu ka tay ni.

21 Zekʉp day àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti àgri sulum ge Melefit ana bəza ge Zʉzef cʉeni. Àgri ana tay ti ka ya ti awayay endevervu ni ; àra àgria sulum ge Melefit ana tay a ti àjakvu àna aday, àhəŋgrioru ahàr a haɗ ana Melefit. ‡

22 Zʉzef day àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti àɗəm ndam *Izireyel atasləka ka haɗ Ezip a. Àɗəm ma gani nani ti ka sarta ya ti awayay endevervu ni ; àɗəm ka ya ti atasləka ni ti tə̂həla aslat gayaŋ a.

23 Ata bəŋ ge Mʉwiz day tə̀fəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti tàŋgah naŋ kiyi mahkər. Tàŋgah ti aɗaba wur ni àɓəlay ; *Faroŋ bay məgur haɗ ni àɗəm tâbazl bəza ga ndam Izireyel, ay ti tàgrafəŋa aŋgwaz kà ma gana ndo.

24 Mʉwiz day àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ka ya ti ègia gəɗakana ni ti àwayay ti tə̀ɗəm naŋ wur ga wur ga Faroŋ ni va ba. 25 Àwayay ti hojo tə̂gri daliya akaɗa ya tə̀gri ana ndam Izireyel ndahaŋ ni ere gani ti amərvu àna zlam magudarani ni, aɗaba zlam magudarani ti avay məmərani gʉzit ciliŋ. 26 Àhi ana ahàr hojo tə̂gri daliya akaɗa ya ti tə̀gri ana *Krist ni ere gani ti aŋgət elimeni ga haɗ Ezip ni ɗek ni. Àjalaki ahàr ti ka zlam sulumani ge Melefit ya aməgri azuhva məfəki ahàr gayaŋ ni.

27 Mʉwiz àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti àsləka ka haɗ Ezip a. Ku tamal bay ga haɗ ni àzumkia ɓəruv a nəŋgu ni, àgrafəŋa aŋgwaz a ndo. Mʉwiz àmbrəŋ məfəki ahàr gayaŋ ni ndo, ègia akaɗa èpia Bay Melefit, naŋ ya ti èpivu do na. 28 Mʉwiz àra àfəkia ahàr ke Melefit nahkay ni ti àgray ti ndam Izireyel tâgray *Pak ye enjenjeni ni : tə̀bəki mimiz kà mahay gatay. Tàgray nahkay ti, ti *məslər ge Melefit ya àslərbiyu ga mabazl bəza meykweya ni ènjifiŋ kà bəza gatay ni ba.

29 Ndam Izireyel tə̀fəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti tàsləkaba a Dəluv Ndizeni ni ba ; tàsləkaba ti akaɗa ka haɗ mikʉleni, yam àbi ka məlaŋ gani bi. Ay ka ya ti ndam Ezip tawayay masləkabana ni ti yam ni àndaba tay a ɗek, tə̀məta.

30 Azuhva məfəki ahàr ga ndam Izireyel ni ti gudu ga kəsa Zeriko àmbəɗ. Àmbəɗ ti aɗaba ndam Izireyel ni tə̀fəkia ahàr ke Melefit a, tèveliŋa kəsa na vaɗ adəskəla. 31 Rahap wal hala ni day àfəkia ahàr ke Melefit a. Nahkay ti a vaɗ ya ti ndam Izireyel tàbazl ndam ya ti tə̀gəskabu ma ge Melefit do ni ti tàkaɗ naŋ ndo. Tàkaɗ naŋ ndo ni ti aɗaba àfia ahàr ana ndam Izireyel ya tə̀sləroru tay ga məmənjiyu haɗ na, àɗafaki tay ndo.

32 Nihi ti nəɗəmkivu mam ? Sarta àbi ga mazlapakiani bəlaŋ àna bəlaŋ ka ata Zedeyoŋ, Barak, Samsoŋ, Zefte, Devit, Semiyel akaba ndam ndahaŋ ya tàhəŋgaray pakama ge Melefit ni bi. 33 Nday nani ɗek ti tə̀fəkia ahàr ke Melefit a, nahkay ti mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tèyefiŋa kà ndam ga haɗ ndahaŋ a, mis ndahaŋ tàgrafəŋa seriya kè mis àna jiri a, mis ndahaŋ tìpia zlam sulumani ya Melefit àɗəm aməgri ana ndam gayaŋ na, mis ndahaŋ tàkaɗfəŋva kà mazlahku a, tə̀tama tay àna njəɗa, 34 mis ndahaŋ tə̀tamfəŋa kà aku ya agəs zlam gədək-gədək na, ènjifiŋ kà tay ndo, mis ndahaŋ tə̀tamfəŋa kè mis ya ti tawayay tabazl tay àna maslalam a na. Ka ya ti njəɗa àfəŋ kà tay bi ni ti Melefit àvia njəɗa ana tay a ; ka ya ti tàgray silik ni ti tàgrafəŋa aŋgwaz kè mis ndahaŋ a ndo simiteni ; tàgara ndam silik ga haɗ ndahaŋ a kay. 35 Wál ndahaŋ tìpia ndam gatay ya tə̀mət, tàŋgaba e kisim ba na.

Ay mis ndahaŋ ti ni ndam ezir gatay tə̀gria daliya kay ana tay a, tə̀məta àna naŋ a ; tamal mis nday nani tə̀mbrəŋa məfəki ahàr gatay ke Melefit a ni ti akal ndam ezir ni tə̀mbrəŋa tay a, ay tə̀mbrəŋ məfəki ahàr gatay ni ndo, aɗaba tawayay sifa mʉweni ya Melefit aməvi ana tay ni, tə̀ɗəm sifa gani nani àtam sifa ya a duniya bu ni. 36 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu tə̀caka daliya gərgəri a kay : mis tèyefiŋa kà tay a ; tə̀zləɓa tay àna kurupu a ; tə̀wəla tay àna jejirɓi a ; tə̀biya tay a daŋgay va ; 37 tìzligia tay àna akur a, tə̀məta àna naŋ a ; tèkelkaba tay àna si a ; tàbazla tay àna maslalam a. Mis ndahaŋ ti ni tə̀sawaɗay satat, tàbakabu ambəl ga təmbak ahkay do ni ga awak. Zlam ahəci tay, mis tə̀gria daliya ana tay a kay, tàmənjaləŋ kà tay akaɗa nday kərá. 38 Nday ti tèdevu satat a huɗ gili bu akaba a həma bu ; tànjəhaɗ a ahuzl bu ahkay do ni e eviɗ bu. Nday ti mis sulumani, giri-giri akal tanjəhaɗ a məlaŋ sulumani ya àtam duniya hini àna sulumani ni bu.

39 Mis nday nani ɗek ti Melefit àzləba tay a, àɗəm nday ndam gayaŋ sulumani aɗaba tə̀fəkia ahàr a. Ay tə̀ŋgət zlam sulumani ge Melefit ya àɗəm aməvi ana ndam gayaŋ ni ndo. 40 Tə̀ŋgət ndo ni ti aɗaba Melefit awayay mendeveriŋ tʉwi gayaŋ ya agri ana mis ɗek ni ka ahar bəlaŋ. Àslamalia zlam sulumani ana leli a, àtam zlam sulumani ya ti tə̀ɗəm aməvi ana tay ni ; nahkay awayay ti nday day tə̂ŋgət zlam sulumani gani nani ka sarta ya ti leli aməŋgət ni.

12

Mə̀mbrəŋ məfəki ahàr ka Yezu ba

1 Ègia ndam nday nani ɗek tə̀fəkia ahàr ke Melefit a, kala tə̀bu akaba leli, təɗəfiki divi ana leli nahəma, məmbrəŋ zlam ya ti acafəŋa leli ga moroni kama kama na ɗek. Məmbrəŋ magudar zlam daya, aɗaba magudar zlam ti agəs leli akaɗa ga adak ya agəs azana ni. Ahàr àɗəm mâcuhwaki ke divi ya ti Melefit àɗəfiki ana leli ni, mə̀mbrəŋ ba. 2 Məmənjumləŋoru ka Yezu. Àvi divi ana leli ga məfəki ahàr ke Melefit ti naŋ ; Bay ya ti èndeveriŋ tʉwi ge Melefit ya agri ana leli ni ti naŋ gani daya. Àgəskabá ti *tâdarfəŋ naŋ kà təndal, àjalaki ahàr ke mimili gani ndo simiteni ; àjalaki ahàr ti ka məmərani ge Melefit ya aməvi ni. Melefit ti naŋ àbu manjəhaɗani e kʉrsi gayaŋ bu, agur zlam ɗek ; nihi ti Yezu naŋ digʉsa kà ahar ga ɗaf gayaŋ a məlaŋ ga gəɗakani bu.

3 Jalumki ahàr ka Yezu. Naŋ ti ndam magudar zlam tə̀gria daliya kay, ay ti èɓesa. Tamal kajalumki ahàr ti ahar amadəgafəŋa kè kʉli a do, akamətaɓum do. 4 Lekʉlʉm kə̀bum kəkaɗumfəŋva kà zlam magudarana, ay kekileŋa ku mis bəlaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu tekeɗi àmət azuhva kaɗvu nani faŋ ndo timey. 5 Jalumki ahàr ka pakama ge Melefit ya àhi ana kʉli, avi njəɗa ana kʉli akaɗa ga bəŋ ga bəza ya ahi ma ana bəza gayaŋ ni ; ma gani nani ti nahkay hi :

« Wur goro, tamal Bay Melefit atraɓ kur,

awayay ti kə̂sər zlam ti, gəskabu ;

ka ya ti aləguk ni ti ahar àdəgafuka ba.

6 Aɗaba maslaŋa ya ti Bay Melefit awayay naŋ ni ti

atraɓ naŋ, awayay ti mə̂sər zlam.

Maslaŋa ya ti Bay Melefit agəskabu naŋ,

àɗəm naŋ wur gayaŋ ni ti azləɓ naŋ.* »

7 Nahkay tamal kacakum daliya ti, sərumki Melefit naŋ àbu atraɓ kʉli ti kə̂sərum zlam ; afi ahàr ana kʉli akaɗa ga bəŋ ga bəza ya afi ahàr ana bəza gayaŋ ni. Wur ya ti bəŋani àtraɓ naŋ do ni ti àbu waw ? 8 Bəza ge Melefit ɗek ti Melefit atraɓ tay ; ay tamal Melefit àtraɓ kʉli do ni ti aɗafaki lekʉlʉm bəza gayaŋ do, lekʉlʉm bəza məva. 9 Nəɗəm nahəma, ata bəŋ geli ya ka haɗ ni tàtraɓa leli a, leli ti ni mìciikia ma ana tay a. Ègia nahkay ti ahàr àɗəm mîciiki ma ana Bəŋ geli ya a huɗ melefit bu ni àtam ya ti mìciiki ma ana ata bəŋ geli ya ka haɗ ni. Aɗaba tamal magray nahkay ti aməŋgət *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. 10 Ata bəŋ geli ni tàtraɓ leli ti ga sarta ɓal. Tàgray nahkay ti tə̀hi ana ahàr tawayay məɗəfiki divi sulumani ana leli. Ay Bəŋ geli ya huɗ melefit bu ni ti ni atraɓ leli ti ga məjənaki leli eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni, awayay ti mîgi njəlata akaɗa gayaŋ ni. 11 Ku way way do ka sarta ya ti tatraɓ naŋ ni ti ahàr ahəli, àmərvu do. Ay kələŋ gani maslaŋa ya ti tàtraɓa naŋ a, àcaha zlam àna naŋ a ni ti ègi zal jiri, araŋa àhəli ahàr va do.

Manjəhaɗ ga ndam ga Yezu

12 Nahkay zla nahəma, ahar àdəgafəŋa kè kʉli a ba, zum njəɗa gekʉli ɗek ga moroni kama kama. 13 Dəgum ndileɓa, kə̀zum divi maɗaŋgwani ba. Tamal kəgrum nahkay ti maslaŋa ya ti asak awər naŋ ejigʉɗesley ni emigi zal dəra do, amaŋgaba.

14 Ere ye ti ahàr àɗəm kə̂grum kəlavaɗ ni ti nihi : Njəhaɗum àna sulumani akaba mis ɗek. Zum njəɗa gekʉli ɗek ti kânjəhaɗum kəlavaɗ ndam *njəlatani ge Melefit. Maslaŋa ya ti ànjəhaɗ njəlata do ni ti emipi Bay geli ɗay-ɗay do. 15 Bumvu slimi ti maslaŋa àmbrəŋ məgəskabu *sulum ge Melefit ya agri ni ba. Maslaŋa ya ti agudar zlam e kiɗiŋ gekʉli bu nahkay ni ti naŋ akaɗa ga məwəl ya afətaya e dini bu na. Ku way way do ègi nahkay ba, aɗaba tamal ègia nahkay ti emizibi mis ndahaŋ kay, etigi akaɗa gayaŋ ni. 16 Maslaŋa àgray hala e kiɗiŋ gekʉli bu ba. Maslaŋa àmbrəŋ ere ye ti Melefit awayay ni akaɗa ge Eseyʉ ya àmbrəŋa ni ba. Naŋ ti meykweya, akal bəŋani agri sulum ge Melefit azuhva nani, ay sulum gani nani ti Eseyʉ àzay akaɗa zlam masakani, àzumfəŋ zlam afa ga wur ga məŋani sak bəlaŋ ka duwa gani ciliŋ. † 17 Kə̀səruma, kələŋ gani àwayay ti bəŋani mə̂gri sulum gani, ay bəŋani àgri ndo. Ku ètʉwi mitʉweni nəŋgu ni bəŋani àmbatkaba majalay ahàr a ndo, àgri ndo.

18 Lekʉlʉm kə̀bum kahəɗakumfəŋiyu kè Melefit ti gərgəri akaba ga ndam ya ahaslani kà həma *Sinayi ni. Eslini ti tàhəɗakfəŋiya kà zlam ya tìnjifiŋ na, kà aku a, kà məlaŋ ziŋ-ziŋena, kà maklaɓasl didiliŋena, kà bəlgadaŋ a. 19 Eslini ti tìcia mahənday ge mezlelim a, akaba dəŋgu ge Melefit ya àhənday na. Tàra tìcia dəŋgu ge Melefit na ti tàgra aŋgwaz a, tə̀ɗəm àhikivu ma ana tay ku bəlaŋ va ba. 20 Aɗaba tə̀hi ana tay : « Ku tamal zlam ga gənaw ènjifiŋa kà həma na nəŋgu ni, tîzligi àna akur, tâkaɗ. ‡ » Ma gani nani ti àsia aŋgwaz ana tay a dal-dal. 21 Ku Mʉwiz day ere ye ti àgravu eslini ni ɗek àsia aŋgwaz a dal-dal, àɗəm : « Nəgəgər, ɓəruv atukaba.§ »

22 Ay lekʉlʉm kə̀bum kahəɗakumfəŋiyu kè Melefit ti akaɗa gatay ni do. Kahəɗakumfəŋiyu ti kà həma *Siyoŋ, kà kəsa ge Melefit Bay ga sifa ni, kəsa nani ti Zerʉzalem ya e melefit bu ni. Kahəɗakumfəŋiyu ti kà *məslər ge Melefit dal-dalani, tàcalvu do simiteni, təcakalavu ga magray wuməri ni. 23 Kahəɗakumfəŋiyu ti kà ndam ge Melefit macakalavani. Nday ɗek ti Melefit àɗəm nday meykweya gayaŋ, slimi gatay àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit ya a huɗ melefit bu ni. Kahəɗakumfəŋiyu ti kà Bay Melefit, naŋ ya ti agrafəŋa seriya kè mis a ɗek ni. Kahəɗakumfəŋiyu ti kà ndam gayaŋ ya àɗəm nday ndam jireni ni ; mis nday nani ti Melefit èndeveriŋa tʉwi gayaŋ ya agri ana tay na ɗek àndava. 24 Kahəɗakumfəŋiyu ti kà Yezu, naŋ ya ti àgray ti Melefit awəlkabu pakama mʉweni akaba ge mis ni. Kahəɗakumfəŋiyu ti azuhva mimiz gayaŋ ya ègʉceki ke kʉli ni. Mimiz ga Yezu ti aɗafaki zlam sulumani, mimiz gani nani ti akaɗa ga Abel ni do.

25 Bumvu slimi, ahàr àɗəm ku way way do àmbrəŋ məbi slimi ana pakama ga Bay ya ti ahi ma ni ba. Ahaslani ti tə̀həŋgria ma ge Melefit ana mis a ; nday ya ti tə̀həŋgri ma gani nani ana mis ni ti nday ka haɗ, ay ti mis ndahaŋ tə̀gəskabu ma gani nani ndo, nahkay ti Melefit àtraɓa tay a. Ay nihi ti Bay ya ti ahi ma ana leli ni ti naŋ a huɗ melefit bu. Nahkay tamal leli mə̀gəskabu ma gayaŋ ni do ni ti amatraɓ leli dal-dal do waw ? 26 Ka ya ti Melefit àzlapay ahaslani ni ti haɗ àdaɗay azuhva dəŋgu gayaŋ ya àhənday ni. Ay nihi ti àɗəm nahkay hi : « Sak bəlaŋ keti anagray ti haɗ mâdaɗay ; ay amadaɗay ti haɗ ciliŋ do, huɗ melefit amadaɗay daya.* » 27 Àɗəm « Sak bəlaŋ keti » nahkay ti, aɗafaki zlam ya ti Melefit àgraya tay a, tədaɗay ni ti atambatvu, atələbi va bi. Melefit amagray nahkay ti, awayay ti zlam ya ti atəgəjəni ni ti zlam ya ti tə̀daɗay va do ni ciliŋ.

28 Nahkay məlaŋ sulumani ya ti Melefit aməvi ana leli ni ti amadaɗay do. Ègia nahkay ti məgrumi sʉsi dal-dal ! Məgrumi sʉsi ti nahkay hi : məzləbum naŋ akaɗa gayaŋ ya awayay ni, məhəŋgrumioru ahàr a haɗ, məgəsumiki ma daya. 29 Aɗaba Melefit geli ti naŋ aku ya azum zlam ɗek ni.

13

Magray ere ye ti Melefit awayay ni

1 Ègia lekʉlʉm kà məŋ gekʉli ti kə̀mbrəŋum mawayavani e kiɗiŋ gekʉli bu ba. 2 Kə̀mbrəŋum məgəskabu ndam mirkwi ba daya ; mis ndahaŋ ka ya ti tə̀gəskabu mirkwi ni ti tə̀gəskabá *məslər ge Melefit a, ay tə̀gəskabu ti ka məsər gatay do. 3 Jalumki ahàr ka ndam daŋgay akaɗa lekʉlʉm day kə̀bum akaba tay a daŋgay bu. Jalumki ahàr ka ndam ya ti mis təgri daliya ana tay ni akaɗa təgri ti ana kʉli, aɗaba lekʉlʉm day mis.

4 Nawayay ti mis ɗek tə̂gəskabu ma ge Melefit ya àɗəmki ka məhəlvani ata wal ata zal ni ; ndam ya ti tə̀həlva àndava ni ti tàgray mesʉwehvu ba. Aɗaba Bay Melefit amagrafəŋa seriya kà ndam ya ti tagray mesʉwehvu ahkay do ni tagray hala na.

5 A manjəhaɗ gekʉli bu ni ti ku way way do àjalaki ahàr ka mawayay siŋgu ba ; zlam ya ti naŋ àbu àna naŋ ni ti mə̂mərvu àna naŋ, àɗəbay zlam ndahaŋ ba. Aɗaba Melefit Melefiteni àɗəm àna ma gayaŋ :

« Ɗay-ɗay anəmbrəŋ kur do, anasləkafuka do.* »

6 Nahkay ti ku way way do e kiɗiŋ geli bu mâzay njəɗa, mə̂ɗəm :

« Bay ya ti ajənaki nu ni ti Bay Melefit ;

nahkay ere ye ti aməsu aŋgwaz ni ti àbi ;

mis hihirikeni esliki məgru mam ?† »

7 Jalumki ahàr ka gəɗákani gekʉli, nday ya ti tə̀hi ma ge Melefit ana kʉli enjenjeni ni. Jalumki ahàr ka manjəhaɗ gatay, ahəmamam tə̀fəki ahàr ke Melefit duk àbiviyu ana kisim gatay ni. Lekʉlʉm day fumki ahàr ke Melefit akaɗa gatay ni. 8 Yezu *Krist ti àmbatvu do. Kani ti naŋ àbu akaɗa ye eweni ni, amələbu nahkay ga kaŋgay-kaŋgayani. 9 Mis ndahaŋ tə̀bu təcahi zlam kay ana kʉli gərgəri akaba ya kàcahum ni, tawayay tijiŋkia kʉli ke divi a, ay ti kə̀gəsumiki pakama gatay ni ana tay ba. Təcahi zlam ndahaŋ àki ka zlam məzumani ana mis, ay ti ere ye ti avi njəɗa ana mis ni ti *sulum ge Melefit ya agri ana tay ni, do ni ti zlam məzumani do. Zlam gani nani ti àjənaki ndam ya tə̀gəskabá ma gana ni do.

10 Ndam ya təgri tʉwi ana Melefit a ahay gayaŋ bu ni ti tə̀bu tahəpəɗ zlam ndahaŋ ya tìsliŋi ana Melefit, tèviyeki ni. Leli day mə̀bu ana məlaŋ *meviyekiki zlam ana Melefit, ay nday ya ti tisliŋi zlam ana Melefit akaɗa ya ahaslani ni ti tìsliki məzum zlam ya tə̀vi ana Melefit ka məlaŋ geli ni koksah. ‡ 11 Ti Melefit mə̂mbərfəŋa zlam magudarani ge mis ni kà tay a nahəma, ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni tisliŋi zlam, mək gəɗakani gatay ahuriyu àna mimiz gani a məlaŋ *njəlatani ni vu. Tàra tìsliŋia zlam na ana Melefit a nahkay ni ti tasləkaba àna kisim gana a kəsa gatay ni ba, takoru àna naŋ a dala vu, teviyek. 12 Àgrakivu ka Yezu day nahkay. Tàsləkaba àna naŋ a kəsa ba, tòru tàkaɗ naŋ ti a dala bu. Àwayay nahkay ti, ti ndam gayaŋ tîgi njəlatani azuhva mimiz gayaŋ ya àŋgəzaya ni. 13 Tàkaɗ naŋ a dala bu ni ti tə̀bəkia mimili a ; ahàr àɗəm məgəskabu ti tə̂bəki mimili gani nani ke leli daya. Nahkay ti məsləkumaba a kəsa ni ba, mədəgum a dala vu ka məlaŋ gayaŋ ya naŋ àvu ni. 14 Aɗaba ahalay a duniya bu ni ti leli mə̀bi àna kəsa ya anjəhaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani ni bi. Nahkay ti maɗəbay kəsa mʉweni ya ti Melefit aməvi ana leli ni. 15 Àna njəɗa ga Yezu ti ahàr àɗəm məgrumi sədaga ana Melefit kəlavaɗ ; sədaga gani nani ti mazləbani geli ya mazləbay naŋ ni. Ka ya ti mazləbay Melefit ni ti məɗəm naŋ gəɗakani kè meleher ge mis ɗek. 16 Ahàr àɗəm kəgrumi zlam sulumani ana mis ndahaŋ, kəvumi zlam gekʉli ana tay ga məjənaki tay : jalumki ahàr, kə̀mbrəŋum ba. Zlam nday nani ti akaɗa ga sədaga ya məgri ana Melefit ni ; sədaga gani nani ti àɓəlafəŋ dal-dal.

17 Gəsumiki ma ana gəɗákani ya təcahi ma ge Melefit ana kʉli ni, grum ere ye ti təhi ana kʉli grum ni, aɗaba tə̀bu təfi ahàr ana kʉli ti kânjəhaɗum àna sulumani kè eri ge Melefit ; Melefit emihindifiŋa manjəhaɗ gekʉli ni kà tay a. Tamal kə̀gəsumikia ma ana tay a ti atəmərvu, nahkay do ni ti manjəhaɗ gekʉli ni aməhəli ahàr ana tay. Ay tamal àhəlia ahàr ana tay a ti ajənaki kʉli aw ?

18 Həŋgalumi Melefit ana leli kəlavaɗ. Mə̀səra, màgudar zlam ndo, mawayay magray zlam sulumani kəlavaɗ. 19 Ere ye ti nawayay dal-dal ni ti nihi : həŋgalumu Melefit ti mə̂vu divi ga moroni afa gekʉli ke weceweceni.

Bay ya ti àbəki pakama ni ahəŋgalay Melefit

20 Melefit ti agray ti mis tânjəhaɗkabu àna sulumani, àhəŋgaraba Bay geli Yezu e kisim ba. Yezu ti bay mahətay zlam gəɗakani, àmət azuhva leli, leli təmbəmbak gayaŋ ; àna mimiz gayaŋ ni ti Melefit *àwəlkabu pakama gayaŋ akaba geli ga kaŋgay-kaŋgayani. 21 Nahkay ti nahəŋgalay Melefit ti mə̂vi njəɗa gayaŋ ana kʉli ti tʉwi gekʉli ya kəgrum ni ɗek mânja sulumani, ti kə̂grum ere ye ti awayay ni. Nahəŋgalay naŋ ti leli ɗek mâgray ere ye ti àɓəlafəŋ ni àna njəɗa ga Yezu *Krist. Yezu Krist ti mis ɗek tâzləbay naŋ ga kaŋgay-kaŋgayani. Aya nahkay.

Mendeveriŋ ga pakama

22 Bəza ga mmawa, nahəŋgalay kʉli gəsumkabá ma goro na, aɗaba nə̀biki ana kʉli ti ga məvi njəɗa ana kʉli. Ma goro ni ti kay do, gʉzit nahkay timey ! 23 Nəhi ana kʉli nahəma, tàfaya wur ga məŋ geli Timote a daŋgay ba. Tamal àra afa goro a weceweci ti amarakaboru afa gekʉli ga məmənjiyu kʉli.

24 Grumi sa geli ana gəɗákani gekʉli ɗek akaba ana ndam ge Melefit ndahaŋ ni ɗek. Bəza ga məŋ geli ndam Itali ni tə̀gria sa ana kʉli a.

25 Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli ɗek ti.

* 1:5 Limis 2.7.

† 1:5 2 Semiyel 7.14.

‡ 1:6 Limis 97.7 ; Mimbiki 32.43.

§ 1:7 Limis 104.4.

* 1:9 Limis 45.7-8.

† 1:12 Limis 102.26-28.

‡ 1:13 Limis 110.1.

* 2:2 Ndam Zʉde tə̀ɗəm pakama ge Melefit ya Mʉwiz àbəki ni ti məslər ge Melefit tə̀həŋgri. Ay mə̀di ahàr ana pakama gani a Wakita ge Melefit bu do.

† 2:8 Limis 8.5-7.

‡ 2:12 Limis 22.23.

§ 2:13 Izayi 8.17.

* 2:13 Izayi 8.18.

* 3:11 Limis 95.7-11.

† 3:15 Limis 95.7-8.

* 4:3 Limis 95.11.

† 4:4 Mənjəkiani 2.2.

‡ 4:5 Limis 95.11.

§ 4:7 Limis 95.7-8.

* 5:5 Limis 2.7.

† 5:6 Limis 110.4.

* 6:14 Mənjəkiani 22.16-17.

† 6:19 Ahalay ti bay ya ti àbəki wakita hini ni àzay mazavu ga zlam, àɗəm zlam ya ti mə̀səra Melefit aməgri ana leli ni ti ndiŋ-ndiŋ akaɗa ga ara gəɗakani, tə̀wəlfəŋ ezeweɗ, ma ge ezeweɗ nahaŋ ni tə̀wəlfəŋ kà slalah ga yam, təfiyu a yam vu ga macafəŋa slalah ga yam na ga masləkana ni. Mənjay Tʉwi 27.29.

* 7:1 Salem ti slimi ge Zerʉzalem ahaslani. Àna ma *Hebri ti slimi gani tə̀zavu ata « Shalom. » « Shalom » ti awayay aɗəmvaba manjəhaɗkabani sulumani.

† 7:2 Mənjay Mənjəkiani 14.17-20.

‡ 7:17 Limis 110.4.

§ 7:21 Limis 110.4.

* 8:5 Mahərana 25.40.

† 8:12 Zeremi 31.31-34.

* 9:1 Təɗəmki ma hini ti ka ahay ge Melefit ya tàgray a huɗ gili bu ka sarta ge Mʉwiz, tə̀sawaɗay àna naŋ ni. Mənjay Mahərana 26.1-30.

† 9:2 Mənjay Mahərana 25.23-40.

‡ 9:4 Mənjay Mahərana 30.1-6.

§ 9:4 Mənjay Mahərana 25.10-16.

* 9:4 Mənjay Macalani 17.23.

† 9:5 Serʉbeŋ ti zlam àna sifa ya tajəgay məlaŋ njəlatani ni, kərpasla tə̀fəŋ kà tay. Nday *məslər ge Melefit do. Mənjay Mahərana 25.18-20.

‡ 9:16 Àna ma Gres ya tə̀bəki ahalay ni ti tə̀ɗəm « diateke. » Ma gani nani ti awayay aɗəmvaba məwəlkabu pakama, awayay aɗəmvaba pakama ge mis ya àɗəm ahəmamam têdey zlam gayaŋ ka ya ti àmət ni daya ; ma gani bəlaŋ. Nahkay tə̀gurkabu zlam nday nani cʉeni, tə̀ɗəm tamal zlam ahkay do ni mis àmət faŋ ndo ni ti tə̀di slimi ana pakama gani do.

§ 9:20 Mahərana 24.8.

* 10:7 Limis 40.7-9.

† 10:13 Mənjay Limis 110.1.

‡ 10:17 Zeremi 31.33-34.

§ 10:30 Mimbiki 32.35-36.

* 10:38 Habakuk 2.3-4.

* 11:5 Mənjay Mənjəkiani 5.24.

† 11:18 Mənjəkiani 21.12.

‡ 11:21 Mənjay Mənjəkiani 47.31.

* 12:6 Gozogul 3.11-12.

† 12:16 Mənjay Mənjəkiani 25.29-34.

‡ 12:20 Mahərana 19.12-13.

§ 12:21 Mimbiki 9.19.

* 12:26 Aze 2.6.

* 13:5 Mənjay Mimbiki 31.6, 8 ; Zezʉwi 1.5.

† 13:6 Limis 118.6.

‡ 13:10 Mis ndahaŋ tə̀ɗəm zlam ya tə̀vi ana Melefit ka məlaŋ meviyekiki zlam ana Melefit geli ni ti ɗaf ge Melefit. Mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm nani ti kisim ga Yezu ya àmətfəŋ kà təndal ni. Ay a huɗ gani bu ni ti ma cʉeni nday nani ti ma bəlaŋ.

Zek

1

2

3

4

5

Wakita ge Zek ya àbəki ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ge Zek ya àbəki ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : nani Zek (1.1). Ndam məsər zlam tə̀ɗəm naŋ ti Zek zal asak ga Yezu, wur ga məŋ ge Zeŋ ni do, aɗaba bay Erot àkaɗa naŋ a (Tʉwi 12.2) : tə̀ɗəm bay ya àbəki wakita hini ni ti Zek wur ga məŋ ga Yezu ni (Galasi 1.19). Zek wur ga məŋ ga Yezu ni ti ègia gəɗakana ga ndam ga Yezu a Zerʉzalem a (Tʉwi 15.13 ; 21.18 ; Galasi 2.9).

Zek àbikioru wakita gayaŋ ni ana « dini kru mahar cʉeni medeveni ka haɗ gərgərani ni » (1.1). Dini kru mahar cʉeni ni ti nday ndam Zʉde, ay Zek àbikioru ti ana ndam ga Yezu (2.1) : Zek ti zal Zʉde, ànjəhaɗ a Zerʉzalem ; bi a majalay ahàr gayaŋ bu ndam ga Yezu ti ahar gəɗakani ndam Zʉde. Zek àzlapay ti akaɗa ga zal Zʉde ni : mazavu gani ka ya ti àɗəm Melefit Bay Njəɗa-njəɗani ni ti àzlapay àna ma Hebri « Sabaot » (5.4 ; mənjumiyu ka TOB).

Zek ti àsəra ma ga Yezu ya àcahi ana mis na lala : gurumkabu Zek 2.5 akaba Meciyʉ 5.3 ; Zek 3.10-12 akaba Meciyʉ 7.15-20 ; Zek 3.18 akaba Meciyʉ 5.9 ; Zek 5.2-3 akaba Meciyʉ 6.19-20 ; Zek 5.12 akaba Meciyʉ 5.33-37. Zek àhi ana ndam ga Yezu si tâgray tʉwi sulumani kwa : tamal mə̀fəkia ahàr ka Yezu a ti àɓəlay, ay ahàr àɗəm mâgray tʉwi àna məfəki ahàr geli ni (2.14-26). Pol àɗəm Melefit àɗəm leli ndam jireni kè eri gayaŋ ti azuhva tʉwi geli ya màgray ni do, Melefit àɗəm leli ndam jireni kè eri gayaŋ ti azuhva geli ya mə̀fəkia ahàr ka Yezu a ni ciliŋ (Rom 3.21-31). Pol àɗəm Melefit àɗəm Abraham ti mis jireni kè eri gayaŋ ti azuhva məfəki ahar gayaŋ, do ni ti azuhva tʉwi gayaŋ ya àgray ni do (Rom 4) : Zek ti ni àɗəm Melefit àɗəm Abraham mis jireni kè eri gayaŋ ti azuhva zlam ya àgray, àɗafaki məfəki ahàr gayaŋ ni (2.20-24). Ma ga ata Pol akaba Zek ni ti bəlaŋ, ay Pol àɗəm ahəŋgay leli ti Melefit ciliŋ, do ni ti tʉwi geli ya magray ni ti àhəŋgay leli do ; Zek ti ni àɗəm ahəŋgay leli ti Melefit ciliŋ, ay aɗafaki Melefit àhəŋga leli a ti tʉwi geli ya magray ni. Tamal màgray tʉwi sulumani àna njəɗa ga Məsuf ge Melefit do ni ti məsər Melefit àhəŋga leli a ti ahəmamam ?

Nahkay zla nahəma, a wakita gayaŋ ni bu Zek àvi sawari gərgəri kay ana ndam ga Yezu, àhi ana leli ahəmamam mânjəhaɗ àna sulumani ni. Si mə̂bi slimi ana ma gayaŋ ni lala kwa.

1

Sa ge Zek

1 Nu Zek bay məgri tʉwi ana Melefit nday ata Bay geli Yezu *Krist nəgri sa ana kʉli ɗek, lekʉlʉm dini kru mahar cʉeni medeveni ka haɗ gərgərani ni.

Melefit avi majalay ahàr sulumani ana ndam ya təfəki ahàr ni

2 Bəza ga mmawa, ka ya ti daliya ku weley weley do ɗek àca kʉli a nəŋgu ni mərumvu dal-dal. 3 Aɗaba kə̀səruma daliya gekʉli ya kacakum ni ti aɗafaki kə̀bum kəfumki ahàr ke Melefit lala, kə̀mbrəŋum do. Nahkay akəzumkivu njəɗa gekʉli ge meɓesey daliya ni. 4 Kìgʉma ndam ya teɓesey daliya na nahkay ti, zum njəɗa gekʉli ɗek ga moroni kama, ti kîgʉm ndam *njəlatani, ere ya ahəcikivu ana kʉli ge migi njəlatani ni ti àbi. 5 Ay bi mis e kiɗiŋ gekʉli bu àsəra àjalay ahàr sulumani do ni ti, mîhindi afa ge Melefit, nahkay Melefit aməvi majalay ahàr sulumani ni. Aɗaba Melefit ti àgray sidʉk do, avi zlam ana ku way way do ɗek, àcafəŋa mis ge mihindiliŋ zlam a do. 6 Ay tamal mis ehindi zlam afa ge Melefit nahəma, mə̂fəki ahàr Melefit aməvi ere gani eɗeɗiŋ, àjalay ahàr cʉ cʉ ba. Aɗaba maslaŋa ya ti ajalay ahàr cʉ cʉ ni ti naŋ akaɗa ga yam ya ti aməɗ adaɗay, aŋgoru àna naŋ gwar hi gwar hi ni. 7 Maslaŋa gani nani ti ŋgay Bay geli aməvi zlam ti àhi ana ahàr ba simiteni. 8 Aɗaba maslaŋa gani nani ti naŋ àbu ajalay ahàr cʉ cʉ, a zlam ya agray ni bu ɗek ti ambat majalay ahàr gayaŋ cepa cepa.

Ndam ge elimeni akaba ndam talaga

9 Tamal maslaŋa èsli mis kè eri ge mis ndahaŋ do, afəki ahàr ka Yezu ti ahàr àɗəm mə̂mərvu, aɗaba kè eri ge Melefit ti ègia mis gəɗakana. 10 Mis tamal elimeni gayaŋ àbu, afəki ahàr ka Yezu day mə̂mərvu, aɗaba Melefit àhəŋgoraya naŋ kələŋ a : mə̀səra bay ge elimeni ti aməmət akaɗa ga vay-vay ga zlam ya tadəgafəŋa ni. 11 Vay-vay tamal fat àvəɗia èviyeka ti adəgafəŋa, àɓəlay va do. Nahkay day bay ge elimeni aməmət ka ya ti naŋ àbu agray tʉwi ga maɗəbay elimeni gayaŋ ni.

Zlam ya ezligiyu mis a magudar zlam vu ni

12 Tamal mis acakay daliya, eɓesey, àmbrəŋ məfəki ahàr ka Yezu do nahəma, mə̂mərvu aɗaba tamal èɓesa nahkay ti Melefit aməvi *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. Sifa gani nani ti Melefit àɗəmbiya aməvi ana ndam ya ti tawayay naŋ ni, aməvi ti akaɗa ya ti təvi zlam ana maslaŋa ya ti èhita mis ndahaŋ a ni. 13 Tamal mis awayay adiyu a magudar zlam vu ti ŋgay Melefit ezligiyu naŋ ti àɗəm ba. Aɗaba Melefit ti tìzligiyu naŋ a magudar zlam vu koksah, èzligiyu mis a magudar zlam vu do daya. 14 Ezligiyu mis a magudar zlam vu ti majalay ahàr ga maslaŋa gani nani, aɗaba majalay ahàr gayaŋ ni magədavani, agosay naŋ, azoru naŋ a magudar zlam vu. 15 Majalay ahàr gayaŋ magədavani ni àra èzligiya naŋ a zlam magudarani va nahəma, zlam magudarani gayaŋ ni eɗisl. Emiɗisla ti amakaɗ maslaŋa gani. 16 Bəza ga mmawa goro ni, nawayay kʉli ; nəhi ana kʉli nahəma, kàgosum ahàr gekʉli ba. 17 Zlam sulumani ya mis tədi ahàr ga sulum ni ɗek ti asləkabiya agavəla. Aslərbiyu ti Melefit ; naŋ gani àgraya zlam maslaɗana ɗek ; àcəlaya ahkay do ni àdiyu akaɗa ga fat ni do ; àmbrəŋ leli a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu do. 18 Àwayay ti mîgi bəza gayaŋ, mək mìgia àna pakama gayaŋ ge jiri ya àɗəm na. Mìgia bəza gayaŋ a ti, àhəl leli enji akaɗa ga hay ya tacal ni.

Kə̀bumi slimi ana ma ge Melefit ciliŋ ba ; grum tʉwi àna naŋ

19 Bəza ga mmawa goro ni, nawayay kʉli ; nahkay ti nawayay ti kə̂sərum zlam : ahàr àɗəm ku way way do mâwayay məbi slimi ana pakama, ay àzlapay ke weceweceni ba, àzum ɓəruv weceweci ba daya. 20 Aɗaba tamal mis àzuma ɓəruv a ti àgray tʉwi ge jiri kè eri ge Melefit do. 21 Nahkay zla nahəma, ahàr àɗəm mbrəŋum majalay ahàr gekʉli magədavani ɗek akaba tʉwi ya kəgrum ga cuɗay ni ɗek. Gəsumkabá pakama ya kìcʉm na àna məɓəruv bəlaŋ, aɗaba pakama gani nani ti njəɗa àfəŋ : Melefit ahəŋgay kʉli àna naŋ, akəŋgətum *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni àna naŋ tata.

22 Ay kàgosum ahàr gekʉli ba : kə̀bumi slimi ana pakama ge Melefit ciliŋ ba ; grum ere ye ti kìcʉm a huɗ gani bu ni daya. 23 Aɗaba tamal mis abi slimi ciliŋ, àgray ere ye ti èci a huɗ gani bu ni do ni ti, maslaŋa gani ti akaɗa mis ya ti àmənjaviya a kutrum va, 24 àmənjaviya ti asləka, mək vu gayaŋ ya èpi ni agəjazlki ahàr hʉya ni. 25 Ay *Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana leli ni ti mə̀səra araŋa àhəcakivu do, agray ti mìgi eviɗi ga zlam magudarani va ba. Nahkay tamal mis amənjaki ke Divi nani, agəskabu ɗek mək agray tʉwi àna naŋ ti Melefit aməvi məmərani azuhva nani. Ay ahàr àɗəm abi slimi, ma gani àgəjazlki ahàr ba ; ahàr àɗəm mâgroru tʉwi àna naŋ.

26 Tamal mis àɗəm naŋ mis ge Melefit mək azlapay kwaŋa kwaŋa ti agosay ahàr gayaŋ ; gayaŋ ya àɗəm naŋ mis ge Melefit ni ti ègia zlam masakana. 27 Maslaŋa ya ti naŋ mis ge Melefit eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni ni ti anjəhaɗ njəlata kè eri ga Bəŋ geli Melefit, àgudar zlam do simiteni. Ere ye ti agray ni ti nihi : ajənaki bəza kuɗa akaba wál madakway ya təcakay daliya ni, acuhwafəŋa kà zlam magudarana ya ndam ga *duniya tagray na daya.

2

Kìcirʉmkaba mis a ba

1 Bəza ga mmawa goro ni, lekʉlʉm kə̀bum kəfumki ahàr ka Bay geli Yezu *Krist ; naŋ ti gəɗakani àtam zlam ɗek. Kəfumki ahàr nahkay ti kìcirʉmkaba mis a ba. 2 Mazavu gani, bi lekʉlʉm kàcakalumva, mək mis cʉ təhurkiviyu ke kʉli : bəlaŋ gani naŋ àbu àna mili ga gru a ahar bu, məbakabu azana sulumani, naŋ nahaŋ ni ti ni zal talaga, azana gayaŋ midigweni ; 3 tamal kəgəsumkabu maslaŋa ya ti məbabakabu azana sulumani ni lala, kəhumi : « Njəhaɗa ahalay a ka məlaŋ sulumana, » mək kəhumi ana zal talaga ni : « Cika jik, » ahkay do ni : « Njəhaɗa a ga haɗ a ka məlaŋ ya nabəhaɗki asak na » nahəma, 4 kicirʉmkaba mis a do waw ? Nahkay majalay ahàr gekʉli ya kajalumki ke mis ni ti magədavani do waw ?

5 Bəza ga mmawa goro ni, nawayay kʉli ; nahkay nawayay ti kə̂bumi slimi ana ma goro ya nəhi ana kʉli ni : Melefit àɗəm ndam ya tawayay naŋ ni atəhuriyu a Məgur gayaŋ vu. Ndam ya àdaba tay a ga məhuriyani a Məgur gayaŋ vu ni ti ndam ya ti nday ndam talaga kè eri ga ndam ga *duniya ni do waw ? Aɗaba ndam nday nani ya təfəki ahàr ka Yezu ni ti məfəki ahàr gatay ni ègia elimeni gatay a. 6 Ay lekʉlʉm ti kəbumki mimili ka ndam talaga, kə̀humi ana ahàr tìsli araŋa do. Ndam ya təgri daliya ana kʉli akaba təhəloru kʉli kè meleher ga ndam magray seriya ni ti ndam ge elimeni do waw ? 7 Təɗəmki ma magədavani ke slimi ga Yezu Krist ni ti nday gani do waw ? Ay slimi gani nani ti slimi sulumani ; Melefit àzalay kʉli ti àna naŋ.

8 Melefit ti Bay geli gəɗakani : *Divi gayaŋ ya tə̀bəki a Wakita gayaŋ ni bu ni ti nahkay hi : « Wayay ndam ya ti nak kə̀bu akaba tay ni akaɗa ya ti kawayay ahàr gayak gayakani ni.* » Tamal kəgrum nahkay ti kəgrum zlam sulumani. 9 Ay tamal kicirʉmkaba mis a ti kagudarum zlam. Nahkay Melefit aməwəl kʉli àna seriya aɗaba kə̀gəsumkabu Divi gayaŋ ni ndo. 10 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba tamal mis àgəskabá Divi ge Melefit a ɗek, mək àgudara bəlaŋ gana ti, kala maslaŋa gani nani àgudara Divi ge Melefit na ɗek. 11 Aɗaba Bay ya ti àɗəm : « Kàgray hala ba » ni ti naŋ gani àɗəm : « Kə̀kaɗ mis ba† » daya. Nahkay tamal kàgray hala do, ay kə̀kaɗa mis a ti, ègia kàgudara Divi ge Melefit ya àɗəfiki ana Mʉwiz na. 12 Nahkay zla nahəma, a zlam ya ti kəgrum ni bu ɗek akaba a zlam ya ti kəɗəmum ni bu ɗek ti, sərumki Melefit amagrafəŋa seriya kè kʉli a, aməɗəm lekʉlʉm kə̀gəsumkabá Divi gayaŋ a tək, kə̀gəsumkabu ndo waw. Divi gani nani ti agray ti mìgi eviɗi ga zlam magudarani va ba. 13 Maslaŋa ya ti mis ndahaŋ tə̀si cicihi do ni ti naŋ day aməsi cicihi ana Melefit do ; Melefit aməwəl naŋ àna seriya, amatraɓ naŋ dal-dal. Ay maslaŋa ya ti mis ndahaŋ təsi cicihi ni ti Melefit aməwəl naŋ àna seriya do simiteni.

Məfumki ahàr ka Yezu, mə̂grumkivu tʉwi daya kwa

14 Bəza ga mmawa goro ni, tamal mis aɗəm naŋ afəki ahàr ka Yezu ciliŋ, àgrakivu tʉwi do ni ti, məfəki ahàr gayaŋ ni aziaya mam ? Gayaŋ ya afəki ahàr ka Yezu ni ti esliki mahəŋgay naŋ aw ? Aha, èsliki mahəŋgay naŋ do. 15 Bi wur ga məŋ geli zalani ahkay do ni walani azana àfəŋ bi, ahkay do ni zlam məzumani kəlavaɗ àhəci naŋ ti, 16 tamal mis gekʉli nahaŋ ahi ahkado : « Njəhaɗa àna sulumana ; bakabu azana ti aməɗ àwər kur ba, zum zlam kə̂rəh ! » ti, ay àvi zlam ya àhəci naŋ ni do ni ti ahəmamam ? Pakama gayaŋ ya àhi ni ti aziaya mam ? 17 Nahkay day tamal kəfəki ahàr ka Yezu, ay kàgray tʉwi sulumani do ni ti, azaya mam ? Məfəki ahàr gayak ni ègia zlam masakana.

18 Ay bi maslaŋa nahaŋ aɗəm : « Mis ndahaŋ təfəki ahàr ke Melefit, mis ndahaŋ ti ni təgri tʉwi sulumani. » Tamal àɗəma nahkay ti akal nəhəŋgrifəŋ, nəhi : « Tamal kəfəki ahàr ke Melefit, ay kə̀gri tʉwi do ni ti, kəɗəfuki kəfəki ahàr ti ahəmamam ? Ay nu ti ni nəɗəfukki məfəki ahàr goro àna tʉwi goro sulumani ya nagray ni. » 19 Nak ti kə̀gəskabá Melefit ti naŋ bəlaŋ. Kə̀gəskabá nahkay ti àɓəlay ! Ay ku seteni day tə̀gəskabá Melefit ti naŋ bəlaŋ, tagrafəŋa aŋgwaz a, təgəgərfəŋa. 20 Nak ti muru ! Tamal mis afəki ahàr ke Melefit, ay àgri tʉwi do ni ti, məfəki ahàr gayaŋ ni zlam masakani ti kawayay ti nəɗəfukki aw ? 21 Bəŋ geli Abraham ti Melefit àɗəm naŋ jireni kè eri gayaŋ ti kamam ? Àɗəm naŋ jireni ti azuhva tʉwi gayaŋ ya àgray ni do waw ? Tʉwi gayaŋ ni ti nihi : àfəkaɗki wur gayaŋ Izak ka məlaŋ *meviyekiki zlam ana Melefit ni, awayay esliŋi naŋ ana Melefit. 22 Gayaŋ ya àgray nahkay ni ti aɗafaki tʉwi gayaŋ ya àgray ni arakaboru akaba məfəki ahàr gayaŋ ni. Àna tʉwi gayaŋ ya àgri ana Melefit ni ti àfəkia ahàr gayaŋ a ɗek, araŋa àhəcikivu do. 23 Nahkay ma ge Melefit ya àbu məbəkiani a Wakita gayaŋ ni bu ni àgrava. Ma gani nani ti nihi : « Abraham àfəkia ahàr ke Melefit a, nahkay ti Melefit àɗəm naŋ mis jireni kè eri gayaŋ.‡ » Melefit àzalay naŋ zləba gayaŋ daya. 24 Nahkay ti kə̀səra Melefit àɗəm mis jireni kè eri gayaŋ ti azuhva àfəkia ahàr a ciliŋ do. Àɗəm naŋ mis jireni ti azuhva tʉwi ga maslaŋa gani ya àgri ni daya.

25 Nahkay day wal mesʉwehvu Rahap ti àgəskabá ndam ya Zezʉwi àsləroru tay ga məmənjiyu məlaŋ Zeriko na, àɗəfiki divi nahaŋ ana tay ga masləkana. Wal ni àra àgra nahkay ti Melefit àɗəm wal ni jireni kè eri gayaŋ azuhva tʉwi gayaŋ ya àgray ni. 26 Tamal mis àsuf va do ni ti maslaŋa nani məmətani. Nahkay day tamal mis afəki ahàr ke Melefit, ay àgri tʉwi do ni ti məfəki ahàr gayaŋ ni zlam masakani, ègia akaɗa kisim a.

3

Màzlapay kwaŋa kwaŋa ba

1 Bəza ga mmawa goro ni, mis e kiɗiŋ gekʉli bu ya tawayay macahi zlam ana mis ndahaŋ ni ti tə̀ləbi kay bi. Aɗaba mə̀səra leli ya ti macahi zlam ana mis ni ti Melefit amagrafəŋa seriya kè leli a àtam ya ti amagrafəŋa kè mis ndahaŋ a ni. 2 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba leli ɗek mə̀bu magudarum zlam gərgəri kay. Tamal mis èjikia ke divi àna ma gayaŋ ya aɗəm na do ni ti, maslaŋa gani nani ti mis jireni, ajəgur ahàr gayaŋ, àgudar zlam do simiteni. 3 Nazay mazavu ge pilis. Ka ya ti mə̀fiviya zagum ana pilis a ni ti pilis ni agray ere ye ti mawayay mâgray ni ɗek ; vu gani ɗek akoru ka məlaŋ ya leli mawayay moroni ni ɗek. 4 Nahkay day nazay mazavu ga *slalah ga yam. Slalah ga yam ti gəɗakani, aməɗ gəɗakani azay, ay ku tamal nahkay nəŋgu ni zlam ya ti tagaray àna naŋ ni ti gʉziteni. Àna zlam gani nani ti tisliki mazoru slalah ga yam ni ka məlaŋ ya tawayay moroni ni ɗek. 5 Arəɗ day azavu nahkay. Arəɗ ti zlam gʉziteni a ma geli bu, ay agraki zlabay ka zlam gəɗákani.

Aku day ku gʉzit agəs məlaŋ, azumaba heri gəɗakana : 6 arəɗ day akaɗa aku : zlam magədavani ɗek àvu a huɗ gani bu. Naŋ a ma geli bu, ay agudar vu geli ɗek. Arəɗ ti agudar manjəhaɗ ge mis ɗek akaɗa ga aku ya azumaba heri a ni. Nani ɗek ti tʉwi ge *Seteni, emizligiyu mis a *dəluv ga aku vu. 7 Zlam ya àbu àna sifa ni ɗek ni ti mis tə̀bu təgəs tay ga njəɗa. Ku zlam ge gili, ku eɗiɗiŋ, ku zlam a haɗ, ku kílif, zlam nday nani ɗek ti mis tisliki məgəs tay ga njəɗa. 8 Ay arəɗ ti maslaŋa àbi esliki məgəsani ga njəɗa bi. Arəɗ ti zlam magədavani, àmbrəŋ magudar zlam do, naŋ akaɗa ga məwər ga gavaŋ ya akaɗ mis ni. 9 Arəɗ geli ni ti mazləbay Bay Melefit Bəŋ geli àna naŋ, metikwesl mis àna naŋ daya ; ay mis ti Melefit àgraya tay ka mazavu gayaŋ a. 10 Àna arəɗ bəlaŋani ni ti mazləbay Melefit akaba metikwesl mis. Bəza ga mmawa goro ni, ahàr àɗəm zlam gani nani àgravu ba simiteni. 11 Yam sulumani akaba yam ndəndalakani ti təcahaya a suwa bəlaŋani ba waw ? Aha, àgravu do. 12 Bəza ga mmawa goro ni, məŋ ga wəruv ti ewi ɓilvi aw ? Məŋ ga ahwar ti ewi wəruv aw ? Aha, tìwi do. Nahkay day tə̀cahaya yam sulumani a suwa ga yam ndəndalakani ba do.

Majalay ahàr sulumani ya Melefit avi ana leli ni

13 Maslaŋa àbu e kiɗiŋ gekʉli bu àcaha zlam a, ajalay ahàr sulumani aw ? Tamal maslaŋa gani àbu ti, mâgray tʉwi sulumani, mə̂həŋgrioru ahàr a haɗ ana mis ; nahkay ti mis atəsər ajalay ahàr sulumani eɗeɗiŋ. 14 Ay tamal ti kəgrum solu, kəhumi ana ahàr mis ndahaŋ ti mis magədavani, kawayum matam mis ndahaŋ ti, ŋgay kajalum ahàr sulumani ti kə̀ɗəmum ba ; aɗaba tamal kijʉm zlabay nahkay ti kasəkaɗum malfaɗa. 15 Tamal kajalum ahàr nahkay ti majalay ahàr gekʉli nani ti akaɗa ge Melefit ni do. Melefit avi majalay ahàr ana mis ti nahkay do. Majalay ahàr gekʉli nani ti akaɗa ga ndam ga *duniya ni, njəɗa ga *Məsuf ge Melefit àkibu bi ; majalay ahàr nani ti ge seteni sawaŋ. 16 Ndam ya ti tagray solu akaba tawayay matam mis ndahaŋ nahəma, nday gani tagray zlam kwaŋa kwaŋa, tagudar zlam gərgəri kay. 17 Ay majalay ahàr sulumani ya Melefit avi ana mis ni ti nahkay do. Maslaŋa ya ti ajalay ahàr akaɗa ge Melefit ni ti nahkay hi : majalay ahàr gayaŋ njəlata, aŋgalabakabu mis, naŋ mis kuɗ-kuɗani, agəsiki ma ana mis, mis ndahaŋ təsi cicihi, kəlavaɗ agri zlam sulumani ana mis, ècirkaba mis a do, àgosay mis do daya. 18 Nday ya ti tanjəhaɗkabu akaba mis àna sulumani nahəma, manjəhaɗ gatay ni ɗek ge jiri. Nday ti akaɗa ndam ya ti tizligi hilfi ga zlam sulumani, tapalay bəza gani sulumani ni.

4

Zlam ga duniya ègi eri ana kʉli ba

1 Kələgumvu akaba kəkaɗumvu e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti kamam ? Kəgrum nahkay ti aɗaba kawayum zlam gərgəri ya ti tigi eri ana kʉli ni dal-dal palam do waw ? 2 Kawayum zlam ndahaŋ ay ti kə̀ŋgətum do. Nahkay ti kabazlum mis, zlam ge mis ndahaŋ tigi eri ana kʉli. Ku kawayum nahkay nəŋgu ni kə̀ŋgətum do ; nahkay kə̀bum kələgumvu akaba kəkaɗumvu akaba mis. Kə̀ŋgətum ere ye ti kawayum ni do ni ti aɗaba kə̀bum kìhindʉmfiŋa kè Melefit a bi. 3 Ku tamal kihindʉm nəŋgu ni Melefit àvi ere gani ana kʉli do, aɗaba kə̀sərum mahəŋgalumani àna divi gani do. Kə̀ŋgətum ere ye ti kihindʉm ni do ni ti aɗaba ere ye ti kihindʉm ni àɓəlafəŋ kè kʉli ciliŋ, àɓəlafəŋ kè Melefit do. 4 Lekʉlʉm ti kə̀mbrəŋuma Melefit a. Ŋgay maslaŋa ya awayay zlam ga duniya ni ezirey Melefit ti kə̀sərum do waw ? Maslaŋa ya ti awayay zlam ga duniya ni ti egi zal ezir ge Melefit. 5 Àbu məbəkiani nahkay hi : « Melefit àfiviyu sifa ana leli ti, awayay ti leli mâwayay naŋ ciliŋ, do ni ti awayay ti màwayay zlam ndahaŋ ba simiteni. » Kə̀humi ana ahàr pakama gani nani ti zlam masakani aw ? 6 Ay ku tamal Melefit àɗəm nahkay nəŋgu ni, agri sulum gayaŋ ana leli, sulum gani àtam zlam ndahaŋ ɗek. Aɗaba àbu məbəkiani a Wakita gayaŋ bu nahkay hi : « Melefit àgəskabu ndam ya ti tiji zlabay ni do ; agəskabu ti ndam ya ti kuɗufani ni, agri sulum gayaŋ ana tay.* » 7 Həŋgrumioru ahàr a haɗ ana Melefit. Zum njəɗa gekʉli ti kə̀grum ere ye ti *Seteni awayay ni ba, nahkay ti amacuhwafəŋa kè kʉli a, aməmbrəŋ kʉli. 8 Həɗakumfəŋoru kè Melefit, nahkay ti naŋ day amahəɗakfəŋbiyu kè kʉli. Lekʉlʉm ya ti kagudarum zlam ni mbrəŋum magudar zlam, kə̀ŋgumkivu va ba ; lekʉlʉm ya ti kajalum ahàr cʉ cʉ ni mbrəŋum majalay ahàr gekʉli ni, gʉm njəlata. 9 Sərum lekʉlʉm ndam magudar zlam, tiwʉm, grum delʉlʉ. Kìyʉm va ba, grum delʉlʉ sawaŋ. Kə̀mərumvu va ba, jalum ahàr sawaŋ. 10 Həŋgrumioru ahàr a haɗ ana Bay geli, humi kìslʉm araŋa do ; nahkay ti Melefit amagray ti kîgʉm gəɗákani.

Ŋgay maslaŋa nahaŋ agudar zlam ti kə̀ɗəmum ba

11 Bəza ga mmawa, kàzlapumki ma magədavani ke mis ndahaŋ ba. Maslaŋa ya ti aɗəmki ma magədavani ka wur ga məŋani, ahi àgudara zlam a ni ti, maslaŋa gani nani aɗəmki ma magədavani àki ke *Divi ge Melefit ya Mʉwiz àbəki a wakita gayaŋ ni bu ni. Tamal kagray nahkay ti kala kə̀ɗəm Divi ge Melefit ni àɓəlay do, kala kə̀gəskabu Divi gani nani do, kala nak bay məɗəmki ma magədavani ciliŋ. 12 Bay ya ti aɗəfiki Divi gayaŋ ni ana mis ni ti Melefit naŋ bəlaŋ. Bay ya ti agrafəŋa seriya kè mis a ni ti naŋ. Bay ya ti ahəŋgay mis ni ti naŋ. Bay ya ti esliki mijiŋ mis ni ti naŋ. Nak ya kəɗəm wur ga muk àgudara zlam a ni ti, nak ti nak way ?

Kìjʉm zlabay ba

13 Nihi ti nəhi ma ana kʉli, lekʉlʉm ya ti kəɗəmum : « Kani ahkay do ni hajəŋ ti amoru a kəsa nahaŋ vu, emiviyu, amacakalay ti aməŋgət siŋgu dal-dal » ni. 14 Lekʉlʉm kəɗəmum nahkay ti kə̀sərum ere ye ti amagrakivu ke kʉli hajəŋ ni do ; bi kəmətum timey ! Aɗaba lekʉlʉm ti akaɗa ga azək, mis tipi cepepa ti àbi va bi ni. 15 Ere ye ti ahàr àɗəm kəɗəmum ni ti nahkay hi : « Tamal Bay Melefit àwaya nahəma, amələbu àna sifa, amagray zlam hini, hini. » 16 Ay nihi ti lekʉlʉm kəhumi ana ahàr lekʉlʉm gəɗákani ti kəɗəmum ma ga zlabay. Zlabay ge mis ya tiji nahkay ni ɗek ti àɓəlay do. 17 Nahkay sərumki tamal ti mis àsəra magray zlam sulumana mək àwayay magrani do nahəma, àgudara zlam a.

5

Ndam ge elimeni atagray daliya dal-dal

1 Nihi ti nəhi ma ana kʉli lekʉlʉm ndam ge elimeni ni. Lekʉlʉm ti grum delʉlʉ azuhva daliya ya amacay kʉli ni. 2 Aɗaba elimeni gekʉli ni èzia, gaŋgu àzumkaba azana gekʉli na. 3 Gru akaba siŋgu gekʉli ni tə̀cəla mandaza. Nahkay ti Melefit aməgəs kʉli àna seriya azuhva zlam gekʉli ya tə̀cəla mandaza ni. Mandaza ni aməzumaba kʉli akaɗa ga aku ya azum zlam na. Lekʉlʉm kəŋgumkabu elimeni emiteni ti, ŋgay duniya ara andav wuɗak ti kə̀sərum do waw ? 4 Nahkay day kə̀pəlum ndam ya tə̀gri tʉwi ana kʉli a vədaŋ bu ni ndo. Nihi ti cʉm zlahay gatay ni. Nday gani nani ya ti tàbazi zlam ana kʉli ni tə̀bu təzlah, Bay Melefit Njəɗa-njəɗani ècia zlahay gatay na. 5 Lekʉlʉm ti kə̀bum kəzumum gəɗa a duniya bu, kə̀bum kəgrum ere ye ti kawayum ni ɗek zlam gekʉli ; kə̀bum kəzumum zlam məcərani, kiɗisʉm àna naŋ akaɗa zlam ga gənaw ya tagal ge misliŋeni ni. 6 Lekʉlʉm kə̀bumiya ndam ya ti tàgudar araŋa ndo na ndahaŋ a daŋgay va, ndahaŋ ni ti ni kàbazluma tay a. Nday gani tə̀bi àna njəɗa ga matamfəŋana kè kʉli a bi.

Ɓesʉma, həŋgalum Melefit

7 Bəza ga mmawa, ɓesʉm zlam duk abivoru ana vaɗ ga Bay geli ya amara ni. Pʉm bay məwəs zlam eɓesey, ajəgay sarta ya ti ara abaz zlam gayaŋ a vədaŋ bu məndəhani lala ni. Naŋ àbu eɓesey, ajəgay avər ge mizligi zlam, kələŋ gani ajəgay avər ga məndəh zlam. 8 Lekʉlʉm day ɓesʉma, zum njəɗa, kə̀mbrəŋum miɓeseni ba. Aɗaba vaɗ ga Bay geli ènjia wuɗak.

9 Bəza ga mmawa, kə̀zərɗumvu ma ba, nahkay ti Melefit aməgəs kʉli àna seriya do. Nə̀ɗəm nahəma, Bay ya ti agrafəŋa seriya kè mis a ni ènjia wuɗak, naŋ àbu a mahay bu. 10 Bəza ga mmawa, àki ka macakay daliya akaba miɓeseni ti, jalumki ahàr ka ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya ahaslani ni. Nday ti tə̀caka daliya, ay ti tèɓesa, nahkay lekʉlʉm day grum akaɗa gatay ni. 11 Məɗəm nahəma, nday ti Bay Melefit àgria sulum gayaŋ ana tay a aɗaba tàza njəɗa gatay a, tèɓesa daliya. Kìcʉma ma ga daliya ya àgrakivu ka Zʉwop na akaba gayaŋ ya ti èɓesey na. Kə̀səruma ere ye ti Bay Melefit àvi kələŋ ga daliya gayaŋ ya àgray na daya. Aɗaba Bay Melefit ti mis təsi cicihi dal-dal, agri sulum dal-dal ana mis daya.

12 Bəza ga mmawa, ma hini ya nara nəhi ana kʉli ni ti ma sulumani dal-dal. Ma gani nihi : Kàmbaɗum ba, ku àna huɗ melefit, ku àna haɗ, ku àna mam do mam kàcalumi slimi kàmbaɗum àna naŋ ba. Tamal kə̀ɗəmum « Iy » ti iy hʉya, « Aha » ti ni aha gani hʉya. Nahkay ti Melefit aməwəl kʉli àna seriya do.

13 Tamal maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu naŋ àbu acakay daliya ti, mâhəŋgalay Melefit. Tamal maslaŋa e kiɗiŋ gekʉli bu naŋ àbu a məmərani bu ni ti, mîdii limis ana Melefit, mâzləbay naŋ. 14 Tamal maslaŋa àbu e kiɗiŋ gekʉli bu èɓesey do nahəma, mâzalay gəɗákani ga ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa nani bu ni ti tâgraki amal àna slimi ga Bay geli, tâhəŋgali Melefit. 15 Tamal tahəŋgali Melefit, tə̀səra Melefit aməvi ere gani ana tay eɗeɗiŋ ti, maslaŋa gani nani ti Bay geli amahəŋgay naŋ, aməvi njənjalaŋani, emicikaba. Tamal àgudara zlam a day Melefit aməmbərfəŋa. 16 Nahkay ti ɗəfumaya ere ye ti kàgudarum na e kiɗiŋ gekʉli ba, ku way way do e kiɗiŋ gekʉli bu mâhəŋgali Melefit ana wur ga məŋani daya. Tamal kəgrum nahkay ti Melefit amahəŋgaraba kʉli a. Ka ya ti mis jireni ahəŋgalay Melefit ni ti, ma gayaŋ ya ahi ana Melefit ni àbu àna njəɗa dal-dal. 17 Eli bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit ti naŋ mis hihirikeni akaɗa geli ni. Naŋ gani àhəŋgalay Melefit àna huɗ bəlaŋ, àɗəm avər àtəɗ ba ; nahkay avər àtəɗaya ka haɗ a ndo vi mahkər àna kiyi muku. 18 Kələŋ gani àhəŋgalay Melefit keti, àɗəm avər mə̂təɗ. Àra àhəŋgala naŋ a nahkay ti avər ni àtəɗaya ka haɗ a ; haɗ ni àgray zlam akaɗa ya ahaslani ni.

19 Bəza ga mmawa, tamal mis nahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu èjikia ke divi jireni ge Melefit na, mək maslaŋa nahaŋ àhəŋgarkibiya naŋ a ti, 20 səruma maslaŋa ya ti àhəŋgarkibiya bay magudar zlam ke divi jirena ti mə̂mbrəŋ magudar zlam ni ti àhəŋgafəŋa maslaŋa gani nana kè kisim a. Ku tamal maslaŋa gani nani àgudara zlam a kay nəŋgu ni Melefit aməmbərfəŋa ɗek.

* 2:8 Levi 19.18.

† 2:11 Mənjay Mahərana 20 13-14 ; Mimbiki 5.17-18.

‡ 2:23 Mənjəkiani 15.6.

* 4:6 Gozogul 3.34.

1 Piyer

1

2

3

4

5

Wakita ge Piyer ya àbəki enjenjeni n

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ge Piyer ya àbəki enjenjeni ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : nani Piyer zal asak ga Yezu ni (1.1). Àɗəm àbəki wakita gayaŋ ni ti a Babiloŋ (5.13) ; a Pakama Maŋgahani ge Zeŋ ni bu tàzay Rom ti akaba Babiloŋ, nahkay ti bi Piyer àbəki wakita hini a Rom (tə̀ɗəm tàkaɗ Piyer ti a Rom). Àbikioru wakita ni ti ana ndam ga Yezu ya tə̀bu ka haɗ Poŋ, Galasi, Kapados, Azi akaba Bitini ni (1.1) ; kani ti haɗ nday nani ɗek tə̀bu ka haɗ Tʉrki.

Piyer àɗəm àbəki wakita ni ga məvi njəɗa ana ndam ga Yezu, ti tə̂sər sulum ge Melefit ya agri ana tay ni (5.12). Àzləbay Melefit azuhva ge Melefit ya àhəŋgaraba mis a ni (1.3-12) ; àɗəm Melefit àhəŋgaraba leli a ti ahàr àɗəm mânjəhaɗ njəlata (1.13–2.3). Àɗəm leli ndam ge Melefit ti leli akaɗa ahay sulumani ge Melefit, nahkay ahàr àɗəm mə̂mbrəŋum tʉwi magədavani ɗek, mânjəhaɗumkabu akaba mis ɗek àna sulumani akaɗa ga Yezu ya àgray ni. Ku tamal təgri daliya ana leli nəŋgu ni ahàr àɗəm mə̂grum nahkay aɗaba daliya ya təgri ana leli ni aməpəs do, amandav ; kələŋ gani amanjəhaɗ akaba Krist ga kaŋgay-kaŋgayani (5.10).

1

Sa ge Piyer

1 Nu Piyer zal asak ga Yezu *Krist nəbikioru wakita hini ana kʉli, lekʉlʉm ya ti Melefit àdaba kʉli a ni. Nəbiki ti ana kʉli, lekʉlʉm ya ti kə̀bumi ka haɗ gekʉli bi, tèdekaba kʉli a, kə̀bum kanjəhaɗum akaɗa ga ndam mirkwi ka haɗ Poŋ, ka haɗ Galasi, ka haɗ Kapados, ka haɗ Azi akaba ka haɗ Bitini ni. 2 Lekʉlʉm ti kwa ahaslani Bəŋ geli Melefit àɗəm amadaba kʉli a, nihi ti kìgʉma ndam gayaŋ eɗeɗiŋ a. Kìgʉm ndam gayaŋ ti àna tʉwi ga *Məsuf gayaŋ ; awayay ti kə̂gəsumiki ma ana Yezu Krist, awayay ti kânjəhaɗum lekʉlʉm ndam *njəlatani azuhva mimiz ga Yezu Krist ya àŋgəzaya ni. Bəŋ geli Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli dal-dal, mâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

Məzləbum Melefit azuhva gayaŋ ya ti àhəŋgay leli ni

3 Məzləbum Melefit, Bəŋ ga Bay geli Yezu *Krist, aɗaba mə̀sia cicihi a dal-dal. Melefit àvi sifa mʉweni ana leli ti azuhva ga Yezu Krist ya àŋgaba e kisim ba ni. Nahkay mə̀səra aməŋgət sifa ti azuhva Yezu. 4 Mə̀səra aməŋgət zlam sulumani ya Melefit aŋgahi ana ndam gayaŋ ni. Zlam gani nani ti emizi ɗay-ɗay do, amagədavu do, maɓəlay gani amandavfəŋa ɗay-ɗay do daya. Melefit aməvi zlam gani nani ana kʉli a huɗ melefit bu 5 aɗaba lekʉlʉm kə̀bum kəfumki ahàr ke Melefit. Nahkay ti naŋ àbu afi ahàr ana kʉli àna njəɗa gayaŋ. Awayay ti ka mandav ga duniya mis ɗek tə̂sər àhəŋga leli a.

6 Azuhva zlam nday nani ti lekʉlʉm a məmərani bu. Ku tamal kə̀bum kacakum daliya gərgəri kay ka sarta hini, ahəli ahàr ana kʉli nəŋgu ni, sarta gani aməpəs kay do, nahkay lekʉlʉm a məmərani bu. 7 Daliya gani ya kacakum ni ti agray ti mis təsərkaba kə̀bum kəfumki ahàr ka Yezu ge jiri gani tək day ti kə̀bumi kə̀fumki ahàr ge jiri gani bi aw. Sərum ku gru tekeɗi agədavu, ay ti təfiyu a aku vu ti tə̂sərkaba nani gru gruani eɗeɗiŋ aw ? Məfəki ahàr gekʉli ke Melefit ni àtam gru, aɗaba gru ti agədavu. Melefit agray ti kâcakum daliya ti aɗaba kələŋ ga daliya ni awayay azləbay kʉli, amagray ti kîgʉm gəɗákani. Amazləbay kʉli ti ka fat ya ti Yezu Krist amaŋga ka haɗ kè eri ge mis a ɗek ni. 8 Ku tamal kə̀bumi kìpʉm naŋ bi nəŋgu ni, kə̀bum kawayum naŋ. Ku tamal kə̀bumi kìpʉm naŋ nihi bi nəŋgu ni, kə̀bum kəfumki ahàr. Nahkay kə̀bum kəmərumvu dal-dal ; məmərvani nani àɓəlay dal-dal, maɓəlay gani mis tekeɗi tə̀ɗəmki ma koksah. 9 Kə̀bum kəmərumvu ti aɗaba kə̀səruma Melefit amahəŋgay kʉli. Kə̀fumki ahàr ni ti azuhva nani.

10 Ahaslani ti ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit tàɗəba divi a lala, tawayay təsərkaba ahəmamam Melefit amahəŋgay mis ni ; tə̀sərkaba, tə̀ɗəmkia ma ka *sulum ge Melefit ya aməgri ana kʉli na. 11 *Məsuf ge Krist naŋ àbu akaba tay ; Məsuf gani nani àɗəfikia ana tay a ahəmamam Krist amacakay daliya, kələŋ gani Melefit amagray ti mîgi gəɗakani ni. Ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ni tàɗəba divi ga pakama gana lala, tawayay ti tə̂sər ere gani amagrakivu ti ananaw, mam amagravu ka sarta gani nani mam. 12 Melefit àɗəfiaba ma gani nana ana tay a, ay pakama gani nani Melefit àɗəmki ti ka tay ka tayani do, àɗəm ti azuhva kʉli. Lekʉlʉm kìcʉm pakama gani ti afa ga ndam ya tə̀hi *Ma Mʉweni Sulumani ana mis ni. Tə̀hi ana kʉli ti àna njəɗa ga Məsuf Njəlatani ; Məsuf gani nani ti Melefit àsləribiyu ana tay a huɗ melefit bu. Ku *məslər ge Melefit tekeɗi tawayay ti tə̂sər ere gani ya amagravu ni bilegeni.

Njəhaɗum akaɗa ge Melefit ya awayay ni

13 Azuhva zlam ge Melefit ya àgri ana kʉli ni ɗek ti slamalumvu kəlavaɗ ga məgri tʉwi. Njəhaɗuma gaŋ-gaŋ, jalumki ahàr ka *sulum ge Melefit ya aməgri ana kʉli ka sarta ya ti Yezu *Krist amaŋga ni ciliŋ. 14 Gəsumiki ma ana Bəŋ geli Melefit kəlavaɗ. Ahaslani ka ya ti kìcʉm *Ma Mʉweni Sulumani faŋ ndo ni ti kə̀bum kawayum magray zlam magədavani, ay nihi ti kə̀grum va ba. 15 Bay ya ti àdaba kʉli a ni ti naŋ njəlata ; nahkay ti lekʉlʉm day njəhaɗuma njəlata akaɗa gayaŋ na. Njəhaɗum njəlata a zlam ya kəgrum ni bu ɗek. 16 Aɗaba àbu məbəkiani nahkay hi, Melefit àɗəm : « Njəhaɗuma njəlata, aɗaba nu nə̀bu njəlata.* »

17 Ka ya ti kahəŋgalum Melefit ni ti kə̀bum kəhumi : « Baba. » Tamal kazalum naŋ nahkay ti ahàr àɗəm kə̂grumfəŋa aŋgwaz a, kânjəhaɗum àna sulumani ka ya ti kə̀bum a duniya bu ni. Aɗaba naŋ ti ècirkaba mis a do ; agray seriya ti ke tʉwi ga maslaŋa gani ya àgray ni. 18 Kə̀səruma Melefit àmbaya kʉli a zlam magədavani ya ti ata bəŋ gekʉli tə̀cahi ana kʉli ni ba. Àmbaya kʉli a ti àna siŋgu ahkay do ni àna gru do, aɗaba zlam nday nani ti tagədavu. 19 Melefit àmbaya kʉli a ti àna mimiz ga Yezu Krist. Mimiz gani nani ti naŋ àbu àna njəɗa àtam zlam ɗek. Krist ti naŋ akaɗa ga wur təmbak ya tisliŋi ana Melefit ni, naŋ njəlata dal-dal, zlam magədavani àfəŋ bi simiteni. 20 Wuɗaka Melefit àgraya məlaŋ a ti àsəra tʉwi ge Krist ya ara agray na àndava. Ay nihi məlaŋ ara andav wuɗak ti, àŋgazliaya ana kʉli a vay-vay ti mâhəŋgay kʉli. 21 Nahkay kəfumki ahàr ke Melefit, naŋ ya ti àhəŋgaraba Krist e kisim ba, àgray ti mis ɗek tâzləbay Krist ni. Kə̀fumki ahàr ke Melefit ti azuhva Krist gani. Kə̀bum kəfumki ahàr ke Melefit nahkay ti, kə̀səruma Melefit aməgri zlam sulumani ana kʉli.

22 Kìgʉma njəlatana aɗaba kə̀bum kəgəsumkabu ma ge Melefit, kə̀bum kawayum bəza ga məŋ gekʉli eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni daya. Nəhi ana kʉli nahəma, wayum tay àna huɗ bəlaŋ, kə̀mbrəŋum ba. 23 Kə̀səruma lekʉlʉm kə̀bum àna sifa mʉweni. Àvi ana kʉli ti mis do ; mis ti təmət. Àvi ana kʉli ti Melefit ; Melefit ti naŋ àbu àna sifa, àmət ɗay-ɗay do. Kìgʉm bəza gayaŋ ti àna njəɗa ga pakama gayaŋ ya àɗəm ni, sifa mʉweni ya àvi ana kʉli ni àndav ɗay-ɗay do. 24 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Mis ɗek təmət akaɗa ge kʉzir ya ekʉli ni.

Maɓəlay ge mis ti akaɗa ga vay-vay ga zlam ni ;

tamal zlam ni èkʉlia ti vay-vay gani àdəgafəŋa.

25 Ay ma ga Bay geli ti anjəhaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani,

àndav ɗay-ɗay do.† »

Ma ge Melefit gani nani ti Ma Mʉweni Sulumani ya ti kìcʉm ni.

2

Ndam njəlatani ge Melefit

1 Ègia Melefit àvia sifa mʉwena ana kʉli a nahkay ti, a zlam ya kəgrum ni bu ɗek ti mbrəŋum cuɗay, mbrəŋum masəkaɗ malfaɗa, grum ere ye ti kəɗəmumaya ni, kə̀grum solu ba, kə̀sumivu ana mis ba. 2 Wayum ma ge Melefit àna jiri, akaɗa ga bəza ciɓ-ciɓeni ya ti tawayay ɗuwa kəlavaɗ ni. Nahkay ti akədəgum kama kama àna ma gani akaɗa ga bəza ya təɗək ni, ti Melefit mâhəŋgay kʉli. 3 Kə̀səruma Bay geli Yezu ti naŋ sulumani.

4 Həɗakumfəŋbiyu kà Yezu, aɗaba naŋ ti avay sifa. Naŋ gani ti akaɗa akur ya tələm ahay àna naŋ ni ; mis tàwayay magray tʉwi àna naŋ ndo, ay akur gani nani ti Melefit àdəkiba, àɓəlafəŋ àtam zlam ndahaŋ ni ɗek. 5 Ahàr àɗəm kə̂vumi ahàr gekʉli ana Melefit, ti mêɗezl ahay gayaŋ àna kʉli akaɗa ya teɗezl ahay àna akur ni ; ahay gani nani ti Məsuf gayaŋ anjəhaɗviyu. Nahkay ekigʉm ndam *njəlatani ga *maŋgalabakabu mis akaba Melefit, ti kə̂grumi tʉwi àna huɗ bəlaŋ. Tamal kəgrum nahkay azuhva Yezu *Krist ti àɓəlafəŋ kè Melefit. 6 Aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Nə̀dəkiba akur sulumana, àɓəlafu dal-dal,

nafəkaɗ asak ga ahay àna naŋ a *Siyoŋ.

Maslaŋa ya àfəkia ahàr a ni ti atəbəki mimili ɗay-ɗay do.* »

7 Nahkay zla nahəma, lekʉlʉm ya kə̀fumkia ahàr ke Krist a ni ti Krist àɓəlay àtam zlam ndahaŋ ni ɗek kè eri gekʉli ; ay mis ndahaŋ ya tə̀fəki ahàr ndo ni ti kè eri gatay ti nahkay do. Aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Akur nahaŋ àbu ti, ndam mələm ahay tàwayay magray tʉwi àna naŋ ndo.

Ay ti akur gani nani ègia akur ya akay ahay na ɗek sawaŋ. †

8 Ègia akur ga mazəgaɗ mis a, akur gani nani ti mis etiji asak àna naŋ.‡ »

Azəgaɗ tay ti aɗaba tàwayay məgəskabu pakama ge Melefit ndo. Kwa ahaslani Melefit àɗəm mâgravu nahkay.

9 Ay lekʉlʉm ti Melefit àdəkiba kʉli a, kìgʉma jiba gayaŋ a. Kìgʉma ndam maŋgalabakabu mis akaba Melefit a, kə̀bum kəgrumi tʉwi ana Bay gəɗakani, lekʉlʉm ti jiba gekʉli ti ge Melefit, lekʉlʉm ti ndam gayaŋ njəlatani. Naŋ àdaba kʉli a ti ga məhi zlam gəɗákani ya ti àgray ni ana mis. Àhəlaba kʉli a məlaŋ ziŋziŋeni ba ti kânjəhaɗum a məlaŋ maslaɗani gayaŋ bu. Məlaŋ maslaɗani gani nani ti agri ejep ana mis dal-dal. § 10 Ahaslani ti lekʉlʉm ndam ge Melefit do, ay nihi ti kìgʉma ndam gayaŋ a. Ahaslani ti kə̀sumi cicihi ana Melefit do, ay nihi ti kə̀bum kəsumi cicihi.

Grumi tʉwi ana Melefit kəlavaɗ

11 Zləbəba goro ni, səruma lekʉlʉm ti ndam mirkwi a duniya bu, kanjəhaɗum ti ga hayaŋani. Azuhva nani nəhi ana kʉli nahəma, kə̀ɗəbum zlam ga ndam ga *duniya ya tawayay ni va ba. Zlam nday nani ti tijiŋkia kʉli ke divi sulumani ge Melefit a. 12 Nihi lekʉlʉm kə̀bum akaba ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni ti, bumvu slimi, njəhaɗum lala, kàgudarum zlam ba. Nahkay ku tamal təɗəmki ma magədavani ke kʉli, təɗəm lekʉlʉm ndam cuɗay nəŋgu ni, etipi kʉli kə̀bum kəgrum tʉwi sulumani. Etipia ti atazləbay Melefit ka fat ya ti amara ni.

13 Ègia lekʉlʉm kə̀bum kəɗəbum Bay geli ti gəsumiki ma ana ndam ya təgur mis ni ɗek. Gəsumiki ma ana bay ga ndam *Rom aɗaba naŋ gəɗakani, agur məlaŋ. 14 Gəsumiki ma ana gəɗákani ga kəsa ya ti bay ni àdiyu tay ni daya. Bay ni àdiyu tay ti ga matraɓ ndam ya tagray cuɗay ni akaba ga mazləbay ndam ya tagray zlam sulumani ni. 15 Melefit awayay ti kə̂grum zlam sulumani. Tamal kəgrum nahkay ti ndam muru ya tə̀sər araŋa do, təɗəmki ma magədavani ke kʉli ni etipia tʉwi gekʉli sulumani ya kəgrum na ti, atəɗəmki ma magədavani ke kʉli va do. 16 Lekʉlʉm ti kə̀bum kəgurum ahàr gekʉli, ay ti ku kəgurum ahàr gekʉli nəŋgu ni ŋgay kislʉmki magray cuɗay ti kə̀humi ana ahàr ba. Njəhaɗum ti akaɗa ga ndam məgri tʉwi ana Melefit ni sawaŋ. 17 Həŋgrumioru ahàr a haɗ ana mis ɗek, wayum bəza ga məŋ gekʉli, grumfəŋa aŋgwaz kè Melefit a aɗaba naŋ gəɗakani, həŋgrumioru ahàr ana bay daya.

Meɓesʉm daliya akaɗa ge Krist ni

18 Nəhi ma ana kʉli lekʉlʉm ya kəgrum tʉwi afa ge mis ni : həŋgrumioru ahàr a haɗ ana ndam ya kəgrumi tʉwi ana tay ni dal-dal. Ku tamal tawayay kʉli, tə̀gri zlam magədavani ana kʉli do, ku tamal təgri cuɗay ana kʉli nəŋgu ni həŋgrumioru ahàr a haɗ ana tay. 19 Maslaŋa ya təgri daliya day àgudar araŋa ndo ni ti tamal eɓesey daliya gani nani aɗaba àsəra Melefit a nahəma, Melefit amazləbay naŋ. 20 Ay tamal kàgudaruma zlam a mək təgri daliya ana kʉli azuhva zlam magudarani gekʉli ni, ku tamal kèɓesʉma nəŋgu ni way amazləbaki kʉli way ? Ay tamal kə̀gruma zlam sulumana mək təgri daliya ana kʉli azuhva zlam gekʉli sulumani ya kə̀grum ni, tamal kèɓesʉma ti Melefit amazləbaki kʉli. 21 Melefit àzalay kʉli ti, awayay ti kə̂grum nahkay, aɗaba *Krist àna ahàr gayaŋ gayaŋani day àcaka daliya ga mahəŋgay kʉli a. Krist àɗəfikia divi ana kʉli a nahkay ti, lekʉlʉm day grum akaɗa gayaŋ ni. 22 Krist ti àgudar zlam ndo, ɗay-ɗay àgosay mis ndo. * 23 Ka ya ti mis tìndivi naŋ ni ti àhəŋgrivu ana tay ndo. Ka ya ti mis tə̀gri daliya ni day àhəŋgrifəŋ ana tay ndo, àfivù ma gani ana Melefit, naŋ ya agray seriya ge jiri ge jireni ni. 24 Yezu Krist àna ahàr gayaŋ àhəlkabu zlam magudarani geli ni, àgray daliya àna naŋ kà təndal. Àgray nahkay ti, ti mîgi akaɗa leli məmətani, màgudar zlam va do, manjəhaɗ leli ndam jireni. Azuhva ambələk ya tə̀gri kà təndal ni àhəŋgaraba kʉli a. 25 Ahaslani ti lekʉlʉm akaɗa ga təmbəmbak ya tìjia ni. Ay nihi ti kə̀ŋgumoya afa ga bay mahətay kʉli a, naŋ ya ti abi slimi ana sifa gekʉli ni.

3

Manjəhaɗ ga wál akaba zawal gatay

1 Nihi ti nəhi ma ana kʉli wál daya : ku way way do mə̂həŋgrioru ahàr a haɗ ana zal gayaŋ. Tamal kəgrum nahkay ti zawal ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni etipi manjəhaɗ gekʉli sulumani ni. Etipia ti atambatkaba majalay ahàr gatay a, atəfəki ahàr ke Melefit, 2 aɗaba atəsər manjəhaɗ gekʉli ti àɓəlay, kə̀bum kəhəŋgrumioru ahàr a haɗ ana zawal gekʉli. 3 Kèŋgʉleɗʉmvu ga maɓəlakivu vu gekʉli àna zlam ba : ku mələm ahàr, ku məbakabu zlam ga gru ka vu, ku məbakabu azana ga siŋgu kayani kə̀grum ba. 4 Ay ti ahàr àɗəm keŋgʉleɗʉmvu ti àna zlam maɓəlani ya èpivu do ni. Zlam maɓəlani nani ti àgədavu ɗay-ɗay do. Zlam gani nday hi : manjəhaɗ kuɗufani, meɓesey zlam. Kè eri ge Melefit ti zlam ndahaŋ tə̀bi tə̀tam zlam nday nani va bi. 5 Wál ya ahaslani ya tàɗəbay Melefit, tìgi ndam gayaŋ *njəlatani ni tèŋgʉleɗvu ti nahkay, tə̀həŋgrioya ahàr a haɗ ana zawal gatay a. 6 Ahaslani Sara wal ga Abraham èŋgʉleɗvu ti nahkay ; àhəŋgrioru ahàr a haɗ ana zal gayaŋ, àzalay naŋ bay gayaŋ. Lekʉlʉm day tamal kəgrum zlam sulumani akaɗa ga Sara ni, aŋgwaz àwər kʉli ndo ni ti, kigʉm bəza gayaŋ.

7 Lekʉlʉm zawal day njəhaɗum àna sulumani akaba wál gekʉli, səruma wál ti njəɗa gatay àhəciyu a gekʉli vu. Ŋgay tìsli araŋa do ni ti kə̀ɗəmum ba, aɗaba nday day Melefit avi sifa ana tay ga sulum akaɗa ya avi ana kʉli ni. Tamal kəgrum nahkay ti Melefit emici ere ti kahəŋgalumləŋ ni.

Macakum daliya àki ke jiri geli

8 Nihi ti nindeveriŋ pakama hini, nawayay nəhikivu ana kʉli nahəma, lekʉlʉm ɗek ma gekʉli mârakaboru, majalay ahàr gekʉli day mâla bəlaŋani. Wayumvu e kiɗiŋ gekʉli bu aɗaba lekʉlʉm kà məŋ gekʉli, mis tə̂si cicihi ana kʉli, kìjʉm zlabay ba daya. 9 Tamal maslaŋa àgudaria zlam ana kʉli a ahkay do ni èndivia kʉli a ti kàhəŋgarumvu ba ; humi : « Melefit mə̂gruk sulum gayaŋ » sawaŋ. Aɗaba Melefit àzalay kʉli ti, àɗəm aməgri sulum gayaŋ ana kʉli. 10 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Maslaŋa ya ti awayay manjəhaɗ sulumani akaba məzum gəɗa a duniya bu ni ti

si mə̂mbrəŋ məɗəm ma ga cuɗay akaba magosay mis,

11 mə̂mbrəŋ cuɗay, mâgray zlam sulumani,

kəlavaɗ mâzay njəɗa gayaŋ ɗek ga manjəhaɗani àna sulumani akaba mis ;

12 aɗaba Bay Melefit ti naŋ àbu abi slimi ana ndam ya tagray jiri ni,

naŋ àbu eci ma gatay ka ya ti tahəŋgalay naŋ ni.

Ay ndam ya tagudar zlam ni ti Melefit àwayay mamənjaləŋani ana tay do.* »

13 Tamal kəgrum zlam sulumani àna məɓəruv bəlaŋ ti way aməgri daliya ana kʉli way ? 14 Ay ku tamal kacakum daliya azuhva kə̀bum kəgrum jiri nəŋgu ni, mərumvu. Kə̀grumfəŋa aŋgwaz kè mis ya təgri daliya ana kʉli na ba, ɓəruv àti ana kʉli ba. 15 Zləbum *Krist a məɓəruv gekʉli bu, aɗaba naŋ Bay gekʉli ; slamalumvu lala, nahkay tamal maslaŋa ehindifiŋa ma kè kʉli a àki ka Bay ya ti kəfumki ahàr na ti, ekislʉmki məhəŋgrifəŋani tata. 16 Ay ka ya ti kəhəŋgrumifəŋ kà ma ana tay nahəma, humi ma ana tay àna kuɗufani, kə̀ləgumvu akaba tay ba. Kəlavaɗ bumvu slimi ti kàgudarum zlam ba ; nahkay ti tamal tindivi kʉli azuhva zlam gekʉli sulumani ya kəgrum aɗaba lekʉlʉm ndam ge Krist ni nəŋgu ni, atabakabu mimili ka ahàr gatay gatayani. 17 Ere gani ya kacakum daliya azuhva zlam magudarani gekʉli ni ti, tamal Melefit awayay ti hojo kəgrum zlam sulumani mək təgri daliya ana kʉli.

18 Nahkay zla nahəma, Krist àmət ti azuhva zlam magudarani ge mis. Àgray nahkay ti sak bəlaŋ, amagrakivu va do. Naŋ ti naŋ jireni, ay ti àmət azuhva ndam magudar zlam. Gayaŋ ya àmət nahkay ni ti ga mahəɗakfəŋbiyu kʉli kè Melefit. Mis tàkaɗa naŋ a, ay *Məsuf Njəlatani àhəŋgrivabiya sifa. 19 Àna njəɗa ga Məsuf Njəlatani gani nani nahəma òru àhi ma ge Melefit ana diksi ge mis ya tə̀bu məwəlani ni. † 20 Ahaslani nday gani nani tə̀gəskabu ma ge Melefit ndo ; ka sarta ge Nʉwi ka ya ti èziɗey *slalah ga yam ni ti Melefit èɓesia ana tay a. Ay kələŋ gani mis ya təhuriyu a slalah ga yam ni vu ni ti kay do : tə̀huriyu ti mis azlalahkər ciliŋ, Melefit àhəŋgaba tay a yam ni ba. ‡ 21 Yam nani ti àzavu akaba *baray ya tabaray kʉli nihi, Melefit ahəŋgay kʉli àna naŋ ni. Baray gani nani ti gərgəri akaba baray ge mis ya tabarakaba arɗa àna naŋ a ni. Baray geli ni ti mahəŋgalay Melefit ti mə̂barifəŋa məɓəruv ana leli a njəlata. Tamal kabarum nahkay ti Melefit ahəŋgay kʉli aɗaba Yezu Krist àŋgaba e kisim ba. 22 Nihi ti àŋgoya a huɗ melefit va, naŋ àbu manjəhaɗani ka ahar ga ɗaf ge Melefit a məlaŋ ga gəɗakani bu ; naŋ àbu agur *məslər ge Melefit akaba bəbay gəɗákani ndahaŋ ya təgur məlaŋ ya agavəla ni ɗek.

4

Manjəhaɗ mʉweni

1 *Krist ti àcaka daliya a duniya ba. Akaɗa ge Krist ya àcakay daliya ni ti lekʉlʉm day zum njəɗa, majalay ahàr gekʉli mânja bəlaŋani akaɗa gayaŋ ni, ti kêɓesʉm macakay daliya. Aɗaba maslaŋa ya ti eɓesey daliya a duniya bu ni ti àmbrəŋa magudar zlam a. 2 Nihi ti kə̀grum ere ye ti məɓəruv gekʉli awayay ni va ba, duk abivoru ana mandav ga sifa gekʉli. Grum ere ti Melefit awayay ni sawaŋ. 3 Ahaslani ti kə̀grumbiya zlam magədavana dal-dal akaɗa ge mis ndahaŋ ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do na. Nihi ti èslia nahkay ; kə̀grum va ba. Ka sarta gani nani ti kə̀bumi slimi ana vu gekʉli ndo, kə̀gruma ere ye ti məɓəruv gekʉli awayay na, kə̀vumia vu gekʉli ana zum a, kə̀gruma wuməri a ciliŋ, kànjəhaɗuma ka ahar bəlaŋ ge misi zum a, kə̀grumbiya pəra daya. Pəra ti Melefit àwayay do simiteni. 4 Ay nihi ti ka ya ti ndam ya tə̀sər Melefit do ni tagray zlam magədavani ni ti lekʉlʉm kə̀kumkibu ka tay va bi. Nahkay ti agri ejep ana tay, tindivi kʉli. 5 Ay a vaɗ nahaŋ ti Melefit amagrafəŋa seriya kà tay a. Melefit ti ara agrafəŋa seriya kè mis a wuɗak, ara agrafəŋa ti kà ndam ya tə̀bu àna sifa ni, kà ndam ya tə̀məta ni daya. 6 Nahkay zla nahəma, Krist àhi *Ma Mʉweni Sulumani ana ndam ya tə̀mət ni daya. Ku tamal Melefit agrafəŋa seriya kà tay a akaɗa ya agrafəŋa kè mis a ɗek ni nəŋgu ni, Krist àhi Ma Mʉweni Sulumani ana tay ti, ti tânjəhaɗ àna sifa akaɗa ge Melefit ni, àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani.

Manjəhaɗ ga ndam ge Melefit ka ahar bəlaŋ

7 Sarta ya ti duniya ara andav ni ènjia wuɗak. Nahkay ti bumi slimi ana vu gekʉli, njəhaɗum eri ; tamal kəgrum nahkay ti akahəŋgalum Melefit tata. 8 Ere ye ti àtam zlam ndahaŋ ni ɗek ti mawayavani, aɗaba tamal mawayum mis ti ku tàgudaria zlam ana leli a kay nəŋgu ni məmbərfəŋa kà tay a. 9 Gəsumkabá ndam ya tara afa gekʉli a ni, kə̀zərɗum ma azuhva tay ba. 10 Melefit àgria zlam sulumana ana kʉli a gərgəri kay. Ku way way do Melefit àvia njəɗa ga magray zlam a gərgəri. Nahkay ti ahàr àɗəm ku way way do mâgray tʉwi àna njəɗa ya ti Melefit àvi ni lala ga məjənaki mis ndahaŋ. 11 Maslaŋa ya ti Melefit àvia njəɗa ga mazlapana ni ti mâzlapay ma ge Melefit. Maslaŋa ya ti Melefit àvia njəɗa ga məgri tʉwi ana mis a ni ti mâgray àna njəɗa ge Melefit ya avi ni. Grum nahkay, ti mis tâzləbay Melefit azuhva Yezu *Krist a zlam bu ɗek. Melefit ti naŋ gəɗakani, naŋ àbu àna njəɗa ga kaŋgay-kaŋgayani. Aya nahkay.

Ndam ge Melefit təcakay daliya azuhva Yezu

12 Zləbəba goro ni, daliya dal-dalani ya kacakum ni ti Melefit awayay atəkar kʉli àna naŋ, nahkay ŋgay daliya nani kigeni do ni ti kə̀humi ana ahàr ba. 13 Daliya gekʉli ya kacakum ni ti kacakum ka ahar bəlaŋ akaba *Krist ; nahkay ti mərumvu àna naŋ. Aɗaba ka fat ya ti amaŋgazlaya njəɗa gayaŋ a ni ti akəmərumvu dal-dal. 14 Tamal mis tindivi kʉli aɗaba lekʉlʉm ndam ge Krist ti, mərumvu. Aɗaba ka ya ti tindivi kʉli nahkay ni ti *Məsuf ge Melefit naŋ àbu akaba kʉli. Məsuf gani nani ti naŋ àbu àna njəɗa àtam zlam ɗek. 15 Ay tamal mis e kiɗiŋ gekʉli bu acakay daliya aɗaba àgudara zlam a, bi àkaɗa mis a, bi ègia akal a, bi àdiya a ma ge mis va akaɗa ge ezʉwi ya adiyu e eli vu na ti, kə̀mərumvu azuhva daliya nani ba simiteni. 16 Ay tamal mis acakay daliya aɗaba naŋ mis ge Krist ti mimili àwər naŋ ba, mâzləbay Melefit sawaŋ, aɗaba təzalay naŋ mis ge Krist.

17 Sarta ya ti Melefit ara agrafəŋa seriya kè mis a ni ènjia. Ara agrafəŋa seriya enjia ti kà ndam gayaŋ. Ay tamal leli ndam gayaŋ ni tekeɗi amagrafəŋa seriya kè leli a enjia ti, ndam ya ti tə̀gəskabu *Ma Mʉweni Sulumani ni do ni ti aməgri ana tay ti ahəmamam ? 18 Àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Tamal ndam jireni tekeɗi atətamfəŋa kè seriya ge Melefit a zlah-zlah ti,

ndam cuɗay, nday ya tə̀sər Melefit do ni ti, atagray gatay ti ahəmamam ?* »

19 Nahkay ti ndam ya təcakay daliya ka mawayay ge Melefit ni ti tə̂vi ahàr gatay ɗek ana Bay ya ti àgraya tay a ni, tə̀mbrəŋ magray zlam sulumani ba. Aɗaba Melefit ti tamal àɗəm aməgri zlam sulumani ana mis ti amagray eɗeɗiŋ.

5

Manjəhaɗ ga ndam məfəki ahàr ke Melefit

1 Nihi ti nəhi ma ana gəɗákani ya tə̀bu e kiɗiŋ gekʉli bu ni. Nu day gəɗakani akaɗa gatay ni ; ka ya ti tə̀gri daliya ana *Krist ni ti nìpia naŋ àna eri goro a. Leli ɗek akaba kʉli emipi njəɗa ge Melefit ya amaŋgazliaya ana leli a ni. Nahkay ti nahəŋgalay kʉli gəɗákani ni, nəhi ana kʉli nahəma, 2 bumi slimi ana ndam ge Melefit ya àbivu tay ana kʉli a ahar vu ni. Bumi slimi ana tay akaɗa ge mis ya ajəgay zlam ga gənaw gayaŋ lala ni, grum tʉwi gani àna huɗ bəlaŋ akaɗa ge Melefit ya awayay ni, tə̀fəki ŋgasa ke kʉli ga magrani ba. Grum ti ga məŋgət zlam àna naŋ do, grum ti aɗaba kawayum tʉwi gani palam. 3 Kə̀gurum ndam ya ti Melefit àbi tay ana kʉli a ahar vu ni ga njəɗa ba, grum zlam sulumani ti nday day tâgray akaɗa gekʉli ya kəgrum ni sawaŋ. 4 Tamal kəgrum nahkay ti, ka ya ti Bay ga ndam majəgay zlam ni eminjia ni ti aməvi zlam ana kʉli ka duwa gani. Zlam gani nani ti gəɗakani àtam zlam ndahaŋ ɗek, amandav ɗay-ɗay do.

5 Lekʉlʉm bəza dagwa day gəsumiki ma ana gəɗákani gekʉli.

Lekʉlʉm ndam ga Yezu ɗek ti kə̀humi ana ahàr kàtamum mis ndahaŋ e kiɗiŋ gekʉli bu ba, aɗaba àbu məbəkiani a Wakita ge Melefit bu nahkay hi :

« Melefit àgəskabu ndam ya ti tiji zlabay ni do ;

agəskabu ti ndam ya ti kuɗufani ni, agri sulum gayaŋ ana tay.* »

6 Nahkay ti həŋgrumioru ahàr a haɗ ana Melefit. Naŋ ti naŋ njəɗa-njəɗani, sarta gayaŋ eminjia ti aməvi gəɗakani ana kʉli. 7 Araŋa àhəli ahàr ana kʉli ba, bumivu zlam ɗek a ahar vu, aɗaba naŋ àbu afi ahàr ana kʉli.

8 Bumi slimi ana ahàr gekʉli, njəhaɗum eri, aɗaba zal ezir gekʉli *Seteni naŋ àbu asawaɗay, awayay agəs mis ge mijiŋ naŋ akaɗa ga mazlahku ya egi, aɗəbay zlam, agəs, ahəpəɗ ni. 9 Ku ananaw ananaw do kə̀vumi divi ba, njəhaɗuma gaŋ-gaŋ, fumki ahàr ke Melefit. Səruma, bəza ga məŋ gekʉli ndahaŋ dal-dal a duniya bu tə̀bu təcakay daliya akaɗa gekʉli ni. 10 Akacakum daliya ga sarta ɓal, ay kələŋ gani Melefit naŋ ya ti agri sulum ana mis ni àna ahàr gayaŋ aməvi njəɗa ana kʉli keti, amagray ti akanjəhaɗum gaŋ-gaŋ a zlam bu ɗek akaɗa ga ahay ya tàfəkaɗa asak gana lala ni. Àdaba kʉli a ti, awayay ti kə̂hərumiyu a maslaɗani gayaŋ vu, kânjəhaɗum akaba Krist ga kaŋgay-kaŋgayani. 11 Melefit ti naŋ àbu àna njəɗa ga kaŋgay-kaŋgayani. Aya nahkay !

Piyer endeveriŋ pakama gayaŋ àna magray sa

12 Silas wur ga məŋ geli ni àjənakia nu ga məbiki wakita hini gʉziteni na ana kʉli a. Nə̀səra naŋ ti naŋ àbu aɗəbay divi ge *Krist lala. Nə̀biki ma hini ana kʉli ti, nawayay ti nəvi njəɗa ana kʉli, nawayay ti kə̂sərum *sulum ya Melefit agri ana kʉli ni ti sulum gayaŋ eɗeɗiŋ. Kə̀mbrəŋum sulum gani nani ɗay-ɗay ba.

13 Ndam ya ti təfəki ahàr ke Melefit ahalay a Babiloŋ † ni tə̀gria sa ana kʉli a ; Melefit àdaba tay akaɗa gekʉli na. Wur goro Mark day àgria sa ana kʉli a. 14 Grumvu sa e kiɗiŋ gekʉli bu lala, akaɗa ga ndam ya nday kà məŋ gatay ni.

Lekʉlʉm ya ti kə̀bum ka ahar bəlaŋ akaba Krist ni ɗek Melefit mâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti.

* 1:16 Levi 19.2.

† 1:25 Izayi 40.6-8.

* 2:6 Izayi 28.16.

† 2:7 Limis 118.22.

‡ 2:8 Izayi 8.14.

§ 2:9 Mənjay Izayi 43.20, 21 ; Mahərana 19.5-6 ; Mimbiki 4.20.

* 2:22 Mənjay Izayi 53.9.

* 3:12 Limis 34.13-17.

† 3:19 Mis ndahaŋ tə̀ɗəm Yezu àhi ma ge Melefit ti ana ndam magudar zlam ya tə̀mət ka sarta ge Nʉwi ni ; mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm Yezu àhi ma ge Melefit ana məslər ge Melefit ya tə̀gəsiki ma ndo ni.

‡ 3:20 Melefit àhəŋgaba tay a yam ni ba : ahkay do ni, Melefit àhəŋgay tay a àna yam ya àzoru slalah ga yam gatay a gavəla ni.

* 4:18 Gozogul 11.31.

* 5:5 Gozogul 3.34.

† 5:13 Babiloŋ ti tə̀ɗəm awayay aɗəmvaba ti Rom.

2 Piyer

1

2

3

Wakita ge Piyer ya àbəki ye cʉ ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ge Piyer ya àbəki ye cʉ ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : nani Piyer zal asak ga Yezu ni (1.1). Àɗəm èpia vu ga Yezu ya àmbatvu ka həma na (1.16-18 ; Meciyʉ 17.1-7).

Àsəra, aməmət wuɗak (1.14) ; nahkay àbəki wakita ni ti ndam ga Yezu tâzay njəɗa gatay ɗek ga moroni kama kama àna manjəhaɗ sulumani, ti tìjikia ke divi a ɗay-ɗay ba (1.5-11). Àziaba azay slimi ana mis a, àɗəm mis ndahaŋ atara, atəcahi zlam magədavani ana ndam ga Yezu : ahàr àɗəm ndam ga Yezu tə̀gəskabu ma gatay magədavani ni ba (2). Mis ndahaŋ atəɗəm « Yezu àɗəm amaŋgaba, ay àŋgaba ndo timey. » Ay Piyer àɗəm kè eri ge Melefit ti vi dəbu ti akaɗa vaɗ bəlaŋ ; Melefit eɓesi ana mis, awayay ti tìjiji ba : Yezu amara eɗeɗiŋ eɗeɗiŋena, amagrafəŋa seriya kè mis a ɗek. Nahkay ahàr àɗəm məbumvu slimi ti ndam magudar zlam tìjiŋkia leli ke jiri geli a ba (3).

1

Sa ge Piyer

1 Nu Simu Piyer, nə̀bu nəbikioru wakita hini ana kʉli, nu bay məgri tʉwi ana Yezu *Krist, nu zal asak gayaŋ daya. Nəbikioru ti ana kʉli ya ti kəfumki ahàr ka Yezu kala-kala akaɗa geli ni. Məfəki ahàr gekʉli ni ti ajənaki kʉli dal-dal akaɗa ya ti ajənaki leli ɗek ni. Àgri zlam gani nani ana leli ti Yezu Krist, àgray ti àna jiri gayaŋ ; Yezu Krist ti Melefit geli, naŋ Bay mahəŋgay leli daya. 2 Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli dal-dal akaba mâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani mâtam ya ahaslani ni ti, aɗaba kə̀səruma Melefit akaba Bay geli Yezu a lala.

Manjəhaɗ ga ndam ga Yezu

3 Yezu *Krist àna njəɗa ge Melefit àvia zlam a ɗek ana leli a ti mə̂fəki ahàr lala, mânjəhaɗ àna sulumani gayaŋ daya. Àra àvia zlam nday nani ana leli a day kwa ti mə̀sər naŋ lala : àzala leli a, awayay ti leli ɗek mânjəhaɗ akaba naŋ a məlaŋ *njəlatani gayaŋ ni bu, awayay ti leli mâgray zlam sulumani akaɗa gayaŋ ni daya. 4 Nahkay ti àvia zlam sulumana ana leli a ; zlam gani nday nani tàɓəlay dal-dal, tə̀tam zlam ndahaŋ ɗek. Kwa ahaslani day Melefit àɗəmbiya, àɗəm aməvi zlam gani nday nani ana leli. Àgray nahkay ti, awayay ti kâtamumfəŋa kà zlam magədavani ya tə̀bu a duniya bu, tigi eri ana mis na, awayay ti kânjəhaɗum akaɗa ge Melefit ni daya. 5 Azuhva zlam nday nani ya Yezu Krist àgri ana kʉli ni ti zum njəɗa gekʉli ɗek ga manjəhaɗani akaɗa ge Melefit ya awayay ni. Kə̀bum kəfumki ahàr ka Yezu ; nahkay ti grum zlam sulumani daya ; kə̀bum kəgrum zlam sulumani ti sərum Melefit lala daya ; 6 kə̀səruma Melefit a lala ti bumi slimi ana ahàr gekʉli daya ; kə̀bum kəbumi slimi ana ahàr gekʉli ti ɓesʉm zlam daya ; kə̀bum keɓesʉm zlam ti grum zlam ya ti Melefit awayay ni daya ; 7 kə̀bum kəgrum zlam ya ti Melefit awayay ni ti wayumvu e kiɗiŋ gekʉli bu aɗaba lekʉlʉm kà məŋ gekʉli daya ; kə̀bum kawayumvu e kiɗiŋ gekʉli bu ni ti wayum mis ɗek daya. 8 Tamal kə̀bum kəgrum zlam nday hini kəlavaɗ ti akəsərumkivu Bay geli Yezu Krist lala, tʉwi gekʉli ya kəgrumi ni akəmbrəŋum do, amoru kama kama. 9 Ay maslaŋa ya ti àgray zlam nday hini do ni ti èpi divi do, atam ahar akaɗa ga zal wuluf ni. Ge Melefit ya àmbərfəŋa zlam magudarani gayaŋ ya àgrabiyu ahaslani na ti àgəjazlkia ahàr a.

10 Nahkay zla nahəma bəza ga mmawa goro ni, zum njəɗa gekʉli àkivu, aɗaba Melefit àdaba kʉli a, àzalay kʉli, awayay ti kânjəhaɗum nahkay. Tamal kə̀bum kanjəhaɗum akaɗa nani ti ekijʉmkia ke divi ge Melefit a ɗay-ɗay do. 11 Nahkay Melefit aməvi divi ana kʉli ga məhuriyani a Məgur ga Bay geli Yezu Krist vu, aməvi ana kʉli ti àna huɗ bəlaŋ. Yezu Krist ti naŋ Bay mahəŋgay leli, Məgur gayaŋ gani nani ti amanjəhaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani.

12 Azuhva zlam nday nani ti kəlavaɗ nawayay məziaba azay slimi ana kʉli a kekileŋa. Ku tamal kə̀səruma zlam gana àndava, kə̀gəsumkabá jiri na lala nəŋgu ni nawayay nəziaba azay slimi ana kʉli a. 13 Ka ya ti nu nə̀bu àna sifa mba, nə̀mbərbu kʉli faŋ ndo ni ti, nəɗəm nəziaba azay slimi ana kʉli ka zlam gani nday nana ti àɓəlay, ti kânjəhaɗum eri. 14 Nə̀səra nu ti nara nəmbərbu kʉli wuɗak, akaɗa ga ma ga Bay geli Yezu Krist ya àhu ni. 15 Nazay njəɗa goro ɗek ga məziaba azay slimi ana kʉli a nahkay ti aɗaba nawayay ti ku tamal nə̀məta nəŋgu ni, zlam gani nday nani tàgəjazlki ahàr ke kʉli ɗay-ɗay ba.

Krist ti naŋ gəɗakani

16 Mə̀hia ana kʉli a ahəmamam Bay geli Yezu *Krist amara àna njəɗa gayaŋ a ni. Ma gani nani ya mə̀hi ana kʉli ni ti màŋgəhaɗi məhasl ahkay do ni majalay ahàr ge mis ana kʉli do : leli leleni mìpia naŋ àna eri geli a naŋ ti naŋ gəɗakani àtam mis ɗek. 17 Mìcia, Bəŋani Melefit àzləbay naŋ, àvi gəɗakani. Melefit ti naŋ gəɗakani àtam zlam ɗek ; dəŋgu gayaŋ àhənday, àɗəm ahkado : « Maslaŋa hini ti wur goro, nawayay naŋ dal-dal ; məɓəruv goro amərvu àna naŋ dal-dal.* » 18 Dəŋgu gani nani ti leli leleni mìcia, àhəndabiyu e melefit bu ka ya ti leli mə̀bu akaba Yezu ka ahàr ga həma *njəlatani ni.

19 Nahkay ti məgəskabu ma ga ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ya tə̀ɗəm ni lala. Kə̀bum kəbumi slimi ana ma gatay ya tə̀ɗəm ni lala ti àɓəlay, aɗaba ma gatay ya tə̀ɗəm ni ti akaɗa ge ceŋgel ya aslaɗay a məlaŋ ziŋ-ziŋeni bu ni. Gəsumkabá ma gatay na hayaŋ, duk abivoru ana məlaŋ maslani. Ka sarta ya boŋgur ya ge miledʉ ni aməcəlaya ni ti akəsərum zlam ni ɗek lala. † 20 Ay ti səruma zlam hini ya nəhi ana kʉli ni lala day : ma ga ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit ya tə̀ɗəm ni akaba ya tə̀bəki a Wakita ge Melefit bu ni ti majalay ahàr ge mis hihirikeni do. 21 Ndam mahəŋgaray pakama ge Melefit tə̀zlapay ɗay-ɗay àna njəɗa gatay gatayani ndo ; àvi njəɗa gani ana tay ti tə̂həŋgri pakama ge Melefit ana mis ni ti *Məsuf Njəlatani.

2

Bumvu slimi àna ndam ya tasəkaɗi malfaɗa ana mis ni

1 Ahaslani e kiɗiŋ ga ndam *Izireyel bu ni ti ndam malfaɗa tə̀bu, tə̀ɗəm tahəŋgaray *pakama ge Melefit ; ka sarta hini day ndam masəkaɗ malfaɗa atələbu e kiɗiŋ gekʉli bu. Nday gani nani atəcahi zlam ya ti ejiŋkia mis ke divi a ni ana kʉli. Atəɗəm tə̀gəskabu Bay ya ti àhəŋgay tay ni do. Gatay ya tagray nahkay ni ti azəkibiyu zlam mijeni ka tay, etiji ke weceweceni hʉya. 2 Mis dal-dal ataɗəbay tay, atagray zlam magədavani akaɗa gatay ni. Mis atanjak divi jireni ge Melefit ni azuhva tʉwi gatay magədavani ya tagray ni. 3 Ndam masəkaɗ malfaɗa gani nday nani ti zlam egi eri ana tay dal-dal, nahkay tagosafəŋa zlam kè kʉli àna malfaɗa gatay na. Ay kwa ahaslani Melefit àgəsa tay àna seriya àndava ; naŋ ti ènji ɗʉwir do, ara ejiŋ tay wuɗak.

4 Melefit ti ku məslər gayaŋ ndahaŋ ya tàgudar zlam ni tekeɗi àŋgwiviyu ana tay ndo, tə̀si cicihi ndo. Àgəs tay, àbiyu tay e *eviɗ gəɗakani vu, a məlaŋ ziŋ-ziŋeni vu duk abivoru ana vaɗ ya ti amagray seriya ni. 5 Ndam ya ahaslani ya tàgudar zlam ni day Melefit àŋgwiviyu ana tay ndo : àfəkiaya yam ka tay a, èziŋeba tay a aɗaba tìciiki ma ndo. Ay Nʉwi ti àhia ma ge jiri ana mis a, nahkay Melefit àhəŋga naŋ a, àhəŋgakiva mis a adəskəla àkiva ciliŋ. 6 Ndam ga kəsa *Sodom akaba *Gomor day Melefit èviyekaba tay àna aku a, àgəjəni ti ŋgesis gatayani ciliŋ. Melefit àgray nahkay ti, ti mis tə̂sər amatraɓ ndam magudar zlam ti nahkay. 7 Ka sarta gani nani ti Melefit àhəŋgafəŋa *Lot kà aku na, aɗaba Lot ti naŋ mis jireni, zlam ge mis ya tagray kwaŋa kwaŋa ni àsi bi, ahəli ahàr dal-dal. 8 Lot ti mis jireni, ay naŋ àbu akaba tay, naŋ àbu epi ere ye ti tagray ni, eci ere ya təɗəm ni kəlavaɗ. Zlam gatay ya tagray magədavani, Melefit àwayay do ni awəri ɓəruv dal-dal. 9 Nahkay zla nahəma, Bay Melefit ti tamal zlam zləzlaɗani àca ndam gayaŋ a ti àsəra ere ye ti agray ga mahəŋgay tay àna naŋ na. Nahkay day ka fat ya ti Melefit amagrafəŋa seriya kè mis a ni, ndam magudar zlam ti Melefit àsəra ere ye ti agray ga matraɓ tay àna naŋ na. 10 Melefit amatraɓ enji ti ndam ya ti tagray zlam magədavani ya ti məɓəruv gatay awayay ni, aɗaba tanjak naŋ, tə̀gəskabu ŋgay naŋ gəɗakani do.

Nday gani ya nə̀hi ana kʉli tasəkaɗi malfaɗa ana kʉli ni ti tàgray aŋgwaz do simiteni, tìci slimi do, tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ ana *məslər njəɗa-njəɗani ge Melefit ni do, tindivi tay sawaŋ. 11 Məslər ge Melefit ti nday njəɗa-njəɗani, tə̀tam ndam masəkaɗ malfaɗa ni àna njəɗa. Ay ku tamal nahkay nəŋgu ni, ŋgay ndam masəkaɗ malfaɗa ni ndam magudar zlam ti məslər ni tə̀ɗəm do, tìndivi tay kè meleher ga Bay Melefit do. 12 Mis nday nani tagray zlam ya ti məɓəruv gatay awayay ni akaɗa ga zlam ge gili ya tə̀sər ahàr do, àgəski tə̂gəs tay, tâbazl tay ni. Nday gani ŋgay tindivi way ti tə̀sər do simiteni. Melefit amabazl tay ti akaɗa ya tabazl zlam ge gili ni. 13 Zlam magədavani ya ti tə̀gri ana mis ni ti nday day Melefit aməgrivu ana tay akaɗa nani bilegeni. Aɗaba nday gani tàwayay magray zlam sulumani do, tagray zlam magədavani kè eri ge mis, mimili àwərki tay do. Ka ya ti kəgrum wuməri, kəzumumkabu zlam akaba tay ni ti zlam gatay magədavani ya tagray ni abəki mimili ke kʉli. Ay nday ti ka ya ti tàgosakaba kʉli a nahkay ni ti àɓəlafəŋ kà tay dal-dal. 14 Nday ti kəlavaɗ təjalaki ahàr ka magray hala ciliŋ, tə̀mbrəŋ magudar zlam do simiteni ; təbiyu ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit lala ndo ni a zlam magudarani vu. Tawayi zlam ana ahàr gatay dal-dal. Nday ti Melefit ètikwesla tay a àndava. 15 Tə̀mbrəŋa divi sulumana, tìjia, tə̀sər divi va do. Tàɗəbay divi ga *Balam wur ga Bozor ni. Naŋ ti àwaya siŋgu ya ti tə̀vi ti mâgudar zlam na. 16 Ay ti a vaɗ nahaŋ Melefit àləgi aɗaba àgəsiki ma ndo. Kə̀səruma azoŋgu ti àzlapay akaɗa ge mis hihirikeni ni do, ay ka fat nani ti azoŋgu àhia ma. Nahkay àcafəŋa naŋ ga magray zlam magədavani ya àɗəm akal agray na, ti àgray va ba.

17 Ndam masəkaɗ malfaɗa nani ti nday akaɗa ga gəzəŋ ga yam ya ti yam àŋgəzkiaya do ni, nday akaɗa ga maklaɓasl ya aməɗ apayakaba ni. Nahkay ti Melefit àslamaliva məlaŋ ziŋ-ziŋena ana tay a, nday gani atanjəhaɗ eslini. Məlaŋ gani nani ti ləvəŋ àsaɓay. 18 Nday gani bəlaŋani ni təzlapay ma masakani mək tiji zlabay àna naŋ. Tawayay magosay ndam ya ti tàsləkakiba ka ndam ya tə̀sər Melefit do nini mba ni, ti tə̂həŋguriyu tay a magudar zlam vu, ti tâgray zlam ya tigi eri ana mis ni akaɗa gatay ni. 19 Təhi ana tay ahkado : « Tamal kəɗəbum leli ni ti kəgurum ahàr gekʉli, » ambatakani do nday gani ya təɗəm nahkay ni nday ndayani eviɗi ga zlam magudarani. Aɗaba tamal maslaŋa zlam agur naŋ ti maslaŋa gani ègia eviɗi ga zlam ya agur naŋ na. 20 Nahkay tamal mis àsəra Bay geli Yezu *Krist naŋ ya ti ahəŋgay leli na ti maslaŋa gani àtamfəŋa kà zlam magədavani ga duniya ya tigi eri na. Ay kələŋ gani tamal àŋgukiaya ka zlam gani nani magədavani na zlam gayaŋ a, təgur naŋ keti ti, manjəhaɗ gayaŋ ni emigi magədavani amatam manjəhaɗ gayaŋ ya ahaslani ka ya ti àsər Melefit do ni. 21 Tamal nahkay ti hojo amal tə̀sər divi jireni ni ndo, ere gani tə̀səra mək tə̀mbrəŋ, tə̀gəskabu *Divi ge Melefit ya tə̀cahi ana tay ni va do ti ni. 22 Zlam gani àgrakivu ka tay ti akaɗa ga ma *gozogul ya mis tə̀ɗəm : « Kəra àŋgukiaya ka vəlahay gayaŋ a, àzumaba » ni. Tə̀ɗəm keti : « Mədrəs mba tabaray naŋ mba ti akoru adəɗvu a dəndalaɓ vu.* »

3

Yezu Krist amaŋga

1 Zləbəba goro ni, hini ti wakita ya nə̀biki ana kʉli ye cʉ ni. A wakita goro ya nə̀biki ana kʉli cʉeni ni bu ni ti nəziaba azay slimi ana kʉli a àki ka zlam ya kə̀səruma àndava ni. Nawayay ti kâjalumki ahàr ka zlam gani nday nani lala. 2 Nawayay ti kâjalumki ahàr ka pakama ya ndam *njəlatani ya *tahəŋgaray pakama ge Melefit tə̀ɗəm ahaslani ni. Jalumki ahàr ke divi ga Bay geli ya àhəŋgay leli ni daya ; divi gani nani ti ndam *asak gayaŋ ya àsləribiyu tay ana kʉli ni tə̀həŋgri pakama gani ana kʉli. 3 Nawayay ti kîcʉm ma hini ya ti nəhi ana kʉli ni lala. Səruma day, ka mandav ga duniya nahəma, mis ndahaŋ atagray zlam magədavani ka mawayay gatay. Nday gani eteyefiŋ kè kʉli, 4 atəɗəm : « Àɗəm ahkado amaŋga ti, nihi ti naŋ eley ? Kwa ata bəŋ ga bəŋ geli tə̀mət duk àbivaya ana nihi a, zlam ni ɗek akaɗa ya Melefit àgraya ni zlam gayaŋ, ere ye ti àmbatvu ni day àbi timey ! » 5 Nday gani ya təzlapay nahkay ni ti tàwayay məsərki ke tʉwi ge Melefit ya àgray ahaslani ni do zakw. Tʉwi gani nani ti nihi : Melefit àɗəmaya pakama gayaŋ a, àgraya huɗ melefit akaba haɗ a nahkay ; èdekaba haɗ akaba yam a, àgraya haɗ na ti àna yam. 6 Ahaslani Melefit èziŋeba duniya ti àna yam daya. Ka sarta gani nani ti àfaya yam ka duniya na, yam ni àndaba məlaŋ na ɗek. 7 Melefit àɗəmaya pakama nahaŋ a keti, àɗəm huɗ melefit akaba haɗ atanjəhaɗ duk abivoru ana vaɗ ya ti aku aməzumaba tay a ɗek ni. Ambrəŋ tay hayaŋ ti aɗaba ajəgay sarta ya ti amagrafəŋa seriya kè mis a ni. Ka sarta gani nani ti emijiŋ ndam ya ti tə̀gəsiki ma do ni.

8 Zləbəba goro ni, zlam nahaŋ àbu bəlaŋ ti ahàr àɗəm àgəjazlki ahàr ke kʉli ba. Ere gani nihi : kè eri ga Bay geli nahəma, vaɗ bəlaŋ ti akaɗa vi dəbu, vi dəbu day akaɗa vaɗ bəlaŋ. 9 Mis ndahaŋ tə̀hi ana ahàr Bay geli ti àgray ere ye ti àɗəm amagray ni ke weceweceni do. Ay ma gani nahkay do : Melefit ti eɓesi ana kʉli, awayay ti ku mis biliŋ èjiji ba, awayay ti mis ɗek tâmbatkaba majalay ahàr gatay a sawaŋ. 10 Nəɗəm nahəma, vaɗ ya ti Bay geli amaŋga ni ti mis tə̀sər do. Amaŋga ti akaɗa ga zal akal ni. Ka fat gani nani ti mis etici huɗ melefit amahənday, emijiji. Aku aməzumaba zlam ya a huɗ melefit bu na ; haɗ akaba zlam ya tə̀ki ni ɗek day atələbi va bi, etijiji. 11 Kə̀səruma zlam ni ɗek atara tijiji nahkay ti, ahàr àɗəm manjəhaɗ gekʉli mânja ahəmamam ? Ahàr àɗəm mânja njəlata ; ahàr àɗəm kə̂gəsumiki ma ana Melefit lala. 12 Jəgum fat ge Melefit ya amagray seriya ni ; zum njəɗa gekʉli, grum zlam ya ti kislʉmki magrani ga mahəɗakbiyu vaɗ gani weceweci ni. Ka fat gani nani ti aku aməzumaba huɗ melefit a, zlam ya a huɗ gani bu ni day ɗek aku aməzumaba kiriɗ-kiriɗ. 13 Ay Melefit àɗəmbiya kwa ahaslana, àɗəm amagray huɗ melefit mʉweni akaba haɗ mʉweni. Atanjəhaɗ eslini ti ndam jireni ciliŋ. Leli majəgay ti zlam gani nani.

14 Zləbəba goro ni, kə̀bum kəjəgum vaɗ gani nani nahkay ti zum njəɗa gekʉli ɗek, ti ka fat gani Melefit mə̂di ahàr ana kʉli lekʉlʉm kə̀bum kanjəhaɗum àna sulumani akaba naŋ, lekʉlʉm njəlata kè eri gayaŋ, tə̀ŋgətfəŋa zlam magudarani kè kʉli a ba. 15 Səruma Bay geli eɓesey ti aɗaba awayay ti mis tâmbatkaba majalay ahàr gatay a, ti mâhəŋgay tay. Wur ga məŋ geli Pol day àhia ma gana ana kʉli a ka ya ti àbiki wakita ana kʉli ni. Pol ti mawayay naŋ dal-dal ; ma gayaŋ ya àbiki ana kʉli ni ti Melefit àvi məsər zlam gani. 16 A wakita gayaŋ ya abəki ni bu ɗek ti naŋ àbu ahi ma gani ana kʉli nahkay. Zlam ndahaŋ tə̀bu a wakita gayaŋ ya àbəki ni bu ni ti mis tìcikaba weceweci do. Ndam ya ti tə̀sər zlam do, tə̀fəki ahàr ke Melefit lala do ni tambatkaba ma gana. Tambatkaba ma gana a məlaŋ ndahaŋ ba a Wakita ge Melefit ni ba day nahkay. Gatay ya ti tagray nahkay ni ti Melefit aməgəs tay àna seriya, emijiŋ tay.

17 Zləbəba goro ni, lekʉlʉm ti tə̀hia ma gana ana kʉli a àndava. Nahkay ti bumvu slimi, ti ndam ya ti tə̀gəskabu ma ge Melefit do ni tə̀biyu kʉli a zlam magudarani vu akaɗa gatay ni ba. Njəhaɗuma gaŋ-gaŋ, tìjiŋkia kʉli ke jiri gekʉli a ba. 18 Yezu *Krist ti Bay geli, Bay mahəŋgay leli daya. Lekʉlʉm ti kə̀mbrəŋum məfəki ahàr ba. Grum ti mə̂grikivu sulum gayaŋ ana kʉli, ti kə̂sərumkivu naŋ lala. Mis ɗek tâzləbay naŋ ; tâzləbay naŋ kani, tâzləboru naŋ ga kaŋgay-kaŋgayani ti. Aya nahkay.

* 1:17 Mənjay Meciyʉ 17.1-5 ; Mark 9.2-7 ; Lʉk 9.28-35.

† 1:19 Boŋgur ya ge miledʉ ni ti Piyer awayay aɗəmki ka Yezu.

* 2:22 Gozogul 26.11.

1 Zeŋ

1

2

3

4

5

Wakita ge Zeŋ ya àbəki enjenjeni ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ge Zeŋ ya àbəki enjenjeni ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafay slimi gayaŋ a wakita ni bu ndo. Ay kwa ka mənjəki gani ndam ga Yezu ɗek tə̀səra nani Zeŋ zal asak ga Yezu, naŋ bay ya àbəki Ma Mʉweni Sulumani ge Zeŋ ni. Ma gayaŋ ya àbəki ni ti akaɗa ga ma ya mədi ahàr a Ma Mʉweni Sulumani ge Zeŋ ni bu ni ; maslaŋa ya ti àbəki wakita cʉeni ni ti mis biliŋ (gurumkabu Zeŋ 1. 1, 1.14 akaba 1 Zeŋ 1.1 ; Zeŋ 16.24 akaba 1 Zeŋ 1.4 ; pakama ndahaŋ tə̀bu kay akaɗa nday nani).

Àbiki ti ana ndam ga Yezu (3.1) ; àzalaya slimi ge mis ahkay do ni ga kəsa ndo, nahkay məɗəm tə̀slərikaboru wakita hini ana ndam ga Yezu ya a kəsa gərgərani bu ni. Zeŋ àɗəm abəki wakita ni ti awayay ti mis ndahaŋ tàgosay ndam ga Yezu ba (2.26 ; 3.7 ; 4.1), akaba awayay ti tə̂sər, nday tə̀bu àna sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni (5.13).

A wakita ni bu Zeŋ àɗəm maslaŋa ya ti àɗəm àsəra Yezu a, mək agudar zlam kəlavaɗ ni ti zal malfaɗa : bay ya ti àsəra Yezu a ni ti ambrəŋ zlam magudarani gayaŋ ni, àgudar zlam va do. Tamal màgudara zlam a mək mə̀mbatkaba majalay ahàr a ti Yezu ambərfəŋa zlam geli ya màgudar na kè leli a, ay ahàr àɗəm ndam ga Yezu tə̂mbrəŋ zlam magudarani ɗek, aɗaba nday bəza ge Melefit ; Melefit ti njəlata. Melefit awayay leli : ahàr àɗəm leli day mâwayum Melefit akaba ndam gayaŋ ni. Tamal mawayay Melefit ti màgudar zlam va do ; nahkay mə̀səra, leli ndam gayaŋ eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni.

1

Pakama ya avi sifa ana mis ni

1 Ere ye ti məbiki ana kʉli ka wakita ni ti Pakama ya avi sifa ana mis ni. Kwa ka mənjəki ga məlaŋ naŋ àbu. Pakama gani nani ti ègia mis a. Leli mìcia pakama gayaŋ ya àɗəm na, mìpia naŋ àna eri geli a, màmənjaləŋa lala, mìnjifiŋa àna ahar geli a daya. 2 Sifa gani nani àŋgazlava. Ka ya ti àŋgazlavu ni ti leli mìpia, magray sedi gani, məhi pakama gani ana kʉli vay-vay daya. Sifa gani nani ti àndav ɗay-ɗay do, kwa ahaslani naŋ àbu afa Bəŋ geli Melefit, nihi ti àŋgazliva àna leli a. 3 Ere ye ti leli mìpi akaba mìci ni ti məhi ana kʉli bilegeni, ti lekʉlʉm day kə̂dəgumkiva ke leli a, mîgʉm leli ɗek akaɗa mis bəlaŋ. Leli ti mə̀bu akaɗa mis bəlaŋ akaba Bəŋ geli Melefit nday ata Wur gayaŋ Yezu *Krist. 4 Məbiki pakama hini ana kʉli ti, mawayay ti kîcʉm lala, nahkay leli ɗek aməmərvu ka ahar bəlaŋ lala.

Maslaŋa ya agudar zlam ni ànjəhaɗ akaba Melefit koksah

5 Pakama ya ti mìcifiŋa, məhi ana kʉli ni ti nihi : Melefit nahəma, maslaɗani njəlata, naŋ àbi àna məlaŋ ziŋ-ziŋeni bi ferera. 6 Tamal məɗəm leli akaba naŋ akaɗa mis bəlaŋ, mək mə̀bu magray zlam e ziŋ-ziŋeni bu nahəma masəkaɗ malfaɗa, ere ya magray ni ti zlam ge jiri do. 7 Ay tamal magray zlam a maslaɗani bu akaɗa gayaŋ ya naŋ àbu a maslaɗani bu ni ti leli mə̀bu ɗek ka ahar bəlaŋ akaɗa mis bəlaŋ. Nahkay mimiz ga Wur gayaŋ Yezu abarafəŋa zlam magudarani geli na kè leli a.

8 Tamal məɗəm màgudar zlam do ni ti magosay ahàr geli geleni, leli ndam jireni do. 9 Ay tamal maɗafaya zlam magudarani geli na ti Melefit ambərfəŋa kè leli a, abarafəŋa zlam ya àɓəlay do na ɗek kè leli a. Agray nahkay ti aɗaba naŋ jireni ; ere ye ti àɗəm amagray ni ti agray eɗeɗiŋ. 10 Tamal məɗəm leli màgudar zlam ndo ni ti kala mə̀ɗəm Melefit asəkaɗ malfaɗa. Tamal mə̀ɗəma nahkay ti mə̀gəskabu pakama gayaŋ a məɓəruv geli vu ndo.

2

1 Gabəza, nəbiki zlam hini ana kʉli ti, nawayay ti kàgudarum zlam ba. Ay kwa tamal maslaŋa àgudara zlam a nəŋgu ni, bay ya ti embikivu ke leli, agri kam-kam ana Bəŋ geli Melefit ni naŋ àbu kè meleher gayaŋ. Bay mimbikivani ke leli ti Yezu *Krist, naŋ ti mis jireni, àgudar zlam do. 2 Àvay vu gayaŋ, tàkaɗ naŋ ti Melefit mə̂mbərfəŋa magudar zlam geli ni kè leli a. Esliki məmbərfəŋa zlam magudarani geli na ciliŋ do, esliki məmbərfəŋa zlam magudarani ge mis ga duniya na ɗek daya.

Tamal mə̀səra Melefit a ti magray ere ye ti awayay ni

3 Tamal leli mə̀bu magray zlam ya ti Melefit àhi ana mis e *Divi gayaŋ bu grum ni ti mə̀səra leli ti mə̀səra Melefit a. 4 Ay tamal maslaŋa àɗəm àsəra naŋ a, mək àgray zlam ya ti Melefit àɗəm e Divi gayaŋ bu grum ni do ni ti maslaŋa nani asəkaɗ malfaɗa. Naŋ nani ti mis jireni do simiteni. 5 Maslaŋa ya ti agray zlam ya Melefit àɗəm grum ni ti awayay Melefit àna məɓəruv bəlaŋ eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni. Tamal magray nahkay ti mə̀səra leli ndam ge Melefit, leli biliŋeni akaba naŋ. 6 Tamal maslaŋa àɗəm anjəhaɗkabu akaba naŋ nahəma, ahàr àɗəm maslaŋa nani agray zlam akaɗa ga Yezu ya àgray ni kwa.

7 Zləbəba goro ni, zlam hini ya nəbiki ana kʉli ni ti zlam mʉweni do. Nani Divi ge Melefit ya ahaslani ni sawaŋ. Kwa ka ya ti kəfumki ahàr ka Yezu ni ti kə̀səruma Divi gani nana. Divi gani ya ahaslani nani ti pakama ya tə̀hi ana kʉli ni. 8 Ay ti pakama ya nəbiki ana kʉli ni ti divi mʉweni daya. Mis tə̀sər divi gani nani eɗeɗiŋ ti àna manjəhaɗ ga Yezu, tə̀sər àna manjəhaɗ gekʉli daya. Nahkay məlaŋ ziŋ-ziŋeni naŋ àbu andav, maslaɗani sulumani ànjəkia ka maslaɗana.

9 Tamal maslaŋa àɗəm naŋ a maslaɗani bu mək ezirey wur ga məŋani ti maslaŋa nani naŋ e ziŋ-ziŋeni bu mba sawaŋ. 10 Ay tamal maslaŋa awayay wur ga məŋani ti maslaŋa nani naŋ àbu a maslaɗani bu, araŋa àbi a məɓəruv gayaŋ bu ge mijiŋkia naŋ ke divi a bi. 11 Ay tamal maslaŋa ezirey wur ga məŋani ti maslaŋa nani naŋ e ziŋ-ziŋeni bu. Naŋ àbu asawaɗay e ziŋ-ziŋeni bu daya, àsər məlaŋ ya akoru ni do ; èpi divi do aɗaba naŋ e ziŋ-ziŋeni bu.

Kə̀ɗəbum zlam ga duniya ba

12 Gabəza, ere ye ti nəbiki ana kʉli ni ti nihi : Melefit àmbərfəŋa magudar zlam gekʉli na kè kʉli azuhva Yezu a.

13 Ata bəŋ ga bəza, ere ye ti nəbiki ana kʉli ni ti nihi : Lekʉlʉm ti kə̀səruma bay ya ti naŋ àbu kwa ka mənjəki ga məlaŋ na.

Bəza dagwa, ere ye ti nəbiki ana kʉli ni ti nihi : Lekʉlʉm ti kìyʉmfiŋa kè *Seteni àna kaɗvu a.

14 Gabəza, ere ye ti nəbiki ana kʉli ni ti nihi : Lekʉlʉm ti kə̀səruma Bəŋ geli Melefit a.

Ata bəŋ ga bəza, ere ye ti nəbiki ana kʉli ni ti nihi : Lekʉlʉm ti kə̀səruma bay ya ti naŋ àbu kwa ka mənjəki ga məlaŋ na.

Bəza dagwa, ere ye ti nəbiki ana kʉli ni ti nihi : Lekʉlʉm ti kə̀bum àna njəɗa, pakama ge Melefit àbu a məɓəruv gekʉli bu, kìyʉmfiŋa kè Seteni àna kaɗvu a.

15 Kə̀ɗəbum divi ya ndam ga *duniya taɗəbay ni ba, kàwayum zlam ya tədi ahàr a duniya bu ni ba daya. Tamal maslaŋa awayay zlam ga duniya nahəma, maslaŋa nani ti àwayay Bəŋ geli Melefit koksah. 16 Zlam ga duniya nday nani ya mis tagray ni ti nday hi : tawayay zlam ya məɓəruv gatay awayay ni ɗek, tawayay zlam ya egi eri ni ɗek, tə̀ŋgəta zlam a ti tagray zlabay àna naŋ. Zlam nday nani ɗek ti Bəŋ geli Melefit àɗafaki ndo, mis tə̀cahay a duniya bu zlam gatay. 17 Duniya akaba zlam ya a duniya bu, mis tawayay təŋgət ni ɗek naŋ àbu andav. Ay ti maslaŋa ya ti agray ere ye ti Melefit awayay ni ti maslaŋa nani amanjəhaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani.

Ndam ezir ge Krist

18 Gabəza, duniya andav wuɗak. Kìcʉma, tə̀hia ana kʉli a zal ezir ge *Krist amara. Ay nihi ti ndam ezir ge Krist tə̀bu kay àndava. Nahkay ti mə̀səra duniya andav wuɗak eɗeɗiŋ. 19 Ahaslani ndam ezir ge Krist nday nani ti tə̀kibu ke leli, mək tàsləkakiba ke leli a. Tamal ti nday ndam geli eɗeɗiŋ ti akal tànjəhaɗa akaba leli a. Ay ti zlam gani àgravu nahkay ti, ti leli mə̂sərkaba nday ndam geli eɗeɗiŋ do.

20 Lekʉlʉm zla nahəma kə̀bum àna *Məsuf Njəlatani, Yezu Krist àvi ana kʉli. Nahkay ti lekʉlʉm ɗek kə̀səruma jiri a. 21 Nə̀biki ana kʉli ti kamam ? Ga məhiani ana kʉli kə̀sərum jiri do tək ? Aha, ga məhiani ana kʉli kə̀səruma sawaŋ. Kə̀səruma malfaɗa àbi àhəraya e jiri ba bi daya.

22 Maslaŋa ya ti asəkaɗ malfaɗa kay ni ti way ? Maslaŋa nani ti maslaŋa ya ti àɗəm Yezu ti naŋ Krist *Bay gəɗakani ya amara ni do ni. Maslaŋa nani ti zal ezir ge Krist : àgəskabu Bəŋ geli Melefit nday ata Wur gayaŋ ni ndo. 23 Maslaŋa ya ti àgəskabu Wur ge Melefit do ni ti àgəskabu Bəŋani Melefit ndo daya. Maslaŋa ya ti agəskabu Wur ge Melefit ni ti àgəskabá Bəŋani Melefit a daya.

24 Lekʉlʉm zla ti ere ye kìcʉm kwa ka sarta ya kə̀fumki ahàr ka Yezu Krist ni ti ahàr àɗəm ere gani nani mânjəhaɗ a məɓəruv gekʉli bu. Tamal ere ye ti kìcʉm kwa ka sarta ya kə̀fumki ahàr ka Yezu ni anjəhaɗ a məɓəruv gekʉli bu ni ti lekʉlʉm day akanjəhaɗum akaba Wur ge Melefit nday ata Bəŋani akaɗa mis bəlaŋ. 25 Ere gani nani ɗek ti *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. Sifa gani nani ti Yezu àɗəm aməvi ana leli.

26 Zlam gani nday nani ɗek nə̀biki ana kʉli ti aɗaba mis tawayay magosay kʉli palam. 27 Lekʉlʉm zla nahəma kə̀bum àna Məsuf Njəlatani, Yezu Krist àvi ana kʉli. Məsuf gani nani ti àbu manjəhaɗani a məɓəruv gekʉli bu. Nahkay ti wudəra gekʉli àbi akaba bay macahi zlam nahaŋ ana kʉli va bi : Məsuf Njəlatani naŋ àbu acahi zlam ɗek ana kʉli. Naŋ ti àsəkaɗ malfaɗa do, zlam gani ya acahi ana kʉli ni ti ma ge jiri. Ahàr àɗəm kânjəhaɗum akaba Yezu Krist akaɗa mis bəlaŋ ; Məsuf Njəlatani àcahi ana kʉli ni ti nahkay.

28 Gabəza, nihi ti ahàr àɗəm kânjəhaɗum akaba Yezu akaɗa mis bəlaŋ. Aɗaba mam, nawayay ti ka ya ti amaŋga ni ti aŋgwaz àwər leli ba. Ka ya ti aməzlərəvaya ni ti nawayay ti mimili àwərfəŋa leli ga mahəɗakfəŋiani ba. 29 Kə̀səruma Yezu Krist ti naŋ jireni. Nahkay ahàr àɗəm kə̂sərum maslaŋa ya ti naŋ àbu agray zlam jireni ni ti maslaŋa gani nani Melefit ègia bəŋana daya.

3

Leli bəza ge Melefit

1 Ŋga pʉm day, Melefit àwaya leli a dal-dal ni ! Nahkay àzala leli bəza gayaŋ a. Iy, leli bəza gayaŋ eɗeɗiŋ ! Ŋgay leli bəza ge Melefit ti ndam ga *duniya tə̀sər do, aɗaba nday nani tə̀sər Melefit ndo palam. 2 Zləbəba goro ni, nihi ti leli bəza ge Melefit àndava. Ay ti emigi mam kama ni mam ti Melefit àɗəfiaba ana leli a faŋ ndo. Ere ye ti mə̀səra nahəma, ka ya ti aməzlərəvaya ni ti emigi akaɗa gayaŋ ni, aɗaba emipi naŋ lala. 3 Maslaŋa ya ti ajəgay Yezu *Krist, awayay egi akaɗa naŋ ni ti, maslaŋa nani abi slimi ana ahàr gayaŋ, àgudar zlam do, akaɗa ga Yezu ya àgudar zlam do ni.

4 Maslaŋa ya ti naŋ àbu agudar zlam nahəma, àgəskabu *Divi ge Melefit ya a Wakita gayaŋ ni bu ni ndo. Ndam magudar zlam ti ndamam ? Nday ndam ya tàwayay divi ge Melefit do ni. 5 Ay ti kə̀səruma Yezu Krist àra a məlaŋ va ga məhəlfəŋa zlam magudarani geli kè leli a. Kə̀səruma naŋ ti àgudar zlam do simiteni. 6 Maslaŋa ya ti naŋ àbu anjəhaɗ akaba naŋ akaɗa mis bəlaŋ ni ti àgudar zlam va do. Ay ti maslaŋa ya ti naŋ àbu agudar zlam nahəma, èpi Yezu ɗay-ɗay ndo, àsər naŋ do daya.

7 Gabəza, mis tàgosay kʉli ba. Maslaŋa ya ti naŋ àbu agray zlam ge jiri ni ti naŋ mis jireni akaɗa Yezu Krist naŋ jireni ni. 8 Maslaŋa ya ti naŋ àbu agudar zlam nahəma, naŋ wur ge *Seteni. Aɗaba mam, kwa ahaslani Seteni naŋ àbu agudar zlam zlam gayaŋ, àmbrəŋ ndo. Nahkay Wur ge Melefit àra a duniya va : àra ti ga maslamalay zlam ya Seteni agudar ni ɗek.

9 Maslaŋa ya ti Melefit ègia bəŋana ni ti àgudar zlam va do. Aɗaba mam, Melefit àvia Məsuf Njəlatana, àniviyu a məɓəruv bu, naŋ àbu anjəhaɗ akaba naŋ. Nahkay maslaŋa gani nani èsliki magudar zlam va do, aɗaba Melefit ègia bəŋana. 10 Məsərkaba way wur ge Melefit ni way ahkay do ni way wur ge Seteni ni way ti nahkay hi : maslaŋa ya ti àgray zlam ge jiri do ni ti naŋ wur ge Melefit do. Maslaŋa ya ti àwayay wur ga məŋani do ni ti naŋ day wur ge Melefit do.

Ahàr àɗəm mawayumvu

11 Nahkay ti mâwayumvu e kiɗiŋ geli bu. Hini ti pakama ya kìcʉm kwa ka sarta ya kə̀fumki ahàr ka Yezu ni. 12 Mə̀grum akaɗa ga *Kayiŋ ya àgray ni ba. Naŋ ti wur ge *Seteni, nahkay àkaɗ wur ga məŋani ndaf ga njəɗa. Àkaɗ wur ga məŋani gani ti kamam jikeŋ mam ? Àkaɗ wur ga məŋani ni ti aɗaba zlam ga wur ga məŋani ya àgray ni ɗek ge jiri, zlam gayaŋ gayaŋani ya àgray ni ɗek magədavani palam.

13 Bəza ga mmawa, tamal ndam ga *duniya tizirey kʉli ti àgri ejep ana kʉli ba. 14 Leli ti mə̀səruma Melefit àhəŋgaraba leli e kisim ba, àvia sifa ana leli a àndava. Mə̀səruma ti aɗaba mawayum bəza ga məŋ geli. Maslaŋa ya ti àwayay mis do nahəma, Melefit àhəŋgaraba naŋ a ndo, naŋ məmətani. 15 Maslaŋa ya ezirey wur ga məŋani ni ti naŋ bay makaɗ mis. Ay kə̀səruma bay ya ti akaɗ mis nahəma, *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ti àniviyu a məɓəruv bu bi. 16 Yezu *Krist ti àwaya leli a, àgəskabu ti tâkaɗ naŋ azuhva leli. Àɗəfiki mawayavani ana leli ti nahkay. Leli day ahàr àɗəm məjənaki bəza ga məŋ geli, ku tamal tabazl leli azuhva tay nəŋgu ni məgəskabu. 17 Tamal ti maslaŋa zlam gayaŋ àbu, èpi ti zlam àfəŋ kà wur ga məŋani bi mək àmənjaləŋ do nahəma, àɓəlay do. Maslaŋa nani ti awayay mis akaɗa ge Melefit ya awayay mis ni tata aw ? Aha, àwayay do. 18 Gabəza, màwayum mis àna pakama ciliŋ ba, ahàr àɗəm mawayum mis eɗeɗiŋ, məgri zlam sulumani ana tay.

Bəza ge Melefit ti aŋgwaz àwərfəŋa tay kè Melefit a do

19 Tamal magray nahkay ti aməsər leli ti ndam jireni, aŋgwaz aməwərfəŋa leli kè Melefit a do daya. 20 Ku tamal mə̀hi ana ahàr màgudara zlam a nəŋgu ni, aŋgwaz aməwərfəŋa leli a do, aɗaba Melefit àsəra ere ye ti a məɓəruv geli bu na àtama leli lelena ; naŋ ti àsəra zlam a ɗek. 21 Zləbəba goro ni, tamal mə̀səra màgudar zlam ndo nahəma, aŋgwaz aməwər leli kè meleher ge Melefit do. 22 Nahkay zla nahəma, aməvi ere ye ti mìhindifiŋa ni ɗek ana leli, aɗaba leli mə̀bu magray ere ye ti àhi ana leli grum ni akaba ere ye ti àɓəlafəŋ ni. 23 Ere ye ti àhi ana leli grum ni ti nihi : si məfəki ahàr ka Wur gayaŋ Yezu *Krist akaba mawayumvu e kiɗiŋ geli bu kwa. Àhi ana leli grum ti nahkay. 24 Nahkay maslaŋa ya ti agray ere ye ti Melefit àhi ana leli grum ni ti maslaŋa nani ti naŋ àbu akaba Melefit akaɗa mis bəlaŋ. Mə̀sər ti Melefit naŋ àbu akaba leli ti ahəmamam ? Mə̀sər ti aɗaba àvia *Məsuf gayaŋ ana leli a.

4

Məsər Məsuf ge Melefit ti ahəmamam ?

1 Zləbəba goro ni, ndam ya tə̀ɗəm təzlapay àna njəɗa ga *Məsuf ni ɗek ti kə̀gəsumkabu pakama gatay ni ba. Hojo sayumfəŋa kà tay a day, akal ti nday tə̀bu àna Məsuf ge Melefit aw. Aɗaba mam, mis dal-dal tə̀bu a duniya bu, tə̀ɗəm nday ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit, ambatakani do nday ndam masəkaɗ malfaɗa sawaŋ. 2 Akəsərum ti maslaŋa hini azlapay àna njəɗa ga Məsuf ge Melefit ti nahkay hi : ndam ya ti təɗəm vay-vay Yezu *Krist àra a duniya va, ègia mis hihirikena ti, nday ɗek təzlapay àna njəɗa ga Məsuf ge Melefit. 3 Ay ti maslaŋa ya ti àɗəm Yezu àra a duniya va ndo ni ti, maslaŋa nani àɗəm ma ge Melefit do, azlapay àna njəɗa ga məsuf ga zal ezir ge Krist sawaŋ. Lekʉlʉm kìcʉma məsuf gani nani amara a duniya va : nihi ti ènjia àndava.

4 Gabəza, lekʉlʉm ti bəza ge Melefit. Nahkay kìyʉmfiŋa kà ndam nday nana ya tasəkaɗ malfaɗa na. Aɗaba mam, Məsuf ya àniviyu ana kʉli ni àtama məsuf ya àniviyu ana ndam ga *duniya na. 5 Ndam nday nani ya tasəkaɗ malfaɗa ni ti nday ndam ga duniya. Təzlapaki ti ka zlam ga duniya, nahkay ndam ga duniya təgəsiki ma gatay ni ana tay. 6 Leli zla nahəma, leli bəza ge Melefit. Nahkay maslaŋa ya ti àsəra Melefit a ti agəsiki ma geli ni ana leli. Ay maslaŋa ya ti naŋ wur ge Melefit do ni ti àgəsiki ma geli ni ana leli do. Məsərkaba məsuf ya aɗəm jiri na nday ata məsuf ya asəkaɗ malfaɗa na ti nahkay.

Melefit aɗəfiki ana leli ahəmamam mâwayumvu ni

7 Zləbəba goro ni, ahàr àɗəm mawayumvu e kiɗiŋ geli bu kwa, aɗaba bay ya ti agray ti mis tâwayavu ni ti Melefit. Nahkay maslaŋa ya ti naŋ àbu awayay mis nahəma, Melefit ègia bəŋana. Maslaŋa nani ti àsəra Melefit a. 8 Ay maslaŋa ya ti àwayay mis do nahəma, naŋ ti àsər Melefit do, aɗaba Melefit ti ere ye ti agray ni ɗek, agray ti aɗaba awayay mis. 9 Melefit àɗəfiki ana leli, naŋ awayay leli ti ahəmamam ? Àɗəfiki ana leli ti nahkay hi : àslərbiyu Wur gayaŋ biliŋ biliŋeni ni a duniya vu ga məvi sifa gayaŋ ana leli. 10 Mawayavani ti məŋ ga mam ? Leli màwayay Melefit enji aw ? Aha ! Melefit àwayay leli enji sawaŋ. Nahkay àslərbiyu Wur gayaŋ ti tâkaɗ naŋ. Tàkaɗa naŋ a ti Melefit esliki məmbərfəŋa zlam magudarani geli ni kè leli a.

11 Zləbəba goro ni, Melefit àwayay leli ti nahkay. Tamal àwayay leli nahkay ti àgəski ti leli day mawayumvu e kiɗiŋ geli bu bilegeni kwa. 12 Melefit ti maslaŋa ya ti èpia naŋ a bir ni ti àbi. Ay tamal mawayumvu e kiɗiŋ geli bu ni ti mə̀səra Melefit naŋ àbu akaba leli, mìgia akaɗa mis bəlaŋ akaba naŋ a. Mə̀səra leli mə̀bu mawayay mis àna huɗ bəlaŋ akaɗa gayaŋ ya awayay mis ni.

13 Leli mə̀bu akaba naŋ, naŋ day naŋ àbu akaba leli akaɗa mis bəlaŋ ti məsər ti ahəmamam ? Məsər ti aɗaba àvia *Məsuf gayaŋ ana leli a palam. 14 Leli zla ti mìpia Wur ge Melefit a, mə̀səra Bəŋani Melefit àslərbiyu naŋ ti mîgi Bay mahəŋgay mis ga duniya. Nahkay məhi ana mis zlam nani ti àgrava eɗeɗiŋ a. 15 Maslaŋa ya ti àɗəm vay-vay Yezu naŋ Wur ge Melefit nahəma, maslaŋa nani ti Melefit naŋ àbu akaba naŋ, naŋ day naŋ àbu akaba Melefit akaɗa mis bəlaŋ. 16 Leli ti mə̀səra Melefit awayay leli, mə̀gəskabá pakama gani nana.

Melefit ti ere ye ti agray ni ɗek agray ti aɗaba awayay mis. Maslaŋa ya awayay mis nahəma, maslaŋa nani ti naŋ àbu akaba Melefit, Melefit day naŋ àbu akaba naŋ, nday cʉeni akaɗa mis bəlaŋ. 17 Məsər ti leli mə̀bu mawayay mis àna huɗ bəlaŋ akaɗa ge Melefit ya awayay leli ni ti ahəmamam ? Məsər ti aɗaba kwa kani, vaɗ ya ti Melefit amagrafəŋa seriya kè mis a ni ti àsi aŋgwaz ana leli do simiteni. Àsi aŋgwaz ana leli do ni ti aɗaba zlam ya ti leli mə̀bu magray a duniya bu ni ti akaɗa ga Yezu ni. 18 Aŋgwaz ti tàrakaboru nday ata mawayavani do. Tamal mawayay mis àna huɗ bəlaŋ ti màgray aŋgwaz koksah. Aɗaba mam, tamal aŋgwaz awər mis nahəma, àsəra atatraɓ naŋ. Maslaŋa ya ti aŋgwaz awər naŋ nahəma, ŋgay Melefit awayay naŋ àna huɗ bəlaŋ ti àsərkaba lala faŋ do.

19 Leli ti mawayum Melefit, mawayum mis aɗaba Melefit àwayay leli enji. 20 Tamal mis àɗəm : « Nu ti nawayay Melefit » mək ezirey wur ga məŋani nahəma, maslaŋa nani asəkaɗ malfaɗa. Aɗaba mam, wur ga məŋani ya ti epi ni tekeɗi àwayay naŋ do ni ti awayay Melefit ti ahəmamam ? Èpi naŋ do ni ! 21 Divi ga Yezu ya àɗəfiki ana leli ni nihi : àɗəm maslaŋa ya ti awayay Melefit ti ahàr àɗəm mâwayay wur ga məŋani daya.

5

Maslaŋa ya ti afəki ahàr ke Melefit ni ti eyefiŋ kà zlam ga duniya

1 Maslaŋa ya ti àgəskabá, aɗəm Yezu ti naŋ *Krist *Bay gəɗakani ya amara ni ti Melefit ègia Bəŋana. Tamal maslaŋa awayay bəŋ ga bəza nahəma, awayay bəza ni daya. 2 Məsər mawayay bəza ge Melefit ti ahəmamam ? Məsər ti aɗaba mə̀bu mawayay Melefit, mə̀bu magray zlam ya àhi ana leli grum ni daya. 3 Mawayay Melefit ti məsər ahəmamam ? Məsər ti aɗaba mə̀bu magray zlam ya ti àhi ana leli e Divi gayaŋ bu grum ni kəlavaɗ. Divi gayaŋ gani nani ti zləzlaɗa do, 4 aɗaba ku way way do tamal Melefit ègia bəŋana nahəma, njəɗa gayaŋ àtama njəɗa ga zlam ga duniya ; zlam nday nani tèsipet naŋ koksah. Njəɗa ya àtam njəɗa ga zlam ga duniya ni ti mam ? Njəɗa gani nani ti məfəki ahàr geli ka Yezu. 5 Njəɗa ga way àtama njəɗa ga zlam ga duniya ni way ? Si ga maslaŋa ya ti àfəki ahàr ka Yezu, àɗəm Yezu ti naŋ Wur ge Melefit ni.

Zlam ya ti aɗafaki Yezu naŋ Wur ge Melefit ni

6 Yezu *Krist ti àra a duniya va, àhuriyu a yam vu, *tàbaray naŋ, kələŋ gani tàbaya mimiz gayaŋ a. Tàbaray naŋ àna yam ciliŋ do, tàbaray naŋ àna yam, tàbaya mimiz gayaŋ a daya. Məsər ti pakama nani ma ge jiri ti aɗaba *Məsuf ge Melefit àhia ana leli a. Məsuf gani nani ti ere ye ti aɗəm ni ɗek ma ge jiri. 7-8 Aɗafaki Yezu Wur ge Melefit eɗeɗiŋ ti Məsuf, yam, mimiz. Nday mahkərani ni ti təɗafaki zlam bəlaŋ. 9 Tamal məgəsumkabu pakama ge mis ya tə̀ɗəm ni ti ahàr àɗəm məgəsumkabu pakama ge Melefit ya àɗəm ni daya, aɗaba Melefit ti naŋ gəɗakani, àtam mis ɗek. Pakama ge Melefit ya àɗəm ni ti àɗəmki ka Wur gayaŋ Yezu Krist. 10 Maslaŋa ya ti afəki ahàr ka Wur ge Melefit nahəma, àsəra a ahàr gayaŋ ba pakama ge Melefit gani nani ti ma ge jiri. Ay maslaŋa ya ti àgəskabu pakama ge Melefit ya ti àɗəm ni do ni ti maslaŋa nani àɗəm Melefit àsəkaɗ malfaɗa. Aɗaba mam, àgəskabu pakama ge Melefit ya àɗəmki ka Wur gayaŋ Yezu Krist ni do. 11 Melefit àhi mam ana leli mam ? Àɗəm àvia *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ana leli a. Sifa gani nani ti məŋgət azuhva Wur gayaŋ Yezu Krist. 12 Maslaŋa ya ti àgəskabá Wur ge Melefit a ni ti àŋgəta sifa. Maslaŋa ya ti àgəskabu Wur ge Melefit ndo nahəma, àŋgət sifa ndo.

Sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni

13 Pakama gani nani ti nəbiki ana kʉli aɗaba kə̀fumkia ahàr ka Wur ge Melefit a ; nawayay ti kəsərum lekʉlʉm kə̀bum àna *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni. 14 Ka ya ti mahəŋgalay Melefit ni ti ere ye ti avi njəɗa ana leli ni ti nihi : mə̀səra tamal mihindiliŋa zlam ya ti àɓəlafəŋ na ti eciiki ma geli ni ana leli. 15 Tamal mə̀səra naŋ àbu eciiki zlam ya ti mihindiliŋ ni ana leli ti mə̀səra mə̀ŋgəta zlam ya mìhindi na àndava.

16 Bi wur ga muk agudar zlam, zlam magudarani nani àzoru mis e kisim vu do, tamal kìpia naŋ a ti həŋgali Melefit. Nahkay ti Melefit aməvi sifa ana maslaŋa ya ti àgudar zlam ni, tigi ti zlam magudarani gayaŋ ni àzoru mis e kisim vu do ni. Zlam magudarani ya ti azoru mis e kisim vu ni ti àbu. Nə̀hi ana kʉli həŋgalum Melefit ti azuhva nani do. 17 Zlam ge mis ya tagray ni ɗek ti tamal tàgray ge jiri do ni ti ɗek zlam magudarani. Ay ti zlam magudarani ndahaŋ ya tə̀zoru mis e kisim vu do ni ti tə̀bu.

18 Mə̀səra maslaŋa ya ti Melefit ègia Bəŋana nahəma, àgudar zlam va do, Wur ge Melefit ajəgay naŋ. Nahkay zla nahəma *Seteni àgosay naŋ koksah.

19 Mə̀səra Bay ya ti leli ndam gayaŋ ni ti Melefit. Mə̀səra ndam ya taɗəbay zlam ga duniya ni ɗek ti nday ndam ge Seteni.

20 Mə̀səra Wur ge Melefit àra. Àra ti àvi njəɗa ana leli ga məsər Melefit Melefiteni. Nahkay leli mə̀bu manjəhaɗani akaɗa mis bəlaŋ akaba Melefit Melefiteni, àna njəɗa ga Wur gayaŋ Yezu *Krist. Yezu Krist ti Melefit Melefiteni. Avay sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni ti naŋ gani ciliŋ.

21 Gabəza, pəra akaba zlam ndahaŋ ya ti ge Melefit do nahəma, kə̀gəsumkabu ba.

2 Zeŋ

Wakita ge Zeŋ ya àbəki ye cʉ ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ge Zeŋ ya àbəki ye cʉ ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafay slimi gayaŋ a wakita ni bu ndo. Ay mə̀səra, bay ya ti àbəki 2 Zeŋ ni ti àbəki 1 Zeŋ ni day naŋ gani : gurumkabu 2 Zeŋ 5, 1 Zeŋ 2.7 akaba Zeŋ 13.34-35.

Àbiki ti ana ndam ga Yezu ya təcakalavu a kəsa nahaŋ bu ni, àhi ana tay tabavu slimi, aɗaba ndam magosay mis tə̀bu təsawaɗay a kəsa ndahaŋ bu, təcahi zlam magədavani ana ndam ga Yezu. Awayay ti ndam ga Yezu tə̀gəskabu ndam magosay mis ni ba.

1

Sa ge Zeŋ

1 Nəbəki wakita hini ti nu, nu gəɗakani ga ndam məfəki ahàr ka Yezu, nəbikioru ana Wal gəɗakani * ya Melefit àdaba naŋ a ni akaba ana kʉli bəza gayaŋ ni ; nawayay kʉli dal-dal. Awayay kʉli ti nu bəlaŋ ciliŋ do, mis ya ti tə̀səra jiri ge Melefit a ni ɗek tawayay kʉli daya. 2 Nawayay kʉli ti aɗaba kə̀gəsumkabá jiri ge Melefit a ; jiri gani nani ti leli mə̀bu àna naŋ kəlavaɗ, aɗaba Melefit àvi ana leli ti ga kaŋgay-kaŋgayani.

3 Bəŋ geli Melefit nday ata Wur gayaŋ Yezu *Krist atəgri sulum gatay ana leli. Atəjənaki leli, atagray ti mânjəhaɗumkabu àna sulumani. Nahkay ti aməgrum jiri, amawayumvu e kiɗiŋ geli bu.

Ahàr àɗəm mawayay ndam ya ti leli mə̀bu akaba tay ni

4 Mmawa goro ni, ka ya ti mìci bəza gayak ndahaŋ tə̀bu taɗəbay divi ge jiri ni ti nə̀mərva dal-dal. Tagray zlam ti akaɗa ga Bəŋ geli Melefit ya àɗəm mâgray ni. 5 Ere ye ti nawayay nəhuk ni ti nahkay hi, mmawa goro ni : ahàr àɗəm mawayumvu e kiɗiŋ geli bu. Ma hini ya nə̀bukki ni ti ma àki ke divi mʉweni do : ma gani ti mìcia kwa ahaslana àndava. 6 Mawayay Melefit ti ahəmamam ? Tamal mawayay Melefit ti maɗəbay Divi gayaŋ ya àɗəfiki ana leli ni. Divi gayaŋ ya àɗəfiki ana leli, lekʉlʉm kìcʉm kwa ka mənjəki gani ni ti nihi : àɗəm wayumvu e kiɗiŋ gekʉli bu. Divi gani nani ti ahàr àɗəm kəɗəbum kəlavaɗ.

7 Nə̀hi ana kʉli nahkay ti aɗaba mis dal-dal tə̀bu a kəsa gərgərani bu a duniya bu, tə̀bu tagosay mis : ŋgay Yezu *Krist àra a duniya va, tìwi naŋ miweni ni ti tə̀gəskabu do. Maslaŋa ya ti aɗəm nahkay ni ti naŋ zal ezir ge Krist, bay magosay mis daya. 8 Bumi slimi ana ahàr gekʉli, ti tʉwi geli ya ti mə̀gri ana kʉli ni ègi zlam masakani ba. Bumvu slimi ti kə̂ŋgətum ere ye ti Melefit àɗəm aməvi ana kʉli ni ɗek.

9 Səruma maslaŋa ya ti àmbrəŋa maɗəbay divi ya ti Krist àɗəfiki ana leli na, agray ere ye ti naŋ awayay ni zlam gayaŋ ni ti Melefit naŋ àbi akaba naŋ bi. Ay maslaŋa ya ti agray ere ye ti Krist awayay ni ti Bəŋ geli Melefit nday ata Wur gayaŋ ni tə̀bu akaba naŋ. 10 Tamal mis ara afa gekʉli a, àɗəfiki ere ye ti Krist awayay ni ana kʉli do ni ti kə̀gəsumkabu naŋ afa gekʉli ba, ku sa day kə̀grumi ba. 11 Aɗaba maslaŋa ya ti àgria sa nahəma àjənakia naŋ ka magudar zlam a.

12 Ma goro àbu kay nawayay nəhi ana kʉli, ay ti nàwayay məbiki ma gani ana kʉli ka wakita do. Nəɗəm anoru afa gekʉli, nu nuani àna ahàr goro anoru anəzlapi ana kʉli, ti mə̂mərvu dal-dal ka ahar bəlaŋ akaba kʉli.

13 Mmawa goro ni, wur ga muk walani ya Melefit àdəkiba naŋ a ni bəza gayaŋ tə̀gruka sa daya. †

* 1:1 « Wal gəɗakani » ni ti awayay aɗəmvaba ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa nahaŋ bu ni ; bəza gayaŋ ni ti ni day nday gani.

† 1:13 « Wur ga muk walani » ti awayay aɗəmvaba ndam ga Yezu ya *təcakalavu a kəsa ya ti Zeŋ naŋ àvu ni bu ni.

3 Zeŋ

Wakita ge Zeŋ ya àbəki ya mahkər ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ge Zeŋ ya àbəki ya mahkər ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafay slimi gayaŋ a wakita ni bu ndo. Ay mə̀səra, bay ya ti àbəki 3 Zeŋ ni ti àbəki 1 Zeŋ akaba 2 Zeŋ ni day naŋ gani.

Àbiki ti ana Gayus : Gayus ti gəɗakani ga ndam ga Yezu ya təcakalavu a kəsa nahaŋ bu ni, ay mə̀sər kəsa gani nani do. Gayus ti àgəskabá mis ya ti Zeŋ àsləroru tay ga məvi njəɗa ana ndam ga Yezu na lala ; ay gəɗakani nahaŋ àbu, slimi gani Diyʉtref, àgəskabu tay ndo. Zeŋ àbiki wakita ana Gayus ti ga məvi njəɗa, ti àgray akaɗa ge Diyʉtref ni ba.

1

Sa ge Zeŋ

1 Nu gəɗakani ga ndam məfəki ahàr ka Yezu, nəbukkioru ana nak Gayus, nak zləba goro, nawayay kur dal-dal aɗaba maɗəbay divi ge jiri ka ahar bəlaŋ. 2 Gayus goro ni, nawayay ti araŋa àgrakukvu ba simiteni, Melefit mâgray ti kânjəhaɗ njalaŋ-njalaŋ akaɗa ga məɓəruv gayak ya àbu sulumani kè meleher gayaŋ ni ti.

Mis tazləbavu ana Gayus

3 Nə̀bu nəmərvu dal-dal aɗaba bəza ga məŋ geli ndahaŋ kay tə̀bu tara, təhu ahkado nak kə̀bu kaɗəbay divi ge jiri àna məɓəruv bəlaŋ. Iy nak kə̀bu kagray nahkay eɗeɗiŋ. 4 Tamal nìcia ti bəza goro tə̀bu taɗəbay divi jireni ni ti nəmərvu dal-dal, àtam məmərvani ndahaŋ ni ɗek.

5 Zləba goro ni, ere ye ti kəgri ana bəza ga məŋ geli ga məjənaki tay ni ti àna məɓəruv bəlaŋ. Ku tamal kə̀sər tay do nəŋgu ni kə̀bu kəjənaki tay àna məɓəruv bəlaŋ. 6 Nday gani ya kəjənaki tay ni tə̀bu tara ahalay a, təhi ana ndam ga Yezu *macakalavani ni kə̀bu kawayay tay dal-dal. Kam-kam zləba goro ni, ka ya ti atoru kama nahəma, jənaki tay keti akaɗa ge Melefit ya awayay ni. 7 Nday gani tìcik a magam gatay, tòru ti ga məgri tʉwi ana Yezu *Krist. Ka ya ti takoru ni ti ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni tə̀vi araŋa ana tay ndo. 8 Mis akaɗa nday nani nahəma, ahàr àɗəm məjənaki tay kwa, ti leli ɗek akaba tay mîgi ndam magray tʉwi ge jiri.

Diyʉtref nday ata Demetriyʉs

9 Nə̀bikioya wakita ana ndam ga Yezu ya *təcakalavu eslini na, ay ti Diyʉtref awayay migi gəɗakani gatay ɗek, nahkay àgəskabu ma gani ndo. 10 Nahkay zla nahəma, ka fat ya ti eninjʉa afa gekʉli a ni ti anaŋgəhaɗi zlam ya agudar ni akaba ma magədavani ya aɗəmki ke leli ni ana kʉli. Agudar ti zlam nday nani ciliŋ do, naŋ gani àwayay məgəskabu bəza ga məŋ geli ni do. Ku tamal mis ndahaŋ tawayay məgəskabu tay nəŋgu ni, àcafəŋa mis ga məgəskabu tay a. Tamal mis tə̀gəskabá tay a ti agarakiba mis nday nana ka ndam macakalavani ga Yezu na.

11 Zləba goro ni, kàgray zlam akaɗa ge mis magədavani ni ba ; gray zlam akaɗa ge mis sulumani ni. Maslaŋa ya ti agray zlam sulumani ni ti naŋ mis ge Melefit. Ay maslaŋa ya ti agray zlam magədavani ni ti àsər Melefit do.

12 Demetriyʉs nahəma, mis ɗek tə̀ɗəm naŋ mis sulumani ; jiri gayaŋ ya agray ni day aɗafaki naŋ mis sulumani eɗeɗiŋ. Leli day magrakia sedi a, naŋ ti mis sulumani. Nak day kə̀səra ma geli ya məɗəmki ni ti ma ge jiri.

13 Ma goro àbu kay nawayay nəhuk, ay ti nàwayay məbukki ma gani ndahaŋ ni ka wakita do. 14 Aɗaba nəɗəm nu nuani àna ahàr goro nara nakoru afa gayak wuɗak ; eninjʉa kwa ti nu nuani àna ahàr goro anəzlapuk.

15 Melefit mə̂gruk sulum gayaŋ ti araŋa àhəluk ahàr ba ti. Zləbəba geli day tə̀gruka sa. Gri sa ana zləbəba geli ye eslini ni ɗek bəlaŋ àna bəlaŋ.

Zʉd

Wakita ge Zʉd ya àbəki ni

Ere ye ti məɗəmki ka wakita ge Zʉd ya àbəki ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a : nani Zʉd wur ga məŋ ge Zek ni (1). Zʉd àɗəm ma akaɗa ga zal asak ga Yezu ya akal aɗəm ni do (17) ; naŋ wur ga məŋ ge Zek ya àbəki wakita ge Zek ni : nday cʉeni ti bəza ga məŋ ga Yezu (Meciyʉ 13.55).

Àbiki ti ana ndam ga Yezu (1), ay ti àɗafay slimi gatay ahkay do ni slimi ga kəsa gatay ni ndo. Àɗəm akal awayay abiki wakita ana tay ti tə̂sər ahəmamam Melefit àhəŋga tay a ni, ay abiki ana tay àki ka ndam ya tawayay magosay ndam ga Yezu ni (3-4). Àɗəm ma ti akaɗa ge Piyer ya àɗəm ni (2 Piyer 2), awayay ti ndam ga Yezu tìjikia ke divi a ba.

Ka mandav ga wakita ni Zʉd àzləbay Melefit (24-25). Ma gayaŋ ya àzləbay Melefit àna naŋ ni ti ma sulumani, ndam ga Yezu ɗek tisliki magray tʉwi àna naŋ.

1

Sa ge Zʉd

1 Nu Zʉd nəbiki wakita hini ana kʉli, nu bay məgri tʉwi ana Yezu *Krist, nu wur ga məŋ ge Zek. Nəgri sa ana kʉli ya ti Bəŋ geli Melefit awayay kʉli, àzalay kʉli ti kîgʉm ndam gayaŋ ni. Abi slimi ana kʉli ti kìjʉm ba daya, aɗaba lekʉlʉm ndam ga Yezu Krist. 2 Melefit mə̂jənaki kʉli, mâgray ti *kanjəhaɗumkabu àna sulumani, mawayavani gayaŋ mə̂ləbu a məɓəruv gekʉli bu ti. Zlam nday nani ɗek tə̂sagakivu kəlavaɗ ti.

Ndam ya ti təcahi zlam magədavani ana mis ni

3 Zləbəba goro, nàwaya dal-dal ga məbiki wakita ana kʉli ti kə̂sərum ahəmamam Melefit àhəŋga leli a ɗek ni. Ku tamal nàwaya nahkay nəŋgu ni, nə̀ɗəm ahàr àɗəm si nəbiki ana kʉli ga məvi njəɗa ana kʉli ti kə̂kaɗumvu ti mis tə̀mbrəŋ *Ma Mʉweni Sulumani àki ka Yezu *Krist ba. Ma Mʉweni Sulumani gani nani ti Melefit àvi ana ndam gayaŋ ga kaŋgayani, àmbatvu ɗay-ɗay do. 4 Nə̀ɗəm nahkay ti aɗaba ndam ya ti tə̀sər Melefit do ni tə̀hurkiviya ke kʉli akal-akal a, tàgudarkaba *sulum ge Melefit geli ya àgri ana leli na. Tə̀ɗəm Melefit àvia barbaray ana leli a ga magudar zlam a. Tagray nahkay ti tə̀mbrəŋa Bay geli Yezu Krist Bay məgur leli na. Pakama àki ka nday gani nani àvu məbəkiani a Wakita ge Melefit vu hasl-hasl : seriya aməgəs tay.

5 Nawayay nəhəŋgri eri ana pakama ya ti kə̀səruma àndava ni. Pakama gani nihi : ahaslani Melefit àhəŋgabiya ndam *Izireyel a, àhəlababiya tay ka haɗ Ezip a. Kwa tamal àhəŋga tay a àndava nəŋgu ni, kələŋ gani àbazla mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay ba, àbazl ti nday ya tə̀fəki ahàr ka naŋ ndo ni. 6 Ɗəgəzlumki ahàr ka *məslər ge Melefit day. Ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu nahəma, njəɗa ya Melefit àvi ana tay ni àhəci tay, tàwaya àkiva, nahkay tə̀mbrəŋbiya məlaŋ ya ti Melefit àbiyu tay na. Azuhva nani ti Melefit àhəl tay, àwəl tay àna jejirɓi, àbiyu tay a məlaŋ ziŋ-ziŋeni vu ga kaŋgay-kaŋgayani, eminjivoru ana vaɗ ge Melefit ya ti amagrafəŋa seriya gəɗakani kè mis a ɗek ni. 7 Ɗəgəzlumki ahàr ka kəsa *Sodom, *Gomor akaba kəsa ndahaŋ ya kà gəvay gatay ni daya. Ndam ga kəsa nday nani tàgudara zlam a daya : tàgra mesʉwehva ; mandəhaɗkabani gatay ni ti Melefit àvi divi gani ana mis hihirikeni ndo. Nahkay Melefit àbiya tay a aku va ; aku gani nani ti àmət ɗay-ɗay do. Àgra nahkay ti awayay aziaba azay slimi ana mis a, ti tàgray ere nani va ba.

8 Ay ti ndam ya ti tə̀hurkiviyu ke kʉli ni nday day tagray zlam magədavani akaɗa nani. Təjalaki ahàr ka zlam magudarani kəlavaɗ : tə̀jalakia ahàr a ti tagudar zlam gani àki ka ahàr gatay eɗeɗiŋ. Tamənjaləŋ ka njəɗa ge Melefit ni akaɗa zlam masakani, tindivi məslər gayaŋ njəɗa-njəɗani ya ti e melefit bu ni daya. 9 Misel ti naŋ gəɗakani ga məslər ge Melefit. Ku naŋ tekeɗi èndivi mis ndo. Ka sarta ya ti nday ata *Seteni tàgrakivu ke kisim ge Mʉwiz tekeɗi, Misel ti aŋgwaz àwərfəŋa naŋ kè mindivi Seteni a. Àhi : « Melefit mâtraɓ kur » ciliŋ. * 10 Ay nday gani nani tə̀ɗəmki ma magədavani ka zlam ya ti tə̀sər ndo ni ni. Tagray zlam akaɗa ga zlam ge gili ni, tə̀jalaki ahàr do. Zlam ya ti tagray ni zlam masakani, emijiŋ tay. 11 Nahkay atasay cicihi, aɗaba tə̀via vu gatay ana zlam magudarana akaɗa ga *Kayiŋ ya ahaslani na. Tàgra zlam magədavana ti tə̂ŋgət siŋgu akaɗa ga *Balam ya àgrabiyu ahaslani na. Tìciiki slimi ana Melefit ndo akaɗa ga Kore † ya ti àgrabiyu ahaslani ni, tìji daya. 12 Ka ya ti nday tə̀bu akaba kʉli, kəzumumkabu ɗaf ni ti zlam magudar gatay ni abəki mimili ke kʉli, aɗaba tənjələŋ ana misi zum, təjalaki ahàr ka vu gatay ciliŋ, tə̀sər mimili do. Nday akaɗa ga maklaɓasl ya àtəɗ avər do ni, aməɗ apayakaba ciliŋ. Nday akaɗa ga məŋgəhaf ya ti sarta ge miweni ènjia day tìwi bəza do ni. Akaɗa nday məmətani àndava, nahkay Melefit àraɗaba tay a, tə̀mətkivu. 13 Tànjəhaɗ ka məlaŋ biliŋeni do, təsawaɗay satat akaɗa ga dəluv ya ti aməɗ adaɗay naŋ kwaŋa ni, nahkay zlam magudarani gatay ni akaɗa ga muhunjuv ga yam ya ti kà gəvay ga dəluv, àɓəlay do ni ; abəki mimili ka tay. Nday akaɗa ga boŋgur ya ti atəɗ ni, Melefit àslamatia məlaŋ ziŋ-ziŋeni ana tay a. Atanjəhaɗviyu eslini ga kaŋgay-kaŋgayani hʉya.

14 *Enok, naŋ wur huɗ ga Adam ya muku, naŋ zal ya ti àsəra ere ye ti amagravu kama na, àzlapakibiya ka tay a daya, àɗəmbiya : « Nə̀ɗəm nahəma, Melefit naŋ àbu ara akaba məslər gayaŋ njəlatana kay dal-dal, tàcalvu do, 15 ara agrafəŋa seriya kè mis ga duniya na ɗek. Aməgəs nday ya ti tàwayay ma gayaŋ do ni ɗek àna seriya, azuhva zlam magudarani gatay ya tə̀gri ni ɗek, akaba pakama magədavani ya tə̀ɗəmki ni ɗek. » 16 Ma ga Enok ya àɗəm ni àɗəmki ti ka tay eɗeɗiŋ. Nday nani ti təzərɗay ma kəlavaɗ, təɗəm ere ye ti Melefit agri ana tay ni àɓəlay do ; tagray ere ye ti məɓəruv gatay awayay ni ciliŋ, tiji zlabay, tesipet mis ga məŋgətfəŋa zlam kà tay a.

Zʉd avi njəɗa ana ndam məfəki ahàr ka Yezu

17 Lekʉlʉm zləbəba goro, nawayay kʉli ; jalumki ahàr ka pakama ga ndam *asak ga Bay geli Yezu *Krist ya ti tə̀hivabiyu ana kʉli ahaslani, tə̀ɗəm amagravu ni. 18 Tə̀hivabiya ana kʉli a, tə̀ɗəm ahkado : « Wuɗaka duniya ara andav ni ti mis atara təbi seki ana kʉli. Mis nday nani tə̀sər Melefit do, tagray ere ye ti məɓəruv gatay awayay ni ciliŋ. » 19 Nihi ti mis nday nani tə̀bu ticirkaba ndam məfəki ahàr ka Yezu a. Təjalaki ahàr ka zlam ga duniya, *Məsuf ge Melefit àniviyu ana tay a məɓəruv bu bi. 20 Lekʉlʉm zləbəba goro, nawayay kʉli ; zum njəɗa gekʉli ti kə̂məlumvu, ti kânjəhaɗum kəlavaɗ àna *Ma Mʉweni Sulumani ya kə̀gəsumkabu ni, kəŋgətumkivu njəɗa àna naŋ ti kîgʉm njəlata. Həŋgalum Melefit àna njəɗa ga Məsuf gayaŋ kəlavaɗ daya. 21 Melefit awayay kʉli dal-dal : nahkay kə̀mbrəŋum məfəki ahàr ka naŋ ba. Jəgum sulum ga Bay geli Yezu Krist ya amara məgri ana leli ni : sulum gani nani ti sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni.

22 Ndam ya ti təjalaki ahàr cʉ cʉ ka ma ge Melefit ni tə̂si cicihi ana kʉli. 23 Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu ni ti, tamal tàmbat majalay ahàr gatay do ni ti Melefit aməgəs tay àna seriya, aməbiyu tay a aku vu. Nahkay həŋgumfəŋa tay kà aku na. Mis ndahaŋ e kiɗiŋ gatay bu ni ti ni tə̂si cicihi ana kʉli daya, ay ti bumvu slimi ciliŋ, kàgudarum zlam akaɗa gatay ni ba. Kàwayum zlam magudarani gatay ni ba. Ku mâla azana ga vu gatay nəŋgu ni kìnjʉmfiŋ ba.

Zʉd azləbay Melefit

24 Məgrumi sʉsi ana Melefit, aɗaba esliki majəgay kʉli, ti kîjʉmkia ke divi gayaŋ a ba. Aməmbərfəŋa zlam magudarani gekʉli ni kè kʉli a, kigʉm akaɗa kàgudarum zlam ɗay-ɗay ndo, mək aməhəloru kʉli ti kânjəhaɗum a bay gayaŋ bu, kîpʉm maslaɗani gayaŋ àna məmərani dal-dal. 25 Məgrumi sʉsi ana Melefit, naŋ bəlaŋ, naŋ Bay mahəŋgay leli, àslərbiyu Yezu *Krist Bay geli ga mahəŋgay leli. Mis ɗek tâzləbay naŋ, tə̂ɗəm naŋ gəɗakani, naŋ Bay njəɗa-njəɗani, agur mis ɗek ti. Naŋ àbu nahkay ka ya ti zlam ɗek ànjəki ni, naŋ àbu nahkay kani, amələbu nahkay ga kaŋgay-kaŋgayani.

Aya nahkay.

* 1:9 Pakama hini ti tə̀ɗəmki ma a Wakita ge Melefit bu ndo.

† 1:11 Mənjay Macalani 16.1-35.

Maŋgahani

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Pakama maŋgahani ya Melefit àhiaba ana Zeŋ a ni

Ere ye ti məɗəmki ka pakama maŋgahani ya Melefit àhiaba ana Zeŋ a ni

Maslaŋa ya ti àbəki wakita hini ni ti àɗafa slimi gayaŋ a wakita ni ba : nani Zeŋ (1.1 ; 1.4 ; 1.9 ; 22.8). Kwa ka mənjəki gani ndam ga Yezu tə̀ɗəm Zeŋ nani ti Zeŋ zal asak ga Yezu, bay ya ti àbəki Ma Mʉweni Sulumani ge Zeŋ ni.

Àbikioru wakita ni ti ana ndam ga Yezu ya təcakalavu a kəsa adəskəlani bu ka haɗ Azi ni (kani ti, haɗ Azi ti ka haɗ Tʉrki). A vaɗ nahaŋ tə̀fiyu Zeŋ a daŋgay vu ka haɗ Patmos (Patmos ti haɗ gʉziteni a huɗ ga dəluv bu kà gəvay ga haɗ Azi) : ka ya ti naŋ àbu eslini ni ti Yezu àhiaba ma, àŋgazliaya zlam ya ti amagravu na. Kələŋ gani Zeŋ àbəki pakama ya ti èci ni akaba zlam ya èpi ni ka wakita.

Ka mənjəki ga wakita ni ti Zeŋ àɗəm ahəmamam Yezu àŋgazlivu ni : Yezu ti Bay gəɗakani àtam bəbay ndahaŋ ɗek ; agur zlam ɗek ; ku kisim ya ti akaɗ mis ni day agur (1). Kələŋ gani Zeŋ ahəŋgri ma ga Yezu ya àhiaba ni ana ndam gayaŋ ya təcakalavu a kəsa adəskəlani bu ni (2–3). Yezu àvi njəɗa ana tay, àləgia ana tay a daya : àhi ana tay tìjikia ke divi a ba. Ma gayaŋ ya àhi ana ndam nday nani ni ti, ku kani day ahi ana ndam gayaŋ ɗek.

Kələŋ ga pakama nani ti Zeŋ àŋgəhaɗ zlam ya Yezu àŋgazliaya ni (4–22). Pakama hini ti akaɗa pakama ndahaŋ ya mədi ahàr a Wakita ge Melefit mʉweni bu ni do : zlam ya ti Zeŋ àŋgəhaɗ ni ti zlam maŋgahani, àŋgəhaɗ ti àzay mazavu ga zlam : àɗəmki ma ka məslər ge Melefit àna mazavu ga boŋgur, àɗəmki ma ka ndam ga Yezu ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni àna mazavu ge ceŋgel (1.20) ; àɗəmki ma ka Rom àna mazavu ga Babiloŋ, ahkay do ni ga wal hala (17.3-10) ; àɗəmki ma ke Seteni àna mazavu ga kurmbu, ahkay do ni ga gavaŋ (20.2) ; àɗəmki ma ka ndam ga Yezu àna mazavu ga məva ga Yezu, ahkay do ni ga kəsa njəlatani (21.2). Pakama nani ti akaɗa ga pakama ge Deniyel ya àbəki ni (Deniyel 7–12).

Ku tamal pakama nani ɗek zləzlaɗani nəŋgu ni, ahar gəɗakani mici tata : ka mandav ga duniya ti Yezu emihiti ndam ezir gayaŋ ɗek (19.11-21), mək ndam gayaŋ atanjəhaɗ akaba Melefit a məlaŋ sulumani bu ga kaŋgay-kaŋgayani (21–22). Ka sarta ge Zeŋ ya àbəki ma hini ni ti tə̀gria daliya ana ndam ga Yezu a dal-dal (2.10 ; 2.13 ; 6.9-11). Ma ge Zeŋ ya àbəki ni ti àvia njəɗa ana ndam ga Yezu a dal-dal, avi njəɗa ana leli daya.

1

Mənjəki ga ma ge Zeŋ

1 Wakita hini ti aɗafaki ere ye ti Yezu *Krist àhiaba ana ndam məgri tʉwi ana Melefit a ni. Melefit àhi pakama gani ti mə̂hi ana tay, ti tə̂sər ere ye ti amara magravu wuɗak ni. Nahkay zla ti Yezu Krist àslərbiyu məslər gayaŋ afa ga bay məgri tʉwi gayaŋ Zeŋ ga maɗafakiaba ere gani nana. 2 Zeŋ àhi ere ye ti tə̀hi ni ɗek akaba ere ye ti èpi ni ɗek ana mis. Àhi ana tay pakama hini ti ma ge Melefit eɗeɗiŋ. Aɗafaki pakama gani ge jiri ti Yezu Krist. 3 Maslaŋa ya ti ejeŋgi wakita hini ana mis ni ti mə̂mərvu, aɗaba ahəŋgri pakama ge Melefit ana tay. Nday ya ti təbi slimi, təgəskabu pakama gani məbəkiani ni day tə̂mərvu. Aɗaba sarta ga zlam gani ènjia wuɗak.

Zeŋ agri sa ana ndam məfəki ahàr ke Melefit a kəsa adəskəlani ni bu

4 Nu Zeŋ nəgri sa ana kʉli ndam ga kəsa adəskəlani ka haɗ Azi, lekʉlʉm ya kəfumki ahàr ke Melefit, kə̀bum *kacakalumvu ga mahəŋgalay naŋ ni. Melefit mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli, mâgray ti *kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti ! Naŋ ti naŋ àbu kwa ahaslani, naŋ àbu nihi, naŋ amələbu kama daya. Naŋ ti naŋ àbu manjəhaɗani e kʉrsi gayaŋ bu e melefit bu. Məsuf adəskəlani gayaŋ ni tə̂gri sulum ana kʉli, tâgray ti kânjəhaɗumkabu àna sulumani daya. Məsuf nday nani tə̀bu kè meleher gayaŋ. * 5 Yezu *Krist mə̂gri sulum gayaŋ ana kʉli, mâgray ti kânjəhaɗumkabu àna sulumani ti. Naŋ ti ere ye ti aɗəm ni ɗek ma ge jiri. Bay ya ti àŋgaba e kisim ba enjenjena ni ti naŋ. Naŋ Bay ga bəbay ga duniya ni ɗek daya.

Yezu Krist ti mis ɗek tâzləbay naŋ azuhva gayaŋ ya àmət ni ti aɗafaki awayay leli. Àmət, mimiz gayaŋ àdəgaya ti ga məhəlaba leli a zlam magudarani geli ni ba. 6 Naŋ Bay geli gəɗakani, àna tʉwi gayaŋ ni mìgia ndam gayaŋ a, agur leli. Àgray ti leli ɗek mìgia ndam *maŋgalabakabu mis akaba Bəŋani Melefit a. Nahkay ti mis ɗek tâzləbay naŋ, aɗaba njəɗa gayaŋ àbu, esliki məgur tay ga kaŋgay-kaŋgayani. Aya nahkay !

7 Mənjumoru, naŋ tegi ara e kiɗiŋ ga maklaɓasl ba, mis ɗek etipi naŋ.

Ku ndam ya tàtəhaɗ naŋ ni day etipi naŋ.†

Jiba ya ka məlaŋ ni ɗek etitʉwi azuhva naŋ.

Iy, amagravu ti nahkay.

Aya nahkay !

8 Bay Melefit àɗəm ahkado : « Bay ya ti ànjəki ka magray zlam ɗek ni ti nu. Bay ya ti emendeveriŋ zlam ɗek ni ti nu gani daya. » Naŋ ti naŋ àbu kwa ahaslani, naŋ àbu nihi, amələbu kama daya. Naŋ njəɗa-njəɗani, agur zlam ɗek.

Yezu àŋgazlivu ana Zeŋ

9 Àɗəm ma hini ti nu Zeŋ wur ga məŋ gekʉli. Leli ɗek ti mə̀bu ka ahar bəlaŋ akaba Yezu *Krist akaɗa mis bəlaŋ. Nahkay ti leli mə̀bum macakumkabu daliya ka ahar bəlaŋ, məgrumoru tʉwi geli ka ahar bəlaŋ, mə̀mbrəŋum do. Leli mə̀bu ka ahar bəlaŋ a Məgur ga Yezu bu, naŋ Bay geli daya. A vaɗ nahaŋ tə̀gəs nu, tòru àna nu ka haɗ Patmos e kiɗiŋ ga yam bu. Tə̀gəs nu ti aɗaba nə̀bu nəhi ma ge Melefit ana mis, nagrakia sedi ka Yezu a palam. 10 Nu nə̀bu eslini ti kà fat ga Bay geli nahəma, *Məsuf ge Melefit àgəs nu. ‡ Eslini nìci dəŋgu ga maslaŋa kələŋ goro, naŋ àbu ahənday kay kay akaɗa ge mezlelim ni. 11 Àhu ahkado : « Ere ye ti kipi ni ti bəki ka wakita, kə̂slərikaboru ana ndam məfəku ahàr ya tə̀bu *təcakalavu a kəsa adəskəlani ni bu : Efez, Simiriŋ, Pergam, Tiyatir, Sart, Filadelfi akaba Lewʉdisi ni. »

12 Nàra nìcia ma na ti nàmbatvu ge mipi maslaŋa ya ti azlapay ni. Nàra nàmbatva zla ti nìpi *ceŋgel adəskəla mabəhaɗkiani ka zlam ga gru agavəla. 13 Nìpi maslaŋa nahaŋ, àŋgazluvu akaɗa mis hihirikeni micikeni e kiɗiŋ ga zlam ya tə̀bəki ceŋgel ni bu. Maslaŋa gani nani ti àfakabu azana zəbalani cekw ka aləŋ ga asak, gugum məwəlani àna maslpara ga gru. 14 Məhər ga ahàr gayaŋ ni bəɗ-bəɗ talla, bəɗ-bəɗ gani àtama ge slʉzi a. Eri gayaŋ ni aslaɗay akaɗa ga aku ni. 15 Asak gayaŋ ni nduza akaɗa ga ara ya ti təzaya a aku ba ni, dəŋgu gayaŋ ni ahənday akaɗa ga yam ya ti acuhway kay a zalaka bu ni. 16 Boŋgur tə̀fəŋ a ahar ga ɗaf bu adəskəla, maslalam ahəraya a ma gayaŋ ba, ma ga maslalam ni cecʉeni məzumani. Meleher gayaŋ ni aslaɗay akaɗa ga fat wis-wiseni ni. 17 Nàra nìpia naŋ a nahkay ti nə̀dəɗ kà asak gani akaɗa nu məmətani. Naŋ ti ni àfəku ahar ga ɗaf gayaŋ, àhu : « Aŋgwaz àwər kur ba. Wuɗaka zlam ɗek ànjəki ti nu nə̀bu àndava ; ka mandav ga zlam ɗek day nu anələbu. 18 Bay ya ti naŋ àbu àna sifa ni ti nu ; nə̀məta mək nàŋgaba, nahkay ananjəhaɗ àna sifa ga kaŋgay-kaŋgayani. Nəgur kisim akaba məlaŋ ge *kisim daya. 19 Nahkay zla ti zlam ye kìpi ni ɗek bəki ka wakita : bəki ere ye ti naŋ àbu agravu nihi ni akaba ya ti ara agravu wuɗak ni ɗek. 20 Àki ka boŋgur adəskəlani ya kìpi a ahar ga ɗaf goro bu ni akaba àki ka zlam ga gru adəskəlani ga məbəki ceŋgel adəskəlani nahəma, ma maŋgahani gani ti nihi : boŋgur adəskəlani ni ti *məslər ge Melefit, təfi ahàr ana ndam goro a kəsa adəskəlani bu ni. Ceŋgel adəskəlani ni ti ni ndam goro ya *təcakalavu a kəsa adəskəlani ni bu ni.§ »

2

Ma ga Yezu ya àhi ana ndam gayaŋ ya təcakalavu e Efez ni

1 Àhu keti : « Biki pakama hini ana *məslər ge Melefit ya abi slimi ana ndam goro ya *təcakalavu e Efez ni. Pakama gani nani ti ga Bay ya ti boŋgur tə̀fəŋ a ahar ga ɗaf bu adəskəlani, asawaɗay e kiɗiŋ ga zlam ga gru adəskəlani ga məbəki *ceŋgel adəskəlani ni bu ni. Pakama gayaŋ ni ti nihi, 2 àɗəm : Nə̀səra tʉwi gayak ya kagray na, nak kə̀bu kagray tʉwi àna njəɗa, kə̀bu keɓesey, kə̀bi kəvi divi ana ndam cuɗay ga məhurkiviyani ke kʉli bi daya. Ndam ya tə̀ɗəm nday ndam *asak goro, ay nday ndam asak goro do ni ti kàmənjaləŋaba kà tay a, kə̀səra nday ndam masəkaɗ malfaɗa masakani. 3 Nak kə̀bu keɓesey, kàcaka daliya azuhva nu a, kàmətaɓ ndo.

4 « Ay ti zlam àbu bəlaŋ kàgudara, nəhukki : Kàwayay nu akaɗa ya kàwayay nu enjenjeni ni va do. 5 Jalaki ahàr ka manjəhaɗ gayak ye enjenjeni ni, ŋga pi kə̀ŋgoya kələŋ a ni day ti. Mbatkaba majalay ahàr gayak a, gray tʉwi akaɗa ya kàgray enjenjeni ni. Tigi ti kàmbatkaba majalay ahàr a do nahəma, anara afa gayak a, nara nəzaba ceŋgel gayak na akaba məlaŋ ya tafəkaɗki na. 6 Ay zla nahəma, zlam nahaŋ àbu bəlaŋ nazləbaki kur : ere ye ti ndam Nikolas * təcahi ana mis ni ti kàwayay do ferereni akaɗa goro ya nàwayay do ferereni ni.

7 « Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci ere ye ti *Məsuf Njəlatani ahi ana ndam goro ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni.

« Maslaŋa ya ti èyefiŋa kà zlam magudarana nahəma, anəvi divi ga məzum bəza ga məŋgəhaf ya àbu a məlaŋ sulumani ge Melefit bu ni. Bəza ga məŋgəhaf nani ti avi sifa ana mis. »

Ma ga Yezu ya àhi ana ndam gayaŋ ya təcakalavu e Simiriŋ ni

8 Àhu keti : « Biki pakama hini ana *məslər ge Melefit ya abi slimi ana ndam goro ya *təcakalavu e Simiriŋ ni. Pakama gani nani ti ga Bay ya ti ànjəki ka magray zlam ɗek, emendeveriŋ zlam ɗek, naŋ gani ya àmət mək àŋgaba e kisim ba ni. Pakama gayaŋ ni ti nihi, 9 àɗəm : Nə̀səra daliya gayak ya ti kacakay na, nə̀səra nak talagani. Ay ge jiri nahəma, zlam gayak àbu. Nə̀səra ma magədavani ya mis tekelkʉkiyu na daya. Ndam ya tekelkʉkiyu ma ni tə̀ɗəm nday ndam *Zʉde, ambatakani do nday ndam Zʉde do, nday ndam ya təcakalavu ga maɗəbay *Seteni ni. 10 Aŋgwaz àwərfəŋa kur ka daliya ya akacakay ni ba. Sərumki : Seteni aməbiyu ndam gekʉli ndahaŋ kay a daŋgay vu, awayay ti ahəlfəŋa eyʉ kè kʉli a. Akəgrum daliya vaɗ kru. Ku takaɗ kur nəŋgu ni, kə̀mbrəŋ məfəku ahàr ba. Kə̀mbrəŋ məfəku ahàr ndo nahkay nahəma, anəvuk sifa ga sulum aɗaba kèyefiŋa kà zlam magudarana.

11 « Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci ere ye ti *Məsuf Njəlatani ahi ana ndam goro ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni.

« Maslaŋa ya ti èyefiŋa kà zlam magudarana nahəma, ku tamal àməta nəŋgu ni amaŋgaba, aməmət ɗay-ɗay va do, *kisim ye cʉ ni amazay naŋ do. »

Ma ga Yezu ya àhi ana ndam gayaŋ ya təcakalvu a Pergam ni

12 Àhu keti : « Biki pakama hini ana *məslər ge Melefit ya abi slimi ana ndam goro ya *təcakalavu a Pergam ni. Pakama gani nani ti ga Bay ya ti naŋ àbu àna maslalam ma gani cecʉeni məzumani ni. Pakama gayaŋ ni ti nihi, 13 àɗəm : Nə̀səra məlaŋ manjəhaɗ gayak a, nak ka məlaŋ ge *Seteni, kʉrsi gayaŋ àbu eslini. † Tàkaɗ Antipas ti afa gekʉli eslini ka məlaŋ ge Seteni ya anjəhaɗ ni. Antipas ti bay magrakua sedi a, àmbrəŋ nu ndo. Ku tamal tàkaɗa naŋ a nəŋgu ni nak day kə̀mbrəŋ nu ndo simiteni, kə̀bu kəfəku ahàr kekileŋa.

14 « Ay ti zlam àbu kàgudara, nəhukki : mis ndahaŋ tə̀bu afa gayak ti tə̀gəskabá ere ya *Balam àɗafaki na. Àhi ana bay Balak mâgosay ndam *Izireyel ti tâhəpəɗ aslu ga pəra akaba tâgray mesʉwehvu. 15 Mis ndahaŋ tə̀bu afa gayak tə̀gəskabá ere ye ti Nikolas ‡ àɗafaki na daya. 16 Nahkay nəhuk : Mbatkaba majalay ahàr gayak a. Tigi ti kàmbatkaba do nahəma, nara afa gayak a wuɗak, nara nakaɗvafəŋva kà ndam gayak na àna maslalam ya ahəraya a ma goro ba na.

17 « Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci ere ye ti *Məsuf Njəlatani ahi ana ndam goro ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni.

« Maslaŋa ya ti èyefiŋa kà zlam magudarana nahəma, anəvi *man maŋgahani ni. Anəvi koskosay daya : ka koskosay gani nani ti slimi mʉweni àki məbəkiani. Maslaŋa ya àsəra slimi gani nana ni ti àbi, si asər ti maslaŋa ya ti tə̀via akur gani nana ni kwa. »

Ma ga Yezu ya àhi ana ndam gayaŋ ya təcakalavu a Tiyatir ni

18 Àhu keti : « Biki pakama hini ana *məslər ge Melefit ya abi slimi ana ndam goro ya *təcakalavu a Tiyatir ni. Pakama gani nani ti ga Wur ge Melefit, naŋ ya ti eri gayaŋ aslaɗay akaɗa ga aku ni, asak gayaŋ ni akaɗa ga ara sulumani ni. Pakama gayaŋ ni ti nihi, 19 àɗəm : Nə̀səra tʉwi gayak ya kagray na, nə̀səra kə̀bu kawayay mis, kə̀bu kəfəku ahàr, kə̀bu keɓesey zlam ɗek, kə̀bu kəfi ahàr ana tʉwi daya. Nə̀səra tʉwi gayak ya kagray nihi ni àtama ya kàgrabiya enjenjeni na.

20 « Ay ti zlam àbu kàgudara, nəhukki : kə̀via divi ana Zezabel, wal ya àɗəm naŋ bay mahəŋgaray *pakama ge Melefit na. § Ambatakani do wal nani ti naŋ àbu aɗəfiki zlam ana ndam məgru tʉwi ge mesipet tay àna naŋ. Awayay ti tâgray mesʉwehvu akaba tâhəpəɗ aslu ga pəra. 21 Nə̀via sarta ti mâmbatkaba majalay ahàr gayaŋ a, ay ti kekileŋa àcuhway do ; agroru mesʉwehvu gayaŋ zlam gayaŋ. 22 Nihi nahəma, nara nəfəki arməwər, ara acakay daliya ka slalah gayaŋ. Ndam ya tagrafəŋa mesʉwehva ni tigi ti tàmbatkaba majalay ahàr gatay a ndo, tə̀mbrəŋ tʉwi gatay magədavani nani ndo ni ti atəcakay daliya dal-dal daya. 23 Nara nabazlfəŋa bəza ɗek daya, ti ndam ya təfəki ahàr ke Melefit, təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni ɗek tara təsər : bay ya ti àsəra majalay ahàr ge mis a akaba zlam ya mis tawayay na ti si nu kwa. Lekʉlʉm ɗek anəpəl kʉli, ku way way do ke tʉwi gayaŋ ya àgray ni.

24 « Lekʉlʉm ndam Tiyatir ndahaŋ ni kə̀bum kəfumki ahàr ke Melefit. Lekʉlʉm ti kìcʉmiki ma ga wal ni ndo, kàcahum ere ye ti mis nday nani tə̀ɗəm zlam maŋgahani ge *Seteni ni ndo. Lekʉlʉm nahəma ere ye ti nəhi ana kʉli grum ni ti àbi. 25 Ay ti ere ye ti nəhi ana kʉli ni ti nihi : Gəsumkabá ma ya nə̀hi ana kʉli na, kə̀mbrəŋum ba duk abivoru ana sarta goro ya anaŋga ni.

26 « Maslaŋa ya ti èyefiŋa kà zlam magudarana, àgəskabá ere ye ti nawayay na duk abivoru ana vaɗ gayaŋ a nahəma, anəvi njəɗa ga məgur jiba gərgərani. 27 Maslaŋa nani ti emigi bay ɓilek-ɓilekeni, amahətay jiba nday nani àna aday ga ara ; aməgri ana tay ti akaɗa ga maslaŋa ya ti eheɓkaba misek ge eliɓisl a təzlu-təzlu ni. * 28 Anəvi njəɗa ga magray zlam nday nani akaɗa ga Baba ya àvu ni. Maslaŋa nani ti anəvi bamti ya ti acəlaya ge dʉena ni daya. †

29 « Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci ere ye ti *Məsuf Njəlatani ahi ana ndam goro ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni. »

3

Ma ga Yezu ya àhi ana ndam gayaŋ ya təcakalavu a Sart ni

1 Àhu keti : « Biki pakama hini ana *məslər ge Melefit ya abi slimi ana ndam goro ya *təcakalavu a Sart ni. Pakama gani nani ti ga Bay ya ti məsuf ge Melefit tə̀fəŋ adəskəla akaba boŋgur tə̀fəŋ adəskəlani ni. Pakama gayaŋ ni ti nihi, àɗəm : Nə̀səra tʉwi gayak ya ti kagray na. Mis tə̀ɗəm nak ti kə̀ŋgəta sifa, ambatakani do nak məmətani sawaŋ. 2 Nak kə̀bu kendevervu wuɗak, ay ti cikaba. Zlam nahaŋ àgəjənifuka, àmət ndo, ay ahàr àɗəm zay njəɗa gayak, do ni ti zlam gani nani day ara amət. Nàmənjaləŋa ana tʉwi gayak na, nìpi ti èsli araŋa kè meleher ge Melefit goro do. 3 Sərki ka ma ge Melefit ya ti kìci ahaslani ni. Sərki ahəmamam kə̀gəskabu ma gani ahaslani ni. Kə̀sərkia ti gəskabá, mbatkaba majalay ahàr gayak na. Tigi ti kìpiɗekvu do nahəma, anara afa gayak a. Anara ti akaɗa ga zal akal ni, akəsər sarta gani do. 4 Ay ti ndam gayak ndahaŋ ɓal tə̀bu a Sart ti azana gatayani tə̀gəs arɗa ndo. Nday məbakabu azana bəɗ-bəɗani, amasawaɗay akaba tay, aɗaba tìsliki tata.

5 « Maslaŋa ya ti èyefiŋa kà zlam magudarana nahəma, aməbakabu azana bəɗ-bəɗani, anəbəzkia slimi gayaŋ ka wakita ɗay-ɗay do. A wakita nani bu ni ti nə̀bəkia slimi ga ndam ya tə̀ŋgəta sifa ni. Kè meleher ga Baba akaba kè meleher ga məslər gayaŋ nahəma, anəɗəm vay-vay naŋ ti mis goro.

6 « Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci ere ye ti *Məsuf Njəlatani ahi ana ndam goro ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni. »

Ma ga Yezu ya àhi ana ndam gayaŋ ya təcakalavu a Filadelfi ni

7 Àhu keti : « Biki pakama hini ana *məslər ge Melefit ya abi slimi ana ndam goro ya *təcakalavu a Filadelfi ni. Pakama gani nani ti ga Bay ya ti naŋ *njəlatani, naŋ jireni ni, naŋ ti lekili ga bay Devit àfəŋ a ahar bu . Tamal àzləkaba mahay a ti maslaŋa nahaŋ àzləkvu koksah, tamal àzləkvà day maslaŋa nahaŋ àzləkaba koksah. Pakama gayaŋ ni ti nihi, 8 àɗəm : Nə̀səra tʉwi gayak ya kagray na. Nə̀səra njəɗa gayak àhəca, akaba nani ɗek kə̀mbrəŋ nu ndo, kə̀gəskabá pakama goro a. Nihi nahəma, nə̀zləkukaba mahay a, maslaŋa ya ti esliki məzləkvu mahay nani ti àbi. 9 Nə̀huk nahəma, ndam ya təcakalavu ga maɗəbay *Seteni, tə̀ɗəm nday ndam *Zʉde ambatakani do tasəkaɗ malfaɗa, nday ndam Zʉde do ni, ere ye ti anəgri ana tay ni nihi : anəfəki ŋgasa ka tay, ti târa tâbəhaɗuk mirdim meleher ndiɓa ndiɓa ana haɗ. Nahkay ti atəsər nu nə̀bu nawayay kur. 10 Nak ti kə̀gəskabá pakama goro na, kə̀mbrəŋ ndo. Nahkay nu day anahətay kur ka sarta ga daliya ya amərəkia ka ndam ga duniya ɗek ni, anəmbrəŋ kur do. Daliya gani nani ti ecirkaba mis a : mis ndahaŋ goro, mis ndahaŋ ti ni goro do. 11 Nu nə̀bu naŋga wuɗak. Gəskabá ma ya ti nə̀huk na lala, kə̀mbrəŋ ba. Nak kə̀bu àna sifa ya nəvuk ga sulum aɗaba kèyefiŋa kà zlam magudarana ni : tigi ti kə̀mbrəŋ ma goro ndo nahəma, maslaŋa àbi amazafuka sifa gani nana bi.

12 « Maslaŋa ya ti èyefiŋa kà zlam magudarana nahəma, anafəkaɗ naŋ, emigi medikedik ga *ahay gəɗakani ge Melefit goro ni, amanjəhaɗ a məlaŋ sulumani nani bu ga kaŋgay-kaŋgayani. Anəbəki slimi ge Melefit akaba slimi ga kəsa gəɗakani ga bay Melefit goro ka naŋ. Kəsa gani nani ti Zerʉzalem mʉweni ya ti Melefit aməslərbiyu ka haɗ ni. Anəbəki slimi goro mʉweni ka maslaŋa nani daya.

13 « Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci ere ye ti Məsuf Njəlatani ahi ana ndam goro ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni. »

Ma ga Yezu ya àhi ana ndam gayaŋ ya təcakalavu e Lewʉdisi ni

14 Àhu keti : « Biki pakama hini ana *məslər ge Melefit ya abi slimi ana ndam goro ya *təcakalavu e Lewʉdisi ni. Pakama gani nani ga Bay ya ti təzalay naŋ “Aya Nahkay !” ni. Naŋ Bay magray sedi jireni, àsəkaɗ malfaɗa do, ere ye ti Melefit àgraya ni ɗek ti ahar gayaŋ àkibu daya. Pakama gayaŋ ni ti nihi, 15 àɗəm : Nə̀səra tʉwi gayak ya kagray na : nak liŋ-liŋ do, nak war-war do daya. Hojo nak liŋ-liŋ ahkay do ni nak war-war. 16 Ay ti nak liŋ-liŋ do, nak war-war do, nak luɓuk-luɓuk, nahkay ti nara nahəŋgaya kur a ma goro ba tuwəɗ. 17 Kə̀bu kəɗəm elimeni gayak àbu, kə̀ŋgəta zlam a, ere ye ti ahəcukkivu ni àbi. Ambatakani do ŋgay nak kə̀bu kasay cicihi, araŋa gayak àbi, nak talagani, nak wulufani, nak a mahayma ti kə̀sər do. 18 Nihi zla nahəma, nawayay ti ra afa goro a, səkum gru maslaɗani, ègi njəlalatani a aku bu ni. Nahkay ti ekigi bay ge elimeni eɗeɗiŋ eɗeɗiŋeni. Səkum azana bəɗ-bəɗani ti kâbakabu, kə̂ŋgah vu gayak nahkay ti akagray mimili va do. Səkum haf ge eri daya ti kâgraki ke eri gayak ni, nahkay ti ekipi divi. 19 Nu ti ndam goro ya nawayay tay ni tamal tàgudara zlam a ti nəhiki ana tay, natraɓki tay. Nahkay ti mbatkaba majalay ahàr gayak a, kava njaŋ-njaŋ ga magray tʉwi a. 20 Ci day, nu hi kà mahay, nə̀bu nəzalay. Tamal ti maslaŋa ècia dəŋgu goro a, àzləkaba mahay a nahəma, nəhuriyu afa gani. Nə̀huriya ti nəzum zlam ata naŋ, naŋ day azum zlam ata nu.

21 « Maslaŋa ya ti èyefiŋa kà zlam magudarana nahəma, anəvi divi ga manjəhaɗani e kʉrsi ga bay bu akaba nu a bay goro bu. Amanjəhaɗ ti akaɗa goro ya ti nèyefiŋa kà zlam magudarana, nàra, nu nə̀bu manjəhaɗani e kʉrsi ga bay bu akaba Baba ni.

22 « Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci ere ye ti *Məsuf Njəlatani ahi ana ndam goro ya təcakalavu a kəsa gərgərani bu ni. »

4

Mahay məzləkabana e melefit ba

1 Àra àhua ma na nahkay ti nìpi mahay məzləkabana e melefit ba. Eslini dəŋgu ga maslaŋa àhənday akaɗa ga mezlelim ni. Dəŋgu nani ti ga maslaŋa ya ti àhu ma enjenjeni ni. Àhu ahkado : « Cəlaya ahalay ha. Kə̀cəlaya ti nəɗəfukki zlam ya ti amagravu ni. »

2 Eslini *Məsuf ge Melefit àgəs nu hʉya, mək nìpi kʉrsi ga bay mafəkaɗani e melefit bu, maslaŋa àvu manjəhaɗviyani dəgama. 3 Maslaŋa gani nani ti àɓəlay kay akaɗa ga akur sulumani ya təzalay zespi ni, akaɗa akur ya təzalay sarduwaŋ ni daya. Kʉrsi gani nani ti makwal èveliŋ tekesl. Makwal ni aslaɗay akaɗa ga akur ya təzalay imarot ni. 4 Kʉrsi ndahaŋ kru kru cʉ mahar faɗ tə̀fəŋ kà gəvay ge kʉrsi nani tèveliŋ carra, mis gəɗákani tə̀vu dəgama dəgama manjəhaɗviyani. Nday məbakabu azana bəɗ-bəɗani, mefeɗey ahàr àna elpindiŋ ga gru. 5 A kʉrsi gani nani ye e kiɗiŋ bu ni ti avər abay aku, dəŋgu tahənday, avər adi aday. Eslini ceŋgel tə̀bu adəskəla təslaɗay məlaŋ kama ge kʉrsi ga bay ni. Ceŋgel nday nani ti *Məsuf ge Melefit adəskəlani ni. 6 Zlam nahaŋ àvu kama ge kʉrsi ga bay ni, ere gani akaɗa dəluv, aslaɗay məlaŋ akaɗa ga kutrum ni, ahəlaba eri a vərut.

Zlam ndahaŋ tə̀bu faɗ, nday àna sifa, tə̀fəvù kʉrsi ni e kiɗiŋ vu kà palahar gani faɗani ɗek. Zlam gani nday nani ti meleher gatay akaba aləŋ gatay ni ɗek eri trakokwa trakokwa. 7 Zlam bəlaŋ gani tə̀zavu ata mazlahku, ye cʉ ni tə̀zavu ata wur kokur, ya mahkər ni meleher gani tə̀zavu ata ge mis, ya faɗ ni ti ni tə̀zavu ata məjəvu ka ya ti məjəvu ni ahər ni. 8 Zlam nday nani faɗani ni kərpasla tə̀fəŋ kà tay muku muku, vu gatay ni ɗek eri trakokwa, gwar a huɗ bu akaba gwar ka dala ɗek. Məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek tidi limis, tə̀mbrəŋ do, tə̀bu təɗəm :

« Bay geli Melefit, nak Bay njəɗa-njəɗani, nak kə̀bu njəlata, njəlata, njəlata.

Nak ti kwa ahaslani nak kə̀bu, nak kə̀bu nihi, akələbu kama daya. »

9 Zlam nday nani faɗani tə̀bu tidii limis ana Bay ya ti naŋ àbu manjəhaɗani dəgama e kʉrsi ga bay bu, naŋ àbu àna sifa, àmət ɗay-ɗay do ni. Kəla ya ti tidii limis ga mazləbay naŋ akaba təgri sʉsi nahkay ni ti 10 nday gəɗákani kru kru cʉ mahar faɗani ni tabəhaɗi mirdim ana Bay ya ti naŋ manjəhaɗani dəgama e kʉrsi ga bay bu, àmət ɗay-ɗay do ni. Tabəhaɗi mirdim, tazləbay naŋ. Tabəhaɗ elpindiŋ gatay kè meleher ga Bay manjəhaɗani e kʉrsi bu ni, təɗəm :

11 « Bay geli Melefit, nak kàgraya zlam a ɗek.

Kàgraya zlam a ɗek, nday tə̀bu nahkay ti ka mawayay gayak.

Nahkay zla nahəma, kìslia ti ku way way do mâzləbay kur,

mə̂ɗəm nak gəɗakani, mə̂ɗəm nak njəɗa-njəɗani. »

5

Wur Təmbak akaba wakita

1 Eslini nìpifiŋ wakita mifeɗekabani kà bay ya ti manjəhaɗani dəgama e kʉrsi ga bay bu ni a ahar ga ɗaf bu. * Wakita nani ti palahar gani cecʉeni məbəkiani, ma gani mandəɓaŋakabiyani àna zlam məlaŋ adəskəla daya. 2 Mək nìpi *məslər ge Melefit njəɗa-njəɗani àɗəm ma kay kay, àɗəm ahkado : « Way esliki məhəlkia zlam ya ti tàndəɓaŋakabiyu wakita ni àna naŋ na ga mepelkaba wakita na tata ni way ? »

3 Ay ti ku e melefit bu, ku ka haɗ, ku a haɗ bu, maslaŋa àbi esliki mepelkaba wakita na ga məmənjiyani a huɗ gani vu bi. 4 Eslini nìtʉwi dal-dal aɗaba tə̀di ahàr ana maslaŋa ya ti esliki mepelkaba wakita na ga məmənjiyani a huɗ gani vu ndo. 5 Ay bəlaŋ e kiɗiŋ ga nday gəɗákani ni bu àhu : « Kìtʉwi ba. Nihi nahəma mazlahku àbu, naŋ ti ge dini ga Zʉda, naŋ wur huɗ ge Devit ; èyefiŋa kà ndam ezir ge Melefit a. Naŋ ti esliki : ahəlkia zlam adəskəlani ya tàndəɓaŋakabiyu wakita ni àna naŋ na ga mepelkabana tata. »

6 Eslini nìpi Wur Təmbak micikeni jika e kiɗiŋ bu kama ge kʉrsi ni. Zlam ndahaŋ faɗani ni akaba nday gəɗákani ni tèveliŋ naŋ. Wur Təmbak gani nani ti edrem adəskəla. Eri gani day adəskəla ; eri nday nani ti *Məsuf ge Melefit adəskəlani ni, Melefit àslərbiyu tay ka haɗ ɗek. Wur Təmbak gani nani ti amənjavu akaɗa ga wur təmbak ya tìsliŋa ni. 7 Wakita ni àfəŋ kà Bay ya ti manjəhaɗani dəgama e kʉrsi bu ni a ahar ga ɗaf bu. Eslini Wur Təmbak nakəŋ òru àzay wakita ni. 8 Naŋ nakəŋ àra àza wakita na ti zlam faɗani ni akaba gəɗákani kru kru cʉ mahar faɗani ni tàbəhaɗ mirdim grik kè meleher ga Wur Təmbak ni. Nday ɗekeni àna tindʉ a ahar bu akaba hijiyem ga gru mərəhvani àna tersel pisl pisl. Tersel gani nani ti zlam mahəŋgalani ga ndam ge Melefit ya tahəŋgalafəŋa kè Melefit a ni. 9 Nday nakəŋ tìdi limis mʉweni, tə̀ɗəm :

« Nak ti kìslia mazay wakita na,

kìslia məhəlkia zlam adəskəlani

ya tandəbaŋakabiyu wakita na àna naŋ na daya.

Aɗaba tàkaɗa kur a,

kə̀mbiaya mis a ɗek ana Melefit àna mimiz gayak na :

mis ya təzlapay ma həma ni ɗek, ge dini ɗek,

ga jiba ɗek akaba ga haɗ gərgərana ɗek, kə̀mbiaya tay a.

10 Kàgray nahkay ti tìgia ndam jiba gayak a, nak kəgur tay,

tìgia ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit kè meleher ge Melefit geli daya.

Nday gani etigi bəbay ka haɗ. »

11 Eslini nìpi məslər ge Melefit miliyem ehimeya, tàcalvu do, nìci limis gatay ya tidi ni. Nday nakəŋ tèveliŋi ahàr ana kʉrsi ni, ana zlam faɗani ni, akaba ana gəɗákani ni. 12 Nday nakəŋ tə̀bu tidi limis kay kay, təɗəm :

« Wur Təmbak ya tàkaɗ ni èslia ti mis tə̂həŋgrioru ahàr a haɗ,

tâzləbay naŋ akaba tîdii limis,

aɗaba naŋ njəɗa-njəɗani, agur zlam ɗek,

naŋ àbu àna elimeni, àsəra magray zlam a ɗek. »

13 Eslini nìci dəŋgu ga zlam ya Melefit àgraya tay a ni ɗek tə̀bu tidi limis. Zlam ya ti agavəla ni, ya ka haɗ ni, ya a haɗ bu ni akaba zlam ya ti a dəluv bu ni tə̀ɗəm :

« Məzləbum Bay ya ti e kʉrsi bu ni,

məzləbum Wur Təmbak ni daya.

Məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana tay aɗaba nday təgur zlam ɗek.

Mətəkumi ahar ana tay daya.

Məgrum zlam nday nani ɗek ga kaŋgay-kaŋgayani. »

14 Zlam faɗani nakəŋ tə̀ɗəm : « Aya nahkay ! » Tàra tə̀ɗəma nahkay nahəma, gəɗákani ni tàbəhaɗi mirdim meleher ndiɓa ndiɓa ana haɗ ana Bay ya e kʉrsi bu ni akaba ana Wur Təmbak ni, tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ ana tay.

6

Wur Təmbak ni ezliri ana mepelkaba wakita

1 Eslini nìpi Wur Təmbak nakəŋ àzəkia zlam mandəɓaŋakabiyu wakita na bəlaŋ gana. Àra àzəkia nahəma, nìci zlahay ga zlam bəlaŋ e kiɗiŋ ga zlam faɗani ni bu ahənday kay kay akaɗa ga avər ya adi aday ni, àɗəm : « Ra ! » 2 Nìpi ti pilis bəɗ-bəɗani, mis àki digʉsa manjəhaɗani, aləka àfəŋ a ahar bu. Tə̀via elpindiŋ a, aɗaba esliki meyefiŋeni kà zlam ɗek, àsləka òru ga makaɗvani ti mêyefiŋ ka zlam keti.

3 Eslini Wur Təmbak ni àzəkia zlam mandəɓaŋakabiyu wakita ye cʉ na. Àra àzəkia ti nìci dəŋgu ga zlam ye cʉ e kiɗiŋ ga zlam faɗani ni bu ni, àɗəm : « Ra ! » 4 Nìpi pilis nahaŋ ndizeni àhəraya, mis àki digʉsa. Maslaŋa gani nani ti tə̀via maslalam gəɗakana, tə̀vikiva njəɗa ga məzəkibiyu silik ke mis ka haɗ a ti tâbazlvu e kiɗiŋ gatay bu.

5 Eslini Wur Təmbak ni àzəkia zlam mandəɓaŋakabiyu wakita na ya mahkər na. Àra àzəkia ti nìci dəŋgu ga zlam ya mahkər e kiɗiŋ ga zlam faɗani ni bu ni, àɗəm : « Ra ! » Nàmənjoru mək nìpi pilis diliŋ-diliŋeni àhəraya, maslaŋa àki digʉsa, kilʉ àfəŋ a ahar bu ga makay zlam. 6 Nìci dəŋgu ga maslaŋa ahəndabiyu e kiɗiŋ ga zlam faɗani ni bu, àɗəm : « Siŋgu ge tʉwi ga rukani asəkum *alkama agodu bəlaŋ ciliŋ, tamal hay ti ni agodu mahkər ciliŋ. » Àhi ana bay ya ti naŋ ke pilis ni keti : « Zum nday ata amal nahəma kìjifiŋ ba. »

7 Eslini Wur Təmbak ni àzəkia zlam mandəɓaŋakabiyu wakita ya faɗani na. Àra àzəkia ti nìci dəŋgu ga zlam ya faɗani ni àɗəm : « Ra ! » 8 Nàmənjoru mək nìpi pilis àzavu ata azək àhəraya, maslaŋa àki digʉsa. Slimi ga bay nani Kisim, məlaŋ ge *kisim aɗəboru naŋ kələŋ. Tə̀via njəɗa ana tay ka palahar ga haɗ bəlaŋ a huɗ ga faɗani ba ga mabazl mis àna maslalam a, àna lʉwir a, àna arməwər gərgərana. Tə̀via njəɗa ana tay ga magray ti zlam ge gili cuɗayani tâbazl mis daya.

9 Eslini Wur Təmbak ni àzəkia zlam mandəɓaŋakabiyu wakita ya zlamani na. Àra àzəkia ti nìpi diksi ga ndam ya tàbazl tay aɗaba tə̀gəskabá ma ge Melefit a akaba tàgrakia sedi a ni. Nday ti tə̀vu a huɗ ga məlaŋ *meviyekiki zlam ana Melefit ni bu. 10 Nday nakəŋ tə̀zlah kay kay, tə̀ɗəm : « Bay geli gəɗakani, nak jireni, nak *njəlatani ; akagrafəŋa seriya kè mis ya tə̀bu ka haɗ, tàbazl leli na ti ananaw ? Akatraɓvù tay ti ananaw ? » 11 Tàra tə̀ɗəma ma na nahkay nahəma, tə̀bəki azana bəɗ-bəɗani ka tay ɗek, tə̀hi ana tay ahkado : « Ɓesʉma àkiva gʉzit, aɗaba bəza ga məŋ gekʉli ndahaŋ tə̀bu təgri tʉwi ana Melefit akaɗa gekʉli ni, Melefit àvia divi ana mis a ti tâbazlkivu tay ke kʉli. Ahàr àɗəm tâbazlaba tay a ɗek day kwa. »

12 Eslini nìpi Wur Təmbak ni, àzəkia zlam mandəɓaŋakabiyu wakita ya muku na. Àra àzəkia ti haɗ àdaɗay kay kay. Fat ègi diliŋ-diliŋ akaɗa jembey. Kiyi day ègi ndize akaɗa mimiz. 13 Boŋgur tə̀təɗbiyu e melefit bu, tàdəgaya ka haɗ a akaɗa ga bəza ga *wəruv maŋgalakani ya aməɗ gəɗakani abafəŋa tay kà məŋ gana ni. 14 Huɗ melefit èfeɗevu akaɗa ga wakita ya efeɗevu ni, àsləkaba eslina. Həma akaba haɗ ya e kiɗiŋ ga dəluv bu ni ɗek tàsləkaba a məlaŋ gatay ba. 15 Bəbay ga haɗ ni ɗek, gəɗákani, gəɗákani ga ndam slewja, ndam ge elimeni, ndam ya njəɗa àfəŋ ka tay ni, mis ndahaŋ ni ɗek, eviɗi akaba nday ye eviɗi do ni tə̀ɓu a ahuzl bu, tə̀ɓu e kiɗiŋ ga huɗəkum bu. 16 Tə̀hi ana həma ni akaba ana huɗəkum ni ahkado : « Dəɗumkiaya ke leli a, ŋgahumfəŋa leli kà bay manjəhaɗani dəgama e kʉrsi ga bay bu na ti èpi leli ba ; ŋgahumfəŋa leli kà Wur Təmbak na daya, aɗaba àzuma ɓəruv a. 17 Aɗaba vaɗ məzum ɓəruv gatay dal-dalani ènjia. A vaɗ gani nani ti maslaŋa àbi amatamfəŋa kà tay a bi. »

7

Ndam ya ti tàhəndakia zlam ge Melefit ka tay a ni

1 Eslini nìpi *məslər ge Melefit faɗ nday jika jika kè sliri ga məlaŋ faɗani ɗek. Nday tə̀bu təcafəŋa aməɗ ga məlaŋ na ɗek ti àdaɗay ka haɗ ni ba, ka dəluv ba akaba ka məŋgəhaf ku bəlaŋ ba simiteni. 2 Melefit ti Bay ga sifa ; nìpi məslər gayaŋ nahaŋ keti naŋ àbu asləkabiya gwar egezi a, zlam ge Melefit ga mahəndakiani ke mis ni àfəŋ a ahar bu. Məslər nakəŋ àzlah kay kay, àhi ana məslər ndahaŋ faɗani ya Melefit àvi njəɗa ana tay ga magudar haɗ akaba dəluv ni, àhi ana tay ahkado : 3 « Kàgudarum haɗ, dəluv akaba məŋgəhaf faŋ ba, si amahəndakia zlam ge Melefit kè meleher ga ndam məgri tʉwi ana Melefit geli na day kwa. » 4 Eslini tàcaluaya mis ya ti tàhəndaki zlam ge Melefit ka tay na : nday dəbu diŋ àna dəbu kru kru faɗ mahar faɗ, nday ge dini gərgərani ge Izireyel ni ɗek. 5 Ge dini ga Zʉda mis dəbu kru mahar cʉ, ge dini ge Rʉbeŋ mis dəbu kru mahar cʉ, ge dini ga Gad mis dəbu kru mahar cʉ, 6 ge dini ge Eser mis dəbu kru mahar cʉ, ge dini ga Naftali mis dəbu kru mahar cʉ, ge dini ga Manase mis dəbu kru mahar cʉ, 7 ge dini ga Simeyoŋ mis dəbu kru mahar cʉ, ge dini ge Levi mis dəbu kru mahar cʉ, ge dini ga Isakar mis dəbu kru mahar cʉ, 8 ge dini ga Zabuloŋ mis dəbu kru mahar cʉ, ge dini ge Zʉzef mis dəbu kru mahar cʉ, ge dini ge Benjemeŋ mis dəbu kru mahar cʉ.

Mis macakalavani dal-dal kè meleher ge Melefit

9 Eslini nàmənjoru, nìpi mis macakalavani dal-dal, maslaŋa àcal tay koksah. Nday nani ti mis ga haɗ gərgərani ɗek, ga jiba gərgərani ɗek, ge dini gərgərani ɗek akaba ya təzlapay ma həma gərgərani ni ɗek. Nday tə̀bu micikeni jika jika kama ge kʉrsi ga Bay ni, kè meleher ga Wur Təmbak ni. Nday ɗek məbakabu məgudi bəɗ-bəɗani, ahar ga təɓa tə̀fəŋ kà tay ɗek a ahar bu, tazləbay Melefit àna naŋ. 10 Nday nakəŋ tə̀zlah kay kay, tə̀ɗəm : « Tàhəŋgay leli ti Melefit geli manjəhaɗani e kʉrsi bu ni nday ata Wur Təmbak ni. » 11 Eslini nìpi *məslər ge Melefit jika jika tèveliŋia ahàr ana kʉrsi ga bay na, ana gəɗákani na akaba ana zlam faɗani ya àna sifa na. Nday nakəŋ tàbəhaɗ mirdim, meleher ndiɓa ndiɓa ana haɗ, tàzləbay Melefit, 12 tə̀ɗəm :

« Aya nahkay !

Melefit geli ni, nak a bay gayak bu, nak kə̀səra zlam a.

Məgruk sʉsi, məhəŋgrukoru ahàr a haɗ,

aɗaba kìslia ga məgur zlam a ɗek, nak njəɗa-njəɗani,

nahkay mazləbay kur ga kaŋgay-kaŋgayani.

Aya nahkay ! »

13 Eslini gəɗakani bəlaŋ e kiɗiŋ ga nday kru kru cʉ mahar faɗani ni bu àhu ahkado : « Mis nday hini məbakabu məgudi ɓəɗ-ɓəɗani ni ti ndamam, tàsləkabiya eley ? » 14 Nə̀həŋgrifəŋ, nə̀hi : « Bay goro, nu nə̀sər do, nak kə̀səra sawaŋ timey. » Naŋ nakəŋ àhu nahəma : « Hini ti ndam ya ti tèɓesebiya daliya dal-dalana, tə̀mbrəŋ məfəki ahàr ke Melefit ndo ni. Nday gani ti ndam ya tàbarafəŋa məgudi gatay àna mimiz ga Wur Təmbak a ti məgudi gatay ni tîgi bəɗ-bəɗani ni. 15 Azuhva nani ti nday tə̀bu kəlavaɗ micikeni kè meleher ge Melefit naŋ manjəhaɗani e kʉrsi gayaŋ bu, tazləbay naŋ a ahay gayaŋ bu məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek. Bay ya ti naŋ manjəhaɗani dəgama e kʉrsi bu ni aməfi ahàr ana tay. 16 Lʉwir aməwər tay va do, yam day amakaɗ tay va do. Fat akaba endif day atəgri araŋa ana tay do. 17 Aɗaba mam, Wur Təmbak micikeni e kiɗiŋ ge kʉrsi ga bay ni bu ni amajəgay tay, aməhəloru tay ka məlaŋ ga yam ya ti aŋgəz, àdəl ɗay-ɗay do, avay sifa ni. Melefit àna ahar gayaŋ aməgriaba yam tuway ana tay e eri ba ɗek. »

8

Wur Təmbak ni èndeveriŋa məzəkia zlam mandəɓaŋakabiyu wakita na

1 Eslini Wur Təmbak ni àzəkia zlam mandəɓaŋakabiyu wakita ya adəskəlani na. Àra àzəkia nahəma, zlam ya a huɗ melefit bu ni ɗek tə̀mbrəŋ madaɗani, təwər day àbi ɗeɗik-ɗeɗik, agray minit kru kru mahkər. 2 Eslini nìpi *məslər ge Melefit adəskəla micikeni kè meleher ge Melefit ; tə̀bi mezlelim adəskəla ana tay.

3 Nìpi məslər ge Melefit nahaŋ àna hijiyem ga gru a ahar bu ; hijiyem ni ti teviyekviyu haf ya ezi akaɗa ge tersel ni. Məslər ge Melefit nakəŋ àra ècikfəŋ kà gəvay ga zlam ga gru ya teviyekiki zlam ana Melefit ni. Tə̀via haf ya ezi akaɗa tersel na dal-dal ge meviyekieni ana Melefit ti azək gani mînjikioru ke Melefit, ti Melefit mîci mahəŋgalay zlam ga ndam gayaŋ *njəlatani ni ɗek àna azək ga haf ni. Nahkay məslər nakəŋ èviyekki ka zlam ga gru ya teviyekiki zlam ana Melefit ni, kè meleher ge Melefit naŋ dəgama e kʉrsi gayaŋ bu. 4 Naŋ àbu eviyek haf ya ezi akaɗa tersel ni nahkay ti azək gani àhəraya a ahar gayaŋ ni ba, àcəloru agavəla afa ge Melefit, nahkay Melefit èci mahəŋgalay zlam ga ndam njəlatani gayaŋ ni ɗek. 5 Eslini məslər ge Melefit ni àzay hijiyem ga gru ni, àdaya aku a məlaŋ ya teviyekiki zlam ana Melefit ni ba, àbiviyu e hijiyem ga gru ni vu pisl. Àra àbəviya nahkay nahəma àdəvabiyu ka haɗ. Àra àdəvabiya ti avər àdi aday sak kay, huɗ melefit àhənday, avər àbay aku aslaɗay məlaŋ, haɗ àdaɗay dal-dal daya.

Mezlelim adəskəlani ni

6 *Məslər ge Melefit adəskəlani ya mezlelim tə̀fəŋ kà tay adəskəlani ni tə̀slamatavu ge mivi mezlelim gatay ni.

7 Məslər ge Melefit ye enjenjeni e kiɗiŋ gatay ya adəskəlani bu ni èvi mezlelim gayaŋ ni. Àra èvia mezlelim na ti koskosay ga avər, aku akaba mimiz mebeɗeveni tadəgaya ka haɗ a. Haɗ ni èsevu məlaŋ mahkər, palahar gani bəlaŋ aku àzumaba. Kəla məŋ ga zlam mahkər lu ti bəlaŋ e kiɗiŋ gatayani bu aku èviyekaba. Kʉzir miɗeni ɗek aku ni àzumaba daya.

8 Eslini naŋ ye cʉ ni èvi mezlelim gayaŋ ni. Àra evia ti zlam nahaŋ gəɗakani akaɗa həma, aku àbu azum, tìzligiyu a *dəluv gəɗakani vu. Nahkay dəluv ni ècekvu məlaŋ mahkər, palahar gani bəlaŋ ègi mimiz. 9 Kəla zlam ya a huɗ ga yam bu àna sifa ni mahkər lu ti bəlaŋ e kiɗiŋ gatayani bu àmət. Kəla *slalah ga yam mahkər lu ti bəlaŋ e kiɗiŋ gatayani bu àhuɓkaba ŋguc ŋguc.

10 Eslini naŋ ya mahkər ni èvi mezlelim gayaŋ ni. Àra èvia ti boŋgur gəɗakani àtəɗbiyu e melefit bu. Boŋgur gani nani aslaɗay akaɗa aku ga vala-vala ni. Dəluv ya ka haɗ ya ti yam gani acuhway ni ɗek ti kəla dəluv mahkər lu boŋgur ni àdəkiaya ka bəlaŋ gana. Àdəkiaya ka məlaŋ ga yam ya àdəl do na daya. 11 Boŋgur nani ti slimi gayaŋ Ɓilek-ɓilek, esliŋ dəŋgu krec. Kəla dəluv mahkər ya yam gani acuhway ni lu ti bəlaŋ e kiɗiŋ gatayani bu ni ti yam gani ègi ɓilek-ɓilekeni. Mis kay tìsia yam na. Tàra tìsia yam na ti tə̀məta aɗaba yam ni ègia esliŋ dəŋgu krec.

12 Eslini naŋ ya faɗ ni èvi mezlelim gayaŋ ni. Àra èvia ti fat àslaɗay lala va do, akaɗa ècekvu mahkər, tàhəmbakia zlam ka palahar bəlaŋ gana. Kiyi day ègia nahkay. Kəla boŋgur mahkər lu ti bəlaŋ e kiɗiŋ gatayani bu àslaɗay va do. Nahkay ga məlafat məlaŋ àslaɗay lala va do akaɗa maslaɗani gani ècekvu məlaŋ mahkər, tàhəmbakia zlam ka palahar bəlaŋ gana. Məlavaɗ gani day nahkay.

13 Eslini nàmənjoru keti, nìpi məjəvu naŋ àbu ahər driŋ a huɗ melefit bu, etʉwi kay kay, àɗəm : « Wanua ! Daliya ! Daliya àmərəkia ke mis a duniya ba. Məslər ge Melefit tə̀bu mahkər tìvi mezlelim gatay ni faŋ ndo. Etivia mezlelim gatay na ti mis atəcakay daliya dal-dal. »

9

1 Eslini naŋ ya zlam ni èvi mezlelim gayaŋ ni. Àra èvia ti nìpi boŋgur nahaŋ àtəɗbiyu e melefit bu, àdaya ka haɗ a. Tə̀via lekili ge *eviɗ gəɗakani ya a huɗ ga haɗ bu na. 2 Nahkay boŋgur ni àzləkaba eviɗ na. Àra àzləkaba ti azək àhəraya dʉl-dʉl, azək gani akaɗa ga aku kayani ni. Azək ni àsəki fat mək məlaŋ ègi ziŋ-ziŋ. 3 A huɗ ga azək ni bu nahəma, eyéw tàhəraya ka haɗ na ɗek slirɓiɓa. Tə̀via njəɗa ana eyéw na ga məɓal mis akaɗa ga andra na. 4 Tə̀hi ana tay ahkado : « Kàgudarum kʉzir ba, kàgudarum məŋgəhaf ba, kàgudarum zlam məfətani ndahaŋ ba daya. Grumi daliya ana ndam ya ti tàhəndaki zlam ge Melefit ka tay kè meleher ndo ni ciliŋ. » 5 Tə̀vi divi ana eyéw ni ga mabazl mis ni ndo, tə̀vi divi ana tay ga məgri daliya ana mis ni kiyi zlam ciliŋ. Eyéw nday nani ti taɓal mis ; məwər gani ti akaɗa ga andra ya àɓala mis a ti awər ni. 6 A huɗ ge kiyi zlamani ni bu ni ti mis ni ataɗəbay kisim àna ahar gatay, ay ti atədi ahàr do. Mis ni atawayay məmətani, ay ti atəmət do, kisim ni amacuhwafəŋa kà tay a driŋ.

7 Eyéw nday nani ti tə̀zavu akaba pilis ya takoru àna tay ka kaɗvu ni. Zlam ndahaŋ tə̀ki ka tay ka ahàr akaɗa elpindiŋ ga gru. Meleher gatayani day akaɗa ge mis ni. 8 Məhər ga ahàr gatay day zilip zilip akaɗa ga wál ni. Aslər gatay ni day akaɗa ga mazlahku ni. 9 Gugum gatay ni akaɗa məwəlani àna maslpara ga ara. Daɗay ga kərpasla gatay ni ahənday akaɗa ge seret ya ti tə̀wəlfəŋa tay kè pilis a, tacuhworu àna tay ka kaɗvu ti tahənday ni. 10 Hutul gatay ni njʉɗa njʉɗa akaɗa ga andra ni. Nahkay kiyi zlam tisliki məgri daliya ana mis àna məɓal mis vəzak vəzak àna hutul gatay ni. 11 Eyéw ni ti nday tə̀bu àna bay gatay. Bay gani nani ti agur eviɗ gəɗakani ya a huɗ ga haɗ bu ni. Təzalay naŋ àna ma *Hebri Abadoŋ, àna ma Gres ti ni Apoliyoŋ. *

12 Daliya ye enjenjeni ni ti àndava. Nihi nahəma, daliya ndahaŋ tə̀bu kama cʉ.

13 Eslini məslər ya muku ni èvi mezlelim gayaŋ ni. Àra èvia ti nìci dəŋgu ga maslaŋa àhəndabiyu ka gəjək ga məlaŋ faɗani ga zlam ga gru ya teviyekiki zlam ana Melefit kè meleher gayaŋ ni. 14 Maslaŋa nani àhi ana məslər ya muku, èvi mezlelim ni ahkado : « Picehaba məslər faɗani məwəlani kà gəvay ga zalaka gəɗakani Efret na. » 15 Naŋ nakəŋ àra ècia ma ya tə̀hi na ti èpicehaba məslər faɗani na. Məslər nday nani ti Melefit àdaba tay ga moru mabazl mis a : kəla mis mahkər lu takaɗ bəlaŋ gani. Àdaba tay a nahkay ti, ti tâgray tʉwi nani ke vi nani, ke kiyi nani, ka fat nani, ana njemdi nani daya. 16 Məslər nday faɗani ni ti ndam slewja gatay tə̀bu dal-dal, nday àna pilis. Eslini tə̀hu nday miliyem diŋ diŋ cʉ. 17 Ere ye ti nìpi ni ti nihi : pilís mis tə̀ki ka tay. Mis ni məwəlvani àna maslpara ga kaɗvu. Maslpara gatay ya tə̀wəlvu àna naŋ ni ndize-ndize akaɗa aku, cekʉleti-cekʉleti, azaywur-azaywur. Ahàr ge pilís ni akaɗa ga mazlahku ni, aku, azək akaba zlam nahaŋ ya aku agəs akaɗa ga asas ya aku agəs ni tahəraya a ma gatay ni ba. 18 Zlam nday hini mahkərani ni ti təgri daliya ana mis dal-dal : aku, azək akaba zlam nahaŋ ya aku agəs akaɗa ga asas ya aku agəs ni. Tàhəraya a ma ge pilís ni ba, tàbazl mis : kəla mis mahkər lu tàkaɗ bəlaŋ gani. 19 Nahkay pilís ni tisliki məgri daliya ana mis àna zlam ya àniviyu ana tay a ma bu ni. Hutul ge pilís ni day zlam ga kaɗvu, tə̀gri daliya ana mis àna naŋ. Hutul nday nani akaɗa gavaŋ, ahàr tə̀ki ka tay ga məgri daliya ana mis àna naŋ.

20 Mis ndahaŋ tə̀gəjənia. Nday nani ti zlam mahkərani ya ti tàbazl mis ni tə̀gri araŋa ana tay ndo. Akaba nani ɗek tàmbatkaba majalay ahàr gatay na ndo. Nday tə̀bu tagroru tʉwi gatay ya ahaslani ni zlam gatay : tazləbay seteni, tagray pəra. Pəra nday nani ti tagraya tay ga gru a, ndahaŋ ge virzegeni a, ndahaŋ ga akur, ndahaŋ ti ni ge ɓiyem. Zlam nday nani tìpi divi do, tìci slimi do, tə̀sawaɗay koksah daya. 21 Mis nday nani ya tə̀gəjəni ni tàmbatkaba majalay ahàr gatay na ndo : tə̀mbrəŋ matak gatay ni ndo ; tə̀bu tabazl mis, tagray mesʉwehvu, tigi akal kekileŋa zlam gatay.

10

Məslər ge Melefit akaba wakita gʉziteni

1 Eslini nìpi *məslər ge Melefit nahaŋ njəɗa-njəɗani àhəraya e melefit ba. Məslər gani nani àbakababiyu endʉwi ga maklaɓasl, ahàr gayaŋ ni mefeɗeni àna makwal, meleher gayaŋ akaɗa fat, asak gayaŋ day tə̀zavu ata arəɗ ga aku ya agəs zlam gədək ni. 2 Wakita gʉziteni àfəŋ kà məslər ni a ahar bu məzləkabana. Àfəkaɗki asak ga ɗaf gayaŋ ni ka *dəluv gəɗakani, asak ga gəjar gayaŋ ni ti ni ka haɗ. 3 Naŋ nakəŋ àzlah kay kay akaɗa ga mazlahku ya avalahay ni. Àra àzlaha nahkay ti nìci avər ahəŋgrifəŋbiyu, àdi aday sak adəskəla. 4 Nàra nìcia ga avər ya àdi aday na ti nawayay nəbəki ere ye ti aday ga avər tə̀ɗəm ni. Ay ti nìci dəŋgu ga maslaŋa nahaŋ àhəndabiyu e melefit bu, àɗəm : « Ere ye ti aday ga avər tə̀ɗəm ni ti kə̀bəki ba, kə̀hi ma gani ana maslaŋa ba daya. »

5 Eslini məslər ge Melefit ya ti àfəkaɗki asak bəlaŋ ka dəluv gəɗakani, asak bəlaŋ gani ti ni ka haɗ ni àtəloru ahar ga ɗaf agavəla, 6 àmbaɗay àna slimi ge Melefit dək aɗaba Melefit ti naŋ àbu ga kaŋgay-kaŋgayani, àgraya məlaŋ ya agavəla na akaba zlam ya ti a huɗ gani bu na ɗek, àgraya haɗ akaba zlam ya ti tə̀ki na ɗek, àgraya yam akaba zlam ya ti a huɗ gani bu na ɗek. Məslər ge Melefit nakəŋ àmbaɗay, àɗəm : « Ere gani ara agravu nihi hʉya eɗeɗiŋ, sarta gani àbi. 7 Ay ka fat ya ti məslər ge Melefit ya ti adəskəlani ni emivia mezlelim gayaŋ na nahəma, Melefit emendeveriŋ zlam gayaŋ maŋgahani ni. Zlam maŋgahani nani ti àhia ma gana ahaslana ana ndam məgri tʉwi ya tahəŋgaray *pakama gayaŋ na. »

8 Eslini maslaŋa ya ti àhubiyu ma kwa e melefit bu ni àhu keti : « Ru kaza wakita məzləkabana ya àfəŋ a ahar bu kà məslər ge Melefit micikeni jika, asak bəlaŋ ka dəluv gəɗakani, asak bəlaŋ gani ti ni ka haɗ na ni. »

9 Nahkay nə̀rəkioru ka məslər nakəŋ, nə̀hi mə̂vu wakita gʉziteni ya àfəŋ ni. Eslini àhəŋgrufəŋ, àhu : « Za ti kândavù. A ma gayak bu nahəma, amanja new-new akaɗa amu, eminjʉa a huɗ va ti emigi ɓilek-ɓilek. »

10 Eslini nə̀zafəŋa wakita gʉziteni na kà məslər na, nə̀vi ana ma tiyuk. A ma goro bu nahəma, new-new akaɗa amu, ay nàra nànda ti ègia ɓilek-ɓilek a huɗ goro ni ba. 11 Tə̀hu keti : « Melefit àɗəmkia ma ka jiba gərgərana, ke mis ga haɗ gərgərana, ke mis ya təɗəm ma həma gərgərana, akaba àki ka bəbay gatayana ɗek. Ahàr àɗəm kə̂həŋgri ma gayaŋ nani ana tay kwa. »

11

Ndam sedi cʉ

1 Eslini tə̀vu fifiŋ ga məgur zlam, tə̀hu : « Cikaba, kôru kə̂gur *ahay gəɗakani ge Melefit ni akaba məlaŋ meviyekiki zlam ana naŋ ni àna naŋ. » Tə̀hu : « Calaba mis ya tə̀bu tahəŋgalay Melefit a dalaka ga ahay gani bu na daya. » 2 Ay ti tə̀hu : « Kə̀gur dalaka ya e mite bu ni ba, mbrəŋ nahkay aɗaba Melefit àmbrəŋia məlaŋ gani nana ana nday ya ti nday ndam *Zʉde do na. Nday gani nani atəzum kəsa *njəlatani ni kiyi kru kru faɗ mahar cʉ. » 3 Tə̀hu keti : « Melefit àɗəm : “Anəsləroru ndam sedi goro bebem cʉ məbakabu mbolu ka vu akaɗa ga azana ni, nday gani atəhi pakama goro ana mis vaɗ dəbu àna diŋ diŋ cʉ àna kru kru muku.” »

4 Ndam sedi cʉeni ni ti məŋgəhaf cʉ, məŋgəhaf nday nani ti *oliviye. Nday ceŋgel cʉ daya. Ndam sedi nday nani tə̀bu micikeni kè meleher ga Bay geli. Bay geli gani agur duniya ni ɗek. 5 Tamal maslaŋa awayay agri cuɗay ana tay nahəma, aku amahəraya a ma gatay ni ba, emihiriŋ naŋ. Nahkay ndam ezir gatay ni ɗek atətamfəŋa kà tay a do, atəmət. 6 Ka ya ti ndam sedi cʉeni ni nday tə̀bu təhəŋgri ma ge Melefit ana mis nahəma, tisliki məhiani ana huɗ melefit àtəɗaya avər a ba, mək àtəɗaya do eɗeɗiŋ, duk abivoru ana mandav ge tʉwi gatay. Tisliki məhiani ana yam məmbavu mimiz mək ambavu eɗeɗiŋ. Tisliki məhiani ana mis ga duniya ni təcakay daliya gərgərani ɗek mək təcakay eɗeɗiŋ daya. Tisliki magray zlam akaɗa gatay ya ti tawayay ni.

7 Ka ya ti etindeveriŋa məhəŋgri ma ge Melefit ana mis a nahəma, araŋa nahaŋ amahəraya e *eviɗ gəɗakani ya a huɗ ga haɗ bu na. Ere gani nani amakaɗvu akaba tay, njəɗa gayaŋ ni amatam gatay ni, amabazl tay. 8 Atəmbərbu kisim gatay ni kà gəvay ge divi a kəsa gəɗakani bu, a kəsa ya ti *tàdarfəŋ Bay gatay kà təndal ni bu. Slimi ga kəsa gani nani ti maŋgahani : awayay aɗəmvaba ti *Sodom, ahkay do ni Ezip. 9 Eslini mis ge dini gərgərani ni ɗek, ga haɗ gərgərani ni ɗek, ga jiba gərgərani ni ɗek, akaba mis ya təzlapay ma həma gərgərani ni ɗek atamənjaləŋ kè kisim gatay vaɗ mahkər àna telma. Atəcafəŋa mis ge mili tay a. 10 Mis ga duniya ni ɗek atəmərvu aɗaba tàbazla ndam sedi cʉeni na. Atəmərvu dal-dal, atagray wuməri, atavavu zlam, aɗaba ndam sedi nday cʉeni ni tə̀gria daliya ana tay a dal-dal. 11 Ay kələŋ ga vaɗ mahkərani àna telma nahəma, Melefit àhəŋgrivabiyu sifa gayaŋ ana tay a. Sifa ni àra àhuriviya ana tay a ti tìcikaba cəkwaɗ cəkwaɗ. Eslini mis ya ti tə̀bu tamənjaləŋ ana tay ni ɗek aŋgwaz àdəgakia ka tay a dal-dal. 12 Tàra tìcikaba ti tìci dəŋgu ga maslaŋa ahəndabiyu kay kay e melefit bu, àhi ana tay ahkado : « Cəlumbiyu ahalay. » Eslini maklaɓasl àkambah tay, tə̀cəloru àna naŋ e melefit vu. Ka ya ti nday tə̀bu təcəloru e melefit vu nahəma, ndam ezir gatay ni tə̀bu tipioru tay. 13 Ka sarta gani nani nahəma, haɗ àdaɗa ; kəla ahay kru lu ti bəlaŋ e kiɗiŋ gatay bu àmbəɗkaba ; mis dəbu adəskəla tə̀məta azuhva ga haɗ ya àdaɗay ni. Eslini mis məgəjəni gani ya tə̀mət ndo ni tàgra aŋgwaz a dal-dal, nahkay tàzləbay Melefit naŋ bəlaŋ agavəla.

14 Daliya ye cʉ ni àndava, ay ti bumvu slimi, daliya ya mahkər naŋ àbu ara wuɗak.

Mezlelim ya adəskəlani ni

15 Kələŋ gani məslər ya adəskəlani ni èvi mezlelim gayaŋ ni. Àra èvia ti nìci dəŋgu ge mis tàhənday kay kay e melefit bu, tə̀ɗəm : « Nihi nahəma, njəɗa ga məgur duniya ni ègia ga Bay geli nday ata Krist *bay gəɗakani ya àhəndakia amal gayaŋ a ni. Atəgur duniya ɗek ga kaŋgay-kaŋgayani. » 16 Eslini gəɗákani kru kru cʉ mahar faɗani manjəhaɗani e kʉrsi gatay bu gappa gappa kè meleher ge Melefit ni tàbəhaɗi mirdim ana Melefit, meleher gatay nɗiɓa nɗiɓa ana haɗ, tàzləbay naŋ, 17 tə̀ɗəm :

« Bay geli Melefit njəɗa-njəɗani,

kwa ahaslani nak kə̀bu, nak kə̀bu nihi daya.

Məgruk sʉsi aɗaba kàgra tʉwi àna njəɗa gayak a.

Njəɗa gayak gani ti dal-dal àtama ge mis na.

Məgruk sʉsi aɗaba nak Bay ga zlam ɗek.

18 Mis ga haɗ ndahaŋ ni tə̀zumkuka ɓəruv a dal-dal,

ay nihi ti sarta ga məzumki ɓəruv gayak ka tay ènjia,

sarta ga magrafəŋa seriya kè mis ya tə̀mət na ni.

Sarta ènjia ge midi zlam ana mis azuhva tʉwi ya tə̀gruk na ;

ge midi zlam ana ndam mahəŋgaray *pakama gayak

akaba ana ndam *njəlatani gayak,

nday ya ti təhəŋgrukoru ahàr a haɗ,

gəɗákani akaba nday ya ti gəɗákani do ni.

Sarta ènjia ge mijiŋ mis ya tə̀bu tijiŋ mis ga duniya na. »

19 Gəɗákani nakəŋ tàra tìndeveriŋa ma gatay na nahəma, *ahay gəɗakani ge Melefit ni àzləkvaba e melefit ba ; nìpi *sahar a ahay gani nani bu. Sahar gani nani aɗafaki Melefit *àwəlkabá pakama gayaŋ akaba ge mis a. Kələŋ gani ti avər àbay aku, dəŋgu ge mis àhənday a huɗ melefit bu, avər àdi aday sak kay, koskosay ga avər tàdəgaya ka haɗ a kay, haɗ day àdaɗay.

12

Ata wal nday ata araŋa gəɗakani

1 Eslini nìpi zlam magray ejep nahaŋ àŋgazlavu a huɗ melefit bu. Ere gani nani ti wal, azana gayaŋ ka vu ni fat, a huɗ asak gayaŋ bu ni ti kiyi. Èfeɗey ahàr gayaŋ ti ni àna boŋgur kru mahar cʉ. 2 Wal nani ti naŋ àna huɗ, awayay ewi wur, awər naŋ, naŋ àbu azlah, etʉwi àna naŋ.

3 Eslini zlam magray ejep nahaŋ àŋgazlavu a huɗ melefit bu keti. Ere gani nani ti zlam ge gili gəɗakani ndize, àzavu ata kurmbu, ahàr tə̀ki adəskəla, ahàr ni lu mefeɗeni àna elpindiŋ ga bay, edrem tə̀ki kru ka ahàr. 4 Ere gani nani ti àna hutul ; àsi hutul gayaŋ ni ana boŋgur a huɗ melefit bu, nahkay ti kəla boŋgur mahkər lu ti bəlaŋ e kiɗiŋ gatay bu àdəbiyu ka haɗ. Ere gani nani ècikfiŋ kà wal ya ewi wur ni ; ka ya ti emiweya wur na ti andafəŋa səɗək. 5 Eslini wal nakəŋ èweya wur zalana. Wur ya èweya ni ti njəɗa àfəŋ dal-dal ga mahətay mis ga haɗ ga duniya ɗek àna aday ga ara. Ka ya ti wal ni èweya wur na nahəma, tàzay wur ni ke weceweceni, tòru àna naŋ kè meleher ge Melefit, Melefit naŋ àbu manjəhaɗani e kʉrsi gayaŋ bu. 6 Məŋ ga wur ni ti ni àcuhworu a huɗ gili vu ; eslini ti Melefit àslamatikabá məlaŋ a. A məlaŋ gani nani bu ni ti Melefit aməfi ahàr vaɗ dəbu àna diŋ diŋ cʉ àna kru kru muku.

7 Kələŋ gani silik àgravu e melefit bu. Misel * akaba ndam məslər gayaŋ tàkaɗvu akaba kurmbu ni, kurmbu ni akaba ndam gayaŋ ti ni tàkaɗvu akaba tay. 8 Ay ti Misel akaba ndam məslər gayaŋ ni tə̀tama kurmbu na akaba ndam gayaŋ na àna njəɗa. Tàgarababiya tay e melefit ba, tə̀vi divi ana tay ga manjəhaɗani eslini va do. 9 Tàgarabiyu kurmbu ni ti nahkay. Naŋ gani ti gəɗakani, naŋ gavaŋ ya ahaslani ni, naŋ gani ya agosay mis ga haɗ ni ɗek ni. Gavaŋ gani nani ti slimi gayaŋ *Seteni, naŋ ya ti àɗəmki ma magədavani ke mis kè meleher ge Melefit ahaslani ni. Tìzligabiyu naŋ ka haɗ, nday akaba ndam məslər gayaŋ ni ɗek.

10 Eslini nìci dəŋgu ga maslaŋa nahaŋ àhəndabiyu e melefit bu kay kay, àɗəm :

« Nihi nahəma, Melefit geli àhəŋga mis a,

mə̀səra naŋ àtama zlam a ɗek àna njəɗa, naŋ Bay.

Nihi ti mìpia Krist gayaŋ na,

àŋgazliaya njəɗa gayaŋ na ana leli a.

Aɗaba mam, tàdəvabiya bay ya ti asəkaɗki malfaɗa

ka bəza ga məŋ geli na ka haɗ a.

Ahaslani naŋ àbu asəkaɗki malfaɗa ka tay

kè meleher ge Melefit geli məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek.

11 Ay ti bəza ga məŋ geli ni tìgia tə̀tama naŋ àna njəɗa.

Tə̀tama naŋ a aɗaba Wur Təmbak ni àmba tay àna mimiz gayaŋ a,

akaba tə̀hia ma ge Melefit ana mis a,

tə̀hi ana tay ma gani nani ti ma ge jiri daya.

Nday gani tə̀di slimi ana sifa gatay ndo,

nahkay aŋgwaz àwərfəŋa tay kè kisim a ndo.

12 Nihi tàgara Seteni e melefit ba nahəma,

huɗ melefit mə̂mərvu akaba lekʉlʉm ya kə̀bum a huɗ gani bu ni.

Ay ti lekʉlʉm ya ka haɗ ni akaba zlam ya a *dəluv gəɗakani bu ni ti

akəgrum daliya aɗaba Seteni àhərkiaya ke kʉli a.

Naŋ gani ti àzuma ɓəruv a dal-dal

aɗaba àsəra sarta ya tə̀vi ni àgəjəni gəɗak va do. »

13 Ka ya ti kurmbu ni àsəra tìzligabiya naŋ ka haɗ a nahəma, àcuhwaləŋoru ka wal ya ti èweya wur zalana nakəŋ a ni. 14 Ay ti tə̀bia kərpasla ana wal na cʉ akaɗa ga məjəvu gəɗakani na, ti wal ni mə̂həroru e gili ka məlaŋ gayaŋ ya ti Melefit aməfi ahàr vi mahkər ana telma ni. Amanjəhaɗ eslini ti driŋ driŋ akaba gavaŋ ni. Nahkay gavaŋ ni emisliki mərəkiani koksah, aməgri araŋa do. 15 Eslini gavaŋ ni àvəlahaya yam a dal-dal akaɗa zalaka ti yam ni môru mazay wal ni. 16 Ay ti haɗ àjənakia wal na, àdahvu, èsiaba yam ya ti gavaŋ àvəlahaya na. 17 Gavaŋ ni àra èpia nahkay ti àzumkia ɓəruv ka wal na dal-dal. Bəza ga wal ni tə̀gəjənia, nahkay gavaŋ ni àŋgukioru ka tay. Bəza nday nani ti ndam ya ti tə̀gəskabá *Divi ge Melefit akaba pakama ga Yezu a ni.

18 Eslini kurmbu ni ècik jik ka dəŋ-dəŋ ga *dəluv gəɗakani.

13

Zlam araŋa nday cʉ

1 Eslini nìpi araŋa nahaŋ àhəraya a *dəluv gəɗakani ni ba. Ere gani nani ti ahàr adəskəla, edrem kru. Edrem ni lu mefeɗeni àna elpindiŋ ga bay. Ka ahàr gayaŋ ni ti slimi tə̀ki məbəkiani ; slimi nday nani ti ge mindivi Melefit. 2 Ere gani nani ti akaɗa mavay, asak gani àna ehʉɗ gəɗákani akaɗa ga zlam ge gili cuɗayani ni, pakama gani day akaɗa ga mazlahku ni. Kurmbu ni àvi njəɗa gayaŋ ana ere gani nani ; àvi divi ga manjəhaɗviyu e kʉrsi ga bay gayaŋ vu, àvi njəɗa dal-dal ga məgur məlaŋ daya. 3 Nìpi ahàr ge ere gani nani bəlaŋ akaɗa tə̀gria ambələk a, àməta. Ay ti ambələk ya tə̀gri ga makaɗ naŋ àna naŋ ni èpifiŋa. Àra èpifiŋa ti àgria ejep ana mis ga duniya na ɗek ; nahkay ti tə̀gəskabá ma gayaŋ a, tàɗəbay naŋ. 4 Mis ni ɗek tàbəhaɗ mirdim, tàzləbay kurmbu ni azuhva njəɗa gayaŋ ya àvi ana ere gani nani ni. Tàbəhaɗ mirdim, tàzləbay ere gani nani daya. Tə̀ɗəm : « Way azavu ata ere hini way ? Way akaɗvafəŋva tata way ? »

5 Tə̀via divi ana ere gani nana ge miji zlabay akaba ge mindivi Melefit a. Tə̀via divi ga magray tʉwi gayaŋ a kiyi kru kru faɗ mahar cʉ. 6 Nahkay ànjəki ka məɗəmki ma magədavani ke Melefit, ke slimi ge Melefit, ka məlaŋ manjəhaɗ gayaŋ akaba ka nday ya ti e melefit bu ni. 7 Tə̀via divi ga makaɗvana akaba ndam ge Melefit a akaba ge meyefiŋeni kà tay a. Tə̀via divi ga məgur mis ga jiba gərgərana ɗek, ge dini gərgərana ɗek, ga haɗ gərgərana ɗek akaba mis ya təzlapay ma həma gərgərana ɗek ni. 8 Nahkay mis ga haɗ ni ɗek atabəhaɗ mirdim kè meleher gayaŋ, atazləbay naŋ : nday ya ti atazləbay naŋ ni ti slimi gatay àbi məbəkiani ka wakita ga sifa bi kwa ka mənjəki ga duniya. Wakita nani ti àfəŋ ka Wur Təmbak ya tàkaɗ naŋ ahaslani ni.

9 Maslaŋa ya ti slimi àfəŋ ge mici zlam nahəma, mîci pakama hini ya nəɗəm ni : 10 Maslaŋa ya ti tìweya naŋ ga məgəs naŋ ge eviɗi a nahəma, atəgəs naŋ, amoru migi eviɗi eɗeɗiŋ. Maslaŋa ya ti tìweya naŋ ana maslalam a ti atakaɗ naŋ àna maslalam eɗeɗiŋ. Nahkay ti ahàr àɗəm ndam ge Melefit têɓesey, tə̀mbrəŋ məfəki ahàr ka Yezu ba.

11 Eslini nìpi araŋa nahaŋ, àhəraya a haɗ ba. Ere gani nani ti edrem tə̀ki cʉ akaɗa ga wur təmbak ni, ay ti azlapay akaɗa ga kurmbu ni. 12 Ere gani nani ti àgray zlam ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo ni àna njəɗa ge ere nahaŋ ye enjenjeni ni. Àgray ti kè meleher ge ere ye enjenjeni ni. Àfəki ŋgasa ke mis ga duniya ni ɗek akaba zlam ya ka haɗ ni ɗek ga məhəŋgrioru ahàr a haɗ ana ere ye enjenjeni ya ti tə̀gri ambələk ga makaɗ naŋ mək ambələk gani èpifiŋa ni. 13 Ere gani nani ti àgra zlam magray ejep kay kè eri ge mis a ga maɗafakiani naŋ àbu àna njəɗa. Zlam gayaŋ ya àgray, àtama ejep ndahaŋ a ni ti nihi : àzəbiyu aku e melefit bu, èzligaya ka haɗ a kè eri ge mis ɗek. 14 Àgosay mis ga duniya aɗaba tə̀via divi ga magray ejep kè meleher ge ere ye enjenjeni na. Àhi ana tay ahkado : « Ləmumaya zlam ga pəra azavu akaɗa ere ya tə̀gri ambələk amal amət mək àŋgaba ni. Kə̀ləmumaya zlam ga pəra na ti kə̂həŋgrumioru ahàr a haɗ. » 15 Eslini tə̀vi njəɗa ana ere ye cʉ ni ga məvi sifa ana zlam ga pəra ni. Nahkay zlam ga pəra ni esliki mazlapani, àhi ana mis ti tâbazl ndam ya ti tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ do ni. 16 Ere gani nani àfəki ŋgasa ke mis ɗek, gəɗákani akaba nday ya ti gəɗákani do ni, ndam ge elimeni akaba ndam talaga, eviɗi akaba nday ya ti nday eviɗi do ni, ti tâhəndaki zlam ge ere gani nani ka tay ka ahar ga ɗaf ahkay do ni kè meleher. 17 Maslaŋa ya ti zlam mahəndakiani ni àki bi ni ti àsəkum zlam koksah, àsəkumoru zlam koksah daya. Zlam mahəndakiani nani ti slimi ge ere nani, zlam macalani daya.

18 Ahalay ti ahàr àɗəm mis təjalaki ahàr lala kwa. Maslaŋa ya ti àsəra zlam a nahəma, aməsər zlam macalani nani. Zlam macalani nani ti slimi ge mis, zlam macalani nani ti diŋ diŋ muku àna kru kru muku mahar muku.

14

Ndam ge Melefit tidi limis

1 Eslini nìpi Wur Təmbak micikeni jika ka həma *Siyoŋ ; nday akaba mis dəbu diŋ àna dəbu kru kru faɗ mahar faɗ. Mis nday nani ti slimi ga Wur Təmbak ni akaba ga Bəŋani àki məbəkiani ka tay kè meleher. 2 Eslini nìci dəŋgu ge mis àhəndabiyu e melefit bu akaɗa ga yam ya ahənday a zalaka gəɗakani bu ni, akaɗa ga avər ya adi aday ni. Dəŋgu gani nani ya nìci ni ti ahənday àɓəlay akaɗa ge tindʉ ya mis tivi ni. 3 Mis nday nani tə̀bu tidi limis mʉweni kè meleher ga Bay manjəhaɗani e kʉrsi gayaŋ bu, kè meleher ge mis gəɗákani akaba kè meleher ga zlam faɗani ni. Limis nani ti maslaŋa ya àsəra midena ni ti àbi, si nday dəbu diŋ àna dəbu kru kru faɗ mahar faɗani ya ti Melefit àmba tay a duniya ba ni kwa.

4 Nday gani nani ya tidi limis ni ti nday njəlata, tə̀bia slimi àna vu gatay a, tə̀sər wál ɗay-ɗay ndo. Ka məlaŋ ga Wur Təmbak ya akoru ni ɗek nday nani taɗəboru naŋ. Nday gani ti Melefit àmba tay e kiɗiŋ ga ndam ga duniya ba ti tîgi ndam gayaŋ, nday akaɗa ma ga zlam ya təvi ana Melefit ni. 5 Ndam nday nani ti mis tìcifiŋa ma ga malfaɗa kà tay a ɗay-ɗay ndo, tə̀ŋgətfəŋa zlam magudarani kà tay a ndo daya.

Məslər ge Melefit mahkər

6 Eslini nìpi *məslər ge Melefit nahaŋ ahər driŋ a huɗ melefit bu. Məslər gani nani naŋ àbu azibiyu *Ma Mʉweni Sulumani ya amandav ɗay-ɗay do ni ana mis ga duniya ; ana mis ga haɗ gərgərani ɗek, ana jiba gərgərani ɗek, ana dini gərgərani ɗek akaba ana mis ya təzlapay ma həma gərgərani ni ɗek. 7 Məslər ni àzlapay kay kay, àɗəm ahkado : « Grumfəŋa aŋgwaz kè Melefit a, zləbum naŋ aɗaba sarta ya ara agrafəŋa seriya kè mis a ni ènjia. Həŋgrumioru ahàr a haɗ ana Melefit : naŋ ti àgraya məlaŋ ya agavəla na, àgraya haɗ a, àgraya *dəluv gəɗakana akaba àgraya məlaŋ ga yam ndahaŋ a. »

8 Eslini nìpi məslər nahaŋ àrələŋoru, àɗəm ahkado : « Kəsa gəɗakani Babiloŋ ni àmbəɗkaba, àmbəɗkaba besek-besek. Àcahia magudar zlam gayaŋ akaba hala gayaŋ ana mis ga duniya ɗek ; hala gani nani ti àmbrəŋ ɗay-ɗay ndo. Magudar zlam gayaŋ ni èviyikaba ahàr ana mis ga duniya ɗek akaɗa ga zum na. »

9 Eslini nìpi məslər nahaŋ ya mahkər àrələŋoru. Àɗəm ma kay kay, àɗəm ahkado : « Maslaŋa ya ti ahəŋgrioru ahàr a haɗ ana araŋa akaba ana pəra gayaŋ, ahkay do ni zlam mahəndakiani gayaŋ ni àki ke meleher ahkay do ni ka ahar nahəma, 10 amacakay daliya dal-dal aɗaba Melefit àzumkia ɓəruv a. Melefit aməgri daliya ti akaɗa ga zum ya tə̀cahkivu yam ndo akaɗ mis ni. Ndam nday nani atəhuriyu a aku vu, atəhuriyu a zlam nahaŋ ya aku agəs akaɗa ga asas ya aku agəs ni vu. Atəcakay daliya kè meleher ga məslər ge Melefit akaba kè meleher ga Wur Təmbak ni. 11 Aku ya aməgri daliya ana tay ni ti azək gani aməcəloru agavəla, amandav ɗay-ɗay do. Maslaŋa ya ti ahəŋgrioru ahàr a haɗ ana araŋa ni akaba ana zlam ga pəra ya azavu akaba ere gani nani, ahkay do ni zlam mahəndakiani ge ere gani nani àki ni ti aməpəsaba do, amagray daliya məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek ga kaŋgay-kaŋgayani. »

12 Nihi ti lekʉlʉm ndam ge Melefit ahàr àɗəm si keɓesʉm kwa, lekʉlʉm ya ti kə̀gəsumkabá *Divi ge Melefit akaba kə̀fumkia ahàr ka Yezu a ni.

13 Eslini nìci dəŋgu ga maslaŋa nahaŋ àhəndabiyu a huɗ melefit bu, àhu ahkado : « Bəki ma hini : “Ndam ya ti tə̀fəki ahàr ka Bay geli, tə̀bu akaba naŋ akaɗa mis bəlaŋ, tə̀mətvù a huɗ gani bu nahəma, ku kani təmərvu.” » *Məsuf Njəlatani àɗəm : « Iy, nahkay eɗeɗiŋ, tàgra tʉwi zləzlaɗana, ay nihi ti tə̂pəsaba, aɗaba zlam sulumani ya tàgray ni èjiji do, atələbu àna naŋ ga kaŋgay-kaŋgayani. »

Ere ye ti amagrakivu ke mis ka mandav ga duniya ni

14 Eslini nìpi maklaɓasl bəɗ-bəɗani, zlam nahaŋ àki manjəhaɗkiani digʉsa. Zlam gani nani ti mis, mefeɗey ahàr àna elpindiŋ ga bay, elpindiŋ nani ga gru ; məvəɗ məzumani àfəŋ a ahar bu daya. 15 Eslini nìpi *məslər ge Melefit nahaŋ àhəraya a *ahay gəɗakani ge Melefit ni ba, naŋ àbu ahikaboru ma kay kay ana maslaŋa ya ti manjəhaɗkiani digʉsa ka maklaɓasl ni. Àhi ahkado : « Za məvəɗ gayak na ti kâbaz, aɗaba sarta gani ènjia, zlam àndəha ka haɗ a. » 16 Àra àɗəma nahkay ti maslaŋa ya ti manjəhaɗkiani ka maklaɓasl ni àzay məvəɗ ni, àbazaba zlam ya ka haɗ na ɗek.

17 Eslini nìpi məslər ge Melefit nahaŋ e melefit bu, àhəraya a ahay gəɗakani ge Melefit ni ba. Naŋ nani day məvəɗ məzumani àfəŋ a ahar bu. 18 Nìpi məslər ge Melefit nahaŋ keti àhəraya ka məlaŋ ya ti teviyekiki zlam ana Melefit na ; naŋ nani ti abi slimi ana aku ya teviyek zlam àna naŋ ni. Naŋ àbu ahikaboru ma kay kay ana məslər ya ti məvəɗ məzumani àfəŋ a ahar bu ni. Àhi ahkado : « Za məvəɗ na, ru a duniya vu, ahar ga məŋ ga zlam tə̀ndəha, ru kâslay.* » 19 Nahkay məslər nakəŋ àzay məvəɗ ni, àslay ahar gani ka haɗ ni ɗek, àbiyu ka məlaŋ ya ti təɗucfəŋa yam gana ni. Məlaŋ gani nani ti aɗafaki məlaŋ ya ti Melefit amagrafəŋa seriya kà ndam ga *duniya, aməzumki ɓəruv ka tay dal-dal ni. 20 Məlaŋ ya ti təɗuc bəza ga zlam ni ti a aləŋ ga kəsa. Ka ya ti təɗuc ni ti mimiz àhəraya sawaŋ, do ni ti yam ga bəza ga zlam ni do. Mimiz ni àŋgəzaya kay akaɗa ga yam ga zalaka na. Àŋgəzoru driŋ agray ezeweɗ dəbu kru mahar cʉ. Zileŋ gani anday pilis agəjəni ahàr gani cesla ciliŋ.

15

Məslər ge Melefit təzəkibiyu daliya adəskəla ke mis

1 Eslini ti nìpi zlam magray ejep nahaŋ gəɗakani a huɗ melefit bu : nìpi *məslər ge Melefit adəskəla àna daliya adəskəla a ahar bu. Kələŋ ga daliya nday nani ti daliya ndahaŋ atələbi va bi, aɗaba Melefit emendeveriŋ məzum ɓəruv gayaŋ ni àna tay.

2 Eslini nìpi zlam nahaŋ akaɗa dəluv mebeɗeni akaba aku, aslaɗay akaɗa ga kutrum ni, ahəlaba eri a vərut. Nìpi ndam ya ti tèyefiŋa kà araŋa na, tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ ana zlam ga pəra ya azavu akaba ere gani nani ni ndo, tàwayay zlam macalani ge slimi ge ere gani nani ndo ni daya. Nday tə̀bu micikeni jika jika ka ahàr ga dəluv ni ; tindʉ tə̀fəŋ kà tay a ahar bu, tindʉ nday nani ti Melefit àbi ana tay. 3 Nday tə̀bu tidi limis ge Mʉwiz bay məgri tʉwi ana Melefit ni akaba limis ga Wur Təmbak ni. Limis ya tìdi ni ti nahkay hi :

« Bay geli Melefit, nak Bay njəɗa-njəɗani,

tʉwi gayak ya kagray ni gəɗakani, àɓəlay àtam zlam ɗek.

Kəgur haɗ ni ɗek, zlam gayak ya kagray ni ɗek kigeni, nak jireni.

4 Bay geli, maslaŋa ya ti àgrafuka aŋgwaz a do ni ti way ?

Maslaŋa ya aɗəm àzləbay kur do ni ti way ?

Aɗaba nak ciliŋ nak kə̀bu njəlata.

Mis ga duniya ɗek atara atəhəŋgrukoru ahàr a haɗ

aɗaba tìpia kur a kagray zlam ni ɗek kigeni. »

5 Eslini nìpi zlam nahaŋ keti : *ahay gəɗakani ge Melefit ya a huɗ melefit bu ni məzləkabana. A huɗ ga ahay nani bu nahəma, ahay nahaŋ *miviceni àvu : Melefit aŋgazlivu ana mis eslini. 6 Eslini nìpi məslər ge Melefit adəskəla ya təzəkibiyu daliya ke mis ni tàhəraya a ahay gəɗakani nani ba. Tàbakababiyu azana bəɗ-bəɗani talla talla, ku way way do məwəl gugum àna maslpara ga gru. 7 Eslini bəlaŋ e kiɗiŋ ga zlam faɗani ni bu èdi hijiyem ga gru bəlaŋ bəlaŋ ana məslər ge Melefit adəskəlani ni. Hijiyem ga gru ni ti məzum ɓəruv ge Melefit mərəhvani pisl pisl. Melefit ti naŋ àbu àna sifa ga kaŋgay-kaŋgayani. 8 Eslini ahay gəɗakani ge Melefit ni arəhvu àna azək. Azək nani ti aɗafaki Melefit ti gəɗakani, naŋ njəɗa-njəɗani. Maslaŋa ya ti esliki məhuriyani a ahay gəɗakani ni vu ni ti àbi, si tigi daliya adəskəlani ya məslər adəskəlani təhəlbiyu ni amandava day kwa.

16

Məslər tabaya daliya adəskəlani na ka haɗ a

1 Eslini nìci dəŋgu ga maslaŋa nahaŋ àhəndabiyu kay kay a *ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, àhi ana *məslər adəskəlani ni ahkado : « Dəgum kəbumoru məzum ɓəruv ge Melefit ya tə̀vu e hijiyem adəskəlani bu ni ka haɗ. »

2 Məslər ye enjenjeni ni òru àboru məzum ɓəruv ya e hijiyem gayaŋ bu ni ka haɗ. Àra àbaya ti ambələk magədavani awər dal-dal àbikabaya ana ndam ya ti zlam ga araŋa ni mahəndakiani ka tay akaba təhəŋgrioru ahàr a haɗ ana zlam ga pəra ya azavu akaba ere gani nani na.

3 Məslər ye cʉ ni òru àbiyu məzum ɓəruv ya e hijiyem gayaŋ bu ni a *dəluv gəɗakani vu. Àra àbiya ti yam ga dəluv ni ègi akaɗa mimiz ge mis məmətani, nahkay zlam ya tə̀vu àna sifa a dəluv ni bu ni ɗek tə̀mət.

4 Məslər ya mahkər ni òru àbiyu məzum ɓəruv ya e hijiyem gayaŋ bu ni a zalaka vu akaba ka məlaŋ ga yam ya aŋgəzoru, àdəl do ni. Àra àbiya ti yam ni ɗek ègi mimiz. 5 Eslini nìci dəŋgu ga *məslər ge Melefit ya abi slimi ana yam ni, àɗəm ahkado :

« Nak Melefit nak njəlata, kwa ahaslani nak kə̀bu, nihi day nak kə̀bu.

Seriya gayak ya kàgray ni ti seriya ge jiri.

6 Seriya ge jiri ti aɗaba mis tàbazla ndam gayak

akaba ndam mahəŋgaray *pakama gayak a.

Tàbazl tay ti mimiz àŋgəzaya ;

nahkay kə̀via mimiz ana tay ge misena.

Kə̀gri ana tay nahkay ni ti kigeni. »

7 Eslini nìci dəŋgu ga maslaŋa nahaŋ àhəndaya kay kay ka məlaŋ ya teviyekiki zlam ana Melefit ni, àɗəm ahkado : « Iy, Bay geli Melefit, nak njəɗa-njəɗani, seriya gayak ya kagray ni ti ge jiri, kigeni daya. »

8 Məslər ya faɗ ni òru àbəkiaya məzum ɓəruv ya e hijiyem gayaŋ bu na kà fat a. Àra àbəkiaya ti tə̀via divi ana fat na ga meviyekaba mis a halaw-halaw. 9 Fat ni àra èviyekaba mis na halaw-halaw ti mis ni tìndivi Melefit aɗaba aslərkibiyu daliya nday nani ka tay ni ti naŋ. Akaba nani ɗek mis ni tàmbatkaba majalay ahàr gatay a ndo, tə̀ɗəm Melefit naŋ gəɗakani agur zlam ɗek ndo daya.

10 Məslər ya zlam ni òru àbəkiaya məzum ɓəruv ya e hijiyem gayaŋ bu na ke kʉrsi ga araŋa na. Àra àbəkiaya ti məlaŋ ge ere gani nani ya agur ni ègi ləvəŋ təbəɗəm. Nahkay mis ni tàhəpəɗkaba arəɗ gatay àna aslər azuhva daliya gatay ya tagray na. 11 Ay ti tàmbatkaba majalay ahàr gatay na ndo, tə̀mbrəŋ zlam magudarani gatay ni ndo daya, tìndivoru Melefit agavəla sawaŋ azuhva ambələk gatay ni akaba daliya ndahaŋ ya tàgray ni.

12 Məslər ya muku ni òru àbiyu məzum ɓəruv ya e hijiyem gayaŋ bu ni a zalaka gəɗakani Efret ni vu. Àra àbiya ti yam ni àdəlaba a zalaka ni ba ɗek. Àra àdəlaba nahəma, bəbay ya gwar egezi ni tə̀ŋgəta divi ga masləkabana gwar a zalaka ni ba. * 13 Eslini nìpi seteni nday mahkər tə̀zavu akaba gwedeɗik ; bəlaŋ àhəraya a ma ga kurmbu ni ba, bəlaŋ a ma ga araŋa ni ba, bəlaŋ gani ti ni a ma ga bay mahəŋgaray *pakama ga malfaɗa ni ba. † 14 Nday nani ya tàhəraya ni ti seteni, tə̀bu tagray zlam magray ejep. Tərəkioru ka bəbay ga haɗ ni ɗek ga maŋgasikabu ahàr ana tay ti tâkaɗvafəŋva kè Melefit a. Ka fat ya ti zlam gani nani amagravu ni ti Melefit Bay njəɗa-njəɗani amaŋgazlaya njəɗa gayaŋ a àki ka zlam a ɗek.

15 Yezu àɗəm : « Bumvu slimi lala, aɗaba anara ti akaɗa ga zal akal ni ; mis tə̀sər sarta gani do. Maslaŋa ya ti ajəgay nu, anjəhaɗ eri, naŋ àbu àna azana gayaŋ ka vu nahəma, mə̂mərvu, aɗaba etipi naŋ a mahayma ga məbəki mimili do. »

16 Seteni ni tàŋgasikabu ahàr ana bəbay ni ka məlaŋ ya təzalay àna ma *Hebri Harmagadoŋ ni.

17 Məslər ya adəskəla ni òru àboru məzum ɓəruv ya e hijiyem gayaŋ bu ni kà aməɗ. Àra àbaya ti dəŋgu àhəndabiyu kay kay a ahay gəɗakani ge Melefit ni bu, ka məlaŋ ge kʉrsi ge Melefit ni. Àɗəm : « Nihi ti àndava. » 18 Eslini avər àbay aku, àdi aday, dəŋgu ndahaŋ tàhənday daya. Haɗ àdaɗay dal-dal : kwa ka sarta ya Melefit àgraya mis ka haɗ a ku kani, haɗ àdaɗay akaɗa nani ndo. 19 Haɗ àdahvu, kəsa gəɗakani ni èdevu məlaŋ mahkər. Kəsa ndahaŋ ya ka haɗ ni day tèbesva. Babiloŋ kəsa gəɗakani ni àgəjazlki ahàr ke Melefit ndo : Melefit àvi məzum ɓəruv gayaŋ dal-dalani ya e hijiyem bu ni, ti mîseba ɗek ka ahar ge etekwey a. 20 Haɗ ya e kiɗiŋ ga yam bu ni ɗek tàsləkaba ka məlaŋ gatay na, tə̀bi va bi ; həma day tə̀bi, tìpivu va do. 21 Koskosay gəɗákani tàdəgabiyu a huɗ melefit bu, tàdəgakiaya ke mis a, bəlaŋ gani məɗəs gani agray kilʉ kru kru faɗ. Daliya gani nani ti àtama njəɗa ge mis a dal-dal, nahkay tìndivi Melefit azuhva koskosay ya tàdəgakiaya ka tay a ni.

17

Wal hala gəɗakani

1 Eslini bəlaŋ e kiɗiŋ ga *məslər ge Melefit adəskəlani ya hijiyem ga məzum ɓəruv ge Melefit tə̀fəŋ kà tay ni àrəkua, àhu ahkado : « Nihi ti Melefit ara atraɓ wal hala gəɗakani ni. Ra nəɗəfukki daliya gayaŋ ya tara təgri ni. Wal hala nani ti awayay aɗəmvaba kəsa gəɗakani ya kà gəvay ga zalaka gərgərani ni. 2 Bəbay ga haɗ ni tàgra hala akaba naŋ a, mis ya ka haɗ ni day tàgrafəŋa mesʉwehva, èviyiya ahàr ana tay a akaɗa ga zum na. »

3 Eslini məslər ni àzoru nu a huɗ gili vu ; àzoru nu ti àna njəɗa ga *Məsuf ge Melefit. Nòru nìnjʉa ti nìpi wal nahaŋ manjəhaɗani digʉsa àki kà araŋa ndizeni. Ere gani nani ti ahàr adəskəla, edrem kru, kà vu gayaŋ ni ɗek slimi ge mindivi Melefit àki məbəkiani ŋgʉreɗeɗa. 4 Wal ni ti ni məbakabu azana ŋgəzani * akaba azana ndizeni ; naŋ meŋgʉleɗveni àna zlam ga gru, àna akur sulumani, àna ebirsli daya. Hijiyem ga gru àfəŋ a ahar bu. Hijiyem gani nani ti zlam magədavani mizeni àvu a huɗ gani vu mərəhvani pisl. Zlam magədavani nani ti hala gayaŋ ya agray ni. 5 Kè meleher gayaŋ ni ti slimi àki məbəkiani, slimi gani nani maŋgahani, nihi : « Babiloŋ kəsa gəɗakani, məŋ ga ndam hala akaba zlam magədavani ge mis ga haɗ ya tagray ni ɗek. » 6 Nìpi wal ni èsikaba mimiz a, eviyi ahàr. Mimiz gani nani ti ga ndam ge Melefit ya tàbazl tay aɗaba tə̀mbrəŋ məfəki ahàr gatay ka Yezu do ni.

Nàra nìpia wal na ti àgrua ejep a dal-dal. 7 Eslini məslər ni àhu ahkado : « Agruk ejep emiteni ti kamam ? Nəhukaba ma maŋgahana àki ka wal na akaba ka araŋa ya ti naŋ àki manjəhaɗkiani digʉsa, ahàr adəskəla akaba edrem kruani na. 8 Ere ye kìpi ni ti ahaslani naŋ àbu, ay nihi ti naŋ àbi va bi. Aməcəlaya e *eviɗ gəɗakani ya a huɗ ga haɗ bu ni ba ; aməcəlaya ti ara eji hʉya. Ndam ga *duniya ya ti slimi gatay àbi məbəkiani ka wakita ga sifa bi kwa ka mənjəki ga məlaŋ ni, ka ya ti etipi ere nani ni ti aməgri ejep ana tay. Aməgri ejep ana tay ti aɗaba ahaslani naŋ àbu, ay nihi ti naŋ àbi mək amaŋgaya keti palam. »

9 Àhu keti : « Ahàr àɗəm mis təjalaki ahàr ke ere gani nani lala, àna məsər zlam daya. Ahàr adəskəlani nday nani ti həma adəskəla ya wal anjəhaɗki ni. † Nday gani bəbay adəskəla daya. 10 A huɗ ga bəbay adəskəlani ni bu ni ti bəbay zlam tìndeveriŋa məzuma bay gatay a àndava. Naŋ ya muku ni ti naŋ àbu a bay gayaŋ bu mba. Naŋ ya adəskəla ni ti ni sarta gani gayaŋ ènjia faŋ ndo. Sarta gani gayaŋ eminjia ti aməpəsviyu a bay ni bu do. 11 Ere ye ti ahaslani naŋ àbu, ay nihi ti naŋ àbi ni ti naŋ naŋani bay ya azlalahkər. Naŋ àkibu ka bəbay adəskəlani ni daya, mək amoru mijiji.

12 « Edrem kruani ye kìpi, àki ni ti awayay aɗəmvaba bəbay kru, tə̀huriyu a bay gatay vu faŋ ndo. Sarta gatay eminjia ti atəzumkabu bay akaba ere gani nani, ay ti atəpəsviyu do. 13 Bəbay kruani ni ɗek ma gatay bəlaŋ, təgri tʉwi ana ere gani nani àna njəɗa gatay ɗek. 14 Atakaɗvafəŋva kà Wur Təmbak na, ay ti Wur Təmbak ni emihiti tay, aɗaba naŋ Gəɗakani ga bəbay ndahaŋ ni ɗek, naŋ Bay ga bəbay ɗek. Ndam ga Wur Təmbak ni etihiti bəbay nday kruani ni daya, aɗaba Wur Təmbak ni àdaba tay a, àzalay tay, tə̀fəkia ahàr a. »

15 Àhu keti : « Yam ya nak kìpi wal hala àfəŋ kà gəvay ni ti mis dal-dal macakalavani, mis ga haɗ gərgərani akaba mis ya təɗəm ma həma gərgərani ni. 16 Edrem kruani ya kìpi ni akaba ere gani nani etizirey wal hala ni, atəcakwakia zlam ya ka vu na ɗek, atəmbrəŋ naŋ a mahayma. Atahəpəɗ naŋ, eteviyekaba məgəjəni gana. 17 Bəbay kruani ni atagray nahkay ti aɗaba Melefit àgray ti ma gatay mânja ka ahar bəlaŋ, ti tə̂gri tʉwi ana ere gani nani àna məzum bay gatay ni. Atagray nahkay ti duk abivoru ana vaɗ ge Melefit ya àfəkaɗ ni : a vaɗ nani ti pakama ge Melefit ya àɗəm ni amagravu akaɗa ya awayay ni.

18 « Wal ya kìpi ni ti ni awayay aɗəmvaba kəsa gəɗakani, bəbay gani təgur bəbay ga haɗ nahaŋ ni ɗek. »

18

Babiloŋ kəsa gəɗakani ni àmbəɗkaba

1 Eslini nìpi məslər nahaŋ naŋ àbu asləkabiya a huɗ melefit ba, njəɗa àfəŋ dal-dal, aslaɗay məlaŋ dal-dal daya. 2 Àzlah kay kay, àɗəm :

« Babiloŋ kəsa gəɗakani ni àmbəɗkaba, àmbəɗkaba besek-besek !

Nihi ti ègia məlaŋ manjəhaɗ ge seteni a, məlaŋ ga *məsuf magədavana.

Eɗiɗiŋ ya tàhəpəɗ tay do, tàwayay tay do ni tanjəhaɗ eslini daya.

3 Babiloŋ àmbəɗkaba besek-besek ti aɗaba naŋ akaɗa wal ya àvia vu gayaŋ ana hala dal-dal ni.

Magudar zlam gayaŋ ni èviyikaba ahàr ana mis ga duniya na ɗek akaɗa ga zum na.

Bəbay ga haɗ ni ɗek tàgrakabá hala akaba naŋ a :

ndam məsəkumoru zlam a duniya bu ɗek tə̀ŋgətkabá elimeni

àna zlam gayaŋ dal-dalani ya tigi eri ana mis na. »

4 Eslini nìci dəŋgu ga maslaŋa nahaŋ àhəndabiyu e melefit bu, àɗəm :

« Lekʉlʉm ndam goro ni sləkumkiba ka ndam ga kəsa hina, hərumaya ;

nahkay ti ahar gekʉli àkibu ka magudar zlam gayaŋ ni bi,

daliya ya amagray ni amacay kʉli do daya.

5 Hərumaya, aɗaba magudar zlam gayaŋ ni kay dal-dal,

akaɗa ga zlam maŋgaskabani diliz, àdoru e melefit vu ni.

Nahkay Melefit àsəra tʉwi gayaŋ ya agray ni ti tʉwi ge jiri do.

6 Ere ye ti àgri ana mis ni ti tə̂grivu bilegeni.

Tʉwi gayaŋ ya àgray ni ti tə̂grivu sak cʉ.

Àgria daliya ana mis a, tə̀caka akaɗa ge mis ya tìsia zum a na ;

tə̂grivu daliya sak cʉ ti mîsi akaɗa ge ergi ni.

7 Ahaslani naŋ àbu àna njəɗa dal-dal, azum zlam sulumani dal-dal daya ;

nahkay grumi daliya dal-dal akaɗa njəɗa gayaŋ ya ahaslani dal-dalani ni,

grumi tuway dal-dal akaɗa zlam sulumani gayaŋ ya àzum ahaslani dal-dalani ni.

Aɗaba mam, àɗəm : “Nu bay, nu wal madakway do, enitʉwi ɗay-ɗay do.”

8 Gayaŋ ya ti àɗəm nahkay ni ti

daliya gayaŋ ya amacakay a vaɗ bəlaŋani bu ni nday hi :

kisim, tuway, lʉwir, akaba aku ga məzumaba naŋ a.

Aɗaba Bay ya ti agrafəŋa seriya kà naŋ a ni ti Bay Melefit geli ;

naŋ ti njəɗa-njəɗani. »

9 Bəbay ga duniya ya tàgray hala akaba naŋ akaba tə̀zumkabu zlam sulumani ni etipia azək ga aku ya azumaba naŋ a ni ti etitʉwi, atəndav kuɗa. 10 Eticik driŋ driŋ akaba naŋ aɗaba aŋgwaz aməwərfəŋa tay kà daliya ye eslini na. Atəɗəm :

« Aw ! Aw !

Babiloŋ kəsa gəɗakani, njəɗa-njəɗani ni àmbəɗkaba besek-besek,

aɗaba Melefit àgrafəŋa seriya a huɗ ge njemdi bəlaŋani ba ! »

11 Ndam məsəkumoru zlam ya a duniya bu ni titʉwi, təndav kuɗa azuhva naŋ. Tagray nahkay ti aɗaba maslaŋa ya ti asəkumfəŋa zlam kà tay a ni àbi va bi. Zlam gatay gani ya təsəkumoru ni nday hi : 12 gru, ara ga siŋgu, akur sulumani akaba ebirsli ; azana ndize-ndizeni akaba azana sulumani gərgərani ndahaŋ ; ɓiyem sulumani ya ezi akaɗa ge tersel ni, zlam ya tàgraya tay àna aslər ge mbeli a akaba àna ɓiyem sulumana ni ; zlam ndahaŋ ya tàgraya tay àna ara, ndahaŋ àna evirzegena, ndahaŋ ti ni àna akur sulumana ni ; 13 tersel gərgərani akaba haf gərgərani ya tazəbay ti ezi àcər ni ; zum, amal, humbu akaba *alkama ; slasla, təmbəmbak, pililis akaba seret gatayani. Təsəkumoru mis akaba sifa ge mis daya. 14 Nahkay tə̀hi ahkado :

« Zlam ya tigʉk eri ni ɗek tàsləkafuka, tàdəgoru driŋ,

elimeni gayak akaba zlam sulumani ya kəzum ni tə̀fuk va bi,

atəŋgət tay ɗay-ɗay va do ! »

15 Ndam məsəkumoru zlam ya tə̀ŋgət elimeni àna məsəkumoru zlam a kəsa nani bu ni eticik driŋ driŋ akaba naŋ, aɗaba aŋgwaz aməwərfəŋa tay kà daliya ye eslini na. Etitʉwi, atəndav kuɗa, 16 atəɗəm ahkado :

« Aw ! Babiloŋ kəsa gəɗakani ni asay cicihi timey !

Ahaslani naŋ məbakabu azana ndize-ndizeni akaba azana sulumani ndahaŋ.

Naŋ meŋgʉleɗveni àna zlam ga gru, àna akur sulumani akaba àna ebirsli.

17 Zlam gayaŋ ni ɗek àgədava a huɗ ge njemdi bəlaŋani ba timey ! »

Ndam ya tə̀bu àna *slalah ga yam ni, nday ya tagaray ni, nday ya təhəlvù tay ni akaba ndam ya təŋgət zlam azuhva dəluv ni tìcik driŋ driŋ akaba kəsa ni. 18 Tìpia azək ga aku ya azum kəsa na. Tàra tìpia ti tə̀zlah kay kay, tə̀ɗəm : « Kəsa gəɗakani akaɗa kəsa hini ti àbi ɗay-ɗay bi ! » 19 Tə̀ndav kuɗa, tìtʉwi, tàbakabiyu haɗ ka ahàr, tə̀zlah kay kay, tə̀ɗəm :

« Aw ! Aw ! Kəsa gəɗakani ni asay cicihi !

Ndam ya tə̀bu àna slalah ga yam gatay tə̀ŋgət elimeni ti a kəsa nani bu.

A huɗ ge njemdi bəlaŋani bu zlam ga kəsa nani àndava ɗek. »

20 Lekʉlʉm ya e melefit bu ni mərumvu aɗaba aku àbu azum kəsa ni ! Lekʉlʉm ndam ge Melefit, lekʉlʉm ndam *asak akaba ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ni mərumvu ! Mərumvu aɗaba Melefit àgrafəŋa seriya, àpəliva zlam magədavani ya àgri ana kʉli na. 21 Eslini məslər nahaŋ njəɗa-njəɗani àzay akur gəɗakani akaɗa avar, àdəviyu a *dəluv gəɗakani vu, àɗəm ahkado :

« Babiloŋ kəsa gəɗakani ni atəgri ti ga njəɗa akaɗa nani,

etipi kəsa gani nani ɗay-ɗay va do. »

22 Àɗəm keti :

« Ndam mivi tindʉ, ndam midi limis,

ndam mivi cicek akaba mezlelim atələbi afa gayak va bi.

Etici daɗay ga araŋa afa gayak va do.

Etipi ndam mələm zlam a kəsa gayak bu va do,

etipi ndam mihi humbu a kəsa gayak bu va do daya.

23 Ceŋgel atəslaɗay məlaŋ a kəsa gayak bu va do,

ataday wál va do, atagray wuməri gani a kəsa gayak bu va do daya.

Zlam nday nani ɗek ti atagravu va do

aɗaba ahaslani ndam ga kəsa gayak ya təsəkumoru zlam ni

tə̀tama ndam məsəkumoru zlam ndahaŋ ga duniya na ɗek,

tàgosakaba mis a ɗek àna matak gatay na daya. »

24 Melefit àtraɓ Babiloŋ ti aɗaba ndam mahəŋgaray pakama gayaŋ ya tàbazl tay ni, ndam gayaŋ *njəlatani ya tàbazl tay ni, akaba ndam ndahaŋ ya tàbazl tay a duniya bu ni ɗek ti ndam ga kəsa gani tàbazl tay, mimiz gatay ni àdəgaya a kəsa gani nani ba.

19

1 Eslini nìci dəŋgu ahənday kay kay a huɗ melefit bu, dəŋgu gani ahənday akaɗa ge mis macakalavani dal-dalani ni. Tə̀ɗəm ahkado :

« Elelʉya ! Zləbum Melefit !

Melefit geli ti ahəŋgay mis, naŋ àbu àna njəɗa àtama njəɗa ndahaŋ a ɗek,

mis ɗek tâzləbay naŋ !

2 Mis ɗek tâzləbay naŋ ti aɗaba seriya gayaŋ ni ge jiri, kigeni daya.

Àwəla wal hala na àna seriya.

Wal nani ti àgosakaba mis ka haɗ àna hala gayaŋ na.

Àbazla ndam məgri tʉwi ana Melefit a,

nahkay ti Melefit day àmbrəŋ naŋ ndo, àgria daliya. »

3 Tə̀ɗəm keti :

« Elelʉya ! Zləbum Melefit !

Azək ga aku ya azum kəsa gani nani ni

acəloru agavəla kəlavaɗ ga kaŋgay-kaŋgayani. »

4 Eslini gəɗákani kru kru cʉ mahar faɗani ni akaba zlam faɗani ni tàbəhaɗ mirdim, meleher ndiɓa ndiɓa ana haɗ, kè meleher ge kʉrsi ge Melefit, tàzləbay Melefit, tə̀ɗəm : « Aya nahkay ! Elelʉya ! Zləbum Melefit ! »

Wuməri ga maday wal ga Wur Təmbak

5 Eslini nìci dəŋgu àhəndabiyu e kʉrsi ge Melefit ni bu, àɗəm :

« Lekʉlʉm ciɓ-ciɓeni akaba gəɗákani

ya ti kəgrumi tʉwi ana Melefit geli,

kəfumki ahàr ni ɗek ti zləbum naŋ ! »

6 Eslini nìci dəŋgu àhənday akaɗa ge mis dal-dal macakalavani, akaɗa ga yam ga zalaka ya avalahay kay kay ni, akaɗa ga avər ya aməcəri aday kay kay ni. Tə̀ɗəm ahkado :

« Elelʉya ! Zləbum Melefit, aɗaba Bay Melefit geli naŋ njəɗa-njəɗani,

àɗəfikia njəɗa gayaŋ ana leli a, agur məlaŋ ni ɗek ti naŋ ciliŋ.

7 Məmərumvu, məzumum gəɗa, məzləbum Melefit,

aɗaba vaɗ ga maday wal ga Wur Təmbak ni ènjia.

Məva gayaŋ àslamalava, naŋ àbu ahətay naŋ.

8 Tə̀via divi ga məbakabu azana njəlatana ya aslaɗay na. »

Azana nani ti aɗəmvaba tʉwi ge jiri ga ndam ge Melefit ya tàgray ni.

9 Məslər ni àhu ahkado : « Bəki nahkay nihi : Ndam ya təzalay tay ga wuməri ga maday wal ga Wur Təmbak ni tə̂mərvu, tə̂zum gəɗa. » Mək àhukivu ahkado : « Pakama hini nahəma pakama ge Melefit eɗeɗiŋ. »

10 Àra àhua nahkay ti nàbəhaɗ mirdim grik meleher ndiɓ ana haɗ kà asak gayaŋ ga mazləbay naŋ. Àra èpia ere ye ti nàgray na ti àhu : « Kàgray nahkay ba simiteni ! Nu day bay məgri tʉwi ana Melefit akaɗa gayak ni, akaɗa ga bəza ga muk ya tə̀gəskabá pakama ge Melefit ya àɗəmki ka Yezu na ni daya. Kabəhaɗi mirdim ti ana Melefit ciliŋ. Pakama ge Melefit ya ti àɗəmki ka Yezu ni ti ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit tə̀ɗəm àna njəɗa ga *Məsuf Njəlatani. »

Bay ya naŋ manjəhaɗkiani ke pilis bəɗ-bəɗani ni

11 Eslini nìpi huɗ melefit àzləkvaba, nìpi maslaŋa nahaŋ manjəhaɗkiani ke pilis bəɗ-bəɗani. Bay gani nani ti slimi gayaŋ « Jiri, » slimi gayaŋ nahaŋ ni ti ni « Àsəkaɗ malfaɗa do. » Naŋ àbu agray seriya ge jiri, naŋ àbu akaɗvu ge jiri daya. 12 Eri gayaŋ ni akaɗa aku ya agəs ni ; ahàr gayaŋ ni mefeɗeni àna elpindiŋ ga bay, elpindiŋ nday nani ti kay ; slimi àbu məbəkiani kà vu gayaŋ : slimi gani nani ti maslaŋa nahaŋ àsər do, si asər ti naŋ naŋani kwa. 13 Azana gayaŋ ya àfakabu ni ti tə̀təlviya e mimiz va. Slimi gayaŋ ti « Pakama ge Melefit. » 14 Gwar kələŋ gayaŋ nahəma, ndam magray silik ge Melefit ya a huɗ melefit bu ni taɗəboru naŋ. Nday nani gani manjəhaɗkiani ke pililis bəɗ-bəɗani, nday məbakabu azana njəlatani bəɗ-bəɗ talla. 15 A pakama ga Bay ya taɗəboru naŋ ni bu nahəma, maslalam məzumani àhəraya. Maslalam nani ti ga məsiani ana mis ga haɗ ni ɗek. Bay nani amahətay tay àna aday ga ara. Aməcəlki ka tay akaɗa maslaŋa ya ti acəlki ka bəza ga zlam e eviɗ bu ga məɗucaya zum gana ni. Məcəlkiani nani ti aɗafaki Melefit njəɗa-njəɗani, àzumkia ɓəruv ka tay a dal-dal. 16 Slimi ga Bay nani àbu məbəkiani ka azana akaba ka takolay gayaŋ. Slimi gani nihi : « Bay ga bəbay ndahaŋ ɗek, Bay gəɗakani ga bəbay gəɗákani ndahaŋ ɗek. »

17 Eslini nìpi məslər nahaŋ micikeni jika kà fat, naŋ àbu azlah kay kay, àhi ma ana eɗiɗiŋ ya təhər a huɗ melefit bu ni ɗek. Àhi ana tay ahkado : « Dəguma, cakalumvu, aɗaba wuməri gəɗakani ge Melefit àbu. 18 Dəguma kə̂ndum kisim ga bəbay gəɗákani, kisim ga bəbay ga ndam slewja, kisim ga ndam ya tə̀bu àna njəɗa ni, kisim ge pililis akaba nday ya tə̀ki ni. Dəguma kəndum kisim ge mis ɗek : ku kisim ge eviɗi, ku kisim ga nday ya ti nday eviɗi do ni, ku kisim ga gəɗákani, ku kisim ga nday ya ti nday gəɗákani do ni. »

19 Eslini nìpi ere gani nani akaba bəbay ga haɗ gərgərani akaba ndam magray silik gatay. Tə̀cakalavu ga makaɗfəŋvana kà Bay ya ti naŋ àki ke pilis ni akaba ndam magray silik gayaŋ. 20 Nday tə̀bu takaɗvu nahkay ti Bay ya naŋ àki ke pilis ni akaba ndam gayaŋ ni tə̀gəs ere gani nani akaba bay mahəŋgaray pakama ga malfaɗa ni yaw yaw. Bay masəkaɗ malfaɗa nani ti ahaslani àgra zlam ya mis tìpi ɗay-ɗay ndo na kè meleher ge ere gani nana ; gayaŋ ya ti àgray nahkay ni ti àgosa mis a ; àgosay ti ndam ya ti tàhəndakia zlam ge ere gani nana ka tay a ni akaba tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ ana zlam ga pəra ya azavu akaba ere gani nani ni. Tàra tə̀gəsa tay cʉena nahkay nahəma, tə̀biyu tay eri gani a *dəluv ga aku vu cizliv cizliv. Aku gani nani ti agəs akaɗa ga asas ya aku agəs ni. 21 Ndam gatay ndahaŋ ni ti ni, Bay ya naŋ ke pilis ni àbazl tay àna maslalam ya àhəraya a ma gayaŋ ba ni, mək eɗiɗiŋ ni ɗek tə̀rəh àna kisim ge mis ya àbazl tay ni.

20

Vi dəbu

1 Eslini nìpi məslər nahaŋ naŋ àbu asləkabiya a huɗ melefit ba. Lekili ga mahay ge *eviɗ gəɗakani ya a huɗ ga haɗ bu ni àfəŋ a ahar bu, jejirɓi ndiɓil-ndiɓileni àfəŋ a ahar bu daya. 2 Naŋ nakəŋ òru àgəs kurmbu ni, àwəl naŋ àna jejirɓi ni, ti mânjəhaɗ naŋ məwəlani vi dəbu. Kurmbu ni ti gavaŋ ya ahaslani ni, naŋ *Seteni, bay magosay mis ni. 3 Məslər nakəŋ àra àwəla naŋ a ti èzligiyu naŋ e eviɗ ni vu keŋgim, àzləkkiviyu mahay ni, àdarvù lala. Àgray nahkay ti aɗaba awayay ti kurmbu ni àgosay mis ka duniya va ba, duk anivoru ana mandav ge vi dəbuani ni. Kələŋ ge vi dəbuani ni ti ahàr àɗəm tâfaya naŋ a gʉzit ga hayaŋana kwa.

4 Məslər nakəŋ àra àzləkkiviya mahay na ti nìpi kʉrsi ga bəbay, mis tàra tànjəhaɗviyu. Mis nday nani ti tə̀via divi ana tay ga magray seriya. Nìpi mis ya ti tèkelkia ahàr ka tay a ni daya. Tèkelkia ahàr ka tay a ti aɗaba tə̀zlapikia ka Yezu ana mis a, tə̀hia ma ge Melefit ana mis a. Nday nani ti tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ ana ere gani nani ndo, tə̀həŋgrioru ahàr a haɗ ana zlam ga pəra ya azavu akaba ere gani nani ni ndo daya. Tàhəndaki zlam ge ere gani nani kè meleher gatay ahkay do ni ka ahar ndo. Melefit àhəŋgriviya sifa ana tay a, nahkay tànjəhaɗkabu a bay bu akaba Krist vi dəbu. 5 Mis nday nani ti nday ye enjenjeni ya Melefit àhəŋgriviyu sifa ana tay ni. Mis ndahaŋ ya tə̀mət ni ti Melefit àhəŋgriviyu sifa ana tay faŋ ndo, si ka mandav ge vi dəbuani kwa. 6 Nday ya Melefit ahəŋgriviyu sifa ana tay ye enjenjeni ni tə̂mərvu, nday ndam gayaŋ *njəlatani. *Kisim ye cʉ amələbu, ay kisim gani nani emisliki məgri araŋa ana tay do. Etigi ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit, etigi ndam maŋgalabakabu mis akaba Krist daya, atanjəhaɗkabu a bay bu akaba Krist vi dəbu.

Melefit eyefiŋ kè Seteni

7 Ka ya ti vi dəbuani ni amandava nahəma, atafaya *Seteni a daŋgay ni ba. 8 Atafaya naŋ a ti amoru magosay mis ga haɗ ga məlaŋ ni ɗek. Haɗ nday nani ti təzalay tay Gok akaba Magok. Amacakalakabu mis ga haɗ nday nani ga makaɗvani. Atacalvu do, nday akaɗa wiyaŋ ga zalaka ya àcalvu do ni. 9 Tàhəraya, tə̀sawaɗoru ka haɗ ga məlaŋ ni ɗek, tòru tèveliŋ məlaŋ ga ndam *njəlatani ge Melefit ni akaba kəsa gəɗakani ya Melefit awayay dal-dalani ni tekesl. Ay tàra tèveliŋa ti aku àdəkia ka tay kwa e melefit ba, àzumaba tay a. 10 Eslini tə̀gəs Seteni, naŋ ya àgosay mis ni, tìzligiyu naŋ a *dəluv ga aku ni vu cizliv. A aku nani bu ni ti zlam àvu agəs akaɗa ga asas ya aku agəs ni. Ata ere gani nani nday ata bay mahəŋgaray *pakama ga malfaɗa ni nday tə̀vu a aku gani nani bu àndava. Eslini nday mahkərani ɗek atəcakaviyu daliya məlafat akaba məlavaɗ gani do ɗek ga kaŋgay-kaŋgayani.

Melefit agrafəŋa seriya kè mis a ɗek

11 Eslini nìpi kʉrsi, Bay naŋ àbu manjəhaɗvani dəgama. Kʉrsi gani nani ti gəɗakani, bəɗ-bəɗ daya. Kè meleher ga Bay ni ti haɗ akaba huɗ melefit tàcuhway tìji, ere ya agəjəni ni ti àbi. 12 Nìpi mis ya tə̀mət ni ɗek, gəɗákani akaba nday ya gəɗákani do ni, jika jika kè meleher ga Bay ya ti naŋ àbu e kʉrsi bu ni. Wakita tə̀bu eslini, maslaŋa nahaŋ àzləkkaba tay a. Àzləkkaba wakita nahaŋ a daya : wakita nani ti wakita ga sifa ; slimi ge mis ya tə̀bu àna *sifa ya àndav ɗay-ɗay do ni tə̀bu məbəkiani ŋgʉreɗeɗa. Eslini Melefit àgrafəŋa seriya kè mis ya tə̀mət na. Ka ya ti àgrafəŋa seriya kà tay a ni ti àmənjaki ka zlam gatay ya tàgray ni. Zlam gatay gani ya tàgray ni tə̀bu məbəkiani ka wakita ni. 13 Ndam ya ti tə̀mətvù a *dəluv gəɗakani vu ni ti dəluv ni àvəlahaya tay a. Kisim ya àhəl mis ni akaba məlaŋ ge *kisim ni day tàvəlahaya mis ya tə̀mət na ɗek ka dala. Tàra tàvəlahaya tay a nahəma, Melefit àgrafəŋa seriya kè mis na àna mamənjakiani ka zlam gatay ya tàgray ni. 14 Eslini tə̀biyu kisim ya àhəl mis ni akaba məlaŋ ge kisim ni cizliv cizliv a *dəluv ga aku ni vu. Dəluv ga aku nani ti *kisim ye cʉ ni. 15 Tamal mis slimi gayaŋ àki məbəkiani ka wakita ga sifa bi ti tìzligiyu maslaŋa gani a dəluv ga aku ni vu daya.

21

Melefit amagraya zlam na ɗek mʉweni a

1 Eslini nìpi huɗ melefit mʉweni akaba haɗ mʉweni, aɗaba huɗ melefit ye enjenjeni ni akaba haɗ ye enjenjeni ni tə̀bi va bi. *Dəluv gəɗakani day àbi va bi. 2 Nìpi kəsa *njəlatani, nani Zerʉzalem mʉweni. Nìpi naŋ àbu asləkabiya kwa a huɗ melefit ba, afa ge Melefit a. Kəsa gani nani ti maslamalavani akaɗa ga wal ya àbakabá zlam sulumana ga moroni àna naŋ kà zal ni. 3 Eslini nìci dəŋgu ga maslaŋa nahaŋ àhəndabiyu kay kay e kʉrsi ga Bay ni bu, àɗəm ahkado : « Nihi ti məlaŋ manjəhaɗani ge Melefit àbu e kiɗiŋ ge mis bu. Melefit amanjəhaɗ akaba tay, emigi Melefit gatay, mis ga jiba gərgərani ni ɗek ti ni etigi ndam gayaŋ. 4 Etitʉwi va do, aɗaba Melefit àgriaba yam tuway ana tay e eri ba. Kisim amələbi va bi : tuway, delʉlʉ akaba daliya day atələbi va bi. Aɗaba mam, zlam ya ahaslani ni tə̀ndava, tə̀bi va bi. »

5 Eslini Bay manjəhaɗani e kʉrsi ga bay bu ni àhu ahkado : « Nihi ti zlam ni ɗek nə̀bu nagraya tay a mʉwena. » Àhu keti : « Bəki ma hini, aɗaba pakama ya ti nə̀ɗəm ni ti pakama ge jiri, malfaɗa àkibu bi simiteni. » 6 Àhu keti : « Àgrava àndava ! Bay ya ti ànjəki ka magray zlam ɗek ni ti nu ; kwa ka mənjəki gani nu nə̀bu. Bay ya ti emendeveriŋ zlam ɗek ni ti nu gani daya ; ka mandav gani day anələbu. Maslaŋa ya ti yam àkaɗa naŋ a nahəma, anəvi yam ga sulum. Yam gani nani ti àdəl ɗay-ɗay do, avi sifa ana mis. 7 Maslaŋa ya ti èyefiŋa kà zlam magudarana nahəma, anəvi ja ga zlam gani nani ; nigi Melefit gayaŋ, naŋ ti ni egi wur goro. 8 Ay ndam aŋgwaz, ndam ya tə̀fəki ahàr ke Melefit do ni, ndam ya tagray zlam ya àɓəlay magrani do ni, ndam mabazl mis, ndam magray hala, ndam maharam, ndam ga pəra akaba ndam masəkaɗ malfaɗa ɗek, nday ti ja gatay ti *dəluv ga aku ni. Aku nani ti agəs akaɗa ga asas ya aku agəs ni. Nani ti *kisim ye cʉ. »

Kəsa Zerʉzalem mʉweni

9 Eslini məslər nahaŋ e kiɗiŋ ga məslər adəskəlani ya tə̀bu àna hijiyem adəskəla ga məzum ɓəruv ge Melefit ye endeveriŋ məzum ɓəruv gayaŋ ni àrəkua, àhu ahkado : « Ra, nəɗəfukki məva ga Wur Təmbak ya ara azay ni. »

10 Eslini məslər ni àzoru nu ka həma gəɗakani zəbalani, àzoru nu ti àna njəɗa ga *Məsuf ge Melefit. Nòru nìnjʉa ti àɗəfuki kəsa njəlatani, nani Zerʉzalem, naŋ àbu asləkabiya kwa a huɗ melefit ba, afa ge Melefit a. 11 Kəsa gani nani ti naŋ àbu aslaɗay àna maslaɗay ge Melefit, maslaɗay gani àhəlaba eri a vərut akaɗa ga akur sulumani ya təzalay zespi, ahəlaba eri akaɗa ga kutrum na ni. 12 Kəsa gani nani nahəma, tèveliŋ àna gudu gəɗakani zəbalani. Gudu ni mahay gani kru mahar cʉ ; *məslər ge Melefit day tə̀bu kru mahar cʉ kà mahay ni bəlaŋ bəlaŋ, tajəgay. Slimi day tə̀ki məbəkiani kà mahay ni ɗek. Slimi gani nani ti slimi ge dini kru mahar cʉeni ga ndam *Izireyel ni. 13 Mahay ni mahkər mahkər, gwar kè sliri ga məlaŋ faɗani ni ɗek. 14 Asak ga gudu ni tə̀fiyu àna akur gəɗákani kru mahar cʉ. Ka akur nday nani ti slimi kru mahar cʉ tə̀ki məbəkiani bəlaŋ bəlaŋ : slimi nday nani ti ga ndam *asak kru mahar cʉeni ga Wur Təmbak ni.

15 Maslaŋa ya ti àzlapu ni ti aday ga məgur zlam àfəŋ a ahar bu. Aday nani ti ga gru. Awayay agur kəsa ni, mahay ga kəsa ni akaba gudu ya èveliŋ kəsa ni àna naŋ. 16 Kəsa gani ti miɗiheni kala-kala àna zəbal. Maslaŋa nani àgur àna aday gayaŋ ni, àgur palahar gani bəlaŋ ezeweɗ dəbu kru mahar cʉ. Palahar gani àna jikeni ni day kala-kala akaba palahar zəbalani ndahaŋ ni. 17 Àgur gudu ni àna ahar akaɗa ge mis ya təgur ni, jaha diŋ àna kru kru faɗ mahar faɗ. 18 Gudu gani nani tə̀ləm àna akur ya təzalay zespi ni. Kəsa ni ti ni tə̀ləm àna gru deŋa, pərzləŋ-pərzləŋ akaɗa ga kutrum ni. 19 Asak ga gudu ni meŋgʉleɗeni àna akur sulumani gərgərani ɗek. Asak gani ye enjenjeni ni akur ya təzalay zespi ni, ye cʉ ni akur ya təzalay sefir ni, ya mahkər ni akur ya təzalay selcidwiŋ ni, ya faɗ ni akur ya təzalay imarot ni, 20 ya zlam ni akur ya təzalay sarduwaŋ ni, ya muku ni akur ya təzalay kwerneliŋ ni, ya adəskəla ni akur ya təzalay krizʉlit ni, ya azlalahkər ni akur ya təzalay beril ni, ya ambəlmbu ni akur ya təzalay topaz ni, ya kru ni akur ya təzalay krisʉpres ni, ya kru mahar bəlaŋani ni akur ya təzalay hiyeseŋ ni, ya kru mahar cʉeni ti ni akur ya təzalay emetis ni. 21 Mahay kru mahar cʉeni ni ti ebirsli gəɗákani kru mahar cʉ, mahay bəlaŋ ti ebirsli bəlaŋ. Dalaka gəɗakani ya a huɗ ga kəsa ni bu ni ga gru deŋa, pərzləŋ-pərzləŋ akaɗa ga kutrum ni.

22 Ay nàmənjoru zla nahəma, nìpi *ahay gəɗakani ge Melefit a kəsa gani nani bu ndo, aɗaba Bay Melefit geli njəɗa-njəɗani nday ata Wur Təmbak ni, nday àna ahàr gatay kala nday ahay gəɗakani gani nani. 23 Fat akaba kiyi tə̀bi tə̀slaɗay məlaŋ a kəsa gani nani bu bi, aɗaba Melefit àna ahàr gayaŋ aslaɗay məlaŋ gani, Wur Təmbak ni day aslaɗay məlaŋ gani akaɗa ge ceŋgel ni. 24 Ndam ga haɗ gərgərani ga duniya ni ɗek ti maslaɗay ga kəsa gani nani amaslaɗi ana tay. Bəbay ga haɗ gərgərani ga duniya ni ɗek atoru àna njəɗa gatay ni eslini ga mazləbay Melefit àna naŋ. 25 Mahay ga kəsa gani nani ti atanjəhaɗ bəŋa bəŋa məzləkabana ; atəzləkvù tay ɗay-ɗay do, aɗaba məlavaɗ amələbi eslini va bi. 26 Mis ga haɗ gəgərani ni ɗek atoru àna elimeni gatay akaba àna njəɗa gatay eslini ga mazləbay Melefit àna naŋ. 27 Ay ti zlam magədavani, ndam ya tagray zlam ya àɓəlay do ni akaba ndam masəkaɗ malfaɗa ni etisliki məhuriyani a kəsa nani vu do. Ndam ya ti təhuriyu ni ti si ndam ya ti slimi gatay məbəkiani ka wakita ga sifa ni kwa. Wakita gani nani ti ga Wur Təmbak ni.

22

1 Eslini məslər nakəŋ àɗəfuki zalaka ; zalaka nani ti àdəl ɗay-ɗay do, yam gani avi sifa ana mis. Yam gani ahəlaba eri akaɗa ga kutrum na, aŋgəzaya e kʉrsi ge Melefit ba. Kʉrsi nani ti ga Wur Təmbak ni daya. 2 A dalaka ya a huɗ ga kəsa ni bu ni ti zalaka ni èdevu cʉ ; e kiɗiŋ gani bu ka məlaŋ ya èdevu ni ti məŋgəhaf àvu. Məŋgəhaf nani avi sifa ana mis, a huɗ ga dəzani bu ewi bəza sak kru mahar cʉ, kəla kiyi lu ewi bəza. Slimberi gani ti haf ge mimbiliŋ mis ga haɗ ga duniya ni ɗek. 3 Eslini ti zlam ya Melefit ètikwesl ni atələbi.

A kəsa nani bu ni ti Melefit amanjəhaɗviyu e kʉrsi gayaŋ vu, Wur Təmbak ni amanjəhaɗviyu daya. Eslini ndam məgri tʉwi ana Melefit atazləbay naŋ. 4 Nday gani nani etipi wur ge eri ge Melefit. Slimi ge Melefit day àki məbəkiani ka tay kè meleher. 5 Məlavaɗ amələbi va bi ; nahkay ceŋgel akaba fat day atagray tʉwi va do, aɗaba Bay Melefit geli naŋ àna ahàr gayaŋ amaslaɗi məlaŋ ana mis. Mis ni atanjəhaɗ a bay bu ga kaŋgay-kaŋgayani.

Mendeveriŋ ga pakama

6 Eslini *məslər ni àhu ahkado : « Ma hini ya kici ni ɗek ma ge jiri eɗeɗiŋ ; malfaɗa àkibu bi. Ahaslani Bay Melefit geli àvia *Məsuf gayaŋ ana ndam mahəŋgaray *pakama gayaŋ a ; nihi ti àsləribiya məslər gayaŋ ana ndam məgri tʉwi gayaŋ a ga məɗəfiki ere ye ti agravu wuɗak ni ana tay. »

7 Yezu àɗəm : « Bumvu slimi, nakoru afa gekʉli wuɗak ! Ndam ya ti tə̀gəskabá pakama ya a wakita hini bu na, tə̀bu təjalaki ahàr nahəma, tə̂mərvu. Aɗaba pakama hini ti ge Melefit. »

8 Nu Zeŋ nìcia pakama gana àna slimi goro a, nìpia ere ye ti àgravu na àna eri goro a daya. Nàra nìcia, nàra nìpia nahəma, nàbəhaɗ mirdim grik meleher ndiɓ ana haɗ kà asak ga məslər ya àɗəfuki zlam gani ni, ga mazləbay naŋ. 9 Naŋ nakəŋ àra èpia ere ye ti nàgray na ti àhu : « Kàgray nahkay ba simiteni ! Nu day bay məgri tʉwi ana Melefit akaɗa gayak ni, akaɗa bəza ga muk ya tahəŋgaray pakama ge Melefit ni, akaɗa ga ndam ya ti təgəskabu pakama ge Melefit a wakita hini bu ni daya. Kabəhaɗi mirdim ti ana Melefit ciliŋ. »

10 Àhu keti : « Pakama ya a wakita hini bu ni ti pakama ge Melefit eɗeɗiŋ ; kə̀ŋgah pakama gani ba, hi ana mis sawaŋ. Aɗaba mam, sarta ga zlam ya tə̀ɗəmki ma a wakita hini bu ni ti ènjia wuɗak. 11 Maslaŋa ya ti agudar zlam ni ti ahàr àɗəm mâgudarkivu. Maslaŋa ya ti məɓəruv gayaŋ àɓəlay do ni ti ahàr àɗəm mânjəhaɗ àna məɓəruv gayaŋ ya àɓəlay do ni. Ay maslaŋa ya ti agray jiri ni ti ahàr àɗəm mâgrakivu jiri. Maslaŋa ya ti naŋ njəlata ni ti ahàr àɗəm mânjəhaɗ njəlata. »

12 Yezu àɗəm ahkado : « Bumvu slimi, nakoru afa gekʉli wuɗak ! Nu nə̀bu àna zlam ga məviani ana ku way way do akaɗa ge tʉwi gayaŋ ya ti àgray ni. 13 Wuɗaka zlam ɗek ànjəki ti nu nə̀bu àndava ; ka mandav ga zlam ɗek day nu anələbu. Bay ya ti ànjəki ka magray zlam ɗek ni ti nu ; kwa ka mənjəki gani nu nə̀bu. Bay ya ti emendeveriŋ zlam ɗek ni ti nu gani daya ; ka mandav gani day anələbu. »

14 Ndam ya ti tàbarafəŋa azana gatay a ni ti tə̂mərvu. Nahkay ti tisliki məhuriyani a kəsa ni vu, tisliki məzum bəza ga məŋgəhaf ya avi sifa ana mis ni. 15 Ndam ya ti Melefit ètikwesl tay aɗaba tàgudara zlam a dal-dal ni, ndam maharam, ndam hala, ndam mabazl mis, ndam ga pəra akaba ndam ya ti tawayay tasəkaɗ malfaɗa ni ɗek nahəma, nday ɗekeni e mite bu, tìsliki məhuriyani a kəsa ni vu koksah.

16 « Nu Yezu nə̀sləroru məslər goro ga məhi pakama hini ana ndam goro ya *təcakalavu a kəsa gərgərani ni bu ni ɗek. Nu wur huɗ ge Devit, tə̀ɗəmki ma a Wakita ge Melefit bu ni ti ka nu. Nu Bamti ya aslaɗay məlaŋ ge miledʉ dal-dal ni. »

17 Məsuf Njəlatani akaba ndam ga Yezu ya ahəl tay akaɗa ga wal ya taday ni təhi ahkado : « Ra ! »

Ahàr àɗəm maslaŋa ya ti ècia pakama hina ti mə̂hi : « Ra ! »

Maslaŋa ya ti yam àkaɗa naŋ a ti ahàr àɗəm mâra.

Maslaŋa ya ti awayay esi yam ya avay sifa ni ti ahàr àɗəm mâcah ga sulum, mîsi !

18 Nihi ti nu Zeŋ nəɗəm ma, ahàr àɗəm maslaŋa ya ti eci pakama ge Melefit ya a wakita hini bu ni mə̂bavu slimi lala : tamal maslaŋa èferkiviya pakama nahaŋ àkiva ka pakama hina nahəma, Melefit day emeferikiviyu daliya ya ti tə̀ɗəmki ma a wakita hini bu ni ana maslaŋa gani. 19 Tamal maslaŋa àzaba pakama nahaŋ e kiɗiŋ ga pakama ge Melefit ya a wakita hini bu na nahəma, Melefit day amazafəŋa ja ga zlam ya tə̀ɗəmkia ma ka tay a wakita hini vu na : amazafəŋa ja ga məŋgəhaf ya avay sifa na, amacafəŋa naŋ ga məhuriyana a kəsa njəlatani ni va daya.

20 Bay ya ti àɗəm pakama hini ɗek jiri ni ti àɗəm : « Iy, nakoru afa gekʉli wuɗak ! »

Aya nahkay, Bay geli Yezu, ra !

21 Bay geli Yezu mə̂gri sulum gayaŋ ana mis ɗek ti.

* 1:4 A majalay ahàr ga ndam Zʉde bu ni ti adəskəla ti lemerʉ maɓəlani àtam lemerʉ ndahaŋ ni ɗek. Nahkay ti məsuf adəskəlani ni ti aɗafaki tʉwi ge Melefit ya àgray a məlaŋ bu ɗek ni ti àɓəlay dal-dal.

† 1:7 Mənjay Zakari 12.10 ; Zeŋ 19.37.

‡ 1:10 Fat ga Bay geli ti fat ga ladi, aɗaba ka fat gani nani ti Yezu àŋgaba e kisim ba.

§ 1:20 Məslər ge Melefit ya təfi ahàr ana ndam ga Yezu a kəsa adəskəlani bu ni : mis ndahaŋ tə̀ɗəm məslər ya afi ahàr ana ndam ga Yezu a kəsa nahaŋ bu ni ti mis hihirikeni ya təgur mesedi ni ɗek ; mis ndahaŋ ti ni tə̀ɗəm məslər ti, ndam ge mesedi ni ɗek akaba məslər məslərani ya àfi ahàr ana tay ni. Ay pakama ge Zeŋ ya abiki ana məslər ya àfi ahar ana ndam ge Melefit a kəsa nahaŋ bu ni ti, àhi ana ndam ga Yezu ya *tə̀cakalavu a kəsa gani nani bu ni akaɗa nday ɗek mis bəlaŋ.

* 2:6 Leli mə̀sər ere ye ti ndam Nikolas tə̀ɗəm ni do, ay mə̀səra nday ndam magudar zlam ya tàɗəbay divi ga Yezu do ni.

† 2:13 A Pergam ti məlaŋ gəɗakani ge meviyekiki zlam ana Zʉs melefit gəɗakani ga ndam Gres ni àbu. Ahay nahaŋ àbu, tazləbavù bay gəɗakani ga ndam Rom ni akaɗa naŋ melefit eslini. Yezu àɗəm kʉrsi ge Seteni àbu a Pergam ti azuhva zlam nday nani.

‡ 2:15 Mənjaki ke ere ye ti məbəkiani ka 2.6 ni.

§ 2:20 Zezabel ti wal ga bay Akab ga haɗ Izireyel ahaslani (1 Bəbay 16.31). Zezabel ti wur Izireyel do, ahəŋgrioru ahàr a haɗ ana Bal melefit ga ndam Kanaŋ. A Wakita ge Melefit bu ni ti wal ya agosay mis ti tàɗəbay divi ge Melefit ba ni lu təzalay naŋ Zezabel.

* 2:27 Mənjay Limis 2.8-9.

† 2:28 Bamti ya ti acəlaya ge dʉena ni ti Krist. Mənjay Maŋgahani 22.16.

* 5:1 Ka sarta ga Yezu ti wakita ɗek zəbalani, mis tefeɗekabu ; ga məŋgət məlaŋ ya tawayay ni si têpelkaba kwa ; wakita akaɗa ya kani ni ti tə̀bi.

* 9:11 Abadoŋ, Apoliyoŋ : slimi nday nani awayay aɗəmvaba « Bay magudarkaba zlam a. »

* 12:7 Ndam Zʉde tə̀ɗəm Misel ti gəɗakani ga məslər ge Melefit, àfi ahàr ana ndam Zʉde ti naŋ (Deniyel 12.1). Mənjaki ke Zʉd 9.

* 14:18 Məŋ ga zlam ya məslər ni àɗəmki ma ni ti *viŋ.

* 16:12 Bəbay ya gwar egezi ni ti tawayay mara magray silik akaba ndam ge Melefit.

† 16:13 Bay mahəŋgaray pakama ga malfaɗa ni ti araŋa ye cʉ ni (13.11-18).

* 17:4 Azana ŋgəzani ti azana ga bay.

† 17:9 Həma adəskəla : ka sarta gani nani ti mis tə̀bu təɗəm kəsa Rom ti ka həma adəskəla.