^

Ra ʼdaʼyonhogui nangue ma Hmuhʉ ra Jesucristo

New Testament in Otomi, Eastern Highland (MX:otm:Otomi, Eastern Highland)

copyright © 1974 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Otomi, Eastern Highland
Translation by: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Otomí, Sierra [otm], Mexico

Copyright Information

© 1974, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

The New Testament
in Otomi, Eastern Highland

© 1974, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2014-04-30

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 29 Jan 2022

eed5311a-6154-516f-aead-3829b2989366

SAN MATEO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

MATEO

Ran ho ma'da'yo bi 'yo't'a ra Mateo

1

Yʉ́m bombøta ra Jesucristo

1 Guehna n'da ra søcuą i ja ua im ma to'o yʉ́ ngʉrpa bøta ra Jesucristo. Nu'a n'da ra Abraham nɛ man'da ra David nɛ xʉn ngu mi'da gätho yʉ́ ngʉrpa bombøta ʉ.

2 Nu ra Abraham bim 'bʉ a n'da rá ts'ʉnt'ʉ ngue ra Isaac. Nu ra Isaac xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Jacob a. Nɛ nu ra Jacob xø bim 'bʉh yʉ́ ts'ʉnt'ʉ. Nu'a n'da ra Judá a nɛ'ʉ yʉ́n 'yohʉ. Nɛ gue'ʉ bi xąndgahe ʉ dyʉ ją'i israelgähe, dyʉ judíohe. 3 Nɛ nu ra Judá bim 'bʉ i yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ. N'dam'bʉi thoho yoho. Nu'a n'da ra Fares. Nu'a man'da ra Zara. Nɛ nu'a rá mbe ʉ rá thuhu ra Tamar a. Nɛ nu ra Fares bim 'bʉ a n'da rá ts'ʉnt'ʉ ngue ra Esrom. Nɛ nu ra Esrom, xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Aram a. 4 Nɛ nu ra Aram bim 'bʉ a n'da rá ts'ʉnt'ʉ ngue ra Aminadab. Nɛ nu ra Aminadab, xø bim 'bʉ a n'da rá ts'ʉnt'ʉ, ra Naason a. Nɛ nu ra Naason, xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Salmón a. 5 Nu ra Salmón xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Booz a. Nɛ nu ra Booz, rá mbe a ra Rahab. Nɛ nu ra Booz xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Obed a. Nɛ nu rá mbe ra Obed, ra Rut a. Nɛ nu ra Obed xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Isaí a. 6 Nɛ nu ra Isaí xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra David a. Nɛ nu ra David gue'a bin ts'ʉt'abi a. Nɛ nu ra David xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Salomón a. Nɛ nu rá mbe ra Salomón, gue'a xí du rá ndø rá thuhu Urías.

7 Nɛ nu ra Salomón xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Roboam a. Nɛ nu ra Roboam xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Abías a. Nɛ nu ra Abías xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Asa a. 8 Nɛ nu ra Asa xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Josafat a. Nɛ nu ra Josafat xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Joram a. Nɛ nu ra Joram xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Uzías a. 9 Nɛ nu ra Uzías xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Jotam a. Nɛ nu ra Jotam xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Acaz a. Nɛ nu ra Acaz, xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Ezequías a. 10 Nɛ nu ra Ezequías xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Manasés a. Nɛ nu ra Manasés, xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Amón a. Nɛ nu ra Amón, xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Josías a. 11 Nɛ nu ra Josías, xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ ra Jeconías a, nɛ'ʉ yʉ́n 'yohʉ. Nɛ gue'ʉ yʉ pa bi ts'ix ʉ ma mi israelhe dyʉ judíohe bʉ ja ra häi Babilonia. Bi zix yʉ́n sʉihʉ.

12 Nɛ nubʉya nu ra Jeconías bin xąnd bʉ ra häi Babilonia a, nɛ'a rá ts'ʉnt'ʉ ngue ra Salatiel. Nu ra Salatiel xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Zorobabel a. 13 Nɛ nu ra Zorobabel xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ ra Abiud a. Nɛ nu ra Abiud xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Eliaquim a. Nɛ nu ra Eliaquim xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Azor a. 14 Nɛ nu ra Azor xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Sadoc a. Nɛ nu ra Sadoc xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Aquim a. Nɛ nu ra Aquim xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Eliud a. 15 Nɛ nu ra Eliud xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Eleazar a. Nɛ nu ra Eleazar xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Matán a. Nɛ nu ra Matán xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra Jacob a. 16 Nɛ nu ra Jacob xø bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ, ra José a. Gue'a rá ndø ra María a. Nɛ gue'a rá mbe ra Jesús a, ngue ra Cristo a bʉya, rá thahni Oją.

17 Nɛ gue'ʉ gätho yʉ́m bombøta ra Jesucristo ʉ. Mbʉdi tho ra Abraham, ná 'dɛ'magoho a ra David. Nɛ xø bim 'bʉh mi 'dɛ'magoho yʉ́m bombøta nɛ gue'ʉ yʉ pa bi ts'ix pʉ Babilonia. Nɛ xø bim 'bʉh mi 'dɛ'magoho, ná 'dɛ'magoho a ra Cristo bʉya.

Nu'a bin ja 'bʉ mim 'bʉh ra Jesucristo

18 Nɛ nu'bʉ mim 'bʉh ra Jesucristo, nu'a rá mbe ngue ra María bi 'yän'na ra José, nɛ ya in nde din thąt'ui, pɛ nu'bʉ hin ním 'bʉhmi, ya bi hnu ngue in hąt'ʉhni ra María, pɛgue bi nɛqui zɛhɛ rá t'ʉhni nangue rá Hogandąhi Oją. 19 Nɛ nu ra José bʉya bi bɛ̨ni hanja bin hąt'ʉhni a ra María. Pɛgue ra hocją'i a ra José nɛ him mi nde di yąp'a ra María bʉ 'bʉh ra zɛ'mi pɛgue bi bɛ̨ni da hyɛtho. 20 Nɛ nu ra José, nu'bʉ ngubʉ mim bɛ̨ni, bi 'uį n'da ra t'į 'bʉ min ąpʉ rán ngunsɛ, bi nu rám 'bɛhni Oją bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i, hague José, rám bom'bɛto i ra David, xʉn ho 'bʉ gam 'bʉhmi a ra xisu, nguetho nu ra 'uɛre dim 'bʉi, dim 'bʉi nangue rá Hogandąhi Oją a. 21 Nɛ dim 'bʉ a n'da rá ts'ʉnt'ʉ ra María, gui xip rá thuhu ra Jesús. Nu'a ra Jesús nam bøni ngue da yąni gätho yʉ́ mijudíohʉ, yʉ israel, nangue yʉ́ ts'oqui ʉ, bi 'yɛ̨mp'a rám 'bɛhni Oją a ra José 'bʉ min ąha.

22 Nguetho maya'bʉ thoho bi zän Oją a ra María 'bʉ mi man'a ra pøngahyą ngue bi 'yɛ̨na:

23 N'da ra hmute ngue hin jąm'bʉ n'dandį bi zo a n'da ran 'yohʉ, nɛ din hąt'ʉhni.

Nɛ nu'a rá t'ʉhni dim 'bʉi da t'ɛ̨mbi ra Emanuel, bi 'yɛ̨n'a ra pøngahyą maya'bʉ.

Nɛ nu'a ra Emanuel in nde da ma: “Dí 'bʉhmbʉ Oją.”

24 Janangue'a nu'bʉ mi hyax bʉya a ra José, bi 'yøt'e 'bɛ'a bi xi a rám 'bɛhni Oją, nɛ 'bex bi zin'a ra María. 25 Pɛ him 'bexque njuąntho bim 'bʉhmi, ja gue'bʉ bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ ra María. Nɛ nu ra José bʉya bi xih rá thuhu ra Jesús a ra t'ʉhni bim 'bʉi.

2

Nu'ʉ 'da yʉn 'yohʉ bi dąnde ra Jesús 'bʉ min 'uɛre

1 Nɛ nu ra Jesús bám 'bʉpʉ ra hnini Belén guepʉ ra häi Judea. Nɛ min ts'ʉt'abi bʉ ja a ra xɛqui a ra Herodes, nɛ mí ząm bʉ ra dąhnini Jerusalén. Nɛ bi zøm bʉ Jerusalén 'da yʉn 'yohʉ ngue yʉ́ 'bɛfi mí hand yʉ sø. Nɛ nu'ʉ bí nɛxpʉ mbɛ ní bøx ra hyadi ʉ. 2 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ Jerusalén bi 'yän'dʉ 'bʉpʉ:

―Hapʉ i 'bʉcua a rá hmuts'ʉt'abi yʉ judío ja bim 'bʉi, bi 'yɛ̨n'ʉ. Nguetho dán nuhe n'da ra sø njąm'bʉ dá nuhe n'dandį. Nɛ gue'a ra hmɛpya bi 'yurcahe ngue ya bim 'bʉi, nɛ bá ɛ̨hmbe ya ga thąndehe a, bi 'yɛ̨n'ʉ bi nu ra sø.

3 Nɛ nu ra ts'ʉt'abi Herodes, nu'bʉ mi sifi 'bɛ'a bi man'ʉ yʉn 'yohʉ bi zøm bʉ, bi hyonya thoho nangue a ram hma ngue bim 'bʉh man'da ra ts'ʉt'abi. Nɛ gätho 'bʉpʉ Jerusalén bin su nguetho im bɛ̨ni: “Masque i ja 'bɛ'a din ja ya,” ɛ̨n ʉ. 4 Nɛ nu'a ra ts'ʉt'abi Herodes bʉya bi zon'dʉ yʉ hmumbäją nɛ'ʉ yʉ xänbate niją, bi 'yänni hapʉ im man yʉ́ søcuą yʉ pøngahyą dim 'bʉ a rá hmuts'ʉt'abi yʉ judío, ngue ra Cristo. 5 Nɛ nu'ʉ bi 'yɛ̨mbi:

―Guepʉ Belén ra häi Judea dim 'bʉi, nguetho gue'a bi man ra pøngahyą 'bʉ maya'bʉ 'bʉ mi hma ngue,

6 Nu ra hnini Belén bʉ ra häi Judea,

ra t'ʉhnini a, pɛgue din ja tengu n'da ra dąhnini

nguetho guepʉ dim 'bʉpʉ ra Hmu

di jamansu ma t'ʉhni yʉ ją'i israel,

i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra pøngahyą maya'bʉ, bi 'yɛ̨n ʉ yʉ mbäją.

7 Nu'bʉ mi mbenc'ʉ yʉ mbäją nɛ yʉ xänbate niją, nu ra Herodes bi zon'dʉ bi nu ra sø, pɛ njon mi ndepe da nu 'bʉ mam bá ts'i. Nɛ nu'bʉ mam bá ts'i bʉ 'bʉh ra Herodes, bi 'yänni:

―Ma njąm'bʉ bi nɛqui a ra sø, bi t'ɛ̨mp'ʉ.

8 Nɛ nu'bʉ mi xifi, nu ra Herodes bʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ bi nu ra sø:

―Ní mbähä bʉ Belén, gui hyomhbʉ hapʉ bim 'bʉ a ra 'uɛre, nɛ nu'bʉ gá tįmhbʉ hapʉ i 'bʉi, gua ɛ̨hmbʉ gui xijʉ, nɛcä ga mba ga thąnde a, bi t'ɛ̨mp'ʉ bi nu ra sø. Pɛ hinga gue'a mim bɛ̨n a.

9 Nɛ nu'ʉ yʉn 'yohʉ bʉya bi mba da hyoni hapʉ bim 'bʉ a ra 'uɛre, nɛ xø bi nɛqui mahøn'a a ra sø xpí nu bʉ yʉ́ häi. Nɛ i 'bɛt'o a. Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ Belén, bin säya a ra sø bʉ din 'yɛ̨'t'ui a ra ngu nubʉ mí 'bʉ a ra 'uɛre. 10 Nɛ nu'ʉ yʉn 'yohʉ 'bʉ mí nu bin säya a ra sø, bin johya yʉ́ mbʉi bʉya. 11 Nɛ bi yʉt'ambo, bi nu a ra 'uɛre nɛ ra María rá mbe. Nɛ bin dąnyahmu, bi dąnde a ra 'uɛre. Nɛ 'bexque bi xo't' yʉ́ 'bɛni bá tu, nɛ bi un yʉn t'unni a ra 'uɛre ngue ɛ̨mmɛ xʉn ngu di muui. Bi unna n'da ra oro, nɛ rá ndɛga ra za bi unni, nɛ n'da ra 'yɛ̨thi yʉman'u. 12 Nɛ nu'bʉ min ą ʉ yʉn 'yohʉ ngue bi nu ra sø, Oją bi 'yut'a n'da ra t'į ngue nu'bʉ bi mbengui hin dí mba bʉ bí 'bʉh ra Herodes. Janangue'a n'danni n'da ra 'yu bi hyąx 'bʉ mi mbeng bʉ yʉ́ häi bʉya.

Ra Jesús bi ts'ix bʉ Egipto

13 Nɛ nu'bʉ mí mba ʉ yʉn 'yohʉ bʉya, n'da rám 'bɛhni Oją bi xi a ra José 'bʉ min ąha:

―Dami ndants'i. Dami six'a ra 'uɛre nɛ a rá mbe. Gui' dahmbʉ, ni mbähä bʉ ra häi Egipto nɛ gam 'bʉhmbʉ bʉ 'da yʉ pa. Nɛ him 'bex gua pengüi, jague'bʉ dá xi'aui gua pengüi. Nguetho nu ra Herodes da hyon'a ra 'uɛre, nɛ nu'bʉ da dįni da hyo, bi 'yɛ̨mp'a rám 'bɛhni Oją a ra José.

14 Nɛ 'bex bi ndanc'a ra José a ra xui a. Bi zix a ra María nɛ rá t'ʉhni, nɛ bi mba bʉ ra häi Egipto. Him bi dø'mi 'bɛ da hyats'i. 15 Nɛ bám 'bʉpʉ Egipto jague'bʉ mi du ra Herodes, ja bá penc'ʉ bʉya. Nɛ bin ja 'bɛ'a bi man Oją maya'bʉ, bi 'yɛ̨na: “Gan zohn'na ma t'ʉhni bʉ Egipto,” i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a rá pøngahyą.

Ra ts'ʉt'abi Herodes bi manda dí ho yʉ t'ʉhni

16 Nɛ nu ra Herodes ɛ̨mmɛ bin cuɛ ngue ya bi thät'i, nguetho nu'ʉ yʉn 'yohʉ bi nu ra sø hin í mbeng bʉ 'bʉ mi dįn'a ra t'ʉhni. Janangue'a bi mbɛn'ndʉ yʉ́ dofʉi ngue da hyo yʉ 'uɛre bʉ Belén nɛ yʉ hnini i hänbʉ. Nɛ gätho ʉ yʉ t'ʉhni hinga na pɛ'ts'a nyojɛya gätho bi hyo. Nguetho bi man ʉ yʉn 'yohʉ, ya mbɛ má nyojɛya ya bi nɛqui a ra sø. 17 Nɛ nu'a bin ja, maya'bʉ thoho bi man a ra pøngahyą ra Jeremías ngue ngubʉ din ja 'bʉ mi 'yɛ̨na:

18 Bin ja n'da ran ts'oni bʉ ra hnini Ramá,

nts'ɛdi bi mbah yʉ́ xisu yʉ judío,

bin zoni nɛ him bi 'yø a bi xi ʉ bi hyurpa yʉ́ mbʉi,

nguetho ɛ̨mmɛ im bɛ̨n'ʉ yʉ́ t'ʉhni bi thopi, bi 'yɛ̨n'a ra Jeremías 'bʉ maya'bʉ.

19 Nɛ nu'bʉ mi du ra Herodes bʉya bi 'uį man'da rám 'bɛhni Oją a ra José 'bʉ min xui, bʉ ra häi Egipto.

20 ―Dami ndants'i. Dami six a ra t'ʉhni nɛ a rá mbe. Dami penjʉ bʉ ra häi Israel, nguetho ya bi du ʉ mí nde xtá hyo a ra t'ʉhni, bi t'ɛ̨mp'a ra José.

21 Nɛ nu ra José bʉya bi hyąx ra 'yu ní mba bʉ ra häi Israel 'bʉ mi hyats'i, nɛ bi zix a ra t'ʉhni nɛ'a rá mbe ra t'ʉhni bi zits'i, ɛ̨na xtán zøm bʉ ra xɛqui Judea. 22 Pɛ nu'bʉ mí 'yø a ra José ngue in ts'ʉt'abi bʉ ra Arquelao, bi zu da zøm bʉ mahøn'a, nguetho nu ra Arquelao rá ts'ʉnt'ʉ ra Herodes a. Nɛ'a xí 'uį xø bi bɛ̨m bʉya, ngue'a hin da mba bʉ Judea. Janangue'a í mba bʉ ra xɛqui Galilea bʉya. 23 Nɛ bi mba dim 'bʉpʉ ra hnini Nazaret. Janangue'a bin ja 'bɛ'a xmán t'o't'i bʉ ja yʉ́ søcuą yʉ́ pøngahyą Oją, gue nu ra Jesús da t'ɛ̨mbi ra mɛngu Nazaret.

3

Bi man rám hma Oją bʉ ja ra dąpo ra Xuua Nxixyą

1-2 Nɛ nubʉya nu ra Xuua Nxixyą bi dʉ'mi bi xih yʉ ją'i nɛ bi 'yɛ̨na:

―Dami päh nin 'yomfɛ̨nihʉ nguetho ya mi ts'ʉtho di manda ua rá ts'ɛdi Oją, bi t'ɛ̨mb yʉ ją'i.

Nɛ mí 'bʉpʉ ja ra dąpo bʉ ra xɛqui Judea 'bʉ min yąhʉ yʉ ją'i a ra Xuua.

3 Nɛ nu a ra Xuua gue'a bi man ra pøngahyą Isaías maya'bʉ ngue bi ma ba ɛ̨hɛ, 'bʉ mi 'yɛ̨na:

N'da ra ją'i din yą bʉ ja ra dąpo nɛ da 'yɛ̨na:

“Damin sähʉ ga simhbʉ ra Hmu mi ts'ʉtho da zøcua,

dami hoc ni mbʉihʉ ga tømhbʉ xʉn ho,” da 'yɛ̨na, bi 'yɛ̨n a ra Isaías maya'bʉ.

4 Nu yʉ́ he ra Xuua ám 'be yʉ́ xingu yʉ camello, nɛ midín gʉt'ʉ yʉ xifani, nɛ mi sa yʉ t'ąxi nɛ mi si yʉ t'afi t'asa dąpo. 5 Nɛ nu'bʉ mi dʉ'mi bi man rám hman a ra Xuua, bi mba ʉ yʉ mɛngu bʉ Jerusalén, bi zøm bʉ 'bʉh ra Xuua, nɛ yʉ mɛngu bʉ ra xɛqui Judea, nɛ'ʉ mi 'bʉpʉ hänbʉ ra dąthe Jordán, ngue nde da 'yøde 'bɛ'a da man'a ra Xuua. 6 Nɛ nu ra Xuua bi xixyąba ʉ to'o bi 'yømanho 'bɛ'a bi ma, nɛ bin juąnni nangue yʉ́ ts'oqui. Nɛ xʉn ngu bi xixyąba bʉ ja ra dąthe Jordán.

7 Nɛ xʉn ngu ma ngʉrpihe dyʉ israelhe, dyʉ judíohe, bi zøm bʉ mí 'bäh ra Xuua ɛ̨na din xixyą ʉ. Nu'ʉ 'da yʉ fariseo ʉ, nɛ ʉ 'da yʉ saduceo ʉ. Nɛ nu ra Xuua bʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'ahʉ tengu'bʉ ni mɛnihʉ yʉ pozʉ nguetho gyʉ tontohʉ. To'o bi xi ahʉ gua ɛ̨hmbʉ ua ngue gua 'dahmbʉ bʉ ja ran ʉnbi xʉn ʉ tho, bi 'yɛ̨na. 8 Ha guím bɛ̨mhbʉ da zä gan yąmhbʉ 'bʉ hin gui 'yøthʉ a rán säui ʉ to'o bi päh yʉ́ mbʉi, bi t'ɛ̨mp'ʉ ma ngʉrpihe. 9 Pɛ hin din ja ran 'yɛ̨ts'i ni mbʉihʉ ngue gui 'yɛ̨mhbʉ: “Nugähe yʉ́ t'ʉhnigähe ra Abraham, ya hin gan nuhe ran ʉnbi,” hingui sä gui 'yɛ̨mhbʉ, nguetho nɛhya yʉ do i 'bongua da zä din ją'i ngue da 'yɛ̨mbi yʉ́ t'ʉhni ra Abraham 'bʉ gue'a da nde Oją da 'yøt'e, bi 'yɛ̨n'a ra Xuua. 10 Nɛ nu'a ra aza ya mahoqui xʉn ho ngue da 'yɛx ʉ yʉ za hingui ho yʉ́n dät'ä, nɛ da thøspʉ ja ra sibi din zø. Nɛ nu'ahʉ tengu'bʉ gyʉ zahʉ ngue hingui ho yʉ́n dät'ä, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ fariseo nɛ yʉ saduceo.

11 Nɛ xø bi xi ʉ mi'da:

―Nugä dí xixyą ahʉ nangue ra dehe 'bʉ ya gá päh ni mbʉihʉ, pɛ nu'a man'da ba ɛ̨hɛ, di hoc'ahʉ nangue rá Hogandąhi Oją tengu'bʉ n'da ra sibi. Nɛ nu'a, man'da i ja rá ts'ɛdi xinda guecä. Hin dí sʉcä tengu a, i ɛ̨n a ra Xuua. 12 Nɛ da 'yøt' ran juąnbi, tengutho 'bʉ i pa ma hoqui yʉ jʉ, ngue n'danni i pa m'bɛ'ts'i ʉ yʉ jʉ nɛ n'danni da t'ɛn ʉ yʉ́ häi. Nɛ nu ʉ yʉ́ häi da t'upʉ ja ra sibi njąm'bʉ i huɛ̨t'i, bi 'yɛ̨mb yʉ ją'i a ra Xuua.

Bin xixyą ra Jesús

13 Nɛ nubʉya bi nɛxpʉ ra häi Galilea ra Jesús, bi zøm bʉ ja ra dąthe Jordán guepʉ ja ra dąpo bí 'bʉh ra Xuua. Bi zøm bʉ ngue bi nde din xixyą a ra Jesús. 14 Pɛ nu ra Xuua him mi ndehma di xixyąbi ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ nu'i guí ɛ̨na ga xixyą i, pɛ go man sä'be go gui xixyągui, bi 'yɛ̨n'a ra Xuua.

15 ―Pɛ nuya xʉn ho 'bʉ gui xixyągui, nguetho i jatho ga øthʉ 'bɛ'a bi man Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

―Da nde 'bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Xuua bʉya.

16 Nɛ nu'bʉ mi gua a bin xixyą ra Jesús nɛ bi bøx bʉ ja ra dehe, 'bex bi nu ngue bi xoh mahɛ̨ts'i, nɛ bi nu bá cąh rá Hogandąhi Oją tengu n'da ra t'azʉ, bi zøpʉ mí 'bä a ra Jesús. 17 Nɛ 'bex bi t'ø a n'da ra nde bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨na:

―Nuna guehna ma Ts'ʉnt'ʉgä na, ngue ɛ̨mmɛ dídi huɛ̨cä nɛ dí numanho, bi 'yɛ̨n Oją.

4

Bi mba nts'ä a ra Jesús nangue ra zįthu

1 Nɛ nu rá Hogandąhi Oją bʉya 'bex bi zixpʉ ja ra dąpo, in ndepe da mba nts'ä a ra Jesús nangue ra zįthu.

2 Nɛ nyote pa nɛ nyote nxui bim 'bʉpʉ ja ra dąpo, nɛ him bin sihmɛ, nɛ ɛ̨mmɛ bin tumanthuhu maha. 3 Nɛ nubʉya, bi zøm bʉ a ra zįthu ngue da zäp rá mbʉi ra Jesús. Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'bʉ majuąni rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją, dami japi dim hmɛ yʉ do i 'bongua nɛ gui si, bi 'yɛ̨n'a ra zįthu.

4 Nu ra Jesús bi dąti:

―Hin ga øt'ä a, bi 'yɛ̨na. Nguetho mán t'o't'i bʉ ja rám hman Oją, hinga hønt'a ra hmɛ dám 'bʉh yʉ ją'i pɛ nɛ a gätho i ma Oją, bi t'ɛ̨mp'a ra zįthu.

5 Nu ra zįthu xø bi zixpʉ Jerusalén a ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨xpʉ magąts'i rá 'bet'e ra dąniją. 6 Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'bʉ majuąni gue'e rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją, damin säqui nɛ gui so nʉ häi,

Nɛ Oją ba pɛhn yʉ́m 'bɛhni mahɛ̨ts'i ngue da mbäx'i'i nɛ da bɛnt'i i,

nɛ hin hapʉ gui 'uaqui nangue yʉ do,

tengutho im mam bʉ ja rám hman Oją, bi 'yɛ̨n'a ra zįthu, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús bʉya.

7 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Hąha, gue'a i hmam bʉ, pɛ nɛ a i hmam bʉ, ngue “Nu Oją ma Hmuhʉ njongui sä da zä a ngue da bą 'bʉ majuąni da 'yøt'a im man'a,” bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

8 Nɛ xø man'dandį bʉya, bi zix mahøn'a ra zįthu a ra Jesús bʉ rá nyą n'da ra t'øhø xʉn hɛ̨ts'i, nɛ bi 'yuti gätho na ndoho ra ximhäi nɛ gätho 'bɛ'a xʉn ho i ja bʉ ja yʉ hnini. 9 Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Gätho ga 'da a ya 'bɛ'a dá ut'i i 'bʉ gan dąnyahmu gui thąndegui, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús, bi 'yɛ̨n'a ra zįthu.

10 Nɛ bi dąh mahøn'a ra Jesús, bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i grá zįthu, dami 'dagui nanguecä, nguetho nu rám hman Oją i ɛ̨na: “Hønt'a Oją ra Hmu ga thąndehʉ nɛ ga ørpahʉ rá 'bɛfi a,” bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

11 Nɛ nubʉya bi 'da'a ra zįthu bʉ 'bʉh ra Jesús, nɛ bá ɛ̨h yʉ́m 'bɛhni Oją bi zøpʉ mí 'bʉ a ra Jesús bʉ dąpo nɛ bi 'uįn a.

Ra Jesús bi dʉmp rá 'bɛfi bʉ ra xɛqui Galilea

12 Nɛ bi bøm bʉ ja ra dąpo a ra Jesús bʉya. Nɛ nu'bʉ mí bøm bʉ, bi 'yøde ngue bi jot'a fädi ra Xuua nxixyą. Janangue'a bi mbengda bʉ ra häi Galilea. Guepʉ ra hnini Nazaret bim 'bʉpʉ mahøn'a. 13 Pɛ hinga nya'a bim 'bʉpʉ nɛ bi mba bʉ ra hnini Capernaum, nubʉ ra ndendądehe guepʉ ra xɛqui yʉ́ häi mam bombøtahe ra Zabulón nɛ mam bombøtahe ra Neftalí. 14-15 Nu'bʉ mi zøm bʉ a ra Jesús bin ja 'bɛ'a bi 'yo't'a ra pøngahyą Isaías maya'bʉ ngue din ja bʉ ra häi Zabulón nɛ ra häi Neftalí, i hänbʉ ra dądehe, 'danguadi ra dąthe Jordán, ngue nɛ a i t'ɛ̨mbi Galilea, guepʉ 'bʉ ʉ i thąnde yʉ́ ojązɛhɛ. Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra pøngahyą ngue:

16 Nu yʉ ją'i mi 'bʉpʉ tengu'bʉ i bʉpʉ ja ra 'bɛxui, nɛ i ja bʉ ran dąte,

pɛ nuya bi nɛqui n'da ran nɛqui ngue di yot'i,

bi 'yɛ̨n'a ra Isaías 'bʉ maya'bʉ. Nɛ gue'a bin ja 'bʉ mi zøm bʉ ra Jesús.

17 Nɛ nu ra Jesús bi dʉ'mi bi mam bʉ rám hma nɛ bi 'yɛ̨na:

―Dami päh nin 'yomfɛ̨nihʉ nangue yʉ ts'oqui, ngue da zä di manda ua rá ts'ɛdi Oją bi zøcua guí 'bʉhmbʉ, bi 'yɛ̨mb yʉ ją'i a ra Jesús 'bʉ mim 'bʉpʉ.

Goho yʉ mbahuą bi dɛn'na ra Jesús

18 Nɛ n'da ra pa mí 'yo bʉ ja ra ndendądehe a ra Jesús nubʉ ra häi Galilea, nɛ bi nu yoho yʉn 'yohʉ din 'yohʉ zɛhɛ ʉ. Nu'a n'da ra Simón, gue'a ra Pedro a. Nɛ nu man'da ra Andrés. Nɛ nu'ʉ yʉ mbahuą ʉ, nɛ mi ɛnxit'ą bʉ ja ra dądehe. 19 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ba tɛngaui, gui xihmbʉ yʉ ją'i da 'yɛ̨c'yɛigui, tengu thoho bʉ gní thɛui yʉ huą guí øt'ui, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

20 Nɛ 'bex bi hyɛpʉ yʉ́ xit'ą nɛ bi dɛn'na ra Jesús.

21 Nɛ bi thopʉya bin 'yo mi ts'ʉ a ra Jesús, nɛ bi nu mi yoho yʉn 'yohʉ din 'yohʉ zɛhɛ ʉ, nɛ nu n'da ra Jacobo, nɛ nu man'da ra Xuua, gätho yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Zebedeo ʉ. Nɛ mín 'yohʉ a rá ta mi hu bʉ 'bɛn yʉ́ mbosa, mí 'uɛt yʉ́ xit'ą. Nɛ xø bi xi ʉ da dɛnni mahøn'a. 22 Nɛ 'bex bi zopʉ rá ta nɛ'ʉ yʉ́ mbosa, 'bex bi dɛn'na ra Jesús bʉya.

Ra Jesús bi xänbi xʉn ngu yʉ ją'i

23 Nɛ nu ra Jesús mí 'yo gätho ra häi Galilea nɛ mí xänba ʉ yʉ ją'i bʉ ja yʉ niją nɛ bi ma 'bɛpʉ dí manda ua rá ts'ɛdi Oją. Nɛ midí hoc yʉ hyɛ̨nni ngue 'bɛ'a gä ní gɛ̨hɛ mí hɛ̨mp'a n'da ngu n'da. 24 Nɛ gätho yʉ ją'i bʉ ra xɛqui Siria bi 'yøde 'bɛ'a øt ra Jesús, nɛ bá thunba ʉ yʉ hyɛ̨nni ngue 'dahma 'dan'yo yʉn ʉ mí hɛ̨mbi nɛ'ʉ mín 'yohʉ yʉ zįthu, nɛ'ʉ ząnt'a mi sändąte 'da yʉ ora, nɛ'ʉ xí ts'a rá ją'i, nɛ gätho bi hoc'a ra Jesús. 25 Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi dɛn'na ra Jesús. Mín numanho da dɛnthoho yʉ ją'i nangue 'bɛ'a bi 'yøt'e. Nu'ʉ 'da yʉ mɛngu bʉ ra xɛqui Galilea, nɛ ʉ 'da yʉ mɛngu bʉ ra xɛqui Decápolis, nɛ'ʉ 'da mí 'bʉpʉ Judea, nɛ'ʉ 'da mí 'bʉpʉ 'danguadi ra dąthe Jordán, nɛ'ʉ 'da mí 'bʉpʉ ra hnini Jerusalén. Gätho bi zøm bʉ mi 'bʉ a ra Jesús.

5

Ra Jesús bi mba bʉ ja ra nyuni

1 Nɛ nu ra Jesús 'bʉ mi nu yʉ ją'i ɛ̨mmɛ xʉn ngu bi zøpʉ, nɛ bi ndex bʉ ja ra nyuni nɛ mi hupʉ. Nɛ'ʉ yʉ́ xädi bʉya bi zøm bʉ mí hudi, 'darpʉ mi huhmbʉ. 2 Nɛ bi xänba ʉ.

Nu'ʉ i hąn rán jąpi Oją

3 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús:

―Nu'ʉ to'o pąsɛ hingui ho yʉ́ mbʉi bʉ na nu Oją nɛ da hyon Oją di zɛdi, nu Oją da zimanho bʉ di manda rá ts'ɛdi, janangue'a mająpi ʉ bʉya.

4 Nɛ nu'ʉ tu yʉ́ mbʉi, Oją da hyurpa yʉ́ mbʉi, janangue'a mająpi ʉ.

5 Nɛ nu'ʉ im bɛ̨ni i cosɛ häi, da hyąn a ra hogahäi bi man Oją di unni, janangue'a mająpi ʉ.

6 Nɛ nu'ʉ i humbi da 'yøt' ran ho, Oją di japi da 'yøt'e xʉn ho, janangue'a mająpi ʉ.

7 Nɛ nu'ʉ di huɛ̨c yʉ́ miją'ihʉ, xin di huɛ̨c Oją ʉ, janangue'a mająpi ʉ.

8 Nɛ nu'ʉ n'dat'a im bɛ̨ni, dim 'bʉhmbʉ Oją ʉ, janangue'a mająpi ʉ.

9 Nɛ nu'ʉ øt' ran hocpate, nu Oją da 'yɛ̨mbi yʉ́ t'ʉhni ʉ, janangue'a mająpi ʉ.

10 Nɛ nu'ʉ i nu ran ʉnbi nangue ran ho i øt'e, da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją ʉ, janangue'a mająpi ʉ, i ɛ̨n'a ra Jesús.

11 Nɛ gan johyahʉ 'bʉ i ʉ'ts'ahʉ yʉ ją'i nɛ i then'nahʉ nɛ i xi ahʉ yʉ fɛhni 'bʉ guí tɛngahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 12 Nɛ da hyu ni mbʉihʉ, gan johyahʉ, guim bɛ̨mhbʉ ngue 'dat'a ran ʉnbi guín nuhʉ ʉ yʉ pøngahyą mam 'bɛt'o, nɛ i ja 'bɛ'a din 'da ahʉ ngue am 'bɛ'ts'i mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra ų ua ja ra ximhäi

13 ―Nu'ahʉ gyʉ ųhʉ hapʉ 'bʉh yʉ ją'i, nguetho nu'a ra ų di hoqui 'bɛ'a i pa njapi, nɛ ngutho ahʉ guídí hojʉ yʉ ją'i, i ɛ̨n a ra Jesús. Pɛ nu'bʉ bi 'bɛh rá ts'ɛdi ra ų, ya hin'yʉ 'bɛ'a sä dí hoqui, janangue da mba ma bʉnt'i thoho bʉ häi. Dami jamansuhʉ hin din ja bʉ gui 'yøthʉ tengu a, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

Ran nɛqui ua ja ra ximhäi

14 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nu ahʉ gyʉn nɛquihʉ bʉ 'bʉh yʉ ją'i, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi. Dami jafʉ da hnu a ran nɛqui. Tengu n'da ra hnini i ja bʉ ja rá nyą ra t'øhø, am 'batho xʉn ho ngue hin'yʉ 'bɛ'a i juti. 15 Ngutho n'da ra sibi, hingui sä da mba ma cʉ't'i bʉ ja ra huada 'bʉ da mba ma søque, i jatho da t'ɛ̨xpʉ m'batho, janangue'a di yot'i gätho 'bʉpʉ. 16 Nɛ ngutho gui 'yøthʉ ngue tengu'bʉ gyʉ sibihʉ ɛ̨mmɛ di hyärpʉ i 'bʉh yʉ ją'i. Janangue'a da hnut'ahʉ xʉn ho nin t'øt'ehʉ, nɛ ʉ da 'yɛ̨spa Oją ma Tahʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i ʉ bʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

Ra Jesús bi 'yurcahʉ 'bɛ'a nam bøn'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés

17 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―O guím bɛ̨mhbʉ ngue ga 'bɛcä yʉn t'ɛ̨di bi man ra Moisés nɛ 'bɛ'a bin xänbate ʉ yʉ pøngahyą, pɛ bá ɛ̨cä ngue ga ut'ahʉ 'bɛ'a majuąni nam bøn ʉ. 18 Majuąni dí xi ahʉ, gätho 'bɛ'a nt'o't'i bʉ, nɛ xínga n'da ʉ ngue hin din ja, 'bʉ guexta'a i jatho ra ximhäi nɛ mahɛ̨ts'i. 19 Janangue'a madí ts'ʉtho maha a ram hma ngue hingui nde da 'yʉrpa ra güɛnda n'da, nɛ i xi ʉ mi'da ngue din jabʉ da 'yøt'e, pɛ zi ts'ʉtho rá ts'ɛdi di nɛqui bʉ bí ja rá ts'ɛdi Oją bʉ mahɛ̨ts'i 'bʉ. Pɛ nu'ʉ di ją'ts'i gätho ʉ mam bʉ ja rám hma Oją, nɛ i xi ʉ mi'da ngue din ja bʉ da 'yøt'e, nɛ man'da xʉn ngu rá ts'ɛdi di nɛqui bʉ bí ja rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 20 Nɛ gue'a dí xi ahʉ a, nde'bʉ man'da xʉn ho gui 'yøthʉ xinda gue ma ngʉrpihʉ yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją. Nguetho nu'bʉ hin gui 'yøthʉ xʉn ho, njąm'bʉ da zä gui cʉthʉ hapʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

Ra Jesús bi ma hingui ho ra cuɛ

21 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Gue'bʉ go maya'bʉ bi sih mam bombøtahʉ ran t'ɛ̨di ngue im ma: “O guí hącpahʉ rá te ni miją'ihʉ, nɛ nu to'o da hyącpa rá te rá miją'iui, i jatho da ts'änba rá muui a bi 'yøt'e,” bi t'ɛ̨mp'ʉ. 22 Pɛ i jagä man'da ga xi ahʉ, ngue nu'bʉ 'bo'o di cuɛp rá miją'iui nangue'a bi 'yørpe, ngue im bɛ̨ni di co'ts'i, guehma da nu ran ts'ɛmbi. Nɛ nu'a to'o da xih ra ts'ore bʉ ja rá hmi rá miją'iui, da ts'ixpʉ 'bʉh yʉ ngʉrpi da ts'ɛmbi. Nɛ nu to'o ɛ̨mmɛ then rá miją'iui dí mba bʉ ja ran ts'ɛmbi ngue ra sibi njąm'bʉ i huɛ̨t'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

23 Janangue'a nu'bʉ guí pähä bʉ ja ra niją ngue guí ɛ̨na gui thąndehʉ Oją, pɛ nu'bʉ gá sømhbʉ bʉ nɛ 'bex gá bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a xquín xihmi ni miją'ihʉ, 24 gua peng thohʉ nɛ 'bɛ gui mba bʉ i 'bʉ a ni miją'iui gam punbaui, ja da zä gui thąndehʉ Oją bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

25 Nɛ nu'bʉ guí pąhmbʉ ja 'bɛ'a guidín xihmbʉ n'da ni miją'ihʉ, pɛ gan hocpa zɛhɛhʉ, nɛ hin gui tømhbʉ da ts'ix ahʉ bʉ 'bʉh yʉ ts'ʉt'abi. Nguetho nu'bʉ gui sømhbʉ bʉ, 26 guehma da jo ahʉ nɛ hin da hyɛc'a thohohʉ ra zɛ'mi jague'bʉ gui unhdʉ ra mbɛti hangu da 'yä ahʉ, nɛ xínga n'da centavo da nde gui 'yɛspahʉ, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Ra Jesús bi 'yɛ̨na hingui ho ran 'yomt'ɛ̨ni

27 Nɛ man'da bi xih yʉ́ xädi ra Jesús:

―Nu man'da ran t'ɛ̨di maya'bʉ i ɛ̨na: “O guí øthʉ ran 'yomt'ɛ̨ni.” 28 Pɛ i jagä man'da ga xi ahʉ, ngue nu'bʉ n'da ran 'yohʉ da hyant'a n'da ra xisu, nɛ im bɛ̨n'a n'da ran 'yomfɛ̨ni xʉn ts'o nangue a, madague'bʉ bi bɛ̨ntho, tengu'bʉ ya bi 'yøt' ran 'yomt'ɛ̨ni bʉ rá mbʉi a bʉya, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

29-30 Janangue nu'bʉ i ja a i ut'ahʉ ra ts'oqui, pɛ gui sąmzɛhɛ ni mbʉihʉ madague'bʉ guím bɛ̨mhbʉ ɛ̨mmɛ xʉn ʉ 'bʉ gui 'yɛshʉ. Tengu'bʉ xquí hyą'a n'da ni dähʉ nɛ xquí 'yɛmhbʉ bʉ ma'ueni nɛ xquí n'dadä thohohʉ, uague tengu'bʉ xquí hyɛc'a nin 'yɛihʉ nɛ xquí 'yɛmhbʉ bʉ ma'ueni nɛ xquí n'da'yɛ thohohʉ. Pɛ man'da xʉn ho guin nuhʉ nangue gá 'bɛhmbʉ yʉ ts'oqui, xinda gue'bʉ xquí 'yøthʉ yʉ ts'oqui nɛ xquí 'bɛhmbʉ ran ho maząi bʉ ja ra sibi.

Ra Jesús bi 'yɛ̨na hin da hyɛh rá xisu n'da ran 'yohʉ

31 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nɛ a bi mam 'bʉ maya'bʉ gue: “Nu'bʉ n'da ran 'yohʉ in nde da hyɛh rá xisu, i jatho da 'yøt'a n'da ra søcuą din xummi.” 32 Pɛ i jagä man'da ga xi ahʉ, ngue hingui sä da hyɛh rá xisu n'da ran 'yohʉ gue'bʉ hingui øt' ran 'yomt'ɛ̨ni a ra xisu. Nguetho nu'bʉ bi hyɛh rá xisu n'da ran 'yohʉ, di japi da 'yøt' ran 'yomt'ɛ̨ni a ra xisu 'bʉ bi hyɛgui nɛ dim 'bʉhmi man'da ran' yohʉ. Nɛ 'bʉ n'da ran 'yohʉ dim 'bʉhmi n'da ra xisu bi thɛgui, ra 'yomt'ɛ̨ni a, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Nte ga ndønbahʉ rá thuhu, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús

33 ―Nɛ guí pąhmbʉ ran t'ɛ̨di mí hmam 'bʉ maya'bʉ ngue i ɛ̨na: “Pɛ nu'bʉ gá ndønbahʉ rá thuhu Oją, guehma gui ją'ts'a gá mamhbʉ.” 34 Pɛ nuya i jagä man'da ga xi ahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. Hin'yʉ 'bɛ'a i sä gui ndønbahʉ rá thuhu 'bʉ ja a guí xihmbʉ ni miją'ihʉ ngue guín ndefʉ da 'yɛ̨c'yɛi a guí xihmbʉ. Hingui sä gui ndømhbʉ Oją, pɛ ngutho hingui sä gui ndømhbʉ mahɛ̨ts'i, nguetho nu bʉ mahɛ̨ts'i bí ja bʉ rá ts'ɛdi Oją. 35 Nɛ xíngui sä gui ndømhbʉ ra ximhäi, nguetho nɛcua i ja ua rá ts'ɛdi Oją. Nɛ xíngui sä gui ndømhbʉ ra hnini Jerusalén, nguetho rá hnini rá Thahni Oją a. 36 Nɛ xíngui sä gui ndømhbʉ ni yąhʉ, nguetho 'dat'a Oją bi zän'na, nɛ xínga n'da ni xtąhʉ sä gui sänzɛhɛhʉ gue'bʉ xʉn t'axi o gue xʉm pothi da gohi. 37 Pɛ nu'bʉ ja a guí xihmbʉ ni miją'ihʉ, “da zä,” ga ɛ̨mhbʉ 'bʉ da zä, “hin da zä,” ga ɛ̨nthohʉ 'bʉ hin da zä. Pɛ gätho mi'da yʉm hma bí nɛxpʉ ja rán 'yomfɛ̨ni ra zįthu, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Bi 'yɛ̨n'a ra Jesús hin ga cos'hʉ 'bʉ ja a da t'ørcahʉ

38 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nu'ahʉ gá 'yøhmbʉ 'bɛ'a bi sih mam bombøtahʉ ngue: “Nu'bʉ n'da ra ją'i di ts'onba rá dä rá miją'iui, pɛ nɛ a da mba ma ts'onbi rá dä. Nɛ nu'bʉ rá ts'i da 'yøcpe, ngutho nɛ'a xin da t'øcpa rá ts'i.” 39 Pɛ nuya i jagä man'da ga xi ahʉ ya, ngue nu'bʉ 'bʉ a n'da in nde di ʉn'nahʉ, pɛ o guí sʉhmbʉ a. Nɛ nu'bʉ 'bo'o da mbɛp'ahʉ 'danguadi ni hmihʉ, gui unhdʉ man'da nguadi da mbɛp'ahʉ. 40 Nɛ nu'bʉ 'bo'o da zix ahʉ bʉ 'bʉh ra zɛ'mi ngue da gąn'na ni pahnihʉ, pɛ nɛ a ni cotohʉ gui unhdʉ. 41 Nɛ nu'bʉ i si ahʉ gui tuspahʉ rá 'bɛni n'da ra ją'i n'da ora, xʉn ho 'bʉ nyo ora gui tuxhʉ a rá 'bɛni. 42 Nɛ hønt'a go to'o da 'yä ahʉ 'bɛ'a i honi, dami unhdʉ. Nɛ nu'bʉ 'bo'o da mip'ahʉ 'bʉ ja a guí pɛs'hʉ, pɛ xʉn ho 'bʉ gui unhdʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ga huɛ̨c man sʉihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús

43 ―Nɛ a n'da ram hma maya'bʉ i ɛ̨na: “Dami huɛ̨c ni amigohʉ nɛ gui ʉcpa nin sʉihʉ,” mí t'ɛ̨n'ahʉ. 44 Pɛ i ja man'da ga xi ahʉ, ngue gui huɛ̨c nin sʉihʉ, gan yąmanhohʉ ʉ man yʉ ts'ore nangue ahʉ, nɛ gui 'yørpahʉ ran ho to'o di ʉc'ahʉ. Nɛ dami 'yäfʉ rá mate Oją ʉ to'o i numan'ʉ ahʉ nɛ ʉ di ʉn'nahʉ, bi 'yɛ̨n a ra Jesús. 45 Nɛ nu'bʉ ngubʉ gui 'yøthʉ, 'da'angu gá 'yøthʉ a ma Tahʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i ngue bá pɛnh ra 'ye nɛ ra hyadi. Pɛ hinga hønbʉ 'bʉ ʉ yʉ hocją'i gue i so ra 'ye nɛ ra hyadi, pɛ nɛpʉ i 'bʉh yʉ ts'om'bäi, bi 'yɛ̨na. 46 Pɛ nu'bʉ hønt'ʉ to'o di huɛ̨c'ahʉ guidí huɛ̨jʉ, 'bɛ'a gue gá tąhmbʉ 'bʉ ngubʉ gá 'yøthʉ. Pɛ nɛ n'dat'a gá 'yøthʉ ʉ yʉ ziyate hyącahäi. 47 Pɛ ha guí ɛ̨mhbʉ xʉn ho guí øthʉ 'bʉ hønt'ʉ ni cuhʉ guidí zɛnguahʉ. Nu'bʉ guin jahʉ bʉ, 'da'angu guí øthʉ ʉ i thąnde yʉ́ oją zɛhɛ. 48 Pɛ nde'bʉ xʉn hotho gui 'yøthʉ, nguetho xʉn hotho Oją ma Tahʉ bí 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

6

Hin ga øthʉ ran 'yɛ̨ts'i 'bʉ dí øthʉ yʉn t'øt'e xʉn ho

1 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'ʉ mi 'bʉpʉ:

―Pɛ nu'bʉ guí øthʉ rá 'bɛfi Oją, hin gui 'yøthʉ da 'yɛ̨s'a ni miją'ihʉ, nguetho hin te di 'da ahʉ ma Tahʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i 'bʉ din jabʉ gui 'yøthʉ, bi 'yɛ̨n'a. 2 Nɛ nu'bʉ guín nde gui fäxhʉ n'da ra hyoya, hin gui 'yøthʉ ngue da nu ahʉ yʉ ją'i, tengu øt'ʉ di yorpa a im bɛ̨ni 'bʉ di un'na n'da ran t'unni yʉ hyoya, ngue di um bʉ ja yʉ niją o guepʉ ja yʉ 'yu ngue in nde da 'yɛ̨spa yʉ ją'i 'bɛ'a i øt'e. Majuąni dí xi ahʉ, ya hønt'a ran 'yɛ̨ts'i bi dąha 'bʉ ngubʉ i øt'e, bi 'yɛ̨na. 3 Pɛ nu'bʉ i ja a guí nde gui unhdʉ n'da zi hyoya, nde'bʉ hin gui xihmbʉ ʉ mi'da 'bɛ'a gá 'yøthʉ. 4 Nɛ man'da xʉn ho 'bʉ hin njon da nu 'bɛ'a guídí unhdʉ, pɛ go da nu Oją ma Tahʉ, nɛ i ja 'bɛ'a din 'da ahʉ bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Hingui yoho guim bɛ̨mhbʉ 'bʉ guí yąhʉ Oją

5 Nɛ man'da dí xi ahʉ:

―Nu'bʉ guí yąhʉ Oją, o guí øthʉ tengu i øt'ʉ di yorpa a im bɛ̨ni, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. Nu'ʉ, i 'bäpʉ ja yʉ niją nɛpʉ ja yʉ xo'yu, ɛ̨na i yąhʉ Oją pɛ hønt'a ran 'yɛ̨ts'i im bɛ̨ni. Majuąni dí xi ahʉ, hønt'a ran 'yɛ̨ts'i bi dąha nangue 'bɛ'a i øt'e. 6 Nɛ nu'bʉ guí yąhʉ Oją gui mbähä bʉ njon da nu ahʉ, pɛ Oją ma Tahʉ go i nu ahʉ nɛ di 'da ahʉ 'bɛ'a guí äfʉ a, i ɛ̨na.

7 Pɛ hinga guexta'a ram hma gui mamhbʉ ngue nte ní mba tho 'bʉ guí yąhʉ Oją, tengu i øt'ʉ tɛn yʉ́ oją zɛhɛ. Nɛ sä im bɛ̨ni i ø'a Oją 'bɛ'a im ma 'bʉ xʉn ngu i xifi. 8 Nɛ o guí øthʉ tengu i øt'ʉ, nguetho nu Oją ma Tahʉ ya i pądi 'bɛ'a gätho guí homhbʉ gue'bʉ hinga ná äfʉ, i ɛ̨na. 9 Pɛ guim bɛ̨mhbʉ 'bʉ guí yąhʉ Oją 'da yʉm hma tengu dí xi ahʉ ngue:

Nuya ma Ta ahe guí 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i.

Da hnumansu ni thuhu.

10 Nɛ dín ndehe din ja ua n'dihi ni ts'ɛdi ngue di manda ua.

Nɛ da t'øt' ua ni pähä ua ja ra häi tengu tho i t'ørpʉ mahɛ̨ts'i.

11 Nɛ dami 'daje ran ts'ihmɛ dí homhbe ra pa i jabʉ ya.

12 Dami punga ma ts'oquihe, tengu thoho bʉ na punbahe ʉ i ørcahe ran ts'o.

13 Nɛ o guí hɛgahe da dąje ran ts'o, pɛ dami yąnje nangue ran ts'o.

Nguetho nu'i gra hmuts'ʉt'abi, gä di manda ua ja ra häi ni ts'ɛdi, nɛ i ja ni ts'ɛdi mixte njąm'bʉ da guadi gätho yʉ pa maząi.

Nɛ hønt'a dí xi'ahe ya.

14 Nguetho nu'bʉ gadí punbahʉ yʉ́ ts'oqui ni miją'ihʉ, ngutho da 'yøt'ahʉ Oją ma Tahʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, di pun'na ni ts'oquihʉ. 15 Pɛ nu'bʉ hin gadí punbahʉ ni miją'ihʉ, nɛ ahʉ hin di pun'nahʉ Oją ma Tahʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i 'bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Hin gui 'yuhmbʉ 'bʉ guí ɛt' yʉn ts'ihmɛ 'bʉ guín yąhʉ Oją

16 ―Nɛ nu'ahʉ, nu'bʉ guí nde gui 'yɛt' nin sihmɛhʉ n'da ora ngue guim bɛ̨mhbʉ Oją, o guí øthʉ tengu øt'ʉ di yorpa a im bɛ̨ni. Nu'ʉ i ut yʉ ją'i 'bɛ'a øt'e, nde'a dí hnumanho, pɛ hønt'a ran 'yɛ̨ts'i bi dąha nangue 'bɛ'a bi 'yøzɛhɛ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 17 Pɛ nu ahʉ, 'bʉ guí ɛt' nin sihmɛhʉ ngue guím bɛ̨mhbʉ Oją, pɛ gan 'yomanhohʉ tengu'bʉ ya gán sihmɛhʉ. 18 N'dahma njon da bądi 'bɛ'a gá 'yøthʉ gue gá 'yɛt' nin sihmɛhʉ, nɛ hønt'a Oją ma Tahʉ i nu ahʉ 'bɛ'a gá 'yøthʉ, nɛ i ja 'bɛ'a di 'da ahʉ bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Gui hyomhbʉ 'bɛ'a dí nɛcmanho bʉ mahɛ̨ts'i

19 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Hin gui muns'hʉ 'bɛ'a gdám mɛmbɛtihʉ ua ja ra ximhäi, nguetho nuua i 'bʉh yʉ zu'uɛ̨ ngue di ts'oni 'bɛ'a gätho guí pɛs'hʉ, nɛ ja'bʉ da boxjua, nɛ ja'bʉ da bɛ̨ ahʉ yʉ bɛ̨. 20 Pɛgue gui hyoni gui xąnthʉ 'bɛ'a dí hnumanho ahʉ bʉ mahɛ̨ts'i. Nguetho hin te dim 'bɛpʉ, hin da yʉrpʉ yʉ bɛ̨ ngue da bɛ̨ ahʉ 'bɛ'a guí pɛs'hʉ bʉ, nɛ hin da boxjua, nɛ njo'o bʉ yʉ zu'uɛ̨ ngue di ts'oni. 21 Nguetho hønbʉ i ja ním pɛ'ts'i n'da im bɛ̨n rá mbʉi n'da. Nu'bʉ guecua ja ra ximhäi i ja 'bɛ'a i pɛ'ts'a n'da, hønt'ua im bɛ̨n a n'da, nɛ nu'bʉ guepʉ mahɛ̨ts'i, guepʉ im bɛ̨n a n'da 'bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran nɛqui ní mbʉi n'da

22 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nɛ nu'bʉ hønt'a xʉn ho guím bɛ̨mhbʉ nɛ guí øthʉ, din ja ahʉ tengutho 'bʉ n'da ra ją'i xʉn ho rá dä, i handi xʉn ho ran nɛqui, din jabʉ ni mbʉihʉ. 23 Pɛ nu'bʉ hinga gue'a guím bɛ̨mhbʉ, sä guí ɛ̨mhbʉ i ja ahʉ ran nɛqui, pɛgue xʉm 'bɛxui thoho ni mbʉihʉ, tengutho 'bʉ n'da ra ją'i ngue hingui ho rá dä, nɛ xʉm 'bɛxui thoho bʉ i handi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Hin di yoho yʉ́ hmu n'da

24 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nɛ hingui sä dim 'bʉ i yoho yʉ́ hmu n'da ra 'yɛ̨hɛ. Nguetho nu'bʉ yoho yʉ́ hmu i 'bʉ a n'da, nu'a n'da da numanho, nɛ nu'a man'da hin da numanho. Uague nu'a n'da da hyumbi dim pɛhmi a, pɛ nu'a man'da da zocpa thoho rá 'bɛfi a. Janangue'a hingui sä yoho yʉ́ hmu da dɛn'na n'da. Hingui sä da 'yɛ̨mp Oją rá Hmu 'bʉ i numanho ʉ yʉ mbɛti, nguetho tengu'bʉ rá hmu a ra mbɛti, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Oją di jamansu yʉ́ 'yɛ̨c'yɛi

25 ―Janangue'a dí xi ahʉ, hin go guim bɛ̨nsɛhʉ 'bɛ'a gui sihʉ ngue gdám 'bʉhmbʉ, nɛ xín guim bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a gui hyehʉ. Pɛ guim bɛ̨mhbʉ ngue man'da di muui ni tehʉ xinda gue ʉ nin ts'ihmɛhʉ, nɛ man'da di muui ni ją'ihʉ xinda gue ʉ ni hehʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 26 Dami nuhʉ yʉ doja i 'yo hønbʉ go hapʉ, nɛ hin'yʉ yʉ́ huąhi, nɛ xín te i pɛ'ts'i, pɛ dí xi ahʉ, nu Oją ma Tahʉ bí 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i gätho i 'uįn ʉ. Nɛ nu ahʉ, man'da di mu ahʉ xinda gue ʉ yʉ doja, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 27 Nɛ ha guím bɛ̨mhbʉ man'da nya'a gam 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi 'bʉ ɛ̨mmɛ guím bɛ̨ndumbʉihʉ 'bɛ'a gätho guidí 'bɛhmbʉ.

28 Nɛ hanja ɛ̨mmɛ go guím bɛ̨nsɛhʉ nangue ni hehʉ. Xøgue ts'ʉtho guí ɛ̨c'yɛihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. Pɛ dami nuhʉ yʉ døni i ja bʉ dąpo, nɛ nu'ʉ hingui dim pɛfi nɛ xíngui di hoc yʉ́ he. 29 Pɛ dí xi ahʉ, man'da mahotho yʉ døni xínda gue a rá he ra ts'ʉt'abi Salomón ngue mí he 'bʉ mi ja rá ts'ɛdi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 30 Nɛ ngubʉ bi 'yøt'a Oją nangue yʉ døni, mahotho nám pa ya, nɛ nixudi da mba nts'ɛqui nɛ da t'udi. Janangue'a guim bɛ̨mhbʉ, man'da xʉn ho da 'yøt'ahʉ Oją xinda gue ʉ yʉ døni, bi 'yɛ̨n'a. 31 Janangue o guí ɛ̨mhbʉ: “'Bɛ'a hmaha ga sihʉ.” Uague: “'Bɛ'a hmaha ga hehʉ.” 32 Nguetho nu'ʉ i thąnde yʉ́ oją zɛhɛ, gue'a ząi i hon'ʉ, pɛ nu'ahʉ i 'bʉpʉ ni Tahʉ bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ i pądi 'bɛ'a gä guidí 'bɛhmbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 33 Janague'a nu ahʉ, m'bɛt'o thoho gan umhbʉ di manda ahʉ rá ts'ɛdi Oją, nɛ gui hyomhbʉ n'da ra hogambʉi nangue rá pähä Oją, nɛ nubʉya di 'da ahʉ 'bɛ'a gätho gui hyomhbʉ. 34 O guím bɛ̨ndumbʉihʉ, o guí ɛ̨mhbʉ: “'Bɛ'a da zä ga øthʉ 'bʉ nixudi.” Pɛgue gui tømhbʉ, 'bɛ nixudi ja gui pąhmbʉ bʉya 'bɛ'a da zä gui 'yøthʉ. N'da pa ngu n'da pa i ja 'bɛ'a din ja, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

7

Ra Jesús bi ma hingui ho ran yąpi

1 ―“Nuna bi 'yøt' yʉ ts'oqui,” hin gui 'yɛ̨mhbʉ, n'dahma hinga gue'a dí ts'ɛp'ahʉ a, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. 2 Pɛ nu'bʉ guídi yąfʉ ʉ mi'da ngue guím bɛ̨mhbʉ hønsɛ ahʉ xʉn ho ahʉ, pɛ Oją hin da numanho ahʉ 'bʉ. Nɛ 'da'ingu da 'yøt'ahʉ Oją tengu gá 'yørpahʉ ʉ gá yąfʉ, bi 'yɛ̨na. 3 Hanja bi zä gá nurpahʉ ra zi häi i o rá dä ni miją'ihʉ, nɛ hin go guí pąhmbʉ i o ra xɛcza ni dähʉ. In jabʉ ní nɛqui ni ts'oquihʉ. 4 Nɛ ha da zä gui xihmbʉ ni miją'ihʉ: “Mba ga hąp'a ra häi o ni dä,” sä gui 'yɛ̨mfʉ, nɛ go man'da xʉn ndoho ra xɛcza i o ni dähʉ. 5 Ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guí øthʉ. Pɛ nde'bʉ m'bɛt'o gan hojʉ nangue yʉ ts'oqui guídi hosɛhʉ, janangue'a da zä gui hyąmp'ahʉ ra häi o rá dä ni miją'ihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

6 O guidí unhdʉ a xʉn ho ʉ yʉ fo'yo, ndetho da za ahʉ. O gue'bʉ guidí unhdʉ a di muui ʉ yʉ ts'ʉdi, ndetho da nɛm bʉ häi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu'bʉ ja da t'äp'a Oją di uni

7 Nɛ xø bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Dami 'yäfʉ Oją 'bɛ'a guí homhbʉ, nɛ nu'a di 'da ahʉ. 8 Nguetho nu'a to'o da 'yädi, Oją di un'na bi 'yäpi. Nɛ nu'a to'o ja a i honi, di und Oją a i honi. Nɛ nu'a to'o da hyoni da socpa n'da ra goxthi njut'i thoho, Oją da xocpa a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

9-11 Pɛ nu'ahʉ madague'bʉ gyʉ́ ts'om'bäihʉ, xínga n'da ahʉ guidí unhdʉ ra do ni t'ʉhnihʉ 'bʉ i ä'ahʉ ra hmɛ, nɛ xíng ra c'ɛ̨yą guidí unhdʉ 'bʉ i ä ahʉ ra huą, pɛ hønt'a xʉn ho guidí unhdʉ ni t'ʉhnihʉ. Ha maguet'a Oją ma Tahʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i ngue hin di 'da ahʉ xʉn ho 'bʉ ja a guí äfʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

12 Nɛ nu'bʉ guí nde da 'yøt'ahʉ ran ho ni miją'ihʉ, nde'bʉ gui 'yørpahʉ ran ho. Gue'a nam bøn'a rán t'ɛ̨di ra Moisés nɛ rám hma yʉ pøngahyą maya'bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

N'da ran t'uti nangue ra goxthi nɛ yʉ 'yu

13-14 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu'a ní yʉt'a n'da bʉ ja ra te maząi, tengu'bʉ n'da ra goxthi xʉn ts'įt'i, uague n'da ra t'ʉ'yu, nɛ hingui ngu yʉ ją'i i numanho da thopʉ. Pɛ dami hyomhbʉ gui cʉthʉ bʉ. Nguetho nu'a ra goxthi xʉn ndoho nɛ ra dą'yu ní zix a n'da bʉ ja ran ʉnbi maząi, nɛ xʉn ngu ʉ yʉ ją'i i numanho da thopʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nda'a ʉ yʉ hyäte pøngahyą

15 ―Pɛ gam fähmbʉ nangue yʉ hyäte pøngahyą. Nu'bʉ i søm bʉ guí 'bʉhmbʉ, sä øt'e tengu'bʉ yʉ dɛ'yo ngue xʉn ho, pɛ nu yʉ́ mbʉi tengu'bʉ n'da ra zate. 16 Nɛ da zä gui pąhmbʉ yʉ hyäte pøngahyą nangue yʉ́n t'øt'e i øt'e, tengu thoho yʉ za da bą a n'da nangue yʉ́n dät'ä i zʉpʉ. Nguetho hin din zʉpʉ ja n'da ra za n'da ran dät'ä 'bʉ hinga gue'a rá za a. 17 Pɛ nu ra za xʉn ho i zʉh yʉ́n dät'ä xʉn ho, nɛ ngutho ra za hingui ho i zʉh yʉ́n dät'ä hingui ho. 18 Nguetho nu'a ra za xʉn ho hin da zä din zʉpʉ yʉ́n dät'ä ngue hingui ho, nɛ ngutho a ra za hingui ho hin njąm'bʉ da zä din zʉpʉ yʉ́n dät'ä xʉn ho. 19 Nɛ nu yʉ za hingui ho ʉ yʉ́n dät'ä, da mba nt'ɛts'i nɛ da t'udi. 20 Janangue'a da zä gui pąhmbʉ ʉ yʉ hyäte pøngahyą nangue 'bɛ'a da 'yøt'e, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nda'a ʉ di manda rá ts'ɛdi Oją

21 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nɛ sä ɛ̨na yʉ́ hmujʉ ʉ 'da, pɛ hin da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją ʉ. Pɛ hønt'ʉ majuąni i øt' rá pähä ma Ta mahɛ̨ts'i da yʉrpʉ ʉ. 22 Nɛ nu'bʉ bi zøn ra pa ran juąnbi 'bʉ rán zɛgui, xʉn ngu da mbarqui da 'yɛ̨ngui: “Ma Hmu, nugähe dá mamhbe a nim hma, nɛ nangue ni thuhu dá hømhbe thi yʉ zįthu, nɛ nangue ni thuhu xʉn ngu yʉn t'øt'e mixte dá øthe,” da 'yɛ̨ngui. 23 Pɛ nugä ga ɛ̨mp'ʉ: “Njąm'bʉ dá pą ahʉ. Dami 'uehmbʉ ua ja ma hmigä, gyʉ ts'om'bäihʉ,” ga ɛ̨mbi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Hønt'a go to'o in nde da 'yø a dím ma, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús

24 ―Pɛ nu'a to'o i øh ma nde nɛ i øt'a ma pähägä, i øt'e tengu bi 'yøt'a n'da ran 'yohʉ ngue mí ja rán 'yomfɛ̨ni nɛ bi hyø a n'da rá ngu bʉ ja n'da ra dongu xʉn juąni. 25 Nɛ bin ja n'da ra dą'ye, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ dehe bi 'yugui, nɛ bá ɛ̨h ran dąhi xʉn ndoho mí nde xtí yøt'a ra ngu. Pɛ him bi yøt'a, nguetho nu'a ra ngu mí høpʉ ja ra dongu xʉn ho. 26 Pɛ nu'a to'o i ø'a dí ma nɛ hingui ʉrpa ra güɛnda a, i øt'e tengu bi 'yøt'a n'da ran 'yohʉ ngue ra 'yąmbʉi, nɛ bi hyøh rá ngu bʉ mi ja n'da ra 'bomu. 27 Nɛ bin ja n'da ra dą'ye ngue bi 'yuh yʉ dehe, nɛ ran dąhi xʉn ndoho, nɛ bi yøt'a rá ngu. Nɛ ɛ̨mmɛ nts'utho bin ja bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu yʉ ją'i bi numanho rán xädi ra Jesús

28-29 Nɛ nu'bʉ mi gua a bi ma ra Jesús 'bʉ mí hyupʉ ja ra nyuni, nu yʉ ją'i mi huhmbʉ bʉ bi hyonya ʉ.

―Haguen ja i xänbi xʉn ho, nɛ hinga ngubʉ i xängahʉ ma xänbatehʉ bʉ ja ra niją, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ ją'i.

Nguetho nu'bʉ mi xänba ra Jesús, bi 'yuti ngue mi ja rá ts'ɛdi xʉn ho a.

8

Ra Jesús bi hoc'a n'da ran 'yohʉ mi hɛ̨mb ra t'axca'ya

1 Nɛ nu'bʉ mi gua a bi man ra Jesús, nɛ bi gąpʉ ja ra nyuni bʉya, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ ją'i mí numanho da dɛnthoho mahøn'a. 2 Nɛ bá ɛ̨'a n'da ran 'yohʉ ngue mi hɛ̨mb ra t'axca'ya. Bin dąnyahmu bʉ mí 'bäh ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Gra Hmu, nu'bʉ ni pähä, da zä gui 'uec'i ts'ʉ ran ʉ dí hɛ̨mbi.

3 Nɛ nu ra Jesús bʉya bi uąt rá 'yɛ bi dädi nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―I jagä ra pähä ngue 'bex da zä i. Dami yą́ni.

Nɛ nu'bʉ mí 'yɛ̨mbi, 'bexgue bi yąn'a ran 'yohʉ. 4 Nɛ nu ra Jesús bʉya bi hɛcpa a ran 'yohʉ njon da xifi to'o a bi japi bi yąni, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ní mba bʉ 'bʉh yʉ mbäją da nu i ngue ya bi yąn i, nɛ gui un'na n'da ra 'bøts'e tengu i man yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ ja bi thopʉ ra hnini Capernaum bʉya.

Ra Jesús bi hocpa rá 'yɛ̨hɛ n'da ra hmudofʉi

5 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ ra hnini Capernaum a ra Jesús, 'bex bá ɛ̨ a n'da ra hmudofʉi ra mɛngu bʉ Roma, nɛ bin c'at'ui nɛ bi 'yäp ra mate, 6 bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i grá Hmu, nu n'da ma 'yɛ̨hɛ i 'bɛm bʉ ja ma ngu, i ts'a rá ją'i, hingui sä di 'yąni, ɛ̨mmɛ xʉn 'doni, bi 'yɛ̨mbi.

7 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Ga mba bʉ ga hoqui.

8-9 Pɛ nu ra hmudofʉi bʉya bi 'yɛ̨mbi:

―Hingui jatho gui mba bʉ ja ma ngu, grá Hmu, nugä hin dí sʉcä tengu e nɛ hin drá judíogä. Pɛ dí pądi ngue i ja ni ts'ɛdi zɛhɛ, ngue nu'bʉ guim ma da yąni, nɛ 'bexgue da yąni, bi 'yɛ̨na. Tengu thohogä bin 'dac'i ts'ʉ man t'ɛ̨di, nɛ nu'bʉ i ja 'bɛ'a dí xi ʉ ma dofʉi nɛ'ʉ ma 'yɛ̨hɛ, 'bexgue 'dahmantho in ja. Nɛ ngutho i, da zä guim mantho ua nɛ 'bexgue da yąm bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra hmudofʉi.

10 Nu'bʉ mí 'yøh ra Jesús 'bɛ'a bi man a ra hmudofʉi, bi hyonya thoho nɛ bi xi ʉ min 'yohʉ:

―Majuąni dí xi ahʉ, njąm'bʉ xtá tįngä n'da ma mɛnguhʉ yʉ ją'i israel dyʉ judíohʉ ngue xtám bądi i ja ma ts'ɛdi xʉn ho tengu na ran 'yohʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 11 Guim bɛ̨mhbʉ a dí xi ahʉ, xʉn ngu yʉ ją'i ngue gätho na ndoho ra ximhäi, ngue him ma mijudíohʉ, da 'yɛ̨c'yɛigui nɛ da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, 'darbʉ dim 'bʉhmbʉ ma ngʉrpa bombøtahʉ ra Abraham, nɛ ra Isaac nɛ ra Jacob. 12 Pɛ xʉn ngu ma mijudíohʉ ngue yʉ́n sähʉ xtán yʉrpʉ, pɛ man'da go da t'ɛntpʉ ja ra 'bɛxui ʉ, nɛ din zom bʉ nɛ din guxpʉ yʉ́ ts'i, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i 'bʉ mi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

13 Nɛ nubʉya bi t'ɛ̨mp'a ra hmudofʉi:

―Ní mba ni ngu, ya bin ja a gám ma nguetho gá 'yɛ̨c'yɛi i ja ma ts'ɛdi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ 'bexgue bi yąn a rá 'yɛ̨hɛ bʉya.

Ra Jesús bi hocpa rá suto ra Pedro

14 Nɛ nu'bʉ mí mbenc'a ra hmudofʉi bʉya, xø bi tho a ra Jesús, bi zøm bʉ rá ngu ra Pedro. Nɛ bi nu 'bɛm bʉ rá oi a rá suto ra Pedro, mi hɛ̨mb ra pa. 15 Nɛ nu ra Jesús bʉya bi bɛndba rá 'yɛ, nɛ 'bex bi bøn a ra pa mi hɛ̨mbi. Nɛ bi ndanc'a ra xisu bʉya, bi hyonba ra hmɛ a ra Jesús nɛ ʉ mín 'yohʉ, nguetho ya bi yąn'a ra xisu bʉya.

Xʉn ngu yʉ hyɛ̨nni bi hoc'a ra Jesús

16 Nɛ nu'bʉ min xui bʉya xʉn ngu yʉ ją'i bá ts'i bʉ mi 'bʉh ra Jesús ngue min 'yohʉ yʉ zįthu. Nɛ hønt'a n'dare bi man ra Jesús, 'bexgue gätho bi hyøn a thi ʉ yʉ zįthu, nɛ bi hoc'ʉ yʉ hyɛ̨nni. 17 Gätho bin ja 'bɛ'a bi man a ra pøngahyą Isaías maya'bʉ ngue din ja 'bʉ mi 'yɛ̨na: “Da du zɛhɛ 'bɛ'a gätho xʉn hɛ̨i dín nuhʉ, nɛ da nusɛ 'bɛ'a gä man ʉ dí hɛ̨mfʉ,” bi 'yɛ̨n'a ra Isaías 'bʉ maya'bʉ.

Yoho yʉn 'yohʉ ɛ̨na da dɛn'na ra Jesús

18 Nɛ nu'bʉ mín nu ra Jesús ngue ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ ją'i mi 'bäpʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Masque xʉn ho 'bʉ ga thohmbʉ 'danguadi ra dądehe, bi 'yɛ̨na.

19 Nɛ nu n'da ra xänbate niją bi 'yɛ̨mbi:

―Xänbate i, dín nde ga tɛn'ni i hønbʉ go hapʉ gui mba, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús.

20 Nɛ bi dą a ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ nu yʉ haho i ja yʉ́ ngu nɛ yʉ doja i ja hapʉ da 'yoi. Pɛ nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, hin'yʉ ma ngungä ua, bi 'yɛ̨mthoho ra Jesús.

21 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a man'da ra ją'i min 'yohʉ bʉya:

―Ma Hmu, dami tøcpi ts'ʉ, 'bɛ ga äcä ts'ʉ ma ta nɛ ga tɛn'na bʉya, bi 'yɛ̨mbi.

22 Bi dą'a ra Jesús, bi 'yɛ̨mbi:

―Tɛnga maha, nu'ʉ xʉn du da 'yä ʉ 'bʉpʉ, tengu'bʉ nɛ ʉ xʉn du ʉ, bi 'yɛ̨na.

Ra Jesús bi säyaba ran dąhi nɛ ra t'øthe

23 Nɛ nu'bʉ mi gua'a man ra Jesús bʉya, 'bex bi hyu bʉ ja ra mbosa nɛ bi mbähä yʉ́ xädi, dí mba bʉ 'danguadi ra dądehe. 24 Nɛ bi mbʉ'a n'da ran dąhi ts'ɛdi bi 'yɛn ra dehe, nɛ ɛ̨mmɛ di thoni yʉ t'øthe, bi dons i ts'ʉ ra dehe a ra mbosa. Pɛ nu ra Jesús mí ąha, him bi 'yʉrpa ra güɛnda 'bɛ'a midí ja ra dehe. 25 Nɛ bi 'yä ʉ yʉ́ xädi nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Gra Hmu, dami nuhu, guin yąnje, nguetho ya in nde ga tonthʉ mbo ra dehe, bi 'yɛ̨mbi.

26 Nɛ nu ra Jesús bi dądi:

―Hanja, ha ɛ̨mmɛ zi ts'ʉtho guí ɛ̨c'yɛigahʉ ngue i ja ma ts'ɛdi, nɛ guín suhʉ.

Nɛ nubʉya bi ndanc'a ra Jesús nɛ bi xi a ran dąhi ngue din hɛ̨ nɛ ra dehe, nɛ 'bexgue bin hɛ̨ bʉya. 27 Nɛ nu'ʉ yʉn 'yohʉ bʉya bi hyonya thoho 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesús.

―'Bɛ'a di 'yɛ̨t'ui na ran 'yohʉ, nguetho nɛ ran dąhi i ø'a i xifi, nɛ ra dehe i ø'a i xifi, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ.

Ra Jesús bi hoc'i yoho yʉn 'yohʉ min 'yohʉ yʉ zįthu

28 Nɛ nubʉya bi zøm bʉ 'danguadi ra dądehe bʉya, nguepʉ ra xɛqui Gadara. Nɛ 'bex bá ɛ̨pʉ yoho yʉn 'yohʉ ngue min 'yohʉ yʉ zįthu, nɛ mán ts'utho ʉ, tengutho ʉ yʉ zate. Mí 'bʉpʉ ja yʉn 'yägui ʉ, janangue'a nu yʉ ją'i i su da thopʉ hänbʉ ja ran 'yägui. Nɛ 'bex bá ɛ̨'ʉ yʉn 'yohʉ bin c'athʉ a ra Jesús, nɛ bi mbafi:

29 ―'Bɛ'a gní 'yɛ̨cua gra Jesús, rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją. Ha cpí 'yɛ̨hɛ gui ʉngahe, nɛ hinga na søn ra pa gui ʉngahe, bi 'yɛ̨n yʉ zįthu min 'yohʉ ʉ yʉn 'yohʉ.

30 Nɛ hinga yatho bʉ mi 'bʉ i 'da yʉ ts'ʉdi. 31 Nɛ nu'ʉ yʉ zįthu bʉya bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Nu'bʉ guín nde gui hyønje thi, dami 'daje ran t'ɛ̨di ga cʉthe nʉ 'yo yʉ ts'ʉdi, bi 'yɛ̨n'ʉ:

32 ―Ni mbähä, dami cʉthʉ nʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ nu yʉ zįthu bʉya bi bøm bʉ ja rá mbʉi ʉ yʉn 'yohʉ, nɛ 'bexgue bi yʉrpʉ 'bʉh yʉ ts'ʉdi. Nɛ nu yʉ ts'ʉdi bʉya bin tihi nɛ bi gąpʉ ja ra nguani, him bi zä bin säya, nin uɛ̨m bʉ ja ra dehe, bim 'bɛpʉ. 33 Nɛ nu'ʉ mi fä ʉ yʉ ts'ʉdi bʉya, 'bexgue bi mba n'dihi bʉ ja ra hnini, nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ, bi mam bʉya ngue 'bɛ'a bin ja nangue ʉ yʉn 'yohʉ min 'yohʉ yʉ zįthu, nɛ nangue ʉ yʉ ts'ʉdi. 34 Nɛ bá ɛ̨h yʉ mɛngu bʉ ra hnini bʉya, bi zøpʉ 'bäh ra Jesús, nɛ nts'ɛdi bi 'yäp ra mate ngue da mbengui, nguetho him bi numanho 'bɛ'a bi 'yøt'a.

9

Ra Jesús bi hoc'a n'da ran 'yohʉ xí ts'a rá ją'i

1 Nɛ nu ra Jesús bʉya, xø bá hu mahøn'a ra mbosa, bá peng bʉ 'danguadi ra dądehe. Bi zøm bʉ ra hnini mi 'bʉi. 2 Nɛ bá thunba bʉ man'da ra hyɛ̨nni mahøn'a, ngue n'da ran 'yohʉ bá 'yox ra 'beza nguetho midí ts'a rá ją'i. Nɛ 'bexgue mí pą a ra Jesús mí ɛ̨c'yɛi ʉ ngue i jasɛ rá ts'ɛdi, janangue'a bi 'yɛ̨mp'a ra hyɛ̨nni:

―O te guím bɛ̨ni n'yø, nguetho ya dá pun'na ni ts'oqui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

3 Nɛ nu'ʉ 'da yʉ xänbate niją bʉya, nu'bʉ mi 'yøde 'bɛ'a bi man ra Jesús, 'bex bi bɛ̨n ʉ:

―Nuna ran 'yohʉ hingui ho i øt' na, ha hinga hønt'a Oją sä di punba n'da, mi ɛ̨nsɛ ʉ.

4 Pɛ nu ra Jesús 'bex bi bądi 'bɛ'a mim bɛ̨n'ʉ yʉ xänbate niją, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hingui ho guím bɛ̨mhbʉ mbo ni mbʉihʉ, ngue guí ɛ̨mhbʉ hingui ho 'bɛ'a dá øt'ä, bi 'yɛ̨na. 5-6 Ha guím bɛ̨mhbʉ nte ní mbatho dá xicä ran 'yohʉ, ngue rá ts'oqui ya dá punbi. Ha guím bɛ̨mhbʉ man'da xquí pąhmbʉ i ja ma ts'ɛdi 'bʉ ga xifi da ndants'i, din 'yo. Pɛ nuya ga ut'ahʉ ngue i ja man t'ɛ̨digä ua ja ra häi ga punba yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Nɛ xø bi 'yɛ̨mp'a ran 'yohʉ i ts'a rá ją'i bʉya:

―Dami ndants'i, cąx ni fįdi, ní mba ni ngu, bi 'yɛ̨mbi.

7 'Bex bi ndanc'a ran 'yohʉ mi ts'a rá ją'i, bi mba rá ngu. 8 Nɛ nu'bʉ mín nu yʉ ją'i 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesús, bin su nɛ bi 'yɛ̨spa Oją nangue a n'da ra ją'i bin t'un'na ran t'ɛ̨di ngue di punba yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i.

Ra Mateo bi dɛn'na ra Jesús

9 Nɛ nu'bʉ mi bøm bʉ ra Jesús, bi thopʉ mi hucä bʉ dí hącä ra renta, drá hyącahäigä ngue drá Mateo, nɛ bi 'yɛ̨ngui:

―Dami tɛngui.

Nɛ nubʉya dá ndangui nɛ dá tɛnni.

10 Nɛ nubʉya 'darbʉ dán sihmɛgähe ra Jesús yʉ́ xädigähe a ya. Nɛ bi zøm bʉ xʉn ngu yʉ ziyate hyącahäi nɛ yʉ ts'om'bäi, 'darbʉ dá huhmbe bʉ dán sihmɛhe. 11 Nɛ nu yʉ fariseo bʉya, ngue im bɛ̨ni hønsɛ xʉn ho, 'bʉ mi nu 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesús, bi 'yängähe ngue yʉ́ xädigähe bʉya:

―Hanja in jabʉ ni xänbatehʉ 'darbʉ i sihmɛhʉ yʉ ziyate hyącahäi nɛ yʉ ts'om'bäi, bi 'yɛ̨n'ʉ.

12 Nu'bʉ mí 'yø'a ra Jesús 'bɛ'a bi man ʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hingui honi to'o da mbäx ʉ im bɛ̨nsɛ xʉn zaqui tengu ahʉ, pɛ hønt'ʉ i pąsɛ xʉm bøca i honi to'o da mbäx ʉ tengu ya i nde da dɛngui, bi 'yɛ̨mp'ʉ. 13 Ní mbähä bán xähmbʉ bʉ ja ni søcuąhʉ 'bɛ'a nam bøn'a rám hma Oją ngue i ɛ̨na: “Pɛ nugä man'da dí numanho 'bʉ gui 'yøthʉ ran huɛ̨cate xinda gue ʉ yʉ 'bøts'e guidí 'dajʉ,” i ɛ̨n Oją, i ɛ̨m bʉ ja yʉ́ søcuą Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. Nɛ nugä him bá ɛ̨cä gan zon'dʉ im bɛ̨nsɛ xʉn ho, pɛ bá ɛ̨cä gan zon'dʉ i pądi hingui ho, janangue da zä di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ fariseo.

Ra Jesús bi ma nda'a ní pa da 'yɛ't' yʉ́n sihmɛ yʉ́ xädi

14 Nɛ n'da ra pa bʉya bi zøm bʉ 'bʉh ra Jesús yʉ́ xädi ra Xuua Nxixyą, nɛ bi 'yänni:

―Hanja dí ɛ't'ähe man ts'ihmɛ, nɛ yʉ fariseo, pɛ nu ni xädi hingui ɛ't' yʉ́n ts'ihmɛ ʉ, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

15 Ra Jesús bi man'a n'da ran t'uti 'bʉ mi dądi, bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ nu'ʉ i 'bʉpʉ ja ran thąti hin da du yʉ́ mbʉi, nguetho 'bʉpʉ a ran 'yohʉ din thąti. Pɛ da zøn ra ora da ts'ispa a ran 'yohʉ, nɛ ja da 'yɛ't' yʉ́n ts'ihmɛ bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

16 Pɛ nu'a din xä ʉ ma xädigä hin da bømanho 'bʉ nɛ'a ram hma maya'bʉ da dɛn ya, bi 'yɛ̨na. Tengutho'bʉ n'da ra 'ya'bø't'e 'bʉ dí 'bø't'a ra 'bø't'e ma'da'yo, hin da bømanho, nɛ nu'a ra 'bø't'e ma'da'yo di ts'on a ra 'ya'bø't'e. 17 Nɛ tengutho i øt' yʉ ją'i 'bʉ da xit' ra gui'uva ma'da'yo bʉ ja ra 'yambot'asɛ̨i, da fø'a nɛ dim fäni. Janangue i xit'a ra gui'uva ma'da'yo bʉ ja ra mbot'asɛ̨i ma'da'yo, nɛ hin da føgue nɛ hin dim fäni, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Xuua.

Ra Jesús bi xoxa n'da ra hmute xí du, nɛ bi hoc'a n'da ra xisu mi hɛ̨mb ra mbäji

18 Nɛ nu'bʉ mí yąhʉ ʉ, 'bexgue bi zøm bʉ n'da ra ngʉrpi bʉ ja ra niją, nɛ bin dąnyahmu bʉ mí 'bäh ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Bi du n'da ma t'įxu, 'yørqui ts'ʉ ra mate ga mbɛ gui cäx ni 'yɛ, nɛ da dąmbɛ̨ni.

19 'Bex bi mba a ra Jesús, bi dɛn'na bi du rá t'ʉhni. Nɛ gätho dá mbäcähe dyʉ xädigähe. 20 Nɛ nu'bʉ má mbähmbe bʉ 'yu, hin da ná sømhbe bʉ ja rá ngu a ra ngʉrpi, bi zʉje n'da ra xisu ngue ná 'dɛ'mayo njɛya min 'youi ra mbäji. Bi hyän bʉ rá xʉtha ra Jesús nɛ bi därpa rá nyąni rá pahni. 21 Nguetho mí ɛ̨nsɛ ra xisu: “Go høntho ga thärpa rá pahni, ya da yąngui.” 22 Nɛ nu'bʉ mi därpa rá pahni ra Jesús a ra xisu, 'bex bi nyɛ̨ a ra Jesús, bi nu a ra xisu nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Damin johya gra xisu, ya bi yąn i nguetho gá 'yɛ̨c'yɛi i ja ma ts'ɛdi, bi 'yɛ̨mbi. 'Bexgue gue'a ra ora bi yąn'a ra xisu bʉya.

23 Nɛ bi tho a ra Jesús bʉya, dá søngähe bʉ rá ngun'a ra ngʉrpi, nɛ mí 'bʉpʉ yʉ mbɛ'bida nɛ xʉn ngu yʉ ją'i mi 'bʉpʉ ngue mí ɛ̨na xtá 'yäh ra hmute xí du. 24 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Dami pømhbʉ thi, nguetho nuna ra hmute him bi du, nɛ i ątho, bi 'yɛ̨mbi.

Pɛ bin thetho ʉ yʉ ją'i 'bʉ mi 'yø a bi xifi, nguetho mi pą ʉ ya xí du ra hmute. 25 Nɛ nu'bʉ mi bøn'ʉ yʉ ją'i bʉya, bi thopʉ mbo mi 'bɛn a ra hmute ra Jesús, nɛ bi bɛndba rá 'yɛ 'bex bi ndanc'a n'dihi ra hmute. 26 Nɛ gätho na ndoho ra xɛqui bʉ bi 'yø ʉ yʉ ją'i 'bɛ'a bin ja.

Yoho yʉ xädä bi hoc'a ra Jesús

27 Nɛ bi bøm bʉ rá ngu ra ngʉrpi a ra Jesús. Nɛ bi dɛnni yoho yʉ xädä, nɛ i mba't' bʉ ní mba:

―Dami huɛ̨gä'be, gram bom'bɛto i ra David, bi 'yɛ̨mbi.

28 Nɛ bi zøm bʉ ja ra ngu a ra Jesús, bi dɛn'ndʉ yʉ xädä. Nu ra Jesús bi 'yänni:

―Ha guí ɛ̨c'yɛiui i ja ma ts'ɛdigä ngue ga xoc'a ni däui, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

―Dí ɛ̨c'yɛi'be ngue i ja ni ts'ɛdi, gra Hmu, bi 'yɛ̨n ʉ yʉ xädä.

29 Nu ra Jesús bʉya bi därpa yʉ́ dä nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Din ja tengu a gá 'yɛ̨c'yɛiui, bi 'yɛ̨mbi.

30 Nɛ 'bex bi xo ʉ yʉ́ dä. Nɛ nu ra Jesús bʉya bi hɛcpa ʉ yʉn 'yohʉ, bi 'yɛ̨mbi:

―Njon gui xihmi 'bɛ'a dá øt'aui.

31 Pɛ høntho bi bøm bʉ yʉ xädä, 'bex bi xih yʉ ją'i 'bɛ'a bi 'yørpa ra Jesús.

Ra Jesús bi xocpa rá nde n'da ra gore

32 Nu'bʉ mi bøn ʉ yʉ xädä, xø bá ts'inba man'da ran 'yohʉ a ra Jesús. Midí goreba n'da ra zįthu min 'youi. 33 Nu ra Jesús bʉya bi hyønba thi ra zįthu min 'youi a ra gore, 'bex bi nyą a bʉya. Nu yʉ ją'i bʉya bi hyonya thoho 'bʉ mi nu a bin ja, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Hinjąm'bʉ xtá nuhʉ ua ja ma häihʉ ra Israel tengu dí nuhʉ ya, bi 'yɛ̨n ʉ.

34 Pɛ nu ʉ yʉ fariseo sä i ɛ̨na:

―Nuna ran 'yohʉ i høn a thi yʉ zįthu nangue rán t'ɛ̨di bi un'na rá hmu yʉ zįthu, sä i ɛ̨n ʉ.

Bi huɛ̨c yʉ ją'i ra Jesús

35 Nɛ nu ra Jesús nząi mi pa bʉ ja yʉ hnini nɛ min xänbate bʉ ja yʉ niją, nɛ mim mam bʉ ran ho ma'da'yo ngue 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją. Nɛ midí hoqui hønt'a go man ʉ mi hɛ̨mb yʉ ją'i. 36 Nɛ bi huɛ̨c'ʉ yʉ ją'i a ra Jesús nguetho mi 'bʉi tengu'bʉ yʉ dɛ'yo 'bʉ njon midí jamansu, i 'yodumbʉi thoho. 37-38 Nɛ bi 'yɛ̨ngähe ngue yʉ́ xädigähe:

―Majuąni dí xi ahʉ, xʉn ngu yʉ ją'i i 'bʉi ngue di däp rá mbʉi Oją 'bʉ 'bo'o da xifi nangue'a, pɛ hingui ngu i 'bʉi ngue da xifi. Nde'bʉ gui 'yäfʉ Oją di un ra 'bɛfi mi'da da mbäx'a rá 'bɛfi. Tengu'bʉ i ja n'da ra huąhi xʉ 'yot'i, nɛ hingui ngu yʉ mbɛfi, nɛ da 'yäp'a ra mɛhuąhi mi'da yʉ mbɛfi 'dahma da xoc'a n'dihi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

10

Nu ra Jesús bi zänni 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi

1 Nɛ nu ra Jesús bʉya bi zängahe dí 'dɛ'mayoho gähe yʉ́ xädigähe, nɛ bi 'daje rán t'ɛ̨di ga hømhbe thi yʉ zįthu nɛ ga hoje 'bɛ'a gä nín ʉ i hɛ̨mb yʉ ją'i.

2 Nɛ nugähe 'dɛ'mayoho bi zängahe, m'bɛt'o ra Simón, gue'a ra Pedro, nɛ'a ra Andrés rán 'yohʉ a ra Pedro. Nɛ ra Jacobo nɛ a ra Xuua rán 'yohʉ a ra Jacobo, ngue gätho yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Zebedeo ʉ. 3 Nɛ ra Felipe, nɛ ra Bartolomé, nɛ ra Tomás, nɛcä dra Mateogä ngue min hącahäigä, nɛ ra Jacobo rá ts'ʉnt'ʉ ra Alfeo, nɛ ra Lebeo ngue gue'a rá thuhu ra Tadeo; 4 nɛ ra Simón t'ɛ̨mbi ra cananista; nɛ ra Judas Iscariote, gue'a xí dä a ra Jesús. Nɛ guecähe 'dɛ'mayoho bi huangähe ra Jesús.

Bi mbɛn'dʉ yʉ́ xädi da mamp'a rám hma

5 Nɛ nu'bʉ mí zängahe dí 'dɛ'ma yohogähe bi 'yɛ̨nje:

―Nuya hin gui mbähä bʉ i 'bʉ ʉ him ma mijudíohʉ, dyʉ israelhʉ. Xínga guepʉ ra xɛqui Samaria gui mbähä. 6 Pɛ nuya gui mbähä bʉ 'bʉ ʉ ma mɛnguhʉ yʉ israel. Nu'ʉ i 'bʉi tengu yʉ dɛ'yo bi 'bɛh ra 'yu in nde xtán donspʉ ja ran dąte. 7 Nɛ nubʉ hapʉ gui mbähä gui 'yɛ̨mfʉ: “Damin umhbʉ ya ngue di manda ahʉ rá ts'ɛdi Oją,” bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. 8 Gui hojʉ ʉ i hɛ̨mp'a ra t'axca'ya, nɛ hønt'a go man ʉ i hɛ̨mb yʉ ją'i, nɛ gui xoxhʉ ʉ xøn du, nɛ gui hyømhbʉ thi yʉ zįthu in 'yohʉ 'da yʉ ją'i. Nɛ nu'bʉ gui 'yøthʉ ʉ, hin gui 'yäh nin zäbihʉ, nguetho hin dá pä ahʉ a ma ts'ɛdigä, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

9 Nɛ hin te ma mbɛti gui hyąxhʉ 'bʉ gá mbähä, bi 'yɛ̨ngähe. 10 Nɛ xín ni tu'døzą gui tuxhʉ, nɛ hønt'a ni he guí hehʉ nɛ hønt'a ni thįxfani gui 'yʉthʉ, nɛ hin'yʉ 'bɛ'a gui hyąxhʉ, nguetho nubʉ gui sømhbʉ i ja nin t'ɛ̨di ngue da zimanho ahʉ ʉ.

11 Nɛ nu'bʉ gá sømhbʉ bʉ ja yʉ́ hnini ma mi israelhʉ gui 'yänhdʉ hapʉ 'bʉ a n'da ran 'yohʉ ngue ra hocją'i nɛ nu'a gätho yʉ ją'i i numansu a. Nɛ guepʉ gam 'bʉhmbʉ bʉ, jague'bʉ gui thohmbʉ bʉ man'da ra hnini mahøn'a, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. 12 Nu'bʉ gá sømhbʉ bʉ ja rá ngu, gui zɛnguahʉ, gui 'yäfʉ rán jąpi Oją nangue'a. 13 Nɛ nu'bʉ rán säui a da 'yøt'ahʉ ʉ yʉ mɛngu bʉ hapʉ gui sømhbʉ, Oją di un rán jąpi gá 'yäfʉ bʉya. Pɛ nu'bʉ hin'na, tengutho 'bʉ nte gamí 'yäfʉ. 14 Nɛ nubʉ hapʉ gui sømhbʉ, nu'bʉ hin da zimanho ahʉ nɛ hingui nde da 'yømanho a guí xihmbʉ, dami pømhbʉ bʉ nɛ gui huąjʉ yʉ bøhäi ni guahʉ. Nu'a nam bøn'a gui sohmbʉ bʉ ʉ. 15 Nɛ majuąni dí xi ahʉ, nu yʉ mɛngu bʉ i ja n'da ra hnini hin da zimanho ahʉ, pɛ nu'bʉ bin ja ra pa ran juąnbi, man'da ɛ̨mmɛ xʉn ʉ tho da nu, xinda gue'ʉ mí 'bʉpʉ maya'bʉ bʉ ja ra hnini Sodoma nɛ ra hnini Gomorra, bi 'yɛ̨nje a ra Jesús.

Yʉn ʉnbi da nu yʉ́ xädi ra Jesús

16 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nuya hønbʉ go hapʉ ga pɛn'nahʉ, ɛ̨mmɛ di ʉn'nahʉ ʉ 'bʉpʉ, tenguthoho yʉ zate di ʉnba yʉ dɛ'yo. Damim fähmbʉ tengu yʉ c'ɛ̨ya nɛ gui 'yøthʉ tengu øt' yʉ t'azʉ, hønt'a ran ho gui 'yøthʉ. 17 Nɛ gam fähmbʉ, nguetho nu yʉ ją'i di dä ahʉ bʉ 'bʉh yʉ ngʉrpi bʉ ja yʉ niją, nɛ da mbɛp'ahʉ. 18 Nɛ da zix'ahʉ bʉ 'bʉh yʉ zɛ'mi nɛ yʉ ts'ʉt'abi, nguetho guí ɛ̨c'yɛigahʉ, pɛ hinga ndetho da zix ahʉ bʉ. Nguetho nu'bʉ da zix ahʉ bʉ, da zä gui xihmbʉ yʉ zɛ'mi nɛ yʉ ts'ʉt'abi nangue ma thuhugä, n'dahma nɛ ʉ yʉ judío nɛ ʉ i thąnde yʉ́ oją zɛhɛ da 'yøde nanguecä. 19 Nɛ nu'bʉ da ts'ix ahʉ bʉ 'bʉh yʉ ts'ʉt'abi, o guí hądumbʉihʉ 'bɛ'a guim mamhbʉ o gue'bʉ da zä gan yąhʉ uague hin'na, nguetho Oją di 'da ahʉ ran 'yomfɛ̨ni 'bɛ'a gui mamhbʉ 'bʉ bi mba ma juąn'ni ahʉ. 20 Nguetho hinga guesɛ ahʉ gan yąhʉ 'bʉ bi mba ma juąn'ni ahʉ, pɛ gue'a rá Hogandąhi Oją ma Tahʉ din yą, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

21 Nɛ dim 'bʉ i 'da di däsɛ yʉ́n 'yohʉ da mba ntho. Nɛ nu'ʉ 'da di däsɛ yʉ́ ts'ʉnt'ʉ bʉ 'bʉh ra zɛ'mi da tho. Nɛ dim 'bʉ i 'da yʉ ts'ʉnt'ʉ di yąp zɛhɛ yʉ́ ta ngue da tho. Nɛ din jabʉ da t'ørpa ʉ i ɛ̨c'yɛigui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 22 Nɛ gätho na ndoho ra ximhäi da ts'an ahʉ nangue guí tɛngahʉ, pɛ nu'bʉ gui hyäthʉ gue'bʉ go ran zɛgui, gui tąha gan yąmhbʉ bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 23 Nɛ nu'bʉ n'da ra hnini di ʉc'ahʉ, dami 'dahmbʉ bʉ, nɛ gui mbähä bʉ man'da ra hnini bʉya. Nɛ majuąni dí xi ahʉ, hin gní täthʉ gätho yʉ hnini Israel gui xihmbʉ rám hma Oją nɛ gui 'dahmbʉ, 'bʉ bá pengä.

24-25 Nɛ tengu thoho n'da ra xädi hin da t'ɛ̨mbi xʉn ho 'bʉ him bi t'ɛ̨mbi xʉn ho rá xänbate; nɛ hin da hnumanho n'da ra 'yɛ̨hɛ 'bʉ him bi hnumanho rá hmu. Nɛ din jabʉ da 'yøt'ahʉ, hin da numanho ahʉ yʉ ją'i, tengu thohogui him bi hnumanhogui, nɛ i t'ɛ̨ngui drá zįthu, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma hønt'a Oją da ts'u

26 ―Janangue'a hin gui suhʉ 'bɛ'a da 'yøt'ahʉ yʉ ją'i, guehma gui mamhbʉ a dí xi ahʉ. Hin gui cømhbʉ a. 27 Nu'a dí xi ahʉ ua njonguin nu, dami mamhbʉ bʉ 'bʉh yʉ ją'i, nɛ nu'a dí xi ahʉ njongui øde, dami mbahmbʉ bʉ ja yʉ hnini, da t'øpʉ 'bɛ'a gätho dá xi ahʉ ya, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. 28 Nɛ o guí suhʉ ʉ in nde da hyo ahʉ, hin'yʉ yʉ́ ts'ɛdi nɛ'a ni mbʉihʉ di juat'ahʉ. Man'da xʉn ho 'bʉ gui suhʉ a Oją, nɛ hønt'a i sä di ʉn'na ni ją'ihʉ nɛ ni mbʉihʉ bʉ ja ran ʉnbi maząi, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

29-31 Janangue 'yo guí hądumbʉihʉ, guim bɛ̨mhbʉ yʉ doja i 'bä bʉ ja yʉ täi, hingui ngu di muui, pɛ nu'ʉ xínga n'da da du 'bʉ hin rá pähä Oją da du. Janangue'a guim bɛ̨mhbʉ, hin'yʉ 'bɛ'a din ja ahʉ 'bʉ hin rá pähä Oją din ja. Nguetho man'da di mu ahʉ bʉ na nu Oją xinda gue ʉ yʉ doja, nɛ i pądi gätho nangue ahʉ. Janangue'a hin gan suhʉ, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Da ma to'o tɛn ra Jesús

32 ―Nɛ gätho to'o da mam bʉ 'bʉh yʉ ją'i ngue i tɛngä, nɛcä gam ma bʉ 'bʉh ma Ta nubʉ mahɛ̨ts'i nangue ʉ. 33 Pɛ nu'a to'o din cøm bʉ i 'bʉh yʉ ją'i nanguecä, nɛcä xin ga cøm bʉ bí 'bʉh ma Ta bʉ mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Ra Jesús bi ma da ts'ʉ ʉ to'o da dɛnni

34 ―Nɛ hin guim bɛ̨mhbʉ ngue bá ɛ̨cä da zɛh yʉ sʉi, pɛ man'da din ja yʉ sʉi nanguecä. 35-36 Nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi da ts'ʉpʉ ja rá ngusɛ, nu'bʉ hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ. Nu yʉn 'yohʉ din sʉhmbʉ yʉ́ ta, nɛ nu yʉ xisu bʉya din sʉhmbʉ yʉ́ mbe nɛ ʉ yʉ́ cä, nangue ʉ hingui ɛ̨c'yɛigui, bi 'yɛ̨na.

37 Pɛ nu'bʉ n'da ra ją'i man'da im bɛ̨n'a rá ta nɛ rá mbe xínda guecä, hin ga ɛ̨mbi ngue rá hmugui. Nɛ nu'bʉ n'da ra ją'i man'da im bɛ̨n'a rá ts'ʉnt'ʉ nɛ rá t'įxu xínda guecä, ngutho ʉ hin da zä ga ɛ̨mbi ngue rá hmugui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 38 Pɛ nu'bʉ 'bo'o ɛ̨na i tɛngui nɛ hingui hät' yʉn ʉnbi da t'ørpe, nɛcä xín ga ɛ̨mbi rá hmugui. 39 Nɛ nu'a to'o da zu da thącpa rá te nanguecä, da mba ma ʉnbi bʉ ja ran dąte rá te a, pɛ nu to'o hin da zu da thącpa rá te nanguecä, hin da mba ma ʉnbi bʉ ja ran dąte a, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Ra Jesús i man yʉn t'unni

40 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nu'a to'o da zimanho ahʉ, nɛcä xin bi zimanhogui, nɛ'a bá pɛngä xim bi zimanho a. 41 Nɛ nu'a to'o da zimanho n'da rá pøngahyą Oją nangue a ra 'bɛfi i øt'e, 'da'angu ran ho din t'unui a ra pøngahyą. Nɛ nu'bʉ 'bo'o da zimanho n'da ra hocją'i nangue a ran hocją'i i øt'e, 'da'angu ran ho din t'unui a. 42 Nɛ nu'bʉ n'da ra ją'i i ja 'bɛ'a di un'na n'da ma xädigä ngue'a i tɛngui, madague'bʉ hønt'i ts'ʉ ra dehe di unni, pɛ nɛ a i ja 'bɛ'a din t'unni ngue man'da xʉn ho, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

11

Ra Xuua Nxixyą bi manda dí änni to'o a ra Jesús

1 Nu'bʉ mi gua a man ra Jesús bʉya, bi mbɛngähe dí 'dɛ'mayohogähe. Nɛ n'danni bi mbasɛ ra Jesús bʉya. Bi mba bin xänbate bʉ mi'da yʉ hnini bʉ ra häi Galilea.

2 Nɛ mi ofädi ra Xuua Nxixyą, nɛ bi sifi 'bɛ'a gätho bi 'yøt'a ra Cristo, janangue'a bi mbɛn'ndʉ yoho yʉ́ xädi a ra Xuua. Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ 'bʉh ra Jesús, 3 bi 'yänni:

―Ha gue'e gra Cristo, gra Thahni i Oją, ngue mi hma ba ɛ̨hɛ, uague ga thoqui ga tømhbʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ́ xädi ra Xuua.

4-5 Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Xuua:

―Ni mbɛ bʉ, gui xihmi a ra Xuua 'bɛ'a gätho guí øhmi, bi 'yɛ̨mbi. Dami xihmi 'bɛ'a guín nuui, ngue nu yʉ xädä bin zø yʉ́ dä ya, nɛ'ʉ yʉ dogua i 'yo, nɛ'ʉ mi hɛ̨mb ra t'axca'ya ya bi yąn ʉ, nɛ'ʉ yʉ gogu ya i øhnahyą ya, nɛ'ʉ 'da xøn du i pa nsots'i, nɛ yʉ hyoya i si a ram hma ngue 'bɛpʉ dím pø ʉ. 6 Mająpi ʉ to'o hin di ʉ't' yʉ́ mbʉi nanguecä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Xuua.

7 Nɛ nu'bʉ mi mbenc'ʉ yʉ́ xädi ra Xuua, nu ra Jesús bi xih yʉ ją'i 'bɛ'a øt' ra Xuua, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―'Bɛ'a guí mbähä guin nuhʉ bʉ ja ra dąpo 'bʉ mi 'bʉpʉ ra Xuua. Ha gá mbähä gbá nuhʉ n'da tengu ra xithi i ɛn ran dąhi. 8 Uague gá mbähä gbá nuhʉ n'da ran 'yohʉ mahotho rá he mí he. Pɛ guí pąhmbʉ to'o mahotho yʉ́ he i 'bʉpʉ ja yʉ ngunts'ʉt'abi ʉ. 9 Uague gá mbähä gbá nuhʉ n'da rá pøngahyą Oją. Majuąni ngue gán nuhʉ n'da rá pøngahyą Oją, nɛ nu'a, man'da xʉn hɛ̨ts'i rá ts'ɛdi a xínda gue'ʉ gä mi'da yʉ pøngahyą. 10 Nguetho gue'a ra Xuua a mí hmam bʉ ja rám hman Oją maya'bʉ 'bʉ mí 'yɛ̨na:

M'bɛt'o ga pɛhna n'da ran 'yohʉ ngue mam 'bɛhni

da xih yʉ ją'i ngue da døp'e'e xʉn ho,

bi 'yɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

11 Majuąni dí xi ahʉ, njon mí 'bʉh man'da ran 'yohʉ man'da xʉn hɛ̨ts'i nangue a rá 'bɛfi bin t'unni xínda gue a ra Xuua. Pɛ hønt'a go to'o din uni ngue di manda rá ts'ɛdi Oją, madague'a hingui hɛ̨ts'i rá 'bɛfi din t'unni, pɛ man'da xtán hɛ̨ts'i bʉ dí nɛqui, xinda guepʉ ni nɛqui a ra Xuua ya, bi 'yɛ̨na.

12 Asta gue'bʉ mi dʉmp' rá 'bɛfi ra Xuua nɛ guehya, i honi da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją yʉ ją'i. Nɛ nu'ʉ i humbi i honi, da dąha da yʉrpʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 13 Nɛ gue'a bi man ʉ yʉ pøngahyą maya'bʉ ʉ bin ja, nɛ mí ɛ̨m bʉ ja yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nɛ gue'ʉ mí man ʉ 'bʉ hín nim 'bʉh ra Xuua. 14 Nɛ nu'bʉ guí ɛ̨c'yɛi a dí xi ahʉ, gui pąhmbʉ ngue tengu'bʉ da gue a ra Elías a ra Xuua, ngue gue'a ra Elías guí tømhbʉ ngue mí 'bʉh maya'bʉ. 15 Nɛ nu'bʉ 'bo'o i ja rá zagu di jamansu a dím mangä ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

16 Ga xi ahʉ 'bɛ'a guí øthʉ ya, ngue nte guí ʉrpahʉ ra güɛnda. Guí øthʉ tengu i øt' yʉ t'ʉhni 'bʉ in ɛ̨ni. Din sʉsɛ ʉ, nɛ i xih yʉ́ mit'ʉhnihʉ: 17 “Dá pixt' mam 'bixt'i pɛ hin gá 'yʉrpahʉ ra güɛnda, nɛ hin gán nɛ̨hmbʉ,” i ɛ̨n'ʉ 'da. “Pɛ nugähe dá pɛ'be n'da ra 'bɛi ngue tengu'bʉ xøn du n'da, pɛ nte gá bɛ̨mhbʉ nɛ hin gán zomhbʉ,” i ɛ̨n'ʉ mi'da yʉ t'ʉhni. 18 Nɛ ngutho guí øthʉ, hin gá 'yʉrpahʉ ra güɛnda a ra Xuua, ngue him mi ho yʉ́n sihmɛ nɛ him bi zi ra vino, pɛ gá 'yɛ̨mdahʉ in 'youi ra zįthu. 19 Pɛ nugä, dán ją'igä ua ja ra ximhäi, xʉn ho man ts'ihmɛ 'bʉ n'dandį nɛ ma ts'ithegä, pɛ xínga guecä guí ʉrcahʉ ra güɛnda. Pɛ guí xijʉ yʉ fɛhni, guí ɛ̨njʉ: “Nuna ran 'yohʉ ran zäthu nɛ ra mihni na, nɛ yʉ́ amigo yʉ ts'om'bäi nɛ yʉ ziyate hyącahäi,” guí ɛ̨njʉ. Pɛ Oją i pądi 'bɛ'a xʉn ho da 'yøt'e ngue bi zänga'be, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

N'da ram hma nangue ran ʉnbi da nu yʉ ją'i him bi päh yʉ́ mbʉi

20 Nɛ man'da ram hma bi man ra Jesús nangue yʉ hnini bʉ bi 'yøt'e xʉn ngu yʉ́n t'øt'e mixte. Nguetho nu yʉ ją'i bʉ, njąm'bʉ bi nde bi päh yʉ́ mbʉi, madague'a bi nu yʉ́n t'øt'e mixte. Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

21 ―Huɛ̨hi maha ahʉ gyʉ mɛnguhʉ bʉ ra hnini Corazín nɛ ra hnini Betsaida, nguetho nu'bʉ xcá øt'ä yʉn t'øt'e xcá ut'ahʉ bʉ ja ra hnini Tiro nɛ ra hnini Sidón, xtán du yʉ́ mbʉi nangue ran ts'o mí øt'ʉ nɛ xtí päh yʉ́ mbʉi ʉ. 22 Janangue'a nu'bʉ bi zøn ra pa din ja ran juąnbi, man'da xʉn ʉ tho ran ʉnbi gui nuhʉ xinda gue ʉ 'bʉpʉ Tiro nɛpʉ Sidón, bi 'yɛ̨mbi. 23 Ngutho ahʉ gyʉ mɛnguhʉ ra hnini Capernaum. Masque guí ɛ̨mhbʉ man'da xʉn hɛ̨ts'i rá ts'ɛdi ni hninihʉ xínda gue ʉ mi'da. Pɛgue hin'na, guehma da mba ma juadi ahʉ. Nguetho nu'bʉ xcá øt'ä yʉn t'øt'e mixte bʉ ra hnini Sodoma tengu dá ørpʉ ja ni hninihʉ, hin xtán guadi nangue ra sibi, nguetho xtím päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni yʉ mɛngu bʉ, nɛ guexta'a di jat'a ra hnini ya. 24 Pɛ guehma majuąni dí xi ahʉ, 'bʉ bin ja ran juąnbi, man'da xʉn ʉ tho ran ʉnbi gui nuhʉ, xínda gue a da nu yʉ mɛngu bʉ ra hnini Sodoma, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús i hurpa rá mbʉi n'da

25 Nɛ nubʉya nu ra Jesús bin yąui Oją nɛ bi 'yɛ̨na:

―Ma Ta i, gra Hmu mahɛ̨ts'i, nɛ gra Hmu ua ja ra häi, jamadi ya ngue gá japi him bi bą'a ram hma nangue ni ts'ɛdi ʉ im bɛ̨nsɛ ja yʉ́n 'yomfɛ̨nisɛ, pɛ gá japi bi bądi nangue'e ʉ i hon'a'i, tengu yʉ t'ʉhni ngue hin te i pądi. 26 Nɛ gue'a gá 'yøt'e ma Ta i, ngue gue'a gá numanhosɛ guí øt'e, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ min yąui Oją rá Ta.

27 Nɛ xø bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i bʉya:

―Gätho 'bɛ'a i ja, bi 'dacä ma Ta. Nɛ njon da bąqui xʉn ho, hinda hønt'a ma Ta i pąqui. Nɛ njon da bądi xʉn ho ma Ta, hinda høngdä ngue rá Ts'ʉnt'ʉgui dí pącä a, nɛ ʉ ngue ma pähä ga japi da bądi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 28-30 Nɛ nu'bʉ gá yähmbʉ nɛ gán xømbʉihʉ nangue 'bɛ'a gätho guí øthʉ, ba ɛ̨hmbʉ gui tɛngahʉ, nɛ nugä ga hut'a ni mbʉihʉ. Nɛ nu'a ra 'bɛfi dí 'da ahʉ hingui hɛ̨i a, tengu'bʉ dí huthʉ ran thuyą dín hyanbahʉ ya. Nɛ nugä dí sɛt ma mbʉi nɛ hin'yʉ ran 'yɛ̨ts'i ma mbʉi, nɛ ga xän'nahʉ ngue njabʉ gui 'yøthʉ, nɛ ga hut'a ni mbʉihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

12

Ra Jesús bi 'yuti nda'a man'da xʉn ho xtá 'yøt'ʉ yʉ fariseo

1 Nɛ nu'a n'da ra pa mi 'yo a ra Jesús bʉ ja yʉ huąhi. Nɛcähe dá mbähmbe yʉ́ xädigähe a, 'bʉ ra pa ran ts'äya. Dá ndehmɛhe nɛ dá tʉje 'da yʉ trigo. Dá tɛ̨nt' ma 'yɛhe ʉ yʉ trigo nɛ dá sahe. 2 Nu yʉ fariseo bi nu 'bɛ'a dá øthe nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Nu ni xädi bi 'yøt'a hin xtá 'yøt'e, nguetho bi 'yøt'a n'da ra 'bɛfi ra pa ran ts'äya, 'bʉ mi dʉc yʉ trigo.

3 Nɛ bi dą'a ra Jesús, bi 'yɛ̨mbi:

―Ha hin gán nuhʉ bʉ ja ni søcuąhʉ, ngue nɛ a ra David bi mbɛsta a rán t'ɛ̨di Oją 'bʉ mi mbähä ʉ 'da, nɛ bin tumanthuhu, má hin'yʉ 'bɛ'a da zi ʉ. 4 Janangue'a bi yʉrpʉ ja rá ngu Oją, bi zi ʉ yʉ 'bøxthuhmɛ him mi sä da zi ʉ, pɛ hønt'ʉ yʉ mbäją mi si ʉ. Pɛ hin guí ɛ̨mhbʉ bi 'yøt' ra ts'oqui ra David, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 5 Uague hin guím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a mam bʉ ja rán t'ɛ̨di ra Moisés nangue yʉ mbäją 'bʉpʉ ja ra niją, ngue nɛ'bʉ ra pa ran ts'äya i øt' yʉ́ 'bɛfi. Pɛ hing ra ts'oqui a i øt'e, nguetho guepʉ ja ra niją dim pɛfi. 6 Nɛ nugä dí xi ahʉ, man'da xʉn hɛ̨ts'i ma ts'ɛdigä xínda gue ra niją, hanja guí ɛ̨mhbʉ bi 'yøt' ra ts'oqui ma xädigä, bi 'yɛ̨mbi. 7 Pɛ nu ahʉ hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn'a im ma bʉ ja rám hman Oją ngue i ɛ̨na: “Nugä man'da dí nde din ja nin huɛ̨catehʉ, xinda gue gui hyohʉ yʉ zu'uɛ̨ ngue gui pøscahʉ,” i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. Nu'bʉ xquí pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn'a, hin xcami yąfʉ ʉ hin'yʉ yʉ́ ts'oqui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 8 Nɛ nugä guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, drá hmu, nɛ i ja man t'ɛ̨di ga mangä 'bɛ'a da 'yøt' yʉ ją'i ra pa ran ts'äya, bi 'yɛ̨mbi.

N'da ran'yohʉ ra mbɛdi rá 'yɛ bi hoc'a ra Jesús

9 Nɛ bi thoh pʉya nɛ bi yʉrpʉ ja ra niją. 10 Nɛ nu yʉ́n sʉihʉ a ra Jesús mi nde xtán dįnba n'da ra ts'oqui ngue mi sä xtí yąpi, nɛ bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús:

―Ha da zä da mba ma hoqui a ra pa ran ts'äya n'da ra hyɛ̨nni, uague hin'na, bi 'yɛ̨n'ʉ. Nguetho mí 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ ngue ra mbɛdi rá 'yɛ.

11 Nɛ bi dą'a ra Jesús:

―Ha i 'bʉ a n'da ahʉ ngue nu'bʉ ni dɛ'yohʉ da däpʉ ja ra hyąhäi gue'bʉ ra pa ran ts'äya, ha hin gui jʉxhʉ. 12 Ha má guet'a n'da ra ją'i ngue hin da zä da t'ørpa ran ho 'bʉ ra pa ran ts'äya. Nɛ nu'a, man'da di muui xinda gue yʉ dɛ'yo, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

13 Nɛ nubʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Dami juąn ni 'yɛ, bi t'ɛ̨mp'a ran 'yohʉ.

Nɛ bi juąn bʉya. Nɛ 'bex bi gohi xʉn ho tengu man'da rá 'yɛ xʉn ho. 14 Nɛ nu yʉ fariseo ɛ̨mmɛ bin cuɛ bʉya. Bi bøm bʉ ja ra niją, bi nyąsɛ ʉ 'bɛ'a dí zä da hyo ra Jesús.

Maya'bʉ bi hma 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesús

15 Nɛ nu'bʉ mi bɛ̨n'a ra Jesús 'bɛ'a mi nde xtá 'yørpa ʉ yʉ fariseo, bi bøm bʉ bʉya, bi mba n'danni, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi numanho da dɛnthoho. Nɛ gätho midín hyɛ̨nni bi hoc'a ra Jesús. 16 Nɛ bi xi ʉ njon da xifi to'o a bi hoqui. 17 Nɛ nu'a bi 'yøt'a ra Jesús ngue njon bi ndepe da xifi, bin thɛui a mi hma maya'bʉ 'bʉ mi 'yɛ̨n'a ra pøngahyą Isaías:

18 Nuna guehna ma 'yɛ̨hɛgä dá huahni

ngue ɛ̨mmɛ didí huɛ̨cä nɛ i hurca ma mbʉi,

ga un ma Hogandąhi

ngue da xi ʉ i thąnde yʉ́ oją zɛhɛ, nangue ran juąnbi ga øt'ä 'bʉ ran zɛgui ra pa.

19 Nɛ hin din sʉte a nɛ xín dim mbatho, nɛ hingan ts'ɛdi din yą hapʉ din 'yo.

20 Nɛ nu'ʉ in ja tengu'bʉ ra xithi bi domp' ran dąhi, da xots'i mahøn'a.

Ngutho ʉ in ja tengu n'da ra sibi mi ts'ʉtho da huɛ̨zɛhɛ, di japi ngue da dɛ xʉn ho mahøn'a, asta gue'bʉ bi zøni dim hmu xʉn ho ua ja ra ximhäi, nɛ din jabʉ da 'yøt'e.

21 Nɛ gätho yʉ ją'i 'dahma 'dan'yo bʉ na yą da dømp' ran ho da 'yørpa ʉ, i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Isaías maya'bʉ.

Gue'a bi ma nangue ra Cristo rá Thahni Oją.

Bi t'ɛ̨mbi n'youi rá ts'ɛdi ra zįthu a ra Jesús

22 Nɛ n'da ran 'yohʉ min 'youi ra zįthu nɛ mi xädä nɛ mi gore, bi ts'ixpʉ 'bʉ a ra Jesús, ngue di hoqui. Nɛ 'bexgue bin zø yʉ́ dä, nɛ bi nyą bʉya. 23 Nu'ʉ gätho bi nu 'bɛ'a bi 'yøt'e bi hyonya thoho ʉ, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Masque guehna mi man ʉ yʉ pøngahyą, ngue rám bom'bɛto ra David, ngue rá Thahni Oją, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ ją'i.

24 Nɛ nu yʉ fariseo 'bʉ mi 'yøde 'bɛ'a i man yʉ ją'i, bin cuɛ ʉ, bi 'yɛ̨na:

―Nuna ran 'yohʉ na i høn a thi yʉ zįthu nguetho in 'youi rá ts'ɛdi a yʉ́ hmu, sä ɛ̨n'ʉ.

25-26 Nɛ 'bex bi bą'a ra Jesús 'bɛ'a mim bɛ̨n'ʉ yʉ fariseo nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Pɛ him majuąni guí mamhbʉ, nguetho nu ra zįthu hin da zä din sʉsɛhʉ yʉ́m fäts'ihʉ. Nu'bʉ din sʉsɛ din juasɛ yʉ́ ts'ɛdi ʉ 'bʉ, tenguthoho 'bʉ n'da ra ts'ʉt'abi din heque nɛ din tunhdʉ ʉ yʉ́m fäts'ihʉ, di 'bɛsɛ yʉ́ ts'ɛdi 'bʉ. Nɛ ngutho n'da ra hnini o gue n'da ra ngu 'bʉ din heque, pɛ gä dim 'bɛ ʉ. 27 Nu'ahʉ guí ɛ̨mhbʉ dín 'yo'be rá ts'ɛdi ra zįthu, janangue'a i sä dí høn a thi yʉ zįthu, sä guí ɛ̨mhbʉ. Pɛ xi'bʉ da gue'a dí øt'ä, ha in jabʉ ʉ guí xänbahʉ 'bʉ i høn a thi yʉ zįthu ʉ. Nɛ guesɛ ʉ i ut'ahʉ ngue him majuąni a guí mamhbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 28 Pɛgue rá Hogandąhi Oją dá høn a thi yʉ zįthu nɛ dá ut'ahʉ ngue ya di manda rá ts'ɛdi Oją ua guí 'bʉhmbʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

29 Nɛ tenguthoho n'da ran 'yohʉ 'bʉ i 'bʉpʉ ja rá ngu, hin njongui sä da yʉrpʉ 'bʉ hinga m'bɛt'o da mba nthurpi yʉ́ 'yɛ, nɛ nuya sä da yʉrpʉ nɛ da hyąspi 'bɛ'a gätho i ja bʉ. Dín jagä bʉ, him mí sä xcá mispa yʉ zįthu 'bʉ hin xcá tąpä ʉ yʉ́ hmu, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

30 Nɛ nu'a to'o hingui numansugui, man sʉi'be a. Nɛ nu'a to'o hingui øt' ma 'bɛfi i di japi dim 'bɛ ʉ mi'da, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

31 Janangue'a dí xi ahʉ, hønt'a go má ts'oqui nɛ hønt'a go má ts'ore da man a n'da, i sä da mba ma punbi, pɛ nu'bʉ i man ra ts'ore nangue rá Hogandąhi Oją n'da, ya hin da zä da mba ma punbi n'da 'bʉ. 32 Pɛ dí xi ahʉ, nu'bʉ 'bo'o da man ra ts'ore nanguecä, dán ją'igä ua ja ra ximhäi, pɛ i sä da mba ma punbi a. Pɛ nu'a da man ra ts'ore nangue rá Hogandąhi Oją, pɛ hin jąm'bʉ da mba ma punbi a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma 'da'anguui a rá mbʉi n'da a rán t'øt'e n'da

33 ―Pɛ nu'bʉ xʉn ho ran t'øt'e ngue dá høn a thi ʉ yʉ zįthu, nde'bʉ gui numanhojʉ 'bʉ, nguetho gui 'yɛ̨mfʉ xʉn ho ra za gue'bʉ xʉn ho rán dät'ä. Pɛ nu'bʉ hingui ho yʉ́n dät'ä gui 'yɛ̨mfʉ hingui ho ra za 'bʉ. Nguetho nu yʉ́n dät'ä i zʉpʉ da bą a n'da nda'a ní za a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 34 Nu ahʉ, tengu'bʉ yʉ́ mɛni ahʉ yʉ pozʉ. Hague dán zä gui mamhbʉ n'da ra nde xʉn ho 'bʉ xʉn ts'otho ahʉ. Nguetho nu'a i yupʉ rá mbʉi n'da, gue'a i pøn rá nde n'da, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ fariseo. 35 Nu'a ran 'yohʉ i yuh ran ho rá mbʉi, hønt'a xʉn ho im ma, pɛ nu'a ran 'yohʉ xʉn ts'o, hønt'a im ma, nguetho xʉn yuh ran ts'o rá mbʉi. 36 Nɛ dí xi ahʉ ngue nu'a ra pa din ja ran juąnbi, gätho yʉ ją'i da mba ma juąnbi nangue a him bin 'yomfɛ̨ni 'bɛ'a í mba a bi man ʉ. 37 Nɛ nangue yʉm hma gá mamhbʉ dí ts'än'nahʉ ran ʉnbi 'da ahʉ nɛ dí mba ma thøgue 'da ahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús nte ma hmɛpya bi 'yu 'bʉ mi t'äp yʉ hmɛpya

38 Nɛ nubʉya, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'ʉ 'da ma ngʉrpihe yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją:

―Gra xänbate, dami 'yurcahe n'da ra hmɛpya ngue'bʉ majuąni Oją bi 'da'a ni ts'ɛdi.

39 Bi dą'a ra Jesús:

―Nu'ʉ xø 'uegue nangue Oją nɛ xʉn ts'o yʉ́ mbʉi, gue'ʉ i äh yʉ hmɛpya ʉ. Pɛ hin da t'ut yʉ hmɛpya ʉ, pɛ hønt'a n'da ra hmɛpya da t'uti, tengu bi 'yøt'a ra Jonás. 40 Ngue tengu thoho ra Jonás, hyu pa nɛ hyu xui bi 'yo bʉ mbo rá foho n'da ra dąhuą, nɛ ngutho din jacä guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, hyupa nɛ hyu xui ga o bʉ 'bʉ ʉ xʉn du, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi 'yɛ̨mp'ʉ. 41 Nɛ dí xi ahʉ, nu'ʉ mí 'bʉpʉ ra dąhnini Nínive 'darbʉ gam 'bähmbʉ ʉ 'bʉ bin ja ran juąnbi 'bʉ ran zɛgui, nɛ da 'yut'ahʉ i ja ni ts'oquihʉ. Nguetho nu'ʉ 'bex bi päh yʉ́ mbʉi 'bʉ mí 'yø a bi man a ra Jonás, pɛ nu ahʉ xø hin guín nde gui päh ni mbʉihʉ nangue'a dí mangä. Nɛ nugä, man'da xʉn hɛ̨ts'i ma ts'ɛdi xinda gue ra Jonás, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 42 Nɛ'a ra xisu min ts'ʉt'abi bʉ Sur, 'darbʉ gam 'bähmbʉ a 'bʉ bin ja ran juąnbi 'bʉ ran zɛgui. Nɛ da 'yut'ahʉ ngue i ja ni ts'oquihʉ. Nguetho nu'a yatho bá ɛ̨hɛ ngue mi nde da 'yø a 'bɛ'a bi man a ra ts'ʉt'abi Salomón nangue ran 'yomfɛ̨ni bi un Oją, pɛ nu'ahʉ hin guí nde gui 'yøhmbʉ a dím mangä. Pɛ nugä man'da i ja rá ts'ɛdi mam hmangä xinda gue ra Salomón, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ fariseo a ra Jesús.

Nu rá mbʉi n'da da yʉt' ra zįthu mahøn'a 'bʉ hin da bɛ̨n Oją

43 ―Pɛ nu'a ran ts'o guidí hohʉ, din ja ahʉ tengu bi 'yøt'a n'da ra ją'i min 'youi n'da ra zįthu. Nɛ bi bøn a ra zįthu, bin 'yo bʉ ja ra 'yonhäi, mí honi hapʉ din säya pɛ him bi dįni hapʉ din säya. Nɛ bi mbeng bʉ ja rá mbʉi ra ją'i bʉ bá nɛts'i. 44 “Man'da xʉn ho 'bʉ ga peng bʉ bá nɛts'i,” bi 'yɛ̨nsɛ a ra zįthu. Nɛ nu'bʉ mi mbeng bʉya, bi zøm bʉ ja rá mbʉi a ra ją'i mahøn'a, nɛ bi nu tengu'bʉ n'da ra ngu ngue mán joqui bʉ rá mbʉi, nɛ njom mí 'bʉpʉ nguetho him bin ząm bʉ rám hman Oją. 45 Nɛ xø bi mba bʉya bá si mí yoto yʉ́ minzįthuhʉ ngue man'da ɛ̨mmɛ xʉn ts'o i øt'e, nɛ bi yʉrpʉ, bin säya bʉ rá mbʉi a ra ją'i. Nɛ man'da ɛ̨mmɛ xʉn ts'o bi 'yøt'a ra ją'i bʉya. Nɛ gan jahʉ bʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i a ra Jesús.

Nda'a ʉ i din cuhʉ ra Jesús

46 Nɛ nu ra Jesús mi yąhʉ yʉ ją'i 'bʉ mi zøm bʉ a rá mbe nɛ yʉ́n 'yohʉ. Bi zøm bʉ ja ra ngu mí 'bʉi. Pɛ him bi yʉrpʉ, bim 'bätho bʉ thi, mi nde xtín yąui a rá ts'ʉnt'ʉ. 47 Nɛ nu'ʉ 'da bʉya bi xi a ra Jesús:

―I 'bäcua thi ni mbe nɛ nin 'yohʉ, nɛ in nde gan yąhʉ 'na, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

48 Nɛ bi dą a ra Jesús:

―Ga xi ahʉ to'o a ma mbe nɛ to'o ʉ man 'yohʉ.

49 Nɛ bi 'yut'ʉ yʉ́ xädi bʉya:

―I 'bʉcua ya ma mbe nɛ ma cu, bi 'yɛ̨na. 50 Nguetho hønt'a go to'o i øt' rá pähä ma Ta bí 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, gue ʉ man 'yohʉ ʉ, nɛ gue'ʉ man ju ʉ, nɛ gue'ʉ ma mbe ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

13

Rán t'uti ra mbomhmudä

1 Nɛ nubʉya bi bøn'a ra Jesús bʉ ja ra ngu mí 'bʉi, nɛ bi mba nín hupʉ ja ra ndendeją. 2 Nɛ ɛ̨mmɛ bim pɛti bʉ yʉ ją'i, janangue'a nu ra Jesús bi ndexpʉ ja n'da ra mbosa nɛ bi hyu bʉ. Pɛ hingui 'yo a ra mbosa, bá copʉ ndenthe. 3 Nɛ bi xänba ʉ yʉ ją'i, bi xi i 'da yʉn t'uti. Nɛ nu'a n'da ran t'uti bi mam bʉ, bi 'yɛ̨na:

―N'da ra mbomhmudä bi mba bʉ huąhi. 4 Nɛ nu'bʉ mi mbon yʉ hmudä, nu'ʉ 'da bi zo bʉ ja ra 'yu, nɛ bá ɛ̨h yʉ doja bi za ʉ. 5 Nɛ nu mi'da yʉ hmudä bi zo bʉ ja yʉ 'bodo, 'bexgue bi bøts'e nguetho hingui pidi ra häi. 6 Pɛ nu'bʉ mambá pøx ra hyadi 'bexgue bi 'yot'ʉ nguetho him mi ja yʉ 'yʉ xʉn ho. 7 Nɛ nu mi'da yʉ hmudä bʉya bi zo bʉ ja yʉ 'bo'uįni, nɛ bi bøx'ʉ yʉ hmudä. Pɛ nu'bʉ min te yʉ 'uįni bʉya bi go'mi, nɛ bim 'bɛdi. 8 Pɛ nu'ʉ 'da bi zo bʉ ja ra hogahäi, nɛ bin ja xʉn ho ʉ. Nu 'da bi ndø'a n'da ciɛnto, nɛ nu'ʉ 'da bi ndø'i hyąte, nɛ 'däte ma 'dɛt'a bi ndø ʉ 'da. 9 Pɛ nu'bʉ i ja ni zaguhʉ, dami jamansu 'bɛ'a dí xi ahʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i a ra Jesús.

I än'dʉ yʉ́ xädi ra Jesús hanja i xih yʉn t'uti yʉ ją'i

10 Nɛ dá xihmbe ra Jesús bʉya, dá ɛ̨mfe:

―Hanja gní xänba yʉn t'uti yʉ ją'i, nɛ hingui pą ʉ 'bɛ'a nam bøn ʉ, dá ɛ̨mfe.

11 Nɛ nu ra Jesús bi dąrcahe bʉya, nɛ bi 'yɛ̨nje:

―Nu ahʉ bin ja ahʉ gá pąhmbʉ a njom mi pąh mam'bɛt'o 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją, pɛ nu'ʉ mi'da, him bin japi da bądi, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. 12 Nɛ tengu thoho a ram hma i ɛ̨na: “Nu'a i ja, man'da xʉn ngu din t'unni, nɛ nu'a zi ts'ʉtho i ja, nɛ'a i ja da thąnba a,” gan jahʉ bʉ. Nu'ʉ i honi da bądi, man'da xʉn ngu da bądi. Pɛ nangue ʉ hingui honi da bądi, nɛ a zi ts'ʉ mi pądi da thąnba ʉ. 13 Janangue'a yʉn t'uti thoho dí xi ʉ, nguetho i øde pɛ ɛ̨na gue'bʉ him bi 'yøde, nɛ i nu pɛ tengutho 'bʉ hin te xtá nu; him bi yʉt' yʉ́ mbʉi a dá xifi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 14 Nɛ majuąni i man'a ra pøngahyą Isaías nangue ʉ 'bʉ mi 'yɛ̨n'a:

Gui 'yøhmbʉ pɛ hin gui pąhmbʉ 'bɛ'a gá 'yøhmbʉ.

Nɛ gui nuhʉ pɛ hin gui pąhmbʉ 'bɛ'a nám bøn'a guin nuhʉ.

15 Nguetho nu ni mbʉihʉ ɛ̨mmɛ xʉm mɛ̨tho,

nɛ njąm'bʉ gui 'yøhmbʉ, tengu'bʉ njot'i ni guhʉ,

nɛ njąm'bʉ gui nuhʉ, tengu'bʉ guidí ts'ąnt' ni dähʉ,

nɛ hin jąm'bʉ i sä da bɛ̨n ni mbʉihʉ ngue dim pädi nangue ran ts'o, ngue ga nyąn ahʉ,

i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra pøngahyą Isaías 'bʉ maya'bʉ, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

16 Pɛ nu'ahʉ mająpi ahʉ nguetho i nu ni dähʉ nɛ i øh ni guhʉ, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. 17 Majuąni dí xi ahʉ ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ́ pøngahyą Oją nɛ xʉn ngu yʉ ją'i ngue 'dat' Oją mim bɛ̨ni, mí nde xtá nuna gätho guí nuhʉ ya, pɛ him bi zä bi nu; nɛ ɛ̨mmɛ mí nde xtá 'yøhna guí øhmbʉ ya, pɛ him bi zä bi 'yøde, nguetho him mí zøn ra ora xtám bądi, bi 'yɛ̨ngähe dyʉ xädigähe ra Jesús.

'Bɛ'a rán thɛui a ran t'uti ra mbomhmudä

18 ―Nɛ nuya ga xi ahʉ 'bɛ'a nam bøn'a rán t'uti a ra mbomhmudä, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. 19 Nɛ nu'a to'o bi sih ram hma ngue di manda ua rá ts'ɛdi Oją, nɛ him bi bądi 'bɛ'a nam bøn'a, in ja tengu ʉ yʉ hmudä bi zo bʉ ja ra 'yu, nɛ 'bex bá ɛ̨'a ra zįthu bi hyąx a ra hmudä bi thupʉ ja yʉ́ mbʉi ʉ. 20 Nɛ nu'ʉ yʉ hmudä bi zo bʉ ja yʉ do, tengu'bʉ n'da ra ją'i ɛ̨mmɛ di johya 'bʉ ja bi 'yø a ram hma, pɛ maxøts'e thoho. 21 Nɛ hinga gätho mbo yʉ́ mbʉi, nguetho hin'yʉ yʉ́ 'yʉ xʉn ho, nɛ go zi ts'ʉ din ʉnbi nangue a ram hma, 'bexgue da 'uegue. 22 Nɛ nu'a ra hmudä dá xi ahʉ bi zo bʉ ja yʉ 'uįni, nam bøni tengu n'da ra ją'i bi 'yø a ram hma, pɛ hønt'a ɛ̨mmɛ im bɛ̨n ra ximhäi nɛ ra mbɛti ngue i hät'i, janangue'a bi japi bim 'bɛ a nɛ hin te bin ja rá 'bɛfi Oją nangue'a ra ją'i tengu a. 23 Pɛ nu'a ra hmudä dá ma ngue bi zo bʉ ja ra hogahäi, nam bøni tengu ʉ i ømanho a ram hma nɛ i pądi 'bɛ'a yʉ́n thɛhʉ a, nɛ din te xʉn ho ʉ nɛ da ndøgue tengutho yʉ hmudä, ngue nu'ʉ 'da bi ndø'a n'da ciɛnto, nɛ'ʉ 'da bi ndø a hyąte, nɛ ʉ 'da bi ndø a 'däte ma 'dɛt'a.

Rán t'uti ra hmudä xʉn ho nɛ a hingui ho

24 Nɛ nu ra Jesús bʉya bi xih mi'da yʉn t'uti ʉ yʉ ją'i, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'bʉ bi 'yøt' ran ts'ʉt'abi Oją, in ja tengutho 'bʉ n'da ra ją'i bi du a n'da yʉ hmudä xʉn ho bʉ ja rá huąhi. 25 Pɛ nu'bʉ mín xui nɛ gätho bin ąha, bi mba a rán sʉiui nɛ 'darbʉ bi duhmi a n'da yʉ hmudä hingui ho bʉ ja rá huąhi, nɛ bi mba bʉya. 26 Nɛ nu'bʉ mí bøx bʉya, bi bøx'ʉ xʉn ho nɛ ʉ hingui ho, 'darbʉ bi bøts'e. 27 Nɛ nu'ʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ bʉya bi mba bi xi ʉ yʉ́ hmu: “Nu yʉ hmudä gá tupʉ ja ra huąhi, xʉn ho 'bʉ gmi tuhu, hapʉ bi nɛqui ʉ yʉ hmudä hingui ho,” bi 'yɛ̨mbi. 28 Nɛ nu ʉ yʉ́ hmu bʉya bi 'yɛ̨mbi: “Nɛ masque n'da man sʉi'be bá ɛ̨hɛ bi ts'onga ma huąhi,” bi 'yɛ̨na. “Ha ga xathʉ ʉ yʉ paxi hingui ho,” bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ bʉya. 29 Nɛ nu yʉ́ hmu bi 'yɛ̨mbi: “Hin'na, hin da zä gui mbähä gui xathʉ ʉ yʉ paxi hingui ho, nguetho xøhma ts'ʉrpʉ thoho nɛ ʉ xʉn ho gui xathʉ. 30 Man'da xʉn ho gui hyɛthohʉ 'darpʉ din te, ja gue'bʉ bin ja ran sofo. Nɛ nubʉya ga xi ʉ yʉ mbɛfi ngue nu'ʉ hingui ho di pɛti nɛ da 'yudi, nɛ nu ʉ xʉn ho bʉya da mbɛ'ts' bʉ ja ma ngu,” bi 'yɛ̨n ʉ yʉ́ hmu, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ guehna man'da ran t'uti bi mam 'bʉ mi xi ʉ yʉ ją'i.

Rán t'uti rá hmudä ra mostaza

31 Nɛ man'da ran t'uti bi man'a ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nɛ tengu n'da rá hmudä ra mostaza bi dupʉ ja rá huąhi n'da ra ją'i. Nɛ zi ts'ʉtho a, ɛ̨mmɛ man'da zi ts'ʉ xínda gue ʉ mi'da yʉ hmudä. 32 Pɛ nu'bʉ bin te nɛ man'da xʉn ndoho bʉ ni nɛqui, madague'bʉ ra c'ani thoho, pɛ i te tengu'bʉ n'da ra za guepʉ da zä da 'yøt' yʉ́ 'bafi yʉ doja bʉ ja yʉ́ 'yɛ. In jabʉ rá ts'ɛdi Oją bʉ ni nɛqui ngue di manda ua, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Rán t'uti rá íxi ra hocjʉni

33 Nɛ man'da ran t'uti bi ma ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nɛ tengu ra íxi 'bʉ din jap'a ra hocjʉni, nɛ gätho bi nden a ra jʉni bʉya. In jabʉ rá ts'ɛdi Oją bʉ ni nɛqui ngue di manda ua, bi 'yɛ̨na.

Maya'bʉ bi ts'änni da man yʉn t'uti a ra Jesús

34 Nɛ ngubʉ bi 'yøt'a ra Jesús, hønt'ʉ yʉn t'uti bi 'yut'ʉ yʉ ją'i 'bʉ mi xänbi. 35 Nɛ gue'a bi man'a ra pøngahyą maya'bʉ ngue din ja 'bʉ mi 'yɛ̨na:

Ga utä yʉ ją'i yʉn t'uti,

Ga xänba a njon mi pądi asta gue'bʉ go mi mbʉh ra ximhäi,

i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Isaías 'bʉ mim pøngahyą.

'Bɛ'a rán thɛui a rán t'uti ra hmudä xʉn ho nɛ'a hingui ho

36 Nɛ nubʉya bi xi ʉ yʉ ją'i a ra Jesús ngue da mbengui. Nɛ nu'bʉ gätho mí mba ʉ, bi mba ra Jesús bʉ ja ra ngu. Nɛ dá tɛndähe bʉya. Nɛ nu'bʉ mí hyupʉ ja a ra ngu, dá änhde:

―Dami xije ts'ʉ 'bɛ'a nam bøn'a ran t'uti gá ma nangue ra hmudä hingui ho bi dupʉ rá huąhi a ran 'yohʉ, dá ɛ̨mfe.

37 Nɛ bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús bʉya:

―Nu'a nam bøni ngue yʉ hmudä xʉn ho ʉ dí tucä, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 38 Nɛ nu a ra huąhi nam bøni gue'a ra ximhäi. Nɛ nu'a ra hogahmudä nam bøni gue'ʉ di manda rá ts'ɛdi Oją ʉ. Nɛ nu'a ra hmudä hingui ho nam bøni yʉ ją'i ngue rá mbɛti ra zįthu. 39 Nɛ nu a rán sʉiui a rá mbɛti ra huąhi ngue bi dupʉ yʉ hmudä hingui ho, gue'a ra zįthu a. Nɛ nu'a ran sofo nam bøni rán zɛgui ra pa. Nɛ nu'ʉ yʉ mbɛfi da xoqui nam bøni ngue yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i. 40 Nɛ tengu thoho ʉ yʉ hmudä bi bøts'e ngue hingui ho nɛ bi mba ma munts'i nɛ bi mba nt'udi, din ja bʉ 'bʉ ran zɛgui ra pa. 41 Nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, 'bʉ rán zɛgui ra pa ga pɛn'dʉ mam 'bɛhni di pɛti gätho nangu yʉ ją'i ra ximhäi. Nɛ gätho ʉ bi 'yøt' ran ts'o da thøn a thi, nɛ ʉ gätho midí parpa yʉ́ miją'ihʉ da 'yøt' yʉ ts'oqui. 42 Nɛ da thøspʉ ja ra sibi njąm'bʉ i huɛ̨t'i, guepʉ din zoni nɛ din guxt' yʉ́ ts'i bʉ. 43 Nɛ nubʉya, nu'ʉ to'o i øt' rá pähä Oją, di nɛc thoho tengu ra hyadi bʉ di manda rá ts'ɛdi ma Tahʉ mahɛ̨ts'i. To'o gätho ja yʉ́ zagu, di jamansu a dím mangä ya, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Rán t'uti a ra mbɛti man t'ągui

44 Nɛ man'da ran t'uti bi man'a ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu n'da ran 'yohʉ bi dįn'a n'da ra mbɛti bʉ mbo ra häi ngue ɛ̨mmɛ di muui a. Nɛ bi gärpʉ mahøn'a. Nɛ midí johya, nɛ bi mba bʉya da mbä 'bɛ'a gätho mi pɛ'ts'i guepʉ bi zä bi dän'a ra xɛqui a guepʉ bi dįn'a di muui, ngue mi pądi man'da da dąpi bʉ. Nɛ din jabʉ gui 'yøthʉ ngue ɛ̨mmɛ gui hyomhbʉ ngue di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Rán t'uti a ra do ɛ̨mmɛ di muui xʉm hmadi

45 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nu n'da ra pøhø ngue mi honi da dän yʉ do i thįm bʉ mbo ra dehe xʉm hmadi di muui. 46 Nɛ nu'bʉ mí dįn a n'da man'da mahotho xinda gue'ʉ gä min nu mam'bɛt'o, bi mbä 'bɛ'a gätho mí pɛ'ts'i nɛ bi dän'a ɛ̨mmɛ mahotho bʉya. Nɛ din jabʉ gui 'yøthʉ ngue ɛ̨mmɛ gui hyomhbʉ ngue di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Rán t'uti n'da ra xit'ą án t'ɛi bʉ ja ra dądądehe

47 Nɛ man'da bi man'a ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu'a ní 'yøt' ran ts'ʉt'abi Oją, in ja tengu n'da ra xit'ą ngue i pa nt'ɛi bʉ ja ra dądądehe, nɛ i thɛ hønt'a go ní huą i 'bʉpʉ mbo ra dehe. 48 Nɛ nu'bʉ ya bi yu'a yʉ́ xit'ą yʉ mbahuą, da gʉx bʉya, da mba nín hupʉ ja ra ndenthe nɛ da huan'dʉ yʉ huą xʉn ho da 'yʉrpʉ ja yʉ́ 'bøts'e nɛ nu'ʉ hingui ho bʉya di bʉnt'i. 49-50 Nɛ din jabʉ 'bʉ rán zɛgui ra pa, 'darbʉ dim 'bähmbʉ ʉ yʉ ts'om'bäi ʉ xʉn ho bi 'yøt'e. Nɛ nu yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i da huan'dʉ yʉ ts'om'bäi nɛ da 'yɛntpʉ ja ra sibi njąm'bʉ i huɛ̨t'i, nguepʉ din zom bʉ ʉ nɛ din guxt pʉ yʉ́ ts'i, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Mahyoni a mi pɛzɛhɛ nɛ'a xø bi dįm ma'da'yo

51 Nɛ nu'a ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨ngähe yʉ́ xädigähe:

―Ha guí pąhmbʉ a dí xi ahʉ ya.

―Hąha, ma Hmu, ya dí pąhmbe a guím ma, dá ɛ̨mbähe a.

52 Nɛ xø bi 'yɛ̨ngähe bʉya:

―Nu'ʉ midín xäh ram hma maya'bʉ, nɛ a ram hma ma'da'yo da hyumbi din xädi, ngue 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją, hin te di 'bɛh rán xädi ʉ bʉya, nɛ da zä da xänba ʉ mi'da. Din ja tengu'bʉ n'da ra ją'i i ja 'bɛ'a i pɛ'ts'i ngue gä mahyoni. Nɛ'a bi zocpa yʉ́m bombøta nɛ'a bi dįnsɛ. Janangue'a hin te di 'bɛ ʉ 'bʉpʉ ja rá ngu, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Yʉ mɛngu bʉ rá hnini zɛhɛ him bi 'yɛ̨c'yɛi rá ts'ɛdi ra Jesús

53 Nɛ nu'bʉ mi gua'a bi man ra Jesús bʉya bi bøm bʉ. 54 Nɛ bi mba bʉ rá hnini zɛhɛ ngue Nazaret. Nɛ bin xäpʉ ja ra niją, nɛ nu yʉ ją'i bʉya bi hyonya thoho 'bɛ'a bi 'yøt'a, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Hapʉ bí hyą rán 'yomfɛ̨ni na, ngue da zä da 'yøt'a i øt'e. 55 Ha hinga guehna rá ts'ʉnt'ʉ ra yaxi na, ngue i 'bʉcua rá mbe í María. Nɛ nu yʉ́n 'yohʉ ra Jacobo nɛ ra José nɛ ra Simón nɛ ra Judas. 56 Nɛ ʉ yʉ́n ju dí 'bʉhmbʉ ua. Pɛ hapʉ bí hyą a ran 'yomfɛ̨ni na, bi 'yɛ̨n ʉ yʉ́ mɛnguhʉ. 57 Nɛ him bi numanho a ra Jesús. Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Gätho yʉ ją'i in jabʉ. Nubʉ ja yʉ́ hnini zɛhɛ hin da hnumanho n'da rá pøngahyą Oją, xínga gue'ʉ i 'bʉpʉ rá ngu da numanho, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

58 Janangue'a hingui ngu yʉn t'øt'e mixte bi 'yørpʉ, ngue him bi 'yɛ̨c'yɛi ʉ 'bʉpʉ.

14

Ra Xuua Nxixyą bi thɛcpa rá 'yʉga

1 Nɛ min ts'ʉt'abi bʉ ra xɛqui Galilea a ra Herodes. Nɛ nu'bʉ mi sifi 'bɛ'a gä bi 'yøt'a ra Jesús 'bʉ min 'yo bʉ, bi 'yɛ̨n'a:

2 ―Masque ra Xuua Nxixyą a, bi dąmbɛ̨ni bʉ 'bʉ ʉ xʉn du, janangue'a i ja rá ts'ɛdi xʉn ho i øt' yʉn t'øt'e mixte, bi 'yɛ̨m bʉya.

3-5 Nguetho guesɛ a ra Herodes bi hyo a ra Xuua Nxixyą. Bin cuɛ a ra Herodes 'bʉ mi sifi ngue hingui ho a bi 'yøt'e ngue bi zinsɛ a rá 'bɛpo, nu'a ra xisu mi 'bʉhmi a ra Felipe 'bʉ mi sin'a ra Herodes. Nɛ nu'a ra xisu, ra Herodías a. Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Xuua: “Hingui ho gá 'yøt'e ngue gá sinba rá xisu a nin 'yohʉ,” bi t'ɛ̨mp'a ra Herodes. Bin cuɛtho ra Herodes bʉya bi got'a fädi a ra Xuua nɛ bi manda dí tu't'i con yʉ cadena. Nɛ mim bɛ̨ni xta hyo a ra Xuua, pɛ him bi hyo nguetho mi su din cuɛ yʉ ją'i, ngue nu yʉ ją'i mi pądi rá pøngahyą Oją a ra Xuua. 6 Pɛ nu'bʉ mi zøn ra pa bin ja rá ngopa a ra Herodes 'bʉ mi dät ra jɛya mahøn'a, bi 'yøt'a n'da ran ts'ihmɛ nɛ bin nɛ a rá t'įxu a ra Herodías. Nɛ bi numanho a ra Herodes a ran hnɛi bi 'yøt' bʉya. 7 Nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra hmute: “Dami 'yädi 'bɛ'a gätho guí nde gui 'yäqui. Majuąni dí xi i, ga 'da i 'bɛ'a gätho gui 'yäqui,” bi 'yɛ̨n'a ra Herodes. 8 Nɛ nu'a ra hmute bʉya bi 'yä a rá yą ra Xuua Nxixyą ngue di o ra mbohi, nguetho gue'a xí xi a rá mbe a da 'yäp'a.

9 Nɛ bi du rá mbʉi a ra Herodes bʉya, him mi ndehma da hyo a ra Xuua, pɛ hin'yʉ 'bɛ'a sä da 'yøt'e nguetho ya xí xifi di unni 'bɛ'a gä da 'yäpi, nɛ ya xí 'yøh yʉ ją'i di unni 'bɛ'a gätho da 'yäpi. 10 Nɛ bi manda bʉya ngue da mba ba thɛcpa rá yą ra Xuua Nxixyą bʉ ja ra fädi, nɛ ba jät'a n'da ra mbohi din t'un'na ra hmute. 11 Nɛ nu'bʉ min t'unni bi dɛn a ra mbohi bi un'na rá mbe bʉya.

12 Nɛ nu yʉ́ xädi ra Xuua bʉya, bá tunba a rá ngøc'yɛi bʉ ja ra fädi, bi 'yägui. Nɛ bi mba bʉya bá xi a ra Jesús ngue ya bi du ra Xuua.

Bi 'uįn'i cʉt'a mahuąhi yʉn 'yohʉ ra Jesús

13 Nɛ nu ra Jesús 'bʉ mí 'yøde bi du ra Xuua, 'bex dá mbähmbe dá huhe bʉ ja ra mbosa mí nde xcá sømhbe bʉ 'danguadi, mi ɛ̨na xcám 'bʉsɛhe n'da zi ora. Pɛ nu'bʉ mi pą ʉ yʉ ją'i ngue dá mbähmbe bʉ a ra Jesús, nɛ ʉ bá nɛxpʉ ja yʉ́ hnini bi dɛngähe, bin 'yogua thoho gätho bʉ ja rá nyąni a ra dądehe. 14 Nɛ nu'bʉ má cąhmbe bʉ ja ra mbosa a ra Jesús, xʉn ngu ʉ yʉ ją'i xí zøm bʉ. Nɛ ɛ̨mmɛ bi huɛ̨c'ʉ bʉya nɛ bi hoqui hønt'a go to'o mí ʉ. 15 Nɛ nu'bʉ min de bʉya dá ɛ̨mbähe a ra Hmu:

―Ya bin de ya, nɛ njongui 'bʉcua ja ra xɛqui ua, dami xih yʉ ją'i da mba bʉ ja yʉ hnini nɛ da däm bʉ 'bɛ'a da zi, dá ɛ̨mbähe a.

16 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Pɛ hingui jatho da mba, pɛ guesɛ ahʉ dami 'uįmhbʉ, bi 'yɛ̨ngähe.

17 Nɛ dá thąhmbe bʉya:

―Pɛ hin'yʉ 'bɛ'a da zi, nɛ hønt'i cʉt'a yʉ hmɛ i ja ua nɛ yoho yʉ huą, dá ɛ̨mfe bʉya.

18 ―Bá cʉhʉ ua, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

19 Nɛ bi xih yʉ ją'i ngue din säya bʉ ja yʉ t'ɛi, nɛ bi hyąn ʉ cʉt'a yʉ hmɛ nɛ yoho yʉ huą. Bi ndøs' mahɛ̨ts'i nɛ bi 'yäp rán jąpi Oją, nɛ bi xɛm bʉya nɛ bi 'dacähe dá darpähe yʉ ją'i. 20 Gätho bin sihmɛ ʉ yʉ ją'i nɛ bin niyą nɛ bi bong mi'da yʉ xɛqui bi yu'i 'dɛ'ma yoho yʉ 'bøts'e. 21 Nɛ nu'ʉ gätho bin sihmɛ í jua'i cʉt'a mahuąhi ʉ yʉn 'yohʉ, nɛ hin njon bi mbeh yʉ xisu xinga gue yʉ t'ʉhni.

Bin 'yo maxøts'e ra dądehe a ra Jesús

22 Nɛ nubʉya, bi xije ga mbähmbe ngue ga 'daxhe ra dądehe mahøn'a. Dá huhe a ra mbosa dá mbähmbe bʉya. Go bi gosɛ bʉ a ra Jesús, bin 'yɛ̨hmbʉ yʉ ją'i. 23 Nɛ nu'bʉ mi mba ʉ yʉ ją'i bi ndezɛhɛ bʉ ja ra nyuni nɛ bi nyąui bʉ Oją. Bá hazɛhɛ bʉ a. 24 Nɛ nu'bʉ má mbähmbe ngue dá huhe ra mbosa, 'bʉ mi zøm made ra dehe, bi zɛh ran dąhi nɛ ɛ̨mmɛ bin ja yʉ t'øthe, nɛ ts'ɛdi midí cos'a ra mbosa. 25 Nɛ nu'bʉ ya mbɛ mí ts'ʉtho da hyats'i, nɛ 'yo a ra Jesús bʉ maxøts'e ra dehe ngue da zʉ'a ra mbosa. 26 Nɛ nu'bʉ mambá ɛ̨pʉ ra Jesús, nɛ i 'yo bʉ maxøts'e ra dehe dá handähe bʉya, ba ɛ̨pʉ nɛ hin dí pąhmbe ngue gue'a. Ɛ̨mmɛ dán suhe nɛ dá mbahmbe:

―Ba ɛ̨hnʉ n'da ra ánima, dá ɛ̨mhbe.

27 Nɛ bi dąrcähe a ra Jesús:

―Dami hyuthʉ nzambʉi, o guín suhʉ, guecä, bi 'yɛ̨ngähe.

28 Nɛ bi dąt'a ra Pedro bʉya:

―Nu'bʉ gue'e ma Hmu i, dami jaqui nɛcä dan 'yo maxøts'e ra dehe nɛ ga søm bʉ guí 'bäi, bi 'yɛ̨n'a.

29 ―Ba ɛ̨cua, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, bi t'ɛ̨mp'a ra Pedro bʉya.

Nɛ nu'a ra Pedro bʉya bi gąpʉ ja ra mbosa nɛ bi dʉ'mi bin 'yo maxøts'e ra dehe ngue in nde da zøm bʉ bí 'bä a ra Jesús. 30 Pɛ bi nu ngue ɛ̨mmɛ nts'ɛdi ran dąhi nɛ 'bex bin su bʉya, nɛ bi dʉ'mi bi dont'a mbonthe. Nɛ nts'ɛdi bi mbah pʉya:

―Ma Hmu, dami yąngui, bi 'yɛ̨na.

31 Nɛ 'bex bi bɛndba rá 'yɛ a ra Jesús bʉya.

―Hanja ts'ʉtho guí ɛ̨c'yɛi ngue i ja ma ts'ɛdi nɛ 'bexgue gá su 'bɛ'a gán nu, bi 'yɛ̨mp'a rá hmu.

32 Nɛ nu'bʉ mi hyu ra mbosa a ra Pedro nɛ ra Jesús bʉya, 'bex bin hɛ̨ a ran dąhi. 33 Nɛ nugähe mí huhmbe bʉ mbo ra mbosa dán dąnyahmuhe bʉ mí 'bä a ra Jesús nɛ dá ɛ̨mfe:

―Majuąni maha, gue'e rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją, dá ɛ̨mfe.

Bi hoc'ʉ yʉ hyɛ̨nni bʉ ra hnini Genesaret a ra Jesús

34 Nɛ dá thohmbe bʉya dá sømhbe bʉ 'danguadi ra dehe bʉ mi ja ra xɛqui Genesaret. 35 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i mi 'bʉpʉ, 'bʉ mi nu bi zøm bʉ ra Jesús, 'bexgue bi mbɛnh ra nde hønbʉ go hapʉ ja yʉ hnini ngue ya mí 'bʉpʉ ra Jesús. Nɛ bá ts'inbi gätho yʉ hyɛ̨nni bʉ mi 'bʉcähe a ra Jesús. 36 Nɛ bi 'yäh ra mate ʉ ngue bi därpa rá nyąni rá pahni ra Jesús, nɛ 'bex bi yąn ʉ bʉya.

15

Ra Jesús bi ma 'bɛ'a di ts'onba rá mbʉi n'da

1 Nɛ nubʉya bá ɛ̨ i 'da ma ngʉrpihe ngue yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją. Bá nɛxpʉ Jerusalén ʉ, nɛ bi 'yän'na ra Jesús:

2 ―Hanja ʉ ni xädi hingui tɛn yʉ́n t'øt'e mam bombøtahʉ nɛ him 'bɛ i xʉt'yɛ 'bʉ i sihmɛ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

3 Bi dą a ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ nɛ ahʉ guí fɛsthohohʉ rán t'ɛ̨di Oją 'bʉ guí homhbʉ gui 'yøt' nin t'øt'e zɛhɛhʉ, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ fariseo. 4 Nguetho i mam bʉ ja rám hman Oją: “Gui numansu ni ta nɛ ni mbe.” Nɛ a i mam bʉ ngue: “Nu'a to'o san rá ta nɛ rá mbe i jatho da tho,” bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 5 Pɛ nu ahʉ, 'dan'yo thoho guí mamhbʉ, ngue guí ɛ̨mhbʉ xʉn ho 'bʉ di yąrpa Oją a mi ja ngue xtá mbäx'a rá mbe o gue rá ta n'da ran 'yohʉ. Nɛ hin gá xihmbʉ ngue him bi numansu rá ta 'bʉ ngubʉ bi 'yøt'e. 6 Gá 'yɛ̨mhbʉ nte ní mba tho yʉ́n t'ɛ̨di Oją 'bʉ guím bɛ̨nsɛ nin t'ɛ̨dihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ fariseo. 7 Pɛ ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guím bɛ̨mhbʉ, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús. Majuąni bi man Oją bʉ ja rá søcuą ra Isaías 'bɛ'a guí øthʉ ngue bi 'yɛ̨na:

8 Nuya yʉ ją'i ya i ɛ̨squi nangue yʉ́ nde,

pɛ maxøts'e thoho nɛ hinga gätho yʉ́ mbʉi.

9 Nɛ säti thoho 'bʉ i thąndegui,

nguetho hønt'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di zɛhɛ i xänba ʉ mi'da,

i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Isaías 'bʉ maya'bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

10 Nɛ nubʉya, nu ra Jesús bi zon'dʉ yʉ ją'i:

―Dami 'yøhmbʉ 'bɛ'a dí xi ahʉ janangue'a gui pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn'a. 11 Hinga gue'a i ts'i di ts'onba rá mbʉi n'da, pɛ gue'a ní bøm bʉ rá nde n'da, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

12 Nɛ dá mbähmbe bʉ mi 'bäh ra Jesús.

―Nu'ʉ yʉ fariseo bi bɛ̨man'ʉ a gám ma, dá ɛ̨mfe.

13 Nɛ bi dąh ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Hønt'a go 'bɛ'a ma paxi him bi 'yɛ̨zɛhɛ ma Ta, i jatho da mba nsat'i. 14 Nte guim bɛ̨mhbʉ nangue ʉ nguetho tengu'bʉ i xädä ʉ, nɛ ɛ̨na da 'yut' ra 'yu yʉ́ mixädähʉ. Nɛ nu'bʉ n'da ra xädä i six'a rá mixädäui, thąmbɛ̨ni tho gätho yoho da zo bʉ ja n'da ra hyąhäi, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús 'bʉ má ɛ̨mfe.

15 Nu ra Pedro bʉya bi xi a ra Jesús:

―Dami xije nangue a ran t'uti gá ma mahɛ̨'bʉ, 'bɛ'a nam bøn'a, bi 'yɛ̨mbi.

16 Nɛ bi dą'a ra Jesús:

―Ha nɛ ahʉ xíngui ts'ʉ guí pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn'a dí xi ahʉ, bi 'yɛ̨na. 17 Ha hin guí pąhmbʉ nu 'bɛ'a da zi n'da, da yʉrpʉ ja rá nde nɛ da mba bʉ ja rá foho, nɛ hingui ząm bʉ, bi 'yɛ̨ngähe. 18 Pɛ nu 'bɛ'a gätho da bøn bʉ ja rá nde n'da í nɛxpʉ rá mbʉi nɛ gue'a di ts'on'a n'da. 19 Nguetho guepʉ mbo rá mbʉi n'da ni nɛx'ʉ yʉ ts'on'yomfɛ̨ni, ran thodu, ran 'yomt'ɛ̨ni madague'bʉ bin thąt'a n'da o hin gana din thąti, nɛ yʉm fɛ̨, nɛ yʉ fɛhni, nɛ yʉn ts'ante, nɛ gue'ʉ gätho ní nɛxpʉ rá mbʉi n'da ʉ. 20 Nɛ gätho ʉ gue'ʉ ní ts'om'bäi n'da ra ją'i ʉ. Pɛ nu'bʉ bin sihmɛ nɛ him bi 'yøt'a ran t'øt'e ngue din xʉt'yɛ, hinga gue'a dán ts'on'a, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

N'da ra xisu hin rá mɛnguhʉ a ra Jesús bi 'yɛ̨c'yɛi a rá ts'ɛdi nɛ bi yąn'a rá t'įxu

21 Nɛ nubʉya dá pømhbe bʉ a ra Jesús dá mbähmbe bʉ ja rá xɛqui ra hnini Tiro nɛ ra hnini Sidón. 22 Nɛ dán c'athe n'da ra xisu ra mɛngu Canaan, hing ra israel a. Nɛ ts'ɛdi bi mbafi, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Gra Hmu, rám bom'bɛto i ra David, din ja nin huɛ̨cate nangue ma t'įxu in 'youi n'da ra zįthu ngue ɛ̨mmɛ di ʉnbi.

23 Nu ra Jesús bi thotho, tengu'bʉ him bi 'yø a bi xifi. Nugähe bʉya dá xihmbe ra Jesús:

―Dami 'yørpa ra mate a ra xisu, janangue'a da mbengui, nɛ i mbafi i tɛngahʉ.

24 Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨na:

―Nu Oją bá pɛngui ga ørpa rá 'bɛfi ngue hønt'ʉ ma mɛnguhʉ yʉ israel ga jamansu, nguetho i 'bʉi tengu yʉ dɛ'yo bi 'bɛh ra 'yu, bi 'yɛ̨na.

25 Pɛ nu ra xisu bi zøm bʉ 'bäh ra Jesús bin dąnyahmu nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Gra Hmu, dami zɛqui.

26 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Hingui ho 'bʉ n'da ran 'yohʉ da hyąnba rá hmɛ yʉ́ t'ʉhni, go di un'dʉ yʉ t'ʉ'yo, bi 'yɛ̨mbi.

Ngubʉ bi xifi nguetho hing ra israel a ra xisu. 27 Bi 'yɛ̨n'a ra xisu bʉya:

―Majuąni guím ma gra Hmu, pɛ nɛ'ʉ yʉ t'ʉ'yo i si yʉ xɛca hmɛ 'bom bʉ ja ra 'bimɛxa ngue i hɛ ʉ yʉ́ hmu.

28 Ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mp'a ra xisu:

―Gra xisu, ɛ̨mmɛ guí ɛ̨c'yɛi xʉn ho a ma mate. Janangue'a din ja a gá 'yädi, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ 'bexgue gue'a ra ora bi yąn'a rá t'įxu.

Bi hoc mi'da yʉ hyɛ̨nni a ra Jesús

29 Nɛ nubʉya nu ra Jesús bi bøm bʉ. Dá mbähmbe bʉ ja ra ndendądehe bʉ Galilea nɛ dá texhe bʉ ja ra nyuni, nɛ bi hyupʉ a ra Jesús. 30 Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi zøm bʉ mi hudi, nɛ bá ts'inba yʉ dogua, nɛ yʉ xädä, nɛ yʉ gore, nɛ yʉ do'yɛ, nɛ xʉn ngu mi'da yʉ mbɛdi nɛ yʉ hyɛ̨nni bá ts'inba bʉ mi hu'a ra Jesús. Nɛ nu ra Jesús bʉya gätho bi hoc'ʉ. 31 Nɛ nu yʉ ją'i bi hyonya thoho 'bʉ mi nu bin yą yʉ gore nɛ bin 'yo ʉ mí dogua nɛ bi yąn'ʉ mi do'yɛ, nɛ bin zø yʉ́ dä ʉ mi xädä. Nɛ nu'bʉ mi nu 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesús, bi 'yɛ̨spa Oją, ngue ma Ojąhe dyʉ israelhe. Nɛ hyu pa dán degähe bʉ yʉ ją'i.

Bi 'uįn'i goho mahuąhi yʉn 'yohʉ ra Jesús

32 Nɛ nu ra Jesús bi zongahe bi 'yɛ̨ngähe:

―Ɛ̨mmɛ dím bɛ̨ngä yʉ ją'i i 'bʉcua nguetho ya ná hyupa i 'bʉcua nɛ hin'yʉ 'bɛ'a da zi yʉ. Nɛ nu'bʉ ga xifi da mba bʉ yʉ́ ngu, masque hin da hyät'i da zøm bʉ ja yʉ́ ngu, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

33 Nɛ dá ɛ̨mhbe bʉya:

―Pɛ hin hapʉ ga tįmhbʉ ra hmɛ ga unhndʉ yʉ ją'i, nguetho ɛ̨mmɛ xʉn ngu i 'bʉcua, nɛ njongui 'bʉcua ngue ga tämfʉ ra hmɛ, dá ɛ̨mfe.

34 ―Hangu guí hąhʉ ra hmɛ thą, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

―Yoto thoho yʉ hmɛ nɛ zi yoho yʉ t'ʉhuą, dá ɛ̨mfe.

35 Nɛ nu ra Jesús bi xih yʉ ją'i din säya bʉ häi. 36 Nɛ bi hyąn'ʉ yʉ hmɛ a ra Jesús nɛ yʉ huą, nɛ bi 'yäp rán jąpi Oją nangue ʉ bi hyąni. Nubʉya, nu ra Jesús bi xɛn yʉ hmɛ nɛ yʉ huą nɛ bi dargähe ngue ga unhde yʉ ją'i bʉ mí hudi. 37 Nɛ gätho ʉ mí 'bʉpʉ bin sihmɛ ʉ nɛ bin niyą, nɛ bi bongui yoto yʉ 'bøts'e 'bʉ mi niyą. 38 Nɛ goho mahuąhi ʉ yʉn 'yohʉ bin sihmɛ, nɛ njom bi mbeh yʉ xisu nɛ yʉ t'ʉhni. 39 Nɛ nu ra Jesús bʉya bi xih yʉ ją'i da mbeng yʉ́ ngu. Nɛ nu'bʉ mi mbeng yʉ ją'i bʉya dá mbähmbe mahøn'a a ra Jesús, dá huhe ra mbosa mahøn'a ngue ga sømhbe bʉ ra xɛqui Magdala.

16

Yʉ́ ngʉrpi yʉ judío bi 'yäh mi'da yʉ hmɛpya

1 Nɛ nu'bʉ ma sømhbe bʉ, bi zøm bʉ 'da ma ngʉrpihe ngue yʉ fariseo nɛ yʉ saduceo, in nde da zäp rá mbʉi a ra Jesús, bi 'yɛ̨mbi:

―'Yurcahe n'da ra hmɛpya ngue ga pąhmbe majuąni Oją bá pɛn'ni i, bi 'yɛ̨n'ʉ.

2 ―Pɛ nu'ehʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, guí nuhʉ xʉn thɛni yʉ güi 'bʉ xøn de nɛ guí ɛ̨mhbʉ bʉya ngue din hyadi 'bʉ bi hyats'i. 3 Nɛ nu'bʉ guí nuhʉ ts'ʉtho xʉn thɛni yʉ güi 'bʉ xudi, guí ɛ̨mhbʉ din dą'ye bʉya. Ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guím bɛ̨mhbʉ. Hanja ngue guí pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn'ʉ yʉ güi guí nuhʉ nɛ hin go guí pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn yʉ hmɛpya guí nuhʉ ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 4 Nu ahʉ guí 'bʉhmbʉ ya, gue ahʉ gyʉ ts'om'bäihʉ, xcá 'uehmbʉ bʉ rá 'yu Oją, nɛ sä guí ähmbʉ ra hmɛpya ya pɛ hin da t'ut'ahʉ ra hmɛpya. Pɛ hønt'a ra hmɛpya da t'ut'ahʉ tengu bi 'yøt'a ra Jonás maya'bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ fariseo. Nɛ xø dá mbäcähe a ra Jesús bʉya.

Ra Jesús bi xih yʉ́ xädi di jamansu nangue rá íxi yʉ fariseo

5 Nɛ nubʉya dá penje mahøn'a 'danguadi ra dądehe a ra Jesús. Nɛ dá pumbɛ̨nihe a ra hmɛ nząi mí sihe ngue min 'youi ra íxi. 6 Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨ngähe:

―Damim fähmbʉ nangue yʉ́ íxi yʉ fariseo nɛ yʉ saduceo, bi 'yɛ̨na.

7 Nɛ dá ɛ̨nsɛhe:

―I man na ya ngue him bá hąhʉ ra hmɛ.

8 Nɛ nu ra Jesús bi bądi 'bɛ'a dá bɛ̨mhbe nɛ bi 'yɛ̨nje:

―Hanja guí ɛ̨mhbʉ: “Hin'yʉ ra hmɛ ga sihʉ.” Pɛ ts'ʉtho guí ɛ̨c'yɛihʉ. 9 Ha gá pumbɛ̨nihʉ 'bʉ má 'uįngä goho mahuąhi yʉn 'yohʉ ngue hønt'i yoto yʉ hmɛ nɛ yoho yʉ t'ʉhuą, nɛ bi bong thoho yoto yʉ 'bøts'e yʉ hmɛ. 10 Nɛ'bʉ má 'uįn'i cʉt'a mahuąhi yʉn 'yohʉ ngue hønt'i cʉt'a yʉ hmɛ mi ja, nɛ xʉn ngu yʉ 'bøts'e bi yu 'bʉ mi bongui. 11 Hanja hin gá pąhmbʉ 'bʉ má xi ahʉ nangue yʉ́ íxi yʉ fariseo nɛ yʉ saduceo, pɛ hin nangue ʉ yʉ hmɛ dá xi ahʉ, bi 'yɛ̨ngähe.

12 Ja dá pąhmbe bʉya 'bɛ'a nam bøn'a bi xije ra Jesús. Dá pąhmbe ngue gue'a yʉ́n xädi yʉ fariseo nɛ yʉ saduceo, nɛ hinga gue'a njuąntho ra íxi bi ma.

Ra Pedro bi ma to'o a ra Jesús

13 Nɛ nubʉya dá mbähmbe ra Jesús bʉ ra xɛqui Cesarea, guepʉ min ts'ʉt'abi ra Felipe. Nɛ bi 'yängahe dyʉ xädigähe ra Jesús:

―'Bɛ'a im bɛ̨n'ʉ yʉ ją'i ngue to'ogä, ngue guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨na.

14 Dá thąthe bʉya:

―Nu'ʉ 'da yʉ ją'i im bɛ̨ni gue'e gra Xuua Nxixyą, nɛ nu'ʉ 'da im bɛ̨ni ngue gue'e gra Elías mi 'bʉh maya'bʉ. Nɛ nu'ʉ 'da im bɛ̨ni gue'e grá Jeremías ngue maya'bʉ xøn du, uague man'da rá pøngahyą Oją, i ɛ̨n'ʉ, dá ɛ̨mfe bʉya.

15 Nu ra Jesús bʉya bi 'yängähe:

―Xi'ahʉ, 'bɛ'a guím bɛ̨mhbʉ ngue to'ogä.

16 Ra Simón Pedro bʉya bi dąti:

―Gue'e rá thahni i Oją ngue ra Cristo, rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją i 'bʉi.

17 Ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Mająpi i gra Simón, rá ts'ʉnt'ʉ i ra Jonás, nguetho nu'a gá ma hinga n'da ra ją'i bi bɛ̨n'ni i, pɛgue Oją ma Ta bí 'bʉh mahɛ̨ts'i bi bɛ̨n'ni i. 18 Pɛ nɛ'a dí xi i, nu'i gra Pedro, nu'a ni thuhu nam bøni gue ra do. Nguetho tengu 'bʉ da gue'e gra dongu guepʉ dí mbʉh rán ngu Oją, nangue'e ga dʉ'mä ga pɛt'ʉ da 'yɛ̨c'yɛigui. Nɛ hin'yʉ 'bɛ'a da zä di jua ʉ, xíng ran dąte, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 19 Nɛ ga 'da a n'da nin t'ɛ̨di ngue gui xih yʉ ją'i 'bɛpʉ dí yʉt'a n'da bʉ di manda Oją. Tengu'bʉ ga 'da a n'da ran sogui ngue gui xocpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją. Nɛ nu'a gui 'yɛ̨mbi hingui ho ua ja ra ximhäi, nɛpʉ mahɛ̨ts'i da t'ɛ̨mbi hingui ho a. Nɛ ngutho a gui 'yɛ̨mbi xʉn ho, nɛpʉ mahɛ̨ts'i da t'ɛ̨mbi xʉn ho a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

20 Pɛ nubʉya, nu ra Jesús bi hɛgähe hin ga mamhbe bʉ 'bʉh yʉ ją'i ngue guesɛ a rá Thahni Oją, ngue ra Cristo.

Ra Jesús bi ma da tho nɛ da dąmbɛ̨ni

21 Nɛ nu'a ra pa a, bi dʉ'mi bi xije jatho da mba bʉ Jerusalén di ʉnba bʉ ʉ ma ngʉrpihe, ngue yʉ dąc'yɛi nɛ yʉ mbäją nɛ yʉ xänbate niją. Nɛ bi xije da tho nɛ da dąmbɛ̨ni 'bʉ ná hyupa. 22 Nɛ nubʉya bi zixpʉ ma'ueni a ra Pedro nɛ bi zʉi, bi 'yɛ̨mbi:

―O guidí japi da bɛnt'i i, damin yąni, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

23 Nɛ bi dą'a ra Jesús:

―Dami pøni gra zįthu. Ní mba, nguetho guí ɛ̨ngui hin ga øt'ä a bi zän Oją. Hin'yʉ nin 'yomfɛ̨ni tengu im bɛ̨n Oją, pɛ hønt'a im bɛ̨n yʉ ją'i guím bɛ̨ni, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, bi t'ɛ̨mp'a ra Pedro.

24 Nɛ nubʉya, bi 'yɛ̨ngähe:

―Pɛ to'o gätho in nde da dɛngui i jatho hin da bɛ̨n'a rá pähä zɛhɛ nɛ da hyät yʉn ʉnbi madague'bʉ da tho. 25 Nguetho nu'a to'o di huɛ̨czɛhɛ rá te, da mba ma ʉnbi rá te bʉ ja ran dąte, pɛ nu'a to'o hingui su da thącpa rá te nanguecä, da dįn'a ra te maząi a. 26 Pɛ nu'bʉ n'da ra ją'i, madague da 'yøt'e rá mbɛti 'bɛ'a gätho i ja ua ja ra ximhäi, pɛ nte ní mbatho 'bʉ him bi pøh rá te. Nguetho njo'o n'da ra ją'i da zä da guzɛhɛ rá te, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 27 Nguetho nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, nɛ din jagä rá ts'ɛdi ma Ta bʉ mahɛ̨ts'i 'bʉ bá pengä mahøn'a, nɛ gätho yʉ́m 'bɛhni ban 'yohe 'bʉ bá ɛ̨cä. Nɛ i ja 'bɛ'a ga undä nangue 'bɛ'a bi 'yøt'a n'da ngu n'da yʉ ją'i. 28 Majuąni dí xi ahʉ, hinga gä gní tuhʉ 'bʉ bi dʉ'mi di manda ma ts'ɛdi ua, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

17

N'da ran t'uti bi 'yøt' ra Jesús

1 Nɛ nu'bʉ mi tho i 'dato pa nu ra Jesús bi zix ra Pedro nɛ ra Jacobo nɛ ra Xuua, rán 'yohʉ ra Jacobo, nɛ bi mbähä bʉ ja ra t'øhø. 2 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ, bim pä'a ra Jesús. Nu rá hmi bi hyät'i tengu'bʉ ra hyadi, nɛ nu rá he bi t'axqui tengu'bʉ ran nɛqui. 3 Nɛ nu'ʉ ma mixädihe min 'yohʉ, bi nu bi zøm bʉ ra Elías nɛ ra Moisés, bin yąhʉ ra Jesús.

4 Nɛ nu ra Pedro bʉya bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Gra Hmu, xʉn ho ngue dí 'bʉhmbe ua, nɛ ga høcähe hyu yʉ t'ʉngu. Nu n'da gam 'bʉsɛ, nu n'da dim 'bʉh ra Moisés, nɛ nu'a man'da dim 'bʉh ra Elías, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

5 Pɛ nu'bʉ mí yą ra Pedro, bi nɛqui n'da ra güi di fɛxni, ngue bi go'bʉ, nɛ bi 'yø'a n'da ra nde bin yą bʉ ja ra güi: “Guehna ma Ts'ʉnt'ʉgä na, ɛ̨mmɛ dídi huɛ̨cä na nɛ dí numanho. Dami 'yøhmbʉ 'bɛ'a i xi ahʉ.” Gue'a bi man'a ra nde bi 'yøpʉ.

6 Nɛ nu'bʉ mí 'yø a ra nde ʉ ma mixädihe 'bex bin dąnyahmu bʉ häi nɛ bi nyetho nguetho bin su ʉ. 7 Nɛ nu ra Jesús bʉya bi mba bʉ mín dąnyahmu ʉ nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Dami ndanjʉ, o guín suhʉ.

8 Nɛ nu'bʉ mi ndøx'ʉ bʉya njom bi nu, pɛ hønt'a ra Jesús mí 'bäpʉ.

9 Nɛ nu'bʉ mam bá ɛ̨pʉ 'yu bʉ ja ra t'øhø bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nuya njon gui xihmbʉ 'bɛ'a gá nuhʉ bʉ, jague'bʉ dá thąmbɛ̨nigä bʉ 'bʉ ʉ xøn du, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi t'ɛ̨mp'ʉ.

10 Nɛ nu ma mixädihe bʉya bi 'yänni:

―Hanja i ɛ̨n'ʉ yʉ xänbate niją ngue m'bɛt'o thoho ba penc'a ra Elías, nɛ ja ba ɛ̨'a rá Thahni Oją ngue ra Cristo bʉya, bi 'yɛ̨n'ʉ.

11 ―Majuąni im ma ngue m'bɛt'o ba ɛ̨h ra Elías di hoqui gätho. 12 Pɛ dí xi ahʉ, ya bi zøh ra Elías nɛ njon bi bądi ngue gue'a. Pɛgue bi mba ma ʉnbi nɛ bi mba ma ʉcpi, nɛ ngutho da t'ørcä ya, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

13 Ja bi bą ʉ ma mixädihe bʉya gue tengu'bʉ ra Elías a ra Xuua Nxixyą.

Nu ra Jesús bi hoc'a n'da ra sändąte

14 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ 'bʉh yʉ ją'i, bi zøm bʉ n'da ran 'yohʉ bʉ mí 'bäh ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

15 ―Gra Hmu, dami 'yørqui ts'ʉ ran huɛ̨cate a ma ts'ʉnt'ʉ, jant'a thoho i sändąte nɛ hønbʉ go i so 'bʉ xø 'yagui. Ja'bʉ i so bʉ ja ra sibi, nɛ ja'bʉ i so bʉ ja ra dehe, hønbʉ go hapʉ 'yo 'bʉ xøn zändąte. 16 Nɛ bá sigä bʉ mi 'bʉ ʉ ni xädi, pɛ him bi zä bi hyącpa a ran ʉ in 'youi, bi 'yɛ̨n'a ran 'yohʉ.

17 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Gyʉ ts'om'bäihʉ, hin guí ɛ̨c'yɛihʉ Oją xʉn ho. Hangu yʉ pa ga tøp'a thoho ahʉ ngue gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. Bá si ni ts'ʉnt'ʉ guím ma, bi t'ɛ̨mp'a ran 'yohʉ.

18 Nu'bʉ mi zøpʉ bʉya, nu'a ra Jesús bi zʉ a ra zįthu min 'youi, nɛ bi xifi da bøni. 'Bex bi yąn'a ra ts'ʉnt'ʉ bʉya.

19 M'bɛjua bʉya bin yąhʉ ʉ ma mixädihe a ra Jesús nubʉ dám 'bʉsɛhe.

―Hanja him bi zä dá høngähe thi a ra zįthu min 'youi a ra ts'ʉnt'ʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

20 Bi dą a ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨na:

―Him bi zä gá hyømhbʉ thi ra zįthu, nguetho ts'ʉtho guí ɛ̨c'yɛihʉ. Man'da zi ts'ʉtho ni t'ɛ̨c'yɛihʉ xinda gue n'da rá hmudä ra c'u ngue ɛ̨mmɛ zicuɛ. Nɛ nu'bʉ da zøni gui 'yɛ̨c'yɛihʉ tengu n'da rá hmudä ra c'u, da zä gui xihmbʉ n'da ra t'øhø: “Dami 'uegue gui thąn nʉ n'danni,” gui 'yɛ̨mfʉ, nɛ da 'uegue. Hin te gui hyɛ̨mfʉ 'bʉ majuąni gui 'yɛ̨c'yɛihʉ. Gätho xʉn hɛ̨i i sä gui 'yøthʉ, bi 'yɛ̨nje. 21 Pɛ nu'ʉ 'da'ʉ yʉ zįthu tengu min 'youi a ra ts'ʉnt'ʉ, xʉn hɛ̨i da hyøn a thi ʉ, pɛ hønt'bʉ ɛ̨mmɛ hąh rá mbʉi din yąui Oją nɛ da 'yɛ't' ran ts'ihmɛ n'da, da zä da hyøn a thi ʉ, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Ra Jesús bi ma mahøn'a da tho nɛ da dąmbɛ̨ni

22-23 Nɛ nu'bʉ mán 'yohe bʉ ra häi Galilea, bi 'yɛ̨nje mahøn'a a ra Jesús:

―Nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, dan dägä bʉ 'bʉh yʉ ją'i ngue da thogä. Pɛ ga thąmbɛ̨ni 'bʉ ná hyu pa, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. Nɛ ɛ̨mmɛ bi du ma mbʉigähe bʉya.

N'da ran t'änni to'o i jut ra mbɛti nangue ra niją

24 Nɛ nu'bʉ má sømhbe bʉ ra hnini Capernaum a ra Jesús, bi t'ɛ̨mp'a ra Pedro:

―Xi ni xänbatehʉ, ha hingui jut'a ra mbɛti dí hąxähe nangue ra niją, bi t'ɛ̨mbi.

25 Bi dą a ra Pedro bʉya:

―Hąhą i jut'i, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Nɛ nubʉya nu'bʉ mi yʉrpʉ ja ra ngu xín säya a ra Jesús, 'bex bi t'än'na ra Pedro:

―'Bɛ'a guím bɛ̨ni gra Simón, ha nɛ'ʉ yʉ́ t'ʉhni yʉ ts'ʉt'abi i jut'a ra mbɛti ua ja ma häihʉ, uague hønt'ʉ yʉ ją'i thoho, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

26 Bi dą a ra Pedro:

―Nu'ʉ yʉ ją'i thoho.

―Janangue'a hin mán zähma'be ga jut'ä 'bʉ hingui jut'ʉ yʉ́ t'ʉhni yʉ ts'ʉt'abi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

27 ―Pɛ ni mba bʉ ja ra dądehe, gui hyʉ'ts'a n'da ra huą, nɛ gui xemba rá nde. Gui tįm bʉ n'da ra mbɛti, ngue'a xøt'a ga jut'ui a ra cota a ra niją, n'dahma hin da bɛ̨man'ʉ ʉ i hąx ra mbɛti, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

18

Ra Jesús bi ma to'o xtán hɛ̨ts'i bʉ dán nu Oją

1 Nɛ xø dá änhde a ra Jesús:

―Xiya, to'o man'da xʉn hɛ̨ts'i rán t'ɛ̨di bʉ na hnu bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, dá ɛ̨mfe.

2 Nu ra Jesús bʉya bi zohna n'da ra t'ʉhni nɛ bi gʉts'i bi mbämp'ʉ made, 3 nɛ bi 'yɛ̨nje:

―Majuąni dí xi ahʉ, nde'bʉ gui päh ni mbʉihʉ gui cohmbʉ tengu'bʉ gyʉ t'ʉhnihʉ, nu'bʉ hin'na hin gui sä gui cʉthʉ bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją 'bʉ, bi 'yɛ̨nje. 4 Nɛ nu'a to'o da gohi tengu'bʉ ra t'ʉhni nɛ da 'yøt'e ngue hin'yʉ rá ts'ɛdi, gue'a xtán hɛ̨ts'i rán t'ɛ̨di bʉ na hnu bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją. 5 Nɛ nu'a to'o da numanho n'da ra t'ʉhni nangue ma thuhugä, nam bøni bi zingä bʉya, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Yʉn t'ʉ't'ate i ja ua

6 ―Pɛ nu'bʉ 'bo'o di japi da 'ue a n'da ra t'ʉhni ngue i ɛ̨c'yɛigui, xʉn ʉtho ran ʉnbi da nu. Man'da xʉn ʉ xinda gue'bʉ da t'ɛrpa ra dojʉni rá 'yʉga nɛ da thørpʉ ja ra dądehe, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

7 ―Nhuɛ̨cate ahʉ nangue yʉm 'bɛpate xʉn ngu da t'øt'ahʉ. Guehma gui nuhʉ ʉ, pɛ í huɛ̨hi maha to'o di 'bɛp'ahʉ, bi 'yɛ̨na.

8 Pɛ nu'bʉ guí ɛ̨mhbʉ gue'a ni 'yɛhʉ o gue ni guahʉ di 'bɛp'ahʉ gui 'yøthʉ ra ts'oqui, pɛ xʉn ho 'bʉ gui hyɛjʉ gui 'yɛmhbʉ bʉ yatho. Nguetho man'da xʉn ho 'bʉ dan 'datho ni guahʉ o gue dan 'datho ni 'yɛhʉ 'bʉ gá mba bʉ ja ra te maząi, xinda gue'bʉ di yoho ni 'yɛ o gue di yoho ni gua nɛ gui mba bʉ ja ra sibi njąm'bʉ da huɛ̨t'i. 9 Nɛ ngutho 'bʉ guí ɛ̨mhbʉ gue'a n'da ni dähʉ di 'bɛp'ahʉ gui 'yøthʉ ra ts'oqui, pɛ xʉn ho 'bʉ gui hyąhmbʉ gui 'yɛmhbʉ bʉ yatho. Nguetho man'da xʉn ho 'bʉ dan 'datho ni dähʉ 'bʉ gui cʉthʉ bʉ ja ra te maząi xinda gue'bʉ di yoho ni dähʉ nɛ gui mba bʉ ja ra sibi njąm'bʉ da huɛ̨t'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran t'uti nangue ra dɛ'yo bim 'bɛdi

10 ―Dami jamansuhʉ a guí øthʉ. Hin gui 'yøthʉ tengu'bʉ nte di muui ʉ zicuɛ, nguetho dí xi ahʉ nu yʉ́m 'bɛhni Oją di jamansu ʉ, nɛ ząi i 'bʉpʉ ja rá hmi ma Ta bʉ mahɛ̨tsi ʉ yʉ́m 'bɛhni. 11 Nguetho nugä, ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bá ɛ̨cä ngue ga nyąnba yʉ́ te ʉ xøm 'bɛdi nangue yʉ ts'oqui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

12-13 ―'Bɛ'a guím bɛ̨mhbʉ bi 'yøt'a n'da ran 'yohʉ ngue mí si n'da ciɛnto yʉ́ dɛ'yo. Nɛ bim 'bɛ a n'da. Ha him bi hyon'a bim 'bɛdi. Pɛ bi zopʉ ʉ goho 'däte ma 'dɛ'ma gʉto bʉ mi sapaxi ʉ, bi mba bi hyon'a bim 'bɛdi. Nɛ nu'bʉ mi dįni, man'da bin johya nangue'a, xinda gue'ʉ mi'da ngue him bim 'bɛdi. 14 In jabʉ ma Tahʉ bí 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, in ndepe xinga n'da dim 'bɛdi, madague'a hin te di muui bʉ na hnu, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

N'da ran hocpi nangue yʉ 'yɛ̨c'yɛi

15 Nɛ man'da ram hma bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨ngähe:

―Nu'bʉ n'da ni cuhʉ bʉ ja ram pɛti, 'bʉ hinga gue'a da 'yøt'e e, gui xi 'bʉ guí 'bʉsɛui, janangue'a da bądi hingui ho a bi 'yøt'e e, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. Nɛ nu'bʉ bi 'yømanho a gui xifi, ya gá tąha gá hocpa rá mbʉi a ni cu. 16 Pɛ nu'bʉ hingui ʉrpa ra güɛnda a gá xifi, gui six man'da o gue mí yoho yʉ cu din testigo nangue'a guí mammi. 17 Pɛ nu'bʉ guexta'a him bi 'yʉrpathoho ra güɛnda a guí mammi mahøn'a, gui mam bʉ ja ram pɛti bʉya. Nɛ nu'bʉ him bi 'yʉrpa ra güɛnda a 'bɛ'a gá xihmbʉ bʉ, pɛgue gui 'yøthʉ tengu'bʉ hin ni cuhʉ a bʉya, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

18 ―Majuąni dí xi ahʉ, nu 'bɛ'a guí ɛ̨mhbʉ hingui ho ua ja ra ximhäi, nɛpʉ mahɛ̨ts'i i t'ɛ̨mbi hingui ho a. Nɛ ngutho a guí ɛ̨mfʉ xʉn ho, nɛpʉ mahɛ̨ts'i i t'ɛ̨mbi xʉn ho a, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

19 ―Nɛ nu'bʉ guí yohmi 'bʉ n'dat'a guím bɛ̨mmi 'bʉ ja a guí ähui ma Tahʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, nu'a di 'da aui a gá 'yähui. 20 Nguetho nu'bʉ dim pɛti nangue ma thuhugä 'da, madague'bʉ yoho o gue hyu, pɛgue dí 'bä i nde bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

21 Nɛ bi 'yän'na ra Pedro:

―Gra Hmu, xi'bʉ ja 'bɛ'a da 'yørca n'da ra ją'i, hangu yʉ nidi ga punbi. Ha xøt'a yoto nidi, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

22 Bi dą a ra Jesús:

―Hinga hønt'i yoto nidi, pɛ nde'bʉ thocpa tho gui punbahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

N'da ran t'uti a him bi punba rá mimbɛfiui

23 ―Janangue'a dí xi ahʉ, nu'a nán ts'ʉt'abi Oją, i øt'e tengu bi 'yøt'a n'da ra ts'ʉt'abi 'bʉ mi 'yʉrpa ra güɛnda hangu in dupate yʉ́m fäts'ihʉ. 24 Nɛ nu'bʉ mi nu rá søcuą, 'bexgue bi manda ba ts'i a n'da ngue min dupate yʉ millone thoho. 25 Pɛ nu'a ra ją'i, hin'yʉ 'bɛ'a mi ja ngue xtán zä xtán gut'a min dupate. Nɛ nu ra ts'ʉt'abi bʉya, mi nde xtá mbä a, nɛ yʉ́ t'ʉhni, nɛ rá xisu mí 'bʉpʉ ja rá ngu, nɛ 'bɛ'a gä mi pɛ'ts'i, ngue da gut'a ndupate. 26 Nɛ nu'a ran 'yohʉ bʉya bin dąnyahmu nɛ nts'ɛdi bi 'yäp ra mate a rá hmu: “Gra hmu, tøcpi ts'ʉ, jante tho ga jut'i i.” 27 Nu rá hmu bʉya bi huɛ̨c'a, nɛ bi punba a rán dupate nɛ bi thøh pʉya. 28 Pɛ nu'bʉ mi nɛxpʉ, bin c'at'ui n'da rá mimbɛfiui xí hmit'i ts'ʉ ra mbɛti. Nu'a xí mba ma thøgue bʉya, 'bexgue bim bɛnt'ąte, bi bɛndba rá 'yʉga a bin c'at'ui, nɛ bi 'yɛ̨mbi: “Curca a ma mbɛti guí tuc ya,” bi 'yɛ̨mbi. 29 Nɛ nu'a rá mimbɛfiui bʉya bin dąnyahmu nɛ nts'ɛdi bi 'yäp rá mate, bi 'yɛ̨mbi: “Tøcpi ts'ʉ, jante tho ga jut'i i,” bi 'yɛ̨mbi. 30 Pɛ nu'a xí mba ma punbi him bi dø'mi, bi got'a fädi, ɛ̨mbi din ofädi jague'bʉ da gut'a in dupate. 31 Nɛ nu yʉ́ mimbɛfiui bʉya ɛ̨mmɛ bi bɛ̨ndumbʉi 'bɛ'a bi 'yøt'a xí mba ma punbi, nɛ bi mba bi xi a rá hmu 'bɛ'a bi 'yøt'a. 32 Nu yʉ́ hmu bʉya bi manda bá ts'i a ran 'yohʉ mahøn'a nɛ bi 'yɛ̨mbi: “Gra ts'om'bäi, nugä dá pun'ni i 'bʉ gmí 'yäc ra mate, madague'a xʉn ngu guí tuqui. 33 Nde'bʉ nɛ'e xquí huɛ̨c'a ni mimbɛfiui,” bi 'yɛ̨n'a rá hmu. 34 Ɛ̨mmɛ bin cuɛ a rá hmu, bi manda da jot'i gue'bʉ go bi gut'a gätho yʉ millone min dupatesɛ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, 'bʉ mi man a ran t'uti.

35 Din jabʉ da 'yøt'ahʉ ma Tahʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i 'bʉ hin gui punbahʉ ni miją'ihʉ ngue gätho ni mbʉihʉ, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

19

Man'da ram hma nangue ran hyɛgui

1 Nɛ nu'bʉ mi gua'a man ra Jesús, bi bøm bʉ Galilea, bi hyąx ra 'yu ni mba bʉ ra xɛqui Judea, 'danguadi ra dąthe Jordán. 2 Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi dɛnthoho nɛ bi hoqui xʉn ngu yʉ hyɛ̨nni.

3 Nɛ nubʉya, bi zøm bʉ'da ma ngʉrpihe ngue yʉ fariseo, bʉ mi 'bäh ra Jesús. Mí honi 'bɛ'a dí yąpi, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ha sä da hyɛh rá xisu n'da 'bʉ madí ts'ʉtho 'bɛ'a da 'yøt'e, bi 'yɛ̨n'ʉ.

4 Nu ra Jesús bi dąti:

―Ha hin gá nuhʉ bʉ ja rám hman Oją, ngue'bʉ rá mbʉdi thoho ra ximhäi bi zän Oją n'da ran 'yohʉ nɛ n'da rá xisu. 5 Nɛ i mam bʉ: “Nu n'da ran 'yohʉ him man da dɛn'na rá ta o rá mbe 'bʉ dim 'bʉhmi rá xisu, pɛ dim 'bʉhmi da gohi tengu'bʉ n'dan ją'itho,” i ɛ̨m bʉ ja rám hma Oją. 6 Janangue'a nu'bʉ n'da ran 'yohʉ i 'bʉhmi rá xisu, pɛ hingui yonją'i bʉ na hnu, n'datho. Nɛ nu'a bi zän Oją, dim 'bʉi tengu'bʉ n'dan ją'itho, pɛ hin njon da bɛ̨ni din hyɛgui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ fariseo.

7 ―Hanja gní 'yɛ̨nje, nɛ nu ra Moisés bi ma da t'øt'a n'da rá søcuą ran xuni 'bʉ da hyɛh rá xisu n'da ran 'yohʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ fariseo.

8 Xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús bʉya:

―Gue'a bi 'yo't'a ra Moisés, nguetho ɛ̨mmɛ xʉm mɛ ni mbʉihʉ. Pɛ nu'bʉ rá mbʉdi ra ximhäi him mín jabʉ. 9 Nɛ dí xi ahʉ, nu'bʉ n'da ran 'yohʉ bi hyɛh rá xisu nɛ him mi 'yomt'ɛ̨ni a rá xisu, pɛ nu'bʉ bin thąt'ui man'da ra xisu a ran 'yohʉ, ya i 'yomt'ɛ̨ni a bʉya. Nɛ ngutho 'bʉ n'da ran 'yohʉ din thąt'ui n'da ra xisu bi thɛgui, nɛ a ra 'yomt'ɛ̨ni a bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

10 Nɛ nubʉya, dá ɛ̨mbähe ra Jesús:

―Nu'bʉ hingui sä da hyɛh rá xisu n'da, man'da xʉn ho 'bʉ hin din thąt'a n'da 'bʉ.

11 Ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Pɛ hinga gätho da zä din jabʉ, pɛ hønt'ʉ bi zän Oją din jabʉ. 12 Nguetho i 'bʉ i 'da ngue him bim 'bʉh rá xisu nguetho yʉ mbɛdi gue'bʉ go mim 'bʉi. Nɛ nu'ʉ mi'da yʉn 'yohʉ him bim 'bʉh yʉ́ xisu nguetho bi mbocpa ʉ yʉ́ hmu. Nɛ nu'ʉ mi'da, yʉ́ pähä zɛhɛ him bim 'bʉh rá xisu nguetho gue'a í ts'änni ngue hin dim 'bʉh rá xisu, ngue nte di hɛ̨ni nangue rá 'bɛfi Oją mahɛ̨ts'i da 'yøt'e. Nu'a to'o da bɛ̨n'na ram hma na, gue'a da bą a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi 'yäp rán jąpi Oją nangue'ʉ yʉ t'ʉhni

13 Nɛ nubʉya bá ts'inba 'da yʉ t'ʉhni bʉ mi 'bʉh ra Jesús, ngue'a mi hndepe da dospa yʉ́ yą yʉ t'ʉhni, nɛ da 'yäp rán jąpi Oją nangue ʉ yʉ t'ʉhni. Nugähe bʉya, dá hɛcpähe ʉ yʉ́ ta ʉ yʉ t'ʉhni ngue hin da thopʉ 'bä a ra Jesús. 14 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨nje:

―O guí hɛcpahʉ yʉ t'ʉhni ngue him ba thocua, pɛ dami jafʉ ba thocua, nguetho nu'ʉ to'o di manda rá ts'ɛdi Oją, tengu'bʉ yʉ t'ʉhni ʉ, bi 'yɛ̨na.

15 Nɛ bi dospa yʉ́ yą yʉ t'ʉhni bʉya nɛ bi 'yäp rá mfäts'i Oją. Nɛ nu'bʉ mi jua a bi 'yøt'a ra Jesús, dá pøngähe bʉ bʉya.

N'da ra mɛmbɛti bi nyąui ra Jesús

16 Nɛ man'da ra ts'ʉnt'ʉ bi mba bʉ 'bä a ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨na:

―Hoga xänbate i, 'bɛ'a nin ho da zä ga øt'ä ngue ga tįngä ra te, bi 'yɛ̨na.

17 Ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Ha guím bɛ̨ni 'bɛ'a guí ma ngue guí ɛ̨ngui xʉn hogui, nguetho hønt'a xʉn ho a Oją. Pɛ nu'bʉ guín nde gui tįn ra te, dami ją'ts'ʉ yʉn t'ɛ̨di.

18 ―Nda'a nín t'ɛ̨di, bi 'yɛ̨n'a ra ts'ʉnt'ʉ.

19 Bi dą'a ra Jesús:

―O guí hącpa rá te ni miją'iui, o guí 'yomt'ɛ̨ni, nɛ o guím pɛ̨, nɛ o guí man yʉ fɛhni, nɛ gui numansu ni ta nɛ ni mbe, nɛ gui huɛ̨c ni miją'iui tengu'bʉ da guesɛ i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

20 ―Gätho ʉ xtá ją'ts'i gue'bʉ go mán t'ʉhni, 'bɛ'a man'da di 'bɛdi ga øt'e, bi 'yɛ̨n'a ra ts'ʉnt'ʉ.

21 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu'bʉ guí nde gui tįn ra te, ní mba bá pä 'bɛ'a gätho i ja i, nɛ gui darpa yʉ hyoya a rá muui 'bɛ'a gätho gá pä, nɛ din ja'a man'da di muui bʉ mahɛ̨ts'i bʉya, nɛ nubʉya ba ɛ̨hɛ gui tɛngui.

22 Pɛ nu ra ts'ʉnt'ʉ 'bʉ mí 'yø a bi xifi, ɛ̨mmɛ bi du rá mbʉi, nguetho ɛ̨mmɛ xʉn ngu 'bɛ'a gä mi ja, nɛ bi mbeng thoho bʉya.

23 Nɛ nu a ra Jesús bʉya:

―Majuąni dí xi ahʉ, bi 'yɛ̨na, xʉn hɛ̨i da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją n'da ra mɛmbɛti. 24 Dami 'yøhmbʉ mahøn'a. Man'da hingui hɛ̨i da yʉt'a ra camello bʉ ja rá gu ra 'yofani, xinda gue'a n'da ra mɛmbɛti da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨nje.

25 Nɛ dá hyonya thohohe 'bʉ má øhmbe bi ma ra Jesús. “To'o maha da zä din yąni,” dán 'yɛ̨m zɛhɛhe bʉya.

26 Bi hyɛ̨rcähe ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨nje:

―Hin da zä da 'yøzɛhɛ yʉ ją'i, pɛ nu'a Oją hingui hɛ̨mp'a da 'yørpa ʉ yʉ ją'i.

27 Nu ra Pedro bʉya bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Gra Hmu, nugähe dá socähe gätho 'bɛ'a mí pɛts'ähe nɛ dá tɛn'nahe, 'bɛ'a maha ga tįmhbe ya.

28 Ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨nje:

―Majuąni dí xi ahʉ, 'bʉ bin ja ma'da'yo mahɛ̨ts'i nɛ ma'da'yo ra ximhäi, din ja ma ts'ɛdi mixte, ga hupʉ ja ma mɛxa ga øt' ran ts'ʉt'abi, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi. Nɛ ahʉ guí 'dɛ'mayoho ahʉ, 'darbʉ ga huhmbʉ, ga comhbʉ ma ts'ɛdigä, nɛ'ahʉ ga juąnbahʉ ma mi israelhʉ dyʉ judíohʉ, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

29 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu'a to'o bi zoh rá ngu, o gue rán 'yohʉ o gue rán ju, o gue rá ta o gue rá mbe, o gue rá xisu o gue yʉ́ t'ʉhni bi zogui ngue bi dɛngui, o gue rá huąhi, da dąha man'da xʉn ngu xinda guet'a n'da ciɛnto nidi, nɛ a ra te maząi da hyąni, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. 30 Pɛgue nu'ʉ im bɛ̨ni i 'bɛt'o dim 'bɛjua ʉ. Pɛ nu'ʉ t'ɛ̨mbi i 'bɛjua, dim 'bɛt'o ʉ, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

20

N'da ran t'uti bi 'yøt'a n'da ra mɛ'bɛfi

1 Nɛ man'da ran t'uti bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ bi 'yøt' ran ts'ʉt'abi Oją, din ja tengu bi 'yøt'a n'da ran 'yohʉ mí ja ra dąhuąhi. Midi 'yonba yʉ mbɛfi 'bʉ xudi thoho. 2 Nɛ 'bex bi xifi hangu da gu't'i, nɛ bi mba bʉ ja rá huąhi ʉ bʉya. 3 Nu'bʉ mbɛ gʉto xudi, xø i 'yo bʉ hnini a ra mɛ'bɛfi mahøn'a, nɛ bi nu 'da yʉn 'yohʉ mi 'yotho bʉ nɛ bi mbɛn bʉ ja rá huąhi. 4 “Ní mbähä, gam pɛhmbʉ, ga jut'ahʉ hangu dí nde ahʉ gui tąhmbʉ,” bi 'yɛ̨mbi. Nɛ bi mba ʉ bʉya. 5 Nɛ nu'bʉ mi hyuxyadi, xø 'yo bʉ ja ra hnini mahøn'a ra mɛ'bɛfi nɛ bi mbɛnh mi'da bʉ rá huąhi. Nɛ'bʉ mi zøn'a hyu nde, xø bi mbɛnh mi'da. 6 Nɛ'bʉ mi zøn a cʉt'a nde, xø 'yo bʉ mahøn'a nɛ bi nu bʉ mi'da yʉ ją'i: “Hanja ngue xcán dethohʉ,” bi 'yɛ̨mbi. 7 “Nguetho njon bi xije ra ' bɛfi,” bi 'yɛ̨n'ʉ. Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ: “Ní mbähä bʉ ja ma 'bɛfigä gam pɛhmbʉ bʉ, ga jut'ahʉ hangu dín ndegä ga jut'ahʉ,” bi 'yɛ̨mbi. 8 Nu'bʉ min de bʉya nu ra mɛ'bɛfi bi xi a rá ngʉrpa mbɛfi: “Dami zon'dʉ yʉ mbɛfi, m'bɛt'o gui jut'ʉ m'bɛjua bi zøni,” bi 'yɛ̨mp'a. 9 Nɛ nu'bʉ mi mba nju't'i ʉ xi zøm bʉ ja ra huąhi 'bʉ cʉt'a nde, bin ju't'i tengu'bʉ gä ra pa xtím pɛfi. 10 Nɛ nu'bʉ min ju't'ʉ bi mbʉmxudi ra 'bɛfi, bi bɛ̨ni ngue man'da xtán dąha xʉn ho xinda gue'ʉ n'da ora tho bim pɛfi. Pɛgue 'da'angu bi dąha. 11 Janangue'a bin cuɛ ʉ 'da 12 nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra mɛ'bɛfi: “Hanja ngue 'da angu gá jurcahe ʉ m'bɛjua bi zøhø, nɛ ts'ʉtho bim pɛ ʉ. Pɛ nugähe, gätho ra pa dám pɛhmbe, madague'a xʉm pa ra hyadi,” bi 'yɛ̨mbi. 13 Pɛ bi dąti, bi 'yɛ̨mp'a n'da mí 'bäpʉ: “Xi'e n'yø, nte man ts'o dá øt'e e. Ha hinga gue'a dá xi i dá jut'i i. 14 Dami hyąn'a nin zäbi, ní mba. Nugä, i ja ma pähä 'da angu ga jut'ahʉ ʉ rán zɛgui bi zøhø. 15 Ha hin'yʉ man t'ɛ̨di ga øt'ä a dín nde ga øt'ä nangue ma mbɛti, uague guí sɛya nguetho dá ørpa ran hocją'i n'da,” bi 'yɛ̨n'a ra mɛ'bɛfi bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi man a ran t'uti. 16 Nɛ ngubʉ din ja 'bʉ bin ts'ʉt'abi Oją. Nu'ʉ m'bɛjua dim 'bɛt'o ʉ, nɛ nu'ʉ 'bɛt'o dim 'bɛjua ʉ. Xʉn ngu bi zonhd Oją, pɛ hinga gätho bi huahni, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Xø bi ma mahøn'a ngue da du nɛ da dąmbɛ̨ni ra Jesús

17 Nɛ nu'bʉ mi ts'ʉtho ga sømhbe bʉ Jerusalén, dí 'yohe bʉ ja ra nguani. Nɛ bi gʉgähe bʉ ma'ueni ts'ʉ a ra Jesús, dí 'dɛ'mayohohe, nɛ bi 'yɛ̨nje:

18 ―Nuya ga mbähä bʉ Jerusalén. Nu'bʉ dá sømhbʉ bʉ, da mba ma dägä bʉ 'bʉh yʉ hmumbäją nɛ yʉ xänbate niją, ngue da hyogä, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 19 Nɛ di dägä bʉ 'bʉ ʉ him ma mijudíohʉ, nɛ din thengui nɛ da thɛxcä nɛ di cuarcä bʉ ja ra za, ga tu bʉ, nɛ da t'ägui. Pɛ nu'bʉ ná hyupa ga thąmbɛ̨nigä, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Rá mbe ra Jacobo nɛ ra Xuua bi 'yäp rá mate ra Jesús nangue yʉ́ ts'ʉnt'ʉ

20 Nɛ nu'a rá mbe ra Jacobo nɛ ra Xuua, ngue yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Zebedeo ʉ, bin dąnyahmu bʉ ja a rá gua ra Jesús, in nde 'bɛ'a da 'yäpi. 21 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―'Bɛ'a guí nde ga øt'e e, bi 'yɛ̨mbi.

―Dami 'yørca ra mate ngue nu'bʉ gui 'yøt' ran ts'ʉt'abi, 'da xtí hyut'ʉ ma t'ʉhni, bi 'yɛ̨n'a ra xisu.

22 Bi dą a ra Jesús:

―Pɛ hin guí pądi 'bɛ'a nam bøn'a gá 'yäqui.

Nɛ bi 'yän'na ra Jacobo nɛ ra Xuua:

―Ha guí ɛ̨na nɛ'aui gui hyät'ui gui nuui ran ʉnbi tengu gan nugä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ bi dą ʉ bʉya:

―Hąha, ga hät'be.

23 ―Majuąni maha, nɛ'aui gui nuui ran ʉnbi tengu gan nugä, pɛ hingui sä ga 'da'a ran t'ɛ̨di guí ähmi. Pɛ gue'a ma Ta di un rán t'ɛ̨di to'o in ndepe 'da xtí hyutho 'bʉ dán ts'ʉt'abigä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

24 Nɛ nugähe dí 'dɛt'agähe bʉya dán cuɛ 'bʉ má øhmbe a 'bɛ'a bi man ʉ yoho. 25 Nɛ gä bi zongahe ra Jesús dí 'dɛ'mayohohe, nɛ bi 'yɛ̨nje:

―Nu'ʉ yʉ ts'ʉt'abi ua ja ra ximhäi i øt' yʉ́ 'yɛ̨hɛ to'o gätho di manda, nɛ tengu'bʉ maguesɛ yʉ́ ts'ɛdi ʉ. 26 Pɛ nu'ahʉ hinga gue'a gui 'yøthʉ a. Pɛgue gan 'yɛ̨hɛ thohohʉ nangue ʉ mi'da 'bʉ guí nde din ja ni ts'ɛdihʉ. 27-28 Nɛ nu'ahʉ 'bʉ guín nde gam 'bɛt'ohʉ, gui 'yøthʉ ngue hin'yʉ ni ts'ɛdihʉ nɛ gan 'yɛ̨hɛ thohohʉ, tengu thohogä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, him bá ɛ̨cä dam hmugä, pɛ bá ɛ̨cä dan 'yɛ̨hɛgä nɛ ga dä ma te gan yąnba yʉ́ te yʉ ją'i, bi 'yɛ̨nje ra Jesús.

Yoho yʉ xädä bi hoc'a ra Jesús

29 Nɛ nu'bʉ xø má nɛxhe bʉ ra hnini Jericó, xʉn ngu yʉ ją'i bi dɛntho na ra Jesús. 30 Nɛ mí hupʉ yoho yʉ xädä bʉ ja ra nden'yu. Nu'bʉ mí 'yøde mba bʉ ra Jesús, bi mbafi:

―Grá Hmu, rám bom'bɛto i ra David, dami huɛ̨gä'be, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ xädä.

31 Nɛ nu yʉ ją'i min 'yohʉ ra Jesús bi hɛcpa ʉ yʉ xädä. Pɛ man'da bi mba ʉ, bi 'yɛ̨m mahøn'a:

―Grá Hmu, rám bom'bɛto i ra David, dami huɛ̨gä'be, bi 'yɛ̨n'ʉ.

32 Nu ra Jesús bʉya 'bʉ mí 'yø a man ʉ yʉ xädä, bi 'yänni:

―'Bɛ'a guín nde ga øt'aui, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

33 Nu'ʉ bi dąti:

―Grá Hmu, xoga ma dä'be, bi 'yɛ̨n'ʉ.

34 Ɛ̨mmɛ bi huɛ̨c'a ra Jesús ʉ, bi därpa thoho yʉ́ dä, 'bex bi xoh yʉ́ dä nɛ bi dɛn'na ra Jesús bʉya.

21

Yʉ ją'i bi 'yɛ̨spa a ra Jesús 'bʉ mí yʉrpʉ Jerusalén

1 Nɛ bi zøm bʉ ja ra ndehnini Betfagé, nubʉ ja ra nyuni Olivos, nɛ him ma yabʉ ra hnini Jerusalén. Nu ra Jesús bʉya bi mbɛn'ndʉ yoho ma mixädihe, 2 nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ní mbɛ nʉ ja ra t'ʉhnini, guehnʉ gua tįmmi n'da ra buru in 'youi rá bąsi. Bá xocui, nɛ bá siui ua ʉ. 3 Nu'bʉ da t'ɛ̨n'aui 'bɛ'a gui jahui, “Nu'a ra hmu da hyon'i ts'ʉ nɛ 'bexgue ba sin'a thoho'be,” gui 'yɛ̨m thohoui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

4 Nɛ guehna bi man ra pøngahyą maya'bʉ ngue din ja 'bʉ mi 'yɛ̨na:

5 Gui 'yɛ̨mfʉ yʉ mɛngu bʉ Jerusalén:

“Dami nuhʉ ya ba ɛ̨cua ni hmuts'ʉt'abihʉ,

nɛ hin din 'yɛ̨ts'i, ba hyux'a n'da zi buru thoho

bán 'youi rá bąsi,” gui 'yɛ̨mfʉ,

bi 'yɛ̨n'a ra pøngahyą maya'bʉ.

6 Nu ma mixädihe bʉya bi mba nɛ bi 'yøt'a bi xih ra Jesús. 7 Nɛ bá si ra buru nɛ'a rá bąsi, nɛ bi gąspa yʉ́ coto nɛ bi hyux'a ra Jesús bʉya. 8 Nɛ nu yʉ ją'i ɛ̨mmɛ xʉn ngu ʉ bi dɛnni nɛ bi mbøh yʉ́ coto bʉ ja ra 'yu nɛ yʉ́ pahni, nɛ yʉ́ paxi yʉ za bi mbøcpa bʉ ngue da thopʉ ra Jesús. Nɛ bi 'yɛ̨t'inde ra Jesús. 9 Nɛ nu'ʉ i 'bɛt'o nɛ'ʉ bim 'bɛjua bi mbʉh na thuhu bʉya, bi 'yɛ̨na:

―Mixte thoho rá ts'ɛdi rám bom'bɛto ra David. Nɛ xʉn ngu rán jąpi in 'youi, nguetho bá ɛ̨hɛ nangue rá thuhu Oją, ra Hmu. Mixte thoho Oją mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ ją'i bʉ ní mba.

10 Nɛ nu'bʉ bi yʉrpʉ Jerusalén ra Jesús, gätho mi 'bʉpʉ ja ra hnini bi hyonya thoho, nɛ bi 'yän'ndʉ mín 'yohʉ ra Jesús:

―To'o nín 'yohʉ na, bi 'yɛ̨n'ʉ.

11 ―Guehna ra pøngahyą, ra Jesús, ra mɛngu Nazaret bʉ ra häi Galilea, bi 'yɛ̨n'ʉ bi t'änni.

Bi hyøn a thi ʉ mim pä bʉ ja ra niją ra Jesús

12 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ Jerusalén a ra Jesús bi yʉrpʉ ja rá dąniją Oją, bi hyøn a thi gätho ʉ mím pä bʉ nɛ'ʉ mín täi bʉ. Nɛ bi ndønpa yʉ́ mɛxa ʉ midí päh yʉ mbɛti, nɛ bi bʉntpa yʉ́n thuts'i ʉ mi pä yʉ ts'ąha, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

13 “Í thø a ma ngu ngue da mba nthąndegä bʉ,” i ɛ̨n Oją, i ɛ̨m bʉ ja rám hma. Pɛ nu'ahʉ gá 'yørpadahʉ tengu'bʉ ra hyądo guepʉ nín 'yąn'ʉ yʉ bɛ̨, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

14 Nɛ nu'bʉ mí 'bʉpʉ ja ra dąniją, xø bi zøm bʉ mi'da yʉ xädä, nɛ'ʉ mi dogua. Nu ra Jesús bi hoc'ʉ bʉya. 15 Pɛ nu yʉ hmumbäją nɛ yʉ xänbate niją him bi numanho yʉ́n t'øt'e bi 'yøt'a ra Jesús bʉ. Nɛ bin cuɛ 'bʉ mí 'yø a bi man'ʉ yʉ t'ʉhni 'bʉ mí 'yɛ̨na: “Mająpi rám bom'bɛto ra David,” bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús:

16 ―Ha hin guí ø'a 'bɛ'a man yʉ t'ʉhni ngue i ɛ̨'ts'i i, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

―Dí øcä a i man'ʉ, bi 'yɛ̨n'a. Pɛ xi ahʉ ha hin guím bɛ̨mhbʉ a i mam bʉ ja rám hma Oją ngue i ɛ̨na:

Gá japi bi bømanho a i man

ʉ yʉ t'ʉhni 'bʉ i ɛ̨'ts'i i,

bi t'ɛ̨mp'a Oją 'bʉ mi t'ɛ̨mbi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

17 Nɛ bi zotpʉ ʉ yʉ hmumbäją nɛ yʉ xänbate, dá mbäcähe a ra Jesús, bán oxähe bʉ ja ra hnini Betania.

Ra Jesús bi japi da 'yot'a n'da ra za

18 Nɛ nu'bʉ mí hyax bʉya, xø dá pengähe a ra Jesús bʉ Jerusalén. Nɛ bin tumanthuhu bʉ 'yu. 19 Nɛ bi nu n'da ra za bʉ ja ra nden'yu, bi mba ɛ̨na da dʉcpa n'da rán dät'ä. Pɛ hønt'ʉ yʉ́ paxi mi ja. Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nuya, njąm'bʉ din zʉh nin dät'ä ya.

Nɛ 'bexgue bi 'yot'a ra za bʉya.

20 Nu'bʉ mán nuhe bi 'yot'a ra za, dá hyonya thohohe nɛ dá änhde ra Jesús:

―Hanja í 'yot'a n'dihi ra za, dá ɛ̨mfe.

21 Bi dą'a ra Jesús:

―Majuąni dí xi ahʉ, nu'bʉ gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ xʉn ho, nɛ n'dat'a guim bɛ̨mhbʉ a rá ts'ɛdi Oją, hinga hønt'a dá øt'ä sä gui 'yøthʉ, pɛ sä gui 'yøthʉ man'da xʉn hɛ̨i. Sä gui xihmbʉ nʉ ra t'øhø: “Dami 'uegue guin hyøzɛhɛ bʉ ja ra deją,” gui 'yɛ̨mfʉ, nɛ da 'ueh pʉya. 22 Nɛ nu Oją di 'da ahʉ 'bɛ'a gä guí äfʉ 'bʉ n'dat'a guím bɛ̨mhbʉ a rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Bi t'än'na ra Jesús to'o bi un rán t'ɛ̨di

23 Nɛ nu'bʉ má sømhbe bʉ Jerusalén, xø bin xänbate bʉ ja ra dąniją a ra Jesús. Nɛ xø bi mba bʉ yʉ hmumbäją nɛ mi'da ma ngʉrpihe, nɛ bi 'yän mahøn'a:

―Hanja gní 'yøt'a njabʉ. To'o bi 'da'a nin t'ɛ̨di, bi 'yɛ̨n'ʉ.

24-25 Bi 'yɛ̨n'a ra Jesús bʉya:

―Nɛcä ga än'nahʉ to'o bi un rán t'ɛ̨di ra Xuua ngue bi 'yøt' ran xixyą. Hague Oją uague yʉ ją'i. Nu'bʉ gui xijʉ, nɛcä ga xi ahʉ to'o bi 'dacä man t'ɛ̨di bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ yʉ hmumbäją nɛ yʉ xänbate niją:

―“Bɛ'a gue ga xihmbʉ, nguetho nu'bʉ ga ɛ̨mfʉ, “Oją bi un rán t'ɛ̨di a ra Xuua,” nɛ da 'yɛ̨na: “Hanja hin gá 'yɛ̨c'yɛihʉ thą.” 26 Nɛ nu'bʉ ga ɛ̨mfʉ, “yʉ ją'i thoho bi un rán t'ɛ̨di ra Xuua,” pɛ da zʉjʉ yʉ ją'i 'bʉ, nguetho im bɛ̨n ʉ ngue rá pøngahyą Oją a ra Xuua, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ.

27 Janangue'a bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Hin dí pąhmbe, bi 'yɛ̨ntho ʉ.

Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨na:

―Xínga guecä ga xi ahʉ to'o bi 'dacä man t'ɛ̨di ga øt'ä a dí øt'ä, bi t'ɛ̨mp'ʉ.

Ran t'uti a yoho yʉ ts'ʉnt'ʉ bi sih ra 'bɛfi

28 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu n'da ran 'yohʉ mí 'bʉ i yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ. Nɛ bi 'yɛ̨mp'a n'da rá ts'ʉnt'ʉ: “Ní mba bʉ huąhi, bám pɛfi,” bi 'yɛ̨mbi. 29 Nɛ bi dą'a rá ts'ʉnt'ʉ: “Hin'na, hin ga mba,” bi 'yɛ̨ntho. Pɛ m'bɛjua bin 'yomfɛ̨ni ts'ʉ nɛ bi mba bim pɛfi. 30 Nɛ'a man'da rá ts'ʉnt'ʉ bi xifi da mba mahøn'a. “Hąha, ga mba,” bi 'yɛ̨na. Pɛ him bi mba, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 31 Nɛ xø bi 'yän'ndʉ yʉ xänbate niją:

―Nuya, dami xiqui nangue ran t'uti dá xi ahʉ, nda'a ní ts'ʉnt'ʉ ngue njuąntho bi 'yøt'a rá pähä rá ta, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu'ʉ bi dąti:

―Masque nu'a ra ts'ʉnt'ʉ him mi nde da mba 'bʉ ra mbʉdi, gue'a njuąntho bi 'yøt'a rá pähä rá ta, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Nɛ nubʉya bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Guehma majuąni dí xi ahʉ, nu yʉ ziyate hyącahäi nɛ yʉ xisu 'yomt'ɛ̨ni, man'da da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, pɛ nu ahʉ hin gui cʉthʉ bʉ. 32 Nguetho nu'bʉ mi xi'ahʉ a ra Xuua Nxixyą, bi xän'nahʉ a ra 'yu xʉn ho, nɛ nu ahʉ hin gá 'yɛ̨c'yɛihʉ. Pɛ nu yʉ hyącahäi nɛ yʉ xisu i 'yomt'ɛ̨ni, man'da go bi 'yɛ̨c'yɛi ʉ nɛ bi päh yʉ́ mbʉi. Nɛ nu'bʉ gmí nuhʉ ʉ, nɛ guexta'a hin gá nde gá päh ni mbʉihʉ, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ hmumbäją nɛ yʉ xänbate niją.

Rán t'uti yʉ ts'om'bäi mbɛfi

33 Nɛ bi 'yɛ̨m mahøn'a ra Jesús:

―'Yøhmbʉ ts'ʉ man'da ran t'uti ga xi ahʉ. Mí 'bʉ a n'da ran 'yohʉ mi ja rán uąndät'ä, nɛ bi fø't'e, nɛ bi hyø a n'da ra ngu guepʉ da thɛmp' yʉ guindät'ä. Nɛ bi mbä'ma n'da ra jądo xʉn hɛ̨ts'i, da ndex'ʉ da nu rá häi.

Nɛ nubʉya bi hmit yʉ́ häi ʉ 'da yʉ mbɛfi, nɛ bi nde bi mba n'danni a ran 'yohʉ bʉya. 34 Nɛ nu'bʉ mi ts'ʉtho din ja yʉn dät'ä, bá pɛhn'i 'da yʉ́ 'yɛ̨hɛ da duspa ʉ yʉ́n dät'ä, nguetho gue'a án yąhʉ a, ngue di un'ni ts'ʉ 'bɛ'a da bøm bʉ. 35 Pɛ nu'ʉ yʉ mbɛfi bi bɛnt'ʉ yʉ́m 'bɛhni a ra hmu. Nu'a n'da bi mbɛmthoho. Nu'a man'da bi hyotho. Nɛ nu'a man'da, bi hyøta dotho a. 36 Nɛ xø mahøn'a, bá pɛhn mi'da xʉn ngu yʉ́ 'yɛ̨hɛ ngue xtan duspa yʉ́n dät'ä a rá mbɛti ran uąndät'ä. Pɛ nu'ʉ yʉ mbɛfi xø bi bɛnt mahøn'a 'bʉ mi zøpʉ ʉ, nɛ 'da'angu bi t'ørpe tengu bi t'ørpa ʉ mbʉdi bi zøpʉ.

37 Nɛ nubʉya bá pɛn'na rá ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ a rá mbɛti ra huąhi. Bi bɛ̨ni: “Masque da numansu na ma ts'ʉnt'ʉ.” 38 Pɛ nu'bʉ mí nu ba ɛ̨pʉ rá ts'ʉnt'ʉ, nu yʉ mbɛfi xø bi bɛ̨n'ʉ: “Nuna, rá ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ, da gohmi ra häi na 'bʉ bi du rá ta. Pɛ mbähä ga hohʉ, janangue ga cosɛhʉ ra häi bʉya.” 39 Nɛ bi bɛnt bʉya, bi zixpʉ ma'ueni nɛ bi hyo, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

40 Nu ra Jesús bi 'yän'ndʉ mí 'bäpʉ:

―Xi'bʉ da mbasɛ na ra hmu, 'bɛ'a da jap'ʉ yʉ́ mbɛfi 'bʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

41 Bi dą ʉ bʉya:

―Masque da hyo ʉ yʉ́ mbɛfi, nguetho ɛ̨mmɛ yʉ ts'om'bäi ʉ, nɛ nu rá häi bʉya di hmit'ʉ i pądi da gu't'a ra renta 'bʉ bi zøn ra pa da gu't'i, bi 'yɛ̨n'ʉ.

42 Nɛ xø bi 'yɛ̨m bʉya:

―Ha njąm'bʉ gá nuhʉ bʉ ja rám hma Oją a ram hma i ɛ̨na:

Nu'a ra do bi bʉnt'ʉ yʉ gądo 'bʉ mi hyøh ra ngu,

gue'a ra do man'da mahyoni, tengu thoho yʉ guangu.

Gue'a bi zän Oją a,

nɛ gui hyonya thohohʉ,

i ɛ̨m bʉ rám hma Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ gue'a i mam bʉ nangue a rá Thahni Oją ngue ra Cristo. 43 Janangue'a dí xi ahʉ, Oją him bi numanho a gá 'yøthʉ nɛ da thąn'nahʉ a ra 'bɛfi bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, din t'un'dʉ mi'da ngue da 'yøt'manho a ra 'bɛfi gmí øthʉ. 44 Nɛ nu'a ra do bi mba ma bʉnt'i, tengu'bʉ n'da ra xįndo i ti bʉ ja ra 'yu. Nɛ hønt'a go to'o da dąng bʉ ja ra do, din tʉni, nɛ hønt'a go to'o da zɛ'ma ra do, 'bexgue da 'yɛt'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

45 Nu'bʉ mi 'yø'a bi man a ra Jesús, bi bą ʉ yʉ fariseo nɛ yʉ hmumbäją, gue guesɛ ʉ bi 'yøt'ʉ bi sifi. 46 Nɛ mí nde 'bexgue xtám bɛnt'a ra Jesús, pɛ him bi bɛnt'i, nguetho mi su ʉ yʉ ją'i, ngue mi ɛ̨n'ʉ, rá pøngahyą Oją a ra Jesús.

22

N'da ran t'uti ngue ran thąti

1 Nɛ xø bi thoqui bi xänba yʉ ją'i nangue yʉn t'uti thoho bi man a ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

2 ―Nu'a ní manda rá ts'ɛdi Oją, i t'øt'e tengu bi 'yøt'a n'da ra ts'ʉt'abi. Nu'a ra ts'ʉt'abi bi zän'na n'da ra ngo 'bʉ min thąta n'da rá ts'ʉnt'ʉ. 3 Nɛ bi mbɛn'dʉ yʉ́m 'bɛhni ngue ba sinba yʉ́ amigo, pɛ him bi nde bá ɛ̨hɛ. 4 Nɛ xø bi mbɛhn mi'da, bi 'yɛ̨mbi: “Dami xihmbʉ ma amigo ba ɛ̨hɛ, nguetho ya dá hoc ran ts'ihmɛ. Dá manda bi tho 'da man dąni xʉn zaqui nɛ ya gätho mahoqui, i ɛ̨n'a ra hmu, gui 'yɛ̨mfʉ.” Nɛ gue'a bi man ʉ yʉ́m 'bɛhni. 5 Pɛ him bi 'yʉrpatho ra güɛnda ʉ yʉ́ amigo, nɛ bi mba da huąhi a n'da, nu man'da bi mba bám pätho, 6 nɛ nu'ʉ mi'da bi bɛnt thoho yʉ́m 'bɛhni nɛ i thenthoho nɛ bi hyo ʉ. 7 Nu'bʉ mí 'yø a bin ja, ɛ̨mmɛ bin cuɛ ra ts'ʉt'abi bʉya, bi mbɛnh yʉ́ dofʉi bá ho ʉ yʉ hyote nɛ bi 'yump'a yʉ́ hnini. 8 Nɛ bi xih mahøn'a ʉ yʉ́m 'bɛhni: “Nuya him bá ɛ̨'ʉ ma amigo nguetho hing yʉ́n sähʉ ba ɛ̨hɛ. 9 Ní mbähä bʉ ja yʉ 'yu nɛ gbá sihʉ ua hønt'a go má ją'i gba tįmhbʉ bʉ, nguetho ya ma hoqui 'bɛ'a da zi ua ja ran thąti.” 10 Nu yʉ́m 'bɛhni bʉya bi mba bʉ ja yʉ 'yu nɛ bá pɛn bʉ ja ran thąti to'o gätho bin c'athʉ bʉ, pɛ hinga mfądi 'bʉ yʉ ts'om'bäi o gue yʉ hocją'i 'da. Nɛ bi yupʉ ja rá ngu ra ts'ʉt'abi yʉ ją'i.

11 Nɛ nu ra ts'ʉt'abi bʉya bi yʉrpʉ mbo da nu ʉ yʉ ją'i bi zøm bʉ. Nɛ bi nu n'da ran 'yohʉ ngue him mi he ʉ yʉ́ he i the 'bʉ in ja n'da ran thąti. 12 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra ts'ʉt'abi bʉya: “Xi'i grán 'yohʉ, hanja gá cʉt'ua nɛ hin guí he yʉ́n säui da the ua ja ran thąti,” bi 'yɛ̨mbi. Pɛ nu ran 'yohʉ him bi zä bi dąti. 13 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ ra ts'ʉt'abi: “Dami turpahʉ yʉ́ gua na ran 'yohʉ nɛ yʉ́ 'yɛ, nɛ gui 'yɛnthʉ bʉ ja ra 'bɛxui. Din zom bʉ nɛ din guxpʉ yʉ́ ts'i ʉ,” bi 'yɛ̨n'a ra ts'ʉt'abi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 14 Nguetho xʉn ngu i ts'ohni pɛ hinga gä yʉ́n sähʉ ngue da yʉrpʉ, bi 'yɛ̨na.

N'da ran t'änni nangue ra renta bi t'än'na ra Jesús

15 Nɛ nubʉya bi mba ʉ yʉ fariseo. N'danni bá nyąsɛ ʉ, bi hyoni 'bɛ'a dí ʉcpa ra Jesús ngue di yąpi. 16 Janangue bi 'bɛhn pʉ 'bʉh ra Jesús ʉ mi'da yʉ́ mifariseohʉ, nɛ mi'da ma ngʉrpihe mi tɛn'na ra ts'ʉt'abi Herodes. Nu'bʉ mi zøm bʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Grá xänbate, dí pąhmbe gätho majuąni guím ma, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús ʉ. Nɛ guí u a majuąni rá 'yu Oją, nɛ hin guí su 'bʉ da hnumanho i ogue hin'na, bi 'yɛ̨n'ʉ. 17 Pɛ dín ndehe gui xije ts'ʉ 'bɛ'a guím bɛ̨ni. Ha din thɛui yʉ́n t'ɛ̨di Oją ngue dí juthe ra renta a ra ts'ʉt'abi Roma in ts'ʉt'abi ua, uague hin'na.

18 Pɛ nu ra Jesús bi bądi 'bɛ'a mim bɛ̨n'ʉ ngue in nde da dįni 'bɛ'a dí yąpi. Janangue'a bi 'yɛ̨mbi:

―Ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guím bɛ̨mhbʉ. Høntho guí nde gui sägdahʉ. 19 Xi ni mbɛti gní jut ni rentahʉ, ga nugä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Bi un'na ra mbɛti bʉya. 20 Nɛ nu'bʉ mi nu a ra mbɛti, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―To'o rá hmi na i cuat na ra mbɛti, nɛ to'o rá thuhu mán t'o't'i ua, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

21 ―Rá hmi ra ts'ʉt'abi Roma nɛ rá thuhu a, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'a rá mbɛti ra ts'ʉt'abi gui unhdʉ a. Nu'a xin rá mbɛti Oją, gui unhdʉ Oją a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

22 Nɛ nu'bʉ mí 'yø a bi man ra Jesús, bi hyonya thoho ʉ ngue mi nde xtí yąpi. Nɛ xø bi mbatho ʉ.

N'da ran t'änni gue'bʉ bi dąmbɛ̨ni ʉ xøn du

23 Nɛ m'bɛjua bʉya xø bi zøm bʉ 'da ma ngʉrpihe ngue yʉ saduceo. Nu'ʉ him mi ɛ̨c'yɛi ngue da dąmbɛ̨ni ʉ xøn du, nguetho mi ɛ̨n'ʉ, nu rá mbʉi n'da, ma zä dim 'bɛ 'bʉ bi du. Nɛ nu'ʉ bi 'yän'na ra Jesús, bi 'yɛ̨mbi:

24 ―Xänbate i, dím bɛ̨nthohe ran t'ɛ̨di bi man ra Moisés, ngue nu'bʉ da du n'da ran 'yohʉ, 'bʉ 'bʉh rá xisu, nɛ hin ním 'bʉ a n'da rá t'ʉhni 'bʉ mi du, nu'a rán 'yohʉ din thątui a rá xisu a ra du, nɛ nu'bʉ dim 'bʉh rá mbʉdi t'ʉhni, da t'ɛ̨mbi rá t'ʉhni a xí du. 25 Pɛ mí 'bʉcua yoto yʉn 'yohʉ midín 'yohʉzɛhɛ ʉ. Nu'a ra mbʉdi n'yohʉ bin thątui n'da ra xisu, pɛgue bi du n'dihi a ran 'yohʉ. Nɛ hin ním 'bʉh yʉ́ t'ʉhni 'bʉ mi du, janangue'a bi zinba rá xisu a rán 'yohʉzɛhɛ. 26 Pɛ nɛ'a guexta'a bi du n'dihi, nɛ hin ní dįntho rá t'ʉhni a ra xisu 'bʉ mi du. Janangue'a xø bim 'bʉhmi a man'da rá mbegue. Nɛ bin ja gue'bʉ go mi dät'i bim 'bʉhmi gätho ʉ yʉ́ mbegue a ra xisu. 27 M'bɛjua bʉya nɛsɛ ra xisu bi du, bi 'yɛ̨n'ʉ. 28 Nuya, dami xije 'bɛ'a din ja 'bʉ majuąni da dąmbɛ̨ni ʉ xøn du, ngue guí mamhbʉ. Nda'a nín 'yohʉ da 'yɛ̨mbi rá xisu a ra xisu, nguetho gätho yoto bim 'bʉhmi, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús 'bʉ mi denthoho ʉ.

29 Bi dąt'a ra Jesús:

―Nu ahʉ guídí 'bɛthohʉ, nguetho hin guím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a mam bʉ ja rá t'ohni Oją, nɛ xín guí pąhmbʉ rá ts'ɛdi Oją. 30 Nu'bʉ bi dąmbɛ̨ni ʉ xøn du, ya him man ja ran thąti, pɛgue dim 'bʉtho tengu yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

31-32 Nɛ nangue'a ram hma ngue da dąmbɛ̨ni ʉ xøn du. Ha hin gá nuhʉ bʉ ja rá t'ohni Oją 'bɛ'a bi ma nangue ʉ ma ndu mbombøtahʉ 'bʉ mi 'yɛ̨na: “Nugä drá Ojągä, nu ra Abraham nɛ ra Isaac nɛ ra Jacob, i ɛ̨c'yɛigui,” bi 'yɛ̨n Oją. Ngubʉ im ma nguetho guexta'a i 'bʉh yʉ́ mbʉi ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

33 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i 'bʉ mí 'yø a bi man ra Jesús, bi hyonya thoho a bi xifi 'bʉ mi xänbi.

Ra Jesús bi ma nda'a nín t'ɛ̨di man'da mahyoni

34 Nɛ nu mi'da ma ngʉrpihe ngue yʉ fariseo, 'bʉ mi nu hin'yʉ man'da sä da man'ʉ yʉ saduceo, bin 'yänzɛhɛ 'bɛ'a mí sä ngue dí yąp'a ra Jesús. 35 Nu'a n'da ra xänbate nangue ʉ yʉ fariseo bʉya, bi 'yän'na ra Jesús:

36 ―Xänbate i, bi 'yɛ̨na, nda'a rán t'ɛ̨di Oją hnɛhi thoho ga øt'ähe.

37 Bi dą a ra Jesús bʉya:

―Nu'a ran t'ɛ̨di i ɛ̨na: “Gam bɛ̨mhbʉ Oją ngue gätho ma mbʉihʉ, nɛ gätho ma ją'ihʉ, nɛ gätho man 'yomfɛ̨nihʉ.” 38 Guehna ran t'ɛ̨di i 'bɛt'o na, nangue ʉ gä mi'da yʉn t'ɛ̨di. 39 Nɛ'a ɛ̨na: “Dami huɛ̨c ni miją'ihʉ tengu bʉ gní huɛ̨czɛhɛ ni ją'ihʉ.” Guehna ná yoho ran t'ɛ̨di guexta'a mahyoni na. 40 Nɛ nu'bʉ gá 'yøthʉ ya yoho yʉn t'ɛ̨di, tengu'bʉ gá jąshʉ gätho yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés nɛ yʉ́m hman yʉ́ pøngahyą Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

To'o rá 'yʉ a ra Cristo

41 Nɛ guexta'a mi 'bäpʉ yʉ fariseo, 42 nɛ bi t'ɛ̨mp'ʉ bʉya:

―'Bɛ'a guím bɛ̨mhbʉ, to'o rá 'yʉ a ra Cristo, rá Thahni Oją, bi 'yɛ̨mp'ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Bi dą ʉ yʉ fariseo bʉya:

―Nu rá Thahni Oją, rám bom'bɛto ra David a, bi 'yɛ̨n'ʉ.

43 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Pɛ nɛ guesɛ ra David bi 'yɛ̨mbi rá hmu a ra Cristo 'bʉ hin ním 'bʉi, nguetho bi 'yɛ̨na:

44 Nu Oją bi 'yɛ̨mp'a ma Hmu:

“Hyucua ja man 'yɛi ga conhui ma ts'ɛdi gue'bʉ go dá tąpä gätho ʉ man sʉihʉ ngue gui manda ʉ bʉya,” bi t'ɛ̨mp'a ma Hmu, bi 'yɛ̨n'a ra David, 'bʉ mi bɛ̨nba rá Hogandąhi Oją 'bɛ'a bi ma.

45 Hanja i ɛ̨mbi rá hmu nɛ xin rám bom'bɛto a rá Thahni Oją, ngue ra Cristo, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

46 Nɛ hin'yʉ 'bɛ'a bi zä dí dąti, janangue'a him man'dandį bi zä da 'yän'ndʉ yʉ fariseo bʉya.

23

Bi man ra Jesús 'bɛ'a nam bøn'a øt'ʉ yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją

1 Nɛ nu ra Jesús bi xi ʉ yʉ ją'i, nɛcähe bʉya:

2 ―I ja yʉ́n t'ɛ̨di da xän'nahʉ ʉ yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés ʉ yʉ xänbate niją nɛ yʉ fariseo. 3 Dami 'yøhmbʉ 'bʉ i xän'nahʉ ʉ, pɛ hin gui 'yøthʉ tengu yʉ́n t'øt'e i sänzɛhɛ, nguetho 'dan'yo thoho gä mi'da i øt'e. 4 Nɛ xʉn hɛ̨i i xi ahʉ gui 'yøthʉ, tengu'bʉ n'da ra 'bɛni xʉn hyʉ i xi ahʉ gui tuxhʉ, pɛ nusɛ'ʉ xíngui ts'ʉ in nde da 'yøt'a i sän zɛhɛ. 5 Nɛ hønt'a i honi da hnumanho yʉ́n t'øt'e i ørpʉ 'bʉh yʉ ją'i. Janangue'a di cuat yʉ́ dɛ̨ yʉ́n t'ɛ̨di Oją ngue xʉn ndoho nɛ i pät' yʉ́ 'yɛ, nɛ ɛ̨mmɛ di ho di hoc yʉ́n zʉdi yʉ́ nyąmpahni. 6 Nɛ ɛ̨mmɛ di ho rá mbʉdi din sihmɛ bʉ i t'øt' yʉn ts'ihmɛ; nɛ di ho da mipʉ ja ran thuts'i mahoqui bʉ ja ra niją. 7 Nɛ ɛ̨mmɛ di ho da t'ɛ̨spa 'bʉ din zɛnguate. Nɛ i honi da t'ɛ̨mbi yʉ́ xänbate ʉ. Høntho in nde da hnumansu.

8 Pɛ nu ahʉ o guí ndehʉ da t'ɛ̨n ahʉ gyʉ xänbatehʉ, nguetho høngdä ni Xänbatejʉ ngue drá Thahnigä, nɛ nu'ahʉ guidín cuhʉ, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. 9 Nɛ hin gui 'yɛ̨mfʉ ni tahʉ 'da ʉ i 'bʉcua ja ra häi, nguetho nu'a ni Tahʉ bí 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i a. 10 Nɛ xín gui ndehʉ ngue da t'ɛ̨n ahʉ gyʉ hmuhʉ, nguetho guecä drá Thahni Oją ngue ra Cristo, ni Hmujʉ. 11 Nu'a to'o din 'yɛ̨hɛ thoho nangue yʉ́ miją'ihʉ, pɛ gue'a man'da xtán hɛ̨ts'i bʉ dá nu Oją a. 12 Nguetho nu'a i øt'e ngue xʉn hɛ̨ts'i, man'da zi cuɛ bʉ dá nu Oją a, pɛ nu'a i øt'e ngue hingui hɛ̨ts'i, pɛ man'da xtán hɛ̨ts'i bʉ dá nu Oją a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

13 Nɛ nubʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ xänbate niją nɛ yʉ fariseo:

―Huɛ̨hi maha ahʉ, gyʉ xänbatehʉ bʉ ja ra niją, nɛ gyʉ fariseohʉ, ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guím bɛ̨mhbʉ, nguetho gá xihmbʉ ʉ mín nde xtán yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, ngue xquí 'yuthʉ ra 'yu, pɛ nɛ tengu'bʉ gá corpa zɛhɛhʉ ra goxthi, nguetho 'dan'yo thoho gá xänbahʉ. Nɛsɛ ahʉ hin da zä gui cʉthʉ bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

14 Huɛ̨hi maha ahʉ, gyʉ xänbatehʉ nɛ gyʉ fariseohʉ, ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guí øthʉ. Sä nya'a guí yąhʉ Oją bʉ ja yʉ́ ngun yʉ xisu xøn du yʉ́ ndø, ngue guí ɛ̨mhbʉ guí äfʉ rám fäts'i Oją ʉ, pɛ nɛ guí hąspahʉ 'bɛ'a bi zopa yʉ́ ndø. Janangue'a man'da xʉn ʉtho ran ʉnbi gui nuhʉ.

15 Huɛ̨hi maha ahʉ, gyʉ xänbatehʉ nɛ gyʉ fariseohʉ, ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guí øthʉ. Säti thoho gán 'yohʉ hønbʉ go hapʉ nɛ yatho gá mbähä, ngue gá sømhbʉ bʉ 'bʉ ʉ i thąnde yʉ́ oją zɛhɛ, ngue gá xihmbʉ da dɛn'na nin xädihʉ. Pɛ nu'a to'o bi dɛn'nahʉ man'da gá jafʉ bim 'bɛdi, nɛ 'da gdí mbähä bʉ ja ran ʉnbi maząi, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

16 Huɛ̨hi maha ahʉ, gyʉ ngʉrpihʉ, pɛgue tengu'bʉ gyʉ xädähʉ nɛ guí xihmbʉ ʉ guí xänbahʉ: “Nu'bʉ ja 'bɛ'a bi ma n'da ra ją'i, nɛ bi ndønba rá thuhu ra niją, hingui jatho di ją'ts'a,” guí ɛ̨mfʉ. “Pɛ nu'bʉ bi ndønba a rá oro i ja bʉ ja ra niją, i jatho di ją'ts'a bi ma,” guí ɛ̨mhbʉ. 17 Gyʉ 'yąmbʉihʉ nɛ gyʉ xädähʉ. Guí ɛ̨mhbʉ man'da di muui ra oro xinda gue ra niją, pɛgue hin'na maha nguetho gue'a ra niją ní t'ɛ̨mbi xʉn ho a ra oro i ja bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 18 Nɛ guí ɛ̨mhbʉ: “Nu'bʉ ja 'bɛ'a bi man a n'da ra ją'i, nɛ bi ndønba rá thuhu ran ts'äya bʉ ja ra niją, guí ɛ̨mhbʉ hingui jatho di ją'ts'i. Pɛ nu'bʉ bi ndønba rá thuhu ran t'unni i høxpʉ ja ran ts'äya, ya ra ts'oqui a bʉya 'bʉ him bi ją'ts'i,” guí ɛ̨mhbʉ. 19 Gyʉ 'yąmbʉihʉ, tengu'bʉ gyʉ xädähʉ. Guí ɛ̨mhbʉ man'da di muui ʉ yʉ 'bøts'e i ja bʉ xinda gue ran ts'äya. Pɛgue hin'na maha, gue'a ran ts'äya ní t'ɛ̨mbi xʉn ho ʉ yʉ 'bøts'e bí ja bʉ. 20 Nguetho nu'a bi ndønba rá thuhu ran ts'äya bʉ ja ra niją, hinga hønt'a ran ts'äya, pɛ gätho í ndønba rá thuhu 'bɛ'a gätho høxpʉ. 21 Nɛ nu'a to'o bi ndønba rá thuhu ra niją, hinga hønt'a ra niją bi ndønba rá thuhu, pɛ nɛ a rá thuhu Oją bi ndønbi, nguetho rá ngu Oją a ra niją. 22 Nɛ'bʉ n'da bi ndønba rá thuhu mahɛ̨ts'i, pɛ hinga høn bʉ mahɛ̨ts'i bi ndøni, pɛ nɛ a rá thuhu Oją bi ndønbi, nguetho bí 'bʉpʉ Oją bʉ mahɛ̨ts'i.

23 Huɛ̨hi maha ahʉ gyʉ xänbatehʉ nɛ gyʉ fariseohʉ, ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guí øthʉ. Hin njąm'bʉ gá pumbɛ̨nihʉ gá hyąxhʉ bʉ ja ra niją a ná 'dɛt'a yʉ́ 'yɛ̨thi yʉ tʉhʉ bi bøxpʉ ja ni huąhihʉ, tengu bi man ra Moisés, pɛ gá pumbɛ̨nihʉ ʉ yʉn t'ɛ̨di man'da mahyoni, ngue i ɛ̨na: “'Da gdí numanhohʉ ni miją'ihʉ, nɛ din ja nin huɛ̨catehʉ, nɛ gui 'yɛ̨c'yɛihʉ Oją.” Guehya nde'bʉ man'da gan ɛ̨hya gui 'yøthʉ, madague'bʉ gui thoqui gui 'yøthʉ ʉ mi'da. 24 Pɛ gá 'yøthʉ tengu'bʉ gám fähmbʉ ngue xínga n'da ra 'uɛ̨ i sä di uąshʉ 'bʉ ja a guí sihʉ, pɛ nu'a go ra fani nɛ man'da go hin gá nuhʉ 'bʉ gmí tuthʉ a, nguetho hin guí pąhmbʉ nda'a nín t'ɛ̨di man'da xʉn ndoho.

25 Huɛ̨hi maha ahʉ gyʉ xänbatehʉ nɛ gyʉ fariseohʉ, ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guím bɛ̨mhbʉ. Gá 'yɛ̨mhbʉ xʉn hotho ahʉ, pɛ gá 'yøthʉ tengu'bʉ n'da ra baso bi mba m'berpe bʉ maxøts'e, pɛ hinga nɛpʉ mbo. Nɛ tengu'bʉ n'da ra mbohi høn bʉ ní ndi a häi bi 'berpe, nɛ guín jahʉ bʉ nguetho ɛ̨mmɛ i yuh ni mbʉihʉ nangue ram fɛ̨ nɛ ran ts'iyate. 26 Gyʉ xädähʉ, nde'bʉ gui 'yøthʉ tengu'bʉ nɛpʉ mbo bin sʉt'i n'da ra mbohi, nɛ majuąni xtán ho ahʉ bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

27 Huɛ̨hi maha ahʉ gyʉ xänbatehʉ nɛ gyʉ fariseohʉ, ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guím bɛ̨mhbʉ. Nɛ guín jahʉ tengu'bʉ ra jądo bʉ ja ran 'yägui ngue xʉn t'axi maxøts'e, nɛ mahotho, pɛ nubʉ mbo, yupʉ yʉ do'yodu nɛ gä mi'da xʉn xątho. 28 Guín jahʉ bʉ. Nubʉ na nu ahʉ yʉ ją'i, ɛ̨na xʉn ho ahʉ. Ɛ̨mmɛ guidí yorpahʉ a guím bɛ̨mhbʉ nɛ ɛ̨mmɛ yuh ran ts'o ni mbʉihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

29 Pɛ í huɛ̨hi maha ahʉ gyʉ xänbatehʉ nɛ gyʉ fariseohʉ. Guidí yorpahʉ a guí øthʉ. Gá hocpahʉ yʉ́ jądon'yägui ʉ yʉ́ pøngahyą Oją maya'bʉ bi hyo nim bombøtahʉ, nɛ'ʉ yʉ́ jądon'yägui ʉ guí ɛ̨mfʉ yʉ hocją'i gá hocpahʉ. 30 Nɛ sä guí ɛ̨mhbʉ: “Nu'bʉ di 'bʉhmbʉ ʉ 'bʉ mi hyo yʉ́ pøngahyą Oją ʉ mam bombøtahʉ, nɛ xcá uthʉ ngue hingui ho a bi 'yøt'e, nɛ xcá 'uethohʉ,” guidín 'yɛ̨mfʉ. 31 Janangue'a gadín juąnzɛhɛhʉ ya ngue yʉ́ 'yʉ ahʉ yʉ hyote. 32 Dami juahmbʉ a ra 'bɛfi bi 'yut'ahʉ nim bombøtahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

33 Tengu'bʉ gyʉ pozʉhʉ. Hin da zä gui 'dahmbʉ bʉ ja ra sibi njąm'bʉ i huɛ̨t'i. 34 Nguetho, nu'bʉ ba pɛn'nahʉ ma pøngahyą nɛ ma xänbate, hin gui simanhohʉ ʉ, gui hyohʉ ʉ 'da, nɛ gui cuathʉ bʉ ja ra za ʉ 'da, nɛ gui fɛhmbʉ ʉ 'da bʉ ja ni nijąhʉ. Nɛ ɛ̨mmɛ gui ʉcpadahʉ ʉ 'da 'bʉ i 'yo bʉ ja ni hninihʉ. 35 Nɛ nangue a gui 'yøthʉ, tengu'bʉ gá hyosɛhʉ ʉ gä yʉn hocją'i bi tho gue'bʉ go rá mbʉdi ra ximhäi, 'bʉ mí tho ra Abel ngue man ra hocją'i nɛ asta gue'bʉ mi tho a ra Zacarías, rá ts'ʉnt'ʉ ra Berequías, gá hyohʉ bʉ ja rá goxthi ra niją. 36 Majuąni dí xi ahʉ, tengu'bʉ ni ts'oqui zɛhɛhʉ ʉ gä yʉn thote i jatho ya, nɛ da ts'än'nahʉ ran ʉnbi nangue ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ xänbate niją nɛ yʉ fariseo.

Bi huɛ̨c'ʉ yʉ mɛngu Jerusalén ra Jesús

37 Nɛ nubʉya bi xi a n'da ram hma ʉ yʉ mɛngu bʉ Jerusalén, bi 'yɛ̨mbi:

―Ɛ̨mmɛ dím bɛ̨n ahʉ gyʉ mɛnguhʉ Jerusalén. Nząi guí hohʉ yʉ pøngahyą, nɛ guidí bat'adohʉ ʉ mi'da ba pɛn'nahʉ Oją. Nɛ xʉn ngu yʉ nidi dím bɛ̨ngä xcá pɛt'ahʉ xcá jamansu ahʉ, tengu'bʉ n'da ra sumfø di pɛt yʉ́ t'ʉhni nɛ i comp' rá hua, pɛ nu'ahʉ, hin gá ndehʉ xcá ja ahʉ bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 38 Dami nuhʉ ya, nu ni hninihʉ tengu'bʉ ya njongui 'bʉpʉ ya, 39 nguetho hin gui nujʉ mahøn'a jaque'bʉ bi zøn ra ora ba pengä ua nɛ gui 'yɛ̨scahʉ. “Mająpi a ba ɛ̨hɛ nangue rá thuhu ma Hmuhʉ Oją,” gui 'yɛ̨njʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

24

Bi ma ra Jesús da guah ra dąniją

1 Nɛ nubʉya, nu ra Jesús 'bʉ mi bøm bʉ ja ra dąniją, dá utähe 'bɛ'a gä mí ja bʉ ja ra ngu.

―Mahotho ua, dá ɛ̨mfe.

2 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨nje:

―Guí nuhʉ ngue mahotho i ja ua, pɛ gätho da mba nso't'i, nɛ xínga n'da ra do din tøcua ngue hin da mba ma juadi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

M'bɛt'o din ja yʉ hmɛpya 'bʉ ran zɛgui

3 Nɛ dá nɛxähe dá mbähmbe bʉ ja ra nyuni Olivos. Nɛ ní mipʉ ra Jesús dá ändähe 'bʉ njom mí øde, yʉ́ xädigähe:

―Dín ndehe gui xije nda'a ní pa din ja a gám mam bʉ ja ra niją. 'Bɛ'a ní hmɛpya din ja 'bʉ guá pengui mahøn'a nɛ'bʉ ran zɛgui ra pa, dá ɛ̨mfe bʉya.

4 Nɛ bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús:

―Damim fähmbʉ 'dahma njon da hyä ahʉ. 5 Nguetho xʉn ngu yʉ hyäte ba ɛ̨hɛ da 'yɛ̨na: “Nugä, guecä, rá thahnigä Oją, drá Cristogä,” da 'yɛ̨n ahʉ. Nɛ xʉn ngu da hyät'ʉ nangue ra fɛhni da man ʉ. 6 Nɛ nu'bʉ gui 'yøhmbʉ ngue din ja yʉ sʉi, o gue'bʉ gui 'yøhmbʉ i ja bʉ ja 'da yʉ hnini ya, pɛ o guín suhʉ, nguetho jatho din ja ʉ. Nɛ nu'bʉ bin ja ʉ, xínga gue'bʉ rán zɛgui'bʉ. 7 Nguetho da ndants'ʉ 'da yʉ ts'ʉt'abi din sʉhmbʉ ʉ yʉ́ mi ts'ʉt'abihʉ, nɛ da ndanc'ʉ 'da yʉ hnini din sʉhmbʉ mi'da yʉ hnini. Nɛ xʉn ngu yʉ nidį din ja ra thuhu, nɛ ra dągɛ̨hɛ̨, nɛ din ja yʉ 'yąmhäi bʉ ja yʉ xɛqui ua ja ra ximhäi. 8 Pɛ nu'ʉ, yʉ́ mbʉdi thoho yʉn ʉnbi din ja ʉ.

9 Nɛ da mba ma dä ahʉ nɛ da ts'ix ahʉ ngue din ʉn'nahʉ, nɛ da tho ahʉ 'da ahʉ. Nɛ gätho yʉ ją'i da zan ahʉ nguetho guí tɛngahʉ. 10 Nɛ nu'ʉ 'da mí ɛ̨c'yɛigui, m'bɛjua da 'uesɛ. Nɛ guesɛ ʉ di dä ʉ ma 'yɛ̨c'yɛi da mba ma ʉnbi. 11 Nɛ dim 'bʉi xʉn ngu yʉ hyäte pøngahyą nɛ xʉn ngu yʉ ją'i da hyät'ʉ. 12 Nɛ nangue a ran ts'o xtá ngu, him ma din ja yʉ́n huɛ̨cate ʉ 'da. 13 Pɛ nu'a da hyät'i gue'bʉ go ran zɛgui, da dąha dim pø a. 14 Nɛ gätho na ndoho ra ximhäi da hma 'bɛ'a da zä dí yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją n'da. Nɛ gätho yʉ ją'i 'dahma 'dan'yo bʉ na yą da sifi, nɛ nubʉya, gue'a ra pa ran zɛgui a bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

15-16 Nu ra pøngahyą Daniel maya'bʉ bi ma ngue din ja n'da ran ts'o di ts'oni gätho. Janangue'a nu'bʉ gá nuhʉ da mbʉdi din ja bʉ ja ra dąniją a, dami 'dahmbʉ bʉ ra xɛqui Judea, ní mbähä bʉ ja yʉ dąpo. Nguetho nts'utho ran ʉnbi din jabʉ. 17 'Bex gui mbähä. Nu'bʉ gdi tøhmbʉ bʉ maxøts'e ra tøcangu, hin gui cʉthʉ mbo ra ngu ngue gui hyąxhʉ 'bɛ'a di ja bʉ. Dami 'dathohʉ. 18 Nɛ nu'bʉ gdi 'bähmbʉ bʉ ja ni huąhihʉ, hin 'bɛ gui mbähä bʉ ni ngumhbʉ ngue gba cą ni xi'yohʉ. Dami 'dathohʉ. 19 Huɛ̨cate ʉ yʉ xisu in hąt'ʉhni ʉ yʉ pa ʉ, nɛ'ʉ i 'bʉh yʉ́ 'uɛre, nguetho xʉn hɛ̨i thoho da 'da ʉ. 20 'Yäfʉ rá mate Oją hinga gue'ʉ yʉ pa xtan sɛ din ja ahʉ ran 'dagui, nɛ xínga gue'bʉ ra pa ran ts'äya, nguetho i man ʉ yʉn t'ɛ̨di hinga yatho gan 'yohʉ a ra pa ran ts'äya. 21 Dami 'yäfʉ rá mate Oją, nguetho nu'a ran ʉnbi din ja, hin jąm'bʉ n'dandį xøn ja gue'bʉ go rá mbʉdi ra ximhäi. Nɛ nu'bʉ ya bin ja, hin man'dandį din ja a ran ʉnbi tengu a. 22 Nɛ nu Oją da zänba thoho ʉ yʉn ʉnbi din ja nangue a di huɛ̨c'ʉ xí huahni. Nu'bʉ hin'na, njon da bongui.

23 Nu'ʉ yʉ pa ʉ, “Dami nuhʉ ua, i 'bäcua ra Cristo,” da 'yɛ̨n ahʉ. Nɛ nu'ʉ mi'da da 'yɛ̨n ahʉ: “Dami nuhʉ i 'bähnʉ ra Cristo.” Pɛ o guí ɛ̨c'yɛihʉ ʉ. 24 Nguetho xʉn ngu yʉ hyäte dim 'bʉi, sä da 'yɛ̨n'ʉ: “Guecä, rá thahni Oją, drá Cristogä,” sä da 'yɛ̨n'ʉ. Nɛ xʉn ngu da 'yɛ̨na ngue dim pøngahyą nangue Oją, nɛ da 'yøt' yʉ hyonya nt'øt'e nɛ yʉ hmɛpya ngue da nde da hyät yʉ ją'i. Nɛ da hyoni 'bɛ'a da zä dí hyät'ʉ xí huahn Oją. 25 Nuya gätho dá xi ahʉ guepʉ da zä gui pąhmbʉ 'bɛ'a din ja. 26 Janangue nu'bʉ da 'yɛ̨n ahʉ: “Ní mbähä, bí 'bäpʉ ma'ueni a ra Cristo,” da 'yɛ̨n'ahʉ, pɛ o guí pähä. O gue da 'yɛ̨n'ahʉ: “Bá cʉthʉ ua, i 'bäcua ra Cristo,” da 'yɛ̨n'ahʉ, pɛ o guí cʉthʉ bʉ. 27 Nguetho nu'bʉ bá pengä ua mahøn'a, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, dan jagä tengu rán nɛqui ra huɛi ngue dam 'bathogä gätho ra ximhäi. 28 Nɛ tengu i øt' yʉ pada, ɛ̨mmɛ di pɛti bʉ 'bɛn ʉ xʉn du, din jabʉ a ran ts'ɛmbi din ja bʉ 'bʉ ʉ yʉ ts'om'bäi.

'Bʉ bá peng ra Jesús

29 Nɛ xø bi thoqui bi man ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ bin ja a ran ʉnbi bʉya, him man di nɛc ra hyadi nɛ ra ząna, nu'ʉ yʉ sø 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i da dägui. Gätho bí ja bʉ mahɛ̨ts'i gä di 'bɛh yʉ́ ts'ɛdi ʉ. 30 Nɛ nubʉya di nɛqui bʉ mahɛ̨ts'i ra hmɛpya nanguecä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, nɛ gätho yʉ hnini ua ja ra ximhäi din su. Nɛ da nugui ba ɛ̨cä bʉ ja yʉ güi, dan 'yo'be ma ts'ɛdi tąte thoho, mixte thoho, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 31 Nɛ nts'ɛdi din yą ra thʉxi. Nɛ ba pɛnhdä yʉ́m 'bɛhni Oją di pɛti gätho ʉ bi huahn Oją, gä na ndoho ra ximhäi.

32 Guim bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a dí øthʉ ua ma häihʉ dyʉ israelhʉ, ngue nu'bʉ dí nuhʉ bi mbʉdi dim pʉh yʉ́ mbʉi 'da yʉ za, ya dí pąhmbʉ mi ts'ʉtho ba ɛ̨pʉ yʉ́ pa ra pa'ye. 33 Nɛ ngutho 'bʉ guín nuhʉ bin ja gätho ya yʉn ʉnbi dí xi ahʉ, gui pąhmbʉ bʉya ngue mbɛ rán zɛgui. 34 Nɛ majuąni dí xi ahʉ, di 'bʉtho ua 'da ahʉ 'bʉ bi mbʉdi din ja. 35 Nu ra ximhäi nɛ mahɛ̨ts'i da zøni da gua ʉ, pɛ nu'a mam hmangä njąm'bʉ da gua a.

36 Pɛ njongui pądi nda'a ní pa din ja a dím mangä ya, xínga gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i nɛ xínga guengä rá Ts'ʉnt'ʉgä Oją dí pądi, pɛ hønt'a Oją ma Ta i pą a ra ora din ja.

37 Nɛ tengu thoho bin ja 'bʉ mí 'bʉh ra Noé, ngutho din ja 'bʉ bá pengä mahøn'a, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 38 Nu yʉ pa ʉ ngue'bʉ mi ts'ʉtho din ja ra dąmbʉnt'i, nu yʉ ją'i mi 'bʉhmbʉ ra Noé hønt'a ran ts'ihmɛ mim bɛ̨ni nɛ hønt'a ran thąti mí honi, gue'bʉ go mí yʉrpʉ ja ra mbosa ra Noé. 39 Nɛ him bi 'yʉrpa ra güɛnda a bi sifi ngue din ja ra 'ye, jague'bʉ mi mbʉh ra 'ye, nɛ bi yuh ra dehe ua ja ra häi nɛ gätho bi gua ʉ. Nɛ din jabʉ 'bʉ bá pengä mahøn'a, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 40 Nɛ dim 'bʉ i yoho yʉn 'yohʉ bʉ ja a ra huąhi, nu'a n'da da mba nts'its'i nɛ man'da da ts'opʉ. 41 Nɛ'bʉ di cʉm bʉ ja n'da ra ngu yoho yʉ xisu, nu'a n'da da mba nts'its'i nɛ nu man'da da ts'opʉ.

42 Janangue'a dí xi ahʉ, o guí tonspahʉ ra t'ąha, nguetho hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a ní ora ba ɛ̨ a ni hmuhʉ. 43 Nu'bʉ n'da ran 'yohʉ xtám bądi nda'a ní xui xtán yʉrpʉ yʉ bɛ̨ bʉ ja rá ngu, xtín äthą, xtán dø'mi, nɛ hin xtá japi xtá nyʉrpʉ ja rá ngu ngue da bɛ̨pi 'bɛ'a i ja bʉ. Pɛ hingui pądi 'bɛ'a ní pa, janangue'a i tø'mi gätho yʉ pa. 44 Janangue'a dí xi ahʉ, damin sähʉ nguetho ts'ʉrpʉ thoho ga søcä, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, ngue ra ora njongui tøcpä ga søcä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Rán t'uti ra hogambɛfi nɛ ra ts'om'bäi mbɛfi

45-46 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Dami 'yøthʉ tengu'bʉ gyʉ hogambɛfihʉ. Nu'a ra ngʉrpambɛfi 'bʉ xʉn ho i øt'e, nɛ nu'bʉ da mba n'danni rá hmu da zopʉ ja rá ngu, da 'yøt'e tengu'bʉ i 'bʉsɛ bʉ rá hmu. Nɛ nu'bʉ bá penc'a rá hmu, bi nu bi jamansu rá 'bɛfi, nɛ xʉn ngu ran jąpi da nu a bʉya. 47 Majuąni dí xi ahʉ, nu'a ra ngʉrpambɛfi, man'da din t'un ra ts'ɛdi, nɛ 'bɛ'a gätho i pɛ'ts'a rá hmu di jamansu a. 48 Pɛ nu'bʉ ra ts'om'bäi a ra ngʉrpambɛfi, nɛ im bɛ̨ni ngue him 'be ba penc'a rá hmu, 49 nɛ di ʉnba yʉ́ 'yɛ̨hɛ nɛ i tɛnthoho yʉ mihni, 50 ts'ʉrpʉ thoho ba penc'a rá hmu n'da ra pa ngue hingui pą a ra ngʉrpambɛfi. 51 Nɛ nubʉya din t'un'na n'da ran ʉnbi xʉn ʉtho, nɛ n'dat'a ran ʉnbi da nuhʉ ʉ di yorpa a im bɛ̨ni. Nɛ din zom bʉya nɛ din guxtpʉ yʉ́ ts'i bʉ ja ran ʉnbi maząi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

25

N'da ran t'uti nangue yʉ hmute xtí hyʉn yʉn thąti

1 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ bi 'yøt' ran ts'ʉt'abi Oją, din ja tengu bin ja 'bʉ min ja n'da ran thąti. Nu'a to'o gä bin sä, bi thopʉ mbo, pɛ nu'ʉ him bin sä, bi gopʉ thi ʉ. Nu'bʉ min ja ran thąti, 'dɛt'a yʉ hmute bi mba, ɛ̨na xtín hyʉmhbʉ ʉ din thąti. Nɛ bá thɛ yʉ́ bombilla mi tøm'ma ran 'yohʉ din thąti. 2 Pɛ nu'ʉ cʉt'a yʉ hmute yʉ 'yąmbʉi ʉ, nɛ nu'ʉ mi cʉt'a bin 'yomfɛ̨ni ʉ. 3 Nɛ nu'ʉ yʉ 'yąmbʉi him bi dux man'da ra sibi ngue xta xirpa yʉ́ bombilla 'bʉ bin the a po bʉ. 4 Pɛ nu'ʉ bin 'yomfɛ̨ni, bi dux yʉ́ sibi ngue da xirba rá bombilla 'bʉ bin the a po bʉ. 5 Nɛ nu'a ran 'yohʉ him 'be bi zøm bʉ. Nɛ nu yʉ dø'mate bi zʉh ra t'ąha ʉ. 6 Nu'bʉ made ra xui bi 'yø a n'da ra nde bi 'yɛ̨na: “Ya ba ɛ̨cua ran 'yohʉ, ndanshʉ, ba thąhmbʉ,” bi 'yɛ̨na. 7 Gätho bi ndang bʉya nɛ bi hoc yʉ́ sibi ʉ. 8 Pɛ nu'ʉ yʉ 'yąmbʉi, bi 'yɛ̨mp'ʉ bin 'yomfɛ̨ni: “'Daje ts'ʉ ni sibihʉ nguetho i nde da huɛ̨t ma bombillahe,” bi 'yɛ̨n'ʉ. 9 Pɛ bi dą ʉ bi dux yʉ́ sibi: “Hin da zä, nguetho nu'bʉ ga 'da ahe go da huɛ̨t' ma sibihʉ 'bʉ. Pɛ xʉn ho 'bʉ gui mbähä gba tämhbʉ.” 10 Pɛ nu'bʉ mi mba ba tän ra sibi, 'bexgue bi zøm bʉ a ran 'yohʉ din thąti. Nɛ nu'ʉ yʉ hmute bi dux yʉ́ sibi bi yʉrpʉ mbo ngue da nu ra ngo ran thąti, nɛ 'bex bi mba njut'i ra goxthi bʉya. 11 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ ʉ xí mba bá tän ra sibi, bi nu ngue njut'i tho ra goxthi, nɛ bi mba ʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ: “Gra hmu, grá hmu, dami xoqui,” bi 'yɛ̨n'ʉ. 12 Pɛ nu'a ra hmu bi dąt'ʉ: “Hin dí padi to'o ahʉ,” bi 'yɛ̨mbi, nɛ him bi xocpi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

13 Nɛ bi 'yɛ̨nje ra Jesús bʉya:

―Gue'a dí xi ahʉ, nde'bʉ gan äthąhʉ nguetho hin guí pąhmbʉ a ra pa ba pengä ua, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mí 'yɛ̨ngähe.

N'da rán t'uti yʉ 'yɛ̨hɛ bi ts'ocpa ra mbɛti

14 Nɛ man'da ran t'uti bi man ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ bi 'yøt' ran ts'ʉt'abi Oją, da 'yøt'e tengu bi 'yøt'a n'da ran 'yohʉ 'bʉ mi zon'ndʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ, bi 'yän'na rá mbɛti xí zocpi. Nguetho nu'bʉ mí mba n'danni n'da ra häi, bi zon'ndʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ da zocpa rá mbɛti.

15 Nu n'da rá 'yɛ̨hɛ bi zocpa cʉt'a mahuąhi ngue di pɛpi; nɛ nu man'da, yo mahuąhi bi zocpa a; nɛ nu man'da bi zocpa n'da mahuąhi. Bi unni hangu xøt'a di pɛpi n'da ngu n'da. Nɛ bi mba bʉya. 16 Nɛ nu'a bi unni cʉt'a mahuąhi, bi pɛpi nɛ bi dąh mi cʉt'a mahuąhi. 17 Nɛ'a bi unni yomahuąhi, yomahuąhi xø bi dąpi. 18 Pɛ nu'a bi un'na n'da mahuąhi, bi mba bá cät'a häi a rá mbɛti xi un'na rá hmu.

19 Nɛ him 'be bá penc rá hmu. Pɛ nu'bʉ mi zøhø bi zon'ndʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ mahøn'a ngue da nu 'bɛ'a xí 'yøt'ʉ. 20 M'bɛt'o bi zøn'a xín t'unni cʉt'a mahuąhi, nɛ bi däp'a rá hmu cʉt'a mahuąhi ngue rá mbɛti zɛhɛ rá hmu. Nɛ xø bi un'na xí dąha ngue mi cʉt'a mahuąhi, nɛ bi 'yɛ̨mbi: “Grá hmu, i ja ua ni mbɛti, nɛhna cʉt'a mahuąhi dá tąha,” bi 'yɛ̨mbi. 21 “Xʉn ho,” bi 'yɛ̨n'a rá hmu. “Nu'i grá hogambɛfi,” bi t'ɛ̨m bʉya. “Xʉn ho gá 'yørpa a ts'ʉtho dá 'da i, janangue'a ga 'da i man'da xʉn ngu ya. Bá thocua mbo 'dat'ua dan johyaui,” bi 'yɛ̨n'a rá hmu. 22 Nɛ xø bi zøm bʉ man'da xí unni yo mahuąhi, nɛ bi 'yɛ̨na: “Grá hmu, i ja ua ra mbɛti gá 'daqui, nɛhna mi yomahuąhi dá tąha i ja ua,” bi 'yɛ̨mp'a rá hmu. 23 Nɛ nu'a rá hmu bʉya bi 'yɛ̨mbi: “Xʉn ho, grá hogambɛfi, xʉn ho gá 'yøt'e, madague'bʉ hingui ngu dá 'da i, nuya man'da xʉn ngu ga 'da i. Bá thocua mbo 'dat'ua dan johyaui,” bi 'yɛ̨mbi. 24 Pɛ nu'bʉ mí zøm bʉ a xi hyąn'a n'da mahuąhi, bi 'yɛ̨mp'a rá hmu: “Grá hmu, mí pącä ngue hin'yʉ nin huɛ̨cate nɛ nząi guí honi 'bɛpʉ gdí hyąnba rá mbɛti yʉ ją'i nɛ gui hyąnba yʉ́ huąhi ʉ 'da. 25 Janangue'a dá pɛs' thoho a gá 'daqui, dí su gui sʉqui 'bʉ xcá 'bɛtho, nɛ i ja ua ni mbɛti gá 'dac ya,” bi 'yɛ̨na. 26 Nɛ nu'a rá hmu bʉya bi 'yɛ̨mbi: “Gra ndødąnhyɛ̨i, hingui ho gá 'yøt'e ngue hin gá pɛp'a ra mbɛti. 27 Nu'bʉ guí pądi ngue dí numanhogä ga tącä, sä xquí hmi a ra mbɛti nɛ xtán dąh rán zäbi, nɛ hin xtím 'bɛh pʉya,” bi 'yɛ̨n'a rá hmu. 28 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ mi'da yʉ́ 'yɛ̨hɛ mí 'bäpʉ: “Hyąnba na ra mbɛti, dami un'na bin t'unni 'dɛt'a mahuąhi. 29 Nguetho nu'a bim pɛfi xʉn ho, man'da xʉn ngu din t'unni. Pɛ nu'a him bim pɛfi, pɛ da thąnba a zi ts'ʉ mí pɛ'ts'i. 30 Nɛ nuna ra ts'om'bäi mbɛfi na, bá høthʉ bʉ ja ra 'bɛxui guepʉ din zom bʉ nɛ din guxtpʉ yʉ́ ts'i,” bi 'yɛ̨n'a ra hmu bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi man na ran t'uti. Nɛ njabʉ din ja 'bʉ bi 'yøt'a ran ts'ʉt'abi Oją.

Ran t'uti nangue ran ts'ɛmbi da t'ørpa yʉ ją'i

31 Nɛ bi 'yɛ̨m mahøn'a ra Jesús:

―Nu'bʉ bá pengä, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, dam mixtegä, dan ts'ʉt'abigä; dan 'yohe yʉ́m 'bɛhni Oją nɛ ga hupʉ ja ma mɛxa ngue din ja ma ts'ɛdi xʉn ho. 32 Nɛ dim pɛti gätho yʉ ją'i gä na ndoho ra ximhäi bʉ ga hucä. Nɛ gätho ga huan'dʉ tengu øt'a n'da ra mbändɛ'yo, ngue n'danni ga fä'bʉ yʉ dɛ'yo nɛ n'danni ga fä'bʉ yʉ dɛnzu. 33 Nɛ nu yʉ dɛ'yo ga fämp'ʉ ja man 'yɛi nɛ nu yʉ dɛnzu ga fämp'ʉ ja ma gąha. 34 Nɛ ga ɛ̨mp'ʉ dim 'bäpʉ man 'yɛi: “Ba ɛ̨hmbʉ ua, bi jąp'ahʉ Oją. Ga 'da ahʉ ra ts'ɛdi án ts'änni ngue gui hyąmhbʉ gue'bʉ go rá mbʉdi ra ximhäi,” ga ɛ̨mp'ʉ. 35 “Nguetho gá 'dajʉ ra hmɛ 'bʉ mán tumanthuhu; nɛ gá 'dajʉ ra dehe 'bʉ mán tuthe; nɛ gá säyagahʉ 'da ahʉ 'bʉ mán 'yo bʉ n'danni ni hninihʉ. 36 Nɛ gá 'dajʉ ma he 'bʉ gmí nuhʉ hin'yʉ ma hegä; nɛ gá nuc 'bʉ mán hyɛ̨nni, nɛ gá zɛnguagahʉ 'bʉ mán ofädi,” ga ɛ̨mp'ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 37 Nɛ da 'yɛ̨nc'ʉ: “Grá Hmu, 'bɛ'a ní pa dá øt'ahe a guím ma. Hin dím bɛ̨mhbe ngue gán tumanthuhu n'dandį nɛ gamá 'uįn ahe. Nɛ hin dím bɛ̨mhbe ngue gán tuthe nɛ xcá 'da ahe ra dehe. 38 Nɛ hin dím bɛ̨mhbe 'bʉ xcamá säya ahe, nɛ xcá 'da ahe ni he. 39 Nɛ hin dím bɛ̨mhbe 'bʉ gamán hyɛ̨nni o gue gamán ofädi ngue xcá nu ahe,” da 'yɛ̨ngui. 40 Nɛ nugä drá hmuts'ʉt'abigä, ga ɛ̨mbä ʉ bʉya: “Majuąni dí xi ahʉ, nu'a ran ho gá 'yørpahʉ n'da ma cuhʉ, madague'a nte di muui bʉ na hnu, pɛ guecä gá 'yørcä a,” ga ɛ̨mp'ʉ bʉya, bi 'yɛn'a ra Jesús.

41 ―Nɛ nubʉya, nugä drá hmuts'ʉt'abigä, ga ɛ̨mp'ʉ 'bäpʉ ja ma gąha: “Dami 'uehmbʉ ua ja ma hmi, ní mbähä bʉ ja ra sibi njąm'bʉ da huɛ̨t'i, nguepʉ dá sänni din zø a ra zįthu nɛ ʉ yʉ́ mizįthuhʉ. 42 Nguetho dán tumanthuhu nɛ hin gá 'uįnjʉ, nɛ dán tuthe, nɛ hin gá sithegahʉ, 43 nɛ hin gá säyagahʉ 'bʉ mán 'yo bʉ n'danni, nɛ hin te má he gá 'dajʉ 'bʉ gmín nuhʉ hin'yʉ ma hegä; nɛ hin gá nugui 'bʉ mán hyɛ̨nni, nɛ hin gbán nujʉ 'bʉ mán ofädi,” ga ɛ̨mp'ʉ. 44 Nɛ nu'ʉ da 'yɛ̨ngui: “Grá hmu, 'bɛ'a ní pa dá nu ahe ngue gán tumanthuhu o gue gán tuthe o gue gán 'yo bʉ n'danni ra hnini. Nɛ 'bɛ'a ní pa dá nuhe hin mí he ni he; o gue xquín hyɛ̨nni o gue xcamín ofädi,” da 'yɛ̨n'ʉ. 45 Pɛ nugä drá hmuts'ʉt'abigä, ga ɛ̨mp'ʉ bʉya: “Majuąni dí xi ahʉ, n'da ma cu madague'a nte di muui bʉ na hnu, 'bʉ hin gá 'yørpahʉ ran ho, nɛcä hin gá 'yørcahʉ ran ho,” ga ɛ̨mp'ʉ. 46 Nɛ nu ʉ bʉya da nu ran ʉnbi maząi. Pɛ nu'ʉ bi 'yøt' ran ho din ja ra te maząi ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

26

Nu yʉ ngʉrpi bi ma da bɛnt' ra Jesús

1 Nɛ nu'bʉ mi gua a bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨ngähe:

2 ―Nuya man yopa thoho di 'bɛdi ngue din ja ra dąmpɛti a ran dąbaxjua, nɛ nubʉya da mba ma dägä ngue da mba ma cuatigä bʉ ja ra za, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

3 Pɛ nu'ʉ ma ngʉrpihe ngue yʉ hmumbäją, nɛ yʉ xänbate niją, nɛ yʉ dąc'yɛi, bim pɛti bʉ mbo rá mbä't'i rá ngu ra Caifás, nu'a mi hmumbäją a ra jɛya a. 4 Nɛ bi nyąsɛ ʉ, bi ma nda'a ní fɛhni da xi a ra Jesús ngue da bɛnt'i da hyo. 5 Nɛ bi ma, 'bɛ da gua a ra dąmpɛti, ja da tho a. Nguetho bi zu din junthʉ yʉ ją'i mi 'yo bʉ ja ram pɛti.

N'da ra xisu bi hocpa rá ngøc'yɛi ra Jesús

6 Nɛ nu'bʉ mi mbeng bʉ ra hnini Betania a ra Jesús, bi zøm bʉ ja rá ngu a ra Simón mí hɛ̨mb ra t'axca'ya mam'bɛt'o. 7 Nɛ bi hyupʉ mi ja a rá mɛxa a, ɛ̨na din sihmɛ. Bi zøm bʉ n'da ra xisu mí tu n'da ra xaro xʉm hmadi, án t'øt'e ra do ra alabastro. Nɛ mi po bʉ ra 'yɛ̨thi yʉman'u, nɛ'a ɛ̨mmɛ di muui a. Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ a ra xisu bʉ i hudi, bi xo'ts'a rá 'yɛ̨thi bi xispa rá yą ra Jesús. 8 Nɛ dán cuɛhe 'bʉ mán nuhe 'bɛ'a bi t'ørpa ra Jesús, nɛ dá ɛ̨mhbe:

―Ndetho bi xispa ra 'yɛ̨thi, 9 xʉn ho 'bʉ xta 'bä, xtá mba ma darpi yʉ hyoya a ra mbɛti, dá ɛ̨mhbe bʉya.

10 Nɛ bi bą'a ra Jesús 'bɛ'a dá bɛ̨mhbe, nɛ bi 'yɛ̨nje:

―Hanja gní ʉnbahʉ rá mbʉi na ra xisu, nɛ xʉn ho 'bɛ'a bi 'yørque. 11 Nu yʉ hyoya nząi gam'bʉhmbʉ ua ʉ, nɛ hønt'a go má pa da zä gui fäxhʉ ʉ. Pɛ nugä hin dan ząngä ua, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. 12 Nuna ra xisu bi hoga ma ngøc'yɛi 'bʉ mi xiscä ra 'yɛ̨thi, ngue da mba nt'äguigä bʉ ja ran 'yägui. 13 Nɛ majuąni dí xi ahʉ, hønbʉ go hapʉ da hman a rán ho ma'da'yo Oją, nɛhna da hman na bi 'yørcä na ra xisu, n'dahma hønbʉ go hapʉ da fɛ̨n'a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu ra Judas bi ma di dä ra Jesús

14 Nɛ nubʉya, nu'a ma mixädihe ra Judas Iscariote, bi mba bi nyąhʉ yʉ hmumbäją 15 nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Hangu gui 'dajʉ ngue ga dä ahʉ ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Nɛ 'bexgue bi unni 'däte ma 'dɛt'a yʉ mbɛti ngue ra t'axi bʉya. Nɛ xø bi mbeng bʉ 'bʉ a ra Jesús bʉya. 16 Pɛ ɛ̨mmɛ mí honi 'bɛ'a ní ora da zä dí dä a ra Jesús.

Rán ts'ihmɛ ra Hmu

17 Nɛ nu'a rá mbʉdi pa ra dąmpɛti nangue ran dąbaxjua 'bʉ ząi dí sihe a ra hmɛ hinguin 'youi ra íxi, ngue dyʉ judíohe, dyʉ israelhe, dá änhde ra Jesús yʉ́ xädigähe:

―Hapʉ guín nde ga hoje a rán ts'ihmɛ ram baxjua ga sihʉ ya, dá ɛ̨mfe.

18 Nɛ bi xi ʉ yoho ma mixädihe a ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ní mbɛ bʉ ja ra hnini Jerusalén nɛ gui xihmi a ran 'yohʉ, gui 'yɛ̨nui: “Nugä, ya mi ts'ʉtho da zøn ma ora, nɛ dí nde ga si rán sihmɛ ram baxjua bʉ ja ni ngu, nɛ ʉ ma xädigä, i ɛ̨n'a bá pɛngähe,” gui 'yɛ̨nui.

19 Nɛ bi 'yøt'a bi xi ʉ bʉya, nɛ bi hoc'a rán zibde a ram baxjua ʉ bʉya. 20-21 Nu'bʉ mín de bʉya, dá sømhbe bʉ Jerusalén, 'darpʉ dán sihmɛhe bʉ ja ra mɛxa ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨nje:

―Majuąni dí xi ahʉ, i 'bʉ a n'da ahʉ ngue gui däjʉ, bi 'yɛ̨nje.

22 Nɛ ɛ̨mmɛ bi du ma mbʉihe, nɛ n'da ngu n'dagähe dá ɛ̨mfe:

―Grá hmu, ha guengä ga dä i, dá ɛ̨mfe n'da ngu n'daje.

23 Nɛ bi dą a ra Jesús:

―Gue'a dí com'be ma mbohi ua dí sihmɛhʉ, gue'a di dägä a, bi 'yɛ̨m bʉya. 24 Guecä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, da t'ørcä 'bɛ'a gätho i mam bʉ ja rám hma Oją ya, pɛ í huɛ̨hi maha a ran 'yohʉ ngue nu'a di dägä. Man'da xʉn ho 'bʉ hin xtím 'bʉ a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

25 Nɛ bi dą'a ra Judas bʉya:

―Xänbate i, ha guecä.

―Hąha, gue'e, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús.

26 Nɛ nubʉya bi hyąc'a ra hmɛ ra Jesús nɛ bi 'yäp rán jąpi Oją, bi xɛm bʉya, bi darcähe a.

―Dami sihʉ na, guehna nim bøni ma ngøc'yɛi na, bi 'yɛ̨nje.

27 Nɛ bi dɛc'a ra vaso mi po rán gui ra uva bʉya, bi un ra jamadi Oją mahøn'a, nɛ bi 'daje a ra vaso, bi 'yɛ̨nje:

―Gätho dami sihʉ, 28 guehna nam bøni, ma jigä ngue bi hoc'a ra 'da'yo 'yu bi 'yøt'ahʉ Oją na. Nɛ dim fäni dí punba yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i. 29 Nɛ dí xi ahʉ, him man'dandį ga sigä ra guindät'ä jague'bʉ bi zøn ra pa ga sihʉ ma'da'yo bʉ di manda rá ts'ɛdi ma Ta, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

Ra Jesús bi bądi din cøn'a ra Pedro

30 Nɛ dán tuhmbe a ra thuhu nɛ dá mbähmbe bʉ ja ra nyuni Olivos bʉya. 31 Nɛ bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús mahøn'a:

―Dí pądi, nu'bʉ ni xui, gätho gui soga thohohʉ, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús. Nɛ gue'a nt'o't'i bʉ ja rám hman Oją, i ɛ̨na: “Ga ho ra mbändɛ'yo nɛ din 'uɛ̨xt'ʉ yʉ́ dɛ'yo bʉya,” i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 32 Pɛ nu'bʉ dá thąmbɛ̨nigä, ga mbagä bʉ Galilea ní tįn ahʉ bʉ, bi 'yɛ̨ngähe ngue yʉ́ xädigähe.

33 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Pedro:

―Madague'bʉ gätho da 'uegue pɛ nugä, hin'nagä, bi 'yɛ̨n'a.

34 Bi dą a ra Jesús:

―Majuąni dí xi i, guet'a ra xui i jabʉya ná hyundį xquí cønc 'bʉ bi mbah ra øni.

35 Nu ra Pedro bi dąti mahøn'a:

―Madague'bʉ 'darpʉ ga tuui, pɛ njąm'bʉ ga cøn'i, bi 'yɛ̨na.

Nɛ n'dat'a gätho dá mamhbe ngue hin ga 'uehmbe ʉ ma mixädihe.

Ra Jesús bi du rá mbʉi bʉ ja ra nuąndät'ä Getsemaní

36 Nɛ nu'bʉ má sømhbe bʉ ra nyuni Olivos, dá cʉthe a ra Jesús bʉ ja ra nuąndät'ä mí ɛ̨mbi Getsemaní.

―Dami huhmbʉ ua ya, ga mbagä ua njongua ts'ʉ, da nyą'be Oją ma Ta, bi 'yɛ̨nje.

37 Nɛ hyu ʉ ma mixädihe bi zits'i, bi zix'a ra Pedro nɛ'ʉ yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Zebedeo. Nɛ ɛ̨mmɛ man'da bi du rá mbʉi a ra Jesús. 38 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ ma mixädihe min 'yohʉ:

―Ɛ̨na da føh ma mbʉi a ra dumbʉi, ɛ̨na ga tugä. Dami tøcpahʉ, 'dat'a dan äthąhʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

39 Nɛ xø bi dąm mi ts'ʉ ra Jesús bʉ mi huhmbʉ ʉ, nɛ bin dąnyahmu bʉ, bi nye'ma häi, bi nyąui Oją, bi 'yɛ̨mbi:

―Ma Ta i, nu'bʉ da zä, dami japi hin gan nugä a ra mbohi xcá sänni; pɛ hin dín nde ma pähä zɛhɛ pɛ hønt'a go ni pähä zɛhɛ gui 'yøt'e, bi 'yɛ̨mp'a Oją.

40 Nɛ bá peng bʉ mí hu ʉ xí zopʉ bʉya, nɛ mí ą ʉ. Nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra Pedro:

―Ha xínga n'da zi ora xquí sɛthʉ a ra t'ąha, ngue 'bɛ xcán hyʉmhbʉ ts'ʉ. 41 Damin äthąhʉ nɛ gui nyąhʉ Oją, guepʉ da zä hin hapʉ gui tąnjʉ 'bʉ bi ts'ä ahʉ ya, nguetho nu ní mbʉi n'da i ja ra pähä nangue Oją, pɛ nu ní ngøc'yɛi n'da xʉn güent'i thoho.

42 Nɛ ná yondį bʉya bi mba bi nyąui Oją mahøn'a:

―Ma Ta i, nu'bʉ ya hin da zä ga socä a xcá sänni, pɛ hønt'a ni pähä zɛhɛ gui 'yøt'e, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

43 Nɛ xø bi mbeng bʉ mi 'bʉ ʉ ma mixädihe. Xø mí ątho 'bʉ xø mi zøm bʉ mahøn'a, nguetho ɛ̨mmɛ mí nde t'ąha ʉ. 44 Nɛ xø bi zopʉ ʉ mahøn'a, ya ná hyundį bʉya bi mbengui di nyąui Oją, nɛ guexta'a bi ma. 45 Nɛ xø bi mbeng bʉ mí 'bʉh ma mixädihe mahøn'a, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nuya, 'da'angutho 'bʉ gán ąhmbʉ ya o hin'na, nguetho ya bi zøn ra ora da mba ma dägä bʉ 'bʉh yʉ ts'om'bäi, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 46 Dami ndanshʉ, ga mbähä ba nuhʉ ya ba ɛ̨cua ngue di dägä, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Bi fɛnt'a ra Jesús

47 Nɛ guexta'a mí yąhʉ ʉ ma mixädihe 'bʉ mi zøm bʉ a ra Judas, n'da ma mixädihe dí 'dɛ'mayoho gähe. Nɛ bán 'yohʉ xʉn ngu yʉ ją'i ba hyą yʉ́ juai nɛ yʉ ts'ąza. Nɛ gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni yʉ hmumbäją nɛ yʉ dąc'yɛi, ma ngʉrpa judíohe. 48 Nɛ nu'a di dä ra Jesús bi xi a n'da ran t'uti da 'yøt' 'bʉ bi zøm bʉ: “Nu'a ga sʉs 'bʉ dán zɛngua'be, gue'a guim bɛnthʉ a,” bi 'yɛ̨n'a ra Judas. 49 Janangue'a nu'bʉ mí zøm bʉ 'bä a ra Jesús, bi 'yɛ̨mbi:

―Xʉde ya 'bʉ, grá xänbate, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ bi zʉspa rá 'yogu bʉya. 50 Nɛ bi dą'a ra Jesús bʉya:

―Xi'e n'yø, ha gue'a gní 'yɛ̨ a.

Nɛ nu'ʉ mi'da bʉya bi hyäm bʉ 'bä a ra Jesús nɛ bi bɛnt'i.

51 Nɛ nu'a n'da ma mixädihe min 'yohʉ ra Jesús, bi c'os' rá juai nɛ bi zɛcpa rá gu a rá 'yɛ̨hɛ ra hmumbäją. 52 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Jesús bʉya:

―Dami pɛ'ts'a ni juai bʉ ja rán t'o. Nu'ʉ din tuhni nangue ra juai, nɛ'ʉ dí du ra juai ʉ, bi 'yɛ̨mp'a. 53 Ha guí ɛ̨na hin xtan zä ga äp'a rám fäts'i Oją ma Ta nɛ ba pɛnhua 'dɛ'mayo munts'i yʉ́m 'bɛhni da yąngui, bi 'yɛ̨mp'a n'da ma mixädihe. 54 Pɛ nu'bʉ da gue'a xcá mangä a, hague dán zä ga ją'ts'ä a bi man rá t'ohni Oją, ngue 'bɛ'a i jatho din ja, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

55 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i bʉya:

―'Bɛ'a guí homhbʉ ua ngue guí hą ni juaihʉ nɛ ni zahʉ. Ha guí ɛ̨mhbʉ drá bɛ̨gä, nɛ nya'a thoho dá xän'nahʉ bʉ ja ra dąniją nɛ njąm'bʉ gá bɛndgahʉ bʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ. 56 Pɛ gue'a din ja a tengu bi man'ʉ yʉ́ pøngahyą Oją 'bʉ maya'bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ nugähe bʉya dyʉ xädigähe, 'bexgue dá 'dahmbe, dá sohmbe bʉ ra Hmu.

Bi juąnba a ra Jesús ʉ yʉ́ ngʉrpi yʉ judío

57 Nɛ bi bɛnt'a ra Jesús, bá si bʉ 'bʉh ra Caifás, ngue ra ngʉrpa mbäją. Nɛ ya xím pɛti gätho ma xänbate nijąhe nɛ yʉ dąc'yɛi, ma ngʉrpihe dyʉ judíohe. 58 Nɛ bi dɛn'na ra Pedro bʉya pɛgue a ná 'bɛjua thoho, bi zøm bʉ ja rá ngun'yu a ra hmumbäją bʉ hapʉ xí zøn'a ra Jesús. Nɛ 'darbʉ bi hyuhmbʉ ʉ yʉ asmayo, ngue in nde da nu a da t'ørpa a ra Jesús.

59 Nɛ nu'ʉ yʉ hmumbäją nɛ yʉ dąc'yɛi nɛ gä mi'da ma ngʉrpihe dyʉ judíohe, dyʉ israelhe, mi hon'a n'da ra fɛhni ngue da zä dí yąp'a nɛ da hyo. 60 Pɛ guehma nte bi dįnbi, madague'bʉ xʉn ngu ʉ bin juąnni, bi 'yɛ̨mbi majuąni ʉ yʉ́ fɛhni. Nɛ m'bɛjua bʉya, bi zøm bʉ yoho yʉn 'yohʉ din testigo, 61 nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Nuna ran 'yohʉ na bi 'yɛ̨na: “Nugä da zä ga xo't'ra dąniją nɛ man hyupa thoho da zä ga høe mahøn'a,” bi 'yɛ̨na, bi 'yɛ̨n'ʉ bin juąn bʉ.

62 Nɛ bi ndanc'a ra hmumbäją bʉya bim 'bäi, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús:

―Hanja hin guí thąti 'bɛ'a i man ya yʉn 'yohʉ.

63 Pɛ nu ra Jesús bin hɛ̨tho. Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra hmumbäją bʉya:

―Nangue rá thuhu Oją mahɛ̨ts'i, dami xije 'bʉ majuąni gue'e grá Thahni, grá Cristo, rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

64 Bi dą a ra Jesús bʉya:

―Gue'a gám ma. Nɛ dí xi ahʉ, guin nujʉ, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, dam mixtegä ga com'be rá ts'ɛdi Oją tąte thoho rá ts'ɛdi. Nɛ guin nujʉ 'bʉ bá cącä mahɛ̨ts'i mahøn'a, ba ɛ̨cä bʉ ja yʉ güi, bi t'ɛ̨mp'a ra hmumbäją.

65 Nɛ nu ra hmumbäją bʉya, bi dʉnsɛ rá pahni. Nam bøni ɛ̨mbi hingui ɛ̨spa Oją ra Jesús nangue'a bi ma. Nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nuna ran 'yohʉ na, bi man ra ts'ore nangue Oją. Him man ga homhbʉ yʉ testigo. Nɛ gätho gahʉ dá øhmbʉ a bi ma. 66 'Bɛ'a guí ndehʉ ga øthʉ ya, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ́ mingʉrpihʉ.

Bi dą ʉ:

―Nuna i ja rá ts'oqui, i jatho da du, bi 'yɛ̨n'ʉ.

67 Nɛ nubʉya, 'dahma 'dan'yo bi t'ørpa ra Jesús. Bi zox ʉ 'da, bi mbɛ'mi ʉ mi'da, bi mbɛnpa rá hmi ʉ mi'da, 68 bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'bʉ majuąni grá Thahni i Oją, ngue ra Cristo, dami xije to'o bi mbɛp'i i.

Nɛ ɛ̨mmɛ bi denthoho.

Ra Pedro bi gøn'a ra Jesús

69 Nɛ nu ra Pedro mi hupʉ thi bʉ ja ra ngun'yu, nɛ nu n'da ra xisu rá 'yɛ̨hɛ ra hmumbäją, bi mba bʉ hu a ra Pedro, bi 'yɛ̨mbi:

―Ɛ̨na nɛ'e gmín 'yohʉ na ra Jesús ra mɛngu Galilea, bi 'yɛ̨mp'a ra Pedro.

70 Nɛ bi dą'a ra Pedro, bin cøni:

―Hin dí pądi, bi 'yɛ̨n'a.

Nɛ gätho ʉ mi 'bʉpʉ bi 'yø a bi man ra Pedro.

71 Nɛ nu'bʉ mi nde da bøn'a ra Pedro, bi nu man'da ra xisu bʉya nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ mí 'bʉpʉ:

―Nuna ran 'yohʉ na min 'youi ra Jesús, ra mɛngu bʉ Nazaret, bi 'yɛ̨n'a ra xisu.

72 Nɛ xø bin cøn'a ra Pedro:

―Majuąni dím mangä ngue hin dí pącä a ran 'yohʉ guím ma, bi 'yɛ̨mp'a ra xisu.

73 M'bɛjua bʉya nu ʉ 'da mi 'yo bʉ, bi mba bʉ 'bäh ra Pedro, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Majuąni maha, nɛ'e gmín 'yohʉ a, mfądi thoho ni ndehʉ nɛ 'da'angu bʉ gna yąhʉ a, bi 'yɛ̨mp'a.

74 Nɛ nts'ɛdi bi mam bʉya nɛ bin juąnni, bi 'yɛ̨na:

―Oją i pądi majuąni hin dí pącä a ran 'yohʉ guí mamhbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

Nɛ 'bexgue bi mbah ra tamfø bʉya. 75 Nɛ nu ra Pedro bʉya, ja bi bɛ̨n'a xí man a ra Jesús 'bʉ mi 'yɛ̨mbi: “Dí pądi hin ní mbah ra tamfø 'bʉ na hyundį xquí cøngui.” Nɛ bi nɛxpʉ bʉya nɛ ɛ̨mmɛ bin zoni, xʉn ʉ bi bɛ̨ni nangue a bi 'yøt'e.

27

Ra Jesús bi mba ma dä bʉ 'bʉh ra ts'ʉt'abi Pilato

1 Nɛ nu'bʉ mi hyax bʉya, gätho yʉ hmumbäją nɛ yʉ dąc'yɛi, ma ngʉrpihe dyʉ judíohe, dyʉ israelhe, 'da'angu bi bɛ̨ni ngue di dä ra Jesús bʉ 'bʉ a ra ts'ʉt'abi, ngue da hyo. 2 Nɛ án thu't'i 'bʉ mi mba ma dä bʉ 'bʉ a ra Poncio Pilato, ra ts'ʉt'abi bʉ a.

Bi zʉt rá 'yʉga ra Judas

3 Nɛ nu'a ra Judas xí dä a ra Jesús, 'bʉ mi 'yøde 'bɛ'a bi man ʉ ma ngʉrpihe ngue da hyo a ra Jesús, bi mba bʉya bi cospa a 'däte ma 'dɛt'a yʉ mbɛti ngue ra t'axi xí un'ndʉ yʉ hmumbäją, bi bɛ̨ni 'bɛ'a bi 'yøt'e. 4 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Judas:

―Hingui ho hma a dá øt'e. Dá fänba rá ji n'da ran 'yohʉ hin'yʉ rá ts'oqui, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ hmumbäją.

Pɛ nu'ʉ bi dąti:

―Him ma güɛndagähe 'bɛ'a gá 'yøt'e. Ya guí pą'a guím bɛ̨nsɛ bʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ hmumbäją.

5 Bá ɛn bʉ ra mbɛti bʉ ja ra niją a ra Judas bʉya, nɛ bi mba bá sʉt rá 'yʉga bʉ ja ra ndehnini.

6 Nɛ nu'ʉ yʉ hmumbäją bi hyąx'a ra mbɛti nɛ bi 'yɛ̨na:

―Hingui sä ga pɛs'hʉ ua na ra mbɛti ngue dim pɛcua mahøn'a, nguetho rán jut'iui ra ji na, bi 'yɛ̨n'ʉ, nɛ gue'a i mam bʉ ja man t'ɛ̨dihʉ.

7 Nɛ bin 'yänni 'bɛ'a di jap'a ra mbɛti. Nɛ bi bɛ̨ni da dämba n'da xɛqui rá häi a ra 'yøt'ats'øe, guepʉ da t'äh yʉ 'damhnini 'bʉ da du bʉ. 8 Nɛ asta guetya ní huti “rá häi ra ji” a ra xɛqui bʉ. 9 Nɛ nu'a bin ja, maya'bʉ bi man'a ra pøngahyą Jeremías ngue din ja 'bʉ mí 'yɛ̨na ngue: “Da thąx i 'däte ma 'dɛt'a yʉ mbɛti ngue ra t'axi, rá muui a ra ją'i. Gue'a bi man ʉ yʉ mɛngu israel ngue di muui. 10 Nɛ bi dänba rá häi a ra 'yøt'ats'øe, ngubʉ bi xicä ra Hmu,” bi 'yɛ̨n'a ra Jeremías 'bʉ maya'bʉ 'bʉ mí ma.

Ra Pilato bi juąnba a ra Jesús

11 Nu'bʉ mim 'bäpʉ ja rá hmi ra ts'ʉt'abi Pilato, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Ha gue'e grá hmuts'ʉt'abi yʉ judío, bi t'ɛ̨mbi.

Bi dą a ra Jesús:

―Gue'a guím ma.

12 Nɛ nu'bʉ mi yąp'ʉ yʉ hmumbäją nɛ mi'da ma ngʉrpihe a ra Jesús, pɛ hin te i tątho a ra Jesús. 13 Nu ra Pilato bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Ha hin guí ø'a i man'ʉ di yąp'i i, nɛ hin guí thąti.

14 Pɛ nu ra Jesús guexta'a hin te bi ma. Nɛ ɛ̨mmɛ bi hyonya thoho ra ts'ʉt'abi, him mi pądi 'bɛ'a sä da bɛ̨ni.

Bi hma da mba ma cuati bʉ ja ra pont'i ra Jesús

15 Nɛ nu ra ts'ʉt'abi nząi midi thø a n'da ra ofädi 'bʉ ra pa ra dąmpɛti ran dąbaxjua. Midi thø'a to'o bi huan'ndʉ yʉ ją'i. 16 Nɛ mi o bʉ n'da ran 'yohʉ í Barrabás, gätho mi fąpʉ 'bɛ'a mí øt'a. 17 Nu ra Pilato bʉya bi 'yän'ndʉ bim pɛti bʉ:

―To'o guí ndehʉ ga xocpahʉ ya. Ha gue ra Barrabás uague ra Jesús ngue nu'a ɛ̨mbi ra Cristo, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

18 Ngubʉ bi ma nguetho mi pądi yʉ zɛya ʉ yʉ yąpate.

19 Nɛ nu'bʉ mi hupʉ ja ran ts'ɛmbate ra Pilato, bi mbɛnpa ra nde a rá xisu bi 'yɛ̨mbi: “Hin te gui 'yørpa a ra hogan'yohʉ, nguetho má xui dá 'uį n'da ra t'į nts'utho nangue a,” bi 'yɛ̨mp'a ra nde bi mbɛnbi.

20 Pɛ nu yʉ hmumbäją nɛ ʉ yʉ dąc'yɛi, bi 'bɛp'ʉ yʉ ją'i da 'yäpi go da mba ma thøgue a ra Barrabás, nɛ go da mba ntho a ra Jesús. 21 Nɛ bi 'yän mahøn'a a ra ts'ʉt'abi:

―Nda'a guín ndehʉ ga thøcä, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i.

Nɛ bi dą ʉ bʉya:

―Gue'a ra Barrabás gui thøgue, bi 'yɛ̨n'ʉ.

22 Nɛ bi dą a ra Pilato bʉya:

―Xi'a ra Jesús ɛ̨mbi ra Cristo, 'bɛ'a ga ørpä a thą.

Gätho bi 'yɛ̨n'ʉ 'bʉpʉ:

―Dami cuatpʉ ja ra pont'i a.

23 ―Pɛ hin te mán ts'o dá tįnba na, bi 'yɛ̨n'a ra Pilato.

Pɛ nts'ɛdi bi dą ʉ:

―Dami cuatpʉ ja ra pont'i.

24 Min nu ra Pilato bʉya ngue hingui sä dim päh yʉ́ mbʉi yʉ ją'i, pɛ man'da bin junthʉ ʉ. Janangue'a bi manda bá thunba ra dehe bʉya, bin xʉt'yɛ bʉ yʉ́ hmi yʉ ją'i, nɛ bi 'yɛ̨m bʉya:

―Nɛ nugä hin ma ts'oquigä rán dąte da nu na ran 'yohʉ hin te in dupate, pɛ go ni ts'oqui zɛhɛhʉ, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i.

25 Nɛ bi dą ʉ yʉ ją'i bʉya:

―Hąha, madague'a i 'yosɛ ma güɛndahe a rán dąte na ran 'yohʉ, nɛcähe nɛ mam bom'bɛtohe dim 'bʉ 'bʉ niya'bʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

26 Nu ra Pilato bʉya bi xocpa a ra Barrabás, nɛ bi manda dí fɛi a ra Jesús bʉya. Nɛ bi manda da mba ma cuati bʉ ja ra pont'i.

27 Nɛ nu yʉ dofʉi bʉya bi zix'a ra Jesús bʉ mí ja yʉ́ ngun'ʉ yʉ dofʉi bʉ ja ra ngunts'ʉt'abi. Nɛ gätho yʉ dofʉi mí 'bʉpʉ bim pɛti, midi fäts'a ra Jesús. 28 Nɛ bi mbøcpa rá he bʉya nɛ bi het'a n'da ra he xʉn jʉpoi tengu mi he yʉ ts'ʉt'abi. 29 Nɛ nts'ɛdi bi huspa n'da ra corona tengu mí hu'ts' yʉ ts'ʉt'abi, pɛgue ran thenni thoho bi 'yørpe, janangue'a ám 'be ra 'yʉ'uįni a ra corona. Nɛ bi un'na n'da ra tøhø rán 'yɛi tengu mí hą yʉ ts'ʉt'abi. Nɛ bin dąnyahmu bʉ ja rá hmi nɛ bi 'yɛ̨mbi: “Grá hmuts'ʉt'abi yʉ judío.” Nɛ bi 'yɛns' yʉ biba, pɛgue ran thenni thoho bi 'yørpe.

30 Nɛ bi ts'ots'i, nɛ bi hyąnba a rá tøhø nɛ bi mbärpa rá yą. 31 Nɛ nu'bʉ mi gua'a bi 'yʉspi bi mbøcpa a ra he xí het pʉya, bi het'ʉ yʉ́ hesɛ mahøn'a. Nɛ bi zix bʉya ngue di cuatpʉ ja ra pont'i bʉ ndehnini.

Bi cuatpʉ ja ra pont'i ra Jesús

32 Nɛ nu'bʉ mi ts'ʉtho da bøm bʉ ja ra hnini, bin c'athʉ bʉ n'da ran 'yohʉ ra mɛngu bʉ Cirene, í Simón a. Nɛ bi t'ørpa ra ts'ɛdi da duspa rá pont'i ra Jesús.

33 Nɛ bi zøm bʉ ja ra nyuni ɛ̨mbi Gólgota bʉya. Nu'a ra Gólgota in nde da ma “ra t'øhø nyąxmu” a. 34 Nɛ nubʉya bi un'na n'da ra vino mauąspi ra 'yɛ̨thi xʉn ju. Nu'bʉ ya mí zä a ra Jesús, him bi nde bi zi.

35 Nɛ nu'bʉ mi jua a bi cuatpʉ ja ra pont'i bʉya, nu'ʉ yʉ dofʉi bi 'yøt'a n'da ran tąha nangue rá he ra Jesús. Gue'a bi man'a ra pøngahyą maya'bʉ ngue din ja 'bʉ mi 'yɛ̨na: “Da mba ma dat'i a ma he nangue n'da ran tąha da 'yøt'e.”

36 Nɛ mi hupʉ yʉ dofʉi mi fädi. 37 Nɛ nubʉ rá yą a ra pont'i bi mba nt'o't'i bʉ ram hma bi ma 'bɛ'a í ts'ɛmba a ra Jesús, bi 'yɛ̨n'a ra t'ohni: “Nuna ra Jesús na, rá hmuts'ʉt'abi yʉ judío na.”

38 Nɛ bi mba ma cuatihʉ ra Jesús yoho yʉ bɛ̨, 'da a n'da yʉ́ pont'i. Nɛ bi 'bämp'ʉ ja rán 'yɛi a n'da nɛ bi 'bämp'ʉ ja rá gąha a man'da. 39 Nɛ nu yʉ ją'i mi thopʉ, bi zani, 40 nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i guí ɛ̨na gui xo't' ra dąniją nɛ xø man hyupa thoho gui hyøh mahøn'a, 'bɛ'a guí øt' ya thą. Nu'bʉ majuąni gue'e rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją, dami cąpʉ ja ra pont'i, gan yąnsɛ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

41 Nɛ'ʉ yʉ hmumbäją bi 'yʉspi nɛ yʉ xänbate niją, nɛ yʉ fariseo, nɛ yʉ dąc'yɛi, gätho ma ngʉrpihe, din 'yɛ̨mp'ʉ:

42 ―Bi yąnba yʉ́ te ʉ 'da, pɛ hingui sä din yąnsɛ ya. Pɛ nu'bʉ majuąni da guehna ma hmuts'ʉt'abihʉ, dyʉ israelhʉ, sä xtán gąsɛ bʉ ja ra pont'i nɛ xcá ɛ̨c'yɛihʉ bʉya. 43 Bi ma, i ɛ̨na i tøp'ma rám fäts'i Oją, da zä da yąn a Oją ya 'bʉ, nguetho ya bi ma, guesɛ rá ts'ʉnt'ʉ Oją na, bi 'yɛ̨n'ʉ 'bʉ mi 'yʉspi.

44 Nɛ'ʉ yʉ bɛ̨ 'darbʉ bi guat'ʉ bi zan a ra Jesús.

Bi du ra Jesús

45 Nɛ nu'bʉ mi hyuxadi bʉya bim 'bɛxui ra häi, nɛ jague'bʉ hyunde bi nɛqui mahøn'a. 46 Nu'bʉ mi ts'ʉtho da zøn a hyunde, nts'ɛdi bi mbah ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Elí, Elí, lama sabactani, bi 'yɛ̨na ngue ra nde ra arameo.

Nu'a nam bøni: “Ma Oją i, ma Oją i, hanja gá hyɛga thoho,” bi 'yɛ̨na.

47 Nu'bʉ mi 'yø'a bi man ra Jesús 'da yʉ ją'i mi 'bäpʉ, bi 'yɛ̨na:

―Nuna ran 'yohʉ na, i mba't'a ra pøngahyą Elías, mí 'bʉ 'bʉ maya'bʉ.

48 Nɛ nu'a n'da mí 'bäpʉ 'bex bi mba bá hą n'da ɛ̨na ra fʉnjo, bi dʉrpʉ ja ra vino nɛ bi ndøcta n'da ra xithi, nɛ bi 'uąspa a ra Jesús, ɛ̨mbi da zi. 49 Nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ mi'da mí 'bäpʉ:

―Dami hyɛhmbʉ. O te guidí unhdʉ. 'Bɛ gan nuhʉ 'bʉ ba ɛ̨h ra Elías da yąni, bi 'yɛ̨n'ʉ.

50 Nɛ xø bi mbafi nts'ɛdi mahøn'a ra Jesús, nɛ 'bex bi du bʉya. 51 Nɛ nu'a ra ora a bʉya, nu'a ra 'bø't'e mi ndam bʉ man'da mbo ra dąniją bá fʉpʉ magąts'i bi xɛt'i nɛ 'bexgue bi zøt'a häi. Nɛ bi 'yąn ra häi bʉya, nɛ bi fø'i 'da yʉ do hønbʉ go hapʉ. 52 Nɛpʉ ja yʉn 'yägui bi føh yʉ jądo. Nɛ nu'bʉ mi dąmbɛ̨ni ra Jesús, bi bøx ʉ 'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi xi du, bi dąmbɛ̨ni bʉ ja yʉ́n 'yägui ʉ, 53 bi mba bʉ ra hnini Jerusalén ʉ nɛ bi nu ʉ 'da yʉ ją'i ʉ xi du. Pɛ hinga gätho yʉ pa.

54 Nɛ nu'bʉ mi du ra Jesús, nɛ nu'a ra hmudofʉi mí fä a ra Jesús, nɛ'ʉ mi'da min 'yohʉ, 'bʉ mi nu di 'yąn ra häi, nɛ'ʉ gä mi'da bin ja, ɛ̨mmɛ bin su ʉ, nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Majuąni maha, rá Ts'ʉnt'ʉ Oją na ran 'yohʉ.

55 Nɛ mí 'bäpʉ njombʉ ts'ʉ 'da yʉ xisu ngue man yʉ́m fäts'ihʉ a ra Jesús 'bʉ mán 'yohe bʉ ja ra 'yu, 'bʉ mambá nɛxhe bʉ Galilea. Mi 'bäpʉ ʉ, nguetho mi nde da nu 'bɛ'a da t'ørpa ra Jesús. Nɛ nu'ʉ bi nu 'bɛ'a gä bin ja. 56 Nɛ nu'a n'da mi 'bäpʉ, ra María Magdalena a; nɛ'a man'da ra María mi 'bäpʉ, ngue rá mbe ra Jacobo nɛ ra José; nɛ nu man'da ra xisu mi 'bäpʉ, gue'a rá mbe ra Jacobo nɛ ra Xuua, yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Zebedeo ʉ; nɛ'ʉ mi'da yʉ xisu mi 'bäpʉ.

Bi mba nt'ägui a ra Jesús

57-58 Nɛ nu'a ra José, n'da ra mɛmbɛti bʉ ra hnini Arimatea, bi mba bʉ 'bʉh ra Pilato 'bʉ mi ts'ʉtho da yʉh ra hyadi. Bi 'yädi da 'yäcpa rá ngøc'yɛi ra Jesús, nguetho mi ɛ̨c'yɛi a. Nɛ bi manda ra Pilato bʉya din t'unni. 59 Nu ra José bʉya bi duspa rá ngøc'yɛi a ra Jesús nɛ bi mbärpa n'da ra 'bø't'e xʉn ho. 60 Nɛ bi gärpʉ ja rán 'yägui zɛhɛ a ra José. N'da ra hyądo xí manda xí mba nthɛ̨qui. Nu'bʉ mi gua'a bi gärpʉ, bi juaspʉ n'da ra xįndo xʉn hyʉ bʉ ja rá goxthi ra hyądo, nɛ bi mba bʉya. 61 Nɛ mi hupʉ ra María Magdalena, nɛ man'da ra María mi hupʉ ja rá goxthi ra hyądo.

Yʉ dofʉi bi mbäh ran 'yägui

62 Nɛ nu'bʉ mi hyax a ra pa ran ts'äya bʉya, xudi thoho bi mba ʉ yʉ hmumbäją nɛ yʉ fariseo, bá nu ra Pilato, 63 nɛ sä bi 'yɛ̨mbi:

―Ma ts'ʉt'abi ahe, dá bɛ̨mhbe man'da bi man'a ra hyäte 'bʉ him maní du, bi 'yɛ̨na: “Nu'bʉ ná hyupa ga thąmbɛ̨ni bʉ 'bʉ ʉ xøn du,” bi 'yɛ̨na. 64 Janangue'a xʉn ho 'bʉ gui pɛhni to'o da mbäh ran 'yägui an hyupa, xøhma ba ɛ̨ ʉ yʉ́ xädi 'bʉ bin xui da gʉcpa a rá ngøc'yɛi, nɛ da 'yɛ̨na bi dąmbɛ̨ni bʉya. Man'da xʉn ts'o ra fɛhni tengu a, xinda gue a bi mansɛ 'bʉ mi 'bʉi, sä bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ hmumbäją nɛ yʉ fariseo.

65 Bi dą a ra Pilato bʉya, bi 'yɛ̨mbi:

―Sixhʉ ʉ n'dan nɛ'ts'i ni dofʉi dá 'da'ahʉ. Dami cothʉ xʉn ho bʉ ja rá goxthi a ra hyądo, nɛ njon da zä da xo't'i.

66 Nɛ bi mbähä ʉ yʉ mbäją nɛ yʉ fariseo, bi got'i xʉn ho a ra hyądo nɛ bi mɛpya, nɛ bá peng bʉya, bá copʉ yʉ dofʉi ngue da mbädi.

28

Bi dąmbɛ̨ni ra Jesús

1 Nɛ nu'bʉ ya mi thoh ra pa ran ts'äya, xø rá mbʉdi ra semana, bi mba mxudi thoho ʉ yoho yʉ xisu. Nu'a n'da ra María Magdalena nɛ'a man'da ra María. Nu'bʉ mí nɛts'i ní mba bʉ bí ja a ra hyądo. 2 Nɛ nu'bʉ mí mba ʉ, 'bexgue nts'ɛdi bi 'yąn ra häi mahøn'a. Nguetho bi 'yøt'a rám 'bɛhni Oją xí zøpʉ 'bʉ mí 'uec'a ra do mi juaxpʉ ja rá goxthi ra hyądo. 3-5 Nɛ nu'a rám 'bɛhni Oją di fɛxni tengu n'da ra huɛi. Nɛ nu rá he bʉya, xʉn t'axi tengu n'da ran nɛqui. Nɛ nu'ʉ yʉ dofʉi 'bʉ mín nu a rám 'bɛhni Oją ɛ̨mmɛ bin su, bi fɛt'i, nɛ nte sä da 'yøt'e, tengu'bʉ xi du. Nu'a rám 'bɛhni Oją, mi hupʉ ja a ra do xí 'ueque, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ xisu 'bʉ mi zøm bʉ:

―O guín suui. Dí pądi ngue guí hommi a ra Jesús xí cuatpʉ ja ra pont'i ʉ. 6 Pɛ njo'o ua, bi mba nsots'i tengu mi ma. Ba thohmi gui nuui ua mí 'bɛni, bi 'yɛ̨n'a rám 'bɛhni Oją 'bʉ mi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ xisu. 7 Nuya, ní mbɛ 'dahmantho, gui xihmi yʉ́ xädi: “Bi dąmbɛ̨ni bʉ 'bʉ ʉ xøn du ya,” gui 'yɛ̨nui. Nɛ nde'bʉ gätho ahʉ gui mbähä bʉ Galilea nɛ guepʉ guin c'athʉ bʉ. Nɛ gue'a bá ɛ̨cä ua ngue ga xi aui, bi 'yɛ̨mp'a rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i.

8 Nɛ bi bøm bʉ ja ra hyądo ʉ yʉ xisu, bin su nɛ xim midi johya. Bin tihi, bi mba bá xi ʉ yʉ́ xädi ra Jesús 'bɛ'a bi sifi. 9 Nɛ bi zʉpʉ 'yu a ra Jesús ʉ yʉ xisu.

―Xíhats'i, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Nu yʉ xisu bʉya bin dąnyahmu nɛ bi hyʉp'ʉ yʉ́ gua, bi dąnde bʉya. 10 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―O guín suui, ni mbɛ ba xihmi ʉ ma cuhʉ, ní mbähä bʉ Galilea, ja nín tįmhbʉ bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra fɛhni bi man yʉ dofʉi

11 Nɛ nu'bʉ mí mbenc'ʉ yʉ xisu, nɛ'ʉ yʉ dofʉi mí fäh ran 'yägui bi mba bá xi ʉ yʉ hmumbäją 'bɛ'a gätho bin ja. 12 Bim pɛti yʉ hmumbäją bʉya, nɛ yʉ dąc'yɛi. Bi ma 'bɛ'a da zä da 'yøt'e. Nɛ nubʉya xʉn ngu ra mbɛti bi un'ndʉ yʉ dofʉi 13 nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Gui 'yɛ̨mhbʉ: “Bá ɛ̨ ʉ yʉ́ xädi 'bʉ min xui 'bʉ mán ąhmbe, bi bɛ̨p'a rá ngøc'yɛi,” gui 'yɛ̨mhbʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ. 14 Nɛ nu'bʉ da 'yø'a ra ts'ʉt'abi ngue gán ąhmbʉ, nɛ da 'yɛ̨na da zʉ ahʉ, nugähe dan yąhe ga fäx ahe, bi 'yɛ̨n yʉ hmumbäją 'bʉ mi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ dofʉi.

15 Nɛ bi hyąn a ra mbɛti ʉ yʉ dofʉi bʉya. Bi mba da 'yøt'a bi sifi. Nɛ nu'a ra fɛhni bi man ʉ, xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi ʉ ma mijudíohe dyʉ israelhe. Nɛ guexta'a ra fɛhni i man ʉ.

Yʉ́ xädi ra Jesús bi un yʉ́n t'ɛ̨di da mamp'a rám hma

16 Nɛ dá mbähmbe bʉ ra häi Galilea bʉya, dí 'dɛ'ma'da gähe, yʉ́ xädigähe ra Jesús. Nɛ dá sømhbe bʉ ja ra nyuni xí xije ra Jesús dan c'athe bʉ. 17 Nɛ nu'bʉ má nuhe, dá ɛ̨spahe a, pɛ nu'ʉ 'da him mi ɛ̨c'yɛi gue gue'a. 18 Nɛ bi hyäm bʉ dí 'bähmbe a ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨nje:

―Gätho ra ts'ɛdi bin 'dacä ga manda gätho ra ximhäi nɛ mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨nje. 19 Janangue'a ní mbähä ya hønbʉ go hapʉ 'bʉh yʉ ją'i gä na ndoho ra ximhäi, gui xihmbʉ da 'yɛ̨c'yɛigui. Nɛ nu'ʉ to'o di däcä yʉ́ mbʉi, gui xixyąbahʉ nangue rá thuhu ma Ta, nɛ nangue rá thuhu rá Ts'ʉnt'ʉ, nɛ rá thuhu rá Hogandąhi Oją. 20 Nɛ gui xänbahʉ da 'yøt'e 'bɛ'a gätho dá xi ahʉ. Nɛ guim bɛ̨mhbʉ dín 'yohʉ gätho yʉ pa asta gue'bʉ da guah ra ximhäi, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús bʉya.

SAN MARCOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

MARCOS

Ran ho ma'da'yo bi 'yo't' ra Marcos

1

Nu ra Xuua Nxixyą bi ma mi ts'ʉtho da zøh ra Hmu

1 Ja ua rá mbʉdi ran ho ma'da'yo nangue'a ra Jesucristo, rá Ts'ʉnt'ʉ Oją. 2 Bin ja a mán t'o't'i 'bʉ maya'bʉ bʉ ja rá søcuą Oją 'bʉ mí 'yɛ̨na:

Nugä ga pɛhn'na n'da mam 'bɛhni dim 'bɛt'o bʉ gni mba.

Nu'a da xih yʉ ją'i da døp'e'e,

bi 'yɛ̨mp'a rá Ts'ʉnt'ʉ.

3 Nɛ'a ra pøngahyą Isaías bi ma nguehna rám 'bɛhni 'bʉ mi 'yɛ̨na ngue:

N'da ra ja'i din yą nts'ɛdi bʉ ja ra dąpo ngue da 'yɛ̨na:

“Damin sähʉ ga simhbʉ ra hmu mi ts'ʉtho da zøcua,

Dami hoc ni mbʉihʉ ga tømhbʉ xʉn ho,” da 'yɛ̨n a mam 'bɛhni, i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Isaías.

4 Nɛ gue'a ra Xuua bi 'yøt' ran xixyą bʉ ja ra dąpo bi man Oją maya'bʉ. Nu ra Xuua bi xih yʉ ją'i din xixyą to'o di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nɛ da mba ma punbi yʉ́ ts'oqui bʉya. 5 Gätho yʉ ją'i mi 'bʉpʉ ra xɛqui Judea, nɛpʉ ra dąhnihni Jerusalén, bi zøm bʉ i øt' ran xixyą ra Xuua. Nɛ nu'ʉ 'da bi päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nɛ bi mam bʉya ngue hingui ho 'bɛ'a xí 'yøt'e. Nɛ bi mba ma xixyąba bʉ ja ra dąthe Jordán ʉ bʉya.

6 Nu ra Xuua mí he n'da ra mbapahni án t'øt'e ngue yʉ́ xingu yʉ camello nɛ mi ja rán gʉt'i ra xifani. Nɛ hønt'ʉ yʉ t'ąxi nán sihmɛ nɛ ra t'afi t'asa dąpo. 7 Nɛ bi 'yɛ̨na:

―Ba ɛ̨pʉ n'da man'da ja rá ts'ɛdi xinda guecä, hin dí sʉcä tengu a. 8 Nugä xtá xixyą ahʉ nangue ra dehe thoho, pɛ nu'a di 'da'ahʉ rá Hogandąhi Oją, bi 'yɛ̨mb yʉ ją'i a ra Xuua.

Bi mba ma xixyąbi ra Jesús

9 Nɛ nu yʉ pa bi 'yøt' ran xixyą ra Xuua, bi nɛxpʉ ra hnini Nazaret ra Jesús, ngue ra xɛqui Galilea. Nɛ bi zøm bʉ ra Jesús bin xixyą'a bʉya bʉ ja ra dąthe Jordán. Gue'a ra Xuua bi 'yøt' ran xixyą. 10 Nɛ nu'bʉ mí bøxpʉ ja ra dehe bʉya 'bex bi nu bi xoh mahɛ̨ts'i nɛ bá cąh rá Hogandąhi Oją, tengu n'da ra t'azʉ, bi zøpʉ 'bäh ra Jesús. 11 Nɛ bi t'ø a n'da ra nde mahɛ̨ts'i bi 'yɛ̨na:

―Ma Ts'ʉnt'ʉ i, dadí huɛ̨c'i i nɛ dín numanho i, bi 'yɛ̨n a ra nde.

Nu ra Jesús bi ts'äp rá mbʉi bʉ ma'ueni

12 Nɛ nubʉya nu rá Hogandąhi Oją 'bex bi bɛ̨nbi da mba bʉ ma'ueni a ra Jesús. 13 Nɛ nyote pa bim 'bʉpʉ nɛ nyote xui. Nɛ nu ra zįthu ra Satanás bi zäp rá mbʉi a ra Jesús gätho yʉ pa bim 'bʉpʉ, nɛ mí 'bʉhmbʉ bʉ yʉ zate. Pɛ bi mbäx'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i a ra Jesús 'bɛ'a gä bi nu bʉ.

Nu ra Jesús bi dʉ'mi bi man a rám hma bʉ ja yʉ hnini

14 Ya xí jot'a fädi ra Xuua Nxixyą 'bʉ mi bøm bʉ ra Jesús bʉ ra xɛqui Judea, bi mba bʉ Galilea. Nɛ bi mam bʉ ran ho ma'da'yo ngue 'bɛpʉ dí manda rá ts'ɛdi Oją n'da. 15 Nɛ bi 'yɛ̨mb yʉ ją'i:

―Mi ts'ʉtho da zøn ra pa di manda ua rá ts'ɛdi Oją, dami päh nin 'yomfɛ̨nihʉ, damin unsɛhʉ di manda ahʉ Oją 'dahma din ja ahʉ ra te ma'da'yo. Gue'a bi man a ra Jesús 'bʉ mí 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i.

Ra Jesús bi zohni goho yʉ mbahuą

16 N'da ra pa mi 'yo bʉ a ra Jesús bʉ ndendądehe t'ɛ̨mbi Galilea. Nɛ nubʉya bi nu a ra Simón n'youi rán 'yohʉ i Andrés a, mi ɛnxit'ą bʉ ja ra dądehe ʉ, ngue yʉ́ 'bɛfi yʉ mbahuą ʉ. 17 Ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ba tɛngaui ga ja aui gui xihmi yʉ ją'i da 'yɛ̨c'yɛigui tengu thoho bʉ gní thɛui yʉ huą ngubʉ guí øt'ui, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

18 'Bex bi hyɛpʉ yʉ́ xit'ą bʉya nɛ bi dɛnni.

19 Nɛ xø bi thogui bin 'yo mi ts'ʉ nɛ bi nu a ra Jacobo n'youi rán 'yohʉ i Xuua a, gätho ʉ yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Zebedeo ʉ. Mi hubʉ ja yʉ́ mbosa ʉ, midi hoc yʉ́ xit'ą. 20 Nɛ xø bi xifi da dɛn'dʉ. 'Bex bi dɛn'dʉ bʉya bi zopʉ rá ta bʉ ja ra mbosa ʉ bʉya nɛ yʉ́ mbɛfi.

Ra Jesús bi hoc'a n'da ran 'yohʉ min 'youi ra zįthu

21 Nɛ nubʉya nu ra Jesús bi yʉthʉ bʉ ja ra hnini Capernaum ʉ xí tɛnni. Nu ra pa ran säya mí cʉrpʉ ja ra niją nɛ mi xänba bʉ yʉ ją'i. 22 Nɛ nu'ʉ bʉya, ɛ̨mmɛ bi hyonya thoho 'bʉ mí 'yø a bi man ra Jesús, nguetho bi xänbi xʉn ho nɛ hinga ngubʉ mí man ʉ ma xänbate sɛhe ngue dyʉ israelhe, dyʉ́ judíohe. 'Bex gue bi bądi ja rán t'ɛ̨di ra Jesús. 23 Nɛ mi 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ n'youi ra zįthu nɛ nts'ɛdi bi mbah pʉya, bi 'yɛ̨na:

24 ―'Bɛ'a guí nde gui 'yørcahe grá Jesús, grá mɛngu Nazaret. Ha gui juaje ya. Dí pądi gue'e rá Thahni i Oją gue xʉn hotho, bi 'yɛ̨na.

25 Pɛ nu ra Jesús bi dąmhyą ra zįthu, bi 'yɛ̨mbi:

―Daman hɛ̨, dami pøm bʉ ja rá mbʉi na ran 'yohʉ, bi 'yɛ̨mbi.

26 Nu ra zįthu bʉya nts'ɛdi bi huą'ts'a ran 'yohʉ, nts'ɛdi bi mbafi, nɛ bi bøm bʉya. 27 Gätho bi hyonya thoho ʉ 'bʉpʉ nɛ bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―'Bɛ'a nam bøn'a dí nuhʉ ya. 'Bɛ'a ni 'da'yonxädi na, nguetho i ja rán t'ɛ̨di na i sʉh yʉ zįthu nɛ i su ʉ, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ.

28 Nɛ 'bexque 'dahmantho bi hmam bʉ gätho ra häi Galilea 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesús.

Bi hoc'a rá suto ra Simón a ra Jesús

29 Nu'bʉ mi bøm bʉ ja ra niją a ra Jesús bi mbähä ra Simón, nɛ ra Andrés, nɛ ra Jacobo, nɛ ra Xuua. Bi zømhbʉ bʉ rá ngu ra Simón. 30 Nɛ nu'a rá suto ra Simón 'bɛm bʉ rá oi, i hɛ̨mb ra pa. Nɛ bi si a ra Jesús. 31 Nɛ bi nu bʉ i 'bɛn'a ra xisu bʉya, bi bɛnba rá 'yɛ nɛ bi xots'i. 'Bex bi bøn a ra pa, hin hapʉ xʉn'ʉ, nɛ 'bex bi zä bi hoc yʉ́n sihmɛ bʉya.

Ra Jesús bi hoqui xʉn ngu yʉ hyɛ̨nni

32 Nɛ nu'bʉ mí yʉh ra hyadi gätho ʉ mi ʉ bá ts'inba a ra Jesús bʉ mi 'bʉi, nɛ ʉ min 'yohʉ ra zįthu bá ts'inbi. 33 Bim pɛti bʉ ja ra goxthi gätho yʉ ją'i 'bʉpʉ ja ra hnini. 34 Gätho na ngu yʉ hyɛ̨nni bi hoqui, nɛ bi hyønba thi yʉ zįthu min 'yohʉ ʉ 'da. Nɛ nu yʉ zįthu, ɛ̨mmɛ mi ndehma da ma to'o a ra Jesús, pɛ nu ra Jesús him bi japi din yą ʉ.

Nu ra Jesús bi xänba yʉ ją'i bʉ ra xɛqui Galilea

35 Nɛ nu'bʉ mi ts'ʉtho da hyax bʉya, bi ndants'a ra Jesús bi bøm bʉ ja ra hnini, bi mba bʉ ma'ueni bin yąui Oją. 36 Nɛ nu'bʉ mi hyats'i xʉn ho bʉya, bi mba ra Simón da hyoni, nɛ'ʉ mi'da mi 'bʉhmbʉ bi mbähä da hyomhbʉ ra Jesús. 37 Pɛ nu'bʉ mí dįm bʉya, bi 'yɛ̨mbi:

―Mbähä bʉ ja ra ngu nguetho gätho yʉ ją'i hon'a bʉ mahøn'a, bi 'yɛ̨mbi.

38 ―Hin'na, pɛ man'da xʉn ho 'bʉ ga mbähä bʉ ja mi'da yʉ hnini, nɛpʉ ga mangä bʉ mam hmam bʉ, nguetho gue'a bá ɛ̨cä ua a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

39 'Bex bi mbähä bʉya, bin 'yo gätho ra häi Galilea, bi man rám hman Oją bʉ ja yʉ niją nɛ bi hyøn'a thi yʉ zįthu mín 'yohʉ 'da yʉ ją'i bʉ bi thogui.

Bi hoc'a n'da ran 'yohʉ mi hɛ̨mb ra t'axca'ya

40 Nɛ bi zøm bʉ n'da ran 'yohʉ bʉ 'bäh ra Jesús, i hɛ̨mb ra t'axca'ya. Bin dąnyahmu, bi 'yäp ra mate, bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ ni pähä da zä gui hogui ts'ʉ, bi 'yɛ̨mbi.

41 Bin yeh rá mbʉi ra Jesús, bi dä'a ra hyɛ̨nni, nɛ bi 'yɛ̨mb bʉya:

―I jagä ra pähä da yąn'a ya, bi 'yɛ̨mbi.

42 'Bex bim 'bɛ'ʉ yʉ 'ya mi hɛ̨mbi. 43-44 Nu ra Jesús bʉya, nts'ɛdi bi hɛcpi nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nuya, njon gui xifi 'bɛ'a dá øt'e'e. Ni mba, bán 'yupʉ 'bʉh ra mbäją, gui un bʉ n'da ra 'bøts'e i man rán t'ɛ̨di ra Moisés da hyąxpʉ n'da 'bʉ ya bi yąn ra t'axca'ya, nɛ da fąh bʉya ngue bi zä i, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ bi xifi da mba bʉya. 45 Pɛ nu ran 'yohʉ 'bʉ mi bøm bʉ bi mbʉdi ɛ̨mmɛ mma. Nɛ bi xih yʉ ją'i 'bɛ'a xí t'ørpe. Jannangue'a nu ra Jesús ya him bi zä da yʉrpʉ ja yʉ hnini nɛ 'yotho bʉ ma'ueni nguetho ɛ̨mmɛ bi muns yʉ ją'i 'bʉ i cʉrpʉ ja ra hnini. Pɛ guehma xʉn ngu yʉ ją'i mi zøm bʉ hapʉ mi 'yo ngue høn bʉ go hapʉ ní nɛts'i.

2

Bi hoc'a n'da ra ją'i mi ts'a rá ją'i

1 Nu'bʉ mi tho i ts'ʉ 'da yʉ pa bi yʉt mahøn'a bʉ Capernaum ra Jesús. Nu'bʉ mí 'yøh yʉ ją'i ngue 'bʉpʉ ja ra ngu, 2 'bexque xʉn ngu bi zøm bʉ yʉ ją'i gue'bʉ go mi yupʉ mbo ra ngu nɛpʉ thi. Nu ra Jesús bʉya, bi xih rám hman Oja ʉ yʉ ją'i. 3 Nɛ nubʉya, bi zøm bʉ 'da yʉn 'yohʉ i tu n'da ra hyɛ̨nni ngue mí ts'a rá ją'i. Goho ma 'yohʉ ʉ yʉn dute. 4 Nɛ hingui sä da thopʉ 'bʉh ra Jesús nguetho mi dʉ bʉ yʉ ją'i. Janangue'a bi xø'ts'a n'da xɛqui ra 'bet'e, bi cąmp'ʉ a ra hyɛ̨nni con rá 'beza. 5 'Bex bi bąh ra Jesús ngue mi pą ʉ ngue i jasɛ rá ts'ɛdi, nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra hyɛ̨nni bʉya:

―Nu'i, n'yø, ni ts'oqui ya xʉm pun'ni i, bi 'yɛ̨mbi.

6 Nɛ nu'ʉ 'da yʉ xänbate niją, mi hupʉ. Nɛ nu'bʉ mí 'yø'a 'bɛ'a i man ra Jesús, 7 bi 'yɛ̨nsɛ mbo yʉ́ mbʉi n'da ngu n'da: “Xina, hanja ni man na tengu na. Pɛ hingui numansu Oją na, njo'o n'da ra ją'i da zä di punba yʉ́ ts'oqui n'da, hinda hønt'a Oją,” bi 'yɛ̨nsɛ yʉ́ mbʉi ʉ. 8 Pɛ nu ra Jesús 'bexque bi bątho 'bɛ'a mbɛ̨n ʉ, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja ngubʉ guím bɛ̨mhbʉ mbo ni mbʉihʉ. 9 Ha guím bɛ̨mhbʉ ngue nte ni mba tho a dá xicä na ran 'yohʉ ngue rá ts'oqui ya xʉm punbi. Ha guím bɛ̨mhbʉ man'da xquí pąhmbʉ ngue i ja ma ts'ɛdi 'bʉ ga xifi da ndants'i, da gąx rá fįdi din 'yo. 10 Pɛ nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, ga ut'ahʉ ya i ja man t'ɛ̨di ua ja ra häi ngue ga punba yʉ́ ts'oqui n'da ra ją'i, jannangue'a ga japi din 'yo na ran 'yohʉ ya, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Nɛ nubʉya, bi 'yɛ̨mp'a mí ts'a rá ją'i:

11 ―Nu'i, dí xi i, ndants'i, cąx ni fįdi, ni mba ni ngu, bi 'yɛ̨mbi.

12 Nubʉya, 'bex bi ndants'i, bi gąx rá fįdi, bi bøm bʉ i ja ra ngu. Nɛ bi nu ʉ gätho mi 'bʉpʉ. Nɛ bi hyonya thoho ʉ. Jannangue a bi 'yɛ̨spa Oją ʉ bʉya nɛ bi 'yɛ̨n ʉ:

―Njąm'bʉ xtá nuhʉ tengu a bin ja ya, bi 'yɛ̨n ʉ.

Nu ra Leví 'bex bi dɛn'na ra Jesús

13 M'bɛjua bʉya xø bi mba mahøn'a bʉ ja ra ndendądehe a ra Jesús. Nɛ mi søm bʉ yʉ ją'i nɛ mi xänba bʉ ʉ. 14 Nu'bʉ mi thopʉ 'bʉ a ra Leví, i hupʉ ja rá mɛxa gue'a ra hyącahäi a. Nu'a ra Leví rá ts'ʉnt'ʉ ra Alfeo a. Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mbi:

―Ba tɛngui.

'Bex bi ndants'a ra Leví bʉya, bi dɛnni.

Jesús bin sihmɛhʉ yʉ ts'om'bäi

15 Nɛ bin sihmɛhʉ ra Jesús nɛ yʉ́ xädi bʉ ja rá ngu a ra Leví. 'Darpʉ bin sihmɛhʉ 'da yʉ ziyate hyącahäi nɛ mi'da yʉ ts'om'bäi. Xʉn ngu mi 'bʉpʉ nguetho xʉn ngu ʉ ya xí 'yɛ̨c'yɛi a. 16 Nɛ nu'ʉ 'da ma xänbatehe bʉ niją, yʉ fariseo ʉ, nɛ nu'bʉ mi nu ra Jesús nɛ yʉ́ xädi sihmɛhʉ ʉ yʉ ziyate hyącahäi nɛ yʉ ts'om'bäi nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús:

―Hanja ngubʉ øt' ni Hmuhʉ. Hingui ho øt'a ngue i sihmɛhʉ yʉ ziyate hyącahäi nɛ yʉ ts'om'bäi, bi 'yɛ̨n ʉ.

17 Nu'bʉ mí 'yøh ra Jesús 'bɛ'a bi man ʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'ʉ im bɛ̨nsɛ xʉn zaqui hingui honi to'o da mbäts'i, hinda hønt'ʉ i pąsɛ in zäman'ʉ i honi to'o da mbäx ʉ. Nɛ nugä bá ɛ̨cä ga fäx ʉ i pądi ja yʉ́ ts'oqui, him bá ɛ̨cä ga fäx ʉ im bɛ̨nsɛ yʉ hocją'i, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Ran t'änni nangue ʉ ɛ't' yʉ́n sihmɛ

18 Nu'ʉ yʉ́ xädi ra Xuua Nxixyą nɛ yʉ́ xädi yʉ fariseo mí ɛ't' yʉ́n sihmɛ ʉ. Nɛ bi zøm bʉ ʉ 'da bʉ mí 'bʉh ra Jesús ngue bi 'yänni nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Hanja hingui ɛ't' yʉ́n sihmɛ ʉ ni xädi nɛ i ɛ't' yʉ́n sihmɛ ʉ yʉ́ xädi ra Xuua nɛ yʉ́ xädi yʉ fariseo, bi 'yɛ̨n ʉ.

19 Ra Jesús bi xi'a n'da ran t'uti ngue ran thąti 'bʉ mi dąt'ʉ, bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ nu'ʉ i 'bʉpʉ ja ran thąti hin da du yʉ́ mbʉi nguetho 'bʉpʉ a ran 'yohʉ din thąti. Hin da 'yɛ̨na ngue hin din sihmɛ ʉ. 20 Pɛ da zøn ra ora da ts'ispa a ran 'yohʉ nɛ ja da 'yɛ't' yʉ́n sihmɛ bʉya, bi 'yɛ̨n a ra Jesús. 21 Nɛ nu'a din xä ʉ ma xädigä hin da bømanho 'bʉ nɛ'a ra nyomhma da dɛn ya, tengu thoho ra naxca 'bø't'e hin da zä di 'bø't'a ra 'ya'bø't'e nguetho da xɛ thoho mahøn'a. 22 Nɛ ngutho a ra vino ma'da'yo hin da zä da sirpʉ ja ra 'yambot'asɛ̨i nguetho nu'a ra vino ma'da'yo da dʉn 'bʉ da sirpʉ nɛ dim fän a ra vino bʉya, gätho 'da dín ts'ontho bʉya. Nu'a ra vino ma'da'yo i pa nsi't'i bʉ ja yʉ mbot'asɛ̨i ma'da'yo, pi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mí dądi.

Bi t'ɛ̨mbi i øt' ra 'bɛfi ʉ yʉ́ xädi ra Jesús a ra pa ran ts'äya

23 Nɛ nu'a ra pa ran ts'äya bi mbähä yʉ́ xädi ra Jesús, bi thopʉ ja n'da rá huąhi yʉ trigo. Nu yʉ́ xädi bʉya i toc yʉ trigo bʉ bi thogui. 24 Nu yʉ fariseo bi nu 'bɛ'a bi 'yøt'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús nɛ bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús bʉya:

―Hanja ngubʉ i øt'ʉ ni xädihʉ ya nɛ i ma man t'ɛ̨dihʉ hin dam pɛhmbʉ a ra pa ran ts'äya, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ fariseo.

25 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ha hin guí nu bʉ ni søcuąhʉ ngue nɛ ra David bi mbɛsta rán t'ɛ̨di Oją 'bʉ n'dandį 'bʉ min tumanthuhu bʉ bin 'yo nɛ ʉ min 'yohʉ. 26 Janangue'a bi yʉrpʉ ja rá ngu Oją nɛ bi zihʉ bʉ yʉ 'bøxthuhmɛ. Pɛ him mi sä xtán zi ʉ nɛ hønt'ʉ yʉ mbäją i sä da zi ʉ. Nɛ nu ra Abiatar, ra hmumbäją bʉ a, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

27 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Í ts'än'na ra pa ran ts'äya nguetho bi ndep yʉ ją'i hin ɛ din ʉnbi, hin í ts'änni ngue da mba nts'upi. 28 Nɛ nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, drá hmugä nɛ i ja man t'ɛ̨di gam mangä 'bɛ'a da 'yøt' yʉ ją'i ra pa ran ts'äya, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

3

Bi hoc'a n'da ran 'yohʉ him mi sä di juąn rá 'yɛ

1 Nɛ nu ra Jesús bʉya bi yʉrpʉ ja ra niją mahøn'a. Nɛ mí 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ him mi sä di juąn rá 'yɛ. 2 Nɛ mi 'bʉpʉ 'da di ąxtho ra Jesús 'bʉ di hocpa rá 'yɛ ran 'yohʉ. Nɛ nu'bʉ da nu di hocpi di yąp pʉya nguetho ra pa ran ts'äya a. 3 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a ran 'yohʉ:

―Ndants'i, gam 'bähnʉ made i 'bʉh yʉ ją'i, bi 'yɛ̨mbi.

4 Nɛ nubʉya, bi 'yän'dʉ 'bʉpʉ nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Dami xijʉ ya 'bɛ'a xʉn ho da t'øt' 'bʉ ra pa ran ts'äya. Ha da t'øt'a n'da ran ho uague da t'øt'a n'da ran ts'o. Ha xʉn ho 'bʉ da yąnba rá te rá miją'iui n'da, uague xʉn ho 'bʉ da hyącpa rá te rá miją'iui n'da.

Pɛ nu'ʉ hin'yʉ 'bɛ'a sä dí dąti. 5 Nu ra Jesús bi hyanman'ʉ yʉ ją'i bʉya nɛ bi zøt rá mbʉi nguetho hin'yʉ ran hocją'i ʉ. Nubʉya bi 'yɛ̨mp'a mi ʉ rá 'yɛ:

―Dami juąn ni 'yɛ.

Nɛ 'bex bi juąn rá 'yɛ bʉya, bi gomanho. 6 Bi bøn yʉ fariseo bʉya nɛ in cuɛ. Bin yąhʉ mahøn'a ʉ yʉ́n sʉihʉ ngue mi tɛn ra Herodes, nɛ mí hon ʉ 'bɛpʉ dí hyo a ra Jesús.

Xʉn ngu yʉ ją'i bim pɛti bʉ ja ra dądehe mahøn'a

7 Nu ra Jesús bi 'uegue bi mbähä yʉ́ xädi bʉ ja ra dądehe nɛ xʉn ngu yʉ ją'i mi 'bʉpʉ ra häi Galilea bi dɛnthoho. 8 Nɛ ʉ yʉ mɛngu bʉ ja ra häi Judea, nɛpʉ ra hnini Jerusalén, nɛpʉ ra häi Idumea, nɛpʉ 'danguadi ra Jordán, nɛpʉ ra xɛqui Tiro nɛ Sidón, bi 'yø ʉ 'bɛ'a gätho bi 'yøt'a ra Jesús. Janangue a gätho bi zøm bʉ mi 'bʉ a. 9 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Damin sähʉ, gui jomhbʉ n'da ra t'ʉmbosa nʉ ja ra dehe, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Ngubʉ bi xifi nguetho i nu man'da man'da ní zøntho yʉ ją'i nɛ nu'bʉ bin dʉ bʉ yʉ ją'i da hyuxpʉ ja ra mbosa ra Jesús bʉya. 10 Nguetho ya xí hoqui xʉn ngu yʉ hyɛ̨nni, janangue a din tønthoho ʉ yʉn zäman'ʉ in nde da bɛnba rá pahni ra Jesús ngue mi pą ʉ, høntho ga thärpa thoho rá pahni 'bex gue da yąngui, mi ɛ̨n'ʉ. 11 Nɛ nu'ʉ min 'yohʉ ra zįthu bin dąnyahmu bʉ 'bʉh ra Jesús nɛ mbafi, ɛ̨n ʉ:

―Nu'i gue'e rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją, bi 'yɛ̨n ʉ.

12 Pɛ nu ra Jesús nts'ɛdi bi hɛcpa ʉ nguetho hingui ndepe gue'ʉ yʉ zįthu dí bą ʉ yʉ ją'i gue gue'a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a.

Ra Jesús bi huahni 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi

13 M'bɛjua bʉya bi guam bʉ ja ra nyuni a ra Jesús. Nubʉya bi zohn'dʉ 'da yʉ́ xädi nɛ nu'ʉ bi mba bʉ 'bʉh ra Jesús ʉ bʉya. 14 Nɛ nubʉya bi huahn'dʉ 'dɛ'mayoho, bi zänni din 'yohʉ ngue da zä da mbɛhni da xih yʉ ją'i rám hman Oją. 15 Nɛ bi un yʉ́ ts'ɛdi di hoc yʉ hyɛ̨nni nɛ da hyøn a thi yʉ zįthu n'yohʉ 'da yʉ ją'i. 16 Bi zänna ra Simón, nɛ bi zänbi dí huti ra Pedro a. 17 Nɛ ra Jacobo nɛ'a ra Xuua rán 'yohʉ na ra Jacobo. Gätho yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Zebedeo ya. Nɛ bi zänba yʉ́n sospathuhu Boanerges, i nde da ma tengu n'da ra ngäni. 18 Nɛ'a ra Andrés bi zänni, nɛ ra Felipe, nɛ ra Bartolomé, nɛ ra Mateo, nɛ ra Tomás, nɛ man'da ra Jacobo ngue rá ts'ʉnt'ʉ ra Alfeo, nɛ ra Tadeo, nɛ man'da ra Simón, t'ɛ̨mbi ra cananista. 19 Nɛ ra Judas Iscariote gue'a di dä a ra Jesús. Nɛ nu'bʉ mí gua'a bi un yʉ́ ts'ɛdi ʉ, bá ɛ̨h yʉ́ ngu.

Bi t'ɛ̨mbi in 'youi rá ts'ɛdi ra zįthu a ra Jesús

20 Nɛ xø bi zøm bʉ xʉn ngu yʉ ją'i mahøn'a xø him mi pongui din sihmɛ ts'ʉ ra Jesús nɛ yʉ́ xädi. 21 Nu'bʉ mí 'yø ʉ yʉ́ mɛni ra Jesús 'bɛ'a gätho i øt'a, ɛ̨mbi in gąt'i, nɛ bá ɛ̨ ʉ bi zøm bʉ 'bʉh ra Jesús i nde da zits'i.

22 Nɛ nu yʉ xänbate niją xpí 'yɛ̨ a Jerusalén, sä ɛ̨n ʉ n'youi ra zįthu ra Jesús, nɛ ɛ̨n ʉ nangue rá ts'ɛdi yʉ́ hmu ra zįthu gue'a ní zä i høn a thi yʉ zįthu ra Jesús, sä bi 'yɛ̨n ʉ yʉ xänbate niją.

23 Nu'bʉ mí bąh ra Jesús 'bɛ'a bi man ʉ, bi zon'dʉ bʉya nɛ bi xih yʉn t'uti da bądi hinga gue'a man ʉ. Bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hin da zä a ra zįthu din sʉsɛhʉ yʉ́ minzįthuhʉ, nɛ xtí 'bɛtho rá ts'ɛdi. 24 Tengu n'da ra ts'ʉt'abi bʉ ja ra hnini hingui sä da hyą rá ts'ɛdi 'bʉ din sʉsɛhʉ ʉ yʉ́ ją'i. 25 Nɛ ngutho n'da ra ngu 'darpʉ 'bʉhmbʉ yʉ́ ts'ʉnt'ʉ n'da ran 'yohʉ da guasɛ ʉ 'bʉ hinga 'dat'a im bɛ̨ni. 26 Ngutho ʉ yʉ zįthu 'bʉ xtín sʉsɛhʉ yʉ́ hmu, xtan guasɛ ʉ 'bʉ hinga 'dat'a im bɛ̨n'ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

27 Nɛ xø bi xih man'da ran t'uti nangue 'bɛ'a bi 'yørpa ra zįthu, bi 'yɛ̨mbi:

―Njon da zä da yʉrpʉ ja rá ngu n'da ran 'yohʉ i ja rá ts'ɛdi gue'bʉ hinga m'bɛt'o da thu't'i. Pɛ nu'bʉ ya bi thu't'i, hingui hɛ̨i da thąspi 'bɛ'a gätho i pɛs' pʉya, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

28 Pɛ majuąni dí xi ahʉ hønt'a go ma ts'oqui bi 'yøt' yʉ ją'i da mba ma punbi 'bʉ da hyon ra punbi, nɛ hønt'a go ma ts'ore bi ma. 29 Pɛ nu'ʉ to'o im man ra ts'ore nangue rá Hogandąhi Oją njąm'bʉ da zä da mba ma punbi ʉ, da nu ran ʉnbi gätho yʉ pa maząi, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

30 Ngubʉ bi xih yʉ xänbate niją ra Jesús nguetho bi 'yɛ̨n'ʉ hinga gue'a rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją in 'youi ra Jesús, ngue mi høn a thi yʉ zįthu.

Ra Jesús i ɛ̨mbi rá mbe nɛ yʉ́n 'yohʉ ʉ i øt' rá pähä Oją

31 Nɛ nubʉya bá ɛ̨sɛ rá mbe ra Jesús nɛ yʉ́n 'yohʉ. Pɛ mí 'bätho bʉ thi nguetho him bi zä bi yʉt'a mbo. Nɛ bi xi ʉ 'bäpʉ mbo:

―Xihmi ts'ʉ ra Jesús ngue dín zohndähe ua thi, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

32 Nɛ nu'ʉ 'darpʉ mí huhmbʉ ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ bʉya:

―'Bäpʉ thi ni mbe nɛ nin 'yohʉ, i hon a i 'na.

33 Nu ra Jesús bʉya bi dąt'ʉ:

―Ga xi ahʉ te'o a ma mbe nɛ man 'yohʉ.

34-35 Nɛ bi hyant'ʉ 'darpʉ huhmbʉ bʉya, nɛ bi 'yɛ̨na:

―'Bʉcua ya ma mbe, nɛ man 'yohʉ, nguetho hønt'a go te'o da 'yørpa rá pähä Oją, gue'a man 'yohʉ a, nɛ gue'a man ju a, nɛ gue a ma mbe a, bi 'yɛ̨mp 'bʉ mi dądi.

4

Ran t'uti ra mbomhmudä

1 Nɛ xø bi xänba yʉ ją'i mahøn'a bʉ ja ra ndendądehe a ra Jesús. Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ ją'i bim pɛtihʉ bʉ. Janangue'a bi yʉrbʉ ja ra t'ʉmbosa bi dąn i ts'ʉ bʉ ja ra ndenthe. Nu yʉ ją'i bi gopʉ ndenthe bʉya. 2 Nu ra Jesús bʉya xʉn ngu yʉn t'uti bi xih yʉ ją'i 'bʉ mí xänbi, nɛ bi 'yɛ̨na:

3 ―'Yøhmbʉ ts'ʉ ran t'uti ga xi ahʉ ya. Nu'a n'da ra uąhi bi mba bá pon yʉ hmudä. 4 Nɛ bi zo 'da bʉ 'yu. Nubʉya bá ɛ̨h yʉ doja bi jua'a nts'a yʉ hmudä xí zo bʉ. 5 Nu'ʉ mi'da yʉ hmudä bi zo bʉ ja yʉ ndaxnado nɛ ts'ʉtho ra häi bʉ. Janangue'a 'bex bi bøxa n'dihi. 6 Pɛ nu'bʉ mam bá pøx ra hyadi 'bex bi 'yot'ʉ nguetho hin hapʉ sä da mba yʉ́ 'yʉ. 7 Nu'ʉ mi'da bi zo bʉ ja yʉ dąpo, bi bøts'e pɛgue bi gom' yʉ dąpo, nɛ nte bi ndø'ʉ. 8 Pɛ nu'ʉ mi'da bʉya bi zo bʉ ja ra häi xʉn ho. Bi bøts'e nɛ bin te, nɛ bi ndøgue. Nu'ʉ 'da 'däte ma'dɛt'a bi ndøgue, nu'ʉ 'da hyąte, nu'ʉ 'da n'da ciɛnto bi ndøgue ngue n'da 'bäi, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

9 Nɛ xø bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i:

―Hønt'a go to'o ja yʉ́ zagu bi 'yø a dá ma, bi 'yɛ̨mbi.

Hanja i xih yʉn t'uti yʉ ją'i a ra Jesús

10 Nu'bʉ mi 'bʉsɛhʉ 'dɛ'ma yoho yʉ́ xädi ra Jesús nɛ'ʉ mi'da yʉ́ 'yɛ̨c'yɛi, bi xifi da xi ʉ 'bɛ'a na mbøn a ran t'uti bi ma. 11 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ bʉya:

―Gue'ahʉ bi ja ahʉ gui pąhmbʉ a him mam fądi mam 'bɛt'o ngue 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją. Pɛ nu'ʉ yʉ ją'i thoho gue'ʉ da sänba yʉn t'uti, 12 madague da nu pɛ hin da 'yørpa masu 'bɛ'a da nu, nɛ madague da 'yøde pɛ hin da bądi 'bɛ'a ní mba a, nɛ hin da bɛ̨ni di päh yʉ́ mbʉi ngue da hyon ra punbi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Rán thɛui a ran t'uti a ra mbomhmudä

13 Nɛ xø bi 'yɛ̨mp'ʉ mahøn'a:

―Nu'bʉ hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a na mbøn'a ran t'uti dá mangä, ha da zä gui pąhmbʉ gätho mi'da ga xi ahʉ 'bʉ. 14 Nu'a na mbøn'a dá mangä, nu'a ra uąhi que'a bá man rám hman Oją hønbʉ go hapʉ. 15 Guehya bi zo bʉ ja ra 'yu na mbøni bi 'yømanho rám hman Oją ya. Pɛ nu ra zįthu 'bex bi japi bi pumbɛ̨ni a ram hma bi sifi. 16 Ximangutya bi zo bʉ ja yʉ ndaxnado na mbøni bi 'yøh ram hma nɛ bin johya. 17 Pɛgue hinga gätho rá mbʉi bi bɛ̨ni. Janangue'a nu'bʉ bi nu yʉn ʉcpi nɛ yʉn ʉnbi nangue rám hman Oją him bi hyät'i, 'bex gue bi zu nɛ bi 'uegue. 18 Nɛ nuya bi zo bʉ ja ra dąpo na mbøni bi 'yømanho ram hma 19 pɛ ɛ̨mmɛ di ho ra ximhäi nɛ ra mbɛti i hät'i, nɛ di ho da 'yøt' yʉ́ pähä zɛhɛ. Tengu'bʉ bi gomba ram hma, nɛ hin di japi din te yʉ́ mbʉi. 20 Pɛ nuya bi zo bʉ ja ra häi xʉn ho, na mbøni bi 'yømanho rám hman Oją, bi hyąni, nɛ bin te yʉ́ mbʉi xʉn ho, nɛ bi xąnt'a ram hma xʉn ho, tengutho yʉ hmudä, gue bi ndø'a 'däte ma'dɛt'a ʉ 'da, nɛ hyąte ʉ 'da, nɛ n'da ciɛnto ʉ 'da, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi 'bʉ mi xifi 'bɛ'a na mbøn'a ran t'uti bi ma.

Gätho him mam fądi da zøni da fądi

21 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nu'a mam hmangä nts'änni gätho yʉ ją'i da 'yøde, tengu n'da ra nyot'i nts'änni di yot'i gätho bʉ mbo ra ngu, hingan ts'änni da mba ma cʉ't'i bʉ ja ra 'bihuanza o ra 'bit'ots'i. 22 Nguetho gätho 'bɛ'a him mam fądi da zøni da fądi, nɛ gätho 'bɛ'a him midí nɛqui da zøni da hnu. 23 Hønt'a go to'o ja yʉ́ zagu bi 'yø a dá ma. 24 Nɛ nu'a di jamansu a i øde da bądi xʉn ho nɛ Oją di japi man'da xʉn ngu da zøni da bądi. Pɛ nu'a hin ɛ di jamansu a i øde, pɛ nɛ'a zi ts'ʉ mi pądi dim 'bɛdi, nɛ tengu ni t'ɛni gnán ɛmhbʉ gue'a dí t'ɛn'nahʉ, nɛ man'da mbongui thoho din 'da ahʉ. 25 Din ja ahʉ tengu ram hma i ɛ̨na: “Nu'a xʉn ngu i ja man'da xʉn ngu din t'unni pɛ nu'a ts'ʉtho i ja man'da da thąnba a.”

Rán t'uti ra hmudä i te

26-27 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ mahøn'a:

―Nuya di manda ua rá ts'ɛdi Oją madague'bʉ hin di nɛqui, tengu thoho n'da ra hmudä 'bʉ bi du a n'da ran 'yohʉ, madague'bʉ hingui nu hague ám bøts'e pɛgue i pądi da bøts'e, nte im bɛ̨ntho. 28 Nguetho nu'a ra häi dí tesɛ yʉ thuhu a. Nu'bʉ bi mbʉdi bi bøts'e, yʉ paxi thoho, m'bɛjua bʉya da ndøh yʉ́ dąxi, nɛ nubʉya din thą ʉ. 29 Nɛ nu ran 'yohʉ bʉya da xoqui nguetho bi zøn ra ora da 'bɛ'ts'i, bi 'yɛ̨n a ra Jesús. In jabʉ rá ts'ɛdi Oją ngue di manda ua nɛ njongui nu hague na te.

Ran t'uti rá hmudä ra mostaza

30 Nɛ man'da ran t'uti bi xih yʉ́ xädi ra Jesús mahøn'a, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―'Bɛpʉ dá bɛ̨mhbʉ hague di manda ua rá ts'ɛdi Oją. Ga xi ahʉ n'da ran t'uti nangue'a. 31-32 In ja tengu n'da rá hmudä ra mostaza i pa m'boni, nɛ ɛ̨mmɛ zicuɛ tho, ɛ̨mmɛ man'da zicuɛ xinda gue mi'da yʉ hmudä, pɛ man'da i te xʉn ngu yʉ́ 'yɛ, xinda gue gä mi'da yʉ paxi nɛ xøgue sä da 'yøt' yʉ́ 'bafi yʉ doja bʉ ja yʉ́ xaha. Njabʉ rá ts'ɛdi Oją bʉ ni nɛqui ngue di manda ua, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Hanja bi xih yʉn t'uti ʉ yʉ ją'i

33 Nɛ xʉn ngu mi'da yʉn t'uti bi xänba yʉ ją'i a ra Jesús 'bʉ mi xänbi tengu ya i hmangua, pɛ hønt'ʉ hingui hɛ̨i bʉ dá fądi bi xifi. 34 Nɛ nte bi xih mi'da yʉm hma, hønt'ʉ yʉn t'uti bi xifi. Pɛ nu'bʉ mi 'bʉsɛhʉ yʉ́ xädi bi xih pʉya 'bɛ'a na mbøn'ʉ yʉn t'uti bi mam bʉ 'bʉh yʉ ją'i.

Bi xifi din hɛ̨ ran dąhi ra Jesús

35 Nu'bʉ mín de bʉya nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Nuya ga thohmbʉ nʉ 'danguadi ra dądehe, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

36 Nɛ nubʉya bi xih yʉ ją'i da mbeng bʉ yʉ́ ngu. Nu yʉ́ xädi bʉya bi 'yon a ra mbosa mi huhʉ ra Jesús, bi mbähä bʉya. Nɛ xʉn ngu mi'da yʉ ją'i bi dɛnni ngue bi hyusɛ yʉ́ mbosa ʉ. 37 Nɛ nu'bʉ ya i 'yo bʉ ja ra dehe nɛ nts'ɛdi ran dąhi bin ja, nɛ bi donts' ra dehe ra mbosa nɛ mi ts'ʉtho xtán yudi. 38 Pɛ nu ra Jesús mi hunh ra huhni, nɛ mi ąpʉ ja ra mbosa. Nu yʉ́ xädi bi 'yä ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Xänbate i, ha nte guím bɛ̨ni nɛ nde ga tuhʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

39 Bi ndants'a ra Jesús bʉya nɛ bi 'yɛ̨mp'a ran dąhi nɛ a ra dehe:

―Daman hɛ̨, bi 'yɛ̨mbi.

'Bex gue bin hɛ̨ ran dąhi nɛ ra dehe bʉya him mam bi 'yąni. 40 Nubʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Guín suhʉ nguetho ts'ʉtho guí ɛ̨c'yɛigahʉ.

41 Nu yʉ́ xädi bʉya bi zu a ra hmu, nɛ bi hyonya thoho a bin ja. Bin 'yɛ̨mzɛhɛ n'da ngu n'da ʉ:

―'Bɛ'a di 'yɛ̨t'ui na ran 'yohʉ, nɛ ya 'bex gue in hɛ̨ a ran dąhi nɛ ra dehe di hɛcpi.

5

Ra Jesús bi hyønba thi yʉ zįthu a ra mɛngu bʉ Gadara

1 Nubʉya nu ra Jesús nɛ yʉ́ xädi bi zøm bʉ 'danguadi ra dądehe nubʉ ja ra häi Gadara. 2-6 Nɛ mi 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ min 'youi yʉ zįthu. Nu'a mi ząm bʉ ja ran 'yägui, nɛ njo'o to'o mi sä da ząmmi nguetho gä i xɛcthoho yʉ cadena mi pa nthąt'i. Xʉn ngu yʉ nįdi bi thurpa yʉ́ 'yɛ nɛ yʉ́ gua nangue yʉ cadena, pɛ gätho i xɛcthoho. Njon mi sä di hɛcpi. Gätho ra pa nɛ ra xui mi mbapʉ ja ra dąpo o guepʉ ja ran 'yägui, nɛ midi ʉnba zɛhɛ nguetho mi hɛzɛhɛ rá ją'i nangue yʉ do. Nu'bʉ mí bøm bʉ ja ra mbosa a ra Jesús nɛ yʉ́ xädi, 'bex bá ɛ̨ a ran 'yohʉ bin c'athʉ, bí 'yɛ̨pʉ ja ran 'yägui, bin dąnyahmu bʉ 'bäh ra Jesús, bi dąnde, 7 nɛ nts'ɛdi mbafi, bi 'yɛ̨na:

―'Bɛ'a guí nde gui 'yørcahe grá Jesús, rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją mahɛ̨ts'i. Nuya dí ä a ra mate hin gui ʉngahe, 8 bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ zįthu 'bʉ mi sifi da bøm bʉ rá mbʉi ran 'yohʉ. 9 Nɛ nubʉya nu ra Jesús bi 'yän'nʉ yʉ zįthu:

―'Bɛ'a ní thuhu, bi 'yɛ̨mbi.

―Ma thuhu “N'dan nɛts'igähe” nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu gähe, bi 'yɛ̨na. 10-12 Nɛ nts'ɛdi dí ä a ra mate gue'bʉ ga pømhbe hin gui pɛngahe bʉ n'danni i ja yʉ häi, dami 'yørcahe ra mate gui pɛngahe nʉ 'bʉh yʉ ts'ʉdi ga cʉthe nʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ. Nguetho hinga yatho mí 'yo ʉ yʉ ts'ʉdi xʉn ngu, mi sapaxi bʉ.

13 Nu ra Jesús ya bi un ran t'ɛ̨di da yʉrpʉ 'bʉh yʉ ts'ʉdi. Nu'bʉ mí yʉrpʉ ya 'bex bán tih yʉ ts'ʉdi bá cąpʉ ja ra nguani ʉ 'bex bi yʉpʉ ja ra dehe ʉ, nɛ gä bi du bʉ ʉ bʉya. Mbɛ yo mahuąhi i jua ʉ.

14 Nu ʉ yʉn 'yohʉ midi jamansu yʉ ts'ʉdi, 'bex bi 'da 'bʉ min nu 'bɛ'a bi 'yøt'ʉ yʉ ts'ʉdi. Bi mba bá mam bʉ ja ra hnini nɛpʉ huąhi a bin ja. 'Bex bi mba yʉ ją'i bʉya da nusɛ ʉ 'bɛ'a bi man ʉ yʉ́ mbädi yʉ ts'ʉdi. 15 Nu'bʉ mí zøm bʉ, bi nu i hupʉ a ran 'yohʉ madí ʉnba ra zįthu, ya xí zä nɛ i he rá zi pahni. Ɛ̨mmɛ bi mbidi yʉ ją'i bʉya. 16 Nu'ʉ xí nu yʉ ts'ʉdi, xø bi xifi xʉn ho yʉ ją'i mahøn'a 'bɛ'a xín ja. 17 Nɛ nubʉya, nu yʉ mɛngu bʉ ɛ̨mmɛ bi 'yäp ra mate ngue 'bex gue da bøn a ra Jesús bʉ ja yʉ́ häi ʉ.

18 Bi mba da ndex ra mbosa a ra Jesús bʉya. Nɛ nu'a ran 'yohʉ xí ʉnba ra zįthu ɛ̨mmɛ i nde da dɛn'na ra Jesús gue 'darpʉ din 'yohʉ. 19 Pɛ nu ra Jesús him bi un ran t'ɛ̨di nɛ bi hɛcpi.

―Ni mba bʉ ni ngu, nɛ gui xi ʉ nim 'bʉihʉ ran ho bi 'yøt'a Oją ra Hmu ngue bi huɛ̨c'a i, bi 'yɛ̨mp'a ran 'yohʉ.

20 Nu'a min 'youi ra zįthu bʉya, bi mba rá ngu. Bi dʉ'mi bi mam bʉ gätho ra xɛqui Decápolis 'bɛ'a xí 'yørpa ra Jesús. Nɛ gätho ʉ bi xifi bi hyonya thoho ʉ.

Ra Jesús bi 'yä'a rá t'įxu ra Jairo nɛ bi hoc'a n'da ra xisu mi hɛ̨mb ra mbɛji

21 Nɛ nu'bʉ ya mi zøn ra Jesús bʉ ná 'danguadi ra dądehe, ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ ją'i bim pɛti bʉ ndenthe mahøn'a guepʉ bin säya ra mbosa. 22 Bi zø'a n'da rá ngʉrbi ra niją i Jairo a, bin dąnyahmu bʉ ja rá gua ra Jesús. 23 Nɛ ɛ̨mmɛ bi 'yäp ra mate, bi 'yɛ̨mbi:

―'Yørqui ts'ʉ ra mate ga mbähä ba cäx ni 'yɛ ma t'įxu nguetho ɛ̨mmɛi, janangue'a da yąni nɛ hin da du, bi 'yɛ̨mbi.

24 Nu ra Jesús bi mbɛ bʉya, nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi dɛn'ndʉ, xøgue bin dʉ bʉ ni mba ʉ. 25 Nɛ bi zʉpʉ 'yu n'da ra xisu ná 'dɛ'mayon jɛya mi hɛ̨mb ra mbɛji. 26 Ɛ̨mmɛ xí nu ran ʉnbi nangue xʉn ngu yʉ 'yøthebate xí 'yøthe. Xi juadi gätho rá mbɛti mi ja, nɛ xingui ts'ʉ bi dįts'i, xøgue man'da ɛ̨mmɛi. 27 Pɛ nuya i hon a ra Jesús nguetho xí 'yø'am man yʉ ją'i ngue di hoqui hønt'a go 'bɛ'a man ʉ. Janangue nu'bʉ mi zʉdi 'bex bi yʉt'i nde bʉ ní mba ʉ, bi därpa rá xʉthapahni ra Jesús bʉya. 28 Nguetho mí ɛ̨nsɛ ra xisu, “Høntho ga thärpa rá pahni, ya da yąngui,” mi ɛ̨na. 29 Nɛ nu'bʉ mi därpa rá pahni ra Jesús 'bex bin hɛ̨ a rá mbɛji mí hɛ̨mb bʉya. 'Bex bi bą a ra xisu ngue ya bi zä xʉn ho. 30 'Bex bi bąh ra Jesús ngue bi hoc'a n'da ra ją'i rá ts'ɛdi 'bʉ mí därpa rá pahni. Janangue bi nyɛ̨'a ra Jesús, bi hyɛ̨t'ʉ yʉ ją'i min 'yohʉ nɛ bi 'yɛ̨na:

―To'o bi därca ma pahni, bi 'yɛ̨na.

31 Nu yʉ́ xädi bʉya bi 'yɛ̨mbi:

―Guín nuhma ɛ̨mmɛ dʉ ua yʉ ją'i, “To'o bi därca ma pahni,” nɛ guí ɛ̨na.

32 Nu ra Jesús i tø'mi da mansɛ to'o xí därpa rá pahni. 33 Nɛ nu ra xisu bʉya, bin su nɛ di fɛt'i nguetho pą a xí t'ørpe. Nɛ bi mba bʉ 'bäh ra Jesús bin dąnyahmu bʉ ja rá hmi nɛ bi xifi gätho 'bɛ'a xí 'yøt'e. 34 Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i grá zi xisu, bi zä i nguetho gá 'yɛ̨c'yɛigui. Ni mba da hyu ni mbʉi, him man di ʉn'a a gmi hɛ̨mbi.

35 Gätho na yąui a ra xisu 'bex bi zøpʉ mi'da yʉ ją'i bí 'yɛ̨pʉ ja rá ngu a ra Jairo, bi t'ɛ̨mp'a ra Jairo:

―Nu'a ni t'įxu ya bi du. Säti thoho man'da gadi pah na ra xänbate.

36 Pɛ nu ra Jesús 'bʉ mí 'yø a bi man'ʉ, bi 'yɛ̨mp'a ra Jairo bʉya:

―O di tu ni mbʉi, høntho gui 'yɛc'yɛi ngue majuąni i ja ma ts'ɛdi, bi 'yɛ̨mp'a.

37 Guehma bi thoh pʉya nɛ njom bi japi da dɛnni. Hønt'a ra Pedro, nɛ ra Jacobo nɛ ra Xuua rán 'yohʉ ra Jacobo, bi xifi da mbähä bʉ rá ngu ra Jairo. 38 Nu'bʉ mi zøm bʉ ja rá ngun a ra Jairo bʉya, bi nu ngue i zon'ʉ yʉ ją'i 'bʉpʉ, nɛ ɛ̨mmɛ di mbahni na ts'oni. 39 Bi yʉrpʉ mbo ra Jesús bʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ 'bʉpʉ:

―Hanja ɛ̨mmɛ gadi hįhʉ na ts'oni. Nuna ra hmute hingui tu pɛgue i ąha.

40 Nu'bʉ mi 'yøh yʉ ją'i 'bɛ'a bi man a, bi den thoho bʉya. Nu ra Jesús bʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i:

―Dami pømhbʉ thi, bi 'yɛ̨mbi.

Hønt'a rá ta nɛ'a rá mbe ra hmute xí du nɛ yʉ́ xädi, bi yʉthʉ ra Jesús bʉ 'bɛn a ra hmute. 41 Nu'a ra Jesús bʉya bi bɛnba rá 'yɛ a ra hmute nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Talita cumi, bi 'yɛ̨mbi. I nde da ma: “Nu'i grá hmute dí xi i, dami ndants'i.”

42 Nu'a ra hmute bʉya 'bex bi ndants'i nɛ bin 'yo. 'Dɛ'mayon jɛya mi pɛ'ts'a. Nu'ʉ bi yʉthʉ mbo bi hyonya thoho. 43 Nu'a ra Jesús bʉya nts'ɛdi bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Njon gui xihmbʉ 'bɛ'a dá øt'ä, bi 'yɛ̨mp'ʉ. Nɛ nubʉya bi 'yɛ̨mp'a ra Jairo:

―Dami 'uįn na ni t'įxu ya, bi 'yɛ̨mbi.

6

Ra Jesús bi zøm bʉ rá hninizɛhɛ

1 Bi bøm bʉ ra Jesús bʉya, bi mba bʉ ja rá hnini zɛhɛ Nazaret. Bi mbähä yʉ́ xädi. 2 Nɛ nu'a ra pa ran ts'äya, bi mbähä yʉ́ xädi bʉ ja ra niją. Nu ra Jesús bʉya bi xänba bʉ yʉ ją'i. Nu'bʉ mi 'yøh yʉ ją'i a bi man'a ra Jesús, bi hyonya thoho nɛ din 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―'Bɛ'a nin xädi im man na. 'Bɛ'a ni ts'ɛdi i ja na, ngue i sä i øt' yʉn t'øt'e mixte na. 3 Ha hinga guehna ra yaxi na, rá ts'ʉnt'ʉ ra María. Nɛ yʉ́n 'yohʉ ra Jacobo, nɛ ra José, nɛ ra Judas, nɛ ra Simón, nɛ ʉ yʉ́n ju dí 'bʉhmbʉ ua, bi 'yɛ̨n ʉ.

Nɛ bi ʉ't' yʉ́ mbʉi zɛhɛ ʉ. 4 Janangue'a nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Gätho yʉ́ pøngahyą Oją i hnumansu, pɛ hønbʉ ja rá häizɛhɛ nɛpʉ 'bʉh yʉ́ mɛni, nɛpʉ ja rá ngusɛ hingui hnumansu bʉ, bi 'yɛ̨n'a.

5 Nɛ hingui ngu yʉn t'øt'e bi 'yørpʉ ngue xtá 'yut rá ts'ɛdi. Hønt'ʉ zi yoho yʉn zäman'ʉ bi gäx rá 'yɛ bi japi bi yąn'ʉ. 6 Nɛ bi hyonya thoho a ra Jesús nguetho him bi 'yɛ̨c'yɛi ʉ ngue i ja rá ts'ɛdi ʉ yʉ́ mɛnguhʉ. Nɛ nubʉya bi mba bʉ ja yʉ t'ʉhnihni jombʉ Nazaret, nɛ bi xänba bʉ ʉ yʉ ją'i.

Bi mbɛhn'dʉ 'dɛ'mayoho da mamp'a rám hma

7 M'bɛjua bʉya bi xi ʉ 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi ngue da mba bʉ ja yʉ hnini. Nɛ 'da i yoho bi zänni, nɛ bi un yʉ́ ts'ɛdi da hyøn'a thi yʉ zįthu in 'yohʉ ʉ 'da yʉ ją'i. 8-9 Nɛ bi xi ʉ nte da hyąx 'bʉ bi mba ʉ. Hønt'a n'da ra tøhø da hyąts'i n'da ngu n'da ʉ. Nɛ hønt'ʉ yʉ thįxfani da 'yʉt'i. Xíng yʉn ju'døzą, xíng yʉn zɛdi da hyąts'i, xing ra mbɛti, nɛ xín da gąx ʉ yojo'ts'i yʉ́ pahni.

10 Nɛ man'da bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hønbʉ go hapʉ da mba ma säya ahʉ 'bʉ gá sømhbʉ bʉ ja yʉ hnini, gam 'bʉhmbʉ bʉ gue'bʉ go gá nɛxhʉ bʉ. 11 Nɛ nubʉ hapʉ gui sømhbʉ ngue hin da zin ahʉ nɛ hin da 'yømanho a guí mamhbʉ, dami pømhbʉ bʉ, dami huąjʉ ra häi ja ni xįnguahʉ, ra hmɛpya ngue gui sohmbʉ bʉ ʉ. Nɛ majuąni dí xi ahʉ, nu'a ra hnini hin da zin ahʉ, man'da xʉn ngu ran ʉnbi da nu a 'bʉ bi zøn ra pa ran juąnbi, xinda gue'a ra hnini Sodoma nɛ ra hnini Gomorra, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi.

12 Nɛ bi bøm bʉ 'dɛ'mayoho bʉya, bi mba. Hønbʉ go hapʉ bin 'yo bi xih yʉ ją'i di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nangue yʉ ts'oqui bi 'yøt'e. 13 Nɛ bi hyøn a thi xʉn ngu yʉ zįthu mín 'yohʉ 'da yʉ ją'i nɛ xʉn ngu yʉn zäman'ʉ bi gox ra aceite nɛ bi japi bi zä ʉ.

Rán dąte ra Xuua Nxixyą

14 Mí ø a ra ts'ʉt'abi Herodes ngue mí man yʉ ją'i 'bɛ'a mí øt'a ra Jesús bʉ mí 'yo, nɛ bi 'yɛ̨mb bʉya:

―Masque gue'a ra Xuua Nxixyą a bi dąmbɛ̨ni, janangue'a i øt yʉn t'øt'e ngue i uh rá ts'ɛdi, bi 'yɛ̨na.

15 Pɛ nu'ʉ 'da yʉ ją'i, mi ɛ̨na:

―Ra Elías a ra Jesús.

Nɛ nu'ʉ 'da i ɛ̨na:

―Ra pøngahyą tengu mi 'bʉh maya'bʉ.

16 Pɛ nu ra Herodes 'dat'a im ma, bi 'yɛ̨na:

―Gue'a ra Xuua Nxixyą a ngue dá manda da ts'ɛcpa rá 'yʉga, masque bi dąmbɛ̨ni, bi 'yɛ̨n a ra Herodes.

17-18 Nguetho guesɛ ra Herodes bi mbɛnh'dʉ bá bɛnt ra Xuua, bi du't'i nɛ bi got'a fädi. Nguetho in cuɛ ra Herodes 'bʉ mí t'ɛ̨mbi hingui ho a bi 'yøt'e ngue xí zin a rá 'bɛpo. Nɛ nu'bʉ mí zin'a ra xisu, mi 'bʉhmi a ra Felipe. Nɛ nu'a ra Felipe, rán 'yohʉ zɛhɛ a ra Herodes. Nɛ nu ra xisu i Herodías a. Nɛ gue'a ra Xuua Nxixyą bin yąui ra Herodes, bi xifi hingui ho a bi 'yøt'e. Him bi 'yømanho ra Herodes bʉya, janangue bi manda dí cot'a fädi ra Xuua Nxixyą.

19 Nɛ a ra Herodías bin cuɛ nɛ ɛ̨mmɛ honi 'bɛpʉ dí hyo a ra Xuua. Pɛ him 'bex bi zä bi hyo. 20 Nguetho nu ra Herodes mi pądi ra hocją'i a ra Xuua, nɛ bi xi ʉ yʉ mbängoxthi njon da japi da yʉrpʉ ngue di ʉnba ra Xuua. Nɛ nu ra Herodes, ja'bʉ di manda bá ts'inba ra Xuua ngue i nde da 'yø i ts'ʉ rám hman ra Xuua. Nɛ bi 'yømanho tho madague'bʉ hinga gätho i pądi 'bɛ'a nam bøn'a i man ra Xuua.

21 Nu'bʉ mi zøn ra pa rá ngopa ra Herodes, nu ra Herodías bʉya bi dįni 'bɛpʉ dí hyo ra Xuua bʉya. Bi 'yøt'a n'da ra dąnsihmɛ ra Herodes bá si yʉ́m fäts'ihʉ, nɛ yʉ́ hmudofʉi nɛ'ʉ yʉ ngʉrpi bʉ ja ra häi Galilea. 22 Nu'bʉ min sihmɛ ʉ bi yʉrpʉ rá t'įxu ra Herodías, bin nɛsɛ a ra hmute. Nu ra Herodes nɛ ʉ gä mi huhmbʉ bʉ ɛ̨mmɛ bi numanhop rán hnɛi ra hmute.

―Nuya gui 'yäqui 'bɛ'a guí nde gui 'yäqui, nugä ga 'da i, bi 'yɛ̨mbi.

23 Nɛ xø bi 'yɛ̨mbi:

―'Yɛ̨c'yɛi Oją majuąni ga 'da i 'bɛ'a gui 'yäqui madague a gui 'yäc made gätho 'bɛ'a dí pɛ'ts'ä, bi 'yɛ̨mbi.

24 Nu'a ra hmute bʉya bi bøni nɛ bi 'yän'na rá mbe ngue ra Herodías, bi 'yɛ̨mbi:

―'Bɛ'a sä ga äpi, mbe.

Nu'a rá mbe bʉya bi 'yɛ̨mbi:

―'Yäp'a rá yą ra Xuua Nxixyą.

25 Bi mbenga n'dihi ra hmute bʉya bi 'yɛ̨mp'a ra Herodes:

―Dí nde 'bexque guehya gui 'dac'a rá yą ra Xuua Nxixyą, gui cärca ra mbohi, bi 'yɛ̨mbi.

26 Nu ra Herodes bʉya bi du rá mbʉi 'bʉ mi 'yø a bi man a ra hmute, pɛ hingui sä 'bɛ'a da mam bʉya nguetho hupʉ ja ran sihmɛ ʉ xí 'yøde 'bɛ'a bim ma ngue ya xi ma majuąni di unni 'bɛ'a da t'äpi. 27 Janangue a guehma bi mbɛnhna n'da ra dofʉi bá hąnba rá yą ra Xuua. 28 Nu'a ra dofʉi bʉya bi mba bá sɛcpa rá yą ra Xuua nubʉ ja ra fädi nɛ bá cät'a n'da ra mbohi, bi unna ra hmute bʉya. Nu ra hmute bʉya, bi unna rá mbe a rá yą ra Xuua. Nɛ gue'a bin ja 'bʉ mi du ra Xuua Nxixyą.

29 Nu'bʉ mí 'yøh yʉ́ xädi ra Xuua ngue bi ts'ɛcpa rá yą, bá ɛ̨ ʉ, bi duspa rá ngøc'yɛi nɛ bi mba bi 'yäpʉ ja ran 'yägui bʉya.

Bi un ran ts'ihmɛ cʉt'a mahuąhi a ra Jesús

30 Nu'bʉ jam bá penc ʉ yʉ́ xädi a ra Jesús, bi xifi 'bɛ'a gätho xi 'yørpʉ bin 'yo, nɛ bi ma 'bɛ'a gätho bi mam bʉ 'bʉh yʉ ją'i 'bʉ mi xih rám hman Oją ʉ. 31 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ga mbähä ts'ʉ nʉ n'danni ngue dan säyahʉ ts'ʉ nʉ, xøhma guí yähmbʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Nguetho xʉn ngu yʉ ją'i i søm bʉ, ní mba nɛ ní 'yɛ̨hɛ, nɛ xíngui ts'ʉ im bongui din sihmɛ ʉ. 32 Janangue a bi hyu ra mbosa ʉ im bɛ̨ni da zøm bʉ ma'ueni ʉ guepʉ da zä dim 'bʉsɛ ʉ. 33 Pɛ xʉn ngu mi'da yʉ ją'i bi hyant'a ra mbosa bʉ ni mba nɛ bi bądi i hu bʉ ra Jesús. Nɛ bá nɛxpʉ ja yʉ́ hnini ʉ, nɛ ɛ̨mmɛ bin ti ʉ nɛ 'yogua thoho nɛ m'bɛt'o bi zøm bʉ da zøn'a ra mbosa. 34 Nu'bʉ mi gąh ra mbosa ra Jesús nɛ yʉ́ xädi, bi nu xʉn ngu yʉ ją'i ya xí zøm bʉ, nɛ bi huɛ̨c'ʉ ngue in ja tengu yʉ dɛ'yo njo'o di jamansu. Nɛ 'bex bi dʉ'mi bi xih yʉ ją'i rám hman ra Jesús mahøn'a asta gue'bʉ go mín de. 35-36 Nu'bʉ mín de bʉya bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús:

―Ɛ̨mmɛ bin de ya, nɛ hinga nan sihmɛ yʉ ją'i, dami pɛnpʉ ja yʉ t'ʉhnini ya da dän yʉ hmɛ bʉ nguetho ma'ueni ua nɛ hin'yʉ 'bɛ'a da zi, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ́ xädi.

37 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Gue'ahʉ gui 'uįmhbʉ yʉ ją'i, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ́ xädi:

―Pɛ ha guí ɛ̨nje gua tämhbe yociɛnto ra hmɛ ngue ga unhde yʉ ją'i da zi, bi 'yɛ̨n'ʉ. 38 Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Bá nuhʉ bʉ hangu yʉ hmɛ ja bʉ.

Nu'bʉ mí bądi, bi 'yɛ̨mbi:

―Cʉt'a mhmɛ nɛ yoho yʉ huą ja ua, bi 'yɛ̨n ʉ.

39 Nɛ bi xih pʉya:

―Dami xihmbʉ yʉ ją'i din säya nʉ i ja yʉ 'bot'ɛi.

40 Nɛ 'darpʉ bi hyu ʉ n'da ciento, nɛ 'darpʉ bi hyu ʉ mi yote ma 'dɛt'a, nɛ njabʉ bi 'yøt'e gätho ʉ mi'da. 41 Nu'bʉ mi gʉn'ʉ cʉt'a yʉ hmɛ nɛ ʉ yoho yʉ huą ra Jesús, bi ndøs mahɛ̨ts'i, bi 'yäp rán jąpi Oją nɛ bi xɛn'ʉ yʉ hmɛ. Nɛ ʉ yʉ huą bʉya. Nubʉya bi un'dʉ yʉ́ xädi di darpa yʉ ją'i. 42 Gätho bin sihmɛ ʉ 'bʉpʉ nɛ bin niyą xʉn ho ʉ. 43 Nɛ nu'bʉ mi jua'a bi pɛt'ʉ bi bongui, 'dɛ'mayo 'bøts'e bi yudi. 44 Nɛ nu'ʉ bin sihmɛ cʉt'a mahuąhi ma 'yohʉ ʉ.

Ra Jesús bin 'yo maxøts'e bʉ ja ra dądehe

45-46 Nu ra Jesús bʉya bi xih yʉ́ xädi m'bɛt'o da mba ʉ da zøm bʉ ra hnini Betsaida, nɛ bi yʉt'a n'dihi bʉ ja ra mbosa ʉ bʉya. Nu ra Jesús him 'bex gue bi mba nɛ nu'bʉ min 'yɛ̨hmbʉ gätho yʉ ją'i, bi ndexpʉ ja ra nyuni bin yąui Oją bʉ. 47 Nu'bʉ min xui, ya i 'yo bʉ ra mbosa bʉ made ra dehe. Nu ra Jesús mi 'bʉtho bʉ bán ts'ogui. 48 Nɛ nu'bʉ mí hyant'ʉ 'bɛ'a øt'ʉ yʉ́ xädi, bi nu ngue xʉn hɛ̨i bʉ ni 'yon yʉ́ mbosa nguetho di costa'a ran dąhi a ra mbosa. Nɛ nu'bʉ maguembʉ da hyax pʉya bá ɛ̨h ra Jesús bʉ ní mba yʉ́ xädi, ba 'yo maxøts'e ra dehe. Nɛ nu'bʉ mi zʉdi ɛ̨na da mi'ts'a ra mbosa. 49-50 Nu'ʉ yʉ́ xädi 'bʉ mi nu bi bɛ̨n ʉ: “N'da ra du i mba bʉ,” ɛ̨n'ʉ. Nɛ ɛ̨mmɛ bi mba ʉ nguetho bin su. Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Guecä o te guím bɛ̨mhbʉ. Damin johyahʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

51 Nɛ bi ndexpʉ ja ra mbosa bʉya. 'Bex bin hɛ̨ ran dąhi, nɛ ɛ̨mmɛ bi hyonya thoho yʉ́ xädi 'bʉ mi nu 'yo maxøts'e ra dehe ra Jesús, nɛ bin hɛ̨ n'dihi ran dąhi. 52 Bi hyonya thoho nguetho him bi bɛ̨ni 'bɛ'a bi nu 'bʉ mi 'uįn'i cʉt'a mahuąhi yʉn 'yohʉ bʉ ndenthe, nguetho hingana pądi xʉn ho ʉ.

Ra Jesús bi hoc'ʉ yʉn zäman'ʉ bʉ ja ra xɛqui Genesaret

53 Nɛ bi zøm bʉ 'danguadi ra dądehe bʉya, nubʉ ra häi Genesaret, bi zopʉ yʉ́ mbosa. 54 Nu'bʉ mi gąpʉ ja ra mbosa, gätho yʉ ją'i bi bądi gue gue'a ra Jesús. 55 Nɛ nu yʉ ją'i bʉya 'bex bi mba bá si yʉ hyɛ̨nni, bi zixpʉ da thoh ra Jesús. Mi oxpʉ ja yʉ́ 'beza 'da, hønbʉ go hapʉ ní nɛts'i. Nɛ nu'bʉ mi thopʉ ra Jesús bʉ ja yʉ́ häi ʉ, 56 hønbʉ go hapʉ bi thogui, o gue yʉ t'ʉhnini o gue yʉ dąhnini, o guepʉ ma'ueni yʉ hnini, ya xí 'bom bʉ yʉn zäman'ʉ. Nɛ gätho bʉ bi thogui bi si a ra Jesús: “Mada hønt'a ni pahni ga thät'i i,” bi t'ɛ̨mbi. Nɛ hønt'a go to'o bi därpa rá nyąmpahni 'bex bi zä bʉya.

7

Ra Jesús bi ma nda'a dí ts'onba rá mbʉi n'da ra ją'i

1 Nɛ bi nɛxpʉ Jerusalén 'da yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją, bi zøm bʉ mi 'bʉh ra Jesús. 2 Nɛ bi nu ʉ 'da yʉ́ xädi ra Jesús i sihmɛ nɛ hin nin xʉ'yɛ tengu rán sʉ'yɛ bi zänzɛhɛ yʉ́n t'ɛ̨tizɛhɛ ʉ. Nɛ bi 'yɛ̨mbi øt ra ts'oqui ʉ. 3 Nguetho nu'ʉ yʉ fariseo nɛ gätho mi'da ma mijudíohe ɛ̨mmɛ i tɛnda'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di yʉ dąc'yɛi. Nɛ nu'bʉ hin nin xʉ'yɛ tengu man yʉ́n t'ɛ̨di, ya hin din sihmɛ 'bʉ. 4 Nɛ ngutho 'bʉ xpá mbenga täi, him 'bex gue i sihmɛ, 'bɛ din xʉ'yɛ xʉn ho tengu yʉ́n t'ɛ̨dizɛhɛ i tɛn'dʉ. Nɛ man'da xʉn ngu yʉn sʉt'i i tɛn'dʉ, tengu yʉ́n t'ɛ̨di yʉ dąc'yɛi. Yʉ́n sʉt'i ngue yʉ tasa, nɛ yʉ xaro, nɛ yʉ t'ɛgui, nɛ yʉ́m 'be't'e yʉ t'ots'i. 5 Janangue nu yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją bi 'yänna ra Jesús:

―Hanja ʉ ni xädi hingui tɛn yʉ́n t'ɛ̨di yʉ dąc'yɛi nɛ i sihmɛ nɛ hin nin xʉ'yɛ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

6 Bi dąh ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'ahʉ yoho nin 'yomfɛ̨nihʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ. Nɛ majuąni bi man ra Isaías nangueehʉ 'bʉ mim pøngahyą, bi 'yɛ̨na:

Nuya yʉ ją'i nangue yʉ́ nde i ɛ̨scagui,

pɛ maxøts'e thoho, hinga gätho mbo yʉ́ mbʉi im bɛ̨ngui.

7 Säti thoho i ɛ̨scagui nguetho hønt'ʉ

yʉ́n t'ɛ̨di zɛhɛ i xänba ʉ mi'da,

i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n a ra Isaías, bi 'yɛ̨n a ra Jesús. 8 Gue'a gá 'yøthʉ a nguetho gá hyɛhmbʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją nɛ gá tɛnhdʉ yʉ́n nt'ɛ̨di zɛhɛ yʉ ją'i nangue yʉ́n sʉt'i yʉ xaro, nɛ yʉ tasa nɛ xʉn ngu mi'da guí øthʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

9 Nɛ man'da bi xi ʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nɛ hønt'a ram fɛ'ts'i guí øthʉ nangue yʉ́n t'ɛ̨di Oją, tengu 'bʉ nte di muui, nguetho hønt'ʉ nin t'ɛ̨di zɛhɛhʉ guí nde gui tɛnhdʉ. 10 Gue'a gní fɛstahʉ rán t'ɛ̨di Oją bi xi a ra Moisés a guí øthʉ, nguetho nu a ra Moisés bi 'yɛ̨na: “Gui numansu ni tahʉ nɛ ni mbehʉ” Nɛ man'da ram hma bi ma: “Nu'a to'o da zan rá ta o gue rá mbe, jatho da tho a.” 11-12 Pɛ nu'ahʉ 'dan'yo thoho guí mamhbʉ ngue guí ɛ̨mhbʉ hing ra ts'oqui 'bʉ bi yąrba Oją a mi ja ngue xtá mbäx a rá mbe o gue rá ta n'da ran 'yohʉ. Nɛ hin gá xihmbʉ ngue him bi numansu yʉ́ ta 'bʉ ngubʉ bi 'yøt'e. 13 Gue'a gní combahʉ rám hman Oją a, nangue ni t'ɛ̨c'yɛi zɛhɛhʉ guí xänbahʉ mi'da yʉ ją'i. Nɛ xʉn ngu mi'da guí øthʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ fariseo a ra Jesús.

14 Nɛ nubʉya bi zohni gätho yʉ ją'i bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Dami 'yøhmbʉ, gätho ahʉ, nɛ dami pąhmbʉ na ga xi ahʉ ya. 15 Hin'yʉ 'bɛ'a da yʉrpʉ mbo rá mbʉi n'da, gue di ts'onba bʉ, pɛgue nu'a ní bøm bʉ ja rá mbʉi n'da gue a dí ts'onba rá ją'i n'da a. 16 Hønt'a go to'o ja yʉ́ zagu bi 'yø a dím mangä, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i a ra Jesús.

17 Nɛ bi 'uepʉ 'bʉh yʉ ją'i a ra Jesús, bi mbähä yʉ́ xädi bʉ ja ra ngu. Nɛ nubʉya bi 'yän'dʉ yʉ́ xädi:

―'Bɛ'a gue na mbøn'a ran t'uti gá ma.

18 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi bʉya:

―Ha nɛ ahʉ hin guí pąhmbʉ a dá mangä. Ha hin guí pąhmbʉ hin'yʉ 'bɛ'a da yʉrpʉ mbo rá mbʉi n'da, gue hinga gue'a dí ts'onba bʉ a. 19 Nguetho nu'a 'bɛ'a gätho i si n'da, hin din ząm bʉ rá mbʉi n'da, pɛ da mba bʉ rá foho n'da nɛ da thotho a, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Ngubʉ bi man ra Jesús i ndepe da fądi ngue xʉn ho 'bɛ'a gätho i ja ua ngue da zi n'da. 20 Nɛ mi ɛ̨n'a ra Jesús:

―Nu'a ní bøm bʉ rá mbʉi n'da ra ją'i, gue a dí ts'on'a n'da a. 21 Nguetho nubʉ ja yʉ́ mbʉi yʉ ją'i ní bøm bʉ gätho yʉ ts'on'yomfɛ̨ni, nɛ'bʉ i 'yomt'ɛ̨ni thoho n'da, nɛ'bʉ di 'yomt'ɛ̨niba n'da ra xisu nɛ i 'bʉh rá xisu, nɛ'bʉ i hącpa rá te rá miją'iui. 22 Nɛ'bʉ øt' ram fɛ̨, nɛ'bʉ øt' ran ts'iyate, nɛ'bʉ nząi øt ran ts'o, nɛ'bʉ i häte, nɛ'bʉ ra 'yąsä o gue ran ts'ɛya, o gue yʉn c'ąte, o gue yʉn 'yɛ̨ts'i, o gue'bʉ i øt'e tengu 'bʉ hin'yʉ rán 'yomfɛ̨ni n'da. 23 Gue'ʉ gätho ní bøm bʉ yʉ́ mbʉi yʉ ją'i nɛ gue'ʉ ní ts'onba yʉ́ mbʉi yʉ ją'i ʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

N'da ra xisu ngue hing yʉ judío bi 'yɛ̨c'yɛi ra Jesús

24 Nu'bʉ mi jua a bin yąhʉ yʉ́ xädi a ra Jesús, bi mbähä bʉ ra xɛqui yʉ hnini Tiro nɛ Sidón. Nɛ nu'bʉ mi dįni hapʉ din säya bi nde ngue njon da bądi, pɛ njąm'bʉ bi zä bin 'yągui. 25-26 Nguetho 'bex bi zøm bʉ n'da ra xisu mi 'bʉ a n'da rá t'įxu min 'youi ra zįthu. Bi zøm bʉ ngue ya xí 'yøde nangue rá ts'ɛdi ra Jesús. Nu ra xisu, hin ma mijudíohe a, ra mɛngu bʉ ra xɛqui Sirofenicia. Bin dąnyahmu bʉ ja rá gua ra Jesús nɛ nts'ɛdi bi 'yäp ra mate ngue da hyønba thi a ra zįthu in 'youi a rá t'įxu. 27 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Hin nin säui ga øt'a a guím ma nguetho him ma mɛnguhʉ. Tenguthoho bʉ ja n'da ra ngu hin rán sähʉ rá mbʉdi da t'įn ʉ yʉ t'ʉ'yo, yʉ́ mbʉdi ʉ go yʉ t'ʉhni, bi 'yɛ̨mbi.

28 Bi dą a ra xisu bʉya:

―Majuąni guím ma, gra Hmu, pɛ nɛ'ʉ yʉ t'ʉ'yo i sip yʉ́ xɛni yʉ ts'ʉnt'ʉ i hɛpʉ 'bimɛxa.

29 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Xʉn ho ngue ngubʉ gá bɛ̨ni, janangue nu ra zįthu min 'youi ni t'įxu ya bi bøni. Ni mba ya.

30 Nu'bʉ mi zøm bʉ rá ngu bi nu a rá t'įxu 'bɛm bʉ ja rá oi, ya xí 'ue a ra zįthu bʉya.

Ra Jesús bi hoc'a n'da ran 'yohʉ i gogu nɛ i 'bare

31 Nɛ bi bøm bʉ ra häi Tiro a ra Jesús bi thotho bʉ ra hnini Sidón, nɛpʉ yʉ hnini ra häi Decápolis, nɛ bi zøm bʉ ja ra dądehe Galilea mahøn'a. 32 Bá ts'inba n'da ra gogu nɛ i 'bare, bi t'äp ra mate ra Jesús da dospa rá yą a. 33 Nu'a ra Jesús bi zixa ra gogu bʉ ma'ueni ts'ʉ nguepʉ njongui 'bʉh yʉ ją'i, nɛ bi dįmba rá saha bʉ ja yʉ́ zagu, nɛ nu rá jįni bi gospa rá jąni. 34 Nɛ nubʉya, bi ndøts' mahɛ̨ts'i a ra Jesús nɛ bin gą'ts'i nɛ bi 'yɛ̨na:

―Efata, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Nu'a i nde da ma: “Dami xoqui.”

35 Nɛ 'bex bi xoh yʉ́ zagu, nɛ bi xoh rá nde nɛ bin yą xʉn ho bʉya. 36 Nu ra Jesús bʉya nts'ɛdi bi xifi njon da xifi 'bɛ'a bi 'yørpe. Pɛ nu'bʉ mi sifi hin da ma pɛ man'da bi ma. 37 Nɛ gätho ʉ bi xifi ɛ̨mmɛ bi hyonya thoho ʉ, nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Xøgue xʉn ho tho gätho i øt'a ra Jesús. Di jap yʉ gogu da 'yøhnahyą nɛ di japi din yą yʉ gore, bi 'yɛ̨n ʉ.

8

Ra Jesús bi un ran ts'ihmɛ ʉ goho mahuąhi

1 Nu'ʉ yʉ pa ʉ, xʉn ngu yʉ ją'i bim pɛti mahøn'a bʉ ma'ueni mi 'bʉh ra Jesús, nɛ nte mi ja bʉ 'bɛ'a da zi, nguetho ma'ueni bʉ. Janangue a bi zohn'dʉ yʉ́ xädi ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

2 ―Nhuɛ̨cate tho yʉ ją'i nguetho ná hyupa dí 'bʉhmbʉ ua ya, nɛ hin'yʉ da zi. 3 Nɛ nu'bʉ ga pɛnpʉ yʉ́ ngu yʉ ją'i ngue ban sihmɛ bʉ masque da güent ra thuhu bʉ 'yu nguetho nu'ʉ 'da yabʉ bá nɛts'i, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

4 Bi dą ʉ yʉ́ xädi bʉya:

―Ma'ueni ua, hapʉ da zä da thįn a da zi ya 'bʉcua.

5 Nu ra Jesús bi 'yän'dʉ:

―Hangu yʉ hmɛ guí cʉhʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

―Yotomhmɛ, bi 'yɛ̨n ʉ.

6 Nu ra Jesús bʉya bi xifi da hyupʉ häi yʉ ją'i. Nɛ bi hyąn ʉ yotomhmɛ bi 'yäp ra jamadi Oją nɛ bi xɛm bʉya, bi un'dʉ yʉ́ xädi di darpa ʉ yʉ ją'i i hupʉ. 7 Nɛ yʉ t'ʉhuą mi cʉ ʉ, bi jąpi nɛ bi un'dʉ yʉ́ xädi bʉya bi darpa yʉ ją'i hupʉ. 8 Gätho bin sihmɛ ʉ nɛ bin niyą xʉn ho. Nɛ nu'bʉ mi mba ma pɛti ʉ bi bongui, bin ja yoto 'bøts'e. 9 Nɛ nu'ʉ bin sihmɛ mi jua'i goho mahuąhi. Nɛ nubʉya, bi xih yʉ ją'i da mba yʉ́ ngu. 10 Nɛ bi yʉrpʉ ja ra mbosa ra Jesús bʉya nɛ yʉ́ xädi, bi zøm bʉ ra häi Dalmanuta.

Yʉ fariseo i äp ra hmɛpya a ra Jesús

11 'Bex bi zøm bʉ yʉ fariseo bʉya bi zä ra Jesús 'bʉ majuąni Oją bi un rá ts'ɛdi nɛ bi 'yäp yʉ hmɛpya mahɛ̨ts'i. 12 Pɛ nu ra Jesús bin gą'ts'i, bi du rá mbʉi nguetho guexta'a hingui ɛ̨c'yɛi gue ja rá ts'ɛdi, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja ngue guexta'a guí äjʉ yʉ hmɛpya. Majuąni dí xi ahʉ hin te ma hmɛpya ga ut'ahʉ ya.

13 Nɛ bi zopʉ ʉ bʉya, bi mba bi yʉrpʉ ja ra mbosa mahøn'a ʉ, bi mba bʉ 'danguadi.

Yʉ́ xädi ra Jesús bi xifi di jamansu nangue yʉ́n xädi yʉ fariseo

14 Pɛ nu yʉ́ xädi ra Jesús bi pumbɛ̨ni him bi hyąx ra hmɛ. Nɛ hønt'a zi n'dam hmɛ mi o bʉ ja ra mbosa. 15 N'da ran t'uti bi xih yʉ́ xädi ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Dami jamansuhʉ nangue rá íxi yʉ fariseo nɛ rá íxi ra Herodes, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

16 Pɛ yʉ́ xädi bʉya sä bin 'yɛ̨mzɛhɛ n'da ngu n'da ʉ:

―Masque i xijʉ nguetho him bá hąhʉ ra hmɛ.

17 Pɛ nu ra Jesús 'bex bi bądi ngue him mi pą ʉ ngue gue'ʉ yʉ́n t'øt'e yʉ fariseo nɛ'ʉ mi tɛn ra Herodes bi xifi, nɛ bi 'yɛmp'ʉ:

―Ha gue'a gnín 'yänhdʉ a, ngue nte bá hąhʉ ra hmɛ. Hin gadin 'yomfɛ̨nihʉ, xʉm mɛ tho ni mbʉihʉ. 18 Ja ni dähʉ nɛ hin guím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a gá nuhʉ, ja ni zaguhʉ nɛ hin guím bɛ̨mhbʉ a gá 'yøhmbʉ. 19 Nɛ nu'bʉ má xɛngä cʉt'a yʉ hmɛ dá japi bin xąndi janague bin niyą xʉn ho cʉt'a mahuąhi dá 'uįngä, ha'mi 'bøts'e yʉ xɛqui gá pɛthʉ thą.

Nɛ bi 'yɛ̨n ʉ:

―'Dɛ'mayo 'bøts'e.

20 Nɛ nu'bʉ má xɛngä yoto yʉ hmɛ dá japi bin xąndi janangue a bin niyą xʉn ho goho mahuąhi dá 'uįngä, ha'mi 'bøts'e gá pɛthʉ yʉ xɛqui thą.

Nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Yoto 'bøts'e.

21 ―Ha guexta'a hin guí pąhmbʉ a dím mangä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi hoc'a n'da ra xädä bʉ ra hnini Betsaida

22 Nu'bʉ mi zøm bʉ ra hnini Betsaida ra Jesús nɛ yʉ́ xädi, 'bex bá ts'inba n'da ra xädä, nɛ bi t'äp ra mate da dädi. 23 Nu ra Jesús bʉya bi bɛnba rá 'yɛ ra xädä nɛ bi zix bʉ ma'ueni ts'ʉ ra hnini. Bi zorpa yʉ́ dä nɛ bi därpa yʉ́ xidä, nɛ nubʉya bi 'yän 'bʉ in nu ts'ʉ ran nɛqui. 24 Nɛ nu'bʉ min hanni ra xädä bi 'yɛ̨na:

―Dín nugä yʉ ją'i ya, ɛ̨na yʉ za, pɛ i 'yo, bi 'yɛ̨na.

25 Nɛ bi därpa yʉ́ dä mahøn'a nɛ bi japi bi nu xʉn ho ran nɛqui bʉya. 26 Nɛ nu ra Jesús bʉya bi mbɛnpʉ rá ngu bi 'yɛ̨mbi:

―Hin gui mba bʉ hnini nɛ njo'o to gui xifi nangue a dá øt'e'e, bi 'yɛ̨mp'a mí xädä.

Ra Pedro bi ma gue gue'a rá Thahni Oją a ra Jesús

27 Nɛ nu'bʉ mi bøm bʉ ra hnini Betsaida a ra Jesús nɛ yʉ́ xädi, bi mbähä bʉ ja yʉ hnini ra xɛqui Cesarea Filipo. Nu'bʉ mi mba bʉ 'yu bi 'yän'ndʉ yʉ́ xädi nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―'Bɛ'a i man yʉ ją'i nanguecä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

28 Nɛ nu'ʉ bi dąti:

―Ɛ̨n ʉ 'da yʉ ją'i gue'e grá Xuua Nxixyą. Nɛ nu'ʉ mi'da i ɛ̨n ʉ gue'e grá Elías. Nɛ mi'da i ɛ̨n ʉ, gue'e 'da ʉ yʉ pøngahyą mi 'bʉh maya'bʉ, bi 'yɛ̨n ʉ yʉ́ xädi.

29 Nu ra Jesús bi 'yänzɛhɛ yʉ́ xädi mahøn'a:

―Xi ahʉ, 'bɛ'a guí mamhbʉ nanguecä.

'Bex bi dą a ra Pedro, bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i gue'e grá Cristo, rá Thahni i Oją, bi 'yɛ̨n'a. 30 Nɛ nu'a ra Jesús bi hɛcua yʉ́ xädi ngue hin da ma to'o a.

Bi man ra Jesús nangue rán dątezɛhɛ

31 Nu ra Jesús bi dʉ'mi bi xi ʉ yʉ́ xädi 'bɛ'a da t'ørpe ngue gue'a bin ją'i ua ja ra ximhäi a, nɛ bi xi'ʉ ngue hin da numanho ma ngʉrbihe yʉ dąc'yɛi, nɛ yʉ ngʉrba mbäją nɛ yʉ xänbate niją, nɛ bi xi ʉ jatho da nu xʉn ngu ran ʉnbi nɛ da tho, nɛ da dąmbɛ̨ni 'bʉ ná hyupa. 32 Nɛ bi xifi xʉn ho 'bɛ'a da t'ørpe, hin'yʉ 'bɛ'a bi gøn'dʉ. Pɛ nu ra Pedro bi zixmanhɛ̨ nɛ bi hɛcpi, bi 'yɛ̨mbi:

―Njon gui japi da bɛnt'i i, damin yąni, bi 'yɛ̨mbi. 33 Nu ra Jesús bi hyand bʉ mi 'bäh mi'da yʉ́ xädi 'bʉ mi 'yɛ̨mp'a ra Pedro:

―Dami 'uegue nangue ma hmigä grá zįthu Satanás. Nu'i hingui sä guim bɛ̨ni tengu im bɛ̨n Oją, hønt'a guím bɛ̨n a guín nu ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨mbi.

34 Nu'a ra Jesús bʉya bi zohn'dʉ yʉ ją'i nɛ yʉ́ xädi nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

Hønt'a go to'o i nde da dɛngui, hin da zän zɛhɛ 'bɛ'a da 'yøt'e nɛ da hyät yʉn ʉnbi madague da tho, nɛ da bɛ̨ni tengu dím bɛngä. 35 Nguetho nu'ʉ to'o i su da du nanguecä, pɛ gätho yʉ pa da nu ran ʉnbi maząi ʉ, pɛ nu'ʉ hingui su da du nanguecä nɛ nangue mam hmangä, gätho yʉ pa maząi dim 'bʉ ʉ. 36 Hin'yʉ 'bɛ'a xʉn ho da nu ʉ yʉ ją'i 'bʉ xtí pɛti gätho 'bɛ'a i ja ua ja ra ximhäi, nɛ hønt'a ran ʉnbi maząi da nu ʉ. 37 Hin'yʉ 'bɛ'a sä da 'yøt'a n'da ra ją'i ngue da 'yɛ̨na di pøsɛ rá te, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

38 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nɛ nu'a to'o i pɛ'ts' rá sä nanguecä nɛ nangue mam hmangä bʉ 'bʉ ʉ hingui ɛ̨c'yɛi Oją, nɛcä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, xín ga ɛ̨mbi ma t'ʉhni 'bʉ rán zɛgui ra pa a, 'bʉ bá pengä mahøn'a. Nɛ din jagä rá ts'ɛdi ma Ta bʉ mahɛ̨ts'i nɛ gätho yʉ́m 'bɛhni ban 'yohe 'bʉ bá ɛ̨cä mahøn'a, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

9

Ra Jesús bim pä a n'da ora bʉ ja ra nyuni

1 Nɛ man'da bi xi ʉ, bi 'yɛ̨mbi:

―Majuąni dí xi ahʉ, 'bʉ i 'da ahʉ ngue hin gni tuhʉ 'bʉ bi dʉ'mi di manda ua rá ts'ɛdi Oją.

2 Nu'bʉ mi tho'a n'dato pa xím man ra Jesús na, bi zixa ra Pedro nɛ'a ra Jacobo nɛ ra Xuua bʉ ma'ueni bʉ bí ja n'da ra t'øhø xʉn hɛ̨ts'i. Nu'bʉ mí zøm bʉ, bi nu yʉ́ xädi bim pä'a ra Jesús. 3 Nɛ rá pahni bim pädi bi fɛxni, nɛ ɛ̨mmɛ bi t'axqui xinda gue'ʉ gätho mi'da t'ɛ̨mbi xʉn t'axi. 4 Nɛ bi nɛqui bʉ ra Elías n'youi ra Moisés, bin yąhʉ ra Jesús, mi 'bʉh maya'bʉ ʉ. 5 Nu ra Pedro bʉya bi xih ra Jesús:

―Ma xänbate i, xʉn ho ngue gätho dí 'bʉhmbʉ ua ya, bi 'yɛ̨na. Ga høhmbe hyu yʉ t'ʉngu. N'da'e nɛ n'da Moisés, nɛ n'da Elías, bi 'yɛ̨na.

6 Ngubʉ bi ma nguetho him mi pądi 'bɛ'a bi ma nguetho ɛ̨mmɛ bi mbidi. 7 Nɛ nubʉya, bá ɛ̨h yʉ güi bi gomp'ʉ mi 'bä ʉ nɛ bi 'yø a n'da ra nde ʉ ngue bin yą bʉ ja yʉ güi, bi 'yɛ̨na:

―Guehna ma Ts'ʉnt'ʉ ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨qui, dami 'yømanhohʉ 'bɛ'a da man na, bi 'yɛ̨n a ra nde bin yą.

8 Nɛ nu'bʉ min hanni ʉ yʉ́ xädi ra Jesús, njon mam bi nu, hønt'a ra Jesús bi nu i 'bäpʉ.

9 Nɛ nu'bʉ mi gąpʉ ja ra t'øhø, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ngue njo'o to da xifi 'bɛ'a xi nu bʉ, jague'bʉ bi dąmbɛ̨nisɛ a ra Jesús gue nu'a bin ją'i ua ja ra ximhäi a. 10 Janangue a bi bɛ̨ntho a ram hma bi sifi nɛ him bi ma. Nɛ bin 'yänzɛhɛ nɛ bin 'yɛ̨mp'ʉ:

―Bɛ'a ní mba a ram hma bi ma ra Jesús ngue da dąmbɛ̨ni.

11 Nɛ bi 'yän'na ra Jesús ʉ bʉya:

―'Bɛ'a ní mba a i man yʉ xänbate niją ngue jatho duam 'bɛt'o ra Elías nɛ m'bɛjua ra Cristo, bi 'yɛ̨mbi.

12 Mi dą a ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Majuąni im man ʉ, bam 'bɛt'o ra Elías di hoqui gätho 'bɛ'a ja ua. Nɛ ha guím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a man rám hman Oją ngue din ja bʉya, ngue da zøh man'da din ją'i ua ja ra ximhäi, da nu xʉn ngu ran ʉnbi nɛ da t'ɛ̨mbi nte di muui. 13 Pɛ dí xi ahʉ ngue bi zøcua a gue bi thocpa rá 'bɛfi ra Elías, nɛ bi 'yørpe gätho mí ndesɛ yʉ ją'i da 'yørpe, tengu nt'o't'i nangue a, bi 'yɛ̨na.

Ra Jesús bi hoc'a n'da ra t'ʉhni min 'youi ra zįthu

14 Nɛ nu'bʉ mi zøpʉ 'bʉh mi'da yʉ́ xädi bi nu n'da munts'i yʉ ją'i ngue madi thɛ̨'ts'ʉ. Nɛ nu'ʉ 'da yʉ xänbate niją ngue madin junthʉ yʉ́ xädizɛhɛ ra Jesús. 15 Gätho yʉ ją'i mi 'bʉpʉ bi hyonya thoho 'bʉ min nu ba ɛ̨pʉ ra Jesús nɛ bin 'yɛ̨mp'ʉ: “Bɛ'a din ja ya.” Nɛ 'bex bin tihi bi mba bí zɛngua. 16 Nɛ nu ra Jesús bi 'yän'dʉ nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―'Bɛ'a gue gnín junthʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

17 'Bex bi dą a n'da ran 'yohʉ mín 'yohʉ yʉ ją'i:

―Xänbate i, nugä bá sigä ua n'da ma ts'ʉnt'ʉ ngue in 'youi ra zįthu di japi i gore. 18 Nɛ hønbʉ go hapʉ i sits'i, nɛ i huą'ts'i, nɛ i pøn yʉ fʉgui rá nde bʉya. Nɛ di cuxt' yʉ́ ts'i nɛ di bøcabi. Nɛ dá xi ʉ ni xädi bʉya gue da hyønba thi ra zįthu pɛ him bi zä, bi 'yɛ̨n'a.

19 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu'ehʉ guexta a hin guí ɛ̨c'yɛihʉ 'bɛ'a dí xi ahʉ. Ha'mi pa ngue ga tøp'a thoho ahʉ ngue gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ. Nu'a ni ts'ʉnt'ʉ ba singa ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

20 Bá ts'i bʉya. Nu'a ra zįthu 'bʉ mi nu ra Jesús 'bex bi dɛxa häi ra ts'ʉnt'ʉ min 'youi. Nɛ nu'bʉ mi zo bʉ häi din dąn bʉya, nɛ i pøn yʉ fʉgui rá nde. 21 Nu ra Jesús bi 'yän'na rá ta ra ts'ʉnt'ʉ:

―Man jąm'bʉ bi mbʉdi.

Bi dą a rá ta ra ts'ʉnt'ʉ bʉya:

―Bi mbʉ 'bʉ min t'ʉhni. 22 Nɛ xʉn ngu yʉ nįdi di japi i apʉ ja ra sibi nɛpʉ po ra dehe 'bʉ i 'yo bʉ, i nde dí du a. Nu'bʉ da zä, dami zɛc'be gui huɛ̨ga'be, bi 'yɛ̨mbi.

23 Nu ra Jesús bi dądi:

―Hąhą, nu'bʉ guí ɛ̨c'yɛi gue i ja ma ts'ɛdi. Gätho din ja a da nde n'da ra ją'i 'bʉ i ɛ̨c'yɛi i ja rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨mbi.

24 Nu'a rá ta ra t'ʉhni 'bex bi dąti nts'ɛdi:

―Majuąni dí ɛ̨c'yɛi pɛ dami jaqui man'da ga ɛ̨c'yɛi xʉn ho, bi 'yɛ̨na.

25 Nɛ min nu ra Jesús, man'da ni zøtho yʉ ją'i, janangue a 'bex bi hyøn a thi ra zįthu min 'youi ra ts'ʉnt'ʉ, bi 'yɛ̨mbi:

―Grá gore zįthu nɛ grá gogu, dami pøm bʉ nɛ him man gui cʉrpʉ rá mbʉi na ra ts'ʉnt'ʉ, bi 'yɛ̨mbi.

26 Nɛ nu'a ra zįthu bi mbafi nɛ nts'ɛdi bi huąspa rá ją'i ra t'ʉhni, nɛ bi bøm bʉya. Nu'a ra t'ʉhni bi gohi tengu 'bʉ xi du. Nɛ xʉn ngu ʉ ɛ̨na: “Bi du.” 27 Pɛ nu'a ra Jesús bi bɛnba rá 'yɛ, nɛ bi xots'i, nɛ bim 'bäh ra t'ʉhni bʉya.

28 Nɛ bi mbähä yʉ́ xädi ra Jesús bʉ ja ra ngu bʉya. Nu'bʉ mi zøm bʉ bi 'yän bʉ ma'ueni ts'ʉ:

―Hanja him bi zä dá hømhbe thi ra zįthu min 'youi ra t'ʉhni, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ́ xädi.

29 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nuna ra zįthu tengu na, hin da zä gui hyømhbʉ thi 'bʉ hinga m'bɛt'o gui 'yɛ't' nin sihmɛhʉ nɛ ɛ̨mmɛ gan yąhʉ Oją, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

Ra Jesús im ma mahøn'a rán dąte

30 Nu'bʉ mi bøm bʉ ra Jesús nɛ yʉ́ xädi, bi mbähä bʉ Galilea, nɛ nu ra Jesús njom bi ndepe da bądi ngue i 'yo bʉ. 31 Nguetho mí xänba yʉ́ xädi nɛ mí ɛ̨mbi:

―Nugä nque dán ją'igä ua ja ra ximhäi, da mba ma dägä bʉ ja yʉ́ 'yɛ yʉn 'yohʉ nɛ da thogä. Nɛ nu'bʉ dá tu, ga thąmbɛ̨nigä 'bʉ na hyupa. 32 Pɛ nu yʉ́ xädi him bi bądi 'bɛ'a nam bøn'a bi ma nɛ mí su da 'yänni.

Nu'a i nde dim 'bɛt'o din 'yɛ̨hɛ thoho a

33 Nɛ bi zøm bʉ Capernaum bʉya. Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ ja yʉ́ ngu, nu ra Jesús bi 'yän 'dʉ yʉ́ xädi:

―'Bɛ'a gnín junthʉ bʉ 'yu.

34 Nɛ him bi dą ʉ nguetho xin junt pʉ 'yu, xin 'yänni nangue'a to'o dim 'bɛt'o. 35 Nu'bʉ min säya ra Jesús,

―Bá thąmhbʉ ua, bi 'yɛ̨mp'ʉ 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi. Nɛ nubʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―To'o nde di ngʉrbi da 'yøt'e ngue dim 'bɛjua thoho nɛ din 'yɛ̨hɛ nangue gätho ʉ mi'da, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

36 Nɛ nubʉya bi japi dim 'bä inde n'da ra t'ʉhni, nɛ bi dospa rá xįxi nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

37 ―Nu'a te'o i simanho n'da ra t'ʉhni nangue ma thuhugä, nɛcä i simanhogui. Nɛ nu'a to'o i simanhogui, hinga høngdä i simanhogä a pɛ nɛ'a Oją bá pɛngä ua i simanho a, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Nu'a i tɛn rá ts'ɛdi ra Jesús rám fäts'iui a

38 Nu ra Xuua bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Xänbate i, xtán nuhe n'da ran 'yohʉ i ndøn'na ni thuhu 'bʉ i høn a thi yʉ zįthu in 'youi 'da yʉ ją'i, nɛ dá hɛcpahe, nguetho hin dín 'yohʉ.

39 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nde'bʉ hin xqui hɛcpahʉ nguetho hin di c'ąman'ʉgä to'o øt' yʉn t'øt'e mixte nangue ma ts'ɛtigä. 40 Nɛ nu'ʉ to'o i 'bʉi ngue him man sʉihʉ, gue'ʉ mam fäts'ihʉ ʉ. 41 Hønt'a go te'o di 'da ahʉ ts'ʉ ra dehe ngue i pądi guí tɛngahʉ, majuąni dí xi ahʉ i ja 'bɛ'a di un Oją a nangue ran ho bi 'yøt'ahʉ, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Nu'a da 'yøt' ran ts'o xʉn ngu ran ʉnbi da nu a

42 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Hønt'a te'o di 'bɛpi da 'yøt' ran ts'o n'da ra t'ʉhni i ɛ̨c'yɛigui, xʉn ʉtho ran ts'ɛmbi da nu a. Man'da xʉn ʉ xinda gue'bʉ da thurpi rá 'yʉga bʉ ja ra do ngue ra jʉni xʉn hyʉ, nɛ da t'ɛn bʉ mbonthe ja ra deją. 43 Nu'bʉ ni 'yɛhʉ di ja ahʉ gui 'yøthʉ ran ts'o, xʉn ho 'bʉ gui 'yøthʉ tengu 'bʉ gui hyɛjʉ. Madague gan do'yɛhʉ pɛgue gui tįmhbʉ ra te maząi, xinda gue'bʉ di ja yoho ni 'yɛhʉ nɛ gui nuhʉ ran ʉnbi maząi guepʉ ja ra sibi njąm'bʉ i huɛ̨t'i. 44 Xʉn ʉtho guin nuhʉ bʉ 'bʉ, tengu tho 'bʉ i sa a ni ngøhʉ yʉ zu'uɛ̨, nɛ njąm'bʉ din hɛ̨ a dí zapi gätho yʉ pa, nɛ tengu 'bʉ n'da ra sibi njąm'bʉ da huɛ̨t'i.

45 O nu'bʉ ni guahʉ di ja ahʉ gui 'yøthʉ ran ts'o, xʉn ho 'bʉ gui 'yøthʉ tengu 'bʉ gui hyɛjʉ. Madague gan doguahʉ pɛgue gui tįmhbʉ ra te maząi xinda gue'bʉ di ja yoho ni guahʉ nɛ gui nuhʉ ran ʉnbi maząi. 46 Xʉn ʉ tho guin nuhʉ bʉ 'bʉ, tengu tho n'da ra du ngue 'bʉh yʉ́ zu'uɛ̨ sap yʉ́ ngø nɛ njąm'bʉ din hɛ̨ a ni zapi gätho yʉ pa, nɛ tengu 'bʉ n'da ra sibi njąm'bʉ da huɛ̨t'i.

47 O nu'bʉ ni dähʉ di ja ahʉ gui 'yøthʉ ran ts'o, xʉn ho 'bʉ gui 'yøthʉ tengu 'bʉ gui hyąhmbʉ. Madague gan 'dadä thohohʉ, pɛgue gui cʉthʉ bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, xinda gue'bʉ di ja yoho ni dähʉ nɛ gui nuhʉ ran ʉnbi maząi. 48 Xʉn ʉ tho guin nuhʉ bʉ 'bʉ, tengu tho n'da ra du ngue 'bʉh yʉ́ zu'uɛ̨ sap yʉ́ ngø nɛ njąm'bʉ din hɛ̨ a ni zapi gätho yʉ pa, nɛ tengu 'bʉ n'da ra sibi njąm'bʉ da huɛ̨t'i.

49 Gätho ahʉ din ja ahʉ yʉn ʉnbi 'dahma gui pømanhohʉ, tengu tho ʉ yʉ 'bøts'e din t'un Oją i pa ma japi ra ų ngue da bømanho. 50 Nu ra ų xʉn ho. Pɛ nu'bʉ bi 'bɛh rá ts'ɛdi ya hin'yʉ 'bɛ'a sä dín hoqui. Nɛ ngutho ahʉ o guidi jafʉ gui 'bɛhmbʉ ran ho i ja ahʉ. Pɛ guim 'bʉmanhohʉ ni mija'ihʉ.

10

Ra Jesús bi ma njon da hyɛh rá xisu

1 Nu'bʉ mam bá ɛ̨pʉ Capernaum ra Jesús bi zøm bʉ ra xɛqui Judea, nɛ bin 'yo bʉ rá nyąni ra häi Judea nɛpʉ 'danguadi ra dąthe Jordán. Bi mbʉh yʉ ją'i bim pɛti mahøn'a bʉ mi 'bäh ra Jesús, nɛ bi xänbi mahøn'a tengu nząi mi øt'e. 2 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ yʉ fariseo, bi 'yän 'bʉ da zä da hyɛh rá xisu n'da ran'yohʉ, nguetho i nde da dįnbi 'bɛ'a dí yąp'a ra Jesús. 3 Nu'bʉ mi dą a ra Jesús:

―'Bɛ'a mam bʉ ja rán t'ɛ̨di ra Moisés nangue ran hyɛgui.

4 Bi dą'ʉ yʉ fariseo bʉya:

―Nu ra Moisés bi ma ngue nu'bʉ n'da ran 'yohʉ in nde da hyɛh rá xisu, da t'ørpa ra søcuą ngue ran xuni.

5 Nu'bʉ mi dą a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nangue'a xʉm mɛ ni mbʉihʉ janangue a gue a ran t'ɛ̨di bi man ra Moisés a. 6 Pɛ nu'bʉ rá mbʉdi ra ximhäi, Oją bi zänna n'da ran 'yohʉ nɛ rá xisu. 7 Janangue a nu'bʉ n'da ran 'yohʉ da zin a n'da ra xisu him man i 'yo rá güɛnda rá ta o gue rá mbe, 8 pɛgue dim 'bʉhmi rá xisu nɛ din ja tengu 'bʉ n'dan ją'itho. Nu mam 'bɛt'o mí yonją'i, pɛ nu'bʉ bi zini din ja tengu 'bʉ n'dan ją'itho. 9 Nɛ nu'ʉ di pɛnba Oją ʉ, njon da zä di xunba ʉ, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

10 M'bɛjua bi zøm bʉ ja n'da ra ngu nɛ bi 'yän'dʉ yʉ́ xädi:

―'Bɛ'a nam bøn a gám ma, bi 'yɛ̨n ʉ.

11 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Gätho te'o da hyɛh rá xisu nɛ da zim man'da, nu'a øt' ra 'yomt'ɛ̨ni a. 12 Nɛ ngutho n'da ra xisu 'bʉ da hyɛh rá ndø nɛ da zim man'da ran 'yohʉ nɛ'a øt' ra 'yomt'ɛ̨ni a, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Nu ra Jesús i numanho yʉ t'ʉhni

13 Nu'ʉ 'da yʉ ją'i bi zix yʉ́ t'ʉhni bʉ 'bʉh ra Jesús, i ndepe da dospa yʉ́ yą. Pɛ nu yʉ́ xädi bi hɛcpa ʉ ngue hin da zix yʉ t'ʉhni bʉ 'bʉh ra Jesús. 14 Nu'bʉ mi nu ra Jesús 'bɛ'a bi 'yøt' yʉ́ xädi bin cuɛ bʉya, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Dami jafʉ yʉ t'ʉhni ba thocua, 'yo gui corpahʉ bʉ, nguetho hønt'ʉ to'o da gohi tengu n'da ra t'ʉhni ngue din unsɛ di manda rá ts'ɛdi Oją, da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją ʉ. 15 Majuąni dí xi ahʉ, nu'bʉ hin gui cohmbʉ tengu n'da ra t'ʉhni hin da zä gui cʉthʉ bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją 'bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

16 Nɛ nubʉya i thɛx'ʉ yʉ t'ʉhni nɛ bi dospa yʉ́ yą nɛ bi 'yäp rám fäts'i Oją nangue ʉ.

Ra mɛmbɛti ts'ʉnt'ʉ bi si a ra te maząi

17 Nu'bʉ mi bøn'a ra Jesús bʉ mí 'bʉi, 'bex bá ɛ̨ a n'dihi n'da ra ts'ʉnt'ʉ. Bi zʉpʉ 'yu, bin dąnyahmu bʉ ja rá gua ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Hoga xänbate i, 'bɛ'a ga øt'ä ngue din jagä ra te maząi, bi 'yɛ̨n a.

18 ―Ha guím bɛ̨ni 'bɛ'a guím ma ngue guí ɛ̨ngui xʉn hogui. Nguetho hønt'a Oją xʉn ho. 19 Ha guí pą ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją ngue i ɛ̨na: “O guí 'yomt'ɛ̨ni, o guí hącpa rá te ni miją'iui, o guím pɛ̨, o guí man yʉ fɛhni, hin gan siyate, nɛ gui numansu ni ta nɛ ni mbe, nɛ gue'a man yʉn t'ɛ̨di a,” bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

20 Nɛ bi dą a ra ts'ʉnt'ʉ bʉya:

―Xänbate i, gätho yʉn t'ɛ̨di dá øt'ä gue'bʉ go man t'ʉhnigä.

21 Nu ra Jesús ɛ̨mmɛ bi huɛ̨c 'bʉ min hyɛ̨tui nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―I ja a man'da di 'bɛdi gui 'yøt'e. Ni mba, bá pä 'bɛ'a gätho i ja i, nɛ gui darpa yʉ hyoya ni mbɛti bʉya. Nɛ din ja a 'bɛ'a m'bɛ'ts'i bʉ mahɛ̨ts'i gue di muui. Nɛ nubʉya ba ɛ̨hɛ gui tɛngui, nɛ gui hyät' yʉn ʉnbi madague gui tu, bi 'yɛ̨mbi.

22 Pɛ nu ra ts'ʉnt'ʉ bi du rá mbʉi 'bʉ mi 'yø a bi man a ra Jesús nguetho ɛ̨mmɛ ra mɛmbɛti a. Janangue a bi 'uetho.

23 Nu ra Jesús bi hyant'ʉ gätho mi 'bäpʉ nɛ bi xih yʉ́ xädi bʉya:

―Ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨i n'da ra mɛmbɛti da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨na.

24 Nɛ nu yʉ́ xädi bi hyonya thoho a bi man ra Jesús. Pɛ nu ra Jesús xø bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi mahøn'a:

―Ma zʉ t'ʉhni ahʉ, xʉn hɛ̨i da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją n'da 'bʉ i hu rá mbʉi nangue ra mbɛti. 25 Man'da hingui hɛ̨i ra camello da yʉrpʉ ja rá zagu ra 'yofani, xinda gue n'da ra mɛmbɛti da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

26 Nɛ xø man'da bi hyonya tho ʉ yʉ́ xädi nɛ bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―To'o maha da zä da dįn a ra te maząi 'bʉ, bi 'yɛ̨n ʉ.

27 Nu ra Jesús bin hyɛ̨thʉ yʉ́ xädi nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hingui sä da dįnsɛ ra te maząi n'da ra ją'i pɛ nu Oją gätho da zä da 'yøt'e, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

28 Nu ra Pedro bʉya bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Nugähe, gätho 'bɛ'a mi jaje xtá sohmbe nɛ dá tɛn'nahe.

29-30 ―Majuąni, ɛ̨n a ra Jesús, nɛ dí xi ahʉ ya, hønt'a go to'o bi zoh rá ngu, o gue yʉ́ cu, o gue rá ta, o gue rá mbe, o gue rá xisu, o gue yʉ́ t'ʉhni, o gue yʉ́ häi, ngue da dɛngui, pɛ ɛ̨mmɛ man'da xʉn ngu din ja ngue yʉ́ ngu, o gue yʉ́n 'yohʉ, o gue yʉ́n ju, o gue yʉ́ mbe, o gue yʉ́ t'ʉhni, o gue yʉ́ häi, xinda gue ʉ gätho mi ja mam 'bɛt'o, pɛ nɛ'ʉ yʉn ʉnbi da nu, nɛ da nu ran ho gätho yʉ pa maząi 'bʉ rán zɛgui ra pa. 31 Nɛ xʉn ngu ʉ mi 'bɛt'o dim 'bɛjua nɛ nu'ʉ mi 'bɛjua dim 'bɛt'o ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma mahøn'a rán dąte

32 Nu'bʉ mi mba bʉ 'yu Jerusalén ra Jesús, xʉn ngu yʉ ją'i bi dɛnni. Nu ra Jesús mi 'bɛt'o, min 'yohʉ yʉ́ xädi, nɛ mí 'bɛjua yʉ ją'i. Nɛ min su ʉ yʉ́ xädi, midi hyonya thoho ʉ ngue nde da mba bʉ Jerusalén ra Jesús. Nɛ nu ra Jesús bi zix bʉ ma'ueni ts'ʉ yʉ́ xädi nde da xifi 'bɛ'a da t'ørpe. 33 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nuya ná mbähä bʉ Jerusalén. Nɛ nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, da mba ma dägä bʉ 'bʉh yʉ ngʉrpa mbäją nɛ'ʉ yʉ xänbate niją, nɛ da 'yørcä ran juąnbi ʉ ngue ga tu, nɛ di dägä bʉ 'bʉ ʉ him ma mijudíohʉ. 34 Nɛ da mba nthengui nɛ da mba m'bɛ'migui, nɛ da mba nts'ots'igä, nɛ da thogui. Pɛ nu'bʉ ná hyupa ga thąmbɛ̨nigä, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi.

Äh ra mate ra Jacobo nɛ ra Xuua

35 Nu ra Jacobo nɛ ra Xuua, yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Zebedeo, man'da bi hyäm bʉ mí 'bäh ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―N'da ra mate dí nde ga ä'a'be.

36 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―'Bɛ'a guí nde ga øt'aui.

37 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ bʉya:

―Dí nde'be 'darpʉ ga huhmbʉ ngue 'da xtá hutho'be bʉ ja ni mɛxa 'bʉ gán ts'ʉt'abi, bi 'yɛ̨mbi.

38 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'aui, hin guí pąhmi 'bɛ'a nam bøn'a guí ähmi. Ha da zä nɛ'aui gui säui ran ʉnbi ga sägä. Ha da zä nɛ aui gui hyät'ui ra dumbʉi ga hät'ä.

39 ―Da zä, bi 'yɛ̨n ʉ.

Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Majuąni, nu ran ʉnbi ga sägä gui säui a, nɛ nu a ra dumbʉi ga hät'ä nɛ aui gui hyät'ui a. 40 Pɛ hinga gue'a man t'ɛ̨digä gam mangä to'o dan hyuhmbe bʉ ja ma mɛxa. Pɛgue gue'a Oją di un ran t'ɛ̨di to'o xan zänni, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

41 Nu'bʉ mi 'yø ʉ yʉ́ mixädihʉ 'bɛ'a bi man ra Jacobo nɛ ra Xuua, bi mbʉdi bin cuɛ ʉ. 42 Janangue'a nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ gätho 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi bʉya:

―Nu'ʉ i ja yʉ́ ts'ɛdi ua ja ra häi ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨i i ørpa ʉ to'o di manda ʉ, nɛ ɛ̨mmɛ din 'yɛ̨x'ʉ. 43 Pɛ nu'ahʉ hinga ngubʉ gui 'yøthʉ. Pɛ hønt'a go to'o da nde din ja rán t'ɛ̨di xʉn ho, pɛgue jatho din 'yɛ̨hɛ ngue gätho mi'da. 44 Nɛ nu'bʉ 'bʉ a n'da ahʉ ngue i nde dim 'bɛt'o, pɛgue din 'yɛ̨hɛ thoho ngue gätho mi'da. 45 Tengu thohogä, ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, him bá ɛ̨cä ngue dam hmugä, pɛ bá ɛ̨cä ngue dan 'yɛ̨hɛ thohogä, nɛ ga dä ma te gan yąnba yʉ́ te yʉ ją'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi hoc'a ra xädä i Bartimeo a

46 Nɛ mi thopʉ ja ra hnini Jericó ra Jesús nɛ yʉ́ xädi, n'yohʉ xʉn ngu yʉ ją'i. Nɛ mi hupʉ nden'yu n'da ra xädä rá thuhu ra Bartimeo, rá ts'ʉnt'ʉ ra Timeo. Mí äh ra mbɛti a. 47 Nɛ nu'bʉ mi 'yøde ngue gue'a ra Jesús ra mɛngu Nazaret ní mba bʉ, bi mba't'i, bi 'yɛ̨mbi:

―Hague Jesús, rám bom'bɛto i ra David, dami huɛ̨gui, bi 'yɛ̨na.

48 Pɛ nu yʉ ją'i bi hɛcpi, bi xifi din hɛ̨. Pɛ nu'a ra xädä man'da nts'ɛdi mbafi:

―Rám bom'bɛto i ra David, dín ja a nin huɛ̨cate nanguecä, bi 'yɛ̨na.

49 Nu ra Jesús bim 'bäh pʉya, bi zonhna ra xädä. Nu yʉ ją'i mí 'bɛjua bi xi a ra xädä:

―Dami ndants'i, gan johya, nguetho in zon'na i ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

50 Bi tonts'a rá coto ra xädä bʉya, bi ndants'i nɛ bi mba bʉ mi 'bäh ra Jesús. 51 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―'Bɛ'a guí nde ga øt'a i.

Nɛ nu ra xädä bi 'yɛ̨mbi:

―Xänbate i, dí nde gui xoga ma dä.

52 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Ni mba, bi zä i nguetho gá 'yɛ̨c'yɛigui, bi 'yɛ̨na.

Nɛ 'bex bin zø yʉ́ dä nɛ 'bex bi dɛn bʉ ni mba ra Jesús.

11

Bi hyux ra buru a ra Jesús nɛ bi t'ɛ̨spi

1 Nɛ mi ts'ʉtho da zøm bʉ Jerusalén ra Jesús nɛ ʉ mín 'yohʉ. Bin 'yo bʉ hämbʉ ra hnini Betfagé nɛ ra hnini Betania, hɛ̨rpʉ ja ra nyuni Olivos. Nɛ nubʉya bi mbɛhn'dʉ yoho yʉ́ xädi ra Jesús.

2 ―Ni mbɛ nʉ njon nʉ bí ja ra hnini nɛ nu'bʉ gá sømmi, gui tįmmi bʉ n'da ra buru nthąt'i ngue njo'o to xí hyux'a n'dandį, nɛ gua xoc pʉya nɛ gua siui ua. 3 Nɛ nu'bʉ da t'ɛ̨n'aui: “Hanja ngubʉ guí øt'ui,” 'bʉ da t'ɛ̨n aui, gui 'yɛ̨nui: “Nu'a ra Hmu i honi nɛ xø ba si'be ua mahøn'a,” gui 'yɛ̨nui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

4 Nɛ bi mba bʉya, nɛ bi dįm bʉ a ra buru, nthąt'i bʉ ja ra goxthi nguepʉ i thoh ra 'yu. Nɛ bi xoc'ʉ bʉya.

5 Nu'ʉ mi 'bʉpʉ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―'Bɛ'a guí øt'ui bʉ, hanja guí xocui ra buru.

6 Nu'ʉ yʉ xädi bi dąt'ʉ nɛ bi xifi tengu xi xih ra Jesús.

―Dami sixui 'bʉ, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ xädi bʉya.

7 Bá ts'inba a ra buru a ra Jesús bʉya nɛ bi mbøh yʉ́ coto ʉ bá si ra buru, ngue bi gąspi nɛ bi hyuxa ra Jesús bʉya. 8 Nɛ'ʉ yʉ ją'i bi mbøh yʉ́m 'bɛxøts'e pahni bi xįmba bʉ 'yu, nɛ nu'ʉ mi'da yʉ ją'i bi xɛc yʉ paxi nɛ bi mbøcpa bʉ ja ra 'yu.

9 Nu'ʉ mi 'bɛt'o bʉ ní mba a ra Jesús, nɛ ʉ mi 'bɛjua, gätho í mba ʉ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Mająpi a bá pɛnhd Oją, bi 'yɛ̨n ʉ. 10 Din ts'ʉt'abi a tengu tho ma mbombøtahe ra David. Mixte rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨m bʉ ní mba ʉ.

11 Bi yʉthʉ bʉ Jerusalén ra Jesús bʉya. Nɛ bi yʉrpʉ ja ra dąniją, nɛ bi nu 'bɛ'a gätho i t'ørpʉ nɛ bi bøm bʉya nguetho ya bin de. Bi mba bʉ ra hnini Betania nɛ ʉ 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi bi mbähä.

Ra Jesús him bi numanho ra za him mi zʉh yʉ́ ndät'ä

12 Nu'bʉ mi hyax bʉya bi bøm bʉ Betania ra Jesús, bi mbeng bʉ Jerusalén. Nɛ bin tumanthuhu bʉ 'yu a. 13 Nɛ mi hant'a n'da ra za ja yʉ́ paxi, bi mba da nu 'bʉ i zʉpʉ yʉ́ ndät'o. Pɛ nu'bʉ mi zøm bʉ, nte bi dįm bʉ, hønt'ʉ yʉ́ xi nguetho hinga gue'ʉ yʉ pa i zʉh yʉ́ ndät'o, nɛ säti tho ja yʉ́ xi. 14 Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mp'a ra za:

―Njąm'bʉ to da zi mahøn'a ʉ ni ndät'o, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ bi 'yøh yʉ́ xädi a bi man ra Jesús.

Ra Jesús bi hyøn a thi ʉ yʉ mbä nɛ ʉ yʉ däi bʉ ja ra dąniją

15 Nɛ bi thopʉ Jerusalén ra Jesús nɛ yʉ́ xädi. Nɛ bi yʉrpʉ ja ra dąniją mahøn'a. Nɛ bi hyøn a thi gätho yʉ mbä nɛ yʉ däi mi 'bʉpʉ. Nɛ bi ndønba yʉ́ mɛxa yʉm pämbɛti nɛ yʉ́n thuts'i yʉ mbät'azʉ. 16 Nɛ njon di japi da thopʉ niją 'bʉ i tu yʉ́ 'bɛni. 17 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i bʉya:

―Ha hinga nt'o't'i bʉ ja rá søcuą Oją ngue bi 'yɛ̨na: “Í thø a ma ngu nguepʉ da dąndegui gätho yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi,” i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n a ra Jesús. Pɛ nu'ahʉ, xcá 'yørpahʉ tengu 'bʉ rá hyądo nguepʉ nin yąn ʉ yʉ bɛ̨, bi 'yɛ̨mp'ʉ bʉya.

18 Bi 'yø ʉ yʉ xänbate niją nɛ yʉ ngʉrpa mbäją 'bɛ'a xí man'a ra Jesús, nɛ i honi hague dán zä da hyo, nguetho bin su 'bʉ mi nu gätho yʉ ją'i madi hyonya thoho nangue a 'bɛ'a bi xänba ra Jesús. 19 Nu'bʉ mín de bi bøm bʉ a ra Jesús bʉ ja ra dąhnihni Jerusalén nɛ yʉ́ xädi. Bi mbähä bʉ ra hnini Betania mahøn'a.

Bi 'yot'a ra za

20 Nu'bʉ mi hyax bʉya bi thoh mahøn'a bʉ 'bä a ra za ngue mi ɛ̨na xtán zip yʉ́n dät'o ra Jesús. Nu'bʉ mi nu'ʉ, ya xí 'yot'i gätho yʉ́ 'yʉ. 21 Nu ra Pedro bʉya bi bɛ̨n a xí man ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Xänbate i, nɛ nunʉ ra za gá 'yɛ̨mbi him man'dandį da ts'ip yʉ́n dät'o nɛ ya xø 'yot' ya, bi 'yɛ̨n a ra Pedro.

22 Nɛ nu'bʉ mi dąh ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Dami 'yɛ̨c'yɛihʉ ngue gätho da zä da 'yøt' Oją a xʉn hɛ̨i. 23 Janangue'a nu'bʉ ya gá xihmbʉ n'da ra t'øhø da 'uegue din hyøzɛhɛ bʉ ja ra deją, din ja a gá mamhbʉ 'bʉ hingui yoho guím bɛ̨mhbʉ, nɛ guí pąhmbʉ majuąni gätho sä da 'yøt' Oją a xʉn hɛ̨i. 24 Janangue'a dí xi ahʉ ngue nu'bʉ ja a guí äfʉ Oją, dami 'yɛ̨c'yɛihʉ ngue di 'da ahʉ a guí äfʉ nɛ din ja a bʉya. 25 Nɛ nu'bʉ guí yąhʉ Oją him man guim bɛ̨mhbʉ a bi 'yøt'ahʉ ni miją'ihʉ, gam punbahʉ ʉ nɛ'a Oją di pun'nahʉ bʉya. 26 Nguetho nu'bʉ hin gadim punbahʉ ni miją'ihʉ xinga gue'a ni Tahʉ bí 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i di pun'nahʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

Ran t'änni nangue rán t'ɛ̨di ra Jesús

27 Bi zøm bʉ Jerusalén ra Jesús nɛ yʉ́ xädi, nɛ xø bi zøm bʉ ja ra dąniją. Nɛ nu yʉ ngʉrpa mbäją bi zøm bʉ mi 'bäh ra Jesús, n'yohʉ yʉ xänbate niją nɛ yʉ dąc'yɛi. 28 Nu'ʉ bi 'yän'na ra Jesús:

―To'o bi 'da a ran t'ɛ̨di gui 'yøt'a guí øt'e.

29-30 Nɛ nu ra Jesús 'bʉ mi dądi bi 'yɛ̨na:

―Nɛcä ga än'nahʉ to'o bi un rán t'ɛ̨di ra Xuua Nxixyą, hague Oją uague yʉ ją'ithoho. Nɛ nu'bʉ gá xijʉ, nɛcä ga xi ahʉ to'o bi 'dacä man t'ɛ̨di bʉya. 31 Nu'ʉ bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ bʉya:

―Xi'bʉ ga xihmbʉ ngue gue'a Oją bi un rán t'ɛ̨di, nɛ da 'yɛ̨njʉ: “Hanja hin gá 'yɛ̨c'yɛihʉ thą,” da 'yɛ̨njʉ bʉya. 32 Nɛ nu'bʉ ga ɛ̨mhbʉ yʉ ją'i thoho bi un ran t'ɛ̨di ra Xuua, pɛ hingui sä ga xihmbʉ tengu a, bi 'yɛ̨n ʉ, nguetho gätho yʉ ją'i mi ɛ̨spa ra Xuua nɛ bi 'yɛ̨c'yɛi ngue rá pøngahyą Oją a. 33 Nɛ nu'bʉ mi dą ʉ yʉ xänbate niją nɛ ʉ gätho min 'yohʉ,

―Hin dí pąhmbe, bi 'yɛ̨ntho ʉ.

Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Xinga guecä ga xi ahʉ to'o bi 'dacä man t'ɛ̨di, bi 'yɛ̨n'a.

12

Rán t'uti yʉn ts'ombɛfi

1 Nu ra Jesús 'bex bi dʉ'mi bi xi a n'da ran t'uti nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu n'da ran 'yohʉ bi 'yøt'a n'da ra nuąndät'o, nɛ bi fø't'e nɛ bi 'ya'ma n'da ra hyąhäi guepʉ da 'yøt'a n'da ran thɛ'ma guindät'o, nɛ bi hyø a n'da ra jądo xʉn hɛ̨ts'i da ndex ʉ da nu rá häi.

Nɛ bi hmit'ʉ yʉ mbɛfi a rá häi ngue dim pɛpʉ, nɛ bi mba n'danni a ran 'yohʉ. 2 Nu'bʉ bi zøn ra pa din ja ʉ yʉn dät'o, bá pɛhna n'da rá 'yɛ̨hɛ ba tu a xí mamhbʉ di unni. 3 Pɛ nu'ʉ yʉ mbɛfi bi bɛnt'a ra 'yɛ̨hɛ, nɛ bi mbɛ'mi nɛ bi mbɛnthoho bʉya nɛ nte bi unni. 4 Nu rá mbɛti ra nuąndät'ä bá pɛhn man'da rá 'yɛ̨hɛ bʉya. Pɛ nɛ'a bi mba ma bat'a do a, nɛ bi mba ma ʉnba rá yą, nɛ bi zantho, nɛ xø bi mbɛnthoho bʉya. 5 Nɛ bá pɛhn man'da, nɛ xø bá tho a. Nɛ xʉn ngu mi'da bí 'bɛhni. Nu'ʉ 'da bi ʉnba thoho nɛ nu mi'da bi hyo.

6 Mi 'bʉ a n'da rá ts'ʉnt'ʉ a rá mbɛti ra nuąndät'o nɛ ɛ̨mmɛ di huɛ̨c'a. “Nu yʉ mbɛfi masque da numansu ma ts'ʉnt'ʉ,” bi 'yɛ̨nsɛ, nɛ bá pɛn'na bʉya. 7 Pɛ nu ʉ yʉ mbɛfi 'bʉ mi nurpa a rá ts'ʉnt'ʉ, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ: “Nuna, guehna da gohmi ra häi 'bʉ bi du rá ta. Mbähä ga hohʉ nɛ nubʉya ma mbɛti zɛhɛhʉ ra nuąndät'o,” bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ. 8 Nɛ bi bɛnt'i nɛ bi hyo nɛ bi 'yɛm bʉ ma'ueni bʉ ja ra nuąndät'o, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi man a ran t'uti.

9 ―Nuya guim bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a da 'yøt'a rá mbɛti ra nuąndät'o, bi 'yɛ̨mp'ʉ. Guehma ba ɛ̨sɛ nɛ da hyo ʉ xí hmit'a rá nuąndät'o nɛ di un ra nuąndät'o ʉ mi'da, bi 'yɛ̨n a ra Jesús. 10 Ha hin gán xähmbʉ rá t'ohni Oją ngue i ɛ̨na:

Nu'a ra do bi bʉnt'ʉ yʉ gądo,

gue'a man'da mahyoni tengutho bʉ ná thon yʉ guangu.

11 Gue'a bi zänd Oją,

hanja gní hyonya thohohʉ,

ɛ̨m bʉ rám hman Oją, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

12 Nu yʉ ngʉrba mbäją nɛ'ʉ min 'yohʉ, bi nde da bɛnt'a ra Jesús nguetho bi bądi ngue go yʉ́n t'uti ʉ nangue a bi man ra Jesús, pɛgue bi zutho din cuɛ yʉ ją'i, janangue him bi bɛnt'i. Bi mbatho ʉ bʉya.

Ran t'änni nangue ra renta im man ra ts'ʉt'abi Roma

13 Nɛ bi 'bɛnpʉ 'bʉh ra Jesús ʉ mi'da yʉ fariseo nɛ ʉ 'da ma ngʉrpihe mi tɛn'na ra ts'ʉt'abi Herodes. Bi 'bɛhni ngue da 'yän'na n'da ran t'änni nɛ nu'bʉ hinga gue a da ma, 'bex gue di yąpi. 14 Nu'bʉ mi zøm bʉ bi 'yɛ̨n ʉ:

―Xänbate i, dí pąhmbe gätho majuąni guím ma nɛ njon guí su, nguetho hin guí ørpa masu a man yʉ ją'i nɛ guí xänba a majuąni rám hman Oją ʉ yʉ ją'i. Dín nde gui xije, ha din thɛui yʉ́n t'ɛ̨di Oją 'bʉ dí øthʉ ngue dí juthʉ ra renta im man ra ts'ʉt'abi bʉ Roma in ts'ʉt'abi ua, uague hin'na. Ha xʉn ho 'bʉ ga thoqui ga juthʉ uague hin'na, bi 'yɛ̨n ʉ. 15 Pɛ nu'a ra Jesús mi pądi høntho i nde da dįnbi 'bɛ'a dí yąp'a, janangue a bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja gní 'yängahʉ, xi'a ni mbɛti gní juthʉ ra renta im man ra ts'ʉt'abi, gan nugä.

16 Nɛ bi un bʉya.

―To'o rá pøte nɛ rá thuhu i cuat na ra mbɛti, bi 'yɛn a ra Jesús.

Nɛ nu'ʉ bi 'yɛ̨n ʉ:

―Rá pøte nɛ rá thuhu ra ts'ʉt'abi Roma i cuat na.

17 Mí dąh ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'a rá mbɛti ra ts'ʉt'abi Roma, gui un'na. Nu'a xin rá mbɛti Oją gui un'na Oją a, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Nɛ nu'ʉ bi hyonya thoho nangue a bi man'a ra Jesús.

Ran t'änni nangue ʉ da dąmbɛ̨ni

18 Nɛ bá ɛ̨ ʉ 'da yʉ saduceo bʉya ngue mi ɛ̨n ʉ njo'o to da dąmbɛ̨ni. Nɛ bi 'yän'na ra Jesús, bi 'yɛ̨mbi:

19 ―Xänbate i, nu'a n'da ran t'ɛ̨di bi man'a ra Moisés i ɛ̨na, ngue nu'bʉ da du n'da ran 'yohʉ nɛ njo'o rá t'ʉhni 'bʉ bi du, nɛ nu'a rán 'yohʉ zɛhɛ da zinba a rá xisu a rán 'yohʉ bi du. Nɛ nu'a rá t'ʉhni dim 'bʉi da t'ɛ̨mbi rá t'ʉhni a xí du. 20 Nɛ mi 'bʉ i yoto yʉn 'yohʉ i din 'yohʉ zɛhɛ ʉ. Nɛ nu'a ra 'bɛt'o n'yohʉ bi zin'a n'da ra xisu, nɛ nu'bʉ mi du njo'o yʉ́ t'ʉhni. 21 Janangue'a nu a rán 'yohʉ a bi du bi zin a ra xisu mahøn'a. Nɛ'a bi du a, nɛ xinga gue a bim 'bʉh yʉ́ t'ʉhni a. Nɛ ná hyu ngutho. 22 Nɛ gätho ʉ yoto ma 'yohʉ nɛ 'dat'a ra xisu bi zini, nɛ xinga n'da mím 'bʉh yʉ́ t'ʉhni 'bʉ bi du ʉ. Nɛ nzɛgui nɛsɛ ra xisu bi du. 23 Nuya dami xije nu'bʉ majuąni da dąmbɛ̨ni yʉ ją'i, nda'a nin 'yohʉ dim 'bʉhmi ra xisu, nguetho gätho yoto bim 'bʉhmi, bi 'yɛ̨n ʉ yʉ saduceo. 24 Mi dąh ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'ahʉ 'dan'yo thoho guí mamhbʉ nguetho hin guím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a mam bʉ ja rá t'ohni Oją xín rá ts'ɛdi Oją guí pąhmbʉ. 25 Nu'bʉ bi dąmbɛ̨ni ʉ xʉn du him man ja ran sini bʉ pɛgue dim 'bʉtho yʉ ją'i tengu yʉ́m 'bɛhni Oją 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i. 26 Nɛ nu'a ram hma ngue da dąmbɛ̨ni ʉ xʉn du, majuąni a nɛ guin nuhʉ bʉ ja rám hman Oją ngue nu'bʉ min yąui Oją ra Moisés bʉ ja ra t'ʉza bi 'yɛ̨mbi: “Nugä drá Ojągä, nu ra Abraham nɛ ra Isaac nɛ ra Jacob ngue nim bombøtahʉ, i ɛ̨c'yɛigui,” bi 'yɛ̨n Oją. 27 Ngubʉ bi ma nguetho guexta'a i 'bʉh yʉ́ mbʉi ʉ. Pɛ hin guím bɛ̨mhbʉ, nguetho 'dan'yo thoho guí mamhbʉ, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Rán t'ɛ̨di Oją man'da ja ts'ɛditho

28 Nu'bʉ min yąhʉ yʉ saduceo ra Jesús, mi 'bʉpʉ n'da ra xänbate niją bi 'yøde 'bɛ'a bi man ra Jesús nɛ bi bądi ngue xʉn ho a bi ma. Janangue'a bi 'yänni:

―Nda'a rán t'ɛ̨di Oją ngue man'da ja ts'ɛditho ga øthʉ, bi 'yɛ̨n'a.

29-30 Bi dą'a ra Jesús:

―Nu'a rán t'ɛ̨di Oją man'da jats'ɛditho ga øthʉ, gue'a ran t'ɛ̨di ngue i ɛ̨na: “Dami 'yøhmbʉ gyʉ́ ją'i israelhʉ, nu'a Oją ra Hmu, n'datho a. Nɛ guim bɛ̨mhbʉ a nangue gätho ni mbʉihʉ, nɛ gätho ni tehʉ, nɛ gätho nin 'yomfɛ̨nihʉ, nɛ gätho ni ts'ɛdihʉ,” i ɛ̨n rá t'ohni Oją. Pɛ guehna ran t'ɛ̨di man'da ja ts'ɛdi tho ga øthʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 31 Nɛ 'da'angutho ui ná yoho ran t'ɛ̨di ga øthʉ i ɛ̨na: “Gui huɛ̨c ni miją'ihʉ tengu bʉ gnin huɛ̨c zɛhɛhʉ,” i ɛ̨n rá t'ohni Oją. Guehya yʉn t'ɛ̨di man'da ja ts'ɛditho ga øthʉ xinda gue ʉ mi'da, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

32 Nɛ nu'a ra xänbate niją, bi 'yɛ̨m bʉya:

―Xänbate i, majuąni xʉn ho guím ma, ngue hønt'a n'da Oją i 'bʉi nɛ njo'o man'da tengu a. Nɛ ja ts'ɛdi tho da bɛ̨n Oją n'da ngue gätho rá mbʉi, nɛ gätho rá te, nɛ gätho rán 'yomfɛ̨ni, nɛ gätho rá ts'ɛdi, 33 nɛ di huɛ̨c rá miją'iui tengu bʉ nin huɛ̨czɛhɛ n'da. Man'da ja ts'ɛditho da 'yøt'a n'da ʉ xinda gue ʉ gätho yʉ 'bøts'e nɛ yʉn t'unni dí mbøspa Oją n'da, bi 'yɛ̨n a ra xänbate niją.

34 Nɛ nu ra Jesús 'bʉ mí 'yø a bi man ra xänbate niją bi bądi ngue n'dat'a Oją im bɛ̨ni janangue a bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i ts'ʉtho di 'bɛ i ngue da zä gui cʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨mp'a.

Nɛ nubʉya njom man'da bi zäpi da 'yän mi'da yʉn t'änni.

To'o gue rá Ts'ʉnt'ʉ a ra Cristo

35-36 Nɛ mí xänba yʉ ją'i a ra Jesús bʉ ja ra dąnija, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja ɛ̨n ʉ yʉ xänbate niją ngue nu ra Cristo rám bom'bɛto ra David a, nɛ xim mi ɛ̨mbi rá Hmu 'bʉ hin ním 'bʉi, nguetho mi ɛ̨n'a ra David:

Nu'a Oją bi 'yɛ̨mp'a ma Hmu:

“'Dat'ua ga huhmi ga conhui ma ts'ɛdi

gue'bʉ go dá tąpä nin sʉihʉ ua ja ra ximhäi

nɛ gui manda ʉ bʉya,”

bi t'ɛ̨mp'a ma Hmu, bi 'yɛ̨n a ra David 'bʉ mí bɛ̨nba rá Hogandąhi Oją nangue 'bɛ'a da 'yøt' ra Cristo. 37 Guesɛ ra David bi 'yɛ̨mbi rá Hmu a ra Cristo. Hague nja pɛ nɛ rám bom'bɛto a, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Pɛ nu yʉ ją'i, bi 'yømanho gätho a bi man ra Jesús.

Ra Jesús bi ma 'bɛ'a i øt'ʉ yʉ xänbate niją

38 Nɛ bi thoqui bi xänba yʉ ją'i a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Gam fähmbʉ nangue a i xi ahʉ yʉ xänbate niją, nguetho hønt'a ran 'yɛ̨ts'i i øt'ʉ nɛ di ho da hye yʉ pahni xʉ mba guepʉ i 'yo, nɛ di ho da mba ma zɛngua bʉ ja yʉ täi, 39 nɛ di ho da hyux bʉ ja yʉn thuts'i xʉn ho bʉ ja yʉ niją, nɛ di ho yʉ́ mbʉdi din sihmɛ bʉ ja yʉn sihmɛ ʉ, 40 nɛ i hąspi 'bɛ'a gätho bi ts'ocpa ʉ yʉ xisu xøn du yʉ́ ndø, nɛ sä nya'a thoho in yąhʉ Oją ngue i nde da t'ɛ̨mbi xʉn ho tho yʉ́ mbʉi. Man'da xʉn ngu ran ʉnbi da nu ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran t'unni man'da di muui bʉ na nu Oją

41 Nɛ mi hupʉ ra Jesús bʉ mí ja ra huada guepʉ i pa njät'i ra mbɛti rán t'unni Oją. Nɛ in nu bʉ i cät' ra mbɛti ʉ yʉ ją'i bʉ ja ra huada. Nɛ bi nu xʉn ngu yʉ mɛmbɛti bi thopʉ ngue xʉn ngu ra mbɛti bi gärpʉ ja ra huada n'da ngu n'da ʉ. 42 Nɛ bi zøm bʉ n'da ra hyoya xisu xi du rá ndø, nɛ bi gät'i yocentavo thoho. 43 Nɛ nu'bʉ mi nu a bi 'yøt'a ra xisu bʉya nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Majuąni dí xi ahʉ nuna zʉ hyoya xisu man'da xʉn ngu di muui a bi gärpʉ ja ra huada xinda gue'ʉ gätho mi'da. 44 Nguetho gätho ʉ mi'da bi gät'a i pongui, pɛ nuna ra xisu madague i hyoya na, pɛ bi gät'i gätho mi pɛ'ts'i, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi a ra Jesús.

13

Ra Jesús bi ma ngue da mba nso't'i ra dąnija

1 Nu'bʉ mi bøm bʉ ja ra dąnija ra Jesús nɛ yʉ́ xädi, nu'a n'da bi 'yɛ̨n'a:

―Xänbate i, hyandi ts'ʉ nʉ ra niją, ɛ̨mmɛ xʉ ndoho yʉ do n'yohʉ nɛ ɛ̨mmɛ mahotho.

2 Mi dąh ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Guín nuhʉ ngue mahotho nɛ ɛ̨mmɛ ndoho yʉ do, pɛgue da zøn ra pa da so't'i, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Yʉ́ hmɛpya ngue rán zɛgui

3 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ ja ra nyuni Olivos, bi hyupʉ ra Jesús, hɛ̨'t ra dąnija. Nɛ hønt'ʉ yʉ́ xädi mi 'bʉhmbʉ bʉ. Nɛ nubʉya ra Pedro nɛ ra Jacobo nɛ ra Xuua nɛ ra Andrés:

4 ―Nda'a ní pa da mba nso't'i ra niją gá xije, bi 'yɛ̨n ʉ. Nda'a ni hmɛpya da hnu 'bʉ din ja a guím ma, t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

5 Mi dą a ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Gam fähmbʉ njon da hyä ahʉ, 6 nguetho xʉn ngu ba ɛ̨hɛ ngue sä da 'yɛ̨na: “Nugä, guecä drá Cristogä,” da 'yɛ̨n'ʉ. Nɛ xʉn ngu ʉ da hyät'i.

7 Nɛ nu'bʉ gui 'yøhmbʉ yʉ sʉi nɛ'bʉ da hma ngue din ja yʉ sʉi, o guin suhʉ nguetho jatho din ja ʉ. Pɛ nu'bʉ din ja ʉ xinga gue'bʉ ran zɛgui 'bʉ. 8 Nguetho nu yʉ ją'i bʉ 'da yʉ häi din sʉhmi yʉ́ miją'ihʉ. Nɛ nu 'da yʉ ts'ʉt'abi din sʉhmbʉ yʉ́ mits'ʉt'abihʉ, nɛ din ja yʉ 'yąnhäi, nɛ xʉn ngu yʉ nįdi din ja ra thuhu nɛ yʉn 'yo'ts'i. Nɛ guehya yʉ́ mbʉdi yʉn ʉnbi ya, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

9 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a:

―Nɛ gam fähmbʉ njon di 'uec'ahʉ bʉ ja rá 'yu Oją, nguetho da mba ma dä ahʉ bʉ ja ran juąnbate, nɛpʉ ja yʉ́ niją ma mijudíohʉ da 'bɛp'ahʉ, nɛ nangue guí ɛ̨c'yɛigahʉ da ts'on'nahʉ bʉ 'bʉh yʉ ts'ʉt'abi, nɛpʉ 'bʉh yʉ dąts'ʉt'abi ngue da ts'ɛp'ahʉ. Nɛ xʉn ho 'bʉ din jabʉ nɛ gue'a dí zä gui xihmbʉ mam hmangä ʉ. 10 Pɛ m'bɛt'o thoho da mba nsifi gätho yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi ran ho ma'da'yo dí pø ʉ. 11 Nɛ nu'bʉ da zix ahʉ di dä ahʉ bʉ 'bʉh ra ts'ʉt'abi, pɛ him 'bɛ gui hyonsɛhʉ 'bɛ'a gui mamhbʉ 'bʉ da mba ma juąn'ni ahʉ, nguetho nu'bʉ bi zøn ra ora da t'än'nahʉ, hønt'a rá Hogandąhi Oją da zä di bɛ̨n'nahʉ 'bɛ'a gui mamhbʉ. 12 Nɛ nu n'da ran 'yohʉ di manda da tho rán 'yohʉ, nɛ nu'a rá ta di manda da tho rá ts'ʉnt'ʉ. Nɛ da ndants'ʉ yʉ́ ts'ʉnt'ʉ din tunhdʉ ʉ yʉ́ ta nɛ yʉ́ mbe nɛ di manda da tho rá ta nɛ rá mbe 'da yʉ ts'ʉnt'ʉ. 13 Nɛ gätho yʉ ją'i da zan ahʉ nangue a guí ɛ̨c'yɛigahʉ. Nɛ nu'ʉ to'o gätho da hyät yʉn ʉnbi gue'bʉ go rán zɛgui, gue ʉ dim pø ʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

14 Nɛ bi thoqui bi xi ʉ:

―Ba ɛ̨ a n'da ra ts'ɛdi xʉn ts'o ngue di ts'oni gätho. Ngubʉ bi man ra Daniel gue rá pøngahyą Oją. Nɛ nu'bʉ gá nuhʉ dim 'bäpʉ guepʉ hin rán säui dim 'bäi, dami 'dahmbʉ gyʉ́ mɛnguhʉ bʉ Judea, gui mbähä bʉ ja yʉ t'øhø guin 'yąmhbʉ bʉ. Nu a to'o da nu ra søcuą i ja ua, da 'yɛ̨'t'ambʉi na. 15 Nɛ nu'bʉ bin ja a, to'o i 'bäpʉ goxthi hin da yʉrpʉ mbo rá ngu, hin da bɛ̨ni ja 'bɛ'a 'bɛ da hyąts'i, 'bex gue da 'dagui. 16 Nɛ nu'a to'o 'bäpʉ ja yʉ́ huąhi hin da mbeng bʉ ja yʉ́ ngu ngue ba cą yʉ́ coto, 'bex gue da 'datho bʉ. 17 Huɛ̨cate ʉ yʉ xisu in hąt'ʉhni nɛ ʉ 'bʉh yʉ́ 'uɛre yʉ pa ʉ. 18 'Yäfʉ rá mate Oją ngue hin din ja ahʉ ran 'dagui 'bʉ yʉ pa xʉn sɛ xøhma hin da zä gui 'dahmbʉ. 19 Nɛ nu'ʉ yʉ pa ʉ, din ja xʉn ngu yʉn ʉnbi hin jąm'bʉ n'dandį xøn ja gue'bʉ go rá mbʉdi ra ximhäi. Nɛ nu'bʉ ya bin ja, him man'dandį din ja yʉn ʉnbi tengu ʉ. 20 Pɛ nangue ʉ yʉ́ 'yɛ̨c'yɛi, Oją di japi hingui ngu yʉ pa din ja yʉn ʉnbi, nu'bʉ hin'na njon xtam bongui, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

21 Nɛ bi thoqui bi ma, bi 'yɛ̨na:

―Nɛ nu'bʉ da si ahʉ: “Dami hyanthʉ, 'bʉcua ra Cristo ya, rá Thahni Oją,” da t'ɛ̨n ahʉ. O gue da t'ɛ̨n'ahʉ: “Ba nuhʉ 'bʉpʉ ra Cristo ya, rá Thahni Oją,” da t'ɛ̨n ahʉ, pɛ o guí ɛ̨c'yɛihʉ. 22 Nguetho xʉn ngu dim 'bʉ ʉ yʉ hyäte Cristo nɛ yʉ hyäte pøngahyą da 'yøt' yʉ hyonya nt'øt'e nguetho i nde da hyät yʉ 'yɛ̨c'yɛi gue bi huanh Oja, 'bʉ da zä da hyät'ʉ. 23 Pɛ nde'bʉ gam fäsɛhʉ nguetho ya dá xi ahʉ 'bɛ'a gätho din ja m'bɛjua, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Nu'a din ja 'bʉ bi zøcua mahøn'a ra Jesús

24 Nɛ xø bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi a ra Jesús:

―Nɛ nu'bʉ ya bi guah yʉn ʉnbi, nu a ra hyadi di 'bɛh rá ts'ɛdi nɛ ra ząna him man ja rán nɛqui. 25 Nɛ nu yʉ sø da dägui. Nɛ gätho mi'da di 'bɛh yʉ́ ts'ɛdi ʉ gä bí ja bʉ mahɛ̨ts'i, di 'yąni. 26 Nɛ nubʉya da hnugui ba ɛ̨cä ua ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, ba ogä bʉ ja yʉ güi, dan 'yo'be xʉn ngu ma ts'ɛdi nɛ dam mixte xʉn ho. 27 Ga pɛn'dʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bʉya, di pɛt'ʉ gätho xtá huahni guecua gätho na ngʉni ra ximhäi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

28 Nuya da zä gui pąhmbʉ 'bɛ'a gue nin t'uti i ut'ahʉ 'da yʉ za. Nu'bʉ bi bøx yʉ́ 'dogui ʉ yʉ́ 'yɛ guí pąhmbʉ mi ts'ʉtho din ja ra hyethe bʉya. 29 Ngutho 'bʉ ya bin ja gätho ʉ dá xi ahʉ, gui pąhmbʉ ngue mi ts'ʉtho ba pengä ua mahøn'a bʉya, bi 'yɛ̨na. 30 Majuąni dí xi ahʉ di 'bʉtho ua 'da ahʉ 'bʉ bi mbʉdi din ja a dí xi ahʉ. 31 Mahɛ̨ts'i da guadi, nɛcua ja ra häi, pɛ nu'a mam hmangä hin jąm'bʉ da gua a.

32 Pɛ nu'a ra pa a, njongui pądi 'bɛ'a ní ora din ja a dím mangä, xinga gue ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, xinga guecä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi dí pądi. Hønt'a Oją ma Ta i pądi, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

33 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Thocpa thoho gan nuhmbʉ tengu'bʉ hin gui tonspahʉ ra t'ąha. Nɛ xinga n'da zi ora gui pumbɛ̨nihʉ Oją nɛ thocpa thoho gan yąhʉ a, nguetho hin guí pąhmbʉ nda'a ni pa ba pengä mahøn'a. 34 Tengu n'da ran 'yohʉ bi mba yatho bi zoh rá ngu, bi un yʉ́n t'ɛ̨di yʉ́ 'yɛ̨hɛ ngue di jamansu bʉ, n'da ngu n'da bi xi a da 'yøt'e. Nɛ bi xi a ra mbängoxthi ngue hin di tonspa ra t'ąha. 35 Nɛ ngutho dí xi ahʉ, dami tømhbʉ tengu 'bʉ gan äthąhʉ nguetho hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a ní pa ba pengä ua, o gue'bʉ bin de, o gue'bʉ made ra xui, o gue'bʉ bi mbah yʉ øni, o gue'bʉ bi hyats'i. 36 Nguetho hin guí pąhmbʉ nda'a ni ora ba ɛ̨cä, xi'bʉ ba ɛ̨cä nɛ ga tįn ahʉ bʉ gdi ąhmbʉ. 37 Nɛ nu'a dí xi ahʉ, ngutho dí xicä gätho mi'da: “Dami tømhbʉ,” bi 'yɛmp'ʉ yʉ́ xädi a ra Jesús.

14

Yʉ́ ngʉrbi yʉ judío i nde 'bex gue da bɛnt'a ra Jesús

1 Nɛ man yopa da dät ra pa 'bʉ mi bɛ̨n a xí 'yøt' ma mbombøtahe bʉ Egipto dyʉ judíohe. Nu yʉ ngʉrpa mbäją bʉya nɛ yʉ xänbate niją bi bɛ̨ni 'bɛ'a ni fɛhni da xi a ra Jesús guepʉ da zä da bɛnt'i ngue da hyo. 2 Nɛ bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―Hinga gue a ra pa ra dąmpɛti gam bɛnthʉ nɛ xøhma din cuɛ yʉ ją'i, bi 'yɛ̨n ʉ.

N'da ra xisu bi naspa ra 'yɛ̨thi rá yą ra Jesús

3 Nɛ mi 'bʉpʉ ra Jesús bʉ ja rá ngu ra Simón bʉ ja ra hnini Betania. Gue'a ra Simón mi hɛ̨mb ra t'axca'ya 'bʉ mam 'bɛt'o. Nɛ nu'bʉ mi sihmɛ bʉ ra Jesús bi zøpʉ n'da ra xisu i tu n'da ra xito nt'øt'e ngue ra do'yaxi, mi po ra 'yɛ̨thi ɛ̨mmɛ yʉman'u a, nɛ xʉn ngu di muui a. Bi xɛcpa rá nde bʉya nɛ bi naspa rá yą ra Jesús. 4 Nu'ʉ 'da mí 'bʉpʉ, bin cuɛ ʉ bʉya nɛ bi 'yɛ̨n ʉ:

―Hanja bim 'bɛtho ra 'yɛ̨thi nɛ xʉm hmadi di muui. 5 Mi sä xtá 'bä xtin t'un yʉ hyoya a hyu ciɛnto rá muui a ra 'yɛ̨thi, bi 'yɛ̨n ʉ.

Nɛ bi numan'ʉ ra xisu ʉ. 6 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja guín jahʉ bʉ, o guidi pahmbʉ ra xisu nguetho xʉn ho bi 'yørcä na. 7 Nu'ahʉ thocpa thoho gam 'bʉhmbʉ yʉ hyoya nɛ hønt'a go ma pa da zä gui fäxhʉ ʉ. Pɛ nugä hinga thocpa thoho dam 'bʉhmbʉ. 8 Bi 'yørca ra xisu a mi sä da 'yøt'e, bi hoga ma ngøc'yɛ̨i ngue da t'ägä bʉ ja ran 'yägui. 9 Majuąni dí xi ahʉ gue hønbʉ go hapʉ da hman ran ho ma'da'yo gätho na ndoho ra ximhäi, nɛhna bi 'yørca ra xisu da hman na, 'dahma nɛ'a da fɛ̨n a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Judas im ma di dä a ra Jesús

10 Nu'a ra Judas Iscariote bʉya, ngue'a n'da yʉ́ xädi ra Jesús, bi mba bʉ 'bʉh yʉ ngʉrpa mbäją bi xifi di däp'a ra Jesús. 11 Nɛ bi hyu yʉ́ mbʉi ʉ yʉ ngʉrpa mbäją nɛ bi xifi di un ra mbɛti. Nɛ bi mbenc'a ra Judas bʉya mi honi jąm'bʉ di dä a ra Jesús.

Bin sihmɛhʉ ra Hmu ʉ yʉ́ xädi

12 Nu rá mbʉdi ra pa ra dąmpɛti ngue ran dąbaxjua i ts'i ra thuhmɛ hin'yʉ rá ixi, nɛ i ho ra t'ʉdɛ'yo. Nɛ nu yʉ́ xädi ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Hapʉ guí ndeje ga hoje ran ts'ihmɛ ra mbaxjua ga sihʉ, bi 'yɛ̨n ʉ.

13 Nɛ nubʉya bi xi ʉ yoho yʉ́ xädi:

―Ni mbɛ bʉ ja ra dąhnihni Jerusalén, nɛ nu'bʉ gá nuui bʉ n'da ran 'yohʉ i tu n'daxaro ra dehe gui tɛnui bʉ da zøni. 14 Nɛ nu'bʉ gá sømhbʉ gui 'yɛ̨nui a ra mɛngu bʉ: “Nu'a ra Hmu bá pɛngähe ngue ga än'nahe hapʉ i ja a ra cuarto ngue ga sihe ran ts'ihmɛ ra mbaxjua,” gui 'yɛ̨nui. 15 Nɛ nu'a bʉya da 'yut'aui n'da ra cuarto i ja bʉ magąts'i xʉn ndoho nɛ mahoqui. Guepʉ ja gui hocui bʉ a ran sihmɛ ga sihʉ, bi 'yɛn'a ra Jesús.

16 Bi mba yʉ́ xädi bʉya nɛ bi zøm bʉ ja ra dąhnihni Jerusalén nɛ bi dįm bʉ gätho 'bɛ'a xi sifi. Gätho bi hocpʉ 'bɛ'a da zi bʉ 'bʉ bin de, nɛ bi mbeng bʉ 'bʉh ra Jesús bʉya. 17 Nu'bʉ min de ts'ʉ, bi mbähä ra Jesús 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi bʉya. 18 Gätho bin sihmɛ ʉ. Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Majuąni dí xi ahʉ, dí sihmɛhʉ ua n'da gue di dägä, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

19 Nu yʉ́ xädi bʉya bi du yʉ́ mbʉi, n'da ngu n'da bi 'yänni:

―Ha guecä, bi 'yɛ̨n'ʉ.

20 Nɛ nu'a ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Go gue'a n'da gue gue'ahʉ guí 'dɛ'mayoho ahʉ gue dí comh ma mbohi'be. 21 Majuąni nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, ga tugä tengu nt'o't'i nanguecä. Pɛ í huɛ̨hi maha a ran 'yohʉ ngue di dägä. Man'da xʉn ho 'bʉ hin xtim 'bʉ a, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

22 Gätho na sihmɛ ʉ bi hyąc man'da ra hmɛ ra Jesús, bi un ra jamadi Oją, bi xɛni nɛ bi darpa yʉ́ xädi bʉya.

―Dami sihʉ na. Guehna nam bøn'a ma ngøc'yɛigä na, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

23 Nɛ bi dɛc'a ra vaso mi po a nząi mi si ʉ. Bi un ra jąmadi Oją nɛ bi un'dʉ bʉya, bi zi n'da ngu n'da ʉ.

24 ―Guehna tengu 'bʉ ma jigä na, i øt' ra 'da'yo nhogui, dim fäni dí yąnba yʉ́ te yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi. 25 Majuąni dí xi ahʉ, hin ga si man'da ra gui uva ja gue'bʉ bi zøn ra pa ga si ma'da'yo bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Jesús bi bądi gue a ra Pedro da gøn'a

26 Nɛ bin tu a n'da rá thuhu Oją ʉ bʉya. Bi bøm bʉ mi sihmɛ ʉ nɛ bi mba bʉ ja ra nyuni Olivos. 27 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Nu'ahʉ dí pącä ngue gui 'dahmbʉ, gui sogahʉ nán xui ya, tengu nt'o't'i bʉ ja rám hman Oją i ɛ̨na: “Ga ho ra mbändɛ'yo nɛ din 'uɛ̨xt'ʉ yʉ́ dɛ'yo,” i ɛ̨m bʉ ja rá t'ohni, bi 'yɛ̨na. 28 Pɛ nu'bʉ dá thąmbɛ̨nigä dan tįmhbʉ bʉ Galilea, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi a ra Jesús. 29 Nu'a ra Pedro bi 'yɛ̨n'a:

―Madague a gätho da 'dah ya 'da, pɛ nugä hin ga soc'i'i.

30 Nu ra Jesús bi dą'a bʉya:

―Hąha, dí pacä 'bɛ'a gui 'yøt'a ra xui jabʉya, ná hyundį xqui cøngä 'bʉ bi mbah ná yondį ra øni, bi 'yɛ̨n a.

31 Pɛ nu'a ra Pedro man'da nts'ɛdi bi 'yɛ̨n'a:

―Nugä hin ga cøn'a i madague'bʉ 'darpʉ ga tuui, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ 'da'angu bi ma gätho ʉ mi'da yʉ́ xädi bʉya.

Ra Jesús i tu rá mbʉi nɛ gue'a ra ora da nu yʉn ʉnbi a

32 Nɛ bi yʉrpʉ ja ra nuądøni Getsemaní guepʉ ja ra nyuni Olivos. Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Hyuhmbʉ ua gätho ahʉ, 'bɛ dán yągä'be Oją ua nan jongua ts'ʉ, bi 'yɛ̨n'a.

33 Nɛ nubʉya bi zixa ra Pedro, nɛ ra Jacobo, nɛ ra Xuua. Nɛ nu ra Jesús ɛ̨mmɛ bi hyundumbʉi nɛ bin su. 34 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ɛ̨mmɛ tu ma mbʉi, ɛ̨na da hyog ra dumbʉi. Gui cohmbʉ ua nɛ gan äthąhʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

35 Nɛ bi mba bʉ njom bʉ ts'ʉ. Bin dąnyahmu bʉ ja ra häi bin yąui Oją, gue'bʉ da zä hin da nu ran ʉnbi a da nu. 36 Nɛ bi 'yɛ̨na:

―Ma Ta i, hin te guí hɛ̨mbi, gätho da zä gui 'yøt'e. Dami 'uegä a ran ʉnbi. Pɛ hin dín nde gue gue'a ma pähä zɛhɛ ga øt'ä pɛ gue'a go guí nde da t'øt'e, bi 'yɛ̨na.

37 Nɛ bi mbeng bʉ xi go ʉ hyu nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra Pedro:

―Hague grá Simón, ha guí ąha. Ha hingui sä xquin äthą n'da ora. 38 Damin äthąhʉ nɛ gui 'yäfʉ Oją ngue gui sɛrbahʉ 'bɛ'a di bɛ̨n'nahʉ ra zįthu. Nu rá mbʉi n'da ja ra pähä nangue ran ho, pɛ nu rá ngøc'yɛi n'da xʉn güent'i a, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

39 Nɛ bi mbeng mahøn'a ra Jesús bin yąui Oją nɛ guexta'a bi xifi. 40 Nɛ nubʉya bi mbeng bʉ bá co ʉ hyu nɛ bi dįm bʉ i ąha nguetho ɛ̨mmɛ mí ndet'ąha ʉ. Janangue nu'bʉ mi zo ʉ hingui pądi 'bɛ'a dí dą ʉ. 41 Ná hyųndį bán yąui Oją, 'bʉ mam bá pengbʉ bá co ʉ hyu, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ąhmahʉ ya, damin säyahʉ ya, bi 'yɛ̨n'a. Nuya bi zøn ra ora ngue da mba ma dägä bʉ 'bʉh yʉ ts'om'bäi, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 42 Dami ndanshʉ, ga mbähä dan c'athʉ a di dägä, ya häntua, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi a ra Jesús.

Ra Jesús bi bɛnt'ʉ yʉ́n sʉihʉ

43 Gätho ná yąhʉ yʉ́ xädi 'bex bi zøm bʉ ra Judas, gue'a n'da rá xädi. Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi zix'a, mi hą yʉ́ juai nɛ yʉ ts'ąt'ɛgui. Nɛ gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni yʉ ngʉrpa mbäją nɛ yʉ xänbate niją nɛ yʉ dąc'yɛi. 44 Nɛ nu'a ra Judas ya xí xi ʉ: “Nu'a ga sʉspa rá 'yogu gue a ra Jesús a, 'bex guim bɛnthʉ bʉya nɛ gui sixhʉ, nɛ hin gui thøhmbʉ,” xi 'yɛ̨mp'ʉ min 'yohʉ. 45 Janangue a nu'bʉ mi zøpʉ mi 'bäh ra Jesús:

―Xänbate i, xänbate i, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ bi zʉspa rá 'yogu. 46 'Bex bi bɛnt pʉya. 47 Nɛ 'bex bi c'o'ts' rá juai a n'da min 'yohʉ ra Jesús nɛ bi zɛcpa rá zagu rá 'yɛ̨hɛ ra dąmbäją. 48 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ bi bɛnt'i:

―Ha guí ɛ̨mhbʉ drá bɛ̨gä ngue guá hąhʉ ni juaihʉ nɛ ni zahʉ ngue gui bɛntcahʉ. 49 Gätho yʉ pa dám 'bʉhmbʉ, dá xän'nahʉ bʉ ja ra dąnija nɛ hin gá bɛntcahʉ bʉ. Pɛ ja xi jabʉ thoho, ngue din ja a nt'o't'i bʉ ja rám hman Oją ngue mi hma din ja, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ́m 'bɛhni yʉ mbäją.

50 Pɛ nu'ʉ yʉ́ xädi bʉya gätho bi 'dagui, bi zopʉ a ra Jesús.

Ra ts'ʉnt'ʉ ngue bi 'dagui

51 Hønt'a n'da ra ts'ʉnt'ʉ bi dɛn'na 'bʉ mi ts'ix a ra Jesús, dim pät'a ra the'bø't'e, nɛ mí ɛ̨n ʉ nɛ'a xtám bɛnt'a. 52 Pɛ nu'a hønt'a ra the'bø't'e bi bɛntpa a, nɛ bi 'dah pʉya nɛ bin 'yo mánxi bʉ ní mba.

Ra Jesús bi mba ma dä bʉ 'bʉh yʉ mbäją

53 Nu'bʉ mi mba ma dä bʉ 'bʉh ra dąmbäją, bim pɛti ʉ ma ngurbihe ngue yʉ ngʉrpambäją nɛ yʉ dąc'yɛi nɛ yʉ xänbate niją. 54 Nɛ nu ra Pedro bin tɛt'i, i 'bɛjua thoho bʉ ni mba, gue'bʉ go mi zøm bʉ mbo rá mbä't'i rá ngu ra dąmbäją, nɛ bi hyuhmbʉ bʉ ʉ yʉ asmayo niją, bin tąspihʉ ʉ. 55 Nu yʉ ngʉrba mbäją nɛ gätho ʉ mi'da i øt' ran juąnbate, mi honi to'o da ma xʉn ho 'bɛpʉ dí yąp'a ra Jesús ngue da hyo, nɛ madague'a xʉn ngu ʉ bin yą pɛ xinga n'da ʉ bi ma njuąntho. 56 Xʉn ngu bi man yʉ fɛhni pɛ him bin tįn yʉ́m hma. 57 Xø bi ndants'ʉ 'da mahøn'a bi zänba man'da ra fɛhni ʉ, nɛ bi 'yɛ̨n ʉ:

58 ―Nuna ran 'yohʉ bi ma nɛ bi 'yɛ̨na, “Nugä ga yø't' ra niją ua, nt'øt'e yʉ́ 'yɛ yʉ ją'i, nɛ nu'bʉ ná hyupa ga høcä n'da ngue hinga nt'øt'e yʉ́ 'yɛ yʉ ją'i,” bi 'yɛ̨nna ran 'yohʉ, nɛ nugähe dá øhmbe 'bʉ mí 'yɛ̨nna, bi 'yɛ̨m bʉya.

59 Pɛ xinga gue'ʉ bin tįn ʉ yʉ́m hman ʉ. 60 Pɛ nu ra Jesús bin hɛ̨tho. Njo'o to bi dąti. 61 Nu'a ra ngʉrpa mbäją bi 'yän mahøn'a:

―Ha gue'e grá Cristo. Ha gue'e rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją nuįxte rá ts'ɛdi.

62 Nu ra Jesús bi dąti:

―Guecä, nɛ guin nujʉ, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, ga com'be rá ts'ɛdi Oją madą rá ts'ɛdi. Nɛ guin nujʉ 'bʉ bá pengä, ba ɛ̨cä bʉ ja yʉ güi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

63 Pɛ nu'a ra dąmbäją bi dʉnsɛ rá pahni, ɛ̨mbi hingui ɛ̨spa Oją ra Jesús nangue a bi ma. Nɛ bi 'yɛ̨m bʉya:

―Ya hin ga homhbʉ mi'da yʉ testigo, 64 nɛ dá øhmbʉ ya ngue hingui ɛ̨spa Oją na ran 'yohʉ. 'Bɛ'a guí mamhbʉ ga ørpahʉ ya, bi 'yɛ̨n a ra dąmbäją.

Nɛ gätho 'da'angu bi man ʉ ngue di un ran ts'ɛmbi ngue da hyo. 65 Nu'ʉ 'da bʉya bi zox'a ra Jesús, nɛ bi gorpa rá dä, nɛ bi mbɛ'mi nɛ bi 'yɛ̨mbi, “Grá pøngahyą, man ya, to'o bi mbɛp'a'i,” bi 'yɛ̨n ʉ. Nɛ nu yʉ asmayo bʉ niją ɛ̨mmɛ bi mbɛmp'a rá hmi.

Ra Pedro bi gøn a ra Jesús

66 Nu'bʉ mim 'bäpʉ ra Pedro bʉ mbo ra mbä't'i, bi thopʉ n'da ra xisu ngue rá 'yɛ̨hɛ ra dąmbäją. 67 Nɛ bi nu'a ra Pedro din tąspi, bi hyɛ̨'t'i nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ɛ̨na nɛ'e gmín 'yohʉ ra Jesús ra mɛngu bʉ Nazaret, bi 'yɛ̨mp'a ra Pedro.

68 Pɛ nu'a ra Pedro bin cøni.

―Hin dí pądi 'bɛ'a nam bøn'a guím ma, bi 'yɛ̨n a ra Pedro.

Nɛ bi 'uegue bi mba bʉ hänt ra goxthi. Nɛ bi mbah ra tamfø bʉya. 69 Ná ya'a ts'ʉ bʉya xø bi thopʉ ra 'yɛ̨hɛxisu bʉ 'bäh ra Pedro, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ 'bʉpʉ:

―Nuna ran 'yohʉ, min 'yohʉ ʉ mi tɛn'na ra Jesús.

70 Pɛ nu'a ra Pedro bin cøni mahøn'a. Ná ya'a ts'ʉ bʉya, guesɛ ʉ mí 'bʉpʉ mi 'bäh ra Pedro bi 'yɛ̨n ʉ:

―Majuąni guín 'yohʉ ʉ nguetho grá mɛngu Galilea nɛ 'da igu bʉ gná yąhʉ ʉ, bi t'ɛ̨mp'a ra Pedro.

71 Nu'a ra Pedro bʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'bʉ him majuąni dí xi ahʉ, Oją da zɛgbä, janangue dí xi ahʉ, hin dí pącä a ran 'yohʉ guí mamhbʉ, bi 'yɛ̨n a.

72 'Bex bi mbah ná yondį ra tamfø bʉya. 'Bex bi bɛ̨n a ra Pedro 'bɛ'a xí xih ra Jesús ngue xí 'yɛ̨mbi: “Dí pącä ngue ná hyundį xqui cøngä 'bʉ bi mbah ná yondį ra øni,” xí 'yɛ̨mp'a ra Jesús. Nɛ nu'bʉ mi bɛ̨n a xí 'yøt'e, bi du rá mbʉi ra Pedro nɛ 'bex bin zoni.

15

Ra Jesús bi mba ma dä bʉ bʉh ra ts'ʉt'abi ra Pilato

1 Nu'bʉ t'ʉxudi tho, nu yʉ ngʉrba mbäją nɛ yʉ dąc'yɛi nɛ yʉ xänbate niją nɛ gätho ʉ mi'da ma ngʉrbihe dyʉ́ judíohe, bin yąsɛ ʉ. Nɛ nubʉya bi zix a ra Jesús ngue di däp'a ra Pilato. Bin thą't' 'bʉ mi zits'i. 2 Nɛ nu ra Pilato bi 'yän'na ra Jesús:

―Ha gue e grá hmuts'ʉt'abi yʉ judío, bi 'yɛ̨mp'a.

Bi dą a ra Jesús:

―Gue'a guím ma, bi 'yɛ̨na.

3 Nɛ nu yʉ ngʉrpa mbäją ɛ̨mmɛ bi yąpi. 4 Janangue a nu ra Pilato bi 'yän'na ra Jesús mahøn'a, bi 'yɛ̨mbi:

―Hanja hin ni thątya i di yąpi'i. Nɛ xʉn ngu 'bɛ'a gätho i xi'i, bi 'yɛ̨mbi.

5 Pɛ nu ra Jesús guexta'a him bi dąt'a ra Pilato. Janangue'a nu ra Pilato bi hyonya thoho.

Ra Jesús bin t'un ran ts'ɛmbi ngue da du

6 Nu'a ra pa ram pɛti ra mbaxjua, ząi di thø a n'da ra ofädi ra Pilato hønt'a go nda'a da man yʉ ją'i. 7 Nɛ min ofädi n'da ran 'yohʉ i Barrabás, 'darpʉ mi ofädihʉ ʉ 'da'ingu bi 'yøthʉ ngue bin hote ʉ, bi dʉm'ma n'da ra sʉi. 8 Nu'bʉ mi zøh yʉ ją'i xʉn ngu bʉ mi 'bʉh ra Pilato, nu'ʉ bi xih ra Pilato di thøcpa n'da ra ofädi tengu nząi bi 'yøt' 'bʉ ra pa ram pɛti. 9 Janangue a nu ra Pilato bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ha gue'a ni hmuts'ʉt'abihʉ gyʉ́ israelhʉ, gyʉ́ judíohʉ, ga thøc'ahʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

10 Nguetho mi pąh ra Pilato di sɛya thohoba ra Jesús yʉ ngʉrpa mbäją 'bʉ mi däp'a. 11 Pɛ nu yʉ ngʉrpa mbäją bi parpa yʉ ją'i gue'a ra Barrabás da 'yäh yʉ ją'i. 12 Nu ra Pilato xø bi 'yɛ̨mp'ʉ mahøn'a:

―Xina ni hmuts'ʉt'abihʉ, gyʉ́ israelhʉ, gyʉ́ judíohʉ, 'bɛ'a ga ørpä na bʉya, bi 'yɛ̨n'a.

13 Nu yʉ ją'i bʉya nts'ɛdi bi 'yɛ̨n ʉ:

―Go gui cuarpʉ ja ra pont'i na ra Jesús.

14 Pɛ nu ra Pilato bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―'Bɛ'a gue man ts'o xʉ 'yøt'na, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i man'da nts'ɛdi bi 'yɛ̨n ʉ:

―Go cuarpʉ ja ra pont'i na, bi 'yɛ̨n ʉ.

15 Nu ra Pilato bi nde da 'yørpa rá pähä yʉ ją'i, janangue guehma go bi thøcpa a ra Barrabás. Nɛ bi manda da mba m'bɛi a ra Jesús nɛ da mba ma cuati bʉ ja ra pont'i.

16 Nu yʉ dofʉi bʉya, bi zixa ra Jesús bʉ mbo guepʉ ja yʉ́n säya yʉ dofʉi, nɛ bi zo ʉ gätho yʉ́ mindofʉihʉ 'bʉpʉ. 17 Nɛ bi mba ma hete n'da ra pahni xʉn jʉpoi a ra Jesús ngue tengu he yʉ ts'ʉt'abi, nɛ nts'ɛdi bi mba ma huspi n'da ra corona á m'be yʉ 'yʉ'uįni nguetho bi den thoho. 18 Nɛ bi zɛngua ʉ nɛ bi 'yɛnspa yʉ́ biba ʉ: “Damim 'bʉmanho gra hmuts'ʉt'abi yʉ judío,” bi 'yɛ̨mp 'bʉ mi denthoho. 19 Nɛ bi dɛspa rá yą yʉ za nɛ bi zots'i, nɛ bin dąnyahmu, ɛ̨na i thąnde pɛgue bi denthoho. 20 Nu'bʉ mi jua'a bi denni bi tonspa a ra pahni xʉn jʉpoi nɛ bi het'a rá pahni zɛhɛ. Bi gʉc pʉya ngue bi zits'i da 'døm'pʉ ja ra pont'i.

Ra Jesús bi mba ma cuati bʉ ja ra pont'i nɛ bi du

21 Nɛ nu'bʉ mi mba bʉ 'yu, bin c'athʉ ra Simón, ra mɛngu bʉ Cirene, rá ta ra Alejandro nɛ ra Rufo, bí 'yɛ̨ a huąhi a. Nɛ nu yʉ dofʉi bʉya bi 'yørpa ra ts'ɛdi a ra Simón da duspa rá pont'i a ra Jesús. 22 Nɛ guepʉ ja ra nyuni Gólgota ní ts'ixa ra Jesús. Nu'a Gólgota in nde da ma “ra Nyuni Yąxmu.” 23 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ, bin t'un ra vino ngue ma uąnts'i n'da ra 'yɛ̨thi xʉn ju a ra Jesús. Pɛ nu'a him bi zi a. 24 Nɛ nu'bʉ mi 'døm'pʉ ja ra pont'i bʉya, nu yʉ dofʉi bi 'yøt'a n'da ran tąha ʉ nangue yʉ́ he ra Jesús ngue i nde da bądi nda'a ní 'bø't'e da gąxa n'da ngu n'da. 25 Gʉto xudi 'bʉ mi mba n'dø'mi bʉ ja ra pont'i a ra Jesús. 26 Nɛ mán t'o't'i bʉ ja ra pont'i a í yąp'a bi 'yɛ̨na, “Rá hmuts'ʉt'abi yʉ judío na,” ɛ̨m bʉ.

27 Nɛ bi mba ma cuatihʉ ra Jesús yoho yʉ bɛ̨. 'Da a n'da yʉ pont'i. Nɛ bi 'bäm'pʉ ja rán 'yɛi a n'da nɛ bi 'bäm'pʉ ja rá gąha a man'da. 28 Nɛ nuna bin ja, mi mam bʉ ja rá t'ohni Oją maya'bʉ, bi 'yɛ̨na: “Da t'ɛ̨mbi ngue 'da'anguui ʉ yʉ dądits'oqui a.” 29 Nɛ nu yʉ ją'i bi thopʉ, bi ʉcpi nɛ bi denthoho, bi 'yɛ̨mbi:

―Ha hinga gue e gá ma ngue gui xo't' ma nijąhʉ nɛ hyupa tho gui hyøh mahøn'a. 30 Sä gui cąpʉ ja ra pont'i ya 'bʉ, nɛ gan yąnsɛ, bi 'yɛ̨mbi.

31 Nɛ ximangutho bi man ʉ yʉ ngʉrba mbäją bin 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nuna, bi yąnba yʉ́ te ʉ 'da, pɛ hingui sä din yąnsɛ ya. 32 Gan nuhʉ ra Cristo, rá hmuts'ʉt'abi yʉ judío 'bʉ ba cąpʉ ja ra pont'i, gan nugähʉ, nɛ ga ɛ̨c'yɛihʉ bʉya, bi 'yɛ̨m 'bʉ mi denthoho. Nɛ ʉ mi cuathʉ bʉ, bi ʉcpa ra Jesús.

Bi du ra Jesús

33 Nu'bʉ mi zøn a huxhyadi bʉya bim 'bɛxui gätho ra häi, ja gue'bʉ mi zøn a hyunde bin nɛqui mahøn'a. 34 Nɛ nu'a ra ora a ɛ xø i huxhyadi, nts'ɛdi bi mbah ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Eloi, Eloi, lama sabactani, bi 'yɛ̨na. Nde da ma: “Ma Oją i, ma Oją i, hanja xcá hyɛga thoho.”

35 Nu'bʉ mi 'yø ʉ 'da 'bʉpʉ, bin 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nuna, nzo a ra Elías, bin 'yɛ̨mp'ʉ.

36 Nɛ bán ti a n'da mí hą n'da tengu ra fʉnjo xí 'yot'i, bi fospʉ ja ra vino xʉn ju, nɛ bi ndøct'a n'da ra xithi. Pi uąspa ra Jesús ɛ̨mbi da zi, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ min 'yohʉ:

―Pɛ 'bɛ ga undä na, ga nuhʉ 'bʉ da zøh ra Elías di tongui, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

37 Pɛ nu'a ra Jesús nts'ɛdi bi mbafi nɛ 'bex bi du. 38 Nɛ nubʉ mbo ra dąniją 'bex gue bin xɛngui nde ra 'bø't'e mi ndam bʉ. Bá fʉh magąts'i nɛ bi zøtahäi a bin xɛni. 39 Nɛ nu'a rá hmu yʉ dofʉi, mi hɛ̨t'a ra Jesús bi mba 'bʉ mi du, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Majuąni nuna ran 'yohʉ na, rá Ts'ʉnt'ʉ Oją na, bi 'yɛ̨n a ra hmudofʉi.

40 Nɛ mi 'bʉpʉ 'da yʉ xisu bʉ ma'ueni ts'ʉ, mi hant'a ra Jesús. Nu'a n'da ra Salomé a, nɛ nu'a man'da ra María, ra mɛngu Magdala, nɛ nu'a man'da ra María, rá mbe ra Jacobo nɛ ra José. 41 Guehya yʉ xisu mi tɛn ra Jesús 'bʉ mi 'bʉpʉ Galilea nɛ mi fäts'i. Nɛ ʉ mi'da yʉ xisu bi dɛn 'bʉ mi mba bʉ Jerusalén, mi 'bäpʉ.

Jesús bi mba nt'ägui

42-43 Nɛ ya bin de, nɛ mim bɛ̨ni da 'yäcpa n'dihi rá ngøc'yɛi ra Jesús nguetho mi ts'ʉtho da dʉ'ma ra pa ran ts'äya, nɛ nu ra pa ran ts'äya njongui sä da t'ä a. Janangue a nu ra José ra mɛngu Arimatea, bi hyut'anzambʉi bi mba bán yąui ra Pilato, bi 'yäp a rá ngøc'yɛi ra Jesús. Nu ra José n'da rá ngʉrbi yʉ ją'i israel, pɛ gue'a n'da majuąni mi ɛ̨c'yɛ̨i Oją nɛ mi tøm'ma ra pa di manda ua rá ts'ɛdi Oją. 44 Nu ra Pilato bi hyonya thoho 'bʉ mi sifi bi du ra Jesús. Nɛ nubʉya bi mbɛhna n'da ba si a rá hmu yʉ dofʉi ngue da 'yän 'bʉ majuąni ya bi du. 45 Nɛ nu'bʉ mi man a rá hmu yʉ dofʉi gue bi du, nu ra Pilato bi 'yɛ̨mp'a ra José:

―Da zä gui tuxa rá ngøc'yɛi ra Jesús 'bʉ.

46 Nu a ra José bʉya, bi dän a n'da ra 'bø't'e nɛ bi mba bi tongba rá ngøc'yɛi ra Jesús, nɛ bi mbant'a ra 'bø't'e xi däi nɛ bi cʉ't' pʉ ja n'da ra hyądo gue ran 'yägui xí mba nthɛ̨qui bʉ ja n'da ra t'ʉmba'ye. Nɛ bi juaspa n'da ra xįndo xʉn ndoho bʉ ja rá goxthi ran 'yägui. 47 Nɛ nu'a ra María, ra mɛngu bʉ Magdala, nɛ man'da ra María ngue rá mbe a man'da ra José, bi nu hapʉ bi jät'i.

16

Bi dąmbɛ̨ni ra Jesús

1 Nu'bʉ mi thoh ra pa ran ts'äya, nu'a ra María ra mɛngu bʉ Magdala, nɛ ra María rá mbe a man'da ra José, nɛ man'da ra xisu ngue ra Salomé, bi dän yʉ 'yɛ̨thi ngue yʉman'u ngue da mba bʉ ja ran 'yägui da gospa rá ngøc'yɛi ra Jesús, tengu man t'øt'ehe dyʉ́ judíohe. 2 Nɛ nt'ʉxudi dą ndomingo 'bʉ mi bøx ra hyadi bi mba bʉ ja ran 'yägui ʉ bʉya. 3 Nɛ bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―To'o da zä di 'uec'a ra do bí juaxpʉ ja ra hyądo, bi 'yɛ̨n ʉ.

4 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ bi nu bʉya, ya ma 'ueque a ra do, ngue xʉn ndoho. 5 Nɛ nu'bʉ mi yʉrpʉ ja ra hyądo bʉya, bi nu n'da ran 'yohʉ mi hupʉ rá hyo ngue rán 'yɛi ra hyądo, mi he n'da ra pahni xʉn t'axi. Nɛ nu'ʉ yʉ xisu bin su 'bʉ mi nu. 6 Pɛ nu'a, bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―O guín suhʉ. Dí pącä guí homhbʉ ra Jesús ra mɛngu Nazaret, ngue bi 'døm'pʉ ja ra pont'i, pɛ bi dąmbɛ̨ni a, njo'o ua ya. Dami nuhʉ ua mí 'bɛni, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ xisu.

7 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Pɛ nuya ni mbähä gui xihmbʉ ra Pedro nɛ'ʉ mi'da yʉ́ xädi nɛ gui 'yɛ̨mfʉ gui tįmhbʉ bʉ Galilea a ra Jesús tengu tho bi xi ahʉ,” bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ xisu.

8 Nɛ nu'ʉ yʉ xisu bʉya 'bex bi bøn'a n'dihi bʉ ja ran 'yägui nɛ bá ɛ̨ ʉ, ɛ̨mmɛ di fɛt'ʉ nguetho bin su, nɛ njo'o to min nde din yąhʉ ngue bin su.

Ra Jesús bin tįmmi ra María Magdalena

9 Nu'a ra Jesús bi dąmbɛ̨ni 'bʉ xudi thoho ndomingo. M'bɛt'o thoho bin tįmmi ra María ra mɛ̨ngu bʉ Magdala, ngue gue'a xí hyønba thi yoto yʉ zįthu. 10 Nɛ nubʉya bi mba a ra María, bá xip'ʉ yʉ́ xädi ngue bi dąmbɛ̨ni a ra Jesús, nɛ mí zon'ʉ ngue tu yʉ́ mbʉi, ngue bi du ra Jesús. 11 Nɛ nu'bʉ mi 'yøde ngue bi dąmbɛ̨ni nɛ bi man a ra María ngue bi nusɛ, pɛ him bi 'yɛ̨c'yɛi ʉ.

Ra Jesús bin tįmhbʉ yoho yʉ́ xädi

12 Nubʉya bin tįmhbʉ mi yoho yʉ́ xädi a ra Jesús bʉ 'yu, 'dan'yo ts'ʉ bʉ án nu ʉ. 13 Nɛ nu'ʉ, bi mba ʉ bʉya, bá xi ʉ mi'da ngue xø bi nu mahøn'a, pɛ ngutho him bi 'yɛ̨c'yɛ̨i a bi man ʉ.

Ra Jesús bi xi ʉ yʉ́ xädi da mamp'a rám hma 'bʉ mí ndex mahɛ̨ts'i

14 Rán zɛgui thoho bin tįmhbʉ gätho 'dɛ'ma'da yʉ́ xädi ra Jesús. Mi hupʉ ja ra mɛxa ʉ. Nɛ bi zʉ ʉ nguetho him bi 'yɛ̨c'yɛi a xi sifi ngue bi dąmbɛ̨ni a. 15 Nɛ nubʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ni mbähä gätho na ngʉni ra ximhäi, gui mamhbʉ ran ho ma'da'yo. Hønbʉ go hapʉ i 'bʉh yʉ ją'i gui xihmbʉ. 16 Nu'a to'o da 'yɛ̨c'yɛi nɛ din xixyą, gan yąnba rá te a. Pɛ nu'a hin da 'yɛ̨c'yɛi, da nu ran ʉnbi gätho yʉ pa maząi a. 17 Nɛ nu'ʉ to'o da 'yɛ̨c'yɛigui xʉn ngu yʉ hmɛpya ga japi da 'yøt'ʉ. Nangue ma ts'ɛdigä da hyøn a thi yʉ zįthu in 'yohʉ 'da yʉ ją'i, nɛ din yą 'dahma 'dan'yo yʉ nde, 18 nɛ nu'bʉ da bɛnt'ʉ yʉ pozʉ nte da ja ʉ, ngutho 'bʉ da zi ra 'yɛ̨thi ngue ran dąte, nte da ja ʉ. Nɛ di japi da yąn ʉ yʉn zäman'ʉ 'bʉ da gäspa yʉ́ 'yɛ, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi a ra Jesús.

Bi ndex mahɛ̨ts'i a ra Jesús

19 Nɛ nu'bʉ mi gua a bi xih yʉ́ xädi, bi ts'ix bʉ mahɛ̨ts'i a ra Hmu, nɛ 'darpʉ ní conhui rá ts'ɛdi Oją. 20 Nu'ʉ yʉ́ xädi bi mba bʉya bi man rám hman Oją hønbʉ go hapʉ bi mba. Nɛ nu ra Hmu bi japi da zä da ma xʉn ho nɛ bi japi da 'yøt' yʉ hmɛpya 'dahma da 'yɛ̨c'yɛi yʉ ją'i yʉ́m hman ʉ. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya.

SAN LUCAS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

LUCAS

Ran ho Ma'da'yo bi 'Yo't'a ra Lucas

1

'Bɛ'a í 'yo't' rá søcuą ra Lucas

1 Dí pącä xʉn ngu yʉ ją'i bi 'yo't' yʉ søcuą ngue i man'a bin ja 'bʉ mím 'bʉcua ja ra ximhäi ra Cristo. 2 Nu'ʉ bi 'yo't'ʉ, tengu thoho bi xängahʉ ʉ bi nusɛ 'bʉ mi 'yøt' rá 'bɛfi ra Cristo, nɛ tengu thoho bi man'ʉ hønbʉ go hapʉ. 3 Nɛcä dra Lucasgä dí o't'na ra søcuą ngue im man'a bin ja, nɛ dí pɛn'na i, hague Teófilo, ma amigo i xʉn ho. Nɛ dá änzɛhɛ yʉ ją'i to'o bi nu 'bɛ'a gä bin ja. Nɛ ɛ̨mmɛ dá hongä 'bɛ'a nt'o't'i gä mi'da yʉ søcuą, janangue'a da bømanho 'bɛ'a dí o't'ä. 4 Nguetho dín nde gui pądi xʉn ho ngue majuąni a bi sän'na i.

Rám 'bɛhni Oją bi ma dim 'bʉh ra Xuua

5 Nu'ʉ yʉ pa min ts'ʉt'abi ra Herodes bʉ ja ra xɛqui Judea, mi 'bʉpʉ n'da rá mbäją yʉ judío, ra Zacarías a. Madim pɛhmbʉ n'dan nɛts'i yʉ mbäją bi dʉm'ma ra mbäją Abías. Nu'a ra Elisabet, rá xisu ra Zacarías, gue'a n'da rám bom'bɛto ra Aarón a, ngue ra hmumbäją maya'bʉ. 6 Nu'a ra Zacarías nɛ ra Elisabet, gätho yonją'i, Oją bi numanho ʉ, nguetho xʉn ho yʉ́ mbʉi, nɛ mi øt'e gätho yʉ́n t'ɛ̨di Oją. 7 Nu ra Elisabet nɛ ra Zacarías, xʉn dąc'yɛi ʉ nɛ xínga n'dandį mi 'bʉh rá t'ʉhni a ra Elisabet.

8-9 Nɛ nu'bʉ xøn zøn ra pa dim pɛpʉ ja ra dąniją ʉ n'dan nɛts'i yʉ mbäją bi dʉ'ma ra Abías, janangue'a madim pɛpʉ ra Zacarías. Nɛ ząi mi thahna n'da ra mbäją, ngue da yʉrpʉ man'da mbo ra dąniją da 'yuh yʉ xiza yʉmanho. Nɛ gue'a ra Zacarías bi mba nthahni ngue da yʉrpʉ mbo. 10 Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i mi 'bäpʉ thi mi yąhʉ Oją 'bʉ ra ora bi 'yuh ra xiza ra Zacarías. 11 Nɛ 'bex bi zø a n'da rám 'bɛhni Oją bʉ mi 'bäh ra Zacarías. Nɛ mi 'bäpʉ rá hyo rán 'yɛi ra mɛxa guepʉ mí uh yʉ xiza. 12 Nu'bʉ mi nu a bʉya, ɛ̨mmɛ bin su nɛ hingui pądi 'bɛ'a da bɛ̨ni. 13 Nɛ nu'a rám 'bɛhni Oją bi 'yɛ̨mbi:

―O guín su Zacarías, nguetho bi 'yø Oją 'bɛ'a guí äpi, nangue ni xisu ra Elisabet din hąt'ʉhni nɛ dim 'bʉ a n'da rá ts'ʉnt'ʉ, nɛ gui xip rá thuhu dí Xuua. 14 Nɛ gan johya nɛ ɛ̨mmɛ da hyu ni mbʉi, nɛ xʉn ngu yʉ ją'i din johya 'bʉ bim 'bʉi. 15 Nguetho Oją di un ra 'bɛfi nuįxte a. Nɛ nu'a, hin da zi ra vino xínga gue'a ra sɛ̨i, nɛ din 'youi rá Hogandąhi Oją gue'bʉ go bim 'bʉi. 16 Nɛ nu'a rá 'bɛfi da 'yøt'e, gue'a dí japi xʉn ngu yʉ ją'i israel di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nɛ da 'yɛ̨c'yɛi Oją ra Hmu. 17 Nɛ nu'a ni t'ʉhni bam 'bɛt'o a 'bʉ bá ɛ̨h ra Hmu mahɛ̨ts'i, nɛ din ja rá ts'ɛdi tenguthoho ra pøngahyą Elías, nɛ di japi din hocpahʉ yʉ́ t'ʉhni ʉ yʉ ją'i. Nɛ nu'ʉ nząi hingui øde 'bɛ'a pa nsifi, di japi da 'yøde. Nɛ nangue rám hman ra Xuua di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni yʉ ją'i n'dahma da zä da zimanho ra Hmu 'bʉ bá ɛ̨hɛ, bi t'ɛ̨mp'a ra Zacarías 'bʉ min yąui rám 'bɛhni Oją.

18 Nu ra Zacarías bʉya:

―Hague dán zä ga pącä a guí xiqui nguetho xtán dąc'yɛigä nɛ'a ma xisu, bi 'yɛ̨na.

19 Nu rám 'bɛhni Oją bi 'yɛ̨mp'a bʉya:

―Nugä dí Gabriel nɛ dí 'bäcä bʉ ja rá hmi Oją, nɛ Oją bá pɛngä gue ga xi a ran ho din ja ahʉ. 20 Pɛ nuya, gan gore ya, nguetho hin guí ɛ̨c'yɛi a dí xi i. Nuya hin da zä gan yą astague'bʉ go bin ja a dá xi a i, nguetho gätho din ja a dá xi a i, bi 'yɛ̨n'a rám 'bɛhni Oją.

21 Nu yʉ ją'i mi 'bäpʉ thi, mi tø'ma ra Zacarías, nɛ him mi pą'ʉ hanja him 'bexque pøni. 22 Nɛ nu'bʉ mi bøm bʉ ra Zacarías hingui sä din yą, hønt'a bi uąnda rá 'yɛ. Nu yʉ ją'i bi bąh pʉya ngue bi nu n'da ran t'uti bʉ mbo.

23 Nɛ nu'bʉ mi guah yʉ pa dim pɛpʉ ra Zacarías bi mba rá ngu bʉya. 24 Nɛ bin hąt'ʉhni ra Elisabet, nɛ nubʉya hin hapʉ í mba an cʉt'a ząna, bim 'bʉtho bʉ rá ngu. Nɛ bi 'yɛ̨na: 25 “Xʉn ngu rá mate bi 'yørcä Oją, nuya him man da zangä yʉ ją'i nguetho dim 'bʉ'a n'da ma t'ʉhni ya,” bi 'yɛ̨nsɛ.

Rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bi ma dim 'bʉh ra Jesús

26 Nu'bʉ mi tho i cʉt'a ząna, nu'a Oją bi mbɛhn mahøn'a a rám 'bɛhni ngue í Gabriel. Bi mbɛhn pʉ ra hnini Nazaret bʉ ra xɛqui Galilea. 27 Nu'a, bi zøm bʉ mi 'bʉ a ra María. Nu ra María xínga n'dandį bin yąui n'da ran 'yohʉ, pɛ ya mi än'na ra José, n'da rám bom 'bɛto ra ts'ʉt'abi David a. 28 Nu rám 'bɛhni Oją bi zɛngua, bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i María ya bi 'yøt'a n'da rá mate Oją nɛ guín 'youi a. Pɛ man'da bi jąp'a Oją xinda gue'ʉ gätho mi'da yʉ xisu, bi 'yɛ̨mbi.

29 Nu'a ra María 'bʉ mi nu rám 'bɛhni Oją, bin su nɛ bin 'yomfɛ̨ni 'bɛ'a ním bøn'a bi sifi. 30 Nu rám 'bɛhni Oją bi 'yɛ̨mp'a bʉya:

―O guín su María nguetho guín 'youi rá mate Oją, 31 nɛ dim 'bʉ'a n'da ni Ts'ʉnt'ʉ nɛ gui xip rá thuhu ra Jesús. 32 Nɛ nu'a, din ja rá ts'ɛdi nɛ da fądi ngue rá Ts'ʉnt'ʉ Oją tąte thoho rá ts'ɛdi. Nɛ nu'a Oją di japi din ts'ʉt'abi tengu rám bombøta ngue ra David. 33 Nɛ di manda yʉ ją'i israel gätho yʉ pa nɛ hin jąm'bʉ da guah rá ts'ɛdi a, bi 'yɛ̨n'a rám 'bɛhni Oją.

34 Nu ra María bi 'yɛ̨n'a:

―Hague dán zä din jabʉ nɛ hin jąm'bʉ dán yą'be n'da ran 'yohʉ, bi 'yɛ̨na.

35 Pɛ nu rám 'bɛhni Oją bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją di ja i gui tįn ni t'ʉhni, nɛ nu'a dim 'bʉi, rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a. 36 Nɛ'a ni mɛni ra Elisabet xʉn dąc'yɛi a, pɛ dim 'bʉ a n'da rá ts'ʉnt'ʉ. N'dato ząna ya i hą'a rá t'ʉhni nɛ mi ɛ̨n yʉ ją'i ngue hin jąm'bʉ da dįn rá t'ʉhni. 37 Nu Oją gätho sä da 'yøt'a, hin'yʉ 'bɛ'a gue hingui sä da 'yøt'e, bi 'yɛ̨n'a rám 'bɛhni Oją.

38 Nu'a ra María bi 'yɛ̨n'a:

―Nugä rá 'yɛ̨hɛgä Oją, nu'bʉ gue'a in nde Oją, da 'yørque gätho guím ma, bi 'yɛ̨na.

'Bex bi mbeng mahɛ̨ts'i rám 'bɛhni Oją bʉya.

Ra María bi mba bí zɛngua ra Elisabet

39-40 Nu'a ra María bʉya, 'bex bi mba bí zɛngua yʉ́ mɛni mí 'bʉpʉ ja yʉ nyuni bʉ ra xɛqui Judea, gue'a ra Zacarías nɛ rá xisu ra Elisabet. 41 Nɛ nu'bʉ mi mba ma zɛngua ra Elisabet, 'bexque bi 'yąn'a rá t'ʉhni mí o rá mbʉi. 'Bex bin 'youi rá Hogandąhi Oją ra Elisabet bʉya, 42 nɛ bi 'yɛ̨na:

―Oją man'da bi jąp'i i María, xinda gue'ʉ mi'da yʉ xisu. Nɛ nu'a ni ts'ʉnt'ʉ dim 'bʉi, mająpi a. 43 Pɛ xʉn ngu ra mate gá 'yørque ngue gá zɛnguagui, nguetho gue'e rá mbe a ma Hmu. 44 Nɛ dí pądi gue'e rá mbe a ma Hmu nguetho nu'bʉ má øcä nin zɛngua, 'bex bin johya a ra t'ʉhni o ma mbʉi nɛ bi 'yąni. 45 Bi jąp'a Oją nguetho gá 'yɛ̨c'yɛ̨i a bi xi i, nɛ majuąni da 'yøt' Oją a bi xi i, bi 'yɛ̨n'a ra Elisabet, bi 'yɛ̨mp'a ra María.

46 Nu ra María bʉya bi 'yɛ̨spa Oją nɛ bi 'yɛ̨na:

Ɛ̨mmɛ dí ɛ̨spa Oją ma Hmu,

47 nɛ din johya ma mbʉi nangue Oją mam pørpate.

48 Nguetho Oją bi bɛ̨ngä ngue dra hyoya 'yɛ̨hɛgä, nɛ gätho yʉ ją'i da 'yɛ̨ngui dá tįngä rá mate Oją.

49 Xʉn ngu ran ho bi 'yørca Oją madą rá ts'ɛdi, nɛ xʉn hotho a. 50 Nɛ da nu rá yembʉi to'o gätho da numansu a.

51 Nu Oją nuįxte tho yʉ́n t'øt'e, bi 'bɛrpa yʉ́ ts'ɛdi ʉ din yɛ̨zɛhɛ ngue im bɛ̨ni jasɛ yʉ́ ts'ɛdi.

52 Nɛ bi 'bɛrba yʉ́ ts'ɛdi yʉ ts'ʉt'abi,

nɛ go bi un yʉ́ ts'ɛdi yʉ ją'i thoho.

53 Nɛ bi japi da bą ʉ to'o i honi da bądi,

pɛ nu'ʉ to'o him bi hyoni da bądi bi japi di 'bɛ'ʉ.

54 Nɛ nu Oją bi mbäxcahʉ ya ngue dyʉ ją'i israelgähʉ,

ngue bi 'yɛ̨njʉ yʉ́ t'ʉhnigahʉ a,

nɛ him bi pumbɛ̨ni a ran ho bi ma da 'yørcahʉ.

55 Pɛ bi 'yøt'e tenguthoho bi si a ra Abraham ta t'ørcahʉ,

yʉ́m bom'bɛtojʉ, gätho yʉ pa maząi, bi 'yɛ̨n'a ra María 'bʉ mi 'yɛ̨spa Oją.

56 Nɛ nu'a ra María hyuzna bi gopʉ rá ngu ra Elisabet, m'bɛjua bi mbeng bʉ rá ngusɛ.

Bim 'bʉh ra Xuua Nxixyą

57 Nɛ bi zøn ra pa dim 'bʉ a rá ts'ʉnt'ʉ ra Elisabet. 58 Nɛ gätho yʉ́ mɛni nɛ yʉ́ mɛnguhʉ bin johya 'bɛ'a bi 'yørpa Oją a ra Elisabet, nɛ bi zøm bʉ rá ngu bi zɛngua a. 59 Nu'bʉ mi gua'an hyąto pa xím 'bʉ a ra t'ʉhni, bi mba nts'its'i da thɛcua rá xifani. Nɛ gätho ʉ mi 'bʉpʉ, bi ma da hyąnba rá thuhu rá ta ngue dí Zacarías. 60 Pɛ nu rá mbe bi ma ngue hin da zä, pɛgue jatho da hyux rá thuhu ngue dí Xuua. 61 Nɛ gätho mi 'bʉpʉ bi 'yɛ̨na:

―Pɛ njo'o n'da ni mɛnihʉ í Xuua, bi 'yɛ̨mbi.

62 Nɛ nu'ʉ, bi uąn yʉ́ 'yɛ, bi 'yän'na rá ta: “'Bɛ'a rá thuhu a ni t'ʉhni,” bi 'yɛ̨mbi. 63 Nu rá ta bʉya bi 'yäh ra søcuą nɛ bi 'yo't'a n'da ram hma ngue bi 'yɛ̨na: “Dí Xuua a ma t'ʉhni.” 64 'Bex bi zä bin yą mahøn'a ra Zacarías bʉya, nɛ bi 'yɛ̨spa Oją a. 65 Nɛ bi hyonya thoho gätho mi 'bʉpʉ. Nɛ gätho yʉ ją'i mi 'bʉpʉ ja yʉ nyuni a ra xɛqui Judea bi 'yø a bin ja. 66 Nɛ gätho bin 'yomfɛ̨nisɛ 'bɛ'a da 'yøt'a ra t'ʉhni, nguetho Oją bi jąpi.

Bi 'yɛ̨spa Oją ra Zacarías 'bʉ mim 'bʉh rá t'ʉhni

67 Nɛ bin 'youi rá Hogandąhi Oją ra Zacarías, nɛ bim pøngahyą a, bi 'yɛ̨na:

68 Ɛ̨mmɛ dí ɛ̨spa Oją ra Hmu nguetho bi bɛ̨njʉ

dyʉ ją'i israelgähʉ, dyʉ judíohʉ, ngue da yąnjʉ.

69 Nɛ nanguehna ma t'ʉhni bim 'bʉi, janangue'a dí pądi him ma ya'a ba pɛnga mam pørpatehʉ i ja rá ts'ɛdi,

rám bom'bɛto ra ts'ʉt'abi David a.

70 Gue'a bi bɛ̨nba Oją ʉ yʉ́ pøngahyą maya'bʉ thoho,

71 ngue bi ma da yąnjʉ nangue man sʉihʉ,

nɛ nangue gätho ʉ i numan'ʉjʉ.

72 Pɛ nu Oją bi huɛ̨c'ʉ mam bombøtahʉ,

nɛ him bi pumbɛ̨ni ran ho mi ɛ̨na da 'yørcahʉ.

73 Nɛ majuąni da 'yøt' Oją a bi xih mam bombøtahʉ ra Abraham,

74 ngue bi xifi da yąnjʉ nangue ʉ man sʉihʉ,

nɛ hin ga su ga thąndehʉ a Oją bʉya.

75 Janangue da gohi xʉn ho ma mbʉihʉ bʉ dá nu a Oją, nɛ ga øthʉ ra hogam'bʉi bʉ ja rá hmi.

76 Nɛ nuna ma t'ʉhni, da 'yɛ̨mb yʉ ją'i rá pøngahyą Oją mahɛ̨ts'i,

nɛ da xih yʉ ją'i di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni, da dø'ma ra Hmu.

77 Nɛ da xi ʉ da mba ma punbi yʉ́ ts'oqui,

nɛ da mba nhyąni.

78 Gätho da 'yøt' Oją nguetho di huɛ̨gahʉ

nɛ ba pɛngahʉ ra Hmu ngue guesɛ rán nɛqui ma mbʉihʉ.

79 Nɛ gue'a di yorpa yʉ́ mbʉi ʉ i 'bʉpʉ ja ra 'bɛxui

nɛ i 'yo bʉ ja rá 'yu ran dąte,

nɛ da zixpʉ ja ran nɛqui, bi 'yɛ̨n'a ra Zacarías 'bʉ mim pøngahyą.

80 Nɛ nu rá t'ʉhni, ngue ra Xuua, bin te mán zaqui nɛ bin te rá mbʉi nangue Oją. Nɛ nu'bʉ min te, bim 'bʉpʉ ja ra dąpo asta gue'bʉ go bi zøn ra pa bi dʉmp' rá 'bɛfi bi xi Oją, guepʉ 'bʉh yʉ́ mi'israelhʉ.

2

Bim 'bʉ'a ra Jesús

1 Nu'bʉ mím 'bʉh ra Jesús, gue'ʉ yʉ pa bin ja ra dąpede bi 'yøt'a ra hmuts'ʉt'abi ngue ra Augusto César. 2 Nɛ gue'ʉ yʉ pa bin ts'ʉt'abi ra Cirenio bʉ ja ra xɛqui Siria, nɛ gue'ʉ yʉ pa ja bi dʉ'mi bi 'yøt' ra pede ʉ. 3 Gätho yʉ ją'i bi mba bʉ ja rá hnini zɛhɛ yʉ́m bombøta ngue da thuspa bʉ yʉ́ thuhu. 4 Janangue nu ra José bi nɛxpʉ ja ra hnini Nazaret ngue ra xɛqui Galilea, nɛ bi mba bʉ ja ra hnini Belén ngue ra xɛqui Judea, nguetho guepʉ rá hnini a rám bombøta a ra José, ngue ra David. 5 Nɛ bi mba da thuspa bʉ rá thuhu. Bi mbɛ a ra María rá xisu. Pɛ nu'a ra María ya min hąt'ʉhni a. 6 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ ja ra hnini Belén, bi zøn ra pa dim 'bʉh rá t'ʉhni bʉya. 7 Nɛ bim 'bʉ a rá mbʉdi ts'ʉnt'ʉ a ra María ngue ra Jesús. Nɛ bi mbant yʉ bazu, nɛ bi cärpʉ ja rán ts'adɛthą yʉ fani bʉ ja ra ngumfani, nguetho hin'yʉ bʉ din säya bʉ ja n'da ra ngu.

Yʉ́m 'bɛhni Oją bi xih yʉ mbändɛ'yo ngue bim 'bʉh ra Jesús

8 Nu'a ra xui a bʉya, mi 'bʉpʉ häntho ra hnini Belén 'da yʉ mbändɛ'yo, madí jamansu yʉ́ dɛ'yo ʉ. 9 'Bex bi nu n'da rám 'bɛhni Oją ʉ, nɛ bi yorpʉ rán nɛqui Oją bʉ 'bʉi, nɛ ɛ̨mmɛ bin su'ʉ. 10 Pɛ nu'a rám 'bɛhni Oją bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―O guín suhʉ, nguetho bá ɛ̨cä ga xi ahʉ n'da ram hma gue di ja ahʉ gan johyahʉ gyʉ́ ją'ihʉ ua ja ra ximhäi. 11 Nu bʉ ra hnini Belén, ngue rá hnini ra David, ja bim 'bʉ'a nim pørpatehʉ, gue'a ra Cristo ra Hmu bi ma ba pɛn'nahʉ Oją. 12 Nɛ nu'bʉ gá tįmhbʉ n'da ra 'uɛre xí järpʉ ja rá yänza yʉ fani m'bant'i yʉm 'bahni, gue'a gdí pąhmbʉ a bʉya, bi 'yɛ̨n'a rám 'bɛhni Oją 'bʉ mi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ mbändɛ'yo.

13 'Bex bi nɛqui n'dan nɛts'i yʉ́m 'bɛhni Oją, bi 'yɛ̨spa Oją ngue bin tuhu, nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

14 Nuįxte rá ts'ɛdi Oją mahɛ̨ts'i.

Oją da hyurpa yʉ́ mbʉi gätho ʉ i 'bʉcua ja ra häi, hønt'a go to'o da hyąn'a rá mate, bi 'yɛ̨m 'bʉ min tuhu.

15 Nɛ bi mbeng mahɛ̨ts'i yʉ́m 'bɛhni Oją bʉya. Nɛ nu'ʉ yʉ mbändɛ'yo bin 'yɛ̨mp'ʉ bʉya:

―Ga mbähä bʉ ja ra hnini Belén, ga nuhʉ a bin ja ngue bi jajʉ ra Hmu ga pąhmbʉ.

16 Bi mba n'dihi ʉ bʉya, nɛ bi dįm bʉ a ra María nɛ ra José nɛ ra 'uɛre. Nɛ nu'a ra uɛre mi o bʉ ja rá yänza ra fani. 17 Nɛ nu'bʉ mi nu'ʉ yʉ mbändɛ'yo bʉya, bi mam bʉ a xí xih rám 'bɛhni Oją nangue ra t'ʉhni bim 'bʉi. 18 Nɛ gätho ʉ bi 'yø'a bi man'ʉ yʉ mbändɛ'yo, bi hyonya thoho ʉ. 19 Pɛ nu'a ra María, bi bɛ̨m bʉ mbo rá mbʉi 'bɛ'a gätho bin ja. 20 Nɛ nu yʉ mbändɛ'yo bi mbeng bʉya, nɛ bi 'yɛ̨spa Oją, ngue gätho bin ja'ʉ 'bɛ'a gätho bi sifi, nɛ xí nu.

Bi mba ma däpi Oją a ra 'uɛre Jesús bʉ ja ra dąniją

21 Nu'bʉ mi gua'an hyąto pa xím 'bʉi, bi thɛcua rá xifani ra 'uɛre, nɛ bi thuspa rá thuhu dí Jesús, nɛ ngue'a xí xih rám 'bɛhni 0ją a ra María 'bʉ hin ní hyą rá t'ʉhni.

22 Nɛ nu'bʉ mí gua'a ra pa nts'änni da dø'ma ra María, tengu bi man yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés, ya i sä da mba bʉ ja ra dąniją bʉ Jerusalén. Nɛ bi zixa rá t'ʉhni ʉ ngue di däp Oją. 23 In ja bʉ bi 'yøt'e nguetho nɛ'a i mam bʉ ja rán t'ɛ̨di ra Moisés, ngue: “Gätho yʉ mbʉdi ts'ʉnt'ʉ da mba ma däpi Oją,” i ɛ̨m bʉ ja yʉn t'ɛ̨di. 24 Nɛ bi hyąxa n'da ra 'bøts'e bʉ ja ra dąniją tengu bi mam bʉ ja rán t'ɛ̨di ra Moisés ngue i ɛ̨na: “Yoho yʉ t'azʉ uague yoho yʉ ts'ąha ngue da hyo bʉ ja niją to'o im 'bʉh yʉ́ t'ʉhni.”

Nu ra Simeón i thɛx ra 'uɛre Jesús

25 Nɛ mi 'bʉpʉ Jerusalén n'da ran 'yohʉ i Simeón, ra hocją'i a, mi numansu Oją nɛ mi tø'ma ra pa ngue da mba nhyąni ʉ yʉ ją'i israel, nɛ min 'youi rá Hogandąhi Oją a. 26 Nu rá Hogandąhi Oją bi bɛ̨nba ra Simeón gue hin da du asta gue'bʉ go da nu'a rá Thahni Oją ba pɛhni ngue ra Cristo a. 27 Nɛ nu'a rá Hogandąhi Oją bi bɛ̨nbi da zøm bʉ a ra Simeón bʉ ja ra dąniją 'bʉ mi zøm bʉ rá ta nɛ rá mbe di dä'a ra Jesús. 28 Nu ra Simeón bi dɛxa ra 'uɛre nɛ bi 'yɛ̨spa Oją bʉya, bi 'yɛ̨na:

29 Ma Hmu i, pɛ hin te dím bɛ̨ngä 'bʉ ga tugä ya,

nguetho dá nugä na gá xiqui ngue ga nugä, ni 'yɛ̨hɛgä.

30 Nuya dá nusɛgä mam pørpatehe,

31 ngue gá sänni ngue da yąnba yʉ́ te ʉ to'o da bąh na.

32 Nuna di japi da nu ran nɛqui ʉ hing yʉ judío,

nɛ gue'a dí t'ɛ̨scahe dyʉ ją'i israelgähe, dyʉ judíohe, bi 'yɛ̨n'a ra Simeón 'bʉ mi dɛxa ra 'uɛre Jesús.

Bim pøngahyą ra Simeón 'bʉ mi nu ra Jesús

33 Nu ra José nɛ rá mbe ra Jesús bi hyonya thoho 'bɛ'a bi man ra Simeón nangue'a ra 'uɛre. 34-35 Nu ra Simeón bʉya, bi 'yäp Oją da 'yɛnspa rán jąpi ra José nɛ ra María, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nuna ra t'ʉhni 'bʉ din dąn'yohʉ nts'änni xʉn ngu ʉ yʉ́ mi'israelhʉ dim 'bɛdi 'bʉ hin da numanho. Pɛ nu'ʉ to'o da numanho da yąn'a. Guehna dí fądi 'bɛ'a im bɛ̨m bʉ mbo yʉ́ mbʉi n'da ngu n'da yʉ ją'i. Nɛ nu'i María, gui nu ra dumbʉi xʉn ʉ tho ngue 'bɛ'a da t'ørpa na ni ts'ʉnt'ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Simeón.

Nɛ'a ra Ana bim pøngahyą 'bʉ mi nu ra Jesús

36 Nɛ'a n'da ra dąc'yɛi xisu ngue í Ana mi 'bʉpʉ ja ra dąniją, nɛ'a xin rá pøngahyą Oją a. Nu'a, rá t'įxu ra Fanuel a, rám bom'bɛto ra Aser ngue n'da rá ts'ʉnt'ʉ ra Israel. Nu ra Ana, nu'a nyoto jɛya bim 'bʉhmi rá ndø nɛ 'bex bi du. 37 Nɛ bim 'bʉsɛ goho 'däte ma goho njɛya, ya xʉn dąc'yɛi a. Nɛ nu ra Ana, mi ząm bʉ ja ra dąniją a. Min yąui Oją ra pa nɛ ra xui, nɛ ja yʉ pa him mi sihmɛ 'bʉ i thąnde Oją. 38 Nu'bʉ min yąhʉ ra Simeón ra María nɛ ra José, bi zøm bʉ ra Ana, nɛ 'bex bi xi Oją jamadi 'bʉ mi nu'a ra 'uɛre, nguetho bi bądi gue yʉ́ yąnte ʉ. Janangue'a bi 'yɛ̨mp'ʉ to'o mi tømp' yʉ́ yąnte ngue ya bi zøh ya.

Bi mbenc'a ra José bʉ ra hnini Nazaret nɛ rá xisu

39 Nu'bʉ mi 'yøt'ʉ gätho mi man rán t'ɛ̨di Oją ngue da 'yøt'e, nu ra José nɛ ra María bi mbeng bʉ ja ra hnini Nazaret bʉ ja ra xɛqui Galilea. 40 Nɛ nu'a ra t'ʉhni bin te mán zaqui a, nɛ mi ja rán 'yomfɛ̨ni xʉn ho. Nɛ ɛ̨mmɛ bi jąp Oją a.

Dɛ'mayon jɛya pɛ'ts'a ra Jesús 'bʉ mi mba bʉ ja ra dąniją

41 Nu ra José nɛ ra María ząi n'dandį n'da jɛya i pa bʉ ja ra hnini Jerusalén da nu ra dąmpɛti ngue ran dąbaxjua. 42 Nɛ nu'bʉ mi mbɛ'ts'a 'dɛ'mayon jɛya ra Jesús, bi mbähä bʉ ja ra hnini Jerusalén ngue da nu ra dąmpɛti bʉ. 43 Nu'bʉ mi gua'a ram pɛti, bi mbeng bʉ yʉ́ ngu yʉ ją'i. Nɛ nu'bʉ mi mba bʉ 'yu ra José nɛ ra María, him mi pą'ʉ ngue bá copʉ a ra Jesús. 44 Pɛ mim bɛ̨ni min 'yohʉ yʉ́ amigo. Nɛ n'dapa bin 'yo bʉ ja ra 'yu. Nɛ nu'bʉ mín de bin säya bʉya, nɛ njo'o bʉ ra Jesús. Nɛ nu rá mbe nɛ rá ta bi 'yän'dʉ yʉ́ amigo: “Ha gbán 'yohʉ a ra Jesús,” nɛ'ʉ yʉ́ mɛni bi 'yänni. 45 Pɛ him bi dįni, janangue'a bi mbeng bʉ Jerusalén, bi hyom bʉ.

46 Nɛ ná hyupa bʉya ja bi dįm bʉ ja ra dąniją. Mi 'bʉhmbʉ bʉ yʉ xänbate niją. Nɛ nu'a ra Jesús mi øde 'bɛ'a mi man'ʉ nɛ bi 'yän yʉn t'änni 'bɛ'a bi 'yøde. 47 Nu yʉ xänbate niją bʉya bi hyonya thoho nangue gätho 'bɛ'a mi pą'a ra Jesús. 48 Nɛ nu'a rá mbe nɛ ra José, bi hyonya thoho 'bʉ mi nu i yąhʉ yʉ xänbate. Nu'a rá mbe bi 'yɛ̨mbi:

―Ts'ʉnt 'ʉ, hanja in jabʉ gá 'yørca'be, nguetho nu'a ni ta nɛcä ɛ̨mmɛ dá hon'a'be nɛ mi tu ma mbʉi'be.

49 Nu ra Jesús bi dądi:

―Pɛ nde'bʉ hin xquí hyongüi, nguetho guí pąhmi ngue jatho ga øt'ä rá 'bɛfi ma Ta.

50 Pɛ nu'ʉ, him bi bądi 'bɛ'a nam bøn'a bi man'a.

51 Pɛ nu'a ra Jesús 'bex bi mbähä bʉ ja rá ngu bʉ ra hnini Nazaret, nɛ nząi mi øt'a i pa nsifi. Pɛ nu'a rá mbe mim bɛ̨ntho bʉ ja rá mbʉi 'bɛ'a gätho bin ja. 52 Nu ra Jesús, in te rá ją'i nɛ in te rán 'yomfɛ̨ni. Nɛ gätho yʉ ją'i mi numanho a nɛ'a Oją mi numanho a.

3

Xuua Nxixyą bi dʉ'mi bi man rám hma Oją bʉ ma'ueni

1-2 Nu'bʉ ná 'dɛ'ma cʉt'a njɛya in ts'ʉt'abi ra hmuts'ʉt'abi Tiberio, nɛ bin yąui Oją ra Xuua bʉ ja ra dąpo mi 'bʉi, bi xifi di dʉmp'a rá 'bɛfi. Nɛ gue'a ra Xuua rá ts'ʉnt'ʉ ra Zacarías a. Nɛ guet'a ra jɛya bin ts'ʉt'abi ra Poncio Pilato bʉ ja ra xɛqui Galilea, nɛ n'dat'a ra jɛya bin ts'ʉt'abi a ra Felipe bʉ ja ra xɛqui Iturea nɛ ra xɛqui Traconite. Nu'a ra Felipe ngue rán 'yohʉ ra Poncio Pilato. Nɛ guet'a ra jɛya a bin ts'ʉt'abi ra Lisanias bʉ ja ra xɛqui Abilinia. Nɛ 'dat'a ra jɛya mi ngʉrpa mbäją ra Anás nɛ ra Caifás bʉ Jerusalén. 3 Nɛ nubʉya, bi dʉmp' rá 'bɛfi ra Xuua Nxixyą, bin 'yo bʉ n'danguadi ra dąthe Jordán nɛ bi xih yʉ ją'i di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nangue yʉ́ ts'oqui, n'dahma da mba ma punbi. Nɛ bi xifi din xixyą bʉya. 4 Nɛ guehna ra Xuua bi man'a ra Isaías 'bʉ mi 'yɛ̨na:

N'da ra ją'i din yą bʉ ja ra dąpo nɛ da 'yɛ̨na:

“Dami päh nin 'yomfɛ̨nihʉ, ga simhbʉ ra Hmu mi ts'ʉtho da zøcua.

Dami hoc ni mbʉihʉ, ga tømhbʉ xʉn ho.

5 Tengu yʉ mbothäi nɛ yʉ t'øhø din juąni

tengu n'da ra 'yu i pa ma hoqui, hingui ndaxni, i uɛ̨ntho, din ja bʉ ni mbʉihʉ.

6 Nɛ gätho yʉ ją'i da nu'a ram pørpate ba pɛnd Oją,” da 'yɛ̨na, bi 'yɛ̨n'a ra Isaías.

7 Nɛ bi zøm bʉ yʉ ją'i bʉ 'bʉh ra Xuua ngue in nde din xixyą ʉ. Nɛ nu ra Xuua bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'ahʉ tengu thoho 'bʉ gyʉ́ pozʉhʉ, nɛ guí ɛ̨nsɛhʉ hin guin nuhʉ rá muui ni ts'oquihʉ 'bʉ gan xixyąhʉ, nɛ hin gui hoc ni mbʉihʉ. 8 Pɛ nte di muui 'bʉ guí ɛ̨mhbʉ gán yąmhbʉ ngue ya nim bombøtahʉ ra Abraham. Pɛ nɛhya yʉ do i 'bongua mi sä xtá 'yɛ̨na yʉ́ t'ʉhni ra Abraham gue'bʉ gue'a xtán nde Oją a. 9 Nɛ nu'a to'o gätho him bi päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nangue yʉ́ ts'oqui, tengu'bʉ yʉ za ngue hingui ho yʉ́n dät'o. Nɛ nu rán ts'onza Oją ya mahoqui xʉn ho ngue da 'yɛx'ʉ yʉ za hingui ho yʉ́n dät'o, nɛ da thøspʉ ja ra sibi din zø, bi 'yɛ̨n a ra Xuua.

10 Nu yʉ ją'i bʉya, bi 'yɛ̨n'ʉ:

―'Bɛ'a sä ga øt'ähe 'bʉ, bi 'yɛ̨mp'a ra Xuua.

11 Nu ra Xuua bi dąti:

―Nu'a to'o i ja yoho yʉ́ pahni, di un'na n'da to'o hin'yʉ rá pahni. Nɛ nu'a to'o i ja 'bɛ'a da zi, di unni ts'ʉ a to'o hin'yʉ da zi, bi 'yɛ̨na.

12 Nɛ'ʉ 'da yʉ hyącahäi xí zøm bʉ ngue in nde da mba ma xixyąbi, bi 'yän'dʉ:

―Xänbate i, 'bɛ'a sä ga øt'ähe.

13 Nu ra Xuua bi dąti:

―'Yo guí huspahʉ man'da ra renta, pɛ hønt'a i man rán t'ɛ̨di ra häi gui hyąjʉ.

14 Nɛ'ʉ 'da yʉ dofʉi bi 'yänni:

―Nɛcähe, 'bɛ'a sä ga øt'ähe, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Nu ra Xuua bi dąti:

―O guí hącuahʉ ra mbɛti yʉ ją'i nangue ni ts'ɛdizɛhɛhʉ. Nɛ o gadí yąfʉ n'da ra ją'i 'bʉ guí pąhmbʉ him majuąni a guí mamhbʉ. Nɛ hin guim bɛ̨mhbʉ ngue man'da ɛ̨mmɛ xʉn ngu gui tąhmbʉ, pɛ hønt'a nin zäbi gui tąhmbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Xuua.

15 Nɛ xʉn ngu ʉ ngue mi tø'ma ra Cristo mim bɛ̨nsɛ ʉ ngue ɛ̨mbi ra Cristo a ra Xuua. 16 Pɛ nu'a ra Xuua bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nugä dí xixyą ahʉ ngue ra dehe thoho, pɛ ba ɛ̨'a n'da ja rá ts'ɛdi xinda guecä, hin dí sʉcä tengu a. Nu'a di hoc'ahʉ nangue rá Hogandąhi Oją tengu'bʉ xtí hoc'ahʉ ra sibi. 17 Nɛ da huahn'dʉ yʉ ją'i tengu 'bʉ i pa nt'ɛi yʉ trigo. Nu rá xi di 'uec ran dąhi, nɛ nu yʉ trigo da mba m'bɛ'ts'i, pɛ nu yʉ́ xi da t'upʉ ja ra sibi njąm'bʉ i huɛ̨t'i, in jabʉ da 'yøt' 'bʉ bi huahn yʉ ją'i a ra Cristo, bi 'yɛ̨n a ra Xuua.

18 Nɛ xʉn ngu mi'da yʉm hma bi xi ʉ yʉ ją'i nangue ran ho ma'da'yo. 19 Pɛ nu ra Xuua bi dąmhyą ra ts'ʉt'abi Herodes nguetho nu ra Herodes bi zin'a rá 'bɛpozɛhɛ, ngue rá xisu ra Felipe, í Herodías a ra xisu. Nɛ hinga hønt'a pɛ xʉn ngu mi'da yʉn ts'o bi 'yøt'a, janangue bi dąmhyą. 20 Pɛ nu ra Herodes man'da xʉn ngu rá ts'oqui bi 'yøt'e nguetho bi got'a fädi a ra Xuua.

Ra Jesús bin xixyą

21 Nu'bʉ mi xixyąba yʉ ją'i a ra Xuua, nɛ'a ra Jesús bi mba bʉ, bin xixyą. 22 Nɛ nu ra Jesús 'bʉ mi yąui Oją, 'bex bá xoh mahɛ̨ts'i nɛ bá cą a rá Hogandąhi Oją tengu n'da ra t'azʉ, nɛ bi zoxpʉ ja rá ją'i ra Jesús. Nɛ bi t'ø'a n'da ra nde mahɛ̨ts'i bi 'yɛ̨na:

―Nu'i ma Ts'ʉnt'ʉ i, ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨c'i i, nɛ dí numanho i, bi 'yɛ̨n Oją.

Nu'ʉ yʉ́m bombøta ra Jesús

23 Nu ra Jesús mi pɛ'ts'a n'däte ma'dɛt'a njɛya 'bʉ mi dʉmp' rá 'bɛfi ua ja ra häi. Nu yʉ ją'i mim bɛ̨ni rá ts'ʉnt'ʉ ra José a ra Jesús. Nɛ nu ra José rá ts'ʉnt'ʉ ra Elí a. 24 Nu ra Elí, nu'a rá ta, gue'a ra Matat a. Nu ra Matat, nu'a rá ta gue'a ra Leví a. Nu ra Leví, nu'a rá ta gue'a ra Melqui a. Nu ra Melqui, nu'a rá ta gue'a ra Jana a. Nu ra Jana, nu'a rá ta gue'a ra José a. 25 Nu ra José, nu'a rá ta ra Matatías a. Nu ra Matatías, nu'a rá ta ra Amós a. Nu ra Amós, nu'a rá ta ra Nahum a. Nu ra Nahum, nu'a rá ta ra Esli a. Nu ra Esli, nu'a rá ta ra Nagai a. 26 Nu ra Nagai, nu'a rá ta ra Maat a. Nu ra Maat, nu'a rá ta, ra Matatías a. Nu ra Matatías, nu'a rá ta ra Semei a. Nu ra Semei, nu'a rá ta ra José a. Nu ra José, nu'a rá ta ra Judá a. 27 Nu ra Judá, nu'a rá ta ra Joana a. Nu ra Joana, nu'a rá ta ra Resa a. Nu ra Resa, nu'a rá ta ra Zorobabel a. Nu ra Zorobabel, nu'a rá ta ra Salatiel a. Nu'a ra Salatiel, nu'a rá ta ra Neri a. 28 Nu ra Neri, nu'a rá ta ra Melqui a. Nu ra Melqui, nu'a rá ta ra Adi a. Nu ra Adi, nu'a rá ta ra Cosam a. Nu ra Cosam, nu'a rá ta ra Elmodam a. Nu ra Elmodam, nu'a rá ta, ra Er a. 29 Nu ra Er nu'a rá ta ra Josué a. Nu ra Josué, nu'a rá ta ra Eliezer a. Nu ra Eliezer, nu'a rá ta ra Jorim a. Nu ra Jorim, nu'a rá ta ra Matat a. 30 Nu ra Matat, nu'a rá ta ra Leví a. Nu ra Leví, nu'a rá ta ra Simeón a. Nu ra Simeón, nu'a rá ta ra Judá a. Nu ra Judá, nu'a rá ta ra José a. Nu ra José, nu'a rá ta ra Jonán a. Nu ra Jonán, nu'a rá ta ra Eliaquim a. 31 Nu ra Eliaquim, nu'a rá ta, ra Melea a. Nu ra Melea, nu'a rá ta, ra Mainán a. Nu ra Mainán, nu'a rá ta ra Matata a. Nu ra Matata, nu'a rá ta, ra Natán a. 32 Nu ra Natán, nu'a rá ta, ra David a. Nu ra David, nu'a rá ta, ra Isaí a. Nu ra Isaí, nu'a rá ta, ra Obed a. Nu ra Obed, nu'a rá ta, ra Booz a. Nu ra Booz, nu'a rá ta ra Salmón a. Nu ra Salmón, nu'a rá ta, ra Naasón a. 33 Nu ra Naasón, nu'a rá ta ra Aminadab a. Nu ra Aminadab, nu'a rá ta ra Aram a. Nu ra Aram, nu'a rá ta ra Esrom a. Nu ra Esrom, nu'a rá ta ra Fares a. Nu ra Fares, nu'a rá ta ra Judá a. 34 Nu ra Judá, nu'a rá ta ra Jacob a. Nu ra Jacob, nu'a rá ta ra Isaac a. Nu ra Isaac, nu'a rá ta ra Abraham a. Nu ra Abraham, nu'a rá ta, ra Taré a. Nu ra Taré, nu'a rá ta ra Nacor a. 35 Nu ra Nacor, nu'a rá ta ra Serug a. Nu ra Serug, nu'a rá ta ra Ragau a. Nu ra Ragau, nu'a rá ta, ra Peleg a. Nu ra Peleg, nu'a rá ta, ra Heber a. Nu ra Heber, nu'a rá ta, ra Sala a. 36 Nu ra Sala, nu'a rá ta, ra Cainán a. Nu ra Cainán, nu'a rá ta ra Arfaxad a. Nu ra Arfaxad, nu'a rá ta, ra Sem a. Nu ra Sem, nu'a rá ta, ra Noé a. Nu ra Noé, nu'a rá ta, ra Lamec a. 37 Nu ra Lamec, nu'a rá ta, ra Matusalén a. Nu ra Matusalén, nu'a rá ta, ra Enoc a. Nu ra Enoc, nu'a rá ta, ra Jared a. Nu ra Jared, nu'a rá ta, ra Mahalaleel a. Nu ra Mahalaleel, nu'a rá ta ra Cainán a. 38 Nu ra Cainán, nu'a rá ta ra Enós a. Nu ra Enós, nu'a rá ta ra Set a. Nu ra Set, nu'a rá ta ra Adán a. Nɛ nu ra Adán, bi zänd Oją a.

4

Ra Jesús bi nu rán ts'äte ra zįthu

1 Nu ra Jesús bi nɛxpʉ ja ra dąthe Jordán nɛ min 'youi rá Hogandąhi Oją. Nɛ nu'a rá Hogandąhi Oją bi bɛ̨nbi da mba bʉ ma'ueni bʉ ja ra dąpo. 2 Nɛ nyote pa nɛ nyote xui bim 'bʉpʉ ja ra dąpo ra Jesús. Nɛ bi ts'äp rá mbʉi, bi zä'a ra zįthu. Nɛ xíngui ts'ʉ bin sihmɛ gätho yʉ pa bim 'bʉpʉ, nɛ bin tumanthuhu bʉya. 3 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra zįthu:

―Nu'bʉ majuąni gue'e rá ts'ʉnt'ʉ Oją, dami japi dim hmɛ ra do 'bɛngua, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

4 Nu ra Jesús bi dąti:

―Nt'o't'i bʉ ja rám hman Oją: “Hinga hønt'a ra hmɛ dím 'bʉh yʉ ją'i pɛ nɛ'a gätho i man Oją,” bi t'ɛ̨mp'a ra zįthu. Nɛ him bi 'yøt'a bi sifi.

5 Pɛ nubʉya, nu ra zįthu bi zix a ra Jesús bʉ ja n'da ra t'øhø xʉn hɛ̨ts'i, nɛ bi 'yuti hapʉ gätho 'bʉ'ʉ ja yʉ́ ts'ɛdi yʉ ts'ʉt'abi ua ja ra häi, 6 nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Gätho guí nu ya ga 'da'a'i, nguetho ma mbɛtigä. Ya bin'daqui nɛ sä ga unni to'o gätho dín nde ga unni. 7 Nɛ nu'bʉ gan dąnyahmu bʉ ja ma gua nɛ gui thąndegui, ga 'da a i gätho guín nu ya, i ɛ̨n'a ra zįthu.

8 Nu ra Jesús bi dąti:

―“Hønt'a Oją, ra Hmu, ga thąndehʉ nɛ ga ørpahʉ rá 'bɛfi a,” i ɛ̨m bʉ ja rám hman Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

9 Nubʉya, nu ra zįthu bi zix mahøn'a a ra Jesús bʉ ra hnini Jerusalén, nɛ bin tøpʉ magąts'i thoho ra dąniją. Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'bʉ majuąni gue'e rá ts'ʉnt'ʉ i Oją, damin säqui, gui sonʉ häi, nɛ hin hapʉ gui 'uaqui, 10 nguetho nt'o't'i bʉ ja rám hman Oją:

Nu'a Oją ba pɛn'dʉ yʉ́m 'bɛhni da mbäx'i i.

11 Nɛ da bɛnt'i i nɛ hin hapʉ gui 'uaqui, i ɛ̨m bʉ ja rá t'ohni Oją, bi 'yɛ̨n'a ra zįthu.

12 Nu ra Jesús bi dąti:

―Pɛ nɛ'a i mam bʉ ngue: “Nu Oją ma Hmuhʉ njongui sä da zä'a ngue da bą 'bʉ majuąni da 'yøt'a im man'a,” i ɛ̨m bʉ ja rá t'ohni Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

13 Nu'bʉ mi gua'a bi man yʉ́n ts'äte ra zįthu, bi 'uepʉya, bi zo'a ra Jesús 'da yʉ pa.

Ra Jesús bi dʉmp' rá 'bɛfi bʉ ja ra xɛqui Galilea

14 Nu ra Jesús bi mbeng bʉ ja ra häi Galilea, min 'youi rá Hogandąhi Oją. Nɛ gätho yʉ ją'i mi 'bʉpʉ bi 'yø'a i øt' ra Jesús. 15 Nɛ bi xänba yʉ ją'i bʉ ja yʉ niją, nɛ gätho bi numanho a.

Nu ra Jesús bi mba bʉ ja ra hnini Nazaret guepʉ bin te

16 Nu ra Jesús bʉya bi mba bʉ ja ra hnini Nazaret, guepʉ bin te. Nu ra pa ran säya bi mba bʉ ja ra niją tengu ząi mi ørpʉ hapʉ mí 'yo. Nɛ bim 'bäi ngue da nɛh rám hman Oją. 17 Nɛ bin t'un'na rá søcuą bi 'yo't'a ra pøngahyą Isaías, nɛ bi tʉnts'a ra søcuą guepʉ i ɛ̨na:

18 Nu'a Oją bi 'yɛnscä rá Hogandąhi

nguetho bi huangä nɛ bá pɛngä ga xih yʉ hyoya ran ho ma'da'yo.

Bá pɛngä ngue ga hurpa yʉ́ mbʉi to'o i ja yʉ dumbʉi.

Nɛ ga xocua ʉ to'o xí bɛnt'a ra zįthu tengu'bʉ i ofädi ʉ.

Ga xocpa yʉ́n 'yomfɛ̨ni yʉ ją'i nɛ da bą'a majuąni rá 'yu Oją ʉ.

Nɛ ga japi him man zä ran ʉ ʉ di ʉnba yʉ́ hmu.

19 Nɛ ga xih yʉ ją'i ngue bi zøn ra ora da 'yørpa rá mate Oją ʉ, i ɛ̨m bʉ ja rá søcuą ra Isaías guepʉ bi nɛh ra Jesús.

20 Nu ra Jesús 'bʉ mi gua'a bi nɛh ra søcuą, bi mbants'i, bi uni da 'bɛs' mahøn'a ra søcuą. Nɛ bi hyuh pʉya ngue da xi ʉ 'bɛ'a mí mam bʉ. Nɛ gätho yʉ ją'i mi 'bʉpʉ ja ra niją bi hyɛ̨t'a ra Jesús. 21 Nu'a bi 'yɛ̨na:

―Nu'a dá nɛcä ya, mi mam bʉ ja rá søcuą ra Isaías ngue mi ma din ja, nɛ bin ja a ya, nguetho dí 'bʉcä ua, bi 'yɛ̨na.

22 Nɛ gätho yʉ ją'i bin yąmanho nangue ra Jesús nɛ bi hyonya thoho nguetho mahotho a bi man ra Jesús bʉ ja ra niją. Nɛ ɛ̨n'ʉ:

―Hanja ngubʉ i øt'e, ɛ̨n'ʉ nguetho im bɛ̨ni gue ra Jesús rá ts'ʉnt'ʉ ra José.

23 Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Masque guí nde gui xijʉ a ram hma i ɛ̨na: “Grá 'yøthebate, damin hoczɛhɛ,” masque guí nde gui xijʉ a, nguetho guím bɛ̨nsɛhʉ, hin dí øt'ua ja ma hnini zɛhɛ ʉ yʉn t'øt'e nuįxte tengu dá øt'ä bʉ ja ra hnini Capernaum, bi 'yɛ̨na. 24 Majuąni dí xi ahʉ, n'da rá pøngahyą Oją hingui hnumansu bʉ ja rá häizɛhɛ. 25 Njabʉ bi 'yøt' ra pøngahyą Elías 'bʉ maya'bʉ. Xʉn ngu yʉ xisu xí du yʉ́ ndø mi 'bʉi ngue yʉ́ mijudíohʉ, gue'bʉ him bin 'ye hyu jɛya made, nɛ bin ja ra thuhu bʉ. 26 Pɛ him bi mbäx'a n'da ra xisu xí du rá ndø bʉ ja rá häizɛhɛ, pɛgue bi 'bɛn bʉ ra hnini Sarepta guepʉ ra häi Sidón, da mbäx a n'da ra xisu mi 'bʉpʉ, bi 'yɛ̨na. 27 Nɛ ngutho bi 'yøt' ra pøngahyą Eliseo, guexta'a xʉn ngu yʉ́ mijudíohʉ mi hɛ̨mb ra t'axca'ya, pɛ xínga n'da bi hoc'a ra pøngahyą ngue yʉ́ mɛnguzɛhɛhʉ, hønt'a ra hmudofʉi Naamán, ra mɛngu bʉ ra häi Siria, bi hoqui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

28 Nɛ nu'bʉ mi man'a ra Jesús a bi ma, nu yʉ ją'i mi 'bʉpʉ ja ra niją ɛ̨mmɛ bin cuɛ bʉya. 29 Nɛ bi ndants'ʉ bi bɛnt'a ra Jesús nɛ bi zixpʉ mayą ra nyuni, im bɛ̨ni da hyøm bʉ ja ra mba'ye. 30 Pɛ nu'a ra Jesús bi tho in de bʉ 'bʉh yʉ ją'i, nɛ bi zopʉ ʉ, nɛ hin te bin jap'a.

Bi hoc'a n'da ran 'yohʉ min 'youi ra zįthu a ra Jesús bʉ ja ra niją

31 Nɛ nu'a ra Jesús bi mbeng bʉ ja ra hnini Capernaum bʉ ja ra häi Galilea, nɛ i xänba yʉ ją'i 'bʉ ra pa ran säya. 32 Nɛ gätho yʉ ją'i bi hyonya thoho nangue rán xädi a, nguetho ra Jesús bi 'yuti xʉn ho ngue mi ja rán t'ɛ̨di gue'bʉ mi xänbi.

33 Nu n'da ra pa mi 'bʉpʉ ra Jesús bʉ ja ra dąniją nɛ mi 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ min 'youi ra zįthu, nɛ ɛ̨mmɛ nts'ɛdi bi mbafi, nɛ bi 'yɛ̨na:

34 ―Gra Jesús, ra mɛngu Nazaret, 'bɛ'a guí nde gui 'yørcahe, ha gui juaje ya. Nugä dí pącä to'o i, rá Hogam 'bɛhni Oją i.

35 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Damin hɛ̨ nɛ gui pøm bʉ ja rá mbʉi na ran 'yohʉ.

Nɛ nu'a ra zįthu nts'ɛdi bi hyømma häi ran 'yohʉ bʉ 'bäh yʉ ją'i nɛ bi bøm bʉ rá mbʉi ran 'yohʉ bʉya, pɛ hin hapʉ bi ʉnba ran 'yohʉ. 36 Nɛ bi hyonya thoho yʉ ją'i 'bɛ'a bin ja na ran 'yohʉ. Nɛ bin 'yɛ̨mzɛhɛ n'da ngu n'da: “'Bɛ'a ní ts'ɛdi i ja na ran 'yohʉ nɛ i sä i høn'a thi yʉ zįthu,” bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ.

37 Nɛ bi t'øde gätho ra xɛqui bʉ 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesús.

Ra Jesús bi hocpa rá suto ra Simón Pedro

38 Nu ra Jesús bʉya bi bøm bʉ ja ra niją, bi mba bʉ ja rá ngu ra Simón Pedro. Nɛ nu'a rá suto ra Simón Pedro, xʉn ʉ, nts'ɛdi ra pa mi ja. Nɛ bi si a ra Jesús ngue xʉn ʉ a ra xisu. 39 Nu ra Jesús bim 'bäpʉ mi 'bɛn'a ra hyɛ̨nni, nɛ bi ma ngue da bøn'a ra pa. 'Bex bi bøn'a ra pa, hin hapʉ xʉn ʉ bʉya. 'Bex bi ndants'a ra xisu nɛ bi hoc ran sihmɛ, bi 'uįn'ʉ.

Nu ra Jesús bi hoqui xʉn ngu yʉ ją'i

40 Nɛ nu'bʉ mí yʉh ra hyadi, gätho yʉ hyɛ̨nni bi ts'ixpʉ 'bʉh ra Jesús. Nɛ 'bex bi yąn'ʉ yʉ hyɛ̨nni 'bʉ mi mba nthädi n'da ngu n'da ʉ, bi dä'a ra Jesús. 41 Nɛ yʉ zįthu min 'yohʉ 'da yʉ ją'i bi japi da bøn'ʉ. Nɛ nts'ɛdi i mba'ʉ, i ɛ̨n'ʉ:

―Nu'i, rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

Pɛ nu ra Jesús him bi japi din yą nguetho mi pą'ʉ gue ra Cristo a ra Jesús.

Nu ra Jesús bi man rám hma bʉ ra xɛqui Galilea

42 Nɛ nu'bʉ mi hyax bʉya, t'ʉxuditho bi mbasɛ bʉ ma'ueni ra Jesús. Nu yʉ ją'i bi hyoni gue'bʉ go mi dįni, nɛ him min nde'ʉ da mba ra Jesús. 43 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nugä jatho ga mbagä mi'da yʉ hnini, ga mam bʉ ran ho ma'da'yo, ga xih yʉ ją'i 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją ua, jananjabʉ bá pɛngä Oją, bi 'yɛ̨na.

44 Nɛ bi thopʉ ja mi'da yʉ hnini ja ra xɛqui Galilea bʉya, nɛ bi mam bʉ rám hma bʉ ja yʉ niją.

5

'Da yʉ mbahuą bi jap'a ra Jesús xʉn ngu bi dɛ yʉ huą

1 Nɛ man'da ra pa, ra Jesús mi 'bäpʉ ja ndendądehe Genesaret. Nɛ ɛ̨mmɛ mi dʉ bʉ yʉ ją'i in nde da 'yøh rám hman Oją, nɛ hingui sä bʉ dim 'bä'a ra Jesús. 2 Nɛ bi nu, i høpʉ yoho yʉ mbosa hin te i ja bʉ mbo. Nɛ bi zo'ʉ yʉ́ mbɛti bʉ ndenthe gue'bʉ mi mben yʉ́ xit'ą. 3 Nu'a n'da, rá mbɛti ra Simón Pedro, nɛ bi hyu'a ra Jesús. Nɛ bi xi'a ra Simón da gon'i ts'ʉ ra mbosa. Nɛ nu yʉ ją'i bim 'bäpʉ ndenthe ʉ. Nu ra Jesús bi xänba ʉ yʉ ją'i bʉya. 4 Nɛ nu'bʉ mi gua'a bi man ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a ra Simón:

―Dami thąm bʉ xʉn hɛ̨ ra dehe, nɛ gui 'yɛm bʉ ni xit'ą. Guepʉ da zä gui thɛ yʉ huą.

5 Pɛ bi 'yɛ̨n'a ra Simón:

―Xänbate, gätho ra xui dám pɛhmbe nɛ hin te dá thɛhe yʉ huą, pɛ nu'bʉ guím ma, ga ɛmhbe mahøn'a, bi 'yɛ̨na.

6 Nɛ bi 'yɛm bʉya, nɛ xʉn ngu bi dɛ yʉ huą gue'bʉ go mi mbʉdi bin tʉn yʉ́ xit'ą. 7 Nɛ bi xi'ʉ yʉ́ mimbahuąhʉ di zɛ'i ts'ʉ. Nɛ bi yuts'i gätho yoho yʉ́ mbosa, nɛ in nde da dom bʉ mbo ra dehe yʉ mbosa nangue nán hyʉ yʉ huą. 8 Nɛ nu'bʉ mi nu ra Simón Pedro 'bɛ'a bin ja, bin dąnyahmu bʉ ja rá gua ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Dami 'ue'i ts'ʉ nanguecä nguetho nugä drá dądits'oquigä, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

9 Ngubʉ bi ma nguetho bi hyonya thoho ngue xʉn ngu yʉ huą bi dɛ. 10 Nɛ'a ra Jacobo nɛ ra Xuua ngue yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Zebedeo, bi hyonya thoho ʉ. Nɛ nu'ʉ mi comhbʉ rá 'bɛfi a ra Pedro. Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a ra Simón:

―O guín su nɛ nuya gui dʉ'mi gui hyon yʉ ją'i to'o da 'yɛ̨c'yɛigui, bi 'yɛ̨mbi.

11 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ ndenthe ʉ yʉ́ mbosa bʉya, bi dɛn'na ra Jesús.

Nu ra Jesús bi hoc'a n'da mí hɛ̨mb ra t'axca'ya

12 Nu n'da ra pa mi 'bʉpʉ ja n'da ra hnini ra Jesús. Nɛ'a n'da ran 'yohʉ mi 'bʉpʉ, mi hɛ̨mb ra t'axca'ya gätho rá ją'i. Nɛ nu'a ran 'yohʉ 'bʉ mi nu a ra Jesús, 'bex bim 'bɛmfo bʉ ja rá gua ra Jesús, nɛ bi 'yäp ra mate ran 'yohʉ ngue in nde da yąni, bi 'yɛ̨mbi:

―Ma Hmu i nu'bʉ guín nde, da zä gui jaqui da yąngä.

13 Nu ra Jesús bi dąti nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nugä, dín nde ngue 'bex da zä i. Nuya bi yąn'a ya, bi 'yɛ̨mbi.

'Bex bi zä'a ran 'yohʉ bʉya.

14 Nɛ nu ra Jesús bi hɛcua a ran 'yohʉ gue hin da mam bʉ 'bʉh yʉ ją'i, pɛ da mam bʉ 'bʉh yʉ mbäją. Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ní mba bʉ 'bʉh yʉ mbäją, gui 'yøt'a rán t'ɛ̨di ra Moisés ngue da 'yøt'a n'da 'bʉ bi yąn'a ra t'axca'ya, n'dahma da bąh yʉ ją'i ngue majuąni bi yąn'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

15 Pɛ nu'ʉ yʉ ją'i guemhma mi ma hønbʉ go hapʉ ja yʉ hnini 'bɛ'a gätho øt'a ra Jesús, nɛ man'da xʉn ngu bi mba bʉ mi 'bʉi ngue da 'yøsɛ ʉ 'bɛ'a i man'a, ngue in nde din hocpa yʉ́n ʉ i hɛ̨mp'i 'da'ʉ. Nɛ xʉn ngu bi hoc'a ra Jesús, madague'a hønt'a go mán ʉ mi hɛ̨mp'ʉ. 16 Nu'a ra Jesús bʉya mi pa bʉ ma'ueni guepʉ hingui 'bʉh yʉ ją'i, din yąui Oją.

Nu ra Jesús bi hoc'a n'da mi ts'a rá ją'i

17 Nu n'da ra pa bi xänba yʉ ją'i ra Jesús. Nɛ mi 'bʉpʉ 'da yʉ fariseo nɛ 'da yʉ xänbate niją, xpí 'yɛ̨'ʉ hønbʉ go hapʉ i ja yʉ hnini bʉ ra xɛqui Galilea nɛ ra xɛqui Judea, nɛpʉ ra dąhnini Jerusalén. Nɛ nu'a ra Jesús bi 'yut'ʉ ngue min 'youi xʉn ngu rá ts'ɛdi Oją 'bʉ mi hoc yʉn zäman'ʉ. 18 Nɛ bi zøm bʉ 'da yʉn 'yohʉ, bá tu n'da ran 'yohʉ xʉn ʉ, mi ts'a rá ją'i a, ox ra 'beza. Nɛ min nde xtán yʉrpʉ mbo 'bʉh ra Jesús. 19 Pɛ ɛ̨mmɛ dʉ yʉ ją'i bʉ ja ra goxthi, nɛ hin hapʉ sä dí yʉt'i. Janangue'a bi zix ra därgɛ̨hɛ bʉ maxøts'e ra ngu, nɛ bi xospa rá 'bet'e nɛ bi cą'ma ran 'yohʉ bʉ made i 'bä'a ra Jesús. Nɛ ox ra 'beza 'bʉ mi cąmp'ʉ. 20 Bi bąh ra Jesús bʉya gue i ɛ̨c'yɛi xʉn ho ʉ yʉn 'yohʉ gue i ja rá ts'ɛdi a, 'bʉ mi nu'a bi 'yøt'ʉ. Janangue'a bi 'yɛ̨mp'a ra därgɛ̨hɛ:

―Amigo, ya ma punbi ni ts'oqui, bi 'yɛ̨mbi.

21 Pɛ nu'ʉ yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ: “Hanja na ran 'yohʉ ngue ɛ̨na da 'yøt'a i øt' Oją, nɛ ya ɛ̨na sä di punba rá ts'oqui n'da ra ją'i. Hingui numansu Oją na,” bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ xänbate nɛ yʉ fariseo.

22 Pɛ nu'a ra Jesús i pądi 'bɛ'a im bɛ̨n'ʉ, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja in jabʉ guím bɛ̨mhbʉ. 23 Ha guím bɛ̨mhbʉ ngue nte ní mbatho dá xicä ran 'yohʉ, ngue rá ts'oqui ya xʉm punbi. Ha guím bɛ̨mhbʉ man'da xquí pąhmbʉ ngue i ja ma ts'ɛdi 'bʉ ga xifi da ndants'i, din 'yo. 24 Pɛ ga ut'ahʉ ngue i ja man t'ɛ̨di ua ja ra häi ga punba yʉ́ ts'oqui n'da ra ją'i, ngue ga japi din 'yo na ran 'yohʉ, guecä gue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ nubʉya bi 'yɛ̨mp'a mí ts'a rá ją'i:

―Dami ndants'i, gui cąx ni fįdi nɛ gui mba ni ngu, bi t'ɛ̨mbi.

25 'Bex bi ndants'a ran 'yohʉ bi gąx rá fįdi nɛ bi mba rá ngu, nɛ bi 'yɛ̨spa Oją bʉ ní mba. Nɛ gätho yʉ ją'i mi 'bʉpʉ bi nu 'bɛ'a bin ja. 26 Nɛ gätho bi hyonya thoho ʉ, nɛ bin su, bi 'yɛ̨spa Oją nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―N'da ran t'øt'e nuįxte dá nuhʉ ra pa jabʉ ya, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ ją'i.

Ra Jesús bi xih ra Leví da dɛnni

27 M'bɛjua bʉya, bi bøm bʉ ja ra ngu ra Jesús, nɛ bi thopʉ mi hu'a ra Leví, guepʉ mí hąc rán ju't'i ra häi, nguetho ra hyącahäi a. Nɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Dami tɛngui, bi t'ɛ̨mp'a ra Leví.

28 Nu ra Leví bʉya, 'bex bi ndants'a, bi zopʉ gätho mi ja nɛ bi dɛn'na ra Jesús.

29 Nɛ nu'a ra Leví bʉya, bi 'yøt'a n'da ran sihmɛ xʉn ndoho bʉ ja rá ngu, ngue bin sihmɛ bʉ ra Jesús. Nɛ bi zøm bʉ ja ran sihmɛ xʉn ngu yʉ hyącahäi nɛ xʉn ngu mi'da yʉ ją'i, 'darpʉ bin sihmɛhʉ ra Jesús. 30 Pɛ nu'ʉ yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją bi 'yɛ̨na:

―Hanja gní sihmɛhʉ yʉ dądits'oqui nɛ yʉ ziyate hyącahäi, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

31 Nu ra Jesús bi xi a n'da ran t'uti 'bʉ mi dąt'ʉ:

―To'o i 'bʉh mán zaqui hingui hon'a to'o da 'yøthe, pɛ hønt'a to'o xʉn ʉ i hon'a da 'yøthe. 32 Nugä ma 'bɛfigä ngue ga xih yʉ dądits'oqui di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni. Pɛ nu'ʉ to'o ɛ̨nsɛ mahoqui yʉ́ mbʉi, nɛ hingui sä ga zɛ'ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Bi t'än'na ra Jesús hanja him bi 'yɛ't' yʉ́n sihmɛ yʉ́ xädi

33 Nɛ bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús:

―Nu yʉ́ xädi ra Xuua Nxixyą nząi ɛ't' yʉ́n sihmɛ 'bʉ i yąui Oją, nɛ'ʉ yʉ́ xädi yʉ fariseo, pɛ nu ni xädi hin jąm'bʉ ɛ't' yʉ́n sihmɛ. Hanja ngue in jabʉ, bi 'yɛ̨mbi.

34 Nu ra Jesús bi dąti:

―Pɛ nu'ʉ i 'bʉpʉ ja ran thąti, hin da du yʉ́ mbʉi nguetho 'bʉpʉ a ran 'yohʉ din thąti. Hin da 'yɛ̨na ngue hin din sihmɛ ʉ. 35 Pɛ da zøn ra ora da ts'ispa a ran 'yohʉ, nɛ ja da 'yɛ't' yʉ́n sihmɛ bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

36 Nɛ xø bi xih man'da ran t'uti, ngue da 'yuti hingui sä yʉ́ xädizɛhɛ ra Jesús da dɛn'na ran yonxädi, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Njo'o n'da ra ją'i da xɛn ma'da'yo rá pahni ngue da mbørba rá 'yapahni, nguetho nu'bʉ da mbørba a, hin da bømanho nɛ di ts'ontho a ma'da'yo. 37 Nɛ njo'o to da xirpʉ ra 'yaxfani mbot'asɛ̨i ra vino ma'da'yo, nguetho nu'bʉ bin hogui, da føh ra 'yaxfani bʉya. Nɛ dim fän ra vino nɛ di ts'on'a ra 'yaxfani, gätho dim 'bɛdi. 38 Nu'a ra vino ma'da'yo da sirpʉ ma'da'yo ra xifani, ngue hin dim 'bɛh ra vino, nɛ xín din ts'on'a ra xifani.

39 Nɛ to'o in ząi i si ra nyomvino, pɛ hingui nde a ra vino ma'da'yo, nguetho man'da xʉ cʉhi ra nyomvino, ɛ̨n'ʉ. Guín jahʉ bʉ ngue hin guí numanhohʉ man xädigä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

6

Nu ra Jesús bi ma 'bɛ'a da t'øt' ra pa ran säya

1 Nu n'da ra pa ran säya, nu ra Jesús nɛ yʉ́ xädi bi thopʉ ja n'da ran uątrigo. Nu ʉ yʉ́ xädi bi dʉc'i 'da yʉ trigo. Bi dɛ̨nt yʉ́ 'yɛ'ʉ yʉ trigo, bi za bʉya. 2 Nɛ nu'ʉ 'da yʉ fariseo bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja in jabʉ guí øthʉ, nguetho i mam bʉ ja man t'ɛ̨dihʉ hingui sä gui 'yøthʉ ra 'bɛfi a ra pa ran säya, bi 'yɛ̨n'ʉ.

3 Nu ra Jesús bi dąti:

―Ha hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a mam bʉ ja rá søcuą Oją ngue nɛ'a ra David bi mbɛsta man'da rán t'ɛ̨di Oją, nɛ'ʉ min 'yohʉ, nu'bʉ mi tumanthuhu. 4 Nu'a ra David bi yʉrpʉ ja rá ngu Oją nɛ bi zi yʉ thuhmɛ rán t'unni Oją oxpʉ ja ra mɛxa, nɛ bi un'dʉ min 'yohʉ. Nɛ hønsɛ yʉ mbäją i sä da zi ʉ. Pɛ hin guím bɛ̨mhbʉ ra ts'oqui bi 'yøt'a ra David nɛ yʉn 'yohʉ nguetho xʉn ho bi 'yøt'ʉ, bi 'yɛ̨n'a.

5 Nɛ man'da bi man'a ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nɛ nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, dra Hmugä, nɛ ja man t'ɛ̨di ga mangä 'bɛ'a da 'yøt' yʉ ją'i ra pa ran säya.

Ra Jesús bi hoc'a n'da ran 'yohʉ mi mbɛdi rá 'yɛ

6 Nɛ xø man'da ra pa ran säya, nu ra Jesús bi xänba yʉ ją'i bʉ ja ra niją. Nɛ mi 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ ra mbɛdi rán 'yɛi. 7 Nɛ'ʉ 'da yʉ xänbate niją nɛ 'da yʉ fariseo mi 'bʉpʉ, mi tømthoho, in nde da nu 'bɛ'a da 'yøt'a ra Jesús ra pa ran säya, nguetho in nde di yąp'a. 8 Pɛ nu ra Jesús i pądi 'bɛ'a im bɛ̨n'ʉ. Nɛ bi xi'a ran 'yohʉ mi ja rá mbɛdi'yɛ:

―Ba ɛ̨cua, damim 'bäcua da nu'a yʉ ją'i, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ 'bex bi mba bʉ ran 'yohʉ. 9 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ bʉya:

―'Bɛ'a i mam bʉ ja man t'ɛ̨dihʉ, nda'a xʉn ho ga øthʉ. Ha i mam bʉ ga øthʉ ran ho uague ran ts'o ga øthʉ ra pa ran säya. Uague i man bʉ gan yąnbahʉ rá te n'da uague i mam bʉ ga jafʉ da du n'da a ra pa ran säya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

10 Nubʉya, nu ra Jesús bi hyɛ̨t'ʉ yʉ ją'i, nɛ bi 'yɛ̨mp'a ran 'yohʉ:

―Dami juąn ni 'yɛ.

Nu'a ran 'yohʉ bi juąn rá 'yɛ, nɛ bin hogui xʉn ho. 11 Pɛ nu yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją ɛ̨mmɛ bin cuɛ'ʉ nɛ bi hyoni 'bɛ'a sä da 'yørpa ra Jesús.

Ra Jesús bi huahn'dʉ 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi

12 M'bɛjua bʉya bi mba bʉ ja n'da ra nyuni ra Jesús, haxa ín yąui Oją. 13 Nu'bʉ mi hyats'i bi zohn'dʉ yʉ́ xädi ngue i ja a da xifi mahøn'a. Nɛ bi huahni 'dɛ'mayoho din 'yohʉ ngue yʉ́ 'bäihʉ. 14 Nɛ nu'ʉ bi huahni, gue'a ra Simón t'ɛ̨mbi ra Pedro, gue'a rá thuhu bi xih ra Jesús a. Nɛ'a ra Andrés, rán 'yohʉ a ra Simón, nɛ ra Jacobo, nɛ ra Xuua, nɛ ra Felipe, nɛ ra Bartolomé. 15 Nɛ ra Mateo, nɛ ra Tomás, nɛ man'da ra Jacobo rá ts'ʉnt'ʉ ra Alfeo, nɛ ra Simón Zelotes, 16 nɛ ra Judas rán 'yohʉ ra Jacobo, nɛ ra Judas Iscariote, gue'a xí dä'a ra Jesús 'bʉ m'bɛjua. Nɛ gue'ʉ bi huan'na ra Jesús ʉ ngue yʉ́ 'bäihʉ.

Xʉn ngu yʉ ją'i bi xänba a ra Jesús

17 Nubʉya, nu ra Jesús nɛ yʉ́ xädi bi gąpʉ ja ra nyuni nɛ bin thɛhʉ xʉn ngu yʉ ją'i bʉ xʉn juąni, bí nɛxpʉ yʉ hnini ra xɛqui Judea, nɛpʉ ra dąhnini Jerusalén, nɛpʉ ndendądehe, guepʉ i ja ra hnini Tiro nɛ ra hnini Sidón. Nɛ nu'ʉ, bi zøm bʉ ngue in nde da 'yøde 'bɛ'a man ra Jesús, nɛ nu'ʉ mi'da bʉya, in nde da mba ma hoqui ʉ. Nɛ nu ra Jesús bi hoc'ʉ. 18 Nɛ xʉn ngu ʉ min 'yohʉ ra zįthu bi zøm bʉ, nɛ nu'a ra Jesús bi hyøn'a thi ʉ. 19 Nɛ gätho ʉ min nde da därpa rá ją'i ra Jesús, nguetho gätho yʉ hyɛ̨nni bi hoc'a nangue rá ts'ɛdi.

Ra Jesús bi ma to'o din johya nɛ to'o da nu ra dumbʉi

20 Nɛ nubʉya, nu ra Jesús bi hyɛ̨t'ʉ yʉ́ xädi nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Guí hyoyahʉ, pɛ ya gá cʉthʉ bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją janangue'a mająpi ahʉ.

21 Nɛ guí tumanthuhuhʉ, pɛ Oją di ja ahʉ gui tįmhbʉ a guí homhbʉ, janangue'a mająpi ahʉ.

Nɛ guí sähʉ ra dumbʉi ya, pɛ Oją da hyut'a ni mbʉihʉ, janangue'a mająpi ahʉ.

22 Nɛ ngutho 'bʉ i san ahʉ yʉ ją'i, nɛ'bʉ i 'uegue nangue ahʉ, nɛ'bʉ di c'ąman'ʉ ahʉ, nɛ'bʉ da ndøm mants'o ni thuhuhʉ ngue guí tɛngahʉ, guecä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, guemhma mająpi ahʉ. 23 Gan johyahʉ, da hyu ni mbʉihʉ 'bʉ din jabʉ da 'yøt'ahʉ yʉ ją'i, nguetho ngutho bi t'ørpa ʉ yʉ pøngahyą mam'bɛt'o, nɛ i ja 'bɛ'a din 'da ahʉ ngue am 'bɛ'ts'i mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

24 Nɛ xø bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Pɛ í huɛ̨hi maha ahʉ gyʉ mɛmbɛtihʉ ngue hønt'a ni mbɛti guím bɛ̨mhbʉ, nguetho ya hin guin nuhʉ man'da ran johya njąm'bʉ da guadi.

25 Nɛ í huɛ̨hi maha ahʉ, ngue guí ɛ̨mhbʉ hin te gadí 'bɛhmbʉ, pɛgue gan tumanthuhuhʉ.

Í huɛ̨hi maha ahʉ, ngue ja nin johya zɛhɛhʉ, nguetho m'bɛjua da du ni mbʉihʉ.

26 Í huɛ̨hi maha ahʉ ngue gätho i mamanho nangue ahʉ yʉ ją'i. Bin jabʉ yʉ hyäte pøngahyą bi numanho gätho yʉ ją'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Dami huɛ̨c nin sʉihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús

27 Pɛ dami 'yøhmbʉ na ga xi ahʉ ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Gui huɛ̨c nin sʉihʉ nɛ gui 'yørpa ran ho ʉ to'o i numan'ʉ ahʉ. 28 Nɛ dami 'yäp Oją da mbäx'ʉ di c'ąman'ʉ ahʉ, nɛ gui 'yäp Oją da 'yɛ̨nspa rán jąpi ʉ di ʉn'nahʉ. 29 Nɛ nu'bʉ n'da da mbɛp'a ni 'yoguhʉ, gui 'bät ni hmihʉ da mbɛp'a man'da nguadi ni 'yoguhʉ. Nɛ nu'bʉ n'da da gąn'na ni cotohʉ, nɛ'a ni pahni gui unhdʉ. 30 Dami unhdʉ 'bɛ'a gätho da 'yä ahʉ, nɛ nu'a da thąn'nahʉ hingui 'yähmbʉ. 31 Nu'bʉ guí ndehʉ da 'yøt'ahʉ ran ho ni miją'ihʉ nde'bʉ gui 'yørpahʉ ran ho.

32 Pɛ nu'bʉ hønt'ʉ di huɛ̨c'ahʉ gui huɛ̨jʉ, hin te di muui a 'bʉ, 'da'angu gá 'yøthʉ ʉ him mahoqui yʉ́ mbʉi. 33 Nɛ nu'bʉ hønt'ʉ bi 'yøt'ahʉ ran ho guí ørpahʉ ran ho, hin te di muui 'bʉ, nguetho in jabʉ øt'ʉ him mahoqui yʉ́ mbʉi. 34 Nɛ nu'bʉ hønt'ʉ guí pąhmbʉ i jut'i guí hmit ni mbɛtihʉ, hin te di muui 'bʉ, nguetho gue'a i øt' yʉ ts'om'bäi, di hmit yʉ́ mits'om'bäihʉ ngue im bɛ̨ni da mba ma cospi rá mbɛti. 35 Pɛ dí xi ahʉ, dami huɛ̨c nin sʉihʉ, nɛ gui 'yørpahʉ ran ho ʉ, nɛ gui hmithʉ madague'a guí pądi hin di cos'ahʉ. Nu'bʉ ngubʉ gui 'yøthʉ, gue'a nám fądi gue yʉ́ t'ʉhni ahʉ Oją. Nɛ i ja 'bɛ'a di 'da ahʉ Oją bʉya. Nguetho gue'a i øt' Oją, gätho i ørpa ran ho madague'a hin da 'yɛ̨n'ʉ: “Jamadi Oją.” Nɛ gätho i ørpa ran ho madague yʉ ts'om'bäi ʉ. 36 Dami huɛ̨c ni miją'ihʉ tengutho bʉ í huɛ̨c'ahʉ Oją ma Tahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Hin gui 'yɛ̨mhbʉ bi 'yøt' yʉ ts'oqui ʉ mi'da yʉ ją'i

37 Nɛ man'da bi man'a ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―“Nuna bi 'yøt' yʉ ts'oqui,” hin gui 'yɛ̨mhbʉ, nɛ hin da t'ɛ̨n'ahʉ gá 'yøthʉ yʉ ts'oqui 'bʉ. Nɛ 'yo gadí yąfʉ ni miją'ihʉ nɛ hin da zɛp'ahʉ Oją, pɛ gam punbahʉ nɛ Oją di pun'nahʉ bʉya. 38 Dami un'dʉ 'bɛ'a i hon ni miją'ihʉ, nɛ Oją man'da xʉn ngu di co'ts'ahʉ nɛ dim fons thoho a di 'da ahʉ xinda gue'a gadí un ni miją'ihʉ. Nguetho da 'yøt'ahʉ Oją tengu guí ørpahʉ ni miją'ihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

39 Nɛ xø bi xi'a n'da ran t'uti, bi 'yɛ̨na:

―Hingui sä n'da ra xädä da 'yut ra 'yu rá mixädäui, ts'ʉrpʉ thoho da däpʉ ja ra hyɛ̨ ʉ. Nɛ ngutho n'da ra ją'i hingui sä da 'yut ran ho rá miją'iui 'bʉ hingui pąsɛ ran ho. 40 Nɛ ngutho n'da ra xädi, man'da hingui ngu pądi xinda gue'a rá xänbate, nɛ nu'bʉ bi juah rán xädi, 'da'ingu i pąhmi a. Nu'bʉ ts'ʉtho i pą'a ra xänbate nɛ ts'ʉtho i pą'a rá xädi.

41 Nɛ hingui sä gui mamhbʉ nangue to'o i ja zʉ ts'ʉ ran ts'o 'bʉ xʉn ts'o ni mbʉihʉ. 42 Hanja gní 'yɛ̨mhbʉ gui zɛhmbʉ ʉ mi'da yʉ ją'i di hoc yʉ́ mbʉi, nɛ ɛ̨mmɛ go xʉn ts'o ni mbʉizɛhɛhʉ. Jatho 'bɛ gui hoczɛhɛ ni mbʉihʉ, ja da zä gui zɛhmbʉ ʉ mi'da, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nangue rán dät'o dí fą'a ra za

43 Nɛ man'da bi man'a ra Jesús ngue bi 'yɛ̨na:

―Nu n'da ra hogaza hingui sä din zʉh yʉ́n dät'o ngue hingui ho. Nɛ ngutho a n'da ra za hingui ho, hingui sä din zʉh yʉ́n dät'o xʉn ho. 44 Nu yʉ́n dät'o i zʉpʉ, gue'a ctí pąhmbʉ 'bɛ'a ní za a ra za, nguetho hingui sä din zʉh yʉ́n dät'o ngue yʉ higo bʉ ja ra 'uįnza. Nɛ xín din zʉh yʉn dät'o ngue yʉ uva bʉ ja yʉ t'ax'uįni. 45 Ngutho n'da ra ją'i xʉn ho rá mbʉi, i øt' ran ho tengu i ja bʉ mbo rá mbʉi. Nɛ ngutho n'da ra ts'om'bäi i øt' ran ts'o tengu i ja bʉ mbo rá mbʉi, nguetho gätho a i ja bʉ mbo rá mbʉi n'da, gue'a ní bøn rá nde n'da a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Rán t'uti ʉ i øt'a man ra Jesús nɛ'ʉ hingui øt'e

46 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Hanja gní 'yɛ̨njʉ ni hmujʉ nɛ hin guí øthʉ 'bɛ'a dí xi ahʉ. 47 Ga xi ahʉ rán t'uti ʉ i øt'a dí mangä. 48 Nu'ʉ, i øt'e tengu bi 'yøt'a n'da ran 'yohʉ bi hyø'a n'da rá ngu, nɛ xʉn hɛ̨ bi 'yamp' ra häi ngue da mbämp'ʉ yʉ jądo. Nɛ nu'bʉ mam bá ɛ̨h ra mboxthe, nte bi jap'a ra ngu, nguetho mbo bim foxa ra jądo. 49 Pɛ nu'ʉ i øh ma nde nɛ hingui øt'a dí mangä, rán t'uti ʉ tengu n'da ran 'yohʉ bi hyøh rá ngu nɛ bi 'yɛ̨x maxøts'e yʉ jądo, nɛ nu'bʉ mambá ɛ̨'a n'da ra mboxthe, 'bex bi yøt rán ngu bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

7

Ra Jesús bi hocpa rá 'yɛ̨hɛ n'da ra hmudofʉi

1 Nɛ nu'bʉ mi gua'a man'a ra Jesús, bi mba mahøn'a bʉ ja ra hnini Capernaum. 2 Nɛ mi 'bʉpʉ n'da ra hmudofʉi, ra mɛngu bʉ Roma a. Nɛ xʉn'ʉ n'da rá 'yɛ̨hɛ, nde da du. Nɛ nu'a ra hmudofʉi ɛ̨mmɛ madi huɛ̨c'a rá 'yɛ̨hɛ. 3 Nɛ nu'bʉ mi 'yøde 'bʉpʉ ra Jesús bá pɛhni 'da yʉ ngʉrbi bʉ ja ra hnini ngue da zix'a ra Jesús di hocpa rá 'yɛ̨hɛ. 4 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ 'bʉh ra Jesús, bi 'yäp ra mate da mba, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Dín nde gui 'yørcahe ra mate gui mba, nguetho nu'a ra hmudofʉi ra hocją'i a, 5 nɛ ɛ̨mmɛ di huɛ̨gahʉ ngue dyʉ judíohʉ. Nɛ nu'a bi guzɛhɛ a í thøh ma nijąhʉ, madague hing ra judío a, bi 'yɛ̨mbi.

6 Nu ra Jesús bi mbähä, nɛ nu'bʉ mi ts'ʉtho da zøm bʉ ja rá ngu a ra hmudofʉi, pɛ nu'a ra hmudofʉi bá pɛhni 'da yʉ́ amigo mahøn'a, din c'athʉ a ra Jesús, da 'yɛ̨mbi:

―Hingui jatho gui søm bʉ ja ma ngu, nguetho nugä hin dí sucä tengu i, 7 xíngui sä ga ɛ̨na ga mba gan yąui, nɛ hin drá judíogä. Pɛ dí pądi ngue i ja ni ts'ɛdizɛhɛ, ngue nu'bʉ guim ma da yąni, nɛ 'bex gue da yąni. 8 Tengu thohogä bin 'dac'i ts'ʉ man t'ɛ̨di, nɛ nu'bʉ i ja 'bɛ'a dí xi ʉ ma dofʉi, nɛ'ʉ ma 'yɛ̨hɛ, 'bexgue 'dahmantho in ja. Nɛ ngutho i, sä guim mantho bʉ guí 'bäi nɛ 'bexgue da yąn bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra nde bá pɛhna ra hmudofʉi ngue bi man'ʉ yʉ́ amigo. 9 Nu ra Jesús bi hyonya thoho 'bʉ mi 'yø'a bi man'ʉ yʉn 'yohʉ ngue bá pɛhna ra hmudofʉi, nɛ bin yɛ̨gui bi xi'ʉ mí tɛnni, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Xínga n'da ma mijudíohʉ dá tįngä ngue i ɛ̨c'yɛi i ja ma ts'ɛdi tengu a ran 'yohʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. Nuya bin ja a bi 'yäqui, bi 'yɛ̨na.

10 Nɛ bi mbeng bʉ ja ra ngu ʉ yʉ́ amigo a ra hmudofʉi bʉya, nɛ bi nu'a rá 'yɛ̨hɛ ra hmudofʉi ngue ya xí zä.

Nu ra Jesús bi xox rá ts'ʉnt'ʉ n'da ra xisu xí du rá ndø

11 Man'da ra pa bʉya, ra Jesús bi mbähä yʉ́ xädi bʉ ja ra hnini Naín. Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i mi tɛnni. 12 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ ndehnini, ba ɛ̨pʉ yʉ 'yägui, ba tu rá ts'ʉnt'ʉ n'da ra xisu xí du rá ndø. Nɛ njo'o man'da rá ts'ʉnt'ʉ. Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i min 'yohʉ yʉ 'yägui. 13 Nɛ nu ra Jesús 'bʉ mi nu a ra xisu bʉya, bi huɛ̨c'a nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―O guí zoni, ɛ̨n'a.

14 Nɛ nubʉya, bi dä'a ra huada mi o ra du a ra Jesús nɛ bim 'bä'ʉ yʉn dute. Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a ra du bʉya:

―Grá ts'ʉnt'ʉ, dami ndants'i, bi 'yɛ̨mbi.

15 Nɛ nu'a xí du 'bex bi ndants pʉ ja rá huada nɛ bin yą. Nu ra Jesús bʉya, bi xi'a rá mbe da zits'i. 16 Nɛ gätho yʉ ją'i mi 'bäpʉ bin su, nɛ bi 'yɛ̨spa Oją ʉ.

―Nuya, n'da ra pøngahyą nuįxte dí 'bʉhmbʉ ua, nɛ Oją da yąnjʉ ya, yʉ́ ją'igähʉ Oją ya, bi 'yɛ̨n'ʉ.

17 Nɛ gätho yʉ ją'i mi 'bʉpʉ, nɛpʉ ra xɛqui Judea, bi ma 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesús.

Ra Xuua Nxixyą bi mbɛhni 'da da 'yänni to'o a ra Cristo

18 Nɛ bi si'a ra Xuua Nxixyą 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesús, bi man ʉ yʉ́ xädi. 19 Janangue'a nu ra Xuua bi zon'dʉ yoho yʉ́ xädi ngue da mbɛn bʉ 'bʉh ra Jesús nɛ da 'yänni: “Ha gue'e ra Cristo mi hma ba ɛ̨hɛ, uague ga thoqui ga tømhbe,” gui 'yɛ̨nui, bi 'yɛ̨n'a ra Xuua. 20 Nɛ nu'bʉ mi dįn'a ra Jesús ʉ yʉ́m 'bɛhni ra Xuua, bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'a ra Xuua Nxixyą bá pɛngä'be nguetho in nde da bądi gue'bʉ gue'e ra Cristo i hma ba ɛ̨hɛ, uague ga thoqui ga tømhbe, bi 'yɛ̨n'ʉ.

21 Nɛ 'bex bi hoc'ʉ 'da yʉ hyɛ̨nni a ra Jesús bʉya, nɛ bi hyøn'a thi yʉ zįthu ngue mín 'yohʉ 'da yʉ ją'i, nɛ bi xocpa yʉ́ dä yʉ xädä. 22 Nɛ nubʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Xuua:

―Ní mbɛ ya, gui xihmi ra Xuua 'bɛ'a gá nuui ua, nɛ 'bɛ'a gá 'yøhmi ya. Gui 'yɛ̨nui: “Nu yʉ xädä i nu ran nɛqui ya, nɛ yʉ dogua i sä i 'yo ya, nɛ nu'ʉ mi hɛ̨mb ra t'axca'ya bi yąn'ʉ ya, nɛ yʉ gogu i øhnahyą ya, nɛ'ʉ xí du bi ndants'i, nɛ yʉ hyoya i ø'a ran ho ma'da'yo ya. 23 Din johya ʉ to'o i ɛ̨c'yɛi xʉn ho, nɛ hin di ʉ't' yʉ́ mbʉi ʉ,” gui 'yɛ̨nui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

24 Nɛ nu'bʉ mi mbenc'ʉ yʉ́m 'bɛhni ra Xuua bʉya, nu ra Jesús bi ma 'bɛ'a øt' ra Xuua, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i:

―Nu'bʉ gá mbähä bʉ ma'ueni ngue gá nuhʉ ra Xuua, 'bɛ'a gá bɛ̨mhbʉ ngue gua nuhʉ bʉ. Ha guá nuhʉ n'da ran 'yohʉ xʉn güent'i tengu n'da ra xithi i ɛn ran dąhi. 25 Uague gá nuhʉ n'da ran 'yohʉ mi he ra pahni xʉm hmadi. Pɛ nu'ʉ, 'bʉpʉ ja ra ngunts'ʉt'abi ʉ. 26 Uague guá nuhʉ n'da rá pøngahyą Oją. Majuąni a gá nuhʉ, nɛ hinga hønt'a n'da rá pøngahyą Oją, pɛ nu'a, xʉn hɛ̨ts'i rá ts'ɛdi xinda gue'ʉ mi'da yʉ pøngahyą. 27 Gue'a ra Xuua i hmam bʉ ja rá søcuą Oją, gue i ɛ̨na:

Nugä, ga pɛhn'na n'da mam 'bɛhni dim 'bɛt'o bʉ gní mba, da xih yʉ ją'i da døp'e xʉn ho, i ɛ̨m bʉ ja rám hman Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

28 Xínga n'da ra ją'i mi 'bʉi ngue nuįxte rá 'bɛfi tengu ra Xuua. Pɛ nu'a to'o dim 'bʉpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, nu rá 'bɛfi da 'yørpʉ madague'a ts'ʉtho, pɛ man'da nuįxte a xinda gue'a ra 'bɛfi i øt' ra Xuua ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

29 Nɛ nu yʉ hyącahäi nɛ mi'da yʉ ją'i xí xixyąba ra Xuua Nxixyą, 'bʉ mi 'yø a bi man ra Jesús, bi bą'ʉ xʉn ho i øt' Oją. 30 Pɛ nu yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją, ngue him bi nde'a ran xixyą bi 'yøt' ra Xuua, him bi numanho'a bi nde Oją da 'yørpa'ʉ. 31 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―'Bɛ'a nín t'uti ga xi ahʉ ngue gui pąhmbʉ 'bɛ'a guí øthʉ. 32 Guí øthʉ tengu øt' yʉ t'ʉhni 'bʉ in ɛ̨ni nɛ i ɛ̨mp'ʉ yʉ́ mit'ʉhnihʉ: “Nugähe, dá pɛhmbe ra 'bida pɛ nu'ahʉ hin gán nɛhmbʉ,” ɛ̨n'ʉ 'da. Nɛ xø ɛ̨n'ʉ mi'da bʉya: “Pɛ nugähe, dá pɛhmbe yʉ thuhu tengu'bʉ xʉn du n'da, nɛ nu ahʉ hin gán zomhbʉ,” ɛ̨n'ʉ mi'da. 33 Nɛ ngutho guí øthʉ tengu øt' yʉ t'ʉhni, ngue nu ra Xuua Nxixyą bi zøcua, nɛ him bin sihmɛhʉ yʉ ją'i nɛ xím bi zi ra vino. Pɛ nu ahʉ gá 'yɛ̨mdahʉ in 'youi ra zįthu. 34 Pɛ nugä, ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, nɛ bá ɛ̨cä nɛ dí sihmɛhe yʉ ją'i, nɛ nu ahʉ sä guí ɛ̨njʉ drá hyʉgugä nɛ drá mihnigä, nɛ guí ɛ̨njʉ dín amigogähe yʉ ziyate hyącahäi nɛ yʉ ts'om'bäi. 35 Pɛ nu'bʉ majuąni i ja rán 'yomfɛ̨ni n'da, da bądi to'o ʉ ngue majuąni bi un rán 'yomfɛ̨ni Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu ra Jesús bin sihmɛ bʉ ja rá ngu n'da ra fariseo í Simón

36 Nɛ n'da ran 'yohʉ mí tɛn rán xädi yʉ fariseo, bi xi'a ra Jesús din sihmɛ bʉ ja rá ngu. Nɛ bi mbähä ra Jesús bʉya, din sihmɛ bʉ. 37 Nɛ nu'a n'da ra xisu ra 'yomt'ɛ̨ni a, nɛ nu'bʉ mi 'yøde 'bʉpʉ ra Jesús, bi yʉrpʉ mi hu a ra Jesús, i tu n'da ra xito án t'øt'e ra do alabastro, mi po ra 'yɛ̨thi yʉmanho, xʉm hmadi di muui. 38 Nɛ nu'a ra xisu mi hupʉ ja rá gua ra Jesús, nɛ mi zoni. Janangue bi mboxpʉ ja rá gua ra Jesús a rá guidä, nɛ bi ducua rá gua yʉ́ xtą, nɛ ɛ̨mmɛ zʉspa rá gua ra Jesús, nɛ bi xispa rá gua ra 'yɛ̨thi yʉmanho. 39 Nɛ nu'a ra mɛngu bʉ, 'bʉ mi nu 'bɛ'a i øt'a ra xisu, bi bɛ̨nsɛ: “Him majuąni rá pøngahyą Oją a ra Jesús,” nguetho ɛ̨mbi hingui pądi ra 'yomt'ɛ̨ni a ra xisu. 40 Nu ra Jesús bʉya, bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu'i grá Simón i ja'a ga xi'i.

Nu ra Simón bi 'yɛ̨na:

―Gra xänbate, dami xic 'bʉ.

41 Nu ra Jesús bʉya, bi xih ra Simón n'da ran t'uti, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Mi 'bʉ a n'da ran 'yohʉ ząi di hmih ra mbɛti. Nɛ mi 'bʉ'a n'da ran 'yohʉ bi hmiti cʉt'a ciɛnto, nɛ man'da bʉya bi hmiti yote ma'dɛt'a thoho. 42 Nɛ nu'ʉ gätho yoho hin'yʉ 'bɛ'a dí co'ts'a ra mbɛti xí mba ma hmiti. Janangue nu'a xí hmih ra mbɛti bʉya, bi punba thoho ʉ. Dami xic ya, Simón, nda'a man'da da bɛ̨n'a ra mate bi t'ørpe, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

43 Nu ra Simón bi dąh pʉya, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Masque gue'a ran 'yohʉ min dupate xʉn ngu, man'da da bɛ̨n'a ra mate bi t'ørpe, bi 'yɛ̨na.

―Majuąni a guím bɛ̨ni, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

44 Nu ra Jesús bʉya, bi hyɛ̨t'a ra xisu nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra Simón:

―Guí nu na ra xisu 'bʉcua, nu'bʉ má cʉt'ua ja ni ngu xíngui ts'ʉ gá 'dac ra dehe gue xcá pe't'ä ma gua, pɛ nu ra xisu i hucua, rá guidä í mbercä ma gua nɛ yʉ́ xtą í dugä ma gua. 45 Pɛ nu'i, hin gá sʉsca ma 'yogu ngue xquí zɛnguagui, pɛ nuna ra xisu him bin hɛ̨ a ní zʉsca ma gua. 46 Nɛ nu'i, hin gá cosca ma yą ra aceite, pɛ nuna ra xisu i hucua, bi xisca ma gua ra 'yɛ̨thi yʉman'u. 47 Guehna dí xi a i na, xʉn ngu rá ts'oqui na ra xisu nɛ xʉn ngu rá punbi ya, janangue ɛ̨mmɛ im bɛ̨ngä na. Pɛ nu'ʉ im bɛ̨nsɛ ts'ʉtho ra punbi i honi, man'da ts'ʉtho im bɛ̨ngä ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

48 Nɛ nubʉya, bi 'yɛ̨mp'a ra xisu:

―Ya ma punbi ni ts'oqui ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

49 Nɛ nu'ʉ i sihmɛ bʉ bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―To'o nín 'yohʉ na, gue i ɛ̨na sä di punba yʉ́ ts'oqui n'da, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ.

50 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a ra xisu:

―Gá 'yɛ̨c'yɛigui, janangue ya ma punbi ni ts'oqui ya. Ní mba ya nɛ gan johya, bi 'yɛ̨mbi.

8

Yʉ xisu bi mbäxa ra Jesús

1 Nu'bʉ mi tho'i 'da yʉ pa, nu ra Jesús bi mbähä 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi bʉ ja yʉ hnini, nɛ bi mam bʉ 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją. 2 Nɛ bi mbähä a ra Jesús 'da yʉ xisu xí hoc 'bʉ mí ʉ, nɛ'ʉ 'da xí hyønba thi yʉ zįthu min 'yohʉ, nɛ'a ra María ra mɛngu bʉ ra hnini Magdala, gue mín 'yohʉ yoto yʉ zįthu 'bʉ mi hoc'a ra Jesús. 3 Nɛ'a ra Juana, rá xisu ra Chuza, n'da ran 'yohʉ im hmu bʉ ja rá ngu ra ts'ʉt'abi Herodes. Nɛ'a ra Susana, nɛ xʉn ngu mi'da yʉ xisu bi mbähä, mi fäx'a ra Jesús nɛ yʉ́ xädi nangue yʉ́ mbɛti zɛhɛ.

Rán t'uti ra mbomhmudä

4 Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi nɛxpʉ i ja mi'da yʉ hnini, nɛ bim pɛti bʉ 'bʉh ra Jesús. Nɛ nu'a ra Jesús bi xi'a n'da ran t'uti, bi 'yɛ̨mp'ʉ:

5 ―Nu n'da ran 'yohʉ bi mba bʉ ja rá huąhi bá pom bʉ yʉ hmudä. Nu'ʉ 'da yʉ hmudä bi zo bʉ ja ra 'yu, nɛ nu yʉ ją'i bi nɛ̨m bʉya nɛ yʉ doja bi za. 6 Nɛ 'da'ʉ yʉ hmudä bi zo bʉ ja yʉ ndaxnado, nɛ nu'bʉ mi bøts'e 'bex bi hmanc'a n'dihi, nguetho hin'yʉ ra dehe bʉ ja yʉ do. 7 Nu'ʉ mi'da yʉ hmudä bi zo bʉ ja yʉ 'uįni, nɛ nu'bʉ mi bøts'e, bi gom' yʉ 'uįni ʉ, nɛ him bin te. 8 Nɛ'ʉ 'da yʉ hmudä bi zo bʉ ja ra hogahäi nɛ bin te xʉn ho bʉ, nɛ bin xąndi, xʉn ngu bin ja, bi 'yɛ̨m 'bʉ mi man ran t'uti.

Nu'ʉ i ja yʉ́ zagu, bi 'yø'a dá ma, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i ra Jesús.

Hanja bi xih yʉn t'uti yʉ ją'i a ra Jesús

9 Nu'ʉ yʉ́ xädi, bi 'yän'na ra Jesús:

―'Bɛ'a nam bøn'a ran t'uti gá ma.

10 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'ahʉ, Oją bi ja ahʉ gui pąhmbʉ 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi. Pɛ nu'ʉ mi'da, dí xih yʉn t'uti ʉ, nguetho in nu yʉ́ dä pɛ hingui pądi 'bɛ'a in nu, nɛ i ja yʉ́ zagu, pɛ hingui pądi 'bɛ'a i øde, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma 'bɛ'a nam bøn'a rán t'uti ra mbomhmudä

11 ―Nuya, ga xi ahʉ 'bɛ'a nim bøn'a ran t'uti dá mangä. Nu'ʉ yʉ hmudä, ra hmɛpya rám hman Oją ʉ. 12 Nu'ʉ bi zo bʉ ja ra 'yu, ra hmɛpya ʉ to'o bi 'yøh rám hman Oją, pɛ nu ra zįthu bi japi 'bex bi pumbɛ̨ni, nɛ him bi zä bi 'yɛ̨c'yɛi ngue da mba nhyąni. 13 Nɛ nu yʉ hmudä bi zo bʉ ja yʉ do, ra hmɛpya ʉ to'o bi 'yøh rám hman Oją nɛ bin johya 'da yʉ pa. Pɛ him bi gopʉ mbo yʉ́ mbʉi rá hman Oją nɛ nu'bʉ bi zä ra zįthu ʉ, 'bex bi 'ueh pʉya. 14 Nɛ nu'ʉ yʉ hmudä bi zo bʉ ja yʉ 'uįni, ra hmɛpya ʉ to'o bi 'yøh rám hman Oją, pɛ hønt'a bi bɛ̨ni 'bɛ'a dí hyusɛ yʉ́ mbʉi, nɛ 'bɛ'a i ja ua, nɛ 'bɛ 'a bi numanhosɛ, hinga xøt'a din te bʉ yoho yʉ hmudä, nɛ nte bin ja a ra hoga hmudä. 15 Nɛ nu'ʉ yʉ hmudä bi zo bʉ ja ra hogahäi, ra hmɛpya ʉ to'o bi 'yøh rám hman Oją, nɛ bi mbɛs'pʉ mbo rá mbʉi, nɛ bi xi'ʉ mi'da yʉ ją'i, nɛ xʉn ngu mi'da bi 'yɛ̨c'yɛi nangue'ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran nɛqui hinga nt'ągui

16 Nɛ man'da ran t'uti bi ma ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Xínga n'da ra ją'i di søc yʉ bombilla ngue da go'mi, o gue da mbøxpʉ 'bit'ots'i, pɛ da 'yɛ̨xpʉ m'batho ngue di nɛc bʉ mbo ra ngu. 17 Ngutho mam hmangä. 'Bɛ'a gätho dí xi a zɛhɛhʉ, pɛ jatho gui xihmbʉ mi'da yʉ ją'i, janangue'a din ja ran nɛqui yʉ́ mbʉi.

18 Dami jamansuhʉ xʉn ho 'bʉ guí øhmbʉ mam hmangä, nguetho nu'bʉ guí øhmbʉ xʉn ho, sä gui pąhmbʉ xʉn ho a mam hmangä. Pɛ nu'ʉ to'o hingui øde xʉn ho, di pumbɛ̨ni a zʉ ts'ʉ bi 'yøde, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

Ra Jesús bi ma to'o rá mbe nɛ yʉ́ cu

19 N'da ra pa bi mba bʉ rá mbe nɛ'ʉ yʉ́ cu ngue da nu'a ra Jesús. Pɛ him bi zä da nu nguetho ɛ̨mmɛ dʉ yʉ ją'i bʉ mi 'bʉi. 20 Nɛ bi si'a ra Jesús i 'bäpʉ thi rá mbe nɛ yʉ́ cu, in nde da nu a. 21 Nu ra Jesús bi dąti, bi 'yɛ̨na:

―Nu ma mbe nɛ ma cu, gue'ʉ to'o i øh rám hman Oją, nɛ øt'a i mam bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu ra Jesús di japi din hɛ̨ ran dąhi nɛ ra dehe

22 Nu'a ra Jesús n'da ra pa bi hyu n'da ra mbosa, bi mbähä yʉ́ xädi, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ga mbähä bʉ 'danguadi ra dądehe, bi 'yɛ̨na. Nɛ 'bex bi mba bʉya.

23 Pɛ nu'bʉ i 'yo'a ra mbosa bʉ ja ra dehe, bin ą'a ra Jesús. Nɛ ɛ̨mmɛ nts'ɛdi ran dąhi bi 'yɛn'a ra dehe, gue'bʉ go mi mbo ra dehe bʉ mbo ra mbosa, nts'utho a bin ja. 24 Pɛ nu'ʉ yʉ́ xädi, bi 'yents'a ra Jesús:

―Xänbate i, xänbate i, nde da goguahʉ ra dehe, bi 'yɛ̨mbi.

Bi ndants'a ra Jesús, bi hɛcua ran dąhi nɛ ra dehe, bin hɛ̨'ʉ bʉya, nɛ xʉn ho ra dehe bʉya. 25 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Hanja, ha zʉ ts'ʉtho guí ɛ̨c'yɛigahʉ.

Pɛ nu'ʉ yʉ́ xädi bin su, nɛ bi hyonya thoho. Nɛ bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―'Bɛ'a din 'yɛ̨t'ui na ran 'yohʉ, nɛ ya 'bexque in hɛ̨'a ran dąhi nɛ ra dehe di hɛcpi, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Ra Jesús bi hoc'a n'da ran 'yohʉ min 'youi ra zįthu

26 Nɛ nu'bʉ min hɛ̨ ran dąhi, bi thopʉya, bi zøm bʉ ja ra häi Gadara, din hyant'ui bʉ 'danguadi ra häi Galilea. 27 Nɛ nu'bʉ mi gą'a ra Jesús bʉ ja ra mbosa, bin c'at'ui n'da ran 'yohʉ ra mɛngu bʉ, min 'yohʉ yʉ zįthu a. Nɛ nu'a ran 'yohʉ, him mí he rá he, nɛ him mi 'bʉpʉ ja rá ngu, pɛ mi 'bʉpʉ ja yʉn 'yägui. 28 Nɛ nu'bʉ mi nu'a ra Jesús bʉya, 'bex bin dąnyahmu bʉ ja rá gua nɛ nts'ɛdi bi mba'a ra zįthu:

―Nu'i Jesús, rá ts'ʉnt'ʉ i Oją nuįxte, 'bɛ'a gui 'yørcähe ya. 'Yørcähe ts'ʉ ra mate, o gadí ʉngahe, 29 bi 'yɛ̨n'a ra zįthu 'bʉ mi xifi da bøm bʉ rá mbʉi ran 'yohʉ.

Nguetho na ya'a thoho bi ʉnba ran 'yohʉ nɛ i xɛcta yʉ cadena i pa thu't'i, nangue rá ts'ɛdi ra zįthu, nɛ i sixpʉ ma'ueni mahøn'a. 30 Nu ra Jesús bi 'yänba rá thuhu a ran 'yohʉ.

―Dí n'dan nɛts'igähe, bi 'yɛ̨m 'bʉ mi dądi.

Nguetho min 'yohʉ xʉn ngu yʉ zįthu. 31 Nɛ nu'ʉ yʉ zįthu bi 'yäp ra mate ra Jesús hin da 'yɛntpʉ hapʉ bí nɛts'i, nguepʉ ja ra mba'ye xʉn hɛ̨tho nɛ nts'utho. 32 Nɛ mi 'bʉpʉ xʉn ngu yʉ ts'ʉdi mi sihmɛ bʉ. 33 Nɛ nu yʉ zįthu bi bøm bʉ ja rá mbʉi ran 'yohʉ nɛ bi yʉrpʉ 'bʉh yʉ ts'ʉdi. Nɛ gätho yʉ ts'ʉdi 'bex bin tihi, bin gøxpʉ ja ra nguani, gätho bi zo bʉ dehe, bim 'bɛdi.

34 Nu'ʉ yʉn 'yohʉ mi fäh yʉ ts'ʉdi, 'bex bi 'dah pʉya 'bʉ mi nu 'bɛ'a bi 'yøt'ʉ yʉ ts'ʉdi. Bi mba bʉ ja ra hnini nɛpʉ ja yʉ huąhi, bi ma 'bɛ'a bin ja. 35 Nɛ xʉn ngu bi mba bʉ, ba nusɛ 'bɛ'a bin ja. Nɛ bi nu'a ran 'yohʉ min 'yohʉ yʉ zįthu, mi hupʉ ja rá gua ra Jesús, mi he rá he. Ya xí yąm bʉya. Nɛ gätho yʉ ją'i bin su 'bʉ mi nu 'bɛ'a bi t'ørpa ran 'yohʉ. 36 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i in 'yohʉ a ra Jesús, 'bʉ mi hoc'a ran 'yohʉ, bi xi'ʉ m'bɛjua bi zøm bʉ 'bɛ'a gätho bi 'yøt'a ra Jesús. 37 Nɛ gätho mi 'bʉpʉ ja ra häi Gadara bi 'yäp ra mate ngue hin din 'yo bʉ ja ra xɛqui a, nguetho ɛ̨mmɛ min su gätho ʉ. Janangue'a nu ra Jesús, bi hyu ra mbosa mahøn'a nɛ bi mbähä yʉ́ xädi bʉya. 38 Nu'a ran 'yohʉ min 'yohʉ ra zįthu, ɛ̨mmɛ in ndehma da dɛn'na ra Jesús. Pɛ nu'a ra Jesús him bi japi da mba. Pɛ bi 'yɛ̨mbi:

39 ―Ní mba ni ngu nɛ gui mam bʉ 'bɛ'a bi 'yøt'a'a Oją.

Nɛ nu'a ran 'yohʉ bi mba rá ngu bʉya, nɛ bi mam bʉ rá hnini a ran ho bi 'yørpa ra Jesús.

Nu ra Jesús bi xoxa rá t'įxu ra Jairo, nɛ bi hocpʉ 'yu n'da ra xisu mi hɛ̨mb ra mbɛji

40 Nu'bʉ mi mbeng bʉ ra Jesús 'danguadi ra dądehe, ɛ̨mmɛ bin johya yʉ ją'i nguetho xʉn ngu mi tømp'ʉ. 41 Nɛ 'bex bi zøm bʉ 'bʉh ra Jesús a ra Jairo, n'da ra ngʉrpi bʉ ja ra niją, nɛ bin dąnyahmu bʉ ja rá gua, nɛ bi 'yäp ra mate da mba ra Jesús bʉ ja rá ngu. 42 Nguetho hønt'a n'datho rá t'įxu mi 'bʉi, ngue 'dɛ'ma yonjɛya mi pɛ'ts'i, nɛ in nde da du. Nɛ nu'bʉ mi mbähä ra Jesús, ɛ̨mmɛ dʉ bʉ yʉ ją'i bʉ ní mba.

43 Nɛ nu'bʉ mi mba bʉ 'yu, hin ní zøm bʉ ja rá ngu ra Jairo, bi zʉ'a n'da ra xisu mí hɛ̨mb ra mbäji, ngue 'dɛ'ma yonjɛya mi hɛ̨mp'a ran ʉ. 44 Pɛ nu'a ra xisu bʉya bi därpa rá nyąmpahni bʉ ja rá xʉthä ra Jesús, nɛ 'bex bin hɛ̨'a ran ʉ mi hɛ̨mbi.

45 'Bex bi 'yän'na ra Jesús:

―To'o bi därca ma pahni, bi 'yɛ̨na.

Pɛ gätho ʉ mi 'bäpʉ bi 'yɛ̨mbi: “Njom bi dä'i.” Nɛ'a ra Pedro nɛ mi'da yʉ́ xädi bi 'yɛ̨mp'a:

―Hanja gní 'yɛ̨na 'bo'o bi dä'a i, nɛ ɛ̨mmɛ i dʉ yʉ ją'i bʉ gní mba, bi 'yɛ̨mbi.

46 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Pɛ dí pądi ngue n'da ra ją'i bi däqui nguetho ma ts'ɛdigä ín ho'a, bi 'yɛ̨na.

47 Nɛ nu'bʉ mi bą'a ra xisu hingui sä din cøni, ɛ̨mmɛ bin su, nɛ di fɛt'i, nɛ bin dąnyahmu bʉ ja rá gua ra Jesús, nɛ bi xifi 'bɛ'a í dädi. Nɛ bi 'yɛ̨na ngue 'bex bi yąm 'bʉ mi dädi. 48 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mthoho:

―Grá xisu, bi zä bi yąn'i nguetho gá 'yɛ̨c'yɛi i ja ma ts'ɛdi. Ní mba ya nɛ da hyu ni mbʉi, bi 'yɛ̨mbi.

49 Nɛ yąui ra xisu a ra Jesús 'bʉ mi zøm bʉ 'da yʉ́ 'yɛ̨hɛ ra Jairo xí nɛxpʉ ja rá ngu, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nu ni t'įxu ya bi du'a, säti thoho guí pah na ra Hmu, bi t'ɛ̨mp'a ra Jairo.

50 Pɛ nu'a ra Jesús mi øde 'bɛ'a bi man'a, nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra Jairo bʉya:

―O guín su, pɛ dami 'yɛ̨c'yɛi nɛ din nu'a ni t'įxu, bi 'yɛ̨mbi.

51 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ ja rá ngu a ra Jairo bʉya, nu ra Jesús him bi japi da tho'a mbo yʉ ją'i bʉ 'bɛn'a ra hmute xí du. Hønt'a ra Pedro nɛ ra Jacobo nɛ ra Xuua, nɛ rá mbe nɛ rá ta ra hmute bi thopʉ. 52 Nɛ mi 'bʉpʉ xʉn ngu yʉ ją'i mi zoni ngue xí du'a ra hmute. Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―O guí zomhbʉ nguetho hingui tu na, i ątho na, bi 'yɛ̨n'a.

53 Pɛ nu yʉ ją'i bi den'na ra Jesús nguetho mi pądi ya xí du'a ra hmute. 54 Nu'a ra Jesús bi bɛntpa rá 'yɛ ra hmute nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i grá hmute, dami ndants'i.

55 Nɛ 'bex bi ndants' pʉya, bin ja rá te, bim 'bʉi mahøn'a.

Nu ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Dami 'uįmmi na ni t'įxuui ya, bi t'ɛ̨mp'a rá ta nɛ rá mbe.

56 Nu rá ta nɛ rá mbe bi hyonya thoho ngue bi dąmbɛ̨ni rá t'įxu. Pɛ nu'a ra Jesús bi xifi njon da xifi 'bɛ'a bin ja.

9

Nu ra Jesús bi mbɛhni 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi da mamp'a rám hma

1 Nu ra Jesús bi zohn'dʉ 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi nɛ bi un yʉ́n t'ɛ̨di ngue da hyøn'a thi yʉ zįthu in 'yohʉ 'da yʉ ją'i, nɛ di hocua yʉn ʉ i hɛ̨mb yʉ ją'i. 2 Nɛ bi mbɛhn'dʉ yʉ́ xädi din 'yo bʉ ja yʉ hnini bʉ, nɛ da mam bʉ 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją, nɛ di hoc yʉn zäman'ʉ. 3 Nɛ bi xi'ʉ hin te da hyąts'i, nɛ hin da hyąx rá tøhø xíng ra mbɛti xínga gue mi'da yʉ́ pahni. Da mbatho. 4 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hønt'a to'o rá ngu bʉ guí cʉthʉ, gam 'bʉhmbʉ bʉ gue'bʉ go gá thohmbʉ bʉ ja man'da ra hnini. 5 Nɛ nu'bʉ gá cʉthʉ bʉ ja 'da yʉ hnini nɛ hin da 'yømanho yʉ ją'i bʉ 'bɛ'a guí mamhbʉ bʉ, nɛ 'bex gui pømhbʉ bʉ ja yʉ hnini nɛ gui huąjʉ rá häi i pät ni mbonguahʉ, ra hmɛpya ngue gui zohmbʉ bʉ ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

6 Nu yʉ xädi bʉya bi mba hønbʉ go hapʉ ja yʉ hnini nɛ bi mam bʉ ran ho ma'da'yo. Nɛ bi hoc yʉ hyɛ̨nni.

Nu ra Herodes bi ma bi hyɛcpa rá 'yʉga ra Xuua Nxixyą

7 Nɛ mí ø'a ra ts'ʉt'abi Herodes 'bɛ'a gätho i øt'a ra Jesús, nɛ bi hyonya thoho. Nguetho nu'ʉ 'da yʉ ją'i bi bɛ̨ni gue'a ra Xuua Nxixyą a, gue bi ndants' mahøn'a. 8 Nu'ʉ mi'da bi bɛ̨ni gue gue'a ra Elías a ra Jesús, uague man'da rá pøngahyą Oją ngue bi dąmbɛ̨ni. 9 Pɛ nu'a ra Herodes bi 'yɛ̨na:

―Nugä dá manda bi thɛcpa rá 'yʉga ra Xuua Nxixyą, janangue'a dí pądi hinga gue'a ra Xuua a guí mamhbʉ. Pɛ to'o maha a, bi 'yɛ̨n'a ra Herodes.

Janangue ɛ̨mmɛ min nde da nusɛ a ra Jesús.

Nu ra Jesús bi 'uįn'ʉ cʉt'a mahuąhi yʉ ją'i

10 Nu yʉ́ xädi bʉya bá peng bʉ xí 'bɛhni, nɛ bi xih ra Jesús 'bɛ'a bi 'yørpʉ bin 'yo. Nɛ nu'a ra Jesús bʉya bi mbäsɛhʉ yʉ́ xädi bʉ ja ra hnini Betsaida. 11 Pɛ nu'bʉ mi bą'ʉ yʉ ją'i hapʉ ní mba a ra Jesús, bi dɛnni. Nɛ nu'a ra Jesús bi zomanho ʉ 'bʉ mi zʉdi, nɛ bi xi'ʉ bʉya 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją, nɛ bi hoc'ʉ gätho yʉn zäman'ʉ.

12 Pɛ nu'bʉ mi ts'ʉtho da yʉh ra hyadi, gätho ʉ 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi ra Jesús bi xifi da 'yɛt' yʉ ją'i, da mba bʉ n'danni ja yʉ hnini, din sihmɛ bʉ nɛ bá opʉ 'bʉ bin xui. “Nguetho hin'yʉ 'bɛ'a da zi ua ma'ueni,” ɛ̨n'ʉ.

13 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Pɛ nu'a zɛhɛhʉ gui 'uįmhbʉ.

Nu'ʉ yʉ xädi bʉya bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Pɛ hønt'ʉ cʉt'a yʉ hmɛ nɛ yoho yʉ t'ʉhuą i ja ua. Pɛ hinda høn 'bʉ ga tämhbe mi'da yʉ hmɛ, sä ga 'uįmhbe gätho yʉ ją'i i 'bʉcua bʉya.

14 Nguetho mbɛ cʉt'a mahuąhi mi 'bʉpʉ yʉn 'yohʉ. Nu'a ra Jesús bʉya bi xi'ʉ yʉ́ xädi di japi 'da n'danni da hyu'i yote ma 'dɛt'a yʉ ją'i. 15 Nɛ bi hyu pʉ ya gätho tengu xi xifi. 16 Nɛ nu'a ra Jesús bi hyąn'a ra hmɛ nɛ yʉ huą, bi ndøs' mahɛ̨ts'i, nɛ bi jąp'ʉ. Nɛ bi xɛni bi un yʉ́ xädi di darpa ʉ yʉ ją'i. 17 Nɛ gätho na ngu yʉ ją'i bin niyą nɛ bi bong thoho, 'dɛ'mayo 'bøts'e bi mbɛs'ʉ yʉ́ xädi.

Nu ra Pedro bi ma gue'a ra Jesús ra Cristo

18 N'da ra pa bin yąsɛui Oją ra Jesús, min 'yohʉ ʉ yʉ́ xädi. Nu'bʉ mi gua'a bin yąui Oją, bi 'yän'dʉ yʉ́ xädi:

―'Bɛ'a man yʉ ją'i nanguecä, 'bɛ'a im bɛ̨n'ʉ to'ogä.

19 Nu yʉ́ xädi bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu'ʉ 'da i ma gue'e grá Xuua Nxixyą. Nɛ nu'ʉ mi'da i ma gue'e gra Elías, nɛ nu'ʉ mi'da i ma gue'e man'da ra pøngahyą mi 'bʉh maya'bʉ ngue bi dąmbɛ̨ni, bi 'yɛ̨n'ʉ.

20 Nɛ nu'a ra Jesús bi 'yänzɛhɛ yʉ́ xädi:

―Pɛ xi ahʉ, 'bɛ'a guím bɛ̨mhbʉ to'ogä.

Nɛ nu'a ra Pedro bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i gra Cristo rá Thahni i Oją, bi 'yɛ̨mbi.

21 Nɛ nu'a ra Jesús bʉya bi hɛcpa yʉ́ xädi njon da xifi to'o a.

Nu ra Jesús bi man rán dąte

22 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, i jatho ga nu ran ʉnbi xʉn ngu. Nu ma ngʉrpihʉ yʉ dąc'yɛi nɛ yʉ ngʉrpa mbäją nɛ yʉ xänbate niją hin da 'yɛ̨c'yɛigui. Nɛ nu'ʉ da hyogä ʉ, pɛ ná hyu pa ga thąmbɛ̨nigä nɛ dam 'bʉi mahøn'a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

23 Nɛ man'da bi xi'ʉ yʉ́ xadi, bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―To'o gätho in nde da dɛngui da hyɛh rán t'ɛ̨di zɛhɛ nɛ da hyät yʉn ʉnbi n'da pa ngu n'da pa, madague da tho. Nɛ da bɛ̨ni tengu dím bɛ̨ngä. 24 Pɛ nu'bʉ 'bʉ a n'da im bɛ̨n rá te, nɛ i su da nu yʉn ʉnbi, pɛ da nu ran ʉnbi maząi a. Pɛ nu'a hinguim bɛ̨n rá te madague da tho 'bʉ da dɛngä, di pøh rá te a. 25 Hin te di muui n'da ran 'yohʉ 'bʉ da 'yøt'e rá mbɛti 'bɛ'a gä i ja ua ja ra ximhäi, 'bʉ hin da dįn'a ra temaząi.

26 Nɛ nu'a gätho to'o i pɛs' rá sä nanguecä nɛ nangue mam hmangä, nɛcä hín ga ɛ̨mbi ma t'ʉhni ʉ 'bʉ bá ɛ̨cä ua nɛ gan 'yohe yʉ́ hoga m'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, nɛ din jagä rá ts'ɛdi Oją ma Ta, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 27 Pɛ majuąni dí xi ahʉ, 'bʉcua 'da hin da nu ran dąte asta gue'bʉ go di dʉ'mi di manda rá ts'ɛdi Oją ua ja ra ximhäi.

Ra Jesús 'dan'yo bʉ í nɛqui bʉ ja ra t'øhø

28 Mbɛ ná hyąto pa bʉya, ra Jesús bi mbähä bʉ ja n'da ra nyuni ra Pedro, ra Jacobo nɛ ra Xuua, ngue din yąui Oją. 29 Nɛ nu'bʉ min yąui Oją a ra Jesús, 'dan'yo bʉ í nɛqui a rá hmi nɛ nu rá pahni ɛ̨mmɛ xʉn t'axi, di fɛxni a. 30 Nɛ 'bex bi nɛqui bʉ ra Moisés nɛ ra Elías bin yąhʉ ra Jesús, mi 'bʉh maya'bʉ ʉ. 31 Nɛ bi hyärpʉ n'da ran nɛqui hapʉ mi 'bä ʉ. Nɛ nu'ʉ bi mamhbʉ 'bɛ'a da t'ørpa 'bʉ bi tho bʉ Jerusalén a ra Jesús. 32 Pɛ nu'a ra Pedro nɛ'ʉ min 'yohʉ bi zʉh ra t'ąha ʉ, pɛ nu'bʉ min nuhu bi nu di hyärpʉ n'da ran nɛqui bʉ 'bäh ra Jesús nɛ ra Moisés nɛ ra Elías. 33 Nɛ nu'bʉ ma guepʉ da mba ra Moisés nɛ ra Elías, nu ra Pedro bi 'yɛ̨na:

―Ma Hmu i, ɛ̨mmɛ xʉn ho ngue dí 'bʉhmbʉ ua ya, ga høcähe hyu yʉ t'ʉngu, 'da'a n'da ni mbɛtihʉ. Nu'i, nɛ ra Moisés nɛ ra Elías, bi 'yɛ̨na.

Pɛ him mim bɛ̨n'a mi man'a. 34 Nɛ nu'bʉ mi 'yɛ̨n'a ra Pedro, 'bex bá cą n'da ra güi bi go'ma ra Moisés nɛ ra Elías, nɛ ɛ̨mmɛ bin su'ʉ yʉ́ xadi ra Jesús. 35 Nɛ bi t'øpʉ n'da ra nde bʉ ja ra güi ngue bi 'yɛ̨na:

―Nuna ma ts'ʉnt'ʉ dadí huɛ̨cä na, dami 'yøhmbʉ 'bɛ'a i man na, bi 'yɛ̨n'a ra nde.

36 Nɛ nu'bʉ mi gua'a bi man'a ra nde bʉ ja ra güi, nu yʉ xädi bi nu 'bäsɛ bʉ ra Jesús. Nɛ nu'ʉ yʉ xädi, njom bi xi'ʉ 'bɛ'a bi nu'ʉ.

Ra Jesús bi hoc'a n'da ra t'ʉhni min 'youi ra zįthu

37 Nu'bʉ mi hyax bʉya, bi gąpʉ ja ra nyuni ra Jesús nɛ'ʉ hyu yʉ́ xädi min 'yohʉ. Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bin c'athʉ ra Jesús. 38 Nu n'da ran 'yohʉ nts'ɛdi bi mbafi:

―Xänbate i, nurqui ts'ʉ ma ts'ʉnt'ʉ nguetho hønna zʉ n'datho dí si. 39 Nɛ ja'bʉ im bɛnt ra zįthu nɛ ɛ̨mmɛ di ʉnba a, i tɛxa hai, nɛ ɛ̨mmɛ mbafi, nɛ di fɛt rá ją'i, nɛ i soh yʉ fʉgui. Nɛ ząi di ja bʉ ra zįthu. 40 Nɛ dá xi'ʉ ni xädi di hoqui, pɛ nu'ʉ him bi zä bi hoqui, bi 'yɛ̨n'a ran 'yohʉ.

41 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'ahʉ guexta'a hin guí ɛ̨c'yɛihʉ 'bɛ'a dí xi ahʉ. Ham'mi pa ngue ga tøp'a thohohʉ ngue gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ.

Nɛ xø bi 'yɛ̨mp'a ran 'yohʉ bʉya:

―Bá si ua ni ts'ʉnt'ʉ.

42 Nɛ nu'bʉ bá si ra ts'ʉnt'ʉ, bi bɛnt mahøn'a a ra zįthu, bi dɛxa häi nɛ nts'ɛdi bi ʉnbi. Pɛ nu'a ra Jesús bi xi'a ra zįthu da bøni, nɛ bi hoc'a ra ts'ʉnt'ʉ bʉya. Bi xi'a rá ta da zix bʉya. 43 Nɛ gätho yʉ ją'i bi hyonya thoho a rá ts'ɛdi Oją.

Ra Jesús bi ma mahøn'a rán dąte

Nɛ guexta'a i yą ʉ yʉ ją'i nɛ i ma 'bɛ'a gätho i øt'a ra Jesús. Nu ra Jesús bʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

44 ―Dami 'yøhmbʉ xʉn ho a dí xi ahʉ ya, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, da mba ma dägä bʉ 'bʉh yʉ ts'om'bäi, bi 'yɛ̨mbi.

45 Pɛ nu'ʉ yʉ́ xädi him mi pądi 'bɛ'a nam bøn'a i man'a ra Jesús, nguetho Oją hin ní japi da bą'ʉ, nɛ bi zu da 'yän'na ra Jesús 'bɛ'a nam bøn'a bi man'a.

Ra Jesús bi 'yut yʉ́ xädi nda'a dim 'bɛt'o

46 Nu'ʉ yʉ́ xädi bin junzɛhɛ ʉ nangue'a to'o dim 'bɛt'o. 47 Nɛ nu'a ra Jesús mi pądi 'bɛ'a mim bɛ̨n ʉ, nɛ bá si n'da ra t'ʉhni bi mbämp'ʉ i 'bäi, 48 bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Hønt'a go to'o da zimanho n'da ra t'ʉhni tengu na ngue i ɛ̨c'yɛigui, nɛcä bi zimanhog 'bʉ ya bi ' yøt'a. Nɛ to'o bi zimanhogä nam bøni bi zimanho ma Ta. Nɛ nu'a to'o i øt'e ngue nte di muui, gue'a dim 'bɛt'o a, bi ' yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu'ʉ hingui sʉjʉ, ma amigohʉ ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús

49 Nu ra Xuua bʉya bi xi'a ra Jesús, bi 'yɛ̨mbi:

―Nugähe dá nuhe n'da ran 'yohʉ bi ndøn'na ni thuhu 'bʉ mi hyøn'a thi yʉ zįthu, nɛ dá hɛcuahe nguetho him man 'yogähe a ran 'yohʉ.

50 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Nde'bʉ hin xquí hɛcuahʉ, nguetho nu'ʉ hingui sʉjʉ ma amigohʉ ʉ, bi 'yɛ̨mbi.

Nu ra Jesús bi dąmhyą ra Jacobo nɛ ra Xuua

51 Nɛ ya mi ts'ʉtho da zøn ra pa da mba mahɛ̨ts'i ra Jesús. Nɛ bi nde bi mba bʉ Jerusalén, madague i pądi da mba ma ʉnbi bʉ. 52 Nu'bʉ mi mba bʉ 'yu, bi xifi da tho'ʉ 'da yʉ́ xädi, da hyonbi hapʉ din säya. Nɛ nu'ʉ yʉ́ xädi bʉya, bi yʉrpʉ ja n'da ra hnini bʉ ra xɛqui Samaria. 53 Pɛ nu yʉ ją'i bʉ hinguin ndepe din säya bʉ'a ra Jesús, nguetho him bi numanho ngue ní mba ba nu ra dąmpɛti bʉ Jerusalén. 54 Nɛ nu ra Jacobo nɛ ra Xuua ɛ̨mmɛ bin cuɛ 'bɛ'a bi man yʉ ją'i bʉ bʉya. Nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Ha guín nde ngue ga mandagä'be ra sibi ba cąh mahɛ̨ts'i, nɛ din zø'ʉ gätho 'bʉcua, bi 'yɛ̨n'ʉ.

55 Pɛ nu ra Jesús bi dąmhyą ʉ yʉ́ xädi bʉya, gue hingui ho a im bɛ̨n'ʉ. 56 Nɛ bi thopʉ man'da ra hnini bʉya.

Hyu yʉn 'yohʉ ɛ̨na da dɛn'na ra Jesús

57 Nɛ nu'bʉ mi 'yo bʉ 'yu ra Jesús bi 'yɛ̨n'a n'da ran 'yohʉ:

―Ma Hmu i, nugä ga tɛn'ni i hønbʉ go hapʉ guí mba, bi 'yɛ̨mbi.

58 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu yʉ haho i ja yʉ́ oi bʉ ja yʉ hyądo, nɛ yʉ doja i ja hapʉ din säya ʉ, pɛ nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, hin hapʉ i jasɛ ma oigä ua, bi 'yɛ̨mbi.

59 Nu ra Jesús bʉya, bi 'yɛ̨mp'a man'da ran 'yohʉ:

―Dami tɛngui, bi 'yɛ̨mbi.

Pɛ nu'a ran 'yohʉ bi 'yɛ̨m bʉya:

―Grá Hmu, 'bɛ ga äcä ma ta 'bʉ bi du.

60 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ gue'ʉ hingui ja ra te ma'da'yo, da 'yä'ʉ xøn du. Pɛ nu'i gui tɛngui, gui xih yʉ ją'i 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją.

61 Xø man'da ran 'yohʉ bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Ma Hmu i, dín nde ga tɛn'ni i, pɛ 'bɛ ga mbagä bʉ ma ngu dan 'yɛ̨'be ma ta nɛ ma mbe.

62 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Gätho to'o ɛ̨na da dɛngui nɛ im bɛ̨n'a bi zogui, hing yʉ́n sähʉ bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją ʉ. Nu'a i øt'ʉ tengu øt'a n'da ran 'yohʉ 'bʉ i hɛnhäi nɛ in yɛ̨h rá xʉthä, hingui uɛ̨ntho yʉ́ the i hɛqui.

10

Ra Jesús bi mbɛn'dʉ hyąte ma'dɛt'a bʉ ja yʉ hnini

1 Nubʉya nu'a ra Jesús bi huan'dʉ hyąte ma 'dɛt'a yʉ́ xädi nɛ bi mbɛhni 'da'i yoho bʉ ja yʉ hnini guepʉ da thosɛ ra Jesús. 2 Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Tenguthoho 'bʉ ya xø 'yo't'a n'da ra huąhi, pɛ zʉ yonją'i tho ʉ yʉ xofo, xʉn ngu ʉ yʉ ją'i da 'yɛ̨c'yɛi, pɛ go zʉ yoho thoho ʉ da xifi. Dami 'yäfʉ Oją ra Hmu ba pɛnh mi'da yʉ mbɛfi da xih yʉ ją'i da 'yɛ̨c'yɛi.

3 'Bex gui mbähä ya, nɛ nugä dí pɛn'nahʉ tengu'ʉ yʉ dɛ'yo 'bʉ da mba bʉ 'bʉh yʉ zate. 4 Nɛ o guí hąx ni mbɛtihʉ, xín ni buxahʉ, xín gui cʉxhʉ ná yopare ni thįxfanihʉ, gui mbäthohʉ nɛ hinga nya'a gui zɛnguahʉ yʉ ją'i bʉ 'yu.

5 Nɛ nu'bʉ guí cʉthʉ bʉ ja n'da ra ngu ngue di säya ahʉ a ra mɛngu bʉ, gui zɛnguahʉ, nɛ gui 'yäfʉ Oją da 'yɛnspa rán jąpi a ra mɛngu bʉ. 6 Nɛ nu'bʉ in nde rán jąpi Oją a ra mɛngu bʉ, da gohmi a rán jąpi Oją 'bʉ, pɛ nu'bʉ hinguin nde, nte da gohmi 'bʉ. 7 Nɛ nu'bʉ gá sømhbʉ bʉ ja n'da ra hnini, gam 'bʉhmbʉ bʉ hapʉ rá mbʉdi da mba ma säya ahʉ. Hin gui päpʉ gam 'bʉhmbʉ. Nɛ gui sihʉ 'bɛ'a gätho din 'da ahʉ, nɛ hin gui pɛs' ni sä gui sihʉ nguetho gue'a guí tąhmbʉ a ngue guí xihmbʉ rám hman Oją ʉ. Nɛ njo'o n'da ra mbɛfi ngue hin da mba njut'i. 8 Nɛ hønt'a go má hnini nguepʉ da ts'in ahʉ, gui sihʉ 'bɛ'a gätho di 'da ahʉ yʉ ją'i.

9 Nɛ gui hoc'ʉ yʉn zäman'ʉ i 'bʉpʉ, nɛ gui xihmbʉ yʉ ją'i ngue mi ts'ʉtho di manda rá ts'ɛdi Oją ua. 10 Pɛ hønt'a go nda'a má hnini gui cʉthʉ, nɛ nu'bʉ hin da zin ahʉ yʉ ją'i bʉ, gan 'yohʉ bʉ ja ra hnini, nɛ gui 'yɛ̨mfʉ yʉ ją'i: 11 “Nugähe dí huąc ma guahe ra fonthäi ua ja ni hninihʉ, ra hmɛpya ngue ga sogahe ua. Pɛ gui pąhmbʉ ɛ̨na xtí manda maha ua rá ts'ɛdi Oją,” gui 'yɛ̨mfʉ ʉ. 12 Nɛ dí xi ahʉ, nu'bʉ bi zøn ra pa ran juąnbi, man'da xʉn ʉ tho ran ʉnbi da nu'ʉ, xinda gue'ʉ mi 'bʉpʉ ja ra hnini Sodoma, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi.

Da ts'änba rá muui yʉ́ ts'oqui ʉ him bi 'yɛ̨c'yɛi ra Jesús

13 Í huɛ̨hi gätho ahʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra hnini Corazín, nɛ gätho ahʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra hnini Betsaida, nguetho ya gá nuhʉ yʉn t'øt'e nuįxte dá øt'ä nɛ hin gá päh nin 'yomfɛ̨nihʉ. Nu yʉ ją'i mi 'bʉpʉ ja ra hnini Sidón nɛ'ʉ mi 'bʉpʉ ja ra hnini Tiro, nu'bʉ xtá nu'ʉ yʉn t'øt'e nuįxte gá nuhʉ ya, xtí päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni ʉ, nɛ xtá hye yʉ pahni tengu yʉ 'døzą nɛ xtá 'yʉx yʉ 'bospi yʉ́ ją'i, ra hmɛpya ngue ɛ̨mmɛ tu yʉ́ mbʉi nangue yʉ́ ts'oqui ʉ. 14 Nɛ nu'a ra pa rán juąnbi Oją, nu ahʉ man'da da zän'nahʉ ran ʉnbi xinda gue'ʉ mi 'bʉpʉ ja ra hnini Tiro nɛpʉ ja ra hnini Sidón. 15 Nɛ ahʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra hnini Capernaum, gnín 'yɛ̨xhʉ a ngue guí ɛ̨mhbʉ gui sømhbʉ bʉ mahɛ̨ts'i, pɛ hin'na, pɛ guepʉ ja ran ʉnbi maząi gui mbähä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

16 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi bʉya:

―Nu'ʉ i øh ni ndehʉ, tengu'bʉ ma ndesɛgä bi 'yø'ʉ. Nu'ʉ to'o hin da zin ahʉ tengu tho'bʉ him bi zingä'ʉ, nɛ nu'ʉ him bi zingä, xím bi zin'a ma Ta bá pɛngä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Bá penc'ʉ hyąte ma 'dɛt'a xí mbɛn'na ra Jesús

17 Nu'bʉ mambá penc'ʉ hyąte ma'dɛt'a yʉ́ xädi a ra Jesús bʉ bi mbɛhni, ɛ̨mmɛ bin johya ʉ. Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Grá Hmu, hinga hønt'ʉ yʉn zäman'ʉ dá hoje pɛ nɛ'ʉ yʉ zįthu dá hømhbe thi 'bʉ má ndømhbe ni thuhu, bi 'yɛ̨mbi.

18 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ bʉya:

―Dá nugä rá hmu yʉ zįthu 'bʉ gmí tąfʉ, bi mba häi tengu ra huɛi 'bʉ xʉn gąi, bi 'yɛ̨na, nɛ ya dá 'da ahʉ ra ts'ɛdi gui tąfʉ rá ts'ɛdi man sʉihʉ. 19 Pɛ madague gui nɛs'hʉ yʉ pozʉ bʉ gui thohmbʉ, nɛ yʉ mbozʉ, pɛ nte da ja ahʉ. 20 Pɛ hin gan johyahʉ ngue bi zä guí hømhbʉ thi yʉ zįthu, pɛ nu'a gdín johyahʉ ngue bi zin ahʉ Oją nɛ bi hyux ni thuhuhʉ bʉ mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi.

Bin johya ra Jesús

21 Nubʉya nu rá Hogandąhi Oją bi japi ɛ̨mmɛ di johya ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Dí ɛ̨'ts'a i nguetho gá japi bi bą'a ni ts'ɛdi ʉ i hon'i, tengu yʉ t'ʉhni ngue hin te i pądi, nɛ hinga gue'ʉ im bɛ̨nsɛ ja yʉ́n 'yomfɛ̨nisɛ gá japi bi bą'ʉ. Nɛ gue'a gá 'yøt'e ma Oją i, ngue gue'a gá numanhosɛ guí øt'e, bi 'yɛ̨mp'a Oją.

22 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Gätho i ja a ma Ta bi 'daqui. Nɛ hønsɛ ma Ta i pącä xʉn ho ngue rá Ts'ʉnt'ʉgä, nɛ hønsɛgä rá Ts'ʉnt'ʉgä dí pącä xʉn ho a ma Ta, nɛ'ʉ to'o ga japi da bą'a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

23 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Gan johyahʉ ngue guín nuhʉ a dí øt'ä ya. 24 Majuąni dí xi ahʉ, xʉn ngu yʉ́ pøngahyą Oją nɛ xʉn ngu yʉ ts'ʉt'abi mi 'bʉi, mi nde da nu'a guín nuhʉ ya, nɛ da 'yø'a guí øhmbʉ ya, pɛ him bi zä, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

Rán t'uti a ran 'yohʉ bi huɛ̨c rá miją'iui

25 Nɛ bi zøm bʉ 'bʉh ra Jesús n'da ra xänbate niją, im bɛ̨ni da zä'a ra Jesús, nɛ bi 'yänni:

―Xänbate i, 'bɛ'a sä ga øt'ä n'dahma din jagä ra te maząi, bi 'yɛ̨na.

26 ―Bɛ'a mam bʉ ja yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

27 Nu'a ra xänbate niją bi 'yɛ̨na:

―I mam bʉ: “Gam bɛ̨mhbʉ Oją ra Hmu ngue gätho ma mbʉihʉ nɛ gätho ma tehʉ, nɛ gätho ma ts'ɛdihʉ, nɛ gätho man 'yomfɛ̨nihʉ, nɛ ga huɛ̨c ma miją'ihʉ tengu bʉ nan huɛ̨c zɛhɛhʉ,” i ɛ̨n rán t'ɛ̨di Oją, bi 'yɛ̨n'a ra xänbate niją.

28 Bi dą'a ra Jesús bʉya:

―Majuąni guí ma. Nuya gui 'yøt'ʉ nɛ din ja'a ra te maząi, bi 'yɛ̨mbi.

29 Nu ra xänbate niją mi pąpʉ mbo rá mbʉi ngue hinga gue'a mí øt'e, nɛ bi 'yɛ̨mthoho:

―Pɛ to'o ma miją'i'be ga huɛ̨cä, bi 'yɛ̨n'a.

30 Nɛ nu'a ra Jesús bi xi'a n'da ran t'uti nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nu n'da ran 'yohʉ mi 'yo bʉ ja ra 'yu, bí nɛxpʉ Njerusalén ní mba bʉ Jericó. Nɛ nu'ʉ 'da yʉ bɛ̨ bi gorpa'yu nɛ bi ʉnba'a ran 'yohʉ, nɛ gätho ʉ yʉ́ pahni mi he bi gąspi nɛ'a rá mbɛti. Nɛ bi zopʉ nden'yu a ran 'yohʉ bʉya, ɛ̨na da du. 31 Nɛ bi thopʉ n'da ra mbäją, nɛ bi nu'a ran 'yohʉ 'bɛm bʉ pɛ bi mbäcthoho. 32 Nɛ'a man'da ran 'yohʉ, ra mbɛfi bʉ ra niją a, bi thopʉ, bi nu'a ran 'yohʉ 'bɛm bʉ, nɛ'a bi mbäcthoho tengu bi 'yøt' ra mbäją. 33 Pɛ nu'a n'da ran 'yohʉ, ra mɛngu Samaria, 'bʉ mi thopʉ bʉya, bi nu mi 'bɛm bʉ a ran 'yohʉ, nɛ bi huɛ̨c'a. 34 Nɛ bi xispa ra aceite nɛ ra vino bʉ xí ts'ɛrbi, nɛ bi mbantpa ra 'bø't'e. Nɛ bi 'yɛ̨xa rá fani bʉya, bi zixpʉ ja n'da ra ngun'oi nɛ bi jamansu'a. 35 Nɛ nu'bʉ mi hyats'i, bi thopʉ ní mba, nɛ bi zocpi ts'ʉ ra mbɛti a ra mɛngu bʉ, nɛ bi xifi di jamansu'a ran 'yohʉ, nɛ da gurpa rá gasto 'bʉ hin dí gua'a 'bʉ bá peng bʉ ní mba, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi man ran t'uti.

36 Nubʉya bi 'yän'na ra xänbate niją:

―Xiya, nda'a nín 'yohʉ bi 'yørpa ran huɛ̨cate rá miją'iui.

Bi dą'a ra xänbate niją:

37 ―Nu'a bi mbäts'i.

Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a bʉya:

―Ní mba din jabʉ gui 'yørpa ni miją'ihʉ, bi 'yɛ̨mbi.

Ra Jesús bi mba bá nu'a ra Marta nɛ ra María

38 Ra Jesús nɛ'ʉ yʉ́ xädi mi 'yo bʉ ja ra 'yu ní mba bʉ ja ra hnini Jerusalén, nɛ bi zøm bʉ ja n'da ra hnini guepʉ 'bʉ'a n'da ra xisu í Marta a. Nɛ nu'a ra Marta bi xi'ʉ din säya bʉ ja rá ngu. 39 Nɛ mi 'bʉpʉ n'da rá juhuɛ í María. Nu'a mi hupʉ i yą ra Jesús, bi 'yø'a bi man'a. 40 Pɛ nu'a ra Marta, xʉn ngu ra 'bɛfi i øt'e. Nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Ma Hmu'i, ha hin guí ʉrpa ra güɛnda 'bɛ'a øt' ma cu, nde'bʉ gui xifi di zɛqui, bi 'yɛ̨mbi.

41 Nu ra Jesús bi dąt'a:

―Ma zʉ Marta, ɛ̨mmɛ guím bɛ̨n'a ni 'bɛfi. 42 Pɛ n'datho a mahyoni xʉn ho, nɛ gue'a bi huan'na ra María, nɛ njon di 'uecpa'a mam hmangä i øde, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

11

Ra Jesús bi xänba yʉ́ xädi din yąhʉ Oją

1 N'da ra pa bi 'ue'a ra Jesús nɛ bin yąui Oją. Nɛ nu'bʉ mi gua'a bin yąui Oją, n'da rá xädi bi 'yɛ̨mbi:

―Ma Hmu'i, dami xängahe dan yąhe Oją tengu thoho ra Xuua bi xänba yʉ́ xädi.

2 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Ngubʉ gui mamhbʉ 'bʉ guí yąhʉ Oją:

Ma Ta ahe,

Da hnumansu ni thuhu

Nɛ dín ndehe din ja ua n'dihi ni ts'ɛdi ngue di manda ua.

3 Nɛ dami 'daje ra hmɛ dí homhbe ra pa i ja bʉ ya.

4 Dami punga ma ts'oquihe tengu thoho bʉ na punbahe ʉ i ørcahe ran ts'o.

O guí hɛgähe da dąje ran ts'o,

pɛ dami yąnje nangue ran ts'o, gui 'yɛ̨mhbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

5 Nɛ xø bi xih man'da ran t'uti ʉ, bi 'yɛ̨na:

―Xi'bʉ n'da ran 'yohʉ xtí mba bʉ rá ngu n'da rá amigo, made ra xui, nɛ xtá 'yɛ̨mbi: “Hmiqui ts'ʉ hyun thuhmɛ, 6 nguetho nu'a n'da ma amigo ja bi zøm bʉ ja ma ngu, nɛ hin'yʉ 'bɛ'a ga unni da zi,” xtá 'yɛ̨mbi. 7 Nɛ xi'bʉ xtá 'yɛ̨mp thoho: “'Yo gadí paqui, nguetho ya án thʉ't'i ma ngu nɛ ya dá ohmbe gätho ma t'ʉhni, nɛ hingui sä ga ndants'i ngue ga 'da'i,” xtá 'yɛ̨ntho. 8 'Bɛ'a hmaha xtá 'yøt'a ran 'yohʉ 'bʉ. Nu'bʉ hingui pɛs' rá sä di thoqui da 'yäpi, nɛ guehma da ndants'a rá amigo nɛ di un'na bi 'yädi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 9 In ja bʉ 'bʉ guí yąhʉ Oją, gui thoqui gui 'yäfʉ nɛ sä thocua thoho gui hyąmhbʉ. Thocua thoho gui hyomhbʉ nɛ thocua thoho da zä gui tįmhbʉ. Thocua thoho guin zohmbʉ nɛ Oją da xoc'ahʉ. 10 Nguetho gätho to'o da 'yädi da hyąni, nɛ gätho to'o da hyoni, da dįni, nɛ gätho to'o da zofo da xocpi, bi 'yɛ̨na.

11-13 Nɛ nu ahʉ madague gyʉ́ ts'om'bäihʉ, xínga n'da ahʉ gadí unhdʉ ra pozʉ ni t'ʉhnihʉ 'bʉ i ä ahʉ ra huą, nɛ xíng ra mbozʉ gadí unhdʉ 'bʉ i ä'ahʉ ra do'øni, pɛ hønt'a xʉn ho gadí un ni t'ʉhnihʉ. Ha maguet'a Oją ma Tahʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i ngue him ba pɛn'nahʉ rá Hogandąhi 'bʉ guí äfʉ a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús in 'youi ra zįthu

14 Nɛ mi 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ hingui sä din yą, nguetho madi goreba ra zįthu. Nɛ nu ra Jesús bi hyøn'a thi ra zįthu nɛ bin yą ran 'yohʉ bʉya. Nu yʉ ją'i ɛ̨mmɛ bi hyonya thoho. 15 Pɛ nu'ʉ 'da bi 'yɛ̨na:

―Nuna ran 'yohʉ sä i høn'a thi yʉ zįthu, nguetho gue'a rá hmu yʉ zįthu bi un rán t'ɛ̨di na, sä ɛ̨n'ʉ 'da.

16 Nɛ nu'ʉ mi'da bi zä ra Jesús 'bʉ ya majuąni Oją bi un rá ts'ɛdi, nɛ bi 'yäp ra hmɛpya mahɛ̨ts'i. 17 Pɛ nu ra Jesús mi pąrpa yʉ́n 'yomfɛ̨ni n'da ngu n'da'ʉ nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'bʉ din heczɛhɛ yʉ ją'i 'bʉpʉ ja n'da ra hnini, nɛ ba ɛ̨h yʉ́n sʉihʉ, hin da zä din tunhdʉ yʉ́n sʉihʉ 'bʉ. Da mba ma juadi ʉ. Nɛ ngutho ʉ 'bʉpʉ ja n'da ra ngu, 'bʉ din sʉsɛ ʉ dim 'bɛdi. 18 Nɛ ngutho rá ts'ɛdi ra zįthu, ha da zä din sʉsɛ ʉ ngue di 'bɛh yʉ́ ts'ɛdi, nɛ sä guí ɛ̨mhbʉ, ngue'a rá ts'ɛdi ra zįthu a ná høn'a thi yʉ zįthu ʉ. 19 'Bɛ'a ni ts'ɛdi guí ɛ̨mhbʉ i ja ni xädihʉ 'bʉ i høn'a thi yʉ zįthu. Guesɛ'ʉ i ut ahʉ ngue him majuąni guím mamhbʉ. 20 Nugä dí høn'a thi yʉ zįthu nangue rá ts'ɛdi Oją, gue'a ctí pąhmbʉ ngue ya di manda rá ts'ɛdi Oją ua guí 'bʉhmbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

21 Nɛ man'da ran t'uti bi ma, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ 'bʉ'a n'da i ja rá ts'ɛdi nɛ i ja 'bɛ'a dám fädi xʉn ho bʉ ja rá ngu, hin te da ja. 22 Pɛ nu'bʉ da zøm bʉ n'da ngue man'da i ja rá ts'ɛdi nɛ da dąpi, da hyąnba a nám fädi nɛ da duspi 'bɛ'a gätho i ja bʉ ja rá ngu bʉya.

23 Nu'a to'o hinga 'da'ingu dí mam'be, man sʉi'be a. Nɛ nu'a to'o hingui øt' ma 'bɛfi, di japi dim 'bɛ'ʉ mi'da.

Rán t'uti ra zįthu bá peng bʉ ja rá mbʉi n'da ra ją'i

24 Nɛ man'da ran t'uti bi ma, bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ bi bøm bʉ ja rá mbʉi n'da ra ją'i ra zįthu, bin 'yo bʉ ja ra 'yonhäi, bi hyoni hapʉ sä dim 'bʉi, nɛ nu'bʉ him bi dįni, bi bɛ̨nsɛ ba peng mahøn'a hapʉ mi 'bʉi. 25 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ, bi nu njongui 'bʉpʉ, nɛ ma hoqui xʉn ho. 26 Nɛ nubʉya, bi mba bá hom mi yoto yʉ zįthu man'da xʉn ts'o xinda guesɛ'a bin honte, nɛ gätho bim 'bʉhmbʉ bʉ. Nɛ nu'a ra ją'i bʉya, bi gohi man'da xʉn ts'o xinda gue'bʉ mi 'bʉpʉ n'datho ra zįthu, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi man ran t'uti. Din ja bʉ ʉ hinga gätho rá mbʉi i ɛ̨c'yɛi.

Ran jąpi majuąni

27 Gätho na yą ra Jesús nɛ bi dą'a n'da ra xisu, bi 'yɛ̨na:

―Mająpi'a ra xisu bi te'e, bi 'yɛ̨mbi.

28 Pɛ nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mp'a:

―Pɛ nɛ'ʉ man'da mająpi gätho to'o i øh rám hman Oją nɛ i øt'a gätho i mam bʉ, bi 'yɛ̨mbi.

Yʉ ts'om'bäi bi 'yäh yʉ hmɛpya mahɛ̨ts'i

29 Bi munts'ʉ yʉ ją'i bʉ 'bäh ra Jesús, nɛ nu ra Jesús bi xi'ʉ man'da ram hma, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'ahʉ guí 'bʉhmbʉ yʉ pa ja bʉ ya, gyʉ́ ts'om'bäihʉ, guí äjʉ ra hmɛpya mahɛ̨ts'i, pɛ hin te ma hmɛpya da t'ut'ahʉ, pɛ hønt'a n'da ra hmɛpya da t'ut'ahʉ tengu bi 'yøt'a ra Jonás. 30 Nɛ gue'a ra hmɛpya bi 'yøt' ra Jonás, bi bąh yʉ ją'i bʉ ja ra hnini Nínive majuąni Oją bí mbɛhn'na. Ngutho ahʉ, sä gui pąhmbʉ majuąni bá pɛngä Oją 'bʉ gá nuhʉ 'bɛ'a din jacä, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨na. 31 Nɛ dí xi ahʉ, nu'a ra xisu min ts'ʉt'abi bʉ Sur, 'dat'a gui ndans'hʉ a 'bʉ bin ja ran juąnbi 'bʉ ran zɛgui. Nɛ da 'yut'ahʉ ngue i ja ni ts'oquihʉ. Nguetho nu'a yatho bá ɛ̨hɛ ngue mín nde da 'yø'a bi man'a ra ts'ʉt'abi Salomón nangue rán 'yomfɛ̨ni bi und Oją, pɛ nu ahʉ, hin guín nde gui 'yøhmbʉ a dí mangä ngue dí 'bʉhmbʉ ua. Pɛ nugä man'da i ja rá ts'ɛdi mam hmangä xinda gue ra Salomón, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

32 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nɛ'ʉ mi 'bʉpʉ ja ra hnini Nínive 'dat'a gui ndans'hʉ ʉ 'bʉ bin ja ran juąnbi 'bʉ ran zɛgui, nɛ da 'yut'ahʉ ngue i ja ni ts'oquihʉ, nguetho nu'ʉ 'bex bi päh yʉ́ mbʉi 'bʉ mí 'yø'a bi man'a ra Jonás, pɛ nu ahʉ, xø hin guín nde gui päh ni mbʉihʉ nangue ni ts'oquihʉ. Nɛ nugä, man'da xʉn hɛ̨ts'i mam hmangä xinda gue ra Jonás, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu'a dá pąhmbʉ rán nɛqui Oją

33 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Pɛ njon di søc'a n'da ra sibi ngue da go'mi, uague di cʉ't' pʉ ja ra huada. Pɛ i tixpʉ ja ra mbøxasibi, ndepe di yot'i gätho to'o ba ɛ̨hɛ. 34 Gue'a ni dähʉ di ja ahʉ gui hyanthʉ ran nɛqui. Nu'bʉ xʉn ho ni dähʉ, guí hanthʉ xʉn ho ran nɛqui, nɛ nu'bʉ hingui ho ni dähʉ, xʉm 'bɛxuitho bʉ guí hanthʉ. 35 Nɛ ngutho ni mbʉihʉ di ja ahʉ gui pąhmbʉ rán nɛqui Oją. Nu'bʉ i hon ni mbʉihʉ rán ho Oją, i ja ahʉ ran nɛqui 'bʉ, nu'bʉ hin'na, sä guí ɛ̨mhbʉ i ja ahʉ ran nɛqui, pɛ hønt'a ra 'bɛxui i ja ahʉ. 36 Nguetho hønt'bʉ guín ndehʉ bʉ ni mbʉihʉ, di 'uec'ahʉ ra 'bɛxui a Oją nɛ di 'da ahʉ rán nɛqui, nɛ nubʉya gui 'yøthʉ tengu'bʉ gyʉ́ sibihʉ nɛ gui 'yuthʉ mi'da rá 'yu Oją, tengu ra nyot'i di yorpʉ ní mba n'da, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu ra Jesús bi xi'ʉ yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją maxøts'e thoho i yą'ʉ

37 Nɛ nu'bʉ mi gua'a man ra Jesús, n'da ra fariseo bi xih ná ts'ihmɛ a ra Jesús, nɛ bi mba bin sihmɛhʉ. 38 Nɛ nu ra fariseo bi nu him bin xʉ'yɛ ra Jesús, tengu i man yʉ́n t'ɛ̨dizɛhɛ yʉ fariseo, nɛ bi hyonya thoho. 39 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu ahʉ gyʉ́ fariseohʉ, guí pethʉ xʉn ho ni ją'ihʉ, pɛ guexta'a xʉn ts'o ni mbʉihʉ. Hønt'a ran ts'iyate guím bɛ̨mhbʉ, gyʉ́ ts'om'bäi thohohʉ. 40 Xøgue, xʉm mɛ tho ni mbʉihʉ. Nu Oją i pądi 'bɛ'a gadí jafʉ ni ją'ihʉ, pɛ nɛ'a ni mbʉihʉ i pądi 'bɛ'a im bɛ̨ni, nguetho Oją gätho bi zän'dʉ, bi 'yɛ̨na. 41 Pɛ nu'bʉ gui huɛ̨c ni miją'ihʉ nɛ gui fäxhʉ, da fąh pʉya mahoqui ni mbʉihʉ.

42 Í huɛ̨hi maha ahʉ, gyʉ fariseohʉ, nguetho guí hąxhʉ bʉ ja ra niją a ná 'dɛt'a yʉ́ 'yɛ̨thi yʉ tʉhʉ bi bøxpʉ ja ni huąhihʉ, pɛ go hin gá 'yøthʉ a man'da in nde Oją ngue 'da xquín numanhohʉ ni miją'ihʉ nɛ xquí huɛ̨jʉ ʉ. Guehya nde'bʉ man'da gui 'yøthʉ, madague'bʉ gui thoqui gui 'yøthʉ ʉ mi'da. 43 Huɛ̨hi maha ahʉ, gyʉ́ fariseohʉ, ɛ̨mmɛ guí homhbʉ ngue da hnumansu ahʉ bʉ ja ra niją, nɛ gadí hohʉ yʉn zɛngua 'bʉ guí 'yohʉ bʉ ja ra täi. 44 Í huɛ̨hi maha ahʉ, nu'ahʉ tenguthoho n'da ran 'yägui hingam fądi, nɛ nu'a da thopʉ hin da bądi o bʉ xʉ 'ya. Ngutho ahʉ, im bɛ̨n yʉ ją'i ngue xʉn ho ahʉ, pɛ him majuąni.

45 Nɛ mi 'bʉpʉ n'da ra xänbate niją, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nu'i grá Jesús, gra xänbate i, ɛ̨mmɛ gadí ʉnga ma mbʉihe a gá ma, bi 'yɛ̨mbi.

46 Bi dąt'a ra Jesús:

―Nɛ ahʉ, gyʉ xänbatehʉ, í huɛ̨hi maha ahʉ, nguetho ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨i a gá hyuspahʉ yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés ngue guí xihmbʉ yʉ ją'i da 'yøt'e, pɛ nusɛ ahʉ xíngui ts'ʉ guí øthʉ a guí xihmbʉ da 'yøt'ʉ. 47 Í huɛ̨hi maha ahʉ, guí hocpahʉ yʉ́ jądon'yägui ʉ yʉ́ pøngahyą Oją bi hyo'ʉ nim bombøtahʉ, ngue guí nde da 'yɛ̨n'ahʉ yʉ ją'i xʉn ho ahʉ. 48 Pɛ gue'a gní 'yuhmbʉ ngue guín numanhohʉ yʉ́n t'øt'e ʉ nim bombøtahʉ, bi hyo'ʉ yʉ́ pøngahyą Oją nɛ go gadí hocpahʉ yʉ́ jądon'yägui bi 'yo ʉ.

49 Pɛ nu Oją i pądi 'bɛ'a gätho din ja, janangue'a bi 'yɛ̨na: “Ga pɛhndä ʉ ma pøngahyą, nɛ'ʉ mi'da da mam mam hmangä. Nu'ʉ 'da da tho, nɛ nu'ʉ 'da da t'ɛthoho,” bi 'yɛ̨n Oją. 50 Janangue'a gue'a ctí nuhʉ rán ts'ɛmbi Oją nangue gätho yʉ́ pøngahyą Oją nɛ yʉ́m 'bɛhni bi mba ntho gue'bʉ go rá mbʉdi ra ximhäi. 51 Nu rá mbʉdi ra Abel bi tho asta gue'bʉ nɛ'a ra Zacarías bi tho bʉ mbo ra dąniją, tengu thoho 'bʉ ni ts'oquihʉ a gätho í tho'ʉ yʉ́ pøngahyą Oją, nɛ gue'a dí ʉn'nahʉ a.

52 Í huɛ̨hi maha ahʉ gyʉ́ xänbatehʉ, guí pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn'a rá hman Oją pɛ hinga gue'a guí xänbahʉ yʉ ją'i. Him majuąni guí tɛnhdʉ a nɛ hín gadí jafʉ da dɛn'dʉ in nde da dɛnni, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 53-54 Nɛ bi bøm bʉ ra Jesús bʉya. Pɛ nu yʉ xänbate niją nɛ yʉ fariseo ɛ̨mmɛ bin cuɛ, nɛ xø bi dʉ'mi ɛ̨mmɛ bi 'yän yʉn t'änni, ngue i honi 'bɛpʉ dí yąp'a ra Jesús.

12

Ra Jesús bi ma 'bɛ'a din ja to'o i mam maxøts'e thoho

1 Nɛ bim pɛti bʉ 'bʉh ra Jesús xʉn ngu yʉ ją'i, nɛ ɛ̨mmɛ din tønthoho. Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Gam fähmbʉ nangue yʉ́ ixi yʉ fariseo ngue hin gui tɛnbahʉ yʉ́n t'øt'e, ɛ̨na xʉn ho bʉ na hnu ʉ pɛ n'dan'yo thoho im bɛ̨n yʉ́ mbʉi. 2 Hin gui 'yøthʉ tengu'ʉ nguetho gätho 'bɛ'a im bɛ̨m bʉ mbo rá mbʉi n'da, da fądi. Madague'bʉ ɛ̨n'ʉ njon da bądi, pɛ guehma din c'ą yʉ́ ts'oqui. 3 Nɛ gätho a i man'a n'da bʉ njongui øde, da hmam bʉ 'bʉh yʉ ją'i. Nɛ gätho i mam mant'ągui n'da bʉ ja rá ngu, da fąpʉ 'bʉh yʉ ją'i, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi ra Jesús.

Gui suhʉ Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús

4 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nu'ahʉ, ma amigo ahʉ, o guí suhʉ ʉ in nde da hyo ahʉ. Nu'ʉ, sä da hyo'a ni ją'ihʉ pɛ hin'yʉ 'bɛ'a man'da i sä da 'yøt'e. 5 Ga xi ahʉ to'o a gui suhʉ. Dami suhʉ Oją nguetho nu'a, i sä da hyo ahʉ nɛ i ja rá ts'ɛdi da 'yɛnt'ahʉ bʉ ja ran ʉnbi maząi. Majuąni dí xi ahʉ, jatho gui suhʉ Oją.

6 Nɛ njom man'da gui suhʉ. Guim bɛ̨mhbʉ yʉ doja, ts'ʉtho di muui, hønt'a zʉ yocentavo di muui ʉ cʉt'a ndoja, pɛ guexta'a i pa mfɛ̨ni ʉ, Oją im bɛ̨n'ʉ. 7 Nɛ nu ahʉ man'da di mu ahʉ xinda gue yʉ doja bʉ ní bɛ̨n Oją, nɛ asta i pądi hangu na ngu i ja ni xtąhʉ. Janangue'a o guín suhʉ.

To'o hingui su da ma nangue ra Jesús

8 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Majuąni dí xi ahʉ, gätho to'o hingui su da mangua ja ra häi gue i pąqui, nugä, ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, ga mam bʉ ja yʉ́ hmi yʉ́m 'bɛhni Oją, gue dí pącä ʉ. 9 Pɛ nu'a to'o da gøngä ua ja ra häi, nɛcä ga cøngä bʉ mahɛ̨ts'i a.

10 Nu'a to'o di c'ąman'ʉgä nguecä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, sä da mba ma punbi 'bʉ da bɛ̨n'a bi ma. Pɛ nu'ʉ to'o di c'ąman'ʉ rá Hogandąhi Oją, hin'yʉ rá punbi ʉ.

11 Nu'bʉ pa ma yąpi'ahʉ nɛ da ts'ix ahʉ bʉ 'bʉh yʉ ngʉrpi ja ra niją o guepʉ 'bʉh yʉ zɛ'mi nɛ yʉ ts'ʉt'abi, pɛ o ɛ̨mmɛ guím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a sä gui mamhbʉ 'bʉ da mba ma juąnni ahʉ, 12 nguetho nu'bʉ gám 'bähmbʉ bʉ ja rá hmi ʉ, nu'a rá Hogandąhi Oją 'bex di bɛ̨n'nahʉ gui mamhbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Rán t'uti ra mɛmbɛti bi bɛ̨nsɛ 'bɛ'a da hyoni

13 Nɛ nu'bʉ min yą'a ra Jesús, mi 'bä inde bʉ 'bʉh yʉ ją'i n'da ran 'yohʉ, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Xänbate i, dami xih man 'yohʉ da xɛgäts'ʉ ra häi bi zoh ma ta'be.

14 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Nu'i, grán 'yohʉ, hin dra zɛ'migä ngue ga øt'ä a guí ma, bi 'yɛ̨mbi.

15 Nɛ xø bi 'yɛ̨mp'ʉ 'bʉpʉ:

―Dami jamansu ni mbʉihʉ hin din ja ahʉ ran 'yʉya. Nguetho hinga gue'a i ja n'da dám 'bʉ'a n'da, madague'a xʉn ngu i ja.

16 Nɛ nubʉya, bi xi'a n'da ran t'uti, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Mi 'bʉ'a n'da ran 'yohʉ ra mɛmbɛti. Nɛ nu'a rá häi ɛ̨mmɛ xʉn ho, nɛ xʉn ngu 'bɛ'a gätho bin ja bʉ. 17 Nɛ nu'ʉ yʉ́ ngumpɛ'ts'i, ɛ̨mmɛ bi yudi nɛ bi bongthoho 'bɛ'a mi ja bʉ ja rá huąhi. Nɛ nu'a ran 'yohʉ bʉya, bi bɛ̨ni 'bɛ'a sä da 'yøt'e. 18 Nɛ bi bɛ̨nsɛ: “Nuya, ga xo't' ma ngumpɛ'ts'i nɛ ga høh mi'da xʉn ndoho, n'dahma din ja hapʉ ga pɛ'ts'ä 'bɛ'a gätho i jagä. 19 Nɛ nubʉya, dam 'bʉtho, hønt'a dí hyu ma mbʉi ga øt'ä,” bi 'yɛ̨nsɛ ran 'yohʉ. 20 Pɛ nu'a Oją bi 'yɛ̨mp'a: “Nu'i, hin guí pądi 'bɛ'a guím ma, nguetho nán xui ya gui tu. Nɛ to'o hmaha da gohmi 'bɛ'a gätho guím bɛ̨ni gui hyonsɛ,” bi 'yɛ̨mbi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

21 Ngubʉ din ja gätho yʉ 'yʉya, ngue'a hønt'a i ja ua ja ra ximhäi im bɛ̨ni, pɛ hinga gue'a rá mbɛti dí yąnba yʉ́ te ʉ, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

Nu Oją di jamansu yʉ́ t'ʉhni

22 Nɛ nubʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―'Yo ɛ̨mmɛ gui hyądumbʉihʉ 'bɛ'a gui sihʉ nɛ 'bɛ'a gui hyehʉ. 23 Nɛ man'da xʉn ho guim bɛ̨mhbʉ ni tehʉ xinda gue nin sihmɛhʉ, nguetho man'da di muui ni tehʉ, nɛ'a ni ją'ihʉ man'da di muui xinda gue ni hehʉ. 24 Damin 'yomfɛ̨nihʉ ts'ʉ 'bɛ'a i øt' yʉ ca. Nu'ʉ, hingui øt' yʉ́ huąhi nɛ hin te i pɛ'ts'i 'bɛ'a i honi, pɛ nu Oją di jamansu'ʉ. Pɛ man'da di jamansu ahʉ Oją xinda gue yʉ doja, nguetho man'da di mu ahʉ. 25 Nte sä gui tįnsɛhʉ, xinga gue nin sihmɛhʉ, xinga gue ni hehʉ, xinga gue ni tehʉ, gue gam 'bʉhmbʉ ua nya'a thoho. 26 Janangue'a hin gui hyądumbʉihʉ ʉ nte di muui.

27 Dami nuhʉ yʉ døni. Hin te má 'bɛfi i øt'e, pɛ guehma i te. Nɛ nu'a ra ts'ʉt'abi Salomón mi he rá pahni mahotho nɛ xʉm hmadi. Pɛ nu yʉ døni man'da mahotho xinda gue rá pahni mi he ra Salomón. 28 Nu'a Oją di jamansu yʉ døni nɛ di japi din te, madague n'da pa thoho i døni. Xi ahʉ, ha hin guím bɛ̨mhbʉ ngue man'da xʉn ho di 'da ahʉ Oją. Xøgue ts'ʉtho guí ɛ̨c'yɛihʉ. 29 Janangue o guí hądumbʉihʉ 'bɛ'a gui sihʉ n'da pa ngu n'da pa, 30 nguetho nu'ʉ hingui ɛ̨c'yɛi Oją, gue'a i øt'ʉ. Pɛ nu'ahʉ ni Tahʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i i pądi 'bɛ'a gätho guí homhbʉ. 31 M'bɛt'o thoho guin unsɛhʉ di manda ahʉ rá ts'ɛdi Oją, nɛ nubʉya di 'da ahʉ Oją 'bɛ'a gätho guí homhbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

To'o di mɛmbɛti bʉ mahɛ̨ts'i

32 Xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―O guín suhʉ, madague'a hingui ngu ahʉ, nguetho i hu rá mbʉi Oją ngue ya guí 'bʉhmbʉ bʉ di manda rá ts'ɛdi. 33 Dami pähʉ 'bɛ'a i ja ahʉ, gui unhdʉ yʉ hyoya, nɛ din ja ahʉ xʉn ngu bʉ mahɛ̨ts'i. Nubʉ, nte dim 'bɛpʉ nɛ njąm'bʉ din thegue, hingui sä n'da ra bɛ̨ da yʉrpʉ, xinga gue'ʉ yʉ zu'uɛ̨. 34 Nu'bʉ guecua ja ra ximhäi i ja 'bɛ'a pɛ'ts'a n'da, hønt'ua im bɛ̨n'a n'da, nɛ nu'bʉ guepʉ mahɛ̨ts'i, guepʉ im bɛ̨n'a n'da bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma da thø'mi xʉn ho

35 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Dami tøgbahʉ nɛ gan sähʉ tengu'bʉ i sø ni sibihʉ. 36 Tengu i øt' yʉ 'yɛ̨hɛ 'bʉ i tøm'bʉ yʉ́ hmu da mbeng bʉ xín sihmɛ bʉ ja ran thąti, n'dahma 'bex da xocpa n'dihi 'bʉ bi zofo. 37 Ɛ̨mmɛ din johya ʉ bi dø'mi, nguetho da xi'ʉ da hyupʉ ja rá mɛxa, go guesɛ'a ra hmu din 'yɛ̨hɛ bʉya, ngue da 'uįn'ʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ. 38 Din johya ʉ bi dø'mi madague'a made nxui uague t'ʉxuditho 'bʉ bi zøh ra hmu. 39 Nu n'da ran 'yohʉ 'bʉ xtám bądi 'bɛ'a ní pa da yʉrpʉ ra bɛ̨ bʉ ja rá ngu, xtán dø'mi, hin di japi da fɛ̨pi 'bɛ'a pɛ'ts'i. Pɛ hingui pądi 'bɛ'a ní pa da yʉrpʉ ra bɛ̨, janangue i tø'mi gätho yʉ pa. 40 Ngutho ahʉ gui tøgbahʉ nguetho hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a ní ora ba pengä, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Rán t'uti yʉ 'yɛ̨hɛ xʉn ho nɛ'a hingui ho

41 Nu'a ra Pedro bʉya, bi 'yänni 'bɛ'a bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨mbi:

―Ma Hmu i, ha høngdähe guí xije ran t'uti, uague gätho ʉ mi'da guí xifi.

42 Nu ra Jesús bi dąti:

―Nu'a ra 'yɛ̨hɛ xʉn ho, nząi i øt' rá 'bɛfi xʉn ho, nɛ di manda bʉ ja rá ngu rá hmu, nɛ di darpa yʉ́ mi'yɛ̨hɛhʉ. Nɛ nu'bʉ bi zøn ra ora din sihmɛ ts'ʉ yʉ́ mi'yɛ̨hɛhʉ, i 'uįni xʉn ho. 43 Nɛ nu'a ra 'yɛ̨hɛ, da dįn'a rá hmu bʉ dim pɛh 'bʉ bi zøhø, da nu ran johya a bʉya. 44 Nguetho majuąni dí xi ahʉ, nu rá hmu di un man'da ra 'bɛfi ngue di manda bʉya 'bɛ'a gätho i pɛ'ts'i. 45 Pɛ nu'bʉ n'da ra 'yɛ̨hɛ im bɛ̨nsɛ him ba ɛ̨'a n'dihi rá hmu, nɛ di dʉ'mi di ʉnba yʉ́ mí'yɛ̨hɛhʉ, madague yʉ xisu o gue yʉn 'yohʉ, nɛ i sihmɛzɛhɛ nɛ i mihni, 46 ts'ʉrpʉ thoho ba ɛ̨h rá hmu nɛ bi dįn'a rá 'yɛ̨hɛ bʉ hin di jamansu rá 'bɛfi, nɛ da zʉ'a rá 'yɛ̨hɛ bʉya. Nɛ da hyøn'a thi, nɛ da 'yɛ̨mbi nte rán jaui a. Nɛ da mbɛnpʉ ba nu ran ʉnbi bʉ 'bʉh mi'da guexta'a him bi 'yøt'a xí sifi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

47 Nɛ man'da ran t'uti bi xi'ʉ, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu n'da ra 'yɛ̨hɛ 'bʉ mi bądi 'bɛ'a in nde rá hmu, nɛ him bi 'yøt'e, pɛ xʉn ʉ tho ram fɛi din jap'a. 48 Pɛ nu'a n'da ra 'yɛ̨hɛ 'bʉ hingui pądi 'bɛ'a in nde rá hmu, nɛ him bi 'yøt'a i numanho rá hmu, pɛ ts'ʉtho ram fɛi din jap'a. Nu'a to'o bin japi da bądi xʉn ngu, jatho da 'yøt'e xʉn ngu. I jatho da 'yøt'e n'da ngu n'da hangu na ngu bin japi da bądi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Din ja yʉn heque

49 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nugä bá ɛ̨cä, pɛ hinga gätho yʉ ją'i da numanhogui, janangue din sʉ'ʉ 'da. Pɛ guexta'a hinga nan ja xʉn ho. 50 M'bɛt'o ga nu xʉn ngu yʉn ʉnbi, nɛ nu'bʉ bi zøn ra pa din ja'a dím ma, n'da ran ʉnbi xʉn ʉtho ga nugä bʉya. Nɛ xʉn ho 'bʉ ga nu n'dihi. 51 Pɛ o guí ɛ̨mhbʉ din hɛ̨ yʉ sʉi ngue bá ɛ̨cä ua, pɛ man'da din ja yʉ sʉi. 52 Nuya din hec yʉ́n 'yomfɛ̨ni ʉ 'bʉpʉ ja n'da ra ngu. Tengu'bʉ hyu'ʉ 'bʉpʉ da dɛngui, yoho ʉ hin da dɛngui. 53 Nɛ din hec yʉ́n 'yomfɛ̨ni yʉn 'yohʉ nɛ din sʉhmbʉ yʉ́ ts'ʉnt'ʉ nanguecä. Nɛ yʉ xisu din sʉhmbʉ yʉ́ t'įxu nɛ din sʉhmbʉ yʉ́ ts'įhuɛ, hinga 'da'angu da bɛ̨mhbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu yʉ ją'i him bi bą'a rá hmɛpya ra Jesús

54 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nu'bʉ guí nuhʉ n'da ra güi ní bøxpʉ ní yʉh ra hyadi, guí ɛ̨mhbʉ din 'ye, nɛ din 'ye bʉya. 55 Nɛ nu'bʉ guí nuhʉ ba ɛ̨h ran dąhi bʉ sur, guí ɛ̨mhbʉ xtám pa ra pa bʉya, nɛ xtám pa bʉya. 56 Maxøts'e tho guím mamhbʉ, guí pąhmbʉ 'bɛ'a din ja ra pa, pɛ nɛ hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a ní hmɛpya guí nuhʉ ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Damin hocpazɛhɛ nin sʉihʉ

57 ―Hanja ngue hingui sä gan 'yomfɛ̨ni 'bɛ'a xʉn ho gui 'yøthʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 58 Nu'bʉ 'bʉ'a n'da da zix ahʉ bʉ 'bʉh ra zɛ'mi in nde di yąp'ahʉ, nu'bʉ gá mbɛ bʉ 'yu, gan hocuazɛhɛhʉ bʉ 'yu. Nu'bʉ hin'na, guehma gui sømmi bʉ 'bʉh ra zɛ'mi, nɛ di manda da jo ahʉ. 59 Nɛ hin da zä gui pømhbʉ bʉ asta gue'bʉ go gá juthʉ gätho bi zänni gui juthʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

13

Hnɛhi thoho di päh rán 'yomfɛ̨ni n'da

1 Nɛ bi si'a ra Jesús 'bɛ'a xí t'ørpa 'da yʉ mɛngu bʉ Galilea nɛ bi t'ɛ̨mbi:

―Nu'a ra Pilato bi manda dí ho'ʉ 'da nu'bʉ mim bøx yʉ́ 'bøts'e bʉ ja ra dąniją Njerusalén, bi 'yɛ̨mbi.

2 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ha guím bɛ̨mhbʉ man'da i ja yʉ́ ts'oqui ʉ to'o bi mba ntho xinda gue'ʉ mi'da yʉ́ mɛnguhʉ. 3 Pɛ hin'na maha. Pɛ dí xi ahʉ, ngubʉ dín ʉn'nahʉ. Gui nuhʉ ran ts'ɛmbi maząi 'bʉ hin gui päh nin 'yomfɛ̨nihʉ. 4 Nɛ'ʉ 'dɛ'ma hyąto bi du bʉ Siloé 'bʉ mi yøt' ra jądo, ha guí ɛ̨mhbʉ man'da mi ja yʉ́ ts'oqui ʉ xinda gue'ʉ mi'da 'bʉpʉ Jerusalén. 5 Hin'na maha, nɛ ngutho ahʉ guin nuhʉ ran ʉnbi 'bʉ hin gui päh nin 'yomfɛ̨nihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra hmɛpya ra za him bin zʉh yʉ́n dät'o

6 Nɛ nubʉya, bi xi'a n'da ran t'uti, bi 'yɛ̨na:

―Mi 'bʉ'a n'da ran 'yohʉ mi ja n'da rá huąhi. Nɛ bi 'yɛ̨t'a n'danza ra higo. Nɛ mi pa ran 'yohʉ da nu 'bʉ di zʉpʉ yʉ́n dät'o, pɛ xínga n'dandį bin zʉh yʉ́n dät'o ra higo. 7 Janangue bi zon'na rá mbɛfi bʉ ja rá huąhi nɛ bi xifi da 'yɛxa ra za: “Nuya, ná hyu jɛya ya ngue dí tø'mi din ja yʉ́n dät'o na ra za, pɛ hin te i zʉdi. Dami 'yɛx ya, ndetho í sʉnba yʉ́ dehe ra häi a ra za,” bi 'yɛ̨mbi. 8 Pɛ nu'a rá mbɛfi bi 'yɛ̨na: “Dím 'bäpʉ man'da jɛya, ga zʉnspa ra häi bʉ rán dʉi, nɛ ga ponbä xʉn ho yʉ häi. 9 Xøhma din zʉh yʉ́n dät'o bʉya. Pɛ nu'bʉ hin din zʉdi, ga ɛxä 'bʉ,” bi 'yɛ̨n'a ra mbɛfi bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi man'a ran t'uti.

Nu'a ra Jesús bi hoc'a n'da ra mbɛdi xisu

10 N'da ra pa ran säya bʉya, min xänbate bʉ ja ra niją ra Jesús. 11 Nɛ mi 'bäpʉ n'da ra xisu ngue ná 'dɛ'ma hyąto jɛya madí ʉnba ra zįthu, him madi japi di juąn rá ją'i. 12 Nɛ nu'bʉ mi nu'a ra Jesús, bi 'yɛ̨mbi:

―Grá xisu, ya bi zä ni ją'i ya, bi 'yɛ̨mbi.

13 Nɛ bi mba nthädi ra xisu bʉya, bi dä'a ra Jesús, 'bex bi juąn rá ją'i a bʉya. Nɛ nu'a ra xisu bi 'yɛ̨spa Oją. 14 Pɛ nu'a ra ngʉrpi bʉ ja ra niją ɛ̨mmɛ bin cuɛ nguetho bi nu ra Jesús bi hoc'a n'da ra ją'i ra pa ran säya. Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ mi 'bʉpʉ:

―Nts'änni 'dato pa gam pɛhmbʉ n'da semana, nɛ gue'ʉ yʉ pa gua ɛ̨hmbʉ ngue din hoc'ahʉ ua, pɛ hinga gue ra pa ran säya gua ɛ̨hmbʉ da mba ma hoc'ihʉ ua, bi 'yɛ̨n'a ra ngʉrpi bʉ ja ra niją.

15 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Xi ahʉ, ha hin guí xojʉ nin dąnihʉ nɛ guí sixhʉ bʉ ja ra dehe madague ra pa ran säya. 16 Nɛ mi 'bäcua n'da ra xisu rám bom'bɛto ra Abraham, ná 'dɛ'mahyąto njɛya madi ʉnba ra zįthu tengu'bʉ án thu't'i, nɛ guí ɛ̨mhbʉ hingui ho ngue dá xocpä a nangue rá ts'ɛdi ra zįthu, nguetho ra pa ran säya ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

17 Bin hɛ̨tho ʉ yʉ́n sʉihʉ ra Jesús bʉya, nɛ bi mbɛs' yʉ́ sä. Pɛ nu'ʉ yʉ ją'i bin johya 'bʉ mi nu yʉn t'øt'e nuįxte bi 'yøt'a ra Jesús.

Rán t'uti ra hmudä ra mostaza

18 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a:

―'Bɛ'a ní hmɛpya sä ga xi ahʉ ngue ga ut'ahʉ 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją ua. 19 Nu'a, tengu rá hmudä ra mostaza. Zʉ ts'ʉ 'bʉ xʉ 'boni, pɛ nu'bʉ xʉm bøts'e, i te tengu n'da ra za, nɛ yʉ doja i øt' yʉ́ 'bafi bʉ ja yʉ́ 'yɛ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran t'uti rá íxi ra thuhmɛ

20 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―'Bɛ'a man'da ra hmɛpya sä ga xi ahʉ ngue ga ut'ahʉ 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją ua. 21 Nu'a, tengu ra íxi 'bʉ din jap'a ra jʉni, nɛ gätho bi nden'a ra jʉni bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran t'uti ra goxthi xʉn ts'įt'i

22 Nu ra Jesús i 'yo ra 'yu ní mba bʉ Jerusalén, nɛ bi xänba yʉ ją'i bʉ ja yʉ hnini bi thogui. 23 Nɛ nu'ʉ 'da yʉ ją'i bi 'yänni:

―Ha hin ɛ ngu'ʉ yʉ ją'i dim pøhø, gue da mba nhyąni, ɛ̨n'ʉ.

24 Nu'a ra Jesús bi dąti:

―Nu'a ní yʉt'a n'da bʉ mahɛ̨ts'i, tengu n'da ra goxthi xʉn ts'įt'i. Dami hyomhbʉ gui cʉthʉ bʉ, nguetho dí xi ahʉ, da zøn ra ora xʉn ngu da nde da yʉrpʉ, pɛ ya him man zä. 25 Nguetho da zøn ra ora da gut ra goxthi ra Hmu, nɛ dim 'bäpʉ thi ʉ 'da da zo'a, da 'yɛ̨mbi: “Ma Hmu i, dami xogahe.” Pɛ nu'a ra Hmu da 'yɛ̨mda'ʉ: “Hin dí pą ahʉ,” da 'yɛ̨mbi. 26 Nɛ nu'ʉ da 'yɛ̨n'ʉ: “Pɛ dán sihmɛhʉ, nɛ gá xängahe bʉ ja ma hninihe,” da 'yɛ̨mbi. 27 Pɛ nu'a ra Hmu da 'yɛ̨na: “Pɛ dí xi ahʉ, hin dí pą ahʉ, ní mbähä bʉ, hin da zä gui cʉthʉ ua, gyʉ́ ts'om'bäihʉ,” da 'yɛ̨mthoho ʉ.

28 Nɛ ɛ̨mmɛ da bɛ̨ndumbʉi ʉ 'bʉ dim 'bäpʉ thi bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją. Nɛ din zom bʉ di cuxt' pʉ yʉ́ ts'i ʉ nangue ran ʉnbi da nu bʉ. Nɛ da hyant'a ra Abraham 'bʉpʉ mbo, nɛ ra Isaac, nɛ ra Jacob, nɛ gätho mi'da yʉ́ pøngahyą Oją, 29 nɛ da hnu ʉ xʉn ngu mi'da yʉ ją'i ngue bi nɛxpʉ gä na ngʉni ra ximhäi i hupʉ di manda rá ts'ɛdi Oją. 30 Nɛ dí xi ahʉ, to'o ɛ̨na i 'bɛt'o ua, dim 'bɛjua bʉ ʉ, nɛ nu'ʉ t'ɛ̨mbi i 'bɛjua ua, dim 'bɛt'o bʉ ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús min nde xtí huɛ̨c'ʉ 'bʉpʉ Jerusalén

31 Nu'bʉ mi man'a ra Jesús, bi zø'i 'da yʉ fariseo nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Nde'bʉ gui pøn'a n'dihi ua di manda rá ts'ɛdi ra Herodes, nɛ in nde da hyo'a i.

32 Bi dą'a ra Jesús:

―Nu ra Herodes ra hyäte a. Ní mbähä gui xihmbʉ ngue nuya nɛ nixudi ga thoqui ga øt' ma 'bɛfi, ga høn'a thi yʉ zįthu, nɛ ga hoc yʉ hyɛ̨nni bʉ ga thogui. Nimani bʉya ga juacä ma 'bɛfi, gui 'yɛ̨mfʉ, bi 'yɛ̨mbi. 33 Nuya, nɛ nixudi, nɛ nimani dan 'yogä, i jatho ga søm bʉ Jerusalén, nguetho guepʉ i tho bʉ yʉ́ pøngahyą Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

34 Nɛ ɛ̨mmɛ bi du rá mbʉi ra Jesús nangue'ʉ i 'bʉpʉ Jerusalén, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nu ahʉ gyʉ mɛnguhʉ Jerusalén, guí hohʉ yʉ́ pøngahyą Oją, nɛ gadí bat'adohʉ ʉ bí pɛn'nahʉ Oją. Hangu yʉ pa dá nde ga jamansu ahʉ tengutho n'da ra c'ʉ'øni i comp' yʉ́ bąsi 'bʉ xʉn de, pɛ nu ahʉ hin gá ndehʉ. 35 Nuya njon da mbäh ni hninihʉ nɛ hin din ja ahʉ rán jąpi Oją. Nɛ dí xi ahʉ, hin gui nujʉ mahøn'a jague'bʉ bá ɛ̨cä mahøn'a. Nɛ nu'bʉ gá nujʉ, gui 'yɛ̨njʉ: “Mająpi a bá ɛ̨hɛ nangue rá thuhu ra Hmu,” gui 'yɛ̨njʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ mɛngu bʉ Jerusalén.

14

Nu'a ra Jesús bi hoc'a n'da xʉn nden rá ją'i

1 Nu n'da ra pa ran säya, bi mba bán sihmɛ bʉ rá ngu n'da ra ngʉrpa fariseo a ra Jesús. Nɛ gätho i 'bʉpʉ ja ran sihmɛ ɛ̨mmɛ bi dø'mi da nu 'bɛ'a da 'yøt'a ra Jesús. 2 Nguetho mi 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ xʉ nden rá ją'i. 3 Nɛ nu'a ra Jesús bi 'yän'dʉ yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją bʉya:

―Ha din thɛui yʉn t'ɛ̨di 'bʉ di hoc'a n'da ra hyɛ̨nni 'bʉ ra pa ran säya, ɛ̨n'a.

4 Pɛ xínga n'da'ʉ bi dąt'a. Nu ra Jesús bʉya, bi hoc'a ran 'yohʉ nɛ bin 'yɛ̨hmi. 5 Nɛ nubʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją:

―Xi'bʉ n'da ahʉ, 'bʉ xtan däh nin dąnihʉ ogue ni buruhʉ bʉ ja ra hyąhäi a ra pa ran säya, ha hin guí jʉxhʉ madague ra pa ran säya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

6 Pɛ xínga n'da bi zä bi dądi.

Ra Jesús bi ma hin da hyoni din nuįxte zɛhɛ n'da

7 Nu ra Jesús bʉya, bi nu'ʉ 'da i hon yʉ́n thuts'i, in nde 'darpʉ da hyuhmbʉ ʉ i pa nt'ɛ̨spi bʉ ja ran sihmɛ, nɛ bi 'yɛna:

8-9 ―O guí homhbʉ ngue 'darpʉ gui hyuhmbʉ ʉ ja yʉ́ ts'ɛdi, nguetho nu'bʉ 'darpʉ guí huhmbʉ ʉ, xi'bʉ da zøm bʉ n'da ngue man'da da t'ɛ̨spi, nɛ da xi ahʉ ra mɛngu bʉ, “Gui ndanjʉ nguetho rán säui da hyupʉ na,” da 'yɛ̨n'ahʉ. “Bá huhnʉ,” da 'yɛ̨n'ahʉ, nɛ ɛ̨mmɛ gui pɛs' ni sähʉ bʉya. 10 Man'da xʉn ho gui hyuxhʉ bʉ ma'ueni ts'ʉ 'bʉ gá cʉthʉ bʉ ja ran sihmɛ, nɛ nu'bʉ bi nu ahʉ ra mɛngu bʉ, da xi ahʉ: “Amigo ahʉ, ba ɛ̨hmbʉ ua, gui hyuxhʉ ua man'da xʉn ho,” da 'yɛ̨n'ahʉ. Nɛ gätho'ʉ 'bʉpʉ da numanho ahʉ bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 11 Nguetho gätho'ʉ din 'yɛ̨zɛhɛ, da zøn ra pa da go'ahäi. Pɛ gätho to'o hin din 'yɛ̨zɛhɛ, da zøn ra pa da t'ɛ̨spi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

12 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'a ra mɛngu bʉ:

―Nu'bʉ gui 'yøt'a n'da ran sihmɛ, o guí zon'dʉ ni amigo, xínga gue'ʉ ni cu, xínga gue'ʉ ni mɛni, xínga gue'ʉ yʉ mɛmbɛti guin tøt'am'bʉihʉ, nu'ʉ, m'bɛjua da zix'i i gan sihmɛ, tengu gá 'yørpe. 13 Pɛ nu'bʉ gui 'yøt'a n'da ran sihmɛ, dami zon'dʉ yʉ hyoya, nɛ yʉ mbɛdi, nɛ yʉ dogua, nɛ yʉ xädä, 14 nɛ di jąp'ahʉ Oją bʉya. Nguetho nu'ʉ, hin da zä di co'ts'a'i 'bɛ'a gá 'yørpa ʉ. Pɛ Oją di co'ts'a 'bʉ bi zøn ra pa da xox'ʉ yʉ́ 'yɛ̨c'yɛi xʉn du, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran t'uti ra dąnsihmɛ

15 N'da ran 'yohʉ mi sihmɛhʉ bʉ, 'bʉ mi 'yø'a bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Mająpi gätho to'o din sihmɛ bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'a ran 'yohʉ.

16 Nɛ nu'a ra Jesús bi xi'a n'da ran t'uti nangue'ʉ to'o njuąntho din sihmɛ bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Mi 'bʉ'a n'da ran 'yohʉ bi 'yøt'a n'da ra dąnsihmɛ, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu ʉ bi xifi din sihmɛ bʉ. 17 Nɛ nu'bʉ mi gua'a bi hoc ran sihmɛ, bi mbɛn'na rá 'yɛ̨hɛ da xi'ʉ 'bex ba ɛ̨hɛ. 18 Pɛ gätho ʉ bi ma hingui sä da mba. Nu n'da ran 'yohʉ bi 'yɛ̨na: “Nugä ja dá tängä n'da ma huąhi, jatho ga mba ba nugä. Dami pungagui, hingui sä ga mba,” bi 'yɛ̨n'a n'da. 19 Nɛ nu'a man'da ran 'yohʉ xø bi 'yɛ̨na: “Nugä ja dá tängä cʉt'a pare yʉ mbʉndąni, jatho ga säpi ga pɛpi, dami pungagui, hingui sä ga mba,” bi 'yɛ̨n'a man'da. 20 Nɛ xø man'da bʉya bi 'yɛ̨na: “Ja dá singä n'da ma xisu nɛ hingui sä ga mba bʉ,” bi 'yɛ̨n'a.

21 Nu'a ra 'yɛ̨hɛ bʉya, bi mbengbʉ ja rá ngu'a rá hmu, nɛ bi xifi 'bɛ'a gätho bi man'ʉ yʉn 'yohʉ. 'Bex bin cuɛ'a rá hmu bʉya, nɛ xø bi mbɛnh mahøn'a ngue da mba n'dihi bʉ ja yʉ́ 'yu ra hnini, nɛ ba si'ʉ yʉ hyoya, yʉ mbɛdi, nɛ yʉ xädä, nɛ yʉ dogua da dįm bʉ, ba ɛ̨hɛ din sihmɛ. 22 Nubʉya, nu ra 'yɛ̨hɛ bi 'yɛ̨mp'a rá hmu: “'Bʉcua ya bá sigä ya, pɛ him bi yuh ni ngu.” 23 Nu rá hmu bʉya, bi 'yɛ̨mbi: “Ní mba bʉ ma'ueni ts'ʉ ra hnini, nɛ dami 'yørpa ts'ɛdi ba ɛ̨'ʉ hønt'a go to'o gui tįm bʉ 'yu, da yuh ma ngu. 24 Pɛ xínga n'da ran 'yohʉ rá mbʉdi dá zohndä da zi na man sihmɛgä,” bi 'yɛ̨n'a rá hmu, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi man na ran t'uti. Bi ma nangue'ʉ t'ɛ̨mbi hin yʉ́n sähʉ, pɛ man'da go da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją ʉ.

Da nu yʉn ʉnbi to'o da dɛn'na ra Cristo

25 Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i mi tɛn bʉ 'yu ra Jesús. Nu ra Jesús bʉya, bi nyɛ̨gui nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

26 ―To'o gätho in nde da dɛngui, jatho man'da xʉn ngu da bɛ̨ngä xinda guepʉ nam bɛ̨n'a rá ta o gue rá mbe, ogue rá xisu, ogue yʉ́ t'ʉhni, o gue yʉ́ cu. Jatho man'da da bɛ̨ngä xinda guepʉ nín huɛ̨czɛhɛ. Nu'bʉ hin'na, hin da zä da dɛngui. 27 Nɛ to'o gätho hin da hyät yʉn ʉnbi, ngue i su da tho 'bʉ da dɛngui, hin da zä da dɛngä ʉ.

28 Nɛ 'bɛ gan 'yomfɛ̨nihʉ ts'ʉ 'bʉ gui hyäthʉ gui tɛngahʉ, tenguthoho n'da ran 'yohʉ 'bʉ da 'yɛ̨na da hyøh rá ngu. 29 M'bɛt'o din 'yomfɛ̨ni 'bɛ'a da 'yøt'e, nu'bʉ hin'na, ts'ʉrpʉ thoho hinga xøt'a dí jua'a rá ngu. Nu yʉ ją'i bʉya da denthoho, 30 nɛ da 'yɛ̨n'ʉ: “Nuna ran 'yohʉ bi dʉ'ma rá ngu, pɛ hinga xøt'a bi juadi,” da 'yɛ̨n'ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 31 Nɛ ngutho n'da ra ts'ʉt'abi 'bʉ i 'bʉ'i 'dɛt'a mahuąhi yʉ́ dofʉi, pɛ m'bɛt'o din 'yomfɛ̨ni 'bʉ da zä din tunhui a man'da ra ts'ʉt'abi 'bʉ'i 'däte mahuąhi yʉ́ dofʉi. 32 Nɛ nu'bʉ im bɛ̨ni hingui sä da dąpi, pɛ da mbɛhna n'da rám 'bɛhni da 'yän 'bʉ da zä din hocpadahʉ.

33 Nɛ ngutho ahʉ, pɛ jatho 'bɛ gan 'yomfɛ̨nihʉ 'bʉ da zä gui 'yɛ'ts' ni pähä zɛhɛhʉ, nɛ him man guim bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a i ja ahʉ, janangue da zä gui tɛngahʉ bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Hingui ho ra ų 'bʉ di 'bɛh rán ho

34 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu ra ų mahyoni a, pɛ nu'bʉ di 'bɛh rán ho, hin'yʉ 'bɛ'a din hogui. 35 Nɛ nte da mbɛfi, xínga gue ra häi sä di hoqui, nɛ da mba ma bʉnt'i thoho. Guín jahʉ bʉ 'bʉ hin'yʉ nin hohʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

15

Ran t'uti ra dɛ'yo bim 'bɛdi

1 N'da ra pa, xʉn ngu yʉ hyącahäi nɛ mi'da yʉ ts'om'bäi bim pɛti bʉ, da 'yøde 'bɛ'a i man'a ra Jesús. 2 Janangue'a nu'ʉ yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją bi c'ąman'ʉ ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Hingui ho øt'na ran 'yohʉ, nguetho i yąhʉ nɛ i sihmɛhʉ yʉ ts'om'bäi, sä bi 'yɛ̨n'ʉ.

3 Nɛ nu'a ra Jesús bi xi'a n'da ran t'uti, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

4 ―Xi'bʉ n'da ran 'yohʉ i 'bʉ'a n'da ciɛnto yʉ́ dɛ'yo, nɛ xtim 'bɛ'a n'da, nɛ hønt'ʉ goho 'däte ma'dɛ'ma gʉto di 'bʉpʉ, 'bɛ'a da 'yøt'a. Ha hin da zopʉ goho 'däte ma'dɛ'ma gʉto, ngue da mba ba hon'a bim 'bɛdi gue'bʉ go bi dįni. 5 Nɛ nu'bʉ bi dįni, da gäx rá xįxi, din johya bʉya. 6 Da duxpʉ ja rá ngu, da zon'dʉ yʉ́ amigo, nɛ'ʉ din tøt'am'bʉihʉ, nɛ da 'yɛ̨mp'ʉ: “Dan johyahʉ ya, nguetho dá tįngä na ma dɛ'yo bim 'bɛdi,” da 'yɛ̨mp'ʉ. 7 Ngutho bʉ mahɛ̨ts'i, ɛ̨mmɛ di johya ʉ bí 'bʉpʉ 'bʉ bi päh rán 'yomfɛ̨ni n'da ra dądits'oqui ua ja ra ximhäi. Man'da di johya nangue'a, xinda gue'ʉ mbɛ̨ni hingui dim 'bɛdi, ngue ɛ̨na hin'yʉ yʉ́ ts'oqui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran t'uti n'da ra xisu bi 'bɛh rá mbɛti

8 Nɛ man'da ran t'uti bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nɛ ximangutho n'da ra xisu mi ja 'dɛt'a yʉ́ mbɛti nɛ bi 'bɛ a n'da, pɛ 'bɛ'a hmaha da 'yøt' ra xisu bʉya. Ha hin di søc rá sibi nɛ da goc rá ngu, da hyoni gue'bʉ go bi dįni. 9 Nɛ nu'bʉ bi dįm bʉya, da zon'dʉ yʉ́ amigo nɛ'ʉ din tøt'am'bʉihʉ, nɛ da 'yɛ̨mbi: “Dan johyahʉ nguetho dá tįngä ma mbɛti dá 'bɛcä,” da 'yɛ̨mbi. 10 Ngutho ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją bí 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, ɛ̨mmɛ di johya 'bʉ bi päh rá mbʉi n'da ra ją'i ua, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran t'uti n'da ran 'yohʉ bi huɛ̨c rá ts'ʉnt'ʉ

11 Ra Jesús bi ma man'da ran t'uti 'bɛpʉ ní huɛ̨gahʉ Oją nɛ bi 'yɛ̨na:

―Mi 'bʉ'a n'da ran 'yohʉ yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ mi 'bʉi. 12 Nu'a ná yoho rá ts'ʉnt'ʉ bi 'yɛ̨mp'a rá ta: “Dami 'dac ya 'bɛ'a guím bɛ̨ni gui soga 'bʉ gá tu,” bi 'yɛ̨mbi. Janangue nu'a ran 'yohʉ bʉya, bi unni 'bɛ'a gätho in ndepe da gohmi'ʉ yʉ́ ts'ʉnt'ʉ. 13 Mi tho'i ts'ʉ yʉ pa bʉya, bi hyąxa bin t'un'na to'o xí 'yäh ra erencia, nɛ bi mba. Bi mba n'danni ra häi, yatho, nɛ 'bexque 'dahmantho bi jua'a bi hyąts'i, nguetho bi 'yøt'e 'bɛ'a bi numanhosɛ. 14 Gätho bi juadi, xíngui ts'ʉ nte bi 'yɛgui. Nɛ guepʉ ra häi xí zøni bin ja n'da ra dąthu, nɛ xíngui ts'ʉ 'bɛ'a da zi.

15 Pɛ nubʉya bi hyon ra 'bɛfi ra ts'ʉnt'ʉ. Nɛ nu n'da ran 'yohʉ, ra mɛngu bʉ, bi xifi di jamansup yʉ́ ts'ʉdi. 16 Pɛ njon bi 'uįn'a ra ts'ʉnt'ʉ nɛ in nde da zi'a mi si yʉ ts'ʉdi, nguetho ɛ̨mmɛ tumanthuhu. 17 Nɛ nu'bʉ mi thoh yʉ pa, bin 'yomfɛ̨ni bʉya, bi bɛ̨ni: “Nubʉ ja rá ngu ma ta, mbongui thoho 'bɛ'a da zi yʉ́ 'yɛ̨hɛ, nɛ nugä dí sägä ran ʉnbi ngue hin'yʉ ga sigä ua. 18 Pɛ man'da xʉn ho 'bʉ ga pengä nɛ ga xi'a ma ta: “Nu'i ma ta'i, nugä dá øt'ä ram fɛ'ts'i nangue'e nɛ nangue Oją, 19 nɛ him man sä'be gui 'yɛ̨ngui ni ts'ʉnt'ʉgä ya. Gui 'yɛ̨ngui ni 'yɛ̨hɛthohogä ya, ga ɛ̨mbi,” bi 'yɛ̨nsɛ a ra ts'ʉnt'ʉ.

20 'Bex bi mba bʉya bi hyąx ra 'yu í mba bʉ 'bʉh rá ta. Pɛ nu'bʉ mi ts'ʉtho da zøn rá ngu, 'bex bi hyant'a rá ta ngue ba ɛ̨pʉ, nɛ ɛ̨mmɛ bin johya, bi huɛ̨c'a rá ts'ʉnt'ʉ. Bin ti'a rá ta, bin c'at'ui bʉ 'yu, bi hyʉfi nɛ bi zʉspa rá 'yogu. 21 Pɛ nu'a ra ts'ʉnt'ʉ bi xi'a rá ta: “Nugä, dá øt'ä ram fɛ'ts'i nangue'e nɛ nangue Oją. Nɛ him man sä'be gui 'yɛ̨ngui ni ts'ʉnt'ʉgä ya,” bi 'yɛ̨mbi.

22 Pɛ nu'a rá ta, bi xih yʉ́ 'yɛ̨hɛ: “Dami hethʉ ra pahni man'da xʉn ho, nɛ dami cärpahʉ n'da ram fo'yɛ rá xä, nɛ gui 'yʉrpahʉ yʉ́ zapato. 23 Nɛ ba sihʉ ra t'ʉndąni xʉn zaqui nɛ gui hyohʉ, gui hojʉ ran sihmɛ nɛ dan johyahʉ. 24 Nguetho nuna ma ts'ʉnt'ʉ tengu'bʉ bi du, pɛ nuya, tengu'bʉ bim 'bʉi mahøn'a. Bim 'bɛdi pɛ nuya dá tįn ya,” bi 'yɛ̨n'a rá ta.

Nɛ 'bex bin ja ran sihmɛ.

25 Pɛ nu'a ra 'bɛt'o ts'ʉnt'ʉ mi 'yo bʉ huąhi, nɛ nu'bʉ mi mba bʉ ja rá ngu, i øh ra 'bida nɛ ran johya mi ja bʉ ja rá ngu rá ta. 26 Nɛ nu'a, bi zohn'na n'da rá 'yɛ̨hɛ bi 'yänni: “'Bɛ'a i ja bʉ ja rá ngu ma ta,” bi 'yɛ̨mbi.

27 Nɛ nu ra 'yɛ̨hɛ bi 'yɛ̨mbi: “Nu'a nin 'yohʉ bi zøhø, nɛ ni ta bi hyo ran dąni xʉn zaqui, bi 'yøt'a n'da ran sihmɛ xʉn ndoho. Nguetho bin johya ngue ya bá penc'a nin 'yohʉ,” bi 'yɛ̨mbi.

28 Pɛ nu'a rá mbʉdi ts'ʉnt'ʉ bin cuɛ nɛ him bi nde bi yʉrpʉ mbo ra ngu. Nɛ nu'a rá ta bi bøni, bi 'yørpa ts'ɛdi da yʉrpʉ mbo. 29 Pɛ nu rá ts'ʉnt'ʉ bi 'yɛ̨mp'a: “Ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ jɛya dá øt'ä ni 'bɛfi nɛ xínga n'dandį dá fɛsthoho a gá xiqui. Nɛ hin jąm'bʉ xcá 'dac'a n'da ra t'ʉchibo ngue dan sihmɛhe ma amigo. 30 Pɛ nu'bʉ go mi zø'a ni ts'ʉnt'ʉ bi juat'a ni mbɛti nɛ xʉn ts'o bi 'yøt'e, 'bex gá hyo ra t'ʉndąni xʉn zaqui,” bi 'yɛ̨mbi.

31 Pɛ nu'a rá ta bi 'yɛ̨mbi: “Pɛ ma zʉ ts'ʉnt'ʉ i, thocua thoho dí 'bʉhmi ua, nɛ gätho 'bɛ'a i jagä, gätho ni mbɛti. 32 Pɛ xʉn ho 'bɛ'a dá øt'ä nguetho nu nin 'yohʉ tengu'bʉ ya xí du nɛ i 'bʉi mahøn'a, nu'a bim 'bɛdi pɛ ya dá tįmhbʉ,” bi 'yɛ̨n'a rá ta, bi 'yɛ̨n'a rá Jesús 'bʉ mi man ran t'uti.

16

Ra nt'uti ra ngʉrpa 'yɛ̨hɛ hinga gue'a bi 'yøt'e

1 Nɛ xø bi ma man'da ran t'uti a ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Mi 'bʉ'a n'da ra mɛmbɛti, nɛ mi si n'da rá ngʉrpa 'yɛ̨hɛ bi xifi di manda 'bɛ'a gätho i pɛ'ts'i. Pɛ bi si'a ra mɛmbɛti hingui ho øt' rá ngʉrpa 'yɛ̨hɛ nguetho i hączɛhɛ 'bɛ'a i ndesɛ. 2 Janangue'a bi zon'na rá 'yɛ̨hɛ nɛ bi 'yɛ̨mbi: “Dá øcä hingui ho'a guí øt'e. Nuya, dami däqui hangu din thɛui ma 'bɛfi nguetho ya him man gam pɛcua,” bi 'yɛ̨mbi.

3 Nu'a ra 'yɛ̨hɛ bi bɛ̨m bʉya 'bɛ'a da 'yøt'e. Bi 'yɛ̨nsɛ: “Nuya him man zä dam pɛcua ya, nɛ hingui sä dam pɛh na huąhi, nɛ dí pɛ'ts' ma sä ga ätho ra mbɛti, 'bɛ'a hmaha ga øt'ya,” bi 'yɛ̨nsɛ. 4 Bi bɛ̨m bʉya 'bɛ'a da 'yøt'e n'dahma dim 'bʉh yʉ́ amigo di zɛ 'bʉ hin'yʉ rá 'bɛfi.

5 Nɛ nu ra ngʉrpa 'yɛ̨hɛ bi zon'dʉ to'o i tup'a rá hmu. Nɛ bi 'yän'na n'da hangu in dupate. 6 Nɛ bi dąti, bi 'yɛ̨na: “N'da ciɛnto dąmbot'ɛgui ra aceite dí tupi.” Nɛ nu'a ra 'yɛ̨hɛ bi 'yɛ̨mbi: “Dami ts'on ni søcuą nɛ gui 'yo't' ma'da'yo gui hyuxpʉ ngue hønt'a yote ma'dɛt'a yʉ dąmbot'ɛgui guí tupa ma hmu,” bi 'yɛ̨mbi. 7 Nɛ xø bi 'yän'na man'da ran 'yohʉ hangu xø in dupate a. Nu'a bi dąti: “N'da ciɛnto t'ɛni ra trigo dí tupi.” Nɛ nu'a ra 'yɛ̨hɛ bi 'yɛ̨mbi: “Dami päh ni søcuą, nɛ dami hyuxpʉ goho 'däte t'ɛni thoho guí tupi.”

8 Nɛ nu'bʉ mi pą'a rá hmu 'bɛ'a bi 'yøt' rá 'yɛ̨hɛ, bi 'yɛ̨mbi: “Ɛ̨mmɛ guí pądi 'bɛ'a sä gui 'yøt'e ngue din jasɛ 'bɛ'a gätho gui hyoni,” bi 'yɛ̨n'a rá hmu. Nu yʉ ją'i 'bʉh ya, ɛ̨mmɛ i pądi da hyät' yʉ́ miją'ihʉ n'dahma da dąsɛ. Pɛ nu'ʉ i 'yo bʉ ja ran nɛqui, hingui pądi da 'yøt'e tengu na, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

9 Nɛ dí xi ahʉ ngue nu ra mbɛti di ts'onba rán 'yomfɛ̨ni ʉ 'da, pɛ da zøn ra pa ngue hin te di muui a, pɛ nu ni mbɛtihʉ xʉn ho 'bʉ gui fäxhʉ yʉ ją'i, nɛ dim 'bʉh ni amigohʉ ngue 'darpʉ gním 'bʉhmbʉ bʉ mahɛ̨ts'i.

10 'Bʉ'i 'da zʉ ts'ʉtho i ja da 'yøt'e, pɛ i pądi di jamansu a, janangue'a mfądi da bądi di jamansu 'bʉ di ja xʉn ngu 'bɛ'a da 'yøt'e. Pɛ 'bʉi 'da zʉ ts'ʉtho i ja da 'yøt'e, nɛ hingui pądi di jamansu a, janangue mfądi ngue hin da bądi di jamansu 'bʉ di ja xʉn ngu 'bɛ'a da 'yøt'e. 11 Nu'bʉ hingui pądi di jamansu 'bɛ'a i ja ua ja ra ximhäi, nɛ xín da bądi di jamansu rá 'bɛfi Oją. 12 Nɛ nu'bʉ hingui pądi di jamansu a hin rá mbɛti zɛhɛ, njon da zä di un'na njuąntho rá mbɛti 'bʉ.

13 Njo'o n'da ra ją'i sä dim 'bʉ'i yoho yʉ́ hmu, nguetho nu'a n'da ra hmu hin da numanho a, nɛ nu man'da di huɛ̨c'a. Uague da 'yørpa rá 'bɛfi a n'da nɛ da zocpada bʉ rá 'bɛfi a man'da rá hmu. Ngutho n'da ra ją'i hingui sä da 'yɛ̨mbi rá hmu a Oją 'bʉ ɛ̨mmɛ di ho ra mbɛti, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

14 Nu yʉ fariseo ɛ̨mmɛ di ho ra mbɛti ʉ, nɛ nu'bʉ mi 'yø'a bi man ra Jesús, bi denthoho.

15 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu ahʉ gyʉ́ fariseohʉ, guí øthʉ 'bɛ'a ní numansu ahʉ yʉ ją'i, pɛ nu Oją i pądi 'bɛ'a i ja bʉ mbo ni mbʉihʉ. Nɛ nu'ʉ gätho im bɛ̨nsɛ yʉ ją'i ngue di muui, pɛ hin te di muui bʉ na nu Oją ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma din thɛui ʉ yʉn t'ɛ̨di a rá ts'ɛdi Oją

16 ―Nu mam 'bɛt'o gán xähmbʉ yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés, nɛ gán xähmbʉ 'bɛ'a bi 'yo't' yʉ pøngahyą maya'bʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ. Pɛ nu ra Xuua Nxixyą bi dʉ'mi bi man ran ho ma'da'yo nɛ bi ma 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją. Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i ya i øt'ra ts'ɛdi da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją.

17 Pɛ madague'a, pɛ xínga n'dant'ohni dim 'bɛ'ʉ yʉn t'ɛ̨di. Nu ra ximhäi nɛ mahɛ̨ts'i da guadi, pɛ hin dim 'bɛ'ʉ yʉn t'ɛ̨di, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma hingui ho ran hyɛgui

18 ―Nɛ nu'a to'o da hyɛh rá xisu nɛ da zim man'da, ra 'yomt'ɛ̨ni a. Nɛ nu'a to'o da zin'a ra xisu bi thɛgui, nɛ gue'a dín 'yomt'ɛ̨ni a bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran t'uti ra mɛmbɛti nɛ ra hyoya í Lázaro

19 Nɛ bi ma man'da ran t'uti ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Mi 'bʉ'a n'da ra mɛmbɛti nɛ mahotho rá pahni xʉm hmadi a mi he, nɛ ɛ̨mmɛ mi 'bʉmanho bʉ ja rá ngu, tengu thoho 'bʉ i ja ra ngo. 20 Nɛ i 'bʉ'a n'da ra hyoya, ɛ̨mmɛ mi sä ran ʉnbi, í Lázaro a. Nɛ gätho rá ją'i mi ja yʉ 'ya. Nɛ mi hupʉ ja rá goxthi ra mɛmbɛti, 21 ngue mim bɛ̨ni da zi 'bɛ'a da hyɛpʉ ja rá mɛxa a ra mɛmbɛti. Nɛ nu'ʉ yʉ xą'yo bi decpa yʉ́ 'ya bʉ i hudi.

22 Bi zøn ra pa bi du'a ra hyoya. Nɛ nu yʉ́m 'bɛhni Oją bi zixpʉ mahɛ̨ts'i nguepʉ 'bʉ'a ra Abraham. Mbɛjua bʉya bi du'a ra mɛmbɛti. 23 Nɛ nu'bʉ mi du'a ra mɛmbɛti bʉya, ɛ̨mmɛ bi nu ran ʉnbi bʉ bi mba.

Nɛ bi ndøts'e, bi nu yabʉ bí 'bʉ'a ra Abraham nɛ ra Lázaro 'darpʉ bí 'bʉhmi. 24 Nu ra mɛmbɛti bi mbafi, bi 'yɛ̨mp'a ra Abraham: “Nu'i mam bombøta i Abraham, dami huɛ̨gui ts'ʉ, ba pɛnhua ra Lázaro da dʉt'ra dehe rá xä, da därca ma jąni, nguetho ɛ̨mmɛ di ʉng na ra sibi i ja ua.” 25 Pɛ nu ra Abraham bi 'yɛ̨mp'a: “Nu'i, mam bom'bɛto i, dami bɛ̨n'i ts'ʉ 'bɛ'a gá 'yøt'e 'bʉ gmi 'bʉpʉ ja ra ximhäi. Gätho xʉn ho 'bɛ'a mi ja i, pɛ nu'a ra Lázaro hønt'a ran ʉnbi bi nu bʉ. Pɛ nuya din johya ua ra Lázaro ya, pɛ go hønt'a ran ʉnbi guí nu ya. 26 Nɛ man'da dí xi'i, hingui sä n'da da nɛxua da zørpʉ guí 'bʉi, nguetho i ja inde n'da ra mba'ye xʉn ndoho. Nɛ nu'i hingui sä gua nɛxpʉ guí 'bʉi gui søcua, nguetho i cot'a ra mba'ye bʉ,” bi 'yɛ̨n'a ra Abraham.

27 Nu ra mɛmbɛti xø mahøn'a bi xi'a ra Abraham: “Pɛ nu'bʉ hin da zä ba pɛnhua, pɛ gui pɛn'na ra Lázaro bʉ ja rá ngu ma ta da xi'ʉ 'bʉpʉ 'bɛ'a dí sägä. 28 Nguetho i 'bʉpʉ cʉt'a man 'yohʉ, nɛ dí ndepe nɛ'ʉ da zøm bʉ guí 'bʉhmi 'bʉ bi du, nɛ him ba ɛ̨cua ja ran ʉnbi,” bi 'yɛ̨n'a. 29 Pɛ nu ra Abraham bi 'yɛ̨mp'a: “Nubʉ 'bʉh nin 'yohʉ, i ja bʉ rám hman ra Moisés nɛ yʉ́ pøngahyą Oją, i sä da 'yøxʉ 'bɛ'a i man'ʉ.” 30 Pɛ nu ra mɛmbɛti bi 'yɛ̨n'a: “Pɛ nu'i ma ta Abraham, hinga xøt'a rám hman ra Moisés ngue da 'yø'ʉ man 'yohʉ, pɛ nu'bʉ da ndants'a n'da xʉn du ngue da xifi, da 'yø 'bʉ.” 31 Pɛ nu ra Abraham bi 'yɛ̨mbi: “Nu'bʉ hin da 'yʉrpa ra güɛnda 'bɛ'a i man ra Moisés nɛ yʉ́ pøngahyą Oją, xín da 'yʉrpa ra güɛnda 'bʉ da ndants'a n'da xʉn du,” bi 'yɛ̨n'a ra Abraham, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi man ran t'uti.

17

Xʉn dʉxqui ra ts'oqui

1 Nu'a ra Jesús bi xih yʉ́ xädi, bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hin'yʉ n'da ra pa hin da ts'ä a ni mbʉihʉ gue i nde di 'bɛp ahʉ gui 'yøthʉ ra ts'oqui. Pɛ ndumbʉitho da nu'a to'o di japi da 'yøt' yʉ ts'oqui rá miją'iui. 2 Dí xi ahʉ, to'o di japi da 'yøt' ran ts'o n'da hinga na te rá mbʉi, man'da xʉn ho 'bʉ xtín thąrpa n'da ra dojʉni rá 'yʉga nɛ xtá t'ɛntpʉ ja ra deją, xinda gue'bʉ xtí japi xta 'yøt' ran ts'o a n'da hinga na te rá mbʉi. 3 Dami jamansu 'bɛ'a guí øthʉ. Nu'bʉ 'bʉ'a n'da ni miją'ihʉ bi 'yøt'ahʉ ran ts'o, dami xihmbʉ hingui ho'a bi 'yøt'ahʉ. Nɛ nu'bʉ da 'yømanho a guí xihmbʉ, damim punbahʉ 'bʉ. 4 Nɛ nu'bʉ yoto nidi n'dapa da 'yøt'ahʉ ran ts'o, nɛ n'dandį ngu n'dandį da 'yä ahʉ ra punbi, dami punbahʉ gätho, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Gätho xʉn hɛ̨i sä da 'yøt'a n'da 'bʉ i ɛ̨c'yɛi xʉn ho

5 Nu'ʉ yʉ xädi bi 'yɛ̨m bʉya:

―Grá Hmu, dami jaje ga ɛ̨c'yɛihe xʉn ho, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús.

6 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Madague'a ɛ̨mmɛ zʉ ts'ʉtho gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ, tengu bʉ ni nɛqui rá hmudä ra c'u, sä gui xihmbʉ ra za 'bäcua da 'uegue dím 'bäpʉ ja ra deją nɛ da 'ueh pʉya. Hin'yʉ 'bɛ'a xʉn hɛ̨i 'bʉ gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Hin ga ɛ̨mfʉ xʉn ho dí øthʉ 'bʉ dí øthʉ'a i sijʉ

7 ―Nu'bʉ n'da ran 'yohʉ 'bʉh rá 'yɛ̨hɛ di jamansup yʉ́ dɛ'yo uague dim pɛpʉ rá huąhi, nɛ nu'bʉ bin de bá ɛ̨pʉ ja rá ngu bʉya, ha da sifi din sihmɛ. 8 Pɛ hin'na, pɛ da sifi di hocpa rán sihmɛ rá hmu, nɛ nu'bʉ bi niyą, ja din sihmɛ ra 'yɛ̨hɛ bʉya. 9 Nu'a ra 'yɛ̨hɛ 'bʉ bi 'yøt' rá 'bɛfi bi xih rá hmu, hingui t'ɛ̨mbi “jamadi gá 'yørca ma 'bɛfi,” hingui t'ɛ̨mbi, ngue ya ra 'yɛ̨hɛ thoho. 10 Nɛ ngutho ahʉ 'bʉ gá 'yøthʉ rá 'bɛfi Oją, gui 'yɛ̨nthohʉ bʉya: “Hin nte dá øthe ngue dí hnumanhoje, nguetho hønt'a bi xije Oją dá øthe,” gui 'yɛ̨mhbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi hoqui 'dɛt'a yʉn 'yohʉ mí hɛ̨mb ra t'axca'ya

11 Nu'a ra Jesús 'bʉ mi 'yo bʉ ja ra 'yu ní mba Jerusalén, bi tho inde bʉ ja yʉ́n yąni yʉ xɛqui Samaria nɛ Galilea. 12 Nɛ nu'bʉ mi ts'ʉtho da yʉt'a n'da ra hnini, ba ɛ̨pʉ 'dɛt'a yʉn 'yohʉ i nde din c'athʉ ra Jesús. Gätho mi hɛ̨mb ra t'axca'ya ʉ. Nɛ nu'ʉ yʉn 'yohʉ yabʉ ts'ʉ bim 'bäi nɛ nts'ɛdi bi mbafi, bi 'yɛ̨n'ʉ:

13 ―Nu'i Jesús, grá xänbate i, dami huɛ̨gahe ts'ʉ, bi 'yɛ̨mbi.

14 Nu ra Jesús 'bʉ mi nu'ʉ bʉya, bi xi'ʉ da 'yut yʉ́ ją'i ʉ yʉ mbäją. Nɛ nu'bʉ mi mba ʉ, nu'a ra Jesús bi japi bin hoc yʉ́ ją'i bʉ ní mba. 15 Nɛ nu n'da, 'bʉ mi bądi bi zä rá ją'i, 'bex bá peng bʉ 'bäh ra Jesús nɛ nts'ɛdi bi 'yɛ̨spa Oją. 16 Bin dąnyahmu bʉ ja rá gua ra Jesús, bi 'yäp ra jamadi nguetho bi yąn'a. Nɛ nu'a, ra mɛngu Samaria a, hing rá mijudíohʉ ra Jesús. 17 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨na:

18 ―Ha hinga gue'ʉ 'dɛt'a dá hoqui. Hapʉ i 'bʉ'ʉ mi gʉto. Ha hingui sä ba ɛ̨'ʉ 'da xtí un ra jamadi Oją. Pɛ hønna n'da ran'yohʉ hing ra judío bi bɛ̨n'a ra mate bi 'yørpa Oją, nɛ im bɛ̨nsɛ ʉ mi'da ngue ɛ̨na i pą Oją ʉ, bi 'yɛ̨na.

19 Nɛ xø bi 'yɛ̨mp'a ran 'yohʉ:

―Damim 'bäi, ní mba ya. Bin yąn'a ya nguetho gá 'yɛ̨c'yɛi gue i ja ma ts'ɛdi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma 'bɛ'a di ja bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją

20 Nu'ʉ 'da yʉ fariseo bi 'yän'na ra Jesús:

―'Bɛ'a ní pa di manda ua rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hin da fą 'bʉ bi manda rá ts'ɛdi Oją ua. 21 Hingui sä n'da da 'yɛ̨na: “Guecua di manda ua rá ts'ɛdi Oją,” xíngui sä n'da da 'yɛ̨na: “Guembʉ di manda rá ts'ɛdi Oją bʉ,” njon da zä da 'yɛ̨na, nguetho guepʉ ja ní mbʉi n'da di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

22 Nɛ nubʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Da zøn ra pa ɛ̨mmɛ guin ndehʉ ba pengä, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi. Pɛ di 'bɛtho yʉ pa ba pengä. 23 Pɛ nu'ʉ 'da da 'yɛ̨n'ahʉ: “Guecua i 'bʉcua ya,” da 'yɛ̨n'ahʉ. Nɛ nu'ʉ mi'da da 'yɛ̨n'ahʉ: “Guembʉ i 'bʉpʉ a.” Pɛ 'yo guí øhmbʉ 'bɛ'a da man'ʉ. 24 Nguetho nu'bʉ bá pengä, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, di nɛqui tengu ra huɛi ngue di hyät'i gätho na ngʉni ra ximhäi. 25 Pɛ m'bɛt'o thoho ga nugä xʉn ngu ran ʉnbi, nguetho yʉ ją'i 'bʉcua ya, hin da 'yɛ̨c'yɛigui.

26 Nu'a ra pa ba pengä, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, nu yʉ ją'i dim 'bʉi da 'yøt'ʉ tengu bi 'yøt' yʉ ją'i mi 'bʉhmbʉ a ra Noé. 27 Nu'ʉ yʉ pa mi 'bʉ'a ra Noé, gätho yʉ ją'i mi øt'e 'bɛ'a mi numanhosɛ, mi sihmɛ, mi mihni, nɛ mi sin yʉ́ xisu, nɛ gue'a mi øt'ʉ gätho yʉ pa gue'bʉ go mi zøn ra pa bi yʉt ra dąmbosa ra Noé. Nɛ bin dą'ye bʉya, bi go'mi gätho ra häi a ra dehe, bi du gätho ʉ yʉ ją'i mi 'bʉi. Din jabʉ da 'yøt' yʉ ją'i 'bʉ bá pengä.

28 Nɛ tengu bi 'yøt' yʉ ją'i yʉ pa mi 'bʉ'a ra Lot, nɛ ngutho da 'yøt' yʉ ją'i dim 'bʉ 'bʉ bá pengä. Gätho yʉ ją'i bi 'yøt'e 'bɛ'a mi numanhosɛ da 'yøt'e, bin sihmɛ, bim mihni, bim pä, nɛ bin täi, bi 'yøt' yʉ́ huąhi, bi hyøh yʉ́ ngu. 29 Gue'bʉ go mi zøn ra pa bi bøn ra Lot bʉ ja ra hnini Sodoma, nɛ bá cąh mahɛ̨ts'i ra sibi ma uąnspi ra azufre, bi juah ra hnini, nɛ gätho mi 'bʉpʉ bi du bʉya. 30 Nɛ din jabʉ da 'yøt' yʉ ją'i 'bʉ bi zøn ra pa gua pengä.

31 Nɛ to'o i 'bäpʉ maxøts'e ra zɛts'ąngu, hin da yʉrpʉ mbo rá ngu ngue da hyąts'i 'bɛ'a ja bʉ, da mba tho. Nɛ gätho to'o dim pɛpʉ ja rá huąhi, hin ba peng bʉ ja rá ngu. 32 Dami bɛ̨mhbʉ ts'ʉ 'bɛ'a bi 'yøt'a rá xisu ra Lot 'bʉ mi sifi da 'da'ʉ, nɛ man'da bi bɛ̨nsɛ rá ngu, nɛ gue'a í du'a bʉya. 33 Nɛ gätho to'o in nde da yąnsɛ rá te, da nu ran ʉnbi maząi a. Pɛ gätho to'o hin da bɛ̨ni da yąnsɛ rá te, din ja ra te maząi a.

34 Nu'bʉ bi zøn ra ora gua pengä, di ąpʉ yoho bʉ ja rá oi, nu'a n'da da ts'ix'a, nɛ nu'a n'da da gopʉ. 35 Nɛ nu'bʉ yoho yʉ xisu 'darpʉ i jʉni, nu'a n'da da ts'ix'a, nɛ nu'a man'da da gopʉ. 36 Nɛ nu'bʉ yoho yʉn 'yohʉ i 'yo bʉ ja yʉ́ huąhi, nu'a n'da da ts'ixa, nɛ nu'a man'da da gopʉ, nɛ hønt'a to'o da 'yɛ̨c'yɛi, da ts'its'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

37 ―Grá Hmu, hapʉ din ja'a guím ma, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi.

―Nubʉ hapʉ di pɛti yʉ pada, gui pąhmbʉ gue di 'bom bʉ xʉn du, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

18

Ran t'uti ra xisu nɛ ra zɛ'mi

1 N'da ra pa, bi xi'a n'da ran t'uti yʉ́ xädi ra Jesús, ra hmɛpya jatho thocua thoho din yąui Oją nɛ hin din xømbʉi da 'yädi gue'bʉ go din ja 'bɛ'a ädi. 2 Nɛ bi 'yɛ̨na:

―Mi 'bʉ a n'da ra zɛ'mi bʉ ja n'da ra hnini, him bi numansu Oją xínga gue yʉ́ miją'ihʉ. 3 Nɛ mi 'bʉpʉ n'da ra xisu xí du rá ndø. Nɛ thocua thoho mi søm bʉ nɛ mi äpi da mbäts'i nangue rán sʉiui i 'bʉi. 4 Nɛ him 'be bi 'yʉrpa ra güɛnda 'bɛ'a bi man ra xisu a ra zɛ'mi. Jague'bʉ min xømbʉi nɛ bi 'yɛ̨nsɛ: “Nugä, hin dí numansu Oją, xínga gue'ʉ yʉ ją'i. 5 Pɛ ɛ̨mmɛ di pac na ra xisu, masque ga øt'ä 'bɛ'a in nde n'dahma hin di thoqui da zøcua ngue di xuhnanyagui,” bi 'yɛ̨nsɛ ra zɛ'mi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

6 Nubʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Dami bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a bi 'yøt'a ra zɛ'mi. Madague ra ts'om'bäi. 7 Dí xi ahʉ, man'da da 'yø'a Oją 'bʉ gui hyumbi gui 'yäfʉ rám fäts'i ngue yʉ́ t'ʉhni ahʉ a. Nu'a Oją hingui tø'mi 'bɛ din xømbʉizɛhɛ a. 8 Pɛ dí xi ahʉ, 'bexque da mbäx ahʉ 'bʉ guí äfʉ rám fäts'i. Janangue'a gui 'yäfʉ Oją di zɛt'a ni mbʉihʉ, nɛ hin da du ni mbʉihʉ ngue him 'be ba pengä ua. Nɛ nu'bʉ bá pengä nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, ga tįn ahʉ bʉ guí ɛ̨c'yɛigahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran t'uti n'da ra fariseo nɛ ra hyącahäi

9 Nɛ xø bi xih man'da ran t'uti ʉ im bɛ̨ni xʉn hosɛ, nɛ i numan'ʉ ʉ yʉ́ miją'ihʉ. Nɛ bi 'yɛ̨na:

10 ―Yoho yʉn 'yohʉ bi mba bʉ ja ra dąniją, din yąui Oją. Nu'a n'da ra fariseo, nɛ nu'a man'da ra hyącahäi. 11 Nu'a ra fariseo, bim 'bäi nɛ bin yą, bi 'yɛ̨na: “Jamadi Oją, nguetho nugä xíngui ts'ʉ xʉn ts'o ma mbʉi, nugä hin drá siyategä, nɛ hin drá hyätegä, nɛ hin drá 'yomt'ɛ̨nigä tengu'ʉ gätho mi'da. Jamadi ngue nugä hin dí øt'ä tengu øt'na ra hyącahäi i 'bäcua. 12 Nugä ząi dí ɛ't' man sihmɛ yondį n'da semana, nɛ dí un'a ná 'dɛt'a a dí tąh pʉ ja ra niją,” sä bi 'yɛ̨n'a ra fariseo 'bʉ min yąui Oją.

13 Pɛ nu'a ra hyącahäi, n'danni ts'ʉ mi 'bäi, nɛ i su da ndøts' mahɛ̨ts'i, bi hyɛ̨'mahäi, nɛ ɛ̨mmɛ tu rá mbʉi. Nɛ bi 'yɛ̨mp'a Oją: “Ma Oją i, dín yeh ni mbʉi, nguetho drá dądits'oquigä,” bi 'yɛ̨n'a ra hyącahäi. 14 Pɛ dí xi ahʉ, nu'a ra hyącahäi ya xí punba Oją 'bʉ mi mbeng bʉ ja rá ngu. Pɛ hin'na a ra fariseo, guexta'a xʉn ts'o rá mbʉi 'bʉ mi bøm bʉ. Nguetho to'o din 'yɛ̨ts'i, gue'a dín ʉnba ʉ. Pɛ gätho to'o hin din 'yɛ̨ts'i, gue'a dí t'ɛ̨spa ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi jąp yʉ t'ʉhni

15 N'da ra pa, nu 'da yʉ ją'i bá si yʉ́ t'ʉhni bʉ 'bʉh ra Jesús ngue da mba nthädi ʉ yʉ́ t'ʉhni. Pɛ nu'bʉ mi nu'ʉ yʉ́ xädi 'bɛ'a øt' yʉ ją'i, him bi japi da ts'ix ʉ yʉ t'ʉhni bʉ 'bä'a ra hmu, bi dąmyhą thoho ʉ. 16 Pɛ nu'a ra Jesús bi zon'dʉ yʉ t'ʉhni nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Dami jafʉ ba thocua ya yʉ t'ʉhni, o gadí hɛcuahʉ, nguetho gätho to'o da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, jatho 'bɛ da gohi tengu n'da ra t'ʉhni. 17 Dami 'yøhmbʉ 'bɛ'a dí xi ahʉ: Jatho gui 'yøthʉ tengu'bʉ gyʉ́ t'ʉhnihʉ 'bʉ guí ɛ̨c'yɛihʉ. Nu'bʉ hin'na, hin gui cʉthʉ bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

N'da ra mɛmbɛti i yąui ra Jesús

18 Nɛ nu'a n'da rá ngʉrpi yʉ judío, bi 'yän'na ra Jesús:

―Grá hogaxänbate, 'bɛ'a sä ga øt'ä ngue din jagä ra te maząi.

19 Bi dąh ra Jesús:

―Ha guím bɛ̨ni 'bɛ'a guím ma ngue guí ɛ̨ngui xʉn hogui, nguetho hønt'a Oją xʉn ho. 20 Guí pądi 'bɛ'a i mam bʉ ja yʉn t'ɛ̨di ngue i ɛ̨m bʉ: “O guí 'yomt'ɛ̨ni, o guí hodu, o guím pɛ̨, o guí man ra fɛhni, nɛ gui numansu ni ta nɛ ni mbe,” i mam bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

21 Nu ran 'yohʉ bi dąti:

―Gätho dí øt'ä ʉ gue'bʉ go mán t'ʉhnigä, bi 'yɛ̨n'a ran 'yohʉ.

22 Nɛ nu'a ra Jesús'bʉ mi 'yøde 'bɛ'a bi ma, bi 'yɛ̨mp'a:

―Gadí 'bɛ'i ts'ʉ. Ní mba, gui pä gätho 'bɛ'a i ja i, nɛ gui darpa yʉ hyoya. Gua ɛ̨h pʉya, gui tɛngui. Nɛ nubʉya, xʉn ngu din ja i bʉ mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

23 Pɛ nu'a ran 'yohʉ 'bʉ mi 'yø'a bi man ra Jesús, ɛ̨mmɛ bi du rá mbʉi, nguetho ɛ̨mmɛ ra mɛmbɛti a. 24 Nu'a ra Jesús 'bʉ mi nu bi du rá mbʉi a ran 'yohʉ, bi 'yɛ̨na:

―Xʉn hɛ̨i yʉ mɛmbɛti da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją. 25 Man'da hingui hɛ̨i n'da ra camello da yʉrpʉ ja rá gu ra 'yofani, xinda gue'ʉ yʉ mɛmbɛti da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

26 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i 'bäpʉ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Pɛ nu'bʉ in jabʉ, to'o maha da zä dim pøhø 'bʉ, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

27 Nu'a ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Nu'a Oją sä da 'yøt'a hingui sä da 'yøzɛhɛ yʉ ją'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

28 Nu'a ra Pedro bʉya, bi 'yɛ̨mbi:

―Nugähe, gätho a mi jaje dá sohmbe nɛ dá tɛn'nahe.

29-30 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Guehma dí xi ahʉ, gätho to'o bi zoh rá ngu, ogue rá xisu, ogue yʉ́ cu, ogue rá ta, ogue rá mbe, ogue yʉ́ t'ʉhni, ngue bin unsɛ di manda rá ts'ɛdi Oją ʉ, Oją di unni man'da xʉn ngu xinda gue'a mí ja. Pɛ nɛ'a ra te maząi bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Xø bi ma mahøn'a rán dąte ra Jesús

31 Nu ra Jesús, bi zixpʉ ma'ueni gätho 'dɛ'mayoho yʉ́ xädi, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Dami 'yøhmbʉ ya. Ga mbähä bʉ Jerusalén, nɛ din ja bʉ 'bɛ'a gätho bi man yʉ pøngahyą maya'bʉ nanguecä, ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 32 Nu yʉ ją'i di dägä bʉ ja rá ts'ɛdi ʉ hing yʉ judío, nɛ nu'ʉ da dengui, nɛ di c'ąman'ʉgui, nɛ da zoxqui. 33 Nɛ da mbɛgbä, nɛ da hyogä. Pɛ ná hyu pa bʉya ga ndants'i mahøn'a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

34 Pɛ nu'ʉ yʉ́ xädi, him bi bądi 'bɛ'a nam bøn'a bi man ra Jesús. Nguetho njo'mitho yʉ́n 'yomfɛ̨ni ʉ.

Nu'a ra Jesús bi hoc'a n'da ra xädä mi hąxta'a mi

35 Nɛ mi 'yo bʉ häntho bʉ ja ra hnini Jericó a ra Jesús, nɛ mi hupʉ nden'yu n'da zʉ xädä mi hąxta'a mí si. 36 Nɛ nu'bʉ mi 'yø'a ra xädä ngue xʉn ngu yʉ ją'i mba bʉ, bi 'yänni 'bɛ'a øt'ʉ. 37 Nɛ bi sifi mba bʉ ra Jesús ra mɛngu Nazaret. 38 Nɛ nu'a ra xädä bʉya, nts'ɛdi bi mbafi, bi 'yɛ̨na:

―Nu'i gra Jesús, rám bom'bɛto i ra David, dami huɛ̨gui ts'ʉ.

39 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i mi 'bäpʉ, bi xifi din hɛ̨. Pɛ madague him mi ndepe din yą, pɛ man'da nts'ɛdi bi mbafi, bi 'yɛ̨na:

―Gra Jesús, rám bom'bɛto i ra David, dami huɛ̨gui ts'ʉ.

40 Nu'a ra Jesús bim 'bäh pʉya nɛ bi manda ba ts'inba a ra xädä. Nɛ nu'bʉ mim 'bähmi ra Jesús a ra xädä, bi 'yän'na ra Jesús bʉya:

41 ―'Bɛ'a guí nde ga øt'a'i, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ nu ra xädä bi dąti:

―Dín nde ga nu ran nɛqui.

42 ―Sä guin nu ya, bi zä ni dä nguetho gá 'yɛ̨c'yɛi i ja ma ts'ɛdi, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús.

43 'Bex bi zä bi nu ran nɛqui rá dä bʉya. Nɛ bi dɛn'na ra Jesús. Bi 'yɛ̨spa Oją bʉ ní mba. Nɛ'ʉ gätho yʉ ją'i mi 'bʉpʉ, bi 'yɛ̨spa Oją bʉya.

19

Ra Jesús nɛ ra Zaqueo

1 Nu'a ra Jesús bi yʉrpʉ ja ra hnini Jericó, mi 'yo bʉ, ɛ̨na da thogui. 2 Nɛ mi 'bʉpʉ n'da ra ngʉrpa hyącahäi, ɛ̨mmɛ ra mɛmbɛti a, í Zaqueo a. 3 Nɛ nu'a ra Zaqueo, ɛ̨mmɛ min ndehma da nu'a ra Jesús, pɛ him mi sä nguetho hingui hɛ̨ts'i, nɛ ɛ̨mmɛ dʉ yʉ ją'i bʉ mi 'yo'a ra Jesús. 4 Janangue'a, bin tihi bi ndexa n'da ra za ra sicómoro, ngue da zä da nu ra Jesús 'bʉ bi thopʉ. 5 Nɛ nu'bʉ mi zøn'a ra Jesús bʉ 'bä'a ra za mi huxa ra Zaqueo, bi ndøts'e nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Zaqueo, bá cą n'dihi nguetho ga søm bʉ ja ni ngu ra pa ya, bi 'yɛ̨mbi.

6 Nɛ nu'a ra Zaqueo bin johya, 'dahmantho bi gąi, bi mba rá ngu nɛ bi zimanho a ra Jesús 'bʉ mi zøm bʉ rá ngu. 7 Pɛ nu'ʉ yʉ ją'i him bi numanho nguetho bin säya bʉ ra Jesús bʉ ja rá ngu n'da ra ziyate. 8 Nɛ nu'a ra Zaqueo bim 'bäi bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Ma Hmu i, nuya ga undä yʉ hyoya made 'bɛ'a gätho i jagä. Nɛ nu'bʉ mi siyagä n'da ra ją'i ngue hin rá 'yu 'bɛ'a mi øt'ä, goho nidi ga cospa a dá siyabi, bi 'yɛ̨n'a ra Zaqueo.

9 Nɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Gá päh nin 'yomfɛ̨ni nɛ i ja ra punbi ni ts'oqui ya, nɛ gätho i 'bʉcua ja ni ngu, gra Zaqueo, rám bom'bɛto i ra Abraham. 10 Nɛ gue'a ná ɛ̨cä, ngue guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, ngue gan yąnba yʉ́ te'ʉ i pądi ja yʉ́ ts'oqui, nɛ hin da nu ran ʉnbi maząi, pɛgue din ja ra te maząi ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran t'uti yʉ 'yɛ̨hɛ him bi xąnd ra mbɛti

11 Nu ra Jesús bi xih man'da ran t'uti ʉ yʉ ją'i, nguetho bi bɛ̨n'ʉ yʉ ją'i ngue nu'bʉ da zøm bʉ Jerusalén ra Jesús, 'bex di japi di manda bʉ rá ts'ɛdi Oją. 12 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Mi 'bʉ'a n'da ran 'yohʉ, ra ts'ʉt'abi rá ta. Nɛ bi mba bʉ n'danni n'da ra hnini ngue bin nde bín t'un bʉ rá 'bɛfi ngue din ts'ʉt'abi bʉ rá häizɛhɛ. 13 Pɛ nu'bʉ mi nɛts'i, bi zon'dʉ 'dɛt'a yʉ́ 'yɛ̨hɛ, 'da'a n'da bi un ra mbɛti ngue ra oro xʉn ngu di muui. Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ: “Gui hyomhbʉ 'bɛ'a da zä gui 'yøthʉ ngue di xąnd ma mbɛti,” bi 'yɛ̨mbi.

14 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i mi 'bʉpʉ ja rá häi, him mi numanho a ran 'yohʉ. Janangue bi mbɛhni 'da yʉ́m 'bɛhni ngue m'bɛt'o da zøni da ma ngue hin din t'un rá ts'ɛdi a ran 'yohʉ. 15 Pɛ nu'a ran 'yohʉ, bin t'un ran t'ɛ̨di din ts'ʉt'abi nɛ bi mbeng bʉ rá häi bʉya. Nu'bʉ mi zøm bʉya, bi zon'dʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ xí un ra mbɛti, nde da bądi hangu bi hyuxa rá mbɛti xí un'na n'da ngu n'da ʉ.

16 Nu ra mbʉdi 'yɛ̨hɛ bi 'yɛ̨mp'a: “Nuya bin ja 'dɛt'a a ni mbɛti,” bi 'yɛ̨n'a. 17 Bi 'yɛ̨mp'a rá hmu bʉya: “Xʉn ho gá 'yøt'e, gra 'yɛ̨hɛ̨ xʉn ho, gá xąnda zʉ ts'ʉ dá 'da'i, pɛ nɛ ga 'da'a nin t'ɛ̨di ngue gui manda 'dɛt'a yʉ hnini,” bi 'yɛ̨mbi. 18 Nu ná yoho ra 'yɛ̨hɛ bi 'yɛ̨mp'a: “Nuya bin ja cʉt'a a ni mbɛti gá 'daqui ga xąndä,” bi 'yɛ̨n'a. 19 “Nu'i, ga 'da'a nin t'ɛ̨di ngue gui manda cʉt'a yʉ hnini 'bʉ,” bi 'yɛ̨mp'a rá hmu bʉya.

20 Nɛ xø man'da ra 'yɛ̨hɛ bi 'yɛ̨mp'a rá hmu bʉya: “I ja ua ni mbɛti gá 'daqui. Dá pɛ'ts'ä xʉn ho. 21 Nguetho dí pącä 'bɛ'a nim 'bäi, ngue ya hin'yʉ nin huɛ̨cate. Guí honi 'bɛpʉ gdí hyąnba rá mbɛti yʉ ją'i. Nɛ guí hąnba yʉ́ huąhi, janangue dá pɛ'ts'ä ni mbɛti ngue dí su ga 'bɛdi,” bi 'yɛ̨n'a. 22 Nu'a rá hmu bi 'yɛ̨mbi: “Nu'a gá ma i udi ngue grá ts'om'bäi. 23 Hanja hin gá hmi'a ma mbɛti n'dahma xtí hyux'i ts'ʉ,” bi 'yɛ̨mbi.

24 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ mi 'bäpʉ: “Dami hyąnbahʉ rá mbɛti na ran 'yohʉ nɛ gui unhdʉ a ra mbʉdi 'yɛ̨hɛ, nu'a to'o bi dąha xʉn ngu,” bi 'yɛ̨mbi. 25 Pɛ nu'ʉ mi 'bäpʉ, him bi nde da 'yøt'e 'bɛ'a bi man yʉ́ hmu, nguetho xʉn ngu i ja a ra mbʉdi 'yɛ̨hɛ. 26 Pɛ nu'a ra hmu bi 'yɛ̨mp'ʉ: “Nu'a to'o i humbi i øt' ma 'bɛfi, hinga hønt'a rán zäbi da dąha, pɛ man'da xʉn ngu ga unni. Pɛ nu'a hingui nde da 'yøt' ma 'bɛfi, hin te da dąha, nɛ ga hąnba'a dá unni,” bi 'yɛ̨na. 27 “Nɛ nu'ʉ him mi ndeje dan ts'ʉt'abi ua, ba sihʉ, gui sɛcpahʉ yʉ́ 'yʉga ua,” bi 'yɛ̨n'a ra hmu bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi man ran t'uti.

Ra Jesús bi yʉrpʉ ja ra hnini Jerusalén

28 Nɛ nu'bʉ mi gua'a bi man ra Jesús, bi thopʉya, ní mba bʉ Jerusalén. 29 Nɛ nu'bʉ mi ts'ʉtho da zøm bʉ ja ra nyuni guepʉ i ja ra hnini Betfagé nɛ ra hnini Betania, 30 bi mbɛhni yoho yʉ́ xädi, bi 'yɛ̨mbi:

―Ní mbɛ bʉ nán jombʉ ja ra hnini. Nɛ gui tįmmi bʉ n'da ra t'ʉburu án thąt'i bʉ ja ra nden'yu, nɛ xínga n'da ra ją'i ní hyuts'i. Bá xocui nɛ ba siui ua. 31 Nɛ nu'bʉ 'bo'o da 'yän'naui: “Hanja gní xocui ra buru,” gui 'yɛ̨nui: “Nu'a ra hmu i hon'a ra buru,” gui 'yɛ̨nui, bi 'yɛ̨mp'ʉ yoho yʉ́ xädi.

32 Nɛ bi mba bʉya, nɛ bi dįn'a 'bɛ'a xí xi'a ra Jesús. 33 Nɛ nu'bʉ mi xoc ra buru, bi 'yän'na rá mbɛti:

―Hanja gní xocui na ra buru, bi 'yɛ̨mbi.

34 Bi dąh yʉ xädi bʉya:

―Nu'a ra Hmu i honi, bi 'yɛ̨n'ʉ. Nɛ bi ndepe da zix bʉya.

35 Nɛ nu'ʉ yʉ xädi bá si ra buru bʉya, nɛ bi gąspa yʉ́ coto bʉ ja rá xʉthä ra buru nɛ bi hyuxa ra Jesús. 36 Nɛ nu'bʉ mi mba bʉ 'yu ra Jesús, nu'ʉ yʉ ją'i 'bex bi mbøcua yʉ́ pahni bʉ ja ra 'yu ngue da thopʉ a ra Jesús. 37 Nɛ nu'bʉ mi gąpʉ ja ra nyuni ní mba bʉ Jerusalén, gätho ʉ min 'yohʉ nts'ɛdi i mbafi, bin johya nɛ bi 'yɛ̨spa Oją nangue yʉn t'øt'e nuįxte bi nu. 38 Bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Mająpi ra ts'ʉt'abi bá ɛ̨hɛ nangue rá thuhu ra Hmu. Nɛ din ja rán johya Oją yʉ́ mbʉi yʉ ją'i. Nuįxtetho rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'ʉ.

39 Nɛ nu 'da'ʉ yʉ fariseo bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Dami hɛcua ni xädi din hɛ̨.

40 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'bʉ ga hɛcpä yʉ ngue i ɛ̨spa Oją, pɛ go da 'yɛ̨spa Oją ya yʉ do bongua, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bin zoni nangue yʉ ją'i 'bʉpʉ ja ra hnini Jerusalén

41 Nɛ nu'bʉ mi hyän bʉ ra hnini Jerusalén a ra Jesús, bin zoni. 42 Nɛ bi 'yɛ̨n'a:

―Min ndegä ngue xquí pąhmbʉ a dí yąn'ahʉ bʉ ja ran ʉnbi maząi, pɛ hin gán nde gá pąhmbʉ, pɛ nuya him man zä, nguetho tengu'bʉ njo'mi ni dähʉ. 43 Nɛ da zøn ra pa ba ɛ̨h nin sʉihʉ di mbät'a ni hninihʉ nɛ njon da zä da bøni ngue din yąni, nɛ gan tunhdʉ ʉ bʉya. 44 Nɛ gätho ahʉ ngue guí 'bʉhmbʉ nʉ, da hyo ahʉ nɛ da guah ni hninihʉ. Nɛ da mba nso't'i, nɛ xínga n'da ra jądo da gopʉ. Nguetho nu ahʉ xíngui ts'ʉ gá pąhmbʉ a ra pa xtí pø ahʉ Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nu ra Jesús bi hyøn'a thi yʉ mbä bʉ ja ra dąniją

45 Nɛ nu'a ra Jesús bʉya, bi mba bʉ ja ra dąniją nɛ bi hyøn'a thi gätho yʉ mbä mi 'bʉpʉ. 46 Nɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―I mam bʉ ja rám hman Oją: “Í thø'a ma ngu ngue da mba nthąndegä bʉ,” i ɛ̨n Oją. Pɛ nu ahʉ gá 'yørpadahʉ tengu'bʉ ra hyądo guepʉ nín 'yąn'ʉ yʉ bɛ̨, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Bi t'ømanho a bi man ra Jesús

47 Nu'a ra Jesús thocua thoho min xänbate bʉ ja ra dąniją. Pɛ nu'ʉ yʉ ngʉrpa mbäją, nɛ yʉ xänbate niją, nɛ yʉ dąc'yɛi, min nde da hyo'a ra Jesús. 48 Pɛ hin'yʉ 'bɛ'a da 'yøt'e ngue da hyo. Nguetho gätho yʉ ją'i bi 'yʉrpa ra güɛnda 'bɛ'a bi man ra Jesús. Njon bin nde bi ʉ't' yʉ́ mbʉi ʉ 'da.

20

Rán t'ɛ̨di ra Jesús

1 Nɛ nu ra Jesús n'da ra pa bi xänba yʉ ją'i bʉ ja ra dąniją nangue ran ho ma'da'yo. Nɛ'ʉ yʉ ngʉrpa mbäją nɛ yʉ xänbate niją, nɛ yʉ dąc'yɛi, gätho bi zøm bʉ. 2 Nɛ bi t'än'na ra Jesús:

―Hanja sä guí øt'e 'bɛ'a guí øt'e. To'o bi 'da'a nin t'ɛ̨di, bi 'yɛ̨mbi.

3 Pɛ nu ra Jesús bi dąti:

―Nɛcä, ga än'nahʉ, 4 to'o bi un rán t'ɛ̨di ra Xuua ngue bi 'yøt' ran xixyą, hague Oją uague yʉ ją'i, bi 'yɛ̨na.

5 Pɛ nu'ʉ bin 'yänzɛhɛ ʉ 'bɛ'a dí dąti. Nɛ bi 'yɛ̨nsɛ:

―Nu'bʉ ga ɛ̨mfʉ ngue Oją bi un'na rán t'ɛ̨di a ra Xuua, nɛ da 'yɛ̨njʉ bʉya: “Hanja hin gá 'yɛ̨c'yɛihʉ 'bʉ.” 6 Pɛ nu'bʉ ga ɛ̨mfʉ, yʉ ją'i thoho bi un rán t'ɛ̨di, dí bat'adojʉ yʉ ją'i nguetho xʉn ngu yʉ ją'i ɛ̨c'yɛi rá pøngahyą Oją ra Xuua, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ.

7 Janangue'a bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús:

―Hin dí pąhmbe to'o bi un rán t'ɛ̨di ra Xuua, bi 'yɛ̨ntho.

8 Nɛcä hin ga xi ahʉ to'o bi 'dacä ran t'ɛ̨di ga øt'ä 'bɛ'a dí øt'ä, bi 'yɛ̨na.

Ran t'uti yʉ ts'ombɛfi

9 Nɛ bi xih man'da ran t'uti a ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Mi 'bʉ'a n'da ran 'yohʉ bi 'yøt'a n'da ra nuąndät'o, nɛ bi hmit'i 'da yʉ mbɛfi. Nu'a rá mbɛti bi mba n'danni bʉya, nɛ nya'atho bám 'bʉpʉ. 10 Nɛ nu'bʉ mi zøn yʉ pa da thʉc yʉn dät'o, nu'a rá mbɛti bá pɛhna n'da rá 'yɛ̨hɛ da duspa 'da yʉ́n dät'o, ngue'a án yąhʉ a. Pɛ nu'ʉ bi zocpa a ra nuąndät'o, bi mbɛmba thoho ra 'yɛ̨hɛ nɛ bi 'yɛt'i, xín te bi unni. 11 Nɛ ná yoho rá 'yɛ̨hɛ bá pɛhna rá mbɛti ra nuąndät'o, pɛ ngutho bi 'yørpa ra 'yɛ̨hɛ, nɛ'a bi mbɛmba thoho mahøn'a, bi 'yɛr bʉya nɛ nte bi unni. 12 Nɛ ná hyu rá 'yɛ̨hɛ xø bi mbɛhni mahøn'a a ran 'yohʉ, ngutho bi t'ørpe, bi ʉnba yʉ mbɛfi nɛ bi 'yɛt'i, xíngui ts'ʉ bi unni.

13 Nɛ nubʉya, nu ra mɛndät'o bi bɛ̨ni 'bɛ'a da 'yøt'e. Nɛ bi 'yɛ̨na: “Masque ga pɛhn'na ma ts'ʉnt'ʉ, dadí huɛ̨qui, xøhma da numansu na,” bi 'yɛ̨nsɛ. 14 Pɛ nu'bʉ mi nurpa rá ts'ʉnt'ʉ ʉ yʉ mbɛfi, bi mam bʉya ngue da hyo, bi 'yɛ̨n'ʉ: “Mbähä ga hohʉ rá ts'ʉnt'ʉ, janangue da zä ga cosɛhʉ ra nuąndät'o,” bi 'yɛ̨n'ʉ. 15 Janangue'a bi zix pʉ ma'ueni, bi hyøn'a thi ra ts'ʉnt'ʉ, nɛ bi hyo bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ xø bi 'yän'dʉ yʉ ją'i mi 'bäpʉ:

―'Bɛ'a guím bɛ̨mhbʉ da 'yøt'a rá mbɛti ra nuąndät'o ya, bi 'yɛ̨na.

16 Pɛ dí xi ahʉ, ba ɛ̨sɛ nɛ da hyo'ʉ, nɛ n'dan'yo di un'na rá nuąndät'o bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ nu'bʉ mi 'yø'ʉ yʉ ją'i 'bɛ'a bi man ra Jesús, nu'ʉ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Oją da 'yøt'e hin din ja a guím ma, bi 'yɛ̨n'ʉ.

17 Pɛ nu'a ra Jesús bi hyɛ̨t'ʉ, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ 'bɛ'a nam bøn'a rám hman Oją nt'o't'i maya'bʉ 'bʉ, ngue i ɛ̨na:

Nu'a ra do bi bʉnt'ʉ yʉ gądo 'bʉ mi hyøh ra ngu,

gue'a ra do man'da mahyoni, tengu thoho yʉ guangu, i ɛ̨m bʉ ja rám hman Oją.

18 Nɛ tengu'bʉ da guesɛgä a ra do i hmam bʉ. Hønt'a go to'o hingui ɛ̨c'yɛigui, din ʉnbazɛhɛ, tengu'bʉ da dąng bʉ ja ra do din tʉni, nɛ go ga sɛmpä a tengu'bʉ ra do da zɛ'mi nɛ da 'yɛt'i, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Bin t'än'na ra Jesús 'bʉ din jut' ra renta ogue hin'na

19 Nu yʉ ngʉrpa mbäją nɛ yʉ xänbate niją 'bʉ mi 'yø'a ran t'uti bi man ra Jesús nangue'ʉ yʉ hyote mbɛfi, min nde da got'a fädi ra Jesús, nguetho bi bądi tengu'bʉ guesɛ ʉ yʉ hyote mbɛfi ʉ yʉ mbäją nɛ yʉ xänbate niją. Pɛ him bi got'i nguetho bi zutho yʉ ją'i. 20 Janangue bi bɛ̨m mahøn'a bʉya nɛ bi mbɛhni 'da yʉn 'yohʉ ngue da 'yän yʉn t'änni a ra Jesús, n'dahma din ja 'bɛ'a sä dí fɛnt'a ra Jesús ngue di dä bʉ 'bʉh ra ts'ʉt'abi. 21 Nɛ nu'ʉ yʉn 'yohʉ bi xi a ra Jesús:

―Xänbate i, dí pąhmbe hønt'a majuąni guí ma. Nɛ dí pąhmbe guí xänbi xʉn ho hønt'a go to'o má ją'i nɛ hin guí huahni to'o guí xänbi, pɛ guí xifi xʉn ho nangue Oją. 22 Dami xije ya, ha din thɛui man t'ɛ̨dihʉ bi 'dajʉ Oją 'bʉ ga juthʉ ra renta a ra ts'ʉt'abi Roma, uague hin'na, bi 'yɛ̨n'ʉ.

23 Pɛ nu'a ra Jesús mi pądi i ts'ämhyą thoho. 24 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja gní 'yängui, xi ni mbɛti gní juthʉ ra renta ra ts'ʉt'abi, gan nugä, bi 'yɛ̨na.

Nɛ bi un bʉya.

―To'o rá pøte nɛ rá thuhu i cuat na ra mbɛti, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ nu'ʉ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Rá pøte nɛ rá thuhu ra ts'ʉt'abi Roma i cuat na.

25 Bi dąh ra Jesús bʉya nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'a rá mbɛti ra ts'ʉt'abi Roma, gui un'na. Nu'a xin rá mbɛti Oją, gui un'na Oją a, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

26 Janangue nu yʉn 'yohʉ him bi zä xtá hyät'a ra Jesús, pɛ bi hyonya thoho ʉ 'bɛ'a bi man'a ra Jesús.

Ran t'änni 'bʉ da ndants'ʉ xʉn du

27 Nɛ nu'ʉ 'da yʉ saduceo, bi zøm bʉ 'bʉh ra Jesús, gue'ʉ hingui ɛ̨c'yɛi da ndants'ʉ xøn du. Nu'ʉ bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

28 ―Nu'a ra Moisés bi 'dajʉ n'da man t'ɛ̨dihʉ nɛ bi 'yɛ̨na: “Nu'bʉ bi du n'da ran 'yohʉ ngue mi 'bʉh rá xisu nɛ njo'o yʉ́ t'ʉhni, nu'a rán 'yohʉ da zinba a rá xisu. Nɛ nu'a rá mbʉdi t'ʉhni dim 'bʉi, da thuspa rá thuhu a ran 'yohʉ bi du nɛ da'yɛ̨mbi rá ta a,” bi man ra Moisés.

29 Pɛ gue'a ga än'nahe. Bim 'bʉ'i yoto yʉn 'yohʉ din 'yohʉ zɛhɛ. Nu'a ra mbʉdi n'yohʉ bi zin'a n'da ra xisu, nɛ m'bɛjua bʉya bi du a ran 'yohʉ nɛ him bim 'bʉh rá t'ʉhni. 30 Nɛ nu'bʉ mi du ran 'yohʉ bʉya, ná yoho rán 'yohʉ bi zin'a ra xisu mahøn'a, nɛ xø bi du a. 31 Nɛ xø bi zin'a man'da rán 'yohʉ bʉya, 'da'ingu bi 'yøt'ʉ gätho yoto yʉn 'yohʉ, gätho bi du nɛ xínga n'da bim 'bʉh yʉ́ t'ʉhni. 32 Mbɛjua bʉya, bi dusɛ ra xisu, bi 'yɛ̨n'ʉ. 33 Nuya, dami xije 'bɛ'a din ja a ra pa da ndants'ʉ xʉn du. To'o da 'yɛ̨mbi rá xisu a ra xisu, nguetho gätho yoto bim 'bʉhmbʉ ra xisu ua ja ra häi, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ saduceo.

34 Nɛ nu'a ra Jesús bi dąti:

―Hønt'ua ja ra häi din thąt'ʉ yʉ ją'i. 35 Nɛ gätho to'o yʉ́n sähʉ da mba bʉ mahɛ̨ts'i 'bʉ bi ndants'ʉ xʉn du, nɛ him man ja ran thąti bʉ. 36 Nguetho da gohi tengu tho yʉ́m 'bɛhni Oją ʉ, nɛ him man da du bʉ. Nɛ ma'da'yo da gohi 'bʉ bi xoxa Oją ʉ ngue yʉ́ t' ʉhnisɛ Oją ʉ.

37 Pɛ nɛ'a ra Moisés bi ma da ndants'ʉ xʉn du 'bʉ mi 'yo't'i 'bɛ'a bin ja, nu'bʉ mi nu mí zø ra za 'bʉ maya'bʉ. Nɛ i mam bʉ ngue nu Oją rá Oją ra Abraham nɛ ra Isaac nɛ ra Jacob, nɛ nu'ʉ, ná ya'a thoho xí du ʉ 'bʉ mi 'yɛ̨mp'a Oją ra Moisés. 38 Ngubʉ bi ma nguetho guexta'a i 'bʉh yʉ́ mbʉi. Nubʉ na nu Oją 'da'ingutho 'bʉ i 'bʉ'a n'da ogue xʉn du n'da. Guexta'a i jatho yʉ́ te ʉ xʉn du, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

39 Nɛ nu'ʉ 'da yʉ xänbate niją, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Ɛ̨mmɛ xʉn ho a gá ma, bi 'yɛ̨n'ʉ.

40 Nɛ nu'ʉ yʉ saduceo ya him mi sä da 'yän mi'da yʉn t'änni.

To'o rám bom'bɛto a ra Cristo

41 Nɛ nubʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Hague nán zä guí ɛ̨mfʉ ra Cristo rám bom'bɛto ra David a. 42 Nguetho bi mansɛ ra David bʉ ja ra søcuą bi 'yo't'a:

Nu'a Oją bi 'yɛ̨mp'a ma Hmu:

“Hyucua ga conhui ma ts'ɛdi,

43 gue'bʉ go dá tąpä gätho ʉ nin sʉihʉ,” i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra David 'bʉ mi ma nangue ra Cristo.

44 Hanja i ɛ̨mbi rá Hmu, nɛ rám bom'bɛto a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma hinga gue'a bʉ nán xänbate ʉ yʉ xänbate niją

45 Nu'a ra Jesús bʉya, ní jat'a nyąhʉ yʉ́ xädi, gätho mi 'bäpʉ mi øde 'bɛ'a bi man ra Jesús. Bi 'yɛ̨mp' ʉ bʉya:

46 ―O guí ʉrpahʉ masu 'bɛ'a da man'ʉ yʉ xänbate niją, nguetho i he yʉ́ mbapahni xʉm hmadi ngue da t'ɛ̨spi, nɛ ɛ̨mmɛ di ho da mba ma zɛngua ngue da 'yɛ̨spa yʉ ją'i. Nɛ ɛ̨mmɛ i honi da hyupʉ ja yʉn thuts'i xʉn ho bʉ ja yʉ niją, nɛpʉ ja yʉn sihmɛ. 47 Nɛ i siyabi 'bɛ'a i pɛ'ts' yʉ xisu xʉn du yʉ́n ndø, nɛ i tunba yʉ́ ngu, nɛ ní jat'i nya'a thoho i yąhʉ Oją bʉ ja yʉ niją. Pɛ nu'ʉ, man'da xʉn ʉtho ran ʉnbi da nu, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

21

Nu'a ran t'unni man'da di muui

1 Nu'a ra Jesús mi 'bäpʉ ja ra dąniją nɛ bi nu yʉ mɛmbɛti i cät yʉ́ mbɛti bʉ ja ra huada, ngue rán t'unni Oją. 2 Nɛ bi nu n'da zʉ hyoya xisu bi gärpʉ yoho yʉ t'ʉc'axt'i. 3 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ mi 'bäpʉ bʉya:

―Majuąni dí xi ahʉ, nuna ra hyoya xisu man'da di muui bi uni xinda gue'ʉ gätho mi'da. 4 Nguetho gätho yʉ mɛmbɛti 'bʉ ya bi gät'a n'da ra mbɛti ja ra huada, pɛ ya mbongui thoho yʉ́ mbɛti, pɛ nu'a zʉ hyoya xisu, bi uni gätho mi ja, xíngui ts'ʉ bi bongui 'bɛ'a da hyonsɛ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma 'bɛ'a din ja ra dąniją

5 Nu'a ra Jesús mi ø'a man yʉ ją'i: “Mahotho ra dąniją, nɛ mahotho yʉn t'unni i zʉpʉ.” Pɛ ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

6 ―Nuna gätho guín nuhʉ ya, da zøn ra pa hin te din ja ua, xíngui ts'ʉ da bonga n'da zʉ xɛqui ngue hin da yøt'e, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ran ʉnbi din ja ua ja ra häi

7 Nɛ nu'ʉ 'da yʉ ją'i mi ø'a bi man ra Jesús, nɛ bi 'yänni:

―Gra xänbate i, nda'a ní pa din ja a guím ma, 'bɛ'a ní hmɛpya din ja sä ga pąhmbe.

8 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Dami jamansu 'bɛ'a guí ɛ̨c'yɛihʉ. Nguetho da zøn ra pa ba ɛ̨h yʉ hyäte da hyä ahʉ: “Nugä drá Cristogä,” da 'yɛ̨n'ahʉ. Nɛ da 'yɛ̨n'ʉ: “Ya bi zøn ra pa ran zɛgui,” da 'yɛ̨n'ʉ. Pɛ o guí ɛ̨c'yɛihʉ 'bɛ'a da man'ʉ. 9 Ga xi ahʉ 'bɛ'a gätho din ja ua ja ra häi gue'bʉ go ba ɛ̨cä mahøn'a. O guí suhʉ 'bɛ'a gui 'yøhmbʉ, nguetho din ja yʉ dąsʉi, nɛ yʉ ją'i hinga 'da'angu da bɛ̨ni. Pɛ hinga gue'bʉ ran zɛgui din ja ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

10 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nɛ 'da'a n'danni yʉ häi din ja yʉ sʉi. Nɛ din sʉsɛ n'da ngu n'da yʉ ts'ʉt'abi. 11 Nɛ din ja yʉ 'yąmhäi nts'utho, nɛ din ja ra dąthu, nɛ ra dągɛ̨hɛ, nɛ din ja yʉ hmɛpya nts'utho bʉ mahɛ̨ts'i.

12 Pɛ hin nín ja a dím mangä 'bʉ bim fɛnt'ahʉ nɛ da mba ma ʉn'ni ahʉ. Nɛ da ts'ix ahʉ bʉ ja yʉ niją, di ʉn'nahʉ bʉ. Nɛ da mba ma dä ahʉ bʉ 'bʉh yʉ ts'ʉt'abi nɛpʉ 'bʉ'ʉ ja yʉ́ ts'ɛdi. Gätho ngubʉ da t'øt'ahʉ ngue guí tɛngahʉ. 13 Pɛ nu'bʉ da ts'ix ahʉ bʉ, da zä gui mamhbʉ bʉ ran ho ma'da'yo. 14 Nɛ 'yo gadín 'yomfɛ̨nihʉ 'bɛ'a gui mamhbʉ 'bʉ bi mba ma juąn'ni ahʉ.

15 Nguetho nugä, ga bɛ̨n'nahʉ 'bɛ'a da zä gui mamhbʉ ra ora gam 'bähmbʉ bʉ. Nɛ nu'a ga bɛ̨n'nahʉ, xínga n'da nin sʉihʉ da zä da dąti 'bɛ'a gui mamhbʉ bʉ. 16 Nɛ madague'bʉ, ni tahʉ ogue ni mbehʉ, ogue ni cuhʉ, ogue ni mɛnihʉ, ogue ni amigohʉ, pɛ guemhma di dä ahʉ bʉ 'bʉh yʉ ts'ʉt'abi. Nɛ 'da'ahʉ da tho ahʉ ngue guí ɛ̨c'yɛigahʉ. 17 Nɛ gätho da ts'an ahʉ nanguecä. 18 Pɛ o guín suhʉ nguetho xínga n'da ni xtąhʉ dim 'bɛpʉ ja ni yąhʉ. 19 Pɛ nu'bʉ gui hyäthʉ yʉn ʉnbi, Oją di 'da ahʉ ra te maząi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma 'bɛ'a din ja ra dąhnini Jerusalén

20 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ guin nuhʉ xí mbät ra hnini Jerusalén yʉ dofʉi, gui pąhmbʉ mi ts'ʉtho da guah ra hnini. 21 Nɛ nu'bʉ bin ja bʉ Njerusalén, gätho ʉ 'bʉpʉ ja ra xɛqui Judea xʉn ho 'bʉ da 'dagui da mba bʉ dąpo bʉ ja yʉ nyuni. Nɛ'ʉ i 'bʉpʉ ja ra hnini, xʉn ho 'bʉ da bøni, nɛ gätho i 'bʉpʉ dąpo hin da 'yɛ̨na da mba bʉ ja ra hnini. 22 Nguetho gue'a ra pa di un rán ʉnbi Oją ʉ, nɛ gätho din ja tengu tho i mam bʉ ja rá hman Oją din ja. 23 Nɛ nu'bʉ bin ja a, huɛ̨cate ʉ in hąt'ʉhni, nɛ'ʉ gätho ʉ 'bʉh yʉ́ 'uɛre. Nguetho ndumbʉitho rán ts'ɛmbi Oją din ja ua ja ra häi nɛ xʉn ngu yʉn ʉnbi da nu yʉ ją'i. 24 Nɛ nu'ʉ 'da'ʉ dí mba ntho ra juai, nɛ nu'ʉ mi'da da ts'ixpʉ n'danni yʉ häi nɛ da gohi tengu'bʉ i ofädi. Gue'ʉ hing yʉ judío di ts'on na ra dąhnini nɛ di manda ua, gue'bʉ go da zøn ra pa da hyąnba yʉ́ ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

'Bʉ bi zøn ra pa ba ɛ̨h ra Cristo

25 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu Oją da 'yøt' yʉ hmɛpya bʉ ja ra hyadi, nɛpʉ ja ra ząna nɛpʉ ja yʉ sø. Nɛ yʉ ją'i 'bʉcua ja ra häi ɛ̨mmɛ din su'ʉ 'bʉ da 'yøde nts'ɛdi da 'yɛn ran dąhi yʉ deją. 26 Nɛ ɛ̨mmɛ da güent yʉ́ mbʉi nangue ra mbidi din ja. 'Nɛ da zu 'bʉ da bɛ̨ni 'bɛ'a din ja gätho ua ja ra ximhäi. Nɛ gätho 'bɛ'a bí ja bʉ mahɛ̨ts'i di 'yąni. 27 Nɛ nu'bʉ bin ja a dí xi ahʉ, 'bex gua ɛ̨cä, ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, ba ɛ̨cä bʉ ja yʉ güi, ban 'yo'be ma ts'ɛdi xʉn ngu ngue dán nuįxtegä. 28 Nɛ nu'bʉ gán nuhʉ da mbʉdi din ja, dami hyuthʉ nząmbʉi nɛ gui ndøs'hʉ mahɛ̨ts'i, nguetho ba ɛ̨h ni pørpatehʉ da yąn ahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

29 Nɛ man'da bi man ra Jesús ngue bi man'a n'da ran t'uti, bi 'yɛ̨na:

―Gan 'yomfɛ̨nihʉ ts'ʉ 'bɛ'a di ja ra za ra higo nɛ'ʉ mi'da yʉ za. 30 Nu'bʉ guín nuhʉ i pøx yʉ́ paxi yʉ za, guí pąhmbʉ 'bex ba ɛ̨h yʉ pa xʉm pa. 31 Ngutho 'bʉ bi mbʉ'a dí xi ahʉ, gui pąhmbʉ mi ts'ʉtho di manda rá ts'ɛdi Oją ua bʉya.

32 Majuąni dí xi ahʉ, nu yʉ ją'i 'bʉcua ya, hinga gätho xtí du 'bʉ bi mbʉdi din ja a dí xi ahʉ. 33 Nu bʉ mahɛ̨ts'i nɛ ra ximhäi da guadi, pɛ nu'a mam hmangä hin da gua'a, bi 'yɛ̨na.

34 Janangue dami jamansu 'bɛ'a guí øthʉ, o guín nde gui 'yøthʉ ni pähä zɛhɛhʉ, nɛ hinga hønt'a guim bɛ̨mhbʉ nin sihmɛhʉ. Dami jamansu a gui 'yøthʉ, hin ga tįn'nahʉ ngue gdí øthʉ a 'bʉ bá pengä. 35 Nguetho njon da bą'a ra ora ba ɛ̨cä, pɛ gätho yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi da nu. 36 Dami tøm thohohʉ nɛ thocua thoho gan yąhʉ Oją, n'dahma din ja ni ts'ɛdihʉ gui hyäthʉ yʉn ʉnbi din ja. Nu'bʉ ngubʉ gui 'yøthʉ, hin gui pɛs' ni sähʉ 'bʉ gá 'bähmbʉ bʉ ja ma hmigä, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi xih yʉ́ xädi 'bɛ'a gätho din ja.

37 Nɛ nu'a ra Jesús 'bʉ mi 'bʉpʉ Jerusalén, gätho yʉ pa mi xänba ʉ yʉ ją'i bʉ ja ra dąniją. Pɛ nu'bʉ ra xui bʉya, mi pa bʉ ja ra nyuni Olivos. 38 Nɛ gätho yʉ xudi mi pa bʉ yʉ ją'i bʉ ja ra dąniją, da 'yø'a i man ra Jesús.

22

Bi hma da tho ra Jesús

1 Nuya mi ts'ʉtho da zøn ra pa da ts'i ra hmɛ hin'yʉ rá íxi. Gue'ʉ yʉ pa ra dąmpɛti ran dąbaxjua. 2 Nu'ʉ yʉ ngʉrpa mbäją nɛ yʉ xänbate niją, mi honi 'bɛ'a dí hyo ra Jesús. Pɛ mi su'ʉ 'bɛ'a da 'yøt' yʉ ją'i 'bʉ da hyo'a.

3 Nɛ nu'a ra zįthu bi yʉt' rá mbʉi ra Judas Iscariote, gue'a n'da rá xädi ra Jesús. 4 Nu'a ra Judas bi mba, bin yąhʉ yʉ ngʉrpa mbäją nɛ yʉ hmu dofʉi, nɛ bi xifi 'bɛ'a da 'yøt 'bʉ di dä'a ra Jesús. 5 Nu'ʉ bi hyu yʉ́ mbʉi 'bʉ mi man'a ra Judas 'bɛ'a da 'yøt'e. Nɛ bi xifi da gut rán zäbi ra Judas. 6 Nɛ nu ra Judas bʉya, bi dø'ma ra ora 'bʉ njongui 'bʉpʉ yʉ ją'i ngue di dä'a ra Jesús.

Rán sihmɛ ra Hmu

7 Nɛ mi søn ra pa bin ja ra dąnts'ihmɛ i ts'i ra hmɛ hin'yʉ rá íxi, nɛ i ho ra t'ʉdɛ'yo. 8 Nɛ nu'a ra Jesús bi mbɛn'na ra Pedro nɛ ra Xuua nɛ bi xifi di hoc ran sihmɛ ran dąbaxjua, da zi 'bʉ bin de. 9 Nu ra Pedro nɛ ra Xuua bʉya:

―Hapʉ guín nde ga hoc'be, ɛ̨n'ʉ.

10 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'bʉ gán 'youi bʉ ja ra ndenhnini nɛ gui nuui n'da ran 'yohʉ i tu n'da ra xaro ra dehe, dami tɛndui a ran 'yohʉ, nɛ gui cʉt'ui bʉ ja ra ngu da yʉt'a. 11 Nɛ gui xihmi a ra mɛngu bʉ: “Nu'a ra xänbate bá pɛnga'be ngue gui xic'be hapʉ i ja ra cuarto ngue ga sägähe ra dąnsihmɛ,” gui 'yɛ̨nui. 12 Nɛ nu'a ran 'yohʉ da zix aui bʉ magąts'i hapʉ i ja ra cuarto xʉn ndoho. Guepʉ gui hocui rán sihmɛ ran dąbaxjua, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi.

13 Nu ra Pedro nɛ ra Xuua bʉya bi mba bi dįni tengutho bi man'a ra Jesús. Nɛ bi hocpʉ ran sihmɛ bʉya.

14 Nu'bʉ mi zøn ra ora bʉya, nu'a ra Jesús nɛ mi'da yʉ́ xädi bi zøm bʉ nɛ bin sihmɛhʉ. 15 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi:

―Ɛ̨mmɛ dán ndegä ga sihʉ na ran sihmɛ ran dąbaxjua 'bʉ di 'bɛdi ga tugä. 16 Nɛ dí xi ahʉ, him man'dandį ga sigä na ran sihmɛ jague'bʉ bi zøn ra pa ngue gán yąmhbʉ xʉn ho 'bʉ gám 'bʉhmbʉ bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją.

17 Nu ra Jesús bʉya bi dɛca n'da baso ra vino nɛ bi un ra jamadi Oją, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi bʉya:

―Dami comhbʉ na po na ra baso, gui sihʉ. 18 Nguetho dí xi ahʉ, hin ga sigä mahøn'a asta gue'bʉ go da zøn ra pa di manda ua rá ts'ɛdi Oją xʉn ho.

19 Nɛ nubʉya, bi hyąc ra hmɛ nɛ nu'bʉ mi gua'a bi un ra jamadi Oją bʉya, bi xɛni nɛ bi darpa ʉ yʉ́ xädi, bi 'yɛ̨na:

―Nuna ra hmɛ na, ma ngøc'yɛigä na, ga ungä nangue ahʉ. Nɛ n'dandį ngu n'dandį 'bʉ guí sihʉ, guim bɛ̨njʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

20 Nɛ nu'bʉ mi guadi bin sihmɛ ʉ, nu ra Jesús bi dɛc'a ra baso ra vino nɛ bi un'dʉ yʉ́ xädi nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nuna, ran hoqui ma'da'yo, guehna nam bøni ma jigä ngue bi hoc'a ra 'da'yo'yu bi 'yøt'ahʉ Oją na, bi 'yɛ̨na.

21 Pɛ dí huhmbʉ ua n'da di dägä. 22 Nɛ nugä, ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, da thogä, ngue gue'a bi zänd Oją, pɛ í huɛ̨hi maha a di dägä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

23 Nu yʉ́ xädi, 'bex bin 'yänzɛhɛ to'o di dä'a ra Jesús.

Ra Jesús bi ma to'o dim 'bɛt'o

24 Nɛ man'da ran junt'i bi 'yøt'ʉ yʉ́ xädi ngue to'o dim 'bɛt'o nanguesɛ ʉ. 25 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nuua ja ra häi, nu yʉ ts'ʉt'abi nɛ'ʉ i ja yʉ́ ts'ɛdi, xʉn hɛ̨i i ørpa yʉ ją'i 'bʉ di manda ʉ, i øt'e yʉ́ 'yɛ̨hɛ ʉ, nɛ i t'ɛ̨mbi xʉn ho a i øt'e. 26 Pɛ nu ahʉ, hin gan jahʉ bʉ. Nu'a to'o dim 'bɛt'o, da 'yøt'e dim 'bɛjua thoho. Nɛ nu'a to'o din ngʉrpi, da 'yøt'e din 'yɛ̨hɛ thoho a. 27 Nu yʉ hmu 'bʉcua ja ra häi, hin dim pɛ'ʉ, pɛ gue i tø'mi da mbɛp'ʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ, pɛ nugä madague dím hmugä, pɛ dí øt'ä ngue ni 'yɛ̨hɛgahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

28 Nɛ man'da bi xifi, bi 'yɛ̨na:

―Pɛ nu'ahʉ, dán hyʉmhbʉ 'bʉ má nugä yʉn ʉnbi ua ja ra ximhäi. 29 Janangue ga 'da'a nin t'ɛ̨dihʉ, tengutho bi 'dacä ma Ta. 30 Nɛ nu'bʉ bi zøn ra pa ga øt' ran ts'ʉt'abi, 'darpʉ dan johyahʉ, nɛ gui comhbʉ ma ts'ɛdi gui juąnbahʉ ma mi'israelhʉ, dyʉ́ judíohʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús i pądi 'bɛ'a da 'yøt'a ra Pedro

31 Nɛ bi t'ɛ̨mp'a ra Pedro:

―Ma zʉ Pedro, nu'a ra zįthu bi 'yäh ran t'ɛ̨di ngue da zä'a ni mbʉihʉ, in nde ahʉ gan 'uɛ̨xthʉ tengu'bʉ i 'uɛ̨xt ran dąhi yʉ́ häi ra trigo. 32 Pɛ nugä, ya dá äp ma Ta him má zä gui pumbɛ̨ni ni t'ɛ̨c'yɛihʉ. Nɛ nu'bʉ gán 'yomfɛ̨ni ts'ʉ, gui 'yɛ̨c'yɛi xʉn ho mahøn'a, nɛ gui zɛrpa yʉ́ mbʉi ni mi'yɛ̨c'yɛihʉ, bi 'yɛ̨mbi.

33 Nɛ nu'a ra Pedro bi dąh pʉya:

―Nugä, ga tɛn'na i madague dan ofädiui ogue ga tuui, bi 'yɛ̨na.

34 Bi dą'a ra Jesús bʉya:

―Gra Pedro, dí xi'i, nu'bʉ hin ní mbah ra øni, ná hyundį xquí cøngui, bi t'ɛ̨mp'a ra Pedro.

Ra Jesús bi ma mi ts'ʉtho da nu ran ʉnbi

35 Xø bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ xädi bʉya:

―Nu'bʉ ra mbʉdi dá pɛn'nahʉ bʉ gá mamhbʉ ran ho ma'da'yo, nɛ hin te gá hyąxhʉ. 'Bɛ'a gá 'yøthʉ, ha bin ja 'bɛ'a gätho gá hyomhbʉ, uague hin'na.

Nɛ gätho yʉ́ xädi bi 'yɛ̨na:

―Hin te dá 'bɛhmbe.

36 Pɛ nuya n'dan'yo gui 'yøthʉ, gui tux ni buxahʉ, nɛ gui hyąx ni mbɛtihʉ. Nɛ nu'bʉ hin'yʉ ni espadahʉ, gui pä ni pahnihʉ gui tämhbʉ n'da. 37 Nguetho i jatho din jagä tengu i mam bʉ ja rá hman Oją, i ɛ̨m bʉ: “Yʉ ją'i da 'yɛ̨mbi ra ts'om'bäi a,” i ɛ̨m bʉ ja rám hman Oją nanguecä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

38 Nɛ nu'ʉ yʉ́ xädi bi 'yɛ̨mbi:

―Gra Hmu, i jaje yoho yʉ espada, bi 'yɛ̨n'ʉ.

―Dí gua'ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Jesús in yąui Oją bʉ ja ra nyuni Olivos

39 Nu'a ra Jesús bʉya, bi bøm bʉ ja ra cuarto mi sihmɛ ʉ, bi mba bʉ ra nyuni Olivos, bi mbähä yʉ́ xädi. 40 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ, nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Dami 'yäfʉ rá ts'ɛdi Oją gue da zä gui hyäthʉ yʉ́n ts'äte ra zįthu, bi 'yɛ̨mbi.

41 Nɛ nu'a ra Jesús bi 'ue'i ts'ʉ bʉ mí 'bäh yʉ́ xädi, nɛ bin dąnyahmu, bin yąui Oją. 42 Nɛ bi 'yɛ̨na:

―Ma Ta'i, nu'bʉ ni pähä, dami japi ngue hin ga sigä a ra mbohi gá sänni ga sigä, pɛ hin dín nde ma pähäzɛhɛ pɛ go ni pähä dín nde ga øt'ä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

43 'Bex bi nɛqui bʉ n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i ngue bá hąnba a í zɛrpa rá mbʉi. 44 Pɛ nu'a ra Jesús ɛ̨mmɛ bi du rá mbʉi, nɛ man'da nts'ɛdi bin yąui Oją. Xøgue ra ji a rá xänthe mi täpʉ häi.

45 Nɛ bi ndants'a ra Jesús bʉya, bi mba bʉ 'bʉh yʉ́ xädi. Pɛ nu'ʉ, gätho min ąha nguetho bi güent yʉ́ ją'i ʉ nangue ra dumbʉi mim bɛ̨ni. 46 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja gnán ąhmbʉ. Dami nuhmbʉ, gan yąhʉ Oją janangue'a da zä gui tąhmbʉ rán ts'äte ra zįthu, bi 'yɛ̨mbi.

Bi fɛnt'a ra Jesús

47 Nɛ nu'bʉ min yąhʉ yʉ́ xädi, 'bex bá ɛ̨pʉ n'da nɛts'i yʉ ją'i, nɛ bá 'bɛt'o ra Judas, gue'a n'da rá xädi ra Jesús. Nɛ nu'a bi zøm bʉ 'bʉh ra Jesús nɛ bi zʉspa rá 'yogu 'bʉ mi zɛngua. 48 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Grá Judas, ha ran ts'ʉ'ts'i guí dägui, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

49 Nɛ nu'ʉ mi'da yʉ́ xädi 'bʉ mi nu 'bɛ'a bin ja, bi 'yän'na ra Jesús:

―Ha ga japähe ma espadahe, ɛ̨n'ʉ.

50 Pɛ him bi dø'mi 'bɛ'a da si'a n'da ʉ, 'bex bi zɛcua rán 'yɛizagu rá 'yɛ̨hɛ ra ngʉrpa mbäją. 51 Pɛ nu'a ra Jesús 'bex bi hɛcua yʉ́ xädi:

―O guí øthʉ a, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ 'bex bi hocua mahøn'a a rá zagu a ran 'yohʉ. 52 Nɛ nu'a ra Jesús 'bex bin yąhʉ yʉ ją'i ngue bá ɛ̨hɛ da zits'i. Min 'yohʉ yʉ ngʉrpa mbäją nɛ yʉ ngʉrpa mbädi bʉ ja ra dąniją, nɛ mi'da yʉ́ ngʉrpi yʉ judío. Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ha drá bɛ̨gä ngue guá hąhʉ ni espadahʉ nɛ ni zahʉ ngue gui sixcahʉ, bi 'yɛ̨na. 53 Hanja hin gá bɛntcahʉ bʉ ja ra dąniją, nɛ ząnt'a min xänbategä bʉ. Pɛ nuya bi zøn ra ora din ja a bi zänd Oją nɛ n'da ora thoho gui tąjʉ, nɛ'a ra dąmants'o n'da ora thoho da dąqui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ra Pedro bi gøn'a ra Jesús

54 'Bex bi fɛnt'a ra Jesús nɛ bi ts'ixpʉ ja rá ngu ra hmumbäją. Nɛ nu'a ra Pedro bi dɛnni a na 'bɛjua thoho. 55 Nɛ mi zø bʉ n'da ra sibi bʉ mbo rá mbä't'i rá ngu ra hmumbäją. Nɛ nu ra Pedro madin tąspihʉ bʉ yʉ ją'i. 56 Nɛ mi 'bäpʉ n'da ra hmute ngue ra 'yɛ̨hɛ bʉ. Nɛ nu'bʉ mi nu'a ra Pedro, bi 'yɛ̨na:

―Nuna ran 'yohʉ hucua, min 'yohʉ ra Jesús.

57 Pɛ nu'a ra Pedro bin cøni, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nu'i grá xisu, xøgue hin dí pącä to'o a guí ma, bi 'yɛ̨na.

58 Nu'bʉ mi tho n'da zʉ t'ʉ ora, n'da ran 'yohʉ bi nu'a ra Pedro nɛ bi 'yɛ̨mbi mahøn'a:

―Nu'i grán 'yohʉ, gue'e gmin 'yohʉ ra Jesús.

Pɛ nu'a ra Pedro bin cøni:

―Hinga guecä, bi 'yɛ̨na.

59 Nɛ nu'bʉ mi thoh man'da ora, xø man'da ran 'yohʉ bi 'yɛ̨mbi:

―Nugä, dí pącä na ran 'yohʉ. Guehna n'da rá xädi ra Jesús. Nɛhna ra mɛngu Galilea na, bi 'yɛ̨na.

60 Pɛ nu'a ra Pedro bi dąti:

―Nu'i grán 'yohʉ, hin dí pącä 'bɛ'a guím ma, bi 'yɛ̨na.

Nɛ 'bex bi mbah ra øni bʉya. 61 Nu'a ra Jesús 'bex bin yɛ̨gui nɛ bi hyant'a ra Pedro. 'Bex bi bɛ̨n'a ra Pedro xí xi'a rá Hmu, ngue bi 'yɛ̨mbi: “Dí pącä nu'bʉ hin ná mbah ra øni, hyundį xquí cøngui,” ngue xí 'yɛ̨mbi. 62 Nɛ nu'a ra Pedro bʉya, bi mba bʉ thi nɛ bin zoni, bi bɛ̨nman'ʉ 'bɛ'a bi 'yøt'e.

Ra Jesús bi t'ʉspi

63 Nɛ nu'ʉ yʉn 'yohʉ mi fä'a ra Jesús, bin ʉspate tho'ʉ. 64 Nɛ bi gorpa rá dä ra Jesús, nɛ bi mbɛmp' pʉya, nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Grá pøngahyą, xije to'o bi mbɛp'a'i, bi 'yɛ̨mbi.

65 Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu ran ts'o bi xi'a ra Jesús.

Ra Jesús bi juąnba yʉ́ ngʉrpi yʉ judío

66 Nɛ nu'bʉ mi hyax pʉya, bim pɛti bʉ yʉ dąc'yɛi, nɛ yʉ ngʉrpa mbäją, nɛ yʉ xänbate niją. Nɛ nu'ʉ bi zixpʉ madím pɛti gätho yʉ́ ngʉrpi yʉ judío, ngue di juąnba ra Jesús. Nɛ bi 'yɛ̨mp'a:

67 ―Dami xije ya, ha majuąni gue'e grá Cristo, rá Thahni i Oją.

Nɛ nu'a ra Jesús bi dąti:

―Madague'a ga xi ahʉ, hin gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ. 68 Nɛ ngutho'bʉ ga än'nahʉ n'da ran t'änni, hin gui thąhmbʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 69 Pɛ nuya, bi zøn ra ora ga com'be rá ts'ɛdi Oją nuįxte thoho, nugä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

70 Nɛ nu'ʉ mi hupʉ bi 'yänni:

―Ha gue'e rá Ts'ʉnt'ʉ e Oją 'bʉ.

Nɛ nu'a ra Jesús bi dąti:

―Gue'a guí mamhbʉ, bi 'yɛ̨na.

71 Pɛ nu'ʉ bʉya, 'bex bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Hingui jatho ga homhbʉ mi'da yʉ testigo, nguetho ya bin juąnzɛhɛ, nɛ dá øhmbʉ a bi ma, bi 'yɛ̨n'ʉ.

23

Ra Pilato bi juąnba ra Jesús

1 Janangue'a bi ndants'ʉ, bi zix'a ra Jesús bʉ 'bʉh ra ts'ʉt'abi Pilato. 2 Nɛ gätho ʉ bi yąp'a ra Jesús. Nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra Pilato:

―Nuna ran 'yohʉ i 'bäcua, ɛ̨mmɛ i hät yʉ ją'i, nɛ bi xih yʉ ją'i ngue hin din jut yʉ renta im man ra ts'ʉt'abi Roma, nɛ bi mansɛ ngue guesɛ ra Cristo, ra hmuts'ʉt'abi na, bi 'yɛ̨n'ʉ madí yąp'a ra Jesús.

3 Nɛ nu'a ra Pilato bʉya, bi 'yän'na ra Jesús:

―Ha majuąni gue'e rá hmuts'ʉt'abi yʉ judío.

Ra Jesús bi dąti:

―Gue'a gá ma, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

4 Nu ra Pilato bʉya bi 'yɛ̨mb yʉ ngʉrpa mbäją nɛ yʉ ją'i mi 'bäpʉ:

―Xínga n'da ra ts'oqui dá tįnbä na ran 'yohʉ, bi 'yɛ̨na.

5 Pɛ ɛ̨mmɛ man'da nts'ɛdi bi man'ʉ yʉ yąpate:

―Nuna ran 'yohʉ bi dʉ'ma n'da ran heque nangue 'bɛ'a bi xänba yʉ ją'i. Gue'a bi 'yørpʉ ja ra häi Galilea, nɛpʉ ra xɛqui Judea, nɛ nuya bi zøcua ja ra hnini Jerusalén, ngue da 'yøt'ua, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Ra Herodes bi juąnba ra Jesús

6 Nu'bʉ mi 'yøde 'bɛ'a bi man yʉ ją'i, nu ra Pilato bi 'yänni:

―Ha ra mɛngu bʉ Galilea na ran 'yohʉ 'bʉ.

7 Nɛ nu'bʉ mi bądi gue ra mɛngu bʉ Galilea a ra Jesús, bi manda da ts'ixpʉ 'bʉh ra Herodes. Nguetho ra Herodes ra ts'ʉt'abi bʉ ja ra häi Galilea, nɛ gue'a ra pa i 'bʉpʉ ja ra dąhnini Jerusalén a. 8 Nɛ nu'a ra Herodes, 'bʉ mi nu'a ra Jesús, bin johya, nguetho mi øde 'bɛ'a gätho mi øt' ra Jesús, nɛ in nde da nu n'da ran t'øt'e nuįxte. 9 Nɛ nu'a ra Herodes, xʉn ngu bi 'yän yʉn t'änni, pɛ nu'a ra Jesús him bi 'yʉrpatho ra güɛnda, xíngui ts'ʉ bi dądi. 10 Nɛ hinga yatho mi 'bäh yʉ ngʉrpa mbäją, nɛ yʉ xänbate niją, nɛ ɛ̨mmɛ ts'ɛdi bi mbafi, di yąp'a ra Jesús. 11 Pɛ nu'a ra Herodes nɛ yʉ́ dofʉi, ɛ̨mmɛ bi denthoho a ra Jesús, nɛ xíngui ts'ʉ bi numansu'a. Nɛ nu'ʉ yʉ dofʉi bi het'a ra pahni tengu yʉ́ pahni yʉ hmuts'ʉt'abi, nɛ bi mbɛnh mahøn'a bʉ 'bʉh ra Pilato. 12 Nɛ madín sʉhmi a ra Herodes a ra Pilato, pɛ nu ra pa a, bin amigoui bʉya.

Nu ra Pilato bi manda dí ho ra Jesús

13 Nɛ nu'a ra Pilato bi zon'dʉ yʉ ngʉrpa mbäją nɛ'ʉ mi'da yʉ́ ngʉrpi yʉ judío. 14 Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Guá sihʉ na ran 'yohʉ 'bäcua, nɛ gá xijʉ ra hyäte na. Pɛ xʉn ngu yʉn t'änni xtá ändä nɛ xínga n'da ra ts'oqui dá tįnbä na, bi 'yɛ̨na. 15 Nɛ xínga gue'a ra Herodes bi ma xtán dįnba n'da rá ts'oqui, nɛ bá pɛntho ua mahøn'a. Nɛ hin'yʉ 'bɛ'a bi 'yøt'na ran 'yohʉ gue dí nu ran dąte. 16 Nuya, ga manda da 'bɛi nɛ nubʉya ga thøtho, bi 'yɛ̨na.

17 Nguetho nu ra Pilato nząi di thø'a n'da ra ofädi 'bʉ i ja ram pɛti ran dąbaxjua. 18 Pɛ nu yʉ ją'i ɛ̨mmɛ bi mbafi nɛ n'dat'a bi man ʉ:

―Dami hyo na ran 'yohʉ, nɛ go gui thø'a ra Barrabás, bi 'yɛ̨n'ʉ.

19 Nɛ nu'a ra Barrabás, ra hyodu a, nɛ mi ofädi nguetho bi parpa yʉ ją'i din sʉhmbʉ ra ts'ʉt'abi. 20 Pɛ nu'a ra Pilato, ɛ̨mmɛ min nde di thø'a ra Jesús, nɛ bi zäpi din yąhʉ yʉ ją'i mahøn'a. 21 Pɛ nu'ʉ yʉ ją'i ɛ̨mmɛ i mbafi. Nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Cuarpʉ ja ra pont'i, bi 'yɛ̨n'ʉ.

22 Nɛ ná hyundį bʉya, bi 'yän'na ra Pilato:

―'Bɛ'a ní ts'oqui bi 'yøt'na ra Jesús, xínga n'da ra ts'oqui xtá tįnbä ngue dí nu ran dąte, pɛ 'bɛ da gua'a m'bɛi ga xocä bʉya, bi 'yɛ̨n'a.

23 Pɛ man'da nts'ɛdi bi mbah yʉ ją'i, nɛ n'dat'a bi ma ngue di cuarpʉ ja ra pont'i ra Jesús. Nɛ bi dąha 'bɛ'a min nde bʉya. 24 Nguetho nu'a ra Pilato bi manda da t'øt'a 'bɛ'a go i nde yʉ ją'i. 25 Go bi thø'a ra Barrabás, ngue bi man yʉ ją'i, madague'a ín ofädi a nam parpate nɛ nɛ'a ín hodu. Pɛ nu'a ra Jesús, go bi däp'ʉ yʉ ją'i da 'yørpe tengu mim bɛ̨ni da 'yørpe.

Nu ra Jesús bin cuatpʉ ja ra pont'i

26 Nɛ nubʉya, bi ts'ixa ra Jesús bʉ ndehnini. Nɛ bin c'athʉ n'da ran 'yohʉ, í Simón, ra mɛngu bʉ ra hnini Cirene, ngue ní mba bʉ ja ra hnini Jerusalén. Nɛ bi fɛnt'i nɛ bin japi da duspa rá pont'i ra Jesús. 27 Nɛ n'dan nɛts'i yʉ ją'i bi dɛn'na ra Jesús. Nɛ nu'ʉ 'da yʉ xisu zom bʉ ní mba, i tu yʉ́ mbʉi 'bɛ'a da t'ørpa ra Jesús. 28 Pɛ nu'a ra Jesús bi hyɛ̨t'ʉ nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Gyʉ́ zʉ xisuhʉ, ngue gyʉ́ mɛnguhʉ Jerusalén, o guí zomhbʉ ngue ga tugä, pɛ man'da go gui zomhbʉ nangue 'bɛ'a gui nusɛhʉ, gyʉ mɛnguhʉ Jerusalén, nɛ ni t'ʉhnihʉ. 29 Nguetho da zøn ra pa xʉn ʉ tho ran ʉnbi guin nuhʉ. Nɛ him man gui samhbʉ ʉ yʉ xisu him bi dįn yʉ́ t'ʉhni, pɛgue guim bɛ̨mhbʉ mająpi ʉ, nguetho ya njo'o yʉ́ t'ʉhni da nu'a ran ʉnbi xʉn ʉ tho tengu da nu ni t'ʉhnihʉ. 30 Nɛ da 'yɛ̨n'i 'da: “Man'da xʉn ho 'bʉ xtan yøt' yʉ t'øhø nɛ yʉ nyuni xtan gogbahʉ, xinda gue'bʉ ga thoqui ga nuhʉ ran ʉnbi xʉn ʉ tho,” da 'yɛ̨n i 'da. 31 Nɛ gui pąhmbʉ, nu'bʉ xʉn ʉ tho ran ʉnbi bi t'ørpa n'da ngue hin'yʉ rá ts'oqui, man'da xʉn ʉ tho da t'ørpa ʉ ja yʉ́ ts'oqui, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ mi xih yʉ xisu i zoni.

32 Nɛ'ʉ yoho yʉn 'yohʉ bi ts'its'i ngue 'darpʉ da thohʉ a ra Jesús. Pɛ gätho ʉ yoho mi ja yʉ́ ts'oqui ʉ. 33 Nɛ gätho bi zøm bʉ ja n'da ra nyuni t'ɛ̨mbi ra yąxmu. Guepʉ bi mba ma cuati bʉ ra Jesús nɛ'ʉ yoho yʉn 'yohʉ. N'da a n'da bi guarpʉ ja yʉ pont'i. 34 Nɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Ma Ta'i, dami punba a i ørcä ya yʉ ją'i, nguetho hingui pądi 'bɛ'a i øt'e, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nɛ nu'ʉ yʉ dofʉi bi 'yøt'a n'da ran tąha to'o da gąxa rá pahni ra Jesús. 35 Nɛ mi hand thoho yʉ ją'i. Nɛ nu yʉ́ ngʉrpi, ɛ̨mmɛ bi den thoho nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nunʉ ran 'yohʉ bi pø'i 'da, i sä dim pøsɛ ya gue'bʉ gue'a ra Cristo rá Thahni Oją nʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

36 Nɛ'ʉ yʉ dofʉi ɛ̨mmɛ bi denthoho nɛ di säti di un'na ra vino xʉn ju, ɛ̨mbi da zi a ra Jesús. 37 Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'bʉ gue'e rá Hmuts'ʉt'abi yʉ judío, damim pøsɛ 'bʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ dofʉi.

38 Nɛ mán t'o't'i n'da ra xithɛ bʉ ja ra pont'i bʉ ja rá yą ra Jesús. Nɛ nt'o't'i bʉ: “Nuna rá Hmuts'ʉt'abi yʉ judío na.”

39 Nɛ nu'a n'da ran 'yohʉ mi cuat rá pont'i mi 'bäpʉ nán ja rá hyo ra Jesús, bin sante thoho. Nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ majuąni gue'e grá Cristo, hanja hin gám pøsɛ, nɛcä'be xquí pøc'be, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

40 Pɛ nu'a man'da ran 'yohʉ mi cuarpʉ bʉya, bi hɛcpa a bin sante nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ha xíngui ts'ʉ guí su Oją, nɛ 'dat'a man ʉnbihʉ, bi 'yɛ̨na. 41 Pɛ nugüi, ran dąte rán säui a dá øt'ui. Pɛ nuna ra Jesús, xíngui ts'ʉ ran ts'o bi 'yøt'na, bi 'yɛ̨mbi.

42 Pɛ nubʉya, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Dami bɛ̨nc 'bʉ bin ja ni ts'ɛdi ngue gui manda ua, bi 'yɛ̨na.

43 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Majuąni dí xi'a'i, ga sømmi nám pa ya bʉ mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨mbi.

Bi du ra Jesús

44 Pɛ nu'bʉ huxyadi, bim 'bɛxui gätho ra ximhäi, asta gue'bʉ hyunde. 45 Nɛ nu'bʉ mim 'bɛxui, bin xɛngui nde ra 'bø't'e i ndam bʉ mbo ra dąniją. 46 Nɛ nu'a ra Jesús nts'ɛdi bi mbafi, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Ma Ta i, dadí dä'a ma te ya, bi 'yɛ̨na.

Nɛ 'bex bi du bʉya.

47 Nɛ nu ra hmudofʉi mi 'bäpʉ, 'bʉ mi nu 'bɛ'a bin ja, bi 'yɛ̨spa Oją, nɛ bi 'yɛ̨nsɛ:

―Majuąni nunʉ ran 'yohʉ hin te mi ja ra ts'oqui, bi 'yɛ̨na.

48 Nɛ gätho na ngu yʉ ją'i 'bäpʉ ngue yʉ nute, 'bʉ mi nu 'bɛ'a bin ja, 'bex bi mba yʉ́ ngu, bi bɛ̨ndumbʉi nɛ bi hyonya thoho. 49 Pɛ nu'ʉ yʉ́ amigo ra Jesús n'danni ts'ʉ mi 'bäi. Nɛ'ʉ 'da yʉ xisu mi tɛn'na ra Jesús 'bʉ mambá nɛxpʉ ja ra häi Galilea, gätho bi nu 'bɛ'a bi t'ørpa ra Jesús.

Bi t'ä'a ra Jesús

50-51 Nɛ mi 'bʉ'a n'da ran 'yohʉ, í José, ra mɛngu bʉ ra hnini Arimatea, n'da rá hnini yʉ judío bʉ ra xɛqui Judea. Nu'a, ra hoc'ją'i a, nɛ mi hnumansu. Nɛ mi tøm' ra pa di manda ua rá ts'ɛdi Oją. N'da rá ngʉrpi yʉ judío a, pɛ hinga 'da'ingu bi bɛ̨mhbʉ ʉ bi juąnba ra Jesús. 52 Nɛ nu'a ra José bi mba bʉ bí 'bʉh ra Pilato nɛ bi 'yäp rá ngøc'yɛi ra Jesús ngue da 'yägui. 53 Nɛ bi tong bʉ ja ra pont'i a ra Jesús. Nɛ bi mbantpa rá ją'i ra Jesús n'da ra hoc'bø't'e xʉn ho, nɛ bi gärpʉ ja n'da ra hyądo xínga n'dandį bi 'yo n'da ra du. 54 Nɛ nu'bʉ mi 'yägui, gue'a ra pa din sä yʉ ją'i ngue da nu ra pa ran säya.

55 Nɛ nu'ʉ yʉ xisu, mi tɛn'na ra Jesús 'bʉ xí nɛxpʉ ja ra häi Galilea, bi dɛn'na ra José nɛ bi nu hapʉ bi jät'a ra Jesús, nɛ mi nu hapʉ án ja rá yą. 56 Nɛ nu yʉ xisu bi mba bʉya, di hoc ra 'yɛ̨thi i yʉman'u, nɛ ra aceite da gospa rá ją'i ra Jesús. Pɛ nu'bʉ mi mbʉ'a ra pa ran säya, bin säya tengu thoho bi mam bʉ ja yʉ́n t'ɛ̨di.

24

Bi dąmbɛ̨ni ra Jesús bʉ ja rán 'yägui

1 Nɛ t'ʉxuditho ra pa ndomingo, nu'ʉ yʉ xisu bi dux ra 'yɛ̨thi bi hoqui, nɛ bi mba bʉ ja ran 'yägui ngue ra hyądo guepʉ mi o ra Jesús. 2 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ, bi nu, ya xí mba njʉnni a ra do mi juaxpʉ ja ra hyądo. 3 Nɛ 'bex bi yʉrpʉ mbo, pɛ him bi dįm bʉ rá ją'i ra Jesús. 4 Nɛ nu'bʉ mi 'bäpʉ nɛ din 'yomfɛ̨ni 'bɛ'a bin ja, 'bex bim 'bähmbʉ yoho yʉ́m 'bɛhni Oją, mi he yʉ́ pahni di fɛxni. 5 Nɛ nu'ʉ yʉ xisu, ɛ̨mmɛ bin su nɛ bi hyɛ̨'t'ʉ yʉn 'yohʉ. Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja gní hyomhbʉ ua n'da ran 'yohʉ i 'bʉi, guecua ja ran 'yägui. 6 Nu'a guí homhbʉ, bi ndants'a, njo'o ua a. Nde'bʉ guim bɛ̨mhbʉ a bi xi ahʉ 'bʉ gám 'bʉhmbʉ bʉ ja ra häi Galilea. 7 Ngue bi ma jatho da nu ran ʉnbi, nɛ da mba ma dä bʉ 'bʉh yʉ ts'om'bäi, nɛ da du bʉ ja ra pont'i, nɛ nu'bʉ ná hyu pa da dąmbɛ̨ni, bi 'yɛ̨n'ahʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją.

8 Nɛ nu'ʉ yʉ xisu bi bɛ̨m bʉya 'bɛ'a xí man'a ra Jesús. 9 Nɛ bi nɛxpʉ ja ran 'yägui, bi mba bʉ 'bʉ'ʉ 'dɛ'ma'da yʉ́ xädi ra Jesús nɛ'ʉ gätho mi'da, nɛ bi xi'ʉ 'bɛ'a bin ja bʉ ja ran 'yägui. 10 Nɛ nu'ʉ yʉ xisu, ra María Magdalena a n'da, nɛ ra Juana a man'da, nɛ ra María rá mbe ra Jacobo a man'da, nɛ'ʉ mi'da min 'yohʉ gue' ʉ bi xi'ʉ yʉ́ xädi a ra Jesús 'bɛ'a bi nu bʉ ja ran 'yägui. 11 Pɛ nu'ʉ yʉ́ xädi, him bi 'yɛ̨c'yɛi 'bɛ'a bi man yʉ xisu, nɛ bi 'yɛ̨mbi bi bɛ̨nsɛ 'bɛ'a bi man'ʉ.

12 Pɛ nu'a ra Pedro, bi mba n'dihi bʉ ja ran 'yägui nɛ bi nu bʉ mbo. Nɛ bi nu mi 'bøntho bʉ ra 'bø't'e má mbant'i ra Jesús. Nɛ bi mbeng bʉ ja rá ngu bʉya, bi hyonya thoho 'bɛ'a bin ja.

Ra Jesús bin 'yohʉ bʉ 'yu 'da yʉ́ 'yɛ̨c'yɛi

13 Nɛ gue'a ra pa bi mba yoho yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra hnini Emaús ngue hinga yatho, hyu ora tho ná 'yo. 14 Nɛ i mam bʉ ní mba 'bɛ'a bin ja bʉ Jerusalén. 15 Nɛ gätho ná yą'ʉ, bi zʉpʉ 'yu a ra Jesús nɛ bin 'yohʉ. 16 Nɛ nu'ʉ bi nu a, pɛ him bi bądi to'o a. 17 Nɛ nu'a ra Jesús bi 'yän'dʉ:

―'Bɛ'a guí mammi.

Nɛ nu'ʉ yoho bim 'bäpʉ bʉya, nɛ ɛ̨mmɛ tu yʉ́ mbʉi.

18 Nɛ nu'a n'da í Cleofas bi dąti, bi 'yɛ̨na:

―Masque høn'a zɛhɛ hin guí pądi 'bɛ'a bin ja bʉ Jerusalén yʉ pa i ja bʉya, bi 'yɛ̨mbi.

19 Nu'a ra Jesús bi 'yänni:

―'Bɛ'a bin ja bʉ.

Nɛ bi xih pʉya 'bɛ'a bin ja, bi 'yɛ̨mbi:

―Nu ra Jesús, ra mɛngu Nazaret, n'da rá pøngahyą Oją ɛ̨mmɛ mi ja rá ts'ɛdi, bi 'yøt' yʉn t'øt'e nuįxte nɛ bi hoc yʉn zäman'ʉ. Nɛ bi 'yøt' ran ho bʉ na nu Oją, nɛ nu yʉ ją'i bi numansu a. 20 Nɛ nu'ʉ yʉ ngʉrpa mbäją nɛ mi'da ma ngʉrpihʉ, bi dä'a ra Jesús bʉ 'bʉh ra ts'ʉt'abi ngue da tho. Nɛ bi mba ma cuati bʉ ja ra pont'i bʉya. 21 Nɛ nugähe, dá bɛ̨mhbe gue'a da yąnjʉ dyʉ́ ją'i israelgähʉ, nɛ xtín jasɛ ma ts'ɛdi zɛhɛhʉ mahøn'a. Pɛ ya ná hyu pa ya bi tho. 22-23 Pɛ nu'ʉ 'da yʉ xisu ma mi 'yɛ̨c'yɛihe, mán t'ʉxuditho bi mba bʉ ja rán 'yägui, guepʉ bí o ra Jesús, pɛ him bi dįm bʉ a, nɛ bá peng bʉ ja ra ngu bi xije 'bɛ'a bi nu, nɛ bi man'ʉ bi nu 'da yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, bi xifi i 'bʉ'a ra Jesús. Nɛ ɛ̨mmɛ dadí hyonya thohe. 24 Pɛ nu'ʉ 'da man 'yohe, bi mba bʉ ja ran 'yägui nɛ ngutho bi man'ʉ ngue hin'yʉ bʉ rá ją'i, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi.

25 Pɛ nubʉya, nu'a ra Jesús bi xi'ʉ min 'yohʉ:

―Nu'aui, guí 'yąmbʉiui nɛ xíngui ts'ʉ guí ɛ̨hya gui 'yɛ̨c'yɛiui 'bɛ'a gätho bi man yʉ́ pøngahyą Oją. 26 Nguetho gätho ʉ bi ma jatho da nu ran ʉnbi ra Cristo, gue'bʉ go bi gonhui rá ts'ɛdi Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

27 Nɛ nubʉya, bi xi'ʉ 'bɛ'a gätho bi man yʉ pøngahyą ngue din ja, nɛ 'bɛ'a nam bøn'a nt'o't'i bʉ. Bi dʉ'mi bʉ rá mbʉdi rá søcuą ra Moisés nɛ bi xifi gätho ʉ mi'da yʉ́ søcuą Oją.

28 Nɛ nu'bʉ mi ts'ʉtho da zøm bʉ ní mba, nu ra Jesús bi 'yøt'e tengu 'bʉ da thogui. 29 Pɛ nu'ʉ yoho min 'yohʉ bi ząmmi din oxhʉ bʉ, nguetho bin de. Nɛ nu'a ra Jesús bʉya, bi gohmbʉ bʉ ʉ.

30 Nɛ nu'bʉ min sihmɛhʉ, nu ra Jesús bi hyąc ra hmɛ, nɛ bi un ra jamadi Oją, bi xɛni, bi un'dʉ mi 'bʉpʉ bʉya. 31 'Bexgue 'dahmantho bi bądi to'o a ra Jesús tengu'bʉ ja bin zø yʉ́ dä. Pɛ nu'a ra Jesús 'bexque bim 'bɛtho bʉ, him bi nu hapʉ í mba. 32 Nɛ nu'ʉ yoho bin yąsɛ ʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Pɛ hanja hin dá pąhmi 'bʉ mán c'athʉ bʉ ja ra 'yu. Ha him bin johya ma mbʉiui 'bʉ mí xicui 'bɛ'a nam bøn'a rám hma Oją, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ.

33 'Bex bi ndants'i, bi mbeng bʉ Jerusalén, nɛ bi dįm bʉ ʉ 'dɛ'ma'da ngue madím pɛtihʉ mi'da yʉ ją'i. 34 Nɛ ɛ̨mmɛ madí johya ʉ, nɛ i ma ngue bi ndants'i mahøn'a ra Hmu nɛ bin yąui ra Pedro. 35 Pɛ nu'ʉ bi zøhø ngue min 'yohʉ ra Jesús bʉ 'yu, bi xi'ʉ mi'da 'bɛ'a bi 'yørpʉ 'yu. Nɛ bi xi'ʉ ngue gue'a í bą'a ngue bi xɛn ra hmɛ ra Jesús.

Ra Jesús bin 'yusɛ bʉ 'bʉh yʉ́ xädi

36 Nɛ nu'bʉ gätho na yą'ʉ yʉ xädi, ya xí 'bäpʉ ra Jesús 'bʉ mi nu. Nɛ bi zɛngua ʉ, bi 'yɛ̨mbi:

―Gan johyahʉ.

37 Nɛ ɛ̨mmɛ bin su, bi bɛ̨ni gue i nu n'da ran dąhi, ngue him majuąni. 38 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja ngue in jabʉ nin 'yomfɛ̨nihʉ, nɛ hingui sä gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ. 39 Dami hyɛ̨tcahʉ, nɛ guin nuhʉ ma 'yɛ nɛ ma gua, nɛ gui nuhʉ ngue gueczɛhɛgä. Dami thäqui, janangue da zä gui pąhmbʉ ngue i ja a ma ngøc'yɛi. Pɛ nu'a n'da ran dąhi tengu guím bɛ̨mhbʉ, hinguin 'youi rá ngøc'yɛi a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

40 Nɛ nubʉya, bi 'yut'ʉ yʉ́ 'yɛ nɛ yʉ́ gua. 41 Pɛ guexta'a him 'bexque bi 'yɛ̨c'yɛi nguetho bi hyonya thoho, nɛ xin di johya ʉ. Nu ra Jesús bʉya, bi 'yäpi 'bɛ'a da zi. 42 'Bex bi un'na n'da xɛqui ra huą. 43 Bi hyąm bʉya nɛ bi za, nɛ gätho yʉ ją'i mi 'bʉpʉ bi nu. 44 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nuya bin ja 'bɛ'a gätho dá xi ahʉ 'bʉ mám 'bʉhmbʉ. Ya dá xi ahʉ gue din ja a nt'o't'i bʉ ja yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés, nɛpʉ ja yʉ́ søcuą yʉ pøngahyą, nɛ'a nt'o't'i bʉ ja yʉ thuhu, yʉ salmo, nɛ ya bin ja, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

45 Nu ra Jesús bʉya, bi xocpa yʉ́n 'yomfɛ̨ni ngue da zä da bą'ʉ 'bɛ'a nam bøn'a rám Hman Oją. 46 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nt'o't'i bʉ ja rám Hman Oją gue da nu ran ʉnbi ra Cristo, nɛ da tho, nɛ ná hyu pa da dąmbɛ̨ni. 47 Nɛ nt'o't'i bʉ ngue dí mbʉpʉ Jerusalén da hman ran ho ma'da'yo, nɛ gätho ná ngʉni ra ximhäi, nɛ da sih yʉ ją'i di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nɛ da mba ma punbi yʉ́ ts'oqui, ngue nangue rá thuhu ra Cristo. 48 Nu ahʉ, sä guim mamhbʉ majuąni ran ho ma'da'yo, nguetho gá nuhʉ 'bɛ'a gätho bin ja. 49 Nɛ gua pɛn 'nahʉ rá Hogandąhi Oją bi mam ma Ta di 'da ahʉ. Pɛ jatho gui tømhbʉ ua Jerusalén, gue'bʉ go bá ɛ̨h mahɛ̨ts'i rá ts'ɛdi gan 'yohʉ, bi 'yɛn'a ra Jesús, bi 'yɛ̨m'bʉ min yąhʉ yʉ́ xädi.

Bi ndex mahɛ̨ts'i ra Jesús

50 Nu'bʉ mi gua'a bi man ra Jesús, bi zix ʉ yʉ́ xädi bʉ ja ra 'yu ní mba bʉ Betania, nɛ guepʉ bi 'uą'ts' yʉ́ 'yɛ nɛ bi jąp'ʉ bʉya. 51 Pɛ nubʉya bi zopʉ ʉ yʉ́ xädi nɛ bi ndex mahɛ̨ts'i. 52 Nɛ gätho ʉ mi 'bäpʉ bi 'yɛ̨spi nɛ ɛ̨mmɛ bin johya yʉ́ mbʉi ʉ. Nɛ bi mbeng bʉ Jerusalén bʉya. 53 Nɛ gätho yʉ pa bin de bʉ ja ra dąniją, mi numansu Oją nɛ bi un ra jamadi Oją bʉ. Nɛ hønt'a dí xi'a ya.

SAN JUAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Xuua

Ran ho ma'da'yo bi 'yo't'a ra Xuua rá xädi ra Jesús, nɛ xin rá 'bäiui a

1

Nu'a ra Cristo t'ɛ̨mbi ram Hma

1 Nu'a ra Cristo tengu'bʉ ram hma nguetho di jajʉ ga pąhmbʉ Oją a. Nɛ ya xmí 'bʉ 'bʉ hin te mí ja ra ximhäi, nɛ i 'bʉhmi Oją a, nɛ nu'a Oją a. 2 Nɛ gue'a mí 'bʉhmi Oją 'bʉ rá mbʉdi thoho. 3 Gätho bi 'yøt'e 'bɛ'a i ja. Nu'bʉ hin xtá 'yøt'a, hin te di ja 'bʉ. 4 I jasɛ rá te, nɛ gue'a ní ja yʉ́ te ʉ yʉ ją'i, ngue di 'yomfɛ̨nip yʉ́ mbʉi ʉ. 5 Janangue'a nu'a tengu ran nɛqui di yorpʉ ja ra 'bɛxui. Pɛ nu'a ra 'bɛxui hin da zä di huɛ̨'t'a ran nɛqui.

6 Nu Oją bi huahna n'da ran 'yohʉ gue'a ra Xuua Nxixyą a. 7 Nu'a ra Xuua Nxixyą bi thahni da ma nangue'a ran nɛqui majuąni, ndepe gätho da 'yɛ̨c'yɛi ran nɛqui yʉ ją'i, nangue'a bi man'a ra Xuua. 8 Pɛ nu'a ra Xuua Nxixyą hinga gue'a ran nɛqui a, pɛ bi ma nangue'a ran nɛqui. 9 Nu'a ran nɛqui majuąni, bá ɛ̨cua ja ra ximhäi, ndepe gätho din ja ran nɛqui yʉ́ mbʉi yʉ ją'i.

10 Nu'a ran nɛqui majuąni bi 'yøt' ra ximhäi, nɛ bim 'bʉcua, pɛ nu yʉ ją'i ua ja ra ximhäi him bi bądi gue gue'a. 11 Í zøcua dí 'bʉhmbe ngue ma mɛngugähe a. Pɛ xʉn ngu ʉ him bi 'yømanho a. 12 Pɛ gätho to'o bi zim bʉ mbo yʉ́ mbʉi a ra Cristo, nɛ bi 'yɛ̨c'yɛi gue yʉ́ yąnte a, gue'a í zä bi xąnd mahøn'a Oją ʉ ngue bi 'yøt'e yʉ́ t'ʉhni zɛhɛ ʉ. 13 Pɛ nu'bʉ bi xąnd mahøn'a Oją n'da, hinguin ja tengu'bʉ xʉm 'bʉ a n'da ra 'uɛre, ngue bi ndesɛ yʉ ją'i nɛ nangue yʉ́ ją'i zɛhɛ, pɛ bim 'bʉi mahøn'a nangue Oją.

14 Nɛ nu'a tengu'bʉ ram hma bin ją'i a, nɛ mí 'bʉhmbe a. Nɛ dá nuhe rá nuįxte nguetho rá 'dats'ʉnt'ʉ Oją a, hin hapʉ i sɛ a rá mate, nɛ gätho majuąni bi ma. 15 Nu'a ra Xuua Nxixyą bim pøngahyą nangue'a. Nɛ ts'ɛdi bi ma bi 'yɛ̨na:

―Nuna guehna dá mangä 'bʉ má xi ahʉ, m'bɛjua ba ɛ̨hɛ, pɛ man'da nuįxte xinda guecä, nguetho ya xmí 'bʉ 'bʉ rá mbʉdi thoho, nɛ hin'na gä, mí ɛ̨ngä, bi 'yɛ̨n'a ra Xuua Nxixyą.

16 Nɛ gätho gahʉ dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, dá hąmhbʉ rá mate xʉn ndoho, nɛ thocua thoho di 'dajʉ man'da rá mate. 17 Nu ra Moisés bi xängahʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją. Pɛ nu ra Jesucristo bi 'dajʉ rá mate ngue majuąni dí zingdahʉ Oją a. 18 Njo'o n'da ra ją'i da zä da nu Oją ngue xtám bąsɛ, hinda hønt'a rá 'dats'ʉnt'ʉ dim pąsɛui a rá Ta, nɛ gue'a bi jajʉ dá pąhmbʉ a.

Ra Xuua Nxixyą bi ma to'o a

19 Nu'ʉ ma ngʉrpihe dyʉ judíohe dyʉ israelhe ngue mí 'bʉpʉ ja ra dąhnini Jerusalén, bi mba ʉ 'da yʉ mbäją nɛ'ʉ 'da yʉ́m fäts'ihʉ, bi zøm bʉ 'bʉh ra Xuua Nxixyą da 'yänni to'o a. 20 Nɛ nu'a bin juąnni, him bin cøni, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Hinga guecä dra Cristo gue xʉ huand Oją, bi 'yɛ̨n'a.

21 Nɛ bi t'änni mahøn'a:

―To'o e, ha gue'e gra Elías.

―Hin'na, hinga guecä, bi 'yɛ̨n'a.

―Ha gue'e gra pøngahyą bi man ra Moisés gue ba ɛ̨hɛ.

Nɛ bi dąti:

―Hin'na, bi 'yɛ̨ntho.

22 Nɛ bi t'änni mahøn'a:

―To'o e. Xije. Nu'bʉ gui xije nɛ da zä ga xihmbe ʉ bá pɛngähe bʉya.

23 Nɛ bi dą'a ra Xuua Nxixyą bʉya:

―Nugä guecä bi man ra pøngahyą Isaías 'bʉ mi ma: “Dim 'bʉ a n'da dim 'bäpʉ ma'ueni ra hnini, nɛ ts'ɛdi da ma di hoc yʉ́ mbʉi yʉ ją'i gue da 'yømanho ra Hmu 'bʉ bi zøhø,” bi 'yɛ̨n'a ra Isaías, bi 'yɛ̨n'a ra Xuua Nxixyą.

24 Nɛ nu'ʉ bi zøm bʉ, yʉ́m 'bɛhni yʉ fariseo ʉ. 25 Nɛ bi t'ɛ̨mp'a ra Xuua:

―Hanja gní 'yøt' ran xixyą 'bʉ hinga gue'e grá Cristo, xínga gue'e grá Elías, xínga gue'e man'da ra pøngahyą bi man ra Moisés.

26 Nu'a ra Xuua bʉya bi dąt'ʉ, bi 'yɛ̨na:

―Nugä, ra dehe thoho ná xixyąba yʉ ją'i, pɛgue i 'bä inde n'da ran 'yohʉ ua dí 'bähmbʉ, ngue hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a di 'yɛ̨t'ui a. 27 Nuna guehna dá mangä ngue m'bɛjua di dʉmp' rá 'bɛfi, pɛ man'da nuįxte xinda guecä, janangue'a hin dí sʉcä tengu a, bi 'yɛ̨n'a ra Xuua Nxixyą.

28 Nɛ guehya gätho yʉn t'änni bi hmam bʉ ja ra xɛqui Betábara, n'danguadi ra dąthe Jordán, guepʉ bi 'yøt' ran xixyą ra Xuua.

Tengu ra t'ʉdɛ'yo ra Cristo

29 Nu'bʉ mi hyats'i, nu ra Xuua Nxixyą bi nu ba ɛ̨pʉ ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ mí 'bähmbʉ bʉ:

―Dami hyanthʉ ya, tengu'bʉ ra t'ʉdɛ'yo, nguetho bi zänba Oją dim 'bøts'e zɛhɛ, gue di hocpa yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi. 30 Nunʉ guehnʉ mím mangä nʉ 'bʉ má ɛ̨ngä: “Ba ɛ̨ a n'da ran 'yohʉ m'bɛjua, nu'a man'da nuįxte xinda guecä, nguetho ya xmi 'bʉ 'bʉ rá mbʉdi thoho, nɛ hin'nagä.” 31 Nɛ nugä him mí pącä to'o a t'ɛ̨mbi ra Cristo. Pɛ bi siqui ga xixyą ahʉ nangue ra dehe, ngue gui pąhmbʉ to'o a ni yąntehʉ, ma mi israel ahʉ, bi 'yɛ̨na.

32 Nɛ bi ma majuąni ra Xuua Nxixyą, bi 'yɛ̨na:

―Dá nugä rá Hogandąhi Oją bá cąh mahɛ̨ts'i, tengu n'da ra t'azʉ, nɛ bi gohmi ra Jesús 'bʉ má ørpa ran xixyą. 33 Ja dá pącä bʉya ngue gue'a. Nguetho nu Oją ngue bi xiqui ga øt' ran xixyą nangue ra dehe, nɛ bi xiqui: “Nu'bʉ guin nu ma Hogandąhi da gąi nɛ da gohmi n'da ran 'yohʉ, gui pądi ngue gue'a di un ma Hogandąhi yʉ ją'i,” bi 'yɛ̨ngui. 34 Nɛ gue'a dá nugä a bʉya, janangue dím mangä: “Guehna rá Ts'ʉnt'ʉ Oją na,” dí ɛ̨ngä, bi 'yɛ̨n'a ra Xuua Nxixyą.

Yʉ́ mbʉdi yʉ́ xädi ra Jesús

35 Xø man'dapa bʉya mí yo'be mi 'bähmbe ra Xuua Nxixyą yʉ́ xädigä'be a. 36 Nu ra Xuua Nxixyą bʉya bi hyandi ngue 'yo bʉ ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨nc'be:

―Dami nuui ya ra t'ʉdɛ'yo ngue'a rám 'bɛhni Oją, bi 'yɛ̨na.

37 Nu'bʉ má ø'be a bi ma, dá tɛn'be ra Jesús. 38 Nɛ nu'a ra Jesús bin yɛ̨ 'bʉ má tɛn'be nɛ bi 'yänga'be:

―'Bɛ'a guí hommi, bi 'yɛ̨nc'be.

Nɛ dá än'be a:

―Rabí, nde da ma, xänbate i, hapʉ guí 'bʉi.

39 Nɛ bi xic'be ra Jesús:

―Ga mbähä gua nuui bʉ dí 'bʉcä.

Dá mbähmbe bʉya nɛ dá nu'be hapʉ mi 'bʉi. Nɛ man'da ora dám 'bʉ'be bʉ 'bʉ má sømhbe bʉ, nguetho mbɛ goho nde 'bʉ má sømhbe bʉ.

40 Nɛ nu'a man'da gue min 'yohe 'bʉ mi xic'be ra Xuua Nxixyą ga tɛn'be ra Jesús, ra Andrés a, rán 'yohʉ ra Simón Pedro. 41 Nuna ra Andrés 'bex bi mba bá xi a rán 'yohʉ.

―Ya dá tįm'be ra Mesías, bi 'yɛ̨na. Nu'a nde da ma rá Thahni Oją a, ngue gue'a ra Cristo a.

42 Nɛ nu ra Andrés bʉya, bi zix'a ra Simón guepʉ bí 'bä a ra Jesús. Nɛ nu ra Jesús 'bʉ min nu, bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i gra Simón rá ts'ʉnt'ʉ i ra Jonás. Nuya ga xi a man'da ni thuhu ga hut'a ra Cefas, n'dat'a ra Pedro gue nde da ma, ra do.

Ra Jesús bi zon'na ra Felipe nɛ ra Natanael

43 Xø man'dapa mahøn'a bʉya bi bɛ̨n a ra Jesús da mba bʉ ra häi Galilea. Nɛ nu'bʉ má mbähmbe bin tįmmi ra Felipe.

―Dami tɛngui, bi 'yɛ̨mp'a.

44 Nuna ra Felipe ra mɛngu bʉ Betsaida, nɛ ra Andrés, nɛ ra Pedro. 45 Nɛ nu'bʉ mi mba ra Felipe nɛ bi dįn'a ra Natanael, bi 'yɛ̨mbi:

―Ya dá tįngähe a gue mi hmam bʉ ja rá søcuą ra Moisés, nɛpʉ ja yʉ́ søcuą yʉ́ pøngahyą Oją mi hma, nɛ gue'a ra Jesús ra mɛngu Nazaret, rá ts'ʉnt'ʉ ra José, bi 'yɛ̨n'a.

46 Nu ra Natanael bʉya bi 'yɛ̨na:

―Hague dán zä di nɛqui n'da ra hocją'i bʉ Nazaret.

Nu ra Felipe bʉya bi 'yɛ̨mp'a:

―Ga mbɛ gua nusɛ.

47 Nɛ nu'bʉ min nu ra Jesús gue ba ɛ̨pʉ ra Natanael, bi 'yɛ̨nje bʉ mi 'bähmbe:

―Dami nuhʉ nʉ ran 'yohʉ ba ɛ̨hnʉ ya, gue rán säui njuąntho da t'ɛ̨mbi ra israel, nguetho hingui yoho rán 'yomfɛ̨ni, bi 'yɛ̨na.

48 Bi 'yɛ̨n'a ra Natanael bʉya:

―Hanja guí pądi gue hingui yoho man 'yomfɛ̨nigä nɛ njąm'bʉ gá nugui, bi 'yɛ̨na.

Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu'bʉ hin ní zo a ra Felipe, dí pądi 'bɛ'a gnám bɛ̨m 'bʉ gmi hupʉ ja ra za, bi 'yɛ̨mp'a.

49 Nu ra Natanael bʉya bi 'yɛ̨mp'a:

―Ma Hmu i, rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją, gue'e bi zän'na Oją gam hmuts'ʉt'abi nanguecähe dyʉ israelhʉ, dyʉ judíohʉ.

50 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Ha gue'a guí 'yɛ̨c'yɛigä a dá xi i, gue'bʉ má xi i: “Dí pądi 'bɛ'a gnám bɛ̨m 'bʉ gmi hupʉ ja ra za.” Pɛ man'da nuįxte guin nu 'bʉ m'bɛjua xinda guehna dá xi i. 51 Nguetho majuąni dí xi i, guin nuhʉ da xoh mahɛ̨ts'i, ngue guin nuhʉ yʉ́m 'bɛhni Oją ba cąh mahɛ̨ts'i, nɛ da zøpʉ hapʉ gä dan 'yogä, nɛ da ndets'e, gue guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

2

N'da ran thąti bin ja bʉ Caná

1 Nɛ nu'bʉ mí tho'a nyopa bʉya bin ja n'da ra dąnts'ihmɛ 'bʉ mín thąta n'da ra ts'ʉnt'ʉ bʉ Caná ra häi Galilea. Nɛ bi zøm bʉ rá mbe ra Jesús, bi mbäx'ʉ bi hoc ran ts'ihmɛ. 2 Nɛ ra Jesús nɛcähe yʉ́ xädigähe bi ts'oncahe bʉ ja ran ts'ihmɛ. 3 Nɛ nu'bʉ min theh ra gui'uva dá sihe, bi 'yɛ̨n'a rá mbe ra Jesús:

―Bin the'a ra gui'uva, bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús.

4 Bi dą'a ra Jesús bʉya:

―Ma mbe i, 'bɛ gám bɛ̨nsɛ 'bɛ'a ga øt'ä, nguetho hinga na søn ra ora ga øt'a n'da ran t'øt'e nuįxte, bi 'yɛ̨mp'a rá mbe.

5 Nɛ nu'a rá mbe ra Jesús bʉya bi xi ʉ yʉ 'yɛ̨hɛ 'bʉpʉ:

―Hønt'a go 'bɛ'a da xi ahʉ ra Jesús, dami 'yøthʉ, bi 'yɛ̨na.

6 Nɛ mí høpʉ 'dato yʉ xaro ngue yʉ do, mbɛ goho 'däte litro i hät'ʉ. Nguetho i ja ran t'ɛ̨di ma mi judíohe gue i jatho din xʉt'yɛ. 7 Nɛ nu'bʉ mí zøn ra ora bi man ra Jesús, bi xi ʉ yʉ 'yɛ̨hɛ 'bʉpʉ:

―Dami yus'hʉ yʉ xaro nangue ra dehe.

―Nɛ bi yus' pʉya. 8 Nɛ bi 'yɛ̨mbi mahøn'a:

―Dami 'yä i ts'ʉ ra dehe nɛ gui un'na ra ngʉrpa 'yɛ̨hɛ, bi 'yɛ̨na.

Nɛ bi un bʉya. 9 Nɛ nu'bʉ mí zä a ra ngʉrpa 'yɛ̨hɛ gue xín gui'uva a ra dehe, bi zä mancʉhi. Pɛ him bi bądi hapʉ bi nɛqui, pɛ nu yʉ 'yɛ̨hɛ gue bi 'yä a ra dehe mi pą ʉ. Janangue'a nu ra ngʉrpa 'yɛ̨hɛ bi ma bá ts'i a ra ts'ʉnt'ʉ da 'yänni nangue ra gui'uva, gue nu'a ra ts'ʉnt'ʉ go din thąti. 10 Nɛ bi t'ɛ̨mp'a:

―Pɛ hanja 'bɛ bin niyą ʉ yʉ ją'i, gá un'na ra gui'uva xʉn cʉhi, nɛ hinga gue'a ząi øt' yʉ ją'i a. Pɛ ząi rá mbʉdi thoho di un a xʉn cʉhi bʉ ja n'da ran ts'ihmɛ, nɛ nu'bʉ bin niyą yʉ ją'i din t'un'na hin ɛ ho, bi 'yɛ̨n'a ra ngʉrpa 'yɛ̨hɛ. Nɛ xinga gue'a mí pą a.

11 Nɛ guehna rá mbʉdi ran t'øt'e nuįxte bi 'yøt' ra Jesús bʉ Caná ra häi Galilea, gue bi 'yuh rá ts'ɛdi. Nɛ man'da dá ɛ̨c'yɛihe bʉya yʉ́ xädigähe a.

12 M'bɛjua bʉya dá mbähmbe ra Jesús bʉ ra hnini Capernaum, nɛ rá mbe nɛ yʉ́n 'yohʉ. Pɛ hinga nya'a dám 'bʉhmbe bʉ.

Ra Jesús bi mbaxt'a ra dąniją

13 Dá mbähmbe ra Jesús bʉ Jerusalén 'bʉ ma guepʉ da dät' ra pa mahøn'a ran dąbaxjua gue 'bʉ mi hyo ra t'ʉdɛ'yo bʉ Egipto mam bombøtahe. 14 Nɛ nu'bʉ mí yʉrpʉ mbo má mbä't'i ra dąniją, bi nu ngue 'bʉpʉ yʉ mbändąni nɛ yʉ mbädɛ'yo nɛ yʉ mbäts'ąha mim pä bʉ. Nɛ mí 'bʉpʉ ʉ yʉm pämbɛti øt' yʉ́ 'bɛfi bʉ. 15 Nɛ bi 'yøt'a n'da ram fɛi gue ra xąhi gue í dɛx'ʉ yʉ mbä. Nɛ gätho bi hyøn a thi yʉ mbä nɛ yʉ́n dąni nɛ yʉ́ dɛ'yo. Nɛ bi 'uɛ̨nba yʉ́ mbɛti yʉm pämbɛti, bi ndønba yʉ́ mɛxa. 16 Nɛ bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ mbäts'ąha:

―Ní mbähä, dami six ni dojahʉ. Hingui sä gui 'yøthʉ ra nguntäi ua rá ngu ma Ta, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

17 Nɛ 'bex dá bɛ̨mhbe a mán t'o't'i ja rá t'ohni Oją: “Ɛ̨na da guah ma mbʉi nangue ra dumbʉi 'bʉ má nu a ni ngu, nguetho ɛ̨mmɛ dín ndepe xtán hotho bʉ,” bi 'yɛ̨mp a rá Ta ra Cristo, bi 'yɛ̨n rá t'ohni.

18 Nu'ʉ ma ngʉrpihe dyʉ judíohe bi 'yän bʉya, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―'Bɛ'a ní hmɛpya gui 'yurcahe ya, n'dahma da zä ga pąhmbe 'bʉ i ja nin t'ɛ̨di gui 'yøt'a gá 'yøt' ya, gue gá hyøn a thi yʉ mbä, bi 'yɛ̨n'ʉ.

19 Nu ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Ga xi ahʉ ra hmɛpya gá 'yäjʉ. Nu'bʉ gui xothʉ ra niją ua, nɛ hyupa thoho dá høh mahøn'a, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

20 Bi 'yɛ̨n'ʉ ma ngʉrpihe bʉya:

―Pɛ yote ma 'dato njɛya án guahna ra niją, nɛ guí ɛ̨na, nhyupa thoho gdí hyøh mahøn'a, bi 'yɛ̨n'ʉ.

21 Pɛ nu'a ra niją bi man a ra Jesús, bi ma nangue rá ngøc'yɛ̨i zɛhɛ. 22 Nu'bʉ mí zøn ra ora bi du nɛ bi dąmbɛ̨ni, 'bexgue dá bɛ̨mhbe 'bɛ'a xí man'a, nɛ man'da dá pąhmbe majuąni a bi man rá t'ohni Oją nɛ yʉ́m hman ra Jesús.

Gätho i pąsɛ ra Jesús

23 Nɛ nu'bʉ mám 'bʉhmbe bʉ Jerusalén, gue'ʉ yʉ pa ran dąbaxjua, xʉn ngu ɛ̨na bi 'yɛ̨c'yɛi ra Jesús 'bʉ mín nu yʉn t'øt'e nuįxte bi 'yørpʉ. 24 Pɛ nu'a ra Jesús hinga gätho bi xi ʉ 'bɛ'a mím bɛ̨ni, nguetho bi bądi 'bɛ'a di ja yʉ́ mbʉi gätho yʉ ją'i, bi bądi hin da 'yømanho ʉ. 25 Nɛ hinga hnɛhi tho da sih ra Jesús 'bɛ'a im bɛ̨n yʉ ją'i nguetho ya i pą a ra Jesús 'bɛ'a di ja yʉ́ mbʉi.

3

Bin yąui ra Jesús a ra Nicodemo

1 Mí 'bʉ a n'da ran 'yohʉ, n'da ra fariseo, gue'ʉ min ɛ̨hya da 'yøt' yʉ́n t'ɛ̨di Oją, í Nicodemo a. Nu'a n'da rá ngʉrpi ma mijudíohe. 2 N'da ra xui bi zøm bʉ 'bʉh ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Xänbate i, dí pąhmbe Oją bi zän'ni i gui xängahe, nguetho hin xtán zä xquí 'yøt' yʉn t'øt'e nuįxte 'bʉ hin di zɛ a Oją, bi 'yɛ̨na.

3 Nu ra Jesús bi dądi, bi 'yɛ̨mp'a:

―Majuąni dí xi a i, nu'a hin dim 'bʉi ma'da'yo, hin da zä da yʉrpʉ di manda Oją, bi 'yɛ̨mbi.

4 Nu ra Nicodemo bi 'yɛ̨m bʉya:

―Hague dán zä dim 'bʉi ma'da'yo n'da gue'bʉ xʉn dąc'yɛi n'da. Ha da zä da yʉt' mahøn'a bʉ ja rá mbʉi rá mbe nɛ dim 'bʉi mahøn'a.

5 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Majuąni dí xi a i, gue nu'a to'o him bim 'bʉi ma'da'yo nangue ra dehe nɛ rá Hogandąhi Oją, hin da zä da yʉrpʉ di manda Oją. 6 Nguetho nu'bʉ din xąnd yʉ ją'i, xø yʉ ją'itho yʉ́ t'ʉhni, pɛ nu'ʉ di xąnd rá Hogandąhi Oją, gue'ʉ i ja rá te Oją bʉ ja yʉ́ mbʉi ʉ. 7 Janangue'a o gadi hyonya thoho a dí xi a i, jatho gam 'bʉi ma'da'yo. 8 Nɛ tengu ran dąhi i 'yo hønbʉ go hapʉ in nde, nɛ guí øde di hį, pɛ hin guí pądi hapʉ ní 'yɛ̨hɛ o hapʉ ní mba. Njabʉ i øt' rá Hogandąhi Oją 'bʉ bi xąnd mahøn'a n'da, hingam 'batho ha bin ja 'bʉ mí un ra 'da'yote, pɛ mfądi ngue i ja a, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

9 ―Hín dí pądi 'bɛ'a nam bøn a guí man ya, bi 'yɛ̨n'a ra Nicodemo.

10 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu'i grá xänbate, ząi guí xänba rám Hman Oją ʉ ma mi israelhʉ, hanja hin guí pądi 'bɛ'a dí xi a i. 11 Majuąni dí xi i, dím mangä a dí pącä, nɛ dím ma majuąni 'bɛ'a xtá nugä, pɛ hin guí hąmhbʉ mam hmangä. 12 Dá xi'a rá 'bɛfi Oją i øt' ua ja ra ximhäi, pɛ hin gá 'yɛ̨c'yɛi. Pɛ dami 'yɛ̨c'yɛi a, janangue'a da zä ga xi i 'bɛ'a rán 'yomfɛ̨ni Oją, ngue 'bɛpʉ ní nɛqui rá 'bɛfi i øt' ua.

13 Nɛ høngdä da zä ga mangä ua a, nguetho drá mɛngugä bʉ mahɛ̨ts'i nɛ bá ɛ̨cä bʉ, guecä ngue dán ją'igä ua ja ra ximhäi. Nɛ njo'o man'da ra ją'i ngue bi yʉt mahɛ̨ts'i nɛ bá pengui ngue da mangua 'bɛ'a øt' Oją. 14 Nɛ tengu thoho bi 'yøt' ra Moisés, gue bi cuarpʉ magąts'i n'da ra pozʉ nt'øt'e ra t'ɛgui, nu'bʉ mín 'yo bʉ ja ra ʉhäi, ngutho jatho din jacä din cuarcä magąts'i, guecä gue dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 15 Nɛ nu'bʉ bin jacä tengu a, nɛ hønt'a go to'o da 'yɛ̨c'yɛi 'bɛ'a dá tugä bʉ, hin da nu ran ʉnbi maząi, pɛgue din ja ra 'da'yote maząi a, bi 'yɛ̨n a ra Jesús, bi 'yɛ̨mp'a ra Nicodemo.

Oją di huɛ̨c'ʉ 'bʉcua ja ra ximhäi

16 Nguetho ɛ̨mmɛ di huɛ̨gahʉ Oją gue dí 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi. Janangue'a bi 'dajʉ rá 'dats'ʉnt'ʉ ngue ma yąntehʉ, n'damhma hin da nu ran ʉnbi maząi to'o gätho di däp rá mbʉi a, pɛgue din t'un ra 'da'yote maząi. 17 Nguetho in nde Oją da yąnjʉ guejʉ dí 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi, nɛ hinguin nde di 'dajʉ rá muui ma ts'oquihʉ, nɛ gue'a bí mbɛnhua rá Ts'ʉnt'ʉ ua ja ra ximhäi a.

18 Nɛ nu'a to'o di däp rá mbʉi a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, hin da nu a rá muui yʉ́ ts'oqui. Pɛ nu'a to'o hin di däp rá mbʉi a, pɛ guehma da nu a xí ts'änbi da nu nangue yʉ́ ts'oqui, nguetho hingui ɛ̨c'yɛi a rá 'dats'ʉnt'ʉ Oją. 19 Nɛ gue'a bí mbɛn Oją ran nɛqui ua ja ra ximhäi, gue ní nɛqui 'bɛ'a di ho yʉ ją'i. Nu'ʉ to di ho ra 'bɛxui hingui søm bʉ ja ran nɛqui, nguetho øt' ran ts'o. Mfądi xʉn ho din ʉnba ʉ. 20 Nguetho gätho ʉ i øt' ran ts'o hin di ho ran nɛqui, nɛ hingui søm bʉ ja ran nɛqui, ngue i su hin da hnumanho 'bɛ'a øt'ʉ. 21 Pɛ nu yʉ ją'i i honi da 'yøt'a ran ho, i pa bʉ ja ran nɛqui, n'dahma da hnu gue gue'a Oją di zɛ ʉ da 'yøt' ran ho.

Nu ra Xuua Nxixyą bi ma mahøn'a nangue ra Jesús

22 M'bɛjua dá mbähmbe ra Jesús dyʉ́ xädihe, dá mbähmbe bʉ ja ra häi Judea, nɛ dám 'bʉhmbe bʉ 'da yʉ pa nɛ dá xixyąbahe yʉ ją'i bʉ. 23 Nɛ'a ra Xuua Nxixyą mí øt' ran xixyą bʉ Enón 'darpʉ ra xɛqui Salim, nguetho xʉn ngu yʉ mbøthe i pøpʉ, 24 ngue'bʉ hin ní jot'a fädi ra Xuua Nxixyą.

25 Bin junthʉ 'da ʉ yʉ́ mijudíohʉ ʉ yʉ́ xädi ra Xuua, gue bi bɛ̨ni man'da di muui rán xixyą i øt'a ra Jesús. 26 Bi zøm bʉ 'bä'a ra Xuua Nxixyą ʉ yʉ́ xädi bʉya, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Xänbate i, nu'a ran 'yohʉ gmín 'youi bʉ 'danguadi ra dąthe Jordán, gue gá xije to'o a, pɛ nuya i øt' ran xixyą, nɛ gätho yʉ ją'i i tɛnni.

27 Nu ra Xuua Nxixyą bʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Guesɛ Oją bi zänni hangu nangu ra 'bɛfi n'da ngu n'da ngue da zä da 'yøt'a n'da. 28 Nu'ehʉ guí pąhmbʉ 'bɛ'a gätho dám mangä gue dá xi ahʉ, hinga guecä drá Cristo, pɛ nugä bám 'bɛt'ogä, gue dá xih yʉ ją'i din sä da dɛn ra Cristo. 29 Tengu'bʉ n'da ra hmute din thąti, da dɛn'na rá ndø. Nɛ nu'a rá amigo a ran 'yohʉ bin thąti, i 'bäpʉ i ø'a i ma, nɛ di johya gue i tɛn'na rá ndø a ra hmute. Dín jadä bʉya, dadín johyagä 'bʉ dín nu i tɛn yʉ ją'i a ra Jesús. 30 Nu'a ra Jesús jatho da dąha gue nugä, pɛ nugä jatho ga 'bɛcä, bi 'yɛ̨n a ra Xuua Nxixyą.

Bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i ra Jesús

31 Nguetho nu'a ra Jesús bá ɛ̨h mahɛ̨ts'i, man'da nuįxte a xinda gue ʉ gäthogahʉ. Pɛ nujʉ dám 'bʉhmbʉ nangue yʉ ją'i ua ja ra ximhäi, dyʉ mɛnguhʉ ua ja ra ximhäi, nɛ hinga gätho da zä ga pąhmbʉ, hønt'a 'bɛ'a da zä da bą'a n'da ua ja ra ximhäi. Pɛ nu'a bá ɛ̨h mahɛ̨ts'i man'da xʉn ho ngue gätho mi'da, 32 nɛ im ma 'bɛ'a bi nu bʉ nɛ 'bɛ'a bi 'yørpʉ. Pɛ hingui ngu bi hyąnba rám hman a. 33 Nu'a to'o bi hyąnba rám hma, bi bądi majuąni bi man Oją ngue gue'a rá Ts'ʉnt'ʉ a. 34 Nguetho bá pɛnh Oją a, nɛ guesɛ Oją i yą 'bʉ i yą a, nguetho nte di 'bɛh rá Hogandąhi Oją a. 35 Nu'a ra Ta ɛ̨mmɛ in numanho rá Ts'ʉnt'ʉ, janangue'a bi un ran t'ɛ̨di gätho di manda rá 'bɛfi. 36 Nu'a to'o i ɛ̨c'yɛi rá Ts'ʉnt'ʉ Oją ya i ja ra 'da'yote maząi, pɛ nu'a hingui ɛ̨c'yɛi rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, hin da nu ra te pɛ guexta'a da nu rá cuɛ Oją mi ja da nu, nɛ gätho yʉ pa maząi.

4

Nu ra Jesús bi 'yäp ra dehe ra xisu bʉ Samaria

1 Nɛ nubʉya nu yʉ fariseo bi 'yø a man yʉ ją'i ngue man'da xʉn ngu i tɛn ra Jesús nɛ man'da xʉn ngu di xixyąbi, xinda gue'a ra Xuua Nxixyaą. 2 Pɛ nu ra Jesús him bi 'yøzɛhɛ ran xixyą, pɛ høngdähe yʉ́ xädigähe dá øthe ran xixyą. 3 Nɛ nu'bʉ mi bą'a ra Jesús 'bɛ'a mi 'yø ʉ yʉ fariseo, bi bɛ̨ni da 'uetho, ngue hin da bɛ̨n yʉ fariseo din sʉhmi ra Xuua. Bi bøm bʉ ja ra häi Judea bʉya, nɛ dá mbähmbe mahøn'a bʉ ra häi Galilea.

4 Pɛ guemhma bá thohmbe bʉ ja ra häi Samaria. 5 Nɛ nu'bʉ má thohmbe bʉ, dá sømhbe bʉ ja ra hnini Sicar, mbɛ häntho ra xɛqui bi un'a ra Jacob, bi un'na ra José rá ts'ʉnt'ʉ. 6 I jabʉ n'da ra pozo ra dehe gue bi 'yøt'a ra Jacob maya'bʉ. Nɛ guepʉ bin säya ts'ʉ ra Jesús, nguetho bi yäh ra 'yu. Mbɛ huxhyadi 'bʉ má sømhbe bʉ. 7 Nɛ bi zøm bʉ n'da ra xisu ra mɛngu Samaria, da gʉx ra dehe. Bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―'Daqui ts'ʉ ni dehe, ga sigä ts'ʉ, bi 'yɛ̨mp'a.

8 Nɛ gätho gähe dyʉ xädigähe xtá sohmbe bʉ ra Jesús, nɛ dá cʉthe bʉ ja ra hnini ga tämhbe 'bɛ'a gätho ga sihe.

9 Nu'a ra xisu bi 'yɛ̨na:

―Hanja gní zoqui nɛ guí äc ra dehe, nguetho nu'i grá judío, nɛ nugä drá mɛngu Samaria, bi 'yɛ̨mbi.

Ngubʉ bi man ra xisu nguetho nu ma mijudíohe hinguin zomanho yʉ mɛngu bʉ Samaria. 10 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'bʉ xquí pą a rá mate Oją in nde di 'da'i, nɛ'bʉ xquí pąqui to'ogui gue dí ä'a ra dehe, xquí 'yäc ra dehe di un ra te, nɛ nugä xcá 'da'a 'bʉ, bi 'yɛ̨na.

11 Nɛ nu ra xisu bi 'yɛ̨na:

―Nu'i grán 'yohʉ, hin'yʉ nin jʉxthe, nɛ xʉn hɛ̨ ua po na ra dehe. Hapʉ ja a ra dehe di un ra te guím ma. 12 Pɛ nu mam bombøtahʉ ra Jacob bi zi ra dehe i po ua nɛ ʉ gätho yʉ́ t'ʉhni nɛ yʉ́n dąni. Nɛ bi zogahe ra pozo ja ua. Ha man'da ja ni ts'ɛdi ngue guí ɛ̨na man'da xʉn ho ra dehe gui 'daje, bi 'yɛ̨n'a ra xisu.

13 Nɛ nu ra Jesús bi dąt'a bʉya:

―Hønt'a go to'o i sithe ua, gue'a nám 'bʉ ʉ yʉ pa ja bʉya, pɛ i tuthe mahøn'a. 14 Pɛ hønt'a go to'o da zi ra dehe dadí ungä, njąm'bʉ din tuthe mahøn'a, pɛ din ja tengu n'da ra mbøthe bʉ mbo rá mbʉi njąm'bʉ din thegue, nɛ gue'a nám 'bʉh maząi n'da a, bi 'yɛ̨na.

15 Nu'a ra xisu bi 'yɛ̨mbi:

―Grán 'yohʉ, 'daqui ts'ʉ ra dehe guím ma gue hin dan tuthe mahøn'a, nɛ hin gua ɛ̨cä mahøn'a ua ja ra pozo ga jʉx ra dehe bʉya.

16 Nu'a ra Jesús bi dąt'a:

―Grá xisu, ní mba bá si a ni ndø.

17 Nu'a ra xisu bi dąt'a:

―Njo'o ma ndø, bi 'yɛ̨ntho.

Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Majuąni guím ma, njo'o ni ndø. 18 Nguetho ya hin guí 'bʉhmi 'da ʉ cʉt'a yʉn 'yohʉ xcán thąthʉ, pɛ nu'a guí 'bʉhmi ya hin ni ndøsɛ a. Janangue'a majuąni njo'o ni ndø, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

19 Bi dą'a ra xisu bʉya:

―Nu'i grán 'yohʉ, masque grá pøngahyą Oją. 20 Xiqui ts'ʉ 'bɛ'a ga øt'ähe, nguetho nu ma tahe mí thąnde Oją ua ja ra t'øhø, pɛ nu ahʉ gyʉ judío ahʉ guí ɛ̨mhbʉ, jatho da mba n'da bʉ Jerusalén da dąnde Oją bʉ, bi 'yɛ̨na.

21 Nu ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mp'a:

―Grá xisu, dami 'yɛ̨c'yɛi a ga xi i, ɛ maguepʉ da zøn ra pa hinga hønt'ua ja ra t'øhø, xínga hønbʉ Jerusalén din thąnde ra Ta. 22 Sä guí ɛ̨na guí thąndehʉ Oją, pɛ hin guí thąndehʉ tengu bi zän zɛhɛ Oją ngue din thąnde. Nugähe dyʉ judíohe dí thąndehe a bi zän Oją nguetho bi zän Oją ma t'ɛ̨c'yɛihe, nɛ'a ra Yąnte bi zän'na Oją ra judío a. 23 Pɛ bi zän Oją n'da ra xɛqui bʉ din thąnde, guepʉ ja ní mbʉi n'da. Nɛ mi ts'ʉtho da zøn ra ora, pɛ ya bi zøni, ngue da dąnde Oją nangue yʉ́ mbʉi ʉ to majuąni da dąnde, nɛ hin nangue yʉn t'øt'e ua ja ra ximhäi. Nguetho nu'a Oją i honi to'o da dąnde nangue yʉ́ mbʉi. 24 Nguetho hin di nɛqui Oją. Janangue'a hønt'a go to'o da dąnde Oją, jatho da dąnde nangue rá mbʉi nɛ nangue i tɛn'na ram hma majuąni, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

25 Nu'a ra xisu bʉya bi 'yɛ̨mbi:

―Dí pącä ba ɛ̨ a rá Thahni Oją ngue ra Cristo a. Nɛ nu'bʉ bá ɛ̨hɛ da xängahʉ xʉn ho gätho.

26 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Guecä drá Cristogä dín zo'a i ya, bi 'yɛ̨mbi.

27 Nu'bʉ mí gua'a bi man ra Jesús, ɛ xø dí sømhbe bʉ dyʉ xädigähe. Nɛ dá hyonya thohohe gue nu ra Jesús mi yąui a ra xisu. Pɛ xínga n'dagähe gue dá änhde hanja bin yąui o 'bɛ'a bin xifi. 28 Nu ra xisu bʉya 'bex bi zopʉ rá mbamhmi, nɛ bi mba bʉ hnini bi xih yʉ ją'i:

29 ―Mbähä nɛ gua nuhʉ n'da ran 'yohʉ bi xicä gätho 'bɛ'a xtá øt'ä. Ha hinga gue'a ra Cristo 'bʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

30 Bi mba yʉ ją'i bʉya da zøm bʉ 'bä a ra Jesús. 31 Pɛ nu'bʉ hin ni zøm bʉ yʉ ją'i, nugähe dá xihmbe ra Jesús:

―Xänbate i, xi'bʉ gan sihmɛ ya, dá ɛ̨mfe.

32 Pɛ bi dą'a ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨nje:

―Ja man'da ní niyą ma mbʉigä, pɛ hinga ná pąhmbʉ, bi 'yɛ̨nje.

33 Dán 'yänzɛhɛhe:

―Ha 'bʉi to'o bi 'uįni, dán 'yɛ̨mfe bʉya dyʉ xädigähe.

34 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨nje:

―Tengu'bʉ man ts'ihmɛgä a ngue ga øt'ä rá pähä a bá pɛngä nɛ ga juacä rá 'bɛfi a. Nɛ gue'a man'da ní niyą ma mbʉigä a. 35 Janangue'a gue'a dí xi ahʉ a ya, nguetho ya ba ɛ̨hnʉ yʉ ją'i. Nɛ ha guí ɛ̨mhbʉ di 'bɛh man goho ząna din ja ran sofo. Pɛ dami hyanthʉ yʉ ba ɛ̨hnʉ, tengu'bʉ n'da ra huąhi ya xʉ 'yot'i gue da mba nsoqui, nguetho 'bexque da zä ga cʉthʉ bʉ di manda Oją yʉ. 36 Nɛ nu'ʉ to i pa ma cʉ't'i bʉ din ząm bʉ hønt'bʉ go njąm'bʉ. Janangue'a nu'ʉ to da xoqui di johya, nɛ nu'ʉ to bi duhu nɛ'ʉ bi xoqui 'da dán johya thoho. 37 Nguetho majuąni rán thɛui rá 'bɛfi Oją a bi 'yøt'a n'da ra ją'i, “bi zopʉ rá huąhi bi duhu, nɛ n'dan'yo bi xoqui,” ngue i man yʉ ją'i. 38 Ya xtá xi ahʉ gui xojʉ hapʉ hin gá tuhmbʉ, xín gá uąfʉ, pɛ n'dan'yo bi 'yøt' ra 'bɛfi bʉ, pɛ guehma gui comhbʉ 'bɛ'a da dą ʉ, bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús.

39 Nɛ nu'bʉ mí mam bʉ ja ra hnini ra xisu, xʉn ngu yʉ́ mɛnguhʉ bi 'yɛ̨c'yɛi gue ra Cristo a ra Jesús, nguetho bi man'a ra xisu gue xí xi a ra Jesús gätho 'bɛ'a xí 'yøt'e. 40 Nu'bʉ mí zøm bʉ yʉ mɛngu Samaria bʉ 'bäh ra Jesús, bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Dami 'bʉcua ja ma hninihe, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

Nɛ dán dehe bʉ nyopa bʉya. 41 Nɛ ɛ̨mmɛ man'da xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi yʉ ją'i bʉ, nangue rám hmansɛ ra Jesús. 42 Bi t'ɛ̨mp'a ra xisu bʉya:

―Ya dí ɛ̨c'yɛihe ya, pɛ hinga hønt'a gá xije ná ɛ̨c'yɛigähe ya, pɛ nɛ'a dá øsɛhe bi man na ra Jesús. Nɛ dí pąhmbe majuąni ra Cristo na, rám pørpate yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ ją'i.

Ná mbähmbe Galilea a ra Jesús

43 Nu'bʉ mí gua'a nyopa dá pømhbe bʉ ra hnini Sicar, dá hąxhe ra 'yu mahøn'a ní mba bʉ Galilea. 44 Nɛ bi mansɛ ra Jesús, nubʉ rá häi zɛhɛ n'da ra pøngahyą hin da hnumansu bʉ. 45 Pɛ nu'bʉ má sømhbe bʉ ra häi Galilea, bi numanho ma mɛnguhe bʉ. Nguetho xí nu yʉn t'øt'e nuįxte bi 'yøt'a ra Jesús bʉ Jerusalén 'bʉ mín ja ra dąmpɛti ran dąbaxjua, ngue nɛ'ʉ xí mba bʉ ʉ.

Bi yąn rá ts'ʉnt'ʉ rám fäts'iui ra ts'ʉt'abi

46 Nɛ dá mbähmbe ra Jesús mahøn'a bʉ ra hnini Caná ra häi Galilea, guepʉ xí päh ra dehe bin gui'uva. Nɛ mí 'bʉpʉ n'da rám fäts'iui ra ts'ʉt'abi xʉn ʉ rá ts'ʉnt'ʉ, nɛ i 'bɛm bʉ ja rán oi nubʉ ja ra hnini Capernaum. 47 Nu'bʉ mí 'yøde gue bi zøh mahøn'a bʉ ra häi Galilea ra Jesús nɛ i 'bʉpʉ ra hnini Caná, nɛ bá ɛ̨pʉ 'bʉh ra Jesús bʉya, bi 'yørpa ra ts'ɛdi da zixpʉ Capernaum bʉ ná 'bɛn a rá ts'ʉnt'ʉ, da xospi nguetho nde da du a. 48 Nɛ bi dą a ra Jesús:

―Pɛ ha jatho m'bɛt'o guin nuhʉ yʉ hmɛpya nɛ yʉn t'øt'e nuįxte, ja gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ bʉya.

49 Pɛ man'da i humbi sits'i, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ mbɛhma ts'ʉ cuø, xøhma da du ma t'ʉhnigä.

50 Nɛ bi dąt'a ra Jesús:

―Ní mba bá nu, nguetho hin da du ni t'ʉhni.

Nɛ nubʉya bi 'yɛ̨c'yɛi a rám hman a ra Jesús, nɛ bi mba bʉya. 51 Nɛ bá thą ʉ 'da yʉ́ 'yɛ̨hɛ 'bʉ mím mba bʉ 'yu bi xifi:

―Bi zä ni ts'ʉnt'ʉ ya, ɛ̨n'ʉ.

52 Nɛ bi 'yänni:

―'Bɛ'a ma ora bi zä.

Nɛ bi t'ɛ̨mbi:

―N'dande mande bi bøn ra pa, bi 'yɛ̨n'ʉ.

53 Nɛ 'bex bi bą'a rá ta gue gue'a ra ora mín yąui ra Jesús 'bʉ mí 'yɛ̨mbi da yąn a rá ts'ʉnt'ʉ. Janangue'a nu'a ran 'yohʉ bi däp rá mbʉi ra Jesús bʉya, nɛ'ʉ gätho mi'da 'bʉpʉ rá ngu.

54 Guehna bi 'yøt' ra Jesús 'bʉ mambá penje bʉ Judea dá sømhbe bʉ Galilea. Ya ná yondį ra hmɛpya bi 'yørpʉ ja ra häi Galilea.

5

Bi yąn ran 'yohʉ bʉ Betesda

1 M'bɛjua bʉya bin ja man'da ra dąmpɛti ma mijudíohe. Nɛ dá mbähmbe ra Jesús bʉ Jerusalén. 2 Nubʉ Jerusalén mí po bʉ n'da ra mbothe mbɛ häntho bʉ ja rá goxthi yʉ dɛ'yo, gue ma ndehe dyʉ judíohe dí ɛ̨mfe Betesda. Nɛ jabʉ cʉt'a yʉ 'døzangu midí mbä'ts'a ra dehe. 3 Nɛ xʉn ngu i 'bom bʉ yʉ mbɛdi, 'da ʉ yʉ xädä nɛ ʉ yʉ dogua nɛ ʉ bi ts'a yʉ́ ją'i. Nɛ gätho ʉ i tø'mi di 'yąn ra dehe. 4 Nguetho ja'bʉ bí ɛ̨h mahɛ̨ts'i n'da rám 'bɛhni Oją nɛ i ąn ra dehe. Nɛ nu'bʉ xʉn nu di 'yąn ra dehe, nɛ nu'a rá mbʉdi da yʉpʉ ja ra dehe din ho a rá mbɛdi i ja. 5 Nɛ mí 'bɛm bʉ n'da ran 'yohʉ, ya ná 'däte ma 'dɛ'ma hyąto njɛya madí ts'a rá ją'i, him mi sä din 'yo. 6 Nɛ nu'bʉ min nu a ra Jesús, nɛ bi bądi nya'a thoho mi hɛ̨mbi, bi 'yɛ̨mbi:

―Ha guín nde xtán ho i, bi 'yɛ̨mp'a.

7 Bi dąt'a ra mbɛdi:

―Dín ndehma thą, n'yø, pɛ njongui 'bʉcua da zixcä nʉ ja ra dehe. N'dandį ngu n'dandį dí ɛ̨na ga cʉhnʉ ja ra dehe, 'bex go i 'bɛt'o ʉ 'da.

8 Bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús bʉya:

―Dami ndants'i jʉx ni fįdi nɛ gan 'yo, bi 'yɛ̨mbi.

9 'Bex bin hoh rá ją'i 'bʉ mí ndants'i, nɛ bi gąx rá fįdi nɛ bin 'yo. Nɛ nu'a gue'a ra pa ran ts'äya a. 10 Nu'ʉ 'da ma mijudíohe bi 'yɛ̨mp'a ran 'yohʉ xín hoh rá ją'i:

―Nuya ra pa ran ts'äya ya, hingui sä gui cąx ni fįdi, bi t'ɛ̨mp'a.

11 Bi dą'a ran 'yohʉ:

―Pɛ nu'a bi hoga ma ją'i, gue'a bi xiqui nguetho bi 'yɛ̨ngui: “Dami ndants'i gui cąx ni fįdi nɛ gan 'yo,” bi 'yɛ̨ngui, bi 'yɛ̨n'a mí ts'a rá ją'i.

12 Nɛ nu'ʉ 'da ma mijudíohe bi 'yänni:

―To'o nín 'yohʉ bi xi i gui cąx ni fįdi nɛ gan 'yo, bi 'yɛ̨n'ʉ.

13 Pɛ nu'a him mi pądi to'o xí hocpa rá ją'i, nguetho nu ra Jesús bi yʉt'inde bʉ 'yo yʉ ją'i xʉn ngu.

14 M'bɛjua bi mba ra Jesús bʉ ja ra dąnija. Nɛ nu'bʉ mi dįn'a ran 'yohʉ bʉya, bi 'yɛ̨mbi:

―Bin ho a ya, nde'bʉ hin gmi 'yøt' mi'da yʉ ts'oqui. Man'da ts'ɛdi ran ʉnbi guin nu 'bʉ gui 'yøt' mi'da yʉ ts'oqui, bi 'yɛ̨mbi.

15 'Bex bi mba a ran 'yohʉ bʉya, da xi ʉ ma mijudíohe xí 'yänni, gue gue'a ra Jesús bi hoqui. 16 Janangue'a bi dʉp'ʉ ma ngʉrpihe dyʉ judíohe di ʉcpa ra Jesús, nɛ im bɛ̨ni da hyo. Nguetho ɛ̨n'ʉ: “I øt' rá 'bɛfi a ra pa ran ts'äya.” 17 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nząi dim pɛh ma Ta, janangue'a nɛcä jatho dam pɛcä, bi 'yɛmp'ʉ.

18 Pɛ nanguehna bi man ra Jesús, nu'ʉ ma ngʉrpihe bʉya man'da bi bɛ̨ni da hyo, nguetho hinga hønt'a bim pɛfi ra pa ran ts'äya í ʉcpi, pɛ nɛ'a í ma gue gue'a Oją rá Ta, nam bøni 'da i guui Oją.

I ja rá ts'ɛdi rá Ts'ʉnt'ʉ Oją

19 Janangue'a nu ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Majuąni dí xi ahʉ, nte sä ga øzɛhɛgä pɛ hønt'a 'bɛ'a dín nu øt' ma Ta. Nɛ gätho 'bɛ'a i øt' ma Ta, gue'a dí øt'ä a. 20 Nguetho nu ma Ta ɛ̨mmɛ in numanhogui ngue rá Ts'ʉnt'ʉgä a, nɛ i urqui 'bɛ'a gätho i øt'e. Nɛ da 'yurcä mi'da yʉn t'øt'e man'da nuįxte xinda gue ʉ gán nuhʉ, nɛ gui hyonya thohohʉ. 21 Nguetho tengu ma Ta i xox'ʉ xʉn du nɛ di un ra te mahøn'a, nguthogä, rá Ts'ʉnt'ʉgä a, dadí un ra te mahøn'a ʉ to'o gätho dín nde ga unni. 22 Nɛ nu ma Ta hingui juąnbatesɛ, pɛ bi 'dacä ra ts'ɛdi go dan juąnbategä rá Ts'ʉnt'ʉgä a. 23 Nguetho in nde ma Ta gätho yʉ ją'i da numansugui gue rá Ts'ʉnt'ʉgä a, tengutho ma Ta i hnumansu. Nu'bʉ 'bʉ a n'da hingui numansugui, xinga gue ma Ta i numansu a, gue gue'a bá pɛngä.

24 Majuąni dí xi ahʉ, nu'a øh mam hmangä nɛ i ɛ̨c'yɛi ma Ta bá pɛngä, gue'a i ja ra 'da'yote maząi a. Nɛ hin da nu rá muui rá ts'oqui pɛ tengutho 'bʉ xí thąmbɛ̨ni bʉ 'bʉ ʉ xʉn du, nguetho ya i ja ra 'da'yote maząi a. 25 Majuąni dí xi ahʉ, ya bi zøn ra ora da 'yøh mam hmangä ʉ xʉn du nangue yʉ́ mbʉi, pɛgue din t'un ra 'da'yote 'bʉ da 'yømanho mam hmangä rá Ts'ʉnt'ʉ Ojągä. 26 Nguetho tengu ra Ta i jasɛ ra te rá mbʉi, nɛ bi 'dacä ra ts'ɛdi din jasɛ ra te ma mbʉigä, nɛ gue'a ra 'da'yote dí un yʉ ją'i. 27 Nɛ bi 'dac ra ts'ɛdi dan juąnbategä, nguetho dán ją'igä ua ja ra ximhäi, dí pądi 'bɛ'a i sä n'da. 28 O gadi hyonya thohohʉ a dá xi ahʉ, nguetho da zøn ra ora gätho yʉ ją'i xʉ t'ägui da 'yøh ma nde 'bʉ dá zohni. 29 Nɛ da bøx'ʉ bi 'yøt' ran ho, din ja ra 'da'yote maząi. Nɛ da bøx'ʉ bi 'yøt' ran ts'o, da nu ran ʉnbi maząi.

Di dä majuąni nangue ra Jesús

30 Nɛ man'da bi man'a ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nugä hin te dím mangä nangue man 'yomfɛ̨nisɛ. Pɛ nu'a i xic ma Ta gue'a dím mangä a. Nɛ'a 'bɛ'a dí sändä, xʉn ho a, nguetho him ma pähä zɛhɛ dí honi ga øt'ä, pɛ hønt'a rá pähä ma Ta bá pɛngä. 31 Nu'bʉ høngdä xcá däsɛ majuąni gue i ja ma ts'ɛdi, nte di muui a mam hmangä 'bʉ. 32 Pɛ nɛ a ma Ta di dä majuąni ngue rá Ts'ʉnt'ʉgä a, nɛ dí pącä ngue majuąni im ma 'bʉ im ma nanguecä.

33 Nu ahʉ gá pɛnhdʉ 'da da 'yän'na ra Xuua Nxixyą nanguecä. Nɛ nu'a ra Xuua bi ma majuąni a. 34 Nɛ madague'bʉ hin xtí dä majuąni, pɛ guemhma ja ma ts'ɛdigä. Pɛ dadí bɛ̨n'nahʉ a bi man ra Xuua Nxixyą ngue man'da da zä gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ nɛ gan yąmhbʉ bʉya. 35 Nɛ tengu ra sibi di hyät'i nɛ i fät yʉ zu'uɛ̨, bin ja bʉ ra Xuua Nxixyą, gá numanhohʉ 'da yʉ pa. 36 Nɛ nu'a ra Xuua Nxixyą bi ma nanguecä. Pɛ i ja 'bɛ'a gue man'da i udi nanguecä xinda gue'a rám hman ra Xuua, nɛ gue'a ra 'bɛfi bi 'dacä ma Ta gue ga juacä. Nɛ gue'a ɛ xø i uh majuąni bá pɛngä ma Ta. 37 Nɛ'a ma Ta gue'a bá pɛngä, di dä majuąni nanguecä, pɛ nu'ahʉ njąm'bʉ gá 'yømanhohʉ 'bʉ mín yą, xín gá 'yørpahʉ ra güɛnda 'bʉ mín 'yusɛ.

38 Mfądi hin gá hyąmhbʉ rám hma bʉ ja ni mbʉihʉ, nguetho nu'bʉ xquí hyąmhbʉ a, xquí 'yɛ̨c'yɛigahʉ gue bá pɛngä a. 39 Nu ahʉ thocpa thoho guidín xähmbʉ yʉ́ søcuą Oją, nguetho guí ɛ̨mhbʉ gue'a gní tįmhbʉ ra te maząi a. Pɛ nu'ʉ gätho yʉ søcuą guidín xähmbʉ gätho im ma nanguecä. 40 Nu ahʉ hin guín nde gui xijʉ gan yąn'na ni tehʉ, pɛ hinda hønt'bʉ gui xijʉ gan yąn ahʉ din ja ahʉ ra te maząi 'bʉ, bi 'yɛ̨n a ra Jesús.

41 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Pɛ madague'bʉ njon da numansugui, pɛ guexta'a rá Ts'ʉnt'ʉgä Oją. 42 Pɛ dí pądi hanja hin guí pąjʉ, nguetho hín guín numansuhʉ Oją nangue ni mbʉihʉ. 43 Bá ɛ̨cä nangue rá thuhu ma Ta, pɛ nu'ehʉ hin guín numanhojʉ. Pɛ nu'bʉ ba ɛ̨ a n'da nangue rá thuhu zɛhɛ, man'da guín numanhohʉ a. 44 Njąm'bʉ da zä gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ, nguetho guí homhbʉ da numanho ahʉ yʉ ją'i, nɛ hin guí homhbʉ da numanho ahʉ Oją ngue hønt'a i 'bʉi. 45 Ha guí ɛ̨mhbʉ guecä ga yąp'ahʉ bʉ 'bʉh ma Ta. Pɛ dí xi ahʉ gue gue'ʉ yʉ́m hman ra Moisés gue'ʉ dí nɛqui i ja ni ts'oquihʉ ʉ, pɛ sä guím bɛ̨mhbʉ gue'ʉ dí yąn'ahʉ ʉ. 46 Pɛ nu'bʉ xquí 'yɛ̨c'yɛihʉ yʉm hma bi 'yo't' ra Moisés, xquí 'yɛ̨c'yɛigahʉ ya, nguetho bi ma nanguecä. 47 Pɛ hin guí ɛ̨c'yɛihʉ 'bɛ'a bi 'yo't' ra Moisés, janangue'a xín guí ɛ̨c'yɛihʉ 'bɛ'a dí mangä ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús 'bʉ min yąhʉ ma ngʉrpihe dyʉ judíohe.

6

Ra Jesús bi 'uįn ʉ cʉt'a mahuąhi

1 Nɛ nu'bʉ mí tho i 'da yʉ pa, m'bɛjua bʉya, dá mbähmbe ra Jesús bʉ 'danguadi ra dądehe Galilea, n'dat'a ra dądehe Tiberias. 2 Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi dɛngähe nguetho bi nu yʉn t'øt'e nuįxte bi 'yøt'a ra Jesús nangue ʉ mín zäman'ʉ. 3 Nɛ dá mbähmbe ra Jesús bʉ ja n'da ra nyuni, nɛ dá huhmbe bʉ. 4 Nɛ nu'ʉ yʉ pa ʉ mí ts'ʉtho da zøn ra pa ga øt'ähe ra dąmpɛti ran dąbaxjua, dyʉ judíohe. 5 Nɛ nu'a ra Jesús bin hanni nɛ bi hyandi xʉn ngu yʉ ją'i ba ɛ̨pʉ. Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a ra Felipe bʉya:

―'Bɛpʉ dí zä ga tämhbʉ 'bɛ'a da zi yʉ ba ɛ̨hnʉ.

6 Gue'a bi man ra Jesús nguetho in nde da bądi 'bɛ'a dí dąt'a a ra Felipe. Pɛ nu ra Jesús mí pąsɛ 'bɛ'a da 'yøzɛhɛ. 7 Nɛ bi dąt'a ra Felipe:

―Pɛ hin dí gua'ʉ yʉ mahuąhi tho dá tämhbʉ a da zi yʉ ba ɛ̨hnʉ 'bʉ di ja, madague'bʉ zʉ ts'ʉtho din t'unni n'da ngu n'da, bi 'yɛ̨na.

8-9 Nɛ nubʉya nu'a man'da ma mixädihe ra Andrés, rán 'yohʉ ra Simón Pedro, bi xi a ra Jesús:

―'Bʉcua n'da ra ts'ʉnt'ʉ i hą zʉ ts'ʉ rán zɛdi, gue cʉt'a yʉ hmɛ ra cebada, nɛ yoho yʉ t'ʉhuą. Pɛ hin dí gua'ʉ yʉ ją'i nguetho xʉn ngu ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Andrés.

10 Nɛ bi 'yɛ̨ngdahe ra Jesús:

―Jafʉ din säya yʉ ją'i, bi 'yɛ̨na.

Nguetho mi ja bʉ ra 'bot'ɛi. Nɛ bi hyupʉ häi bʉya, nɛ mí jua i cʉt'a mahuąhi ʉ yʉn 'yohʉ. 11 Nɛ nu'a ra Jesús bi hyąn'a ra hmɛ, nɛ bi 'yäp rán jąpi Oją nangue ra hmɛ nɛ bi 'daje yʉ́ xädigähe. Nɛ nugähe dá darpähe ʉ yʉ ją'i bʉya, nɛ ʉ yʉ huą, nɛ bin niyą gätho yʉ ją'i. 12 Nɛ nu'bʉ mín niya yʉ ją'i, nu ra Jesús bi xicähe:

―Pɛthʉ ʉ gätho 'bɛ'a bi bongui, gue nte dim 'bɛdi, bi 'yɛ̨nje.

13 Nɛ nu'bʉ má pɛthe bʉya bi yu ʉ gätho 'dɛ'ma yoho ma 'bøts'ehe yʉ xɛqui, 'bʉ mín niyą yʉ ją'i nangue cʉt'a yʉ hmɛ. 14 Nu'bʉ mín nu ran t'øt'e nuįxte ʉ gue bi 'yøt'a ra Jesús, bi 'yɛ̨n'ʉ bʉya:

―Masque majuąni guehna ra pøngahyą mí hma da zøcua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n ʉ.

15 Pɛ nu'a ra Jesús bi bądi 'bɛ'a mbɛ̨n ʉ yʉ ją'i ngue nde da bɛnt'i, im bɛ̨nbi din ts'ʉt'abi. Janangue'a bi zoh yʉ ją'i bʉya, bi mbasɛ, nɛ man'da bi guam bʉ ja ra dąpo.

Ra Jesús bin 'yo maxøts'e ra dehe

16 Nu'bʉ mín de bʉya dá mbäsɛhe bʉ ja ra dądehe. 17 Nɛ dá hux ma mbosahe, gue ga sømhbe bʉ ja ra hnini Capernaum. Nɛ hin ná nuthe ra Jesús 'bʉ mí zʉje ra 'bɛxui. 18 Nɛ nts'ɛdi bi 'yɛn ran dąhi a ra dehe bʉya. 19 Nu'bʉ mí dąn i ts'ʉ ra mbosa mí huxhe nɛ dá sømhbe made ra dądehe, dá nuhe ba ɛ̨pʉ ra Jesús, ba 'yo maxøts'e ra dehe, ní 'yɛ̨pʉ ja a ra mbosa mí huxhe. Nɛ ɛ̨mmɛ dá suhe nguetho him min nuhe xʉn ho, him mi pąhmbe ngue gue'a ra Jesús. 20 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨nje:

―Guecä, o guín suhʉ.

21 Nɛ bi hyu ma mbʉihe, nɛ dá xihmbe a ra Jesús da hyuxpʉ ja ra mbosa. Nɛ ɛ̨na ya xmí 'bähmbe bʉ ndenthe ná mbähmbe bʉya nubʉ ra hnini Capernaum.

Bi thon'a ra Jesús

22 Nu'bʉ mí nɛc pʉya, nu'ʉ yʉ ją'i 'bʉpʉ hapʉ xí 'uįn a ra Jesús, bi bɛ̨m bʉya gue hønt'a n'da ra mbosa mí høpʉ a ran de dán sihmɛhe, nɛ hin dá mbähmbe ra Jesús 'bʉ má huhe ra mbosa, pɛ dá mbäsɛhe. 23 Pɛgue m'bɛjua thoho bi zøm bʉ mi'da yʉ mbosa bí nɛxpʉ Tiberias, nɛ bi zøm bʉ jom bʉ dán sihmɛhe 'bʉ mí 'yäp rán jąpi Oją ra Jesús. 24 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i 'bʉ mí hyon'a ra Jesús nɛ him bi dįm bʉ, xínga guecähe, bi hyux'ʉ mi'da yʉ mbosa bʉya nɛ bi zøm bʉ ja ra hnini Capernaum, i hon a ra Jesús.

Ra Jesús ra hmɛ dám 'bʉh maząi n'da a

25 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i 'bʉ mí dįm bʉ ra Jesús bʉ 'danguadi ra dądehe, bi 'yänni:

―Mán jąm'bʉ gá søcua, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

26 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Majuąni dí xi ahʉ, hin gní hyonjʉ gue gui pąhmbʉ a ran t'uti dá ut'ahʉ, pɛ nu'a guín niyąhʉ 'bʉ gmín sihmɛhʉ gue'a gní hyonjʉ a. 27 Pɛ dami 'yɛs'hʉ ngue hønt'a gní hyomhbʉ ra hmɛ nám 'bʉhmbʉ yʉ pa ja bʉya. Pɛ m'bɛt'o thoho dami hyomhbʉ a ra hmɛ nám 'bʉh maząi n'da a gue ga 'da ahʉ, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi. Nguetho gue'a ran t'ɛ̨di bi 'dac Oją ma Ta, bi 'yɛ̨na.

28 Nu yʉ ją'i bʉya bi 'yän'na ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―'Bɛ'a sä ga øt'ähe gue ga tįmhbe a guím ma, bi 'yɛ̨n'ʉ.

29 Nu'a ra Jesús bi dądi:

―Nu'a in nde Oją gui 'yøthʉ gui sinjʉ bʉ ni mbʉihʉ, guecä bá pɛngä Oją, bi 'yɛ̨na.

30 Nɛ bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús:

―'Bɛ'a ní hmɛpya gui 'yurcähe, ngue da zä ga sin ahe bʉ ma mbʉihe. Ha da zä gui 'yøt'e tengu bi 'yøt'a ra Moisés. 31 Nguetho nu'ʉ mam bombøtahʉ bi zi ra maná 'bʉ mí 'yo bʉ ja ra ʉhäi, tengu mán t'o't'i bʉ ja rá søcuą Oją, i ɛ̨na: “Nu'a ra Moisés, bi un yʉ ją'i ra hmɛ bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i,” i ɛ̨na, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ ją'i.

32 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Majuąni dí xi ahʉ, hinga gue'a ra Moisés bi un'a ra hmɛ bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i, pɛ Oją bi un a. Nɛ hinga gue'a ra hmɛ nám 'bʉh maząi n'da a ra maná mi si ʉ. Pɛ nuya, nu ma Ta di un a njuąntho ra hmɛ mahɛ̨ts'i gue nám 'bʉh maząi n'da a. 33 Nɛ nu'a njuąntho ra hmɛ di un Oją, bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i a, gue dám 'bʉh maząi ʉ yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨na.

34 Nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―'Daje thocpa thoho a ra hmɛ guím ma, n'yø.

35 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Guecä drá hmɛ dám'bʉh maząi n'da a. Nu'a to'o da zingä bʉ ja yʉ́ mbʉi tengu'bʉ i sihmɛ, nɛ njąm'bʉ din tumanthuhu yʉ́ mbʉi nɛ xín din tuthe bʉya. 36 Pɛ tengu dá xi ahʉ, hin guí ɛ̨c'yɛigahʉ, madague'bʉ gá nuhʉ 'bɛ'a dá øt'ä. 37 Pɛ nu'ʉ to'o bi 'dacä ma Ta, gue'ʉ di däcä yʉ́ mbʉi ʉ. Nɛ nu'ʉ di däc yʉ́ mbʉi, njon ga ɛ̨mbi hin da zä ga sini. 38 Nguetho bá ɛ̨cä mahɛ̨ts'i ngue ga øt' rá pähä a bá pɛngä, nɛ him bá ɛ̨cä ga øt' ma pähä zɛhɛ. 39 Nu'a rá pähä ma Ta bá pɛngä, gue'a nte ga 'bɛcä gätho bi 'dacä, pɛ ga xoxä ʉ 'bʉ rán zɛgui ra pa, nɛ dim 'bʉi maząi. 40 Nu rá pähä ma Ta, gue hønt'a go to'o da bądi rá Ts'ʉnt'ʉgä Oją, nɛ da 'yɛ̨c'yɛigui, din ja ra te maząi ʉ. Janangue'a ga xoxä ʉ 'bʉ rán zɛgui ra pa, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

41 Nɛ bi mbʉdi bi ʉcpa a ra Jesús ʉ ma mijudíohe 'bʉ mí 'yø a bi ma, gue bi 'yɛ̨na: “Nugä drá hmɛ majuąni gue bá cąh mahɛ̨ts'i.” 42 Nɛ bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―Ha hinga guehna ra Jesús, rá ts'ʉnt'ʉ ra José na, rá ta nɛ rá mbe dí pąhmbʉ. Hanja ní 'yɛ̨na bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨n ʉ.

43 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ bʉya:

―O gadí c'ąman'ʉjʉ n'da ngu n'da ahʉ. 44 Xínga n'da sä da dɛngui 'bʉ hin di un ra pähä a ma Ta, gue'a bá pɛngä, nɛ ga xoxä 'bʉ rán zɛgui ra pa ʉ, ga undä ra te maząi. 45 Tengu mán t'o't'i bʉ ja yʉ́ søcuą yʉ́ pøngahyą Oją, bi 'yɛ̨na: “Gätho yʉ ją'i da xänba Oją,” bi 'yɛ̨n'ʉ. Janangue'a nu'ʉ to'o gätho bi hyąni xʉn ho a bi xänba Oją, nɛ gue'ʉ di däc yʉ́ mbʉi ʉ.

46 Pɛ hin dí ɛ̨na 'bo'o xʉn nu Oją, hinda høngdä gue bá nɛxä bʉ, dín nugä a. 47 Majuąni dí xi ahʉ, nu'a to'o ɛ̨c'yɛigui i ja ra 'da'yote maząi a. 48 Nugä drá hmɛ majuąni gue nám 'bʉh maząi n'da. 49 Nu'ʉ mam bombøtahʉ bi zi ra maná bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i 'bʉ min 'yo bʉ ja ra ʉhäi, pɛ guehma bi du ʉ. 50 Pɛ nugä drá hmɛ majuąni, bá nɛxä bʉ mahɛ̨ts'i, gue sä da zin'a n'da tengu'bʉ i sihmɛ, nɛ njąm'bʉ da du. 51 Nugä drá hmɛ majuąni, bá ɛ̨cä mahɛ̨ts'i, tengu ra hmɛ i si n'da i ja rán zaqui yʉ pa i ja bʉ ya. Pɛ nu'a ra hmɛ dím mangä, din ja ran zaqui maząi to da zi. Nɛ gue'a ma ją'igä a gue ga uni, ngue din ja ra 'da'yote ʉ 'bʉcua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

52 Bin junzɛhɛ ʉ ma mijudíohe bʉya, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―Hague nja ran 'yohʉ sä di 'dajʉ rá ją'i ga sahʉ, bin 'yɛ̨mp'ʉ.

53 Nɛ nu ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Majuąni dí xi ahʉ, nu'bʉ hin gui sihʉ ma ngøc'yɛ̨i nɛ ma ji, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, hin'yʉ mbo ni mbʉihʉ ra 'da'yote maząi. 54 Nu'a to'o da za ma ngøc'yɛ̨i nɛ da zi ma ji, i ja ra 'da'yote maząi, nɛ ga xox 'bʉ rán zɛgui ra pa. 55 Nguetho nu ma ngøc'yɛ̨i nɛ ma ji njuąntho ran ts'ihmɛ ngue dám 'bʉh maząi n'da. 56 Nu'a to'o da za ma ngøc'yɛ̨i nɛ da zi ma ji dí ząm bʉ ja yʉ́ mbʉi, nɛ i ja ra te nanguecä. 57 Tengu thoho dí øt'be ma Ta, nu'a i jasɛ rá te, nɛ i jagä ra te nangue'a bʉya. Nɛ bá pɛngä gue ga thocpa a ra te ʉ to da zingä, tengu'bʉ i sagä. 58 Nuna ra hmɛ dí xi ahʉ gue bá cąh mahɛ̨ts'i, hinga ngu a bi zi mam bombøtahʉ, nguetho bi du ʉ. Pɛ nu'a to'o da zi ra hmɛ dím mangä ya, gue'a dím 'bʉh maząi a, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

59 Nɛ guehna ram hma bi man'a ra Jesús 'bʉ mín xänbate bʉ ja ra niją bʉ Capernaum.

Yʉm hma di un ra 'da'yote maząi

60 Nu'bʉ mí gua'a bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨n'ʉ mí tɛnni:

―Hingui ho a bi xijʉ nʉ ya, to'o da hyät'i da 'yøde, xʉn ngu ʉ bi 'yɛ̨na.

61 Nu ra Jesús bi bądi 'bɛ'a bi bɛ̨n'ʉ yʉ ją'i, gue him bi numanho rám hma, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ha guím bɛ̨mhbʉ hingui ho a dá xi ahʉ. 62 'Bɛ'a guim bɛ̨mhbʉ 'bʉ gá nujʉ ga texä bʉ mahɛ̨ts'i guepʉ bá nɛxä, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 63 Pɛ nu'a nam bøn'ʉ yʉm hma dá xi ahʉ, hingan juąntho gui sajʉ, pɛ gui 'yɛ̨c'yɛihʉ ngue ga un ma te nangue ahʉ, nɛ din ja ahʉ ra te bʉya. 64 Pɛ 'bʉ i 'da ahʉ hin guí ɛ̨c'yɛigahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Nguetho xmí pądi to'o hin da 'yɛ̨c'yɛi, nɛ xmí pądi to'o di dä a. 65 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ mahøn'a:

―Janangue'a dá xi ahʉ, hingui sä n'da ra ją'i ba ɛ̨hɛ da dɛngui 'bʉ him bi jap'a ma Ta bi däc rá mbʉi.

66 Nu'bʉ mí 'yøh mahøn'a ʉ mí tɛnni, xʉn ngu bi 'ue ʉ nɛ him bin 'yohʉ mahøn'a. 67 Janangue'a nu ra Jesús bi 'yängahe dí 'dɛ'mayohogähe:

―Ha nɛ ahʉ gui sogahʉ, bi 'yɛ̨nje.

68 Nu ra Simón Pedro bi dąt'a:

―Ma Hmu i, pɛ njo'o man'da da zä ga tɛnhde nguetho nu'i ja nim hma di un ra 'da'yote maząi. 69 Nɛ nugähe dí ɛ̨c'yɛi ahe nɛ dí pąhmbe gue gue'e grá Cristo rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją i 'bʉi, bi 'yɛ̨na.

70 Bi dą'a ra Jesús:

―Nugä xtá huan'nahʉ guí 'dɛ'mayohohʉ, pɛ nu'a n'da ahʉ i tɛn ra zįthu, bi 'yɛ̨nje.

71 Pɛ nu'a bi man ra Jesús, gue'a ra Judas a, rá ts'ʉnt'ʉ ra Simón Iscariote, nguetho gue'a di dä a. Nɛ gue'a n'da mín 'yohe a, mí 'dɛ'mayohogähe.

7

Hingui ɛ̨c'yɛi yʉ́n 'yohʉzɛhɛ a ra Jesús

1 M'bɛjua bʉya, bin 'yo bʉ mi'da yʉ hnini bʉ Galilea. Him bi nde bi mba bʉ ja ra xɛqui Judea, nguetho nu ma ngʉrpihe dyʉ judíohe, dyʉ israelhe, nde xtá hyo bʉ. 2 Nɛ ma guepʉ da dät ra pa ngue ząi dim pɛti ma mijudíohe, 'bʉ xʉ hyøh yʉ t'ʉngu, im bɛ̨ni 'bɛ'a bi 'yørpa Oją ʉ mam bombøtahe 'bʉ min 'yo bʉ ja ra ʉhäi. 3 Nu yʉ́n 'yohʉ a ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Nde'bʉ gui pøngua ní mba bʉ ja ra xɛqui Judea, ba nu a bʉ i tɛn'ni i nangue'a guí øt'e. 4 Nguetho njo'o to da 'yąh rá 'bɛfi 'bʉ in nde da t'ɛ̨spi. Nu'bʉ majuąni guí øt' yʉn t'øt'e nuįxte bá ut yʉ ją'i, nɛ gätho ra ximhäi da bą'a i, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

5 Ngubʉ bi xih yʉ́n 'yohʉ nguetho him mi ɛ̨c'yɛi ʉ. 6 Nu a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ bʉya:

―Hinga na søn ra ora bi ts'ängä ga mbagä bʉ, pɛ nu'ahʉ hønt'a go 'bɛ'a má ora da zä gui mbähä bʉ. 7 Nu'ʉ 'bʉcua ja ra ximhäi hin di ʉc'ahʉ nguetho 'da i gu guí øthʉ ʉ, pɛ go di ʉgä ʉ nguetho dím mangä gue hingui ho øt'ʉ. 8 Ní mbäsɛhʉ 'bʉ guín ndehʉ, nugä hin ga mba ya nguetho hinga na søn ra ora ga mba bʉ, bi 'yɛ̨na.

9 Nu'bʉ mí gua'a bi man bʉya bim 'bʉt pʉ mi'da yʉ pa bʉ ra xɛqui Galilea.

Bin xänbate ra Jesús bʉ ja ra dąmpɛti

10 Nu'bʉ mí mba bʉ Jerusalén ʉ yʉ́n 'yohʉ, m'bɛjua bi mba bʉ ra Jesús. Mbɛ bin 'yąntho nguetho bi nde him 'bexque da hnu. 11 Nɛ nu ma ngʉrpihe dyʉ judíohe i 'bʉpʉ, bi hyon'a ra Jesús bʉ ja ram pɛti. Nɛ bin 'yɛ̨m zɛhɛ ʉ:

―Hapʉ i 'bʉi 'bʉ, bin 'yɛ̨mp'ʉ.

12 Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bin yąnjo'dre nangue'a ra Jesús, nu'ʉ 'da im ma ngue xʉn ho a, nɛ nu'ʉ 'da i ɛ̨na: “Häte a.”

13 Pɛ xinga n'da bin yą ts'ɛdi nangue'a ra Jesús nguetho i su ma ngʉrpihe 'bʉpʉ.

14 Nu'bʉ mí tho'i ts'ʉ yʉ pa, ya bi zo i nde yʉm pɛti i t'ørpʉ, ja bi mba bʉ ja ra dąniją ra Jesús bʉya nɛ bin xänbate bʉ. 15 Nɛ nu ma ngʉrpihe bʉ ja ra niją bi hyonya thoho nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Hague nja i sä da ma xʉn ho rám hman Oją na ran 'yohʉ, nɛ him bi zʉ'a man xädihʉ, bin 'yɛ̨m zɛhɛ ʉ.

16 Bi dą a ra Jesús:

―Nu'a man xädigä him mam hmansɛgä a pɛgue rám hman a to bá pɛngä. 17 Nu'bʉ 'bʉ a n'da gue nde da 'yøt' rá pähä Oją, da bą 'bʉ rán xädi Oją, o gue da bą 'bʉ mam hmansɛgä. 18 Nu'bʉ 'bʉ a n'da im ma 'bɛ'a mbɛ̨nsɛ, i honi da hnumansusɛ. Pɛ nu'bʉ 'bʉ a n'da i honi da t'ɛ̨spa rá hmu, im ma majuąni a nɛ hingui häte a.

19 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Bi 'dajʉ yʉn t'ɛ̨di ra Moisés, pɛ xínga n'da ahʉ guí øthʉ nguetho bi ma njon din hote, nɛ guín nde gui hyojʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

20 Nɛ bi dą'ʉ yʉ ją'i thoho:

―Masque bi bɛ̨n'na ra zįthu a gám ma, njo'o to in nde da hyo i, bi 'yɛ̨n'ʉ.

21 Nu ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Nugä dá øt'a n'da ra 'bɛfi 'bʉ ra pa ran ts'äya, nɛ gätho ahʉ gá hyonya thohohʉ. 22-23 Pɛ nɛ'ahʉ, nu'bʉ din tįn i yoho yʉn t'ɛ̨di bi man ra Moisés, nu'a n'da bi ma gue gui hyɛcpahʉ yʉ́ ją'i yʉ 'uɛre, nɛ nu man'da bʉya ra pa ran ts'äya, guí huanhdʉ nda'a guí øthʉ, gue guí hɛcpahʉ yʉ́ ją'i yʉ 'uɛre. Nguetho hin guín nde gui fɛstahʉ a rán t'ɛ̨di ra Moisés. Nɛ hinga hønt'a ra Moisés bi ma da thɛcpa yʉ́ ją'i yʉ 'uɛre, pɛ nɛ'ʉ mam bombøtahʉ bi ma. Nɛ ngutho dá øt' 'bʉ má hoc'a n'da ra hyɛ̨nni 'bʉ ra pa ran ts'äya. Hanja gní sʉjʉ nɛ gue'a n'youi bʉ rán t'ɛ̨di ra Moisés dá øt'ä. 24 Pɛ damin 'yomfɛ̨nihʉ xʉn ho 'bʉ guí ɛ̨na gui juąnbahʉ n'da ra ją'i. Jatho 'bɛ gui pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn'a i øt'a n'da, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Bin 'yän'dʉ 'bʉ gue'a ra Cristo

25 Nɛ nu'ʉ 'da yʉ mɛngu bʉ Jerusalén bin 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ha hinga guehna ran 'yohʉ im ma ma ngʉrpihʉ da hyo. 26 Pɛ hague in ja, in xänbate ua bim pɛti gätho yʉ ją'i nɛ nte i xih ya. Uague bi bɛ̨n'ʉ ma ngʉrpihʉ gue majuąni ra Cristo na ra Jesús, gue bi huand Oją dim Hmu ua. 27 Pɛ nuna ran 'yohʉ, dí pąhmbʉ hapʉ bá nɛxna, pɛ nu'bʉ bá ɛ̨ a majuąni ra Cristo, njo'o to da bądi hapʉ dí nɛx'a, bin 'yɛ̨m zɛhɛ ʉ.

28 Nu'bʉ mín xänbate ra Jesús bʉ ja ra dąniją, nts'ɛdi bi 'yɛ̨na:

―Guím bɛ̨mhbʉ guí pąjʉ nɛ guím bɛ̨mhbʉ guí pąhmbʉ hapʉ bá nɛxä. Pɛ hin bá ɛ̨cä nanguesɛgä, pɛgue bá pɛngä a majuąni i ja rá ts'ɛdi. Nu'ehʉ hin guí pąhmbʉ a. 29 Nugä dí pącä a nguetho bá nɛxä bʉ i 'bʉ a, nɛ gue'a bá pɛngä a, bi 'yɛ̨na.

30 Nɛ 'bexque nde da bɛnt pʉya, pɛ njom bi zä bi bɛnt'i nguetho hin ní zøn ra ora da bɛnt'i. 31 Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi 'yɛ̨c'yɛi gue majuąni ra Cristo a. Nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Guehma majuąni ra Cristo na ra Jesús gue mí hma ba ɛ̨hɛ, nguetho njon da zä da 'yøt' yʉn t'øt'e man'da nuįxte, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Bi 'bɛnh yʉ asmayo da bɛnt'a ra Jesús

32 Nu'bʉ mí 'yøh yʉ fariseo nɛ yʉ dąmbäją 'bɛ'a bi man yʉ ją'i nangue'a ra Jesús, bi xi ʉ 'da yʉ asmayo bʉya da bɛnt'a ra Jesús ngue da got'i. 33 Nu'a ra Jesús 'bʉ mí thoqui bin xänbate, bi 'yɛ̨na:

―Mi ts'ʉtho dí 'bʉhmbʉ ua nguetho ga mba bʉ bí 'bʉ a bá pɛngä. 34 Nɛ nu'ahʉ bʉya gui hyonjʉ pɛ hin da zä gui tįnjʉ, nɛ hin da zä gui sømhbʉ bʉ hapʉ dam 'bʉcä, bi 'yɛ̨na.

35 Nɛ bin 'yɛ̨mzɛhɛ ma ngʉrpihe:

―Hapʉ da mba gue hin da zä ga tįmhbʉ. Ha da mba bʉ n'danni 'bʉ ʉ ma mijudíohʉ, nɛ da xänba ʉ, nɛ'ʉ n'dan'yo yʉ ją'i gue yʉ griego. 36 'Bɛ'a ním bøn'a man'a: “Gui hyonjʉ nɛ hin gui tįnjʉ, nɛ hin da zä gui sømhbʉ hapʉ ga mba,” ɛ̨njʉ, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ.

Tengu n'da ra dąthe da nɛxpʉ ní mbʉi n'da

37 Nu rán zɛgui ra pa nangue yʉm pɛti mí øt'ʉ, gue'a ra pa ɛ̨mb yʉ ją'i man'da xʉn ndʉxqui a. Nɛ 'bäpʉ ra Jesús nɛ nts'ɛdi im man'a:

―Nu'a to'o di 'bɛ a man'da mahyoni thoho rá mbʉi, tengu'bʉ i tuthe, ba ɛ̨hɛ ga un'na mahyoni thoho, tengu'bʉ da zi ra dehe. 38 Nɛ nu'a to'o da zi ra dehe dím mangä, din ja tengu n'da ra dąthe da nɛxpʉ rá mbʉi gue di un mahøn'a ra 'da'yote, tengu xí man rá t'ohni Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

39 Nɛ gue'a bi ma nangue rá Hogandąhi Oją da hyąni to'o gätho da 'yɛ̨c'yɛi. Pɛ hin ní zøh rá Hogandąhi Oją 'bʉ mím ma nguetho hin ní ndex mahɛ̨ts'i ra Jesús gue tpa pɛngahʉ a.

'Dahma 'dan'yo bi bɛ̨n yʉ ją'i

40 Nu'bʉ mí 'yøh yʉ ją'i 'bɛ'a bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨n i 'da:

―Masque majuąni rá pøngahyą Oją mí hma ba ɛ̨hɛ.

41 Nɛ nu mi'da bi 'yɛ̨na:

―Nu'a, ra Cristo gue rá Thahni Oją a.

Pɛ nu mi'da bi 'yɛ̨na:

―Pɛ ha dí 'yɛ̨pʉ Galilea ra Cristo. 42 Nguetho bi man rá t'ohni Oją, gue ra Cristo ba ɛ̨hɛ nangue rá 'yʉ ra David, nɛ di nɛqui bʉ ra hnini Belén guepʉ mí 'bʉh ra David, ɛ̨n'ʉ.

43 'Bex bin hec yʉ ją'i nangue'a bi man'ʉ, nɛ 'dahma 'dan'yo 'bɛ'a mím bɛ̨ni ngue to'o a ra Jesús. 44 Nɛ 'da ʉ nde da bɛnt'i ngue da got'i, pɛ xínga n'da bi zä bi bɛnt'i.

Him bi 'yɛ̨c'yɛi yʉ ngʉrpi

45 Nu'bʉ mbenc'ʉ yʉ asmayo bʉ 'bʉ ʉ yʉ dąmbäją nɛ yʉ fariseo, nu'ʉ bi 'yänni:

―Hanja hin guá sihʉ a dá xi ahʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

46 Nɛ nu yʉ asmayo bʉya bi dądi:

―Pɛ him mí 'bʉ a n'da im ma tengu man'a ra Jesús, bi 'yɛ̨n'ʉ.

47 Nɛ bi dą ʉ yʉ fariseo bʉya:

―Ha nɛ ahʉ bi hyä ahʉ. 48 Pɛ xínga n'dagähe dyʉ fariseohe dí ɛ̨c'yɛihe a, xínga gue'ʉ mi'da ma mingʉrpihe. 49 Pɛ nu ʉ yʉ ją'i thoho gue hingui pąh yʉn t'ɛ̨di, hønt'ʉ i ɛ̨c'yɛi a ran 'yohʉ ʉ, pɛ da nu ran ʉnbi maząi ʉ, bi 'yɛ̨n ʉ.

50 Nɛ nubʉya nu ra Nicodemo, gue'a xí zøm bʉ 'bʉh ra Jesús 'bʉ n'da ra xui, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ mifariseohʉ:

51 ―Nu'a man t'ɛ̨dihʉ, hingui sä ga juąnbahʉ n'da ra ją'i 'bʉ hin dá øhmbʉ 'bɛ'a da mansɛ, nɛ'bʉ hin dí pąhmbʉ majuąni 'bɛ'a i øt'e, bi 'yɛ̨na.

52 Nɛ bi dą ʉ, bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i tengu'bʉ nɛ'i guí 'yɛ̨pʉ Galilea, nguetho nɛ'i guím ma tengu im man yʉ 'yąmbʉi. Pɛ dami hyomhbʉ ja rá søcuą Oją gue'bʉ di nɛqui bʉ Galilea n'da rá pøngahyą Oją.

53 Nɛ n'da ngu n'da bi mba yʉ́ ngu bʉya.

8

Ra xisu ra 'yomt'ɛ̨ni

1 Pɛ nu ra Jesús bi mba bʉ ja ra nyuni Olivos. 2 Nɛ nu'bʉ t'ʉxudi tho bi mbeng bʉ ja ra dąniją mahøn'a nɛ bi hyupʉ. Nɛ gätho nan ngu yʉ ją'i bá ɛ̨hɛ nangue'a nɛ bi xänba ʉ. 3 Ya xí yą bʉ ra Jesús 'bʉ mí zøm bʉ yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją, bi zispa n'da ra xisu gue bi nu 'bʉ mín yąui n'da ran 'yohʉ hing rá ndø. Nɛ bi mbä'minde bʉ 'bʉh yʉ ją'i. 4 Bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Xänbate, nuna ra xisu dá tįmhbe bʉ i øt' ran 'yomt'ɛ̨ni. 5 Nɛ nu ran t'ɛ̨di bi xijʉ ra Moisés, tengu na bi 'yøt' ra xisu ya, nɛ i jatho da mba ma bat'ado gue da du. Xi'e, 'bɛ go guí xije ya, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ fariseo nɛ yʉ xänbate niją.

6 Pɛ guehna bi man ʉ nguetho i sätho ra Jesús, i honi 'bɛpʉ dí yąpi. Nɛ 'bex bi mbom thoho a ra Jesús nɛ bi 'yo't' rá saha bʉ häi tengu'bʉ hin xtá 'yø'a bi man'ʉ. 7 Pɛ man'da bi thoqui bi 'yänni, nu ra Jesús bim 'bäh pʉya nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'bʉ 'bʉ a n'da ahʉ hin'yʉ ni ts'oquihʉ, gue'a di dʉ'mi da 'yɛmba ra do ra xisu a.

8 Nɛ bi mbo'mi mahøn'a bʉ häi nɛ bi 'yo't' rá saha bʉ ja ra häi. 9 Nɛ nu'bʉ mí 'yø'ʉ 'bɛ'a bi man ra Jesús, bi dʉ'mi 'dahmi 'datho bi mba, m'bɛt'o bi mba a man'da xín dąc'yɛi asta gue'bʉ go mín the ʉ yʉ yąpate, nguetho bi bąsɛ mbo yʉ́ mbʉi i ja yʉ́ ts'oqui. Nɛ hønt'a ra Jesús bi gohmbʉ bʉ ʉ mí xänbi, nɛ'a ra xisu. 10 Nɛ nu'bʉ mím 'bä'a ra Jesús nɛ bi nu njo'o bʉ yʉ yąpate, pɛ hønt'a ra xisu bi gopʉ, bi 'yɛ̨mbi:

―Grá xisu, hapʉ bi mba ʉ bi yąp'i i. Ha njo'o ua ʉ in nde xtí 'da'a rá muui ni ts'oqui.

11 Nɛ bi dą'a ra xisu:

―Grá Hmu, xínga n'da.

Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Nɛcä, xínga guecä ga 'da'a rá muui ni ts'oqui. Ní mba ya, pɛ hin gui 'yøt' mi'da yʉ ts'oqui.

Rá nyot'i yʉ́ mbʉi yʉ ją'i

12 Nu ra Jesús bi thoqui bi xänba yʉ ją'i mahøn'a, bi 'yɛ̨na:

―Nugä, drá nyot'i yʉ́ mbʉi yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi. Nu'a to'o da dɛngui him man 'yo bʉ ja ra 'bɛxui, pɛ din ja ran nɛqui yʉ́ mbʉi gue ra 'da'yote maząi, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

13 Janangue'a nu'bʉ mi dą ʉ 'da yʉ fariseo mi 'bʉpʉ, bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ nu'i guím mansɛ 'bɛ'a guí øzɛhɛ, janangue'a säti thoho a guím ma, sä bi 'yɛ̨n'ʉ.

14 Nu'a ra Jesús bʉya bi dąt'ʉ nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Madague'bʉ dím mansɛ nanguesɛgä, pɛ di muui a, nguetho dí pącä hapʉ bá nɛxä nɛ hapʉ ná mbagä. Pɛ nu ahʉ hin guí pąhmbʉ hapʉ bá nɛxä o hapʉ ná mbagä. 15 Nu'ehʉ sä gadí juąnbahʉ n'da 'bʉ hin guí pąhmbʉ xʉn ho 'bɛ'a øt'a n'da. Pɛ nugä madague'bʉ dí pądi 'bɛ'a øt'a n'da, pɛ njon dadí juąnbä ya. 16 Pɛ nu'bʉ dím mangä 'bɛ'a øt'a n'da, majuąni dím ma, nguetho hin dí 'dasɛ pɛ n'dat'a dím mam'be ma Ta gue bá pɛngä ua. 17 Nt'o't'i bʉ ja yʉn t'ɛ̨di ząi guidín xähmbʉ, gue nu'bʉ yoho yʉn 'yohʉ 'da'angu da ma 'bʉ xʉn juąnni, mfądi gue ya majuąni a bʉya. 18 Nugä dí xi ahʉ to'ogä, n'dahma gui pąjʉ, nɛ'a ma Ta bá pɛngä di jaqui da fąqui, bi 'yɛ̨na.

19 'Bex bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Hapʉ 'bʉh ni ta, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ nu ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Hin guí pąjʉ, xínga gue'a ma Ta guí pąhmbʉ. Nu'bʉ xquí pąjʉ, nɛ'a ma Ta xquí pąhmbʉ 'bʉ, bi 'yɛ̨na.

20 Nɛ guehna bi man ra Jesús 'bʉ mín xänbate bʉ ja ra dąniją guepʉ i pa m'bɛ'ts'i ra mbɛti. Nɛ njom bi bɛnt'i gue xtan got'i nguetho hin ní zøn ra ora dim fɛnt'i.

Him bi zä bi mbähä ra Jesús

21 Nu ra Jesús bi thoqui bi xih mahøn'a ʉ:

―Nugä ga mbagä, nɛ m'bɛjua gui hyonjʉ, nɛ gui tuhʉ 'bʉ hin nín hotho ni ts'oquihʉ. Nubʉ hapʉ ga mbagä hin da zä gui mbähä bʉ, bi 'yɛ̨na.

22 Nɛ bi 'yɛ̨n ʉ ma ngʉrpihe:

―Ha din hyosɛ nanguesɛ nguetho bi ma: “Nubʉ ga mbagä, hin da zä gui mbähä bʉ,” bi 'yɛ̨njʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

23 Nɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'ahʉ i ja ahʉ rán 'yomfɛ̨ni ra ximhäi nguetho gyʉ mɛnguhʉ ua ja ra ximhäi. Pɛ nugä 'da'angu dím bɛ̨m'be Oją, nguetho hin dra mɛngugä ua ja ra ximhäi. 24 Janangue'a dí xi ahʉ, nu'bʉ hin gui 'yɛ̨c'yɛihʉ 'bɛ'a dím mansɛ gue to'ogä, gui tuhʉ nɛ njąm'bʉ din hoh ni ts'oquihʉ, bi 'yɛ̨na.

25 Nɛ bi 'yän'ndʉ bʉya:

―To'o i, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Nu'a ra Jesús bʉya bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ya xtá xi ahʉ to'ogä nɛ guexta thohogä. 26 I ja man'da xʉn ngu ga xi ahʉ 'bɛpʉ nín ja ni ts'oquihʉ. Pɛ majuąni a dím ma nguetho majuąni a bá pɛngä. Nɛ nu'ʉ yʉm hma di bɛ̨ngä a, gue'ʉ dím mangä ua ja ra ximhäi ʉ, bi 'yɛ̨na.

27 Pɛ nu'ʉ ma ngʉrpihe 'bʉ mí xi ʉ, him bi bą ʉ gue'a bi ma ra Jesús gue Oją bá pɛnhua. 28 Janangue'a xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nu'bʉ gá cuarcahʉ bʉ magąts'i, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi, m'bɛjua bʉya ja gui pąhmbʉ to'ogä. Nɛ ja gui pąhmbʉ bʉya nte dím mansɛ, pɛ gätho xtá ma bi xänga ma Ta. 29 Nu a ma Ta gue bá pɛngä ua, n'dat'a dím bɛ̨m'be, nɛ njąm'bʉ i sogä a nguetho ząi gätho dí øt'ä a in numanho, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

30 Nu'bʉ mí man na, xʉn ngu ʉ mi'da bi 'yɛ̨c'yɛi mahøn'a.

Yʉ́ 'yɛ̨hɛ a ra ts'oqui

31 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ 'da ma mijudíohe ngue ɛ̨na bi 'yɛ̨c'yɛi a:

―Nu'bʉ gui thoqui gui tɛnhdʉ mam hmangä, majuąni ma 'yɛ̨c'yɛi ahʉ 'bʉ. 32 Nɛ da zä gui pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn'ʉ yʉm hma majuąni, nɛ gue'a dí yąn ahʉ gue da zin ahʉ Oją, bi 'yɛ̨na.

33 Nɛ bi dą ʉ:

―Pɛ nugähe, dyʉm bom'bɛtoje ra Abraham janangue'a ya yʉ́ t'ʉhnigähe Oją. Nɛ njąm'bʉ midí mandagähe man'da ra hmu. Hanja gní xije da mba nhyąnigähe gue da zinje Oją, bi 'yɛ̨n'ʉ.

34 Nɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Majuąni dí xi ahʉ, nu'a to'o øt' ra ts'oqui, rá hmu ra ts'oqui a. 35 Nɛhna man'da guim bɛ̨mhbʉ, hin gui sä gui comhbʉ ran ho ra Abraham, pɛ tengu'bʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ thoho ahʉ a. Pɛ hønt'ʉ njuąntho yʉ́ t'ʉhni da gomhbʉ ran ho maząi. 36 Nugä njuąntho rá Ts'ʉnt'ʉ Ojągä. Nɛ nu'bʉ guecä ga jʉc'ahʉ bʉ ja yʉ ts'oqui, majuąni da zin ahʉ ma Ta nɛ yʉ́ t'ʉhni ahʉ a 'bʉ. 37 Nɛ madague'bʉ bi xąnt'ahʉ ra Abraham, tengugä, pɛ guín nde gui hyojʉ, nguetho hin hapʉ da zä da yʉt' mam hma bʉ ja ni mbʉihʉ. 38 Hønt'a bi 'yurcä ma Ta dím mangä. Ngutho ahʉ, hønt'a bi 'yut'a ni tahʉ guí øthʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

39 Nɛ bi dą ʉ ma mijudíohe mí 'bäpʉ:

―Ra Abraham ma tahe.

Nɛ nu ra Jesús xø bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'bʉ majuąni yʉ́ t'ʉhni ahʉ ra Abraham xquí comhbʉ ran 'yomfɛ̨ni ra Abraham 'bʉ. 40 Pɛ nuya guín nde gui hyojʉ, guecä dí xi ahʉ a majuąni gue'a bi xänga ma Ta. Pɛ hinga ngubʉ bi 'yøt' ra Abraham tengu guín nde gui 'yørcahʉ. 41 Janangue'a dí xi ahʉ, guí øthʉ rá 'bɛfi man'da ni tahʉ, bi 'yɛ̨na.

Nɛ 'bex bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Hin dyʉ 'bɛtat'ʉhni gähe, pɛgue n'datho ma tahe 'bʉi, Oją a, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

42 Nu'a ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Nu'bʉ da gue'a Oją ni tahʉ, xquí numanhojʉ 'bʉ, nguetho bá ɛ̨cä bʉ bí 'bʉ Oją. Nɛ hin bá ɛ̨cä nangue ma ts'ɛdi zɛhɛ pɛ gue'a Oją bá pɛngä ua. 43 Hanja hingui sä gui pąhmbʉ 'bɛ'a dím mangä. Nguetho hin guín nde gui pąhmbʉ a. 44 Nguetho ra zįthu ni tahʉ, nɛ guí honi gui 'yøthʉ rá pähä a. Nɛ nu'a, rá mbʉdi thoho bi dʉ'mi bin hote, nɛ guet'ʉ yʉ pa i ja bʉ ya i øthoho. Nɛ nu'a, him bin ząmmi a majuąni nguetho him bi numanho a. Nɛ hønt yʉ fɛhni man'a nguetho rám 'bäi a. Nɛ in ta nangue gätho yʉ fɛhni. 45 Pɛ nugä dím ma majuąni, janangue'a hin guí ɛ̨c'yɛigahʉ. 46 To'o ahʉ da ma majuąni dí øt' ran ts'o o gue dím man ra fɛhni. Pɛ nu'bʉ gätho majuąni a dí xi ahʉ, hanja hingui sä gui 'yɛ̨c'yɛihʉ. 47 Nu'a to'o bim 'bʉi nangue Oją, i ømanho rám hman Oją a, pɛ nu'ahʉ hin guí ømanho rám hman a nguetho hin gám 'bʉhmbʉ nangue Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Ya xmí 'bʉh ra Cristo 'bʉ hin ním 'bʉh ra Abraham

48 'Bex bi dą'ʉ ma mijudíohe bʉya:

―Ha him majuąni dím mamhbe, gue nu'i grá mɛngu bʉ Samaria, gue him majuąni grá mbom'bɛto ra Abraham. Nɛ guí 'bʉhmi n'da ra zįthu, sä bi 'yɛ̨n'ʉ.

49 Nu ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Nugä hin dí 'bʉ'be n'da ra zįthu pɛ dí numansu ma Ta. Nu'ahʉ hin guí numansujʉ. 50 Nɛ hin dí honi gue da hnumansugui pɛ i 'bʉ a n'da gue i honi da hnumansugui, nɛ di ʉnbi to'o hingui numansugui. 51 Majuąni dí xi ahʉ, nu'a to'o da 'yɛ̨c'yɛi a dím mangä hin da nu ran dąte a, bi 'yɛ̨na.

52 'Bex bi dą'ʉ ma mijudíohe:

―Nuya dí pąhmbe go gue'e guí 'bʉhmi a ra zįthu, nguetho bi du ra Abraham nɛ gätho yʉ́ pøngahyą Oją, pɛ sä guí ɛ̨na, hin da du to'o da 'yɛ̨c'yɛi i. 53 Ha guí ɛ̨na man'da guín nuįxte xinda gue'a ma tahe ra Abraham nɛ ʉ yʉ pøngahyą, nɛ maya'bʉ xʉn du ʉ. To'o guí ɛ̨na gue gue'e 'bʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

54 Nu'a ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Nu'bʉ xcá honi dan nuįxte zɛhɛgä, säti thoho 'bʉ. Pɛ nangue a rá ts'ɛdi ma Ta, gue'a nán nuįxtegä a, gue'a guí ɛ̨mfʉ ni Ojąhʉ. 55 Pɛ njąm'bʉ gá pąhmbʉ a. Pɛ nugä dí pącä a, nɛ nu'bʉ xcá mangä hin dí pącä a, xcám fɛhnigä 'bʉ, tengu ahʉ. Pɛ majuąni dí pącä a nɛ dí øt'a im man a. 56 Nu a ra Abraham, ząi guí ɛ̨mfʉ ni tahʉ, pɛ bin johya 'bʉ mi bądi da zøn ra pa ba ɛ̨cä ua. Nɛ bi t'uti gue ga søcä ua, nɛ bin johya 'bʉ mi nugui, bi 'yɛ̨na.

57 Nɛ sä 'bex bi 'yɛ̨mp'ʉ ma mijudíohe:

―Hin guí pɛ'ts'i yote ma 'dɛt'a njɛya nɛ guí ɛ̨na gá nu ra Abraham, bi 'yɛ̨n'ʉ.

58 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Majuąni dí xi ahʉ, nu'bʉ hin ním 'bʉh ra Abraham, xmí 'bʉcä, nguetho ząi dí 'bʉi, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

59 'Bex bi gʉx yʉ do ʉ, ɛ̨na di bat'i, pɛ nu ra Jesús 'bex bi yʉt'i nde bʉ 'bʉh yʉ ją'i, bin 'yąni nɛ bi bøm bʉ ja ra dąniją bʉya.

9

Ra xädä 'bʉ mim 'bʉi bi yąni

1 Nu'bʉ má mbähmbe bʉ 'yu ra Jesús, dá nuhe n'da ran 'yohʉ, ra xädä gue'bʉ go mim 'bʉi. 2 Nɛ nugähe dyʉ xädihe dá änhde:

―Xänbate i, to'o bi 'yøt' ra ts'oqui, ha gue'a rá ta o gue rá mbe, uague rá ts'oqui zɛhɛ gue bin xädä, dí ɛ̨mfe.

3 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨ngähe:

―Xínga guehna ran 'yohʉ nɛ xinga gue'a rá ta nɛ xínga gue'a rá mbe, pɛ hønt'a ran t'øt'e nuįxte da 'yørpa Oją gue da nu yʉ ją'i. 4 Nujʉ i jatho ga humbi ga ørpahʉ rá 'bɛfi Oją ya tengu'bʉ ma patho ya, nguetho da zøn ra pa ga tuhʉ, nɛ hin man da zä ga øthʉ ra 'bɛfi ua ja ra ximhäi bʉya. 5 Nu'bʉ dí 'bʉcua ja ra ximhäi dí xänba yʉ ją'i, tengu'bʉ dí xocpa yʉ́ dä da nu ran nɛqui, bi 'yɛ̨nje.

6 Nu'bʉ mí jua'a bi ma, bi zoh rá jįni bʉ häi, nɛ í 'yøt' ra bøhäi rá jįni nɛ gue'a í gospa rá dä ra xädä a bʉya. 7 Nɛ bi 'yɛ̨mp'a ra xädä:

―Ní mba bán xʉdä nʉ ja ra mbothe Siloé.

Bi mba nɛ bán xʉdä. Nɛ nu'bʉ mam bá pengui in nu ran nɛqui bʉya. 8 Nɛ nu'ʉ din tøt'am'bʉihʉ nɛ'ʉ mi'da yʉ ją'i gue ząi mín nu 'bʉ mín xädä, nu'bʉ mín nu ʉ, bin 'yɛ̨mp'ʉ:

―Ha hinga guehnʉ ra xädä nʉ mí hąxta'a 'bɛ'a mí si.

9 'Da'ʉ bi ma:

―Guehnʉ.

Nɛ nu'ʉ mi'da bi 'yɛ̨na:

―Ɛ̨na ngunʉ a pɛ hinga guehnʉ.

Pɛ nu ra xädä bi dądi:

―Guecä, bi 'yɛ̨n'a.

10 Nɛ bi 'yän'dʉ bʉya:

―Hague nja bi xoh ni dä.

11 Nɛ nu ra xädä bi dądi:

―Nu'a ran 'yohʉ rá thuhu ra Jesús bi 'yøt' ra bøhäi nɛ bi gosca ma dä. Nɛ bi 'yɛ̨ngä: “Ní mba bʉ ja ra mbothe Siloé nɛ guan xʉdä bʉ,” bi 'yɛ̨ngä a. Nɛ dá mba dán xʉdä, nɛ bi zä dá nu ran nɛqui ma dä bʉya, bi 'yɛ̨na.

12 Nɛ bi t'ɛ̨mp'a:

―Hapʉ i 'bʉ a.

Nɛ bi dąh pʉya:

―Hin dí pądi, bi 'yɛ̨ntho.

Bi t'ørpa ran t'änni a mí xädä

13 Nɛ bi zix bʉ 'bʉh yʉ fariseo bʉya. 14 Nu'a ra pa bi 'yøt' ra bøhäi ra Jesús nɛ bi xocpa rá dä ra xädä, ra pa ran ts'äya a. 15 Nu yʉ fariseo bi 'yänni mahøn'a:

―Hague nja bi nu ran nɛqui ni dä.

Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Bi gosca ra bøhäi ma dä, nɛ bán xʉdä, nɛ nuya dín nu ran nɛqui, bi 'yɛ̨na.

16 Janangue'a bi 'yɛ̨n'ʉ 'da yʉ fariseo:

―Nu'a ran 'yohʉ guím ma, hingui numansu Oją nguetho hingui numansu ra pa ran ts'äya, sä bi 'yɛ̨n'ʉ.

Pɛ nu'ʉ mi'da ʉ bi 'yɛ̨na:

―Pɛ nu'bʉ ra ts'om'bäi hin xtán zä da 'yøt' yʉn t'øt'e nuįxte gue i øt'a.

'Bex bin hec'ʉ bʉya. 17 Nɛ bi t'än'na ra xädä:

―'Bɛ'a guím ma nangue'a bi xoc'a ni dä.

Nɛ bi 'yɛ̨na:

―Nu'a, n'da rá pøngahyą Oją a, bi 'yɛ̨na, nɛ bi bøm bʉya.

18 Pɛ nu'ʉ him bi 'yɛ̨c'yɛi gue gue'a mí xädä, jague'bʉ mí zonpa a rá ta nɛ rá mbe. 19 Nɛ bi 'yän'dʉ:

―Ha gue'a ni ts'ʉnt'ʉui gue mí xädä a. Hague nja in nu ran nɛqui ya, bi 'yɛ̨n'ʉ.

20 Bi dą'a rá mbe nɛ rá ta:

―Dí pą'be gue gue'a ma ts'ʉnt'ʉ'be gue mí xädä 'bʉ mim 'bʉi. 21 Pɛ hin dí pą'be hague in ja in nu ran nɛqui ya, hin dí pą'be to'o bi xocpa rá dä. Nu'a xʉn dąn'yohʉ ya, dami 'yänhdʉ, da mansɛ to'o.

22 Ngubʉ bi man rá ta nɛ rá mbe nguetho i su ma ngʉrpihe dyʉ judíohe. Gue bi zän'na n'da ra nde, gue da hyøn'a thi bʉ ja ra niją ʉ to'o da ma bá pɛnh Oją a ra Jesús, nɛ ma zä hin da hnumanho bʉ ja yʉ́ hnini. 23 Janangue'a bi 'yɛ̨ntho rá ta nɛ rá mbe: “Xʉn dąn'yohʉ ya, dami 'yänhdʉ,” bi 'yɛ̨ntho ʉ.

24 Janangue'a bi zonh mahøn'a ran 'yohʉ mí xädä, nɛ bi 'yɛ̨mp'a:

―Pɛ dami ma majuąni gue gue'a Oją bi xoc'a ni dä. Pɛ nu'a ran 'yohʉ gá ma, dí pąhmbe ra ts'om'bäi a, bi 'yɛ̨n'ʉ.

25 Nɛ nu'a mí xädä bi dądi:

―Hin dí pącä 'bʉ ra ts'om'bäi a, o gue hin'na, pɛ hønt'a dí pądi mí xädägä, nɛ dín nu ran nɛqui ya.

26 Nɛ bi 'yɛ̨mbi mahøn'a:

―'Bɛ'a bi 'yøt'a'i 'bʉ mí xoc'a ni dä.

27 Nɛ bi dą'a:

―Nugä ya xtá xi ahʉ nɛ hin gá 'yɛ̨c'yɛihʉ. Ha gui 'yɛ̨c'yɛihʉ 'bʉ ga xi ahʉ mahøn'a. Ha nɛ ahʉ guín nde gui tɛnhdʉ a 'bʉ, bi 'yɛ̨na.

28 'Bex bin sante thoho ʉ 'bʉ mí 'yɛ̨mp'a:

―Nu'i rá xädi i a ra ts'om'bäi. Pɛ nugähe yʉ́ xädigähe a ra Moisés. 29 Dí pąhmbe Oją bin yąui ra Moisés, pɛ nu'a ran 'yohʉ guí ɛ̨spi hin dí pąhmbe hapʉ bi nɛx'a rán t'ɛ̨di a, bi 'yɛ̨n'ʉ.

30 Bi dą'a mín xädä bʉya:

―Nugä dadí hyonya thoho nangue'a gá mamhbʉ, gue hin guí pąhmbʉ hapʉ bí 'yɛ̨ a rán t'ɛ̨di, nɛ ya bi xoga ma dą a. 31 Nɛ dí pąhmbʉ hin da 'yømanho Oją 'bʉ da 'yäp rá ts'ɛdi n'da ra ts'om'bäi, pɛ nu'bʉ 'bʉ a n'da i thąnde Oją nɛ ørpa rá pähä, i ø Oją 'bʉ i äp rá ts'ɛdi. 32 Nɛ gätho yʉ jɛya xʉ thogui njąm'bʉ bim 'bʉ a n'da bi xocpa rá dä n'da mi xädä 'bʉ mím 'bʉi. 33 Nu'a ran 'yohʉ dím ma, nu'bʉ hin di fäx Oją a, hin te sä da 'yøt yʉ nuįxte 'bʉ, bi 'yɛ̨n'a mí xädä.

34 Nɛ bi t'ɛ̨mp' mahøn'a:

―Nu'i grá dądits'oqui, janangue'a guí xädä 'bʉ gmím 'bʉi. Ha go gui xängahe, bi 'yɛ̨n ʉ.

Nɛ bi hyøn a thi gue ma zä hin da numanho ma mijudíohe bʉya.

I xädä yʉ́ mbʉi ʉ 'da

35 Nu'bʉ mí 'yø'a ra Jesús gue bi thøn'a thi ra xädä, bi dįni nɛ bi 'yänni:

―Ha guí ɛ̨c'yɛi rá ts'ʉnt'ʉ Oją, bi 'yɛ̨mbi.

36 Nɛ bi dąt'a:

―Ma Hmu, to'o a guím ma. Dami xiqui ts'ʉ, ga ɛ̨c'yɛi a, bi 'yɛ̨na.

37 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Guecä guín nug ya, nɛ dí yąui ya.

38 Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ma Hmu i, dí ɛ̨c'yɛi a ya.

Nɛ bin dąnyahmu bʉ ja rá hmi bʉya. 39 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Janangue'a dám 'bʉcä ua ja ra ximhäi, gue ga japi di nɛqui 'bɛ'a mbɛ̨ni n'da ngu n'da. Nɛ nu'ʉ i xädä da nu ran nɛqui, nɛ nu'ʉ in nu ran nɛqui din xädä, bi 'yɛ̨na.

40 Nɛ nu'ʉ 'da yʉ fariseo bi 'yøh rám hman a, bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Ha nɛcähe dí xädähe, bi 'yɛ̨n'ʉ.

41 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'bʉ xquí pąhmbʉ gue guí xädähʉ, xtán zä xtím pun'nahʉ 'bʉ nɛ njon xtá xi ahʉ gue ja ni ts'oquihʉ bʉya. Pɛ guí ɛ̨nsɛhʉ guín nuhʉ ran nɛqui, janangue'a hin dim pun'na ni ts'oquihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

10

Ran t'uti nangue rá mbä't'i yʉ dɛ'yo

1 ―Majuąni dí xi ahʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús, nu'ʉ hin dí yʉrpʉ ja rá goxthi a rá mbä't'i yʉ dɛ'yo, nɛ dí dons pʉ ja ra mbä't'i, yʉ bɛ̨ ʉ. 2 Pɛ nu'ʉ dí yʉrpʉ ja ra goxthi, njuąntho yʉ mbändɛ'yo ʉ. 3 Nɛ da xocpa a ra mbängoxthi nɛ da yʉt'ambo ra mbändɛ'yo bʉya. Nɛ nu'ʉ yʉ́ dɛ'yo i ørpa rá nde a rá mbädi nɛ i øt'a i xifi. Nɛ i ndønba yʉ́ thuhu nguetho i pą ʉ yʉ́ mbɛti a. Nɛ i sixpʉ ja yʉ 'bot'ɛi. 4 Nɛ nu'bʉ mí gʉc pʉ thi gätho ʉ yʉ́ dɛ'yo, di 'bɛt'o 'bʉ i sits'i, nɛ nu'ʉ yʉ́ dɛ'yo i tɛnni nguetho i pąrpa rá nde 'bʉ im mba't'i. 5 Hingui tɛnna n'dan'yo n'da ra ją'i, pɛ i 'dagui, nguetho hingui pąrpa rá nde a n'dan'yo, bi 'yɛ̨na.

6 Nu'a ran t'uti bi man'a ra Jesús, pɛ hingui pą ʉ 'bɛ'a nam bøn'a bi si ʉ.

Ra Jesús ra hogambändɛ'yo

7 Janangue'a 'bex bi 'yɛ̨mbi mahøn'a:

―Majuąni dí xi ahʉ, nugä drá goxthigä a ra mbä't'i guepʉ i 'bʉh yʉ dɛ'yo. 8 Pɛ gätho ʉ im bɛ̨ni dim 'bɛt'o zɛhɛ xinda guecä, nɛ gue'ʉ yʉ bɛ̨ ʉ. Pɛ nu'ʉ yʉ dɛ'yo hingui ørpa yʉ́ nde ʉ. 9 Nugä drá goxthigä, nu'a to'o da yʉt'i nanguecä, ma zä da ts'imanho bʉ. Nɛ da bądi gue rá ngu bʉ, janangue i 'yo nɛ da dįni 'bɛ'a dí zɛrpa yʉ́ mbʉi, tengutho ra dɛ'yo i tįn yʉ t'ɛi.

10 Nu'ʉ yʉ bɛ̨ ní 'yɛ̨hɛ dim pɛ̨ nɛ din hodu nɛ di ts'onbi gätho rá 'bɛfi Oją. Pɛ nugä ná ɛ̨hɛ gue dí tįn ra te n'da nɛ din ja ra te i juadi xʉn ho. 11 Nugä drá hogambändɛ'yo nɛ ga 'bɛh ma te gue gan yąn ʉ ma dɛ'yo. 12 Pɛ nu'ʉ 'da yʉ mbɛfi, hønt'ʉ yʉ́n zäbi nde da dąha, nɛ him majuąni yʉ mbändɛ'yo, gue hin yʉ́ mbɛti ʉ yʉ dɛ'yo. Janangue'a nu'bʉ in nu ba ɛ̨pʉ n'da ra zate, i sopʉ yʉ dɛ'yo nɛ i 'dagui. Nɛ nu ra zate bʉya im bɛnt'ʉ yʉ dɛ'yo nɛ im maxt'i. 13 Nu'ʉ yʉ mbɛfi i 'dagui nguetho hin'yʉ yʉ́n huɛ̨cate nangue yʉ dɛ'yo, nɛ hønt'ʉ yʉ́n zäbi ní hyu yʉ́ mbʉi.

14 Nugä drá hogambändɛ'yo, nɛ dí pąh ma dɛ'yo nɛ nu'ʉ i pąqui. 15 Tengu thoho dí øt'be ma Ta, i pąqui nɛ dí pącä a. Nɛ ga ungä ma te ngue gan yąn ʉ ma dɛ'yo. 16 I 'bʉh mi'da ma dɛ'yo gue hinga guecua i 'bʉcua. Nɛ'ʉ jatho gua sigä. Nɛ da 'yø 'bʉ dá mba't'i. Janangue'a 'darpʉ din 'yo gätho ma dɛ'yo. Nɛ gätho ga fäh pʉya nguetho høngdä drá mbändɛ'yogä.

17 Ɛ̨mmɛ numanho ma Ta 'bɛ'a ga øt'ä gue ga ungä ma te nangue ma dɛ'yo. Pɛ ga thąmbɛ̨nigä mahøn'a. 18 Xínga n'da ra ją'i da zä da hyogui, pɛ nugä ga unsɛ ma te. Ja ma ts'ɛdi ga uni nɛ ja ma ts'ɛdi ga thąmbɛ̨ni, nguetho gue'a bi xic ma Ta, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

19 Nangue'a bi man ra Jesús, bin hec ma mijudíohe mahøn'a. 20 Xʉn ngu ʉ bi 'yɛ̨na:

―Nuna 'bʉhmi ra zįthu nɛ ran gąt'i na. Hanja gní 'yøhmbʉ 'bɛ'a man na, bi 'yɛ̨n'ʉ 'da.

21 Pɛ nu'ʉ mi'da bi 'yɛ̨na:

―Pɛ hinguin jabʉ rám hman a in 'youi ra zįthu. Nɛ mfądi hin'yʉ rá ts'ɛdi ra zįthu da xocpa yʉ́ dä yʉ xädä, bi 'yɛ̨n'ʉ mi'da.

Him bi hnumanho a ra Jesús

22 Nu yʉ pa xʉn sɛ bin ja ran ts'ihmɛ bʉ Jerusalén ngue ra dąmpɛti bi 'yøt' ma mijudíohe. 23 Nu ra Jesús mí 'yo bʉ ja rá ngun'yu ra dąniją ní hu ra Salomón. 24 Nu'ʉ 'da ma mijudíohe bʉya bi mbä'ts'a ra Jesús, nɛ bi 'yɛ̨mp'a:

―Hanja gní jacthohohe dan 'yänhde nangue'e, pɛ dami xije njuąntho 'bʉ gue'e grá Cristo, bi 'yɛ̨n'ʉ.

25 Nɛ nu ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Ya xtá xi ahʉ pɛ hin gá 'yɛ̨c'yɛigahʉ. Nɛ'a ra 'bɛfi dí øt'ä nangue rán t 'ɛ̨di ma Ta, i udi to'ogä. 26 Pɛ nu ahʉ hin guí ɛ̨c'yɛihʉ nguetho him ma dɛ'yo ahʉ, tengu xtá xi ahʉ. 27 Nu'ʉ ma dɛ'yo i ømanho ma nde, nɛ dí pąrpa yʉ́ mbʉi ʉ nɛ i tɛngui. 28 Nɛ dí un ra 'da'yote maząi ʉ nɛ njąm'bʉ dim 'bɛdi. Nɛ njo'o to'o da zä da huą'ts'ʉ i o ma 'yɛ. 29 Nu a ma Ta bi 'dacä ʉ, man'da nuįxte a, nɛ njo'o man'da tengu a. Nɛ njo'o to da zä da huą'ts'ʉ i o rá 'yɛ ma Ta. 30 Nugä nɛ ma Ta n'datho dí com'be, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

31 'Bex bi gʉx yʉ do mahøn'a ɛ̨na di bat'i ngue da hyo. 32 Pɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Xʉn ngu yʉ 'bɛfi xʉn ho xtá ut'ahʉ ngue bi xic ma Ta. Nda'a ní 'bɛfi guín nde gdí bajʉ yʉ do, bi 'yɛ̨na.

33 Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ judío:

―Hin nangue yʉ 'bɛfi xʉn ho dí ɛ̨na ga ba ahe, pɛ nangue hin guí ɛ̨spa Oją gue gá 'yɛ̨na, n'datho guí cohmi Oją, nɛ grá ją'i thoho, bi t'ɛ̨mp'a ra Jesús.

34 Nu ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Ha hinga nt'o't'i bʉ ja yʉn t'ɛ̨di gadín xähmbʉ, gue bi 'yɛ̨n Oją: “Nu ahʉ tengu'bʉ gyʉ́ ojąhʉ,” i ɛ̨m bʉ ja ra t'ohni. 35 Gue bi 'yɛ̨mbi tengu'bʉ yʉ oją ʉ bi un rán t'ɛ̨di Oją. Nɛ hingui sä dim 'bɛh rá T'ohni Oją. 36 Pɛ hanja gní 'yɛ̨njʉ hin dín numansugä Oją 'bʉ dím mangä, rá Ts'ʉnt'ʉ Ojągä, guecä gue bi huangä ma Ta nɛ bá pɛngä ua. 37 Nu'bʉ hin dí øt'ä tengu øt'a ma Ta, hin gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ 'bʉ. 38 Pɛ nu'bʉ dí øt'ä tengu øt'a ma Ta, dami pąhmbʉ ngue hønt'a Oją sä i øt'ʉ yʉ nuįxte dí øt'ä. Janangue'a da zä gui 'yɛ̨c'yɛihʉ gue n'datho ran 'yomfɛ̨ni dí com'be ma Ta, bi 'yɛ̨na.

39 Janangue'a bi 'yɛ̨na da bɛnt'i mahøn'a ʉ ma mijudíohe mí 'bäpʉ. Pɛ nu ra Jesús bi 'uegue.

40 Nɛ bi mbeng mahøn'a bʉ 'danguadi ra dąthe Jordán, guepʉ rá mbʉdi mí øt' ran xixyą ra Xuua, nɛ bim 'bʉpʉ 'da yʉ pa. 41 Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bá ɛ̨pʉ 'bʉh ra Jesús. Nɛ bi man ʉ:

―Madague'bʉ nte man t'øt'e nuįxte bi 'yøt' ra Xuua Nxixyą, pɛgue gätho majuąni a bi mam 'bʉ mi xijʉ nanguehna ra Jesús, bi 'yɛ̨n'ʉ.

42 Nɛ xʉn ngu ʉ bi mba bʉ, bi 'yɛ̨c'yɛi a ra Jesús.

11

Bi du ra Lázaro

1 Mí 'bʉpʉ Betania n'da ran 'yohʉ in zäman'ʉ, í Lázaro. Nɛ mí 'bʉhmbʉ yoho yʉ́n ju, ra María nɛ ra Marta. 2 Nɛ nuna ra María, guehna bi xispa ra 'yɛ̨thi rá gua ra Jesús ɛ̨mmɛ yʉman'u nɛ bi 'yonbi nangue yʉ́ xtą. Guehna rán ju ra Lázaro na, gue xʉn ʉ. 3 Janangue'a nu'ʉ yʉ́n ju bi mbɛhna n'da ra nde bʉ 'bʉh ra Jesús nɛ bi 'yɛ̨mp'a:

―Ma Hmu a'be, xiya 'bɛ'a ga øthʉ ya, xʉn ʉ a guidí huɛ̨qui, bi 'yɛ̨mbi.

4 Nɛ nu'bʉ mí 'yøh ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu'a ran ʉ hing ran dąte a pɛ hønt'a gue da hnu rá ts'ɛdi Oją nuįxte thoho, nɛcä rá Ts'ʉnt'ʉ Ojągä, bi 'yɛ̨na.

5 Nu ra Jesús ɛ̨mmɛ madi huɛ̨c'a ra Marta nɛ rá juhuɛ nɛ'a ra Lázaro. 6 Pɛ nu'bʉ mí 'yøde xʉn ʉ ra Lázaro, him 'bex bi nde da mba, 'bɛ bi døm' man yopa guepʉ mí 'bʉhmbe. 7 M'bɛjua bʉya bi xije dyʉ xädigähe a:

―Ga mbähä bʉ Judea mahøn'a, bi 'yɛ̨nje.

8 Pɛ dá ɛ̨mfe bʉya:

―Xänbate i, ha gui mba bʉ mahøn'a, nguetho nu ma mijudíohʉ 'bʉpʉ him maya'bʉ gue nde di bat'a do i, dá ɛ̨mfe.

9 Nu ra Jesús bi xije n'da ran t'uti bʉya:

―Ha hinga gue'a 'dɛ'mayo ora n'da pa. Nu'bʉ ma pa i 'yo n'da ra ją'i, hin di fet rá gua nguetho in nu hapʉ i pa. 10 Pɛ nu'bʉ 'yoxui n'da, di fet rá gua nguetho hinguin nu hapʉ i pa. Nu'a bi ma gue hingana søn ra ora da du.

11 Nɛ m'bɛjua bi 'yɛ̨nje mahøn'a:

―Nu'a ma amigohʉ ra Lázaro i ąha. Nɛ ga mbähä ga ents'ä a, bi 'yɛ̨na.

12 'Bex dá ɛ̨mbähe a bʉya:

―Ma Hmu ahe, nu'bʉ i ąha da yąm 'bʉ, dá ɛ̨mfe.

13 Pɛ nu ra Jesús bi ma gue bi du 'bʉ mí ma i ąha. Pɛ dá bɛ̨mhbe gue i ątho. 14 'Bexque njuąntho bi man ra Jesús:

―Ya bi du ra Lázaro. 15 Pɛ nangue ahʉ, xʉn ho gue hin dá nugä 'bʉ mín hyɛ̨n'na, gue man'da gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ 'bʉ guin nuhʉ 'bɛ'a ga øt'ä ya. Nuya ga mbähä ba nuhʉ.

16 Pɛ nu'a ra Tomás nɛ i t'ɛ̨mbi ra Go, ma mixädihe, bi 'yɛ̨nje:

―Mbähmahʉ 'bʉ, madague'a 'darpʉ ga tuhʉ.

Nu ra Jesús di un ra te ʉ xʉn du

17 Nu'bʉ má sømhbe bʉ ra Jesús bʉya, ya ná goho pa xí t'ä a ra Lázaro. 18 Nu bʉ Betania hinga ya bʉ Jerusalén, mbɛ made ora na 'yo. 19 Janangue'a xʉn ngu ma mijudíohe bi mba bʉ rá ngu ra Marta nɛ ra María gue da hyurpa yʉ́ mbʉi ʉ, nangue'a rá įda bi du. 20 Nu'bʉ mí 'yøh ra Marta gue ba ɛ̨pʉ ra Jesús, bi mba nɛ bin c'at'ui bʉ 'yu. Pɛ nu ra María bi gotpʉ ja rá ngu. 21 Nɛ nu'a ra Marta bi 'yɛ̨mp'a ra Jesús:

―Ma Hmu i, nu'bʉ xquím 'bʉque ua, hin xtán du ma įda. 22 Pɛ madague'bʉ ya bi du ya, pɛ dí pącä di 'da'a Oją hønt'a go 'bɛ'a gui 'yäpi, bi 'yɛ̨na.

23 Nu a ra Jesús bi dąt'a:

―Nu'a ni įda da ndants' mahøn'a, bi 'yɛ̨na.

24 Nu ra Marta bi 'yɛ̨na:

―Dí pącä da ndants'a rán zɛgui ra pa a, nɛ ʉ gätho xʉn du, bi 'yɛ̨na.

25 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Nugä guecä dadí un ra te ʉ xʉn du. Nu'a to'o da 'yɛ̨c'yɛigui, madague'a da du, pɛ ga japi da ndants'i nɛ din ja ra 'da'yote maząi. 26 Nɛ nu'a to'o 'bʉi nanguecä nɛ ɛ̨c'yɛigui, njąm'bʉ da du a. Ha guí ɛ̨c'yɛi a dí xi i, bi 'yɛ̨mbi.

27 Nɛ bi 'yɛ̨mp'a:

―Hąha ma Hmu i, dí ɛ̨c'yɛi gue gue'e grá Cristo, rá Ts'ʉnt'ʉ i Oją, gue'e mí hma gua ɛ̨cua ja ra ximhäi, bi 'yɛ̨na.

Bin zon'a ra Jesús

28 Nɛ nu'bʉ mí gua'a bin yąui ra Marta a ra Jesús, bi mbeng bʉ rá ngu nɛ bin yąjodreui a rá juhuɛ ra María, nɛ bi xi a:

―Bí 'bäpʉ ra xänbate nɛ in zon'na i, bi 'yɛ̨na.

29 Nɛ nu'bʉ mí 'yø a 'bɛ'a bi sifi, bi ndants'a nɛ bi mba n'dihi guepʉ 'bäh ra Jesús. 30 Nu ra Jesús him 'bex bi zøm bʉ ja ra hnini, pɛ bim 'bätho bʉ ndehnini guepʉ xín yąui ra Marta. 31 Nu ma mijudíohe mí hupʉ mbo rá ngu ra María gue i hurpa rá mbʉi, nu'bʉ mí nu bi ndants'a ra María nɛ bi mba n'dihi, bi dɛn'dʉ ma mijudíohe bʉya, nɛ bi 'yɛ̨n ʉ: “Masque ní mba ban zom bʉ ja ran 'yägui na.”

32 Nu'bʉ mí zøm bʉ ra María bʉ bí 'bäh ra Jesús, bin dąnyahmu bʉ ja rá gua, nɛ bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu'bʉ xquím 'bʉque ua, hin xtán du ma įda 'bʉ, bi 'yɛ̨na.

33 Nu'bʉ mín nu ra Jesús gue i zon'a ra María, nɛ ʉ ma mijudíohe zoni gue'ʉ bi dɛnni, bin gąs' pʉya nɛ bi hyundumbʉi. 34 Nɛ nu ra Jesús bi 'yänni:

―Hapʉ bi t'ä a ra Lázaro.

Nɛ bi t'ɛ̨m bʉya:

―Ma Hmu ahe, ga mbähä gua nu, bi t'ɛ̨mbi.

35 Nɛ a ra Jesús bin zom bʉya. 36 'Bex bin 'yɛ̨m zɛhɛ ma mijudíohe bʉya:

―Nunʉ ya mfądi ɛ̨mmɛ madi huɛ̨c'a, bin 'yɛ̨mp'ʉ. 37 Nɛ nu'ʉ 'da bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Nuna guehna bi xocua yʉ́ dä ra xädä. Ha hin xtán zä xtí japi hin xtán du ra Lázaro 'bʉ.

Nu ra Jesús bi xox'a ra Lázaro bʉ ja rán 'yägui

38 Nu'bʉ mí zøm bʉ ja ran 'yägui ra Jesús, bin gą'ts' mahøn'a. Nu ran 'yägui n'da ra hyądo a nɛ bi juaspa n'da ra xįndo. 39 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Dami 'uejʉ ts'ʉ na ra xįndo.

Pɛ nu ra Marta, rán ju a xí du, bi 'yɛ̨mbi:

―Ma Hmu i, masque xʉn xą ya nguetho má goho ma pa ya bi du, bi 'yɛ̨na.

40 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Pɛ dí xi i mahøn'a, nu'bʉ gui 'yɛ̨c'yɛi gue i ja ma ts'ɛdi, guin nu rá ts'ɛdi Oją nuįxte, bi 'yɛ̨mbi.

41 'Bex bi mba ma 'ueque ra do bʉya. Nɛ nu ra Jesús bi ndøts'e nɛ bi 'yɛ̨na:

―Ma Ta i, dadí 'da a ra jamadi, nguetho gá 'yøh ma nde 'bʉ má äp'i'i nanguehna ra Lázaro. 42 Nɛ dí pądi thocpa thoho guí øh ma nde. Pɛ nu'a dí xi a ya, ngue dí ndepe da 'yøh ya i 'bäcua ya, n'dahma da 'yɛ̨c'yɛi gue gue'e bá pɛngä ua.

43 Nɛ nu'bʉ mí jua'a bin yąui Oją bin yą nts'ɛdi:

―Lázaro, bá pøni.

44 Nɛ nu'a xí du bá pøm bʉ ja rán 'yägui bʉya, nsøt'e thoho ra 'bø't'e rá 'yɛ nɛ rá gua, nɛ nu rá yą n'dan'yo ra 'bø't'e mán søt'e. Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Xothʉ, da zä din 'yo bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

I hma da fɛnt'a ra Jesús

45 Nɛ xʉn ngu ma mijudíohe ngue xí dɛn'na ra María, bi 'yɛ̨c'yɛi ra Jesús 'bʉ mí nu a bi 'yøt'e. 46 Pɛ nu mi'da bi mba bá xih yʉ fariseo 'bɛ'a bi 'yøt' ra Jesús. 47 Janangue'a bi man yʉ dąmbäją nɛ yʉ fariseo ngue 'darpʉ dim pɛtihʉ ʉ yʉ́ mi ngʉrpihʉ, nɛ bin 'yɛ̨m zɛhɛ ʉ:

―'Bɛ'a sä ga øthʉ, nguetho nu'a ran 'yohʉ i øt'e xʉn ngu yʉn t'øt'e nuįxte. 48 Nu'bʉ hin ga hɛcpahʉ, gätho yʉ ją'i da 'yɛ̨mbi yʉ́ ngʉrpi. Nɛ nubʉya nu yʉ romano da zʉjʉ ngue da bɛ̨ni ya dá tɛnhdʉ man'da ra Hmu, nɛ hinga hønt'ʉ dí tɛnhdʉ ʉ, nɛ di juarca ma dʉxca nijąhʉ nɛ di juajʉ bʉya.

49 Nɛ nu'a n'da í Caifás, ra dąmbäją a ra jɛya a, bi 'yɛ̨na:

―Ha hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a da zä ga øthʉ ya. 50 Ha hin guí pąhmbʉ man'da xʉn ho 'bʉ n'datho da du n'dahma hinga gätho na ngujʉ ga juahmbʉ, bi 'yɛ̨na.

51 Pɛ him bi bɛ̨nsɛ a bi ma, pɛ nangue'a ra dąmbäją a ra jɛya a, janangue'a bi jap Oją da ma 'bɛ'a da t'ørpa ra Jesús, gue da du da yąnje dyʉ judíohe. 52 Pɛ nu ra Jesús 'bʉ mí du, hinga høngdähe in nde da yąnje, pɛ nɛ ʉ gätho mi'da i 'bʉi hønbʉ go bi zä gätho na ndoho ra ximhäi, 'darpʉ dam 'bʉhmbʉ a. 53 Nɛ nangue'a xí man ra Caifás, 'da'angu bi bɛ̨n ʉ gätho ma ngʉrpihe bʉya. Nɛ gue'a ra pa bi ma njuąntho da hyo ra Jesús.

54 Janangue'a m'bɛt'o bi 'uetho ts'ʉ bʉ 'bʉh ma ngʉrpihe, nɛ bi mba bʉ ja rá nyąni n'da ra ʉhäi, nɛ dám 'bʉhmbe bʉ 'da yʉ pa bʉ ja ra hnini Efraín.

55 Nɛ mi ts'ʉtho da zøn ra pa ran dąbaxjua, n'da ra dąnts'ihmɛ bi zängahe Oją maya'bʉ dyʉ judíohe. Janangue'a xʉn ngu yʉ ją'i 'da'a n'danni bi nɛts'i bi mba bʉ Jerusalén. Nguetho bi sije m'bɛt'o thoho ga hoc ma ją'ihe bʉ, nangue ra dehe. 56 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ ja ra dąniją ʉ 'da ma mijudíohe, bi hyom bʉ a ra Jesús nɛ bin 'yän'dʉ n'da ngu n'da ʉ:

―'Bɛ'a guím mamhbʉ, ha ba ɛ̨h ra Jesús da nu ram pɛti ua uague hin'na, bin 'yɛ̨mp'ʉ.

57 Nu yʉ dąmbäją nɛ yʉ fariseo bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Nu'bʉ 'bʉi to i pądi hapʉ i 'bʉi, jatho da ma, n'dahma da zä gam bɛnthe, bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i.

12

Pa nsispi ra 'yɛ̨thi rá gua ra Jesús

1 Di 'bɛh man 'dato pa din ja ra dąnts'ihmɛ bʉ Jerusalén nangue ran dąbaxjua, nɛ bi mba mahøn'a bʉ Betania a ra Jesús, nguepʉ rá ngu a ra Lázaro, gue'a xí jap ra Jesús bi dąmbɛ̨ni bʉ ja rán 'yägui ngue xí du. 2 Nu'bʉ mín de, nu ra Marta bi 'yørpa n'da ran ts'ihmɛ ra Jesús. Nɛ'a ra Lázaro 'darpʉ bin sihmɛhʉ bʉ ja ra mɛxa. 3 Nɛ bi mba ra María bʉ mí huh ra Jesús, bi xispa rá gua made litro ra 'yɛ̨thi ɛ̨mmɛ yʉman'u nɛ xʉm hmadi, nɛ í 'yonba ra 'yɛ̨thi nangue rá xtą. Nɛ gätho ra ngu bi yʉn'a ra 'yɛ̨thi. 4 Nɛ mí 'bʉpʉ rá ts'ʉnt'ʉ ra Simón, ra Judas Iscariote a, n'da ma mixädihe a, nɛ gue'a bi dä a ra Jesús. Nɛ nu'bʉ mín nu a bi 'yøt'a ra María, bi 'yɛ̨na:

5 ―Hanja him bi 'bä a ra 'yɛ̨thi, yʉ mahuąhi thoho xtín ja rá muui gue xtín t'un yʉ hyoya, sä bi 'yɛ̨n a ra Judas.

6 Ngubʉ bi man a nguetho ra bɛ̨ a, nɛ him majuąni di huɛ̨c yʉ hyoya. Pɛ rá 'bɛfi a gue ní mbɛsca ma mbɛtihe dyʉ xädihe nɛ'a rá mbɛti ra Jesús. Nɛ nząi hąc zɛhɛ ra mbɛti 'bʉ in nde. 7 'Bex bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―O guidí hɛcpa na ra xisu, nguetho bi 'yørca a rán säui da 'yørque, nguetho mi ts'ʉtho ga tu ngue da t'ägagui. Janangue'a mí pɛsta'a ra 'yɛ̨thi na, xtí jacä ma ją'i 'bʉ dá tu. 8 Pɛ thocpa thoho gam 'bʉhmbʉ yʉ hyoya, pɛ nugä hinga thocpa thoho dam 'bʉhmbʉ ua, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

I hma da tho ra Lázaro

9 Nu'bʉ mi 'yøde xʉn ngu ma mijudíohe, gue 'bʉpʉ ja rán ngu ra María a ra Jesús, bi mba bá nu, pɛ hinga hønt'a ra Jesús in nde da nu, pɛ nɛ'a ra Lázaro gue xí xox ra Jesús bʉ ja ran 'yägui. 10 Janangue'a nu yʉ dąmbäją bi bɛ̨ni nɛ'a ra Lázaro da hyo. 11 Nguetho gue'a ra Lázaro í japi man'da xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi a ra Jesús ʉ ma mijudíohe.

Bi t'ɛ̨spa ra Jesús 'bʉ mí yʉt'a Jerusalén

12 Nu'bʉ mi hyax bʉya dá mbähmbe ra Jesús bʉ Jerusalén. Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i xʉn ngu xí zøm bʉ Jerusalén gue in nu ra dąmpɛti, bi 'yøde da mba bʉ ra Jesús. 13 Janangue'a bi gąx yʉ́ xi yʉ jąxiza nɛ bi mba bá thąpʉ 'yu. Nɛ nts'ɛdi bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Nuįxte tho rá ts'ɛdi Oją di jąp na ma Hmuts'ʉt'abihʉ dyʉ israelhʉ, dyʉ judíohʉ, bi zøcua ya nangue rá thuhu Oją, bi 'yɛ̨n ʉ.

14 Nu'a ra Jesús i hux'a n'da ra t'ʉburu xí dįni, tengu mán t'o't'i bʉ ja rám hman Oją. 15 Gue mán t'o't'i:

Him man gan suhʉ ya gyʉ mɛnguhʉ ua Sión,

nguetho ba ɛ̨h ni hmuts'ʉt'abihʉ,

da hyux'a n'da ra t'ʉburu, mí ɛ̨n rá t'ohni maya'bʉ.

16 Pɛ nuje dyʉ xädihe him 'bexque dá pąhmbe 'bɛ'a nám bøn na bin ja, pɛ nu'bʉ mí mbeng mahɛ̨ts'i ra Jesús dá bɛ̨mhbe bʉya gue guehna bi t'ørpa ra Jesús gätho mán t'o't'i maya'bʉ.

17 Nu'ʉ yʉ ją'i mí 'bʉhmbʉ ra Jesús 'bʉ mi xox'a ra Lázaro, xí ma gue xí xox'a ra Lázaro. 18 Janangue xʉn ngu yʉ ją'i bi mba bá thą a ra Jesús, nguetho bi 'yø a xin ja. 19 Janangue'a nu yʉ fariseo bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―Nte ts'ʉ ní mbatho 'bʉ dadí hɛcpahʉ yʉ ją'i. Ha hin guín nuhʉ ya gätho ra ximhäi i tɛnnʉ ra Jesús, bin 'yɛ̨mp'ʉ.

I hon ra Jesús ʉ yʉ mɛngu bʉ Grecia

20 Nɛ nu'ʉ 'da bi mba bʉ Jerusalén da nu ram pɛti bʉ, yʉ mɛngu bʉ ja ra häi Grecia ʉ. 21 Nɛ bin tįmhbʉ ra Felipe ʉ 'bʉ mám 'bʉhmbe bʉ Jerusalén. Nɛ nu ra Felipe, ma mixädihe a, ra mɛngu bʉ Betsaida ra xɛqui Galilea. Nɛ nu yʉ mɛngu bʉ Grecia bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Hague n'yø, dín nde dan yąhe ts'ʉ ra Jesús, bi 'yɛ̨n'ʉ.

22 Nu'a ra Felipe bʉya bi xi a ra Andrés, nɛ nu'ʉ bʉya bi xi a ra Jesús. 23 Nɛ nu ra Jesús bi dąt'ʉ:

―Ya mi ts'ʉtho da zøn ra pa dan uįxtegä 'bʉ dá tu, guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi. 24 Majuąni dí xi ahʉ, tengu n'da ra hmudä, nu'bʉ hin da thupʉ ja ra häi ngue dim 'bɛpʉ, hin din xąndi. Pɛ nu'bʉ da thuhu, da zä din xąndi xʉn ho. 25 Nu'a to'o i su din ʉnba 'bʉ da dɛngui, da mba ma ʉnbi rá te a, pɛ nu'a hingui su din ʉnba 'bʉ da dɛngui guecua ja ra ximhäi, din ja ra te maząi a. 26 Nguetho nu'bʉ 'bʉ a n'da in nde din 'yɛ̨hɛ nanguecä, jatho da bɛ̨ni tengu dím bɛ̨ngä, nɛ ga com'be ma ts'ɛdi bʉ mahɛ̨ts'i bʉya. Nu'bʉ 'bʉ a n'da din 'yɛ̨hɛ nanguecä, nu'a ma Ta da numanho a.

Ra Jesús im ma da tho

27 ―Pɛ nuya ɛ̨mmɛ tu ma mbʉi, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 'Bɛ'a sä ga xih ma Ta. Ha sä ga äpi di 'uegä 'bɛ'a din jacä ya. Pɛ hingui sä, nguetho gue'a bá ɛ̨cä ngue gan nu'a i jatho gan nugä ya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

28 Nɛ nubʉya bin yąui rá Ta:

―Ma Ta a i, dami jaqui gan nugä hønt'a go nda'a dí t'ɛ̨s'i i, bi 'yɛ̨mbi.

'Bexque bi t'ø'a n'da ra nde bʉ mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨na:

―Pɛ ya dí ja'i guín nu, nɛ guin nu mahøn'a, bi 'yɛ̨na.

29 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i mí 'bähmbʉ bʉ, bi 'yøh rá nde Oją nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ 'da:

―Bin gäni.

Nɛ nu'ʉ mi'da:

―Masque n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bi zofo, bi 'yɛ̨n ʉ.

30 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nu'a ra nde gá 'yøhmbʉ, nts'ɛdi bi zocä Oją, hin nangue ga pącä bi 'yøh ma nde, pɛ guepʉ gui pąhmbʉ ya i øh ma ndegä a. 31 Nuya mi ts'ʉtho ga øt'ä a dí fądi nda'ʉ da mba ma ʉnbi, nɛ nda'ʉ hin da mba ma ʉnbi. Nɛ mi ts'ʉtho ga tąp ra zįthu, gue in ts'ʉt'abi ua ja ra ximhäi a, nɛ da ts'änba ya da t'ɛrbʉ ja ran ʉnbi. 32 Nu'bʉ dá cuat'ä bʉ ja ra pont'i, gue'a dá zohn'dʉ gätho yʉ́ mbʉi yʉ ją'i ga xifi di däc yʉ́ mbʉi gan yąn'ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

33 Nɛ guehna mi man na, ngue mi ndepe xtám bąh yʉ ją'i 'bɛ'a nín dąte dí tho a. 34 Nɛ nu yʉ ją'i bʉya bi dąt'a:

―Nugähe ya dá øhmbe im mam bʉ ja rán t'ɛ̨di Oją, i 'bʉi mazą̈i a ra Cristo. Nɛ guí ɛ̨nsɛ jatho gui tu bʉ ja ra pont'i, gán ją'i ua ja ra ximhäi. To'o e ngue guí ɛ̨nsɛ gán ją'i ua ja ra ximhäi. Masque hinga gue'e gra Cristo 'bʉ.

35 Nu ra Jesús 'bex bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Him min ngu yʉ pa ga xän'nahʉ ya, ngue drán nɛquigä. Nde'bʉ gan 'yohʉ bʉ ja ran nɛqui ya, nɛ hin da zʉ ahʉ ra 'bɛxui. Nguetho nu'a to'o i 'yo bʉ ja ra 'bɛxui hingui pądi hapʉ i 'yo. 36 Dami hyąmhbʉ ran nɛqui ya, janya i ja ya, nɛ din ja ran nɛqui ni mbʉihʉ bʉya, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Nɛ nu'bʉ mí jua a bi man ra Jesús bi mba, bin 'yąnsɛ.

Hinguin nde da 'yɛ̨c'yɛi ʉ ma mijudíohe

37 Pɛ guexta'a him bi 'yɛ̨c'yɛi xʉn ngu ma mijudíohe, madague'a xʉn ngu yʉn t'øt'e nuįxte bi nu bi 'yøt' ra Jesús. 38 Pɛgue bin ja tengu thoho bi man ra pøngahyą Isaías 'bʉ mí ma 'bɛ'a din ja, bi 'yɛ̨na:

Ma Hmu i, to'o maha bi 'yɛ̨c'yɛi a dá mamhbe

nɛ to'o bi bą 'bʉ gmí 'yuh ni ts'ɛdi, bi 'yɛ̨na.

39 Him bi zä bi 'yɛ̨c'yɛi ʉ 'da nguetho nu'bʉ him mín nde ʉ, bi mba njapi tengu bi man ra Isaías 'bʉ mí ma mahøn'a:

40 Nu'a Oją bi gomba yʉ́ dä ʉ nɛ bi mɛp yʉ́ mbʉi ʉ,

gue din ja tengu'bʉ din xädä,

nɛ hin din ja yʉ́n 'yomfɛ̨ni yʉ́ mbʉi,

nɛ hin da zä di päh yʉ́ mbʉi gue xtí punba Oją ʉ, bi 'yɛ̨n a ra Isaías.

41 Guehna bi man ra Isaías 'bʉ mí 'yut Oją din ja rá ts'ɛdi nuįxte ra Cristo, nɛ bi mam bʉya 'bɛ'a da 'yøt'a ra Cristo.

42 Pɛ xʉn ngu ma ngʉrpihe mim bɛ̨nsɛ ngue ɛ̨c'yɛi ra Jesús. Pɛ him bi ma gue ɛ̨c'yɛi ʉ, nguetho i su xtá hyøn a thi yʉ fariseo bʉ ja yʉ́ niją, gue má zä da zan'ʉ. 43 Nguetho man'da bi bɛ̨ni 'bɛ'a da man yʉ́ miją'ihʉ, gue da 'yɛ̨mbi xʉn ho ʉ, xinda gue'bʉ go xtá 'yɛ̨mp Oją xʉn ho ʉ.

Dí mba ma juąnbi n'da ʉ yʉ́m hman ra Jesús

44 Pɛ nu ra Jesús nts'ɛdi bi ma:

―Nu'a to'o i ɛ̨c'yɛigui, i ɛ̨c'yɛi a bá pɛngui. 45 Nguetho nu'ʉ to'o i pąqui, i pą a bá pɛngä. 46 Nu'a bá ɛ̨cä gue ga yorba yʉ́ mbʉi ʉ 'bʉcua ja ra ximhäi. Nu'a to'o da dɛngui hin din 'yo bʉ ja ra 'bɛxui a. 47 Nu'a to'o da 'yøh mam hmangä nɛ hingui ɛ̨c'yɛi, pɛ hinga guecä ga juąnbä a, nguetho hin ná ɛ̨cä ga øt' ran juąnbate, pɛ ná ɛ̨cä ua gan yąn ʉ 'bʉcua ja ra ximhäi. 48 Nu'a to'o hin da 'yɛ̨c'yɛigui nɛ hin da 'yø a dím mangä ya, nu'a mam hma dá mangä ya, gue'a dí juąnba ʉ 'bʉ rán zɛgui ra pa. 49 Nguetho him mam hmansɛ a dá ma, pɛ nu'a ra Ta gue bá pɛngä bi xiqui 'bɛ'a dá mangä nɛ 'bɛpʉ ná xänba yʉ ją'i. 50 Nɛ dí pącä da dįn ra te maząi ʉ to'o da hyąn rám hma ma Ta. Nɛ gue'a i xicä a nɛ dí mangä a bʉya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

13

Ra Jesús bi xʉguaba yʉ́ xädi

1 Nu'bʉ mi ts'ʉtho da mbʉh ra dąmpɛti nangue ran dąbaxjua, nɛ mí pąh ra Jesús ya mi ts'ʉtho da zøn ra ora da bøngua ja ra ximhäi, da mbeng bʉ bí 'bʉh rá Ta. Nɛ gätho yʉ pa mi 'bʉcua, midí huɛ̨c'ʉ to gätho bi 'yɛ̨c'yɛi a, nɛ nuya man'da di huɛ̨c'ʉ di huɛ̨qui.

2 Nɛ nu'bʉ mán sihmɛhe ra Jesús 'bʉ bin de, nu'a ra zįthu bʉya bi bɛ̨nba ra Judas rá ts'ʉnt'ʉ ra Simón Iscariote gue di dä a ra Jesús. 3 Nu ra Jesús i pądi bí nɛxpʉ 'bʉh rá Ta nɛ da mbeng bʉ mahøn'a, nɛ i pądi gue rá Ta bi unni gätho 'bɛ'a i ja gue di manda zɛhɛ. 4 Pɛ guehma bin 'yɛ̨hɛ nanguecähe. Nguetho bi ndants' 'bʉ mín sihmɛ nɛ bi mbø'a n'da rá pahni, in nde nte di hɛ̨ni. Nɛ bi dut' rá foho n'da ran thu'yɛ. 5 Nɛ nu'bʉ mí xit' ra dehe ra ximbo, bi dʉ'mi bi mberca ma guahe nɛ bi dugahe nangue'a ran thu'yɛ mim bongui bʉ rá foho.

6 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ huh ra Simón Pedro, nu ra Pedro bi 'yɛ̨mp'a bʉya:

―Ma Hmu i, ha gui perca ma gua, bi 'yɛ̨na.

7 Nu ra Jesús bi dąti nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Majuąni hingui sä gui pąh ya 'bɛ'a nam bøn'a dí øt'ä, pɛ m'bɛjua da zä gui pądi, bi 'yɛ̨mbi.

8 Nu ra Pedro xø bi 'yɛ̨mp'a:

―Njąm'bʉ dan uni gui perca ma gua.

Pɛ nu ra Jesús bi dąt'a:

―Nu'bʉ hin ga pe't'ä ni gua, nte man jaui 'bʉ, bi 'yɛ̨na.

9 Nu ra Simón Pedro bʉya bi 'yɛ̨mp'a:

―Ma Hmu i, hinga hønt'a ma gua 'bʉ, nɛ'a ma 'yɛ nɛ'a ma yą, bi 'yɛ̨mbi.

10 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Pɛ ya ma zä bi bo ahʉ nangue ni ts'oquihʉ, nguetho nu'a to'o bin hi ya bi bo rá ją'i. Pɛ hønt'ʉ ni guahʉ ząi da 'be't'e ngue pärpʉ yʉ fonthäi hapʉ guí 'yohʉ. Pɛ nu n'da ahʉ him bin hi, bi 'yɛ̨na.

11 Ngubʉ bi ma nguetho bi bądi i hupʉ a di dä a. Janangue'a bi ma hinga gätho dán hihe.

12 Nu'bʉ mí jua a bi xʉguagahe, bi hye mahøn'a rá pahni nɛ bin säya. Bi 'yɛ̨nje bʉya:

―Ha guí pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn'a dá øt'ahʉ ya. 13 Nu ahʉ guí ɛ̨njʉ drá xänbategä nɛ guí ɛ̨njʉ drá Hmugä. Xʉn ho guím mamhbʉ nguetho gue'a dí øt'ä a. 14 Dá pe't'ä ni guahʉ, guecä ni xänbatejʉ nɛ ni Hmujʉ. Janangue'a nɛ ahʉ gam perpa ni guahʉ n'da ngu n'da ahʉ, ngue gui 'yøthʉ gui cohmbʉ häi nɛ 'da gdám fäxtahʉ. 15 Nuya dá ut'ahʉ 'bɛ'a gui 'yøthʉ nguetho dín nde ahʉ gui 'yøthʉ tengu dá øt'ahʉ. 16 Majuąni dí xi ahʉ, man'da nuįxte n'da ra Hmu xinda gue'ʉ yʉ́ mbɛfi, man'da nuįxte a i pɛhnate xinda gue'a ram 'bɛhni. 17 Nu'bʉ guí pąhmbʉ a dím mangä ya nɛ thocpa thoho gui 'yøthʉ a, gan johyahʉ nangue Oją 'bʉ.

18 Pɛ hín dím mangä gätho ahʉ da zä gan johyahʉ nangue Oją, nguetho dí pąt'a ni mbʉihʉ n'da ngu n'da ahʉ gue dá huan'nahʉ. Pɛ guehma dá huahni gätho ahʉ, n'dahma din ja 'bɛ'a bi man rá t'ohni Oją ngue bi 'yɛ̨na: “Nu'a n'da dí sihmɛ'be, gue'a di dägä a.” 19 M'bɛt'o dí xi ahʉ 'bɛ'a da t'ørcä, janangue'a da zä gui thoqui gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ gue drá Cristogä 'bʉ ya bin ja. 20 Majuąni dí xi ahʉ, nu'a to'o da 'yømanho a im man a n'da mam 'bɛhnigä, i simanhogä a nɛ i simanho a bá pɛngä, bi 'yɛ̨nje.

Ra Jesús i pądi di dä a ra Judas

21 Nu'bʉ mí jua a bi man ra Jesús, bi du rá mbʉi, nɛ bi xije mahøn'a:

―Majuąni dí xi ahʉ, i 'bʉ a n'da ahʉ di dägä, bi 'yɛ̨nje.

22 Nugähe bʉya dyʉ xädigähe, dán hyɛ̨the n'da ngu n'daje nɛ dán 'yänhde: “To'ogahʉ di dä 'bʉ,” dán 'yɛ̨mfe. 23 Nɛ nugä 'darpʉ mi hu'be ra Jesús nguetho ɛ̨mmɛ midí huɛ̨gä. 24 Nu ra Simón Pedro bʉya bi uąnga rá 'yɛ, ndeque ga änni nda'a di dä a. 25 Nugä bʉya gue 'darpʉ mí hu'be ra Jesús, dá änni:

―Ma Hmu i, to'o a guím ma, dá ɛ̨mbi.

26 Bi 'yɛ̨ngä a ra Jesús bʉya:

―Nu'a ga cärpa a ra hmɛ ra tʉhʉ gue ga unni, gue'a di dägä a, bi 'yɛ̨ngä a bʉya.

Nɛ 'bex bi un'na ra hmɛ a ra Judas Iscariote rá ts'ʉnt'ʉ ra Simón. 27 Nɛ nu'bʉ mí zi ra hmɛ, 'bex bi yʉt' ra zįthu rá mbʉi. Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'a guí nde gui 'yøt'e dami 'yøt'a n'dihi ya, bi 'yɛ̨na.

28 Nɛ xínga n'dagähe mi huhmbe bʉ ja ra mɛxa gue dá pąhmbe 'bɛ'a nám bøn a bi xifi. 29 Pɛ 'dagähe dím bɛ̨mhbe gue gue'a bi xih ra Judas da mba da däi 'bɛ'a ga homhbe 'bʉ bin ja ra dąnts'ihmɛ. Nɛ nu mi'da gähe dím bɛ̨mhbe gue bi xih ra Judas da mba di unni ts'ʉ ra mbɛti yʉ hyoya, nguetho mí hą ra buxa i o ma mbɛtihe. 30 Nɛ nu'bʉ ya xí zi ra hmɛ, 'bex bi mba n'dihi. Ya bin xui bʉya.

Ra 'da'yont'ɛ̨di

31 Nu'bʉ ya xí mba ra Judas, nu ra Jesús bi 'yɛ̨ngähe:

―Nuya di nɛqui dan uįxtegä guecä dán ją'igä ua ja ra ximhäi. Nɛ nu'a ga øt'ä ya, gue'a man'da dí nɛqui gue xʉn hotho Oją. 32 Ga udi nuįxte xʉn hotho Oją, nɛ nu Oją da 'yudi gue nuįxte xʉn hogä guecä ngue dán ją'i ua ja ra ximhäi. Nɛ mi ts'ʉtho ya din ja a dím mangä. 33 Ma zʉ t'ʉhni ahʉ, man'da zʉ ora dam 'bʉhmbʉ ya. Nɛ m'bɛjua guim bɛ̨njʉ. Nɛ ga xi ahʉ ya tengu dá xi ʉ ma ngʉrpihʉ, hingui sä 'darbʉ ga mbähä hapʉ ga mbagä. 34 Nuya ga xi ahʉ n'da ran t'ɛ̨di ma'da'yo, gue 'da xtín huɛ̨ctahʉ n'da ngu n'da ahʉ. Tengu thoho bʉ dá huɛ̨c'ahʉ, ngubʉ gan 'yørpahʉ n'da ngu n'da ahʉ. 35 Nangue 'da gdín huɛ̨ctahʉ n'da ngu n'da ahʉ, gätho yʉ ją'i da bądi guí tɛngahʉ, bi 'yɛ̨nje.

Ra Jesús i pądi din cøn'a ra Pedro

36 Nu ra Simón Pedro bi 'yɛ̨mp'a:

―Ma Hmu i, hapʉ gui mba.

Nu ra Jesús bi dąt'a:

―Hingui sä 'bex gui tɛngä ya hapʉ ga mba. Pɛ m'bɛjua da zä gui mba bʉ ga mbagä.

37 Janangue'a nu ra Pedro bi 'yɛ̨mp'a:

―Hanja hingui sä 'darpʉ ga mbɛ ya, madague'a nɛcä da thogä nangue'a ga tɛn'ni i, bi 'yɛ̨na.

38 Nu ra Jesús bi dąt'a:

―Ha majuąni gui tɛngui madague'bʉ da tho i, nguetho ná hyundį xquí cøng 'bʉ bi mbah ra tamfø, bi 'yɛ̨mbi.

14

Ra Jesús ra 'yu ní zøm bʉ bí 'bʉh rá Ta

1 ―Pɛ o di tu ni mbʉihʉ. Guí ɛ̨c'yɛihʉ Oją janangue'a nɛcä dami 'yɛ̨c'yɛigahʉ. 2 Nubʉ rá ngu ma Ta bí ja bʉ xʉn ngu yʉ ngu mahotho. Nu'bʉ hin te di ja bʉ, xcá xi ahʉ 'bʉ. Pɛgue i ja bʉ, janangue'a nu'bʉ dá mbagä gua hoc'ahʉ hapʉ dam 'bʉhmbʉ. 3 Nɛ nu'bʉ dá mbagä ba hoc'ahʉ bʉ dam 'bʉhmbʉ, nɛ ba pengä mahøn'a ga six ahʉ bʉ ngue 'darpʉ dam 'bʉhmbʉ bʉya. 4 Nubʉ ga mbagä guí pąhmbʉ nɛ guí pąhmbʉ ra 'yu, bi 'yɛ̨nje.

5 Pɛ nu'a ra Tomás bi 'yɛ̨mp'a:

―Ma Hmu i, hin dí pąhmbe hapʉ gui mba, xín dí pąhmbe a ra 'yu, bi ' yɛ̨na.

6 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Nugä drá 'yugä nɛ guecä ní fą a majuąni nɛ dadí ungä ra 'da'yote maząi. Njon da zä da zøm bʉ 'bʉh ma Ta hinda hønt'bʉ da 'yɛ̨c'yɛigui. 7 Nu'bʉ majuąni xquí pąjʉ nɛ'a ma Ta xquí pąhmbʉ 'bʉ. Pɛ ja gá pąhmbʉ ya nguetho ya guín nuhʉ a ya, bi 'yɛ̨nje.

8 Pɛ nu ra Felipe bi 'yɛ̨mp'a:

―Ma Hmu i, pɛ hin dín nuhe a ni Ta, dami jaje gan nuhe nɛ nte ga 'bɛhmbe, bi 'yɛ̨na.

9 Nu ra Jesús bi dąt'a:

―Ha guexta'a hin guí pąqui nɛ nya'a tho xtám 'bʉhmbʉ. Nu'a to'o xʉn nugui, ya xʉn nu ma Ta. Hanja gní 'yɛ̨ngui: “'Yurcahe ni Ta.” 10 Ha hin guí ɛ̨c'yɛi gue n'datho dí com'be ma Ta. Nu'ʉ yʉm hma dí xi ahʉ him mam hmansɛgä ʉ, pɛ yʉ́m hman a ma Ta i 'bʉcua ja ma mbʉigä, nɛ gue'a di jacä ga øt'ä a dí øt'ä. 11 Dami 'yɛ̨c'yɛigahʉ gue n'datho dí com'be ma Ta. Pɛ nu'bʉ xʉn hɛ̨i gui pąhmbʉ, dami pąhmbʉ gue hønt'a Oją sä i øt'ʉ yʉ nuįxte dí øt'ä. Janangue'a da zä gui 'yɛ̨c'yɛihʉ gue n'dat'a dí com'be ma Ta. 12 Majuąni dí xi ahʉ, nu'bʉ gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ, nu ra 'bɛfi dí øt'ä, nɛ ahʉ da zä gui 'yøthʉ 'bʉ. Nɛ man'da nuįxte yʉ 'bɛfi da zä gui 'yøthʉ nguetho ga mba bʉ bí 'bʉh ma Ta. 13 Nguetho hønt'a go 'bɛ'a gui 'yähmbʉ 'bʉ 'da angu dím bɛ̨mhbʉ, ga øt'ä, janangue'a da t'ɛ̨spa ma Ta nangue a ga øt'ä, rá Ts'ʉnt'ʉgä a. 14 Hønt'a go 'bɛ'a gui 'yäqui 'bʉ n'dat'a dím bɛ̨mhbʉ, ga øt'ä.

Ra Jesús bi ma ba pɛnpa rá Hogandąhi Oją

15 Nɛ man'da bi man ra Jesús, bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ majuąni høngdä guín numanhojʉ, dami pɛs'hʉ 'bɛ'a gätho dí xi ahʉ. 16 Nɛ ga äp ma Ta ba pɛn'nahʉ man'da nim fäts'ihʉ da mbäx ahʉ tengu dá øt'ahʉ, nɛ gam 'bʉhmbʉ maząi a bʉya. 17 Gue'a rá Hogandąhi Oją a, nɛ di ja ahʉ gui pąhmbʉ a majuąni. Pɛ nu'ʉ di ho ra ximhäi hin da zä da zini, nguetho hin'yʉ 'bɛ'a dí bą a, xíngui pądi 'bɛ'a rá 'bɛfi a. Pɛ nu ahʉ guí pąhmbʉ a nguetho dí 'bʉhmbʉ a, nɛ da zøn ra pa din ząm bʉ mbo ni mbʉihʉ. 18 Hin gan jahʉ tengu yʉ hyoya t'ʉhni 'bʉ dá mbagä, nguetho ba pengä dam 'bʉcä bʉ mbo ni mbʉihʉ. 19 Mi ts'ʉtho ya him man da nuc'ʉ di ho ra ximhäi. Pɛ nu ahʉ da zä guin nujʉ nangue ni mbʉihʉ, nɛ ząi gam 'bʉhmbʉ nguetho ząi dí 'bʉcä. 20 Nɛ nu a ra pa da zøh rá Hogandąhi Oją, da zä gui pąhmbʉ gue dam 'bʉpʉ mbo ni mbʉihʉ, nɛ gam 'bʉhmbʉ bʉ ja ma mbʉigä bʉya. Nɛ da zä gui pąhmbʉ dí 'bʉi nangue ma Ta. 21 Hønt'a go to'o i øt' man t'ɛ̨digä nɛ pɛ'ts'a mam hmangä, gue'a majuąni høngdä i numanhogä a. Nɛ nu'a ma Ta nɛcä ga huɛ̨c'be a, nɛ ga japi da bądi xʉn ho ma ts'ɛdi, bi 'yɛ̨nje.

22 Nu'a ra Judas, pɛ hinga gue'a ra Judas Iscariote, bi 'yän'na bʉya:

―Haguen ja høngdähe gui jaje ga pąhmbe xʉn ho ni ts'ɛdi, nɛ hin'na ʉ di ho ra ximhäi, bi 'yɛ̨na.

23 Nu ra Jesús bi dąt'a:

―Nu'bʉ i 'bʉ a n'da ahʉ majuąni høngdä i numanhogui, da mbɛsca mam hmangä a 'bʉ. Nɛ di huɛ̨c'a ma Ta bʉya, nɛ ba ɛ̨'be, nɛ dan ząm'be bʉ mbo rá mbʉi a. 24 Pɛ nu'a to'o hingui numanhogui, hingui pɛ'ts' mam hmangä a. Nɛ nu'a mam hmangä, him mam hmansɛgä pɛ rám hma ma Ta gue'a bá pɛngä ua, bi 'yɛ̨na.

25 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nuya yʉm hma dá xi ahʉ gätho yʉ pa dám 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi. 26 Pɛ nu'a nim fäts'ihʉ rá Hogandąhi Oją gue ba pɛnh'nahʉ ma Ta, tengu'bʉ da guecsɛgä a, nu'a di bɛ̨n'nahʉ yʉm hma xtá xi ahʉ, nɛ da xän'nahʉ 'bɛ'a gätho mi'da.

27 Dadín 'yɛ̨hmbʉ ya, dami hyąmhbʉ ran t'unni ngue ran johya dadí 'da ahʉ ya, nɛ thocpa thoho din ja ahʉ. Hinguin ja tengu rán johya ra ximhäi. O di tu ni mbʉihʉ nɛ hin din su ni mbʉihʉ. 28 Nɛ nu'bʉ majuąni guín numanhojʉ, din johya ni mbʉihʉ nanguehna dí xi ahʉ: “Ga mba bʉ bí 'bʉh ma Ta.” Nɛ man'da ja rá ts'ɛdi xinda guecä. 29 Nugä xtá xi ahʉ 'bɛ'a gätho din ja guepʉ da zä man'da gui 'yɛ̨c'yɛigahʉ 'bʉ ya bin ja.

30 Nuya him ma nya'a dan yąhʉ ya, nguetho ba ɛ̨pʉ rá ngʉrpi ra ximhäi. Pɛ njąm'bʉ bi dącpä a, janangue hin'yʉ rá ts'ɛdi da dącpä a ya. 31 Pɛ jatho ga øt'ä a ma 'bɛfi ga øt'ä ya, n'dahma da bą ʉ 'bʉcua ja ra ximhäi hønt'a ma Ta dín numanhogä, nɛ ząi dí øt'a i xiqui. Janangue'a ga ndanshʉ ya ga mbähä, bi 'yɛ̨nje ra Jesús.

15

Rá za ra uva majuąni nɛ'ʉ yʉ́ 'yɛ

1 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Nugä drá za majuąni, ngue i zʉh yʉ́n dät'o. Nɛ nu'a ma Ta di jamansu a. 2 Nɛ nu'ʉ yʉ́ 'yɛ hingui ja yʉ́n dät'o, nu'a ma Ta da hyɛqui, nɛ da mbøgue. Pɛ nu'ʉ yʉ 'yɛ i ja yʉ́n dät'o, di hoqui gue din ja mi'da yʉ́n dät'o. 3 Nu'ahʉ ya mahoqui ahʉ nangue mam hmangä dá xi ahʉ. 4 Dami thojʉ ngue thocpa thoho dam 'bʉhmbʉ. Nguetho hingui sä gui 'yøthʉ rá 'bɛfi Oją 'bʉ hin gui thoqui gui hyąmhbʉ ma tegä, tengu n'da rá 'yɛ ra za hingui sä din jasɛ yʉ́n dät'o 'bʉ hin da nɛxpʉ rá te a rá za.

5 Nugä tengu'bʉ drá za, nu ahʉ tengu'bʉ yʉ́ 'yɛ ahʉ ra za i zʉh yʉ́n dät'o. Nu'a to'o da guat'i nanguecä, da hyąnga ma ts'ɛdi nɛ din zʉdi xʉn ngu yʉ́n dät'o. Pɛ nu'a hin da guat'i nanguecä nte din ja. 6 Nu a to'o da hyɛgä din ja tengu n'da ra 'yɛza 'bʉ bi däsɛ, da 'yot'i, da mba ma bʉnt'i nɛ i pa ma pɛti da t'upʉ ja ra sibi.

7 Nu'bʉ gui thoqui gui cuathʉ nanguecä nɛ'bʉ din ząm bʉ ja ni mbʉihʉ mam hmangä, dami 'yähmbʉ 'bɛ'a guín nde gui 'yähmbʉ nɛ din ja bʉya. 8 Nɛ nu'bʉ din ja xʉn ngu nin dät'ohʉ, gue'a dí 'yu a rá nuįxte ma Tahʉ a, nɛ gue'a dí fądi majuąni ma 'yɛ̨c'yɛi ahʉ a. 9 Tengu thoho bʉ ni huɛ̨gä ma Ta, ngubʉ na huɛ̨c'ahʉ. Dami thoqui guin ndehʉ man huɛ̨cate. 10 Nu'bʉ gui pɛspʉ ni mbʉihʉ gätho dí xi ahʉ nɛ gui 'yøthʉ a, da zä thocpa thoho gui pąhmbʉ man huɛ̨cate 'bʉ. Tengu bʉ na pɛ'ts'ä rám hma ma Ta, janangue'a thocpa thoho dí pąh rán huɛ̨cate.

11 Gätho ya dí xi ahʉ n'dahma ga comhbʉ a man johyagä, nɛ da yupʉ ni mbʉihʉ nɛ da bonts' thoho bʉya. 12 Nu'a man t'ɛ̨di dí xi ahʉ, gan huɛ̨jʉ n'da ngu n'da ahʉ, tengu bʉ na huɛ̨c'ahʉ. 13 Nu'a ran huɛ̨cate man'da xʉn ho, gue di un rá te n'da nangue ʉ yʉ́ amigo da yąni. 14 Nu ahʉ ma amigo ahʉ 'bʉ guí øthʉ 'bɛ'a gätho dí xi ahʉ. 15 Him ma xi ahʉ ma 'yɛ̨hɛ ahʉ, nguetho nu a ra 'yɛ̨hɛ hingui pądi 'bɛ'a i øt' rá hmu. Pɛ nuya dí xi ahʉ ma amigo ahʉ, nguetho ya dá xi ahʉ gätho bi xicä ma Ta. 16 Nu'ahʉ hin gá huangahʉ, pɛ go dá huan'nahʉ nɛ dá sän'nahʉ din zʉh nin dät'ohʉ, nangue gui 'yøthʉ ma 'bɛfigä nɛ da hyät' maząi. Janangue'a hønt'a go 'bɛ'a gui 'yähmbʉ ma Ta nangue n'dat'a dím bɛ̨mhbʉ, din ja bʉya. 17 Nuna man t'ɛ̨digä dí xi ahʉ, gan huɛ̨jʉ n'da ngu n'da ahʉ.

Nu ra ximhäi di ʉcpa ra Jesús nɛ'ʉ i tɛnni

18 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Jesús:

―Nu'bʉ di ʉc'ahʉ ʉ di ho ra ximhäi, dami pąhmbʉ m'bɛt'o thoho bi ʉgä. 19 Nu'bʉ da 'da angu guí øthʉ ʉ di ho ra ximhäi, nu'ʉ da numanho ahʉ ʉ 'bʉ. Pɛ hin guí øthʉ tengu øt'ʉ nguetho dá huan'nahʉ. Janangue'a di ʉc'ahʉ ya. 20 Pɛ guim bɛ̨mhbʉ a ram hma dá xi ahʉ: “Pɛ man'da rán säui da hnumanho n'da ra Hmu xinda gue'ʉ yʉ́ mbɛfi.” Nɛ nugä hingui hnumanhogui, janangue'a ha ma gue'adahʉ, da hnumanho ahʉ. Nɛ him bi t'ømanho a dá ma, janangue'a ngutho hin da t'ømanho a guim mamhbʉ. 21 Nɛ din ja bʉ da t'øt'ahʉ nangue guí tɛngahʉ. Nguetho nu'ʉ di ho ra ximhäi hingui pą a bá pɛngä.

22 Nu'bʉ hin xcá søcä ua gue xcá zofo, hin xtám bądi gue ja yʉ́ ts'oqui 'bʉ. Pɛ nuya hingui sä da gøn yʉ́ ts'oqui ʉ ya. 23 Nu'a to i pøh rá cuɛ nanguecä, nɛ a ma Ta i numan'ʉ. 24 Nu'bʉ hin xcá øt' yʉn t'øt'e njo'o sä da 'yøt'e, hin xtám bądi gue ja yʉ́ ts'oqui 'bʉ. Pɛ nuya ya bi nu man t'øt'e nuįxte. Pɛ bi cuɛcthohogä ʉ. Pɛ nu'ʉ bi ʉgä gue'a ma Ta bi ʉp'ʉ. 25 Pɛ gue'a mán t'o't'i bʉ ja rán t'ɛ̨di Oją maya'bʉ, bi 'yɛ̨na: “Din ja ra cuɛ nanguecä, pɛ hin'yʉ 'bɛ'a dín cuɛ ʉ,” mí ɛ̨n ra t'ohni ząi din xä ʉ.

26 Pɛgue ga xicä ma Ta ba pɛn'nahʉ rá Hogandąhi, nɛ da mbäx ahʉ di ja ahʉ gui pąhmbʉ a majuąni nɛ da xi ahʉ nanguecä. 27 Nɛ ahʉ da zä guim mamhbʉ majuąni nanguecä, nguetho gätho yʉ pa xtám'bʉhmbʉ gue'bʉ go má tʉm' ra 'bɛfi nɛ guehya, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

16

1 Nɛ man'da bi man ra Jesús bi 'yɛ̨na:

―Guehya dí xi ahʉ n'dahma hin gui hyɛgahʉ 'bʉ gá nuhʉ yʉn ʉnbi. 2 Nguetho da hyøn ahʉ thi bʉ ja yʉ́ niją ma mijudíohʉ, nɛ da zøn ra pa da hyo ahʉ nɛ da bɛ̨ni gue'a ní 'yørpa rá 'bɛfi Oją a. 3 Nɛ din ja bʉ da 'yøt'ahʉ, nguetho him bi bącä, xínga gue'a ma Ta. 4 Pɛ nuna dí xi ahʉ, janangue'a nu'bʉ bin ja, guim bɛ̨mhbʉ bʉya gue gue'a xtá xi ahʉ. Nɛ nuna dí xi ahʉ ya, hin dá xi ahʉ mám'bɛt'o, nguetho hin ní zøn ra ora ga mba.

Nu rá 'bɛfi rá Hogandąhi Oją

5 ―Nuya ga mbagä bʉ bí 'bʉ a bá pɛngä. Nɛ xínga n'da ahʉ guí ängahʉ ya hapʉ ga mbagä. 6 Nguetho i tu ni mbʉihʉ ngue dá xi ahʉ ga mbagä. 7 Pɛ guehma majuąni dí xi ahʉ, man'da xʉn ho nangue ahʉ ngue ga mbagä. Nguetho nu'bʉ hin ga mbagä, hin da zä ba ɛ̨h nim fäts'ihʉ 'bʉ. Pɛ nu'bʉ dá mbagä, ba pɛn'nahʉ nim fäts'ihʉ gue rá Hogandąhi Oją. 8 Nɛ nu'bʉ bi zøcua ja ra ximhäi rá Hogandąhi Oją, di jap yʉ ją'i ua ja ra ximhäi da bądi i ja yʉ́ ts'oqui, nɛ di japi da bądi drá 'yugä nangue ran ho, nɛ di japi da bądi din ja rá muui ran ts'o. 9 Nu rá Hogandąhi Oją di bɛ̨nba yʉ ją'i gue i jatho yʉ́ ts'oqui nguetho him bi xiqui gan yąnba yʉ́ te. 10 Nɛ di bɛ̨nba yʉ ją'i gue drá 'yugä nangue ran ho. Da fądi nguetho ga thąmbɛ̨ni nɛ da zingä ma Ta bʉ bí 'bʉi, nɛ hin da hnugä ua ja ra ximhäi. 11 Nɛ nu rá Hogandąhi Oją di bɛ̨nba yʉ ją'i ngue din ja ran ʉnbi rá muui ran ts'o, nguetho da ts'änba rá muui a rá 'bɛfi ra zįthu gue nu'a rá ngʉrpi ra ximhäi.

12 Guexta'a i jagä xʉn ngu dín nde ga xi ahʉ, pɛ hin gui hyäthʉ gui 'yøhmbʉ mi'da 'bʉ ga xi ahʉ. 13 Pɛ nu'bʉ bi zøcua rá Hogandąhi Oją, da xän'nahʉ gätho a majuąni. Nɛ nte da mansɛ nanguesɛ, pɛ hønt'a 'bɛ'a da xi Oją, gue'a da xi ahʉ a. Nɛ da xän'nahʉ 'bɛpʉ gdí 'yøthʉ rá 'bɛfi Oją, nɛ da xi ahʉ 'bɛ'a gätho man'da din ja. 14 Nɛ di japi da fądi i ja ma ts'ɛdi xʉn ho, nguetho ga un mam hma da xän'nahʉ nanguecä. 15 Nu'a nam bøni n'dat'a ra ts'ɛdi i jac'be ma Ta, janangue'a dá xi ahʉ, ga un mam hma da xän'nahʉ nanguecä.

Ni dumbʉihʉ dim pommi ran johya

16 ―Nɛ hin guin nujʉ man'da pa o gue manyopa, pɛ sä guin nujʉ mahøn'a mi'da yʉ pa, nɛ m'bɛjua ga mba bʉ bí 'bʉh ma Ta, bi 'yɛ̨na.

17 'Bex bin 'yän'dʉ 'da ma mixädihe:

―'Bɛ'a ní mba bi ma, nɛ ɛ̨na: “Hin guin nujʉ man'da pa o gue manyopa, pɛ sä guin nujʉ mahøn'a 'da yʉ pa, nɛ m'bɛjua ga mba bʉ bí 'bʉh ma Ta,” bi 'yɛ̨njʉ. 18 'Bɛ'a ní mba gue bi xijʉ na, 'bɛ'a da 'yøt'e 'da yʉ pa. Hingui sä ga pąhmbʉ 'bɛ'a man na, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ma mixädihe.

19 Nu ra Jesús mi pądi 'bɛ'a nde da 'yänni, gue 'bɛ'a nam bøn'a xí man a, nɛ bi 'yɛ̨nje:

―Ha gadín 'yänzɛhɛhʉ 'bɛ'a nám bøn'a dám mangä 'bʉ má xi ahʉ: “Hin guin nujʉ man'dapa o manyopa, pɛ sä guin nujʉ mahøn'a mi'da yʉ pa,” gue dá ɛ̨ngä. 20 Majuąni dí xi ahʉ, da du ni mbʉihʉ nɛ gan zomhbʉ, pɛ nu'ʉ yʉ ją'i i tɛn ra ximhäi din johya ʉ. Pɛ m'bɛjua bʉya nu ni dumbʉihʉ dim pommi ran johya. 21 Tengu n'da ra xisu 'bʉ bi zøn ra ora dim 'bʉh rá t'ʉhni, i tu rá mbʉi nguetho in nu ran ʉnbi, pɛ m'bɛjua din johya 'bʉ bim 'bʉh rá t'ʉhni bʉya, nɛ him mam bɛ̨n a ran ʉnbi mín nu. 22 Nɛ ngutho ahʉ i tu ni mbʉihʉ ya. Pɛ gan nu ahʉ mahøn'a nɛ da hyu ni mbʉihʉ, nɛ njon da zä da hyąc'a nin johyahʉ bʉya.

23 Nɛ nu'bʉ bi zøn ra ora a dím mangä ya, nte gui 'yängahʉ. Pɛ majuąni dí xi ahʉ, hønt'a go 'bɛ'a gui 'yäfʉ ma Ta 'bʉ 'dat'a dím bɛ̨mhbʉ, nɛ din ja bʉya. 24 Nte ganá äfʉ ma Ta nangue ma thuhugä, pɛ nuya dami 'yäfʉ ya nɛ din ja ahʉ, janangue'a da yuh ni mbʉihʉ ran johya.

Nu ra Jesucristo bi 'bɛrpa rá ts'ɛdi ra ximhäi

25 ―Nuya yʉm hma dá xi ahʉ, yʉn t'uti ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. Pɛ da zøn ra ora hin ga xi ahʉ mi'da yʉn t'uti, pɛ njuąntho ga xi ahʉ xʉn ho nangue Oją. 26 Nɛ nu'bʉ bi zøn'a ra pa dím mangä, da zä gui 'yäpzɛhɛhʉ ma Ta nangue ya guí pąjʉ, nɛ him man ga thocpä a guí äfʉ ma Ta. 27 Nguetho guesɛ ma Ta di huɛ̨c'ahʉ nangue guín numanhojʉ, nɛ gá 'yɛ̨c'yɛihʉ gue guepʉ bí 'bʉh ma Ta bá nɛxä. 28 Nugä bá nɛxä bʉ 'bʉh ma Ta, nɛ dá søcua ja ra häi. Nɛ ga pøngä mahøn'a ua ja ra häi, ga mba bʉ bí 'bʉh ma Ta, bi 'yɛ̨nje.

29 ―Nuya mfądi 'bɛ'a guí xije ya, nguetho hin guí xije n'da ran t'uti ya, dá ɛ̨mfe bʉya. 30 Nuya dí pąhmbe nte guídí 'bɛdi gui pądi, nguetho m'bɛt'o thoho guí pądi 'bɛ'a dím bɛ̨mhbe 'bʉ ya ja a dín nde ga än'nahe. Nɛ gue'a ná pąhmbe gue guepʉ bí 'bʉ Oją gbí 'yɛ̨que, dá ɛ̨mfe.

31 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨nje mahøn'a:

―Ha majuąni guí ɛ̨c'yɛigahʉ. 32 Pɛ nuya bi zøn ra ora gan 'uɛ̨xthʉ, gui 'dahmbʉ, n'da an 'danni gui mbähä. Nɛ gätho ahʉ gui sogahʉ. Pɛ hin dan 'dasɛ nguetho dí 'bʉ'be ma Ta. 33 Nuya yʉm hma dá xi ahʉ, n'dahma guexta'a gan johyahʉ nanguecä, madague'bʉ guin nuhʉ ran ʉnbi nangue ra ximhäi. Pɛ o di tu ni mbʉihʉ, pɛ guim bɛ̨mhbʉ dá tąpä ra ximhäi.

17

Bin yąui rá Ta ra Jesús

1 Nu'bʉ mí jua a man ra Jesús, bi ndøts'e, nɛ bin yąui rá Ta:

―Ma Ta a i, ya bi zøm ma oragä din ja a gá sängui. Dami jap ya ɛ̨mmɛ da bømanho 'bɛ'a ga øt'ä ya, ni ts'ʉnt'ʉgui, nɛ gue'a dí fądi nuįxte xʉn ho i bʉya. 2 Nguetho ya xcá 'dac ra ts'ɛdi ga unni 'bɛ'a xcá sänba ʉ gätho i 'bʉcua ja ra ximhäi, janangue'a ga un ra 'da'yote maząi ʉ gätho gá 'daqui. 3 Nɛ nu'a to'o i ja ra 'da'yote maząi, majuąni dím pąhmbʉ ʉ, gue gue'e høn'a thoho i majuąni grá Oją, nɛ nugä drá Jesucristogä gue guá pɛngä dan yąntegä ua.

4 Ya ní mba bʉ ga juacä ra 'bɛfi gá 'daqui, guepʉ da bąh yʉ ją'i ua ja ra ximhäi ɛ̨mmɛ xʉn hotho i. 5 Ma Ta i, nu'bʉ ya dá juacä, dami jaqui ga conhui ni nuįxte bʉ guí 'bʉi, tengu tho mín jaui 'bʉ má hin'yʉ ra ximhäi. 6 Nuya dá xih yʉ ją'i nangue e, gue nu'ʉ gá huanhua ja ra ximhäi. Ni mbɛti ʉ, nɛ gá 'daqui, nɛ bi mbɛ'ts'a nim hma dá xänba ʉ. 7 Nɛ i pą ʉ ya gue gue'e gá 'dac ra ts'ɛdi dá øt' ra 'bɛfi dá øt'e, nɛ ʉ yʉm hma dá mangä. 8 Nguetho bi hyąn'a ram hma gá xiqui dá xifi. Janangue'a i pądi majuąni bá nɛxä bʉ guí 'bʉi, nɛ bi 'yɛ̨c'yɛi gue gue'e guá pɛngä dan yąntegä ua.

9 Nugä dí äp'a ya gui fäx'i ts'ʉ ʉ, nɛ hin dí ä a nim fäts'i nangue ʉ i tɛn ra ximhäi. Pɛ hønt'ʉ gue gá 'daqui nguetho ni mbɛti ʉ. 10 Nɛ nu'ʉ gätho ma mbɛti ni mbɛti ʉ, nɛ nu'ʉ gätho ni mbɛti ma mbɛti ʉ. Nɛ gue'ʉ i udi nuixte xʉn hogä ʉ.

11 Nuya him man dam 'bʉcua ja ra ximhäi. Ga mbagä bʉ guí 'bʉi. Pɛ nu'ʉ go di thoqui dim 'bʉcua ʉ. Janangue'a, ma Hogata i, dami jamansu ʉ gätho gá 'daqui nangue ni ts'ɛdi zɛhɛ, gue da gohi tengu'bʉ n'danją'itho tengu gaui. 12 Gätho yʉ pa dám 'bʉhmbe ʉ gá 'daqui, dá jamansu ʉ nangue ni ts'ɛdi gá 'daqui. Nɛ xinga n'da bim 'bɛdi, hønt'a n'da nts'änni dim 'bɛdi, tengu mán t'o't'i bʉ ja ni søcuą maya'bʉ ngue ngubʉ din ja.

13 Nɛ nuya mi ts'ʉtho ga mba bʉ guí 'bʉi, pɛ nuna dím mangä ya ngue dí 'bʉcua ja ra ximhäi, janangue'a da yuh yʉ́ mbʉi ʉ i øh ya nangue man johyagä. 14 Nugä dá un'na nim hma nɛ bi hyąm bʉya. Janangue'a di ʉcpa ra ximhäi ʉ, nguetho hing yʉ́ mɛngu ua ja ra ximhäi ʉ, tengugä hind rá mɛngugä ua ja ra ximhäi. 15 Hin dí ä'a i gue gui 'uec'ʉ nanguecua ja ra ximhäi ʉ, pɛ dí ä'a i gui jamansup yʉ́ mbʉi hin da dąp ra zįthu ʉ. 16 Nu'ʉ hing yʉ mɛngu ua ja ra ximhäi ʉ, tengu thohogä. 17 Dami xänbi xʉn ho a nim hma majuąni, janangue'a da 'uegue xʉn ho nangue yʉn ts'o i ja ua ja ra ximhäi. 18 Tengu tho bʉ guí 'dac ra 'bɛfi dá jap yʉ ją'i ua ja ra ximhäi da bą i, nguthogä dí un ra 'bɛfi ʉ, di jap yʉ ją'i ua ja ra ximhäi da bą'a i. 19 Dan unsɛ janangue'a nɛ'ʉ tengu'bʉ da du nangue yʉ́ nyombʉi, nɛ da zä da dɛn'na ram hma majuąni.

20 Nɛ nu'bʉ bi mam mam hmammi ʉ i ɛ̨c'yɛigä ya, nɛ nu'bʉ bi 'yɛ̨c'yɛigä ʉ da sifi, nɛ'ʉ dí äp'a nim fäts'i nangue gätho ʉ bʉya. 21 Janangue'a gätho da gohi tengu'bʉ n'danją'itho, tengu thohogaui ma Ta i, n'datho dí conhui. Dami japi n'dat'a da bɛ̨n ʉ, nguetho n'dat'a man 'yomfɛ̨niui dá unui gätho ʉ. Janangue'a da 'yɛ̨c'yɛi ʉ i tɛn ra ximhäi, gue gue'e guá pɛngä dan yąntegä ua ja ra ximhäi. 22 Nu ra ts'ɛdi gá 'daqui dá undä ʉ, gue da zä da gohi tengu'bʉ n'danją'itho, tengu gaui. 23 Nugä dí 'bʉhmbe ʉ, nɛ'e dí 'bʉhmi, janangue'a majuąni da zä gätho 'dat'a gam bɛ̨mhbʉ. Nɛ da nu ʉ i tɛn ra ximhäi, da bądi gue gue'e guá pɛngä dan yąntegä ua ja ra ximhäi, nɛ da bą ʉ i tɛn ra ximhäi gue ɛ̨mmɛ guidí huɛ̨c'ʉ tengu bʉ gní huɛ̨gagui.

24 Ma Ta i, dín nde 'darpʉ dan ząmhbʉ ʉ gá 'daqui, gue da nu maząi a ran ho tąte thoho gá 'daqui. Nguetho ząi guidí huɛ̨gä nɛ gue'bʉ go má hin'yʉ ra ximhäi. 25 Ma Hogata a i, nu ra ximhäi hingui pą'a i. Pɛ nugä dí pą'a i, nɛ'ʉ 'da gá 'daqui i pądi gue gue'e guá pɛngä. 26 Nugä dá japi bi bą'a i, nɛ man'da man'da ga japi da bądi gätho nin ho, gue da zä din ja xʉn ho nin huɛ̨cate bʉ mbo yʉ́ mbʉi ʉ, tengu tho bʉ nan jagä nin huɛ̨cate. Nɛ dan ząm bʉ ja yʉ́ mbʉi ʉ, bi 'yɛ̨mp'a rá Ta.

18

Bi fɛnt'a ra Jesús

1 Nu'bʉ mí jua'a bin yąui rá Ta, dá mbähmbe ra Jesús bʉya dyʉ xädihe, dá 'daxhe n'da ra t'ʉhyɛ̨ gue ra Cedrón, nɛ dá cʉthe bʉ ja n'da ra nuąndät'o. 2 Nu'a ra Judas, gue'a di dä a ra Jesús, mí pąpʉ ja ra nuąndät'o nguetho ząi mí pähmbe bʉ ra Jesús. 3 Nu yʉ fariseo nɛ yʉ dąmbäją bá pɛhn'dʉ 'da yʉ dofʉi nɛ mi'da yʉn 'yohʉ gue bán 'yohʉ ra Judas. Gätho i hą yʉ sibi nɛ yʉ́ juai. 4 Nu ra Jesús i pądi gätho 'bɛ'a din ja ngue da t'ørpe. Janangue'a bi mba bin c'athʉ, nɛ bi 'yän'dʉ:

―To'o guí homhbʉ, bi 'yɛ̨mbi.

5 Nɛ bi dą ʉ:

―Dí homhbe ra Jesús ra mɛngu bʉ Nazaret, bi 'yɛ̨n'ʉ.

―Guecä, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús bʉya.

Nɛ i 'bähmbʉ bʉ ra Judas gue di dä. 6 “Guecä,” 'bʉ mí 'yɛ̨n'a ra Jesús, 'bex bi goh yʉ́ xʉtha ʉ yʉn hyonte nɛ bi 'ya ʉ bʉya nangue ra mbidi. 7 Nu ra Jesús bi ma mahøn'a:

―To'o guí homhbʉ.

Nɛ bi dą ʉ:

―Dí homhbe ra Jesús ra mɛngu bʉ Nazaret, bi 'yɛ̨n'ʉ.

8 Nu ra Jesús bi dąt'ʉ bʉya:

―Ya dá xi ahʉ, guecä. Pɛ nu'bʉ høngdä guí honjʉ, hinga nɛhya ma xädi gui sixhʉ, bi 'yɛ̨na.

9 Nɛ guehna bi man na ra Jesús bin thɛui a bi xih rá Ta 'bʉ mín yąui, ngue xí 'yɛ̨mbi: “Gätho gá 'daqui xínga n'da ga 'bɛdi,” xí 'yɛ̨mbi. 10 Nu ra Simón Pedro bʉya bi gʉx a rá juai mí hą nɛ bi 'yespa rán 'yɛizagu a rá 'yɛ̨hɛ ra dąmbäją, rá thuhu Malco a. 11 Pɛ nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a ra Pedro:

―Fo'ts' ni juai a nin t'ojuai. Nuna ra mbohi xʉn zänga ma Ta ha hin ga sigä na, bi 'yɛ̨mbi.

Bi ts'ix bʉ 'bʉh ra hmumbäją a ra Jesús

12 'Bex bi bɛnt'ʉ yʉ dofʉi nɛ'ʉ yʉ́ hmu nɛ yʉ policía bi mbɛn ma mijudíohe, nɛ bi du't'i. 13 M'bɛt'o bi zixpʉ 'bʉh ra Anás rá ndøhyą a ra Caifás, nɛ nu'a ra Caifás, ra dąmbäją a ra jɛya a. 14 Guehna ra Caifás ngue xí xi ʉ yʉ́ mi ngʉrpihʉ, gue man'da xʉn ho 'bʉ n'datho da du, xinda gue'bʉ gätho ga juahmbʉ.

Nu ra Pedro bi gøn'a ra Jesús

15 Nu ra Simón Pedro, nɛcä bʉya, dá tɛn'be ra Jesús. Nɛ madím pą'be a ra dąmbäją, janangue'a bi zä dá cʉt'ä bʉ bi mba ma cʉ't'i a ra Jesús bʉ mbo rá mbä't'i a rá ngu ra dąmbäją. 16 Pɛ nu ra Pedro mí 'bäpʉ thi bʉ ja ra goxthi. Pɛ dá pøngä bʉya gue dá äp ra mate a ra mbängoxthi, janangue'a bi zä bi yʉt'ambo ra Pedro bʉya. 17 Nu'a ra mbängoxthi bʉya, gue n'da ra xisu, bi 'yɛ̨mp'a ra Pedro:

―Nu'i ha hinga gue'e rá xädi'i nʉ ran 'yohʉ, bi 'yɛ̨mbi.

Nu ra Pedro bi dąt'a:

―Hin'na, hinga guecä, bi 'yɛ̨na.

18 Madín tąspihʉ ʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ ra dąmbäją nɛ yʉ policía a ra Pedro, nubʉ ja ra sibi xí 'yudi, nguetho xʉn sɛ.

Nu ra hmumbäją bi juąnba ra Jesús

19 Nu ra dąmbäją bi 'yänna ra Jesús to'o gätho i tɛnni, nɛ bi 'yänni 'bɛ'a ním hma im ma 'bʉ in xänbate. 20 Nu ra Jesús bi dą'a:

―Nugä ząi dá mam bʉ ja ma nijąhʉ nɛpʉ ja ra dąniją, guepʉ ząi dim pɛti gätho ma mijudíohʉ. Njąm'bʉ dá mangä bʉ njongui 'bʉh yʉ ją'i. 21 Nɛ ndetho guí ängui 'bɛ'a dá mam 'bʉ mán xänbate. Nde'bʉ gui 'yän'dʉ bi 'yøh mam hmangä. Nu'ʉ i pądi 'bɛ'a dá mangä ʉ, bi 'yɛ̨na.

22 Nɛ nu'a ra Jesús 'bʉ mí dąt'a ra dąmbäją, nɛ nu'a n'da ra ngʉrpa dofʉi bi mbɛmp'a rá hmi, bi 'yɛ̨mbi:

―Hanja ngubʉ gá xih ra dąmbäją, bi 'yɛ̨mbi.

23 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu'bʉ ja 'bɛ'a dá mangä gue hingui ho, dami ma. Pɛ nu'bʉ nte dá mangä, hanja gní pɛgbi, bi 'yɛ̨mbi.

24 Nu ra Anás bʉya bi mbɛnhna ra Jesús bʉ 'bʉh ra Caifás, rá mi dąmbäjąui.

Nu ra Pedro bi gøm mahøn'a ra Jesús

25 Nɛ mí 'bäpʉ ra Simón Pedro madín tąspi a. Nɛ än'dʉ i 'bähmbʉ:

―Ha nɛ'e rá xädi'i nʉ.

'Bex bin cøni:

―Hinga guecä, ɛ̨na.

26 Nu'a n'da rá 'yɛ̨hɛ ra dąmbäją bʉya, gue dim mɛniui a ra 'yɛ̨hɛ xí 'yespa rá zagu ra Pedro 'bʉ mí 'yɛ̨na da yąn'a rá Hmu, bi 'yɛ̨mbi:

―Ɛ̨na gue'e dá nu a bʉ ja ra nuąndät'o, bi t'ɛ̨mp'a ra Pedro.

27 Nɛ bin cøm mahøn'a ra Pedro. 'Bex bi mbah ra tamfø.

Nu ra Pilato bi juąnba ra Jesús

28 T'ʉxuditho bá ts'i bʉ ja rá ngu ra Caifás a ra Jesús, nɛ bi ts'ix bʉ ja ra nguts'ʉt'abi. Pɛ nu ma ngʉrpihe dyʉ judíohe dyʉ israelhe, him bi yʉzɛhɛ bʉ mbo nguetho ɛ̨n yʉ́n t'ɛ̨di din ts'on yʉ́ ją'i 'bʉ da yʉrpʉ ja yʉ́ ngu ʉ hing yʉ judío, nɛ hin da zä da zi ran ts'ihmɛ nangue ran dąbaxjua 'bʉ xtán yʉrpʉ mbo. 29 Janangue'a nu ra ts'ʉt'abi Pilato, bi mba bʉ thi gue da zo ʉ yʉ yąpate, nɛ bi 'yän'dʉ:

―'Bɛ'a gní yąfʉ a ran 'yohʉ, bi 'yɛ̨na.

30 Nɛ bi dą ʉ ma ngʉrpihe:

―Nu'bʉ hin gra ts'om'bäi, hin xcá dä ahʉ 'bʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

31 Nɛ nu ra Pilato bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Dami sixhʉ 'bʉ, nɛ gui juąnbahʉ nangue nin t'ɛ̨di zɛhɛhʉ, bi 'yɛ̨na.

Nɛ nu ma ngʉrpihe bi dąt'a:

―Pɛ hin'yʉ man t'ɛ̨dizɛhɛhe gue'a ga hohe n'da, bi 'yɛ̨n'ʉ.

32 Nu'a bi man'ʉ bin thɛui a bi man a ra Jesús 'bʉ mí ma 'bɛ'a mán dąte dí du a, gue da mba ma cuati bʉ ja ra pont'i. 33 Nu ra Pilato bi mbeng mahøn'a bʉ ja ran ts'ɛmbate nɛ bi 'yänna ra Jesús:

―Nu'i ha gue'e grá hmuts'ʉt'abi yʉ judío, bi 'yɛ̨mbi.

34 Nu ra Jesús bi dąt'a:

―Ha guím bɛ̨nsɛ 'bɛ'a guím ma, uague n'dan'yo bi xi i nanguecä, bi 'yɛ̨mbi.

35 Nu ra Pilato bi 'yɛ̨m bʉya:

―Hin drá judíogä. 'Bɛ'a gá 'yøt'e thą, ngue bi dä'a ua ni mijudíohʉ nɛ ni dąmbäjąhʉ.

36 Nu ra Jesús bi dąt'a:

―Hin dám hmuts'ʉt'abigä ua ja ra ximhäi. Nu'bʉ xcám hmuts'ʉt'abigä ua, xtín tunhdʉ ʉ ma ją'igä ʉ bi bɛndgui 'bʉ, nɛ hin xtí dägä ua 'bʉ. Pɛ nu ma ts'ɛdigä him bi nɛqui ua ja ra ximhäi a, bi 'yɛ̨na.

37 Nu ra Pilato bi 'yɛ̨mbi mahøn'a:

―Ha majuąni grá hmuts'ʉt'abi 'bʉ, bi 'yɛ̨mbi.

Nu ra Jesús bi dąt'a:

―Majuąni guím ma gue drá hmuts'ʉt'abigä nɛ gue'a dám 'bʉcä ua ja ra ximhäi, nɛ gue'a ná ɛ̨cä ua gue ga u'a majuąni. Nu'ʉ to'o in nde da bą'a majuąni, da 'yømanho a dím mangä ʉ, bi 'yɛ̨na.

38 Nu ra Pilato i ɛ̨na:

―'Bɛ'a maha a majuąni, njon da zä da bądi nda'a a majuąni, bi 'yɛ̨mthoho.

Bi ts'änba rán ʉnbi ra Jesús

Nɛ nu'bʉ mí jua'a bi man ra Pilato, bi mba bʉ thi din yąhʉ ʉ yʉ́ yąpate mahøn'a, nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nte mán ts'o dá tįnbi. 39 Pɛ nu'ahʉ ząi guí xijʉ ga thøc'ahʉ n'da ra ofädi 'bʉ bi dät' ra pa ran dąbaxjua. Ha guín ndehʉ ga thøc'ahʉ ni hmuts'ʉt'abihʉ, bi 'yɛ̨na.

40 Nɛ bi mbʉdi bi mbafi nts'ɛdi ʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Hin'na, hinga gue'a, pɛ nu'a ra Barrabás, gue'a gui thøgahe a, bi 'yɛ̨n'ʉ ma ngʉrpihe.

Nu ra Barrabás, n'da ra hyote a.

19

1 Nu ra Pilato bi manda dí fɛi a ra Jesús. 2 Nu yʉ dofʉi bʉya bi 'yørpa n'da ra corona gue yʉ 'yʉ'uįni, nɛ nts'ɛdi bi huspa rá yą ra Jesús. Nɛ bim pärba n'da ra 'bø't'e xʉn jʉpoi tengu dim pät' yʉ hmuts'ʉt'abi. 3 Nɛ bi den bʉya nɛ bi 'yɛnspa yʉ́ biba, bi 'yɛ̨mbi:

―Biba, grá hmuts'ʉt'abi yʉ judío, bi 'yɛ̨mbi. Nɛ bi mbɛ'mi bʉya ngue yʉ́ 'yɛ.

4 Bi mba bʉ thi mahøn'a a ra Pilato, bin yąhʉ ma ngʉrpihe:

―Nuya ga dä ahʉ na ran 'yohʉ, dami pąhmbʉ nte dá tįnba n'da ran ts'o gue xʉ 'yøt' na, bi 'yɛ̨na.

5 Bi ts'ix bʉ thi ra Jesús bʉya, ya i hu'ts' ra corona ngue nt'øt'e yʉ 'yʉ'uįni, nɛ he ra 'bø't'e xʉn jʉpoi.

―I 'bäcua na ran 'yohʉ ya, bi 'yɛ̨n'a ra Pilato.

6 Nu'ʉ yʉ dąmbäją nɛ ma ngʉrpihe 'bʉ mín nu a ra Jesús, nts'ɛdi bi mbafi, nɛ xʉn ngu yʉ nidi bi 'yɛ̨na:

―Dá du, dá 'døm'pʉ ja ra pont'i.

Nu ra Pilato bi 'yɛ̨mp'ʉ bʉya:

―Dami sizɛhɛhʉ 'bʉ guín nde gui cuathʉ bʉ ja ra pont'i, nguetho nugä hin te dá tįnbä n'da ran ts'o xʉ 'yøt' na, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

7 Nu'ʉ ma ngʉrpihe bi dąpʉya:

―Nugähe i jaje n'da man t'ɛ̨dihe gue da du n'da im ma tengu im ma na, nguetho bi mansɛ guesɛ rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, bi 'yɛ̨n'ʉ.

8 Nu'bʉ mí 'yø a ra Pilato mí ɛ̨n'a ra Jesús gue rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a, man'da bi zu a. 9 Nɛ bi zix pʉ mbo ja ran ts'ɛmbate mahøn'a a ra Jesús, bi 'yänni:

―Hapʉ ɛ majuąni guí nɛts'i.

Pɛ nu ra Jesús him bi dąti.

10 Nu ra Pilato bi 'yɛ̨mp'a:

―Hanja hin gní thąrcagui. Ha hin guí pądi ja ma ts'ɛdi ga cuat'a bʉ ja ra pont'i, nɛ ja ma ts'ɛdi ga xoc'a bʉ, bi 'yɛ̨mbi.

11 Nu ra Jesús bi dądi:

―Hin xtín ja ni ts'ɛdi nɛ nte sä gui 'yørque 'bʉ hin xtán zän Oją 'bɛ'a gui 'yørque. Pɛ nu'ʉ bi dägä ua, man'da ja yʉ́ ts'oqui ʉ xinda gue'e, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

12 Nɛ nubʉya nu ra Pilato ɛ̨mmɛ bi hyoni 'bɛpʉ dí hyɛtho a ra Jesús. Pɛ nu ma ngʉrpihe nts'ɛdi bi mbafi, bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Nu'bʉ gui hyɛt na, nin sʉiui a ma hmuts'ʉt'abihʉ ra César 'bʉ. Nguetho nu'bʉ 'bo'o da ma gue im hmuts'ʉt'abi zɛhɛ din sʉhmi a ra César 'bʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

13 Nu'bʉ mí 'yøhna ra Pilato, bá si bʉ thi mahøn'a a ra Jesús bʉ ja rá ngun'yu ran juąnbate magąts'i, dí ɛ̨mfe ma ndehe Gabata. Nɛ bi hyux ra Pilato bʉ ja rá mɛxa ran juąnbate. 14 Nu'a ra pa a, i pa ma hoqui yʉn ts'ihmɛ da ts'i 'bʉ bi hyats'i, nangue ran dąbaxjua. Nɛ di 'bɛh mits'ʉ da zøn i huxhyadi. Nɛ nu ra Pilato bi 'yɛ̨mp'ʉ ma ngʉrpihe:

―Nuya 'bäcua na ni hmuts'ʉt'abihʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

15 Pɛ nts'ɛdi bi mba ʉ:

―Dá du, dá duhma, dá 'døm'pʉ ja ra pont'i, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Nɛ nu ra Pilato bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Hanja gní 'yɛ̨njʉ gam ma da 'døm'pʉ ja ra pont'i ni hmuts'ʉt'abihʉ, bi 'yɛ̨mbi.

Pɛ nu yʉ dąmbäją bi dądi:

―Njongui 'bʉcua man'da ma hmuts'ʉt'abihe, hønt'a ma hmuts'ʉt'abihʉ bʉ Roma ngue ra César, bi 'yɛ̨n'ʉ.

16 Nu ra Pilato bʉya bi 'yøt'a bi nde yʉ mbäją, bi manda dí cuati bʉ ja ra pont'i ra Jesús. Nɛ bi ts'ix bʉya.

Bi mba n'dø'mi bʉ ja ra pont'i ra Jesús

17 Nɛ bi zix yʉ dofʉi a ra Jesús bʉya, nɛ i tuzɛhɛ rá pont'i bʉ ní mba, da zøm bʉ ja n'da ra nyuni t'ɛ̨mbi Gólgota, nde da ma ra Nyuni nyąxmu. 18 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ, bi mba n'dø'mi ra Jesús bʉ ja ra pont'i. Bim 'bä inde rá pont'i, nɛ n'da an 'danguadi bim 'bä ʉ mi'da yʉ pont'i, bi guarpʉ ʉ mi yoho. 19 Nu ra Pilato, bi 'yo't'a n'da ram hma bi 'yɛ̨na: “Nuna ra Jesús ra mɛngu bʉ Nazaret, rá hmuts'ʉt'abi yʉ judío na,” bi 'yo't'i. Nɛ nu'a ra t'ohni bi mba n'dø'mi bʉ ja ra pont'i. 20 Xʉn ngu ma mijudíohe dyʉ israelhe bi nu bʉya 'bɛ'a nt'o't'i bʉ, nguetho mbɛ ndehnini tho bʉ. Nɛ nt'o't'i nangue ma ndesɛhe ra hebreo, nɛ yʉ́ nde yʉ mɛngu bʉ Grecia gue ra griego, nɛ yʉ́ nde yʉ mɛngu bʉ Roma gue ra latín. 21 Nu'ʉ yʉ dąmbäją bʉya bi 'yɛ̨mp'a ra Pilato:

―Hanja gá 'yo't'i gue ma hmuts'ʉt'abihe. Pɛ dami hoqui da ma: “Bi mansɛ: Nugä drá hmuts'ʉt'abi yʉ judío,” da 'yɛ̨na, bi 'yɛ̨n'ʉ.

22 Pɛ nu ra Pilato bi dąt'ʉ:

―Ya nt'o't'i 'bɛ'a dá o't'ä, dá guet'a, bi 'yɛ̨mthoho.

23 Nu'bʉ mí cuar bʉ ja ra pont'i ra Jesús, nu yʉ dofʉi bʉya bi gąspa yʉ́ he, goho munts'i bin ja yʉ́ he, n'da ngu n'da yʉ dofʉi n'da n'da munts'i bi gąx'ʉ. Pɛ nu rá pahni rám 'bɛxøts'e hin hapʉ ma zøte a. 24 Janangue'a bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ:

―Nde'bʉ ga øthʉ n'da ran tąha to'o da bøni din thɛui rá pahni na.

Nɛ nu'a bi man'ʉ bin thɛui a mán t'o't'i bʉ ja rá t'ohni Oją gue njabʉ da 'yøt'ʉ, mi ɛ̨na: “Bi mba ma darqui ma he, n'da a n'da munts'i bi gąx'ʉ 'da. Pɛ nu'a mam 'bɛxøts'e bi t'øt'a n'da ran tąha to'o da gąts'i,” mí ɛ̨n rá t'ohni. Gue'a bi 'yøt' yʉ dofʉi a.

25 Nuya mí 'bäpʉ ja ra pont'i rá mbe ra Jesús nɛ a rá juhuɛ, nɛ'a ra María rá bømbe a ra Cleofas, nɛ'a ra María ra mɛngu bʉ Magdala a. 26 Nɛ nu'a ra Jesús 'bʉ mín nu a rá mbe, nɛcä gue madí huɛ̨gä, bi xi a rá mbe bʉya:

―Ma mbe i, dami 'yɛ̨mbi ni ts'ʉnt'ʉ nʉ ma xädi guí 'bähmi, bi 'yɛ̨mbi.

27 Nɛ bi 'yɛ̨ngä ra Jesús bʉya:

―Dami bɛ̨ni tengu'bʉ ni mbe nʉ ma mbegä, bi 'yɛ̨ngui.

Nɛ 'bex dá sixä bʉ ja ma ngu bʉya, nɛ dá jamansu a.

Bi du ra Jesús

28 Nɛ nu'bʉ mí man a ra Jesús bi bąh pʉya gue bi juah rá 'bɛfi mí mam bʉ ja rá T'ohni Oją gue din ja. Nɛ bi 'yɛ̨m bʉya:

―Dí tuthe, bi 'yɛ̨na.

Nɛ'a bin thɛui a mán t'o't'i a bi ma. 29 Nɛ mí høpʉ n'da ra t'ʉxaro i po ra guindät'o xʉn ju. Nu'ʉ mí 'bäpʉ bʉya bi gärpʉ ja ra guindät'o a n'da ɛ̨na ra fʉnjo gue bi zinni, bi fospa rá yą ra xithi bʉya nɛ bi hyurpa rá nde ra Jesús da zʉ'ts'i. 30 Nu'bʉ mí zʉ'ts'a ra Jesús:

―Ya bi guah ma 'bɛfi, bi 'yɛ̨na.

'Bex bin ye'mahäi rá yą, nɛ bi unsɛ rá te bi du bʉya.

Bin sʉnba rá 'bøts'e ra Jesús

31 Nu ma ngʉrpihe hingui ndepe da guathoho bʉ ja yʉ pont'i ʉ yʉ ją'i 'bʉ ya xʉ hyats'i, nguetho gue'a ra pa a ya man'da tąte nangue ra dąmpɛti. Janangue'a bi t'äp ra mate ra Pilato da mba n'uacpi yʉ́ juąngua gue da du n'dihi ʉ, nɛ da mba ma tongui bʉya. 32 'Bex bi mba ʉ yʉ dofʉi, nɛ bi 'uacpa yʉ́ juąngua ʉ yoho mí cuarpʉ ja yʉ́ pont'i guepʉ mí 'bäh rá pont'i ra Jesús. 33 Pɛ nu'bʉ mi zøm bʉ cuat'a ra Jesús, bi nu gue ya xí du, janangue'a him bi 'uacpa yʉ́ juąngua a.

34 Pɛ nu'a n'da ra dofʉi bi sʉnba rá 'bi'bøts'e ra Jesús a ra ts'ąt'ɛgui. 'Bex bi bøn ra ji nɛ ra dehe. 35 Nɛ nugä gätho dá nusɛ 'bɛ'a bi t'ørpa ra Jesús. Janangue'a majuąni na dí o't'ä ya. Nɛ guehna dí o't'ä na n'dahma da zä gui 'yɛ̨c'yɛihʉ. 36 Nɛ nu 'bɛ'a gätho bin ja, bin thɛui a mán t'o't'i bʉ ja rá søcuą Oją gue din ja. Nɛ man t'o't'i: “Xínga n'da rá do'yo da mba n'uacpi,” mi ɛ̨n ra t'ohni. 37 Nɛ man'da bi hmam bʉ ja rá T'ohni Oją, bi 'yɛ̨na: “Nu'ʉ di ʉcpi da nu gue gue'a bi mba ma sʉnbi ra ts'ąt'ɛgui rá 'bøts'e,” mí man'a ra T'ohni.

Bi t'ä'a ra Jesús

38 Nɛ nubʉya nu ra José ra mɛngu bʉ Arimatea, nu'a n'da rá 'yɛ̨c'yɛi ra Jesús, pɛ him mi ma gue mí ɛ̨c'yɛi nguetho mí su ma ngʉrpihe, pɛ nuya bi 'yäp ran t'ɛ̨di ra Pilato di tongba rá ngøc'yɛ̨i ra Jesús bʉ ja ra pont'i da 'yägui. Nɛ nu'bʉ min t'un ran t'ɛ̨di ra José, bi mba bʉya nɛ bi tongba rá ngøc'yɛi ra Jesús. 39 Nɛ bá ɛ̨h ra Nicodemo bʉya, gue gue'a xí zøm bʉ mí 'bʉh ra Jesús n'da ra xui. Nɛ i tu ra 'yɛ̨thi ɛ̨mmɛ i yʉman'u, mbɛ 'däte ma 'dɛt'a kilo nan hyʉ, ma thąspi ra mirra a ra áloes. 40 Nu'bʉ mi mbantpa rá ngøc'yɛi ra Jesús ra hoc'bø't'e xʉn ho, nɛ bi 'yʉrpa ra 'yɛ̨thi guepʉ ním fįx ra 'bø't'e, tengu ząi dí øthe dyʉ judíohe 'bʉ dí ähmbe n'da ra du. 41 Nɛ i ja bʉ n'da ra mba'ye jombʉ ja ra pont'i xí 'døm'ma ra Jesús, nɛ nubʉ häi oqui bʉ n'da ra hyądo ngue ran 'yägui, mahoqui pɛ njon ní 'yo bʉ n'da ra du. Nɛ jabʉ n'da ra nuąndät'o bʉ rá goxthi a ra hyądo gue ran 'yägui. 42 Nɛ nu'a ra pa man'da tąte thoho nangue ran dąbaxjua ɛ ma guepʉ da mbʉdi. Janangue'a bi cʉ't'a n'dihi bʉ ja ra hyądo a rá ngøc'yɛi ra Jesús, nguetho hinga yatho bʉ.

20

Bi dąmbɛ̨ni a ra Jesús

1 T'ʉxuditho domingo hin ní nɛc ra häi nu ra María ra mɛngu bʉ Magdala bi zøm bʉ ja ran 'yägui. Bi nu gue xí mba njʉnni a ra xįndo mi juax bʉ ja rá goxthi ran 'yägui. 2 Bá pengui nɛ bán tihi, bi zøm bʉ mí 'bʉ'be ra Simón Pedro nɛ bi 'yɛ̨nc'be:

―Bin jʉc ma Hmuhʉ. Nɛ hin dí pądi hapʉ bi thux ya, bi 'yɛ̨nc'be.

3 Dá mbɛ'be bʉ ja ran 'yägui bʉya. 4 Ɛ̨mmɛ dán ti'be, bin ts'ogui ts'ʉ ra Pedro, nɛ m'bɛt'o go dá søngä bʉ ja ra hyądo. 5 Dá c'ą't'ä bʉ mbo dá nu hønt'ʉ yʉ 'bø't'e cąx bʉ ngue xí 'bant'i. Pɛ him 'bex dá cʉt'ä mbo. 6 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ ra Simón Pedro, 'bex bi uɛ̨ntho bʉ mbo, nɛ'a bi nu cąx bʉ yʉ 'bø't'e. 7 Nɛ nu'a n'da ra 'bø't'e xí 'banba rá yą ra Jesús n'danni mí cąts'i, ma do'mi a. 8 Nɛcä dá cʉt'ä mbo bʉya, madague'bʉ m'bɛt'o dá søngä bʉ. 9 Nɛ nu'bʉ má nu 'bɛ'a di ja bʉ, dá ɛ̨c'yɛigä gue majuąni bi dąmbɛ̨ni a ra Jesús. 10 Dá peng'be bʉ ma ngu'be bʉya.

Nu ra Jesús bi nɛqui bʉ mi 'bä a ra María

11 Pɛ nu'a ra María bi gotho bʉ ja rá goxthi ra hyądo nɛ i zoni nɛ di c'ąrpʉ mbo. 12 Nɛ bi nu yoho yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i i he yʉ t'axcahe. I hupʉ n'da bʉ mí ja rá yą ra Jesús nɛ hupʉ man'da bʉ mí ja yʉ́ gua. 13 Nɛ bi xi a ra María:

―Grá xisu, hanja gná zoni, bi 'yɛ̨mp'a.

Nɛ nu ra María bi dąt'ʉ:

―Nguetho bin jʉc'a ma Hmu nɛ hin dí pądi hapʉ bi thuts'i, bi 'yɛ̨na.

14 Nɛ nu'bʉ mín hanni ra María, bi nu ra Jesús i 'bäpʉ. Pɛ him mi pądi gue gue'a. 15 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Grá xisu, hanja gná zoni, to'o guí honi, bi 'yɛ̨mbi.

Pɛ nu ra María mím bɛ̨ni gue gue'a ran 'yohʉ di jamansu ra nuąndät'o. Janangue'a bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'bʉ gue'e gá jʉga ma Hmu, dami 'yurqui ts'ʉ hapʉ gá pɛgui nɛ ga tuxä, bi 'yɛ̨mbi.

16 Nɛ nu ra Jesús bi ndønba rá thuhu:

―María, bi 'yɛ̨mbi.

Nu ra María 'bex bi 'bä't'i xʉn ho bʉya, bi nu nɛ bi 'yɛ̨na:

―Raboni, nde da ma, “Xänbate i,” bi 'yɛ̨mbi.

17 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ hingui sä 'bexque gui thäcä ya nguetho di 'bɛh mi ts'ʉ ga mba bʉ bí 'bʉh ma Ta. Janangue'a 'bɛ ní mbahma bá xi ʉ ma cuui ga pengbʉ bí 'bʉh ma Tagä, nɛ ahʉ ni Tahʉ a, nu'a ma Ojągä a, nɛ ahʉ ni Ojąhʉ a, bi 'yɛ̨mbi.

18 Nu'a ra María ra mɛngu bʉ Magdala bi mba bʉya, nɛ bi xije dyʉ xädihe gue bi nu ra Hmu nɛ bi xije 'bɛ'a bi man'a.

Nu ra Jesús bi nɛqui bʉ mí 'bʉ ʉ yʉ́ xädi

19 Nɛ nu'bʉ mín de guet'a ra pa domingo, nthʉ't'i yʉ́ jut'i ra ngu bʉ dám 'bʉhmbe nguetho dá su ma ngʉrpihe, nɛ nu'bʉ má nuhe, 'bä inde bʉ dí 'bʉhmbe ra Jesús. Nɛ bi 'yɛ̨na:

―Daman johyahʉ, bi 'yɛ̨nje.

20 Nɛ nubʉya bi 'yurcahe yʉ́ 'yɛ guepʉ xí 'dømbi, nɛ rán zʉ'bøts'e guepʉ xín sʉnba ra ts'ąt'ɛgui. Nɛ nu'bʉ má nuhe, dá pąhmbe majuąni ma Hmuhe a, nɛ ɛ̨mmɛ dán johyahe bʉya. 21 Nɛ bi ma mahøn'a ra Jesús:

―Daman johyahʉ. Nɛ tengu tho bʉ í 'dac ra 'bɛfi ma Ta dá jap yʉ ją'i ua ja ra ximhäi da bądi, nguthogä dí 'da ahʉ ra 'bɛfi gui jafʉ yʉ ją'i ua ja ra ximhäi da bądi, bi 'yɛ̨nje.

22 Nɛ nu'bʉ mí jua a bi man na, bi huigähe ran dąhi n'da ngu n'dagähe bʉya.

―Dami hyąmhbʉ rá Hogandąhi Oją, bi 'yɛ̨nje. 23 Nu'a to'o di päh yʉ́ mbʉi nangue yʉ́ ts'oqui, i ja nin t'ɛ̨dihʉ gui xihmbʉ ma punbi a. Pɛ nu'a hin di päh yʉ́ mbʉi nangue yʉ́ ts'oqui, i ja nin t'ɛ̨dihʉ gui xihmbʉ him ma punbi a, bi 'yɛ̨nje.

Bi hyąxanjuąni a ra Tomás

24 Pɛ nu ra Tomás gue'a i t'ɛ̨mbi ra Go a, n'da ma mixädihe, njo'o bʉ 'bʉ mí nɛqui ra Jesús. 25 M'bɛjua bʉya dá xihmbe ra Tomás:

―Nugähe dá nuhe ra Hmu.

Pɛ nu ra Tomás bi 'yɛ̨na:

―Pɛ nugä dí ɛ̨na him majuąni a guí xijʉ hinda hønt'bʉ gan nusɛ hapʉ bim fospa yʉ clavo yʉ́ 'yɛ, nɛ ga fospa ma saha hapʉ bim fox yʉ clavo nɛ ga fot ma 'yɛ bʉ ja rá 'bi'bøts'e, sä ga ɛ̨c'yɛi 'bʉ, bi 'yɛ̨nje.

26 Nu'bʉ mí dät'an hyąto pa bʉya dám pɛtihe mahøn'a. Nɛ'a ra Tomás. Nɛ nthʉ't'i yʉ jut'i tengu mam'bɛt'o, pɛ xø bi nɛqui bʉ ra Jesús mahøn'a, bim 'bä inde bʉ dí 'bʉhmbe.

―Daman johyahʉ, bi 'yɛ̨nje mahøn'a.

27 Nu'a ra Jesús bʉya bi xi a ra Tomás:

―Dami fos' ni saha ua bim foscä yʉ clavo nɛ guin nu ma 'yɛ, nɛ bá 'uąt ni 'yɛ gui fo'ts'ua ja ma 'bøts'e. O guí ɛ̨na him majuąni pɛ dami 'yɛ̨c'yɛi, bi 'yɛ̨mbi.

28 Nu ra Tomás bi 'yɛ̨mp'a:

―Ma Hmu i, ma Oją i, bi 'yɛ̨na.

29 Nu'a ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Tomás, guí ɛ̨c'yɛi ya nguetho ya gá nugui. Pɛ nu'ʉ to da 'yɛ̨c'yɛigui 'bʉ nte ní nu, man'da di jąp Oją ʉ, bi 'yɛ̨mbi.

'Bɛpʉ án t'o't' na ra søcuą

30 Pɛ nu'ʉ yʉ hyonya nt'øt'e dá nuhe bi 'yøt' ra Jesús, hinga gätho dá o't'ä ua ja ra søcuą. 31 Pɛ hønt'ʉ 'da dá o't'ä dí ja ahʉ gui 'yɛ̨c'yɛihʉ gue majuąni ra Cristo a ra Jesús rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a. Nɛ nu'bʉ gue'a gui 'yɛ̨c'yɛihʉ din 'da ahʉ ra 'da'yote maząi.

21

Bi nɛqui ra Jesús bʉ ndenthe

1 M'bɛjua bʉya dá nuhe ra Jesús mahøn'a, bi jaje dá pąhmbe man'da xʉn ho bʉ ja ra dądehe Tiberias, n'dat'a ra dądehe Galilea. Nɛ ga xi ahʉ gätho bin ja. 2 Mín 'yohe ra Simón Pedro nɛ ra Tomás i t'ɛ̨mbi ra Go, nɛ ra Natanael ra mɛngu bʉ Caná ra xɛqui Galilea, nɛ man 'yohʉgä yʉ́ ts'ʉnt'ʉ gä'be ra Zebedeo, nɛ mí yoho ma mixädihe. 3 Nɛ nubʉya bi 'yɛ̨nje ra Simón Pedro:

―Nugä ga mba na 'bahuą, bi 'yɛ̨nje.

―Ga mbähä 'bʉ, dá ɛ̨mfe.

Dá mbähmbe bʉya 'bex dá huhe n'da ma mbosahe. Pɛ gätho ra xui nte dá thɛhe yʉ huą. 4 Nɛ nu'bʉ mí hyax bʉya mí 'bäpʉ ndenthe a ra Jesús. Pɛ nugähe him 'bexque dá pąhmbe gue gue'a. 5 Bi 'yɛ̨nje ra Jesús:

―Gyʉ ts'ʉnt'ʉhʉ, ha nte gá thɛhʉ yʉ huą.

―Hin'na, dá ɛ̨mfe.

6 Nu ra Jesús bi 'yɛ̨nje bʉya:

―Pɛ dami 'yɛnt ni xit'ąhʉ bʉ ja rán 'yɛi ra mbosa, nɛ 'bex gui thɛhʉ bʉya.

Dá øthe a bi xije ra Jesús, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu dá thɛhe yʉ huą, him mí sä ga jʉxhe ra xit'ą. 7 Nɛ nugä gue madi huɛ̨gä ra Jesús, dá ɛ̨mp'a ra Pedro:

―Guehnʉ ma Hmuhʉ nʉ.

Nu'bʉ mí 'yøh ra Simón Pedro gue gue'a ra Hmu a, 'bex bi hye rá he nguetho xí mbøgue. Nɛ bin säcpʉ ja ra mbosa gue bi zøn'a n'dihi bʉ i 'bäh ra Jesús. 8 Pɛ nuje dá cohmbe bʉ ja ra mbosa, zʉn jante dá sømhbe bʉ ndenthe nguetho dí jʉt'ähe ra xit'ą nɛ yupʉ yʉ huą. Nɛ hinga yatho ndenthe, mbɛ n'da ciɛnto metro. 9 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ ndenthe ra mbosa mí huhe, dá nuhe n'da ra sibi i zø bʉ, nɛ n'da ra huą i oxpʉ ja yʉ dɛspi, nɛ mí oxpʉ ra hmɛ. 10 Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨nje:

―Bá cʉ 'da ni huąhʉ xcá thɛhʉ.

11 Nu ra Simón Pedro bʉya, bi mba bá jʉt'a ra xit'ą bʉ ja ra häi i yuh yʉ huą, n'da ciɛnto nɛ yote ma 'dɛ'ma hyu yʉ huą xʉn ndoho. Pɛ hin hapʉ bi xɛt'a ra xit'ą. 12 Nu ra Jesús bi xije:

―Ba ɛ̨hmbʉ dan sihmɛhʉ, bi 'yɛ̨nje.

Pɛ xínga n'daje xcá änhde to'o a, nguetho dá pąhmbe gue gue'a ma Hmuhe. 13 Nɛ bi mba bʉ zø ra sibi a ra Jesús bi hyąc ra hmɛ, nɛ bi 'daje, nɛ ra huą.

14 Nɛ ná hyundį dá nuhe ra Jesús bʉya gue bin 'yusɛ, gue'bʉ go mí dąmbɛ̨ni bʉ ja rán 'yägui.

I yąui ra Jesús a ra Simón Pedro

15 Nu'bʉ mán niyąhe, nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a ra Simón Pedro:

―Simón rá ts'ʉnt'ʉ i ra Jonás, ha man'da guí numanhogui xinda guehya 'da.

Nu ra Pedro bi 'yɛ̨mp'a:

―Hąha ma Hmu i, guí pądi gue dí numanho i.

Nu ra Jesús bi 'yɛ̨mb bʉya:

―Dami 'uįn ʉ ma t'ʉdɛ'yo, nangue mam hmangä gui xänba yʉ ją'i i ɛ̨c'yɛigui.

16 Ná yondį xø bi 'yɛ̨mp'a:

―Simón rá ts'ʉnt'ʉ i ra Jonás, ha majuąni guí numanhogui.

―Hąha ma Hmu i, guí pądi gue dí numanho i, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a:

―Dami fäh ma dɛ'yo 'bʉ.

17 Nɛ ná hyundį bʉya bi 'yɛ̨mbi:

―Simón rá ts'ʉnt'ʉ i ra Jonás, ha guí numanhogui, bi 'yɛ̨mbi.

Nɛ bi du rá mbʉi ra Pedro, nguetho ya ná hyundį bi 'yän 'bʉ i numanho. Nɛ bi dąti:

―Ma Hmu i, gätho guí pądi, guí pądi dí numanho i.

Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mbi mahøn'a:

―Dami 'uįn'ʉ ma zʉ dɛ'yo dadí huɛ̨cä. 18 Nu'bʉ gmín ts'ʉnt'ʉ ząi gán 'yosɛ hønbʉ go hapʉ guín nde gui mba, nɛ guí tuzɛhɛ rá ngʉt'i ni foho. Pɛ nu'bʉ gán dąc'yɛi gui įng ni 'yɛ nɛ n'dan'yo da tut'i i, nɛ da zix'i i hapʉ hin guín nde gui mba, bi 'yɛ̨mbi.

19 Guehna bi man ra Jesús, gue da bąh ra Pedro 'bɛ'a nín dąte da nu a, nɛ gue'a dí 'yudi xʉn hotho Oją a. Nɛ nu ra Jesús bi 'yɛ̨mp'a ra Pedro mahøn'a:

―Dami tɛngui gui thoc'a ma 'bɛfigä, bi 'yɛ̨mbi.

Bi t'än'na ra Jesús nangue a ra Xuua

20 Nɛ nu'bʉ mí dʉ'mi bi dɛn bʉya bi nyɛ̨gui, bi nugä gue nɛqui dí tɛt'i, guecä madí huɛ̨gä ra Jesús, ngue 'darpʉ xtá hu'be bʉ ja ra mɛxa 'bʉ mán sihmɛhe gue'bʉ má änni to'o di dä a. 21 Nɛ nu'a ra Pedro 'bʉ mín nugui dí tɛt'i, bi 'yän'na ra Jesús:

―Ma Hmu i, 'bɛ'a nín dąte xin da nu na ra Xuua, bi 'yɛ̨mbi.

22 Nu ra Jesús bi dąti:

―Nu'bʉ ma pähä di 'bʉtho ua gue'bʉ go dá søcä mahøn'a, hin ni 'bɛfi gui 'yängui. Pɛ nu'a ni 'bɛfi gui tɛngui gui thoc'a ma 'bɛfi, bi t'ɛ̨mbi.

23 Pɛ janangue'a mi mansɛ yʉ 'yɛ̨c'yɛi gue njąm'bʉ ga tugä. Pɛ hinga ngubʉ bi man ra Jesús, pɛ bi 'yɛ̨na: “Nu'bʉ ma pähä di 'bʉtho ua gue'bʉ go dá søcä mahøn'a, hin ni 'bɛfi gui 'yängui,” xí 'yɛ̨mp'a.

24 Guecä rá xädigä gue bi man ra Jesús, nɛ guecä xin dí o't' na ra søcuą 'bɛ'a dá nu gue majuąni bin ja. Nɛ dí pąhmbe majuąni na dí o't'ä ya. 25 Nɛ xʉn ngu mi'da yʉn t'øt'e bi 'yøt'a ra Jesús. Pɛ nu'bʉ gätho xcá o't'ä, hinga xøt'a gätho xtín ja ua ja ra ximhäi 'bʉ. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya.

HECHOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

HECHOS

Yʉ́n t'øt'e yʉ́ 'bäihʉ ra Jesucristo

1

Bi man ra Jesús ba ɛ̨h rá Hogandąhi Oją

1 Nu'i Teófilo, rá mbʉdi ra søcuą dá o't'a'i mám'bɛt'o, dá xi'i gätho bi 'yøt' ra Jesús nu'bʉ mi dʉmp' rá 'bɛfi. Nɛ dá xi'a'i gätho ngue bi ma 'bʉ mín xänbate. 2 Nɛ dá xi'a'i gätho bi 'yøt'a ra Jesús asta gue'bʉ mi mba mahɛ̨ts'i. Nɛ nu'bʉ mi 'bʉcua ja ra häi, nu rá Hogandąhi Oją bi xih ra Jesús 'bɛ'a da xih yʉ́ 'bäihʉ gue da 'yøt'e. Nu'ʉ yʉ́ 'bäihʉ, gue'ʉ yʉn 'yohʉ bi huanh ra Jesús ngue man yʉ́ xädi ʉ. 3 Nu ra Jesús bi nu ran ʉnbi nɛ bi du. Nɛ gätho nyote pa 'bʉ mí ndants'i mahøn'a, bin 'yusɛ bʉ 'bʉh yʉ́ 'bäihʉ, ja'bʉ bi hnu, ja'bʉ hin'na. Nɛ bi 'yuti xʉn ngu yʉn t'øt'e guepʉ bi nde da fądi gue i 'bʉi. Nɛ bi xi'ʉ nangue rá 'bɛfi i øt' Oją ua ja ra ximhäi, nɛ 'bɛpʉ dí manda Oją ʉ gätho dim 'bʉi.

4 Nu'bʉ mím 'bʉhmbʉ yʉ́ 'bäihʉ mahøn'a a ra Jesús, nɛ bin sihmɛhʉ, bi xi'ʉ da dømp'ʉ Jerusalén 'bɛ'a bi ma majuąni rá Ta gue ba ɛ̨hɛ. Nɛ ɛ̨n'a ra Jesús:

―Ya xcá 'yøhmbʉ dá mangä mam'bɛt'o ngue ba pɛnh Oją rá Hogandąhi. 5 Nu'a ra Xuua bi 'yøt'ahʉ ran xixyą nangue ra dehe thoho, pɛ mi ts'ʉtho ya ga 'da ahʉ rá Hogandąhi Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Jesús.

Bi ndex mahɛ̨ts'i ra Jesús

6 Nu'bʉ mim pɛti ʉ, bi 'yänni:

―Ma Hmu ahe, hague guehya yʉ pa jabʉya gui 'yøt'e din ja ma ts'ɛdi zɛhɛhʉ mahøn'a, dyʉ israelhʉ.

7 Bi dą'a ra Jesús:

―Hingui sä gui pąhmbʉ nda'a ní pa xʉn zän ma Tahʉ da 'yøt'a 'bɛ'a gätho da 'yøzɛhɛ. Hin ni 'bɛfihʉ gui pąhmbʉ. 8 Pɛ nu'bʉ bá ɛ̨h rá Hogandąhi Oją, nɛ gam 'bʉhmbʉ, din ja ni ts'ɛdihʉ. Nɛ nu'bʉ bin ja, gui xihmbʉ yʉ ją'i ua ra dąhnini Jerusalén nanguecä, nɛ gätho ua ra häi Judea, nɛpʉ ra häi Samaria, nɛ gätho na ngʉni ra ximhäi.

9 Nu'bʉ mi gua'a man ra Jesús bi mba mahɛ̨ts'i. Nu yʉ́ 'bäihʉ bi nu nu'bʉ mi ndex mahɛ̨ts'i. Nɛ n'da ra güi bi go'mi nɛ him bi nu yʉ́ 'bäihʉ mahøn'a. 10 Nɛ mi 'bäpʉ, mi ndø'ts' mahɛ̨ts'i, 'bex mi 'bähmbʉ yoho yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, i he yʉ t'axca pahni. 11 Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'ahʉ gyʉ mɛnguhʉ Galilea, hanja gní 'bähmbʉ ua ya nɛ gni ndøs'hʉ mahɛ̨ts'i. Nu ra Jesús bi ndex ua guí 'bähmbʉ, nɛ tengutho bʉ á ndets'e, ngutho 'bʉ bá cąh mahøn'a, nɛ guet'a ra Jesús a.

Bi thahn'na ra Matías rám poniui ra Judas

12 Nu yʉ́ 'bäihʉ ra Jesús bi nɛxpʉ ja ra nyuni Olivos bʉya, bi mba bʉ ra hnini Jerusalén, nɛ hinga yatho, ndehnini. 13 Nɛ nu'bʉ mi yʉrpʉ ja ra hnini bi ndexpʉ n'da ra cuarto magąts'i guepʉ i 'bʉ'ʉ. Gue'ʉ i 'bʉpʉ ʉ, ra Pedro, nɛ ra Xuua, nɛ ra Jacobo, nɛ ra Andrés, nɛ ra Felipe, nɛ ra Tomás, nɛ ra Bartolomé, nɛ ra Mateo, nɛ ra Jacobo rá ts'ʉnt'ʉ ra Alfeo, nɛ ra Simón gue t'ɛ̨mbi ra Zelote, nɛ ra Judas rán 'yohʉ ra Jacobo. 14 Gätho ya 'darpʉ bim pɛti nɛ ząi min yąhʉ Oją. Nɛ bi zøpʉ 'da yʉ xisu nɛ ra María rá mbe ra Jesús, nɛ'ʉ yʉ́n 'yohʉ ra Jesús.

15 'Darpʉ madím pɛti ʉ n'da ciɛnto nɛ 'däte nją'i. Nɛ nu'ʉ yʉ pa'ʉ bi ndants'a ra Pedro nɛ bi 'yɛ̨na:

16 ―Ma cu ahʉ nangue ra Cristo, nu rá Hogandąhi Oją maya'bʉ bi jap'a ra David da 'yo't' ra søcuą, nɛ bi ma 'bɛ'a da 'yøt' ra Judas, nguetho mí pą Oją 'bɛ'a da 'yøt'a. Gue'a ra Judas ngue bi dä'a ra Jesús nu'bʉ mi fɛnt'i. Nɛ gue'a bin ja nguetho gätho 'bɛ'a mán t'o't'i bʉ rám hman Oją din ja. 17 'Dat'a ra 'bɛfi dá øthe ra Judas nguetho ra Jesús bi huahn'na ra Judas tengu bʉ á huancähe. 18 Nɛ bi thän'a n'da ra häi nangue'a í mbä'a ra Jesús. Nu'bʉ mi zohäi ra Judas, bi nyepʉ häi, nɛ bi føh rá foho, nɛ bi bøni gätho yʉ́ xɛ̨fo. 19 Gätho yʉ ją'i mi 'bʉpʉ Jerusalén bi 'yøde 'bɛ'a bin ja. Jananjabʉ bi mba ma huti ra häi ngue yʉ́ nde'ʉ, Acéldama, gue nde da ma bim fäm bʉ ra ji. 20 Nguetho nt'o't'i bʉ ja rá søcuą ra Salmos:

Din häitho ra häi

nɛ njon dim 'bʉpʉ,

nɛ nt'o't'i ngue n'dan'yo da hyąn rá 'bɛfi mi ja xtá 'yøt'a.

21 Janangue'a jatho ga huahndʉ a dam pɛhmbe. Jatho ga huahndʉ n'da rám poniui ra Judas, gue'a n'da madí hyʉnje gätho yʉ pa mí 'bʉhmbe ra Hmu, ra Jesús. 22 Nɛ ga huahndʉ n'da bi nu 'bʉ mi xixyąba ra Jesús a ra Xuua, nɛ madí hyʉnje gätho yʉ pa dám 'bʉhmbe ra Jesús, gue'bʉ go mí mba mahɛ̨ts'i, bi nu, nguetho n'dat'a ga mamhbe ngue bi ndants' mahøn'a ra Jesús 'bʉ mi du, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

23 Nɛ nubʉya bi ndønba yʉ́ thuhu to'o da thahni, gue yoho yʉn 'yohʉ bi hndøni. Nu'a n'da ra José Barsabás nɛ í Justo, nɛ nu'a man'da ra Matías. 24 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i bin yąhʉ ra Hmu bʉya, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Ma Hmu ahe, guí pąrpa yʉ́ mbʉi gätho, dami 'yurcahe ya yoho nda'a xcá huahni. 25 Nu'a ga comhbe ra 'bɛfi ngue ma 'bäigähe ra Jesucristo, ngue'a xtá 'yøt'a ra Judas. Nguetho xí 'uepʉ ja rá 'bɛfi nangue rá ts'oqui, bi mba da nu'a rán säui da nu, bi 'yɛ̨m 'bʉ min yąhʉ Oją.

26 Nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉya bi 'yøt'e tengu'bʉ n'da ran tąha, ngue nde da bą'ʉ nda'a bi nde Oją. Bi bøni gue gue'a ra Matías. Nɛ nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉya bi huanh ra Matías, nɛ bi gomhbʉ yʉ́ 'bɛfi ʉ 'dɛ'ma'da yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo.

2

Bi zøh rá Hogandąhi Oją

1 Pɛ guexta'a di thoqui dim pɛti gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi, din ja'a mí tø'mi, gue bá pɛnh Oją a rá Hogandąhi, nɛ bin thɛui n'da ra dąmpɛti mí sänba Oją ʉ yʉ israel, t'ɛ̨mbi Pentecostés. 2 'Dahmantho bi zøpʉ di hį, tengu'bʉ n'da ra ndønthį gue bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i a. Nɛ nu'a ní hį bʉ, bi yus'pʉ ja ra ngu guepʉ mi hu'ʉ. 3 Bi nɛqui tengu yʉ t'ʉsibi nɛ 'da'i ts'ʉ bi zox yʉ́ yą yʉ ją'i n'da ngu n'da ʉ mi 'bʉpʉ. 4 Ngue n'da ngu n'da mi 'bʉpʉ, gätho bin t'un rá Hogandąhi Oją, nɛ bi hąt ra ts'ɛdi xʉn ho ʉ. Nɛ bi mbʉdi 'dahma 'dan'yo bʉ án yą'ʉ n'da ngu n'da'ʉ nangue rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją in 'yohʉ.

5 Nɛ nu'ʉ yʉ pa'ʉ bi zøm bʉ Jerusalén ʉ yʉ judío, da 'yøt'a ra dąmpɛti mí xi Oją maya'bʉ, ngue bá nɛxpʉ gätho yʉ häi ua ja ra ximhäi. 6 Nɛ nu'bʉ mi 'yø'a di hį ʉ yʉ ją'i, bim pɛti bʉ, nɛ n'da ngu n'da ʉ bi zo'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi nangue yʉ́ ndesɛ, nɛ him bi zä bi bɛ̨ni ha bin ja. 7 Nɛ bi hyonya thoho nɛ him bi bądi 'bɛ'a nam bøni, nɛ bin 'yɛ̨mb zɛhɛ ʉ:

―Hague án zä bin ja bʉ, bin 'yɛmp'ʉ. Ha hinga gue'ʉ yʉ mɛngu bʉ Galilea gätho i yą ua ya. 8 Hanja sä i sijʉ ma ndesɛhʉ n'da ngu n'dajʉ. 9 Nɛ nujʉ n'da'a n'danni bá nɛxhʉ, nɛ 'dajʉ, 'bʉ'i 'da bá nɛxpʉ Partia, nɛpʉ Media, nɛpʉ Elam, nɛpʉ Mesopotamia, nɛpʉ Judea, nɛpʉ Capadocia, nɛpʉ Ponto, nɛpʉ ra häi Asia. 10 Nɛpʉ Frigia, nɛpʉ Panfilia, nɛpʉ ra häi Egipto, nɛpʉ ra häi Africa jom bʉ Cirene. Nɛ nu'ʉ mi'da yʉ romanos ʉ, madague'bʉ gätho yʉ judío ʉ, nɛ nu mi'da ʉ gue ɛ̨c'yɛi tengugahʉ dyʉ judíohʉ, nɛ 'bʉh mi'da bá nɛxpʉ Creta, nɛpʉ Arabia. 11 Nɛ dí øhmbʉ i mam ma ndehʉ nangue yʉ́n t'øt'e gue i øt' rá ts'ɛdi Oją, bin 'yɛ̨mp'ʉ.

12 Nɛ gätho madi hyonya thoho, nɛ hingui pądi 'bɛ'a da bɛ̨ni. Nɛ n'da ngu n'da bi mansɛ ʉ:

―'Bɛ'a ní mba na in ja ya.

13 Pɛ nu'ʉ mi'da bi ma:

―Įti ʉ.

Bi zoh yʉ ją'i ra Pedro

14 Nɛ nu ra Pedro bʉya 'darpʉ mí 'bähmbʉ ʉ mi 'dɛ'ma'da yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo, nɛ nts'ɛdi bin yą, bi 'yɛ̨na:

―N'yohʉ ahʉ dyʉ judíohʉ nɛ gätho ahʉ guí 'bʉhmbʉ ua Jerusalén, dami 'yøhmbʉ xʉn ho 'bɛ'a ga xi ahʉ ya. 15 Nuje hin dí įtihe tengu guím bɛ̨mhbʉ, nguetho ja gʉto ya. 16 Pɛ nuna guehna gue bin ja ya, gue'a bi man ra Joel rá pøngahyą Oją, bi 'yɛ̨na:

17 Din ja bʉ n'da ra pa ba ɛ̨hɛ, ɛ̨n Oją,

gue ga pɛn'nahʉ ma Hogandąhi gätho nangu yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi.

Nɛ nu'ʉ ni ts'ʉnt'ʉhʉ nɛ ni t'įxuhʉ dim pøngahyą.

Nɛ ni ts'ʉnt'ʉhʉ da nu'ʉ yʉn t'uti tengu yʉ t'į

nɛ ni dąc'yɛihʉ da 'uį yʉ t'į.

18 Nu'bʉ bin ja, nu'ʉ ma 'yɛ̨hɛ, yʉn 'yohʉ nɛ yʉ xisu, ga pɛnpä ma Hogandąhi ʉ,

nɛ dim pøngahyą nanguecä.

19 Nɛ ga uh yʉ hmɛpya bʉ magąts'i,

nɛpʉ ja ra häi, yʉ hmɛpya ra ji, nɛ ra sibi nɛ ra 'bifi.

20 Nɛ nu'a ra hyadi ya hin din ja rán nɛqui,

nɛ ra ząna xtan thɛni tengu ra ji.

M'bɛt'o nja bʉ din ja, m'bɛjua da zøn ra pa dua ɛ̨h ra Hmu mahɛ̨ts'i,

nɛ nu'a ra pa a, nuįxte thoho nɛ nts'utho 'bɛ'a din ja.

21 Nɛ nu'a ra pa dua ɛ̨hɛ, din ja gue hønt'a to'o xí mba't'a ra Hmu da yąn Oją a.

Ngubʉ bi 'yo't'a ra Joel 'bʉ maya'bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

22 Nu ra Pedro xø bi 'yɛ̨mp'ʉ mahøn'a:

―N'yohʉ ahʉ dyʉ israelhʉ, dami 'yøhmbʉ ma nde. Dím mangä nangue ra Jesús ra mɛngu Nazaret. Oją bi japi ngue bi 'yøt' yʉn t'øt'e nuįxte nangue rá ts'ɛdi Oją, nɛ yʉ hyonya nt'øt'e, nɛ yʉ hmɛpya, guepʉ da zä gui pąhmbʉ ngue Oją bi zɛ'a. 23 Nɛ maya'bʉ Oją mi pądi 'bɛ'a gá 'yørpahʉ rá Ts'ʉnt'ʉ. Nɛ Oją mi sänni gue gá cuathʉ bʉ ja n'da ra pont'i nangue yʉ́ 'yɛ yʉ tonto, nɛ gá hyohʉ. 24 Pɛ nu'a Oją bi xox 'bʉ mí du, nɛ bi hyącua ran dąte, nguetho hin'yʉ rá ts'ɛdi ran dąte xtán zä xtán ząm'ma ra Jesús. 25 Nguetho bi man ra David gue 'bɛ'a da nu ra Jesús, 'bʉ mí 'yɛ̨na:

Nugä thocua thoho dí nugä Oją bʉ ja ma hmi.

Nɛ di 'dac ra ts'ɛdi, janangue'a njon da zä di 'uegagui.

26 Janangue'a i hu ma mbʉi, nɛ dadín johya 'bʉ dím mangä nangue'a.

Nɛ nu'bʉ din sʉnya ma ją'i bʉ ja ran 'yägui, dí tøp'ma ran ho da t'ørcagui.

27 Nguetho hin gui hyɛgä ma te da gopʉ guepʉ o'ʉ xʉn du,

Nɛ hin gui japi da 'ya ma ngøc'yɛi, guecä, ni Hoga t'ʉhnigui.

28 Nɛ gá 'yurqui 'bɛpʉ dám 'bʉhmi maząi mahøn'a,

nɛ nu'i gui jaqui ngue din ja ran johya ma mbʉi nu'bʉ dá nut'a ni hmi,

bi 'yɛ̨n ra Pedro tengu bi man ra David.

29 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Pedro:

―N'yohʉ ahʉ, da zä ga xi ahʉ majuąni nangue ma ngʉrpa mbombøtahʉ ra David mi 'bʉi maya'bʉ, him bi mansɛ nanguesɛ 'bɛ'a da t'ørpe, nguetho bi du, nɛ guexta'a i o bʉ rán 'yägui i ja ua dí 'bʉhmbʉ. 30 Pɛ nu ra David bim pøngahyą 'bʉ mí man na, nɛ mí pądi majuąni 'bɛ'a bi xi'a Oją, gue n'da rám bom'bɛto ra David din ts'ʉt'abi nangue yʉ israel tengu ra David, nɛ guehna ra Cristo na. 31 Nɛ mi pąh ra David 'bɛ'a din ja, janangue'a bi ma nangue da ndants' mahøn'a ra Cristo, nɛ hin da ts'opʉ nidu rá te, nɛ xín da 'ya rá ngøc'yɛi a. 32 Nguehna ra Jesús, Oją bi xox 'bʉ mi du, nɛ nu'a dí pąhmbe majuąni gätho gahe, nɛ dí mamhbe nguetho dá nuhe 'bɛ'a bi t'ørpe. 33 Oją bi xots'i nɛ bi zixpʉ ja rá ts'ɛdi, nɛ bi un'na rá Hogandąhi tengu xí man Oją, janangue'a bi 'dacähe bʉya. Gue'a rá Hogandąhi i øt'e 'bɛ'a gätho guín nuhʉ ya, nɛ guí øhmbʉ ya. 34 Nguetho ra David him bi ndex mahɛ̨ts'i, pɛ gue'a im mansɛ a:

Nu'a ra Hmu bi xi'a ma Hmu:

“Dami hyucua ja ma ts'ɛdi,

35 asta gue'bʉ ga tąhui man sʉiui,”

bi 'yɛ̨n'a ra David, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

36 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Gätho ahʉ ma mi israel ahʉ, gui pąhmbʉ ya majuąni bi jap Oją dim hmu a gá cuathʉ bʉ ja ra pont'i, nɛ guehna ra Jesús, nɛ gui pąhmbʉ gue bi huan Oją a, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

37 Nu'bʉ mi 'yøh yʉ ją'i 'bɛ'a bi man'a ra Pedro, ɛ̨mmɛ bi du yʉ́ mbʉi, 'bʉ mí 'yøde gue rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a xí hyo. Nɛ bi t'än'na ra Pedro nɛ yʉ́n 'yohʉ:

―Man 'yohʉ ahʉ, 'bɛ'a da zä ga øthe ya, ɛ̨n'ʉ.

38 Nu ra Pedro bi dąti:

―Gui päh nin 'yomfɛ̨nihʉ nangue ran ts'o, nɛ gan xixyąhʉ n'da ngu n'da ahʉ nangue rá thuhu ra Jesucristo. Nɛ din ja ra punbi ni ts'oquihʉ, nɛ di 'da ahʉ rá Hogandąhi Oją. 39 Nguetho bi man Oją di 'da ahʉ ran t'unni gue'a rá Hogandąhi Oją, nɛ ni t'ʉhnihʉ din t'unni, nɛ gätho ʉ hønbʉ go hapʉ i 'bʉi din t'unni, gue hønt'a go to'o da zohn'na Oją ra Hmu, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

40 Nɛ nu ra Pedro man'da xʉn ngu bi xifi nɛ bi hɛcui, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Damin yąmhbʉ nangue'a ran ʉnbi da nu'ʉ yʉ ts'om'bäi i 'bʉcua ya, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

41 Nɛ gätho to'o bi 'yømanho a bi man ra Pedro bi mba ma xixyąbi. Nu ra pa gue bi man ra Pedro, mbɛ hyu mahuąhi yʉ ją'i bi 'yɛ̨c'yɛi. 42 Nɛ nu'ʉ bi thocta'a bi xänba yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo ʉ, nɛ bi hyu yʉ́ mbʉi nguetho 'da'angu im bɛ̨ni. Nɛ thocua thoho bim pɛti gue din yąhʉ Oją, nɛ da zi ra xɛcahmɛ, ngue bi bɛ̨n rán dąte ra Hmu.

Yʉ́m 'bʉi ʉ mbʉdi bi 'yɛ̨c'yɛi

43 Gätho yʉ ją'i bi numansu Oją nɛ ɛ̨mmɛ bi hyonya thoho 'bɛ'a bin ja nangue yʉn t'øt'e nuįxte nɛ yʉ hmɛpya bi 'yøt' yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. 44 Nɛ gätho gue bi 'yɛ̨c'yɛi n'dat'a in numanho n'da ngu n'da, nɛ nu'a 'bɛ'a mí pɛ'ts'i n'da ngu n'da, 'da nan gomthoho. 45 Nɛ nu'bʉ n'da mí honi 'bɛ'a madí 'bɛdi, nu'a man'da bʉya bi mbä 'bɛ'a mí pɛ'ts'i, bi un'na bʉya. 46 Nɛ mpa 'bʉ mpa 'bʉ madím pɛti bʉ ja ra dąniją. Nɛ nu'bʉ xʉn sihmɛ, bin sänbi bi mba bʉ ja yʉ́ ngu yʉ́ mi'yɛ̨c'yɛihʉ, nɛ bin johya yʉ́ mbʉi, nɛ 'dat'a im bɛ̨ni. 47 Nɛ bi 'yɛ̨spa Oją, nɛ bi hnumansu ʉ nangue gätho yʉ ją'i. Nɛ nu Oją bi japi n'dapa ngu n'dapa i cʉrpʉ ja rá ts'ɛdi mi'da yʉ ją'i, gue bi zin'ʉ.

3

Bi zä ra dogua

1 N'da ra pa 'bʉ hyunde, gue'a ra ora 'bʉ nząi mí yąhʉ Oją yʉ ją'i, bi mba bʉ ra dąniją ra Pedro nɛ ra Xuua. 2 Mi 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ ra dogua gue'bʉ go mim 'bʉi. Nɛ nząi bi thuxpʉ ja rá goxthi ra dąniją. Nu ra goxthi t'ɛ̨mbi mahotho. Nu ran 'yohʉ da 'yäp yʉn t'unni yʉ ją'i i thopʉ mbo. 3 Nuna, nu'bʉ min nu ra Pedro nɛ'a ra Xuua ní mba bʉ ja ra dąniją, bi 'yäp ran t'unni. 4 Nu ra Pedro n'youi ra Xuua, nu'bʉ min nu i hupʉ, bi 'yɛ̨mbi:

―Hyandgä'be.

5 Nu ra dogua bi hyant'ʉ, mi tø'mi da hyąni 'bɛ'a di un'dʉ. 6 Pɛ nu ra Pedro bi 'yɛ̨mbi:

―Xíng ra t'axi xíng ra c'axt'i dí hągä, pɛ nu'a i jagui dadí 'da'a'i. Nangue rá ts'ɛdi ra Jesucristo mɛngu bʉ Nazaret, damí ndants'i nɛ gan 'yo, bi 'yɛ̨mbi.

7 Nu ra Pedro bi bɛntpa rán 'yɛi, bi xots'i. 'Bex bin hąts'ɛdi rá gua, nɛ rá hyudi xįngua. 8 Nɛ n'da sägui thoho bi 'yøt' 'bʉ mi ndants'i nɛ bin 'yo. Nɛ'a bi yʉthʉ bʉ ja ra dąniją, sägui nɛ 'yo, nɛ ɛ̨spa Oją. 9 Gätho yʉ ją'i bi nu ran 'yohʉ ngue bin 'yo nɛ bi 'yɛ̨spa Oją. 10 Nɛ mi pądi gue nu'a mi hupʉ ja ra goxthi mahotho bʉ ja ra dąniją mi äh ra mbɛti. Nɛ gätho bi hyonya thoho 'bɛ'a bin ja ran 'yohʉ.

Nu ra Pedro im mam bʉ ja ra ngun'yu t'ɛ̨mbi Salomón

11 Nu'a mi dogua hingui nde da hyɛ'a ra Pedro nɛ ra Xuua, nɛ bá ɛ̨pʉ xʉn ngu yʉ ją'i guepʉ ja ra ngun'yu mi 'bä ʉ, t'ɛ̨mbi Salomón, nɛ madí hyonya tho'ʉ. 12 Nu'bʉ mí hyant'ʉ yʉ ją'i a ra Pedro, bi 'yɛ̨mbi:

―N'yohʉ ahʉ dyʉ israelhʉ, hanja gadí hyonya thohʉ nanguehna ra dogua, nɛ hanja gní hyandga'be. Ha guí ɛ̨mhbʉ gue ma ts'ɛdisɛ'be nɛ man hosɛ'be gue xtá jap'be bin 'yo na. 13 Hin'na maha, pɛ ga xi ahʉ hague bin ja. N'dat'a Oją gue mí ɛ̨spa mam bombøtahʉ ra Abraham nɛ ra Isaac nɛ ra Jacob, bi zixpʉ mahɛ̨ts'i a rá Ts'ʉnt'ʉ, nɛ bi un rá ts'ɛdi. N'dat'a ra Jesús gue gá dähʉ bʉ ja rá hmi ra Pilato nɛ gá cømhbʉ bʉ. Nu ra Pilato mim ma xtá mba nthɛgui. 14 Pɛ nu'ehʉ gá cømhbʉ n'da xʉn ho, nɛ gue'a rá Thahni Oją a. Nɛ gá 'yähmbʉ n'da ra hyodu da soc'ahʉ. 15 Nɛ gá mamhbʉ gue da mba ntho ra Hmu gue di un ra te. Pɛ Oją bi xoxpʉ 'bʉ'ʉ xʉn du, gue'a dá nuhe nɛ dadín juąnhde. 16 Bi zä na ran 'yohʉ nguetho bi 'yɛ̨c'yɛi ra Jesús. Nɛ guehna ran 'yohʉ guín nuhʉ ya, nɛ guí pąhmbʉ to'o na.

17 Pɛ nuya, n'yohʉ ahʉ, dí pącä ngue hin gmí pąhmbʉ 'bɛ'a xcá 'yøthʉ 'bʉ gmí hyohʉ ra Jesús, nɛ ximangutho ni ngʉrpihʉ. 18 Pɛ Oją bi japi bin ja 'bɛ'a gätho bi ma maya'bʉ, gue bi man yʉ pøngahyą nangue ran ʉnbi bi nu ra Cristo rá Thahni Oją. 19 Janangue'a nuya, damí päh nin 'yomfɛ̨nihʉ nɛ gui däp ni mbʉihʉ Oją. Nɛ nu Oją bʉya da zä da duc'a ni ts'oquihʉ nɛ di 'da ahʉ ran johya ni mbʉihʉ. 20 Nɛ nu Oją ba pɛnhua mahøn'a ra Jesús nɛ gue'a ra Cristo xa ts'änni di jącuahʉ. 21 Nu ra Jesús jatho da gopʉ mahɛ̨ts'i jague'bʉ da zøn ra pa da mba ma hoqui gätho ua ja ra ximhäi, tengu bi man Oją maya'bʉ, nangue yʉ́ nde yʉ́ hoga pøngahyą. 22 Pɛ bi 'yɛ̨nsɛ a ra Moisés: “Nu'a ra Hmu ma Ojąhʉ, da zänna n'da rám 'bɛhni ngue gue'a nin 'yohʉhʉ tengugä. Damí 'yøhmbʉ 'bɛ'a gätho da man'a. 23 Nɛ din ja, hønt'a go to'o má ją'i hin da 'yømanho a, da mba ma 'ueque nangue yʉ́ t'ʉhni Oją, nɛ da mba ma 'bɛpi rá te,” bi 'yɛ̨n'a ra Moisés.

24 Nɛ majuąni, gätho bi man yʉ́ pøngahyą Oją gue'bʉ mí man ra Samuel nɛ gätho mi'da yʉ pøngahyą m'bɛjua mí 'bʉi, gätho bi ma 'bɛ'a gätho da 'yøt' Oją, nɛ gue'ʉ dí nuhʉ yʉ pa jabʉya. 25 Guejʉ dyʉm bom'bɛtojʉ yʉ́ pøngahyą Oją, nɛ ndejʉ Oją ga comhbʉ rán hogui bi 'yørpa ma ngʉrpa bøtahʉ nu'bʉ mi t'ɛ̨mp'a ra Abraham: “Nangue n'da nim bom'bɛto dim 'bʉh niya'bʉ, dí mba ma jąpi gätho yʉ ją 'i guecua ja ra häi,” bi t'ɛ̨mp'a. 26 Janangue'a nu'bʉ mi xoxa Oją a rá Ts'ʉnt'ʉ gue bi du, m'bɛt'o thoho bá pɛnhua dí 'bʉhmbʉ, ngue nde di 'uegahʉ n'da ngu n'dajʉ nangue ma ts'oquihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

4

Pa ma juąnbi ra Pedro nɛ ra Xuua

1 Nu'bʉ mi xänba yʉ ją'i ra Pedro nɛ ra Xuua, bá ɛ̨h yʉ mbäją nɛ'ʉ yʉ hmu bʉ ja rá dąniją yʉ judío, nɛ yʉ saduceos. 2 Nu'ʉ ɛ̨mmɛ bin cuɛ ʉ, nguetho bi xänba yʉ ją'i gue bi ndants'a ra Jesús bʉ 'bʉ'ʉ xʉn du. 3 Nu'ʉ bi bɛnt'a ra Pedro nɛ ra Xuua, nɛ bi got'a fädi, jague'bʉ mi hyats'i bi juąnbi, nguetho xʉn de 'bʉ mi got'i. 4 Pɛ xʉn ngu ʉ xí 'yøh ram hma bi ma, bi 'yɛ̨c'yɛi. Mbɛ í jua'i cʉt'a mahuąhi yʉn 'yohʉ ngue bi 'yɛ̨c'yɛi.

5 Nu'bʉ mi hyats'i bim pɛti bʉ Jerusalén yʉ ngʉrpa mbäją nɛ yʉ dąc'yɛi nɛ yʉ xänbate niją. 6 Mi 'bʉpʉ ra Anás ra dąmbäją a, nɛ ra Caifás, nɛ ra Xuua, nɛ ra Alejandro, nɛ gätho mi'da yʉ́ mɛni ra dąmbäją, bim pɛti ngue di juąnba ra Pedro nɛ ra Xuua. 7 Nɛ bi manda da ts'ispa ra Pedro nɛ ra Xuua, nɛ bim 'bäpʉ ja yʉ́ hmi nɛ bi 'yänni:

―'Bɛ'a má ts'ɛdi o gue to'o rán t'ɛ̨di ngue xcá 'yøt'ui na.

8 Nu ra Pedro bʉya n'youi xʉn ngu rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją, bi 'yɛ̨mbi:

―Gyʉ́ ngʉrpihʉ yʉ ją'i nɛ gyʉ dąc'yɛihʉ dyʉ ją'i israelhʉ. 9 Ha guí ängahe nam pa ya nangue ran ho bi t'ørpa na ran 'yohʉ, nɛ hague nja bi zä na ran 'yohʉ ngue mi ʉ. 10 Nu'bʉ majuąni guí ängahe, gui 'yøhmbʉ ya, nɛ gätho ma mi'israelhʉ, ngue nangue rá ts'ɛdi ra Jesucristo, gue'a í zä ín 'yo na ran 'yohʉ ya. Gue'a ra Jesús ra mɛngu bʉ Nazaret, gue gá cuathʉ bʉ ja ra pont'i, nɛ nu Oją bi xoxpʉ 'bʉ'ʉ xʉn du. 11 Guehna ra Jesús hin gá nde gá pąhmbʉ, ngue tengu'bʉ gyʉ gądohʉ gá samhbʉ n'da ra do. Pɛ nuya Oją bi japi ngue tengu'bʉ n'da ra do man'da mahyonidą bʉ pa nthøe ra ngujądo. 12 Njo'o man'da da zä di pø'a n'da hinda hønt'a ra Jesús. Nguetho him bi zän Oją man'da ra ts'ɛdi ua ja ra ximhäi gue da zä di pøjʉ, hinda hønt'a ra Jesús, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

13 Nɛ madi hyonya thoho ʉ yʉ juąnbate 'bʉ mí bądi him bi zu din yąhʉ ra Pedro nɛ ra Xuua, gue mí pądi him bin xädi. Pɛ bi bɛ̨m bʉya, bin 'yohʉ ra Jesús ra Pedro nɛ ra Xuua. 14 Nɛ nu'bʉ min nu ran 'yohʉ xí zä gue mi 'bʉhmbʉ ʉ, hin'yʉ 'bɛ'a man'da sä da xifi. 15 Nɛ bi mbɛhn bʉ thi ʉ yoho n'da zʉ ora, ngue nde din 'yän'dʉ 'bɛ'a da zä da 'yørpe. 16 Nɛ bin 'yän'dʉ:

―'Bɛ'a sä ga øthʉ nangue yʉn 'yohʉ, nguetho majuąni n'da ran t'øt'e nuįxte bi 'yøt'ʉ. Nɛ gätho 'bʉcua Jerusalén i pądi, hingui sä ga cømhbʉ. 17 Pɛ guehma nde'bʉ ga sʉhmbʉ n'dahma njon da xifi nangue ra Jesús, gue him man'da di thoc ram hma bʉ 'bʉh yʉ ją'i, bi 'yɛ̨n'ʉ.

18 Bi zohn mahøn'a ʉ, bi xih pʉya, gue him man'dandį da ma, xín da xänba yʉ ją'i nangue ra Jesús. 19 Bi dąh ra Pedro nɛ ra Xuua, bi 'yɛ̨mbi:

―'Bɛ'a go guím bɛ̨nsɛhʉ ngue i nde Oją ga øt'be, ha gue'a guím mamhbʉ o gue'a man Oją a ga øt'be. 20 Nguetho jatho ga mamhbe 'bɛ'a xtá nuhe nɛ 'bɛ'a xtá øhmbe, bi 'yɛ̨n'ʉ.

21 Nu'bʉ man'da mi dąmhyą ʉ, bi hyɛgui nguetho him mi tįni 'bɛ'a dí ʉnba ʉ. Nu'ʉ i supi din cuɛ yʉ ją'i 'bʉ xtí ʉnba ra Pedro nɛ ra Xuua, nguetho gätho yʉ ją'i mí ɛ̨spa Oją nangue'a xín ja. 22 Nguetho nu ran 'yohʉ mi ponga nyote njɛya mi pɛ'ts'i, ngue bi t'ørpa ran t'øt'e nuįxte, gue bi zä.

Nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bi 'yäp Oją hin din su

23 Nu'bʉ mi thɛh ra Pedro nɛ ra Xuua, bá ɛ̨pʉ guepʉ mi 'bʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ bi xifi gätho xí xi'ʉ yʉ mbäją nɛ yʉ dąc'yɛi. 24 Nu'ʉ, nu'bʉ mí 'yøde, bi zo Oją, n'dat'a im bɛ̨ni, nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Ma Oją ahe, gue gra Hmu, gá 'yøt' mahɛ̨ts'i nɛcua ja ra häi nɛ ra deją nɛ gätho ʉ i jabʉ. 25 Nɛ nu ní Hogandąhi bi bɛ̨nba mam bombøtahe ra David, ni 'yɛ̨hɛ, 'bʉ mí 'yɛ̨na:

Hanja nín 'yo'ts'ʉ yʉ ją'i gue hingui tɛn'na Oją,

nɛ im bɛ̨n'ʉ gue him majuąni.

26 Yʉ́ hmuts'ʉt'abi yʉ häi ya bi dʉ'mi bi zä bi dʉmp' ra sʉi.

Nɛ yʉ ts'ʉt'abi bim pɛti

din sʉhmbʉ ra Hmu Oją nɛ ra Cristo rá Thahni Oją,

bi 'yɛ̨n'a ra David.

27 Nguetho majuąni bim pɛti ua ja ra hnini ra Herodes, nɛ ra Poncio Pilato, nɛ yʉ ją'i ngue hing yʉ judío, nɛ ma mi'israelhe, nɛ bi zʉh ni hoga Ts'ʉnt'ʉ Jesús, gue'a gá huahni. 28 Nu'ʉ bi 'yøt'ʉ gätho 'bɛ'a xcá sän mam'bɛt'o gue bin ja. 29 Nuya ma Hmu ahe, damí nu'ʉ gue nde di ʉnje, nɛ damí 'daje ni ts'ɛdi, ni 'yɛ̨hɛgähe, ga huthe ran zambʉi ga mamhbe nim hma. 30 Nɛ ga uthe yʉ ją'i ni ts'ɛdi gue da zä'ʉ yʉn zäman'ʉ. Nɛ gui 'yut yʉn t'øt'e nuįxte nɛ yʉ hmɛpya nangue ni Hoga ts'ʉnt'ʉ ra Jesús, bi 'yɛ̨m 'bʉ min yąhʉ Oją ʉ.

31 Nɛ nu'bʉ mí jua'a bin yąhʉ Oją, nu ra ngu guepʉ xím pɛti bin huąni, nɛ gätho ʉ man'da bi hyą yʉ́ ts'ɛdi nangue rá Hogandąhi Oją. Nɛ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi bi hyut'an zambʉi, bi mamp'a rám hman Oją.

Bi gohmi 'bɛ'a gätho mi ja

32 Gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi i 'bʉi tengu n'danją'i tho, 'dat'a i øt'e, 'dat'a im bɛ̨ni. Xínga n'da bi ma gue jasɛ yʉ́ mbɛti, nɛ gätho 'bɛ'a mi ja mi cohmi. 33 Nɛ nu yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo, nu'bʉ mí thoqui bi ma gue bi ndants'a ra Hmu Jesús 'bʉ mi du, nɛ bi jap Oją bin ja rá ts'ɛdi yʉ́m hma, nɛ xʉn ngu rá mate Oją bin t'un'ndʉ n'da ngu n'da ʉ. 34 Gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi nte madi 'bɛdi 'bɛ'a gätho mi honi, nguetho xʉn ngu bi mbä yʉ́ häi o gue yʉ́ ngu mí ja, nɛ bi un ra mbɛti yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. 35 Nɛ nu'ʉ bi darpa ʉ to'o di 'bɛ a da hyoni. 36 Nɛ gue'a bi 'yøt'a n'da ra 'yɛ̨c'yɛi, ra José na, ra mɛngu Chipre, rá 'yʉ ra Leví, pɛ nu'ʉ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo bi zänba man'da rá thuhu gue dí Bernabé, nde da ma i hurpa rá mbʉi n'da. 37 Nɛ gue'a bi 'yøt'e, bi mbä n'da rá huąhi mi ja, nɛ bá hą ra mbɛti, nɛ bi dä bʉ 'bʉh yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo, ngue di un'dʉ nte mi ja.

5

Rá ts'oqui ra Ananías nɛ ra Safira

1 Pɛ nu'a man'da ra 'yɛ̨c'yɛi í Ananías mi 'bʉpʉ, nɛ rá xisu, bi mbä yʉ́ häi. Nu'a rá xisu ra Safira a. 2 Nɛ bi gøn'i ts'ʉ ra mbɛti nɛ 'dat'a bi bɛ̨ mmi rá xisu. Nɛ bá hąc made ra mbɛti, bi gäpʉ 'bʉ'ʉ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. 3 Pɛ nu ra Pedro bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu'i grá Ananías, hanja guí cʉ't' ni mbʉi ra zįthu, ra Satanás, gue di 'bɛp'i'i gui xih ra fɛhni rá Hogandąhi Oją, ngue gá hyąc'i ts'ʉ ra mbɛti guí pä ni häi. 4 Nu'bʉ hin xquí pä ni häi, ha hin xquí cohmi gue ni mbɛti zɛhɛ. Nɛ nu'i gá pä ni häi, ha hinga gue ni 'bɛfizɛhɛ xquí 'yøt'e nangue ni mbɛti. Hanja ngubʉ guím bɛ̨ni. Hinga gue'ʉ yʉn 'yohʉ gá xih ra fɛhni, pɛgue Oją gá xih ra fɛhni, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

5 Nɛ nu'bʉ mí 'yø'a ra Ananías 'bɛ'a bi man'a ra Pedro, 'bex bi du. Nɛ gätho to'o bi 'yøde nangue'a ɛ̨mmɛ bin ja ra mbidi yʉ́ mbʉi ʉ. 6 Nu'ʉ yʉn 'yohʉ mi 'bʉpʉ bi ndants'i, bi mbant'a ra ánima Ananías, bi duts'i, bi 'yägui.

7 Nɛ nu'bʉ mi tho'i ts'ʉ nhyu ora, bi zøh ra Safira, rá xisu ra Ananías, nɛ him mi pądi 'bɛ'a bi thogui. 8 Nu ra Pedro bi 'yän'na ra xisu:

―Xiqui hangu guí päui ni häi, tengu man ni ndø, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

―Hąha ngubʉ rá muui, bi 'yɛ̨ntho ra Safira.

9 Nu ra Pedro bi 'yɛ̨mp'a bʉya:

―Hanja 'dat'a gá bɛ̨mmi, hanja sä gá cøn rá Hogandąhi Oją. Nuya 'bäcua ja ra goxthi ʉ gue bá äc'a ni ndø, nɛ'e da dux'a ya, bi 'yɛ̨mbi.

10 Nɛ 'bex bi yørpʉ ja rá gua ra Pedro, nɛ bi du. Bi yʉt'ʉ yʉn 'yohʉ, bi nu, ya xí du, nɛ bi duts'i, nɛ bi 'yägui, 'darpʉ thoho bi 'youi rá ndø. 11 Nɛ ɛ̨mmɛ bi mbidi gätho ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ'ʉ gätho mi'da bi 'yøde bi mbidi.

Xʉn ngu yʉn t'øt'e nuįxte bi 'yøt' yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo

12 Xʉn ngu yʉ hmɛpya, nɛ yʉn t'øt'e nuįxte bi 'yøt' yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo bʉ 'bʉh yʉ ją'i. Nɛ gätho madim pɛti bʉ ja ra dąniją guepʉ t'ɛ̨mbi rá ngun'yu ra Salomón, nɛ 'dat'a im bɛ̨n'ʉ. 13 Nɛ nu'ʉ mi'da ʉ gue hingui ɛ̨c'yɛi, bi zu din uąns'hʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ bi hnumansu yʉ 'yɛ̨c'yɛi. 14 Pɛ man'da man'da xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi ra Hmu, yʉn 'yohʉ nɛ yʉ xisu. 15 Nɛ nangue bi 'yøt' yʉn t'øt'e nuįxte yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo, jananjabʉ i ts'opʉ ja 'yu yʉ hyɛ̨nni guepʉ da tho'ʉ, i oxpʉ ja yʉ́ t'ots'i nɛ yʉ́ fįdi. Nɛ nu'bʉ da thopʉ rá xudi ra Pedro da yąni. 16 Nɛ xʉn ngu bi bøm bʉ ja yʉ hnini guepʉ hän bʉ Jerusalén, bi mba bʉ Jerusalén, bi zix'ʉ yʉn zäman'ʉ, nɛ'ʉ min 'yohʉ yʉ zįthu. Gätho bi zä.

Ra Pedro nɛ ra Xuua bi hnuman'ʉ

17 Janangue'a yʉ dąmbäją nɛ gätho min 'yohʉ, nu'ʉ ɛ̨mbi yʉ saduceos, ɛ̨mmɛ bin ja yʉn ts'ɛya yʉ́ mbʉi ʉ. 18 Janangue'a bi bɛnt'ʉ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo nɛ bi got'a fädi. 19 Pɛ nu'a n'da ram 'bɛhni bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i 'bʉ min xui, bi xocua ra jut'i yʉ ofädi nɛ bi zixpʉ thi. Nɛ bi xifi:

20 ―Ní mba, damam 'bähmbʉ bʉ ja ra dąniją, dami xihmbʉ yʉ ją'i gätho nangue ram 'bʉi ma'da'yo, bi 'yɛ̨na.

21 Nu'ʉ, nu'bʉ mí 'yøh na, bi yʉrpʉ ja ra dąniją 'bʉ mi t'ʉxuditho, nɛ bi xänba yʉ ją'i.

Nɛ nu'bʉ mí pɛti yʉ hmumbäją bʉ ja n'da ra ngu, nɛ'ʉ min 'yohʉ, nɛ madin zohni yʉ ngʉrpi nɛ yʉ́ dąc'yɛi yʉ israel, nɛ sä bi mbɛnpʉ fädi yʉ asmayo gue ba si yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. 22 Pɛ nu'bʉ mi zøm bʉ ja ra fädi yʉ asmayo, njom bi dįm bʉ ʉ. Bi mbeng mahøn'a bʉ bí 'bʉh yʉ hmumbäją, 23 nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Dá tįm'be ra goxthi xø man thʉ't'i thoho nɛ yʉ mbädi mi 'bäpʉ thi ja ra goxthi. Nɛ nu'bʉ ma xoc'be, njo'o to'o dá tįm'be bʉ mbo, bi 'yɛ̨n'ʉ.

24 Nɛ nu'bʉ mi 'yø'a rá hmu yʉ mbädi bʉ ja ra dąniją, nɛ yʉ hmumbäją, bi hyonya thoho. Ɛ̨mmɛ bi du yʉ́ mbʉi: “Hapʉ maha nín sɛ'a øt'ʉ,” din 'yɛ̨mp'ʉ. 25 'Bex bi zøn'a n'da, bi xifi:

―Nu'ʉ yʉn 'yohʉ gá cothʉ fädi bí 'bäpʉ ja ra dąniją ya, nɛ i xänba ʉ yʉ ją'i, bi t'ɛ̨mp'ʉ.

26 Nɛ bi mba rá hmu yʉ mbädi bʉya, nɛ in 'yohʉ yʉ mbädi. Nɛ xø bá si yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo, nɛ him bi ʉnbi, nguetho mí su xtí mba ma bat'ado. 27 Nɛ nu'bʉ bá ts'i bʉ ja ra junta, bi 'yän yʉn t'änni a ra hmumbäją. Bi 'yɛ̨mp'ʉ:

28 ―Ha hin dá hɛc'ahʉ gue hin gui xänbahʉ yʉ ją'i nangue ra Jesús. Pɛ hin guí øhmbʉ 'bɛ'a dá mangähe. Nuya gätho yʉ ją'i 'bʉcua Jerusalén i pąh ram hma guí mamhbʉ. Ha guí ɛ̨nje go ma ts'oquihe bi du ra Jesús.

29 Nu'a ra Pedro nɛ'ʉ mi'da yʉ́n 'yohʉ bi dąti:

―Jatho ga øthe 'bɛ'a i xije Oją xinda gue i xije yʉ ją'i. 30 Nu Oją gue bi dąnde ma ngʉrpa bøtahʉ, bi xox'a ra Jesús, nu'a gue'a gá hyohʉ 'bʉ gmí cuathʉ bʉ ja ra za. 31 Pɛ Oją bi zixpʉ bi gonhui rá ts'ɛdi, ngue dim hmu nɛ dim pørpate. Nɛ da japi di päh yʉ́ mbʉi yʉ ją'i israel nɛ di punba yʉ́ ts'oqui. 32 Nɛ nugähe dí mamhbe majuąni nanguehna. Nɛ'a rá Hogandąhi Oją im ma majuąni nanguehna. Nɛ nu Oją bi un rá Hogandąhi to'o gätho bi 'yɛ̨c'yɛi, gue da bąsɛ gue majuąni a, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

33 Nɛ nu'bʉ mí 'yø'ʉ hupʉ, ɛ̨ mmɛ bi dɛ ra cuɛ, nɛ min nde xtá hyo ʉ. 34 Pɛ bi ndants'a n'da ran 'yohʉ mi hupʉ ja ra junta, nuna n'da ra fariseo rá thuhu ra Gamaliel. Gue'a n'da ra xänbate yʉ́n t'ɛ̨di yʉ judío. Nɛ gätho yʉ ją'i in numansu a. Nu'a bi manda da ts'ixpʉ thi n'da zʉ ora ʉ i pa ma juąnbi. 35 Nɛ bi 'yɛ̨na:

―N'yohʉ ahʉ, dyʉ israelhʉ, dami jamansu 'bɛ'a guí ørpahʉ ya yʉn 'yohʉ. 36 Nguetho hin ɛ huą maya'bʉ bi ndants'a n'da ran 'yohʉ ra Teudas, mi ɛ̨na mi jasɛ rá ts'ɛdi. Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi dɛnni, mbɛ goho ciɛnto. Nɛ nte dá ørpahʉ pɛ bi tho, nɛ gätho mi tɛnni bin 'uɛ̨xt'i 'da'a n'danni bi mba. 37 M'bɛjua bʉya, bi ndants' ra Judas ra mɛngu ra häi Galilea. Nu yʉ pa bin ja ra pede bin tɛt'i 'da yʉ ją'i. Pɛ nɛ'a bi mba ntho, nɛ gätho mi tɛnni bin 'uɛ̨xt'i. 38 Janangue'a dí xi ahʉ, dami hyɛhmbʉ ya yʉn 'yohʉ, nguetho nu'bʉ rá ts'ɛdi zɛhɛ gue ra 'bɛfi i øt'e, da mba ma juadi 'bʉ. 39 Pɛ nu'bʉ rá 'bɛfi Oją i øt'e, hingui sä gui hɛcpahʉ. Nu'bʉ guí ɛ̨na gui hɛcpahʉ, gan sʉhmbʉ Oją 'bʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Gamaliel.

40 Nu'ʉ, bi 'yømanho 'bɛ'a bi man ra Gamaliel, nɛ nu'bʉ mí xifi da yʉt'a mbo mahøn'a yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo, bi mba m'bɛi, nɛ bi xi'ʉ hin din xänbate nangue ra Jesús, nɛ bi hyɛtho bʉya. 41 Nu'bʉ mí bøm bʉ ja ra junta ʉ, bin johya yʉ́ mbʉi, nguetho ya bi nu ran ʉnbi nangue ra Jesús. 42 Nɛ xínga n'da ra pa mi ɛ't'i gue him mi mamp'a ra hogam hma nangue ra Jesucristo, nɛ bi xänba yʉ ją'i nubʉ ja rá dąniją yʉ judío, nɛpʉ ja yʉ ngu.

6

Bi thahni yoto má 'yohʉ ngue dim fäxte

1 Nu'ʉ yʉ pa ʉ man'da xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi. Nu'ʉ 'da bʉya gue i yą ra griego, bi dʉ'mi bi zʉ'ʉ i yą ra hebreo, i ɛ̨na hingui pa ma pɛti xʉn ho ʉ 'da yʉ́ mɛnguhʉ, gue yʉ xisu xʉn du yʉ́ ndø, gue'bʉ pa ma dat'i yʉn ts'ihmɛ n'da pa ngu n'da pa. 2 Nu'ʉ 'dɛ'mayoho yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo bi ma gue dim pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉya, nɛ bi xifi:

―Hingui sä yoho ga øt'ähe, hingui sä ga thoqui ga unhde yʉn ts'ihmɛ yʉ ją'i, nguetho jatho ga mamhbe rám Hman Oją. 3 Janangue'a ma zʉ cu ahʉ nangue ra Cristo, dami huahndʉ 'da gue gue'ahʉ yoto yʉ hogan'yohʉ gue i hą ra ts'ɛdi xʉn ho nangue rá Hogandąhi Oją in 'yohʉ, nɛ xʉn ho yʉ́n ' yomfɛ̨ni, di darpa yʉ́n ts'ihmɛ yʉ ją'i ngue nte i ja. 4 Pɛ nugähe ga thoje dan yąhe Oją nɛ ga mamhbe rám Hman Oją.

5 Nɛ gätho ʉ gue madi pɛti bʉ, bi 'yømanho ʉ 'bɛ'a bi man'ʉ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. Nɛ bi than'na ra Esteban, n'da ran 'yohʉ ɛ̨mmɛ ɛ̨c'yɛi xʉn ho nɛ in 'youi xʉn ho rá Hogandąhi Oją. Nɛ bi than'na ra Felipe, nɛ ra Prócoro, nɛ ra Nicanor, nɛ ra Timón, nɛ ra Parmenas, nɛ ra Nicolás, nu'a mí tɛnba yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi yʉ judío 'bʉ hin ní 'yɛ̨c'yɛi ra Cristo, nu'a bá nɛxpʉ ja ra hnini Antioquía. 6 Nɛ gätho bi ts'ixpʉ 'bʉh yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. Nɛ nu'ʉ bi gäspa yʉ́ 'yɛ yʉ́ yą ʉ bʉya, nɛ bin yąhʉ Oją ngue da mbäx'ʉ nangue ra 'bɛfi bin t'un'dʉ.

7 Nɛ man'da man'da bi hman rám hman Oją, janangue'a man'da xʉn ngu yʉ ją'i bʉ Jerusalén bi 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ'ʉ yʉ mbäją bʉ ja yʉ́ niją yʉ judío, xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi nɛ bi dɛnni.

Bi fɛnt'a ra Esteban

8 Nuna ra Esteban, xʉn ngu rám fäts'i Oją bi unni nɛ rá ts'ɛdi, nɛ bi 'yøt' yʉn t'øt'e nuįxte nɛ yʉ hmɛpya nangue rá ts'ɛdi Oją bʉ 'bʉh yʉ ją'i. 9 Pɛ nu'ʉ 'da yʉn 'yohʉ bi dʉ'mi bin junthʉ ra Esteban, gue'ʉ i pa bʉ ja n'da rá niją yʉ judío guepʉ i pa yʉ ją'i min 'yɛ̨hɛ, nɛ'ʉ 'da yʉ mɛngu bʉ ra häi Cirene, nɛpʉ ja ra hnini Alejandría, nɛpʉ ja ra häi Cilicia, nɛ 'da yʉ mɛngu bʉ ra häi Asia, gätho bin junthʉ ra Esteban. 10 Pɛ him bi zä bi dąp'a ra Esteban, nguetho xʉn ngu rán 'yomfɛ̨ni mi ja, ngue mi yą con rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją. 11 Janangue'a nt'ągui thoho bi 'bɛp'i 'da da man ra fɛhni, da 'yɛ̨na: “Dá øhmbe a bi ma, bi c'ąman'ʉ ra Moisés gue bi 'dac man t'ɛ̨dihʉ, nɛ bi c'ąman'ʉ Oją,” bi t'ɛ̨mp'ʉ 'da. 12 Bi parpa yʉ ją'i bʉya, nɛ yʉ dąc'yɛi, nɛ yʉ xänbate niją, bi fɛnt'a ra Esteban nɛ bi ts'ixpʉ bí ja ra junta nguepʉ i ja rán juąnbate yʉ hmumbäją. 13 Nɛ bi mba nthoni 'da da man yʉ fɛhni, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Hingui ɛ'ts'a ní c'ąman'ʉ na ra dąniją nɛ'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés. 14 Nguetho dá øhmbe bi man na ran 'yohʉ, bi 'yɛ̨na: “Nu ra Jesús ra mɛngu Nazaret da xo't' ra dąniją nɛ di päh yʉn t'øt'e gue bi xijʉ ra Moisés,” bi 'yɛ̨n na ra Esteban, sä bi 'yɛ̨n'ʉ.

15 Gätho mi hupʉ ja ra junta bi hyand ra Esteban, nɛ bi nu ngue majuąni in 'youi xʉn ngu rá ts'ɛdi Oją.

7

Din juąn ra Esteban

1 Nu'a ra dąmbäją bi 'yän'na ra Esteban:

―Ha majuąni 'bɛ'a si'a ya.

2 Nu ra Esteban bi dądi:

―N'yohʉ ahʉ, gyʉ ta ahʉ, dami 'yøhmbʉ ya 'bʉ majuąni guecä dí øt'ä a i sicä. Nu'a Oją nuįxte thoho bin yąui ma ngʉrpa bøtahʉ ra Abraham, nu'bʉ mí 'bʉpʉ Mesopotamia, nɛ hin ní mba bʉ ra häi Harán. 3 Oją bi xifi: “Dami pøngua ni häi, nɛ gui socua ni mɛni, nɛ gua ɛ̨pʉ n'da ra häi ga ut'a'i,” bi 'yɛ̨mbi. 4 Janangue'a bi bøm bʉ ra häi Mesopotamia, nɛ i t'ɛ̨mbi Caldea, nɛ bim 'bʉpʉ ra häi Harán. Nu'bʉ ya bi du rá ta, bi nɛxpʉ Harán nɛ Oją bá si ua ja ra häi dí 'bʉhmbʉ ya. 5 Pɛ nu ra Abraham hinga gue'a ra ora bi xi Oją di un'na ra häi, xínga n'da xɛqui da ma gue rá häi zɛhɛ. Pɛ majuąni bi xifi di un ra häi gue da gomhbʉ yʉ́m bom'bɛto. Nu'bʉ mi xifi, mán jo'o yʉ́ t'ʉhni ra Abraham.

6 Nu'a Oją bi 'yɛ̨mbi: “Nu nim bom'bɛto ban 'yɛ̨hɛ bʉ n'danni ra häi, nɛ da mba ma ʉnbi goho ciɛnto njɛya.” 7 Nɛ xø bi 'yɛ̨mbi: “Nugä ga ʉnbä ʉ yʉ ją'i 'bʉpʉ ja ra häi guepʉ din 'yɛ̨hɛ, nɛ m'bɛjua bʉya nu'ʉ ba pøm bʉ guepʉ min 'yɛ̨hɛ, nɛ ba ɛ̨cua ja ra häi, nɛ guecua da dąndegui,” bi 'yɛ̨n Oją. 8 Oją bi 'yøt'ui ran hoqui ra Abraham, nu rá hmɛpya a gue da mba nthɛqui rá xifani, nɛ'ʉ yʉ́ xifani yʉ́ ts'ʉnt'ʉ. Bin jabʉ 'bʉ mim 'bʉh ra Isaac rá ts'ʉnt'ʉ ra Abraham, ná hyąto pa bi mba nthɛqui rá xifani. Nɛ nu'bʉ mín dąn'yohʉ ra Isaac, bim 'bʉh ra Jacob rá ts'ʉnt'ʉ, nɛ nu'bʉ min te ra Jacob bim 'bʉ'i 'dɛ'mayoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ, nu'ʉ gue'ʉ ma ngʉrpa bøtahʉ ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Esteban.

9 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nu'a n'da rá ts'ʉnt'ʉ ra Jacob, ra José a. Nɛ nu yʉ́n 'yohʉ ra José bi sɛyabi, nɛ bi mbä. Nɛ nu'a to'o bi däi bi zixpʉ ja ra häi Egipto. Pɛ Oją min 'youi ra José. 10 Nu Oją bi zɛh ra José nangue gätho yʉn ʉnbi bi nu, nɛ bi un rám fäts'i nɛ bi un rán 'yomfɛ̨ni xʉn ho. Nɛ nu'a ra Faraón, ra hmuts'ʉt'abi bʉ ja ra häi Egipto, bi numanho a ra José, nɛ bi japi di manda gätho ra häi bʉ nɛpʉ ja rá ngu.

11 Nɛ bin ja n'da ra dąthu bʉ gätho ra häi Egipto, nɛpʉ ra häi Canaán, nɛ nu yʉ ją'i bi nu ran ʉnbi nguetho xø ma hin'yʉ 'bɛ'a da zi ma bøtahʉ bʉ mí 'bʉpʉ. 12 Nɛ nu'bʉ mi 'yøh ra Jacob gue mi pa m'bɛ'ts'i bʉ 'bɛ'a da ts'i bʉ ja ra häi Egipto, bi mbɛn'dʉ 'da yʉ́ ts'ʉnt'ʉ, gue'ʉ ma bøtahʉ ʉ. 13 Nɛ nu'bʉ mi mba mahøn'a yʉ́n 'yohʉ, guexta'a him mi pą'a ra José. Nu ra José bi 'yɛ̨mp'ʉ: “Dadín 'yohʉhʉ.” Nɛ nu'a ra José bi xi'a ra Faraón gue gue'ʉ yʉ́n 'yohʉ ʉ. 14 Nu ra José bʉya bi ma din zohni rá ta, ra Jacob, nɛ gätho ná ngu mi 'bʉpʉ ja rá ngu, gue í jua'i hyąte ma'dɛ'ma cʉt'anją'i. 15 Janangue'a nu ra Jacob bi mba bʉ ja ra häi Egipto nɛ bi du bʉ. Nɛ'ʉ yʉ́ ts'ʉnt'ʉ mam bombøtahʉ bá tu bʉ ʉ. 16 Pɛ nu'ʉ, him bá t'äpʉ, pɛ bi thuxpʉ Siquem nubʉ ra häi mí 'bʉi, nɛ bi t'äpʉ ja n'da ra jądo. Nu ra jądo gue'a bi dän'a ra Abraham gue bi mbä yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Hamor, ra mɛngu Siquem.

17 Nu'bʉ mi ts'ʉtho da hyän yʉ pa tengu bi xi Oją ra Abraham, gue di un rá häi yʉ́m bom'bɛto, ɛ̨mmɛ bin xąnd yʉ ją'i bʉya, gue ma mi'israelhʉ, nubʉ ja ra häi Egipto. 18 Nɛ nubʉya bi ndants' man'da ra Faraón bʉ Egipto, nguetho gätho ní huti yʉ Faraón yʉ ts'ʉt'abi Egipto. Nɛ nuna man'da ra Faraón him mí pąh ra José. 19 Janangue'a bi ʉcpi nɛ bi ʉnba ʉ mam bombøtahʉ. Nɛ bi manda da mba ma bʉnbi gätho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ a ra pa dim 'bʉi, gue da du, nguetho in ndepe him man'da din xąnd yʉ ją'i israel. 20 Nu'ʉ yʉ pa'ʉ bim 'bʉ'a ra Moisés. Nu'a, n'da ra t'ʉhni madi nɛqui din hocją'i, nɛ mi numanho Oją. Nhyuzna bi jamansu rá ta nɛ rá mbe bʉ ja yʉ́ ngusɛ. 21 Pɛ nu'bʉ mi thøn'a thi ra 'uɛre Moisés, nu rá t'įxu ra Faraón bi dįni. Nɛ bi zini nɛ bi tede tengu'bʉ ɛ rá t'ʉhni zɛhɛ. 22 Nu'a ra Moisés bʉya gätho mi sänbi 'bɛ'a mí pąh yʉ mɛngu Egipto. Nɛ gätho i pømanho 'bɛ'a mi ma, nɛ xʉn ngu mi sä da 'yøt'e.

23 Nɛ nu'bʉ mi mbɛ'ts'a nyote njɛya, bi bɛ̨ni da mba bí zɛngua hapʉ madím pɛh yʉ́ mɛnguhʉ gue yʉ ją'i israel. 24 Nu'a n'da ʉ, bi nu ran ʉnbi ngue bi ʉnba n'da ra ją'i egipto. Nu'bʉ mi nu'a ra Moisés, bi yąni, bi cospa ra pengui bi hyo ngue bi du ra ją'i egipto. 25 Nu ra Moisés mim bɛ̨ni gue mi pą'ʉ yʉ ją'i israel 'bɛ'a da 'yøt' Oją, gue ra Moisés da yąn'ʉ, di japi him man da nu ran ʉnbi. Pɛ him mi pą'ʉ yʉ ją'i. 26 Man'da pa bʉya bi nu mahøn'a ra Moisés gue bin tuhni yoho yʉn 'yohʉ israel, nɛ nu ra Moisés bi zä bi hocua yʉ́ mbʉi, bi 'yɛ̨mbi: “N'yohʉ aui gadín cuui, 'bɛ'a guí ɛ̨nui a guí øt'ui gadín sʉhmi,” bi 'yɛ̨mbi. 27 Pɛ nu'a gue mi ja rá ts'oqui bin cuɛ, nɛ bi ndøn'na ra Moisés, bi 'yɛ̨mp'a: “Ha i ja nin t'ɛ̨di gui hegä'be, to'o bi xi'i gan ts'ʉt'abi ngue gui hogä'be. 28 Ha guí ɛ̨na gui hyogui tengu'bʉ gmí hyo ra mɛngu Egipto mán de,” bi 'yɛ̨mbi. 29 Nu ra Moisés nu'bʉ mi 'yøde 'bɛ'a bi man'a ran 'yohʉ, bi 'dagui, bi mba bʉ 'danguadi ra häi Madián. Nɛ mí 'bʉpʉ tengu bʉ nam 'bʉ'ʉ yʉ 'dan'yo ją'i, nɛ guepʉ ja bim 'bʉpʉ yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ.

30 Nɛ nu'bʉ mi tho'a nyote njɛya ngue mi 'bʉpʉ, bi nɛqui n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bʉ ja ra t'ʉza mi zø ra sibi, nubʉ ja ra ʉhäi, jombʉ ra t'øhø t'ɛ̨mbi Sinaí. 31 Nu'bʉ mín nu ra Moisés, madi hyonya thoho, bi mba bi hyän'i ts'ʉ bʉ ja ra t'ʉza ɛ̨na da nu 'bɛ'a i ja bʉ. Bi 'yørpa rá nde ra Hmu mahɛ̨ts'i bʉya, 32 bi 'yɛ̨mbi: “Nugä drá Oją gue i thąnde ni ngʉrpa mbombøtahʉ. Nugä dra Oją gue i thąnde ra Abraham, nɛ ra Isaac, nɛ ra Jacob,” bi 'yɛ̨mbi. Pɛ nu ra Moisés bi fɛt'i nɛ bin su, him bi hyąnzambʉi gue xpi hyandi. 33 Nu'a ra Hmu bi 'yɛ̨mbi: “Dami c'oc ni thįxfani nguetho nuua guí 'bäi, xʉn ho ua, ngue ya dí 'bäcä ua,” bi 'yɛ̨n Oją. 34 Nɛ xø bi 'yɛ̨n Oją: “Dá nu ma t'ʉhni 'bʉpʉ ra häi Egipto ngue i pa ma ʉnbi. Nɛ dá øcä yʉ́ hmbafi ʉ. Bá ɛ̨cä ya gue ga japi da thɛgui. Nɛ nuya gui mba bʉ Egipto,” bi 'yɛ̨n Oją, bi t'ɛ̨mp'a ra Moisés, bi 'yɛ̨n'a ra Esteban.

35 Nu ra Esteban xø bi xi'ʉ yʉ juąnbate mahøn'a, bi 'yɛ̨na:

―Guehna ra Moisés bi ts'ʉ 'bʉ mí 'yɛ̨na xtí hecua yoho yʉn 'yohʉ ma mi'israelhʉ, nɛ bi t'ɛ̨mbi: “Ha i ja nin t'ɛ̨di gui hegä'be, to'o bi xi'i gan ts'ʉt'abi.” Guehna ra Moisés, Oją bi mbɛnpʉ ngue din ts'ʉt'abi nangue yʉ ją'i israel, nɛ bi japi bi mba nthɛgui. Nɛ nu'a 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Moisés, bi 'yøt'e nangue rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bi nɛqui bʉ, nu'bʉ mi dɛ ra t'ʉza. 36 Nuna ra Moisés bi 'yøt' yʉn t'øt'e nuįxte nɛ yʉ hmɛpya nubʉ ja ra häi Egipto. M'bɛjua bʉya bi gʉcpʉ thi yʉ ją'i bʉ ja ra häi Egipto, nɛpʉ ja ra thɛnga deją bi 'yøt'a n'da ran t'øt'e nuįxte, nɛpʉ ma'ueni nguepʉ bin 'yo yote njɛya yʉ ją'i. 37 Guehna ra Moisés bi xih yʉ ją'i israel: “Oją da huan'nahʉ n'da ra pøngahyą guepʉ 'bʉh nin 'yohʉhʉ, tengutho bʉ bi huancä. Nu'a jatho gui 'yøhmbʉ 'bɛ'a da man'a,” bi 'yɛ̨na, bi 'yɛ̨n'a ra Esteban.

38 Nu ra Moisés gue'a bin 'yohʉ yʉ ją'i bʉ ma'ueni. Nɛ nubʉ ja rá yą ra t'øhø Sinaí bin yąui rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, 'bʉ mi gopʉ ja rán dʉi ra t'øhø mam bombøtahʉ. Nɛ bi hyąnba rám hman Oją ra Moisés gue njąm'bʉ da guadi, nɛ gue'a bi thogahʉ a ya.

39 Pɛ nu'ʉ mam bombøtahʉ him bi nde bi 'yɛ̨c'yɛi a ra Moisés, him bi nde bi dɛnni xʉn ho, pɛ bi numan'ʉtho nɛ bi goh yʉ́ mbʉi, mím bɛ̨m bʉ Egipto. 40 Nu'ʉ bi 'yɛ̨mp'a ra Aarón, ra hmumbäją: “Dami 'yørcahe 'da yʉ oją da zixcahʉ. Nguetho hin dí pąhmbe 'bɛ'a bi ja a ra Moisés gue bá jʉgähe bʉ ja ra häi Egipto,” bi 'yɛ̨n'ʉ. 41 Nu'ʉ bi 'yøt'a n'da ra t'ʉndąni bʉya, ɛ̨mbi yʉ́ oją, nɛ bi hyo yʉn dąni nɛ bi mbøx yʉ́ 'bøts'e. Nɛ madín johya a bi 'yøt'e nangue yʉ́ 'yɛsɛ. 42 Pɛ nu Oją bi 'uegue nangue'ʉ, nɛ bi hyɛgui da dąnde ra hyadi, ra ząna, nɛ yʉ sø, nguetho nt'o't'i bʉ ja rá søcuą yʉ pøngahyą:

Pɛ hanja hinga guecä gá pøscahʉ 'bʉ gmí hyohʉ yʉn dąni 'bʉ gmí 'bʉhmbʉ nyote njɛya bʉ ma'ueni,

i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ pøngahyą.

43 Pɛ hinga guecä gá thąndegahʉ pɛ guá tuhʉ n'da ra ngu'bø't'e guepʉ gá thąndehʉ a gá sänba zɛhɛ rá thuhu, gá ɛ̨mfʉ ra Moloc.

Nɛ guá tuhʉ n'da rá hmite ra sø gá 'yɛ̨mb zɛhɛhʉ ra oją Renfán,

ngue gá nde gá thąnde zɛhɛhʉ.

Janangue'a ga ʉn'nahʉ nɛ ga pɛn'nahʉ man'da yatho xínda guepʉ ra häi Babilonia,

i ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ pøngahyą.

44 Pɛ guehma mi tu n'da ra ngu'bø't'e gue mí sänba Oją ʉ ma ngʉrpa bombøtahʉ 'bʉ mín 'yo bʉ ma'ueni, guepʉ da dąnde Oją ʉ, bi 'yøt'e tengu xí xi Oją ra Moisés, nu'bʉ min yąui bʉ ja ra t'øhø. Bi xifi da 'yøt'e tengu ra hmɛpya xí nu. 45 M'bɛjua bʉya, nu'bʉ mí ngʉrpi ra Josué, pɛ guexta'a ra ngu'bø't'e bá tu'ʉ ma ngʉrpa bombøtahʉ 'bʉ mí zøm bʉ ja ra häi xí xi Oją. Nɛ mí 'bʉpʉ mi'da yʉ ją'i gue hing yʉ israel. Nu Oją bʉya bi hyøn'a thi yʉ 'dan'yo ją'i nɛ bim 'bʉpʉ yʉ israel bʉya. Nɛ guexta'a mí jatho ra ngu'bø't'e nu'bʉ min ts'ʉt'abi ra David. 46 Nu'a Oją ɛ̨mmɛ mí numanho ra David, gue 'dat'a Oją mí thąnde ra Jacob. Nu'a ra David bi 'yäp rán t'ɛ̨di Oją da hyømba rá ngu gue rám poniui ra ngu'bø't'e. 47 Pɛ nu ra Salomón rá ts'ʉnt'ʉ ra David a, gue'a bi hyømba rá ngu Oją. 48 Pɛ nu'a Oją nuįxte thoho hingui 'bʉpʉ ja yʉ ngu nt'øt'e ngue yʉ́ 'yɛ yʉn 'yohʉ. Ngubʉ bi man ra pøngahyą 'bʉ mi thocpa rám hma ra Hmu mahɛ̨ts'i, nɛ bi 'yɛ̨na:

49 Nuua mahɛ̨ts'i i ja ma ts'ɛdi,

nɛcua ja ra ximhäi ja ma ts'ɛdi,

'bɛ'a ní ngu guín nde gui hyøguahʉ,

o hapʉ guí ɛ̨mhbʉ ja ma säya.

50 Ha hinga guesɛgä dá øt'ä gätho ja ua ya,

ɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra pøngahyą, bi 'yɛ̨n'a ra Esteban.

51 Nɛ bi thoc'a ra Esteban bi xi'ʉ yʉ mbäją i ørpa ran juąnbi:

―Nu'ahʉ xíngui ts'ʉ guí øhmbʉ 'bʉ ja'a si ahʉ, nɛ xʉm mɛ ni mbʉihʉ, xíngui ts'ʉ di cʉ't' ni zaguhʉ. Thocua thoho guí säman'ʉhʉ rá Hogandąhi Oją tengutho mam bombøtahʉ, guín jahʉ bʉ. 52 Xínga n'da rá pøngahyą Oją gue him bi hyo mam bombøtahʉ, n'dat'ʉ yʉ pøngahyą gue bi ma dua ɛ̨h ra Hoga Cristo, gue'a gá dähʉ nɛ gá yąfʉ nɛ xin gá hyohʉ. 53 Nu'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bi 'dajʉ rán t'ɛ̨di Oją, pɛ hin guí ʉrpahʉ ra güɛnda a 'bɛ'a bi ma, bi 'yɛ̨n'a ra Esteban 'bʉ mi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ngʉrpi.

Bi tho ra Esteban

54 Nɛ nu'bʉ mí 'yøh ya 'bɛ'a bi ma ra Esteban, bi dɛ ra cuɛ yʉ́ mbʉi nɛ bi yɛ̨xpa yʉ́ ts'i. 55 Pɛ nu ra Esteban mí hą ra ts'ɛdi xʉn ho rá mbʉi nangue rá Hogandąhi Oją in 'youi, nɛ bi ndøs' mahɛ̨ts'i nɛ di nɛc thoho hapʉ 'bʉ Oją. Nɛ bi nu ra Jesús 'darpʉ 'bʉhmi Oją nɛ i ja rá ts'ɛdi. 56 Nɛ bi 'yɛ̨na:

―Pɛ dami ndøs'hʉ nʉ dín nugä, n'yø, nsoqui mahɛ̨ts'i nɛ dín nugä a bin ją'i ua ja ra ximhäi, i 'bʉhnʉ ja rán 'yɛi Oją, bi 'yɛ̨na.

57 Pɛ nu'ʉ bʉya man'da bi got yʉ́ zagu, nɛ bi mbafi nangue yʉ́ cuɛ, gätho bi muxpʉ 'bäh ra Esteban. 58 Nɛ bi gʉcpʉ ja ra hnini nɛ bi bat'ado bʉ ma'ueni. Nɛ nu'ʉ gue bim bate, bi mbøh yʉ́ coto nguetho in nde nte di hɛ̨n'ʉ. Bi mbøpʉ ja rá gua n'da ran 'yohʉ ní huti ra Saulo, nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Gui jamansu ts'ʉ ma cotogähe, bi t'ɛ̨mp'a. 59 Nɛ nu'bʉ gätho ní mba ma bat'ado ra Esteban, bi zo'a Oją, bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'i ma Hmu Jesús, dami hyąnga ma te ya.

60 Nɛ bin dąnyahmu, nts'ɛdi bi mbafi, bi 'yɛ̨na:

―Ma Hmu i, o guí ʉrpa ra güɛnda nanguehna ra ts'oqui bin ja ya.

Nɛ nu'bʉ mi man na, bi du bʉya.

8

Nu ra Saulo bi un ran ʉnbi yʉ 'yɛ̨c'yɛi

1-3 Nɛ nu'a ra Saulo 'da'angu bi mamhbʉ ʉ bi hyo'a ra Esteban. Janangue'a nu ra pa ngue bi nu ran ʉnbi ra Esteban, nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi mi 'bʉpʉ Jerusalén bi mba ma ʉcpi. Nɛ xʉn ngu ʉ bi mba bʉ mi'da yʉ hnini bʉ ra häi Judea, nɛpʉ ra häi Samaria, pɛ bi gopʉ ʉ 'dɛ'mayoho yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. Nɛ 'da'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bi 'yäh ra Esteban, nɛ ɛ̨mmɛ bin zoni nangue'a. Nu ra Saulo ɛ̨mmɛ madi ʉcpa yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ mi cʉrpʉ ja yʉ ngu mi six yʉn 'yohʉ nɛ yʉ xisu, nɛ bi got'a fädi.

I hman ran ho ma'da'yo nubʉ ra häi Samaria

4 Pɛ nu'ʉ bi 'dagui, bi mamp'a rán ho ma'da'yo ra Cristo bʉ n'danni ním pa. 5 Nu'a ra Felipe bi mba bʉ ja n'da ra hnini ra häi Samaria, nɛ bi xih yʉ ją'i nangue ra Cristo. 6 Gätho yʉ ją'i bi 'yømanho 'bɛ'a bi man na ra Felipe 'bʉ mi nu yʉn t'øt'e nuįxte bi 'yøt'a. 7 Nguetho xʉn ngu yʉ ją'i bi hyønba thi yʉ zįthu, nɛ nts'ɛdi bi mba 'bʉ mí bøn'ʉ. Nɛ nu'ʉ mí 'uɛ'ts' yʉ́ ją'i nɛ'ʉ yʉ dogua gätho bi zä. 8 Janangue'a ɛ̨mmɛ bin ja ran johya bʉ ja ra hnini.

9 Nɛ mí 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ í Simón, mi øt' ran thäte, nɛ nu'ʉ yʉ mɛngu Samaria madi hyonya thoho. Nu ra Simón min ndep yʉ ją'i da bɛ̨ni jasɛ rá ts'ɛdi. 10 Nɛ gätho na ngu'ʉ, yʉ t'ʉhni nɛ yʉ dąc'yɛi, nu'bʉ mi 'yø'ʉ 'bɛ'a bi man a, bi 'yɛ̨na:

―Nuna ran 'yohʉ na, ja ra ts'ɛdi tengu Oją, ɛ̨n yʉ ją'i.

11 Nu'ʉ mi numansu ra Simón nguetho nya'a thoho mi häte. Nɛ bi hyonya thoho ʉ 'bɛ'a bi 'yøt'a. 12 Pɛ nu yʉ ją'i bi 'yɛ̨c'yɛi 'bɛ'a bi man'a ra Felipe nu'bʉ mí ma ra Hogamhma 'bɛpʉ ní manda rá ts'ɛdi Oją, ngue bi ma nangue ra Jesús. Nɛ bi mba ma xixyąbi yʉn 'yohʉ nɛ yʉ xisu. 13 Nɛ'a ra Simón ɛ̨na bi 'yɛ̨c'yɛi, nɛ nu'bʉ mín xixyą, bi dɛn'na ra Felipe. Nɛ nu'bʉ mín nu yʉ hmɛpya nɛ yʉn t'øt'e nuįxte bi 'yøt' ra Felipe, bi hyonya thoho ra Simón.

14 Nɛ nu'bʉ mi 'yø'ʉ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo 'bʉpʉ Jerusalén gue bi 'yɛ̨c'yɛi yʉ mɛngu Samaria, bi mbɛnpʉ ra Pedro nɛ ra Xuua ʉ mi'da yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. 15 Nu'bʉ mi zøm bʉ bʉya, bin yąhʉ Oją, bi 'yäp rá ts'ɛdi ngue da hyąn rá Hogandąhi Oją yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ. 16 Nguetho hin ní zøh rá Hogandąhi Oją bʉ ja yʉ́ mbʉi ʉ, pɛ hønt'a nangue rá thuhu ra Hmu Jesús bin xixyą ʉ. 17 Nu ra Pedro nɛ ra Xuua bʉya, bi gäspa yʉ́ 'yɛ yʉ́ yą yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ bi hyąn rá Hogandąhi Oją bʉya.

18 Pɛ nu ra Simón, nu'bʉ mi nu bi hyąn rá Hogandąhi Oją ʉ bi gäx yʉ́ 'yɛ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo, bi 'yut ra mbɛti bʉya. 19 Bi 'yɛ̨mbi:

―Dami 'dac ma ts'ɛdi gue hønt'a to'o ga cäx ma 'yɛ da hyąn rá Hogandąhi Oją tengu guí øt'ui, ma gá jut'aui, bi 'yɛ̨na.

20 Pɛ nu ra Pedro bi 'yɛ̨mbi:

―Di jua Oją ni mbɛti, nɛ'e, nguetho guím bɛ̨ni nangue ra mbɛti sä gui tän'a 'bɛ'a di un Oją. 21 Nguetho hinga gue'e ga comhbʉ na ra 'bɛfi, mfądi ya him mahoqui ni mbʉi bʉ ja rá hmi Oją. 22 Dami päh ni mbʉi nangue ran ts'o. Dami 'yäp rá punbi ra Hmu, nɛ da zä di pun'na'i nangue ran ts'o gá bɛ̨ni. 23 Nguetho dí pądi ɛ̨mmɛ ja ran ts'ɛya ni mbʉi, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu ran ts'o ja ni mbʉi guím bɛ̨ni.

24 Nu ra Simón bi dąti:

―Nu'aui gui 'yähmi ts'ʉ rá ts'ɛdi ra Hmu nanguecä, ngue hin gan nugä a guí mammi, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

25 Nu'bʉ mim 'bʉ'i ts'ʉ bʉ ra Xuua nɛ ra Pedro, nɛ xí mamp'a rám hma ra Hmu mahɛ̨ts'i, bi mbeng bʉ Jerusalén. Pɛ him 'bex bi zøm bʉ, nɛ m'bɛt'o gätho ná ngu ra häi Samaria bi man'a ran ho ma'da'yo bʉ bi thogui.

Nu ra Felipe nɛ ra mɛngu Etiopía

26 Nu'a n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bi zøm bʉ bí 'bʉ'a ra Felipe, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ní mba 'danguadi guepʉ bí thoh ra 'yu ní mba Gaza, gue ní bøm bʉ Jerusalén. Nuna ra 'yu ní mba bʉ ra huɛnhäi na, bi 'yɛ̨mp'a rám 'bɛhni Oją.

27 Bi ndants'a ra Felipe 'bex bi mba bʉ. Bi nu, i 'yo bʉ 'yu n'da ran 'yohʉ xʉn hɛ̨ts'i rá 'bɛfi, di jamansup rá mbɛti ra xuts'ʉt'abi Candace bʉ ra häi Etiopía. Janangue'a i t'ɛ̨mbi ra eunuco, ngue nde da ma, m'boqui. 28 Nu'a xpí mbeng bʉ Jerusalén guepʉ bá thąnde Oją. 29 Nu rá Hogandąhi Oją bi 'yɛ̨mp'a ra Felipe:

―Gui mba gui sʉ'a ran 'yohʉ i hux ra carro.

30 Nu ra Felipe bin tih pʉya nɛ bi zʉdi. Nu'bʉ mí zøm bʉ, bi 'yøde gue mi nɛh ra søcuą ran 'yohʉ, gue rá søcuą ra Isaías rá pøngahyą Oją. Ra Felipe bi 'yän bʉya:

―Ha guí pądi 'bɛ'a nam bøn'a ra søcuą gadín xäh ya.

31 Bi dą'a ran 'yohʉ:

―Hague dán zä ga pącä nu'bʉ njon da xängui.

Nɛ bi xih ra Felipe da ndets'e din hyʉmmi bʉ.

32 Nɛ nu'a ra søcuą madin xäh ran 'yohʉ mim ma gue:

I ts'ix'a n'da ran 'yohʉ tengu n'da ra dɛ'yo i ts'its'i ngue da hyo.

Nɛ tengu n'da ra t'ʉdɛ'yo nu'bʉ i ąxpa rá xįngu, hin di c'uɛ̨hɛ,

nɛ ngutho a ran 'yohʉ hin din yą.

33 Nɛ nu'bʉ mín nu ran ʉnbi, njom bi yąni, njom bi mbäts'i.

Nɛ njon da zä da ma hangu da dɛnni,

nguetho bi thącua rá te ua ja ra ximhäi.

Gue'a bi man ra søcuą bi nu ran 'yohʉ.

34 Nu ran 'yohʉ bʉya bi 'yän'na ra Felipe:

―Dami xiqui ts'ʉ to'o nín 'yohʉ na da nu ran ʉnbi, uague guesɛ na ra pøngahyą bi nu, uague n'dan'yo, bi 'yɛ̨mbi.

35 Nu'a ra Felipe bʉya, bi dʉ'mi bi ma 'bɛ'a nam bøn'a ra søcuą nubʉ madín xäh na ran 'yohʉ, nɛ bi xifi nangue ra Jesús bi t'ørpa na im man ra søcuą, nɛ bi thoqui bi xifi xʉn ho. 36 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ po ra dehe, nu'a ran 'yohʉ bi 'yɛ̨mp'a ra Felipe:

―Ha hin da zä dan xixyągä 'bʉ, nɛ po ua ra dehe ya, bi 'yɛ̨n'a.

37 Bi dą'a ra Felipe:

―Da zä, nu'bʉ guí ɛ̨c'yɛi a dí xi'i nangue ra Jesús, gue gätho ni mbʉi.

Bi dą'a ran 'yohʉ:

―Dí ɛ̨c'yɛi gue gue'a ra Jesucristo rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a.

38 Nɛ bi säyabi rá carro bʉya. Nɛ bi gąpʉ ja ra carro nɛ bi mba bʉ mi po ra dehe. Nu ra Felipe bʉya bi 'yørpa ran xixyą a ran'yohʉ. 39 Nɛ nu'bʉ mi bøxpʉ mí po ra dehe, 'dahmantho bi 'bɛrpʉ ra Felipe gue bi zix rá Hogandąhi Oją. Nɛ nu ra mɛngu Etiopía him man'dandį bi nu'a. Nɛ nu'bʉ mí thogui, bin johya rá mbʉi. 40 Pɛ nu ra Felipe ní nɛqui mahøn'a bʉ ra hnini Azoto. Nɛ nu'bʉ mambá thopʉ ja yʉ hnini, bi mam bʉ ran ho ma'da'yo asta gue'bʉ mi zøm bʉ ja ra hnini Cesarea.

9

Nu'a ra Saulo bi päh rán 'yomfɛ̨ni

1 Pɛ nu'a ra Saulo mim man yʉn ʉcuate, nɛ ran dąte nangue yʉ 'yɛ̨c'yɛi, gätho ná 'yøt'a bi 'yøt' ra Felipe. Nɛ bi mba bʉ bí 'bʉh ra hmumbäją. 2 Nɛ bi 'yäp ra søcuą ngue ran t'ɛ̨di da mba bʉ ja yʉ́ niją yʉ judío nubʉ ra hnini Damasco. Nɛ nu'bʉ 'bo'o da dįm bʉ gue i tɛn ra Cristo, ogue ran 'yohʉ ogue ra xisu, da bɛnt'i nɛ da zixpʉ Jerusalén nthu't'i din ofädi bʉ. 3 Nɛ nu'bʉ mí mba bʉ 'yu, mí ts'ʉtho da zøm bʉ Damasco, 'bex bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i n'da ra nyot'i ɛ̨mmɛ bi hyärpʉ i 'bä'a ra Saulo. 4 Bi dąng bʉ häi ra Saulo bʉya, nɛ bi 'yø'a n'da ra nde bi 'yɛ̨na:

―Saulo, Saulo, hanja gní ʉngui.

5 Bi dą'a ra Saulo:

―To'o i, gra Hmu.

Nu ra Hmu bi dąt'a:

―Nugä dra Jesús, guecä gadí ʉngui, nɛ xʉn hɛ̨i guí øt'e tengu n'da ra mbʉndąni i pa ma sʉni ra t'o ndepe dim pɛfi xʉn ho, nɛ i nɛte thoho.

6 Nu'a ra Saulo ɛ̨mmɛ bin su nɛ bi fɛt'i, bi 'yɛ̨na:

―Ma Hmu, 'bɛ'a guín nde ga øt'ä.

Nu ra Hmu bi 'yɛ̨mbi:

―Dami ndants'i gui mba bʉ ja ra hnini, nubʉ, da si'i 'bɛ'a gui 'yøt'e, bi t'ɛ̨mbi.

7 Nɛ nu'ʉ gätho mín 'yohʉ him mi sä din yą nguetho bin su. Nu'ʉ mí øh ra nde pɛ him min nu to'o min yą. 8 Nu'bʉ mi ndants'a ra Saulo bi zøt' rá dä pɛ him mi nu, mi xädä thoho. Nu'ʉ mín 'yohʉ bi bɛntpa rá 'yɛ bi zixpʉ Damasco. 9 Nɛ hyupa bám 'bʉpʉ, nɛ mi xädä, nɛ him mi sihmɛ, xing ra dehe mi si.

10 Nɛ mi 'bʉpʉ Damasco n'da ra 'yɛ̨c'yɛi rá thuhu ra Ananías. Nu ra Hmu mahɛ̨ts'i bin 'yusɛ bʉ nɛ bi zofo tengu'bʉ bin 'uį.

―Ananías, bi 'yɛ̨mbi.

Nu ra Ananías bi dądi:

―Dí 'bʉcä ua gra Hmu.

11 Nu ra Hmu bi 'yɛ̨mp'a:

―Dami ndants'i gui mba bʉ ja ra 'yu t'ɛ̨mbi xʉn juąni, nɛ gui hyom bʉ n'da ran 'yohʉ ra Saulo, ra mɛngu Tarso, i 'bʉpʉ ja rá ngu ra Judas. Nuya in zocä ya. 12 Nɛ'a ra Saulo in nu tengu'bʉ ra t'į ngue guí mba bʉ nɛ guí cäx ni 'yɛ, nɛ da nu ran nɛqui mahøn'a, bi 'yɛ̨n Oją.

13 Bi dąt'a ra Ananías:

―Ma Hmu i, xʉn ngu yʉ ją'i bi xiqui 'bɛ'a øt'na ra Saulo, xʉn ngu yʉn ts'o xʉ 'yørpa yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ Jerusalén. 14 Nɛ nuna bá äp rán t'ɛ̨di yʉ hmumbäją da bɛnt'i nɛ da got'a fädi gätho to'o da ndøn'na ni thuhu, bi 'yɛ̨na.

15 Pɛ nu'a ra Hmu bi xi'a ra Ananías:

―Ní mbahma nguetho dá huahndä da ma nanguecä bʉ 'bʉ'ʉ hing yʉ judío, nɛ yʉ hmuts'ʉt'abi, nɛ yʉ ją'i israel ngue yʉ judío. 16 Nɛ ga xifi xʉn ngu yʉn ʉnbi da nu nanguecä, go bi 'yɛ̨n Oją.

17 Bi mba ra Ananías bʉya, nɛ nu'bʉ mi yʉrpʉ ja ra ngu, bi gäx rá 'yɛ rá yą ra Saulo nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ma cu'i Saulo, nu ra Hmu Jesús, nu'a gue gá nu bʉ 'yu 'bʉ guá ɛ̨hɛ, bá pɛncä ua ya gue di ja i da xoh ni dä. Nɛ di ja i gui hyą ra ts'ɛdi xʉn ho nangue rá Hogandąhi Oją gan 'youi, bi 'yɛ̨na.

18 Nɛ 'bex bi hyø'ʉ mi comba yʉ́ dä tengu ra xihuą. Nɛ 'bex bi hyand ran nɛqui yʉ́ dä ra Saulo, 'bex bi ndants' pʉya nɛ bin xixyą. 19 Nɛ nubʉya, bin sihmɛ nɛ bi zac mahøn'a rá ją'i. Nɛ bám 'bʉ'i ts'ʉ bʉ bí 'bʉ'i 'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ra hnini Damasco.

Nu'a ra Saulo bi mam bʉ rám Hman Oją bʉ Damasco

20 Nɛ nu ra Saulo bʉya 'bex bi dʉ'mi bá mam bʉ rám Hman Oją bʉ ja yʉ́ niją yʉ judío. Nɛ bi xifi gue nu ra Jesús rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a. 21 Gätho mi øde bi hyonya thoho nɛ bi 'yɛ̨na:

―Ha hinga guehna ran 'yohʉ na mi cot'a fädi gätho mi ndønba rá thuhu ra Jesús bʉ Jerusalén. Nɛ ha him bá ɛ̨cua ngubʉ da 'yøt'e, nɛ da zits'i nthu't'i bʉ 'bʉh yʉ hmumbäją, bin 'yɛ̨mp'ʉ.

22 Pɛ nu ra Saulo man'da bi hyą ra ts'ɛdi bi ma xʉn ho. Nɛ nu yʉ judío 'bʉpʉ Damasco nte mi sä da ma, nguetho bi xifi, nu 'bɛ'a gätho mán ts'änni da'yøt'a rá Thahni Oją gue ra Cristo, pɛ gue'a bi 'yøt'a ra Jesús, guepʉ bi 'yuti n'dat'a.

Nu'a ra Saulo bi 'dagui, ɛ̨na xtám bɛnt yʉ judío

23 Nɛ nu ra Saulo 'bʉ mím 'bʉpʉ nya'a ts'ʉ yʉ pa, n'dat'a mí man'ʉ yʉ judío hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi, ngue da hyo. 24 Pɛ nu ra Saulo mi øde 'bɛ'a mbɛ̨n'ʉ yʉ judío. Nu'ʉ mí fäh yʉ́ goxthi bʉ ja ra ndehnini, guepʉ ma mbä't'i ra jądo. Ma pa nɛ ra xui mí fäh yʉ goxthi ngue nde da hyo. 25 Pɛ nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bi zix ra Saulo gue ra xui, í cą'ma n'da ra 'bøts'e bʉ thi bʉ ja ra jądo ngue ma fø't'e ra hnini. Gue'a í 'da'a.

Ra Saulo 'bʉpʉ ja ra hnini Jerusalén

26 Nu'bʉ mí zøm bʉ Jerusalén ra Saulo, mim bɛ̨ni gue xtín 'yohʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Pɛ nu'ʉ mín su'ʉ nɛ him mi ɛ̨c'yɛi gue ra 'yɛ̨c'yɛi ra Saulo. 27 Pɛ nu ra Bernabé bi zix'a ra Saulo guepʉ 'bʉh yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. Nɛ bi xifi ngue bi nu ra Hmu bʉ 'yu, nɛ bin yąui ra Hmu. Nɛ bi xifi bi hyut' ran zambʉi bʉ Damasco nu'bʉ mím ma nangue ra Jesús. 28 Nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bi zim bʉya, nɛ bin 'yohʉ bʉ Jerusalén. 29 Nɛ nu ra Saulo bi hyut' ran zambʉi bi mamp'a rám Hman Oją nangue ra Jesús. Pɛ nu'ʉ 'da yʉ́ mijudíohʉ gue i yą ra nde ra griego, madin junthʉ ra Saulo, nɛ'ʉ nde da hyo'ʉ. 30 Nu'bʉ mí 'yøh yʉ 'yɛ̨c'yɛi gue nde da tho ra Saulo, bi zixpʉ Cesarea nɛ bi mbɛnpʉ Tarso.

31 Nuya bin hɛ̨ yʉ́n ʉnbi yʉ 'yɛ̨c'yɛi gätho ra häi Judea, nɛ ra häi Galilea nɛ ra häi Samaria. Nɛ bin te yʉ́ mbʉi nangue Oją. Bi numansu ra Hmu nɛ bi nu rám fäts'i rá Hogandąhi Oją. Nɛ man'da xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi.

Bi zä'a ra Eneas

32 Nu'a ra Pedro mí 'yo mi nu ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ ja yʉ hnini, nɛ bi zøm bʉ ja ra hnini Lida gue da nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ. 33 Nɛ bi dįm bʉ n'da ran 'yohʉ ní hu Eneas, nhyąto njɛya xí 'yoi gue xʉn ʉ, xín t'ɛ'ts' rá ją'i. 34 Nu ra Pedro bi 'yɛ̨mp'a:

―Eneas, da zä'i nangue ra Jesús, dami ndants'i pants' ni fįdi, bi 'yɛ̨mbi.

'Bex bi ndants'a ra Eneas bʉya. 35 Nɛ gätho ngue 'bʉpʉ Lida nɛpʉ Sarón bi 'yɛ̨c'yɛi ra Hmu 'bʉ mín nu'a bin ja, nɛ bi hyɛsɛ yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi.

Nu'a ra Dorcas bi dąmbɛ̨ni 'bʉ mi du

36 Nɛ nu'ʉ yʉ pa ʉ, mí 'bʉpʉ ja ra hnini Jope n'da ra xisu gue ra 'yɛ̨c'yɛi, í Tabita, nɛ í Dorcas ngue rá nde yʉ griego. Nuna ra xisu ɛ̨mmɛ xʉn ngu ran huɛ̨cate mí ørpa yʉ́ miją'ihʉ. 37 Pɛ nuya bin zäman'ʉ, nɛ bi du. Nu'bʉ mi 'berpa rá ją'i, bi jäxpʉ bí ja n'da ra t'ots'i magąts'i. 38 Nu ra hnini Lida mí hän bʉ Jope. Nu'bʉ mí 'yøh yʉ 'yɛ̨c'yɛi, gue 'bʉpʉ Lida ra Pedro, bi mbɛhn'dʉ yoho yʉn 'yohʉ gue ba ørpa ra ts'ɛdi ba ɛ̨hɛ. 39 Nu ra Pedro bʉya 'bex bán 'yohʉ ʉ. Nu'bʉ mí zøhø, 'bex bi ts'ixpʉ magąts'i ja a ra cuarto guepʉ mí 'bä'ʉ yʉ hyoya xisu mí zoni. Nɛ bi 'yut yʉ́ he xí t'ørpabi, gue bi 'yørpa ra Dorcas 'bʉ mi 'bʉi. 40 Pɛ nu ra Pedro bi xifi:

―Dami pømhbʉ ts'ʉ n'da zʉ ora gätho ahʉ.

Nɛ bin dąnyahmu nɛ bin yąui Oją. Nɛ bi hyant'a gue bi du, bi 'yɛ̨mbi:

―Tabita dami ndants'i, bi 'yɛ̨mbi.

'Bex bi zøt' rá dä, nɛ nu'bʉ mín nu ra Pedro, bi hyudi. 41 Nu ra Pedro bʉya bi bɛntpa rá 'yɛ nɛ bi xots'i, bim 'bäi. 'Bex bi zohn'dʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi nɛ yʉ hyoya xisu bʉya:

―Dami nuhʉ na xí du, nɛ bi dąmbɛ̨ni ya, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

42 Nu'bʉ mí 'yø'ʉ gätho ra hnini Jope, xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi ra Hmu. 43 Nɛ nu ra Pedro xʉn ngu ts'ʉ yʉ pa bá copʉ Jope, bám 'bʉpʉ rá ngu ra Simón. Nu ra Simón ra hoca xindąni a.

10

Ra Pedro nɛ ra hmudofʉi Cornelio

1 Mí 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ í Cornelio, nubʉ ra hnini Cesarea. Gue nuna ran 'yohʉ im hmu nangue'ʉ n'da munts'i yʉ dofʉi gue'a ní t'ɛ̨mbi Italiano ʉ. 2 Nuna ra Cornelio madague'bʉ hing ra judío a, pɛ nu'a nɛ gätho 'bʉpʉ rá ngu mi thąnde Oją nɛ mí numansu a. Nząi mi un yʉn t'unni yʉ hyoya nɛ nząi min yąhʉ Oją. 3 N'da ra pa mbɛ hyunde, tengu'bʉ bi 'uį 'bʉ mí nu n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, bi yʉrpʉ ja ra cuarto mí 'bäi, bi zofo:

―Cornelio, bi 'yɛ̨mbi.

4 Nɛ nu'bʉ mí hyandi, bin su nɛ bi dądi:

―'Bɛ'a ma Hmu.

Nu ram 'bɛhni bi 'yɛ̨mbi:

―Nu'a Oją im bɛ̨n'i, nɛ i ø'bʉ guí yąui, nɛ in nu Oją 'bʉ gdí un yʉn t'unni yʉ hyoya. 5 Nuya, gui pɛhn'dʉ 'da yʉn 'yohʉ bʉ Jope da dįm bʉ n'da gue ra Simón, nɛ guet'a ra Pedro a, nɛ gua pɛnhua. 6 Nu'a ra Pedro i 'bʉhmbʉ n'da ran 'yohʉ í Simón gue ra hoca xindąni a, nɛ i 'bʉpʉ ndendeją. Nu'a da xi'a'i 'bɛ'a gui 'yøt'e, bi 'yɛ̨n'a rám 'bɛhni Oją.

7 Nu'bʉ mí gua'a im ma, 'bex bi mbeng mahɛ̨ts'i ram 'bɛhni. Nu ra Cornelio bʉya bi zohni yoho yʉ́ 'yɛ̨hɛ nɛ n'da ra dofʉi ngue i numansu Oją, ngue rá 'yɛ̨hɛ a. 8 Nɛ nu'bʉ mi xifi gätho 'bɛ'a bi xih rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, bi mbɛnpʉ Jope ʉ bʉya.

9 Man'da pa bʉya mbɛ huxyadi nu'bʉ bá ɛ̨pʉ 'yu yʉ́m 'bɛhni ra Cornelio, häntho Jope, nu ra Pedro bi ndexpʉ thi bʉ ja ra zɛ'ts'angu bʉ mí 'bʉi, guepʉ din yąui Oją. 10 Nu'a ra Pedro ɛ̨mmɛ bin tumanthuhu, nɛ gätho ní mba mahoqui ran ts'ihmɛ, nu ra Pedro bʉya bi nu n'da ran t'uti, tengu'bʉ bi 'uį. 11 Nɛ bi nu nsoqui mahɛ̨ts'i, nɛ bá cąi tengu n'da ra the'bø't'e xʉn ndoho gue mfɛnt'i yʉ́ ts'ąt'i. 12 Nɛ ba 'yo bʉ ja ra 'bø't'e hønt'a go 'bɛ'a má zu'uɛ̨ i ja goho yʉ́ gua, nɛ yʉ zate, nɛ yʉ pozʉ, nɛ yʉ doja. 13 Nu ra Pedro bi 'yø'a n'da ra nde, bi t'ɛ̨mbi:

―Dami ndants'i gui hyo gue gui sa.

14 Bi dą'a ra Pedro:

―Hin'na ma Hmu, nguetho njąm'bʉ xtá sagä xʉn ts'o, gue'a i man nin t'ɛ̨di hingui ho 'bʉ ga sa.

15 Nɛ bi 'yɛ̨mbi mahøn'a:

―'Yo guí ɛ̨na hingui ho 'bɛ'a dá sändä da ts'a, ngue gätho dí hocä ʉ, bi 'yɛ̨mp'a ra nde.

16 Ná hyundį bi sifi, bi ndex mahøn'a mahɛ̨ts'i ra 'bø't'e. 17 Nu ra Pedro, nu'bʉ gätho madí hyonya thoho nɛ im bɛ̨ni 'bɛ'a ní mba'a xí nu tengu ra t'į, 'bex bi zøh yʉ́m 'bɛhni ra Cornelio. Nɛ mí 'bäpʉ thi ja ra goxthi rá ngu ra Simón, nɛ xí 'yänni hapʉ ja'a ra ngu. 18 Nu'bʉ mí zøm bʉ, bi 'yänni:

―Ha 'bʉcua ra Simón Pedro.

19 Nɛ gätho nín 'yomfɛ̨ni ra Pedro 'bɛ'a ní mba a xí nu, nu'a rá Hogandąhi Oją bi 'yɛ̨mbi:

―'Bʉpʉ hyu yʉn 'yohʉ i hon'i. 20 Dami ndants'i, gui cąi nɛ gui mbähä ʉ yʉn 'yohʉ, gui tɛnni nɛ hin gan su, nguetho nugä bá pɛnhdä ʉ, bi 'yɛ̨mbi.

21 Nu ra Pedro bʉya bi gąpʉ mi 'bäh yʉn 'yohʉ gue bá pɛnh ra Cornelio, nɛ bi xifi:

―Nugä guecä guí hongui. 'Bɛ'a gní hyonjʉ.

22 Bi dą'ʉ:

―Nu ra Cornelio ra ngʉrpa dofʉi bá pɛncähe. Nu ra Cornelio n'da ra hocją'i gue i numansu Oją. Nɛ gätho yʉ judío i ndømanho nangue'a. Nɛ n'da ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i bi xi'a da zonh'na'i, gue gui mba bʉ rá ngu, nɛ da t'ømanho 'bɛ'a gätho gui xifi, bi 'yɛ̨n'ʉ.

23 Nu ra Pedro bi xifi da yʉrpʉ mbo ra ngu, bin oxpʉ bʉya. Nu'bʉ mi hyats'i bi mbähä ra Pedro. Nɛ'ʉ 'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi mí 'bʉpʉ Jope bi mbähä.

24 Man'da pa bʉya bi zøm bʉ ra hnini Cesarea. Nu ra Cornelio xí zohni gätho 'bʉpʉ ja rá ngu nɛ yʉ́ amigo, ngue dim pɛti bʉ ja rá ngu. Gätho i tøm'bʉ. 25 Nu'bʉ mí zøm bʉ ja ra goxthi ra Pedro, bá pøn ra Cornelio, bi dądi nɛ bin dąnyahmu bi dąnde. 26 Pɛ nu ra Pedro bi gʉ'ts'i nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Dami ndants'i nguetho nugä dran 'yohʉ thohogä tengutho i, bi 'yɛ̨na.

27 Nɛ i yąui gätho án yʉt'a mbo rá ngu. Nɛ bi nu xʉn ngu xím pɛti bʉ. 28 Nu ra Pedro bi 'yɛ̨mp'ʉ bʉya:

―Guí pąhmbʉ hin 'yʉ man t'ɛ̨dihe dyʉ judíohe gue dan uąns'hʉ o gue ga cʉthe bʉ ja ni ngumhbʉ, nguetho hin gyʉ judío ahʉ. Pɛ Oją xʉ 'yurcagui gue xínga n'da yʉ ją'i ga ɛ̨mhbe hin da zä dan yąmanhohe, ogue ga ɛ̨mfe hingui ho. 29 Janangue'a nu'bʉ gmí zoncagui, bá ɛ̨cä nɛ nte mán t'änni dá änni. Nuya dín nde ga pądi hanja gá zoncagui, bi 'yɛ̨n'a.

30 Nu ra Cornelio bi 'yɛ̨m bʉya:

―Ná goho pa tengu ra ora jabʉya, dá ɛ't' man ts'ihmɛ 'bʉ mán yągä'be Oją, 'bex bi zø'a n'da ran 'yohʉ ua dí 'bʉi, mí he ra pahni di fɛxni. 31 Nɛ bi 'yɛ̨ngui: “Cornelio, Oją bi 'yøde 'bɛ'a gám ma nɛ bi nu yʉn t'unni gá un yʉ hyoya, nɛ im bɛ̨n'a'i. 32 Nuya guin zohna ra Simón Pedro 'bʉpʉ Jope bʉ ja rá ngu ra Simón ra hoca xindąni a, nɛ i ja rá ngu bʉ ndendeją. Nɛ nu'bʉ da zøcua gan yąui,” ɛ̨n'a ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i 'bʉ min zoqui. 33 Jananjabʉ dá zonh'na 'i nɛ xʉn ho guá ɛ̨hɛ. Nuya gäthogähe dí 'bʉhmbe ua ngue da nuje Oją, ga øhmbe 'bɛ'a gätho da xije Oją, gue gui xije, ɛ̨n'a ra Cornelio.

Bi sih ran ho ma'da'yo a ra Cornelio

34 Nu ra Pedro bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Nugä dí pącä ya hingui huahna Oją to'o da numanho gue'bʉ ra judío o hing ra judío. 35 Nu Oją da zini hønt'a go nda'a ní nde i yą, ngue to'o gätho da numansu'a, nɛ to'o i øt' ran ho. 36 Guí pąhmbʉ ram hma bá pɛncähe Oją dyʉ israelgähe, dyʉ judíogähe, bi ma nangue ra Jesucristo, gue nu'a di hocpa ní mbʉi n'da, guehna rá Hmu ʉ gätho hønt'a go 'bɛ'a ní nde i yą. 37 Nɛ guí pąhmbʉ ram hma nangue ra Jesucristo bi hmam bʉ gätho ra häi Judea, bí mbʉpʉ Galilea, gue'bʉ ya xí juah rá 'bɛfi ra Xuua Nxixyą gue bi ma di xixyąba yʉ ją'i. 38 Nɛ guí pąhmbʉ Oją bi un rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją ra Jesús, ra mɛngu bʉ Nazaret. Nu ra Jesús hønbʉ go hapʉ bin 'yo mí øt' ran ho, nɛ gätho ʉ mín 'yohʉ ra zįthu bi hyønba thi ra zįthu. Gätho bi 'yøt'ʉ nguetho min 'youi Oją. 39 Nɛ nugähe ma 'bäigähe a ra Jesús, dí mamhbe majuąni, nguetho dá nuhe 'bɛ'a gätho bi 'yøt' ra Jesús nubʉ ma häihe dyʉ judíohe, nɛpʉ ma ngʉrpa hninihe Jerusalén. Nɛ m'bɛjua bi tho, bi guarpʉ ja ra pont'i. 40 Pɛ Oją bi xox'a ná hyupa, nɛ bi japi dá nugähe xʉn ho. 41 Pɛ njom mi'da bi nu, høngdähe gue xí huancähe Oją. Janangue dí mamhbe majuąni, gue ya majuąni dán sihmɛgähe ra Jesús 'bʉ mi ndants' 'bʉ mi du. 42 Nɛ nu'a bi mbɛncähe gue ga xihmbe yʉ ją'i nɛ ga mamhbe, gue gue'a bi huahn'na Oją da 'yørpa ran juąnbi yʉ ją'i 'bʉi nɛ'ʉ xʉn du. 43 Nɛ guehna mím man'ʉ gätho yʉ́ pøngahyą Oją, gue gätho to'o da 'yɛ̨c'yɛi nangue ra Jesús, da hyąn ra punbi nangue yʉ́ ts'oqui, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

Nu'ʉ hing yʉ judío bin t'un rá Hocandąhi Oją

44 Nɛ i yą ra Pedro, 'bex bá ɛ̨h rá Hogandąhi Oją, gätho bi gohmbʉ yʉ ją'i i øh rám hma ra Pedro. 45 Nɛ nu'ʉ yʉ judío min 'yohʉ ra Pedro madí hyonya thoho 'bʉ mí bądi bin t'un rá Hogandąhi Oją ʉ hing yʉ judío. 46 Nguetho bi 'yøde bin yą 'da yʉ nde hing yʉ́ ndesɛ ʉ, gue bi 'yɛ̨spa Oją 'bʉ mí yą. 47 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra Pedro, bi 'yänni:

―Ha sä da mba ma hɛcpi ya 'bʉcua gue hin din xixyą, nɛ ya xʉ hyąn rá Hogandąhi Oją tengugahʉ, bi 'yɛ̨na.

48 Nɛ bi ma di xixyąbi nangue rá thuhu ra Jesucristo. M'bɛjua bʉya bi 'yäp ra mate ra Pedro da gohmbʉ bʉ mi'da yʉ pa.

11

Nu ra Pedro i xih yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Jerusalén hague án zä bi 'yɛ̨c'yɛi ʉ hing yʉ judío

1 Nɛ nu'ʉ mi'da yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo nɛ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ra häi Judea mí øde gue yʉ ją'i hing yʉ judío bi hyąn rám hman Oją. 2 Pɛ nu'bʉ mí mbeng bʉ Judea ra Pedro, nɛ bi zøm bʉ Jerusalén, nu'ʉ 'da yʉ judío yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ, bi zʉ'a ra Pedro. 3 Nu'ʉ bi xi'a ra Pedro, bi 'yɛ̨mbi:

―Hanja gá mba bʉ yʉ́ ngu yʉ ją'i ngue hing yʉ judío, nɛ gán sihmɛhʉ ʉ.

4 Nu ra Pedro bʉya bi xifi 'bɛ'a gätho xín ja, gue'bʉ mí dʉ'mi bi xi Oją gue da zøm bʉ rá ngu ra Cornelio. Bi 'yɛ̨na:

5 ―Mí 'bʉcä bʉ ra hnini Jope, nɛ mí yągä'be Oją. Dá nugä tengu'bʉ dá 'uį, bá cąh mahɛ̨ts'i tengu n'da ra the'bø't'e. Nɛ bá cąi mfɛnt'i goho yʉ́ ts'ąt'i, nɛ bi zøpʉ dí 'bʉi. 6 Nu'bʉ má handi dá nu hønt'a go 'bɛ'a má zu'uɛ̨ 'bʉcua ja ra häi. Dá nu'ʉ ja goho yʉ́ gua, yʉ zu'uɛ̨ nɛ yʉ zate nɛ mi'da. Nɛ dá nu yʉ pozʉ nɛ yʉ doja. 7 Nɛ dá ø'a n'da ra nde bi xiqui: “Pedro, dami ndants'i gui hyo gue gui sa,” bi 'yɛ̨ngui. 8 “Hin'na ma Hmu,” dá ɛ̨mbi, “nguetho njąm'bʉ dá sagä a man nin t'ɛ̨di ngue hin ga sahe.” 9 Pɛ nu ra nde mahɛ̨ts'i bi xiqui mahøn'a: “Pɛ 'yo guí ɛ̨na hingui ho 'bɛ'a dí sändä da ts'a, ngue gätho dá hocä yʉ,” bi 'yɛ̨ngä a ra nde. 10 Nhyundį bi 'yøt'e njabʉ, bi mba ra 'bø't'e bʉ mahɛ̨ts'i bʉya. 11 Nɛ 'bexque gue'a ra pa bi zøpʉ hyu yʉn 'yohʉ bʉ ja ra goxthi guepʉ dám 'bʉcä, gue yʉm 'bɛhni bá nɛxpʉ Cesarea, nɛ bi hyongui. 12 Nɛ nu'a rá Hogandąhi Oją bi xiqui ga tɛnni, nɛ nte mán t'änni ga änni. Nɛ 'bäcua ya 'dato yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngue dá mbähmbe. Nɛ dá cʉthe bʉ ja rá ngu n'da ran 'yohʉ í Cornelio. 13 Nɛ nu'a bi xije gue bi nu n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i mí 'bäpʉ ja rá ngu, gue bi xifi da mbɛnpʉ ja ra hnini Jope 'da yʉn 'yohʉ, da 'yänni nanguecä. 14 Nɛ bi xifi gue ga xifi hague dán zä dim pøhø, nɛ'ʉ 'bʉpʉ rá ngu. 15 Nɛ nu'bʉ mí jua'a bi xic ra Cornelio, dá dʉ'mi dá zocä bʉya. Nɛ nu'bʉ má dʉ'mi dá mangä, nu rá Hogandąhi Oją bá ɛ̨hɛ nɛ bi gohmbʉ ʉ mí 'bʉpʉ bʉya, tengutho bi 'yørcahʉ rá mbʉdi thoho. 16 Nɛ nubʉya dá bɛ̨ngä rám hma ra Hmu Jesús nu'bʉ mim ma: “Nu ra Xuua bi xixyą ahʉ ra dehe, pɛ nugä ga 'da ahʉ rá Hogandąhi Oją,” bi 'yɛ̨ngähe ra Jesús, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

17 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nu'bʉ n'dat'a ran t'unni bi un Oją ʉ, tengutho bi 'dajʉ 'bʉ ya xtá ɛ̨c'yɛihʉ ra Hmu Jesucristo, ha da zä ga sɛrpä a in nde da 'yøt' Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

18 Nu'bʉ mí 'yø'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ Jerusalén 'bɛ'a bi man ra Pedro, him mam bi zʉi pɛ bi 'yɛ̨spa Oją, nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―A, njabʉ øt Oją 'bʉ, gue nɛ'ʉ yʉ ją'i hing yʉ judío di japi di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nangue yʉ́ ts'oqui, ngue nɛ'ʉ din ja ra temaząi ʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi dim pɛti bʉ Antioquía

19 Nu'ʉ 'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngue bi nu ran ʉnbi bʉ Jerusalén 'bʉ mí mba ntho ra Esteban, bin 'uɛ̨xt'ʉ. Nu'ʉ 'da bi mba bʉ n'danni yʉ häi Fenicia nɛpʉ Chipre nɛpʉ ja ra hnini Antioquía. Bi man rán ho ma'da'yo ra Cristo bʉ bim 'bʉi, pɛ hønt'ʉ yʉ́ mijudíohʉ bi xifi. 20 Pɛ nu'bʉ mí zøm bʉ Antioquía 'da yʉ mɛngu bʉ Chipre nɛpʉ Cirene, bi zo'ʉ hing yʉ judío, gue nɛ'ʉ bi xifi nangue ra Hmu Jesús. 21 Nu'ʉ mí ja ra ts'ɛdi xʉn ho nangue Oją ʉ, janangue'a xʉn ngu yʉ ją'i hing yʉ judío bi 'yɛ̨c'yɛi, bi hyɛsɛ yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi, nɛ bi dɛn'na ra Hmu.

22 Nɛ bi 'yø'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ Jerusalén gue bi 'yɛ̨c'yɛi ʉ 'da hing yʉ judío bʉ Antioquía. Janangue'a bi mbɛnpʉ a ra Bernabé. 23 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ, bi nu ngue i nu rá mate Oją yʉ ją'i i 'bʉpʉ. Bin johya rá mbʉi ra Bernabé bʉya, nɛ bi zofo, bi xifi hin da hyɛgui, pɛ din 'yomanho bʉ ja rá 'yu Oją, nɛ da 'yørpa rá 'bɛfi Oją ngue gätho yʉ́ mbʉi. 24 Nuna ra Bernabé n'da ra hocją'i na, nɛ mí hą rá ts'ɛdi xʉn ho rá mbʉi nangue rá Hogandąhi Oją in 'youi, nɛ mí ɛ̨c'yɛi xʉn ho. Janangue'a xʉn ngu mi'da yʉ ją'i bi 'yɛ̨c'yɛi ra Hmu.

25 Nubʉya, bá pøm bʉ ra Bernabé, bi mba bʉ Tarso bi hyom bʉ ra Saulo. Nɛ nu'bʉ mi dįni, bi zixpʉ Antioquía. 26 Nɛ n'dajɛya bám 'bʉhmi bʉ, nɛ mi pa bʉ ja ram pɛti nɛ bi xänbi xʉn ngu yʉ ją'i. Guepʉ ra mbʉdi bi t'ɛ̨mbi yʉ cristiano ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi, gue mí nde da ma, i tɛn ra Cristo ʉ.

27 Nu'ʉ yʉ pa ʉ, bá nɛxpʉ Jerusalén 'da yʉ pøngahyą, bi mba bʉ Antioquía. 28 Nu'a n'da í Agabo, bi ndants'i bim 'bäpʉ madím pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ bi ma con rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją. Bi ma gue din ja ra thuhu gätho ra ximhäi. Nɛ nuna bin ja 'bʉ mim hmuts'ʉt'abi bʉ Roma a ra Claudio. 29 Nɛ nu'bʉ mín ja ra thuhu, nu'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Antioquía bi zänni hangu na ngu ts'ʉ ra mbɛti da bądi n'da ngu n'da, gue da 'bɛnpa ʉ yʉ́ mi 'yɛ̨c'yɛihʉ 'bʉpʉ ra häi Judea, ngue da mbäx'i ts'ʉ. 30 Nɛ ngubʉ bi 'yøt'e, bi mbɛnpa ra mbɛti ʉ yʉ́ ngʉrpi yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Judea, bi hyąx'a ra Bernabé nɛ ra Saulo.

12

Bi tho ra Jacobo nɛ bi mba mfɛnt'i ra Pedro

1 Nu'ʉ yʉ pa ʉ, nu ra ts'ʉt'abi Herodes bi manda da mba mfɛnt'i yʉ 'yɛ̨c'yɛi, bi dʉ'mi di ʉnba ʉ. 2 Nɛ bi manda ngue bi tho ra Jacobo rán 'yohʉ ra Xuua, ra juai í tho a. 3 Nu'bʉ mi bąh ra Herodes gue i numanho yʉ judío hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi gue bi hyo ra Jacobo, bi bɛnt'a ra Pedro, nɛ bin thɛui n'da ra dąmpɛti mí sänba Oją ʉ yʉ israel, t'ɛ̨mbi dąbaxjua. 4 Janangue'a him 'bex bi tho ra Pedro, pɛ bi jot'a fädi. Nɛ bi manda 'dɛ'ma 'dato yʉ́ dofʉi ra Herodes di jamansu ra goxthi, 'da'i goho n'da cʉt'i. Mím bɛ̨n'a ra Herodes xtán zixpʉ 'bʉh yʉ ją'i, mí ɛ̨na xtá hyo bʉ 'bʉ mí gua'a ram pɛti ran dąbaxjua. 5 Nu ra Pedro guexta'a mí pa m'bädi xʉn ho bʉ ja ra fädi, pɛ nu yʉ́ mi 'yɛ̨c'yɛihʉ bim pɛti, nɛ ɛ̨mmɛ bin yąhʉ Oją nangue ra Pedro.

Oją bi gʉc'a ra Pedro nu'bʉ mí ofädi

6 Nu ra xui a gue mi ɛ̨n'a ra Herodes xtán gʉc 'bʉ mí hyats'i, nu ra Pedro mi cät'inde yoho yʉ dofʉi, nɛ nu'a, nthu't'i yoho yʉ cadena, nɛ bin ąha. Nɛ xø mí 'bäpʉ mi'da yʉ dofʉi bʉ ja rá goxthi ra fädi. 7 N'dahmantho bi zøpʉ 'bʉh ra Pedro n'da rám 'bɛhni ra Hmu mahɛ̨ts'i. Nɛ bi nɛcpʉ mbo ra fädi. Nu ram 'bɛhni bi 'yąnba rá hyo ra Pedro, bi 'yä'a, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Ndants'a n'dihi, bi 'yɛ̨mbi.

Nu yʉ cadena bi xosɛ gue'a mán thu't'i rá 'yɛ. 8 Nɛ nu ram 'bɛhni bi 'yɛ̨mp'a mahøn'a:

―Dami tʉ't' ni ngʉ't'i nɛ gui 'yʉ't' ni thįxfani.

Nu ra Pedro bi 'yøt'e tengu bi si'a. Nɛ xø bi 'yɛ̨mbi:

―Hye ni dąpahni nɛ gui tɛngui.

9 Nu ra Pedro bi dɛn'na ram 'bɛhni, bi bøm bʉya. Pɛ him mí pą 'bʉ majuąni gue'a rám 'bɛhni Oją bi zits'i, uague tengu'bʉ bi 'uįtho. 10 Nɛ nu'bʉ mi thopʉ bí 'bäh rá mbʉdi yʉ mbädi, nɛ bi thopʉ ná yoho 'bäh yʉ mbädi, bi zøm bʉ bí ja ra jut'it'ɛgui bʉ ja ra 'yu ní mba bʉ hnini. Bi xosɛ ra jut'i nɛ bi bøm bʉya. Nɛ nu'bʉ min 'yo bʉ 'yu, bi 'ue'a rám 'bɛhni Oją, bi ts'o'a ra Pedro bʉya. 11 Nu'a ra Pedro, nu'bʉ mi bądi 'bɛ'a gätho bin ja, ngue majuąni nɛ hing ra t'į, bi 'yɛ̨nsɛ:

―Dí pąsɛgä ya gue ra Hmu mahɛ̨ts'i bá pɛhna n'da rám 'bɛhni, nɛ bá jʉgä bʉ ja rá ts'ɛdi ra ts'ʉt'abi Herodes, nɛ bi yąngä nangue 'bɛ'a nde xtá 'yørcä ma mijudíohe, bi' yɛ̨nsɛ ra Pedro.

12 Nɛ nu'bʉ mín 'yomfɛ̨ni ts'ʉ, bi mba bʉ ja rá ngu ra María, rá mbe ra Xuua Marcos, nɛ xʉn ngu madím pɛti bʉ, i yąhʉ Oją nangue ra Pedro. 13 Nɛ nu'bʉ madí jät ra jut'i bʉ thi ja ra mbä't'i, bi mba bʉ n'da ra hmute, ra 'yɛ̨hɛ, í Rode, gue da bądi to'o i 'bäpʉ. 14 Nɛ nu'bʉ mí 'yørpa rá nde ra Pedro, bi bądi to'o, nɛ ɛ̨mmɛ madí johya. Pɛ him 'bex bi xocuabi nguetho in nde m'bɛt'o bi xi'a n'dihi yʉ ją'i 'bʉpʉ, gue 'bäpʉ ra Pedro bʉ ja ra goxthi. 15 Nu yʉ ją'i bi 'yɛ̨mbi:

―Guí häte.

Pɛ nu'a ra hmute guexta'a mi ma gue gue'a ra Pedro. Nɛ nu'ʉ bi ma:

―Gue'a rán dąhi a.

16 Pɛ nu ra Pedro bi thoc thoho di jät ra jut'i, nɛ nu'bʉ mi xocpi nɛ bi nu gue gue'a ra Pedro, bi hyonya thoho ʉ. 17 Pɛ nu'a ra Pedro bi uąnba rá 'yɛ, ndepe din hɛ̨. Nɛ bi xifi ha án zä bi gʉcpʉ ja ra fädi ra Hmu. Nɛ bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ ją'i:

―Dami xihmbʉ a man'da ra Jacobo, gue ra Santiago a, nɛ'ʉ mi'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bɛ'a bin ja, bi 'yɛ̨na.

Nɛ bi bøn'a ra Pedro bi mba n'danni.

18 Nu'bʉ mi hyats'i, ɛ̨mmɛ bin ja ran cui, gue'da xnin 'yänthoho yʉ dofʉi, nguetho him bi bądi 'bɛ'a bin ja ra Pedro. 19 Nɛ nu ra Herodes bi manda dí honi pɛ him bá thįni. Nɛ nubʉya bi 'yän'dʉ yʉ mbängoxthi hague bin ja, nɛ bi manda ngue da tho'ʉ bʉya. M'bɛjua bi bøn'a ra Herodes ra häi Judea, bi mba bʉ ja ra hnini Cesarea, nɛ bám 'bʉpʉ.

Bi du a ra Herodes

20 Nɛ nu ra Herodes ɛ̨mmɛ mí numan'ʉ yʉ ją'i 'bʉpʉ ra hnini Tiro nɛpʉ Sidón. Pɛ nu yʉ ją'i bim pɛti, pɛ m'bɛt'o bin amigohʉ ra Blasto, rám fäts'iui ra ts'ʉt'abi Herodes. Nɛ bi sih ra Blasto din hocpahʉ a ra Herodes, nguetho jatho dí nɛxpʉ 'bɛ'a da zi yʉ ją'i bʉ bí ja rá häi ra Herodes. 21 Janangue'a bi zän man'da ra pa bʉya, nu yʉ ją'i bim pɛti. Nu ra Herodes bi hye rá pahni ɛ̨mmɛ xʉn ho, nɛ bi hyupʉ ja rá mɛxa, nɛ bin høt'ahyą. 22 Nɛ ɛ̨mmɛ bi mbahni yʉ ją'i nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Hing rá nde n'da ran 'yohʉ bʉ na yą nʉ, pɛgue rá nde n'da ra oją, sä ɛ̨n'ʉ.

23 'Dahmantho n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bi japi 'bex bin zäman'ʉ ra Herodes, nguetho him bi ma ngue hinga gue'a Oją a, him bi 'yɛ̨spa Oją. 'Bex bi nɛqui yʉ zu'uɛ̨ mbo rá foho, bi du bʉya.

24 Pɛ nu rám Hman Oją bi thoqui bi hma, gätho bʉ n'danni bi 'yøh rám Hman Oją yʉ ją'i.

25 Nu ra Bernabé nɛ ra Saulo, nu'bʉ mi guah yʉ́ 'bɛfi, gue bi sifi da hyąx ra mbɛti bʉ Jerusalén, bá peng bʉya, bán 'yohʉ ra Xuua Marcos, bi zøpʉ Antioquía mahøn'a.

13

Nu ra Bernabé nɛ ra Saulo bi dʉmp' yʉ 'bɛfi ngue bi mamp rám hman Oją bʉ n'danni yʉ häi

1 Nubʉ ra hnini Antioquía mi 'bʉpʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngue nząi dim pɛti. 'Da'ʉ yʉ pøngahyą, nɛ 'da'ʉ yʉ xänbate. Mí 'bʉpʉ ra Bernabé, nɛ Simón t'ɛ̨mbi Negro, nɛ ra Lucio ra mɛngu bʉ Cirene. Nɛ mí 'bʉpʉ ra Manaén, nu'a 'darpʉ bi mba ma tedeui ra Herodes rá ts'ʉt'abi ra häi Galilea, nɛ mí 'bʉpʉ ra Saulo. 2 N'da ra pa nu'bʉ mí 'yøt' ram pɛti ʉ, nɛ mí ɛ't' yʉ́n ts'ihmɛ, nɛ nu'a rá Hogandąhi Oją bi 'yɛ̨mp'ʉ:

―Dami 'uejʉ ya yoho yʉn 'yohʉ, ra Bernabé nɛ ra Saulo, nguetho xtá huanhdä ʉ da 'yøt' ra 'bɛfi dá xifi, bi 'yɛ̨mbi.

3 Nu'bʉ mí 'yɛ't' yʉ́n ts'ihmɛ mahøn'a, bi 'yäp rám fäts'i Oją 'bʉ mí dospa rá yą ra Bernabé nɛ ra Saulo.

Bin 'yɛ̨hmbʉ bʉya:

―Oją da zix ahʉ, bi 'yɛ̨mbi.

Nu'ʉ bi 'bɛhni bi mam bʉ rám Hman Oją bʉ Chipre

4 Nubʉya nu rá Hogandąhi Oją bi zix'a ra Bernabé nɛ ra Saulo, bi mba bʉ ra hnini Seleucia. Nu'bʉ mí nɛxpʉ, bi hyu ra barco, bi mba bʉ ra häi Chipre, ra t'ʉhäi i ja bʉ made ra deją. 5 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ ra hnini Salamina, bi mam bʉ rám Hman Oją bʉ ja yʉ́ niją yʉ judío. Nɛ ra Xuua Marcos mín 'yohʉ nɛ bim fäxpʉ. 6 Nu'bʉ mi thopʉ gätho ra häi Chipre, bi zøm bʉ ja yʉ́ hyodi ra hnini Pafos. Nɛ bin tįmhbʉ n'da ra judío gue ra bądi, ɛ̨na rá pøngahyą Oją pɛgue ra hyäte a, nu rá thuhu í Barjesús. 7 Nu'a mín 'youi bʉ ja rá 'bɛfi ra Sergio Paulo, rá ts'ʉt'abi ra häi bʉ. Nu'a ra Sergio Paulo n'da ran 'yohʉ ɛ̨mmɛ mí ja rán 'yomfɛ̨ni xʉn ho. Nu'a bi zohna ra Bernabé nɛ ra Saulo nguetho nde da 'yøh rám Hman Oją. 8 Pɛ nu ra bądi Barjesús, n'dat'a ra Elimas, bi 'yʉ't'a ra ts'ʉt'abi, nguetho hingui ndepe da 'yɛ̨c'yɛi a i sifi, nɛ bin junthʉ a ra Bernabé nɛ ra Saulo. 9 Nu ra Saulo, n'dat'a ra Pablo a, n'youi xʉn ngu ra ts'ɛdi nangue rá Hogandąhi Oją a, ɛ̨mmɛ bi hyɛ̨t'a ran 'yohʉ ngue ra bądi. 10 Nɛ bi 'yɛ̨mp'a:

―Nu'i gra ndøhyäte ɛ̨mmɛ guín 'youi gätho 'bɛ'a xʉn ts'o. Nu'i gra ts'ʉnt'ʉ i ra dąmants'o. Nu'i gadí ʉcua 'ʉ gätho xʉn ho. Ha njąm'bʉ gui 'yɛ'ts'a gní xih yʉ ją'i hingui ho 'bʉ da dɛn Oją. 11 Nuya da 'yøt'a'i ran ʉnbi ra Hmu mahɛ̨ts'i. Gan xädä gue hin da zä gui nu ran nɛqui 'da yʉ pa, bi 'yɛ̨mp'a ra Pablo.

'Bex bin xädä, bi gą 'bɛxui rá dä, nɛ bi hyoni to'o da gʉrpa rá 'yɛ'a bʉya. 12 Nu'bʉ mí nu'a ra ts'ʉt'abi 'bɛ'a bin ja, bi hyonya thoho, 'bex bi 'yɛ̨c'yɛi bʉya, nguetho ya bi bądi majuąni a rán xädi ra Hmu mahɛ̨ts'i ngue mím man'a ra Pablo.

Ra Pablo nɛ ra Bernabé nubʉ ra hnini Antioquía, gue ra häi Pisidia

13 Nu ra Pablo nɛ'ʉ mín 'yohʉ bi hyu ra barco, bi nɛxpʉ Pafos nɛ bi zøm bʉ Perge bʉ ja ra häi Panfilia. Pɛ nu ra Xuua Marcos bá ɛ̨'a, bá sotho ʉ mín 'yohʉ, nɛ bá peng mahøn'a bʉ Jerusalén. 14 Nu ra Pablo nɛ'a ra Bernabé mín 'youi, bi nɛxpʉ Perge bi mba bʉ man'da ra hnini Antioquía bʉ ra häi Pisidia. Nɛ nu'bʉ mi zøn ra pa ran säya, bi yʉrpʉ ja rá niją yʉ judío nɛ bi hyupʉ ʉ. 15 Nu'bʉ mi gua'a man'ʉ 'bʉpʉ, ngue rá søcuą yʉ́n t'ɛ̨di yʉ judío nɛ rá søcuą yʉ pøngahyą, nu'ʉ di jamansu bʉ ja ra niją bi xi'a ra Pablo nɛ ra Bernabé:

―N'yohʉ aui, nu'bʉ ja aui ts'ʉ n'da ran zofo, dami xije ts'ʉ.

16 Bi ndants'a ra Pablo bʉya, bim 'bäi, bi uąn rá 'yɛ ngue ndepe da 'yøh yʉ ją'i, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―N'yohʉ ahʉ ma mi'israelhʉ, nɛ gätho ahʉ guín numansuhʉ Oją, dami 'yøhmbʉ ya. 17 Nu'a Oją gue dí tɛnhdʉ dyʉ israelhʉ, bi huan'dʉ mam bombøtahʉ nɛ bi japi bin xąndi xʉn ngu nu'bʉ mí 'bʉpʉ ra häi Egipto, nɛ mí 'bʉpʉ tengu yʉ n'dan'yo ją'i. Nɛ nu Oją bʉya bá jʉc'ʉ nangue rá ts'ɛdi bʉ mi 'bʉi. 18 Nɛ madague'a him madí däp Oją yʉ́ mbʉi ʉ 'bʉ min 'yo mbɛ nyote njɛya bʉ ma'ueni ʉ, pɛ guehma bin ja rá yembʉi Oją. 19 Nɛ bi un'na ra häi Canaán ʉ ma mi'israelhʉ gue di manda zɛhɛ, 'bʉ mí jua'a bi hyo'ʉ yoto yʉ nde xmí 'bʉpʉ. Nɛ bin ząm bʉ ma mi'israelhʉ bʉya. 20 Nu Oją bʉya bi japi bim 'bʉh yʉ́ zɛ'mi, nɛ goho ciɛnto nɛ yote ma'dɛt'a njɛya madí manda ma mi'israelhʉ, asta gue'bʉ go mím 'bʉh ra pøngahyą Samuel. 21 M'bɛjua bi ndesɛ yʉ ją'i n'da ra hmuts'ʉt'abi di manda ʉ. Nɛ bi jap Oją a ra Saúl dim hmuts'ʉt'abi bʉya. Nu ra Saúl, rá ta a ra Cis, gue rám bombøta ra Benjamín mí 'bʉh maya'bʉ. Nɛ nu'a ra Saúl bim hmuts'ʉt'abi yote njɛya. 22 Nu'bʉ mi 'uec Oją ra Saúl bʉya, bi japi bim hmuts'ʉt'abi ra David. Nɛ mi man Oją, bi 'yɛ̨na: “Nuna ra David, rá ts'ʉnt'ʉ a ra Isaí, ɛ̨mmɛ dín numanho, nguetho da 'yørca a ma pähä nɛ 'bɛ'a gätho dín nde,” bi 'yɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo 'bʉ mín zo'ʉ yʉ́ mijudíohʉ bʉ ra hnini Antioquía, ra häi Pisidia.

23 Nɛ bi thoqui bi man ra Pablo, bi 'yɛ̨na:

―Nɛ gue'a ra David rám bom'bɛto na ra Jesús gue bá pɛncahʉ Oją, ma pørpatehʉ dyʉ israelhʉ, dyʉ judíohʉ, tengu mí man Oją maya'bʉ. 24 Ya ma guepʉ di dʉmp'rá 'bɛfi ra Jesús, nu ra Xuua mí xih ma mi'israelhʉ gue din xixyą to'o gätho bi päh yʉ́ mbʉi nangue yʉ́ ts'oqui. 25 Nu'bʉ mi ts'ʉtho da du a ra Xuua, nu'a mí mam buya: “Nu'a gá bɛ̨mhbʉ gue guecä pɛ hinga guecä. Pɛ m'bɛjua ba ɛ̨hɛ, nɛ hin dí sʉcä tengu a, nguetho ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨ts'i rá ts'ɛdi a,” mí ɛ̨n'a ra Xuua, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

26 Nɛ bi thoqui bi man ra Pablo, bi 'yɛ̨na:

―Man 'yohʉ ahʉ, yʉ́m bom'bɛtojʉ ra Abraham, nɛ mi'da ahʉ gue nɛ'ahʉ guí numansuhʉ Oją, guejʉ bá pɛncahʉ na rám hma Oją, nɛ i ma hague dán zä di pøjʉ. 27 Pɛ nu ma mɛnguhʉ mí 'bʉpʉ Jerusalén, nɛ yʉ́ ngʉrpi ʉ, him mi pądi gue gue'a ra Jesús mí o't' yʉ pøngahyą, madague'bʉ i hmam bʉ ja ma nijąhʉ gätho yʉ́ pa ran säya. Janangue'a bi 'yørpa ra Jesús tengu mán t'o't'i 'bʉ mí yąpi gue da hyo. 28 Nu ra Jesús nte min dupate, pɛ bi si'a ra Pilato gue di manda da tho. 29 Nɛ nu'bʉ mí 'yørpe 'bɛ'a gätho mán t'o't'i bʉ ja rám hman Oją, nɛ m'bɛjua bʉya bi mba ma cą'mi bʉ ja ra pont'i, nɛ bi t'ägui. 30 Pɛ nu Oją m'bɛjua ts'ʉ bi xoxpʉ 'bʉ'ʉ xʉn du. 31 Nɛ nu yʉn 'yohʉ mín 'yohʉ mam'bɛt'o a ra Jesús 'bʉ mí nɛxpʉ ra häi Galilea, nɛ bi mba bʉ ra dąhnini Jerusalén, nɛ guet'ʉ i xih yʉ ją'i ʉ ya.

32 Nɛcä'be dí xi ahʉ ya nangue ra Jesús, ran ho ma'da'yo gue'a mí xi Oją ʉ ma bøtahʉ 'bʉ mí ma gue 'bɛ'a majuąni din ja. 33 Nɛ gue'a bin ja a ya. Gue bi jącuahʉ 'bʉ mí xox'a ra Jesús, gue guejʉ dyʉm bom'bɛtojʉ ʉ bi xi Oją majuąni. Tengu mán t'o't'i bʉ ja rám Hman Oją, ná yoho ra Salmo, i ɛ̨na: “Nuya nam pa ya, dí ɛ̨'ts'i'i, da nu'ʉ yʉ ją'i ya gue majuąni ma Ts'ʉnt'ʉ i,” mí ɛ̨n Oją 'bʉ mi 'yɛ̨na, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

34 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra Pablo:

―Nɛ bi xox Oją a ra Jesús 'bʉ mí du, nɛ hin da du mahøn'a. Nɛ gue'a bi man Oją, 'bʉ mi 'yɛ̨na: “'Dat'a ra hoganjąpi ga 'da'i tengu dá xih majuąni ra David,” bi 'yɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

35 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nɛ gue'a bi mam bʉ man'da ra Salmo gue bi 'yo't'a ra David, bi xi Oją: “Hin gui jap'a ni Hoga Ts'ʉnt'ʉ da 'ya a rá ngøc'yɛi,” bi 'yɛ̨mbi. 36 Pɛ nu ra David nu'bʉ mí jua'a rá 'bɛfi ngue bi 'yørpa rá pähä Oją gätho mí 'bʉcua ja ra häi, bi du. Nɛ 'darpʉ yʉ́n 'yägui yʉ́ bøta bi t'ägui, nɛ bi 'ya bʉ rá ngøc'yɛi a bʉya. 37 Pɛ nu'a rá ngøc'yɛi ra Jesús, bi xox Oją a, him bi 'ya a. 38 Ma cu ahʉ, dín nde ahʉ gui pąhmbʉ, nangue ra Jesús i jajʉ ra punbi nangue ma ts'oquihʉ, nɛ gue'a dí xi ahʉ a ya. 39 Hønt'a go to'o gahʉ ga däp ma mbʉihʉ a ra Jesús, din jajʉ ra punbi gätho ma ts'oquihʉ. Nɛ madague'a dí øthʉ yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés bi xi Oją, pɛ hinga gue'ʉ dí punga ma ts'oquihʉ ʉ. 40 Dami 'yɛ̨c'yɛihʉ ra Cristo ya, janangue'a hin gui nuhʉ 'bɛ'a bi man yʉ pøngahyą bʉ ja rám Hman Oją, nu'bʉ mí ma:

41 Damin 'yomfɛ̨nihʉ ts'ʉ a gnán thennate thohʉ,

nguetho dí øt'ä n'da ra 'bɛfi nuįxte yʉ pa jabʉya guí 'bʉhmbʉ.

Pɛ nu'bʉ hin gui 'yɛ̨c'yɛihʉ 'bʉ 'bo'o i xi ahʉ, gui hyonya thohohʉ 'bʉ bi mba ma ʉn'ni ahʉ, nɛ gui tuhʉ bʉya.

Gue'a mí man yʉ pøngahyą 'bʉ mí 'yɛ̨n Oją, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

42 Nɛ nu'bʉ mí bøm bʉ ja ra niją ra Pablo nɛ'a mín 'youi, nɛ nu'ʉ 'da gue madim pɛti bʉ bi 'yäp ra mate gue da xih mahøn'a 'bʉ ni yoto ʉ, tengu xí xih ya. 43 Nɛ nu'bʉ mí gua'a ram pɛti bʉ ja ra niją, xʉn ngu yʉ́ mijudíohʉ nɛ'ʉ i ɛ̨c'yɛi tengu yʉ judío, bi dɛn'na ra Pablo nɛ ra Bernabé. Nu ra Pablo nɛ ra Bernabé bi xifi ngue di thoqui da 'yɛ̨c'yɛi ra Jesús, gue dí 'dajʉ rá mate Oją a.

44 Janangue'a nu'bʉ mí zøn'a hyąto pa bʉya, ngue ra pa ran säya, mbɛ gätho na ngu yʉ ją'i 'bʉpʉ ja ra hnini bim pɛti bʉ, ngue da 'yøh rám Hman Oją mahøn'a. 45 Pɛ nu'bʉ mi nu'ʉ yʉ judío ngue ní mba bʉ ja yʉ́ niją gätho yʉ ją'i, nɛ bin sɛya ʉ bʉya. Nɛ bin junthʉ ra Pablo nɛ mí ɛ̨n'ʉ him majuąni a bi ma, nɛ bi c'ąman'ʉ a. 46 Nu ra Pablo nɛ ra Bernabé bi hyut'ran zambʉi nɛ nts'ɛdi bi ma:

―Bi zän Oją m'bɛt'o thoho bi sijʉ rám Hman Oją dyʉ judíohʉ, nɛ hin gá hyąmhbʉ. Janangue'a hin nin sähʉ gui hyąmhbʉ ra temaząi. Pɛ ga mbähmbe ga xihmbe yʉ ją'i hing yʉ judío ya. 47 Nguetho ra Hmu mahɛ̨ts'i bi mbɛncähe nɛ mi ma:

Ya dá pɛnh'nahʉ gui xihmbʉ yʉ ją'i hing yʉ judío, din ja ran nɛqui yʉ́ mbʉi.

Nɛ gätho ra ximhäi gui mamhbʉ hague dán zä ga yąnba yʉ́ te yʉ ją'i,

nɛ gue'a bi xije ra Hmu a, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

48 Nɛ nu'bʉ mí 'yøh yʉ ją'i ngue hing yʉ judío 'bɛ'a bi man ra Pablo, bin johya yʉ́ mbʉi, nɛ bi 'yɛ̨na:

―Xʉn ho rám Hman Oją, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Nɛ bi 'yɛ̨c'yɛi to'o gätho mán thahni gue din t'un'na ra temaząi. 49 Nɛ nu rám Hman Oją, ya gätho bʉ ja ra häi Pisidia bi hma. 50 Pɛ nu'ʉ 'da yʉ judío bi parpa ʉ 'da yʉ xisu, gue'ʉ 'da mí søm bʉ ja yʉ́ niją nɛ mí pa nt'ɛ̨spi bʉ ja ra hnini, nɛ'ʉ mi'da yʉn 'yohʉ gue yʉ ngʉrpi bʉ ja ra hnini. Nɛ nu'ʉ bi ʉcpa ra Pablo nɛ ra Bernabé bʉya, nɛ bi xifi da bøm bʉ ja yʉ́ häi. 51 Janangue'a nu ra Pablo nɛ ra Bernabé bi huąc yʉ́ gua yʉ fonthäi, ngue n'da ra hmɛpya nde da ma, da nu rán thɛui a bi 'yøt'ʉ. Nɛ bi mba bʉ ja ra hnini Iconio bʉya. 52 Pɛ nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Pisidia ɛ̨mmɛ bin johya, nɛ bi hyą ra ts'ɛdi xʉn ho nangue rá Hogandąhi Oją.

14

Ra Pablo nɛ ra Bernabé nubʉ ra hnini Iconio

1 Nubʉ Iconio, bi yʉrpʉ ra Pablo nɛ ra Bernabé bʉ ja yʉ́ niją yʉ judío, nɛ bi mam bʉ a rám Hman Oją. Nɛ bi ma xʉn ho, janangue'a xʉn ngu yʉ́ mijudíohʉ bi 'yɛ̨c'yɛi, nɛ'ʉ yʉ ją'i gue hing yʉ judío. 2 Pɛ nu'ʉ 'da yʉ judío ngue him bi 'yɛ̨c'yɛi ɛ̨mmɛ madin 'yʉthʉ ʉ hing yʉ judío, bim parbi da zʉ'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi. 3 Pɛ nu ra Pablo nɛ ra Bernabé nya'a bim 'bʉpʉ, nguetho xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi bʉ, nɛ bi hyut' ran zambʉi bi ma nangue ra Hmu mahɛ̨ts'i. Nu ra Hmu bi un yʉ́ ts'ɛdi ʉ ngue da 'yøt' yʉ hmɛpya nɛ yʉn t'øt'e nuįxte, guepʉ da bąh yʉ ją'i, Oją in 'yohʉ ra Pablo nɛ ra Bernabé. 4 Pɛ nu yʉ ją'i bʉ ja ra hnini bin heque. 'Da'ʉ bi dɛn yʉ judío hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ 'da'ʉ bi dɛn ra Pablo nɛ ra Bernabé. 5 Janangue'a, nu yʉ ngʉrpi bʉ ja ra hnini bi un ran t'ɛ̨di ʉ hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi, yʉ judío ʉ'da, hing yʉ judío ʉ 'da, gue da zʉ'ʉ, nɛ di bat'ado ʉ. 6 Pɛ nu ra Pablo nɛ ra Bernabé, 'bʉ mí bądi 'bɛ'a nde da 'yørpe, bi 'dagui, bi mba bʉ ja ra hnini Listra, nɛpʉ ra hnini Derbe nubʉ ra häi Licaonia. Nɛ bin 'yo gätho ra xɛqui bʉ. 7 Nɛpʉ bá mam bʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo bʉ ʉ.

Bi mba ma bat'ado ra Pablo bʉ Listra

8 Nubʉ ja ra hnini Listra mí 'bʉpʉ n'da ran 'yohʉ, ra dogua, ngue ya xín jabʉ 'bʉ mim 'bʉi. Nɛ mí hurpʉ nguetho hin jąm'bʉ bin 'yo. 9 Nu ran 'yohʉ i øde 'bɛ'a bi man ra Pablo. Nu'bʉ mí hyɛ̨t a ra Pablo, mí pądi 'bɛ'a mím bɛ̨n'a zʉ dogua, ngue ya i ɛ̨c'yɛi gue dí hocpa rá gua ya. 10 Janangue'a nu ra Pablo nts'ɛdi bi ma:

―Ndants'i gam 'bäi.

Nu ran 'yohʉ bʉya 'bex bi zägui bin 'yo. 11 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i, nu'bʉ mín nu 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Pablo, nts'ɛdi bi mbafi, nɛ bin yą yʉ́ nde 'ʉ licaonia, bi 'yɛ̨na:

―Nuya yʉ oją ya, pɛ bi nɛqui tengu'bʉ yʉn 'yohʉ, bi zøcua ja ra häi dí 'bʉhmbʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

12 Nu ra Bernabé bi 'yɛ̨mbi tengu rá thuhu yʉ́ oją zɛhɛ ra Júpiter, ximangutho a ra Pablo bi 'yɛ̨mbi tengu rá thuhu yʉ́ oją zɛhɛ ra Mercurio. Nguetho man'da mi yą'a ra Pablo, nɛ i ɛ̨mbi rá pøngahyą ra Júpiter a ra Mercurio. 13 Nu'a ra mbäją bʉya, ngue mí pɛp'a yʉ́ oją Júpiter, mí ja bʉ n'da ra ngu bʉ ndehnini, guepʉ mí thąnde ra Júpiter yʉ ją'i. Nu'a ra mbäją nɛ'ʉ 'da yʉ ją'i bá si yʉn dąni guepʉ 'bʉh ra Pablo nɛ ra Bernabé, ɛ̨mbi ra Mercurio nɛ ra Júpiter, gue da hyo yʉn dąni da mbøspe. Nɛ bá cą yʉ døni, gätho da mbøspe. 14 Pɛ nu'bʉ mí bąh ra Bernabé nɛ ra Pablo 'bɛ'a i nde da 'yøt'ʉ yʉ ją'i, bi yʉrpʉ 'bʉh yʉ ją'i, bi dʉn yʉ́ pahni, ndepe da bąh yʉ ją'i hingui numanho 'bɛ'a nde da 'yøt'ʉ, nɛ bi 'yɛ̨mbi:

15 ―N'yohʉ ahʉ hanja ngubʉ gní 'yøthʉ. Nguetho dyʉ́n 'yohʉ thoho'be, pɛ bá ɛ̨'be ua gue dín nde ga xi a'be gui 'yɛs'hʉ 'bɛ'a guí øthʉ, nguetho säti thoho 'bɛ'a guím bɛ̨mhbʉ. Nde'bʉ gui 'yɛs'hʉ gní thąndehʉ ʉ guí ɛ̨mfʉ yʉ oją ua ja ra häi, nɛ gui thąndehʉ majuąni Oją. Nguetho gue'a bi 'yøt' mahɛ̨ts'i nɛcua ja ra häi nɛ ra deją nɛ gätho i ja ua. 16 Nu'ʉ yʉ pa bi thogui, Oją bi hyɛtho yʉ ją'i da 'yøzɛhɛ yʉ́ pähä zɛhɛ. 17 Pɛ nu Oją bʉya ząi i urcahʉ rá hogan 'yomfɛ̨ni i ørcahʉ, gue bí pɛnh ra 'ye nɛ di japi din ja ma huąhihʉ, nɛ di 'dajʉ 'bɛ'a dí sihʉ nɛ di 'dajʉ ran johya ma mbʉihʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

18 Madague'bʉ ngubʉ mí man ra Pablo, pɛ xʉn hɛ̨i bʉ í hɛcpa yʉ ją'i gue hin da mbøspe.

19 Pɛ bi zøm bʉ 'da yʉ judío bá nɛxpʉ ra hnini Antioquía bʉ ja ra häi Pisidia, nɛpʉ Iconio, nɛ nu'ʉ bi parba yʉ ją'i da zʉh ra Pablo nɛ ra Bernabé. Nu yʉ ją'i bʉya bi bat'ado ra Pablo nɛ bi gʉrpʉ häi, bi hyøn'a thi bʉ ja ra hnini, nɛ ɛ̨mbi gue ya bi du. 20 Pɛ nu'bʉ mí zøh yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ 'bɛn'a ra Pablo, bi ndants' pʉya, nɛ bi mba mahøn'a bʉ ja ra hnini. Nu'bʉ mí hyax bʉya bi mbɛ ra Bernabé bʉ ja ra hnini Derbe.

21 Nubʉ ja ra hnini Derbe bi mamp'a rán ho ma'da'yo ra Cristo, nɛ xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ nubʉya, nu ra Pablo nɛ ra Bernabé bá nɛxpʉ, bi thoh mahøn'a bʉ ja yʉ hnini Listra nɛ Iconio nɛpʉ Antioquía bʉ ra häi Pisidia. 22 Guepʉ bi thoqui bi hąt ra ts'ɛdi yʉ́ mbʉi yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ bi xifi di thocta a dí 'yɛ̨c'yɛi, nguetho gätho to'o da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, jatho da nu xʉn ngu yʉn ʉnbi. 23 Nɛ nubʉya nu ra Pablo nɛ ra Bernabé bi 'yɛ't' yʉ́n ts'ihmɛ 'bʉ mí huan'dʉ din ngʉrpi n'da ngu n'da bʉ ja yʉm pɛti. Nɛ bi 'yäp Oją ngue da mbäx'ʉ yʉ ngʉrpi. Nɛ bi däp'a Oją ʉ gätho na ngu ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi gue di jamansu, nguetho bi 'yɛ̨c'yɛi Oją ʉ.

Bá peng bʉ ra Pablo nɛ ra Bernabé bʉ Antioquía ra häi Siria

24 Nɛ nubʉya ra Pablo nɛ ra Bernabé bi thopʉ ra häi Pisidia nɛ bi zøm bʉ ra hnini Perge nubʉ ra häi Panfilia. 25 Nɛ guepʉ bi mamp'a rán ho ma'da'yo ra Cristo. M'bɛjua bʉya bi mba bʉ ra hnini Atalia. 26 Guepʉ bi hyu ra barco bi mba bʉ Antioquía bʉ ra häi Siria, guepʉ ra mbʉdi xí un Oją yʉ́ 'bɛfi ʉ, nɛ xí t'äp rám fäts'i Oją ʉ. Nɛ nuya bi juah ya. 27 Nu'bʉ mi zøm bʉ, bi ma dim pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ bi xifi gätho bi 'yøt'e ngue bi zɛ'a Oją, nɛ bi xifi nɛ'ʉ hing yʉ judío bi jap Oją bi 'yɛ̨c'yɛi. 28 Nɛ nu ra Pablo nɛ ra Bernabé, nya'a bim 'bʉhmbʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ bʉya.

15

Bim pɛti yʉ ngʉrpi bʉ Jerusalén

1 Nu'ʉ yʉ pa ʉ bi zøm bʉ Antioquía 'da yʉn 'yohʉ bi nɛxpʉ ra häi Judea. Nɛ sä bi xi'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi hing yʉ judío ngue hingui sä dim pø'a n'da 'bʉ hinga nthɛqui yʉ́ xifani, tengu bi xänba ra Moisés ʉ yʉ judío. 2 Nu ra Pablo nɛ ra Bernabé nts'ɛdi bin junthʉ ʉ, janangue'a bi t'ɛ̨mbi da mba bʉ Jerusalén, nɛ'ʉ mi'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi, din yąhʉ bʉ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo nɛ'ʉ mi'da yʉ ngʉrpi bʉ, nangue 'bɛ'a bi man'ʉ yʉn 'yohʉ.

3 Janangue'a nu'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Antioquía bin 'yɛ̨hmbʉ bʉya, bi mbɛnpʉ ja ra 'yu ʉ. Nɛ nu'bʉ mi hyąx ra 'yu ní mba Jerusalén, bi thopʉ ja ra häi Fenicia nɛpʉ ra häi Samaria. Nɛ nubʉ bi thogui, bi xih yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngue bi hyɛ'ʉ yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi zɛhɛ ʉ hing yʉ judío, nɛ bi dɛn ra Cristo. Nɛ nu'bʉ mí 'yø'ʉ yʉ cu nangue ra Cristo 'bɛ'a bi man ra Pablo, bin johya bʉya.

4 Nu ra Pablo nɛ ra Bernabé nɛ'ʉ mín 'yohʉ bʉya, bi zøm bʉ Jerusalén. Nɛ nu yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo nɛ'ʉ mi'da yʉ ngʉrpi mi 'bʉpʉ, nɛ gätho mi'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi, bin johya 'bʉ mín nu'ʉ, nɛ bim pɛtihʉ. Nɛ nu ra Pablo nɛ ra Bernabé bi ma gätho 'bɛ'a bi 'yøt'e, ngue bi zɛ'a Oją 'bʉ mí xi'ʉ hing yʉ judío. 5 Pɛ 'da'ʉ yʉ judío, yʉ fariseo ʉ ngue mí ɛ̨c'yɛi, bim 'bäi nɛ bi 'yɛ̨na:

―Jatho da mba nthɛqui yʉ́ xifani yʉ 'yɛ̨c'yɛi gue hing yʉ judío, nɛ da sifi da 'yøt' yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés, bi 'yɛ̨n'ʉ.

6 Nu'ʉ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo bʉya, nɛ'ʉ mi'da yʉ ngʉrpi, bim pɛti ngue bin 'yän'dʉ 'bɛ'a man'da xʉn ho da 'yøt'e. 7 Nɛ nu'bʉ nya'a thoho madín 'yomfɛ̨ni ʉ, bim 'bä'a ra Pedro, nɛ bi 'yɛ̨na:

―N'yohʉ ahʉ, guí pąhmbʉ gue maya'bʉ ts'ʉ bi xicä Oją n'dandį gue ga xi'ʉ 'da yʉ ją'i hing yʉ judío ran ho ma'da'yo. Nɛ nangue dá mangä, bi zä bi 'yøde nɛ bi 'yɛ̨c'yɛi. 8 Nu Oją gue i pąrpa yʉ́ mbʉi yʉ ją'i, bi jajʉ ga pąhmbʉ i sin'ʉ hing yʉ judío, nguetho bi un rá Hogandąhi Oją ʉ, tengu bi 'dajʉ dyʉ judíohʉ. 9 Nu Oją him bi 'yøt'a n'da ran heque nanguejʉ dyʉ judíohʉ nɛ'ʉ hing yʉ judío, pɛ nɛ'ʉ bi japi bi bo yʉ́ mbʉi ngue bi 'yɛ̨c'yɛi. 10 Nuya hanja guí ɛ̨mhbʉ hin da zin Oją ʉ gue him bi 'yøt' yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés, pɛ ya bi zin Oją ʉ. Nguetho guí ɛ̨mhbʉ i jatho da 'yøt'ʉ yʉn t'ɛ̨di, tengu'bʉ gui hyøspahʉ n'da ra 'bɛni, gue hin dá häthʉ, xínga gue'ʉ mam bombøtahʉ xtá hyät'i, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

11 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Pɛ nujʉ dí ɛ̨c'yɛihʉ ngue da mba ma pøhøgähʉ nangue rá mate ra Hmu Jesús, ngutho'ʉ hing yʉ judío, bi 'yɛ̨n'a ra Pedro.

12 Nɛ nubʉya bi yą ra Bernabé nɛ ra Pablo, nɛ bi xi'ʉ 'bɛ'a gätho bi 'yøt'e nangue rá ts'ɛdi Oją, yʉ hmɛpya nɛ yʉn t'øt'e nuįxte ngue bi 'yørpʉ 'bʉh yʉ ją'i hing yʉ judío. Nɛ gätho ná yą'ʉ njom bin yą. 13 Nu'bʉ mí gua'a bi ma ra Pablo nɛ ra Bernabé, nu ra Jacobo Santiago bi 'yɛ̨mp'ʉ madim pɛti bʉ:

―N'yohʉ ahʉ gui 'yøhmbʉ ya 'bɛ'a dí mangä. 14 Nu ra Simón Pedro ya bi xijʉ ha ín ja Oją ra mbʉdi bi huahn'ni 'da yʉ ją'i hing yʉ judío ngue da 'yɛ̨c'yɛi. 15 Nɛ ngutho bi man yʉ pøngahyą 'bʉ maya'bʉ, 'bʉ mi 'yo't'i 'bɛ'a bi man Oją.

16 Bi 'yɛ̨na:

M'bɛjua gua pengä mahøn'a,

nɛ ga japi din thąndegui mahøn'a tengu mi thąndegui nu'bʉ mí 'bʉh ra David.

Tengutho 'bʉ di hoc mahøn'a n'da ra niją gue xʉn yøt'e.

17 Nɛ gätho mi'da yʉ ją'i da hyongui, guecä dra Hmu mahɛ̨ts'i.

Gätho to'o yʉ ją'i hing yʉ judío ngue ma mbɛti ʉ, da hyongui.

18 Njabʉ bi man Oją maya'bʉ nɛ bi japi bi fąhya gue'bʉ go maya'bʉ.

19 Janangue'a dí xi ahʉ ya, ɛ̨n'a ra Jacobo, nde'bʉ hin te ga xihmbʉ da 'yøt'a xʉn hɛ̨i ʉ hing yʉ judío, gue nu'ʉ xí hyɛsɛ yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi nɛ i tɛn'na Oją. 20 Pɛ ga othʉ n'da ra søcuą, nɛ ga xihmbʉ ʉ da hyɛgui gätho yʉ́n t'øt'e yʉ hmite, nɛ hin da 'yøt' yʉn 'yomt'ɛ̨ni, nɛ hin da za ra ngø gue him bi bøn rá ji 'bʉ mí tho, nɛ hin da zi ra ji. 21 Janangue'a hin di ʉnba yʉ́ mbʉi to i tɛn yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés, nguetho xʉn ngu yʉ jɛya xí thogui i hmam bʉ ja yʉ́ niją yʉ judío yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés, gätho yʉ hnini i hma 'bʉ ra pa ran ts'äya, bi 'yɛ̨n'a ra Jacobo.

22 Gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi nɛ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo nɛ mi'da yʉ ngʉrpi bi numanho 'bɛ'a bi man'a ra Jacobo. Nɛ mi ɛ̨n'ʉ gue da thanh'ni 'da da 'bɛhni da mbähä ra Pablo nɛ ra Bernabé bʉ Antioquía. Nɛ bi thanh'na ra Judas t'ɛ̨mbi Barsabás nɛ ra Silas, nɛ gue'ʉ 'da yʉ́ ngʉrpi yʉ 'yɛ̨c'yɛi ʉ. 23 Nɛ nu ra søcuą ngue bi gąts'i bi ma:

“Nugähe, ma 'bäigähe a ra Jesucristo, nɛ mi'da gähe gue dyʉ́ ngʉrpigähe, nɛ gätho ni cuje nangue ra Cristo, dí pɛn'nahʉ ra søcuą, ma cu ahʉ, nɛ dadí zɛngua ahe. Dadín cuhʉ nangue ra Cristo gyʉ ją'ihʉ ngue hin gyʉ judíohʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ Antioquía, nɛpʉ gätho ra häi Siria nɛpʉ ra häi Cilicia. 24 Nugähe dá øhmbe ngue 'da yʉn 'yohʉ bi nɛxua bi mba bʉ, nɛ bi pat'ahʉ nɛ bi xi ahʉ ngue jatho da mba nthɛqui ni xifanihʉ nɛ gui 'yøthʉ rán t'ɛ̨di ra Moisés. Pɛ nu'ʉ hin dá pɛnhdähe ʉ. 25 Nugähe dám pɛtihe nɛ dá sänhde 'da yʉn 'yohʉ da mbähä ra Pablo nɛ ra Bernabé. 26 Nu ra Pablo nɛ ra Bernabé ɛ̨mmɛ dí numanhohe, nguetho hingui su din 'yo bʉ hapʉ ɛ̨na da tho, ngue da ma nangue ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 27 Nɛ dá pɛnhde ra Judas nɛ ra Silas da xi'asɛhʉ 'bɛ'a dá othe. 28 Nguetho rá Hogandąhi Oją bi xije, nɛ dá numanhohe, ngue hin ga 'da ahʉ mi'da yʉn t'ɛ̨di xʉn hɛ̨i gui 'yøthʉ nangue yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés. Hønt' ya zʉ ts'ʉ yʉn t'ɛ̨di dá ot'ahe. 29 Nuya dí xi ahe ya, ngue hin gui sihʉ 'bɛ'a bi 'bøspa yʉ hmite, xínga gue ra ji gui sihʉ, xínga gue gui sahʉ ra ngø gue him bi bøn ra ji 'bʉ mi tho. Nɛ hin gui 'yøthʉ yʉn 'yomt'ɛ̨ni. Nu'bʉ gui hyɛhmbʉ gätho 'bɛ'a dí xi ahe, xʉn ho 'bʉ. Oją da mbäx ahʉ. Nɛ hønt'a dí xi ahe ya,” bi 'yɛ̨n'a ra søcuą bi 'yo't'a ra Jacobo Santiago 'bʉ mi ja ram pɛti bʉ Jerusalén, bi gąx ra Pablo.

30 Nɛ nubʉya, bi mbähä ra Pablo, ra Bernabé, nɛ ra Judas, nɛ ra Silas bʉ ja ra hnini Antioquía. Nu'bʉ mí zøm bʉ, bi ma dí pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛi nɛ bi dä ra søcuą bʉya. 31 Nɛ nu'bʉ mí nu'ʉ 'bɛ'a mí mam bʉ ja ra søcuą, bin johya yʉ́ mbʉi nangue ran zofo bi sifi, ngue bi hyurpa yʉ́ mbʉi. 32 Nu ra Judas nɛ ra Silas, nɛ'ʉ, yʉ pøngahyą ʉ. Nɛ nangue rán zofo ʉ bi hyurpa yʉ́ mbʉi yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ bi mbäts'i da 'yɛ̨c'yɛi xʉn ho. 33 Nu ra Judas nɛ ra Silas bim 'bʉpʉ Antioquía 'da yʉ pa. M'bɛjua bin 'yɛ̨te yʉ 'yɛ̨c'yɛi, bi mbɛhni da mbeng bʉ 'bʉ'ʉ ngue bá pɛnh'dʉ. 34 Nɛ m'bɛjua him bi nde bi mbeng bʉ ra Silas, nɛ bá copʉ Antioquía. 35 Nɛ ra Pablo nɛ ra Bernabé bi gopʉ Antioquía. Nu'ʉ nɛ'ʉ gätho mi'da yʉ xänbate bin xänbate bʉ, nɛ bi mamp'a rám Hman ra Cristo.

Ná yondį bi mba n'danni ra Pablo, bi man rám Hman Oją

36 Nu'bʉ mí tho'i 'da yʉ pa, ra Pablo bi 'yɛ̨mp'a ra Bernabé:

―Ga mbɛ bʉ ja n'da ngu n'da yʉ hnini xtán 'youi xtám mammi rám Hman Oją. Ga nuui ma cuhʉ nangue ra Cristo 'bɛ'a di ja'ʉ.

37 Nu ra Bernabé bi nde da zix'a ra Xuua Marcos. 38 Pɛ nu ra Pablo him mi nde da zix'a, nguetho nu'a bi 'dapʉ Panfilia, nɛ him bi thoc rá 'bɛfi bʉ. 39 Nɛ hinga 'da'angu bi bɛ̨mmi nɛ bin heque. Nu ra Bernabé bi zix'a ra Marcos bi hyu ra barco í mba bʉ ra t'ʉhäi Chipre. 40 Nu ra Pablo bi huanh'na ra Silas ngue da mbɛ. Nɛ nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Antioquía bin yąhʉ Oją, bi 'yäp rá mate Oją nangue'ʉ. Bi mba bʉya. 41 Nɛ nu'ʉ bi thopʉ ra häi Siria nɛpʉ Cilicia, nɛ nya'a ts'ʉ bim 'bʉpʉ hapʉ bi thogui, gue bi hąt ra ts'ɛdi xʉn ho yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ.

16

Nu ra Timoteo bin 'yohʉ ra Pablo nɛ ra Silas

1 Nu ra Pablo nɛ ra Silas bi mba bʉ ra hnini Derbe nɛpʉ Listra. Nɛ bin tįmhbʉ bʉ n'da ra 'yɛ̨c'yɛi, ra Timoteo na. Nu rá mbe ra judío, nɛ ra 'yɛ̨c'yɛi a, pɛ nu rá ta, ra mɛngu bʉ Grecia a. 2 Nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Listra nɛpʉ Iconio bi mamanho nangue ra Timoteo. 3 Nɛ nu ra Pablo bi nde din 'youi a, janangue'a bi hyɛcpa rá xifani, gue hin di ʉ't' yʉ́ mbʉi yʉ judío. Nguetho gätho yʉ judío 'bʉpʉ i pądi ngue rá ta ra mɛngu bʉ Grecia a. 4 Nɛ gätho yʉ hnini bʉ bi thogui bi xih yʉ 'yɛ̨c'yɛi da 'yøt'e 'bɛ'a bi man ra Jacobo nɛ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo nɛ yʉ́ ngʉrpi yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Jerusalén, ngue 'bɛ'a xʉn ho da 'yøt'ʉ hing yʉ judío. 5 Nɛ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi bi thoctatho bin te yʉ́ mbʉi nangue 'bɛ'a bi 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ mpa 'bʉ mpa 'bʉ man'da i hux'a ná ngu yʉ 'yɛ̨c'yɛi.

Nu ra Pablo bi 'uį tengu'bʉ n'da ra mɛngu Macedonia

6 Nu'ʉ bi thocpʉ ra häi Frigia nɛpʉ ra häi Galacia bʉya, nguetho him bi jap'a rá Hogandąhi Oją xtá man ram hma bʉ ra häi Asia. 7 Nu'bʉ mi zøm bʉ ra häi Misia ɛ̨na xtá mba bʉ ra häi Bitinia, pɛ nu rá Hogandąhi Oją xínga guepʉ bi japi da mba bʉ. 8 Bi thorpʉ ja ra häi Misia bʉya, bi mba bʉ ra hnini Troas bʉ ndendeją. 9 Nɛ nubʉya nu ra Pablo bi nu n'da ran t'uti 'bʉ mín xui, tengu'bʉ ra t'į, ɛ̨na gue'bʉ n'da ran 'yohʉ ra mɛngu Macedonia mí 'bäpʉ ja rá hmi, nɛ bi 'yɛ̨mbi: “Ba ɛ̨cua ja ra häi Macedonia nɛ gui zɛje ts'ʉ,” bi 'yɛ̨na. 10 Nɛ nugä dra Lucas, dí o't'ä ra søcuą i ja ua, dín nde ga mbähmbe bʉ ra Pablo. Nɛ nangue'a bi t'ut'a ra Pablo, janangue'a 'bex dán sähe ga mbähmbe bʉ ja ra häi Macedonia, nguetho dá hąxhe njuąni ngue'a Oją bi zoncähe bʉ, in ndeje ga mamhbe bʉ ran ho ma'da'yo dí yąnjʉ a.

Bi zøm bʉ Filipos ra Pablo nɛ ra Silas

11 Nu'bʉ má pømhbe bʉ Troas dá huhe n'da ra barco nɛ njuąntho dá uɛ̨nthe bʉ ja ra t'ʉhäi Samotracia gue i jabʉ made ra deją. Nu'bʉ mi hyats'i dá thohmbe bʉ Neápolis. 12 Dá nɛxhe bʉ Neápolis bʉya nɛ dá sømhbe bʉ ra dąhnini Filipos, rán guat'i ra häi Roma. Nu ra hnini Filipos man'da ja rá ts'ɛdi xinda gue mi'da yʉ hnini bʉ ra häi Macedonia. Nɛ dám 'bʉhmbe bʉ 'da yʉ pa. 13 Nɛ nu'bʉ ra pa ran säya dá pømhbe bʉ ja ra hnini, dá mbähmbe bʉ ja ra ndendąthe guepʉ ząnt'a min yąhʉ Oją yʉ ją'i. Nɛ dá huhmbe bʉ, dá xihmbe rám Hman Oją ʉ yʉ xisu ngue madím pɛti bʉ. 14 Nɛ nu n'da ra xisu í Lidia ra mɛngu bʉ Tiatira, bi 'yøde 'bɛ'a dá mamhbe. Nu'a ra Lidia ra mbä'bø't'e na, i pä ra 'bø't'e xʉn jʉpoi ngue xʉn ho. Nu'a i ɛ̨c'yɛi nɛ mi numansu Oją, janangue'a bi xocua rá mbʉi da 'yøde xʉn ho 'bɛ'a bi man'a ra Pablo. 15 Nu ra Lidia bin xixyą bʉya nɛ gätho 'bʉpʉ rá ngu. M'bɛjua bi xicähe:

―Nu'bʉ guí ɛ̨na majuąni dí ɛ̨c'yɛi ra Hmu mahɛ̨ts'i, ba ɛ̨hmbʉ ua ja ma ngu gam 'bʉhmbʉ ua 'da yʉ pa, bi 'yɛ̨nje.

Nɛ bi 'yørcahe ts'ɛdi janangue'a dá mbähmbe.

16 N'da ra pa nu'bʉ má mbähmbe bʉ ząi bi yąhʉ Oją yʉ ją'i, dán c'athe n'da ra hmute ra 'yɛ̨hɛ. Nu'a man ra 'yøde nangue ra zįthu min 'youi, nɛ mí tąha xʉn ngu ra mbɛti di un'dʉ yʉ́ hmu. 17 Nu'a ra hmute mi tɛn'na ra Pablo nɛcähe. Bi mbafi bi 'yɛ̨na:

―Nuya yʉn 'yohʉ, yʉ́ mbɛfi Oją nuįxte thoho, i xängahʉ hague dán zä dam pøhmbʉ, bi 'yɛ̨na.

18 Nɛ xʉn ngu yʉ pa ngubʉ mi øt' ra hmute. Madí xømbʉi ra Pablo nɛ bi xi'a ra zįthu min 'youi ra hmute:

―Nangue rá thuhu ra Jesucristo dami pøm bʉ rá mbʉi na ra hmute, bi 'yɛ̨mbi.

'Bexque bi bøn ra zįthu bʉya.

19 Nu'bʉ mí pąh yʉ́ hmu ra hmute gue him man zä da dąp rán zäbi, bi bɛnt'a ra Pablo nɛ ra Silas, nɛ bi zixpʉ ja ra täi guepʉ 'bʉh yʉ zɛ'mi. 20 Nɛ nu'bʉ mi dä bʉ 'bʉh yʉ zɛ'mi, bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Nuya yʉn 'yohʉ 'bʉcua, yʉ judío ya. Nɛ in nde di ts'on yʉ ją'i 'bʉcua ja ma hninihʉ. 21 Nɛ i man yʉn t'øt'e gue hingui sä ga øthʉ, nguetho nujʉ dyʉ romanohʉ. Nɛ hin'yʉ man t'ɛ̨di ga øthʉ a i xijʉ, sä bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ yąpate.

22 Nɛ bi munts' yʉ ją'i ngue nde da zʉ'ʉ. Nu yʉ zɛ'mi bʉya, bi manda da 'bøcua yʉ́ pahni, da mba m'bɛi ra Pablo nɛ ra Silas. 23 Nɛ nu'bʉ mi juadi ngue ɛ̨mmɛ xí 'bɛi, bi mba njot'i bʉ ja ra fädi. Nɛ bi sih ra mbängoxthi da mbädi xʉn ho. 24 Nu'bʉ min t'un ran t'ɛ̨di ra mbädi bi zixpʉ man'da mbo. Nɛ bi zɛmba yʉ́ gua bʉ ja ra fädiza.

25 Nu'bʉ mi zøm made ra xui bʉya, nu ra Pablo nɛ ra Silas min yąhʉ Oją nɛ bin tuh yʉ́ thuhu Oją. Nɛ gätho mi'da yʉ ofädi mi øde. 26 Nɛ 'dahmantho 'bʉ mi mbʉdi bin ja n'da ra 'yąnhäi, gue'bʉ go mi guhni yʉ́ guangu ra fädi. Gätho yʉ jut'i bin xozɛhɛ nɛ gätho yʉ t'ɛgui man thąt'i yʉ ofädi bin xozɛhɛ. 27 Nɛ nu'bʉ mi nuh rá mbängoxthi ra fädi, bi nu gätho nsoqui yʉ goxthi, bi gʉx rá juai bʉya gue nde xtín hyosɛ, nguetho mim bɛ̨ni ngue ɛ̨mbi gätho xí 'da'ʉ yʉ ofädi. 28 Pɛ nu ra Pablo nts'ɛdi bi mba't'i, bi 'yɛ̨mbi:

―O gadín ʉnba zɛhɛ nguetho gätho dí 'bʉcähe ua.

29 Nɛ nu'a ra mbängoxthi bʉya bi 'yä'a n'da ra sibi, bi yʉrpʉ mbo, nɛ ɛ̨mmɛ di fɛt'i nguetho min su. Nɛ bi yørpʉ ja rá gua ra Pablo nɛ ra Silas. 30 Nɛ bi gʉcpʉ thi ʉ, nɛ bi 'yänni:

―N'yohʉ aui 'bɛ'a sä ga øt'ä nguepʉ da zä dam pøcä, bi 'yɛ̨na.

31 Nu ra Pablo nɛ ra Silas bi 'yɛ̨mbi:

―Dami däp ni mbʉi ra Hmu, ra Jesucristo, di pun'na ni ts'oqui, nɛ da zimanho i, nɛ'ʉ gätho 'bʉpʉ ni ngu, 'bʉ di däp yʉ́ mbʉi a, bi 'yɛ̨mbi.

32 Nubʉya bi xih rán ho ma'da'yo ra Cristo nɛ gätho 'bʉpʉ rá ngu. 33 Nɛ nu'a ra mbängoxthi nɛ gätho 'bʉpʉ ja rá ngu bin xixyą a ra xui a. 34 Nu'a ra mbängoxthi bʉya bi zix'a ra Pablo nɛ ra Silas bʉ ja rá ngu, nɛ bi 'uįni. Nɛ'a, nɛ gätho 'bʉpʉ ja rá ngu ɛ̨mmɛ bin johya nguetho bi 'yɛ̨c'yɛi Oją.

35 Nu'bʉ mí hyats'i, nu'ʉ yʉ zɛ'mi bi mbɛnh'dʉ yʉ asmayo da xih ra mbängoxthi da bøm bʉ ja ra fädi ra Pablo nɛ ra Silas. 36 Nɛ nu'a ra mbängoxthi bi xi'a ra Pablo bʉya:

―Nu yʉ zɛ'mi bá pɛnh ra nde ga xoc'aui. Nuya sä gui pømmi nɛ nte gui jaui, bi 'yɛ̨mbi.

37 Pɛ nu ra Pablo bi 'yɛ̨mbi:

―Nugä'be dí cą'be ran t'ɛ̨di bi bøm bʉ Roma, pɛ guehma bi 'bɛnzagä'be bʉ 'bʉh yʉ ją'i, nɛ him 'bɛ bi juąngä'be pɛ bi goctä'be. Nuya ha ɛ̨n'ʉ gui jʉgä'be ngue njon da nu. Hin'na, hingui sä. Bá xifi ba ɛ̨sɛ da xogä'be, bi 'yɛ̨na.

38 Nu yʉ asmayo bʉya bi mba bi xih yʉ zɛ'mi 'bɛ'a bi ma ra Pablo. Nu yʉ zɛ'mi nu'bʉ mi 'yøde ngue i cą yʉn t'ɛ̨di bʉ Roma a ra Pablo nɛ ra Silas bʉya, ɛ̨mmɛ bin su. 39 Nɛ nu'bʉ bá ɛ̨h yʉ zɛ'mi bʉya, bi xocuabi nɛ bi 'yäp ra punbi, nɛ bi xi'ʉ:

―'Yørcahe ra mate gui pømmi ua ja ra hnini, bi 'yɛ̨mbi.

40 Pɛ nu ra Pablo nɛ ra Silas 'bʉ mí bøm bʉ ja ra fädi, bi mba bʉ ja rá ngu ra Lidia. Nɛ nu'bʉ mi nu yʉ cu nangue ra Cristo, bi hąt ra ts'ɛdi yʉ́ mbʉi ʉ, nɛ bi mba bʉya.

17

Ran 'yo'ts'i bʉ Tesalónica

1 Nu'a ra Pablo nɛ ra Silas bi thopʉ ja ra hnini Anfípolis nɛpʉ Apolonia nɛ bi zøm bʉ ja ra hnini Tesalónica. Guepʉ Tesalónica bí ja bʉ n'da rá niją yʉ judío. 2 Nɛ nhyu semana bim 'bʉpʉ, nɛ nu'bʉ xʉn dät yʉ pa ran säya, bi mam bʉ rám Hman Oją a ra Pablo. 3 Nɛ jante thoho bi xifi xʉn ho nangue ram hma mán t'o't'i maya'bʉ, gue gue'a ra Cristo jatho da nu ran ʉnbi nɛ da du, nɛ m'bɛjua da ndants' mahøn'a bʉ 'bʉ'ʉ xʉn du.

―Nɛ gue'a bi nu ra Jesús a mán t'o't'i tengu dí xi ahʉ, janangue'a ga pąhmbʉ gue gue'a ra Cristo rá Thahni Oją a, bi 'yɛ̨m 'bʉ mi xänbi.

4 Nɛ nu'ʉ 'da yʉ judío bi däp yʉ́ mbʉi ra Cristo, nɛ bi dɛn'na ra Pablo nɛ ra Silas. Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ mɛngu bʉ Grecia ngue mi numansu Oją bi 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ xʉn ngu yʉ xisu yʉ mɛngu bʉ grecia gue mí hnumansu, bi 'yɛ̨c'yɛi. 5 Pɛ 'da yʉ judío ngue him mí ɛ̨c'yɛi bin sɛya, nɛ bi zonh'nʉ yʉ ts'om'bäi bi xifi di parba yʉ ją'i, asta gue'bʉ gätho ra hnini bi parbi. Nɛ nu'ʉ bi mba bʉ rá ngu ra Jasón, bi 'uɛ̨xpa bʉ rá ngu, i hon'a ra Pablo nɛ ra Silas, ɛ̨na da gʉqui gue di dä bʉ 'bʉh yʉ ją'i. 6 Nɛ nu'bʉ him mi dįn ra Pablo nɛ ra Silas, bi zix'a ra Jasón, nts'ɛdi bi gʉts'i, nɛ mi'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi, bi zixpʉ 'bʉh yʉ zɛ'mi bʉ ja ra hnini. Bi mbafi nɛ bi 'yɛ̨na:

―Guehna n'dat'a mbɛ̨mhbʉ ʉ yʉn 'yohʉ gue ya bi ts'oni gätho ra ximhäi, nɛ bi zøcua ya. 7 Nɛ nuna ra Jasón bi säyaba bʉ rá ngu. Nɛ nu'ʉ hingui numansu rán t'ɛ̨di ma ts'ʉt'abihʉ bʉ Roma, nguetho ɛ̨n'ʉ i 'bʉh man'da ra ts'ʉt'abi guehna ra Jesús, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ ts'om'bäi.

8 Nu yʉ ją'i nɛ yʉ zɛ'mi bin cuɛ 'bʉ mí 'yøde 'bɛ'a bi man'ʉ. 9 Nɛ nubʉya nu ra Jasón nɛ'ʉ mi'da bi thącua ra mbɛti gue da bøm bʉ ja ra hnini ra Pablo nɛ ra Silas, nɛ bi mba ma thøgue bʉya.

Bi zøm bʉ Berea ra Pablo nɛ ra Silas

10 'Bexque guet'a ra xui a bin 'yɛ̨hmbʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi a ra Pablo nɛ ra Silas. Bi mba bʉ ja ra hnini Berea. Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ, bi mba bʉ ja rá niją yʉ judío. 11 Nu yʉ judío gue 'bʉpʉ, man'da xʉn ho yʉ́ mbʉi xinda gue'ʉ 'bʉpʉ Tesalónica. Nguetho 'bexque bi xoc yʉ́ mbʉi, mí ja ra pähä ngue da hyąn a bi man ra Pablo. Nɛ gätho yʉ pa bi nɛh yʉ́ søcuą Oją maya'bʉ, ngue nde bʉ da bądi 'bʉ din thɛui ʉ i man'a ra Pablo. 12 Nɛ xʉn ngu ʉ bi 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ yʉ xisu, yʉ mɛngu bʉ grecia, ngue mi hnumansu, xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi, ximangut yʉn 'yohʉ bi 'yɛ̨c'yɛi. 13 Nɛ nu yʉ judío bʉ Tesalónica nu'bʉ mi bądi gue i man ran ho ma'da'yo bʉ Berea a ra Pablo, bi mba bʉ bʉya ngue di parba yʉ ją'i. 14 Pɛ nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bex bi zix'a ra Pablo bʉ ndendeją. Pɛ nu ra Silas nɛ ra Timoteo bi gopʉ Berea. 15 Nu'ʉ min 'yohʉ ra Pablo bi zixpʉ ja ra hnini Atenas bʉya. Nɛ bi mbeng bʉ, nɛ bi xi'a ra Silas nɛ ra Timoteo gue ra Pablo ndepe da mba bʉ n'dihi bʉ 'bʉi.

Bi zoh yʉ mɛngu Atenas a ra Pablo

16 Nɛ nu'bʉ min dø'mate ra Pablo bʉ Atenas, ɛ̨mmɛ bi du rá mbʉi 'bʉ mín nu gätho ra hnini xí muns' yʉ nyogui. 17 Janangue'a nu ra Pablo bin yąhʉ yʉ judío bʉ ja ra niją, nɛ'ʉ mi'da ngue mi thąnde Oją. Nɛ gätho yʉ pa mi yąhʉ yʉ ją'i ngue gätho mi tįm bʉ ja ra täi. 18 Nɛ'ʉ 'da yʉn 'yohʉ gue i tɛnba yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi zɛhɛ yʉ Epicúreos, nɛ mi'da i tɛnba yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi zɛhɛ yʉ Estoicos, bin yąhʉ ra Pablo. Nu'ʉ 'da bi ma:

―'Bɛ'a ní mba i man na ra ndemhyą n'yohʉ.

Nɛ'ʉ mi'da bi ma, bi 'yɛ̨na:

―Masque im ma ngue 'bʉh mi'da yʉ oją, bi 'yɛ̨n'ʉ.

Ngubʉ bi ma nguetho bi man ra Pablo nangue ra Jesús, nɛ bi ma ngue bi ndants' 'bʉ mi du. 19 Nu'ʉ bi zix'a ra Pablo bʉ ja ra nyuni t'ɛ̨mbi Areópago bʉ ja ra hnini guepʉ ząi i hman yʉn zofo. Nɛ bi xi'a ra Pablo:

―'Bɛ'a ním hma guín nde gui xije, dín nde ga pąhmbe. 20 Nguetho guí xije 'dan'yo yʉm hma ngue hin dí pąhmbe, nɛ dín nde ga pąhmbe 'bɛ'a nám bøn'a, bi 'yɛn'ʉ.

21 Nguetho yʉ mɛngu bʉ Atenas nɛ'ʉ mi'da yʉ 'damhnini mí 'bʉpʉ, hønt'a numanho da 'yøt'a, gue da 'yøde 'bɛ'a gue ma' da'yo, nɛ da ma.

22 Nɛ nu ra Pablo bi 'bä'inde bʉ ja ra junta guepʉ Areópago. Nɛ bi xi'ʉ:

―N'yohʉ ahʉ gyʉ mɛnguhʉ ua Atenas, dá nugä ɛ̨mmɛ guí thąndehʉ yʉ oją. 23 Nu'bʉ mán 'yogä bʉ ja ni hninihʉ dá nugä 'bɛ'a guí thąndehʉ. Nɛ dá nugä n'da ra mɛxado guepʉ guí thąndehʉ man'da ra Oją, nɛ man t'o't'i bʉ: “Ra Oją ngue njongui pądi to'o a.” Nuya ga xi ahʉ ya nangue ra Oją guí thąndehʉ pɛ hin guí pąhmbʉ to'o.

24 Nu'a Oją ngue bi 'yøt' ra ximhäi nɛ gätho 'bɛ'a i ja ua, nu'a gue'a ra Hmu mahɛ̨ts'i nɛcua ja ra häi. Nu'a hingui 'bʉpʉ ja yʉ ngu i høh yʉ ją'i. 25 Nɛ nte di 'bɛdi, hingui jatho da hyąni 'bɛ'a da 'yørpa yʉ ją'i nguetho gue'a di un ra te nɛ di un ran zaqui gätho to'o i 'bʉi. Nɛ gätho mi'da mahyoni di uni.

26 Nɛ 'dat'a ra ji bi 'yøt' Oją gätho yʉ ją'i ngue gätho yʉ nde, ndepe dim 'bʉi gätho na ngʉni ra ximhäi, nɛ bi zänba yʉ pa dim 'bʉcua ja ra häi, nɛ bi zänbi hapʉ dim 'bʉi. 27 Njabʉ bi 'yøt' Oją, ndepe gätho yʉ ją'i da hyon'a Oją nguepʉ da dįni. Pɛ majuąni hinga yatho i 'bʉ Oją 'bʉ ga homhbʉ ga pąhmbʉ a. 28 Nguetho nu Oją bi jajʉ dám 'bʉhmbʉ, nɛ bi jajʉ dí 'yohʉ, nɛ dadí 'yąmhbʉ. Tengu bi man'i 'da ni 'yosøcuąhʉ nu'bʉ i ɛ̨na: “Nujʉ yʉ́ ją'igähʉ Oją nguetho bi zänni dám 'bʉhmbʉ ua,” bi 'yɛ̨n'ʉ. 29 Nu'bʉ gue'a Oją di 'dajʉ ma tehʉ, hanja gní 'yɛ̨mfʉ Oją a ra hmite ra c'axt'i o gue ra t'axi o gue ra do nt'øt'e ngue yʉ́ 'yɛ yʉn 'yohʉ, nangue yʉ́n 'yomfɛ̨nisɛ. 30 Pɛ nu Oją him bi 'yʉrpa ra güɛnda 'bɛ'a mim bɛ̨nsɛ ʉ yʉ ją'i 'bʉ him mi bą Oją mam'bɛt'o. Pɛ nuya Oją bi ma ngue gätho yʉ ją'i di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni. 31 Nguetho xʉn zän Oją n'da ra pa din ja ran t'änni nangue ra ximhäi. Da 'yøt'ran t'änni xʉn ho n'da ran 'yohʉ ngue bi huanh Oją. Nuna ran 'yohʉ, Oją bi xox 'bʉ mi du, janangue'a da bąh yʉ ją'i hingui hɛ̨i da 'yøt' ran juąnbi, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

32 Nɛ nu'bʉ mí 'yø'ʉ yʉ ją'i 'bɛ'a mí man'a ra Pablo, gue bi ndans' 'bʉ mi du, 'da'ʉ bin thennate nɛ 'da'ʉ mí ɛ̨na:

―Ga øhmbʉ mahøn'a nanguehna bi ndants'i.

33 Nu ra Pablo bi 'uepʉ bʉya. 34 Pɛ nu'ʉ 'da bi dɛn'na ra Pablo nɛ bi 'yɛ̨c'yɛi. Nuna n'da, ra Dionisio na, gue n'da ra zɛ'mi bʉ guepʉ madím pɛti yʉ ją'i bʉ Areópago. Nɛ n'da ra xisu, ra Dámaris, nɛ'ʉ mi'da bi dɛn'na ra Pablo.

18

Bi zøm bʉ Corinto ra Pablo

1 M'bɛjua bʉya nu ra Pablo bi bøm bʉ Atenas, bi mba bʉ ra hnini Corinto. 2 Nɛ bin tįmmi bʉ n'da ra judío í Aquila, ra mɛngu ponto. Ja ní søhø bí 'yɛ̨pʉ Roma bʉ ra häi Italia ra Aquila nɛ rá xisu Priscila, nguetho nu ra hmuts'ʉt'abi Claudio bá høn'a thi gätho yʉ judío bʉ ra dąhnini Roma. Nu ra Pablo bi mba bá nu'a ra Aquila nɛ ra Priscila bʉya. 3 Nɛ bin ząm bʉ yʉ́ ngu, nguetho 'dat'a ra 'bɛfi i øt'e, i øt' yʉ ngu'bø't'e. 4 Nɛ gätho yʉ́ pa yʉn säya mí pa bʉ rá niją yʉ judío a ra Pablo, nɛ bi mam bʉ rám Hman Oją nɛ bi hyoni 'bɛpʉ dí 'yɛ̨c'yɛi yʉ judío nɛ'ʉ hing yʉ judío.

5 Nu'bʉ bá ɛ̨pʉ ra häi Macedonia ra Silas nɛ ra Timoteo, bi nu ra Pablo gue gätho yʉ pa ɛ̨mmɛ mi mam rám Hman Oją. Mí xänba yʉ judío ngue gue'a ra Jesús majuąni ra Cristo mí tø'bʉ yʉ judío ngue din yąnte a. 6 Pɛ nu yʉ judío bi dʉ'mi bi ʉcpa a, nɛ bi man yʉ ts'ore nangue ra Pablo. Nɛ nu ra Pablo bʉya bi huąc rá pahni, n'da ra hmɛpya gue hingui numanho 'bɛ'a i øt'ʉ. Bi 'yɛ̨mbi:

―Ya ni ts'oqui zɛhɛhʉ ngue hin gá hyąn ra te maząi, tengu'bʉ gán hyosɛhʉ. Nuya hingui pa ma güɛndagä, nguetho ya dá xi ahʉ. Pɛ nuya ga mbagä ga xih yʉ ją'i hing yʉ judío, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

7 Nɛ má zä bi bøm bʉ ja rá niją yʉ judío a ra Pablo, bi mba bʉ ja rá ngu ra Justo. Nu'a, n'da ran 'yohʉ ngue i thąnde Oją, nɛ nu rá ngu, 'darpʉ jaui rá niją yʉ judío, nɛ guepʉ din xänbate bʉ mahøn'a. 8 Nu ra Crispo, n'da ra ngʉrpi bʉ ja rá niją yʉ judío, bi 'yɛ̨c'yɛi nɛ gätho 'bʉpʉ rá ngu. Nɛ xʉn ngu yʉ mɛngu corinto mi øh ran ho ma'da'yo, nɛ bi 'yɛ̨c'yɛi, nɛ bi mba ma xixyąbi. 9 Nu ra Hmu mahɛ̨ts'i bi zo'a ra Pablo bʉya, nu'bʉ min xui, tengu'bʉ bi 'uį n'da ra t'į. Nɛ bi xifi:

―O guín su, pɛ dami thoqui gan yą, hin gan hɛ̨tho, 10 nguetho dadí hyʉn'a'i, nɛ njon da zä di ʉn'na'i, nɛ xʉn ngu i 'bʉcua ja ra hnini da 'yɛ̨c'yɛigui, bi 'yɛ̨n Oją.

11 Nubʉya nu ra Pablo bi gopʉ ja ra hnini Corinto n'da jɛya made, nɛ bi xänba rám Hman Oją ʉ yʉ ją'i.

12 Pɛ nu'bʉ mín ts'ʉt'abi ra Galión nubʉ ra häi Acaya, nu 'da'ʉ yʉ judío bim pɛti ngue nde da zʉ'a ra Pablo. Nɛ bi zix'a ra Pablo bʉ 'bʉh ra ts'ʉt'abi. 13 Bi 'yɛ̨mbi:

―Nuna ran 'yohʉ na bi xänba yʉ ją'i ngue da dąnde Oją, pɛ n'dan'yo im ma, hinga gue'a tengu man t'ɛ̨dihʉ, ɛ̨n'ʉ.

14 Nɛ nu ra Pablo in nde din yą, pɛ nu ra ts'ʉt'abi ra Galión 'bex bi 'yɛ̨mp'ʉ yʉ judío:

―Nu'bʉ xcuá sihʉ na ran 'yohʉ nangue n'da ran ts'o xtá 'yøt na, xcá øcä a guim mamhbʉ. 15 Pɛ guín cuɛhʉ nangue rá t'ɛ̨c'yɛi na, ngue nde da xi ahʉ to'o gui thąndehʉ, nɛ nangue nin t'ɛ̨di zɛhɛhʉ. Hin dí nde dan juąnbate nangue nin t'ɛ̨di zɛhɛhʉ, janangue'a dami hocpa zɛhɛhʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Galión.

16 Bi 'yɛt'i, bi hyøn'a thi bʉya. 17 Nubʉya gätho yʉ mɛngu bʉ ja ra hnini gue hing yʉ judío bi bɛnt'a ra Sóstenes, ra ngʉrpi bʉ ja rá niją yʉ judío, nɛ bi 'bɛnza bʉ ja rá hmi ra ts'ʉt'abi. Pɛ nu ra ts'ʉt'abi ra Galión him bi 'yørpamasu.

Bi mbeng bʉ ra häi Siria a ra Pablo

18 Nu ra Pablo bʉya bi thoqui bim 'bʉpʉ nya'a ts'ʉ yʉ pa mahøn'a bʉ Corinto. M'bɛjua bí 'yɛ̨'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi, bin 'yohʉ ra Aquila nɛ ra Priscila, nɛ bi hyu ra barco bi mba ra häi Siria. Nɛ nu'bʉ mí jua'a ra hmɛpya gue bi te rá xtą, bi 'yąx rá yą bʉya, gue'a bi 'yørpʉ Cencrea. N'da ra hmɛpya nangue ram hma xí man ra Pablo gue bi xi Oją di ją'ts'i. 19 Nu'bʉ mi zøm bʉ ra hnini Éfeso ra Pablo, bi zopʉ ra Priscila nɛ ra Aquila nɛ bi mba bʉ rá niją yʉ judío. Nɛ bi xih yʉ judío bʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo. 20 Nu yʉ judío mi ndepe xtán gopʉ 'da yʉ pa, pɛ nu ra Pablo him bi nde. 21 Bin 'yɛ̨te nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Jatho ga mba bʉ Jerusalén ga nu bʉ ra dąmpɛti da 'yøt' ma mijudíohʉ. Pɛ nu'bʉ rá pähä Oją gua pengä mahøn'a, bi 'yɛ̨na.

Bi nɛxpʉ, bi hyu n'da ra barco bʉya.

Ná hyundį bi mba n'danni ra Pablo

22 Nubʉ Cesarea bi gąpʉ ra Pablo bʉ ja ra barco, nɛ bi mba bʉ Jerusalén, bi zɛngua yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra niją, nɛ 'bex bi mba bʉ Antioquía. 23 Nu'bʉ mim 'bʉpʉ 'da yʉ pa, bi mba bʉ ja n'da ngu n'da yʉ hnini bʉ ja ra häi Galacia nɛpʉ Frigia, bi hąt ra ts'ɛdi yʉ́ mbʉi yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ.

Ra Apolos bi mamp rám Hman Oją bʉ Éfeso

24 Nu'ʉ yʉ pa ʉ bi zøm bʉ Éfeso n'da ra judío, rá thuhu Apolos, ra mɛngu bʉ ra hnini Alejandría. Nu'a bi bądi xʉn ho rám Hman Oją maya'bʉ. 25 Nɛ bi sänbi zʉ ts'ʉ nangue ra Hmu, ra Jesucristo. Nɛ ɛ̨mmɛ bin johya nɛ nts'ɛdi bi ma xʉn ho 'bʉ min xänbate, bi ma majuąni nangue ra Jesús. Pɛ hønt'a rám hma ra Xuua Nxixyą mí pądi, nɛ rán xixyą. 26 Nɛ nu ra Apolos bi hyut'an zambʉi him bi zu bi mam bʉ ja rá niją yʉ judío. Pɛ nu'bʉ mí 'yøh ra Priscila nɛ ra Aquila 'bɛ'a man'a, n'danni bi zits'i nɛ bi xänbi man'da xʉn ho ngue rá 'yu Oją. 27 Nɛ nu'bʉ mí nde da mba ra Apolos ra häi Acaya, guepʉ Corinto, nu yʉ cu nangue ra Cristo bi xifi ngue xʉn ho da mba. Bi 'yørpa n'da ra søcuą da gąts'i, bi xih yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ngue da zini. Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ, bi hąt ra ts'ɛdi yʉ́ mbʉi yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ, nɛ bi mbäts'i gätho bi 'yɛ̨c'yɛi rá mate ra Cristo. 28 Nguetho nu'bʉ min yąhʉ yʉ judío gue hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi, bi dąha, ngue ya mí yą con rá ts'ɛdi Oją. Bi 'yuti nangue rám Hman Oją maya'bʉ, gue gue'a ra Jesús ra Cristo mí hmam bʉ, gue mí tø'bʉ.

19

Bi zøm bʉ Éfeso ra Pablo

1 Nu'bʉ mí 'bʉpʉ Corinto ra Apolos, nɛ nu ra Pablo bʉya i 'yo gätho yʉ hnini maxøts'e, nɛ bi zøm bʉ ra hnini Éfeso. Nɛ bin tįmhbʉ bʉ 'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi. 2 Nu ra Pablo bi 'yän bʉya:

―Ha bin 'da ahʉ rá Hogandąhi Oją nu'bʉ gmí 'yɛ̨c'yɛihʉ, bi 'yɛ̨na.

Nu'ʉ bi dąti:

―Hin'na, njąm'bʉ dá øhmbe gue i 'bʉh rá Hogandąhi Oją, bi 'yɛ̨n'ʉ.

3 Nubʉya bi 'yän'na ra Pablo:

―'Bɛ'a ním hma gá hyąmhbʉ 'bʉ gmín xixyąhʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

Nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ bʉya:

―Tengu thoho bi man ra Xuua Nxixyą, bi yɛ̨n'ʉ.

4 Nɛ nu ra Pablo bi 'yɛ̨mbi:

―Guim bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a bi man ra Xuua, nguetho nu'a ra Xuua bi xixyą yʉ ją'i to'o bi päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nangue yʉ́ ts'oqui, nɛ bi xih yʉ ją'i da 'yɛ̨c'yɛi n'da ba ɛ̨hɛ m'bɛjua, gue ra Jesús ra Cristo na, bi 'yɛ̨na.

5 Nɛ nu'bʉ mí 'yøh rám hman ra Pablo, nu'ʉ bi mba ma xixyąbi nangue rá thuhu ra Hmu Jesús. 6 Nɛ nu'bʉ mí dospa yʉ́ yą yʉ ją'i ra Pablo, bi hyąn rá Hogandąhi Oją ʉ. Nɛ n'dan'yo yʉ nde bin yą'ʉ bʉya, nɛ bim pøngahyą bi man rám Hman Oją. 7 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i gue bi 'yɛ̨c'yɛi, í jua'i 'dɛ'mayoho ʉ.

8 Nu ra Pablo bim 'bʉpʉ nhyuzna bʉ Éfeso bʉya. Bi hyut'an zambʉi bin yą bʉ ja rá niją yʉ judío, bi xih yʉ ją'i hague dán zä di manda Oją bʉ ja yʉ́ mbʉi, nɛ bi hyoni 'bɛpʉ dí 'yɛ̨c'yɛi yʉ ją'i. 9 Pɛ nu'ʉ 'da bi ʉ't' yʉ́ mbʉi, hingui nde da 'yɛ̨c'yɛi, nɛ bi man ra ts'ore nangue rá 'yu Oją, guepʉ madím pɛti yʉ ją'i. Janangue'a bi 'ue'a ra Pablo bʉya nɛ bi mbähä yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja n'da ra nguxädi, nu'a ra Tiranno ra xänbate bʉ. Nu'bʉ xʉm pøn yʉ́ xädi, i cʉt'a ra Pablo bʉya nɛ gätho yʉ pa mín xänbate bʉ. 10 Nyo jɛya njabʉ bi 'yøt'a ra Pablo. Nɛ gätho yʉ ją'i 'bʉpʉ ja ra häi Asia, yʉ judío nɛ'ʉ hing yʉ judío mí øh ran ho ma'da'yo nangue ra Hmu, ra Jesús. 11 Nɛ xʉn ngu yʉn t'øt'e nuįxte bi 'yøt'a ra Pablo, ngue bi 'yøt' Oją. 12 Nguetho bi dä'ʉ yʉ bayu o gue yʉ 'bø't'e a ra Pablo, gue'ʉ bi mbɛnpa ʉ yʉn zäman'ʉ bʉya, nɛ gätho bi zä, nɛ bi bøn'ʉ yʉ zįthu min 'yohʉ.

13 Nubʉya 'da yʉ judío ngue ząi yʉ mbonni, ɛ̨na pądi da hyøn'a thi yʉ zįthu, nɛ sä i ndønpa rá thuhu ra Jesús. Bi dʉ'mi bi xih yʉ zįthu:

―Dami pøni nangue rá thuhu ra Jesús, gue'a ra Jesús i man ra Pablo, sä ɛ̨n'ʉ.

14 Nɛ nuya guehya yoto, yʉ́ ts'ʉnt'ʉ n'da ra judío, ra Esceva, ra hmumbäją a. Nɛ nu'ʉ yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ɛ̨na da hyøn'a thi n'da ra zįthu. 15 Pɛ nu ra zįthu bi dądi:

―Nu ra Jesús dí pącä ngue ja rá ts'ɛdi, nɛ ra Pablo dí pącä ngue ja rá ts'ɛdi, pɛ nu'ehʉ, to'o ehʉ, bi 'yɛ̨n'a ra zįthu.

16 Nɛ nuna ran 'yohʉ min 'youi ra zįthu, bi zäspa maxøts'e guepʉ mi 'bä'ʉ yoto má 'yohʉ, bi dąha bin tunhdʉ nɛ bi ʉnbi, gätho di dʉnba yʉ́ pahni. Nɛ bi bøm bʉ thi yʉn 'yohʉ, ya xí ʉnbi gätho, nte he yʉ́ he. 17 Nɛ nu'a bin ja, gätho bi t'øpʉ ja ra hnini Éfeso. Gätho yʉ judío nɛ'ʉ hing yʉ judío bi 'yøde nɛ gätho mí ja ra mbidi. Nɛ gätho bi 'yɛ̨spa ra Jesús, ra Hmu bʉya.

18 Nɛ xʉn ngu ʉ gue mí ɛ̨c'yɛi, bi zøm bʉ, bi nde da gomanho yʉ́ mbʉi, nɛ bi dä ra güɛnda a xí 'yøt'e. 19 Nɛ'ʉ 'da mím bądi bá cą yʉ́ søcuą, ngue yʉ libro yʉ́n xädi yʉ bądi, nɛ bi hyøspʉ ja ra sibi, gätho da nu'ʉ mí 'bʉpʉ. Nɛ nu'bʉ mi mbede hangu gätho di muui, mbɛ mí jua'a yote ma 'dɛt'a mahuąhi yʉ mbɛti gue ra t'axi. 20 Nɛ man'da xʉn ngu bi 'yɛ̨c'yɛi rám hman Oją yʉ ją'i bʉ Éfeso, man'da bi fądi ja rá ts'ɛdi Oją.

21 M'bɛjua bʉya bi bɛ̨n'a ra Pablo da mba bʉ Jerusalén, pɛ m'bɛt'o da zøm bʉ ra häi Macedonia, nɛpʉ ra häi Acaya. Nɛ bi 'yɛ̨na:

―Dam 'bʉcä ts'ʉ bʉ Jerusalén, m'bɛjua ga mbagä bʉ ja ra dąhnini Roma, bi 'yɛ̨na.

22 Nɛ bi mbɛnpʉ Macedonia ʉ yoho yʉ́m fäts'ihʉ, ra Timoteo nɛ ra Erasto, pɛ guesɛ ra Pablo bim 'bʉpʉ mi'da yʉ pa bʉ Éfeso gue ra häi Asia.

Ran 'yo'ts'mahyą bʉ Éfeso

23 Nu yʉ pa ʉ, xʉn ngu bi ndesʉi nangue rá 'yu Oją bʉ Éfeso, 24 Nguetho nu'a n'da ran 'yohʉ í Demetrio, rá 'bɛfi da 'yøt' yʉ zʉ t'ʉngu ngue ra t'axi, ngue yʉ́ pøte ra dąniją guepʉ i pa nthąnde ra oją Diana. Nu'a, nɛ'ʉ madím pɛhmbʉ, xʉn ngu bi dąha nangue ra 'bɛfi i øt'ʉ. 25 Nu ra Demetrio bʉya bi zonh'dʉ 'da'angu ra 'bɛfi mí øthʉ, nɛ bi xifi:

―N'yohʉ ahʉ guí pąhmbʉ nangue ma 'bɛfihʉ xʉn ngu ra mbɛti dí tąhmbʉ. 26 Dí nuhʉ nɛ dí øhmbʉ hinga hønt'ua ra hnini Éfeso pɛ gätho ra häi Asia, 'bɛ'a øt' na ra Pablo, i xih yʉ ją'i gue nu'ʉ yʉ oją nt'øt'e yʉ́ 'yɛ yʉn 'yohʉ ɛ̨mbi ngue hing yʉ oją ʉ. Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nɛ bi 'yɛ̨c'yɛi a bi man ra Pablo. 27 Nuya dán thɛhʉ n'da ra 'yąnthį, ngue nu ma pøte dí øthʉ njon da däi. Nɛ dim 'bɛh rá ts'ɛdi rá ngu ra oją Diana, ngue i nuįxte. Nɛ da t'ɛ̨mbi nte di muui. Pɛ nu'a ra Diana gue'a oją a, nɛ gätho yʉ ją'i 'bʉcua ja ra häi Asia nɛ gätho ra ximhäi i thąnde a, sä bi 'yɛ̨n'a ra Demetrio.

28 Nɛ nu'bʉ mí 'yø'ʉ, ɛ̨mmɛ bi dɛ ra cuɛ. Nɛ nts'ɛdi i mbafi:

―Xʉn ngu rá ts'ɛdi ra Diana gue ma ojąhʉ dyʉ mɛnguhʉ ua Éfeso.

29 Nɛ gätho bi yʉntonto gue 'bʉpʉ ja ra hnini. Nɛ gätho bin tihi 'darpʉ ní muxpʉ ja n'da ra ngu xʉn ndoho, nɛ bá bɛnt' ra Gayo nɛ ra Aristarco, bi zixpʉ, nɛ nu ra Gayo nɛ ra Aristarco, yʉ mɛngu bʉ Macedonia min 'yohʉ ra Pablo bʉ 'yu. 30 Nɛ'a ra Pablo nde xtá mba bʉ 'bʉh yʉ ją'i, pɛ nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bi japi hin da mba. 31 Nɛ 'da'ʉ gue mi ja yʉ́ ts'ɛdi bʉ ja ra häi Asia madin amigohʉ ra Pablo, bi mbɛnpa ra nde gue hin da mba bʉ bí mux yʉ ją'i. 32 Nɛ 'dahma 'dan'yo bi man'ʉ n'da ngu n'da nguetho gätho bi yʉntonto. Nɛ xʉn ngu ʉ hingui pądi hanja bim pɛti bʉ. 33 Nu ra Alejandro mi 'bä'inde bʉ 'bʉh yʉ ją'i, bi mba njʉqui bʉ ja yʉ́ hmi yʉ ją'i bʉya, nguetho ndep'ʉ yʉ́ mijudíohʉ din yą. Nu'a ra Alejandro bʉya bi uąnba rá 'yɛ ndepe din hɛ̨ yʉ ją'i, nguetho nde da xifi nte mán ts'o mí øt' yʉ judío. 34 Pɛ nu'bʉ mi nu yʉ ją'i ngue ra judío ra Alejandro, mbɛ ma nyo ora bi mbafi, nɛ 'da'ingu bi ma:

―Xʉn ngu rá ts'ɛdi ra Diana ma ojąhʉ dyʉ mɛnguhʉ ua Éfeso.

35 Nu ra secretario bʉ ja ra hnini bʉya, bi japi ngue bin hɛ̨ yʉ ją'i, bi xifi:

―Dyʉn 'yohʉhʉ, dyʉ mɛ'efesohʉ, hingui 'bʉcua n'da ran yohʉ gue hingui pądi dí jamansuhʉ ra oją Diana, guejʉ dyʉ mɛ'efesohʉ, nɛ gätho dí ɛ̨spahʉ ra do bi däh mahɛ̨ts'i, gue rá pøte ra Diana. 36 Nɛ nuna njo'o da zä da gøni. Janangue'a daman 'yomfɛ̨nihʉ ts'ʉ nɛ hin gui 'yøthʉ a hin da bømanho. 37 Nu yʉn 'yohʉ ngue guá sihʉ ua, him bim pɛ̨ bʉ ja rá niją ra oją Diana. Nɛ him bi man ra ts'ore nangue'a ma ojąhʉ ra Diana, bi 'yɛ̨na.

38 Nɛ xø bi 'yɛ̨n'a ra secretario:

―Nuna ra Demetrio nɛ'ʉ mi'da gue dim pɛhmbʉ, nu'bʉ i ja 'bɛ'a i nde dí yąpa n'da, nde'bʉ gue din yąui bʉ ja ra dąngu n'dahma n'da ngu n'da da zä din yąsɛ. 39 Nɛ nu'bʉ ja man'da guí nde gui 'yøthʉ, dami xihmbʉ ra zɛ'mi da 'yøt'a n'da ra junta, guepʉ da mba ma hoqui. 40 Nguetho dí su da hnɛrcahʉ häi 'bʉ da t'ängahʉ nangue ra mbahni dá øthʉ ra pa jabʉya, nguetho hin'yʉ 'bɛ'a sä ga mamhbʉ nangue'a dá øthʉ ya, bi 'yɛ̨na.

41 Nɛ nu'bʉ mi gua'a im ma, bi 'yɛt' yʉ ją'i.

20

Nu ra Pablo bi mba bʉ ra häi Macedonia nɛpʉ ra häi Grecia

1 Nɛ nu'bʉ min hɛ̨ nín 'yo'ts'mahyą bʉ ra hnini Éfeso, nu ra Pablo bi zonh'dʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ nu'bʉ mí un ran zofo, bin 'yɛ̨te bʉya, bi mba bʉ Macedonia. 2 Nɛ gätho bi zɛngua yʉ'yɛ̨c'yɛi gätho ra häi Macedonia, bi hąt ra ts'ɛdi yʉ́ mbʉi nangue rám hman Oją bi xi'ʉ. Nɛ m'bɛjua bi zøm bʉ ja ra häi Grecia mahøn'a. 3 Hyuzna bim 'bʉpʉ, ɛ̨na xtá hyu ra barco, gue xtá mba bʉ ra häi Siria, pɛ nu'ʉ 'da yʉ judío ɛ̨na xtán däqui. Nɛ nu'bʉ mí bądi 'bɛ'a nde xtá t'ørpe, bin 'yomfɛ̨ni nɛ bá peng bʉ ja ra häi Macedonia. 4 Nɛ min 'yohʉ ra Pablo ra Sópater ra mɛngu berea a, nɛ'a ra Aristarco nɛ ra Segundo, yʉ mɛngu tesalónica ʉ, nɛ nu ra Gayo ra mɛngu derbe a, nɛ nu'a ra Timoteo nɛ ra Tíquico nɛ ra Trófimo, yʉ mɛngu asia ʉ. 5 Nu'ʉ bim 'bɛt'o bi mba ní tøguahe bʉ ra hnini Troas, nɛ nugä dra Lucascä, dí o't' ra søcuą jaua, dín hyʉnbahe ʉ. 6 Nu'bʉ mí guah yʉm pɛti nangue ran dąbaxjua, dá huhe ra barco dá nɛxhe bʉ ra hnini Filipos, ncʉt'a pa dán 'yohe dá sømhbe bʉ Troas guepʉ i tøguahe ʉ mi'da. Nɛ nyoto pa dám 'bʉhmbe bʉ.

Nu ra Pablo i 'bʉpʉ Troas

7 Nu'a ra pa domingo dám pɛtihe yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra hnini Troas, dá sihe ra xɛcahmɛ, gue dá bɛ̨mhbe rán dąte ra Hmu. Nɛ nu'a ra Pablo bi man rám Hman Oją. Nɛ nya'athoho bin yą gue'bʉ go mi zøm made ra xui, nguetho da mba 'bʉ bi hyats'i. 8 Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu ra sibi mí zø bʉ ja ra cuarto magąts'i guepʉ bim pɛti yʉ ją'i. 9 Nɛ huxpʉ ja n'da ra ventana n'da ra ts'ʉnt'ʉ í Eutico, nɛ ɛ̨mmɛ bi ndet'ąha, nguetho ra Pablo nya'a bin yą. Nu ra ts'ʉnt'ʉ bi dop ra t'ąha, bi dägui, ná hyu tøque ra ngu bʉ bi dägui. Ya xí du 'bʉ mi thąts'i. 10 Nɛ bi gąh ra Pablo, ní nyexpʉ 'bɛn'a ra ts'ʉnt'ʉ nɛ bi hyʉfi, nɛ bi xi'ʉ bʉya:

―O di tu ni mbʉihʉ, ya bi dąmbɛ̨ni na.

11 Nu ra Pablo bi ndex mahøn'a bʉ ja ra cuarto bʉya, nɛ dán sihmɛhe. Nɛ nya'a thoho bin yą ra Pablo mahøn'a, gue'bʉ go mi bøx ra hyadi, ja bi mba bʉya. 12 Nɛ nu'bʉ mí ts'ix'a ra ts'ʉnt'ʉ gue bi dägui, nɛ i te 'bʉ mí zøm bʉ rá ngu, gätho bin johya ʉ.

Bi mba bʉ Mileto ra Pablo

13 Nugähe dá hugähe ra barco nɛ dá mbähmbe bʉ ra hnini Asón nguetho nubʉ dan c'athe ra Pablo, ngubʉ bi xije mam'bɛt'o, gue xí 'yɛ̨n ra Pablo din 'yogua thoho. 14 Nɛ nu'bʉ mán tįmhbe bʉ Asón a ra Pablo, dá sixhe dá huhe ra barco nɛ dá sømhbe bʉ ja ra hnini Mitilene. 15 Nɛ dá nɛxhe bʉ, nɛ man'da pa dá sømhbe bʉ ní hɛ̨'t'a ra t'ʉhäi Quío gue i jabʉ made ra deją. Nɛ man'da pa bʉya dá sømhbe bʉ ra t'ʉhäi Samos gue i jabʉ made ra deją. Nɛ dán säyahe ts'ʉ bʉ ra hnini Trogilio, nɛ man'da pa bʉya dá sømhbe bʉ ra hnini Mileto. 16 Nguetho nu ra Pablo bi nde bi thoctho bʉ ra hnini Éfeso, hingui nde din säya bʉ ra häi Asia. Nguetho di xøni da zøn'a n'dihi bʉ Jerusalén, ya dí 'bʉpʉ 'bʉ ra pa ra dąmpɛti t'ɛ̨mbi Pentecostés.

Nu ra Pablo bi zonh'dʉ yʉ́ ngʉrpi yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Éfeso

17 Nɛ nu'bʉ má sømhbe bʉ Mileto, ra Pablo bi ma dín zonh'dʉ yʉ dąc'yɛi, ngue yʉ́ ngʉrpi yʉ 'yɛ̨c'yɛi dim pɛti bʉ ra hnini Éfeso. 18 Nɛ nu'bʉ mi zøpʉ ʉ, bi 'yɛ̨mp'a ra Pablo:

―Nu'ehʉ guí pąhmbʉ 'bɛ'a gätho mam 'bʉi dá øt'ä ua ra häi Asia, asta gue'bʉ go rá mbʉdi dá søcä ua. 19 Gätho yʉ pa dám 'bʉcä ua dá ørpa rá 'bɛfi ra Hmu mahɛ̨ts'i, nɛ hin dadín 'yɛ̨ts'i. Nɛ xʉn ngu ma guidä dá fäni gue'bʉ má hąh ma mbʉi dá äp Oją nangue ahʉ. Nɛ xʉn ngu ran ʉnbi dá nu ngue bi 'yørcä yʉ judío. 20 Pɛ nugä hin te dá cøn'nahʉ pɛ dá xi ahʉ gätho 'bɛ'a da mbäx ahʉ. Nɛ dá xän'nahʉ bʉ dim pɛti yʉ ją'i, nɛ dá xän'nahʉ bʉ ja ni ngumhbʉ. 21 Nɛ dá xifi xʉn ho yʉ judío nɛ'ʉ hing yʉ judío, ngue di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nangue Oją, gue da 'yɛ̨c'yɛi ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 22 Pɛ nuya, rá Hogandąhi Oją i ørca ra ts'ɛdi ga mbagä bʉ Jerusalén, nɛ hin dí pądi 'bɛ'a gua thocä bʉ. 23 Pɛ hønt'a dí pącä gue dan ofädi bʉ Jerusalén, nɛ ga nugä xʉn ngu yʉn ʉnbi, nguetho guesɛ rá Hogandąhi Oją bi xiqui hønbʉ go hapʉ dá thocä bʉ ja yʉ hnini. 24 Pɛ hinga guet'a dím bɛ̨n'a, hin te di muui ma tesɛgä nanguec zɛhɛgui. Hønt'a ran johya dí nde ga nu 'bʉ dá juah ra 'bɛfi bi 'dacä ma Hmuhʉ ra Jesús, gue'a ga mangä ran ho ma'da'yo nangue rá mate Oją.

25 Nɛ gätho ahʉ dá xi ahʉ rám Hman Oją gue 'bɛpʉ ní mandagahʉ Oją, nɛ dí pącä xínga n'da ahʉ gui nurcahʉ ma hmi mahøn'a. 26 Nuya nam pa ya dí xi ahʉ, hingui pa ma güɛndagä 'bʉ gui 'bɛhmbʉ rán ho Oją ya. 27 Nguetho hin te dá cøn'nahʉ, gätho dá xi ahʉ 'bɛ'a nde Oją gui pąhmbʉ. 28 Nuya gui jamansu 'bɛ'a gui 'yøthʉ, nɛ da zä bʉ gui jamansufʉ yʉ́ mbʉi ni mi 'yɛ̨c'yɛihʉ bʉya. Nɛ gue'a ra 'bɛfi bi 'da ahʉ rá Hogandąhi Oją, gue gui jamansufʉ yʉ́ 'yɛ̨c'yɛi ra Hmu, gätho ná ngu'ʉ i 'bʉhmbʉ ra Cristo, nguetho rá jisɛ ra Cristo í gurpa yʉ́ ts'oqui 'bʉ mí du. 29 Pɛ nu'bʉ dá mbagä, dí pącä m'bɛjua ba ɛ̨'i 'da tengu yʉ zate, nde da za'ʉ yʉ dɛ'yo, din jabʉ da 'yøt'ahʉ gue di ʉn'na ni mbʉihʉ gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ. 30 Nɛ 'da'ʉ gue guesɛ ahʉ da ndants'i, nɛ hinga njuąntho da man rám Hman Oją, gue da ndep'a dí tɛn'dʉ mi'da. 31 Janangue'a gui jamansu ni mbʉihʉ ngue hin da hyä ahʉ ʉ. Nɛ guim bɛ̨mhbʉ gue nhyu jɛya, ma pa nɛ ra xui, dá xän'nahʉ n'da ngu n'da ahʉ, nɛ ɛ̨mmɛ dán zoni nangue ahʉ.

32 Nuya dadí dä ahʉ Oją. Nɛ ga soc'ahʉ rám Hman Oją, nu'a i ma nangue rá mate Oją, gue'a ram hma di zɛt'a ni mbʉihʉ, nɛ gue'a dín ja ahʉ gätho i ja Oją, tengu tho ʉ gätho mi'da i pa nthahni. 33 Nugä hin dá nde a ni mbɛtihʉ, xínga gue ni pahnihʉ. 34 Pɛ guí pąhmbʉ dám pɛpzɛhɛ nɛ dá undä 'bɛ'a gätho mí hon'ʉ dán 'yogähe. 35 Dá øt'ä gue dá honsɛ man ts'ihmɛ, dá ut'ahʉ gue dam pɛhmbʉ nɛ ga fäxhʉ ʉ hin 'yʉ 'bɛ'a da hyoni. Nɛ gam bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a bi ma ma Hmuhʉ ra Jesús 'bʉ mí 'yɛ̨na: “Man'da di johya ní mbʉi n'da 'bʉ di uni, xinda gue'bʉ din t'unna n'da,” ngubʉ bi man ra Hmu, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

36 Nɛ nu'bʉ mi gua'a rám hma ra Pablo, bin dąnyahmu gätho mí 'bʉpʉ, nɛ bin yąhʉ Oją. 37 Nɛ nu'ʉ gätho bin zoni, nɛ bi hyʉ'a ra Pablo nɛ bi zʉspa rá 'yogu. 38 Nu'ʉ ɛ̨mmɛ bi du yʉ́ mbʉi, nguetho ra Pablo bi xi'ʉ him man'dandį da nu mahøn'a. Nɛ nu'ʉ bi zix'a ra Pablo bʉ ja ra barco bʉya.

21

Bi mba bʉ Jerusalén ra Pablo

1 Nɛ nu'bʉ mán hyɛhmbe yʉ 'yɛ̨c' yɛi, dá huhe ra barco, nɛ njuąntho 'bex dá sømhbe bʉ ja ra t'ʉhäi Cos ngue i ja bʉ made ra deją. Nɛ man'da pa bʉya dá thohmbe bʉ ja ra hnini Pátara. 2 Nubʉ, dá tįmhbe n'da ra barco ní mba bʉ ra häi Fenicia, dá huhe bʉya dá mbähmbe. 3 Nɛ nu'bʉ má thohmbe nthandi thoho ra t'ʉhäi Chipre i ja bʉ made ra deją, ngąha dá mbähmbe dá sømhbe bʉ ra häi Siria nubʉ ra hnini Tiro, guepʉ da zoh rá 'bɛni ra barco. Nɛ dá cąhmbe bʉya, dá mbähmbe bʉ ja ra hnini. 4 Nu'bʉ má tįmhbe bʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉya, dám 'bʉhmbe nyoto pa. Nɛ nu rá Hogandąhi Oją bi bɛ̨nba yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bɛ'a da thoh ra Pablo 'bʉ da mba bʉ Jerusalén. Janangue'a bi xifi hin da mba. 5 Nɛ nu'bʉ mí gua'a nyoto pa, dá pømhbe bʉ. Nɛ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi, yʉn 'yohʉ nɛ yʉ xisu nɛ yʉ t'ʉhni, dá mbähmbe asta gue dá pømhbe bʉ ja ra hnini. Dán dąnyahmuhe bʉ ja ra ndendeją bʉya, nɛ dán yąhe Oją. 6 Nubʉya dán 'yɛ̨hmbe nɛ nugähe dá huhe ra barco, pɛ nu'ʉ bi mbeng bʉ ja yʉ́ ngu.

7 Bá nɛxhe bʉ Tiro, dá mbähmbe nɛ dá cąhmbe 'bʉ má sømhbe bʉ Tolemaida. Nu'bʉ má zɛnguahe yʉ cu, dán tehe bʉ n'da pa. 8 Nu'bʉ mi hyats'i, gätho gahe ngue dín 'yohe ra Pablo dá thohmbe bʉ ra dąhnini Cesarea. Nɛ dán säyahe bʉ ja rá ngu ra Felipe. Nu'a ra Felipe ząi mi mam bʉ rán ho ma'da'yo Oją. Nu'a, n'da gue'ʉ yoto má 'yohʉ nthahni mín 'yohʉ ra Esteban. 9 Nɛ nu ra Felipe mi 'bʉi goho yʉ́ t'įxu him bin thąti, nɛ nu'ʉ, yʉ pøngahyą ʉ, bi man rám Hman Oją. 10 Nɛ nu'bʉ mám 'bʉhmbe bʉ 'da yʉ pa bi zø'a n'da rá pøngahyą Oją í Agabo, bá nɛxpʉ ra häi Judea. 11 Nu'bʉ mi zøm bʉ dí 'bʉhmbe a, bi gąspa a rá ngʉt'i ra Pablo nɛ bi duzɛhɛ yʉ́ gua nɛ yʉ́ 'yɛ ra Agabo, nɛ bi ma:

―Nu rá Hogandąhi Oją bi bɛ̨ngä ngue ngubʉ da 'yørpa yʉ judío a rá mbɛti na ra ngʉt'i bʉ Jerusalén, nɛ din dä bʉ 'bʉh yʉ ją'i ngue hing yʉ judío.

12 Nu'bʉ má øhmbe 'bɛ'a bi man ra Agabo, gätho gahe nɛ yʉ mɛngu bʉ, dá ørpahe ra ts'ɛdi hin xtá mba ra Pablo bʉ Jerusalén. 13 Nu ra Pablo bi 'yɛ̨m bʉya:

―'Bɛ'a guí øthʉ guí zomhbʉ. O gadí ʉngahʉ ma mbʉi. Nugä dadín sägä hønt'a go 'bɛ'a da t'ørcagui, o gue da thurqui o gue da thog bʉ Jerusalén nangue ra Jesús, ma Hmu.

14 Nɛ him bi zä dá sąmhbe, dá hɛthe bʉya nɛ dá ɛ̨mhbe:

―Nu'a rá pähä Oją da t'øt'e.

15 Nɛ m'bɛjua bʉya dán sähe nɛ dá mbähmbe ra Pablo bʉ Jerusalén. 16 Nɛ 'da'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Cesarea dá mbähmbe. Nɛ nu'bʉ má sømhbe bʉ Jerusalén, nu'ʉ bi zixcähe bʉ rá ngu ra Mnasón, ra mɛngu chipre. Nɛ maya'bʉ thoho mí ɛ̨c'yɛi ra Mnasón. Guepʉ rá ngu dán säyahe.

Bi zɛngua ra Jacobo ra Pablo bʉ Jerusalén

17 Nu'bʉ má sømhbe bʉ Jerusalén, nu yʉ cu nangue ra Cristo bʉ, bi hyu yʉ́ mbʉi 'bʉ mi nuje, nɛ bi zimanhoje. 18 Man'da pa bʉya dá mbähmbe ra Pablo dá nuhe ra Jacobo Santiago, nɛ'ʉ gätho mí 'bʉpʉ, yʉ́ mingʉrpihʉ, yʉ dąc'yɛi. 19 Nu ra Pablo bi zɛngua ʉ nɛ 'bex bi dʉ'mi 'dahmi'datho bi ma 'bɛ'a gätho bi 'yøt' Oją nangue rá 'bɛfi ra Pablo, nubʉ 'bʉh yʉ ją'i ngue hing yʉ judío. 20 Nɛ nu'bʉ mi 'yø'ʉ 'bɛ'a bi man ra Pablo gue bi 'yømanho 'bʉ mí sih rám Hman Oją, ɛ̨mmɛ bin johya nɛ bi 'yɛ̨spa Oją. Pɛ nu'ʉ, bi 'yɛ̨mbi:

―Pɛ guí pądi, ma zʉ cu'i Pablo gue yʉ mahuąhi thoho yʉ judío i ɛ̨c'yɛi ya, nɛ gätho i ɛ̨na jatho da 'yøt' yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés. 21 Nɛ nu'ʉ bi sifi 'bɛ'a gätho gá 'yøt'e. Nɛ sä ɛ̨n'ʉ gá xänbi gue gätho da hyɛh yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés ʉ yʉ judío gue 'bʉpʉ 'bʉh yʉ ją'i hing yʉ judío, nɛ gá xifi ngue hin da mba nthɛqui yʉ́ xifani, nɛ hin da 'yøt' yʉ́n t'øt'e yʉ judío, ɛ̨n'ʉ. 22 Nuya 'bɛ'a sä ga øthʉ ya, guehma dim pɛti ʉ ma mi 'yɛ̨c'yɛihʉ yʉ judío, gue da gohmahyą'a'i, nguetho da 'yøde ya gá søhø, bi 'yɛ̨mbi. 23 Nuya nde'bʉ gui 'yøt'e 'bɛ'a ga xi ahe. Nuya 'bʉcua goho yʉn 'yohʉ ngue bi ma da 'yøt'a n'da ran hogui nangue Oją, nɛ jatho da 'yøt'e. Nuya gui 'yøt'e 'bɛ'a da 'yøt'ʉ. 24 Nu'i gue'e gui six bʉya yʉn 'yohʉ, nɛ gui 'yøt'e tengu jatho da 'yøt'ʉ, ngue mí ma n'da ran hogui nangue Oją. Nɛ gätho gui jurpa yʉ́ gasto ʉ, gui tämb yʉ dɛ'yo ngue da mbøts'e. Nɛ nubʉya sä gui 'yąx ni yąhʉ tengu i øt' yʉ ją'i nu'bʉ xʉn guah yʉ pa yʉn hogui. Nɛ gätho yʉ ją'i sä da bądi ngue him majuąni'bɛ'a bi man'ʉ 'da nangue'e. Nɛ da bąh pʉya nɛ'e guí tɛn'na rán t'ɛ̨di ra Moisés. 25 Pɛ nangue yʉ ją'i hing yʉ judío ngue bi 'yɛ̨c'yɛi, ya dá pɛnpahe n'da ra søcuą, nɛ dá xihmbe hin da zi 'bɛ'a bi 'bøspa yʉ hmite, xín da za'a ra ngø ngue him bi bøn rá ji, xín da zi ra ji. Nɛ hin da 'yøt' yʉn 'yomt'ɛ̨ni, bi 'yɛ̨n'a ra Jacobo Santiago.

Bi mba mfɛnt'i ra Pablo bʉ dąniją Jerusalén

26 Nu ra Pablo bi zix'ʉ yʉn 'yohʉ bʉya, nɛ bi 'yøt'e tengu bi 'yøt'ʉ. Nɛ bi mbähä bʉ mbo yʉ́ dąniją yʉ judío, ngue da ma nda'a ní pa da guah yʉ́ pa ran hogui. Nɛ bi ma nda'a ní pa di un yʉ 'bøts'e.

27 Hin ɛ ní zøn'a yoto pa mi juah ran hogui, nu yʉ judío gue hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi, yʉ mɛngu ra häi Asia, bi nu bʉ mbo ra dąniją ra Pablo. Nu'ʉ bi parba yʉ ją'i nɛ bi bɛnt' ra Pablo. 28 Bi mbafi:

―N'yohʉ ahʉ dyʉ israelhʉ, dami zɛje gam bɛnthʉ na ran 'yohʉ 'bäcua, i xänba yʉ ją'i hønbʉ go hapʉ i pa ngue hingui hojʉ, nɛ ɛ̨na nte di muui yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés nɛ nte di muui ma dąnijąhʉ. Nɛ hinga hønt'a bi 'yøt'e, pɛ man'da, bá si ua mbo ra dąniją yʉ ją'i ngue hing yʉ judío. Janangue'a bi ts'on'a ra hoganiją ngue mająpi, sä ɛ̨n'ʉ.

29 Nguetho mi nu min 'youi ra Pablo bʉ ja ra hnini n'da ra mɛngu éfeso í Trófimo. Nɛ mi mansɛ ngue ɛ̨mbi bi zixpʉ mbo ra dąniją.

30 Nɛ nubʉya gätho ra hnini bin ja n'da ran 'yo'ts'i, nɛ gätho ní muxpʉ 'bäh ra Pablo, bi bɛnt'i, bi gʉcpʉ thi ra dąniją. Nɛ 'bex bi gut' yʉ́ niją. 31 Nɛ nu'bʉ mí zäpi ɛ̨na xtá hyo ra Pablo, nu ra hmudofʉi mí øde ngue gätho ra hnini Jerusalén bin 'yo'ts'i. 32 Nu'a 'bex bi zix'ʉ yʉ dofʉi nɛ gätho yʉ hmudofʉi, nɛ bi mba n'dihi bʉ 'bʉh yʉ ją'i. Nɛ nu'bʉ mi nu yʉ ją'i gue mba bʉ yʉ dofʉi nɛ yʉ hmudofʉi, 'bex bin hɛ̨ ním 'bɛnza ra Pablo. 33 Nɛ nu'a ra hmudofʉi bʉya bi bɛnt' ra Pablo ɛ̨na da got'i, nɛ bi manda ngue da mba nthąt'i yoho yʉ cadena. M'bɛjua bi t'än'dʉ, nɛ bi t'ɛ̨mp'ʉ:

―To'o na, 'bɛ'a bi 'yøt'na.

34 Pɛ nu yʉ ją'i ɛ̨mmɛ madí mbahni nɛ gätho 'dahma 'dan'yo bi ma. Janangue'a nu ra hmudofʉi him mi sä da bądi hanja bin 'yo'ts'i. Bi manda ngue da zixpʉ ja ra ngundofʉi a bʉya. 35 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ ja rá 'dede ra ngu, bi dux'ʉ yʉ dofʉi a ra Pablo, nguetho nu yʉ ją'i man'da nde da bɛnt'i mahøn'a. 36 Nguetho xʉn ngu yʉ ją'i bi dɛnni bi mbafi:

―Dami hyohʉ, ɛ̨n'ʉ.

Nu ra Pablo bin juąn zɛhɛ bʉ ja yʉ́ hmi yʉ ją'i

37 Nɛ nu'bʉ manguepʉ da zixpʉ mbo ja rá ngu ra Pablo bi 'yän'na ra hmudofʉi:

―Dami 'yørqui ts'ʉ ra mate dan yąui ts'ʉ, bi 'yɛ̨na.

Nu ra dofʉi bi dądi:

―Ha guí pą'a rá nde yʉ griego.

―Hąha, bi yɛ̨n'a ra Pablo.

38 ―Oh, ha hinga gue'e gra mɛngu Egipto, ngue gá dʉp'a n'da ran 'yo'ts'i nɛ gá sixpʉ ma'ueni goho mahuąhi yʉn 'yohʉ ngue yʉ hyodu, bi 'yɛ̨mbi.

39 Nu ra Pablo bi dądi:

―Hin'na, hinga guecä. Nugä dra judíogä nɛ dra mɛngu Tarso, n'da ra dąhnini ngue ja rá ts'ɛdi bʉ ja ra häi Cilicia. Nuya dí ä'a n'da ra mate ngue ga xicä ts'ʉ yʉ ją'i.

40 Nu ra hmudofʉi bi un ran t'ɛ̨di. Nubʉya, nu ra Pablo bí 'bäpʉ ja ra 'dede, nɛ bi uą'ts' rá 'yɛ ndepe din hɛ̨ yʉ ją'i. Nɛ nu'bʉ min hɛ̨, bi zofo nangue yʉ́ ndesɛ ʉ, gue yʉ́ nde ra hebreo, bi 'yɛ̨na:

22

1 ―N'yohʉ ahʉ, gyʉ ta ahʉ, gui 'yøhmbʉ 'bɛ'a ga xi ahʉ ya, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo 'bʉ mi dʉ'mi bin yą.

2 Nɛ nu'bʉ mi 'yø'ʉ ngue bi ts'ofo nangue yʉ́ ndesɛ ra hebreo, man'da bin hɛ̨. Nu ra Pablo bi 'yɛ̨m bʉya:

3 ―Nugä dra judíogä, dám 'bʉcä bʉ Tarso, nubʉ ra häi Cilicia, nɛ bi mba ma tedegä ua Jerusalén. Nɛ dán xäcä rán xädi ra Gamaliel, nɛ dán xäcä xʉn ho yʉ́n t'ɛ̨di ʉ ma ngʉrpa bøtahʉ. Nɛ ɛ̨mmɛ mi ɛ̨hyagä nangue rá 'bɛfi Oją ngue gätho ma mbʉi, tengutho ahʉ ya. 4 Nɛ madí undä ran ʉnbi to'o gätho mi ɛ̨c'yɛi ra Jesús, nɛ 'da'ʉ dá ho nɛ'ʉ mi'da, yʉn 'yohʉ nɛ'ʉ yʉ xisu dá sixpʉ fädi. 5 Nu ra hmumbäją nɛ yʉ dąc'yɛi da zä din juąnni 'bɛ'a xtá øt'ä, nguetho dá cąnba yʉ́ søcuą bi 'dacä, gue mí ɛ̨na xcá un yʉ ngʉrpi bʉ ja yʉ́ niją ma mijudíohʉ bʉ Damasco. Nɛ dá hąx ra 'yu dá mba bʉ Damasco. Nu ra søcuą dá jʉcä ngue'a ran t'ɛ̨di ga cot'a fädi yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ dí ɛ̨na xcuá si ua Jerusalén, ngue xtá nu ua ran ʉnbi.

Nu ra Pablo bi ma ha bin jabʉ í 'yɛ̨c'yɛi

6 Nɛ nu'bʉ mán 'yogä bʉ 'yu hänbʉ Damasco, tengu'bʉ mbɛ huxyadi, bá cą n'da ra nyot'i mahɛ̨ts'i, ngue nts'ɛdi bi hyärpʉ dí 'bäi. 7 Nugä dá tąng bʉ häi, nɛ dá ø'a n'da ra nde bi xiqui: “Saulo, Saulo, hanja gní ʉngagui,” bi 'yɛ̨ngui. 8 Nɛ dá thąti: “To'o i ma Hmu.” Nɛ nu'a bi xiqui: “Nugä dra Jesús, dra mɛngu nazaret, guecä gadí ʉngagui.” 9 Nɛ nu'ʉ 'da min 'yogähe bi nu'a ra nyot'i, pɛ him bi 'yø'a ra nde ngue bi zocä. 10 Nɛ dá änni: “Ma Hmu 'bɛ'a sä ga øt'ä.” Nɛ nu ra Hmu bi 'yɛ̨ngui: “Dami ndants'i ní mba bʉ Damasco, nubʉ, da si'a bʉ 'bɛ'a gätho dá sän'ni'i gui 'yøt'e.” 11 Nɛ nugä 'bex dán xädä nangue'a ra nyot'i, nɛ nu'ʉ mín 'yogähe bi gʉrca ma 'yɛ, nɛ dá sømhbe bʉ ja ra hnini Damasco.

12 Nɛ mi 'bʉpʉ n'da ra hocją'i í Ananías, ngue mi tɛnni xʉn ho yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés. Nɛ gätho yʉ judío mi 'bʉpʉ mi numanho a. 13 Nu ra Ananías bi zøpʉ dám 'bʉcä, nɛ bi xiqui: “Ma cu'i Saulo, dami hyand ran nɛqui ni dä ya.” Nɛ 'bex bi zø ma dä, nɛ bi zä dá nu a ran 'yohʉ bʉya. 14 Nɛ bi xiqui: “Nu'a Oją mi thąnde ma ngʉrpa bøtahʉ bi huahn'na'i ngue gui pądi 'bɛ'a rá pähä a. Nɛ bi ja'a'i gá nu rá Hoga Ts'ʉnt'ʉ, nɛ bi ja'a'i ngue gá 'yørpa rá nde a. 15 Nuya gui mam bʉ 'bʉh yʉ ją'i 'bɛ'a gá nu nɛ 'bɛ'a gá 'yøde. 16 Nɛ hin'yʉ 'bɛ'a man'da gui tø'mi, dami ndants'i gan xixyą, gui 'yɛ̨c'yɛi majuąni a ra Hmu ngue di 'uec'a'ʉ ni ts'oqui nangue rá thuhu a ra Hmu,” bi 'yɛ̨ngä ra Ananías, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

Bi man ra Pablo hanja bi mba bʉ 'bʉ'ʉ hing yʉ judío

17 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nɛ nu'bʉ jąmbá pengä ua Jerusalén, dán yą'be Oją bʉ mbo ra dąniją, nɛ nu Oją bi jacä dá nu tengu n'da ra t'į. 18 Nɛ dá nugä ra Hmu, bi 'yɛ̨ngui: “'Dahmantho dami pøngua Jerusalén, nguetho hin da t'ørpamasu 'bɛ'a gui ma nanguecä.” 19 Nɛ dá xi'a: “Ma Hmu, nu'ʉ ma mɛnguhe ua gätho i pądi 'bɛ'a gätho dá øt'ä, dá mba bʉ gätho ma nijąhe, nɛ dá ʉnba ʉ gätho bi 'yɛ̨c'yɛi i, nɛ dá cot'a fädi ʉ. 20 Nɛ nu'bʉ mi mba ntho ra Esteban mi 'bäcä bʉ, nɛ 'da'angu dá bɛ̨mhbe ʉ bin hote, nɛ dá jamansup yʉ́ pahni ʉ.” 21 Pɛ nu ra Hmu bi xiqui: “Ní mba, nguetho ga pɛnh'na bʉ yabʉ guepʉ 'bʉh yʉ ją'i ngue hing yʉ judío,” ngubʉ bi xiqui, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

Nu ra Pablo bi mba ma dä bʉ 'bʉh yʉ hmudofʉi

22 Nu'ʉ bi 'yømanho 'bɛ'a bi man'a ra Pablo, asta gue'bʉ mí ma da mba bʉ 'bʉh yʉ ją'i hing yʉ judío. Nubʉya bin cuɛ'ʉ yʉ judío i 'bäpʉ gue hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi, bi mbafi nɛ bi 'yɛ̨na:

―Dá tho na ran 'yohʉ, man'da xʉn ho 'bʉ hin di thoqui dim 'bʉi, bi 'yɛ̨n'ʉ.

23 Man'da bi mbafi bi huą't' yʉ́ pahni nɛ bi 'yɛnts' yʉ fonthäi. 24 Nu ra hmudofʉi bi manda da ts'ixpʉ mbo ra Pablo, nɛ bi manda da mba m'bɛi, ngue ndep'a dín juąn'na ra Pablo hanja ná mba'ʉ yʉ ją'i. 25 Nɛ nu'bʉ i pa nthąt'i ra Pablo ngue ra xifani, bi 'yän'na ra dofʉi ngue mi 'bäpʉ:

―Ha i ja nin t'ɛ̨ dihʉ gui fɛ'a n'da ra romano nu'bʉ hin ní t'ørpa ran juąnbi, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

26 Nɛ nu'bʉ mi 'yø'a ra dofʉi a bi man ra Pablo, bi mba bá xi'a rá hmu nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―Dami jamansu 'bɛ'a guí ørpa na ran 'yohʉ, n'da ra romano na.

27 Nɛ bá ɛ̨'a ra hmudofʉi bʉya, bi 'yän'na ra Pablo:

―Ha majuąni gue'e gra romano.

Nu ra Pablo bi dądi:

―Hąha, bi 'yɛ̨na.

28 Nu ra hmudofʉi bi 'yɛ̨mp'a:

―Xʉn ngu ra mbɛti dá jut'ä ngue dán romanogä.

Nu ra Pablo bi xi'a:

―Pɛ nugä mbʉdi thoho ma ta bin t'un ran t'ɛ̨di gue din romano, janangue'a man'da dra romanogä.

29 Nɛ nu'a ra hmudofʉi bin su nguetho ya xí du't'i nɛ nu'a ra Pablo ra romano na. Janangue'a nu'ʉ nte bi 'yørpa ra Pablo, ɛ̨na xtá mbɛi.

Nu ra Pablo mi 'bäpʉ ja rá junta ʉ yʉ́ hmumbäją yʉ judío

30 Nɛ nu'bʉ mi hyats'i, nu ra hmudofʉi nde da bądi hanja í yąp'ʉ yʉ judío, bi xocta'a ra Pablo mán thu't'i, nɛ bi manda dim pɛti yʉ hmumbäją nɛ yʉ́ ngʉrpi yʉ judío. Nɛ bi zix'a ra Pablo bʉ dim pɛti.

23

1 Nu ra Pablo ɛ̨mmɛ madín hyɛ̨thʉ bʉ, nɛ bi xifi:

―N'yohʉ ahʉ, nugä ząi dí øt'ä'a i xicpa ma mbʉi Oją, asta gue ra pa jabʉya, bi 'yɛ̨m 'bʉ mí dʉ'mi din yą.

2 Pɛ nu ra Ananías, ra dąmbäją, bi xi'ʉ gue 'darpʉ mi 'bähmbʉ ra Pablo, da mbɛrpa rá nde. 3 Nu ra Pablo bi xi'a ra Ananías bʉya:

―Oją da mbɛp'a'i nguetho yoho ni mbʉi. Sä guí ɛ̨mhbʉ hin dá øt' yʉn t'ɛ̨di, pɛ go gue'ahʉ hin guí øthʉ yʉn t'ɛ̨di, ngue gadí manda da 'bɛrca ma nde.

4 Nɛ nu'ʉ 'darpʉ mi 'bähmi bi 'yɛ̨mbi:

―Hanja gní thąt'a ra dąmbäją ngue bi huahn'na Oją.

5 Ra Pablo bi dądi:

―Cu ahʉ, hin dí pącä ngue ra dąmbäją a, nu'bʉ xcá pącä hin xcá thątä 'bʉ, nguetho nt'o't'i gue hin ga c'ąman'ʉ ma ngʉrpihʉ, bi 'yɛ̨mbi.

6 Nɛ nu'a ra Pablo 'bʉ mí nu'ʉ 'da gue hupʉ ja ra junta, bi bądi hinga 'da'ingu yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi ʉ, nguetho 'da'ʉ bi dɛn'dʉ i man yʉ saduceo nɛ nu mi'da bi dɛn'dʉ i man yʉ fariseo. Janangue'a nu ra Pablo bi 'yɛ̨mp'ʉ 'bʉpʉ ja ra junta:

―N'yohʉ ahʉ, nugä dra fariseogä, nɛ xin rá ts'ʉnt'ʉgä n'da ra fariseo. Nugä dí 'bäcua nɛ guí ørcahʉ ran juąnbi nguetho dí ɛ̨c'yɛi gue i ndants' mahøn'a ʉ i tu, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

7 Nɛ nangue'a xí man na ra Pablo bin junthʉ yʉ fariseo ʉ yʉ saduceo, nɛ gätho bin hecpʉ ja ra junta. 8 Nguetho i man'ʉ yʉ saduceo gue hingui ndants' mahøn'a ʉ i tu, nɛ i ma ngue njo'o yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, nɛ i ma ngue njo'o yʉn dąhi. Pɛ nu yʉ fariseo gätho i ɛ̨c'yɛi. 9 Bin ja n'da ra mbahni, nɛ nubʉya bin ndants'i 'da'ʉ yʉ́ xänbate ʉ yʉ fariseo, bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Nuna ran 'yohʉ 'bäcua, nte mán ts'o bi 'yøt'e. Xi'bʉ majuąni n'da ran dąhi o gue n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bin yąui, nde'bʉ hin ga sʉhmbʉ Oją, bi 'yɛ̨na.

10 Pɛ nu'ʉ 'bʉpʉ ja ra junta, ɛ̨mmɛ bin sʉ'ʉ, asta gue'bʉ mí zu ra hmudofʉi da sɛn'inde ra Pablo. Bi xih yʉ́ dofʉi bʉya gue ba jʉcpʉ 'bʉh yʉ ją'i, nɛ da zix mahøn'a bʉ ja ra ngundofʉi.

11 Nɛ nu'bʉ min xui, ra Hmu mahɛ̨ts'i bim 'bähmi ra Pablo nɛ bi 'yɛ̨mbi:

―O di tu ni mbʉi Pablo, nguetho ngutho gui ma bʉ ja ra dąhnini Roma nanguecä, tengutho gá mangua Jerusalén.

Mi ɛ̨na xtá tho ra Pablo

12 Nu'bʉ mi hyats'i, 'da'ʉ yʉ judío 'da'ingu bi bɛ̨n'ʉ da hyo ra Pablo, nɛ bi ma jatho di ją'ts'a bi man'ʉ. Nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ ngue hin din sihmɛ, xíng ra dehe da zi, asta gue'bʉ go bi hyo. 13 Nɛ mi pongui yote má 'yohʉ ʉ 'da'angu bi ma ngue da hyo ra Pablo. 14 Nu'ʉ bi mba bʉ 'bʉh yʉ hmumbäją nɛ yʉ dąc'yɛi, nɛ bi xifi:

―Nugähe dá mamhbe majuąni 'bɛ'a ga øthe, nɛ hin dan sihmɛhe asta gue'bʉ go dá hohe ra Pablo. 15 Janangue'a nu ahʉ nɛ'ʉ mi'da guín 'yohʉ bʉ ja ra junta, nu'bʉ nixudi gui xihmbʉ ra hmudofʉi ba si'a ra Pablo, gui 'yɛ̨mbi gue gui 'yänhdʉ mi'da yʉn t'änni. Janangue'a nugähe bʉya, dan sähe gua täcuahe bʉ ja ra 'yu, ga hohe, bi 'yɛ̨n'ʉ.

16 Pɛ nu rá 'bɛ'ue ra Pablo bi 'yøde 'bɛ'a nde da 'yørpa yʉn 'yohʉ. Bi mba bʉ ja ra ngundofʉi nɛ bi xi'a ra Pablo. 17 Nu ra Pablo bi zonh'na n'da ra dofʉi bʉya, bi 'yɛ̨mbi:

―Dami six na ra ts'ʉnt'ʉ bʉ bí 'bʉh ra hmudofʉi, nguetho i ja 'bɛ'a da xifi.

18 Nu ra dofʉi bi zixpʉ 'bʉ'a rá hmu, nɛ bi xifi:

―Nu'a ra Pablo ngue i ofädi, bi zoncagui nɛ bi 'yäc ra mate gua siua na ra ts'ʉnt'ʉ, nguetho ja 'bɛ'a da xi'i.

19 Nu ra hmudofʉi bi bɛntpa rá 'yɛ ra ts'ʉnt'ʉ, n'danni bá änni:

―'Bɛ'a guín nde gui xiqui.

20 Nu'a ra ts'ʉnt'ʉ bi xi'a ra hmudofʉi bʉya:

―Nu'ʉ 'da yʉ judío bin yąsɛ'ʉ, bi ma da 'yä'a ra mate 'bʉ nixudi, ngue gui sixpʉ mahøn'a bʉ ja ra junta ra Pablo, nguetho da 'yɛ̨n'i, da 'yän mi'da yʉn t'änni. 21 Pɛ 'yo guí øt'e 'bɛ'a da xi'i, nguetho i pongui yote má 'yohʉ yʉ judío ngue xʉn jot' ra 'yu, i täcua bʉ ra Pablo. Nu'ʉ, 'da'angu xʉm ma ngue xín din sithe xín din sihmɛ asta gue'bʉ go bi hyo ra Pablo. Nɛ i tøp'a thoho 'bɛ'a go gui ma, bi t'ɛ̨mp'a ra hmudofʉi.

22 Nu ra hmudofʉi bi hɛcua ra ts'ʉnt'ʉ ngue njon da xifi, ngue ya xí xi'a ra hmudofʉi. Nɛ nubʉya bi xifi da mba.

Nu ra Pablo bi mba m'bɛhni bʉ 'bʉh ra Félix

23 Nubʉya nu ra hmudofʉi bi zohn'dʉ yoho yʉ ngʉrpa dofʉi, bi xifi din sä yociɛnto ndofʉi da mba bʉ ra hnini Cesarea 'bʉ gʉto nxui. Nɛ da mbähä mi hyąte ma 'dɛt'a yʉ dofʉi ngue din tøgue, nɛ da mbähä mi yociɛnto yʉ dofʉi ngue i cʉ yʉn ts'ąt'ɛgui. 24 Nɛ bi manda da thøspa yʉ fani ngue da hyux a ra Pablo. Nɛ bi xifi di jamansu xʉn ho bʉ 'yu, asta gue'bʉ go bi dä bʉ 'bʉh ra ts'ʉt'abi Félix. 25 Nɛ bi 'yo't'a n'da ra søcuą ra hmudofʉi, bi mbɛnpa ra ts'ʉt'abi Félix.

26 Nɛ bi 'yɛ̨n'a ra søcuą:

“Nugä dra Claudio Lisias, dadí zɛngua'i, gra Félix, gra hoga ts'ʉt'abi. 27 Nuna ran 'yohʉ na, nu'bʉ mi bɛnt' yʉ judío, nde xtá hyo. Pɛ dá yąmhbe nangue xʉn ngu yʉ dofʉi, nguetho dá øcä ngue ra romano na. 28 Nugä him mí pądi hanja bi mba ma yąpi, dá sixpʉ ja rá junta yʉ judío. 29 Pɛ nubʉya dá øde ngue hønt'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di zɛhɛ yʉ judío ngue í mba ma yąpi, nɛ hin'yʉ 'bɛ'a dí tho, o gue dín ofädi. 30 Nɛ nu'bʉ mi sicä 'bɛ'a nde da 'yøt' yʉ judío, ngue nde da hyo, 'bex dá pɛnh'na bʉ guí 'bʉi. Nɛ dá xi'ʉ yʉ nyąpate gue da xi'i 'bɛ'a ní mbɛspa ra hnuman'ʉ. Nɛ hønt'a dá xi'a ya,” bi 'yɛ̨n'a rá søcuą ra hmudofʉi.

31 Nu yʉ dofʉi bʉya bi 'yøt'e tengu bi xi'ʉ yʉ́ hmu. Nu'ʉ bi zix'a ra Pablo 'bʉ min xui, asta gue'bʉ mí zøm bʉ Antípatris. 32 Nu'bʉ mí hyax bʉya, bá peng bʉ yʉ dofʉi gue him madín tøgue. Pɛ nu'ʉ gätho madín tøgue bi thoqui bi zix'a ra Pablo ʉ. 33 Nu'bʉ mí zøm bʉ ra hnini Cesarea, bin däp ra søcuą ra ts'ʉt'abi, nɛ bi mba ma dä bʉ ra Pablo. 34 Nɛ nu'bʉ mi nu'a ra ts'ʉt'abi a ra søcuą, bi 'yän'na ra Pablo:

―Hapʉ ni häi.

Nɛ nu ra Pablo bi xifi gue ra mɛngu bʉ ra häi Cilicia. 35 Nu ra ts'ʉt'abi bʉya bi xi'a ra Pablo:

―Nugä ga øcä 'bɛ'a gui mam 'bʉ bi zø'ʉ di yąp'i'i.

Nɛ bi manda da mba m'bädi bʉ ja rá nguts'ʉt'abi ndudąn Herodes.

24

Nu ra Pablo bin juąn zɛhɛ bʉ 'bʉh ra Félix

1 Nɛ nu'bʉ mi jua'a cʉt'a pa, bi mba bʉ ra Ananías, ra hmumbäją, nɛ 'da yʉ dąc'yɛi, nɛ ra Tértulo ran hocpate. Nɛ bi xi'a ra ts'ʉt'abi 'bɛ'a í mba ma yąpi ra Pablo. 2 Nu'bʉ mí ts'onh ra Pablo, bi dʉ'mi bin yąpate a ra Tértulo. Nu'a bi xi'a ra Félix:

―Nugähe dí pąhmbe ngue nangue'e i ja ran johya ua ra häi dí 'bʉhmbe. 3 Nɛ gäthogähe man'da dí 'bʉhmbe xʉn ho nangue 'bɛ'a guí øt'e. Nɛ gätho yʉ pa dí xi'ahe ra jamadi nangue'e. 4 Nuya hingui ngu 'bɛ'a ga xi'a'i, pɛ gui 'yørca ra mate gui 'yøde 'bɛ'a dí xi ahe. 5 Nuna ran 'yohʉ, ɛ̨mmɛ ra ts'om'bäi na, nɛ ɛ̨mmɛ di parba yʉ judío hønbʉ go hapʉ 'bʉi ngue gätho ra ximhäi. Nɛ nuna, rá ngʉrpi 'da'ʉ yʉ ją'i t'ɛ̨mbi yʉ nazareno. 6 Nu'a mí nde xtí ts'on ra dąniją bʉ Jerusalén, pɛ nugähe dá bɛnthe, nɛ dí ɛ̨mhbe xcá juąnbahe tengu im mam bʉ ja man t'ɛ̨dihe. 7 Pɛ nu ra hmudofʉi, ra Lisias a, con rá ts'ɛdi bá jʉcpʉ mi 'bʉhmbe. 8 Nɛ bi xije dan yąfe ua. Nuya, nu'bʉ gui 'yän zɛhɛ a, gui pądi gue majuąni 'bɛ'a gätho ní mba ma yąpi, bi 'yɛ̨mp'a ra ts'ʉt'abi a ra Tértulo.

9 Nɛ nu'ʉ yʉ judío min 'yohʉ, 'da'angu bi man'ʉ. 10 Nɛ nu ra ts'ʉt'abi bi un ran t'ɛ̨di ra Pablo gue din yą bʉya. Nu ra Pablo bi ma, bi 'yɛ̨na:

―Nugä i hu ma mbʉi ngue sä dan juąndä ua, nguetho guí pądi 'bɛ'a nám 'bʉhmbe dyʉ judíohe, gue xʉn ngu yʉ jɛya guín ts'ʉt'abi ua. 11 Nu'bʉ guí nde gui pądi, sä gui pądi, ja mán 'dɛ'mayo ma pa ya gue dá mba bʉ Jerusalén, dá thąnde Oją bʉ. 12 Nɛ nu'ʉ ma mijudíohe him bi nu 'bʉ 'bo'o xcán junthe, xím bi nu 'bʉ 'bo'o xcá parbi, xínga guepʉ ja ma dąnijąhe, xínga guepʉ ja ma t'ʉnijąhe, xínga guepʉ gätho ra hnini. 13 Nuya hingui sä din juąnni xʉn ho nguetho him majuąni 'bɛ'a ní yącpä ya. 14 Pɛ nuya dadín juąndä gue dí tɛndä ra 'yu ma'da'yo, nɛ gue'a ɛ̨mbi him majuąni ʉ. Pɛ guet'a ra 'yu mí tɛn'dʉ ma ngʉrpa bøtahe, gue mí numansu Oją nguetho dí ɛ̨c'yɛi 'bɛ'a gätho mán t'o't'i bʉ ja rá søcuą yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés nɛ yʉ́ søcuą yʉ pøngahyą. 15 Nɛ nugä dí tø'mi 'bɛ'a nín ho da 'yøt' Oją, tengu i tømp' ya i 'bäcua. Nugähe dí ɛ̨c'yɛihe ngue gätho xʉn du da ndants'i, nɛ'ʉ bi 'yøt' ran ho, nɛ'ʉ bi 'yøt' ran ts'o. 16 Janangue'a gätho dí øt'ä 'bɛ'a di bɛ̨ngä Oją n'dahma hin hapʉ da thįnga ma ts'oqui, xínga guepʉ 'bʉ Oją xínga guepʉ 'bʉh yʉ ją'i, bi 'yɛ̨na.

17 Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

―Nɛ nu'bʉ mi thogui xʉn ngu yʉ jɛya, bá pengä bʉ Jerusalén ngue ga un yʉn t'unni ma mɛnguhe, nɛ ga un yʉn t'unni bʉ ja ma dąnijąhe. 18 Nɛ ngubʉ dá øt'ä bʉ dąniją, dá thąnde Oją. 'Da'ʉ yʉ judío, yʉ mɛngu bʉ ra häi Asia dán tįmhbe bʉ bʉya. Nɛ njom mí 'bʉpʉ xʉn ngu yʉ ją'i, xíng ra sʉi mi ja bʉ. 19 Nu'ʉ gue dán tįngähe bʉ, nde'bʉ gue'ʉ xtambá 'yɛ̨cua ʉ, xtá mangua 'bʉ ja 'bɛ'a dá øt'ä bʉ. 20 O gue guehya yʉn 'yohʉ 'bäcua da ma 'bʉ ja 'bɛ'a bi nurcä 'bʉ má mbagä bʉ ja ra junta. 21 Hønt'a nts'ɛdi dá mangä bʉ, nɛ dá ɛ̨mbä ʉ: “Nu ahʉ guí ørcä ran ts'ɛmbi nam pa ya nguetho dí ɛ̨c'yɛi ngue i ndants'ʉ i tu,” dá ɛ̨ngä, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

22 Nɛ nu'bʉ mi 'yø'a ra Félix 'bɛ'a bi man ra Pablo, 'bex bi ma da guah ra junta, nguetho xʉn ngu ts'ʉ mi pą'a ra Félix nangue rá 'yu Oją. Nɛ bi xi'ʉ:

―Nu'bʉ dambá ɛ̨cua ra hmudofʉi, ra Lisias, sä ga pącä 'bɛ'a gätho bin ja.

23 Nɛ nu'a ra Félix bi manda da thoqui da mba m'bädi ra Pablo. Nɛ bi manda ngue da t'ørpa ran ho nangue'a, nɛ nu'ʉ yʉ́ amigo sä da mba bʉ nɛ di unni 'bɛ'a gätho da hyoni.

24 Nu'bʉ mí tho'i ts'ʉ 'da yʉ pa, nu ra Félix bá peng bʉ ja ra hnini Cesarea, bán 'youi rá xisu í Drusila, nu'a ra judío a. Nɛ bi zon'na ra Pablo, ndepe da ma hague dán zä n'da da 'yɛ̨c'yɛi ra Jesucristo. 25 Nɛ nu'bʉ mi man ra Pablo nangue ram 'bʉi njuąntho, nɛ bi ma ngue di jamansu 'bɛ'a da 'yøt'a n'da, nɛ bi ma din ja ran t'änni 'bʉ ran zɛgui nangue yʉ ts'oqui, nu ra Félix bin su bʉya, nɛ bi xifi:

―Hønt'a gá xic ya, 'bɛ ním 'bähma bʉ ja ra fädi mahøn'a, nɛ nu'bʉ da bongui ga zon'na'i mahøn'a, bi t'ɛ̨mp'a ra Pablo.

26 Nu ra Félix mí ɛ̨na xtán gu't'i ts'ʉ, n'dahma xtí thø'a ra Pablo. Janangue'a njąnt'a thoho min zohni nɛ min yąui. 27 Nɛ nu'bʉ mi gua'a nyojɛya bi mba ma poni a ra Félix, nɛ bi hyu'a ra Porcio Festo. Nu ra Félix 'bʉ mí bøm bʉya, bi zopʉ ra Pablo bʉ ja ra fädi, nguetho mí su da numan'ʉ yʉ judío 'bʉ xtí hocpi.

25

Nu ra Pablo din juąn bʉ 'bʉh ra Festo

1 Nu ra Festo bi mba bʉ ra häi guepʉ din ts'ʉt'abi, nɛ hyupa bim 'bʉpʉ ra hnini Cesarea, bi mba bʉ ra hnini Jerusalén bʉya. 2 Nubʉ Jerusalén, yʉ hmumbäją nɛ yʉ́ ngʉrpi yʉ judío bi xi'a ra Festo, bi nyąpi nangue ra Pablo. 3 Nɛ bi 'yørpa ts'ɛdi bi 'yäp ra mate ngue da zohna ra Pablo ngue da zøm bʉ Jerusalén, nguetho im bɛ̨n'ʉ da gorpa bʉ 'yu, gue nde da hyo. 4 Pɛ nu ra Festo bi xifi ngue ofädi bʉ Cesarea ra Pablo, nɛ “mi ts'ʉtho ga mbagä ya,” bi 'yɛ̨mbi.

5 Nɛ bi xifi:

―Nde'bʉ ga mbähä 'da ahʉ gue ja ni ts'ɛdihʉ, nɛ nu'bʉ ja mán ts'o bi 'yøt'a, sä gui yąfʉ.

6 Nu ra Festo, masque mbɛ man 'dɛt'a pa bim 'bʉpʉ Jerusalén, bi mba bʉ Cesarea bʉya. Nu'bʉ mí hyax bʉya, bi mba bʉ ja rán juąnbate, nɛ bi manda ba ts'i ra Pablo. 7 Nɛ nu'bʉ mi zøm bʉ ra Pablo, nu yʉ judío ngue bá nɛxpʉ Jerusalén bi mbä'ts'i. Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu 'bɛ'a xʉn ts'o í yąpi. Pɛ hingui sä da bøm majuąni 'bɛ'a bi man'ʉ. 8 Nu ra Pablo bi ma nanguesɛ bʉya:

―Nte dá øt'ä ngue hingui ho nangue man t'ɛ̨dihe dyʉ judíohe, xínga gue'a ra dąniją, xínga gue'a rán t'ɛ̨di ra hmuts'ʉt'abi bʉ Roma, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

9 Nu ra Festo nde da 'yøt'a dí numanho ʉ yʉ judío, janangue'a bi 'yän'na ra Pablo:

―Ha guí nde gui mba bʉ Jerusalén, guepʉ ba øt'a ran juąnbi bʉ, nangue 'bɛ'a í yąp'a yʉ judío.

10 Nu ra Pablo bi dądi:

―Hin'na, guecua rán säui da t'ørcä ran juąnbi ua, nguetho bi 'da'a ran t'ɛ̨di ra hmuts'ʉt'abi 'bʉpʉ Roma gue gui 'yørcä ran juąnbi ua. Nɛ nte mán ts'o xtá ørpa yʉ judío, gue gui sixcä bʉ. Nu'i guí pądi xʉn ho ngue te dá øt'ä. 11 Pɛ nu'bʉ xtá øt'ä n'da ran ts'o gue i man nin t'ɛ̨di gui hyogui, jatho ga tu 'bʉ, hin ga 'dagui nangue man dąte. Pɛ nu'bʉ him majuąni 'bɛ'a ní yącpä ʉ, njo'o n'da i ja rán t'ɛ̨di di dägä bʉ ja yʉ́ 'yɛ ʉ. Nugä dí ä'a ran t'ɛ̨di gui thocä bʉ 'bʉh ra hmuts'ʉt'abi bʉ Roma, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

12 Nu'bʉ min yąhʉ yʉ́m fäts'ihʉ a ra Festo, bi xi'a ra Pablo:

―Nu'bʉ guí ɛ̨na ga dä ahe bʉ Roma, da zä 'bʉ, bi 'yɛ̨mbi.

Nu ra Festo i yąui ra ts'ʉt'abi Agripa

13 Nu'bʉ mi tho'i 'da yʉ pa, n'da rá ts'ʉt'abi yʉ judío, ra Agripa na, nɛ'a rán ju, Berenice, bi zøm bʉ Cesarea di zɛngua a ra ts'ʉt'abi Festo. 14 Nɛ nu'bʉ mi 'bʉpʉ 'da yʉ pa, nu ra Festo bi xi'a ra Agripa nangue ra Pablo, bi 'yɛ̨mbi:

―O bʉ n'da ran 'yohʉ, i ofädi, ngue bi zocua ra Félix, í Pablo a. 15 Nɛ nu'bʉ má mbagä bʉ Jerusalén, nu yʉ hmumbäją nɛ yʉ dąc'yɛi ngue yʉ judío bi xicä nangue ra Pablo. Nu'ʉ mi äp ran ʉnbi nangue'a. 16 Nɛ nugä dá xi'ʉ: “Pɛ nugähe dyʉ romanogähe hingui sä ga hohe n'da 'bʉ hinda nadí juąnbähe ʉ, nɛ dim 'bäpʉ ja yʉ́ hmi to'o di yąpi, din yąsɛ.” Ngubʉ dá xifi. 17 Nɛ nu'bʉ mi zøcua yʉn yąpate, nu'bʉ mi hyats'i, 'bex dá mba bʉ ja man juąnbate nɛ dá manda da ts'ixpʉ a ra Pablo. 18 Nu'bʉ mí 'bähmbe bʉ ʉ yʉn yąpate, pɛ xínga n'dare bi ma gue yʉ ts'oqui tengu mím bɛ̨ngä ngue xtá ma. 19 Pɛ hønt'a n'da ram hma madín junthʉ nangue 'bɛ'a mi ɛ̨c'yɛi zɛhɛ ʉ yʉ judío. Nɛ nangue n'da ran 'yohʉ í Jesús nín junt'ʉ, ngue bi du, pɛ nu ra Pablo nts'ɛdi bi ma ngue i 'bʉi, bi 'yɛ̨na.

20 Nu ra Festo bi thoqui bi ma:

―Nɛ nugä hin dí pącä ga øt'ä ran juąnbi nangue 'bɛ'a ɛ̨c'yɛi yʉ judío. Janangue'a dá än'na ra Pablo 'bʉ nde da mba bʉ Jerusalén, da mba ma juąnbi bʉ. 21 Pɛ nu ra Pablo bi 'yäc ran t'ɛ̨di, nde ga dä bʉ 'bʉh ra hmuts'ʉt'abi Augusto bʉ Roma. Dá manda bʉya da 'bädi asta gue'bʉ bi zä ga pɛhndä bʉ 'bʉh ra hmuts'ʉt'abi, ɛ̨n'a ra Festo.

22 Nu ra ts'ʉt'abi Agripa bʉya, bi xi'a ra Festo:

―Nugä dín nde ga øde 'bɛ'a da man'a ran 'yohʉ.

Bi dą'a ra Festo bʉya:

―Nixudi da zä gui 'yøde.

23 Man'da pa bʉya bi mba bʉ ja rá ngu ran juąnbate ra Agripa nɛ ra Berenice. Nɛ bi mba bʉ mbo gätho ja yʉ́ ts'ɛdi, min 'yohʉ yʉ hmudofʉi nɛ yʉ ngʉrpi bʉ ja ra hnini Cesarea. Nɛ bi ts'ini xʉn ho nguetho i ja yʉ́ts'ɛdi. Nɛ nu'a ra Festo bi manda da ts'ixpʉ ra Pablo. 24 Nɛ nubʉya bi 'yɛ̨n'a ra Festo:

―Nu'i gra ts'ʉt'abi Agripa, nɛ ahʉ gyʉn 'yohʉhʉ gätho guí 'bʉhmbʉ ua ya, guí nuhʉ na ran 'yohʉ. Nɛ gätho yʉ judío 'bʉpʉ Jerusalén nɛ'ʉ 'bʉcua Cesarea madín yąpi nanguehna. Nu'ʉ njąm'bʉ mi ɛ't'a mi xiqui ngue mi ädi da mba ntho. 25 Pɛ nu'bʉ má pącä ngue nte bi 'yøt'a rán säui dí tho, dá ɛ̨ngä ga pɛnpʉ 'bʉh ra hmuts'ʉt'abi bʉ Roma, nguetho mí mansɛ da mba ma dä bʉ. 26 Pɛ hin'yʉ 'bɛ'a sä ga o't'ä a xʉ 'yøt'e ngue ga pɛnpa ma hmu. Janangue'a dá zonhdä na ran 'yohʉ, gui 'yøhmbʉ ts'ʉ 'bɛ'a da man ya, ma ts'ʉt'abi Agripa i. Nɛ nu'bʉ gá 'yøhmbʉ, masque da zä gui xijʉ bʉya 'bɛ'a da zä ga o't'ä nangue ran yąpi. 27 Nguetho dí ɛ̨na hingui ho ga pɛnpʉ n'da ra ofädi, nɛ nte má søcuą da jąts'i ngue da mam bʉ hanja i ofädi, bi 'yɛ̨n'a ra Festo bʉya.

26

Nu ra Pablo bin juąn zɛhɛ bʉ 'bʉh ra ts'ʉt'abi Agripa

1 Nu'a ra Agripa bi xi'a ra Pablo:

―Da zä gui mansɛ nangue'a zɛhɛ, bi 'yɛ̨mbi.

Nu ra Pablo bi uąn rá 'yɛ nɛ bi ma nanguesɛ. Bi 'yɛ̨na:

2 ―I jagä ran johya, nguetho sä dam 'bäcä ua ja ni hmi, gra ts'ʉt'abi Agripa, nɛ sä gam mangä nangue 'bɛ'a í yącpä ma mijudíohe. 3 Nguetho guí pądi xʉn ho 'bɛ'a gätho yʉ́n t'øt'e yʉ judío, nɛ guí pądi 'dahma 'dan'yo ma t'ɛ̨c'yɛihe dyʉ judíohe. Janangue'a dí ä'a ra mate, gui 'yø'i ts'ʉ xʉn ho 'bɛ'a gam mangä.

Rám 'bʉi ra Pablo 'bʉ hin ní 'yɛ̨c'yɛi

4 Nu'ʉ gätho ma mijudíohe i pądi 'bɛ'a ním 'bʉi dá øt'ä bʉ 'bʉh ma mɛnguhe, 'bʉ mán t'ʉhnigä nɛ'bʉ mám 'bʉcä bʉ Jerusalén, asta guehya. 5 Nu'ʉ hin'yʉ ra pähä da ma, pɛ maya'bʉ mi pądi ngue nya'a thoho dá tɛnni xʉn ho tengu man yʉ fariseo. Nu yʉ fariseo man'da ɛ̨hya da 'yøt' man t'ɛ̨dihe dyʉ judíohe xinda gue'ʉ mi'da. 6 Nuya dí 'bäcua ja ran juąnbate, nangue'a 'bɛ'a dí ɛ̨c'yɛi. Nugä dí ɛ̨c'yɛi 'bɛ'a bi xi'a Oją ma ngʉrpa bombøtahe, ngue da xox'ʉ xʉn du. 7 Nugähe yʉ́m bom'bɛto ʉ 'dɛ'mayoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ma ngʉrpa bombøtahe ra Jacob, dí ɛ̨hyahe ma pa nɛ ra xui nangue rá 'bɛfi Oją. Nɛ nugähe dí tømhbe 'bɛ'a bi man Oją, gue da xox'ʉ xʉn du. Nugä dí ɛ̨c'yɛi gue majuąni bi dʉ'mi bi 'yøt'a, nɛ gue'a ní yącpä ya ma mijudíohe, ma ts'ʉt'abi Agripa i. 8 Hanja gní bɛ̨mhbʉ ngue hingui sä Oją da xox'ʉ xʉn du, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

Bi man ra Pablo madí ʉnba yʉ 'yɛ̨c'yɛi

9 Nɛ xø bi 'yɛ̨m mahøn'a:

―Guec zɛhɛgä, nya'a thoho dá bɛ̨ngä ngue mi ɛ̨ngä xʉn ho 'bʉ ga sʉcä ra Jesús, ra mɛngu Nazaret. 10 Nubʉ Jerusalén xʉn ngu yʉ 'yɛ̨c'yɛi dá cot'a fädi, nguetho bi 'dacä ran t'ɛ̨di yʉ hmumbäją. Nɛ nu'bʉ mi t'ɛ̨na da mba ntho, 'da'angu dá bɛ̨mhbe. 11 Nɛ xʉn ngu yʉ nidį dá ʉnba ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ma nijąhe dyʉ judíohe. Nɛ dá säpi dá sɛrpa yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi. Nɛ nugä ɛ̨mmɛ min cuɛgä nangue'ʉ, nɛpʉ ja yʉ hnini yatho dá mbagä, dá un ran ʉnbi ʉ, bi 'yɛ̨na.

Bi mam mahøn'a ha bin jabʉ bi 'yɛ̨c'yɛi

12 Nɛ xø bi 'yɛ̨m mahøn'a:

―Nɛ dá cąxä ra søcuą, ngue rán t'ɛ̨di yʉ hmumbäją, ngue ga ʉnba yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Dá hą ra 'yu ná mba bʉ ra hnini Damasco. 13 Nu'i ma ts'ʉt'abi Agripa i, nu'bʉ mbɛ huxyadi dá nu bʉ 'yu n'da ra nyot'i bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i, nɛ man'da madí hyät'i xínda gue ra hyadi. Nɛ nu'a bi hyärpʉ dí 'bähmbe. 14 Nɛ nu'bʉ gätho má tąnje bʉ häi, dá øcä n'da ra nde ngue ma ndesɛ í ts'oqui, ra hebreo, i ɛ̨na: “Saulo, Saulo, hanja gní ʉngui. Xʉn hɛ̨i guí øt'e, tengu n'da ra mbʉndąni i pa ma sʉni ra t'o hndepe dim pɛfi xʉn ho, nɛ i nɛte thoho,” bi 'yɛ̨ngui. 15 Nɛ nugä dá änni: “To'o i, ma Hmu.” Nu ra Hmu bi dądi: “Nugä dra Jesús, guecä gadí ʉngui. 16 Nuya dami ndants'i, gui 'bäi. Nuya dán 'yusɛgä ua n'dahma gui ma nɛ gan juąnni nangue gätho 'bɛ'a gá nu ya, nɛ gätho 'bɛ'a ga ut'a m'bɛjua.” 17 Nɛ bi 'yɛ̨ngui: “Nuya ga pɛhn'na'i bʉ 'bʉh yʉ ją'i hing yʉ judío, nɛ ga jamansu i nangue 'bɛ'a da nde da 'yøt'a'i yʉ judío, nɛ yʉ ją'i ngue hing yʉ judío. 18 Nɛ nangue nim hma, ga japi da xoc yʉ́ mbʉi yʉ ją'i nɛ him man din 'yo bʉ ja ra 'bɛxui, pɛ din ja ran nɛqui yʉ́ mbʉi. Nɛ ga japi da 'uepʉ ja rá ts'ɛdi ra zįthu, nɛ din 'yo bʉ ja rá ts'ɛdi Oją ma Ta. Nɛ din ja ra punbi yʉ́ ts'oqui. Nɛ da nu ra te maząi ʉ, nɛ gätho ran jąpi ga unni, tengu mi'da dá 'uecä,” bi 'yɛ̨ngä ra Jesús, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

Ra Pablo him bi mbɛsta a bi man ra Hmu 'bʉ mín 'yusɛ

19 Nɛ nu ra Pablo bi thoqui bi xi'a ra ts'ʉt'abi Agripa:

―Nugä hin dá fɛsthoho 'bɛ'a bi xicä ra nde gue bá ɛ̨h mahɛ̨ts'i. 20 Rá mbʉdi dá xi'ʉ 'bʉpʉ Damasco, gue di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni nɛ din 'yo bʉ rá 'yu Oją. Nɛ dá xifi da 'yøt' ra 'bɛfi xʉn ho nguepʉ da fądi xʉ päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni. Ngutho dá mangä bʉ Jerusalén, nɛpʉ gätho ra häi Judea, nɛ dá xicä yʉ ją'i ngue hing yʉ judío. 21 Pɛ nangue'a 'bɛ'a dá mangä, nu'ʉ 'da yʉ judío bi bɛntcä bʉ ja ra dąniją, mi nde xta hyogui. 22 Pɛ asta gue yʉ pa jabʉya i fäxcä Oją. Nɛ dí xi'ʉ ja yʉ́ ts'ɛdi, nɛ dí xi'ʉ hin'yʉ yʉ́ ts'ɛdi. Nɛ hønt'a dí xänbi 'bɛ'a bi man ra Moisés nɛ 'bɛ'a bi man yʉ pøngahyą, ngue bin ja. 23 Nu'ʉ, bi ma ngue jatho da nu ran ʉnbi ra Cristo, nɛ gue'a ra mbʉdi da mba nsots'i bʉ 'bʉ'ʉ xʉn du. Da mba nsots'i guepʉ da zä di un ran nɛqui yʉ́ mbʉi ʉ yʉ judío, nɛ'ʉ hing yʉ judío, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

Ra Pablo ndepe da 'yɛ̨c'yɛi ra ts'ʉt'abi Agripa

24 Nɛ nu'bʉ ngubʉ mi man ra Pablo, nu ra Festo nts'ɛdi bi mbafi:

―Nu'i gra Pablo, guín gąt'i, ɛ̨mmɛ xʉn ngu guí pąh ra søcuą janangue'a guín gąt'i.

25 Bi dą'a ra Pablo bʉya:

―Hin dí jąt'ä, gra hoga ts'ʉt'abi gra Festo. Pɛ gätho dí mangä majuąni a. 26 Nu ra Agripa in ts'ʉt'abi bʉ 'bʉh yʉ judío, i 'bʉcua, i pądi nangue 'bɛ'a gätho dím mangä. Janangue'a hin dí su ga mangua ja rá hmi. Nɛ dí hąxa njuąni ngue i pądi, nguetho him bi t'ągui 'bɛ'a bin ja, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

27 Nɛ xø bi xih ra ts'ʉt'abi Agripa:

―Ma ts'ʉt'abi Agripa i, ha guí ɛ̨c'yɛi 'bɛ'a bi man yʉ́ pøngahyą Oją. Nugä dí pącä gue guí ɛ̨c'yɛi, bi 'yɛ̨mbi.

28 Nu ra Agripa bʉya bi dąt'a ra Pablo:

―Nu'i, guí nde 'bex ga päcä man 'yomfɛ̨ni, ngue ga ɛ̨c'yɛi ra Cristo.

29 Nu ra Pablo bi 'yɛ̨mp'a:

―'Bexgue guehya, ogue niya'bʉ ts'ʉ, Oją i pądi 'bɛ'a dín ndegä. Dín nde gue gui 'yɛ̨c'yɛi, nɛ ahʉ gätho guí 'bʉhmbʉ ua guí øhmbʉ 'bɛ'a dím mangä ya. Nɛ dín nde gui cohmbʉ tengugä, pɛ hønt'ʉ yʉ cadena hin'na ʉ, bi 'yɛ̨mbi.

30 Nɛ nu'bʉ ngubʉ mi man ra Pablo, ra Festo nɛ ra Agripa bim 'bäi, nɛ'a ra Berenice nɛ'ʉ mi'da mi hupʉ. 31 Nɛ nu'bʉ mi mba bʉ thi, n'da ngu n'da bin yąsɛ ʉ:

―Nu'a ran 'yohʉ ra Pablo, nte bi 'yøt'a ngue da du, xínga gue'a din ofädi, bin 'yɛ̨mzɛhɛ ʉ.

32 Nu ra Agripa bi 'yɛ̨mp'a ra Festo:

―Nu'bʉ hin xtá ma din dä bʉ 'bʉh ra hmuts'ʉt'abi bʉ Roma, sä da mba nso'ts'i 'bʉ, bi 'yɛ̨mbi.

27

Bi 'bɛnpʉ Roma a ra Pablo

1 Nu'bʉ ya xí hma ngue ga huhe ra barco, nɛ ga mbäcähe bʉ Roma, ra häi Italia, nu ra Pablo nɛ mi'da yʉ ofädi bi mba ma däpi a ra ngʉrpadofʉi, rá thuhu ra Julio, rá ngʉrpadofʉi ra hmuts'ʉt'abi Augusto bʉ Roma. 2 Dá huhe ra barco ngue bi nɛxpʉ ra hnini Adramitio, nɛ ɛ̨n'ʉ da thopʉ ja yʉ hnini bʉ ja ndendeją bʉ ra häi Asia. Dá nɛxhe bʉ bʉya, nɛ dá mbähmbe ra Aristarco, ra mɛngu ra hnini Tesalónica bʉ ra häi Macedonia. 3 Nu man'da pa dá sømhbe bʉ ra hnini Sidón, dán säyahe bʉ. Nu ra Julio min yąmanhoui ra Pablo, nɛ bi un ran t'ɛ̨di da mba bʉ 'bʉh yʉ́ amigo. Nɛ nu yʉ́ amigo bi un ran säya. 4 Nɛ nu'bʉ má nɛxhe bʉ, dá thohmbe bʉ nthɛ̨'t'i ra t'ʉhäi Chipre i ja bʉ made ra deją. Dá thothe bʉ n'danguadi nguetho ɛ̨mmɛ ts'ɛdi ran dąhi bʉ njombʉ. 5 M'bɛjua dá thohmbe bʉ ja ra häi Cilicia nɛ ra häi Panfilia ja bʉ ndendeją. Dá sømhbe bʉ ra hnini Mira bʉ ra häi Licia.

6 Guepʉ bi dįm bʉ n'da ra barco a ra hmudofʉi ngue bá nɛxpʉ Alejandría, ní mba bʉ ra häi Italia. Nɛ nu'a ra hmudofʉi bi jaje dá huhe ra barco. 7 Nɛ xʉn ngu yʉ pa zʉ njante thoho dán 'yohe bʉ ja ra deją, nɛ xʉn hɛ̨i dá thohmbe bʉ gätho rá nyąni ra t'ʉhäi Gnido. Nu ran dąhi him bi jaje njuąntho dá uɛ̨nthe, janangue'a yabʉ dá cäthe njombʉ ja ra t'ʉhäi Creta, guepʉ nthɛ̨'t'i ra t'ʉhäi Salmón. 8 Nɛ xʉn hɛ̨i dá thohmbe bʉ gätho rá nyąni ra t'ʉhäi Creta, nɛ dá sømhbe bʉ ja yʉ́n säya yʉ barco, t'ɛ̨mbi Buenos Puertos. Nɛ hinga yabʉ ja ra hnini Lasea.

9 Nɛ xʉn ngu yʉ pa ya dá 'bɛhmbe nangue ran dąhi, nɛ nts'utho bʉ dín 'yo ra barco bʉ ja ra dehe, nguetho yʉ pa ya i ja yʉn dąhi. 10 Nu'a ra Pablo bi xi'ʉ min 'yohʉ:

―N'yohʉ ahʉ dí xi ahʉ, nu'bʉ ga thohmbʉ, ga nuhʉ n'da ra 'yąnthį nguetho xʉn hɛ̨i thoho bʉ dí mba ma 'yoni ra barco. Nɛ hinga hønt'a ra barco nɛ ra 'bɛni ga 'bɛhmbʉ, pɛ ts'ʉrpʉ thoho nɛcähʉ ga tuhʉ, bi 'yɛ̨mp'ʉ.

11 Pɛ nu ra hmudofʉi man'da mi ɛ̨c'yɛi 'bɛ'a bi ma rá mbɛti ra barco nɛ ra hmu ngue madí 'yoni, xinda gue'a 'bɛ'a mi man ra Pablo. 12 Nubʉ Buenos Puertos hingui ho ngue da gopʉ ra barco yʉ pa xʉ sɛ. Janangue'a nu'ʉ mbɛ gätho ʉ mi ɛ̨na xcá sømhbe bʉ ra hnini Fenice, guepʉ xcám 'bʉhmbe yʉ pa xʉ sɛ. Nubʉ Fenice, ra hnini bʉ ra t'ʉhäi Creta, man'da ja yʉ́n säya xʉn ho bʉ yʉ barco, nguetho hin ɛ ts'ɛdi thopʉ ran dąhi.

Ran dąhi bi 'yɛn ra deją

13 Nɛ n'da ra pa bi pom bʉ bí 'yɛ̨h ran dąhi, nɛ hinga nts'ɛdi i 'yo. Nɛ ɛ̨n'ʉ xʉn ho 'bʉ da thogui. Janangue'a bi gʉx'a ra t'ɛgui mi o bʉ mbo ra dehe, ngue rán ts'ąmmi ra barco. Dá thohmbe bʉya, zʉ njante thoho á tho'a ndendeją ra barco bʉ ra t'ʉhäi Creta. 14 Nɛ 'bex bá ɛ̨'a n'da ran dąhi ɛ̨mmɛ nts'ɛdi, bá nɛxpʉ Creta. 15 Nɛ nu'bʉ mí mbʉdi bi ndøn ra barco ran dąhi, him mí sä da mba ma 'yoni bʉya, dán unthe bʉya, nɛ dá tɛndahe ran dąhi bʉ í mba. 16 Nɛ dá cäthe bʉ hɛ̨rpʉ ja ra t'ʉhäi Clauda i ja bʉ made ra deją, nguetho bi täc'i ts'ʉ ran dąhi ra häi. Nɛ xʉn hɛ̨i bʉ dá jʉxhe bʉ mbo a n'da zʉ t'ʉbarco ngue mí jʉt'a ra barco. 17 Nɛ nu'bʉ mi cʉrpʉ mbo ra t'ʉbarco, bi mba m'bänba yʉ xąhi a ra barco ngue hin da xø'ts' yʉ xithɛ. Nɛ nu'ʉ bʉya mí supi da 'yɛn ran dąhi ra barco bʉ ja ra 'bomu, nɛ da dontpʉ guepʉ t'ɛ̨mbi Sirte. Janangue'a bi gącua yʉ́n thäcan dąhi ra barco. Nɛ bi duxtho ran dąhi ra barco bʉ ja ra dehe. 18 Man'da pa bʉya bi dʉ'mi bi hyørpʉ ja ra dehe yʉ 'bɛni mi høpʉ mbo ra barco, ndepe hin di hyʉ ra barco, nguetho ɛ̨mmɛ nts'ɛdi mi ɛnje ran dąhi. 19 Nɛ ná hyu pa bʉya dá sosɛgähe, dá hømhbe thi 'bɛ'a gätho mí honi 'bʉ di 'yon ra barco. 20 Nɛ xʉn ngu yʉ pa ɛ̨mmɛ mi ja yʉ güi, nɛ nya'a him bin c'ą ra hyadi, xínga gue yʉ sø 'bʉ xʉn xui. Nɛ dá nuhe n'da ran dątendąhi ɛ̨mmɛ nts'utho. Nɛ dí su ga tuhe.

21 Nɛ nya'a thoho njom bin sihmɛ. Nu ra Pablo bim 'bäi bi 'yɛ̨na:

―N'yohʉ ahʉ nde'bʉ xquí 'yøde 'bɛ'a dá mangä. Nde'bʉ xcambán säyahʉ bʉ Creta, nɛ hin xcá nuhʉ ran ʉnbi ya, nɛ hin xquí 'bɛh ni 'bɛnihʉ. 22 Pɛ nuya, o di tu ni mbʉihʉ, nguetho xínga n'da ahʉ gam 'bɛhmbʉ, pɛ hønt'a ra barco dim 'bɛdi. 23 Nguetho dám 'bä'be n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i má xui, gue nugä rá mbɛtigä Oją nɛ dí thąnde a. 24 Nɛ nu'a ram 'bɛhni bi xiqui: “O guín su Pablo, nguetho jatho da mba ma dä'i bʉ 'bʉh ra hmuts'ʉt'abi bʉ Roma. Nɛ nu'a Oją hin di japi da du ʉ guí 'bʉhmbʉ ua ja ra barco, tengu gá 'yäpi,” ɛ̨n'a rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i. 25 Nuya, n'yohʉ ahʉ, dan johyahʉ, nguetho dí ɛ̨c'yɛi gue majuąni da 'yøt' Oją tengu bi xic rám 'bɛhni. 26 Pɛ nu ran dąhi da 'yɛnjʉ bʉ ja n'da ra t'ʉhäi i ja bʉ made ra dehe, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

27 Nɛ nu'bʉ ya xí gua'i 'dɛ'ma goho ma pa dí 'yohe, nubʉya bi 'yɛngähe ran dąhi bʉ ja rá xɛqui ra deją t'ɛ̨mbi Adria, 'bʉ min xui. Nɛ nu'ʉ yʉ mbɛfi gue di 'yon ra barco, mím bɛ̨ni hinga yabʉ ja n'da ra häi. 28 Nɛ bi 'yɛni hangu nan hɛ̨ ra dehe, 'däte ma 'dɛ'ma'dato metro nan hɛ̨. Nɛ bi dąn'i ts'ʉ ra barco, bi 'yɛni mahøn'a, nɛ nuya hønt'i 'däte ma yoto metro nan hɛ̨ ra dehe. Janangue'a bi bądi him ma yatho bʉ ndenthe. 29 Nu'ʉ mi supi da zøm bʉ ndenthe ra barco, gue din thɛhʉ yʉ do. Janangue'a bi 'yɛnt'i goho yʉ t'ɛgui ngue yʉ́n ts'ąmmi ra barco, bi 'yɛntpʉ ja rá xʉthä ra barco, ndepe hin din 'yo. Nɛ ɛ̨mmɛ mi xønni din nɛqui. 30 Nu yʉ mbɛfi di 'yon ra barco mim bɛ̨ni xtá 'dagui, bi cą'ma man'da ra t'ʉbarco bʉ ja ra dehe. Pɛ bin häte, nguetho ɛ̨na gue'ʉ yʉ t'ɛgui xtá 'yɛnt' mi'da bʉ ja rá yą ra barco, gue yʉ́n ts'ąmmi. 31 Pɛ nu ra Pablo bi 'yɛ̨mp'a ra hmudofʉi, nɛ'ʉ yʉ dofʉi:

―I nde da 'dah yʉ di 'yon ra barco, pɛ nu'bʉ da 'dah yʉ, hin da zä gui ponjʉ 'bʉ.

32 Nu yʉ dofʉi bʉya bi hyɛcua yʉ́n thąt'i ra t'ʉbarco, nɛ bi dux ra dehe, janangue'a njom bi 'dagui.

33 Nɛ nu'bʉ t'ʉnɛqui tho nu'a ra Pablo bi xifi nde'bʉ din sihmɛ. Bi 'yɛ̨na:

―Nuya, ná 'dɛ'magoho ma pa ya ngue mí tutho ni mbʉihʉ, nɛ hin gán sihmɛhʉ. 34 Nuya dí øt'ahʉ ra ts'ɛdi gui sihʉ ts'ʉ ra hmɛ. Nu'a dí zac ni ją'ihʉ a, nɛ guepʉ da zä xínga n'da gam 'bɛhmbʉ nɛ njon din ʉnbi, xíngui ts'ʉ.

35 Nɛ nu'bʉ mi jua'a bi man'a ra Pablo bi hyąca n'da ra thuhmɛ, bi un ra jamadi Oją bʉ ja yʉ́ hmi gätho mí 'bʉpʉ, nɛ bi xɛni bi dʉ'mi bi zi. 36 Nu'a bi man ra Pablo bi hyurpa yʉ́ mbʉi ʉ, bin sihmɛ ts'ʉ bʉya. 37 Nɛ nugähe í juaje yociɛnto nɛ hyąte ma 'dɛ'ma 'dato nją'i mi 'bʉhmbe bʉ ja ra barco. 38 Nɛ nu'bʉ mi juadi bin sihmɛ ʉ, nu'a ra trigo mi høpʉ ja ra barco bi hyøm bʉ ja ra dehe, ndepa dí cąh nan hyʉ ra barco.

Bi xɛn ra barco ra dehe

39 Nɛ nu'bʉ mí hyats'i, him mi pądi 'bɛ'a rá thuhu ra häi bi hyandi. Nu'bʉ mi nu mi ja bʉ n'da ra 'yɛthe gue him mí ja yʉ do, guepʉ mim bɛ̨ni mi sä xtí cʉ't' ra barco. 40 Bi hyɛcua yʉ́n thąt'i yʉn ts'ąmmi bʉya, bi zopʉ dehe. Nɛ bi xocua yʉ́n thu't'i yʉ́n thäcadehe ngue yʉ́m 'bä't'i ra barco. Nɛ bi 'yɛ̨spa mahøn'a n'da ran thäcandąhi. Nu ran dąhi bʉya bi 'yon ra barco, nɛ bi dʉ'mi bi hyäm bʉ ja ra ndendeją. 41 Pɛ nu'bʉ má sømhbe hapʉ hingui hɛ̨ ra dehe, dán tįmhbe bʉ yoho yʉ 'yɛthe, n'da n'danni ní yɛ̨hɛ. Nu'a rá yą ra barco bi yʉrpʉ ja ra 'bomu nɛ bin dʉ bʉ, nɛ him mi sä da thogui. Pɛ nu rá xʉthä bʉya bi mbʉdi bi xɛn ra dehe, nguetho nts'ɛdi din thɛ bʉ yʉ dehe. 42 Nu yʉ dofʉi bʉya, ɛ̨na da hyo yʉ ofädi, ngue mi supi din xaha, da 'dagui. 43 Pɛ nu ra hmudofʉi him mi ndepe gue nɛ ra Pablo da tho, him bi japi da 'yøt'e 'bɛ'a mim bɛ̨n'ʉ yʉ dofʉi bʉya. Bi manda ngue to'o pąh nan xaha, ra mbʉdi da zo bʉ ja ra dehe nɛ din xaha, da zøm bʉ ja ra häi. 44 Nɛ'ʉ mi'da ngue him mi pąh nan xaha, bi 'yoxpʉ ja yʉ xithɛ o gue yʉ xɛca barco. Nɛ gätho bi zømanho bʉ ja ra häi.

28

Bi zøm bʉ ra häi Malta a ra Pablo

1 Nɛ nu'bʉ má søhmbe bʉ ja ra häi, bi sije ngue rá thuhu ra t'ʉhäi Malta, i ja bʉ made ra dehe. 2 Nu yʉ mɛngu bʉ ɛ̨mmɛ bi 'yørcahe ran ho, nguetho bi 'yurcahe n'da ra sibi nguepʉ dán tąspihe. Bin 'ye bʉ nɛ xʉ sɛje. 3 Nu ra Pablo bi pɛt yʉ 'yont'o, bi 'yʉspʉ ja ra sibi, 'bex bi bøn'a n'da ran dąte pozʉ bʉ ja ra t'o, nu'bʉ mi zä ra sibi. Nɛ nuna ra pozʉ bi zap rá 'yɛ ra Pablo, nɛ bin zʉrpʉ. 4 Nu'bʉ mi nu yʉ mɛngu bʉ ngue i zʉrpʉ ja rá 'yɛ ra Pablo ra pozʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ:

―Masque ra hyodu na ran 'yohʉ, masque him bi du bʉ ja ra dehe, pɛ nuya m'bɛjua da gut'a 'bɛ'a xí 'yøt'e.

5 Pɛ nu ra Pablo bi huąc rá 'yɛ, nɛ bi däh ra pozʉ, nín so bʉ ja ra sibi, nɛ nte mán ʉnbi bi nu ra Pablo. 6 Nɛ nu'ʉ 'bäpʉ, mi tø'mi nde da nu 'bʉ da nden bʉ bi zapi, o gue da 'yagui nɛ 'bex da du. Nɛ nu'bʉ ná nya'a mi tø'mi, hin te bi ja, bi pä'a mim bɛ̨n'ʉ. Nɛ ɛ̨n'ʉ: “Masque n'da ra oją na.”

7 Nu'a rá ts'ʉt'abi ra t'ʉhäi Malta, í Publio a, mí jasɛ n'da xɛqui rá häi jombʉ dán tąspihe. Nɛ bi xije ga mbähmbe bʉ rá ngu. Nɛ hyu pa dám 'bʉhmbe bʉ, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ho bi 'yørcähe. 8 Nu rá ta a ra ts'ʉt'abi Publio ya xmí ʉ 'bʉ má sømhbe bʉ, mi ja ra pa nɛ ra mbøni. Nu ra Pablo bi mba bʉ da nu, bin yąui Oją nɛ bi gäx rá 'yɛ, nɛ 'bex bi zä bʉya. 9 Nɛ nu'bʉ min ja 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Pablo, gätho mi 'bʉpʉ ja ra häi ngue mín zäman'ʉ bi zøm bʉ, nɛ gätho bi hoqui, bi zä bʉya. 10 Nɛ xʉn ngu yʉn t'unni bi 'daje, nɛ nu'bʉ má mbäcähe, xø bi 'daje gätho 'bɛ'a ga homhbe bʉ ja ra barco.

Bi zøm bʉ Roma ra Pablo

11 Nhyuzna dám 'bʉhmbe bʉ ja ra t'ʉhäi Malta, dá huhe n'da ra barco bʉya. Nu ra barco mi hø bʉ gätho yʉ pa xʉ sɛ, ngue bá nɛxpʉ Alejandría. Nu rá thuhu ra barco t'ɛ̨mbi yʉ gon'yohʉ Cástor nɛ Pólux. 12 Nɛ dá huhe ra barco, dá nɛxhe bʉ ra t'ʉhäi Malta bʉya, nɛ dá sømhbe bʉ n'da ra hnini Siracusa, ngue 'dan'yo ra häi, nɛ hyupa dán dehe bʉ. 13 Dá nɛxhe bʉ, nɛ dá cäthe bʉ ja ndendeją asta gue'bʉ go má sømhbe bʉ ra hnini Regio. Nɛ man'da pa bʉya bin 'yo xʉn ho ran dąhi, nɛ ná yopa dá sømhbe bʉ ra hnini Puteoli, gue ra häi Italia, nɛ dá cącähe bʉya. 14 Nubʉ, dá tįmhbe 'da'ʉ yʉ cu nangue ra Cristo. Nu'ʉ bi xije dan säyahe bʉ nyoto pa. M'bɛjua bʉya dá hąxhe ra 'yu í pa bʉ ra dąhnini Roma. 15 Nɛ nu'ʉ yʉ cu nangue ra Cristo mi 'bʉpʉ Roma, mi øde ba ɛ̨hmbe bʉ 'yu. Bá ɛ̨h pʉya, bi dąje bʉ ja ra hnini Foro de Apio, nɛ bi dąje mi'da bʉ ra hnini Tres Tabernas. Nɛ nu ra Pablo 'bʉ mí nu, bi xi Oją jamadi, nɛ nu Oją bi hyurpa rá mbʉi bʉya. 16 Nɛ nu'bʉ má sømhbe bʉ ja ra dąhnini Roma, nu ra hmudofʉi bi dä bʉ yʉ ofädi bʉ 'bʉh rá hmu yʉ mbädi. Pɛ nu'a ra Pablo bin t'un ran t'ɛ̨di dim 'bʉsɛ bʉ ja n'da ra ngu, nɛ hønt'a n'da ra dofʉi da mbädi.

Bi man rám Hman Oją ra Pablo bʉ Roma

17 Nɛ nu'bʉ mi tho'an hyupa, nu ra Pablo bi zon'dʉ yʉ́ ngʉrpi yʉ judío ngue mí 'bʉpʉ. Nɛ nu'bʉ mim pɛti bʉ 'bʉ'a ra Pablo, bi 'yɛ̨mbi:

―Man 'yohʉ ahʉ, nte man ts'o dá ørpä ʉ ma mijudíohʉ, xín dá fɛsta yʉ́n thąnde bi thocta ʉ ma ngʉrpa bombøtahʉ, pɛ guehma bi mba ma dägä bʉ 'bʉh yʉ romano bʉ Jerusalén. 18 Nɛ nu'bʉ mi 'yørcä ran juąnbi, nu'ʉ mi nde xtá hyɛga thoho, nguetho nte dá øt'ä ngue da thogui. 19 Pɛ nu ma mijudíohʉ him mi nde xtá hyɛga thoho, janangue'a dá äh ran t'ɛ̨di di dägä ua Roma. Pɛ hin'yʉ 'bɛ'a dím bɛ̨ni dá yąpä ʉ ma mijudíohʉ. 20 Janangue'a dá zohn'nahʉ dan nuhʉ nɛ dan yąhʉ. Nujʉ dyʉ israelhʉ, dí tømhbʉ din ja 'bɛ'a bi man Oją gue din ja. Pɛ dí ɛ̨c'yɛi ngue ya bi dʉ'mi bin ja 'bɛ'a bi man Oją, jananjabʉ nthu't'igä ra t'ɛgui ja ua, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

21 Nu'ʉ bi xi'a ra Pablo:

―Nugähe nte má søcuą bi 'bɛngähe ní 'yɛ̨pʉ Judea nangue'e. Xínga n'da man 'yohʉhʉ bí nɛxpʉ, bi man ran ts'o nangue'e, njo'o to'o bi yąp'a'i. 22 Pɛ dín nde gui xije ts'ʉ 'bɛ'a guím bɛ̨ni, nguetho hønbʉ bi zä i hma hingui ho 'bɛ'a guí ɛ̨c'yɛihʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

23 Nɛ nu'ʉ bim pɛti man'da ra pa nangue'a xí ma, nɛ xʉn ngu ʉ bi zøm bʉ mi 'bʉ'a ra Pablo. Nu ra Pablo bʉya gätho ra pa bi xifi nangue rá 'bɛfi i øt' Oją ua ja ra ximhäi, nɛ 'bɛpʉ ní manda Oją ʉ yʉ ją'i. Bi hyoni 'bɛpʉ dí 'yɛ̨c'yɛi ra Jesús, nɛ bi 'yuti hapʉ nt'o't'i nangue ra Jesús bʉ ja rá søcuą ra Moisés, nɛ yʉ́ søcuą yʉ pøngahyą. 24 Nu'ʉ 'da bi 'yɛ̨c'yɛi 'bʉ mí man ra Pablo, pɛ 'da'ʉ him bi 'yɛ̨c'yɛi. 25 Nɛ nu'bʉ him mí sä'ʉ ngue 'da'angu da bɛ̨ni, bi mbʉdi bi mba. Pɛ nu ra Pablo man'da ram hma bi xi'ʉ:

―Nuna rá Hogandąhi Oją majuąni bi ma nu'bʉ mim pøngahyą ra Isaías, nɛ bi xi'ʉ ma ngʉrpa bombøtahʉ. 26 Nɛ bi t'ɛ̨mp'ʉ:

Ní mba bʉ 'bʉh ni mijudíohʉ, nɛ gui 'yɛ̨mbi:

“Nu ahʉ ząi guí øhmbʉ nangue ni zaguhʉ, pɛ hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a guí øhmbʉ.

Nɛ guín nuhʉ nangue ni dähʉ, pɛ hin guí pąhmbʉ 'bɛ'a guín nuhʉ,”

ngubʉ bi 'yɛ̨mb yʉ ją'i.

27 Nguetho nu yʉ ją'i xʉm mɛ yʉ́ mbʉi,

nɛ xíngui ts'ʉ cʉ't' yʉ́ zagu 'bɛ'a øde.

Nɛ tengu'bʉ di ts'ąnt' yʉ́ dä,

nguetho su da nu,

su da 'yøde,

nguetho hingui nde di päh yʉ́ mbʉi

guepʉ da zä xcá hocpa yʉ́ mbʉi,

ɛ̨n'a rá Hogandąhi Oją 'bʉ mím pøngahyą ra Isaías, bi 'yɛ̨n'a ra Pablo.

28 Nɛ bi thoqui bi 'yɛ̨mbi:

―Dami pąhmbʉ ngue nuya da si'ʉ hing yʉ judío 'bɛpʉ da zä dí zin Oją ʉ, nɛ gätho yʉ pa dí mba bʉ. Nɛ nu'ʉ, man'da da 'yø'ʉ, bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ judío.

29 Nɛ nu'bʉ mí gua'a bi ma ra Pablo, nu yʉ judío bi mba, nɛ bin junzɛhɛ ʉ 'bʉ mí mba'ʉ, nangue 'bɛ'a bi man'a ra Pablo.

30 Nɛ nu'a ra Pablo bim 'bʉpʉ nyo jɛya bʉ ja ra ngu xí mihi. Nɛ gätho to'o bi mba bʉ, bi numanho. 31 Nɛ nu ra Pablo bi ma 'bɛpʉ dí manda Oją ʉ, nɛ bi xänbi nangue ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ nu'a ra Pablo him mi supi to'o da 'yøde, nɛ njo'o to bi hɛcpi.

ROMANOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

ROMANOS

Ra søcuą bi 'yorba ra Pablo ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra ngʉrpa dąhnini Roma

1

Ran zɛngua

1 Nugä drá Pablogä, drá 'yɛ̨hɛgä ra Jesucristo. Nɛ bi xic Oją ma 'bäigä'be ra Cristo, nɛ bi huangui gam mangä rán ho ma'da'yo Oją. 2 Nɛ guet'a ram hma mi man Oją bʉ ja rá hoga t'ohni bi 'yo't'ʉ yʉ́ pøngahyą maya'bʉ. 3 Nɛ n'dat'a ram hma im ma nangue ra Jesucristo rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a, nɛ nangue'a bim 'bʉcua ja ra ximhäi, rám bom'bɛto ra David a. 4 Pɛ nu'bʉ mi dąmbɛ̨ni bʉ 'bʉ ʉ xʉn du, ja bi 'yu Oją xʉn ho gue rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a bʉya nte hɛ̨mbi nangue rá Hogandąhi in 'youi. Gue'a ma Hmuhʉ a. 5 Nɛ rá mate zɛhɛ bi xiqui ma 'bäigä'be ra Cristo, ga japi da'yɛ̨c' yɛi yʉ ją'i gätho yʉ hnini, nɛ gue'a dí hnumanho ra Cristo a bʉya. 6 Janangue'a in ndec Oją ga mba ga fäx'a ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, nguetho bi zon'nahʉ Oją bi ja'ahʉ yʉ́ mbɛti ahʉ ra Jesucristo. 7 Guehna dí ot'ahʉ na ya gätho ahʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra dąhnini Roma, ngue bi huɛ̨c'ahʉ Oją nɛ bi zon'nahʉ, nɛ bi 'uec'a ni mbʉihʉ in nde ahʉ hønt'a guim bɛ̨mhbʉ a. Dí äp Oją ma Tahʉ nɛ ra Jesucristo ma Hmuhʉ da hyut'a ni mbʉihʉ nangue rá mate zɛhɛ.

Ɛ̨mmɛ in nde da zøm bʉ Roma a ra Pablo

8 M'bɛt'o thoho dí xi ahʉ ɛ̨mmɛ dadí johyagä, nguetho dí ø'a man yʉ ją'i hønbʉ go hapʉ dí 'yo ngue guí ɛ̨c'yɛihʉ xʉn ho. Janangue'a dí xi Oją jamadi nangue gätho ahʉ. Nɛ di thocpa ra jamadi ma Ojąhʉ ra Jesucristo. 9 Nɛ i pą Oją hin dí ɛ'ts'a ná yą'be nangue ahʉ. Nɛ dí hąh ma mbʉi dí ørpa rá 'bɛfi 'bʉ dím man a ran ho ma'da'yo nangue rá Ts'ʉnt'ʉ. 10 Nɛ dí äp rá mate Oją ngue hin da ya'a ga mbagä bʉ guí 'bʉhmbʉ. Nɛ hin dí pądi 'bɛ'a da zä dá søm bʉ, pɛ go pą Oją, nɛ xømhma thoho da nde Oją ga mba bʉ. 11 Nguetho ɛ̨mmɛ dín nde gan nu ahʉ, ga fäx ahʉ din ja ahʉ man'da xʉn ngu rá ts'ɛdi Oją, nɛ man'da gam 'bähmbʉ xʉn ho bʉya. 12 Nɛcä da zä gui fäxcahʉ, janangue'a da zä 'da xtám fäxtahʉ nangue ma t'ɛ̨c'yɛihʉ dí comhbʉ. 13 Ma zi cu ahʉ dín nde gui pąhmbʉ ngue xʉn ngu yʉ nidį mí ɛ̨na xcá mba bʉ, pɛ hinga na sä. Pɛ guehma dín nde ga mbagä bʉ nɛ da hnurca ma 'bɛfi bʉ guí 'bʉhmbʉ, tengu bʉ mi'da yʉ hnini xtá mba. 14 Nguetho i 'yo ma güɛnda ga xänba yʉ ją'i, nɛ ʉ 'bʉpʉ ja yʉ hnini nɛ ʉ yʉm 'bʉndąpo ją'i, nɛ'ʉ pąh ra søcuą nɛ ʉ hingui pądi, gätho ga xänbi. 15 Janangue'a nɛ ahʉ ɛ̨mmɛ jag ra pähä ga xän'nahʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo, gätho ahʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra dąhnini Roma.

Nu ran ho ma'da'yo ní yąn ʉ to'o gätho da hyąn a

16 Nɛ hin dí pɛs' ma sä gam mangä ran ho ma'da'yo, nguetho gue'a ram hma rá ts'ɛdi Oją a dí yąn ʉ to'o gätho da hyąn a. Nɛ mbʉdi bi sije dyʉ israelgähe, nɛ xø bi si ʉ mi'da bʉya. 17 Nguetho nu ran ho ma'da'yo i xijʉ 'bɛ'a ní hogahʉ, gue ga hąnthohʉ rá mate, nɛ hin'yʉ 'bɛ'a man'da dí zinjʉ Oją a. Tengu mán t'o't'i: “To'o bi 'yɛ̨c'yɛi rá mate Oją, bi hocpa yʉ́ ts'oqui, bin t'un ra 'da'yote bʉya.”

Gätho yʉ ją'i in dupate yʉ ts'oqui

18 Nguetho nu'bʉ hin da yąn Oją yʉ ją'i i jatho di ʉnbi, nangue'a 'dan'yo thoho i thąnde, nɛ i øt'e 'bɛ'a gä má ts'oqui. Nɛ nu'a majuąni nde di bɛ̨nba Oją ʉ, pɛ di hɛcpada ʉ, nguetho man'da in numanhosɛ yʉ́ ts'oqui. 19 Pɛ i pąhma 'bɛ'a sä da fądi nangue Oją, nguetho guesɛ Oją di bɛ̨nbi. 20 Nɛ madague'bʉ hin di nɛqui Oją, pɛ da zä da bąh yʉ ją'i gue maguesɛ Oją nɛ i ja rá ts'ɛdi maząi a, nguetho in nu 'bɛ'a gätho bi 'yøt'ua ja ra häi. Nɛ gue'bʉ go rá mbʉdi ra ximhäi mi sä xtá fądi xʉn ho. Nɛ mi sä xtám bąh yʉ ją'i xtá numansu Oją. Janangue'a njon da zä da xi Oją nte in dupate. 21 Nɛ mi sähma xtám bą Oją, pɛ him mi nde xtá numansu a nɛ him bi xifi jamadi 'bɛ'a gätho bin t'un'dʉ. Pɛ bi dʉ'mi bi bɛ̨n a n'da ran 'yomfɛ̨ni nte ní mba tho. Janangue'a bi 'bɛh ra hogan'yomfɛ̨ni. Nɛ njąm'bʉ bi zä da bɛ̨ni 'bɛ'a xʉn ho da 'yør pʉya. 22 Sä ɛ̨na pąsɛ ʉ, nɛ guepʉ í 'bɛpʉ ra hogan 'yomfɛ̨ni bʉya. 23 Nu Oją tąte xʉn ho a, gue i 'bʉi maząi. Pɛ nu'ʉ bi 'yøzɛhɛ yʉ ją'i bi bøni tengu yʉ́ pøte yʉ ją'i dim 'bɛdi, nɛ yʉ doja nɛ yʉ zate nɛ yʉ pozʉ, man'da bi 'yɛ̨mbi oją ʉ. 24 Janangue'a bi hyɛ Oją ʉ. Nɛ man'da bi 'yøzɛhɛ 'bɛ'a gätho bi numanhosɛ bʉya gue ran 'yomt'ɛ̨ni. Nɛ bi ts'onsɛ yʉ́ ją'i n'da ngu n'da ʉ. 25 Bi hyɛ a majuąni Oją nɛ go bi 'yɛ̨c'yɛi ʉ him majuąni Oją. Bi dąnde gätho bi 'yøt' Oją ua ja ra ximhäi xinda gue'a Oją gue bi 'yøt'ʉ. Pɛ hønt'a Oją mixte xʉn ho a gätho yʉ pa maząi. Janangue'a hønt'a ga ɛ̨spahʉ a. 26 Nɛ gue'a í hyɛ Oją ʉ. Nɛ nubʉya bi zä bi 'yøt' ran ts'o, gue'bʉ go mí 'yøt' man'da xʉn ts'o, nɛ yʉ xisu bi pä a bi zänba Oją xtá 'yøt'e, gue bi 'yąsäba yʉ́ mixisuhʉ tengu'bʉ ran 'yohʉ zɛhɛ. 27 Nɛ yʉn 'yohʉ bi hyɛh yʉ́n t'ɛ̨di mi sän Oją xtín thąt'ʉ yʉ xisu ngue xtí manda, nguetho ɛ̨mmɛ in nde di 'yąsäba yʉ́ min'yohʉhʉ, nu'a him mi sä xtá 'yøt'e. Pɛ bi hyonsɛ ran ʉnbi gue yʉ́ ją'i zɛhɛ ʉ 'bʉ mí 'uegue. 28 Nɛ nu'bʉ him mi numanho a ran 'yomfɛ̨ni majuąni nangue Oją, ngutho bi hyɛ Oją ʉ, nɛ man'da bi bɛ̨n ʉ yʉ́ ts'on 'yomfɛ̨ni nɛ bi 'yøt' yʉn ts'o him mi sä xtá 'yøt'e. 29 Nɛ ɛ̨mmɛ di yus' yʉ́ mbʉi gätho yʉ ts'oqui, ran 'yomt'ɛ̨ni, ra ts'om'bäi, ran ts'iyate, ra nɛxmate, ran ts'ɛya, ran thote, ran sʉi, ran thäte, ran ʉcpate, ran c'ąte. 30 Nɛ yʉ zänfɛhni ʉ, nɛ i san Oją, nɛ hingui su n'da ra ją'i, nɛ din 'yɛ̨x'ʉ, nɛ ma maguesɛ ʉ, thocpa thoho i honsɛ mi'da yʉ ts'oqui hingui pądi da 'yøt'e, nɛ i fɛsta'a 'bɛ'a man yʉ́ ta nɛ yʉ́ mbe. 31 Nɛ hingui nde din 'yomfɛ̨ni ʉ, nɛ hin di ją'ts'a man ʉ, nɛ hin'yʉ yʉ́n huɛ̨cate, nɛ hin'yʉ yʉ́ yembʉi. 32 I pąhma di ʉnba Oją ʉ gätho yʉ pa maząi, gue'a yʉ́n sähʉ a nguetho i øt' ya i hmangua. Pɛ man'da guexta'a i øt'e nɛ man'da di johya 'bʉ xʉn ngu ʉ 'da'angu øthʉ ʉ.

2

Di ʉnba Oją ʉ to'o di ho yʉ ts'oqui

1 Janangue'a hingui sä ga ɛ̨mhbʉ him man sähʉ a ran ʉnbi hønt'a go to'o gahʉ. Nguetho nu'bʉ dí numan'ʉhʉ ʉ 'da nangue yʉ́ ts'oqui, nɛ dí ɛ̨mhbʉ go yʉ́n sähʉ da nu ran ʉnbi ʉ, pɛ gue'a nán juąnba zɛhɛhʉ a 'bʉ gue n'dat'a dí øthʉ. 2 Pɛ dí pąhmbʉ gue yʉ́n sähʉ 'bʉ di ʉnba Oją ʉ øt' yʉ ts'oqui. 3 Pɛ sä dí ɛ̨mhbʉ ngue go ga ponjʉ rán juąnbi Oją, ngue go dí ɛ̨mfʉ hingui ho øt'ʉ 'da, nɛ ya 'da'angu dí øthʉ ʉ. 4 Ha hin dí pąhmbʉ hanja him 'bexque di ʉngahʉ Oją nangue ma ts'oquihʉ. Pɛ gue'a ní jajʉ ga päh ma mbʉihʉ xʉn ho a. Pɛ nujʉ dí fɛstahʉ rá yembʉi i ørcahʉ. 5 Pɛ nu'bʉ xʉm mɛ ní mbʉi n'da, nɛ xíngui ts'ʉ coh rá mbʉi nangue yʉ́ ts'oqui, pɛ ɛ̨mmɛ di pɛt yʉn ʉnbi da t'ørpa 'bʉ bi zøn ra pa, ngue rá muui a bi 'yøt'e, nɛ da zɛmp Oją a. 6 Nɛ n'da ngu n'da din t'un'na rán thɛui 'bɛ'a bi 'yøt'e. 7 Nu Oją di unt'a ra temaząi 'bʉ 'bo'o ząi øt'a ran ho, nguetho honi dim 'bʉhmi Oją, nɛ i honi da 'yøt'a i numanho Oją, nɛ i honi da t'ørpa ran ho njąm'bʉ din thegue. 8 Pɛ nu'bʉ dadín sʉhmbʉ Oją, nɛ hin dí numanhohʉ a ra 'yu majuąni pɛ hønt' yʉ ts'oqui go dí numanhohʉ, pɛ gue'a dí 'dajʉ ra cuɛ Oją a 'bʉ, ngue ɛ̨mmɛ nts'utho. 9 Nts'ɛdi yʉn ʉnbi nɛ 'bɛ'a gätho má dumbʉi da nu'ʉ n'da ngu n'da to'o gätho nząi øt' yʉ ts'oqui, nɛje dyʉ israelhe, nɛ ahʉ hin gyʉ israelhʉ. 10-11 Pɛ hønt'a go to'o da hyoni da 'yøt' ran ho, di japi 'darpʉ dim 'bʉhmi Oją nɛ da numanho Oją a, nɛ da hyurpa rá mbʉi thocpa thoho, nɛcähe dyʉ israelgähe, nɛ ahʉ hing yʉ israelhʉ. Nguetho gätho 'da'angujʉ bʉ na nujʉ Oją. 12 Nɛ nu'ʉ hing yʉ israel him bi sih yʉ́n t'ɛ̨di Oją. Nɛ madague'bʉ him bi sifi, pɛ guehma da nu yʉn ʉnbi to'o di thocta yʉ ts'oqui. Nɛ ngutho ʉ yʉ israel ngue bi sih yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nɛ gue'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją dí juąnba ʉ to'o di thocta yʉ ts'oqui. 13 Nguetho nu'bʉ da bątho yʉ́n t'ɛ̨di Oją n'da, hin da numanho Oją a 'bʉ, hinda hønt'bʉ da 'yøt'a hmam bʉ. 14 Nu'ʉ hing yʉ israel, him bin t'un yʉ́n t'ɛ̨di Oją ngue ran hocją'i xtá 'yøt'e. Pɛ guehma i pąsɛ mbo yʉ́ mbʉi nda'a xʉn ho, nguetho ja'bʉ i øt'a rán thɛui ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją ngue ran hocją'i. 15 Nɛ madague'bʉ him bi sih yʉ́n t'ɛ̨di Oją ʉ 'da, pɛ tengu 'bʉ mán t'o't'i bʉ ja yʉ́ mbʉi ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nɛ guesɛ yʉ́ mbʉi i xifi ngue hingui ho a bi 'yøt'e, o ja'bʉ xʉn ho. 16 Nɛ gue'a dí juąnba Oją ʉ gätho yʉ ją'i, nangue ra Jesucristo 'bʉ bi zøn ra pa. Nɛ di juąnba ʉ nangue ʉ i ąsɛ mbo yʉ́ mbʉi ʉ. Nɛ gue'a i mam bʉ ja ran ho ma'da'yo ngue dím mangä.

Sä ín 'yɛ̨x'ʉ 'da yʉ israel ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją

17 Pɛ nu ahʉ ma mi'israel ahʉ, guidín 'yɛ̨xhʉ nguetho gyʉ mɛngu israelhʉ, nɛ, “hønsɛgahʉ i numanhojʉ Oją, nguetho bi 'dajʉ ʉ yʉ́n t'ɛ̨di,” sä guí ɛ̨mhbʉ. 18 Nɛ gá pąhmbʉ rá pähä Oją, nguetho gán xähmbʉ yʉ́n t'ɛ̨di, nɛ gá pąhmbʉ nda'a xʉn ho da zä da 'yøt'a n'da. 19 Nɛ guím bɛ̨nsɛhʉ guí uthʉ ra 'yu ʉ yʉ xädä, guím bɛ̨mhbʉ yʉ́ nyot'i ahʉ ʉ i 'yo bʉ ja ra 'bɛxui. 20 Nɛ sä guí ɛ̨mhbʉ ja nin t'ɛ̨di gui xänbahʉ yʉ 'yąmbʉi, nguetho guí pąhmbʉ ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją ngue majuąni, ngue di un ran 'yomfɛ̨ni n'da. 21 Pɛ nu'bʉ gue'a guí øthʉ ma mi'israel ahʉ guí xänbahʉ mi'da, hanja hin gán xäsɛhʉ thą. Guí xihmbʉ mi'da ngue hin dim pɛ̨, pɛ hanja go guím pɛ̨sɛhʉ thą. 22 Guí xihmbʉ mi'da ngue hin din 'yomt'ɛ̨ni, pɛ hanja go guí 'yomt'ɛ̨ni zɛhɛhʉ. Guí xihmbʉ mi'da hin da 'yɛ̨spa ʉ yʉ hyäte oją, pɛ ha hin guím bɛ̨mhbʉ ngue go guí cʉzɛhɛhʉ bʉ i thąnde yʉ́ ojąsɛ ʉ, nɛ guí pɛ̨fʉ 'bɛ'a guí numanhohʉ bʉ. 23 Gná yąthʉ a ngue'a guí ɛ̨mhbʉ guí pąhmbʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją. Pɛ man'da gadí jafʉ hin da numansu Oją ʉ mi'da, nguetho guí fɛstahʉ ʉ yʉ́n t'ɛ̨di bi ma. 24 Janangue'a bin ja tengu mán t'o't'i, ngue di c'ąman'ʉ Oją ʉ hing yʉ israel 'bʉ i nu a ran ts'o guí øthʉ, gyʉ israelhʉ. 25 Pɛ nu'bʉ xcá øthʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją bi man ra Moisés, xʉn ho ngue am hmɛpya ma ją'ihʉ, ngue dyʉ israelhʉ. Pɛ nu'bʉ hin dí tɛnhdʉ ʉ, säti thoho am hmɛpyagahʉ 'bʉ, nɛ nte ja bʉ a uh ma hmɛpyahʉ. 26 Nɛ nu'ʉ hing yʉ israel ngue him bi mba ma hmɛpyabi yʉ́ ją'i, nu'bʉ øt' yʉ́n thɛhʉ ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nu'ʉ i numanho Oją ʉ, tengu'bʉ xtá hmɛpya bʉ na nu Oją ʉ. 27 Nɛ nu'ʉ hing yʉ israel ngue nte ma hmɛpya i ja, pɛ nu'bʉ i øt' yʉ́n t'ɛ̨di Oją, gue'ʉ dí jajʉ din c'ą ma ts'oquihʉ ʉ, dyʉ israelhʉ. Nguetho sä dá mɛpya ma ją'ihʉ, tengu man'a ran t'ɛ̨di, nɛ hin dá øthʉ a rán säui ma hmɛpyahʉ. 28 Nɛ madague'bʉ n'dat'a mam bombøtahʉ ra Abraham, pɛ hinga gue'a ní 'yøt'e rá t'ʉhni Oją n'da a. Nɛ xín nangue'a am hmɛpya maxøts'e rá ją'i n'da. 29 Pɛ hinda hønt'bʉ hmɛpya ma mbʉihʉ nangue rá Hogandąhi Oją, nu'a njuąntho ra hmɛpya i nu Oją a. Nɛ nu'bʉ njabʉ ma mbʉihʉ, hin gam bɛ̨mhbʉ ngue da numanhojʉ ma miją'ihʉ, pɛ hønt'a Oją gam bɛ̨mhbʉ da numanhojʉ.

3

1 Nu'bʉ 'bo'o da 'yɛ̨ngui: “Pɛ hanja bi huand Oją ʉ yʉ israel thą, nɛ 'bɛ'a nam bøn'a ra hmɛpya bi si ʉ,” gue'bʉ 'bo'o da 'yɛ̨ngui. 2 Pɛ xʉn ngu 'bɛ'a í huand Oją ʉ. M'bɛt'o thoho gam bɛ̨mhbʉ bin t'un rám hman Oją maya'bʉ ʉ ndu mam bombøtahʉ. Nɛ gue'a ga xi ʉ to'o da 'yängui. 3 Pɛ xʉn ngu ʉ him bi nde. Pɛ ha gam bɛ̨mhbʉ bi zɛpʉ a mí ɛ̨na xtá 'yørpa Oją yʉ ją'i 'bʉ. 4 Hin'na maha, pɛ guehma guesɛ Oją di ją'ts'a rám hma, madague'bʉ gätho xtín hɛ̨tho yʉ ją'i nangue rá 'bɛfi. Nɛ tengu bi man rá t'ohni Oją, gätho di ją'ts'a bi ma, nɛ hin hapʉ ga tįmhbʉ ngue him bi 'yøt' Oją a mí ma, 'bʉ ga änhdʉ. 5 Pɛ sä ɛ̨n ʉ 'da hingui øh rám hman Oją: “Hingui ho 'bʉ di ʉngahʉ Oją nangue ma ts'oquihʉ, nguetho man'da di nɛcmanho rán ho Oją 'bʉ gätho xʉn ts'otho ga øthʉ,” ɛ̨n'ʉ yʉ ją'i. 6 Pɛ hingui sähma ngubʉ ga mamhbʉ, nɛ xʉn ho 'bʉ di ʉngahʉ Oją nangue ma ts'oquihʉ, nguetho jatho da 'yøt' ran ts'ʉt'abi nangue gätho ra ximhäi. 7 Nɛ sä ɛ̨n ʉ 'da: “Man'da dí ɛ̨spahʉ Oją nangue ma fɛhnihʉ dí mamhbʉ. Pɛ hanja di ʉngahʉ 'bʉ, tengu'bʉ dyʉ 'yøt'a ts'oquihʉ, nɛ man'da dí uhmbʉ ngue njąm'bʉ dim fɛhni Oją,” sä ɛ̨n ʉ 'da. 8 “Nɛ mbähä ga øthʉ ran ts'o, n'dahma di nɛqui a ran ho,” i ɛ̨njʉ dí ɛ̨mhbʉ ʉ 'da 'bʉ dí ɛ̨na hin ní yąnjʉ Oją ʉ yʉ́n t'ɛ̨di, gue'ʉ to i sanjʉ. Pɛgue da ts'ɛmba ʉ nangue yʉ́m hman ʉ.

Gätho dín dupatehʉ yʉ ts'oqui

9 Pɛ ha gam bɛ̨mhbʉ man'da xʉn hojʉ dyʉ israelhʉ. Pɛ hin'na, tengu thoho dá xi ahʉ 'bʉ rá mbʉdi, nguetho 'da'angu dyʉ 'yøt'a ts'oquihʉ, nɛ'ʉ yʉ israel nɛ'ʉ hin yʉ israel. 10 Nɛ mán t'o't'i:

Njo'o n'da xʉn ho, xinga n'da.

11 Njo'o n'da i ja rán 'yomfɛ̨ni,

nɛ njo'o i hon Oją ngue nde da dɛnni.

12 Gätho gahʉ dá 'uethohʉ, nɛ 'da án ts'ontho 'bɛ'a dá øthʉ.

Xínga n'dajʉ dí øthʉ ran hocją'i.

13 Ɛ̨mmɛ xʉn ts'o ma ndehʉ, tengu'bʉ n'da ra hyąhäi bʉ ja ran 'yägui ngue hingan jo'mi, xʉn xą, in jabʉ ma ndehʉ.

Nguetho ɛ̨mmɛ dí mamhbʉ yʉ fɛhni,

nɛ ran dąte i pøm ma ndehʉ, tengu'bʉ dyʉ pozʉhʉ.

14 Nu ma ndehʉ ɛ̨mmɛ yupʉ ran ts'ante ngue xʉn ju.

15 Nu ma guahʉ, ɛ̨mmɛ i ɛ̨hya na 'dihi ngue dan hotehʉ.

16 Pɛ í huɛ̨hi thoho ʉ 'bʉpʉ hapʉ dí 'yohʉ, ngue xʉn ts'o 'bɛ'a dí ørpahʉ ʉ.

17 Nɛ hin dadí hocpahʉ yʉ́ mbʉi ma miją'ihʉ, xínga gue'a ma mbʉi zɛhɛhʉ.

18 Nɛ xíngui ts'ʉ dím bɛ̨mhbʉ ngue ga numansuhʉ Oją.

Nɛ gue'a bi man rá t'ohni Oją 'bʉ maya'bʉ a. 19 Nɛ nu'a mí hmam bʉ ja ram hma maya'bʉ ngue bi xije Oją dyʉ israelgähe, ga pąhmbʉ gätho i ja ma ts'oquihʉ bʉ na nujʉ Oją. Janangue'a gätho ra ximhäi din hɛ̨tho 'bʉ bi 'yørpa ran juąnbi Oją. 20 Nɛ nu'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, xínga n'da ra ją'i dí 'yɛ̨mbi xʉn ho ʉ ngue bi xijʉ ran hocją'i xcá øthʉ. Pɛ nu'ʉ yʉn t'ɛ̨di, ja ga tįmhbʉ bʉ 'bɛ'a dá øthʉ.

Da yąnjʉ Oją 'bʉ ga hąmhbʉ rán hoqui

21 Janangue'a nuya bi t'urcahʉ man'da ran hoqui ngue dí 'yɛ̨njʉ xʉn hojʉ Oją, nɛ hin nangue ʉ yʉ́n t'ɛ̨di ngue bi xijʉ xcá øthʉ ran ho, madague'bʉ midí nɛqui ts'ʉ bʉ ja ram hma maya'bʉ a ran hoqui dí xi ahʉ ya. 22 Gue ga hąnthohʉ a rán hoqui Oją nangue ra Jesucristo di hoga ma ts'oquihʉ hønt'a go to'o gahʉ. 23 Nguetho njo'o gahʉ dá jąs'hʉ gätho ran ho nguepʉ xtá numanhojʉ Oją, pɛ gätho dá øthʉ yʉ ts'oqui bʉ án nujʉ. 24 Janangue'a bi zänni di hogazɛhɛhʉ Oją ngue rán t'unni thoho, nguetho bi gurca ma ts'oquihʉ ra Cristo Jesús. 25 Nguetho bi zän Oją a ra Cristo ngue bim 'bøts'e zɛhɛ, bi gurca ma ts'oquihʉ nangue rá ji. Nɛ gue'a ní yąn ʉ to'o da hyąn'a bi 'yørpe.

Nɛ ngutho nangue ʉ mí 'bʉh maya'bʉ, nu'bʉ mi du ra Cristo, ja bi nɛqui a í punba yʉ́ ts'oqui ʉ to'o mí nde rá punbi Oją. Nɛ ja bi 'yu Oją bʉya 'bɛ'a í thøtho ʉ. 26 Nɛ ja bi 'yu Oją a rán jut'i ma ts'oquihʉ, janangue'a da zä di hogahʉ ya, nɛ da zimanhojʉ ngue guejʉ dá ɛ̨c'yɛihʉ rá mate ra Jesús. 27 Pɛ xiya, hapʉ bi go'a man 'yɛ̨ts'ihʉ. Bi mba ma 'bɛrquigahʉ. Pɛ hague nja. Nguetho hin dá jąs'hʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, pɛ bin 'dactahʉ rá mate 'bʉ má ɛ̨c'yɛihʉ a. 28 Nɛ dí pąhmbʉ ngue bi hogahʉ Oją 'bʉ má hąnthohʉ rám hma nangue rán hoqui. Nɛ hin da 'yängahʉ 'bʉ xcá jąs'hʉ, o hin'na. 29 Pɛ sä dí ɛ̨mhbʉ dyʉ israelhʉ høngdahʉ i numanhojʉ Oją. Pɛ i jatho ga pąhmbʉ ngue nɛ'ʉ hin yʉ israel in nde da numanho Oją. 30 Nguetho n'datho a Oją, nɛ gätho to'o da hyąn rá mate gätho 'da ni hocpada Oją ʉ nɛ da zimanho, nɛ ʉ yʉ israel, nɛ ʉ hing yʉ israel. 31 Pɛ ha dí ɛ̨n ahʉ nte di muui yʉ́n t'ɛ̨di Oją ngue dí ɛ̨n ahʉ ga hąnthohʉ rá mate. Pɛ hin'na, pɛ man'da dí jąs'hʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją ya, nangue ra Cristo rá mate Oją i fäxcahʉ.

4

Ran t'uti nangue ra Abraham

1 Xi a mam bombøtahʉ ra Abraham ngue dyʉ israelhʉ, 'bɛ'a í hocpa yʉ́ ts'oqui Oją a thą, nɛ 'bɛ'a í 'yɛ̨mbi xʉn ho a. 2 Pɛ hinga gue'ʉ 'bɛ'a gätho bi 'yøt'e í t'ɛ̨mbi xʉn ho a, nguetho nu'bʉ da gue ʉ, ya mí ja 'bɛ'a xtín 'yɛ̨zɛhɛ 'bʉ. Pɛ hin te ín 'yɛ̨x'a ra Abraham bʉ án nu Oją a. 3 Pɛ tengu man rá t'ohni Oją, nu ra Abraham bi 'yɛ̨c'yɛi tho a ram hma 'bʉ mí xifi 'bɛ'a da 'yørpa Oją. Nɛ gue'a í 'yɛ̨mbi xʉn ho a bʉya. 4 Nu'bʉ xtá xijʉ Oją ngue gue'a rá 'bɛfi ga øthʉ dí 'yɛ̨njʉ xʉn hojʉ a, pɛ hing ra mate thoho a dí 'yɛ̨njʉ xʉn hojʉ 'bʉ, pɛ tengu'bʉ man zäbithohʉ a 'bʉ. 5 Pɛ nu Oją hingui xijʉ n'da ra 'bɛfi dí 'yɛ̨njʉ xʉn hojʉ, nguetho hinguin zaqui ma mbʉihʉ nangue ma ts'oquihʉ. Janangue'a i xijʉ ga hąnthohʉ a rá mate di hoga ma ts'oquihʉ, nɛ gue'a dí 'yɛ̨njʉ xʉn hojʉ a bʉya. 6 Nɛ'a ra David ngubʉ bi 'yorpʉ ja rá t'ohni Oją maya'bʉ ngue:

Ɛ̨mmɛ di johya n'da ra ją'i ngue da 'yɛ̨mp Oją xʉn ho, nɛ hin da 'yʉrpa ra güɛnda 'bʉ xʉn ho xtá 'yøt'e o hin'na.

7 Nguetho bi mba ma punbi yʉ́ ts'oqui, nɛ him man din c'ą, bi 'yɛ̨na.

8 Nɛ ɛ̨na:

Di johya ʉ to'o bi mba ma hoqui yʉ́ ts'oqui nɛ nte da thįnba 'bʉ bi mba ma juąnbi,

bi 'yɛ̨n'a ra David. 9 Pɛ ha guím bɛ̨mhbʉ ngue hønt'ʉ am hmɛpya yʉ́ ją'i da nu na ran johya i hmangua. Ha hin guím bɛ̨mhbʉ ngue nɛ ʉ hin gam hmɛpya, da zin Oją, ngue'bʉ 'da'angu im bɛ̨mhbʉ a ra Abraham 'bʉ mi hyąntho a ra mate bi man Oją, nɛ gue'a í t'ɛ̨mbi xʉn ho a bʉya. 10 Pɛ ga än'nahʉ, ha m'bɛjua bi t'ɛ̨mbi xʉn ho a ra Abraham, 'bʉ mi hmɛpya rá ją'i. Uague m'bɛt'o thoho bi t'ɛ̨mbi xʉn ho. Pɛ hinga m'bɛjua maha, pɛ 'bexque bi t'ɛ̨mbi xʉn ho 'bʉ hin ní hyɛc rá ją'i. 11 Nɛ m'bɛjua bi sifi da hyɛc rá ją'i, ngue ra hmɛpya ya xí 'yɛ̨mp Oją xʉn ho a. Pɛ bi 'yɛ̨mbi xʉn ho 'bʉ mi hyąntho a ram hma 'bʉ hin ní hyɛc rá ją'i. Janangue'a i ɛ̨mbi rá ta ra Abraham ʉ to'o gätho i ɛ̨c'yɛi tho a bi man Oją. Nɛ'ʉ hing yʉ israel, ngue him bi mba nthɛqui yʉ́ ją'i, nɛ'ʉ da t'ɛ̨mbi xʉn ho ʉ. 12 Nɛjʉ dyʉ israelhʉ gue dá hɛc ma ją'ihʉ, da'igu bʉ na 'yɛ̨njʉ xʉn hojʉ Oją a ra Abraham, 'bʉ 'da'angu dím bɛ̨mhbʉ ra Abraham 'bʉ hin ní hyɛc rá ją'i.

Ga hąmhbʉ rám hma Oją nangue ran jąpi i xijʉ

13 Nɛ nu Oją bi mam majuąni a da 'yørpa ra Abraham, ngue bi 'yɛ̨mbi: “Ga 'da'a ran jąpi nɛ'ʉ nim bom'bɛto gätho ná ndoho ra ximhäi, nɛ ga 'da ahʉ ra 'da'yo häi,” bi 'yɛ̨mp Oją a ra Abraham. Pɛ hin nangue n'da ra 'bɛfi nín t'un na ran jąpi na, pɛ nangue bi t'ɛ̨mbi xʉn ho 'bʉ mí hyąntho na ram hma bi sifi. 14 Pɛ nu'bʉ dím bɛ̨mhbʉ gue gue'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di dí jąp Oją n'da, pɛ dím bɛ̨mhbʉ nte ní mba tho a man'da ran hogui 'bʉ, ngue ga hąnthohʉ a rám hma, nɛ hin da zä di jącpahʉ Oją 'bʉ. 15 Nguetho nu'bʉ dí ɛ̨na gue gue'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją ga homhbʉ, o gue'ʉ dí pąsɛhʉ xcá øthʉ, pɛ dí fɛstahʉ ʉ, nɛ hønt'a ran ʉnbi ga nuhʉ 'bʉ. Pɛ nu'bʉ hin xtín ja yʉn t'ɛ̨di, o gue'bʉ hin xcá pąsɛhʉ mbo ma mbʉihʉ, hin xtí nɛqui yʉ ts'oqui 'bʉ. 16 Pɛ hingui ma nangue yʉ́n t'ɛ̨di dí jącpahʉ o gue'ʉ dí pąsɛhʉ, nguetho hin xcá nuhʉ ran ho 'bʉ. Pɛ i ma ga hąnthohʉ rám hma nangue rá mate, nɛ nubʉya da zä majuąni gätho gahʉ ga nuhʉ ran ho bi sih ra Abraham da nu yʉ́m bom'bɛto. Nɛ madague'bʉ njuąntho dyʉm bom'bɛtojʉ ra Abraham o hin'na, pɛ 'da'angu dím bɛ̨mhbʉ ra Abraham. Janangue'a ma tahʉ ra Abraham bʉ nam bɛ̨n Oją. 17 Nɛ gue'a nam bøn'a mí xi Oją ra Abraham 'bʉ mí 'yɛ̨mbi: “Nu'i grá Abraham, ga øt'e'e ngue grá ta xʉn ngu nim bom'bɛto gätho nan ndoho ra ximhäi.” Nɛ nu'a ra Abraham bi hyąn'a ram hma bi sifi, nguetho bi bądi jasɛ rá ts'ɛdi Oją, gue da zä di un ra ts'ɛdi ʉ xʉn dąc'yɛi nɛ ʉ xʉn du. Nɛ tengu'bʉ ya bin ja 'bʉ mí ma Oją, nguetho majuąni da 'yøt'e. Nɛ gue'a bi bɛ̨n'a ra Abraham. 18 Nɛ nu ra Abraham him mi sä xtín ta nangue ʉ yʉ́m bom'bɛto dim 'bʉi. Pɛ bi hyąn a ram hma 'bʉ mi sifi: “Xʉn ngu nim bom'bɛto dim 'bʉi gätho nan ndoho ra ximhäi.” Nɛ bi dø'mi din ja, janangue'a bin ja bʉya. 19 Nɛ madague'bʉ xí thoh yʉ pa i 'bʉi ngue xtím 'bʉh yʉ́ t'ʉhni, nguetho ya xí ndø, xí mbɛ'ts'a n'da ciɛnto njɛya, nɛ 'da'angu xín dąc'yɛiui a rá xisu ra Sara, him mí sä xtím 'bʉh yʉ́ t'ʉhni, pɛ him bi 'bɛh rá ts'ɛdi rá t'ɛ̨c'yɛi, bi bądi majuąni dim 'bʉh rá t'ʉhni. 20 Nɛ xingui ts'ʉ bi bɛ̨ni ngue hin da 'yøt' Oją a bi ma, nguetho bi bądi hingui hɛ̨mp'a da 'yøt' Oją. Janangue'a bi hyąn rá ts'ɛdi Oją a bʉya, nɛ gue'a í 'yɛ̨spa Oją a. 21 Nɛ n'dat'a mim bɛ̨ni ngue jasɛ rá ts'ɛdi Oją di ją'ts'a bi ma. 22 Nɛ nu'a bi hyąntho a ram hma 'bʉ mí sifi 'bɛ'a da 'yørpa Oją, nɛ gue'a í hocpa Oją a, nɛ bi 'yɛ̨mbi xʉn ho, i ɛ̨m bʉ ja rám hman Oją. 23 Pɛ hinga hønt'a ra Abraham bi t'ɛ̨mbi xʉn ho 'bʉ mi hyąntho a ram hma bi man Oją. 24 Pɛ nɛjʉ, bi hogahʉ Oją nɛ bi 'yɛ̨njʉ xʉn hojʉ 'bʉ má hąnthohʉ a ram hma bi xijʉ Oją, ngue bi xox'a ma Hmuhʉ ra Jesús 'bʉ mi du. 25 Nu'a bi un rá te bi gurca ma ts'oquihʉ, nɛ bi t'ägui. Nɛ bi xox Oją a, janangue'a dí pąhmbʉ majuąni bi dąha bi xogahʉ.

5

Dí yąmanhohʉ Oją nguetho bi pungahʉ rá Ts'ʉnt'ʉ

1 Bi hogahʉ Oją 'bʉ má hąmhbʉ rán hoqui bi ma. Midín sʉhmbʉ Oją, pɛ nuya dí yąmanhohʉ, ngue bi hogahʉ ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 2 Nɛ bi zixcahʉ ra Jesucristo bʉ i ja rá mate Oją, nguetho dá hąmhbʉ rán hoqui, nɛ dí 'bʉhmbʉ bʉ. Nɛ dadín johyahʉ gue dí tømhbʉ a ran ho tąte thoho da 'yørcahʉ. 3 Nɛ hinga hønt'a ran ho dí tømhbʉ nán johyahʉ ya, pɛ nɛ ʉ yʉn ʉnbi dín nuhʉ ya, guexta'a dadín johyahʉ. Nguetho nu'ʉ yʉn ʉnbi ní jajʉ ga häthʉ xʉn ho ʉ. 4 Nɛ nu'bʉ dí häthʉ xʉn ho, gue'a dín te ma mbʉihʉ a. Nɛ nu'bʉ bin te ma mbʉihʉ, gue'a ná tømhbʉ a ran ho di 'dajʉ Oją bʉya. 5 Nɛ dí pąhmbʉ hin da hyäjʉ Oją nangue ran ho dí tømhbʉ, nguetho di huɛ̨gahʉ. Nɛ nu'a rá Hogandąhi bi 'dajʉ, di jajʉ dí sähʉ rán huɛ̨cate Oją ɛ̨mmɛ xʉn ngu. 6 Nɛ him mí sä xcán yąnsɛ ma tesɛhʉ, nguetho bi güendga ma mbʉihʉ nangue ma ts'oquihʉ. Pɛ bi du ra Cristo 'bʉ mi zøn ra pa bi man Oją, ngue bi yąnjʉ dyʉ ts'om'bäihʉ. 7 Pɛ hinga ngubʉ rán huɛ̨cate n'da ra ją'i, hønt'bʉ ra hocją'i rá amigo, da nde di 'bɛh rá te ngue xtán yąn a, pɛ nu'bʉ ra ts'om'bäi, hin da nde di 'bɛh rá te 'bʉ. 8 Pɛ nu Oją i urcahʉ tąte thoho xʉn ho rán huɛ̨cate, nguetho hin dyʉ hocją'ihʉ, pɛ bi du ra Cristo bi yąnjʉ 'bʉ man dyʉ́ ts'om'bäihʉ. 9 Nuya bi hoga ma ts'oquihʉ nangue rá ji ra Jesucristo, nɛ bi zimanhojʉ Oją. Janangue'a dí pąhmbʉ majuąni da yąnjʉ ra Jesucristo nangue rá cuɛ Oją 'bʉ rán zɛgui. 10 Nɛ nu'bʉ midín sʉhmbʉ Oją, pɛ bi hogahʉ rá Ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ 'bʉ mi du. Nɛ i 'bʉh ya, janangue'a bi zä di thoqui di 'dajʉ ra hogambʉi ya, nɛ da xoxcahʉ 'bʉ rán zɛgui. 11 Pɛ nɛ a i ørcahʉ ya dadín johyahʉ nangue dadín amigohʉ Oją ya. Nguetho bi 'uegahʉ 'bɛ'a midín sʉhmbʉ Oją a ma Hmuhʉ ra Jesucristo.

Ra Adán bim pommi ra Jesucristo

12 Pɛ n'datho maha ran 'yohʉ bi dʉmp' ra ts'oqui ua ja ra ximhäi, gue nu ra Adán. Nɛ bi dʉmp' ran dąte nangue rá ts'oqui a bʉya. Nɛ gue'a gätho ran dąte bi thoc'ʉ yʉ ją'i a bʉya. Nguetho tengu'bʉ 'dat'a dá øthʉ ra ts'oqui ra Adán. 13-14 Nɛ ngutho bin ja ʉ bi xąnd ra Adán, guehma bi du nangue yʉ́ ts'oqui, madague'bʉ him bi si'a n'da ran t'ɛ̨di tengu bi sih ra Adán. Gue gätho yʉ ją'i mi 'bʉ 'bʉ him mi hman yʉ́n t'ɛ̨di Oją, gue hin nám 'bʉh ra Moisés, pɛ bi du, nguetho yʉ́ hmu a ra Adán. Pɛ bi zøh man'da ra hmu ngue rám poniui ra Adán, nu'a ra Jesucristo a, gue mí hma ba ɛ̨hɛ. 15 Pɛ n'dan'yo thoho bi 'yøt' ra Adán nɛ ra Jesucristo. Nu'a ra Adán, bi un ran dąte gätho yʉ ją'i, nangue rá ts'oqui a. Pɛ nu ra Jesucristo ɛ̨mmɛ man'da xʉn ngu rá ts'ɛdi, nguetho rá mate zɛhɛ bi punga ma ts'oquihʉ hønt'a go to'o da hyąn a. Nɛ gue'a rán t'unni Oją bi 'dajʉ. 16 N'dat'a rá ts'oqui ra Adán, ín ʉnba yʉ ją'i. Pɛ nu ra Cristo bi gut'i xʉn ngu yʉ ts'oqui nangue rá mate zɛhɛ, janangue'a da zä da xocpa yʉ ją'i. 17 Nɛ nangue ra ts'oqui bi 'yøt'a n'da ra ją'i ngue ra Adán, gue'a án ja rá ts'ɛdi ran dąte a nangue gätho yʉ ją'i a bʉya. Pɛ nu to'o gätho da hyąn rá mate Oją, da mba ma hoqui yʉ́ mbʉi, 'darpʉ dim hmuhʉ a ra Jesucristo, nɛ din ja bʉ dim 'bʉhmbʉ gätho yʉ pa maząi. 18 Nu'ʉ bi xąnt'a ra Adán gätho bi ts'änba ran ʉnbi nangue rá ts'oqui ra Adán. Pɛ nu ran ho bi 'yøt'a ra Jesucristo, da zä da xocpa yʉ ją'i, nɛ di un ra temaząi. 19 Nu'a ra Adán bi mbɛsta'a rám hman Oją, gue'a ín ts'om'bäi gätho ʉ bi xąndi. Pɛ nu ra Jesucristo 'bʉ mi 'yøt'a bi man Oją, gue'a ín hocją'i ʉ to'o gätho bi xąnt'a. 20 Nu Oją bi un yʉ́n t'ɛ̨di, da fądi ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ ts'oqui i ja. Nguetho nu'bʉ dí pąhmbʉ ngue ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ ts'oqui i jajʉ, ga pąhmbʉ bʉya, ɛ̨mmɛ man'da xʉn ndoho rán huɛ̨cate Oją ngue di pungahʉ. 21 Tengu thoho a ra ts'oqui bim hmu, nɛ mí nde xtí 'dajʉ ran dąte. Nɛ ngutho a rá mate Oją, bim hmu nɛ gue'a bi pungahʉ, nɛ bi 'yɛ̨njʉ xʉn hojʉ, nɛ di 'dajʉ ra te maząi nangue ma Hmuhʉ ra Jesucristo.

6

Bi 'bɛrca man 'yomfɛ̨nisɛhʉ a rán dąte ra Cristo

1 'Bɛ'a maha gam bɛ̨mhbʉ bʉya, ha ga thoqui ga øthʉ yʉ ts'oqui 'bʉ, n'dahma man'da xtán ndoho rán huɛ̨cate Oją di pungahʉ. 2 Pɛ hingui sähma ngubʉ gam bɛ̨mhbʉ, ngue xø ga thoqui ga øthʉ yʉ ts'oqui. Pɛgue dín jahʉ tengu n'da ra du hingui ø 'bʉ sifi da 'yøt' yʉ ts'oqui. Hague dán zä ga thoqui ga øthʉ yʉ ts'oqui 'bʉ. 3 Ha hin dím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a nám bøn'a ran xixyą dí øthʉ. Nám bøni bi 'bɛrca ma ts'on 'yomfɛ̨nihʉ 'bʉ mí du ra Cristo. 4 Nɛ nu'a ran xixyą nam bøni bi t'ä a ma ts'on 'yomfɛ̨nihʉ 'bʉ mí t'ä a ra Cristo. Nɛ bi 'dajʉ ran 'yomfɛ̨ni ma'da'yo 'bʉ mi xoxa rá Ta nangue rá ts'ɛdi mixte. Janangue'a bi zä 'darbʉ dí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra 'da'yote nɛ dí øthʉ yʉ́n thɛhʉ a. 5 Nu'bʉ mí du ra Cristo, nɛ'a ma ts'on 'yomfɛ̨nihʉ bi du bʉya. Janangue'a nu'bʉ mi xox Oją a ra Cristo, dám 'bʉhmbʉ ma'da'yo nɛ ma'da'yo dím bɛ̨mhbʉ ya. 6 Nɛ dí pąhmbʉ tengu'bʉ mi mba ma cuati ma ts'on 'yomfɛ̨nihʉ bʉ ja ra pont'i 'bʉ mi du bʉ ra Cristo. Janangue'a bi thącpa rá ts'ɛdi man 'yomfɛ̨nisɛhʉ, ngue hin di mandagahʉ yʉ ts'oqui. 7 Nguetho tengu'bʉ n'da ra du, ya him ma 'yøt' ra ts'oqui, pɛ ya bi mba ma thøgue bʉ ja rá ts'ɛdi ra ts'oqui. 8 Bi du ma ts'on 'yomfɛ̨nihʉ nangue bi du ra Cristo, janangue'a dí pąhmbʉ 'darbʉ dí 'bʉhmbʉ ra Cristo ya. 9 Nɛ dí pąhmbʉ ngue bi ndants' mahøn'a ra Cristo 'bʉ mi du, nɛ him man'dandį da du mahøn'a, him man ja rá ts'ɛdi ran dąte mahøn'a nangue ra Cristo. 10 Nguetho má zät'a n'dandį bi du ra Cristo nangue ma ts'oquihʉ, nɛ nuya nám 'bʉi di japi da fąh rá ts'ɛdi Oją ya. 11 Janangue'a i jatho ga pąhmbʉ tengu'bʉ dá tuhʉ nguetho bi thągahʉ rá ts'ɛdi ra ts'oqui nanguejʉ, nɛ hin dín nde ga øhmbʉ yʉ ts'oqui ya. Nɛ nuya nám 'bʉhmbʉ dí jafʉ da fąh rá ts'ɛdi Oją, nangue ra Cristo Jesús dí 'bʉhmbʉ. 12 Janangue'a hingui sä dan hyɛhmbʉ ngue di mandagahʉ ra ts'oqui mahøn'a, ngue di 'bɛcpahʉ ga øthʉ 'bɛ'a im mam man 'yomfɛ̨nisɛhʉ. 13 Nɛ hingui sä ga un ma ją'ihʉ da 'yøt' yʉ́m pɛfi ra zįthu, ngue ga øthʉ yʉ ts'oqui. Pɛgue dan unsɛhʉ bʉ 'bʉ Oją ngue bi 'dajʉ ra 'da'yote 'bʉ mí du man 'yomfɛ̨nisɛhʉ. Nɛ ga un ma ją'ihʉ da 'yøt' yʉ́m pɛfi Oją, ngue ga øthʉ ran ho. 14 Nɛ hin man sähʉ di mandagahʉ ra ts'oqui ya, nguetho dín 'yohʉ a rá mate Oją ngue di zɛrca ma mbʉihʉ. Nɛ hin di mandagahʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nu'ʉ hingui sä di zɛrca ma mbʉihʉ ʉ.

Hin ga ɛ̨c'yɛihʉ yʉ ts'oqui, pɛ ga ɛ̨c'yɛihʉ Oją

15 Pɛ nu'bʉ rá mate thoho Oją dín 'yohʉ ya, nɛ hin di mandagahʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, ha da zä ga øthʉ yʉ ts'oqui 'bʉ. Pɛ hingui sä ngubʉ gam bɛ̨mhbʉ. 16 Ha hin dí pąhmbʉ nu'bʉ dadí däp ma mbʉihʉ a n'da ra hmu ngue ga ørpahʉ rá 'bɛfi, ma hmuhʉ a 'bʉ, nɛ dí tɛnhdʉ a bʉya. Nu'bʉ gue'a ra ts'oqui ma hmuhʉ, hønt'a ran ʉnbi maząi di 'dajʉ a. Pɛ nu'bʉ da gue'a Oją ma hmuhʉ, dí øthʉ a i xijʉ, nɛ di 'dajʉ ra hogambʉi, nɛ dam 'bʉmanhohʉ a Oją gätho yʉ pa bʉya. 17 Pɛ jamadi Oją nangue ahʉ. Nɛ madague'bʉ gá pɛp ni hmuhʉ ra ts'oqui mám'bɛt'o, pɛ nuya i ja ni pähä gui thoctahʉ 'bɛ'a bi 'yut'ahʉ 'bʉ gmín dähʉ bʉ ja rán xädi Oją. 18 Nɛ bi mba njʉc'i ahʉ nangue rá ts'ɛdi ra ts'oqui, janangue'a guín 'yɛ̨hɛhʉ rá ts'ɛdi ran ho ya. 19 Dí xi ahʉ yʉn t'uti, n'dahma hingui hɛ̨i bʉ dí pąhmbʉ. Ngue tengu bʉ dán dähʉ bʉ ja yʉ ts'oqui, gue dá øthʉ gätho yʉn ts'o dím bɛ̨mhbʉ. Pɛ ngutho ya, mbähä dan dähʉ bʉ ja ran ho, gue dam 'bʉhmbʉ ga øthʉ gätho rá hoga'bɛfi Oją. 20 Pɛ nu mám'bɛt'o xíngui ts'ʉ mí ndehʉ ran ho 'bʉ mín 'yɛ̨hɛhʉ yʉ ts'oqui. 21 Pɛ nte mán ho bi bøn'a ma 'bɛfi dá øthʉ. Nɛ nuya dí pɛs' ma sähʉ 'bʉ dím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a dá øthʉ mam'bɛt'o, nɛ gue'ʉ mí sixcahʉ bʉ ja ran ʉnbi maząi ʉ. 22 Nɛ nuya bi mba njʉguigahʉ nangue rá ts'ɛdi ra ts'oqui, nɛ dín 'yɛ̨hɛhʉ bʉ 'bʉ Oją ya. Janangue'a man'da da hnurca ma hoga 'bɛfihʉ bʉ. Nɛ i ts'ixcahʉ bʉ dan ząmhbʉ bʉ, gätho yʉ pa maząi. 23 Nu'a rán zäbi da dą ʉ to'o øt' yʉ ts'oqui, ran ʉnbi maząi a. Pɛ nu'ʉ to'o i 'bʉhmbʉ ra Cristo Jesús ma Hmuhʉ, di unda Oją ra te maząi ʉ, nɛ hingui jut'ʉ.

7

Tengu'bʉ dán thąthʉ ra Cristo

1 Ma zi cu ahʉ, ga xi ahʉ n'da ran t'uti ya. Guim bɛ̨mhbʉ hague in ja ʉ yʉn t'ɛ̨di, di manda n'da 'bʉ i 'bʉi, pɛ nu'bʉ bi du, ya ma hin'na. 2 Tengu'bʉ n'da ran 'yohʉ i 'bʉh rá xisu. Nɛ nu rá xisu i jatho din ząmmi a rá ndø gätho yʉ pa i 'bʉi. Pɛ nu'bʉ bi du rá ndø, him man zä di manda a rá xisu. 3 Pɛ nu'bʉ hinga na tu rá ndø, nɛ nu'bʉ dim 'bʉhmi man'da ran 'yohʉ ra xisu, da t'ɛ̨mbi ra 'yomt'ɛ̨ni 'bʉ. Pɛ nu'bʉ bi du rá ndø, bi mba ma thøgue bʉ mi 'bʉhmi rá ndø. Nuya da zä dim 'bʉhmi a man'da ran 'yohʉ, nɛ hin da t'ɛ̨mbi ra 'yomt'ɛ̨ni bʉya. 4 N'da ran t'uti nanguejʉ, ngue bi mba ma thøguegahʉ nangue ma hmuhʉ mí 'bʉhmbʉ, ngue yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nguetho tengu'bʉ dá tuhʉ 'bʉ mi du ra Cristo. Nɛ gue'a ma hmuhʉ dán thąthʉ 'bʉ mí xox Oją a ya. Nɛ 'darbʉ dí 'bʉhmbʉ a ya, pɛ gue'a ní zä ga øthʉ xʉn ho rá 'bɛfi Oją ya. 5 Pɛ nu'bʉ mi 'bʉthohʉ a man 'yomfɛ̨nisɛhʉ ɛ̨mmɛ xøt yʉ ts'oqui midí hohʉ. Janangue'a nu'bʉ mi xijʉ ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją ngue hin ga øthʉ ʉ dí numanhosɛhʉ, man'da dá øthʉ ʉ bʉya. Nɛ nu'ʉ bin ja ma 'bɛfihʉ, ran dąte nɛ ran ʉnbi a bʉya. 6 Pɛ nuya ma thøguegahʉ nangue ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją nguetho bi du man 'yomfɛ̨nisɛhʉ mi pa ma hɛcpi. Janangue'a dí ørpahʉ rá 'bɛfi Oją ya, nangue ma'da'yo ra ts'ɛdi, nɛ gue'a rá Hogandąhi Oją a. Nɛ hin dí tɛnthohohʉ ʉ maya'bʉ nt'o't'i nangue yʉ́n t'ɛ̨di Oją.

Nán c'ą ma ts'oquihʉ ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją

7 'Bɛ'a gam bɛ̨mhbʉ bʉya, ha ga ɛ̨mfʉ hingui ho ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją. Hin'na maha, xʉn ho yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nguetho gue'a dá pącä ngue i ja ma ts'oquigä. Nugä hin jąm'bʉ xcá pącä gue dí øt' ra ts'oqui ngue ran ts'ɛya. Pɛ nu'bʉ má bɛ̨ngä a ran t'ɛ̨di ngue i ɛ̨na: “O gadí sɛyaba ni miją'iui,” ja dá pącä i ja ma ts'oqui. 8 Pɛ nu'bʉ má bɛ̨ngä 'bɛ'a man na rán t'ɛ̨di Oją, man'da dá øt'ä ran ts'ɛya mí o ma mbʉigä bʉya. Pɛ nu'bʉ hin xcá cʉ't' ma mbʉi a ran t'ɛ̨di, hin xtí nɛqui xʉn ho yʉ ts'oqui o ma mbʉigä 'bʉ. 9 Janangue'a nu'bʉ him ma ná bɛ̨ngä nangue rán t'ɛ̨di Oją, him mi pącä ngue drá ts'om'bäigä. Xø mi 'bʉtho, dá bɛ̨nsɛ ngue xʉn hogä. Pɛ nu'bʉ má bɛ̨ngä nangue'a ran ho xcá øt'ä, dá fɛstä a. Nɛ ja dá pącä bʉya ngue ran dąte maząi a man zäbi. 10 Janangue'a nu yʉ́ hogant'ɛ̨di Oją, ngue xtí 'dac ra te 'bʉ xcá ją'ts'ä ʉ, pɛ nangue hin dá ją'ts'ä ʉ, mí ja xtí 'dac ran dąte. 11 Nɛ mí ɛ̨ngä xcám 'bʉmanho nangue yʉ́n t'ɛ̨di Oją. Pɛ bi mu't'ʉ yʉn t'ɛ̨di a ma ts'oqui, janangue'a mí ja xtí ʉngä ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją bʉya. 12 Pɛ xʉn hohma ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nɛ n'da ngu n'da ran t'ɛ̨di gätho xʉn hotho ʉ, nɛ i ma nangue rá pähä Oją ʉ, nɛ hin hapʉ di 'bɛdi. 13 Pɛ ha gue'a rá hogant'ɛ̨di Oją í zixcä bʉ ja ran dąte 'bʉ. Hin'na. Pɛ nu'ʉ yʉn t'ɛ̨di nán c'ą ma ts'oqui i o ma mbʉigä, ngue n'dan'yo thoho dí øt'ä. Nɛ mí ja xtí 'dac ran ʉnbi nangue a. Da zä ga pąhmbʉ bʉya ngue majuąni xʉn ts'o ʉ ma ts'oquihʉ, nguetho di jap'a rá hogant'ɛ̨di Oją da 'yørcahʉ ran ʉnbi.

I ørcahʉ ran sʉi a man 'yomfɛ̨nisɛhʉ

14 Dí pąhmbʉ bi man yʉ́n t'ɛ̨di Oją a rá Hogandąhi. Pɛ n'dan'yo thoho dím bɛ̨mhbʉ. Nugä dán däsɛ bʉ ja ra ts'oqui, nɛ dá øt' ma hmu a. 15 Pɛ xíngui ts'ʉ dí pącä 'bɛ'a dí øt'ä, nguetho hin dí øt'ä a majuąni dín nde. Pɛ nu'a xíngui ts'ʉ dí numanho, go dí øt'ä a. 16 Nɛ dín juąn zɛhɛgä 'bʉ hin dí øt'ä yʉ́n t'ɛ̨di Oją, pɛ nu'a nán juąn zɛhɛgä gue'a ná pącä xʉn ho yʉ́n t'ɛ̨di Oją a bʉya. 17 Pɛ hinga guecä dí øt'ä 'bʉ dí øt'a xʉn ts'o, pɛgue ma nyon 'yomfɛ̨nigä i 'bʉpʉ mbo ma mbʉigä gue'a di 'bɛcpi ga øt'ä a. 18 Nɛ dí pącä ngue nu ma nyon 'yomfɛ̨nigä, hin te manho i ja. Dín ndehma thocpa thoho ga øt'ran ho, pɛ ja'bʉ hingui sä. 19 Dín nde ga øt'ä ran ho, pɛ hin dí øt'ä a, nɛ hin dín nde ga øt' ran ts'o, pɛ go dí øt'ä a. 20 Nubʉya, dí pądi ngue hinga guecä dá øt'ä a him ma pähä 'bʉ dí øt'e, pɛgue gue'ʉ yʉ ts'oqui o ma mbʉigä. 21 Nɛ njabʉ dí øt'ä, ngue nu'bʉ dín nde ga øt'ä ran ho, pɛ man'da hingui hɛ̨i ga øt'ä yʉ ts'oqui. 22 Nɛ nu'a ɛ ma mbʉigä, gue ɛ̨mmɛ dadí hohma a rán t'ɛ̨di Oją. 23 Pɛ dín nugä man'da ran t'ɛ̨di gue rán t'ɛ̨di ra ts'oqui i o ma ją'igä, ngue din sʉhmi a rá hogant'ɛ̨di Oją ngue dí numanhogä. Nguetho nɛ'a xø in nde da xiqui ga ørpa rá pähä. 24 Pɛ í huɛ̨hi mahagä nangue ma nyon 'yomfɛ̨nisɛgä, i ørca ran sʉi, in nde da zixcä bʉ ja ran dąte, ngue gätho yʉ dumbʉi gätho yʉ pa maząi. To'o maha da zä da yąngui. 25 Pɛ jamadi Oją, da yąngui nangue ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ nuya dí ørpa rán t'ɛ̨di Oją nangue ma 'da'yon 'yomfɛ̨nigä, madague'bʉ numanho ra ts'oqui a ma nyon 'yomfɛ̨nigä.

8

Hønt'a rá Hogandąhi Oją nám 'bʉhmbʉ ya

1 Janangue'a, nuya, hin te da gʉgbahʉ a rá muui a ma ts'oquihʉ, nguetho dí 'bʉhmbʉ ra Cristo Jesús, nɛ hin dím bɛ̨mhbʉ man 'yomfɛ̨nisɛhʉ ya, pɛ dím bɛ̨mhbʉ rá Hogandąhi Oją. 2 Dí comhbʉ ra 'da'yote ra Cristo Jesús nangue rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją. Nɛ gue'a í thøgahʉ bʉ ja rá ts'ɛdi ra ts'oqui, ngue mí ɛ̨na xtí 'dajʉ ran ʉnbi maząi. 3 Nu yʉ́n t'ɛ̨di Oją hin dá hät'i dá øthʉ, janangue'a him bi zä bi 'dajʉ ra hogambʉi ʉ guepʉ xtá numanhojʉ Oją. Pɛgue bi 'dactahʉ ra hogambʉi Oją 'bʉ mam bá pɛnhua rá Ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ, ngue bin ją'i a, tengu'bʉ n'da ma mi ts'om'bäihʉ, bin däsɛ, bi nu ran ʉnbi nangue ma ts'oquihʉ. Nɛ gue'a í yąnjʉ nangue ra ts'oqui midí mandagahʉ. 4 Nɛ gue'a í zä bi 'dajʉ ra hogambʉi tenguthoho 'bʉ dá jąs'hʉ yʉ́n t'ɛ̨di bʉ án nujʉ Oją. Janangue'a hin dím bɛ̨mhbʉ man 'yomfɛ̨nisɛhʉ ya, pɛ nuya hønt'a rá Hogandąhi Oją dím bɛ̨mhbʉ ya. 5 Pɛ nu'a to'o 'bʉi nangue rán 'yomfɛ̨nisɛ, im bɛ̨ni da 'yøt'e 'bɛ'a i numanhosɛ, pɛ nu'a to'o i 'bʉi nangue rá Hogandąhi Oją, im bɛ̨n a rán 'yomfɛ̨ni Oją di un'na rá Hogandąhi. 6 Nɛ nu'a to'o i tɛn'na rán 'yomfɛ̨nisɛ, ra dumbʉi a ngue gätho yʉ pa nɛ ran ʉnbi maząi. Pɛ nu'a to i tɛn rá Hogandąhi Oją, ra te a nɛ ran johya gätho yʉ pa maząi. 7 Nguetho nu man 'yomfɛ̨nisɛhʉ rán sʉiui Oją a, nɛ hin jąm'bʉ da hyät'i da 'yøt'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nɛ hingui nde da 'yøt'ʉ. 8 Janangue'a nu'ʉ to'o i tɛn thoho yʉ́n 'yomfɛ̨nisɛ, hingui hät'i da 'yøt'a i numanho Oją ʉ. 9 Pɛ nujʉ hin dím bɛ̨mhbʉ a man 'yomfɛ̨nisɛhʉ ya, nguetho 'bʉpʉ mbo ma mbʉihʉ a rá Hogandąhi Oją. Pɛ nu'bʉ 'bʉ a n'da hingui 'bʉhmi rá Hogandąhi ra Cristo, hin te rán jaui ra Cristo a 'bʉ. 10 Nɛ madague'bʉ o tho ran ʉ nɛ ran dąte ma ją'ihʉ nangue ma ts'oquihʉ, pɛ nangue ra Cristo i 'bʉpʉ mbo ma mbʉihʉ, dí 'bʉmanhohʉ ngue ya bi hogahʉ Oją. 11 Nɛ nu'bʉ 'bʉpʉ mbo ma mbʉihʉ rá Hogandąhi Oją, gue n'dat'a rá Hogandąhi bi xox'a ra Cristo Jesús 'bʉ mi du, janangue'a nɛ'a ma ją'ihʉ di un ra 'da'yote 'bʉ bi xoxcahʉ. 12 Janangue'a ma zi cu ahʉ, hin'yʉ ran t'ɛ̨di ga tɛnhdʉ a man 'yomfɛ̨nisɛhʉ ngue rá pähä ma ngøc'yɛihʉ. 13 Nguetho nu'bʉ dí øthʉ rá pähä man 'yomfɛ̨nisɛhʉ, ga tuhʉ 'bʉ. Pɛ nu'bʉ thocpa thoho dan sąmzɛhɛhʉ nangue rá Hogandąhi Oją, tengu'bʉ ga hosɛhʉ man 'yomfɛ̨nisɛhʉ, nɛ dam 'bʉhmbʉ 'bʉ. 14 Nguetho nu'ʉ din uni di manda rá Hogandąhi Oją, hønt'ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją ʉ. 15 Nɛ nu rá Hogandąhi Oją dá hąmhbʉ hin di jajʉ dan suhʉ mahøn'a. Nɛ hinga ngu 'bʉ min 'yɛ̨hɛhʉ bʉ ja yʉ ts'oqui min suhʉ bʉ. Pɛ bi zinjʉ yʉ́ t'ʉhnigahʉ a, nangue rá Hogandąhi. Janangue'a, “ma zi Ta ahe,” dí ɛ̨mfʉ Oją ya. 16 Nɛ nu rá Hogandąhi Oją di bɛ̨nga ma mbʉihʉ, gue majuąni yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją. 17 Nɛ nangue yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją, ga comhbʉ rá herencia Oją bin t'un ra Cristo. Nguetho nu'bʉ ga comhbʉ rán ʉnbi ra Cristo, nɛ ga comhbʉ rá herencia bʉ bí ja rá ts'ɛdi bʉya.

Nɛ'a ma ngøc'yɛ̨ihʉ di pärcahʉ Oją

18 Pɛ gam bɛ̨mhbʉ ɛ̨mmɛ zi ts'ʉtho ran ʉnbi dín nuhʉ ya, pɛ nu'ʉ yʉn ho gan nuhʉ m'bɛjua ɛ̨mmɛ mixte thoho. 19 Nɛ gätho 'bɛ'a bi 'yøt' Oją ɛ̨mmɛ i tø'mi 'bɛ'a da t'ørpa ʉ 'bʉ bi zøn ra pa din t'un yʉn ho mixte thoho ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją. 20 Nguetho nu 'bɛ'a gätho bi 'yøt' Oją, gätho him bi gohi xʉn ho, pɛ hin yʉ́ ts'oquizɛhɛ ʉ, pɛ nangue rá ts'oqui ra Adán. Pɛ bi zänd Oją gue hin da gohi xʉn ho ra ximhäi, nguetho ndep'ʉ yʉ ją'i da hyon'a ran ho da 'yørpa 'bʉ m'bɛjua. 21 Nguetho nu yʉ ximhäi bi 'yøt' Oją, gätho da mba ma hoqui nangue'a ran ts'oni bin ja, ngue him man ja yʉ 'yąnthį nɛ yʉn ʉnbi, nɛ 'bɛ'a gä i ja. Nɛ gätho ʉ 'dat'a da mba ma hoquigahʉ yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją, 'bʉ bi pärca ma ją'ihʉ. 22 Nguetho dí pąhmbʉ gätho 'bɛ'a bi 'yøt' Oją, tengu'bʉ gätho 'da na mbahni thoho gue'bʉ go maya'bʉ nɛ asta guehya, tengu'bʉ xʉn ʉ, nɛ tu yʉ́ mbʉi, tengu'bʉ in nde dim 'bʉh rá 'uɛre n'da ra xisu. 23 Nɛsɛgahʉ tengu thoho 'bʉ 'da na mbahni thohohʉ gätho 'bɛ'a i ja, madague'bʉ bi dʉ'mi bi ts'injʉ ya, gue dí 'bʉhmbʉ rá Hogandąhi Oją, gue'a rá mbʉdi a ran ho da 'yørcahʉ Oją. Pɛ dí sähʉ ran ʉ nangue ma mbʉihʉ gätho yʉ pa dín dø'matehʉ ua, gue'bʉ go nɛ'a ma ngøc'yɛ̨ihʉ da yąngahʉ. 24 Nɛ gue'a dá pąhmbʉ 'bʉ mí zinjʉ, ngue him 'bex da mba mahoqui gätho ma ngøc'yɛihʉ. Janangue'a dí tømhbʉ ya. Pɛ nu'bʉ 'bexque xcá nuhʉ a dí tømhbʉ, ya hin di tømhbʉ a ya 'bʉ, nɛ hingui jatho ga tømhbʉ a ya bin ja. 25 Pɛ nuya dí tømhbʉ a hinga nan ja, nɛ dí häthʉ yʉn ʉnbi, gue'bʉ go bi päjʉ xʉn ho Oją. 26 Nɛ gätho yʉ pa dín dømthohohʉ, di zɛjʉ rá Hogandąhi Oją, nguetho xʉn güent'igahʉ, gue hin dí pąhmbʉ dan yąhʉ Oją xʉn ho, ja'bʉ dí cąstahʉ bʉ nam bɛ̨n Oją. Pɛ guesɛ rá Hogandąhi i yąui a Oją bʉ ja ma mbʉihʉ 'bʉ dí yąhʉ a. 27 Nɛ nu Oją di ąsca ma mbʉihʉ 'bʉ dí yąhʉ a. Nɛ i pądi 'bɛ'a dí äfʉ, nguetho din thɛui rá pähä zɛhɛ a bi bɛ̨ngahʉ rá Hogandąhi Oją.

Pɛ dí tąfʉ xʉn ho yʉn ʉnbi nangue ra Cristo

28 Nɛ dí pąhmbʉ di jap Oją dí 'yørcahʉ ran ho a 'bɛ'a gä dí thohmbʉ ua, ngue nujʉ ɛ̨mmɛ dí numanhohʉ a Oją. Nguetho ya bi zänni 'bɛpʉ dá cohmbʉ m'bɛjua. 29 Ngue nu'ʉ to'o bi huanh Oją mam'bɛt'o, guet'ʉ bi zänni da gohi tengu rá Ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ. Janangue'a dim 'bɛt'o rá Ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ ngue xʉn ngu yʉ́ cu dim 'bɛjua. 30 Nɛ nu'ʉ bi zänd Oją mám'bɛt'o, nɛ guet'ʉ in zonh Oją ʉ ya ngue da yʉrpʉ bí 'bʉi. Nɛ nu'ʉ in zonh Oją, gue'ʉ i ɛ̨mbi xʉn ho ʉ ya, ngue bi hocpa yʉ́ ts'oqui. Nɛ guet'ʉ da gohi tengu rá Ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ. 31 'Bɛ'a gam bɛ̨mhbʉ bʉya, nguetho guesɛ Oją i numanhojʉ. To'o maha da zä da 'yørcahʉ ran ts'o. 32 Nu Oją xínga gue rá Ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ bi huɛ̨qui, pɛ bi däp ran dąte nanguejʉ. Janangue'a gätho di 'dajʉ 'bɛ'a i ja, nte da gøngahʉ. 33 Pɛ nujʉ to'o maha a da xi Oją ngue hingui ho dí øthʉ, ngue yʉ́ thahnigahʉ Oją. Nguetho guesɛ Oją thocpa thoho di hoga ma ts'oquihʉ. 34 To'o gue da zä da xi Oją ngue dan ʉnbahʉ nangue ma ts'oquihʉ, nguetho guesɛ ra Cristo bi du, bi nu ran ʉnbi nanguejʉ, nɛ xø bi xox Oja bʉya, nɛ bí 'bʉpʉ guepʉ i conhui rá ts'ɛdi Oją. Nɛ thocpa thoho i äp rá mate Oją nanguejʉ. 35 'Bɛ'a maha da zä di 'uegahʉ, gue hin gan nuhʉ a rán huɛ̨cate ra Cristo. Ha gue'ʉ yʉn ʉnbi, uague yʉ dumbʉi, uague yʉn ʉcpi, uague ra thuhu, uague ra 'yąhe, ua gue'bʉ nts'utho hapʉ dí 'yohʉ, uague da thojʉ nangue ra juai. Ha gam bɛ̨mhbʉ ngue hin di huɛ̨gahʉ ra Cristo 'bʉ dín nuhʉ ʉ. 36 Pɛ hin'na, nguetho ya nt'o't'i:

Thocpa thoho t'ɛ̨na da thojʉ nangue Oją dí ɛ̨c'yɛihʉ,

nɛ im bɛ̨ni tengu'bʉ dyʉ dɛ'yohʉ gue nts'änni da tho.

37 Pɛ nu gätho yʉn ʉnbi, dí tąfʉ xʉn ho, nangue ra Cristo di huɛ̨gahʉ. 38 Nɛ dí pąhmbʉ majuąni hin'yʉ n'da ra ts'ɛdi da zä di 'uegahʉ gue hin ga nuhʉ a rán huɛ̨cate ra Cristo. Xínga guehya gue dí 'bʉhmbʉ, nɛ xínga gue'bʉ dá tuhʉ. Nɛ xínga gue'a n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, nɛ xínga gue'a n'da rám 'bɛhni ra zįthu, xínga gue man'da ra ts'ɛdi. Nɛ xínga gue'a 'bɛ'a gätho i ja ya, o din ja nixudi o nimani, da zä di 'uegahʉ. 39 Nɛ xínga gue'ʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, nɛ xínga gue'ʉ 'bʉcua ja ra häi, nɛ hin'yʉ 'bɛ'a gätho i ja ngue da zä di 'uegahʉ gue hin ga nuhʉ rán huɛ̨cate Oją i ørcahʉ ra Cristo Jesús ma Hmuhʉ, nguetho gätho bi 'yøzɛhɛ Oją ʉ.

9

Bi huand Oją yʉ israel maya'bʉ

1 Nu ra Cristo dí 'bʉ'be, i pądi majuąni dí xi ahʉ ya, ngue ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨cmahagä ma mijudíohe yʉ israel. Pɛ nɛ'a rá Hogandąhi Oją i xicpa ma mbʉi ngue majuąni dím mangä. 2 Nɛ thocpa thoho dín nu ran ʉnbi ngue ma mbʉi nɛ ɛ̨mmɛ tu ma mbʉi nangue ma mijudíohe. 3 'Bɛ'a sä ga øt'ä ngue xtím pø'ʉ ma mi'israelhe. Ha ga xi Oją di 'bɛrca ma te ngue njąm'bʉ ga nu ra Cristo. Ngue gue'a ga øt'ä 'bʉ gue'a dí pø ʉ. 4 Nguetho nuje dyʉ israelhe bi thahn ma ngʉrpa bøtahe ngue bi nde dyʉ t'ʉhni Ojąje, nɛ bi nu rá Thai Oją ma bøtahe nɛ bi bąh pʉya ngue Oją mí 'bʉhmbʉ. Nɛ gue'ʉ bi 'yøthʉ ran hoqui a Oją ʉ, nɛ gue'ʉ bin t'un yʉ́n t'ɛ̨di Oją nangue 'bɛpʉ dám 'bʉmanhohe. Nɛ bi sih yʉn t'øt'e dí dąnde Oją. Nɛ bi sih majuąni nangue 'bɛ'a gä da 'yørpe. 5 Nɛ nu'ʉ ma mi'israelhe i 'bʉh ya, yʉ́ t'ʉhni ndu ma ngʉrpa bombøtahe ngue bin yąui Oją maya'bʉ. Nɛ guet'ʉ yʉ israel bʉ ám 'bʉ'a ra Cristo 'bʉ min ją'i ua ja ra ximhäi. Pɛgue Oją a, rá Hmu ngue gätho 'bɛ'a i ja, janangue'a gätho yʉ pa maząi ga numansuhʉ a. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya. 6 Pɛ xʉn ngu hingui ɛ̨c'yɛi ʉ ma mijudíohe yʉ israel. Pɛ hin gam bɛ̨mhbʉ ngue bi zɛpʉ a bi man Oją, ngue hin di ją'ts'a ran hoqui bi ma. Pɛgue gam bɛ̨mhbʉ ngue'a hinga gätho majuąni yʉ israel ʉ yʉ́ t'ʉhni ra Israel bʉ nam bɛ̨n Oją, gue'bʉ mí ma di jąp yʉ israel. 7 Nɛ hinga gätho yʉ́ t'ʉhni ra Abraham bʉ nam bɛ̨n Oją ʉ bim 'bʉi, pɛ hønt'a bi xi a Oją ngue dim 'bʉi. Tengu bi man Oją: “Pɛ hønt'ʉ di xąnt'a ra Isaac, ngue ni ts'ʉnt'ʉ, ga ɛ̨mbi ni t'ʉhni,” bi 'yɛ̨mp Oją a. 8 Nu'a in nde da 'yurcahʉ ngue njo'o n'da rá t'ʉhni Oją bim 'bʉi nangue rá ta o gue rá mbe. Pɛ hønt'ʉ bim 'bʉi nangue'a bi man Oją, da 'yɛ̨mbi yʉ́ t'ʉhni. 9 Nɛ guehna bi xi a Oją a ra Abraham: “Ni jɛya, tengu ya, ga ut'aui ma ts'ɛdi nɛ din ja a dí xi i, gue dim 'bʉ a n'da rá ts'ʉnt'ʉ ra Sara,” bi 'yɛ̨mp Oją a. 10 Nɛ ngutho nangue yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Isaac, Oją bi ma nda'a da numanho. Bin ja ngue bim 'bʉ i yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Rebeca, nangue a ra Isaac a rá ta ʉ. 11 Pɛ nu'bʉ hin ním 'bʉ ʉ yoho, hin ní 'yøt' ran ho, nɛ xín ni 'yøt' ran ts'o, pɛ Oją mí sänni 'bɛ'a din jap'ʉ. Janangue'a bi zä bi jąpi nda'a bi nde di jąpi, nangue bi ndesɛ, nɛ hin nangue yʉ́n t'øt'e bi 'yøt'ʉ. 12 Nɛ nu'bʉ hin ním 'bʉh yʉ́ t'ʉhni, bi xi Oją a ra Rebeca: “Nu'a m'bɛt'o dim 'bʉi, din 'yɛ̨hɛ nangue'a m'bɛjua dim 'bʉi.” 13 Nɛ tengu nt'o't'i, man'da ram hma i ɛ̨na: “Dá numanho a ra Jacob ngue ra Israel, pɛ nu ra Esaú hin dá numanho,” bi 'yɛ̨n Oją. 14 Xiya, ha gam bɛ̨mhbʉ hingui ho 'bɛ'a bi 'yøt' Oją, ngue bi huahna n'da, nɛ hin'na a man'da. Pɛ hingui sä ga ɛ̨mhbʉ hingui ho øt' Oją. 15 Pɛ tengu bi xi Oją a ra Moisés: “Ga un ra mate to'o dín nde ga unni, nɛ ga huɛ̨qui to'o dín nde ga huɛ̨qui,” bi 'yɛ̨n Oją. 16 Dí pąhmbʉ ya, nangue in ndesɛ Oją di un rá mate nɛ hin nangue bi ndesɛ n'da, o gue bi 'yøt' yʉn t'øt'e ngue bi bɛ̨ni dí dąh rán jąpi Oją. 17 Nɛ tengu bi man ra t'ohni, bi sih ra ts'ʉt'abi bʉ Egipto, ngue ra Faraón: “Dá sän'ni i ngue gan ts'ʉt'abi, nɛ ga mɛp'a ni mbʉi ngue hin gui 'yøt'a ga xi i. N'dahma da zä ga ut'a ma ts'ɛdi 'bʉ ga pɛnh yʉ 'yąnthį bʉ ja ni häi. Nɛ da fąrca ma ts'ɛdigä gätho na ngʉni ra ximhäi bʉya,” bi 'yɛ̨n Oją. 18 Janangue'a ga pąhmbʉ ya, Oją di un rá mate to'o in ndesɛ di unni, nɛ guesɛ Oją di mɛp rá mbʉi n'da to'o in nde di mɛp rá mbʉi, tengu thoho bi 'yørpa a ra Faraón. 19 Pɛ ha 'bo'o da 'yängä bʉya: “Nu'bʉ in jabʉ i øt' Oją, hague dán zä da 'yɛ̨na i ja rá ts'oqui n'da 'bʉ, nɛ njon da zä da zɛrpa a in nde Oją gue xtám bɛ̨ni 'bɛ'a xʉn ho xtá 'yøt'e.” 20 Pɛ hingui sä ngubʉ gui mamhbʉ, gyʉ ją'ihʉ, to'o ahʉ ngue guí xihmbʉ hingui ho øt' Oją. Xi'bʉ n'da ra ts'øe ngue ra jąhäi, ha da zä da 'yänni to'o bi 'yøt'e: “Hanja ngubʉ gá 'yørque,” ha da zä da 'yɛ̨na. 21 Ha hin'yʉ rá ts'ɛdi a to i øt' ra ts'øe, ha hingui sä da zän zɛhɛ 'bɛ'a da 'yørpa n'da ra bøhäi 'bʉ, ngue da zän'na n'da mahotho, nɛ'a man'da him mahotho, nɛ n'dat'a ra bøhäi ní 'yøt'e. 22 Nguetho in ndesɛ Oją da 'yuh rá cuɛ nangue ʉ to yʉ́n sähʉ di ʉnbi. Nɛ madague'bʉ i hät'i sɛt rá mbʉi nangue ʉ to di ʉnbi. Pɛ nu'bʉ hinguim bɛ̨ni 'bɛpʉ nan dø'ma Oją, gue'a man'da dí nɛqui xʉn ho rá cuɛ Oją nɛ rá ts'ɛdi 'bʉ bi ʉnba ʉ bʉya. 23 Janangue'a da fądi tąte xʉn ho rá mbʉi Oją 'bʉ bi un rá mate ʉ mi'da yʉ ją'i, madague'bʉ nɛ'ʉ yʉ́n sähʉ xtí ʉnbi, tengu thohogahʉ. Nɛ nuya m'bɛt'o thoho di hogahʉ Oją, ngue da zä ga comhbʉ rán ho. 24 Ngue guejʉ bi zongahʉ Oją, nangue ma 'yʉhʉ 'dahma 'dan'yo, nɛ ʉ yʉ judío, nɛ ʉ hin yʉ judío, pɛ hønt'ʉ bi numanhosɛ bá si. 25 Nɛ gue'a bi mam bʉ ja rá søcuą ra Oseas, bi 'yɛ̨na:

Nu'ʉ him mi ɛ̨mbä ma t'ʉhni, gue'ʉ ga ɛ̨mbi ma t'ʉhni ʉ ya.

Nɛ nu'ʉ him madí huɛ̨cä, pɛ nuya ga huɛ̨cä ʉ ya, bi 'yɛ̨n Oją.

26 Nɛ mi ɛ̨n ra t'ohni:

Nubʉ hapʉ bi t'ɛ̨n ahʉ: “Him ma t'ʉhni ahʉ,”

guepʉ da t'ɛ̨n ahʉ bʉya ngue yʉ́ t'ʉhni ahʉ Oją i 'bʉi.

27 Pɛ nangue yʉ israel bi man ra Isaías: “Madague'bʉ ɛ̨mmɛ xtá ngu ʉ yʉ́m bom'bɛto ra Israel, tengu yʉ 'bomu bʉ ja ra deją, pɛ hønt'ʉ zi yoho dim pøhø,” bi 'yɛ̨na. 28 Nguetho Oją di juąnba ra ximhäi, nɛ di jua'a n'dihi rán ts'ɛmbi bi ma. 29 Nɛ tengutho mi ma mam'bɛt'o ra Isaías, bi 'yɛ̨na:

Nu'bʉ hin xtá 'yɛ Oją 'da yʉ hmudä nanguejʉ, dyʉ israelhʉ,

gätho xtí juajʉ 'bʉ, tengu ra hnini Sodoma, nɛ ra hnini Gomorra, ngue bi jua Oją, bi 'yɛ̨na.

Xʉn ngu yʉ israel him bi nde bi hyąn rá mate Oją

30 Pɛ xiya, hague bin ja nangue yʉ ją'i hin yʉ judío. Bi t'ɛ̨mbi xʉn ho nguetho bi hyąntho rá mate Oją ngue bi hocpa yʉ́ ts'oqui, madague'bʉ him mím bɛ̨ni xtá 'yøt' ran hocją'i i mam bʉ ja yʉ́n t'ɛ̨di Oją. 31 Pɛ nu yʉ israel gue mí honi xtá 'yøt' ran hocją'i i mam bʉ ja yʉ́n t'ɛ̨di Oją, pɛ him bi zøni ngue xtá t'ɛ̨mbi xʉn ho ʉ. 32 Pɛ hanja him bi t'ɛ̨mbi xʉn ho ʉ yʉ israel. Nguetho him bi nde bi hyąntho rá mate Oją nguepʉ xtá t'ɛ̨mbi xʉn ho ʉ. Pɛ bi bɛ̨ni xtá hnumanho 'bʉ mi 'yøzɛhɛ yʉ́n t'ɛ̨di Oją ʉ. Nɛ nu ra Cristo bʉya tengu'bʉ n'da ra do 'bɛm bʉ ja ra 'yu, guepʉ di fet rá gua n'da, nɛ bi dąng bʉ yʉ israel 'bʉ mi 'yɛ̨na xtán dąh ra 'dihi. 33 Nɛ gue'a mán t'o't'i bʉ rám hman Oją, i ɛ̨na:

Dami bɛ̨mhbʉ, dí høpʉ n'da ra do bʉ Sión, nguepʉ da dąng bʉ n'da, nɛ dim 'bɛdi.

Pɛ nu'a to'o da 'yɛ̨c'yɛi a, hin da mbɛs' yʉ́ sä, pɛ guehma da hnumanho.

10

1 Ma zi cu ahʉ, ɛ̨mmɛ dí hąh ma mbʉi dí äp rá mate Oją di pø ʉ ma mi'israelhe. 2 Nɛ dí pądi ngue majuąni ɛ̨mmɛ ɛ̨hya ʉ nangue Oją, pɛgue hingui pądi ndana majuąni rá 'yu Oją ʉ. 3 Nguetho hingui nde da bądi 'bɛpʉ dí 'yɛ̨mp'a Oją ngue xtán ho. Im bɛ̨ni din hoc zɛhɛ nangue yʉ́n hosɛ, nguetho im bɛ̨ni dí numanho Oją 'bɛ'a øt'ʉ. Janangue'a hingui nde din uni xtí hoc Oją ʉ, nangue ran hoqui bi zänd Oją. 4 Pɛ gätho to'o bi 'yɛ̨c'yɛi ngue gue'a ra Cristo bi hoqui, bi 'yɛ'ts'a ní hyoni ngue xtín hoqui nangue yʉn t'ɛ̨di.

To'o gätho da 'yäp rám fäts'i ra Hmu, da yąn ʉ

5 Nu ra Moisés bi 'yo't'i 'bɛ'a da 'yøt'a n'da nangue yʉn t'ɛ̨di nguepʉ xtán zøni xtá numanho Oją n'da. Ngue bi 'yɛ̨na: “Nu'ʉ yʉ ją'i 'bʉ di ją'ts'ʉ yʉn t'ɛ̨di, gue'ʉ dí japi dim 'bʉ'ʉ,” bi 'yɛ̨na. 6 Pɛ nu'a ran hoqui ga hąmhbʉ rá mate Oją, o guí ɛ̨mhbʉ xʉn hɛ̨i bʉ dá tįmhbʉ a, gue ba sønsɛhʉ bʉ mahɛ̨ts'i ba sisɛhʉ ua ra Cristo. 7 Nɛ o guí ɛ̨mhbʉ ga mbähä bʉ 'bʉ ʉ xʉn du ngue ba sisɛhʉ bʉ a ra Cristo. 8 Pɛ 'bɛ'a i man'a ran hoqui 'bʉ. Pɛ hingui hɛ̨i bʉ dá tįmhbʉ a. Nɛ ɛ̨na: “Gui hyąnthohʉ rá mate Oją, nɛ da zä da 'yo ni mbʉihʉ bʉya, nɛ da zä da 'yo ni ndehʉ bʉya.” Nɛ gue'a ram hma dím mamhbe a. 9 Ngue nu'bʉ ga ɛ̨mhbʉ ma Hmuhʉ ra Jesús, nɛ ga ɛ̨c'yɛihʉ mbo ma mbʉihʉ ngue bi xox Oją a 'bʉ mi du, da yąnjʉ Oją 'bʉ. 10 Nguetho gue'a ní 'yɛ̨njʉ xʉn hojʉ Oją a ga ɛ̨c'yɛihʉ mbo ma mbʉihʉ, nɛ gue'a ní pøjʉ Oją a gam mamhbʉ nangue ma ndehʉ. 11 Nɛ mí ɛ̨n rá t'ohni Oją: “To'o gätho da 'yɛ̨c'yɛi a bá pɛnh Oją, hin da thäda ʉ,” bi 'yɛ̨na. 12 Nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ ngue n'dan'yo yʉ́ hmu i 'bʉ ʉ yʉ judío nɛ ʉ hing yʉ judío. Pɛ n'dat'a yʉ́ hmu ngue gätho yʉ ją'i i 'bʉi, nɛ 'da dí unthoho xʉn ngu to'o gätho da 'yäp rám fäts'i. 13 Nguetho nu'ʉ to'o gätho da 'yäp rám fäts'i ra Hmu, di pø ʉ, mi ɛ̨n ra t'ohni maya'bʉ. 14 Pɛ hague dán zä da 'yäp rám fäts'i ra Hmu 'bʉ him bi bą a rá mate bʉ ja rá mbʉi. Nɛ hague dán zä da hyąn rá mate 'bʉ him bi 'yøde. Nɛ hague dán zä da 'yøde 'bʉ njon da xifi nangue ra Cristo. 15 Nɛ hague dán zä da mba n'da da xifi 'bʉ hingam 'bɛhni. Janangue'a i ɛ̨n rám hman Oją: “Mahotho i øt'a n'da 'bʉ i man ran ho ma'da'yo di 'dajʉ ran johya, hapʉ i 'yo,” bi 'yɛ̨na. 16 Pɛ hinga gätho i ømanho ʉ i sih ran ho ma'da'yo. Tengu bi man ra Isaías, bi 'yɛ̨na: “Ma Hmu i, nda'a ʉ bi 'yømanho a dá mamhbe ya.” 17 Pɛ nu'bʉ 'bʉi to'o da sih ram hma nangue ra Cristo, da zä da hyąn rá mate Oją 'bʉ. 18 Pɛ dí än 'bʉ hin xtamá 'yø ʉ yʉ judío. Pɛ haguen ja ngue him bi 'yɛ̨c'yɛi ra Cristo. Bi 'yøhma, nguetho hønbʉ go hapʉ bi mba rám hman Oją, bin 'yo gätho ná ngʉni ra ximhäi. 19 Nɛ xø dí än'nahʉ, ha him mí pą ʉ yʉ israel ngue man'da da t'ɛ̨mbi yʉ́ t'ʉhni Oją ʉ hing yʉ israel. Bi bąhma, nguetho nubʉ ja rá søcuą ra Moisés mí ɛ̨n Oją:

Ga ja ahʉ gan sɛyahʉ 'bʉ ga simanho 'da yʉ ją'i him mí ɛ̨mbä ma t'ʉhni.

Nɛ ga ja ahʉ gan cuɛhʉ 'bʉ ga simanho 'da yʉ 'yąmbʉi ją'i, bi 'yɛ̨mp Oją ʉ yʉ israel.

20 Nɛ bi xifi xʉn ho bʉ ja rá søcuą ra Isaías, bi 'yɛ̨n Oją: “Bi dįngä ʉ 'da him mí hongui, nɛ dá japi da bąc'ʉ him mi ängui,” bi 'yɛ̨na. 21 Pɛ nangue yʉ israel bi 'yɛ̨n Oją, “Gätho ra pa dá 'uąrpa ma 'yɛ, dá zon'ndʉ, pɛ bi mbɛsca thoho ma 'yɛ, nɛ bi ʉgä thoho ʉ,” bi 'yɛ̨n Oją.

11

'Da ʉ yʉ israel bim pøh ya

1 Pɛ ga än'nahʉ mahøn'a, ha gätho bi hyɛ ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją, gue nu ʉ yʉ́m bom'bɛto ra Israel. Pɛ hin'na. Nguetho gueczɛhɛgä drá mɛ'israel, ngue mam bombøtagä ra Abraham, nɛ ra Benjamín. 2 Pɛ Oją hingui hɛ ʉ njuąntho yʉ́ t'ʉhni ngue'ʉ bi huan 'bʉ mam'bɛt'o. Ha hin guím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a bi man rá t'ohni Oją, gue bi sih ra Elías 'bʉ mí yąp'ʉ yʉ́ mi israelhʉ. Nɛ bi 'yɛ̨na: 3 “Ma Hmu i, bi hyo ni pøngahyą ʉ yʉ israel, nɛ bi xot'a bʉ ja ni mɛxa mí pa m'bøts'e ni 'bøts'e, nɛ høngdä dá pongä, nɛqui nde da hyogui,” sä bi 'yɛ̨n a ra Elías. 4 Pɛ ha hin guím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a í dą Oją bʉya ngue bi t'ɛ̨mb ra Elías. “Pɛ hin'na, hin guí 'dasɛ,” bi 'yɛ̨mbi. “Pɛ dá jamansup yʉ́ mbʉi ʉ yoto mahuąhi yʉn 'yohʉ israel, gue'ʉ him bin dąnyahmu bʉ 'bäh ra pøte ra Baal,” ngue mi t'ɛ̨mbi oją. 5 Nɛ ngutho ya, 'bʉ i 'da yʉ israel him bi 'uegue nangue Oją, ngue gue'ʉ to bi huand Oją nangue rá mate thoho. 6 Nɛ gam bɛ̨mhbʉ nu'bʉ rá matethoho Oją bi huan'ndʉ, ga pąhmbʉ bʉya hin nangue yʉn t'øt'e i øt'a n'da ní huan'na n'da. Nguetho nu'bʉ xtá hnumanho nangue yʉn t'øt'e bi sifi, hin xtín ja rá mate tho Oją 'bʉ, nɛ nte nam bøn'a rá mate Oją 'bʉ. 7 Xiya, 'bɛ'a gam bɛ̨mhbʉ nangue yʉ israel, nɛ hinguin ngu ʉ bi dįni 'bɛ'a mí honi, gue da t'ɛ̨mbi xʉn ho. Pɛ hønt'ʉ nthahni bi dįni, nɛ bim pøhø. Pɛ nu'ʉ mi'da bi mɛp yʉ́ mbʉi ʉ. 8 Nɛ gue'a mán t'o't'i: “Oją bi pumbɛ̨nip yʉ́ mbʉi, tengu'bʉ bin ąha. Nɛ bi japi him bi zä bi nu nɛ him bi zä bi 'yøhnahyą. Nɛ guexta ʉ yʉ pa i jabʉ ya,” bi 'yɛ̨n rá t'ohni Oją. 9 Nɛ ngutho bi man ra David:

Da mbøspa Oją, pɛ hin da bɛ̨ni 'bɛ'a nam bøn ʉ yʉ 'bøts'e da 'yøt'ʉ,

nɛ gue'a dán ʉnba ʉ.

10 Nɛ din xädä, hin da nu ran nɛqui.

Nɛ nu yʉ́ xʉtha dim mboqui ma zä, nangue yʉ́ ts'oqui xʉn ngu i tuts'i, bi 'yɛ̨n a ra David.

Nɛ'ʉ 'da hing yʉ israel bim pøh ya

11 Pɛ dí än'nahʉ mahøn'a, nu'bʉ mí 'ue'ʉ yʉ israel, ha bi bɛ̨n Oją him man'dandį da 'yɛnspa rán jąpi ʉ 'bʉ. Pɛ hin'na. Pɛ nangue'a bi zan rá mate Oją ʉ yʉ israel, nɛ gue'a í zä bim pø ʉ hing yʉ israel bʉya. Pɛ gue'a bi 'yøt' Oją, n'dahma din sɛya yʉ israel 'bʉ bi nu ʉ bi hyąn rá mate Oją, nɛ da hyon Oją mahøn'a. 12 Nu Oją bi zä bi jąp'ʉ 'da yʉ ją'i hing yʉ israel gätho ná ndoho ra ximhäi, nangue bi 'ue'ʉ yʉ israel. Nɛ bi dįn rá mate Oją ʉ hin yʉ israel 'bʉ mi thącpa rán jąpi Oją ʉ yʉ israel. Janangue'a man'da xʉn ngu ran jąpi da nu ʉ hing yʉ israel 'bʉ bá peng bʉ 'bʉ Oją ʉ yʉ israel mahøn'a. 13 Guehna dí xi ahʉ na ya, ngue hin gyʉ israel ahʉ, nguetho drám 'bɛhnigä nangue ahʉ. Nɛ dín nde ga ja ahʉ gui pømanhohʉ nangue ra Cristo, 14 n'dahma din 'yomfɛ̨ni ʉ ma mijudíohe yʉ israel 'bʉ bi nu a ran ho gá tįmhbʉ, janangue'a man'da xtá ngu dim pø ʉ bʉya. 15 Nɛ nu'bʉ mí hyɛ Oją ʉ yʉ judío, bi zä bi hocpa ʉ hing yʉ judío 'bʉcua gätho ua ja ra ximhäi. Pɛ ɛ̨mmɛ man'da xʉn ho din ja ua gätho ra ximhäi 'bʉ bi ts'im mahøn'a xʉn ngu ʉ yʉ judío. Nɛ din ja tengu'bʉ ya bi ndants'ʉ yʉ du. 16 Nu mam bombøtahe mí yąhʉ Oją maya'bʉ, yʉ́ mbɛti Oją ʉ, tengu'bʉ yʉ́ 'bøts'e Oją ʉ. Nɛ tengu'bʉ mí 'bøspa Oją ra mbʉdi thuhmɛ 'bʉ øt ra thuhmɛ, janangue gätho a ra jʉni rá mbɛti Oją bʉya. Nɛ nu'bʉ mí huand Oją a ra Abraham, nɛ gue'a í than'ndʉ yʉ́ 'yʉ a bʉya, tengu'bʉ n'da ra za xʉn zaqui rán dʉi, nɛ'ʉ yʉ́ 'yɛ xʉn zaqui ʉ. 17 Pɛ bi ts'ɛcpa 'da ʉ yʉ́ 'yɛsɛ a ra hogaza. Nɛ nu ahʉ hing yʉ israel ahʉ nɛ tengu'bʉ bá ts'ɛc'ahʉ bʉ gmí tøhmbʉ tengu n'da ra za hingui ho. Nɛ bi t'ɛ̨s'ahʉ bʉ bi ts'ɛcpa ʉ 'da yʉ́ 'yɛ ra hogaza. Nɛ gá comhbʉ rán zaqui a ra za, gue bá nɛxpʉ rán dʉi, ngue nu ra Abraham bi huand Oją maya'bʉ. 18 Pɛ hingui sä gdá yąthʉ a ngue bi t'ɛ̨s'ahʉ bʉ bi ts'ɛc ʉ 'da yʉ́ 'yɛ ra za. Dami bɛ̨mhbʉ ngue hinga gue ahʉ guidí unhdʉ rán zaqui a rán dʉi ra za, pɛ gue'a rán dʉi ra za i øt'ahʉ rán ho Oją bʉ guí tøhmbʉ. 19 “Pɛ man'da xʉn hoje, nguetho bi ts'ɛc'ʉ 'da yʉ 'yɛ, nɛ go bi t'ɛ̨scähe ua,” masque guí ɛ̨mhbʉ. 20 Majuąni bi ts'ɛc'ʉ 'da yʉ israel nguetho him bi nde rá mate Oją. Bi bɛ̨ni xʉn hosɛ. Nɛ guí tøhmbʉ bʉ 'da ahʉ ngue hing yʉ israel ahʉ, nguetho guí pąhmbʉ hønt'a rá mate Oją nán ho ahʉ. Pɛ o guím bɛ̨mhbʉ gán tøsɛhʉ bʉ, pɛ gan jamansuhʉ. 21 Damí bɛ̨mhbʉ him bi yąn Oją ʉ 'da yʉ́ 'yɛsɛ ra za. Ha má gue'adahʉ da yąn ahʉ 'bʉ guím bɛ̨mhbʉ xʉn hosɛ ahʉ. 22 Pɛ nu'bʉ 'bo'o hinguin nde rá mate Oją, pɛ da nusɛ a rán säui a to'o da 'uepʉ ja rá mate. Pɛ nu ahʉ gui nuhʉ rá mate Oją 'bʉ gui thoqui guim bɛ̨mhbʉ a. Pɛ nu'bʉ hin'na, nɛ ahʉ da ts'ɛc'ahʉ mahøn'a bʉ ja ra za 'bʉ. 23 Nɛ nu'ʉ yʉ́ 'yɛsɛ a ra hogaza, ngue yʉ israel, nu'bʉ da 'yɛ̨c'yɛi rá mate Oją, da t'ɛ̨s' mahøn'a bʉ ja yʉ́ zasɛ. Nguetho ja rá ts'ɛdi Oją da 'yɛ̨s' mahøn'a bʉ bi zɛqui. 24 Nu'bʉ mam bá ts'ɛc'ahʉ bʉ gmi tøhmbʉ ja n'da ra za hingui ho, nɛ bi t'ɛ̨s'ahʉ bʉ ja man'da ra za ngue hin ni zasɛhʉ, pɛ man'da hingui hɛ̨i da ndøpʉ mahøn'a ʉ yʉ́ 'yɛsɛ nguetho rá zasɛ.

Da zøni n'dat'a dim pøhø xʉn ngu yʉ israel

25 Ma zi cu ahʉ, dín nde ahʉ gui pąhmbʉ a ja bi t'uhya, n'dahma hin gan 'yɛ̨zɛhɛhʉ hing yʉ judío ahʉ. Dín nde gui pąhmbʉ, 'da yʉ patho bi mɛh yʉ́ mbʉi ʉ 'da ʉ yʉ israel, ja gue'bʉ bi zøn ra pa xtí cʉthʉ xʉn ngu ahʉ hønt'a go to'o hing yʉ judío ahʉ. 26 Nɛ m'bɛjua bʉya, xʉn ngu dim pø ʉ yʉ israel. Nɛ gue'a bi man rá t'ohni Oją, bi 'yɛ̨na:

Di nɛqui n'da yʉ́ yąnte ngue yʉ́ mi'israelhʉ bʉ Sión,

da yąn'a ra Jacob nangue yʉ́ ts'oqui. Ngue ra Israel a ra Jacob.

27 Nɛ ja gue'bʉ ga ją'ts'a dá xifi,

ga punba yʉ́ ts'oqui, bi 'yɛ̨m bʉ ja rá t'ohni Oją maya'bʉ.

28 Nu'ʉ yʉ israel i øt'e ngue yʉ́n sʉihʉ Oją ya, ngue'a hingui ɛ̨c'yɛi ra hogamhma. Pɛ gue'a í zä bi zin ahʉ Oją a. Pɛ guehma di huɛ̨c Oją ʉ yʉ israel, nguetho bi than 'bʉ maya'bʉ ʉ yʉ́ ngʉrpa bombøta. 29 Nguetho njąm'bʉ da goh rá mbʉi Oją nangue ʉ to xí zohni, pɛ majuąni di un'na bi ma, tengu'bʉ ya xí um 'bʉ mí ma 'bɛ'a di unni. 30 Nɛ nu ahʉ hin gyʉ israel ahʉ gmí øthʉ ram fɛ'ts'i nangue Oją mam'bɛt'o. Nɛ m'bɛjua nɛ ʉ yʉ israel bi mbɛsthoho Oją. Janangue'a bi zä gá tįmhbʉ rá mate Oją. 31 Nɛ gue'a in ja ya, ngue i fɛsta a rá mate Oją ʉ yʉ israel, nɛ guí tįmhbʉ rá mate Oją ya. Pɛ gue'a dí dįn rá mate Oją mahøn'a ʉ yʉ israel. 32 Oją bi ma, njo'o n'da ra ją'i bi 'yɛ̨c'yɛi a nguetho ja yʉ́ ts'oqui. Nɛ bi 'yøt' Oją bʉya gue njon da hyät'i din hoc zɛhɛ, nguetho in nde gätho di un rá mate di hoqui to'o gätho in nde dim pøhø. 33 Ɛ̨mmɛ xʉn ngu rá mate Oją, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ndoho rán 'yomfɛ̨ni. Nɛ hin'yʉ ngue hingui pą Oją. Njo'o n'da ra ją'i da bądi 'bɛ'a nam bøn'a i øt' Oją, nɛ njongui sä da bądi 'bɛ'a gätho i sänd Oją da 'yøt'e. 34 Njo'o n'da ra ją'i da bądi da 'yøt'e tengu rán t'øt'e Oją, nɛ njon da 'yut Oją 'bɛ'a da 'yøt'e. 35 Nɛ njo'o n'da ra ją'i da hyoni 'bɛ'a di un Oją nɛ ngue'a dí 'yɛ̨mbi dín dupate Oją a. 36 Nguetho gätho bí 'yɛ̨pʉ 'bʉ Oją, nɛ gätho di 'yonsɛ Oją ʉ, nɛ gätho bi 'yøt'ʉ gue di pɛpzɛhɛ ʉ. Janangue'a nde'bʉ ga ɛ̨spahʉ Oją gätho yʉ pa maząi. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya.

12

Dam 'bʉhmbʉ ngue hønt'a Oją gam bɛ̨mhbʉ

1 Ma zi cu ahʉ, ts'ɛdi dí xi'ahʉ, nu'bʉ dí pąhmbʉ rá mate Oją, pɛ nde'bʉ gätho ma ją'ihʉ dan umhbʉ bʉ 'bʉ Oją gue ga ørpahʉ rá 'bɛfi. Nɛ gue'a majuąni ná thąndehʉ Oją a, nɛ gue'a ra 'bøts'e in numanho Oją a. 2 Nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ ga homhbʉ 'bɛ'a gätho xʉn ho nangue yʉ pa i jabʉ ya, tengu i øt'ʉ 'bʉcua ja ra ximhäi. Pɛgue thocpa thoho ga päh man 'yomfɛ̨nihʉ gam bɛ̨mhbʉ ma'da'yo. Janangue'a thocpa thoho ga homhbʉ ga pąhmbʉ nda'a rá pähä Oją, ngue nda'a xʉn ho ga øthʉ, nɛ nda'a numanho Oją bʉya. 3 Bi 'dacä rá ts'ɛdi Oją ga ørpa rá 'bɛfi nangue rá mate. Janangue'a dí xi ahʉ, ngue 'nɛ ahʉ gätho n'da ngu n'da ahʉ bin tat'ahʉ rá mate Oją nangue rá 'bɛfi. Janangue'a hin gan 'yɛ̨xhʉ, pɛgue gui pąsɛhʉ nda'a ní 'bɛfi bi zän'nahʉ n'da ngu n'da ahʉ, nangue rám fäts'i Oją. 4 Tengu ní ją'i n'da, ngue an ts'änni xʉn ngu yʉ́ xɛqui. Nɛ hinga gätho 'dat'a ra 'bɛfi øt'e, pɛ 'dahma 'dan'yo yʉ́ 'bɛfi ʉ yʉ xɛqui. Ngutho dí øthʉ. 5 Nɛ madague'bʉ xʉn ngujʉ, pɛ tengu'bʉ n'danją'itho ma ją'i dí comhbʉ ra Cristo. Nɛ tengu ní ją'i n'da, 'da nam fäxta n'da ngu n'da yʉ xɛqui, ngutho dí øthʉ ngue dí comhbʉ rá 'bɛfi ra Cristo. 6 Bi 'dajʉ ra ts'ɛdi Oją gue ga øthʉ rá 'bɛfi 'dahma 'dan'yo, nangue rá mate zɛhɛ. Pɛ nde'bʉ ga øthʉ xʉn ho. O nu'bʉ n'da dim pøngahyą da hyoni 'bɛpʉ dí ma xʉn ho a di bɛ̨nba Oją, nangue rám fäts'i. 7 O nu'bʉ n'da bin t'un ra 'bɛfi dim fäxte 'bɛ'a di 'bɛ a n'da, pɛ di ją'ts'i xʉn ho, ngue da mbäx yʉ́ cu. O nu'bʉ n'da bin t'un ra 'bɛfi din xänbate, din xänbate 'bɛ'a nam bøn'a rám hman Oją. 8 O nu'bʉ n'da ra zote, pɛgue da xifi nda'a xʉn ho da 'yøt'ʉ yʉ́ cu. O nu'bʉ n'da bin t'un ra 'bɛfi di un rá mbɛti, pɛ hin da bɛ̨ni da hnumanhosɛ. O nu'bʉ yʉ ngʉrpi ngue di manda rá 'bɛfi Oją, di ją'ts'i xʉn ho nangue ra ts'ɛdi bin t'unni. O nu'bʉ n'da bin t'un ra 'bɛfi da mbäx ʉ yʉ hyoya nɛ yʉn zäman'ʉ, mpähä thoho da mbäts'i.

Gam bɛ̨mhbʉ nda'a xʉn ho dá tɛnhdʉ Oją

9 Nɛ hingui yoho gam bɛ̨mhbʉ 'bʉ ga huɛ̨jʉ n'da, pɛ majuąni ga øthʉ ran huɛ̨cate. Nɛ xingui ts'ʉ gam bɛ̨mhbʉ ga øthʉ a hingui ho, pɛ dan ɛ̨hyahʉ ga øthʉ a 'bɛ'a gätho xʉn ho, nɛ nząi ga øthʉ a. 10 Dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ nguetho dadín cuhʉ. Nɛ n'da ngu n'da man'da da bɛ̨ni da 'yɛ̨spa rá miją'iui, xinda gue'bʉ da t'ɛ̨spa zɛhɛ. 11 Nɛ hin ga cʉthʉ ran dąnhyɛ̨i ma mbʉihʉ, pɛ dan ɛ̨hya ga ørpahʉ rá 'bɛfi ma Hmuhʉ. 12 Dan johyahʉ nangue'a ran ho dí tømhbʉ, nɛ hin dan xømbʉihʉ nangue yʉn ʉnbi. Nɛ thocpa thoho yʉ ora thoho dan yąhʉ Oją. 13 Ga fäxhʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉ ja 'bɛ'a di 'bɛdi. Nɛ mpähä thoho ga säyabahʉ yʉ ją'i bʉ ja ma ngumhbʉ. 14 Pɛ ga äfʉ ran jąpi nangue ʉ to di ʉgahʉ, nɛ hin ga äfʉ ra 'yąnthį. 15 Nɛ 'dat'a dan johyahʉ to'o di johya, o nu'bʉ 'bo'o tu rá mbʉi, 'da dán du ma mbʉihʉ bʉya. 16 Nɛ gätho 'dat'a gam bɛ̨mhbʉ. Nɛ hin da bɛ̨n'a n'da man'da xʉn ho xinda gue rá miją'iui, pɛ din amigohʉ ʉ yʉ ją'i hin'yʉ yʉ́ ts'ɛdi. Nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ ngue jasɛ man 'yomfɛ̨nihʉ. 17 Nu'bʉ 'bo'o ørcahʉ ran ts'o, hin ga cospahʉ ran ts'o. Pɛ gam bɛ̨mhbʉ nda'a xʉn ho ga ørpahʉ, ngue 'bɛ'a gätho i hnumanho. Nɛ nubʉya da nu gätho yʉ ją'i ngue xʉn ho ma mbʉihʉ. 18 Nɛ dam 'bʉmanhohʉ ʉ gätho yʉ ją'i 'bʉ da zä. 19 Ma zi cu ahʉ, hin ga cos'hʉ ra pengui 'bʉ ja'a da t'ørcahʉ. Pɛ 'bɛ ga tømhbʉ ts'ʉ di ʉnba Oją 'bʉ gue'a in nde di ʉnba ʉ. Nguetho nt'o't'i: “Ma 'bɛfi zɛhɛgä ngue ga ʉnba n'da nɛ ga un rán thɛui a bi 'yøt'e,” bi 'yɛ̨n Oją. 20 Janangue'a nu'bʉ tumanthuhu man sʉihʉ, ga 'uįmhbʉ. Nɛ nu'bʉ tuthe, ga sithebahʉ. Nguetho nu'bʉ njabʉ dí ørpa man sʉihʉ, xʉn ʉ da bɛ̨ni ngue'a midí ʉgahʉ, nɛ xøhma thoho da goh yʉ́ mbʉi bʉya. 21 Hin ga cos'hʉ ran ts'o pɛ ga ørpahʉ ran ho, gue'a dá tąfʉ a ran ts'o a bʉya.

13

Ga øthʉ yʉ́n t'ɛ̨di yʉ ts'ʉt'abi

1 Gätho gahʉ ga ɛ̨c'yɛihʉ ra ts'ʉt'abi ua ma häihʉ. Nguetho njo'o n'da ra ts'ʉt'abi ua ja ra häi ngue bi zän zɛhɛ yʉ́n t'ɛ̨di. Pɛ Oją bi zänni ngue din ja yʉ́ ts'ɛdi. 2 Janangue'a nu to din sʉhmi ra ts'ʉt'abi, din sʉhmi a to bi zänba rá ts'ɛdi a, nɛ i honsɛ rán ʉsɛ. 3 Nguetho nu'ʉ yʉ ts'ʉt'abi ua ma häihʉ, hin ga suhʉ 'bʉ dí øthʉ ran ho, hinda hønt'bʉ ga øthʉ ran ts'o ga suhʉ 'bʉ. Pɛ nu'bʉ dín nde hin ga suhʉ ra ts'ʉt'abi, pɛ ga øthʉ ran ho, nɛ da numanhojʉ bʉya. 4 Nguetho nu'ʉ yʉ ts'ʉt'abi, Oją bi zänni da mbäxcahʉ. Pɛ nu'bʉ dí øthʉ ra ts'oqui, ga suhʉ 'bʉ, nguetho i ja rán t'ɛ̨di di ʉnba n'da. Nɛ Oją bi un yʉ́n t'ɛ̨di di ʉnba ʉ to'o øt' ra ts'oqui. 5 Janangue'a i jatho ga ɛ̨c'yɛihʉ yʉ́n t'ɛ̨di ʉ yʉ ts'ʉt'abi, n'dahma hin di ʉngahʉ. Nɛ gue'a di bɛ̨ngahʉ Oją 'bʉ in zoc ma mbʉihʉ. 6 Nɛ janangue'a ga juthʉ 'bɛ'a gätho i äjʉ yʉ ts'ʉt'abi, n'dahma di thoqui da 'yøt' yʉ́ 'bɛfi ngue bi zänba Oją, nɛ i tąh yʉ́n zäbi ʉ. 7 Mpähä thoho ga juthʉ xʉn ho to'o gä i ja yʉ́n t'ɛ̨di da 'yädi 'bɛ'a gä da 'yäjʉ. Ga jut'a ma häihʉ, nɛ ga juthʉ yʉ puesto, nɛ mi'da yʉ cota i äh ra ts'ʉt'abi. Nɛ ga numansuhʉ yʉ́n t'ɛ̨di ʉ to'o gätho i ja yʉ́n t'ɛ̨di.

Ga ørpahʉ ran ho ma miją'ihʉ

8 Nɛ ga juthʉ 'bɛ'a gätho dín dupatehʉ, nɛ hin te gam bɛ̨mhbʉ ngue dín dupatehʉ bʉya. Pɛ gam bɛ̨mhbʉ ngue dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ. Nguetho nu to gätho ja yʉ́n huɛ̨cate bi ją'ts'i gätho yʉ́n t'ɛ̨di Oją ʉ. 9 Nguetho gue'a bi man'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją bi 'yɛ̨na: “O guí 'yomt'ɛ̨nihʉ, nɛ o guí hącpahʉ rá te ni miją'ihʉ, nɛ o guím pɛ̨hʉ, nɛ o guidí sɛyabahʉ 'bɛ'a pɛ'ts' ni miją'ihʉ.” Nɛ nu 'bɛ'a gätho mi'da yʉn t'ɛ̨di i man yʉn t'ɛ̨di, nu'ʉ gätho n'dat'a i ma: “Gui huɛ̨c ni miją'ihʉ tengu bʉ gní huɛ̨czɛhɛ ni ją'ihʉ.” 10 Nu'a øt' ran huɛ̨cate, hingui ørpa ran ts'o rá miją'iui a. Janangue'a di ją'ts'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją a ran huɛ̨cate i øt'a n'da. 11 Nɛ man'da ga humbi ga øthʉ na, nguetho dí pąhmbʉ ya bin de, ya bi thoh yʉ pa. Damin 'yomfɛ̨nihʉ xʉn ho ya ngue daná hämhbʉ yʉ pa gan nuhʉ ra Hmu, xinda gue'a dá øthʉ 'bʉ ja má dʉ'mi dá ɛ̨c'yɛihʉ. 12 Ya bi thoh ra xui, ya maguepʉ da hyats'i. Mbähä ga bʉnthʉ yʉ́n t'øt'e ra 'bɛxui, ga he man thäquihʉ, ngue dan sąmzɛhɛhʉ janangue'a da dąh ran nɛqui. 13 Mbähä ga øthʉ a rán säui ran nɛqui, hin dan įtihʉ, nɛ hin dam muns'hʉ bʉ ja yʉ́n johya zɛhɛ yʉ ją'i. Nɛ xín dan 'yomt'ɛ̨nihʉ, xínga gue'a ma pähä zɛhɛhʉ ga øthʉ, xín ga øthʉ yʉ sʉi, xín ga øthʉ yʉn ts'ɛya. 14 Pɛ jatho gam bɛ̨mhbʉ ga hąmhbʉ rá ts'ɛdi a ma Hmuhʉ ra Jesucristo, ngue ga øthʉ tengu bi 'yøt'e, nɛ him ma gam bɛ̨mhbʉ ga øthʉ rá pähä ma ngøc'yɛ̨ihʉ.

14

'Dahma 'dan'yo bʉ na ɛ̨c'yɛihʉ

1 Nu'bʉ 'bʉ a n'da ra 'yɛ̨c'yɛi gue hin ɛ pądi xʉn ho, pɛ ga simanhohʉ bʉ ja mam pɛtihʉ ʉ. Nɛ hin dan junthʉ nangue 'bɛ'a im bɛ̨ni ngue xʉn ho da 'yøt'e. 2 Nguetho 'dahma 'dan'yo im bɛ̨nsɛ 'bɛpʉ ní 'yɛ̨c'yɛi Oją. Nu'ʉ 'da im bɛ̨ni xʉn ho da zi gätho 'bɛ'a i ts'i. Pɛ nu mi'da im bɛ̨ni hingui ho 'bʉ da za ʉ 'da yʉ ngø. 3 Nɛ nu ra 'yɛ̨c'yɛi gue i si nɛ i sa gätho 'bɛ'a i ja, pɛ hin da zan'a n'da to'o mbɛ̨ni hingui ts'i. Nɛ ximangutho a n'da to'o hingui si, pɛ hin da 'yɛ̨mbi hingui ho øt'a i si gätho 'bɛ'a i ts'i. Nguetho Oją 'da nan zintho. 4 Nu'i, to'o e, gue guí ɛ̨mbi hingui ho øt' ni mi'yɛ̨hɛhʉ. Nu rá hmusɛ n'da da mam 'bʉ xʉn ho 'bɛ'a øt'a n'da rá 'yɛ̨hɛ, o hin'na. Pɛ guehma da bømanho n'da ngu n'da ra 'yɛ̨c'yɛi, nguetho i ja rá ts'ɛdi ra Hmu di japi da bømanho. 5 Nɛ i 'bʉ i 'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi im bɛ̨ni din säya 'da yʉ pa. Nɛ nu mi'da bʉya im bɛ̨ni xʉn ho 'bʉ hin din säya 'da yʉ pa. Pɛgue n'da ngu n'da da bɛ̨nsɛ 'bɛ'a xʉn ho da 'yøzɛhɛ. 6 Nguetho nu to din säya 'da yʉ pa, din säya nangue da bɛ̨n Oją. Nɛ ngutho 'bʉ hinga gä i si yʉn ts'ihmɛ ʉ 'da, njabʉ øt'e nguetho im bɛ̨n Oją, nɛ i xifi jamadi Oją nangue ʉ 'da i si. Ximangutho a to gätho i si, njabʉ i øt'e nguetho im bɛ̨ni Oją bi un'na, nɛ di un ra jamadi Oją. 7 Njo'o gahʉ gue gam bɛ̨mhbʉ dyʉ́ hmusɛhʉ. Pɛ yʉ́ mbɛtigahʉ a ma Hmuhʉ. Nɛ ngutho 'bʉ dí 'bʉhmbʉ nɛ ngutho 'bʉ dá tuhʉ. 8 Nguetho dán däsɛhʉ bʉ 'bʉ Oją gätho yʉ pa dí 'bʉhmbʉ. Nɛ ngutho 'bʉ dá tuhʉ, dan dähʉ bʉ 'bʉh ma Hmuhʉ nɛ guexta'a yʉ́ mbɛtigahʉ a. 9 Nɛ gue'a í du nɛ í ndants'a ra Cristo mahøn'a, ngue dim hmu nangue ʉ xʉn du nɛ'ʉ i 'bʉi. 10 Pɛ 'da ahʉ hanja gní numan'ʉ a ni cuhʉ ngue guí xihmbʉ hingui ho 'bɛ'a i si. Nɛ nu mi'da ahʉ guí pąhmbʉ xʉn ho 'bɛ'a gätho i ts'i, pɛ hanja gní numan'ʉ 'da ni cuhʉ guí ɛ̨mfʉ nte di muui 'bʉ hingui nde da zi 'da yʉn ts'ihmɛ. Nguetho gätho gahʉ dam 'bähmbʉ bʉ ja rá hmi ra zɛ'mi ngue'a ra Cristo. 11 Nguetho nt'o't'i 'bɛ'a bi man Oją gue'bʉ mí 'yɛ̨na:

Guehma majuąni din ja a dím ma, ngue gätho yʉ ją'i din dąnyahmu bʉ dí 'bʉi,

nɛ gätho din juąn bʉ ja ma hmi ngue guecä drá Oją, bi 'yɛ̨n Oją.

12 Janangue'a dí pąhmbʉ, gätho gahʉ ga däfʉ ra güɛnda Oją nangue man t'øt'e zɛhɛhʉ.

Hin ga jafʉ da dąng bʉ ja ra ts'oqui n'da ma cuhʉ

13 Him ma numan'ʉhʉ n'da ngu n'dajʉ. Pɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ hin ga jafʉ n'da ma cuhʉ di fet rá gua bʉ ja yʉ ts'oqui. 14 Dí pącä nangue ran 'yomfɛ̨ni bi 'dac ma Hmuhʉ ra Jesús, gue hin'yʉ 'bɛ'a da ts'i ngue hingui ho. Pɛ nu'bʉ mbɛ̨nsɛ n'da hingui ho da ts'i, ra ts'oqui a 'bʉ da zi 'bʉ. 15 Pɛ nu'bʉ 'da ni cuhʉ hingui numanho nin ts'ihmɛ zɛhɛhʉ, nde'bʉ hin gui thoqui gui sihʉ, nguetho hin guí ørpahʉ ran huɛ̨cate 'bʉ guidí thoqui gui sihʉ. Pɛ o guí øthʉ nangue ran ts'ihmɛ dí 'ue ʉ 'da ni cuhʉ bi pøh ra Cristo 'bʉ mi du. 16 Pɛ gui 'yɛs'hʉ a ní jafʉ da ts'an'a guí pąhmbʉ xʉn ho. 17 Nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ nangue ran ts'ihmɛ ná øthʉ rá 'bɛfi Oją. Pɛ nu rá 'bɛfi Oją, ga øthʉ ran hocją'i, nɛ 'dat'a gam bɛ̨mhbʉ, nɛ dan johyahʉ nangue rá Hogandąhi Oją dí 'bʉhmbʉ. Gue'a nam bøni gue rá 'bɛfi Oją a. 18 Nɛ nu'bʉ njabʉ i øt'a n'da, majuąni i ørpa rá 'bɛfi ra Cristo a 'bʉ. Nɛ Oją da numanho a, nɛ'ʉ yʉ́ miją'ihʉ da numanho a. 19 Mbähä dan ɛ̨hyahʉ dan hocpa ma mbʉihʉ n'da ngu n'dajʉ, nɛ 'da dám fäxtahʉ din te ma mbʉihʉ n'da ngu n'dajʉ. 20 Nɛ hin ga ts'onbahʉ rá 'bɛfi Oją nangue man ts'ihmɛhʉ. Mfądi gue gätho xʉn ho da ts'i. Pɛ hingui ho 'bʉ dadí ʉnbahʉ rá mbʉi n'da ma cuhʉ nangue 'bɛ'a dí sihʉ. 21 Man'da xʉn ho 'bʉ ga ɛs'hʉ a na ʉnbahʉ yʉ́ mbʉi 'da ma cuhʉ nangue ra ngø dí sahʉ, o ra vino o 'bɛ'a gä ní dehe dí sihʉ. 22 Nu'bʉ bi bɛ̨n'nahʉ Oją nɛ guí pąhmbʉ gue xʉn ho 'bɛ'a guí sihʉ, xʉn ho a 'bʉ. Nɛ'a Oją in numanho. Pɛ hin dá yąthʉ a. Nɛ di johya n'da 'bʉ xisɛ rá mbʉi xʉn ho 'bɛ'a gätho i øt'e, nɛ hin te mbɛ̨m bʉya. 23 Pɛ nu'bʉ n'da im bɛ̨ni hingui ho da ts'i 'bɛ'a gätho i ja, pɛ nu'bʉ bi zi bʉya, ya ra ts'oqui a bi 'yøt' 'bʉ. Nguetho 'bexque bi bɛ̨ni bi mbɛsta'a rá pähä Oją 'bʉ mi zi. Nɛ'ʉ 'bɛ'a gätho dí øthʉ, nu'bʉ hin dí pąhmbʉ majuąni rá pähä Oją a, ra ts'oqui 'bʉ dí øthʉ a 'bʉ.

15

Ga homhbʉ 'bɛpʉ dí zac yʉ́ mbʉi ma cuhʉ

1 Pɛ nujʉ 'bʉ dí pąhmbʉ xʉn ho 'bɛ'a da zä da 'yøt'a n'da, pɛ nde'bʉ man'da gam bɛ̨mhbʉ ga fäxhʉ ʉ hin ɛ pądi xʉn ho, xinda gue'bʉ ga øthʉ 'bɛ'a gätho dím bɛ̨nsɛhʉ xʉn ho. 2 Pɛ n'da ngu n'dajʉ ga øthʉ 'bɛ'a i numanho ma mi 'yɛ̨c'yɛihʉ gue 'bɛ'a dín te yʉ́ mbʉi ʉ. 3 Tengu ra Cristo, him bi 'yøt'e 'bɛ'a di hosɛ pɛ bi 'yøt'e 'bɛ'a bi numanho Oją. Janangue'a bi 'yɛ̨mp'a rá Ta: “Go dá tuxä yʉn ts'ante bi si i,” bi 'yɛ̨n a ra Cristo. 4 Nɛ 'bɛ'a gätho bi t'o't' maya'bʉ bʉ ja rám hman Oją, bi t'o't'i ngue da xängahʉ, nɛ di zɛrca ma mbʉihʉ, di jajʉ ga tømhbʉ rám fäts'i Oją, hin dan xømbʉihʉ. 5 Oją di jajʉ dan ząmhbʉ bʉ, nɛ di zɛrca ma mbʉihʉ. Nɛ dí äp rá mate di ja ahʉ 'da'angu guim bɛ̨mhbʉ n'da ngu n'da ahʉ, nguetho 'darbʉ guí 'bʉhmbʉ ra Cristo Jesús. 6 Nɛ janangue'a da zä n'dat'a guim bɛ̨mhbʉ 'bʉ guí thąndehʉ Oją, ngue nu rá Oją nɛ rá Ta ma Hmuhʉ ra Jesucristo.

Gä da sih ra hogamhman ʉ hing yʉ judío

7 Janangue'a n'da ngu n'da ahʉ gan numanhohʉ, nɛ ʉ yʉ judío nɛ ʉ hing yʉ judío, tengu thoho ra Cristo 'da nan zimanhogdahʉ n'da ngu n'dajʉ. Nɛ gue'a ná ɛ̨spahʉ Oją a. 8 Nguetho bí 'yɛ̨h ra Cristo ngue din 'yɛ̨hɛ nangue yʉ judío. Nɛ bi ją'ts'a mi man Oją maya'bʉ ngue bi sih yʉ́m bombøta yʉ judío ba ɛ̨h ma yąntehʉ. Janangue'a bi fądi majuąni bi man Oją. 9 Pɛ nɛ ʉ hing yʉ judío nɛ ʉ yʉ judío bi jap ra Cristo 'darbʉ bi 'yɛ̨spa Oją ʉ nangue rá mate. Tengu mán t'o't'i 'bɛ'a bi xih rá Ta ra Cristo:

Ga xi ʉ hing yʉ judío nangue ni mate,

nɛ ga xifi ɛ̨mmɛ xʉn ho i, bi 'yɛ̨mb rá Ta a ra Cristo.

10 Nɛ man'da bi man ra t'ohni:

Gan johyahʉ ya gyʉ ją'i gue hin gyʉ judío ahʉ, gan 'yohʉ ʉ bi huand Oją ngue yʉ judío.

11 Nɛ man'da bi mam bʉ:

Dami 'yɛ̨spahʉ ra Hmu Oją gyʉ ją'ihʉ ngue 'dahma 'dan'yo bʉ gná yąhʉ gätho ná ngʉni ra ximhäi,

gätho gui numansuhʉ Oją.

12 Nɛ bi 'yɛ̨n a ra pøngahyą Isaías:

Dim 'bʉ a n'da rám bom'bɛto ra Isaí gue nɛ'ʉ hing yʉ judío da 'yɛ̨mbi rá Hmu,

ngue da dø'bʉ rám fäts'i a, bi 'yɛ̨na.

13 Nu'a Oją di jajʉ dí tømhbʉ ran ho bi xijʉ. Janangue'a dí äp Oją da hyut'a ni mbʉihʉ nangue guí ɛ̨c'yɛihʉ a. Nɛ xíngui ts'ʉ nte guim bɛ̨mhbʉ, pɛ thocpa thoho gui tømhbʉ da mbäx ahʉ rá Hogandąhi Oją nangue rá ts'ɛdi.

I man ra Pablo hanja bi 'yo't' na ran zofo

14 Ma zi cu ahʉ, dí pącä gue xʉn ngu ni hogambʉihʉ, nɛ i ja nin 'yomfɛ̨nihʉ xʉn ho, nɛ guí pąhmbʉ 'da gdín xänba thohohʉ n'da ngu n'da ahʉ. 15 Pɛ guehma dá hut'anzambʉi dá ot'ahʉ na, ngue dadí bɛ̨n'nahʉ 'bɛ'a gá pąhmbʉ. Nguetho gue'a ran t'ɛ̨di bi 'dacä Oją nangue rá mate. 16 Nguetho rá mbɛfigä ra Cristo Jesús bʉ 'bʉ ʉ hing yʉ judío, dím mangä ran ho ma'da'yo. Nɛ tengu'bʉ drá mbäją dadí hocpa rá 'bøts'e Oją, nu'a nám bøni dadí hoc'a ni mbʉihʉ ngue hing yʉ judío ahʉ n'dahma da numanho ahʉ Oją. Nɛ mahoqui ahʉ nangue rá Hogandąhi Oją guín 'yohʉ. 17 Janangue'a ɛ̨mmɛ i hu ma mbʉigä nangue 'bɛ'a gätho bi 'yørpa ʉ hing yʉ judío a ra Jesucristo, bi jaqui bi bømanho rá 'bɛfi Oją dá øt'ä bʉ i 'bʉ ʉ. 18 Pɛ hingui sä gam mangä 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Cristo nangue ʉ mi'da yʉ́ mbɛfi. Pɛ hønt'a da zä gam mangä 'bɛ'a bi 'yørpʉ dám pɛcä. Nɛ bi jap ʉ hing yʉ judío da dɛn'na ra Cristo nangue ram hma dá xifi nɛ nangue yʉn t'øt'e bi 'yuti. 19 Nguetho bi 'yøt' yʉ hmɛpya, nɛ yʉn t'øt'e mixte nangue rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją. Nɛ dá ją'ts'ä ma 'bɛfi dá mangä ran ho ma'da'yo nangue ma yąntehʉ ra Cristo. Dá dʉ'mi dá mangä bʉ Jerusalén, nɛ dá mangä gätho yʉ xɛqui nán zant'i ra häi gue'bʉ go má søm bʉ Ilírico, gätho dá mangä bʉ ram hma. 20 Nɛ guehna dá nde ga øt'e, gue dá mba dá mamp'a ram hma guepʉ him mi fąrpa rá thuhu ra Cristo. Ngue hin dá nde dá mba bʉ ja yʉ́ 'bɛfi ʉ mi'da bi mbɛn'na ra Cristo. 21 Pɛ dá øt'ä tengu bi mam bʉ ja rá t'ohni, ngue i ɛ̨na:

Nu'ʉ 'da gue njąm'bʉ mi sifi pɛ nuya da bąh ya.

Nɛ nu'ʉ 'da njąm'bʉ mi øde da zøni da bądi nangue rá 'yu Oją.

Im bɛ̨ni da mba bʉ Roma a ra Pablo

22 Nɛ janangue'a him 'bexque bi zä dá mba bʉ guí 'bʉhmbʉ. Nguetho guexta'a mi ja ma 'bɛfi ua bí ja ra xɛqui ua nán jongua. 23 Pɛ nuya ya nte mi ja ua ma 'bɛfi ya. Nɛ xʉn ngu yʉ nidi mín nde xcá mba bʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ Roma. 24 Nɛ mí ts'ʉtho ya ga mbabʉ ga zɛngua ahʉ nɛ dam 'bʉhmbʉ bʉ 'da yʉ pa. Nɛ nu'bʉ dá thopʉ España, da zä dan hyʉmhbʉ ts'ʉ bʉ ja ra 'yu ní mba bʉ. 25 Pɛ 'bɛ ga mba bʉ Jerusalén, nɛ ga dä bʉ a ra mbɛti dí mbäx ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bí 'bʉpʉ. 26 Nguetho bi bɛ̨n ʉ yʉ cu bí 'bʉpʉ Macedonia nɛpʉ Acaya ngue da mbäx'i ts'ʉ yʉ hyoya 'yɛ̨c'yɛi bí 'bʉpʉ Jerusalén, ngue ga hąx 'bʉ dá mba bʉ. 27 Nɛ gue'a bi zänni da 'yøt'ʉ hing yʉ judío, nguetho in nde di co'ts'a ra mate bi t'ørpe. Nguetho bi gomhbʉ rán jąpi Oją ʉ hing yʉ judío ʉ yʉ judío gue yʉ́ mi 'yɛ̨c'yɛihʉ 'bʉpʉ Jerusalén. Janangue'a nde da mbɛnbi ts'ʉ ra mbɛti ʉ. 28 Nɛ nu'bʉ ya dá dä a 'bɛ'a bi 'bɛhni, ja ga mba bʉ Roma ga nu ahʉ bʉ, nɛ ga thocä bʉ España bʉya. 29 Nɛ nu'bʉ dá søngä bʉ guí 'bʉhmbʉ, dí pącä da 'yɛnscahʉ rán jąpi xʉn ngu a ra Cristo nangue dí pąhmbʉ rám hma. 30 Ma zi cu ahʉ 'yørcahʉ ts'ʉ ra mate ɛ̨mmɛ gui 'yäfʉ rám fäts'i Oją nanguecä, nangue 'dat'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo nɛ nangue rá Hogandąhi Oją bi jajʉ dan huɛ̨jʉ. 31 Dami xihmbʉ Oją da yąngui nangue ʉ hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ra häi Judea, guet'a ra xɛqui bʉ Jerusalén. Nɛ dami 'yäfʉ rá mate Oją nangue ʉ yʉ cu bí 'bʉpʉ Jerusalén, ngue da hyąmanho a ra mbɛti ga hąx bʉ ga unni, ngue bi mbɛn'ndʉ hing yʉ judío bʉ Macedonia nɛpʉ Acaya, ngue'ʉ yʉ́ cu. 32 Nɛ nu'bʉ da nde Oją dan johyagä 'bʉ dá mbagä bʉ, dan säya ts'ʉ bʉ guí 'bʉhmbʉ. 33 Nɛ nu Oją nząi i hurpa rá mbʉi n'da, pɛ nɛ ahʉ da hyut'a ni mbʉihʉ. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya.

16

Nu ra Pablo i pɛnba ran zɛngua yʉ́ amigo

1 Nuna man juhʉ ra Febe, mi ts'ʉtho da mba bʉ guí 'bʉhmbʉ ya nɛ di zɛngua ahʉ na. Nuna, rá 'bɛfi im fäxte ram pɛti bʉ Cencrea. 2 Nɛ dami simanhohʉ na, nangue rá thuhu ma Hmuhʉ, ngue nujʉ dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ gue'a man sähʉ ga øthʉ. Nɛ dami fäxhʉ 'bɛ'a gätho ní 'bɛfi da 'yøt'a ra Febe, nguetho guesɛ bi mbäx ʉ xʉn ngu mi'da, nɛcä bi mbäxqui. 3 Dami zɛnguagui ts'ʉ bʉ ra Priscila, nɛ ra Aquila rá ndø, ma mimbɛfihe nangue rá 'bɛfi ra Cristo Jesús. 4 Nɛ nugä 'bʉ mi t'ɛ̨na xtá thogä, nɛ ʉ mi t'ɛ̨na xtá tho ʉ 'bʉ mí yąngä 'bʉ n'dandį. Gue'a ná undä ra jamadi Oją nangue ʉ. Pɛ hinga høngdä pɛ nɛ ʉ gätho yʉ́m pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngue hing yʉ judío, 'da xna undähe ra jamadi Oją nangue ʉ. 5 Nɛ dami zɛnguagui ts'ʉ ʉ gätho dim pɛti bʉ rá ngusɛ ra Aquila. Nɛ'a ma amigogä ra Epeneto dami zɛnguagui ts'ʉ bʉ a. Nu'a ra mbʉdi 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra häi Acaya a. 6 Nɛ'a ra María, dami zɛnguagui ts'ʉ bʉ. Nu'a ɛ̨mmɛ xʉn ngu ra 'bɛfi bi 'yøt'e nangue ahʉ. 7 Nɛ a ra Andrónico nɛ ra Junias ma mijudíohe, nɛ 'darbʉ dá sähe ran ʉnbi. Nu'ʉ gätho yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo i numanho ʉ, nɛ m'bɛt'o bi 'yɛ̨c'yɛi ra Cristo ʉ xinda guecä. 8 Nɛ a ra Amplias dami zɛnguagui ts'ʉ bʉ. Dadí huɛ̨cä a nangue rá thuhu ra Hmu. 9 Nɛ dami zɛnguagui ts'ʉ bʉ ra Urbano, ma mimbɛfi'be nangue ra Cristo, nɛ ra Estaquis ngue dadí huɛ̨qui. 10 Nɛ a ra Apeles dami zɛnguagui ts'ʉ bʉ. Nu'a ɛ̨mmɛ bi ts'ä rá t'ɛ̨c'yɛi, nɛ bi bømanho. Nɛ ʉ 'bʉpʉ ja rá ngu ra Aristóbulo dami zɛnguagui ts'ʉ bʉ. 11 Nɛ a ra Herodión ma mijudío'be, nɛ ʉ 'bʉpʉ ja rá ngu ra Narciso, gue nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ, dami zɛnguagui ts'ʉ bʉ. 12 Nɛ a ra Trifena nɛ ra Trifosa dim pɛfi nangue ra Hmu, gätho dami zɛnguagui ts'ʉ bʉ. Nɛ a ra Pérsida mahuɛ̨qui a, nɛ a xʉn ngu ra 'bɛfi bi 'yøt'e nangue ra Hmu. 13 Nɛ dami zɛnguagui ts'ʉ a ra Rufo, an thahni da 'yørpa rá 'bɛfi ra Hmu, nɛ a rá mbe tengu'bʉ ma mbegä a. 14 Nɛ a ra Asíncrito, nɛ ra Flegonte, nɛ ra Hermas, nɛ ra Patrobas, nɛ ra Hermes, nɛ ʉ yʉn 'yohʉ bí 'bʉhmbʉ ʉ, dami zɛnguagui ts'ʉ bʉ. 15 Nɛ a ra Filólogo, nɛ ra Julia, nɛ ra Nereo nɛ a rán ju a, nɛ'a ra Olimpas, nɛ'ʉ gätho mi'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi bí 'bʉpʉ. 16 Nɛ damín zɛnguahʉ n'da ngu n'da ahʉ nangue ran huɛ̨cate. Nɛ gätho yʉ́m pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛi ja ua i pɛn'nahʉ ran zɛngua.

N'da ran zofo rán zɛgui bi man ra Pablo

17 Pɛ dí xi ahʉ ma zi cu ahʉ, damim fäsɛhʉ nangue ʉ to'o in nde di hec'ahʉ gue di 'uec'ahʉ nangue a ra hogamhma gán xänbahʉ. Pɛ hin gui 'yʉrbahʉ ra güɛnda ʉ. 18 Nɛ nu'ʉ yʉ 'yʉ't'ate, hingui ørpa rá 'bɛfi ma Hmuhʉ ra Jesucristo ʉ. Nɛ i häte thoho nangue ɛ̨mmɛ xʉn ho 'bɛ'a mma nɛ i sixmanho ahʉ. Pɛ i härpa yʉ́ mbʉi ʉ 'da hingui pądi dim fäsɛ. Nɛ gue'ʉ yʉ́ 'bɛfi zɛhɛ i øt'ʉ. 19 Pɛ nu'ʉ mi'da gätho i pądi hin guí fɛstahʉ rám hman Oją. Janangue'a i hu ma mbʉigä. Pɛ dadí hɛc'a thohohʉ ngue'a dín nde ahʉ gui pąhmbʉ gätho 'bɛ'a xʉn ho, pɛ nu'a hingui ho hin dín nde ahʉ gui pąhmbʉ a. 20 Nɛ nu Oją ngue'a nząi di hoc ra sʉi, nu'a di ja ahʉ 'dahmantho gui 'yɛthʉ bʉ häi ra zįthu nangue ʉ to in nde di hec'ahʉ. Janangue'a gui comhbʉ rá mate ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya. 21 Nuna ra Timoteo i pɛn'nahʉ ran zɛngua, ma mimbɛfi'be na. Nɛhna ra Licio nɛhna ra Jasón, nɛhna ra Sosípater, ma mijudíohe ya, gätho i pɛn'nahʉ ran zɛngua. 22 Nugä dí Terciogä rá 'yosøcuągä ra Pablo, dí o't'ä ra søcuą ja ua, dadí zɛngua ahʉ nangue ma Hmuhʉ. 23 Nɛhna ra Gayo, i pɛn'nahʉ ran zɛngua, nuna di säyagui ua rá ngu drá Pablogä, nɛ ʉ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi di säyabi ua rá ngu. Nɛhna ra Erasto i ja rá 'bɛfi i hąx ra mbɛti ua ja ra hnini, nɛhna man 'yohʉhʉ ra Cuarto, gätho i pɛn'nahʉ ran zɛngua. 24 Dami comhbʉ rá mate ma Hmuhʉ ra Jesucristo gue gätho ahʉ.

Hønt'a Oją ga ɛ̨spahʉ gätho yʉ pa maząi

25 Ząi ga ɛ̨spahʉ Oją, nu'a i ja rá ts'ɛdi di zɛt'a ni t'ɛ̨c'yɛihʉ 'bʉ guím bɛ̨mhbʉ ran ho ma'da'yo ngue 'bɛ'a bi 'yøt' ra Jesucristo, tengu dím mangä. Nguetho nuya i si ahʉ ram hma ngue maya'bʉ thoho him mí fądi. 26 Pɛ nuya i pa mhman ya, nɛ i sifi gätho yʉ ją'i hønbʉ go hapʉ i 'bʉi gätho ra ximhäi. Nɛ nu'a ram hma i hman ya, guet'ʉ yʉ́m hman ʉ yʉ́ pøngahyą Oją maya'bʉ. Nɛ i hman ya nangue rán t'ɛ̨di Oją gue i 'bʉi maząi, in ndepe gätho yʉ ją'i da 'yɛ̨c'yɛi ra hogamhma. 27 Ɛ̨mmɛ xʉn ho rá 'yu Oją bi 'dajʉ, janangue'a ga ɛ̨spahʉ Oją gätho yʉ pa maząi nangue ga ɛ̨spahʉ ra Jesucristo. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya.

1 CORINTIOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

1 CORINTIOS

Ná n'da ra søcuą bi 'yorba ra Pablo ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra dąhnini Corinto

1

Ran zɛngua

1 Ma zi cu ahʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ ra dąhnini Corinto, dí ot'ahʉ ra søcuą i jaua. Dí zɛngua ahʉ gätho gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ Oją. Nɛ nugä drá Pablogä, bi huangä Oją, nɛ rá pähä zɛhɛ bi xiqui gam mangä rám hman ra Jesucristo hønbʉ go hapʉ. Nɛ'a man 'yohʉhʉ ra Sóstenes dí 'bʉ'be ua, di zɛngua ahʉ. 2 Nu'a ra Cristo Jesús bi 'uec'a ni mbʉihʉ bʉ ja ra ts'oqui. Nɛ bi zon'nahʉ gui 'yørpahʉ rá 'bɛfi Oją. Nɛ tengu'bʉ 'darpʉ guí 'bʉhmbʉ ʉ mi'da to'o gätho i thąnde ma Hmuhʉ ra Jesucristo, ngue n'dat'a ra Hmu dí comhbʉ ʉ. 3 Nɛ dí äpä Oją ma Tahʉ nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo ngue di 'da ahʉ yʉ́n jąpi, nɛ'a rán johya gui hyąmhbʉ a.

Bi dįn yʉ́n jąpi Oją nguetho i 'bʉhmbʉ ra Cristo

4 Bi 'da ahʉ yʉ́n jąpi Oją nguetho 'darpʉ guí 'bʉhmbʉ ra Cristo Jesús. Gue'a ná undä ra jamadi Oją a ya. 5 Nɛ nte di 'bɛpʉ ja nim pɛtihʉ, nguetho 'darpʉ guí 'bʉhmbʉ ra Cristo. Pɛ gä i ja ahʉ ran 'yomfɛ̨ni da zä gui pąhmbʉ xʉn ho a ya, nɛ da zä guim mamhbʉ xʉn ho rá 'bɛfi Oją ya. 6 Nɛ gue'a rám hman ra Cristo gá hyąmhbʉ, gue'a gní bømanhohʉ a ya. 7 Janangue'a i juadi xʉn ho rá ts'ɛdi bi 'da ahʉ Oją nangue rá 'bɛfi guí øthʉ gätho gní tømhbʉ dí 'yɛ̨h mahøn'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 8 Nɛ di ja ahʉ Oją gan ząmhbʉ bʉ gue'bʉ go rán zɛgui yʉ pa, janangue'a nte ma ts'oqui da dįn'nahʉ 'bʉ bá peng ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 9 Nguetho dí pąhmbʉ nząi di ją'ts'a im man Oją, nɛ guesɛ Oją bi zoncahʉ dam 'bʉhmbʉ rá Ts'ʉnt'ʉ ma Hmuhʉ ra Jesucristo.

Bin sʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛi

10 Dí äcä ra mate n'dat'a guim bɛ̨mhbʉ, nguetho guí tɛnhdʉ a ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ 'yo guidín hejʉ, pɛ jatho n'datho guim bɛ̨mhbʉ nɛ n'dat'a gui 'yøthʉ. 11 Gue'a dí xi ahʉ a, ma zi cu ahʉ, nguetho bi xicä 'da yʉ cu ngue yʉ́ mɛnguhʉ ra Cloé, bi xiqui 'bɛ'a guí øthʉ. 12 Nguetho guí ɛ̨mhbʉ 'da ahʉ guí tɛngahʉ, nɛ ɛ̨n'i 'da tɛn ra Apolo, nɛ ɛ̨m mi'da tɛn ra Pedro, nɛ ɛ̨m mi'da ngue tɛn'na ra Cristo. 13 Pɛ ha guím bɛ̨mhbʉ gá xɛmhbʉ ra Cristo. O xigä ha dá tugä bʉ ja ra pont'i nangue ahʉ. Uague guím bɛ̨mhbʉ ngue gán xixyąhʉ nangue ma thuhugä. 14 Pɛ jamadi Oją ngue njo'o to dá xixyą ahʉ, hønt'a ra Crispo nɛ ra Gayo. 15 N'damhma njon da zä da ma bin xixyą nangue ma thuhugä. 16 Nɛ hønt'ʉ gätho 'bʉpʉ rá ngu ra Estéfano dá xixyąbi. Pɛ hin dím bɛ̨ngä 'bʉ 'bo'o xcamá xixyąbi mi'da, uague hønt'ʉ. 17 Nguetho hinga gue'a ra 'bɛfi bi xicä ra Cristo ga øt' ran xixyą, pɛ bi xiqui gam mangä ran ho ma'da'yo. Pɛ nu'bʉ dím mangä a, pɛ hin dí yą tengu bʉ na yą yʉm bąmhyą, nguetho hønt'a dí honi da bąh yʉ ją'i ma ts'oquihʉ í du ra Cristo bʉ ja ra pont'i. Janangue'a din ja ra ts'ɛdi ram hma di hocpa yʉ́ ts'oqui ʉ.

Gue'a ra Cristo ní 'dajʉ ran 'yomfɛ̨ni Oją

18 Pɛ nu'a ram hma ngue ra Cristo bi du bʉ ja ra pont'i, ɛ̨mbi nte ní mbatho ʉ ní mba bʉ ja ran ʉnbi maząi. Pɛ nujʉ ná mbähä bʉ ja ra temaząi, dí pąhmbʉ gue'a ram hma ní zinjʉ Oją ngue bi du ra Cristo bʉ ja ra pont'i, bi hoga ma ts'oquihʉ. 19 Nɛ i ɛ̨m bʉ rá t'ohni Oją:

Ga uti ngue nte ní mbatho ʉ im ma jasɛ yʉ́n 'yomfɛ̨ni,

nɛ ga hącpa yʉ́ ts'ɛdi zɛhɛ yʉ ją'i, ga ɛm bʉ ma'ueni, bi 'yɛ̨n Oją.

20 Nguetho bi zän Oją hin te ní mbat ʉ to'o ɛ̨na jasɛ yʉ́n 'yomfɛ̨ni, nɛ'ʉ ɛ̨mmɛ bin xäsɛ yʉ́m hmansɛ yʉ ją'i, nɛ'ʉ ɛ̨na pądi da dąh yʉm hma. Nguetho hingui sä da yąn a n'da ʉ nangue yʉ́m hman ʉ. 21 Nɛ bi bɛ̨nsɛ Oją, bi zän bʉya ngue hin dí bą Oją n'da ʉ yʉ́n 'yomfɛ̨nisɛ. Pɛ bi zänni da yąn ʉ to da hyąn'a rám hma nangue ra Cristo bi du, madague'bʉ t'ɛ̨mbi nte ní mbatho. 22 Nguetho nu ma mijudíohe im bɛ̨ni gue'ʉ yʉn t'øt'e mixte da nu 'bʉ gue'a n'da ram hma ngue majuąni. Nɛ nu'ʉ 'da ni mɛnguhʉ ngue hing yʉ judío ahʉ nząi i honsɛ n'da ram hma ngue i ɛ̨mb zɛhɛ majuąni. 23 Pɛ nu'a ram hma dím mamhbʉ ngue bi du bʉ ja ra pont'i ra Cristo, njonguin numanhosɛ a. Nɛ'ʉ yʉ judío i san tho 'bʉ i sifi, nɛ'ʉ hing yʉ judío i ɛ̨mbi nte ní mbatho 'bʉ i sifi. 24 Pɛ nujʉ ngue bi zoncahʉ Oją, madague'bʉ dyʉ judíohʉ ogue hin dyʉ judíohʉ, pɛ n'dat'a dí pąhmbʉ i ja rá ts'ɛdi Oją di hoga ma ts'oquihʉ nangue'a ra Cristo bi du. Janangue'a bi nɛqui ɛ̨mmɛ xʉn ndoho rán 'yomfɛ̨ni Oją. 25 Nɛ nuna ra 'yu bi zän Oją, pɛ man'da di muui na, madague'bʉ t'ɛ̨mbi hin te ní mbatho, xinda gue'ʉ yʉ́ 'yusɛ bi zän zɛhɛ yʉ ją'i. Ngue gue'a í t'ɛ̨mbi hin'yʉ rá ts'ɛdi Oją a, ngue bi du ra Cristo, pɛ man'da xʉn ngu bʉ ní nɛqui a, xinda gue'ʉ gätho yʉ́n t'øt'e zɛhɛ yʉ ją'i. 26 Ma zi cu ahʉ ngue bi zoncahʉ Oją, gam bɛ̨mhbʉ hague dín jahʉ bʉ na nujʉ ra ximhäi, ngue xʉn ngujʉ dyʉ́ 'yąmbʉihʉ, nɛ xʉn ngujʉ hin'yʉ ma ts'ɛdihʉ, nɛ xʉn ngujʉ ngue bin hyoya ma tahʉ. 27 Pɛ bi huan Oją ʉ i t'ɛ̨mbi yʉ 'yąmbʉi, n'damhma da mbɛ'ts' yʉ́ sä ʉ i jasɛ yʉ́n 'yomfɛ̨ni. Pɛ gue'a í huan Oją ʉ hin'yʉ yʉ́ ts'ɛdi bʉ na nu ra ximhäi, janangue'a da mbɛ'ts' yʉ́ sä ʉ i jasɛ yʉ́ ts'ɛdi. 28 Nɛ bi huan Oją ʉ nte di muui bʉ na nu ra ximhäi, nɛ'ʉ to'o i pa nts'ani, pɛ man'da in numanho Oją ʉ, nɛ gue'a dí 'bɛrpa yʉ́ ts'ɛdi ʉ to'o ɛ̨na i ja sɛ yʉ́n t'ɛ̨di. 29 Janangue'a njon di jap Oją din 'yɛ̨zɛhɛ. 30 Nɛ bi jajʉ Oją 'darpʉ dám 'bʉhmbʉ ra Cristo Jesús, nɛ gue'a ní 'dajʉ ran 'yomfɛ̨ni Oją a, nɛ nangue'a ra Cristo ní zimanhojʉ Oją, nɛ gue'a í 'yørcahʉ Oją ngue yʉ́ t'ʉhni gahʉ a, nɛ gue'a ní yąnjʉ bʉ ja ran ts'o. 31 Nguetho i mam bʉ ja rá t'ohni Oją, hin'yʉ 'bɛ'a man'da ran ho da zä da man'a n'da, hinda hønt'a ran ho bi 'yørpa Oją.

2

Hønt'a ram hma 'bɛ'a í du ra Cristo i ja rá ts'ɛdi

1 Ma zi cu ahʉ, nu'bʉ má mbagä bʉ guí 'bʉhmbʉ, ngue dá xi ahʉ rám hman Oją majuąni, pɛ hin dá huan thohogä yʉm hma guepʉ da numanhogä ra ximhäi, nɛ hin te dá ma nangue man 'yomfɛ̨nisɛ. 2 Nɛ nu'bʉ má bɛ̨ni ga mba bʉ guí 'bʉhmbʉ, pɛ dá bɛ̨ni hønt'a ga xi ahʉ 'bɛ'a ín ʉnba ra Jesucristo 'bʉ mí du bʉ ja ra pont'i. 3 Nɛ nu'bʉ mám 'bʉhmbʉ bʉ, dá øt'ä hin'yʉ ma ts'ɛdi, nguetho dá su Oją hin da numanho 'bʉ xcá uąspa mam hmansɛ, nɛ dá fɛt'i. 4 Nɛ nu'bʉ mán yąhʉ bʉ ngue dá xi ahʉ ram hma, hinga gue'a mam hmansɛ ngue mahotho bi pät a ni mbʉihʉ, pɛ hønt'a rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją bi zä bi hoc a ni mbʉihʉ. 5 Janangue'a hinga gue'ʉ yʉ́n 'yomfɛ̨ni 'da yʉn 'yohʉ bi ja ahʉ gá 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ Oją, pɛ hønt'a rá ts'ɛdi zɛhɛ Oją bi ja ahʉ gá 'yɛ̨c'yɛihʉ.

Rá Hogandąhi di japi dí fą Oją

6 Pɛ nu'a ram hma dím mamhbʉ nangue ra Cristo, go i pą ʉ xʉn ho yʉ́ t'ɛ̨c'yɛ̨i, ngue ran 'yomfɛ̨ni majuąni a. Nɛ hinga gue'a rán 'yomfɛ̨ni ra ximhäi bi bą ʉ xʉn ho yʉ́ t'ɛ̨c'yɛ̨i, xinga gue'ʉ yʉ́m hmansɛ ʉ yʉ́ ngʉrpi ra ximhäi, nɛ nu'ʉ mi ts'ʉtho di 'bɛh yʉ́ ts'ɛdi. 7 Pɛ nu ran 'yomfɛ̨ni dím mamhbʉ him mám fądi, pɛgue urcahʉ Oją ya, nangue ra Cristo mi sänni da yąnjʉ 'bʉ him mani 'yøt' ra ximhäi, nɛ da zixcahʉ bʉ mahɛ̨ts'i ní comhbʉ rán ho bʉya. 8 Pɛ xinga n'da ʉ i ɛ̨na jasɛ yʉ́ ts'ɛdi ua ja ra ximhäi ngue i pąrpa rán 'yomfɛ̨ni Oją. Nu'bʉ xtám bą'ʉ 'da, hin xtí cuarpʉ ja ra pont'i a ra Hmu mixte. 9 Pɛ tengu mán t'o't'i bʉ ja rá t'ohni Oją:

Hin da zä da bąsɛ n'da a ran ho bi zän Oją da 'yørpa ʉ to'o hønt'a Oją im bɛ̨ni,

nɛ njąm'bʉ da zä da 'yøsɛ n'da,

nɛ njąm'bʉ da zä da nusɛ n'da, bi 'yɛ̨n rá t'ohni Oją.

10 Pɛ nujʉ dí pąhmbʉ a, nguetho bi xijʉ rá Hogandąhi Oją. Nɛ nu rá Hogandąhi Oją di ąts'i xʉn ho bʉ ja rán 'yomfɛ̨ni Oją, nɛ gue'a i xijʉ a bʉya. 11 Tengu yʉ ją'i hin jon da zä da bąrpa rá mbʉi rá miją'iui, pɛ hinda hønt'a rá mbʉi zɛhɛ n'da i pądi. Nɛ in jabʉ Oją, njon da bąrpi 'bɛ'a mbɛ̨ni, pɛ hinda hønt'a rá Hogandąhi zɛhɛ i pądi. Nɛ di bɛ̨ngahʉ a. 12 Nguetho bi 'dajʉ rá Hogandąhi Oją, nɛ hinga gue'a rán 'yomfɛ̨ni ra ximhäi, ngue in nde di bɛ̨ngahʉ rán 'yomfɛ̨ni Oją, nɛ gätho yʉ́ hogant'unni bi 'dajʉ nangue rá mate xʉn ndoho. 13 Pɛ nu'bʉ dím mamhbʉ rán 'yomfɛ̨ni Oją, pɛ hin dí uąspahʉ yʉm hma nangue man 'yomfɛ̨ni sɛhʉ, pɛ hønt'ʉ yʉm hma bi xängahʉ rá Hogandąhi Oją, nɛ da zä dí xihmbʉ xʉn ho ʉ to'o bin t'un rá Hogandąhi Oją. 14 Pɛ nu'a hingui 'bʉhmi rá Hogandąhi Oją, hingui sä da hyąni 'bɛ'a gätho i xängahʉ rá Hogandąhi Oją, nɛ ɛ̨mbi rám hman a n'da ra 'yąmbʉi. Nɛ njąm'bʉ sä da bądi, hinda hønt'bʉ dim 'bʉhmi rá Hogandąhi Oją. 15 Pɛ nu'a ra ją'i ngue 'bʉhmi rá Hogandąhi Oją da zä da bądi 'bɛ'a nam bøn'a 'bɛ'a gä i ja, ngue nda'a da numanho nɛ nda'a hin da numanho. Pɛ nu'a hing ra 'yɛ̨c'yɛi hin da zä da bąrpa yʉ́n 'yomfɛ̨ni ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i. 16 Njon da 'yɛ̨nsɛ da bąrpa rán 'yomfɛ̨ni Oją ra Hmu, njo'o da xifi xʉn ho 'bɛ'a da 'yøt' Oją. Pɛ nujʉ dí comhbʉ a rán 'yomfɛ̨ni a ra Cristo.

3

I comhbʉ Oją rá 'bɛfi ʉ yʉ́ mbɛfi

1 Ma zi cu ahʉ, nu'bʉ mám 'bʉhmbʉ bʉ him bi zä dá xi ahʉ ʉ xʉn hɛ̨i tengu i si ʉ in 'youi xʉn ho rá Hogandąhi Oją. Pɛ dá xi ahʉ tengu'bʉ gmí 'yothohʉ ua ja ra ximhäi, uague tengu'bʉ ja gním 'bʉhmbʉ nangue ra Cristo. 2 Pɛ dá xi ahʉ a hingui hɛ̨i tengu'bʉ ra xi'ba thoho dá 'da ahʉ, nguetho tengu'bʉ hin ní zä gui sihʉ xʉn ho ra hmɛ. Nɛ ngutho ya, guexta'a hønt'a ra xi'ba da zä gdín sihmɛhʉ. 3 Nguetho hin guín zac ni mbʉihʉ. Nɛ guín nde gam mixte zɛhɛhʉ, jananjabʉ gadín sʉhmbʉ. Pɛ ha hin guí øthʉ tengu'bʉ gyʉ ją'i thohohʉ ua ja ra ximhäi. 4 Nguetho guím mamhbʉ to'o guí tɛnhdʉ, nɛ 'da'ahʉ guí ɛ̨mhbʉ guí tɛngahʉ, nɛ mi'da ɛ̨na tɛn ra Apolo. Pɛ gue'a gní 'yøthʉ tengu'bʉ gyʉ́ ją'i thohohʉ. 5 'Bɛ'a dadí mu'be a ra Apolo. Ha hin guí pąhmbʉ ngue yʉ́ mbɛfi thoho gä'be Oją, ngue dá fäxa'be gá 'yɛ̨c'yɛihʉ ra Hmu, nangue ra 'bɛfi bin 'dac'be n'da ngu n'da gä'be. 6 Nugä dá tuh ra hmudä bʉ, nɛ nu'a ra Apolo bi uąpi, pɛ nu'a Oją bi japi bin te nɛ bi bøx ʉ yʉ hmudä. 7 Janangue'a hin'yʉ rá ts'ɛdi a bi duh ra hmudä, xinga gue'a bi uąpi, pɛ hønt'a Oją i ja rá ts'ɛdi ngue bi japi bin te yʉ hmudä a. 8 Nɛ nugä dí comhma'bɛfi'be a ra Apolo, nɛ nugä dá tuhu, nɛ nu'a ra Apolo bi uąpi. Nɛ di 'dac'be Oją 'bɛ'a in nde di 'dac'be nangue ra 'bɛfi dá øt'be n'da ngu n'da gä'be. 9 Nɛsɛ Oją dí comhbe rá 'bɛfi. Nɛ nu'ahʉ tengu'bʉ yʉ́ huąhi ahʉ Oją ngue bi thuhu.

Nɛ nu'ahʉ tengu'bʉ n'da ra ngu ngue i hø a Oją. 10 Nɛ nugä tengu'bʉ n'da drá ngʉrpagądo nangue rá mate zɛhɛ Oją, ngue dá fä'mi xʉn ho yʉ́ guangujądo a ra ngu. Nɛ nu man'da pɛ di thoqui dim pɛpʉ ja a ra ngu. Pɛ n'da ngu n'da ra mbɛfi 'bʉ dim pɛpʉ ja a ra ngu, pɛ i jatho dim pɛfi xʉn ho. 11 Nɛ njon da zä di pärpa a rá guangujądo ra ngu, nɛ hønt'a ra Jesucristo ngue rá guangu n'da rá ngu Oją. 12 Pɛ nu'ʉ to'o di thoc'a ra ngu, sä da huahni xʉn ho 'bɛ'a da japi. Xʉn ho 'bʉ xøtho yʉ do dí fø't'a ra ngu, nɛ nu rá 'bet'e, xøtho yʉ t'ɛgui ʉ. Pɛ 'bo'o im bɛ̨ni dí fø't' yʉ za, o gue yʉ 'yox'yo, nɛ 'bo'o im bɛ̨ni dí mbet' yʉ paxi. 13 Nɛ nu yʉ́ 'bɛfi n'da ngu n'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi da hnu hangu nangu di muui 'bʉ bi zøn ra pa din ja ran juąnbi. Nguetho da zøn ra pa da ts'ä nangue ra sibi, nɛ da fąh pʉya gue'bʉ xʉn ho bi 'yøt rá 'bɛfi n'da ngu n'da yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i. 14 Nɛ nu'bʉ n'da ra mbɛfi bi hyät' ra sibi a rá ngu bi hyøe, da dąh rán zäbi bʉya. 15 Pɛ nu'bʉ bin zø a ra ngu bi hyøe, nɛ nte da dąh rán zäbi bʉya nangue rá 'bɛfi bi 'yøt'e. Nɛ maguepʉ hin xtám bongui, tengu ʉ 'da bi 'da 'bʉ min zø yʉ́ ngu. 16 Pɛ ha hin guí pąhmbʉ ngue gue ahʉ yʉ́ ngu ahʉ Oją, nɛ nu rá Hogandąhi Oją i 'bʉpʉ mbo ni mbʉihʉ. 17 Nɛ nu'a to'o da 'yɛ̨na di ts'onba rá ngu Oją, ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉn ʉnbi da 'yørpa Oją. Nguetho nu rá ngu Oją xʉn ndʉxqui a, nɛ guesɛ ahʉ rá ngu ahʉ Oją. 18 Nɛ hin da zä gui thoqui gan hyäzɛhɛhʉ ngue guim bɛ̨mhbʉ jasɛ nin 'yomfɛ̨nihʉ. Pɛ jatho gam pumbɛ̨nihʉ a guím bɛ̨nsɛhʉ, janangue'a da zä gui tįmhbʉ a njuąntho ran 'yomfɛ̨ni xʉn ho. 19 Pɛ nu rán 'yomfɛ̨ni ra ximhäi nte di muui bʉ na nu Oją. Nɛ gue'a mán t'o't'i bʉ rám hman a, ngue nu'a nín 'yomfɛ̨nisɛ n'da 'bʉ i ɛ̨na dim mixte, pɛ di jap Oją dim 'bɛsɛ bʉ n'da bʉya. 20 Nɛ man'da bi man ram hma, ngue nu'a to'o ɛ̨na jasɛ yʉ́n 'yomfɛ̨ni, pɛ go i pą a ra Hmu ngue nte di muui ʉ yʉ́n 'yomfɛ̨ni. 21 Janangue'a hin guim bɛ̨mhbʉ man'da di muui n'da ra ją'i. Pɛ Oją bi 'da ahʉ gätho ni ngʉrpihʉ ngue da mbäx ahʉ. Nɛ gätho ʉ i jaua ja ra ximhäi nɛ'ʉ 'bɛ'a gä i 'bʉi, nɛ bi zän Oją di zɛ ahʉ ʉ. 22 Nɛcä ngue drá Pablogä dí fäx ahʉ, nɛ ra Apolo, nɛ ra Pedro. Pɛ nɛ'a 'bɛ'a gätho dín nuhʉ ua ja ra ximhäi i fäxcahʉ ga pąhmbʉ Oją, nɛ ra te i fäxcahʉ, nɛ ran dąte, nɛ ra pa i jabʉ ya, nɛ ra pa ba ɛ̨hɛ. Nɛ janangue'a gätho ni mbɛtihʉ ʉ. 23 Nguetho yʉ́ mbɛti ahʉ ra Cristo nɛ nu ra Cristo rá mbɛti Oją a.

4

Yʉ́ 'bɛfi i øt' yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo

1 Pɛ nugä nɛ ra Apolo, nɛ jatho guim bɛ̨mhbʉ ngue yʉ́ 'yɛ̨hɛ gä'be ra Cristo, bin 'dac'be ra 'bɛfi ngue ga xi a'be rám hman Oją him mám fądi. 2 Pɛ damím bɛ̨mhbʉ, n'da ra 'yɛ̨hɛ̨ thoho 'bʉ bin t'un ra 'bɛfi, i jats'ɛdi tho di ją'ts'a sifi. 3 Pɛ hin dí ʉrpä a ra güɛnda a guím bɛ̨mhbʉ, ximangutho ʉ mi'da yʉ ją'i ɛ̨ngui hin dí ją'ts'i. Nɛ xínga guecä i sä ga pąsɛ 'bʉ dí ją'ts'i uague hin'na. 4 Pɛ nu ma mbʉigä dím bɛ̨ni hin dá soh ma 'bɛfi. Pɛ madague'bʉ ngubʉ dím bɛ̨nsɛ, pɛ jatho ga tø'mi gue'bʉ go da nusɛ Oją 'bɛ'a dá øt'ä. 5 Pɛ hin go m'bɛt'o gui 'yɛ̨mfʉ hingui ho bi 'yøt'a n'da. Pɛ 'bɛ gui tømhbʉ ba ɛ̨h ra Hmu, nɛ gätho di nɛqui bʉya 'bɛ'a mim bɛ̨mhbʉ mbo ma mbʉihʉ n'da ngu n'dajʉ. Nɛ di un Oją bʉya 'bɛ'a rán säui a bi 'yøt'a n'da ngu n'da ra 'yɛ̨c'yɛi. 6 Nu ram hma dí xi ahʉ, ma zi cu ahʉ, nanguecä'be ra Apolo, pɛ n'da ran zofo ngue hin da donts'i 'bɛ'a gui 'yøthʉ. Nɛ him man guim bɛ̨mhbʉ i ja rá ts'ɛdi n'da ra xänbate, nɛ xín guim bɛ̨mhbʉ n'datho xʉn ho xinda gue'ʉ mi'da. Janangue'a hin gui thoqui gan 'yɛ̨xhʉ. 7 Pɛ to'o bi ja ahʉ ngue xʉn ho ahʉ xinda gue'ʉ mi'da. Gätho 'bɛ'a i ja ahʉ bi 'da ahʉ Oją. Nɛ nu'bʉ guí pąhmbʉ bin 'da'adahʉ 'bɛ'a gä i ja ahʉ, pɛ hanja gnán 'yɛ̨zɛhɛhʉ, tengu'bʉ gá tįnsɛhʉ a ran ho i ja ahʉ. 8 Pɛ guí øthʉ tengu'bʉ gám hmusɛhʉ, ngue hin te guidí 'bɛhmbʉ, nɛ tengu'bʉ ya bin 'da a ni ts'ɛdihʉ ngue guidí mandahʉ gätho mi'da. Pɛ nuya tengu'bʉ ya gá sogahe. Pɛ hyøcta hmaha 'bʉ xquí søni ngue xtín ja ni ts'ɛdihʉ, nguetho nɛcähe n'dat'a xtín 'dac ma ts'ɛdihʉ 'bʉ. 9 Pɛ nugähe ngue ma 'bäihe ra Cristo, dím bɛ̨mhbe Oją bi 'yørcähe ngue i hnuhäigahe xinda gue gätho mi'da. Nɛ tengu'bʉ dyʉ́ ofädihe i pɛ'ts'i da thoje. Nɛ i pa ma ʉnguigahe 'bʉ i thengahe ra ximhäi. Nɛ'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i di hyonya thoho nangue 'bɛ'a dí sähe. 10 Nɛ nuje t'ɛ̨nje dyʉ́ 'yąmbʉihe, nguetho dí tɛnhde ra Cristo. Pɛ nu'ahʉ ɛ̨mmɛ guí homhbʉ da t'ɛ̨n ahʉ i ja nin 'yomfɛ̨nihʉ nguetho guí ɛ̨na guí tɛnhdʉ ra Cristo. Pɛ nugähe hin'yʉ ma ts'ɛdihe bʉ na hnuje, pɛ nu bʉ na hnu ahʉ tengu'bʉ ɛ̨mmɛ i ja ni ts'ɛdihʉ. Nɛ ɛ̨mmɛ i pa nt'ɛ̨'ts'i ahʉ, pɛ nugähe i pa nts'ani gähe. 11 Nɛ gätho yʉ pa xʉ thogui, nɛ gätho yʉ pa i jabʉ ya, ɛ̨mmɛ dí sähe ra thuhu, nɛ ra tuthe, nɛ dyʉ́ 'yąhehe, nɛ pa m'bɛ'migahe, nɛ hin hapʉ pøni i ja ma ngumhbe. 12 Nɛ ɛ̨mmɛ dí yähmbe ngue dadím pɛsɛhe nangue ma 'yɛhe. Nɛ ɛ̨mmɛ i ts'anje, pɛ man'da dí äfe rán jąpi Oją nangue ʉ i sante. Nɛ ɛ̨mmɛ pa ma ʉngui gahe, pɛ mpähä thoho dí häthe 'bɛ'a i t'ørcahe. 13 Nɛ di c'ąman'ʉje, pɛ man'da dín zomanhohe. Nɛ ngutho yʉ pa jabʉ ya, i t'ørcahe tengu'bʉ dyʉ́ ngohäihe ra ximhäi ngue hin'yʉ 'bɛ'a dadí muje. 14 Pɛ hin dín nde ahʉ gui pɛ'ts' ni sähʉ nanguehna dí xi ahʉ. Pɛ dadí 'da ahʉ n'da ran zofo, nguetho tengu'bʉ ma t'ʉhni ahʉ ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨c'ahʉ. 15 Pɛ madague'bʉ xquín nuhʉ 'dɛt'a mahuąhi ni ngʉrpihʉ i xän'nahʉ nangue ra Cristo, pɛ hønt'a n'datho ni tahʉ i 'bʉi, ngue guecä, nguetho rá mbʉdi thoho dá xi ahʉ nangue ra Cristo, jananjabʉ gá 'yɛ̨c'yɛihʉ bʉya. 16 Janangue'a dí ä'ahʉ ra mate ngue gui 'yøthʉ tengu dí øt'ä. 17 Nɛ gue'a dá pɛhndä bʉ ra Timoteo, ngue di zɛ ahʉ. Nɛ nu'a tengu'bʉ majuąni ma ts'ʉnt'ʉ ngue ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨qui, nɛ di ją'ts'i xʉn ho, nguetho ɛ̨c'yɛi xʉn ho a ra Hmu. Nɛ di bɛ̨n'nahʉ ngue 'bɛ'a dí øt'ä ngue dí tɛnni xʉn ho ra Cristo Jesús. Nɛ ngutho dím mangä bʉ hapʉ gätho i ja yʉ́m pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛi. 18 Nu bʉ guí 'bʉhmbʉ, i 'bʉpʉ 'da im bɛ̨ni jasɛ yʉ́ ts'ɛdi, im bɛ̨ni ngue hin ga mba bʉ. 19 Pɛ mi ts'ʉtho ga mba bʉ gan nu'ahʉ 'bʉ da nde Oją. Nɛ ga pądi to'o gätho i ɛ̨na i jasɛ yʉ́ ts'ɛdi. Nɛ hinga hønt'ʉ yʉ́m hma ga øts'e, pɛ gan nu 'bʉ majuąni i ja yʉ́ ts'ɛdi nangue Oją. 20 Nguetho nu'bʉ majuąni di manda Oją bʉ ja rá mbʉi n'da, hinga høntho da bądi din yą xʉn ho, pɛ din ja ra ts'ɛdi njuąntho. 21 Ha guín ndehʉ ga fɛmhyą ahʉ 'bʉ dá mbagä bʉ, uague guín nde ga huɛ̨c'ahʉ 'bʉ dá søngä bʉ.

5

Da thøn'a thi n'da ra 'yɛ̨c'yɛi bi 'yøt'e tengu'bʉ ran 'yomt'ɛ̨ni

1 Nɛ dí øcä bin thątui rá hømbe n'da ra cu. Pɛ n'da ran thąti gá 'yøthʉ ɛ̨mmɛ xʉn ts'otho, tengu'bʉ ran 'yomt'ɛ̨ni. Nɛ njo'o to'o numanho tengu a, xínga gue'ʉ yʉ ją'i hingui ɛ̨c'yɛi Oją. 2 Nɛ sä ɛ̨mmɛ guídín 'yɛ̨xhʉ guí ɛ̨mhbʉ nte guídí 'bɛhmbʉ. Pɛ xingui ts'ʉ tu ni mbʉihʉ nangue 'bɛ'a bi 'yøt'a. Hanja ngue hin guí hømhbʉ thi a. 3 Pɛ madague'bʉ njo'ogä bʉ guí 'bʉhmbʉ, pɛ tengu'bʉ 'darpʉ dí 'bʉhmbʉ, ngue dá sändä a ran ʉnbi da nu a bi 'yøt' ra ts'oqui, tengu tho 'bʉ ya dí 'bʉcä bʉ. 4 Pɛ i jatho gätho gam pɛtihʉ nangue rá thuhu ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ tengu thoho 'bʉ nɛcä dí 'bʉcä bʉ, janangue'a dá 'da ahʉ ran t'ɛ̨di i ja ua. Pɛ gan 'yohʉ rán t'ɛ̨di ma Hmuhʉ ra Jesús. 5 Nɛ nu'a ran 'yohʉ, dami hyømhbʉ thi da bɛnt'a ra zįthu, di ʉnba rá ngøc'yɛi, n'damhma da 'yäp rá punbi Oją nangue rá ts'oqui. Nɛ da zä da yąn Oją nangue rá mbʉi 'bʉ bi zøn ra pa bá peng ra Hmu bʉya. 6 Pɛ hingui sä gan 'yɛ̨xhʉ. Ha hin guí pąhmbʉ n'da ram hma, ngue ts'ʉtho ra íxi pɛ i sinni gätho ra jʉni. 7 Dami hyømhbʉ thi a ra nyo'ixi ngue ran ts'o guí 'bʉhmbʉ di ts'on'na nim pɛtihʉ. Janangue'a xtán ho ahʉ, tengu ra thuhmɛ an t'øt'e nangue ra jʉni ma'da'yo ngue nte ma íxi da mbɛ, i ts'i 'bʉ ndąbaxjua. Nɛ i jatho dan hojʉ, gue'a bi nde a ra Cristo 'bʉ mim 'bøts'e zɛhɛ bi hoga ma ts'oquihʉ. Nɛ gue'a ra hmɛpya mi u ʉ yʉ ją'i 'bʉ ndąbaxjua mi pøxa n'da ra t'ʉdɛ'yo. 8 Janangue'a thocpa thoho hønt'a xʉn ho ga øthʉ, nɛ hønt'a ra 'yu majuąni ga tɛnhdʉ. Nɛ gue'a ra thuhmɛ a ngue hin'yʉ ra íxi. Pɛ hin ga øthʉ tengu ra nyo'ixi, ngue 'bɛ'a gätho dín numanhosɛ nangue man 'yomfɛ̨nisɛhʉ, nɛ 'bɛ'a gätho mi'da xʉn ts'o. 9 Pɛ nu ra søcuą dá pɛn'nahʉ mam'bɛt'o, nɛ hin gá pąhmbʉ 'bɛ'a dín nde xcá xi ahʉ, ngue dá xi ahʉ hin gan 'yohʉ n'da ra 'yomt'ɛ̨ni. 10 Pɛ hin dí ɛ̨n ahʉ him man zohmbʉ ʉ hinga na pądi, madague'bʉ yʉ 'yomt'ɛ̨ni, nɛ yʉ ziyate, nɛ yʉ bɛ̨, nɛ'ʉ thąnde yʉ hyäte oją. Nguetho nu'bʉ gui sothohʉ ʉ, nɛ gui 'uehmbʉ ua ja ra ximhäi 'bʉ. Pɛ hinga gue'a dá xi ahʉ a. 11 Pɛ nu'a mi nde xcá xi ahʉ, ngue hin gui 'yɛ̨mfʉ ni cuhʉ ʉ 'da, nɛ xín gui comhbʉ rá 'bɛfi Oją n'da 'bʉ ɛ̨mbi ra cu 'bʉ guexta'a ran 'yomt'ɛ̨ni øt'e o gue'bʉ bin thątui a him mi sä xtín thątui, o ran ts'iyate, o i thąnde yʉ hyäte oją, o nɛ'ʉ yʉ ʉcuate, o gue ra įti, o gue ra bɛ̨. Pɛ o guín 'yohʉ ʉ tengu ʉ, xínga 'darpʉ gan sihmɛhʉ ʉ. 12-13 Nguetho ni 'bɛfihʉ gui juąnbahʉ ni mi'yɛ̨c'yɛihʉ 'bʉpʉ ja nim pɛtihʉ. Janangue'a gui hyømhbʉ thi a bi 'yøt' ra ts'oqui bʉ guí 'bʉhmbʉ. Pɛ nu'ʉ hinga ná ɛ̨c'yɛi, hingui sä ga juąnbahʉ ʉ, hønt'a Oją di juąnba ʉ.

6

Sä din hocpa zɛhɛ yʉ 'yɛ̨c'yɛi

1 Hanja gnín yąp zɛhɛhʉ bʉ 'bʉh ra zɛ'mi, nu'a hing ra 'yɛ̨c'yɛi. Hanja hinga gue'ʉ ni mi'yɛ̨c'yɛihʉ guí xihmbʉ di hoc'ahʉ. 2 Ha hin guí pąhmbʉ ngue ga juąnbahʉ ra ximhäi 'bʉ rán zɛgui yʉ pa, nguetho yʉ́ t'ʉhni gahʉ Oją. Hague má guet'ʉ yʉn sʉi dí øthʉ hin ga hojʉ, nguetho man'da hingui hɛ̨i dan hocpahʉ. 3 Nɛ asta gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i ga juąnbahʉ. Ha má guet'ʉ yʉn junt'i dí øzɛhɛhʉ yʉ pa i jabʉ ya ngue hin da zä ga hojʉ. 4 Janangue'a nu'bʉ ja n'da ran junt'i, pɛ hin ga xihmbʉ n'da ra zɛ'mi, nguetho hin dí comh ma 'bɛfihʉ a. 5 Gue'a dí xi ahʉ a, janangue'a jatho gui pɛ'ts' ni sähʉ 'bɛ'a guí øthʉ. Ha njo'o n'da ahʉ i ja ts'ʉ ran 'yomfɛ̨ni ngue'a di hoc'ahʉ nangue ran sʉi guí øthʉ. 6 Ha i jatho da zix rá cu bʉ 'bʉh ra zɛ'mi n'da ra 'yɛ̨c'yɛi, nɛ hing ra 'yɛ̨c'yɛi a ra zɛ'mi. 7 Nɛ nu'a gní 'yøthʉ yʉn junt'i, nɛ gue'a gním 'bɛhmbʉ a. Hanja hin gní hyäthʉ a ran ts'o i t'øt ahʉ, nɛ hin guídí jafʉ da fɛ̨ ahʉ 'bɛ'a guí pɛshʉ. 8 Hin guí häthʉ, nguetho guesɛ ahʉ guí ørpahʉ ran ts'o ni cuhʉ, nɛ guí pɛ̨fʉ 'bɛ'a i pɛ'ts'i. 9 Pɛ ha hin guí pąhmbʉ ngue hin da zä da yʉrpʉ di manda Oją n'da ra ts'om'bäi. Nɛ o sä guim bɛ̨mhbʉ da zin Oją ʉ yʉ 'yomt'ɛ̨ni, o gue'ʉ i thąnde yʉ hyäte oją, o gue'ʉ in nutonto yʉ́ xisu yʉ́ mim 'yohʉhʉ, o gue'ʉ di 'yąsäba yʉ́ mim 'yohʉhʉ tengu'bʉ ra xisu. 10 Nɛ hin da yʉrpʉ di manda Oją ʉ yʉ bɛ̨, o yʉ ziyate, o yʉ įti, o yʉ ʉcuate, o yʉ nɛxmate. 11 In jabʉ gá 'yøthʉ 'da ahʉ, pɛ bi mba m'be't'e ni ts'oquihʉ, nɛ guesɛ Oją bi 'yøt'e yʉ́ t'ʉhni ahʉ. Nɛ bi hoc'ahʉ nangue a guí ɛ̨c'yɛihʉ ra Hmu Jesús, nɛ nangue a guí 'bʉhmbʉ rá Hogandąhi ma Ojąhʉ.

Rá mbɛti Oją ma ją'ihʉ

12 Majuąni a ram hma ngue i ja man t'ɛ̨dihʉ ga øthʉ 'bɛ'a gätho dín ndehʉ. Pɛ m'batho a da bømanho ga øthʉ. Majuąni ngue i ja man t'ɛ̨dihʉ ga øthʉ 'bɛ'a gätho dín ndehʉ. Pɛ hin gan nde ga øthʉ a da dącpa ma mbʉihʉ. 13 Nɛ majuąni a ram hma nangue ran ts'ihmɛ, ngue nu'bʉ in ndehmɛ ma fohohʉ, dan sihmɛhʉ. Pɛ hin'yʉ 'bɛ'a man'da nts'änni nangue ma fohohʉ, nɛ da zøn ra pa ngue da man Oją him man dan sihmɛhʉ. Pɛ nu'bʉ in nde ran 'yomt'ɛ̨ni ma ją'ihʉ, hingui sä ga øthʉ a, nguetho nu ma ją'ihʉ bi zän Oją dim 'bʉpʉ ra Hmu. 14 Nɛ da xox Oją ma ją'ihʉ nangue rá ts'ɛdi, tengu thoho a ra Cristo bi xox 'bʉ mi du. 15 Ha hin guí pąhmbʉ ngue nu ma ją'ihʉ, gue'a rá ją'i ra Cristo a. Ha da zä ga hąjʉ n'da xɛqui rá ją'i ra Cristo, ngue ga øt' ran 'yomt'ɛ̨ni, tengu'bʉ n'danją'i tho ga øt'be n'da ra xisu ra 'yomt'ɛ̨ni. Pɛ hingui sä ga øthʉ tengu a. 16 Pɛ gue'a i øt' ra 'yomt'ɛ̨ni bʉ na nu Oją, tengu bi mam bʉ ja rá t'ohni, ngue nu'ʉ mi yonją'i, pɛgue bi 'yøt'e tengʉ'bʉ n'danją'i tho bi gohi. 17 Pɛ nu'a ra ją'i 'bʉ in 'youi ra Cristo, tengu'bʉ n'danją'i tho da 'yøt'ui. 18 Janangue'a da zä gui 'dahmbʉ bʉya nangue'a ran 'yomt'ɛ̨ni. Nguetho nu mi'da yʉ ts'oqui di ts'onba bʉ maxøts'e rá ngu Oją, pɛ nu ran 'yomt'ɛ̨ni di ts'onba bʉ mbo rá ngu Oją. 19 Ha hin guí pąhmbʉ ngue nu ni ją'ihʉ rá ngusɛ rá Hogandąhi Oją a, nguetho 'bʉpʉ mbo ma ją'ihʉ a, gue'a bi 'dajʉ Oją a. Nɛ nu ni ją'ihʉ hin ni mbɛti zɛhɛhʉ a. 20 Nguetho Oją bi 'yøt'e rá mbɛti ahʉ, nɛ tengu'bʉ xʉm hmadi bi gut'i. Janangue'a ga ørpahʉ rá 'bɛfi Oją nangue ma ją'ihʉ nɛ nangue ma mbʉihʉ.

7

Ran zofo nangue ran thąti

1 Pɛ nuya ga xi ahʉ a guí ängahʉ. Nɛ ya dí xi ahʉ ngue xʉn ho 'bʉ da zɛt'a n'da ran 'yohʉ, hin da hyon rá xisu. 2 Pɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu ran 'yomt'ɛ̨ni i ja. Janangue'a man'da xʉn ho 'bʉ dim 'bʉh rá xisu n'da ran 'yohʉ, nɛ dim 'bʉh rá ndø n'da ra xisu. 3 Nu ran 'yohʉ i jatho dim 'bʉhmi xʉn ho rá xisu. Nɛ ngutho ra xisu, i jatho dim 'bʉhmi xʉn ho rá ndø. 4 Nguetho nu n'da ra xisu hin di manda zɛhɛ a rá ją'i zɛhɛ, pɛgue di manda a rá ndø. Nɛ ngutho n'da ran 'yohʉ hin di manda zɛhɛ a rá ją'izɛhɛ, pɛgue di manda a rá xisu, nguetho n'dat'a ram 'bʉi øt'e. 5 Pɛ hin da 'ue'a n'da nangue rá xisu, nɛ xín da 'ueh ra xisu nangue rá ndø. Pɛ hinda hønt'bʉ gá bɛ̨mhbʉ gan yąhʉ Oją 'da yʉ pa da zä gui sɛthʉ. Pɛ i jatho 'da'angu guim bɛ̨mhbʉ ni xisuhʉ. Nɛ m'bɛjua bʉya da zä gan yąhʉ ni xisuhʉ mahøn'a. Nguetho nu'bʉ nya'a ts'ʉ yʉ pa hin gui yąhʉ ni xisuhʉ, xømhma thoho da hyä ahʉ ra zįthu 'bʉ hingui sä gui sɛthʉ. 6 Nu'a dí xi ahʉ, tengu'bʉ n'da ran t'ɛ̨di. Pɛ hin dadí hɛc'ahʉ 'bʉ guín nde gan thąthʉ o xin guín nde gam 'bʉsɛhʉ. 7 Pɛ dí ɛ̨nsɛgä ngue xʉn ho 'bʉ gätho dim 'bʉsɛ tengugä. Pɛ hingui sä, nguetho n'da ngu n'da bin 'dajʉ ra ts'ɛdi nangue Oją, ngue 'dahma 'dan'yo ga øthʉ n'da ngu n'dajʉ. 8 Pɛ dí xi ahʉ, nu'ʉ to'o hinga na din thąti, nɛ'ʉ xʉn du yʉ́ xisu, nɛ'ʉ xʉn du yʉ́ ndø, man'da xʉn ho 'bʉ ya hin gan simhbʉ, tengu thohogä. 9 Pɛ nu'bʉ hingui sä da zɛthoho n'da, man'da xʉn ho da hyon rám pɛpiui, ngutho n'da ra xisu, nɛ ngutho n'da ran 'yohʉ. Nguetho ɛ̨mmɛ di xømbʉi ngue njongui 'bʉhmi. 10 Nɛ dí xi ʉ to'o i 'bʉhmi yʉ́ ndø, hingui sä da zogui. 11 Nɛ nu'bʉ bi zoh rá ndø n'da ra xisu, i jatho dim 'bʉsɛ, o gue dim 'bʉhmi mahøn'a a rá ndø. Nɛ ximangutho n'da ran 'yohʉ, hingui sä din xummi a rá xisu. Nɛ nuna ran t'ɛ̨di i jaua dí xi ahʉ, him mam hmansɛgä, pɛgue rám hma ma Hmuhʉ ra Jesucristo 'bʉ mi'bʉcua ja ra ximhäi. 12 Nɛ nu man'da ram hma dí xi ahʉ him bi man'a ma Hmuhʉ 'bʉ mi 'bʉcua. Nɛ nu'a ram hma dí xi ahʉ, nu'bʉ n'da ra cu, ngue hing ra 'yɛ̨c'yɛi a rá xisu, pɛ nu ra xisu 'bʉ in nde ma zä dim 'bʉpʉ, pɛ man'da xʉn ho 'bʉ di thoqui dim 'bʉhmi. 13 Nɛ ngutho n'da ra xisu 'bʉ ra 'yɛ̨c'yɛi, nɛ hing ra 'yɛ̨c'yɛi a rá ndø, pɛ nu rá ndø 'bʉ ma zä in nde dim 'bʉhmi a rá xisu, pɛ man'da xʉn ho 'bʉ di thoqui dim 'bʉhmi. 14 Nɛ nu Oją di jamansu n'da ran 'yohʉ ngue hing ra 'yɛ̨c'yɛi, ngue'bʉ ra 'yɛ̨c'yɛi a rá xisu. Nɛ ngutho n'da ra xisu ngue hing ra 'yɛ̨c'yɛi, pɛ Oją di jamansu ngue'bʉ ra 'yɛ̨c'yɛi a rá ndø. Nu'bʉ hin xtan jabʉ, ya hin xtí jąp Oją ni t'ʉhnihʉ 'bʉ. Pɛgue ya mająpi nangue Oją ʉ. 15 Pɛ nu'a ran 'yohʉ hing ra 'yɛ̨c'yɛi, o gue n'da ra xisu, nɛ nu'bʉ in nde da zo a ra 'yɛ̨c'yɛi mi 'bʉhmi, man'da xʉn ho 'bʉ di thøtho da mba. Nɛ hingui sä da 'yørpa ra ts'ɛdi dim 'bʉhmi 'bʉ ya hingui nde. Nguetho Oją bi zängahʉ dam 'bʉmanhohʉ ngue nte man sʉi din ja. 16 Nɛ nu'bʉ guí 'bʉhmbʉ ʉ hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi, xømhma thoho da yąn yʉ́ mbʉi 'bʉ gui fäxhʉ da dįn ra 'yu, nɛ'ahʉ gyʉ́ xisuhʉ, nɛ'ahʉ gyʉn 'yohʉhʉ. 17 Pɛ jatho gui 'yøthʉ a dí bømanho a rá ts'ɛdi bi 'da ahʉ Oją, n'da ngu n'da ahʉ, ngue nda'a bi zän Oją gdám 'bʉhmbʉ, tengu gmí øthʉ 'bʉ hin ní zon'nahʉ Oją. Nɛ ngutho dí xicä mi'da ngue hønbʉ go hapʉ i ja yʉ́m pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛi. 18 Nɛ nu'ʉ to'o nthɛqui yʉ́ xifani 'bʉ mi 'yɛ̨c'yɛi Oją, pɛ i jatho guexta'a rá hmɛpya yʉ́ ją'i nguetho yʉ judío. Nɛ nu'bʉ n'da ngue him mán thɛqui rá xifani, pɛ hin da bɛ̨ni ngue m'bɛjua tho da hyɛqui. 19 Nguetho nte ni mba tho 'bʉ am hmɛpya uague hin'na. Pɛ man'da i jats'ɛditho ga øthʉ a i xijʉ Oją. 20 Pɛ n'da ngu n'da da 'yøt'e nda'a da zä dám 'bʉi, tengu mi øt 'bʉ hin ní 'yɛ̨c'yɛi. 21 Nu'bʉ gmín 'yɛ̨hɛhʉ bʉ 'bʉh yʉ ją'i 'bʉ gmí däp ni mbʉihʉ Oją, pɛ hingui jatho gui päh ni 'bɛfihʉ. Pɛ nu'bʉ da xi a ni hmuhʉ ngue gui pømhbʉ, pɛ man'da xʉn ho 'bʉ gui pømhbʉ bʉya. 22 Nɛ nu'bʉ n'da ra 'yɛ̨hɛ, 'bʉ mi däp rá mbʉi ra Cristo, bi mba ma thøgue bʉ na nu Oją. Nɛ ximangutho n'da ra ją'i ngue him bin 'yɛ̨hɛ, pɛ bin 'yɛ̨hɛ nangue ra Cristo. 23 Ngue nu Oją bi 'yøt'e yʉ́ t'ʉhni gahʉ, nɛ tengu'bʉ xʉm hmadi bi gut'i. Janangue'a 'yo guí tɛnthohohʉ 'bɛ'a di 'bɛp ahʉ gui 'yøthʉ yʉ ją'i 'bʉ i xi ahʉ gui 'yøthʉ yʉ ts'oqui. 24 Nɛ n'da ngu n'da ahʉ, ma zi cu ahʉ, gui thoqui gui 'yøthohohʉ ni 'bɛfihʉ, tengu gmí øthʉ 'bʉ hin gní 'yɛ̨c'yɛihʉ Oją. Pɛ man'da gui thoqui gui 'yøthʉ xʉn ho guepʉ da numanho Oją. 25 Nɛ nu man'da ram hma guí ängahʉ nangue'ʉ njo'o yʉ́ xisu o yʉ́ ndø, pɛ hin'yʉ n'da ram hma bi mansɛ a ma Hmuhʉ ra Jesucristo 'bʉ mim 'bʉcua ja ra häi. Pɛ ga xi ahʉ a dím bɛ̨ngä. Nɛ xʉn ho 'bʉ gui 'yøthʉ a dím mangä, nangue a rá mate ma Hmuhʉ bi 'dac ran 'yomfɛ̨ni. 26 Nɛ nu mam hmangä dí xi ahʉ ya, nangue njo'o yʉ́ xisu o njo'o yʉ́ ndø, xʉn ho 'bʉ din jatho tengu in ja ya. Nguetho nu'ʉ yʉ pa jabʉ ya, xʉn hɛ̨itho 'bʉ gan nuhʉ yʉn ʉnbi 'bʉ dán simhbʉ. 27 Nɛ nu'bʉ n'da i 'bʉh rá xisu, hin da bɛ̨ni ngue da hyɛgui, nɛ nu'bʉ n'da njo'o rá xisu, hin da bɛ̨ni da hyoni. 28 Pɛ nu'bʉ guín ndehʉ gan simhbʉ, hin guim bɛ̨mhbʉ ngue ra ts'oqui a. Nɛ ngutho 'bʉ n'da ra hmute da bɛ̨ni din thąti, pɛ hin da 'yɛ̨mbi ra ts'oqui a. Pɛgue nu'bʉ gan simhbʉ, man'da xʉn hɛ̨i ram 'bʉi gui 'yøthʉ, xinda gue'bʉ njon xtím 'bʉ ahʉ. Nɛ dín nde gan yąn ahʉ nangue ʉ xʉn hɛ̨i. 29 Ma zi cu ahʉ, nu'a nam bøn a dí xi ahʉ, him min ngu yʉ pa dam 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi. Janangue'a i jatho ga humbahʉ ga juahmbʉ n'dihi rá 'bɛfi Oją yʉ pa ní mba bʉ. Nɛ nu'ʉ to'o i 'bʉh yʉ́ xisu bʉya, nɛ xingui ts'ʉ da bɛ̨ni da 'yɛ'ts'a rá 'bɛfi Oją nangue a rá xisu. 30 Nɛ hingui sä nya'a ga ɛshʉ rá 'bɛfi Oją 'bʉ ya dín nuhʉ ra dumbʉi, nguetho dí xønhdʉ ga juahmbʉ n'dihi rá 'bɛfi Oją. Nɛ xíngui sä nya'a dan johyahʉ nangue ma amigohʉ, xínga gue'ʉ dí tämhbʉ nya'a gan numanhohʉ. 31 Nɛ ngutho ʉ to'o gätho i øt' yʉ́ 'bɛfi zɛhɛ ua ja ra ximhäi, pɛ man'da zi ts'ʉtho da bɛ̨ni. Nguetho mi ts'ʉtho da guadi 'bɛ'a gätho dín nuhʉ ya. 32 Janangue'a dín nde ahʉ ngue man'da ts'ʉtho guim bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a di hɛ̨n ahʉ ua ja ra ximhäi. Nɛ nu'bʉ n'da ran 'yohʉ ngue njo'o rá xisu, pɛ man'da ɛ̨mmɛ da bɛ̨n a rá 'bɛfi Oją, nguetho 'bʉsɛ, nɛ i honi 'bɛ'a da numanho Oją. 33 Pɛ nu'bʉ ya i 'bʉh rá xisu, nɛ hinga hønt'a rá 'bɛfi Oją da hyom bʉya, nɛ'a rá xisu da numanho nɛ da hyonbi 'bɛ'a gätho da hyoni. 34 Nɛ nu'a n'da ra xisu ngue njo'o rá ndø, pɛ man'da da zä hønt'a rá 'bɛfi Oją da bɛ̨ni da 'yøt'e. Pɛ nɛ'a rá ją'i nɛ'a rá mbʉi hønt'a rá 'bɛfi Oją øt'e. Pɛ nu'a ra xisu 'bʉ ya i 'bʉh rá ndø, nɛ da 'yøt'e dí numanho a rá ndø. 35 Nɛ nuna dí xi ahʉ dín nde ga fäx ahʉ, nɛ hin dín nde ga ʉn'nahʉ. Nɛ dín nde ahʉ gui 'yøthʉ a xʉn ho, ngue hin di hɛ̨i ni mbʉihʉ 'bʉ gui 'yøthʉ rá 'bɛfi Oją. 36 Pɛ nu'bʉ n'da ran 'yohʉ ngue i 'bʉ a n'da rá t'įxu, nɛ ya bi zøn ra ora din thąti. Nɛ im bɛ̨ni hingui ho 'bʉ da ząmmi, nɛ ɛ̨mmɛ in nde rá t'įxu din thąti, xʉn ho 'bʉ di thąrpa a rá t'įxu, nɛ hin da 'yɛ̨mbi ra ts'oqui a. 37 Pɛ nu'bʉ n'da ran 'yohʉ hin te im bɛ̨n rá mbʉi ngue din thąt'a rá t'įxu, nɛ nu'bʉ ja rán t'ɛ̨di rá ta da zä da xifi, pɛgue man'da xʉn ho 'bʉ dim 'bʉtpʉ. Nɛ n'dat'a im bɛ̨ni ngue gue'a xʉn ho da 'yøt'a. Nɛ da bądi xʉn ho a bi 'yør bʉya. 38 Janangue'a nu'ʉ to'o di thąrpa yʉ́ t'įxu, xʉn ho i øt'e, pɛ nɛ'ʉ to hingui nde di thąrpa yʉ́ t'įxu, pɛ man'da xʉn ho i øt'ʉ. 39 Pɛ nu'bʉ n'da ra xisu bi hyon rá ndø, pɛ i jatho dim 'bʉhmi gätho yʉ pa i 'bʉ a rá ndø. Nɛ nu'bʉ ya bi du a rá ndø, 'bʉ in nde din thąt mahøn'a, xʉn ho ngue din thąti, pɛgue n'da rá mi'yɛ̨c'yɛiui din thątui mahøn'a. 40 Pɛ dí ɛ̨nsɛgä ngue man'da din johya 'bʉ hin din thąti mahøn'a. Nɛ dím bɛ̨ni ngutho di bɛ̨ngä rá Hogandąhi Oją.

8

'Da yʉn t'änni nangue yʉ 'bøts'e

1 Nɛ nuya dín nde ga xi ahʉ a gá 'yängahʉ, 'bʉ da zä gui sahʉ a ra ngø xí 'bøspa ʉ yʉ hyäte oją, uague hin'na. Nɛ majuąni guím mamhbʉ ngue gätho gahʉ dí pąhmbʉ xʉn ho a. Pɛ nu'a gní pąhmbʉ, gue'a gnín 'yɛ̨xtahʉ a. Pɛ man'da gue'a ran huɛ̨cate nan te rá 'bɛfi Oją a. 2 Pɛ nu'bʉ guí ɛ̨nsɛhʉ guí pąhmbʉ ran 'yomfɛ̨ni, pɛ guepʉ na fąpʉ bʉya ngue hinga ná pąhmbʉ xʉn ho, nguetho guidín 'yɛ̨xhʉ. 3 Pɛ nu'bʉ majuąni dín numanhohʉ Oją, nɛ dí comhbʉ rán 'yomfɛ̨ni Oją 'bʉ. 4 Nuya, nu'ʉ 'bɛ'a gätho bí 'bøspa ʉ yʉ hmite, pɛ dí pąhmbʉ hing yʉ oją ʉ ɛ̨mbi n'youi. Nɛ dí pąhmbʉ n'datho Oją 'bʉi, nɛ hønt'a i ja rá ts'ɛdi a. 5-6 Nɛ madague'bʉ t'ɛ̨mbi 'bʉh yʉ oją ua ja ra häi nɛpʉ mahɛ̨ts'i, nɛ t'ɛ̨mbi xʉn ngu yʉ oją nɛ yʉ hmu, pɛ nujʉ, hønt'a n'datho a Oją dí 'bʉhmbʉ, ngue ra Ta, nɛ bi zänni 'bɛ'a gätho i ja, nɛjʉ bi zängahʉ ga ørpahʉ rá 'bɛfi. Nɛ hønt'a n'datho a ra Hmu dí 'bʉhmbʉ, ngue gue'a ra Jesucristo a, nɛ gue'a í 'yøt' Oją 'bɛ'a gätho i ja, nɛ gue'a bi 'dajʉ ra te xʉn ho ma mbʉihʉ a. 7 Pɛ hinga gätho yʉ cu guí 'bʉhmbʉ i pądi xʉn ho nangue ʉ yʉ hyäte oją, nɛ ząi mi thąnde ʉ, janangue'a ɛ̨na guexta'a im bɛ̨m 'bʉ ya bi za a ra ngø xí 'bøts'e. Nɛ i ɛ̨nsɛ ngue'a ra ts'oqui a 'bʉ ya bi za, nguetho hinguin zaqui yʉ́ t'ɛ̨c'yɛ̨i. 8 Pɛ hinga gue yʉn ts'ihmɛ dí sihʉ nan numanhojʉ Oją. Xín gam bɛ̨mhbʉ ngue'a nan numanhojʉ a 'bʉ dí sihʉ o hin dí sihʉ. 9 Pɛ i jatho gui jamansufʉ yʉ́ mbʉi ni cuhʉ. Nɛ mamí jafʉ da dąng bʉ ja ra ts'oqui, nguetho hinga na pądi 'bɛ'a guí øthʉ 'bʉ guí øthʉ a guí pąhmbʉ xʉn ho. 10 Pɛ xi'bʉ da nu ahʉ 'da ni cuhʉ gue'a guí sihmɛhʉ bʉ ja yʉ́ niją yʉ hmite. Nɛ guí pąhmbʉ xʉn ho 'bɛ'a guí sihʉ. Pɛ nu'ʉ ni cuhʉ im bɛ̨nsɛ gue'a ra ts'oqui a 'bʉ da ts'i. Nɛ xi'bʉ sä da 'yɛ̨na da hyut'an zambʉi da zi ʉ xí 'bøx bʉya. 11 Jananjabʉ nu nin 'yomfɛ̨nihʉ gue'a nam 'bɛh ni cuhʉ a, nguetho hinga na pądi xʉn ho. Pɛ nu'ʉ ni cuhʉ, gue'a í du ra Cristo a ngue da yąnba yʉ́ te. 12 Janangue'a nu'bʉ ngubʉ guí øthʉ, pɛ guí ørpahʉ ra ts'oqui ra Cristo 'bʉ, nguetho guí ørpahʉ ra ts'oqui ni cuhʉ ngue hinguin zaqui yʉ́ t'ɛ̨c'yɛ̨i, nɛ guidí ts'onbahʉ yʉ́ mbʉi. 13 Nɛ nugä drá Pablogä, nu'bʉ gue'a ra ngø dí sagä nin ʉnba rá mbʉi n'da ma cu, pɛ man'da xʉn ho 'bʉ him man ga sagä ra ngø 'bʉ, janangue'a hin ga japi da mbeng bʉ ja yʉ ts'oqui n'da ma cu.

9

Da bɛ̨ni nda'a xʉn ho da 'yøt' yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo

1 Nɛ nugä man'da ja man t'ɛ̨di xcá øt'ä 'bɛ'a gätho dín numanho ga øt'ä, nguetho majuąni ma 'bäigä'be a ra Cristo, ngue dá nusɛgä a ra Hmu. Nɛ mfądi majuąni bin 'dac man t'ɛ̨di nguetho dá ja ahʉ gá 'yɛ̨c'yɛihʉ Oją nangue rám fäts'i ra Hmu. 2 Nɛ masque i 'bʉh mi'da ɛ̨ngui him ma 'bäigä'be ra Cristo, pɛ nu'ahʉ guí pąhmbʉ, nɛ mfądigui nangue ahʉ. 3 Nɛ gue'a ga xicä ʉ to'o da 'yängui nangue man t'ɛ̨di. 4 Nɛ i ja man t'ɛ̨di xcá tąh man zäbi o xtín 'dac man ts'ihmɛ. 5 Nɛ i ja man t'ɛ̨di xcán thąt'be n'da ra xisu, ngue ma mi'yɛ̨c'yɛ̨i'be, nɛ xcá sits'i hønbʉ go hapʉ dí 'yo, tengu i øt'ʉ yʉ́n 'yohʉ ra Cristo, nɛ ra Pedro, nɛ mi'da yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. 6 Pɛ ha guím bɛ̨mhbʉ hin'yʉ man t'ɛ̨di'be a ra Bernabé ngue xcá ɛ'ts' ma 'bɛfi zɛhɛ'be ngue'a ná tąh man ts'ihmɛ'be. 7 Nguetho njo'o n'da ra dofʉi i juzɛhɛ yʉ́ gasto zɛhɛ. Nɛ n'da ra ją'i 'bʉ i øt' ran uąndät'ä i jant'ɛ̨di da zi. Nɛ yʉ ją'i 'bʉ di 'yɛ̨h yʉ́ dɛ'yo, i jant'ɛ̨di da zip yʉ́ xi'ba ʉ yʉ́ dɛ'yo 'bʉ in nde. 8 Pɛ hinga hønt'ʉ yʉ ją'i im ma tengu na dí xi ahʉ, pɛ nɛ'a Oją im ma tengu na, nɛ gue'a mán t'o't'i bʉ ja rán t'ɛ̨di Oją a. 9 Nguetho nu'a rán t'ɛ̨di Oją bi 'yo't'a ra Moisés: “Pɛ nu'bʉ n'da ra mbʉndąni i pʉ, hingui sä da thurpa rá nde, n'damhma da zä da za ʉ yʉ xi'yømpøhø i jabʉ,” bi 'yɛ̨na. Pɛ ha gam bɛ̨mhbʉ hønt'ʉ yʉn dąni in nu Oją. 10 Ha hin dí pąhmbʉ ngue nɛjʉ da t'ørcahʉ a i hmangua, nguetho n'da ran t'uti a, man t'o't'i nanguejʉ. Nɛ tengu'bʉ dadím pɛhmbʉ bʉ ja ra häi, ngutho ʉ yʉ dujʉ nɛ'ʉ yʉ mbɛjʉ, nɛ xʉn ho 'bʉ da bɛ̨ni da dąh yʉ́n zäbi nangue yʉ́ 'bɛfi øt'e. 11 Nɛ nugä'be tengu'bʉ ya dá tu'be ra hmudä bʉ guí 'bʉhmbʉ nangue ra te. Pɛ xiya ha guím bɛ̨mhbʉ hingui ho 'bʉ xcá xoc'be ngue ga si'be. Nu'a nam bøn'a dí xi ahʉ, tengu'bʉ ya xquí jurca'be. 12 Pɛ nu'ʉ mi'da yʉ xänbate i hąni 'bɛ'a guídí unhdʉ, nɛ man'da i ja man t'ɛ̨di'be xcá hąm'be 'bʉ xcá nde'be. Pɛ hinga gue'a dí hongä'be ngue'a ga tą'be. Xʉn ngu ʉ gätho dadín 'yɛpta'be, nguetho dí su'ahʉ hin xquí hyąmhbʉ a rán ho ma'da'yo ra Cristo. 13 Pɛ guí pąhmbʉ 'bɛ'a i øt'ʉ to'o dim pɛpʉ ja yʉ́ niją ma mijudíohe, hønt'a i tįm bʉ ja ra niją i si, nɛ gue'a nam pɛp ʉ yʉn t'unni din t'un'na Oją bʉ. 14 Nɛ nguthogähe ya, ngue'a dím mamhbe rán ho ma'da'yo ra Cristo, bi zän ra Hmu ngue gue'a dám pɛpähe a rám hma. 15 Pɛ hin dí øt'ʉ yʉn t'ɛ̨di gä bin 'daqui. Nɛ hinga gue'a nam bøn'a dá ot'ahʉ a, ngue gui 'dajʉ man zäbigä. Pɛ man'da xʉn ho 'bʉ ga tugä, xínda gue'bʉ 'bo'o da 'uįngui, nɛ ndetho dí 'uega man johya. 16 Pɛ nu'bʉ hønt'a ga øt'ä ngue ga mangä rám hman ra Cristo, pɛ hin dí guah man johyagä a 'bʉ, nguetho gue'a ín 'dac ma 'bɛfi a. Nguetho jats'ɛdi tho gam mangä a ram hma. 17 Pɛ nu'bʉ mpähä thoho dí øt'ä rá 'bɛfi ma Hmu, nɛ i ja 'bɛ'a dí tąhą. Pɛ nu'bʉ dąts'ɛdi tho ga øt'e ts'ʉtho, pɛ guemhma 'yo ma güɛnda ga juadi. 18 Pɛ 'bɛ'a nin jurca 'bʉ mpähä thoho dím man rán ho ma'da'yo ra Cristo. Pɛ man'da dí tąh ran johya 'bʉ nte dí tącä ra hmɛ. Janangue'a man'da xʉn ho 'bʉ nte ga tąhą, madague'bʉ i ja man t'ɛ̨di ngue xcá tąhą nangue'a ma 'bɛfi. 19 Nɛ madague'bʉ hingan ts'änni ngue dan 'yɛ̨hɛ̨gä, nɛ njo'o n'da ra ją'i ngue'a ma hmu, pɛ dí cohi tengu'bʉ drá 'yɛ̨hɛ̨gä ʉ gätho yʉ ją'i, nguepʉ da zä ga zɛdi da dįn ra 'yu xʉn ho ʉ mi'da xʉn ngu. 20 Janangue'a nu'bʉ dí 'bʉhmbe ma mijudíohe, ngue i øt' yʉn t'ɛ̨di bi xi Oją yʉ judío, nɛcä dí øt'ä ʉ, madague'bʉ hin di mandagä ʉ. Janangue'a da zä ga zɛrpa yʉ́ mbʉi da 'yɛ̨c'yɛ̨i ra Cristo. 21 Pɛ nu'bʉ dí 'bʉhmbe ʉ hingui pąh yʉn t'ɛ̨di bi xi Oją yʉ judío, nɛcä hin dí øt'ä ʉ. Janangue'a da zä bʉ ga zɛdi da 'yɛ̨c'yɛ̨i ra Cristo. Pɛ hingui nde da ma ngue dí sotho ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nguetho dí tɛndä a im man ra Cristo. 22 Nɛ nu'bʉ dí 'bʉhmbe ʉ xʉn güent'i thoho yʉ́ t'ɛ̨c'yɛ̨i, pɛ nɛcä dí øt'ä tengu'bʉ xʉn güent'i thohogui, janangue'a i sä bʉ dí zɛdi da 'yɛ̨c'yɛ̨i ra Cristo. Nɛ gue'a dí øt'ä, ngue 'da'iguje n'da ngu n'da yʉ ją'i, nɛ dí honi xʉn ho 'bɛpʉ dí 'yɛ̨c'yɛ̨i yʉ ją'i. 23 Guehna gätho dí øt'ä na, janangue'a da zä ga comhbʉ rán jąpi ra Cristo hønt'a go to'o ní ją'i da hyąn'a ran ho ma'da'yo. 24 Pɛ guín nuhʉ yʉn t'uti nangue'ʉ i tihi, madague'bʉ i tihi, pɛ n'datho a i tąh ran t'unni. Pɛ dami tihmbʉ ya nguepʉ da zä gui tąhmbʉ. 25 Nɛ tengu thoho yʉn 'yɛ̨ni ua ja ra ximhäi, ɛ̨mmɛ din jamansusɛ, nɛ hingui nde da 'yøt'a di hɛ̨ni. Pɛ hønt'a dim 'bɛdi i tą ʉ. Pɛ nu'bʉ in jabʉ ga øthʉ, ga tąhmbʉ a da hyät'i maząi. 26 Nɛ nugä tengu'bʉ dí øt' ra 'dihi, dí hąx ra 'yu i uɛ̨ntho bʉ hapʉ i ja ran tąhą. Nɛ tengu'bʉ 'bo'o dadín tun'be, pɛ hinga ha sätho dí pʉcpi, pɛ dí pądi hapʉ dí täpi xʉn ho. 27 Pɛ dí sąm zɛhɛ ma ngøc'yɛ̨i, dín ndepe da 'yøt'a dí xifi, n'damhma hin go ga 'bɛcä a 'bɛ'a dí xi'ʉ mi'da ngue da dąhą.

10

Ma hɛcpi yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i nangue yʉ hmite

1 Nɛ gue'a dín nde ahʉ gui pąhmbʉ a, ma zi cu ahʉ, ngue 'bɛ'a bi 'yøt' mam bombøtahe maya'bʉ, gätho mi cot ra güi bʉ ní mba ʉ, nɛ bi zits'i. Nɛ gätho bi 'daxpʉ 'danguadi ra thɛngdeją. 2 Nɛ gätho bin yąm bʉ ja ran ʉnbi 'bʉ mi dɛn ra Moisés, tengu'bʉ ya yʉ́ yąnte a. Nɛ janangue'a i t'ɛ̨mbi tengu'bʉ bin xixyą nangue'a ra deją bʉ bi thogui nɛ ra güi. 3 Nɛ gätho 'da'an zitho ra maná ngue ra hmɛ bi un Oją hapʉ ní mba. 4 Nɛ gätho bi zi ra dehe bi bøm bʉ ja ra do, tengu'bʉ bi zip rán zaqui a ra Cristo, nɛ tengu'bʉ ya bin 'yohʉ ra Cristo bʉ ní mba ʉ. 5 Nɛ madague'bʉ bi t'ørpe gätho ʉ, pɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu ʉ him bi numanho Oją a bi 'yøt'e. Nɛ hønbʉ go hapʉ bin c'uaxt' yʉ́ do'yo bʉ ja yʉ dąpo bi thogui. 6 Nɛ gue'a urcahʉ a, janangue'a hin gan ndehʉ ga øthʉ yʉ ts'oqui, tengu mi øt'ʉ 'bʉ mi 'yo bʉ ja ra dąpo. 7 Janangue'a o guí thąndehʉ yʉ hyäte oją, tengu mi øt'i 'da ʉ, tengu mán t'o't'i, ngue bin sihmɛ ʉ nɛ bim mihni, bi ndants'i bin nɛ 'bʉ mi dąnde ra pøte xí 'yøzɛhɛ. 8 Janangue'a hin ga øthʉ ran 'yomt'ɛ̨ni tengu mi øt'i 'da, nɛ n'dapa thoho án du 'däte ma hyu mahuąhi nją'i. 9 Pɛ hingui sä ga sähʉ ra Hmu nangue ma ts'oquihʉ, tengu mi øt'i 'da, nɛ xʉn ngu bi du, bi za yʉ c'ɛ̨yą. 10 Janangue'a hin ga säman'ʉhʉ nangue Oją, tengu bi 'yøt'ʉ 'da, nɛ gue'a bí mbɛnh Oją n'da ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i ngue'a bi hyo ʉ. 11 Nɛ gue'a bin ja a tengu'bʉ ya n'da ran t'uti ngue i sujʉ dan jahʉ bʉ. Nɛ gue'a xmán t'o't'i 'bɛ'a dám 'bʉhmbʉ yʉ pa i jabʉ ya ngue rán zɛgui. 12 Janangue'a nu'bʉ dím bɛ̨mhbʉ tengu bi 'yøt'ʉ, pɛ hingui sä ga ɛ̨mhbʉ, nangue ra ts'ɛdi bi 'dajʉ Oją hin'yʉ 'bɛ'a ga suhʉ. Pɛ i jatho ɛ̨mmɛ dam fäsɛhʉ, ngue hin ga tąnjʉ bʉ ja yʉ ts'oqui. 13 Pɛ nu'bʉ i ts'äc ma mbʉihʉ ga øthʉ yʉ ts'oqui, tengu'bʉ i ts'äp yʉ́ mbʉi gätho mi'da yʉ ją'i. Pɛ dí pąhmbʉ di zɛrca ma mbʉihʉ Oją ga tąfʉ ran ts'äte. Pɛ nu'bʉ ɛ̨na da sijʉ mi'da xʉn hɛ̨i ngue hin da zä ga tąfʉ, hin di jajʉ Oją gan nuhʉ ʉ. Nɛ i urcahʉ 'bɛpʉ dá tąfʉ ʉ dín nuhʉ. 14 Nɛ nuya, ma zi cu ahʉ, nɛ xingui ts'ʉ guim bɛ̨mhbʉ gui thąndehʉ yʉ hyäte oją. 15 Nɛ guehna dá xi'ahʉ na ya, nguetho i ja nin 'yomfɛ̨nihʉ, nɛ sä gui pąsɛhʉ 'bɛ'a nam bøn'a dá xi ahʉ. 16 Nɛ ząi dí äfʉ Oją rán jąpi 'bʉ dí sihʉ ran ts'ihmɛ bi zän'na ra Cristo bʉ ja ram pɛti. Nɛ nu'bʉ dí sihʉ rán gui ra uva, ha hin dím bɛ̨mhbʉ ngue dí comhbʉ rá ji ra Cristo ngue bi hogahʉ. Nɛ'bʉ dí xɛmhbʉ ra hmɛ nɛ dí sihʉ a, ha hin dím bɛ̨mhbʉ ngue dí comhbʉ rá ją'i ra Cristo ngue bi ʉnba 'bʉ mi hogahʉ. 17 Madague'bʉ ɛ̨mmɛ xʉn ngujʉ ngue dá sihʉ ʉ, pɛ n'dat'a ra hmɛ, nɛ gue'a ní 'yørcahʉ n'datho ma ją'i dí comhbʉ a ra Cristo. 18 Nɛ tengu bi 'yøt' ma mi'israelhe, gä bi zi yʉn t'unni mí pa nt'unni Oją, nɛ gue'a í gomhma rá te Oją a. 19 Janangue'a hin nin sähʉ gui comhbʉ a i si ʉ pa m'bøspe yʉ hmite, madague'bʉ hingui ndʉxqui ʉ yʉ ngø i pa m'bøspe ʉ, nɛ hin'yʉ yʉ́ ts'ɛdi ʉ yʉ hmite. 20 Pɛgue dí xi ahʉ, nu'ʉ 'da ngue hingui pą Oją, i pøspa yʉ hmite, pɛgue yʉ zįthu i hąni. Janangue'a hin dín nde'ahʉ gui com'ma gui sihʉ ʉ yʉ́ 'bøts'e, n'damhma hin gui comhbʉ rá 'bɛfi yʉ zįthu. 21 Hingui sä ga thɛcpahʉ rá tasa ra Cristo 'bʉ dí thɛcpahʉ rá tasa yʉ zįthu. Nɛ hingui sä ga comhbʉ rá ngøc'yɛ̨i ra Cristo 'bʉ dí comhbʉ yʉ́ 'bøts'e yʉ zįthu. 22 Uague guím bɛ̨mhbʉ go gui muthʉ a Oją. Ha man'da i ja ni ts'ɛdihʉ xinda gue Oją.

I sä 'bɛ'a da 'yøt' yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i, pɛ da bɛ̨n ran huɛ̨cate

23 Majuąni a ram hma ngue da zä ga øthʉ 'bɛ'a go dín numanhohʉ. Pɛ nu'bʉ ga øthʉ 'bɛ'a gä i ja, hinga gä xʉn ho bʉ dán gohi. Majuąni da zä da 'yøt'e hønt'a go numanho n'da ra ją'i, pɛ hinga gätho nan te rá 'bɛfi Oją ʉ. 24 Pɛ i jatho ga huanhdʉ nda'a man'da xʉn ho, ngue da zä ga fäxhʉ ʉ mi'da, nɛ hin nangue man hosɛhʉ. 25 Pɛ dami sihʉ 'bɛ'a gätho i 'bä bʉ ja ra täi, nɛ hingui jatho gui 'yänhdʉ 'bɛ'a di ja a ra ngø 'bʉ m'bøts'e o hin'na. 26 Nguetho gätho rá mbɛti Oją ʉ gätho i ja ua ja ra häi, nɛ ra ngø, nɛ'a ra ximhäi bʉya. 27 Nɛ nu'bʉ 'bo'o da zix'ahʉ na ts'ihmɛ bʉ ja yʉ́ ngu ʉ hing yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i, nɛ nu'bʉ guín nde gui mbähä, dami sahʉ 'bɛ'a gätho di 'da'ahʉ, nɛ hin te gui 'yänhdʉ, nɛ o guím bɛ̨mhbʉ ngue di hɛc'ahʉ Oją ngue gui sihʉ. 28 Pɛ nu'bʉ n'da ngue da xi'ahʉ: “Nuna ra ngø bi mba m'bøspe yʉ hmite,” da t'ɛ̨n'ahʉ, pɛ o guí sihʉ bʉya, janangue'a hin gui ʉnbahʉ rá mbʉi a to bi xi'ahʉ, nguetho im bɛ̨ni hingui nde Oją gui sihʉ a. 29 Nguetho i jatho gui jamansup rá mbʉi ni miją'iui, madague'bʉ guí pądi ngue xʉn ho a ra ngø. Pɛ masque 'bʉ'i 'da ahʉ guín nde gui 'yängahʉ: “Hanja ngue ga ɛt' man ts'ihmɛhʉ 'bʉ 'bo'o hingui numanho a, pɛ tengu'bʉ hin'yʉ ma ts'ɛdihʉ 'bʉ. 30 Nɛ nu'bʉ dadí unhde ra jamadi Oją nangue man ts'ihmɛ dí sihe, hanja ngue sä di c'ąman'ʉje ʉ 'da,” gue'bʉ 'bo'o da 'yängui. 31 Pɛ dí xi'ahʉ, dami jamansuhʉ a guí øthʉ, uague ran ts'ihmɛ guí sihʉ, o 'bɛ'a gätho guí øthʉ, pɛ hønt'a dí t'ɛ̨spa Oją gui 'yøthʉ. 32 Nɛ ɛ̨mmɛ ga jamansuhʉ 'bɛ'a dí øthʉ ngue njon ga jafʉ da dąngui, xinga n'da ra judío, xínga gue'ʉ hing yʉ judío, nɛ xínga gue'ʉ ma mi'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ. 33 Nguthogä ya, ɛ̨mmɛ dí honi ngue ga øt'ä 'bɛ'a gätho da numanho mi'da yʉ ją'i xʉn ngu, nɛ hin dí honi 'bɛ'a dín numanhosɛgä. Pɛgue dí honi nangue mi'da, nguepʉ da zä da dįn ra tema'da'yo ʉ gä mi'da xʉn ngu.

11

1 Pɛ dí xi'ahʉ gui tɛnhdʉ a dí øt'ä, nguetho dí øt'ä a i øt'a ra Cristo dí tɛndä.

'Bɛ'a da 'yøt' yʉ xisu bʉ ja ram pɛti

2 Pɛ xʉn ho guí øthʉ ngue'a guím bɛ̨nthohʉ 'bɛ'a gätho dá xi'ahʉ, ngue bi bɛ̨ngä Oją ga xi ahʉ. 3 Pɛ dín nde ahʉ gui pąhmbʉ, ngue nu ra Cristo, go rá hmu n'da ngu n'da ran 'yohʉ, nɛ nu yʉ xisu, tengu'bʉ yʉ́ hmu ʉ yʉ́ ndø. Nɛ dín jahʉ bʉ nangue Oją. Nɛ in jabʉ a ra Cristo, rá Hmu a Oją a. 4 Pɛ nu'bʉ n'da ran 'yohʉ i yąui Oją bʉ i ja ram pɛti, o gue im man ram hma, pɛ hingui sä da hyu'ts' rá fʉi, tengu'bʉ hin'yʉ rá ts'ɛdi. 5 Pɛ nu'bʉ n'da ra xisu i yąui Oją bʉ ja ram pɛti, o gue im man ram hma, i jatho da gomp' rá yą, ngue hin da mispa a rá ndø, nɛ hin da 'yøt'e tengu'bʉ nt'ąxi rá yą. 6 Pɛ nu'bʉ n'da ra xisu hingui nde da gomp' rá yą, man'da xʉn ho 'bʉ da 'yąx rá yą 'bʉ. Pɛ nu'bʉ guím bɛ̨mhbʉ ra 'yąsä 'bʉ nt'ąxi n'da ra xisu, o gue'bʉ tengu'bʉ hin'yʉ yʉ́ xtą, pɛ man'da xʉn ho 'bʉ xtán gomp' rá yą. 7 Pɛ nu n'da ran 'yohʉ hingui sä da hyu'ts' rá fʉi bʉ ja ram pɛti, nguetho i udi i ja rá ts'ɛdi xʉn ho, tengu 'bʉ guesɛ Oją i 'bʉpʉ. Pɛ nu n'da ra xisu i udi man'da ja rá ts'ɛdi n'da ran 'yohʉ. 8 Nguetho mbʉdi bi 'yøt' Oją a ran 'yohʉ, nɛ m'bɛjua bʉya bi thącpa n'da rá do'yo'bøts'e a ran 'yohʉ, nɛ gue'a í t'øt' ra xisu a bʉya. 9 Nu ran 'yohʉ hin í t'øt'e ngue da mbäx'a ra xisu, pɛ í t'øt'a ra xisu ngue da mbäx'a ran 'yohʉ. 10 Nɛ ɛ gue'a dím mangä a, ngue nu yʉ xisu i jatho da gomp' yʉ́ yą, janangue'a da 'yudi ja yʉ́ ts'ɛdi yʉ́ ndø. Nɛ gue'a dín numanho yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i a bʉya. 11 Pɛ nu bʉ ja rá 'bɛfi ra Cristo, hin da bømanho 'bʉ hønt'ʉ yʉn 'yohʉ dim pɛpʉ, xín da bømanho 'bʉ hønt'ʉ yʉ xisu, pɛgue gätho 'da dám fäxtahʉ ʉ. 12 Nguetho majuąni nu'a ra xisu nt'øt'e nangue rá do'yo'bøts'e a ran 'yohʉ, pɛ guexta'a majuąni ím 'bʉ a n'da ran 'yohʉ nangue rá mbe. Nɛ gätho bi zän Oją din jabʉ. 13 Pɛ dami bɛ̨nsɛhʉ 'bɛ'a man'da xʉn ho gui 'yøthʉ, nangue n'da ra xisu 'bʉ in yąui Oją, 'bʉ hingan jo'mi rá yą. Ha guí ɛ̨mhbʉ xʉn ho i øt'e uague hin'na. 14 Nɛ dí pąhmbʉ 'yąsä 'bʉ xtá mba rá yą n'da ran 'yohʉ. 15 Nɛ ngutho n'da ra xisu, gue'a ní nɛcmanho a rá xtą 'bʉ xʉ mba. Nɛ gue'a í ts'änba n'da ra xisu a, ngue'a xtá mba yʉ́ xtą, tengu'bʉ ya rán jo'mayą a. 16 Pɛ nu'bʉ 'bo'o in nde dán junt'a 'bɛ'a dí xi ahʉ, pɛ hingui sä dán junthʉ a. Nɛ i jatho ga xifi ngue ngutho i t'ørpʉ ja mi'da yʉ́m pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i.

Da hnumansu ran ts'ihmɛ bi zän ra Hmu

17 Pɛ nu'a man'da ga xi ahʉ ya, hingui sä ga ɛ̨n'ahʉ xʉn ho guí øthʉ. Nguetho hingui sä di zɛt'a ni mbʉihʉ a guí øthʉ bʉ ja nim pɛtihʉ, pɛ man'da di ts'on'nahʉ. 18 Nguetho i siqui 'bɛ'a guí øthʉ 'bʉ guídím pɛtihʉ, guídín junthʉ n'da ngu n'da ahʉ. Nɛ dí ɛ̨c'yɛ̨i ngue majuąni a i siqui. 19 Masque guím bɛ̨mhbʉ jatho gan hejʉ. Pɛ guepʉ bi fądi nda'a majuąni yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i. 20 Nguetho nu bʉ ja nim pɛtihʉ guí sihmɛhʉ, pɛ him majuąni gue'a ran t'øt'e bi xic ma Hmuhʉ guí øthʉ. 21 Pɛ nu'bʉ ra ora guí sihmɛhʉ, ɛ̨mmɛ guídín uɛ̨mhbʉ nin ts'ihmɛhʉ n'da ngu n'da ahʉ. Nu'ʉ 'da xínga n'damhmɛ gá unhdʉ, nɛ nu'ahʉ bʉya gue'bʉ go ɛ̨mmɛ gán niyahʉ. 22 Ha hin'yʉ ni ngumhbʉ ngue gan sihmɛhʉ bʉ. Nguetho guídí ts'onbahʉ rá 'bɛfi Oją, nɛ guídí 'yąsäbahʉ ʉ ni cuhʉ nte gá unhdʉ. 'Bɛ'a guí ɛ̨na ga xi ahʉ. Ha guí ɛ̨na ga ɛ̨n'ahʉ xʉn ho a guí øthʉ. Pɛ hin'na.

Nangue 'bɛ'a nam bøn a ran ts'ihmɛ bi zän ra Hmu

23 Janangue'a dín nde ga xi ahʉ mahøn'a ya 'bɛ'a nam bøn a ran ts'ihmɛ bi zän ra Hmu. Nɛ tengu thoho bi xängä ra Hmu, nɛ ngutho dí xi ahʉ. Ngue n'dat'a ra xui bi mba ma dä ra Hmu Jesús, nɛ bi hyąc ra hmɛ, 24 bi 'yäp ra jamadi Oją nɛ bi xɛm bʉya. Nɛ bi 'yɛ̨na: “Dami sihʉ na, nuna ma ngøc'yɛ̨igä na, ngue din ʉnbi nangue ahʉ. Nɛ gui thoqui gui 'yøthʉ na, n'damhma guim bɛ̨njʉ.” 25 Nu'bʉ mi jua a bi zi a ra hmɛ, bi dɛc a ra tasa bʉya, ngue mi po ra gui'uva, nɛ bi 'yɛ̨na: “Nuna nam bøni ngue ya di hoc'ahʉ xʉn ho ra 'da'yo'yu da 'yøt'ahʉ Oją nangue ma jigä. Nɛ n'dandį ngu n'dandį gui sihʉ, guim bɛ̨njʉ dá tugä nangue ahʉ,” bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 26 Janangue'a n'dandį ngu n'dandį ga sihʉ ra hmɛ nɛ ra gui'uva, dí uhmbʉ rán dąte ra Hmu gue'bʉ go bá pengua mahøn'a.

'Bɛpʉ dá fɛ̨n ran ts'ihmɛ bi zän ra Hmu

27 Pɛ nu'a to'o hin din 'yomfɛ̨ni, nɛ sä i si a ra hmɛ nɛ ra gui'uva, ya i ja rá ts'oqui, nguetho hingui numansup rán dąte a ra Hmu bi du. 28 Janangue'a i jatho m'bɛt'o da bąsɛ n'da 'bɛ'a i ja mbo rá mbʉi, nɛ nubʉya da zä da zi ra hmɛ nɛ'a ra gui'uva. 29 Nguetho nu'bʉ i si a ra hmɛ nɛ i si rán gui ra uva, nɛ hinguim bɛ̨ni 'bɛ'a ín ʉnba ra Hmu 'bʉ mi du, nɛ hønt'a ran ʉnbi da nu a. 30 Nɛ gue a guí øthʉ a, janangue'a xʉn ngu xʉn ʉ ahʉ nɛ xʉn güent'i ahʉ, nɛ ya xcá tuhʉ 'da ahʉ. 31 Pɛ nu'bʉ m'bɛt'o dadí juąnbazɛhɛ ma mbʉihʉ, hin da zɛgbahʉ ra Hmu 'bʉ. 32 Pɛ nu'bʉ hin dadí juąnbazɛhɛ ma mbʉihʉ, guemhma da 'yørcahʉ ram fɛi 'bʉ. Pɛ man'da xʉn ho 'bʉ da mbɛgbahʉ ra Hmu ya, n'damhma hinga 'darpʉ gan nuhʉ ran ʉnbi ra ximhäi. 33 Janangue'a ma zi cu ahʉ, nu'bʉ guidím pɛtihʉ, ngue gui sihʉ ra hmɛ nɛ ra gui'uva, nde'bʉ hin gan uɛ̨nsɛhʉ, pɛ gui tømhbʉ din 'da ahʉ n'da ngu n'da ahʉ. 34 Nɛ nu'bʉ 'bo'o i tumanthuhu, hin da bɛ̨ni din sihmɛ bʉ ja ram pɛti, pɛ jatho 'bɛ din sihmɛ bʉ ja rá ngu, n'damhma hin da mbɛp ahʉ Oją nangue'a nim pɛti guí øthʉ. Nɛ nu'a 'bɛ'a gätho man'da guí øthʉ, ga hoc'ahʉ 'bʉ dá mba bʉ.

12

'Dahma 'dan'yo yʉ́ ts'ɛdi bi un rá Hogandąhi Oją

1 Nɛ nuya ma zi cu ahʉ, dín nde ahʉ gui pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn a ra ts'ɛdi di 'dajʉ rá Hogandąhi Oją nangue ga ørpahʉ rá 'bɛfi 'dahma 'dan'yo. 2 Guí pąhmbʉ 'bɛ'a gá 'yøthʉ 'bʉ him maní 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ, nɛ gá hyą 'dahʉ yʉ hyäte oją, nɛ hingui yą ʉ. 3 Janangue'a dín nde ahʉ gui pąhmbʉ a majuąni ya. Nu'bʉ guí øhmbʉ 'bo'o i yą nangue rá Hogandąhi Oją, da 'yɛ̨mbi rá Hmu a ra Jesús 'bʉ i yą. Pɛ nu'bʉ i san'a ra Jesús 'bʉ i yą, him majuąni in 'youi rá Hogandąhi Oją a. 4 Nɛ 'dahma 'dan'yo yʉ 'bɛfi da zä da hyąn'a n'da ngu n'da yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i, pɛ n'dat'a rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją ngue di unni. 5 Nɛ 'dahma 'dan'yo 'bɛpʉ ní 'yørpa rá 'bɛfi Oją n'da ngu n'da, pɛ n'dat'a ra Hmu dí ørpahʉ rá 'bɛfi. 6 Nɛ gätho bi ts'änbi 'bɛ'a da mbɛfi n'da ngu n'da yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i, pɛ n'dat'a Oją di bɛ̨nbi 'bɛ'a da 'yøt'e. 7 Nɛ nu Oją bi 'dajʉ ra ts'ɛdi, janangue'a gätho dí uhmbʉ ngue dín 'yohʉ rá Hogandąhi Oją. Nɛ gue'a bi 'yørcahʉ Oją a, n'damhma da zä 'da dám fäxtahʉ. 8 Nu'ʉ 'da bin t'un ra ts'ɛdi da man'a rá hogan'yomfɛ̨ni Oją ngue him mám fądi, pɛ nangue rá Hogandąhi Oją di bɛ̨nbi da ma. Nɛ nu mi'da bin t'un ra ts'ɛdi da ma xʉn ho 'bɛ'a nam bøn'a rám hman Oją. Nɛ n'dat'a rá Hogandąhi Oją bi unni gätho yʉ́ 'bɛfi 'dahma 'dan'yo. 9 Nɛ nu mi'da bin t'un ra ts'ɛdi da bądi din t'un'na i äp'a Oją. Nɛ nu'ʉ 'da bin t'un ra ts'ɛdi da xox yʉ hyɛ̨nni, nɛ n'dat'a rá Hogandąhi Oją di unni. 10 Nɛ nu'ʉ 'da bin t'un ra ts'ɛdi ngue da 'yøt' yʉn t'øt'e mixte ngue hingui sä da 'yøt'a n'da ra ją'i. Nɛ nu'ʉ 'da bin t'un ra ts'ɛdi da ma 'bɛ'a din ja. Nɛ nu'ʉ 'da bin t'un ra ts'ɛdi da bądi nda'a ním hma bi bɛ̨nba rá Hogandąhi Oją, nɛ nda'a bi bɛ̨nba ra zįthu. Nɛ nu'ʉ 'da bʉya bin t'un ra ts'ɛdi din yą man'da ra nde ngue hingam fądi 'bɛ'a nam bøni. Nɛ nu'ʉ 'da bʉya da ma 'bɛ'a nam bøn'a bi man a. 11 Pɛ gätho ya i øzɛhɛ rá Hogandąhi Oją, nɛ di darpi n'da ngu n'da 'bɛ'a da ndesɛ Oją da 'yøt'e.

Gätho n'danją'i tho dí comhbʉ

12 Nɛ tengu n'da ra ją'i ɛ̨mmɛ xʉn ngu ní hut rá ją'i, pɛ n'danją'i tho i cohi. Nɛ in jabʉ ra Cristo nanguejʉ. 13 Nɛ dá gue'bʉ dyʉ judíohʉ o dyʉ griegohʉ, o dá gue'bʉ dyʉ́ 'yɛ̨hɛhʉ o hin'na, pɛ n'dat'a rá Hogandąhi Oją dá hąmhbʉ bʉ ja ma mbʉihʉ, tengu'bʉ 'darbʉ í nɛx ra dehe dá sihʉ. Nɛ gue'a í 'yørcahʉ ngue n'danją'i tho dín jahʉ. 14 Pɛ nu rá ją'i n'da, hinga n'datho ní huti, pɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu i ja yʉ́ thuhu, ngue i juadi xʉn ho n'da ra ją'i. 15 Pɛ nu'bʉ n'da ra gua da 'yɛ̨nsɛ ngue hinga gue'a ra 'yɛ: “Janangue'a hin te dí pɛcä 'bʉ,” ɛ̨na. Pɛ hingui sä ngubʉ da bɛ̨ni, nguetho rá gua ra ją'i a. 16 Nɛ nu'bʉ n'da ra zagu da bɛ̨ni: “Hin te dí pɛcä,” nguetho im bɛ̨ni hinga gue'a ra dä a. Pɛ hingui sä ngubʉ da bɛ̨ni, nguetho rá zagu ra ją'i a. Nɛ hingui sä da bɛ̨ni ngue hing rá ngø ra ją'i a. 17 Nguetho nu'bʉ gätho xtín ją'i a rá dä n'da, 'bɛ'a dí 'yøhnahyą 'bʉ. Xi'bʉ gä xtín zagu rá ją'i n'da, nɛ hin'yʉ rá xįyu, 'bɛ'a xtán zä xtám bąhą tengu rá xįyu. 18 Pɛ nu Oją bi zänni 'bɛ'a gätho i ja rá ją'i n'da, nɛ n'da ngu n'da bi un rá ts'ɛdi ngue da zä da 'yøt'e 'bɛ'a gätho in ndepe da 'yøt'e. 19 Pɛ nu'bʉ n'daxɛqui tho, ha dán zä din ja tengu ra ją'i. 20 Pɛ in jabʉ n'da ra ją'i, ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ xɛqui i ja, guepʉ nan ho a n'da ra ją'i. 21 Pɛ nu rá dä n'da hingui sä da 'yɛ̨mp a rá 'yɛ, ngue nte ní mbäts'i, xinga gue'a rá yą hingui sä da 'yɛ̨mp ʉ yʉ́ gua nte ní mbäts'i. 22 Pɛ hingui sä ngubʉ da ma, nguetho n'da ngu n'da yʉ xɛqui gätho i ja yʉ́ 'bɛfi. Pɛ nu yʉ́ xɛqui ma ją'ihʉ ngue dí ɛ̨mfʉ nte i pɛfi, pɛ man'da ɛ̨mmɛ di muui ʉ. 23 Nɛ nu 'da yʉ xɛqui dí ɛ̨mfʉ di 'bɛdi, pɛ man'da ga hojʉ n'damhma xtán ho. Nɛ nu yʉ xɛqui dí ɛ̨mfʉ hingui sä da hnu, pɛ man'da dí jamansuhʉ n'damhma hin da ts'ani. 24 Pɛ nu 'bɛ'a di nɛcmanho nangue ma ją'ihʉ, ya hin'yʉ 'bɛ'a man'da ga jafʉ. Pɛ Oją bi hoqui gätho ma ją'ihʉ, nɛ bi japi ngue man'da bi muui a dí ɛ̨mfʉ hingui ho. Janangue'a hin da t'ɛ̨mp a n'da xɛqui nte di muui. 25 Janangue'a hin da zä din hec yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i, tengu'bʉ yʉ́ xɛqui ma ją'ihʉ, pɛ 'da xtín jamansu n'da ngu n'da. 26 Janangue'a nu'bʉ n'daxɛqui ma ją'ihʉ xʉn ʉ, ya 'da nan ʉ tho gätho ma ją'ihʉ bʉya. O nu'bʉ n'da ra xɛqui ngue hin hapʉ i sä, ya di johya gätho ma ją'ihʉ bʉya. 27 Pɛ guim bɛ̨mhbʉ nangue nim pɛtihʉ, nɛ gue'a rá ją'i ra Cristo a, nɛ n'da ngu n'da ahʉ tengu'bʉ n'da a n'daxɛqui ahʉ rá ją'i ra Cristo. 28 Nɛ ngubʉ bi zän Oją nangue ram pɛti dí øthʉ, ngue 'bɛ'a ní 'bɛfi dí øthʉ n'da ngu n'dajʉ. Nɛ nu'ʉ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo man'da bi ts'änbi da hnumansu ʉ. Nɛ nu yʉ́ pøngahyą Oją, nɛ'ʉ bi ts'änbi da hnumansu ʉ, pɛ hinga 'da'igu. Nɛ ná hyu bʉya yʉ xänbate nangue rám hman Oją, nɛ bi ts'änbi nɛ'ʉ da hnumansu ʉ, pɛ hinga 'da'iguhʉ ʉ mi'da. Nɛ'ʉ mi'da i øt' yʉn t'øt'e mixte, nɛ'ʉ mi'da i øthe yʉ hyɛ̨nni, pɛ nɛ'ʉ mi'da to'o i fäx yʉ́ mi'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ nangue ran huɛ̨cate ørpe, nɛ'ʉ mi'da yʉ ngʉrbi di manda ram pɛti, nɛ'ʉ to'o 'dahma 'dan'yo bʉ na yą ngue yʉ nde hingam fądi, gätho bi ts'änba yʉ́ 'bɛfi n'da ngu n'da. 29 Pɛ ha gätho ahʉ ni 'bäihʉ ra Cristo 'bʉ, uague yʉ́ pøngahyą ahʉ Oją 'bʉ, uague guí ɛ̨mhbʉ gätho gan xänbatehʉ, uague gätho gui 'yøthʉ yʉn t'øt'e mixte 'bʉ. 30 Ha gätho i ja ni ts'ɛdihʉ ngue gui xoxhʉ yʉ hyɛ̨nni, uague gä 'dahma 'dan'yo yʉ nde guí yąhʉ, ha gätho guí pądi guim mamhbʉ 'bɛ'a nam bøn'ʉ yʉ nde xʉn hɛ̨i. Nɛ majuąni dí xi ahʉ ngue hin'na. 31 Pɛ dami hyomhbʉ Oją ngue di 'da ahʉ ra ts'ɛdi nda'a man'da dí fäx ni miją'ihʉ. Pɛ nuya ga ut'ahʉ man'da ra 'bɛfi 'bɛ'a ctí fäx ni miją'ihʉ pɛ xinda gue mi'da.

13

Nangue'a ran huɛ̨cate

1 Pɛ nu'bʉ gä xcán yąhʉ yʉ́ nde yʉ ją'i, o tengu bʉ na yą ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, pɛ nu'bʉ hin'yʉ man huɛ̨catehʉ, hin te ní mba tho 'bɛ'a dí øthʉ 'bʉ, tengu thoho n'da ra dambu o gue'ʉ yʉ xit'ɛgui zʉntho nɛ ndetho ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨i. 2 Nɛ madague'bʉ i ja ma ts'ɛdihʉ gam mamhbʉ ram hma ngue dím pøngahyąhʉ nangue Oją, pɛ nu'bʉ hin dadí huɛ̨jʉ to dí xihmbʉ ram hma, nte ní mba tho. O nu'bʉ xcá pąhmbʉ 'bɛ'a gätho an t'ągui nangue Oją, o gue'bʉ xcá pąhmbʉ 'bɛ'a gätho man'da xʉn hɛ̨i, o nu'bʉ ga pąhmbʉ da t'ørcahʉ a dí äfʉ Oją, nɛ'ʉ yʉ t'øhø da zä da 'uegue, pɛ nu'bʉ hin'yʉ man huɛ̨catehʉ, hin te dadí muhʉ 'bʉ. 3 O nu'bʉ xcá unhdʉ yʉ hyoya 'bɛ'a gätho dí pɛshʉ, pɛ nu'bʉ hin dá bɛ̨mhbʉ a ran huɛ̨cate, ya nte dá tąhmbʉ bʉ na nu Oją 'bʉ. Nɛ ma xinda gue'bʉ gätho ma ją'ihʉ xcá umhbʉ ngue xtín zø, pɛ nu'bʉ him bin ja man huɛ̨catehʉ, ya nte dá tąhmbʉ bʉya nangue rán jąpi Oją. 4 Pɛ nu'a ran huɛ̨cate nam bøni, ra yembʉi, nɛ hin din xømbʉi, nɛ hin din sɛya, nɛ xín ná yąt'a ngue ja rá ts'ɛdi, xíngui honi da t'ɛ̨spa zɛhɛ. 5 Nɛ nu ran huɛ̨cate nam bøni, pɛspa rá sä rá miją'iui, nɛ hingui honi nangue rán hosɛ pɛ i honba ran ho rá miją'iui. Nɛ hingui säman'ʉ, nɛ hingui ørpa ra güɛnda ran ts'o bi t'ørpe 'bʉ majuąni ja rán huɛ̨cate. 6 Nɛ nu'ʉ di huɛ̨c yʉ́ miją'ihʉ, hin di johya 'bʉ 'bo'o in nu i øt' ra ts'oqui, pɛ ɛ̨mmɛ di johya 'bʉ 'bo'o in nu i tɛn'na ra 'yu majuąni. 7 Nɛ nu'a i ja rán huɛ̨cate, hingui sumanhɛ̨i di huɛ̨c'a n'da, madague'bʉ i ørpa ran ts'o. Nɛ hinjąm'bʉ ɛ̨c'yɛ̨i 'bʉ t'ɛ̨mbi øt' ran ts'o a to di huɛ̨qui. Pɛ nu'bʉ i pądi bi 'yøt' ran ts'o, i tø'mi din 'yomfɛ̨ni. Nɛ hinjąm'bʉ ɛ'ts'a ní 'yøt' ran huɛ̨cate. 8 Pɛ nu'ʉ 'da gä dí øthʉ ya, da zøni da zɛ'ʉ. Nguetho da zøn ra pa ngue njom mam pøngahyą nangue Oją, nɛ njom mam ma nangue mi'da yʉ nde 'dahma 'dan'yo ngue hingam fądi. Nɛ nu'ʉ to'o i ja yʉ́ ts'ɛdi da ma 'bɛ'a gätho xʉn hɛ̨i da fądi nangue Oją, pɛ him ma man'ʉ, 'bʉ ya gätho ga pąhmbʉ xʉn ho. 9 Pɛ nuya nu to'o bin t'unni da man'a xʉn hɛ̨i, pɛ hinga gätho i pądi xʉn ho nangue Oją. Nɛ'ʉ to bin t'unni dim pøngahyą, pɛ hinga gä im ma. 10 Nɛ nu'a dí øthʉ ya ngue dí 'bʉhmbʉ yʉ pøngahyą, pɛ ya him ma homhbʉ 'bʉ dá pąhmbʉ xʉn ho, nguetho hinga gätho im man'ʉ. 11 Nɛ tengu'bʉ mán t'ʉhnihʉ, dá yąhʉ tengu bʉ na yą yʉ t'ʉhni, nɛ ngubʉ dám bɛ̨mhbʉ, tengu bʉ nam bɛ̨n yʉ t'ʉhni. Nɛ nu'bʉ mán dąn'yohʉhʉ bʉya, ya dá bɛ̨mhbʉ ngue ga sohmbʉ 'bɛ'a gätho mí øthʉ 'bʉ mán t'ʉhnihʉ. 12 Nɛ gue'a dí øthʉ yʉ pa i jabʉ a ya, nɛ hingui sä gan nuhʉ 'bɛ'a di ja Oją. Tengu thoho 'bʉ dí hɛ̨thʉ n'da ran hyɛ̨dä hingui di nɛqui xʉn ho rá hmi n'da ra ją'i. Pɛgue da zøni ngue da zä ga pąhmbʉ xʉn ho 'bʉ dá nusɛhʉ Oją. Nuya hingui sä ga pąhmbʉ xʉn ho ha in ja, pɛgue da zøni ga pąhmbʉ xʉn ho, tengu thoho Oją i pąjʉ ya. 13 Pɛ hyu i jajʉ ngue hinjąm'bʉ ga juahmbʉ. Nu'a n'da, ngue'a ga pąhmbʉ majuąni da 'yøt'a ran ho bi man Oją, nɛ nu'a ná yoho ngue'a ga tømhbʉ a i mam bʉya, ná hyu bʉya, ngue a ran huɛ̨cate. Nɛ man'da xʉn ngu di muui ran huɛ̨cate xinda gue'ʉ mi'da i hmangua.

14

Nangue'ʉ 'dahma 'dan'yo bʉ na yą

1 Pɛ man'da ga humbi ga øthʉ ran huɛ̨cate. Nɛ a man'da di bɛ̨ngahʉ rá Hogandąhi Oją, dam pøngahyąhʉ ga mamhbʉ rám hman Oją. Nɛ m'bɛjua ts'ʉ da zä ga øthʉ mi'da yʉ 'bɛfi di bɛ̨ngahʉ rá Hogandąhi Oją bʉya. 2 Pɛ nu'ʉ to'o i yą n'da ra nde hingam fądi, hønt'a Oją da zä din yąui, nɛ hinga gue'ʉ yʉ ją'i i yąhʉ. Nguetho njongui øde 'bɛ'a im ma. Nɛ masque rá Hogandąhi Oją di bɛ̨nbi, pɛ nt'ągui thoho. 3 Pɛ nu'ʉ to'o dim pøngahyą nangue ra nde ngue'a mfądi, i xih yʉ́ miją'ihʉ, nɛ da zä di japi din te yʉ́ mbʉi, nɛ di zɛrpa yʉ́ mbʉi, nɛ ɛ̨mmɛ di un ran johya yʉ́ mbʉi. 4 Pɛ nu'ʉ to'o i yą n'da ra nde ngue hingam fądi, masque di zɛsɛ rá mbʉi, pɛ nu'ʉ to dim pøngahyą, gä di zɛ'ʉ yʉ́ mi'yɛ̨c'yɛihʉ. 5 Nɛ dín ndehmagä gätho ahʉ gan yąhʉ 'dahma 'dan'yo yʉ nde. Pɛ ɛ̨mmɛ man'da dín nde ahʉ gätho gui mamhbʉ rám hma Oją nangue ra nde ngue mfądi. Nguetho man'da xʉn ho a, xinda gue'bʉ gan yąhʉ mi'da yʉ nde gue n'dan'yo hinda høn'bʉ da zä gui mamhbʉ 'bɛ'a nam bøn'a gá mamhbʉ, nɛ gätho din te yʉ́ mbʉi yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉya. 6 Jannangue'a ma zi cu'ahʉ, xi'bʉ hønt'ʉ yʉ nde hingam fądi gam mangä 'bʉ dá mbagä bʉ, 'bɛ'a ním fäts'i ga øt'ahʉ 'bʉ. Pɛ man'da xʉn ho 'bʉ ga xän'nahʉ rám hman Oją nangue ma ndesɛhʉ, nɛ ga 'da ahʉ n'da ran 'yomfɛ̨ni hin guí pąhmbʉ, nɛ ga xän'nahʉ 'bɛ'a bi 'yurcä Oją. 7 Nɛ gam bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a i øt' yʉm 'bixt'i nɛ yʉ 'bida. Nu'ʉ hingui ja yʉ́ te pɛ i yą. Pɛ nu'bʉ hingui pømanho a im ma, ya hingam fądi 'bɛ'a ní 'bɛi a bʉya, nguetho 'da nan gɛ̨tho. 8 Nɛ ngutho n'da ra thʉxi bʉ ja ra sʉi, da ma xʉn ho a ra 'bɛi ngue dín tunh yʉ dofʉi. Pɛ nu'bʉ hin da mba m'bixt'i xʉn ho, njon da bądi 'bɛ'a nam bøni, nɛ njon din sä da mba ra tuhni. 9 Nɛ ngutho ahʉ 'bʉ hin guí yąhʉ n'da ra nde nt'øde xʉn ho, hague dán zä da fądi 'bɛ'a guím mamhbʉ. 10 Nɛ masque ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ nde i ja ua ja ra ximhäi, nɛ gätho xʉn ho 'bʉ 'bo'o i pądi 'bɛ'a nam bøni. 11 Pɛ nugä, nu'bʉ hin dí pą a ra nde ní ts'oqui, ya xcá øt'be tengu'bʉ n'da an 'danni ma hnini'be, nɛ hingui sä dam pą'be. 12 Nu'a guí ndehʉ ɛ̨mmɛ din ja ni ts'ɛdihʉ nangue rá Hogandąhi Oją, pɛ dami 'yäfʉ 'bɛ'a ní ts'ɛdi da zä dín te yʉ́ mbʉi gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi guí 'bʉhmbʉ. 13 Nu'bʉ n'da ra ją'i din yą man'da ra nde hingam fądi, pɛ da 'yäp rá ts'ɛdi Oją da zä da ma 'bɛ'a nam bøni. 14 Nu'bʉ dí yą'be Oją nangue man'da ra nde n'dan'yo, go i yą rá Hogandąhi Oją i o ma mbʉi, pɛ hin dí thocpa ran 'yomfɛ̨ni ʉ mi'da 'bʉpʉ, ngue 'bɛ'a nam bøn'a dí ma. 15 'Bɛ'a xʉn ho ga øt'e. Pɛ nde'bʉ dan yą'be Oją nangue rá Hogandąhi, pɛ i jatho ga japi da bą ʉ mi'da 'bʉpʉ ngue 'bɛ'a nam bøni. Nɛ ngutho 'bʉ dan tuh yʉ thuhu, ga ɛ̨spa Oją nangue rá Hogandąhi, pɛ guexta'a i jatho ga bɛ̨ni 'bɛ'a nam bøni, nɛ ga japi da bɛ̨n'ʉ mi'da bʉya. 16 Nguetho nu'bʉ guí ɛ̨spahʉ Oją nangue n'da ra nde hingam fądi, nɛ madague'bʉ di bɛ̨n'nahʉ rá Hogandąhi Oją, pɛ nu'ʉ 'da hin da zä gui comhbʉ a ram hma 'bɛ'a gní 'yɛ̨spahʉ Oją, nguetho hingui pądi 'bɛ'a nam bøn'a guí mamhbʉ. 17 Nɛ madague'bʉ majuąni guídí unhdʉ ra jamadi Oją gue'bʉ n'dan'yo ra nde guí yąhʉ, pɛ hin guídí zɛrpahʉ yʉ́ mbʉi ni miją'ihʉ, ngue nɛ'ʉ dí un ra jamadi Oją. 18 Jamadi Oją nguetho man'da i sä dan yągä yʉ nde hingam fądi xinda gue ahʉ. 19 Pɛ nu bʉ ja yʉm pɛti, madague'bʉ hønt'i cʉt'a thoho yʉm hma ga ma gue'ʉ nt'øde xʉn ho, pɛ man'da xʉn ho, xinda gue'bʉ ga ɛ̨na ga mam bʉ 'dɛt'a mahuąhi yʉm hma gue'ʉ hingam fądi 'bɛ'a nam bøni. Nguetho dín nde ga xänba yʉ cu. 20 Ma zi cu ahʉ, o guí øthʉ tengu'bʉ gyʉ́ t'ʉhni ahʉ, pɛ damín 'yomfɛ̨nihʉ xʉn ho 'bɛ'a man'da xʉn ho gui 'yøthʉ bʉ ja nim pɛtihʉ. Nguetho gyʉ dąją'ihʉ, madague'bʉ i t'ɛ̨n'ahʉ gyʉ 'uɛrehʉ ngue'a hin guí nde gui 'yøthʉ yʉ ts'oqui. 21 Bi 'yɛ̨m bʉ ja rá t'ohni Oją: “Madague'bʉ dá japi bá ɛ̨h yʉ 'damhnini ngue 'dan'yo bʉ na yą, ngue da zo ʉ 'bʉcua, pɛ ngutho him bi 'yʉrpa ra güɛnda a dám mangä ʉ,” bi' yɛ̨n Oją. 22 Janangue'a ga pąhmbʉ n'da ra hmɛpya 'bʉ 'bo'o din yą man'da ra nde n'dan'yo, i uh rá ts'ɛdi Oją, hndepe da 'yɛ̨c'yɛi ʉ hingui nde da 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ hinga gue'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi i pa nt'ørpe yʉ hmɛpya. Pɛ nu ra ts'ɛdi ngue da man rám hman Oją nangue yʉ́ ndesɛ ʉ, xʉn ho ngue'a da xänbi gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ hin nangue'ʉ ɛ̨mmɛ xʉm mɛ yʉ́ mbʉi, hingui nde da 'yɛ̨c'yɛi. 23 Pɛ xi'bʉ bim pɛti gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi nɛ gätho 'dahma 'dan'yo yʉ nde i yą, nɛ da zøm bʉ 'da ngue hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi, o gue'ʉ hinga na pądi xʉn ho. Ha hin guím bɛ̨mhbʉ ngue da 'yɛ̨n'ahʉ guí jąthʉ. 24 Pɛ nu'bʉ gätho guí mamhbʉ rám hma Oją ngue ra nde mfądi, nɛ da yʉrpʉ 'da hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi o gue'ʉ hinga na pądi xʉn ho. Nɛ da bąsɛ bʉya ngue ja yʉ́ ts'oqui, nɛ da bądi 'bɛ'a i ja yʉ́ mbʉi zɛhɛ 'bʉ bi 'yø'a guí mamhbʉ. 25 Nɛ nu'a nt'ągui bʉ mbo yʉ́ mbʉi da japi di nɛqui xʉn ho. Nɛ din dąnyahmu nɛ da 'yäp rá punbi Oją bʉya. Nɛ da 'yɛ̨na: “Majuąni maha guí 'bʉhmbʉ Oją,” da 'yɛ̨m bʉya.

Da t'øt'e xʉn ho a ram pɛti

26 Nuya, ma zi cu ahʉ, dín nde ga xi ahʉ 'bɛ'a man'da xʉn ho gui 'yøthʉ 'bʉ guídím pɛtihʉ. Pɛ nde'bʉ 'bɛ guim bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a dín te yʉ́ mbʉi gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ da zä gan tuhmbʉ n'da ra thuhu guín nde gan tuhmbʉ bʉya, o gue n'da ram hma guín nde gan xänbatehʉ, o gue n'da ram hma bi bɛ̨n'nahʉ Oją ngue gui mamhbʉ, o n'da ram hma guí nde gui mamhbʉ n'da ra nde hingam fądi 'bɛ'a nam bøni, pɛ gue'bʉ di 'bʉi to'o da man a 'bɛ'a nam bøni ngue hingam fądi. 27 Pɛ nu'bʉ guí yąhʉ man'da ra nde n'dan'yo, hønt'ʉ yonją'i din yą, nɛ nu'bʉ xʉn ngu, hyunją'i. Nɛ hinga n'dat'a ra ora din yą gätho. Nubʉya i jatho dim 'bʉ'a n'da da ma 'bɛ'a nam bøn a bi hma. 28 Pɛ nu'bʉ njongui 'bʉpʉ n'da i pądi da ma 'bɛ'a nam bøn'a bi hma, man'da xʉn ho 'bʉ nte da mam bʉ ja nim pɛtihʉ. Da zä din yą, pɛ n'danni din yąsɛui Oją. 29 Ximangutho ʉ i man rám hman Oją nangue ra nde mfądi, din yą yoho o hyu. Nɛ nu'ʉ to'o bin t'un ra ts'ɛdi da bądi 'bɛ'a nam bøn'a ram hma, da mam 'bʉ hingui ho, ua gue'bʉ xʉn ho. 30 Nɛ nu'bʉ i hupʉ n'da bi bɛ̨nba Oją da ma 'bɛ'a im bɛ̨ni da ma, pɛ 'bɛ di jua a i yą bʉ, nɛ gui jafʉ din yą a man'da bʉya. 31 Janangue'a da xøt'a gan yąhʉ 'dahmi 'datho, nɛ gätho ahʉ to'o gätho di bɛ̨nba Oją din yą. Nubʉya tengu 'bʉ gán niyąbahʉ yʉ cu nangue yʉ́ mbʉi nɛ gätho da hyą yʉ ts'ɛdi yʉ́ mbʉi bʉya. 32 Nu'ʉ to i man rám hman Oją i jatho da ząmzɛhɛ rá mbʉi zɛhɛ, madague'bʉ Oją bi bɛ̨nbi din yą, pɛ jatho da dø'mi ts'ʉ, 'bɛ din yą a man'da. 33 Nguetho nde Oją da ts'änni 'bɛ'a gätho din ja bʉ, nɛ hinga 'da ni thąs thoho 'bɛ'a gätho i øt' Oją. Nɛ in jabʉ i t'øt'e hønbʉ go hapʉ i ja yʉ́m pɛti ma mi'yɛ̨c'yɛihʉ. 34 Nɛ nu yʉ xisu hingui sä din yą bʉ ja yʉ dąmpɛti, nguetho hin'yʉ yʉ́n t'ɛ̨di din yą ʉ, nɛ i jatho da 'yø'a 'bɛ'a da sifi, nɛ hin dim 'bɛt'o, tengu i mam bʉ ja rá t'ohni Oją. 35 Nɛ nu'bʉ in nde da 'yänni 'bɛ'a nam bøn a hmam bʉ, i jatho da 'yän'na rá ndø bʉ ja rá ngusɛ, nguetho hin di nɛcmanho 'bʉ i yą n'da ra xisu bʉ ja ram pɛti. 36 Ha guím bɛ̨mhbʉ gá dʉmzɛhɛhʉ rá 'bɛfi Oją, ngue guí ɛ̨mhbʉ da zä gui sänzɛhɛhʉ 'bɛ'a gui 'yøthʉ. Uague guím bɛ̨mhbʉ høn'adahʉ gá hyąmhbʉ a ram hma. 37 Pɛ nu'bʉ majuąni bi 'da ahʉ rá ts'ɛdi Oją gui mamhbʉ rám hma, o gue'bʉ majuąni bin 'da ahʉ nin 'yomfɛ̨nihʉ nangue rá Hogandąhi Oją, nu'bʉ, jatho gui 'yøthʉ a dá ot'ahʉ 'bʉ, nguetho rá manda ra Hmu a. 38 Nɛ nu'bʉ 'bo'o hingui nde da 'yø'a dá ot'ahʉ, pɛ hingui sä gui 'yʉrpahʉ ra güɛnda a. 39 Janangue'a ma zi cu ahʉ, man'da ɛ̨mmɛ gui hyumbi gui mamhbʉ rám hman Oją nangue ra nde mfądi. Pɛ hin gui hɛcpahʉ to'o in nde din yą man'da ra nde. 40 Pɛ gan 'yomfɛ̨nihʉ xʉn ho, nɛ 'darpʉ dí mba gui 'yøthʉ, nɛ hinga 'da dí thąs thoho 'bɛ'a gätho gui 'yøthʉ.

15

Bi ndants' mahøn'a ra Cristo

1 Nuya ma zi cu'ahʉ, dín nde ga xi ahʉ mahøn'a ran ho ma'da'yo, tengu dá xi ahʉ mam 'bɛt'o. Nɛ gue'a ram hma gá hyąmhbʉ, nɛ gue'a gním 'bähmbʉ xʉn ho a. 2 Nɛ guet'a ram hman a gní yąn ni tehʉ a 'bʉ guidí thoqui gui tɛn thohohʉ a dá xi ahʉ. Pɛ nu'bʉ hin'na, säti tho guí ɛ̨mhbʉ guí øthʉ 'bʉ. 3 Nɛ dá ja ahʉ gá pąhmbʉ a ram hma bin 'dacä ngue man'da jats'ɛdi tho ga pąhmbʉ. Ngue dá xän'nahʉ bi du ra Cristo, bi hoga ma ts'oquihʉ, tengu thoho mán t'o't'i bʉ ja rá t'ohni Oją. 4 Bi t'ägui, nɛ bi xox Oją 'bʉ ná hyupa, tengu thoho mí mam bʉ ja rá t'ohni Oją. 5 Nɛ nu'bʉ mi dąmbɛ̨ni ra Cristo, m'bɛt'o bin 'yusɛ bʉ 'bʉh ra Pedro, nɛ m'bɛjua bʉya bi nu mi'da yʉ́ xädi. 6 Nɛ m'bɛjua bʉya xø 'bexque bi nɛqui bʉ 'darpʉ mídím pɛti cʉt'a ciɛnto yʉ cu. Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu i 'bʉtho ʉ ya, madague'bʉ xʉn du ʉ 'da. 7 Nɛ m'bɛjua bi nu ra Jacobo, nɛ m'bɛjua mahøn'a bi nu gätho ʉ yʉ́ 'bäihʉ. 8 Pɛ rán zɛgui thoho nɛcä bi zä dá nugä ra Cristo bʉ 'yu. Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨i bʉ dá ɛ̨c'yɛigä a ram 'bʉi ma'da'yo, tengu'bʉ n'da ra 'uɛre hingui sä dim 'bʉi, nɛ ɛ̨mmɛ din ʉnbi. 9 Nɛ him man zä'be ngue xtá t'ɛ̨ngä ma 'bäi'be ra Cristo, nɛ man'da ts'ʉtho dadí mu'be xinda gue'ʉ mi'da yʉ́ 'bäihʉ, nguetho ɛ̨mmɛ dá ʉnbä ʉ yʉ́ 'yɛ̨c'yɛi Oją. 10 Pɛ nu Oją rá mate zɛhɛ bi jaqui tengu dín jagä ya. Nɛ hinga säti thoho rá mate Oją bi 'yørque, nguetho ɛ̨mmɛ dá humbi xinda gue gätho mi'da yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo. Pɛ hinga guecä dá øt' ra 'bɛfi, nɛ gue'a rá mate zɛhɛ Oją bi zɛqui dá øt'e. 11 Madague'bʉ guecä o gue'ʉ mi'da bi xän'nahʉ, pɛ n'dat'a ram hma dí mamhbe ngue bi du ra Cristo nangue ma ts'oquihʉ, nɛ bi xox Oją 'bʉ mi du. Nɛ gue'a ram hma gá 'yɛ̨c'yɛihʉ a.

Da xox Oją ʉ xʉn du

12 Pɛ xi a ram hma dí mamhbʉ, ngue bi dąmbɛ̨ni ra Cristo 'bʉ mí du, pɛ hanja gní 'yɛ̨mhbʉ 'da ahʉ bʉya, ngue hingui sä da dąmbɛ̨ni ʉ xʉn du. 13 Nu'bʉ hin da dąmbɛ̨ni ʉ xʉn du, pɛ xinga gue'a ra Cristo xtán dąmbɛ̨ni 'bʉ, nɛ guexta'a ya xʉn du a ya 'bʉ. 14 Nɛ nu'bʉ hin xtán dąmbɛ̨ni a ra Cristo, hin'yʉ rá ts'ɛdi a ram hma dí mamhbʉ 'bʉ, nɛ ndetho guí 'yohʉ bʉ 'bʉ. 15 Nɛ nu'bʉ ngubʉ guím bɛ̨mhbʉ ngue hingui sä da dąmbɛ̨ni ʉ xʉn du, guí nubɛthąni gahe 'bʉ ngue dí mamhbe bi xox Oją a ra Cristo 'bʉ mi du. 16 Nu'bʉ hingui sä da dąmbɛ̨ni n'da ra du, pɛ xínga gue a ra Cristo xtán zä xtán dąmbɛ̨ni 'bʉ. 17 Nɛ nu'bʉ guexta'a ra du a ra Cristo, säti thoho guí ɛ̨c'yɛihʉ a 'bʉ, nɛ guexta'a him mahoqui ni ts'oquihʉ 'bʉ. 18 Nɛ nu'bʉ ngubʉ guím bɛ̨mhbʉ, pɛ nɛ'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi xʉn du bʉ ja rá 'yɛ ra Cristo, nɛ má zä dim 'bɛpʉ 'bʉ Oją 'bʉ, gue'bʉ ya má zä bim 'bɛ a ra Cristo 'bʉ mí du. 19 Pɛ nu'bʉ høntya dí nuhʉ ran ho nangue ra Cristo, ha hin guím bɛ̨mhbʉ ga nuhʉ man'da ran ho 'bʉ dá tuhʉ 'bʉ. Pɛ huɛ̨higahʉ 'bʉ nte ga nuhʉ, xinda gue'ʉ gä mi'da yʉ ją'i ngue nte mbɛ̨ni da nu. 20 Pɛ majuąni maha bi dąmbɛ̨ni ra Cristo 'bʉ mí du. Nɛ tengu'bʉ rá mbʉdi n'da ra thą bi sopʉ ja n'da ra huąhi, nɛ gue'a nam bøni ngue da xox Oją ʉ to'o gätho i 'bʉhmi ra Cristo. 21 Tengu thoho 'bʉ mí dʉmp' ran dąte ua ja ra ximhäi n'da ran 'yohʉ, ngue ra Adán, nɛ ngutho a man'da ran 'yohʉ ngue ra Cristo, bi dʉ'mi ngue da ndants' mahøn'a yʉ du. 22 Nɛ tengu tho ʉ gätho bi xąnd ra Adán, gätho i tu, pɛ nu gätho di xąnd ra Cristo, gätho da mba nsots'i. 23 Pɛ hinga gätho n'dat'a ra ora da mba nsots'i, nguetho rá mbʉdi a ra Cristo, nɛ nu'bʉ bá ɛ̨h ra Cristo, gätho ʉ xʉ huahni da mba nsots'i m'bɛjua. 24 Nɛ nubʉya, ba ɛ̨h rá pa ran zɛgui. Nguetho nu'a ra Cristo xí dąpi 'bɛ'a gätho má ts'ɛdi, ngue yʉ́n sʉihʉ Oją, nɛ gätho to'o i hąsɛ yʉ́n t'ɛ̨di, nɛ to'o di manda zɛhɛ, ngue'ʉ yʉ ją'i nɛ'ʉ yʉ zįthu. Nɛ nu'bʉ ya bi dąha, di un'na Oją rá Ta rá ts'ɛdi mahøn'a. 25 Nguetho nu ra Cristo, im Hmuts'ʉt'abi ya, nɛ gue'bʉ go bi dąha di 'bɛrpa yʉ́ ts'ɛdi ʉ gätho yʉ́n sʉihʉ. 26 Nɛ nu'a ran dąte ran zɛgui thoho da dąpi, nɛ má zä dim 'bɛ a bʉya. 27 Tengu bi mam bʉ ja rá t'ohni Oją, di japi da dąh ra Cristo 'bɛ'a gätho má ts'ɛdi i ja. Pɛ njon da bɛ̨ni nɛ'a Oją rá Ta da dąpi, nguetho guesɛ bi un rá ts'ɛdi ra Cristo a. 28 Nɛ nu'bʉ gätho bi dą a ra Cristo ʉ 'bɛ'a gä ní ts'ɛdi i ja, nɛ nu'a ra Cristo bʉya, ngue rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, nɛ din däsɛ bʉ 'bʉ Oją rá Ta. Nguetho m'bɛt'o xí un rá ts'ɛdi. Nubʉya da hønsɛ Oją din ja rá ts'ɛdi bʉya. 29 Nɛ man'da guí øthʉ guídín xixyąhʉ nangue'ʉ xʉn du. Pɛ hanja gní 'yɛ̨mhbʉ him mam 'bʉ ʉ xʉn du bʉya. 30 Nɛ hanja hin dí su man dątehe, gätho ʉ yʉ pa dí 'bʉhmbe ua thą, gue'bʉ xcá pąhmbe hin ga ndanshe mahøn'a. 31 Nɛ majuąni thocpa thoho dadím pom'be ran dąte. Nɛ gue'a dí xi ahʉ a ngue'a dín nde ahʉ gui pąhmbʉ 'bɛ'a dí øt'ä. Nguetho ɛ̨mmɛ dí numanho ahʉ, ma zi cu ahʉ, ngue n'dat'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo dí ɛ̨c'yɛihʉ. 32 Nɛ dá hät'i xʉn ngu yʉn ʉnbi, nɛ xi ʉ yʉ zate dán tunhdä'be ua Éfeso, ngubʉ i ɛ̨mb yʉ ją'i. Pɛ 'bɛ'a ní mba a dá øt'ä 'bʉ hin da dąmbɛ̨ni ʉ xʉn du. Pɛ nu'bʉ hin ga ndanshʉ mahøn'a, mbähä dan sihmɛhʉ ya nɛ dam minhdʉ, nguetho má zä ga tuhʉ nixudi mani. 33 O guídín hyɛhmbʉ da thä ahʉ gui tɛnhdʉ yʉ́m hman ʉ 'da yʉ hyäte, janangue'a hin gui 'bɛhmbʉ yʉ hogan t'øt'e. 34 Pɛ damin 'yomfɛ̨nihʉ xʉn ho gui pąhmbʉ nda'a ram hma gue majuąni, nɛ gui 'yɛshʉ yʉ ts'oqui bʉya. Nguetho guí 'bʉhmbʉ 'da hinga ná pąhmbʉ xʉn ho Oją. Nɛ guehna dí xi ahʉ na, janangue'a gui pɛs' ni sähʉ.

Hague din ja 'bʉ bi dąmbɛ̨ni ʉ xʉn du

35 Uague guím bɛ̨mhbʉ 'da ahʉ gui 'yängahʉ: “'Bɛ'a di ja 'bʉ bi dąmbɛ̨ni ʉ xʉn du, nɛ 'bɛ'a ní ngøc'yɛi din ja mahøn'a.” 36 Pɛ n'da rán t'änni yʉ 'yąmbʉi a. Ha hin guí nuhʉ 'bɛ'a di ja n'da ra hmudä 'bʉ pa nthuhu ngue i 'ya rá xi nɛ ja da bøx'a rá mbʉi bʉya. 37 Nɛ hønt'a go má hmudä guí tuhmbʉ, hinga guexta'a rá ndä 'bʉ bi bøts'e. Nguetho gue'a rá ndä gá tuhmbʉ, nɛ ra paxi bʉ dán go 'bʉ bi bøts'e. 38 Nɛ hønt'a go nda'a má hmudä da thuhu, gätho yʉ́ xisɛ 'bʉ bin ja, tengu bi zänba Oją a. 39 Nɛ hinga 'da'angu ma ngøc'yɛihʉ yʉ fani o gue yʉ doja o yʉ huą. 40 Nɛ in jabʉ 'bɛ'a gätho i ja bʉ mahɛ̨ts'i nɛ 'bɛ'a gätho i ja ua ja ra ximhäi, nu'ʉ bí ja bʉ mahɛ̨ts'i, n'dan'yo thoho nán ho xinda gue'ʉ ja ua ja ra häi. 41 Nu'a rán nɛqui ra hyadi nɛ ra ząna nɛ yʉ sø gätho 'dahma 'dan'yo. Nɛ hinga 'da'angu ʉ yʉ sø, 'dahma 'dan'yo bʉ ni nɛqui. 42 Nɛ ngutho nangue'bʉ bi dąmbɛ̨ni yʉ du, nɛ nu'bʉ bi t'ä a ra ngøc'yɛi, da 'ya nguetho nts'änbi da 'ya a. Pɛ nu'bʉ bi dąmbɛ̨ni bʉya nɛ hin njąm'bʉ da du mahøn'a. 43 Nu'a bi t'ägui hingui ho, pɛ nu'a da bøts'e ɛ̨mmɛ xʉn ho a. Nu'bʉ mi t'ägui hin'yʉ rá ts'ɛdi, pɛ nu'bʉ mí bøts'e, man'da ɛ̨mmɛ bin ja rá ts'ɛdi. 44 Nu'a ra ngø 'bʉ mi t'ägui, nts'änni hønt'ua ja ra ximhäi dim 'bʉi. Pɛ nu'bʉ bi bøts'e, nts'änni dim 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i bʉya. Nɛ guí pąhmbʉ i ja ma ją'ihʉ nangue ra ximhäi, pɛ man'da i jatho gui pąhmbʉ ngue nɛ'a din ja ma ją'ihʉ nangue rá Hogandąhi Oją. 45 Nɛ gue'a in ja a tengu mán t'o't'i bʉ ja rá t'ohni Oją, gue ná n'da ra Adán bi ts'änni bin ją'i ua ja ra ximhäi. Pɛ nu'a ná yoho gue'a di un ra temaząi ngue njąm'bʉ da guadi, gue'a ra Cristo a. 46 Nɛ m'bɛt'o dám 'bʉhmbʉ nangue ma ngøc'yɛihʉ ngue hønt'ua ja ra ximhäi dim 'bʉi. Nɛ m'bɛjua bʉya dam 'bʉhmbʉ nangue ra ngøc'yɛi ngue nts'änni dim 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i. 47 Nɛ nu rá mbʉdi ran 'yohʉ nt'øt'e nangue ra häi. Nu a ná yoho gue'a bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i, ma Hmuhʉ ra Cristo a. 48 Nɛ ngutho ma ngøc'yɛihʉ ua ja ra häi, tengu tho a ran 'yohʉ ngue bi t'øt'e nangue ra häi. Pɛ nu ma ngøc'yɛihʉ m'bɛjua din ja tengu thoho rá ngøc'yɛi a ma Hmuhʉ ra Cristo, nu'a ran 'yohʉ bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i a. 49 Nɛ tengu thoho bʉ dá nɛquihʉ nangue ra Adán nt'øt'e ra häi, nɛ ngutho bʉ dá nɛquihʉ mahøn'a nangue'a ra mɛngu bʉ mahɛ̨ts'i. 50 Nɛ dín nde ga xi ahʉ mahøn'a, ma zi cu ahʉ, ngue nu'a man ngøhʉ nɛ ma jihʉ i jajʉ ya, hingui sä da gonhui rá ts'ɛdi Oją mahɛ̨ts'i a. Nguetho nu'a hingui hät'i, hingui sä 'darpʉ da 'bɛs'ui a da hyät'i høn'bʉ go njąm'bʉ. 51 Pɛ dín nde ahʉ gui pąhmbʉ a him mam fądi, ngue hinga gätho ga tuhʉ ngue dyʉ́ 'yɛ̨c'yɛihʉ, pɛ gätho da mba ma pärquigahʉ ma ngøc'yɛihʉ. 52 Nɛ xøgue n'dan c'uɛ̨rpadätho da 'yørcahʉ 'bʉ bin yą ra thʉxi 'bʉ rán zɛgui ra pa. Nɛ nu'bʉ bin yą ra thʉxi, 'bex da ndants'i gätho ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi xʉn du, nɛ din ja yʉ́ ngø him man zä din ts'oni. Nɛ'ʉ xí du, nɛ'ʉ hin ní du, gätho da mba ma pädi. 53 Nɛ nu ma ngøc'yɛihʉ dí hehʉ ya hin da hyät'i, janangue'a da mba mahoqui ngue da hyät'i maząi bʉya. Nɛ i ja rán dąte a ma ngøc'yɛihʉ ya, pɛgue din jajʉ a njąm'bʉ da du. 54 Nɛ nu'bʉ bin ja ma ngøc'yɛihʉ ngue njąm'bʉ da du, ya bi ją'ts'a bi man rá t'ohni Oją bʉya, bi 'yɛ̨na: “Pɛ nu'bʉ dám 'bʉhmbʉ mahøn'a, gue'a dí guah ran dąte a, nguetho ya bi thąpi.” 55 “Hague grán dąte, hapʉ i ja ni ts'ɛdi ya ngue gui hyoje. 'Bɛ'a gá ja ya thą, nɛ ya guí ɛ̨na xquí tąje.” 56 Nɛ nu yʉ́n t'ɛ̨di Oją nɛ gue'ʉ nám fądi ja ma ts'oquihʉ. Nɛ nu'a ma ts'oquihʉ bʉya, gue'a ní zä di ʉngahʉ ran dąte a. 57 Pɛ jamadi gahʉ Oją, nguetho bi jajʉ dá tąfʉ ran dąte nangue'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 58 Janangue'a, ma zi cu ahʉ, damín ząmhbʉ bʉ xʉn ho nɛ hin hapʉ gui 'uehmbʉ bʉ. Nɛ gui hyumbi man'da man'da gam pɛhmbʉ nangue rá 'bɛfi ra Hmu, nguetho guí pąhmbʉ hinga säti thoho a, xinda gue'bʉ hin ga ndanshʉ mahøn'a.

16

Nthąqui yʉ mbɛti da 'bäx yʉ cu

1 Nɛ nuya dín nde ga xi ahʉ 'bɛ'a gui 'yøthʉ nangue ra mbɛti guídí pɛthʉ, ngue nu'a rám fäts'i ma mi'yɛ̨c'yɛihʉ. Damí 'yøthʉ tengu thoho dá xicä ʉ 'bʉpʉ ja yʉm pɛti bʉ Galacia. 2 Ngue gätho 'bʉ domingo, n'da ngu n'da ahʉ gui hyąjʉ ts'ʉ a hangu xquí tąhmbʉ nhyąto 'bʉ nhyąto, gui pɛshʉ. Nɛ nu'bʉ dá søngä bʉ, ya di jabʉ, nɛ hinga ja gui pɛthʉ bʉya. 3 Nɛ nu'bʉ dá søngä bʉ, ga pɛhndä bʉ Jerusalén ʉ yʉn 'yohʉ ngue gá huanhdʉ. Nɛ ga un ra søcuą da gąts'i nangue ran zɛngua, nɛ da hyąx'a xquí pɛthʉ bʉya. 4 Nɛ 'bɛ dán 'yomfɛ̨ni 'bʉ da zä 'nɛqui ga mba, ya 'darpʉ dá mbähmbe bʉya.

Bi ma da bøn na 'yo ra Pablo

5 Nɛ nu'bʉ dá mba na 'yo, i jatho 'bɛ ba søngä bʉ Macedonia, nɛ ja ga thocä bʉ Corinto bʉya. 6 Nɛ xømhma thoho dam 'bʉhmbʉ bʉ 'da yʉ pa, uague dam 'bʉhmbʉ bʉ gätho dám bøn yʉ pa xʉ sɛ. Nɛ nubʉya xømhma thoho da zä gui zɛjʉ ts'ʉ 'bʉ di nɛqui to'o da 'yurca ra 'yu hapʉ gätho dan 'yo m'bɛjua. 7 Pɛ hin dín ndegä ngue xø ga thotho bʉ guí 'bʉhmbʉ, pɛ dín nde dam 'bʉpʉ 'da yʉ pa, 'bʉ gue'a da nde ma Hmuhʉ a. 8 'Bɛ dam 'bʉcä ua ja ra hnini Éfeso man yozna, ja ga mba bʉ. 9 Nguetho ɛ̨mmɛ hndeque ga man rám hman Oją ua, madague'bʉ xʉn ngu man sʉi'be 'bʉcua. Pɛ ɛ̨mmɛ i te rá 'bɛfi Oją ua, jannangue'a him 'bexque sä ga mba n'dihi. 10 Nɛ nu'bʉ da zøm bʉ a ra Timoteo, dami simanhohʉ, janangue'a nte da bɛ̨ni. Nguetho dim pɛfi nangue rá 'bɛfi ma Hmuhʉ a, tengu thohogä. 11 Pɛ jatho gätho ahʉ gui numansuhʉ a ra Timoteo. Nɛ nu'bʉ bá ɛ̨cua, dami fäxhʉ ngue da zømanho ua. Nguetho dí tøn'ua a, nɛ ɛ̨mmɛ dín nde ga nu mahøn'a, nɛ'ʉ gätho mi'da. 12 Nɛ ɛ̨mmɛ dá xicä ma cuhʉ ra Apolo xtá mbähä 'da yʉ cu 'bʉcua, ngue da nu ahʉ. Pɛ him bi nde bi mba ya. Pɛ xømhma thoho m'bɛjua da mba bʉ 'bʉ bi zä da mba.

Yʉ́n zɛgui ran zɛngua

13 Nɛ jant'a thoho gui 'yøthʉ tengu'bʉ gan äthąhʉ, ngue gan ząmhbʉ bʉ ja ni t'ɛ̨c'yɛihʉ. Dami hyuthʉ ran zambʉi, din ja ni ts'ɛdihʉ xʉn ho. 14 Nɛ 'bɛ'a gätho guí øthʉ, pɛ dami 'yøthʉ nangue ran huɛ̨cate. 15 Nɛ nuya ma zi cu ahʉ, guí pąhmbʉ ngue gätho ja a yʉ́n jahʉ ra Estéfano, mbʉdi yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ra häi Acaya, nɛ ɛ̨mmɛ hønt'a im bɛ̨ni ngue da mbäx yʉ́ mi'yɛ̨c'yɛihʉ ʉ. 16 Janangue'a dín nde ahʉ ɛ̨mmɛ gui numansuhʉ a ra Estéfano, ngue'a gui 'yøthʉ a da man a. Pɛ nɛ'ʉ mi'da i 'bʉpʉ, ngue 'da'angu i øthʉ a ra Estéfano, ngue'a hin din sʉi, nɛ humbi da 'yøt' ra 'bɛfi xʉn ho, nɛ'ʉ gui numansuhʉ ʉ. 17 Nɛ ɛ̨mmɛ dadí johyagä, ngue nu'a mí hɛ̨mbä 'bɛ'a guí øthʉ, pɛ ya dí pącä ya, nguetho bi zøcua a ra Estéfano, nɛ ra Fortunato, nɛ'a ra Acaico. 18 Janangue ɛ̨mmɛ bi xah ma mbʉi. Nɛ ahʉ bi xah ni mbʉihʉ ya, nangue'a ram hma gá 'yängahʉ gue'a hin gmí pąhmbʉ. Nɛ dami numanhohʉ ʉ yʉ ją'i tengu ʉ. 19 Nu yʉ cu i 'bʉcua ra häi Asia, gätho i pɛn'nahʉ ran zɛngua. Nu ra Aquila nɛ ra Priscila rá xisu, nɛ gätho ʉ dim pɛti bʉ ja rá ngu, nɛ gätho i pɛn'nahʉ ran zɛngua nangue rá thuhu ma Hmuhʉ. 20 Dami hyąnbahʉ yʉ́n zɛngua gätho yʉ cu i 'bʉcua. Damin zɛngua zɛhɛhʉ n'da ngu n'da ahʉ ngue 'da gdín huɛ̨ctahʉ. 21 Pɛ nugä dra Pablogä ga ozɛhɛgä n'da ran zɛngua dí pɛn'nahʉ nangue ma 'yɛsɛgä. 22 Nu'bʉ i 'bʉ a n'da ngue him majuąni i numanho a ma Hmuhʉ ra Jesucristo, nɛ hin te rán jaui Oją a 'bʉ, nɛ da zänba ran ʉnbi a. Nɛ mi ts'ʉtho ba ɛ̨h ma Hmuhʉ da 'yøt' ran juąnbi a. 23 Nɛ nuya da mbäx ahʉ rá mate ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 24 Nɛ ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨c'ahʉ gätho ahʉ nangue 'darpʉ dí 'bʉhmbʉ ra Cristo Jesús. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya.

2 CORINTIOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

2 CORINTIOS

Ná yoho ra søcuą bi 'yorba ra Pablo ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra dąhnini Corinto

1

Ran zɛngua

1 Nugä drá Pablogä, nɛ nangue rá pähä Oją ma 'bäigä'be a ra Jesucristo. Dín 'yogä'be ma cuhʉ ra Timoteo. Nɛ dí pɛn'nahʉ bʉ ra søcuą gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ ngue dim pɛti bʉ ja rán ngu Oją bʉ ja ra hnini Corinto, nɛ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi i 'bʉpʉ ja ra xɛqui Acaya. 2 Nɛ nu'a Oją ma Tahʉ nɛ ra Jesucristo ma Hmuhʉ di 'da ahʉ rá mate a, nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ.

Yʉ́n ʉnbi ra Pablo

3 Jamadi Oją rá Ta ma Hmuhʉ ra Jesucristo, nguetho i ja rá yembʉi nanguejʉ. Nɛ guesɛ Oją thocua thoho i hurca ma mbʉihʉ. 4 Nu'a Oją i hurca ma mbʉihʉ nangue gätho yʉn ʉnbi dín nuhʉ. Janangue'a da zä ga hurpahʉ yʉ́ mbʉi 'da to'o in nu ran ʉnbi, tengu tho bʉ í hyurcahʉ ma mbʉihʉ Oją. 5 Nu'bʉ dí comhbʉ yʉ́n ʉnbi ra Cristo, nu'a di zɛrca ma mbʉihʉ, go din thɛui ran ʉnbi dín nuhʉ. 6 Nɛ nangue ran ʉnbi dín nugä'be, gue'a dín te ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, nɛ di zɛt'a ni mbʉihʉ a. Nɛ nu'bʉ di zɛrca ma mbʉi'be Oją, nɛ ahʉ di zɛt'a ni mbʉihʉ. Nguetho nu'bʉ guím bɛ̨mhbʉ a ran ʉnbi dín nu'be, sä gui hyäthʉ nɛ hin gan xømbʉihʉ ran ʉnbi guín nuhʉ, tengu thohogä'be. 7 Hin ts'ʉ dadí 'yon ma mbʉi'be nangue ni t'ɛ̨c'yɛihʉ. Nɛ dí pą'be ngue guí comhbʉ man ʉnbi'be. Ngutho Oją da hyurca ma mbʉihʉ. 8 Nugä'be dín nde ahʉ, ma cu ahʉ, gui pąhmbʉ ngue dán nu'be ran ʉnbi bʉ ja ra häi Asia. Nɛ hin'yʉ ma ts'ɛdi'be ngue xcá häzɛhɛ'be, nguetho ɛ̨mmɛ ts'ɛdi ran ʉnbi dá nu'be, nɛ mi ts'ʉtho xcá tu'be bʉ. 9 Majuąni ɛ maguepʉ xcá tu'be, pɛ gätho ʉ bin ja n'damhma sä ga pą'be ngue hin'yʉ ma ts'ɛdi zɛhɛ'be, pɛ ga tøm'be 'bɛ'a da 'yøt' Oją, ngue man'da xʉn ndoho rá ts'ɛdi ngue da xox'ʉ xʉn du. 10 Nu'a Oją bi yąngä'be bʉ ja ran dąte ngue ɛ̨mmɛ nts'utho, nɛ dí pą'be ngue Oją da yąngä'be mahøn'a. Nɛ dí ɛ̨c'yɛi'be nɛ dí tøm'be ngue thocuą thoho da yąngä'be Oją. 11 Nɛ nu ahʉ sä gui zɛc'be ts'ʉ 'bʉ guín yąhʉ Oją nanguecä'be, nɛ m'bɛjua bʉya da zä gätho ahʉ n'dat'a ga xihmbʉ jamadi Oją nangue 'bɛ'a bi 'yørca'be.

Ra Pablo bi ma hanja him bi mba n'dihi bʉ ja ra hnini Corinto

12 I hu ma mbʉi'be nguetho di bɛ̨nga ma mbʉi'be ngue xʉn ho 'bɛ'a dí øt'be ua ja ra ximhäi, nɛ xʉn ho 'bɛ'a dí øt'be nangue ahʉ. Nɛ hin nangue man 'yomfɛ̨nisɛ'be, pɛ Oją i fäxca'be ngue dí øt'be ran ho. 13 Dín nde ahʉ gui pąhmbʉ xʉn ho 'bɛ'a dí øt'be, tengu dí ot'ahʉ ya. 14 Nɛ madague'bʉ hin guí pąhmbʉ gätho ya dí xi'ahʉ, pɛ nu'bʉ bi zøn ra pa ba ɛ̨h ra Hmu Jesús, gan johyahʉ nangue a ram hma dí ot'ahʉ. Nɛ ngutho ga'be da hyu ma mbʉi'be nangue ahʉ. 15 Majuąni min ndegä xcá mba bʉ, nɛ nu'bʉ xcá mba bʉ, mi sä nyondį xcá hut'a ni mbʉihʉ. 16 Mim bɛ̨ngä ngue xcá thocä bʉ guí 'bʉhmbʉ, gan nu ahʉ ts'ʉ nu'bʉ má mbagä bʉ ja ra häi Macedonia, nɛ dím bɛ̨ngä ga thopʉ mahøn'a 'bʉ dá pøngä ua ja ra häi Macedonia. Nɛ nu'bʉ dá mba bʉ, dím bɛ̨ngä ngue gui fäxcä bʉ ja ra 'yu Judea. 17 Pɛ hingui yoho man 'yomfɛ̨nigä, tengu guí ɛ̨njʉ dí øt'ä 'bʉ him má thocä bʉ. Hin dí øt'ä tengu øt'i 'da ʉ yʉn 'yohʉ ngue yoho im bɛ̨ni. 18 Nɛ majuąni dá bɛ̨ngä xcá mba bʉ 'bʉ má xi ahʉ. Nɛ i pą Oją majuąni dí xi ahʉ. 19 Nugä nɛ ra Timoteo nɛ ra Silvano ya dá xi ahe nangue ra Cristo Jesús, rá Ts'ʉnt'ʉ Oją. Nɛ nu'a ra Cristo hin di pä a im bɛ̨ni, pɛ hønt'a majuąni im man a. 20 Nɛ gue'a ra Cristo ní ją'ts'i 'bɛ'a gätho i sän Oją da 'yøt'e, nɛ nangue bi hogahʉ ra Cristo dí pąhmbʉ di 'dajʉ rá mate Oją 'bʉ dí äfʉ, nɛ gue'a ná ɛ̨spahʉ Oją a. 21 Guet'a Oją bi 'dajʉ ra ts'ɛdi ngue thocua thoho ga tɛnhdʉ ra Cristo, nɛ n'da ngu n'dajʉ bi 'dajʉ ra 'bɛfi. 22 Nɛ guet'a Oją bi 'yøt'e yʉ́ mbɛti gahʉ a, nɛ bi 'dajʉ rá Hogandąhi mbo ma mbʉihʉ, guepʉ na fądi majuąni di 'dajʉ 'bɛ'a gätho man'da. 23 Majuąni a dí xi ahʉ ngue hanja hin dá thocä bʉ guí 'bʉhmbʉ. Nu'bʉ xcá søngä bʉ a ra pa dá xi ahʉ, xcá dąmhyą ahʉ ts'ʉ 'bʉ, nguetho hinga nadí hojʉ 'bɛ'a guí øthʉ. Nɛ ndetho ɛ̨mmɛ xcá ʉn'na ni mbʉihʉ 'bɛ'a xcá xi ahʉ. Nɛ dí pądi majuąni a dí xi ahʉ ya, nɛ dí xi Oją di 'dac ran ʉnbi 'bʉ him majuąni a dím ma. 24 Pɛ dín nde ahʉ da hyu ni mbʉihʉ, nɛ hin da du ni mbʉihʉ 'bɛ'a ga xi ahʉ. Nɛ gue'a dín nde ga øt'ahʉ 'bʉ dá mbagä bʉ. Pɛ hin'yʉ man'da sä ga xi ahʉ gui 'yɛ̨c'yɛihʉ, nguetho i jua'a guí ɛ̨c'yɛihʉ ngue guí pąhmbʉ majuąni ra Cristo.

2

1 Janangue'a dá ɛ̨nsɛgä, nu'bʉ dá mba bʉ mahøn'a, hin ga 'da ahʉ ra dumbʉi mahøn'a. 2 Nguetho nu'bʉ guím bɛ̨ndumbʉihʉ, hingui sä gui 'dajʉ ran johya 'bʉ. Nɛ hønsɛ ahʉ sä gui 'dajʉ ran johya, pɛ hingui sä 'bʉ i tu ni mbʉihʉ. 3 Janangue'a dá ot'ahʉ ra søcuą nguetho dín nde ngue gan 'yomfɛ̨nihʉ ts'ʉ, nɛ sä gui hojʉ 'bɛ'a gnám 'bʉhmbʉ. Nɛ nu'bʉ dá mbagä bʉ, ya xquí hojʉ a 'bɛ'a man'da gnám 'bʉhmbʉ, nɛ sä gui 'dajʉ ran johya bʉya nɛ hin din ja'ahʉ ra dumbʉi. Nguetho dí ɛ̨nsɛgä ngue n'dat'a dím bɛ̨mhbʉ, nu'bʉ dín johyagä nɛ ahʉ ja nin johyahʉ. 4 Nɛ ɛ̨mmɛ mi tu ma mbʉi nu'bʉ má ot'ahʉ ra søcuą, nɛ ɛ̨mmɛ dán zoni, nguetho hin dín nde gui ʉ't' ni mbʉihʉ nangue 'bɛ'a dá ot'ahʉ, pɛ dín nde gui pąhmbʉ ngue ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨c ahʉ.

Da mba ma punbi to'o bi 'yøt' ran ts'o

5 Hinga hønsɛgä pɛ gätho ahʉ i ja ahʉ ra dumbʉi nangue 'bɛ'a bi 'yøt' ran 'yohʉ ngue bi zin rá hømbe. 6 Pɛ dí ɛ̨na xøt'a ya ran ʉnbi gá unhdʉ a ran 'yohʉ. 7 Nɛ nuya nde'bʉ gui punbahʉ rá ts'oqui, nɛ gui hyurpahʉ rá mbʉi. Nguetho nu'bʉ hin gui hyurpahʉ rá mbʉi, man'da din ja ra dumbʉi ngue njąm'bʉ sä din hogui. 8 Nuya dí ä ahʉ ra mate ngue gui 'yuthʉ xʉn ho nin huɛ̨catehʉ a ran 'yohʉ. 9 Nugä dá ot'ahʉ nguetho dín nde ga pą 'bʉ guí øthʉ tengu dí xi ahʉ, uague hin'na. 10 Nu'bʉ guí punbahʉ n'da ni miją'ihʉ, nɛcä ga punba a. Nɛ nu'bʉ guí punbahʉ 'bɛ'a bi 'yøt'a n'da, nɛ dí punbä a nangue rán t'ɛ̨di ra Cristo. 11 Nguetho hin dín ndegä da dąjʉ ra zįthu nangue 'bɛ'a dí øthʉ. Dí pąhmbʉ 'bɛ'a nde da 'yøt'a ra zįthu nguetho in nde da hyäjʉ.

Him bin säya a ní bɛ̨m bʉ Corinto ra Pablo

12 Nu'bʉ má søngä bʉ ja ra hnini Troas, Oją ya xí xocua yʉ́ mbʉi yʉ ją'i bʉ. Nɛ hingui hɛ̨i dá mangä bʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo nguetho yʉ ją'i min nde da 'yøde. 13 Pɛ hin dán johyagä, nguetho hin dá tįngä bʉ ma cuhʉ ra Tito. Ngue xtá xiqui 'bɛ'a guí øthʉ bʉ. Jananjabʉ dá socä yʉ ją'i bʉ Troas nɛ dá mbagä bʉ ja ra häi Macedonia, ja dá tįngä bʉ a ra Tito.

Nangue ra Cristo sä ga tąfʉ ra zįthu

14 Pɛ jamadi Oją, nangue dín 'yohʉ ra Cristo di jajʉ ga tąfʉ ra zįthu bɛ'a gätho dí øthʉ. Nɛ hønbʉ go hapʉ dím mam'be ran ho ma'da'yo, Oją di japi da tho a, tengu tho 'bʉ n'da ra 'yɛ̨thi i tux ran dąhi i yʉmanho. 15 Nɛ nangue dín 'yohʉ ra Cristo, Oją in numanhojʉ, tengu ra 'yɛ̨thi i yʉmanho bʉ nam bɛ̨n Oją. Nugä'be dím mam'be ra Cristo Jesús bʉ 'bʉi gätho yʉ ją'i, gue'ʉ i ja yʉ́ temaząi, nɛ ʉ di 'bɛh ra temaząi. 16 Nu a ram hma dím mam'be, da zänba ran ʉnbi a 'bʉ hingui nde da hyąn a n'da, pɛ nu ʉ to'o i ɛ̨c'yɛi 'bɛ'a dím mam'be, di un ra te a. Pɛ to'o maha da hyät'i da'yøt' na. 17 Hønt'ʉ tengu gä'be ngue n'dat'a Oją dím bɛ̨mhbe, nɛ dyʉm 'bɛhnigä'be Oją, nɛ dyʉ́ 'yɛ̨hɛ gä'be ra Cristo, nɛ nu a Oją in nuc'be. Nɛ nugä'be hin dí øt'be tengu øt'ʉ 'da xʉn ngu ngue in nde da dąsɛ nangue rá 'bɛfi Oją i øt'e.

3

Rán hoqui Oją ma'da'yo

1 Ha guí ɛ̨mhbʉ dí ozɛhɛ ma certificado'be 'bʉ dí xi ahʉ 'bɛ'a dí øt'be. Ha jatho din ja ma certificado'be ngue da xi ahʉ xʉn ho dí øt'be tengu i cą yʉ hyäte xänbate guí 'bʉhmbʉ bʉ. O ha guí ɛ̨mhbʉ jatho gui 'yørca'be n'da tengu guí ørpa ʉ 'da. 2 Pɛ go guesɛ ahʉ ma certificado ahʉ nguetho nu'bʉ 'bo'o ngue bi bą'a gním 'bʉhmbʉ, da bądi 'bɛ'a ma hoga'bɛfi dá øt'ä bʉ 'bʉ mám 'bʉhmbʉ bʉ. 3 Nɛ nu ʉ yʉ ją'i ngue hingui ɛ̨c'yɛi da nu ahʉ, tengu 'bʉ bi nu n'da ra søcuą nangue rám hman Oją. Pɛ hinga gue ra søcuą nt'o't'i ra tinta o gue nt'o't'i bʉ ja ra do ngue da nu ʉ, pɛ gue'a bi 'yo't'a ra Cristo bʉ ni mbʉihʉ nangue rá Hogandąhi Oją 'bʉ má xän'nahʉ. 4 Da zä ngubʉ ga xi ahʉ ngue xʉn ho ra 'bɛfi dí øt'a'be, nguetho i fäxca'be Oją nangue dín 'yohʉ ra Cristo. 5 Nɛ hin nangue man hosɛ'be da zä ga øt'be ran ho, pɛ hønsɛ Oją di 'dac'be ra ts'ɛdi ga øt'be 'bɛ'a dí øt'be. 6 Nu Oją bi 'dac'be 'bɛ'a ga hom'be ngue i juadi xʉn ho, ngue da zä ga xi'be yʉ ją'i rán hoqui Oją ma'da'yo. Nu ran hoqui hinga 'da'anguui i mammi yʉn t'ɛ̨di nt'o't'i maya'bʉ. Nguetho nu'a ran ho ma'da'yo i xijʉ di 'dajʉ ra temaząi a rá Hogandąhi Oją. Pɛ nu yʉn t'ɛ̨di i xijʉ tengu 'bʉ ma yąpatehʉ, ngue'a hin dí hät'i ga øzɛhɛhʉ a ran ho im mam bʉ. 7 Pɛ nu'bʉ rá mbʉdi bin t'un yʉn t'ɛ̨di, pɛ min 'youi a rá nuįxte Oją, nguetho ɛ̨mmɛ madi yoxni rá hmi ra Moisés 'bʉ madín t'un yʉ do nt'o't'i yʉn t'ɛ̨di, janangue'a hingui sä ʉ yʉ ją'i da hyɛ̨rpa rá hmi. M'bɛjua bʉya bim 'bɛ a rá nuįxte mi ja bʉ rá hmi. Pɛ madague'a in 'youi ra nuįxte ʉ yʉn t'ɛ̨di 'bʉ ja min t'uni, pɛ din yąpate nɛ ran ʉnbi. 8 Nu yʉn t'ɛ̨di min 'youi rá nuįxte Oją nɛ bi man a ran dąte. Pɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu man'da rá nuįxte Oją in 'youi rá 'bɛfi rá Hogandąhi Oją. 9 N'youi rá nuįxte Oją yʉ́n t'ɛ̨di ngue din yąpate, pɛ ɛ̨mmɛ man'da xʉn ngu rá nuįxte Oją din 'youi ran ho ma'da'yo ngue im man Oją di hogahʉ. 10 Nuya bim 'bɛh rá ts'ɛdi ʉ yʉn t'ɛ̨di, nguetho ɛ̨mmɛ man'da i ja rá ts'ɛdi ran ho ma'da'yo. 11 Nu yʉn t'ɛ̨di min 'youi ra nuįxte, pɛ nts'änni 'da yʉ patho da hyät'i, nɛ bi thogui. Pɛ nuya ɛ̨mmɛ xʉn ngu ra nuįxte in 'youi a ran ho ma'da'yo, nɛ njąm'bʉ da guadi. 12 Dí pąhmbʉ ngue njąm'bʉ dim 'bɛh rá ts'ɛdi a ran hoqui ma'da'yo ngue bi 'yøt' Oją. Janangue'a sä ga huthʉ nząmbʉi gam mamhbʉ ran ho ma'da'yo. 13 Nɛ nu'bʉ dím mamhbʉ ran ho ma'da'yo, hin dí øthʉ tengu mi øt' ra Moisés maya'bʉ, ngue bi gop rá hmi ra 'bø't'e, ndepe hin da nu yʉ ją'i israel gue'bʉ xtím 'bɛ a rá nuįxte. 14 Pɛ nu yʉ ją'i him mi pą ʉ ngue dim 'bɛ ʉ yʉ́ nuįxte yʉn t'ɛ̨di nɛ guexta'a yʉ pa ya, nu'bʉ in nu ra søcuą guepʉ nt'o't'i yʉn t'ɛ̨di rán hoqui Oją maya'bʉ, hingui sä da bądi. Nguetho tengu 'bʉ i ja n'da ra 'bø't'e bʉ ja rá hmi da gop rá dä. Nɛ hønt'a ra Cristo sä di 'uecpa a. 15 Guexta'a yʉ́ mbʉi ʉ 'da i 'bʉhya, nu'bʉ in nde da dɛn yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés nɛ nu'bʉ im ma, hingui sä da bądi 'bɛ'a nam bøn ʉ, nguetho njot'i tho yʉ́ mbʉi. 16 Pɛ nu'bʉ di päh rán 'yomfɛ̨ni n'da nangue a ra Cristo nɛ di däp rá mbʉi a, din ja ran nɛqui rá mbʉi 'bʉ. 17 Nu'a ra Cristo, 'da anguui rá Hogandąhi. Nɛ nu'bʉ i 'bʉpʉ mbo ma mbʉihʉ, nɛ gue'a í thøgahʉ bʉ ja ra 'bɛxui nɛ ran ʉnbi. 18 Nɛ hingan jo'mi ma mbʉihʉ tengu 'bʉ dí hanthʉ xʉn ho a rá nuįxte ra Cristo. Nɛ tengu n'da ra hyɛ̨dä di nɛqui bʉ to'o da hyandi, nɛ ngutho gahʉ man'da man'da di nɛqui gahʉ rá nuįxte ra Cristo dí hanthʉ, nɛ gue'a ní 'yørcahʉ a ngue ga cohmbʉ tengu a.

4

1 Nu rá mate zɛhɛ Oją ngue bi 'dac'be ra 'bɛfi, janangue'a hingui cuent ma mbʉi'be nangue ra 'bɛfi dí øt'be. 2 Ząi hin di thoc man 'yomfɛ̨nisɛ'be nangue rá 'bɛfi Oją, nɛ hin dí häte'be 'bʉ dím mam'be rám hman Oją tengu i øt'ʉ 'da. Pɛ dím mam'be ngue majuąni a rám hman Oją, nɛ gätho yʉ ją'i sä da bądi ngue dí 'yo'be xʉn ho bʉ ja rá hmi Oją. 3 Hønt'ʉ ngue ní mba bʉ ja ran ʉnbi hingui pądi 'bɛ'a nam bøn a dím mam'be ngue ran ho ma'da'yo. 4 Nguetho nu ra zįthu t'ɛ̨mbi oją ua ja ra ximhäi i ja ya di xädäba yʉ́ mbʉi ʉ i tɛnni, hin di japi ngue da nu nuįxte a rán ho ma'da'yo ra Cristo, ngue xtí yorpʉ 'bʉi. Pɛ nu'a ra Cristo gue'a ní fą Oją a, nɛ 'da anguui rá ts'ɛdi. 5 Pɛ nugä'be hin dím mam'be a dí hnumanhoc'be, pɛ dím mam'be ngue gue'a ra Cristo Jesús ra Hmu a. Nɛ dí øt'be ni 'yɛ̨hɛ ga'be, nguetho ɛ̨mmɛ dín numanho'be ra Jesús. 6 Nu Oją rá mbʉdi bi manda din ja ran nɛqui bʉ mi ja ra 'bɛxui, guet'a Oją bi yorbʉ ja ma mbʉihʉ. Nɛ nangue ran nɛqui i jajʉ bʉ ma mbʉihʉ, sä ga pąhmbʉ rá nuįxte Oją. Nguetho ra Jesucristo bi jajʉ dá pąhmbʉ rá nuįxte Oją.

Nám 'bʉhmbʉ a ngue dí pąhmbʉ a majuąni

7 Oją bi 'dajʉ rá ts'ɛdi mbo ma mbʉihʉ, tengu n'da ra jąhäi bi järpʉ a xʉn ngu di muui. Tengu 'bʉ dyʉ ts'øehʉ din xɛn'a n'dihi. Pɛ guepʉ na fądi him ma ts'ɛdi zɛhɛhʉ a ná ørpahʉ rá 'bɛfi Oją, pɛ guesɛ rá ts'ɛdi a bi 'dajʉ. 8 Nguetho thocua thoho dín nu'be yʉn ʉnbi, pɛ hingui tu ma mbʉi'be nangue rá ts'ɛdi Oją dín 'yohe. Nɛ ja'bʉ hin dí pą'be 'bɛ'a dán go a dí øt'be, pɛ hin dím mam'be ngue ga hɛh ma 'bɛfi'be. 9 I 'bʉh man sʉi'be pɛ hin dí 'yosɛ'be nguetho 'bʉh mam fäts'ihe ra Cristo, ja'bʉ in nu ran ʉ ma ją'i'be, pɛ hin dí tu'be. 10 Hønbʉ go hapʉ ga mbɛ'be, dín nu'be ran ʉnbi, nɛ sä xcá tu'be nangue rá 'bɛfi ra Jesús dí øt'be, tengu tho 'bʉ mi du ra Jesús. Pɛ nangue dí hät'be yʉn ʉnbi di nɛqui dí 'bʉhmbe ra Jesús, nɛ di jamansuc'be. 11 Nɛ thocua thoho ɛ̨na da thog'be nangue dí øt'be rá 'bɛfi ra Jesús, pɛ gue'a ní nɛqui rá ts'ɛdi ra Jesús dín 'yo'be a, ngue i fäxca'be, nɛ hin'yʉ ma ts'ɛdi zɛhɛ'be. 12 Janangue'a thocua thoho i thusca man dątehʉ, pɛ gue'a man'da gním 'bʉhmbʉ Oją xʉn ho a. 13 Nu'a n'da ran 'yohʉ bi ma maya'bʉ bʉ ja rá t'ohni Oją: “Nugä dí ɛ̨c'yɛigä, janangue'a dím mangä na,” bi 'yɛ̨na. Ngutho dí øt'ä'be ya, dí ɛ̨c'yɛi'be, janangue'a dí mam'be a dí ɛ̨c'yɛi'be. 14 Nɛ hin dí su'be, nguetho dí pą'be madá thog'be, pɛ guet'a Oją ngue bi xox'a ma Hmuhʉ ra Jesús 'bʉ mi du, da xoxcä'be tengu bʉ í xox'a ra Jesús. Nɛ ahʉ dan 'yohʉ 'bʉ dá sømhbʉ bʉ 'bʉ a Oją. 15 Pɛ nu'ʉ 'bɛ'a gätho dín nu'be nangue ahʉ, n'damhma man'da xtán ngu ahʉ guin nuhʉ rá mate Oją, nɛ man'da xtán ngu ahʉ gui 'yɛ̨mfʉ Oją, jamadi ni mate. Nɛ gue'a man'da dí t'ɛ̨spa Oją a bʉya. 16 Janangue'a hingui cuent ma mbʉi'be nangue a ma 'bɛfi'be, madague'bʉ man'da man'da in theh rá ts'ɛdi ma ją'i'be. Pɛ Oją di un ra ts'ɛdi ma mbʉi'be gätho yʉ pa. 17 Nu'ʉ yʉn ʉnbi dín nuhʉ ua ja ra häi hingan ya'a ʉ, pɛ gue'a man'da dá tįmhbʉ ran ho bʉ mahɛ̨ts'i. Ɛ̨mmɛ man'da xʉn ngu ra nuįxte gan nuhʉ bʉ, xinda gue ran ʉnbi dá nuhʉ ua ja ra häi. 18 Hin dím bɛ̨mhbʉ gätho yʉn ʉnbi dín nuhʉ ua ja ra ximhäi, nguetho da tho ʉ. Pɛ man'da dím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a gätho hin dín nuhʉ ya, nguetho nu'a din jagähʉ bʉ mahɛ̨ts'i hin da tho a.

5

1 Nɛ dí pąhmbʉ ngue ma ją'ihʉ tengu n'da ra ngu ua ja ra ximhäi, hinga ya'a da hyät'i. Nɛ nu'bʉ da yøt' ma ngu ua din ja bʉ a man'da ma ngumhbʉ bʉ mahɛ̨ts'i ngue bi hyø Oją. Nɛ njąm'bʉ da gua a, nguetho him bi hyøh yʉ ją'i. 2 Nɛ nujʉ dadín xømbʉihʉ nangue ma ngøc'yɛ̨ihʉ i jajʉ ya, nɛ dín dømdahʉ di pärca ma ją'ihʉ, da gohi ma'da'yo, ngue rán säui bʉ mahɛ̨ts'i a. 3 Nu Oją di japi ngue din ja ma ngøc'yɛ̨ihʉ bʉ. 4 Pɛ nuya ngue dí 'bʉhmbʉ ua, nɛ in nu ran ʉnbi ma ngøc'yɛihʉ nɛ dín xømbʉihʉ. Pɛ hin nangue a dín nde ga tuhʉ n'dihi, pɛ man'da dín ndehʉ a ma ją'ihʉ ma'da'yo, ngue dím pärcahʉ ma ngøc'yɛ̨ihʉ i ja ya. 5 Nu Oją bi zänni ngue di pärca ma ją'ihʉ, nɛ bi 'dajʉ rá Hogandąhi ngue ra hmɛpya majuąni din ja. 6 Nɛ dín dø'mate thohʉ yʉ pa dí 'bʉhmbʉ ua. Nguetho dí pąhmbʉ nu yʉ pa dí 'bʉhmbʉ ma ją'ihʉ i jajʉ ya, hin dí 'bʉhmbʉ ma Hmuhʉ ra Jesús bʉ ja rá ngu bʉ mahɛ̨ts'i. 7 Dí pąhmbʉ majuąni din ja ma ngumhbʉ bʉ, nguetho dí ɛ̨c'yɛigähʉ Oją, madague'bʉ hin dín nuhʉ. 8 Nɛ dín dø'mate thohʉ ua, pɛ dí ɛ̨mhbʉ ngue man'da xʉn ho ga sohmbʉ ua ma ngøc'yɛ̨ihʉ, nɛ ga mbähä bʉ bí 'bʉ a ma Hmuhʉ mahɛ̨ts'i. 9 Pɛ man'da hnɛhi thoho dín nde ga øthʉ 'bɛ'a in nde ma Hmuhʉ, madague'a dí 'bʉhmbʉ ua ja ra häi, uague dí 'bʉhmbʉ bʉ guepʉ bí 'bʉi. 10 Nguetho da zøn ra pa ngue gätho dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ jatho dam 'bähmbʉ bʉ ja rá hmi ra Cristo, n'da ngu n'dajʉ. 'Dahmi 'datho ga hąmhbʉ 'bɛ'a yʉ́n thɛhʉ dá øthʉ ua ja ra häi. Ga tąhmbʉ 'bʉ xʉn ho, ga 'bɛhmbʉ 'bʉ hin ɛ ho.

Bi hogahʉ 'bɛ'a nán sʉhmbʉ Oją 'bʉ mí du ra Cristo

11 Nɛ dí su ga øt'ä a hin da numanho Oją, janangue'a dí humbi dí xifi 'bɛ'a dí 'yɛ̨c'yɛi Oją ʉ yʉ ją'i. Nugä'be Oją i pąc'be xʉn ho 'bɛ'a majuąni dí øt'be, nɛ nu ahʉ dín nde ngue gui pąc'be xʉn ho. 12 Hin dín nde a'be guim bɛ̨mhbʉ ngue dím ma nangue man hosɛ'be. Pɛ dín nde ngue guin numanhoc'be, guepʉ da zä gui hɛcuahʉ yʉ ją'i ngue i tɛn'ndʉ yʉn 'yohʉ din 'yɛ̨zɛhɛ, pɛ nu'ʉ yʉ́ mbʉi ʉ him majuąni ʉ. 13 Pɛ dí øt'be 'bɛ'a gätho da numanho Oją, nguetho dín numanho'be Oją, madague'a im man yʉ ją'i dí tontogä'be. Pɛ nu'a 'bɛ'a dí øt'ä'be da bømanho nangue ahʉ. 14 Nangue rán huɛ̨cate ra Cristo ná øt'be 'bɛ'a gätho dí øt'be, nguetho dí pąhmbʉ ngue bi du bi nu ran ʉnbi nangue gätho yʉ ją'i. Nɛ gue'a ní zä dim pomhbʉ ran ʉnbi ʉ, tengu 'bʉ xtán dusɛ ngue xtán guzɛhɛ yʉ́ ts'oqui. 15 Nɛ bi du nɛ bi ndants' mahøn'a ngue nde di un ra 'da'yote ʉ gätho yʉ ją'i. Janangue'a da 'yɛ'ts'a ní 'yøt' yʉ́ pähä zɛhɛ ʉ to da hyąn ra 'da'yote, nɛ da 'yøt'e 'bɛ'a in numanho a. 16 Janangue'a nuya dá päh man 'yomfɛ̨nihʉ, nɛ nuya hin ná numanhohʉ ma miją'ihʉ 'bɛ'a di ja, tengu mi øthʉ nu'bʉ him mi ɛ̨c'yɛihʉ. Pɛ gam bɛ̨mhbʉ tengu bʉ nam bɛ̨n Oją ʉ. Nɛ nu'bʉ him mi ɛ̨c'yɛigä, dím bɛ̨ni ngue nu ra Cristo n'da ran 'yohʉ thoho tengugä, pɛ nuya hinguin ja bʉ dím bɛ̨ngä ya. 17 Nguetho gätho to'o in 'yohʉ ra Cristo tengu 'bʉ ma'da'yo ʉ, nu yʉ́n yon 'yomfɛ̨ni zɛhɛ bi 'bɛ'ʉ, pɛ nuya gätho bi gohi ma'da'yo. 18 Pɛ gätho bi 'yøzɛhɛ Oją dám 'bʉhmbʉ ma'da'yo. Nguetho bi hogahʉ 'bɛ'a madín sʉhmbʉ Oją 'bʉ mi du ra Cristo. Nɛ nuya bi 'dajʉ ra 'bɛfi ngue ga xihmbʉ yʉ ją'i 'bɛ'a dí zin a Oją ʉ, nɛ da mba ma punbi yʉ́ ts'oqui ʉ gätho i ɛ̨c'yɛi. 19 Nguetho nu'a Oją min 'youi ra Cristo nu'bʉ mi 'yøt'e 'bɛ'a dí hocpa yʉ́ mbʉi yʉ ją'i ja ra ximhäi. Nuya hin da gʉcpa a rá muui ʉ yʉ́ ts'oqui gätho to'o da 'yɛ̨c'yɛi a. Nɛ bi 'dajʉ ra 'bɛfi ngue ga xihmbʉ yʉ ją'i 'bɛpʉ dín yąmanhohʉ Oją ʉ. 20 Nujʉ ma 'bäigähʉ ra Cristo, ɛ̨mmɛ dí hąh ma mbʉi dí xihmbʉ yʉ ją'i tengu tho 'bʉ xtá xisɛ Oją ʉ, ngue da 'yäpi di hocpa yʉ́ mbʉi, nɛ din 'yohʉ xʉn ho Oją. 21 Nu'a ra Cristo hin'yʉ rá ts'oqui, pɛ bi nu ran ʉnbi nangue ma ts'oquihʉ tengu 'bʉ yʉ́ ts'oqui zɛhɛ. Janangue'a da 'yɛ̨mbi rán ho a rán hosɛ ra Cristo to'o gätho da 'yɛ̨c'yɛi 'bɛ'a í du a.

6

1 Nɛsɛ a Oją dí comhbe rá 'bɛfi, nɛ janangue'a gätho ma mbʉi'be dí xi ahʉ ngue gui jamansuhʉ rá mate Oją. 2 Nguetho Oją bi mam bʉ ja rá t'ohni: “Dá øcä ni ndehʉ a ra pa gá zojʉ, nɛ dá øt'ahʉ ra mate. Nɛ dá zɛ ahʉ ra pa dá yąn ahʉ,” ɛ̨n'a Oją. Nuya yʉ pa ja bʉya Oją sä da 'yøt'ahʉ ran ho, nuya nám pa ya Oją i sä di pø'ahʉ. 3 Nɛ dí honi xʉn ho 'bɛ'a gätho ga øt'be, ngue hin di ʉ't' yʉ́ mbʉi 'da 'bɛ'a dí øt'be, n'damhma njon di c'ąman'ʉ rá 'bɛfi Oją dí øt'be. 4 Nɛ nangue 'bɛ'a dí øt'be dín nde ga ut yʉ ją'i ngue majuąni yʉ́m 'bɛhniga'be ra Cristo ua ja ra häi. Nɛ gätho dí øt'be xʉn ho nɛ hin dín xømbʉi'be, madague'bʉ xʉn ngu ran ʉnbi dín nu'be. Nɛ xʉn hɛ̨i 'bɛ'a nám 'bʉ'be, nɛ ja'bʉ hin dí pą'be 'bɛ'a ga øt'be. 5 Nɛ xʉn ngu yʉ nidi i 'bɛnzaga'be, nɛ dí ofädi'be, nɛ dín nu'be 'da yʉn 'yo'ts'i 'bʉ in cuɛ yʉ ją'i. Nɛ 'da yʉ pa ɛ̨mmɛ dí yä'be nangue ra 'bɛfi xʉn hɛ̨i dí øt'be. Nɛ dí äthą'be 'da ʉ yʉ xui, hin dí ą'be, pɛ dí tømda'be 'bɛ'a din ja. Nɛ 'da yʉ pa hin'yʉ ga si'be. 6 Pɛ n'datho ma mbʉi'be tengu rán säui a majuąni, nɛ dá øt'be ran ho nguetho dín 'yo'be rá Hogandąhi Oją. Nɛ hin dadí xømbʉi'be nangue ma 'bɛfi'be, pɛ dí utä'be yʉ ją'i ma yembʉi'be nɛ man huɛ̨cate'be. 7 Nɛ dím mam'be a ram hma majuąni, nguetho di zɛc'be Oją ga øt'be rá 'bɛfi. Nɛ nangue ma hocją'i dí øt'ä'be, hingui sä di yącpa'be yʉ ją'i. 8 Ja'bʉ i hnumansuc'be, ja'bʉ hin'na, nu'ʉ 'da di c'ąman'ʉc'be, nu'ʉ mi'da im ma xʉn ho dí øt'be, nu'ʉ 'da im ma dí fɛhnigä'be. Pɛ madague'a xʉn ngu 'bɛ'a man ʉ yʉ ją'i, dím mam'be 'bɛ'a ngue majuąni. 9 'Bʉ i 'da ngue im ma ngue hingui pądi 'bɛ'a dí øt'be, pɛ 'bʉ i 'da i pąc'be xʉn ho. Nɛ n'dapa ngu n'dapa i husca man dąte'be, pɛ guexta'a dí 'bʉ'be. Nɛ xʉn ngu yʉn ʉnbi dín nu'be, pɛ hin dí tu'be. 10 Nɛ nu'bʉ dín nu'be ra dumbʉi, 'bex di 'dac'be ran johya ra Hmu mahɛ̨ts'i. Nugä'be dí hyoya'be, pɛ xʉn ngu ʉ dí jap'be da dįn a ran ho, nguetho dí xicä'be 'bɛ'a di un'na Oją. Nɛ hin'yʉ 'bɛ'a da zä gam mam'be ngue ma mbɛti zɛhɛ'be, pɛ hin'yʉ 'bɛ'a dadí 'bɛ'be, nguetho Oją di 'dac'be gätho dí hom'be. 11 Nu ahʉ ma amigo ahʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra hnini Corinto, ya dá xi ahʉ gätho 'bɛ'a dím bɛ̨ni, nguetho dadí huɛ̨c'ahʉ ngue gätho ma mbʉi. 12 Nugä'be majuąni dadí huɛ̨c ahʉ, pɛ nu ahʉ hin ɛ ja nin huɛ̨cate nanguecä'be. 13 Pɛ dí xi ahʉ tengu tho 'bʉ ma t'ʉhni ahʉ, dami xoc ni mbʉihʉ nɛ din ja ahʉ ran huɛ̨cate nanguecä'be, tengu tho dí øt'be nangue ahʉ.

Oją i 'bʉpʉ mbo ma mbʉihʉ

14 O guín 'yohʉ ʉ 'da ngue hingui ɛ̨c'yɛi Oją, nguetho nte yʉ́n jahʉ n'da ʉ øt' ran ts'o 'bʉ øt' ran ho n'da. Nɛ nte rán jaui ra 'bɛxui a ran nɛqui. 15 Nɛ hin te rán jaui ra Cristo a ra Satanás ngue ra zįthu, nɛ hinga 'dat'a im bɛ̨mmi n'da ra 'yɛ̨c'yɛi a hingui ɛ̨c'yɛi. 16 Nɛ hin te rán jaui rá ngu Oją ʉ yʉ hmite, nguetho ni mbʉihʉ rá ngu Oją ngue i 'bʉi maząi. Nɛ gue'a bi man Oją maya'bʉ: “Nugä dam 'bʉpʉ mbo yʉ́ mbʉi, nɛ dan 'yohʉ, nɛ nugä ga øt'e yʉ́ Ojągä ʉ, nɛ nu'ʉ ga øt'e ngue ma t'ʉhnigä ʉ,” bi 'yɛ̨n Oją. 17 Janangue'a bi 'yɛ̨n Oją: “Damí 'uehmbʉ bʉ, o guí tɛnhdʉ ngue'ʉ hingui ɛ̨c'yɛi, nɛ 'yo guí sähʉ 'bɛ'a xʉn ts'o. Nɛ ga øt'e ngue ni Ojąjʉ, nɛ ga sin ahʉ bʉya. 18 Nɛ ga øt'e ni Tajʉ nɛ nu ahʉ ga øt'e ma ts'ʉnt'ʉ ahʉ nɛ ma t'įxu ahʉ.” Gue'a bi man Oją ngue nuįxte rá ts'ɛdi.

7

Bim päh yʉ́ mbʉi yʉ 'yɛ̨c'yɛi

1 Ma amigo ahʉ dadí huɛ̨c ahʉ, ya xʉn ngu yʉn ho bi man Oją da 'yørcahʉ, pɛ jatho ga 'uehmbʉ bʉ i ja 'bɛ'a gätho xʉn ts'o. Nɛ ga 'uehmbʉ 'bɛ'a in nde di ts'on ma ją'ihʉ, nɛ ma mbʉihʉ. Jatho ga homhbʉ man'da man'da 'bɛ'a dí gua'a dán hojʉ, ngue gan numansuhʉ Oją. 2 Nɛ nu ahʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra hnini Corinto, dami bɛ̨nc'be nanguecä'be, nguetho xinga n'da ahʉ bi nu ran ʉnbi 'bɛ'a dá øt'ahʉ, nɛ hin te dá øt'ä'be ngue di ts'on'na ni mbʉihʉ, nɛ xinga n'da ahʉ dá hä ahʉ ngue m'bɛjua ga ɛ̨n'ahʉ gui jurcahʉ. 3 Nuya hin dín nde ngue ga dąmhyą ahʉ, nguetho ya dí xi ahʉ ngue ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨c ahʉ, nɛ thocua thoho dím bɛ̨n ahʉ, asta gue'bʉ ga tugä. 4 Nugä dí ɛ̨c'yɛi ngue guí øthʉ ran ho, nɛ gue'a ní hyu ma mbʉi a. Nɛ nu ahʉ gadí 'dajʉ ran johya, madague xʉn ngu yʉn ʉnbi dín nugä'be, pɛ ɛ̨mmɛ hu ma mbʉi ran johya. 5 Nu'bʉ má søngä'be bʉ ja ra häi Macedonia, ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨i 'bɛ'a dá øt'be, nguetho hønbʉ go hapʉ dá tho'be bi zʉc'be yʉ ją'i, nɛ xʉn hɛ̨i 'bɛ'a nám 'bʉ'be nɛ mi ja ra mbidi ma mbʉi'be. 6 Pɛ nu Oją nząi i hurpa yʉ́ mbʉi ʉ to'o i tu yʉ́ mbʉi, nɛ bi hyurca ma mbʉi'be 'bʉ mi zøm bʉ ra Tito. 7 Bi hyurca ma mbʉi'be nangue gá hyurpa rá mbʉi ra Tito 'bʉ gmí 'bʉhmbʉ bʉ. Nu ra Tito bi xicä'be ngue ɛ̨mmɛ bi du ni mbʉihʉ nangue 'bɛ'a gá 'yøthʉ ngue hingui ho. Nɛ bi xicä'be ɛ̨mmɛ gmín ndehʉ guin nujʉ. Nɛ nu'bʉ mi c'ąman'ʉgä 'da, nu ahʉ bʉ gá yąnjʉ. Nɛ nangue guím bɛ̨njʉ, man'da i hu ma mbʉi. 8 Bi du ma mbʉigä 'da yʉ pa nangue rá mbʉdi søcuą dá pɛn'nahʉ bʉ, pɛ hin'na ya. Bi du ma mbʉi nangue ra dumbʉi dá 'da ahʉ. 9 Nuya dadí johyagä, hin nangue bi du ni mbʉihʉ, pɛ nangue gá päh nin 'yomfɛ̨nihʉ 'bʉ mi du ni mbʉihʉ. Nɛ nu Oją bi japi ngue bi bømanho 'bɛ'a dá xi ahʉ. Nɛ nte man ʉnbi bi gohi 'bɛ'a dá øt'a'be. 10 Nguetho nu'ʉ i hon Oją 'bʉ i tu yʉ́ mbʉi, di japi di päh yʉ́ mbʉi nangue yʉ́ ts'oqui, ngue da yąni, nɛ da 'ue'a ra dumbʉi bʉya. Pɛ nu'bʉ i tu yʉ́ mbʉi ngue hingui pądi 'bɛ'a da 'yøt'e nɛ im bɛ̨n ra ximhäi, hin di päh rá mbʉi 'bʉ, pɛ man'da di un ran dąte bʉya. 11 Nu ni dumbʉihʉ bi 'da ahʉ ran 'yomfɛ̨ni xʉn ho nangue gá hyomhbʉ Oją, nɛ ɛ̨mmɛ gá hyumbi gá hojʉ 'bɛ'a bin ja. Nɛ ɛ̨mmɛ gá numan'ʉhʉ a ngue bi 'yøt' ra ts'oqui, nɛ ɛ̨mmɛ gá suhʉ 'bɛ'a bin ja. Nɛ gá un ran ʉnbi to'o bi 'yøt' ran ts'o, nɛ ɛ̨mmɛ gán ɛ̨hyahʉ gui 'yøthʉ ran ho. Ɛ̨mmɛ gmín ndehʉ xcá mbagä bʉ xcá zɛ ahʉ. Nɛ ya gá 'yuhmbʉ bin ho a ra ts'oqui gmín 'yohʉ. 12 Jananjabʉ gue'a dá ot'ahʉ ra søcuą a, ngue hinga hønt'a ngue di hoc rá mbʉi a ran 'yohʉ ngue bi 'yøt' ran ts'o, xínga gue'a bi t'ørpa ran ts'o, pɛ nangue ma søcuą dá ot'ahʉ, Oją bi zä bi 'yut'ahʉ ngue majuąni guí tɛngahʉ. 13 Janangue'a ɛ̨mmɛ hu ma mbʉi'be. Nɛ man'da dadí johya'be nu'bʉ mi xic'be ra Tito ngue gá hyurpa rá mbʉi a nangue 'bɛ'a gá 'yøthʉ. 14 Nɛ dá xih ra Tito, gue da t'ømanho a rám hma bʉ guí 'bʉhmbʉ. Nɛ gue'a gá 'yørpahʉ, gá 'yømanho a ram hma bi xi ahʉ. Janangue'a hin dí pɛ'ts' ma sägä nangue 'bɛ'a dá xifi, pɛ ɛ̨mmɛ i hu ma mbʉi. 15 Nguetho nu'bʉ mí mba bʉ ra Tito, ɛ̨mmɛ gá numansuhʉ, nɛ ɛ̨mmɛ gán ɛ̨hyahʉ gá 'yøthʉ 'bɛ'a gätho bi xi ahʉ. Janangue'a man'da bin ja rán huɛ̨cate ra Tito nangue ahʉ bʉ. 16 Nɛ ɛ̨mmɛ hu ma mbʉi nguetho sä ga ɛ̨c'yɛi ngue majuąni guí øthʉ ran ho.

8

Yʉ́n t'unni yʉ 'yɛ̨c'yɛi

1 Ma zʉ cu'ahʉ, dín nde ahʉ gui pąhmbʉ 'bɛ'a gätho bi 'yøt' rá mate Oją bʉ mbo yʉ́ mbʉi yʉ 'yɛ̨c'yɛi dim pɛti bʉ ja ra häi Macedonia. 2 Nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ bi nu ran ʉnbi nguetho yʉ hyoya thoho ʉ. Pɛ guemhma ɛ̨mmɛ i ja ran johya yʉ́ mbʉi, nɛ man'da man'da di unda yʉn t'unni yʉ́ mi'yɛ̨c'yɛihʉ. 3 Nugä dí hąxanjuąni ngue bi unni xʉn ngu, madague'a hin'yʉ 'bɛ'a da gopʉ ja rá ngusɛ, nɛ rá pähäzɛhɛ bi uni. 4 Nɛ bi 'yäc ra mate ngue nɛ'ʉ da gom'ma ram fäts'i din t'un'ndʉ yʉ hyoya 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra häi Judea. 5 Nɛ man'da xʉn ho bi 'yøt'e xinda gue'a dá bɛ̨ngä, nguetho m'bɛt'o thoho bi hyon rá pähä Oją ngue di bɛ̨nbi 'bɛ'a da 'yøt'e, nɛ nubʉya bi xiqui ngue da mbäxqui ga fäx ʉ yʉ cu. 6 Nu ra Tito rá mbʉdi bi xi ahʉ nangue yʉn t'unni gui umhbʉ. Nɛ dá xi'be ra Tito di jua'a di pɛti gätho nin t'unnihʉ gá mamhbʉ gui umhbʉ, nangue nin huɛ̨catehʉ, ngue ra mate thoho. 7 Nu ahʉ ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉn ho guí øthʉ, nɛ i ja ni t'ɛ̨c'yɛihʉ xʉn ho, nɛ sä guím mamfʉ rám hman Oją xʉn ho, nɛ ɛ̨mmɛ guí pąhmbʉ xʉn ho, nɛ ɛ̨mmɛ guí ɛ̨hya gui 'yøthʉ rá 'bɛfi Oją, nɛ ja ahʉ nin huɛ̨catehʉ nanguecä'be. Pɛ nuya xʉn ho 'bʉ gui umhbʉ xʉn ho nin t'unnihʉ, n'damhma hin te gui 'bɛhmbʉ nangue rá 'bɛfi Oją guí øthʉ. 8 Nugä drá Pablogä hin dín nde ga manda ahʉ 'bɛ'a guí øthʉ. Nuna 'bɛ'a bi 'yøt' yʉ cu bʉ ja ra häi Macedonia, n'da ra hmɛpya a. Nu'bʉ ngubʉ gui 'yøthʉ, da zä ga pącä ngue majuąni i ja ahʉ nin huɛ̨catehʉ nangue yʉ 'yɛ̨c'yɛi. 9 Nguetho guí pąhmbʉ rá mate ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nu'a tengu 'bʉ ra mɛmbɛti a, pɛ bin hyoya nanguejʉ ngue bi nde din jajʉ xʉn ngu. 10 Nuya i ja a ga xi ahʉ 'bɛ'a dím bɛ̨ngä. Xʉn ho 'bʉ gui juahmbʉ 'bɛ'a gá dʉmhbʉ má jɛya, nguetho ɛ̨mmɛ gán ɛ̨hyahʉ má jɛya gá un nin t'unnihʉ. 11 Nuya dami pɛthʉ nin t'unnihʉ, nɛ daman ɛ̨hyahʉ ya, tengu 'bʉ rá mbʉdi gá bɛ̨mhbʉ, nɛ gui umhbʉ 'bɛ'a gätho sä gui umhbʉ. 12 Nu'bʉ ja a nde di un a n'da, Oją da numanho, 'bʉ gue'a rán thɛui 'bɛ'a pɛ'ts'a n'da a di uni. 13 Pɛ hin dí ɛ̨na go din dąnhyɛ̨i ʉ 'da o dim mɛmbɛti ʉ 'da nangue a gá unhdʉ, nɛ nu ahʉ bʉya hin'yʉ 'bɛ'a gui hyomhbʉ. 14 Pɛ nu'a dí xi ahʉ, pɛ nuya xʉn ngu i ja ahʉ, xʉn ho 'bʉ gui unhdʉ ts'ʉ ʉ 'da hin'yʉ 'bɛ'a da hyoni. Nɛ nu'bʉ da zøn ra pa ngue hin'yʉ 'bɛ'a gui hyomhbʉ, nu'ʉ di zɛ ahʉ ʉ. Janangue'a gätho thocua thoho din ja 'bɛ'a da hyoni. 15 Nɛ gue'a mán t'o't'i bʉ ja rám hman Oją: “To'o di pɛti xʉn ngu, pɛ hin da bong thoho a da hyonsɛ, pɛ nɛ'ʉ di pɛti zʉ ts'ʉtho, hin te di 'bɛdi.”

Ra Tito nɛ'ʉ in 'yohʉ

16 Dí ɛ̨mfe jamadi Oją ngue bi 'dac mam fäts'i'be ra Tito, ngue nɛ'a ɛ̨mmɛ im bɛ̨n ahʉ nɛ ɛ̨mmɛ ɛ̨hya nangue ahʉ. 17 Ngue nu ra Tito min nde da 'yøt'e 'bɛ'a dá xifi, nɛ'a mi ja rá pähä zɛhɛ da mba bʉ. 18 Nɛ da mbɛ ra Tito na man'da ra cu ngue dí pɛnhdä bʉ, nu'a im man rám hman Oją xʉn ho, nɛ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngubʉ im ma nangue'a. 19 Ma mi'yɛ̨c'yɛihʉ bi huanhna ran 'yohʉ na, ngue dan 'yohe 'bʉ dá hąxhe ra mbɛti bʉ Judea. Nɛ gue'a ná uh man huɛ̨catehe ngue dín nde ga fäx ma cuhʉ, nɛ dí nuįxte ra Hmu mahɛ̨ts'i a. 20 Nugä'be dadí jamansu 'bɛ'a dí øt'be nangue yʉn t'unni xʉn ngu, nguetho hin dín nde din ja 'bɛ'a dí c'ąman'ʉc'be. Nɛ gue'a í than'ndʉ mi'da yʉ cu ngue ga mbähmbe 'bʉ dá hąxhe a ra mbɛti. 21 Nguetho dín nde ga øt'be gätho xʉn ho bʉ na nu Oją nɛpʉ na nu ma miją'i'be. 22 Nɛ ga pɛn'nahʉ bʉ man'da ra cu mahøn'a ngue da mbähä ra Tito. Nɛ nuna dí pąhmbe ngue ra 'yɛ̨c'yɛi xʉn ho na. Nɛhna ɛ̨mmɛ ɛ̨hya da 'yøt'e xʉn ho rá 'bɛfi Oją. Ɛ̨mmɛ nde da mba bʉ da nu ahʉ, nguetho ya dá xihna nangue ni hogant'øt'ehʉ. 23 Nɛ nuna ra Tito, man 'yo'be nangue ma 'bɛfi dadí zɛ ahʉ. Nɛ nu'ʉ mi'da in 'yohʉ ra Tito, yʉ́m 'bɛhni ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi dim pɛti ua. Nɛ da mbäx ahʉ nangue rá 'bɛfi Oją, gue'a dín nɛqui xʉn ho rá nuįxte ra Cristo bʉ guí 'bʉhmbʉ. 24 Nuya dami 'yørca'be ra mate gui simanhohʉ yʉn 'yohʉ, n'damhma gätho mi'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi da bądi ngue majuąni i ja nin huɛ̨catehʉ, tengu tho dím mangä ngue nząi i ja ahʉ ran huɛ̨cate.

9

Di pɛt yʉn t'unni nangue yʉ́ mi'yɛ̨c'yɛihʉ

1 Nugä hingui jatho ga xi ahʉ nangue gui zɛhmbʉ ni mi'yɛ̨c'yɛihʉ, nangue yʉn t'unni gui unhdʉ. 2 Nguetho dí pądi ngue ɛ̨mmɛ i ja ahʉ ra pähä gui zɛhmbʉ ʉ. Nɛ ya dá xih yʉ ją'i ngue i 'bʉcua ja ra häi Macedonia 'bɛ'a guí øthʉ bʉ ja ra häi Acaya. Dá xihya ngue gán ɛ̨hyahʉ gá pɛt nin t'unnihʉ má jɛya. Nɛ yʉ cu ua nde da dɛn'nahʉ 'bɛ'a guí øthʉ. 3 Nuya dí pɛn'nahʉ ya yʉ cu da mbäx ahʉ gui pɛthʉ nin t'unnihʉ jannangue'a di ja bʉ 'bʉ dá søngähe bʉ, nɛ din nɛqui ngue guín ɛ̨hyahʉ gui fäxhʉ yʉ hyoya, tengu dá xih yʉ cu ua ngue guí øthʉ. 4 Nɛ nu'bʉ ga mbähmbe bʉ ʉ 'da yʉ mɛngu ua ja ra häi Macedonia, nɛ hin xquín ɛ̨hyahʉ gui pɛt nin t'unnihʉ, ga pɛ'ts' ma sähʉ 'bʉ. Nguetho ɛ̨mmɛ dí ɛ̨c'yɛi guí øthʉ 'bɛ'a guím mamhbʉ. 5 Janangue'a dá xihya yʉ cu dim 'bɛt'o da mba bʉ, di zɛ ahʉ, n'damhma da zä gui pɛthʉ gätho nin t'unnihʉ, di jua a gá mamhbʉ. Nɛ nu'bʉ dá mbähmbe bʉ, ya xtí guadi xquí pɛt'ʉ gätho nin t'unnihʉ. Nɛ nu man 'yohe da bądi ngue gá umhbʉ nangue ni pähä zɛhɛhʉ, nɛ hin nangue dá xi ahʉ. 6 Dami bɛ̨mhbʉ ya, to'o i tu zʉ yoho yʉ hmudä, zʉ yoho da xoc'ʉ, pɛ to'o da duhu xʉn ngu, da xoqui xʉn ngu ʉ. Janangue'a mpähä thoho gui unhdʉ yʉ hyoya yʉn t'unni, nɛ nu Oją xʉn ngu ran jąpi di 'da ahʉ bʉya. 7 N'da ngu n'da di uni tengu im bɛ̨n rá mbʉi zɛhɛ di uni. O gadí umhbʉ 'bʉ hin guín ndesɛ ni mbʉihʉ, pɛ xinga gue'ʉ mi'da da xi ahʉ gui umhbʉ. Nguetho Oją di huɛ̨c'ʉ to'o i ja ran johya di uni. 8 Nu Oją sä di 'da ahʉ xʉn ngu, janangue'a dí gua a gui hyonsɛhʉ, pɛ nɛ'a thocua thoho gui unhdʉ to'o hin'yʉ 'bɛ'a da hyoni. 9 Nt'o't'i bʉ ja rám hman Oją to'o ngue di unni xʉn ho ʉ yʉ hyoya, nu'a rá hogant'øt'e da gohi maząi. 10 Nguetho nu'a Oją ngue nząi di un yʉ hmudä to'o i tupʉ ja ra huąhi, nɛ di japi din xąndi ngue din ja 'bɛ'a da zi, guet'a Oją di 'da'ahʉ ra hmudä dán xąnd ni hogant'øt'ehʉ, tengu bʉ nan xąnd yʉ hmudä bʉ ja ra huąhi. 11 Nu Oją di 'dajʉ xʉn ngu, n'damhma da zä xø ga thojʉ xʉn ngu bʉya. Nɛ nu'bʉ dá undähe nin t'unnihʉ, nɛ to'o da hyąni da 'yɛ̨spa Oją nɛ di un ra jamadi Oją. 12 Yoho yʉn ho da bøni nangue nin t'unnihʉ, nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi din ja 'bɛ'a da hyoni, nɛ gätho ʉ di un ra jamadi Oją bʉya. 13 Nɛ gätho to'o da hyąn nin t'unnihʉ da 'yɛ̨spa Oją, nguetho nu nin t'unnihʉ ra hmɛpya a ngue majuąni guí ɛ̨c'yɛihʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo, nɛ ɛ̨mmɛ di johya ngue guí pąhmbʉ ni cuhʉ ʉ, nɛ'ʉ gätho mi'da yʉ cu. 14 Nɛ to'o da hyąn nin t'unnihʉ, da 'yäp Oją da mbäx ahʉ, nɛ di huɛ̨c ahʉ bʉya, nguetho i ja ahʉ xʉn ngu rá mate Oją bʉ mbo ni mbʉihʉ. 15 Pɛ jamadi Oją nangue ran t'unni ɛ̨mmɛ xʉn ho bi 'dajʉ, ngue rá Ts'ʉnt'ʉ, nɛ hingui sä gam bɛ̨mhbʉ hangu na ngu di muui a. Janangue'a nu'bʉ dím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a bin 'dajʉ, hin ga hyøjʉ 'bɛ'a dí pɛshʉ 'bʉ.

10

I ja rán t'ɛ̨di ra Pablo 'bɛ'a da xih yʉ 'yɛ̨c'yɛi

1 Nugä drá Pablogä, ɛ̨mmɛ dín nde ahʉ gui 'yøhmbʉ a ga xi ahʉ, pɛ janate tho ga xi ahʉ, tengu thoho 'bʉ da xi'azɛhɛhʉ ra Cristo. Nguetho guí 'bʉhmbʉ bʉ 'da ʉ sä ɛ̨na mbɛ dín su 'bʉ dí 'bʉhmbʉ bʉ, ngue'a janate tho dím mangä, pɛ nu'bʉ dí pɛn'nahʉ ma søcuą, ɛ̨mmɛ nts'ɛdi dím mam bʉya, sä ɛ̨n ʉ 'da. 2 Nu'bʉ dá mbagä bʉ, hin dín nde ga ut'ahʉ hangu rá ts'ɛdi man zambʉi, pɛ sä ga dąmhyągä ts'ʉ to'o im ma ngue dím bɛ̨nsɛgä'be 'bɛ'a dí øt'be. 3 Majuąni dyʉ ją'i thohoga'be ua ja ra ximhäi, pɛ hin dí tįm'be ua a ra ts'ɛdi ná tąfʉ ra ximhäi. 4 Nujʉ hinga gue'a ma ts'ɛdizɛhɛ nán sʉhmbʉ, pɛ rá ts'ɛdisɛ Oją a ná tąfʉ rá ts'ɛdi ran ts'o. 5 Nangue rá ts'ɛdi Oją dí hɛcuahʉ yʉ́n 'yɛ̨ts'i yʉ ją'i nangue 'bɛ'a pąsɛ, nɛ'ʉ hinguin nde da bą Oją. Nɛ nu rá ts'ɛdi Oją da zä di pärpa yʉ́n 'yomfɛ̨ni yʉ ją'i ngue 'da'anguui da bɛ̨mhbʉ ra Cristo. 6 Nɛ nu'bʉ ya dá pą'be ngue majuąni guí øthʉ 'bɛ'a in nde Oją, nugä ga hut'anzambʉi ngue ga 'uec'ʉ 'da guí 'bʉhmbʉ bʉ, ngue hingui nde da 'yøt'a in nde Oją. 7 Dami bɛ̨mhbʉ ya 'bɛ'a i t'øt'ahʉ. 'Bʉ i 'da ahʉ ngue im bɛ̨ni ngue majuąni in 'yohʉ ra Cristo, xʉn ho 'bʉ, pɛ jatho da bądi ngue nɛcä'be dín 'yo'be ra Cristo. 8 Hin dí pɛ'ts' ma sä xʉn ngu yʉ nidi ga xi ahʉ, ngue bi 'dac man t'ɛ̨di'be Oją. Nu Oją bi 'dac'be ra ts'ɛdi ga zɛ ahʉ man'da gui pąhmbʉ Oją, pɛ hin nangue ga ts'ongä'be ra 'bɛfi bʉ. 9 Nugä hin dín nde gui suhʉ nangue 'bɛ'a dí ot'ahʉ. 10 Nguetho 'bʉpʉ 'da di c'ąman'ʉgä, nɛ ɛ̨n'ʉ: “Ɛ̨mmɛ ja rá ts'ɛdi rá søcuą ra Pablo, pɛ nu'bʉ i 'bʉcua hin'yʉ rá ts'ɛdi, nɛ hingui sä din yą xʉn ho,” ɛ̨n ʉ 'da. 11 Pɛ jatho guim bɛ̨mhbʉ 'da ahʉ ngue tengu bʉ nan ja rá ts'ɛdi ʉ ma søcuągä, nɛ ngutho 'bʉ dá xi a zɛhɛhʉ. 12 Nugä'be hinga 'da'ígu dím bɛ̨mhbe yʉ ją'i i 'bʉpʉ, ngue i ja ran 'yɛ̨ts'i nangue 'bɛ'a ɛ̨na pąsɛ ʉ. Pɛ nu'ʉ to'o im bɛ̨ni man'da i pąsɛ xinda gue'ʉ mi'da, pɛ hingui pą a majuąni. Nguetho sä i nuįspa yʉ́ miją'ihʉ nangue 'bɛ'a im bɛ̨nsɛ. 13 Pɛ nugä'be hin dím mam'be man'da ja man t'ɛ̨di'be xinda gue'a bi zänga'be Oją, pɛ hønt'a dí øt'be 'bɛ'a i xic'be Oją. Nɛ bi xic'be Oją dam pɛ'be bʉ guí 'bʉhmbʉ. 14 Nɛ njon da zä da 'yɛ̨na man'da bi tho'a dá øt'be, xinda gue'a bi xic'be Oją 'bʉ mbʉdi thoho dá søm'be bʉ guí 'bʉhmbʉ dá xi ahʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo. 15 Nɛ hin dín nde ga ɛ̨m'be ngue ma 'bɛfi'be 'bɛ'a bi 'yøt'ʉ mi'da bʉ guí 'bʉhmbʉ, hønt'a ma 'bɛfi'be ga ja ahʉ guim bɛnthʉ ni t'ɛ̨c'yɛihʉ xʉn ho, nɛ gue'a dí zä ga øt'be man'da ra 'bɛfi bʉ, 'bʉ da xic'be Oją. 16 Nɛ sä ga mbɛ'be bʉ mi'da yʉ hnini bʉya ngue man'da yatho guepʉ njom bi xih yʉ ją'i rán ho ma'da'yo ra Cristo. Nɛ njon da zä da ma ngue n'dan'yo dá thocpa rá 'bɛfi bʉ. 17 Hingui ho 'bʉ din 'yɛ̨zɛhɛ n'da, pɛ man'da da hyądumbʉi da 'yɛ̨spa ra Hmu mahɛ̨ts'i. 18 Nguetho hin te di muui 'bʉ din 'yɛ̨zɛhɛ n'da, pɛ nu'bʉ i øt'e 'bɛ'a da numanho Oją, gue'a di muui.

11

Ra Pablo bi ma nangue yʉ hyäte

1 O gadín xømbʉihʉ 'bɛ'a dí xi ahʉ ya, madague'a dí yątontogä ts'ʉ. 2 Pɛ nugä ɛ̨mmɛ dí hąh ma mbʉi nangue ahʉ, nguetho i ja bʉ mbo ma mbʉi rán huɛ̨cate Oją. Nɛ ɛ̨mmɛ dín nde ahʉ hønsɛ ra Cristo guin numanhohʉ, tengu n'da ra hmute ngue hin di ts'on rá mbʉi, hønt'a in numanho a to'o dim 'bʉhmi. 3 Pɛ dín su ngue di ts'on nin 'yomfɛ̨nihʉ nangue ra fɛhni im man ra zįthu, tengu thoho bi 'yørpa ra zįthu ra Eva rá mbʉdi thoho, nɛ ts'ʉrpʉ thoho di ja ahʉ ngue hinga gätho ni mbʉihʉ guin numanhohʉ ra Cristo. 4 Pɛ ɛ̨mmɛ guí øhmbʉ 'bɛ'a gätho i xi ahʉ 'da yʉ ją'i ngue i søm bʉ guí 'bʉhmbʉ, madague'a i xi ahʉ n'dan'yo ra Jesús ngue'a hin din thɛui a dá xi ahʉ, nɛ n'dan'yo n'da ran 'yomfɛ̨ni in nde di 'da ahʉ, nɛ i xi ahʉ n'dan'yo thoho nangue ran ho ma'da'yo, xinda gue'a dá xi ahʉ. 5 Pɛ nugä hingui coh ma ts'ɛdigä xinda gue ʉ 'da guí tɛnhdʉ, ngue im mansɛ ngue man'da yʉ́ 'bäihʉ ra Jesucristo. 6 Pɛ dí pącä a majuąni ran 'yomfɛ̨ni nangue Oją, nɛ gue'a dá ut'ahʉ xʉn ngu yʉ nidi, madague'a hingui sä dan høt'ahyą tengu'ʉ yʉn 'yohʉ. 7 Uague guí ɛ̨mhbʉ hingui ho dá øt'ä nguetho nte dá hąc'ahʉ 'bʉ má mangä rán ho ma'da'yo ra Cristo bʉ. Pɛ dá øt' ra 'bɛfi dá honsɛ man ts'ihmɛ, nguetho min nde ga zɛ ahʉ. 8 Nɛ nu'bʉ má xän'nahʉ bʉ, nu'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi i 'bʉpʉ mi'da yʉm pɛti, gue'ʉ bi 'dacä 'bɛ'a dá hongä bʉ, janangue'a bi zä dá xi ahʉ ran ho ma'da'yo nɛ nte dá ä ahʉ. 9 Nɛ nu'bʉ mám 'bʉhmbʉ bʉ, him mi ja 'bɛ'a dá hongä, nɛ hin te dá ä ahʉ. Pɛ nu'bʉ mí zøm bʉ ma cuhʉ yʉ mɛngu macedonia, bi 'dacä 'bɛ'a madi 'bɛcä. Nɛ ngubʉ ga øt'ahʉ mahøn'a bʉ, hin te ga ä ahʉ. 10 Nɛ dím ma majuąni bʉ ja rá hmi ra Cristo, ngue hin te ga hącua yʉ cu 'bʉpʉ ja ni häihʉ Acaya, nangue rá 'bɛfi Oją dí øt'ä bʉ, nɛ njon da zä da xiqui ga äh ra mbɛti. 11 Ha gue'a dí øt'ä gní 'yɛ̨mhbʉ hin dadí huɛ̨c'ahʉ, pɛ Oją i pądi ngue dadí huɛ̨c'ahʉ. 12 Nɛ ga thoqui tengu dá øt'ä, n'damhma di nɛqui ngue hinga 'da'igu dí øthe yʉ hyäte madague'bʉ ná yąt'a ɛ̨na i øt'e xʉn ho rá 'bɛfi Oją. 13 Nu ʉ im mansɛ ʉ ɛ̨na yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo, pɛ him majuąni im man ʉ, yʉ hyäte thoho, nɛ hin yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo ʉ. 14 Pɛ nde'bʉ hin gui hyonya thohohʉ 'bɛ'a i øt'ʉ, nguetho nɛsɛ a ra zįthu da zä da hyä ahʉ, da zä da 'yøt'e tengu 'bʉ n'da ra hogam'bɛhni mahɛ̨ts'i bá pɛn'na Oją. 15 Janangue'a 'da'igu øthʉ ʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ ra zįthu, nɛ im bɛ̨n yʉ ją'i yʉ hogam'bɛhni ʉ. Pɛ da zøn ra pa da nu ran ʉnbi din thɛhʉ 'bɛ'a bi 'yøt'e.

Ran ʉnbi bi nu ra Pablo nguetho rá 'bäiui ra Cristo a

16 Pɛ ɛ̨mmɛ dí nde ahʉ gui 'yøhmbʉ 'bɛ'a dí xi ahʉ, madague'bʉ guím bɛ̨mhbʉ ngue dí tontogä ts'ʉ 'bʉ dí mansɛ 'bɛ'a dí øt'ä. 17 Nu'bʉ dím mansɛ 'bɛ'a dí øt'ä, ɛ̨na gue'bʉ hinga gue'a bi xicä Oją ngue gam ma, pɛ ɛ̨na gue'bʉ dí tontogä ts'ʉ 'bʉ dím mangä tengu na. 18 Pɛ nu yʉn 'yohʉ bʉ i xi ahʉ nangue yʉ́n hosɛ, nuya nɛcä ga xi ahʉ ts'ʉ nangue man hosɛ. 19 Nu ahʉ ɛ̨mmɛ xʉn ho nin 'yomfɛ̨nihʉ, pɛ ɛ̨mmɛ guí ɛ̨hyahʉ guí øhmbʉ 'bɛ'a i xi ahʉ yʉ tonto. 20 Nɛ ɛ̨mmɛ gadí hohʉ gan 'yɛ̨hɛhʉ to'o in nde di manda ahʉ, madague'bʉ i hä ahʉ o gue i ä ahʉ 'bɛ'a gätho i ja ahʉ. Nɛ guín numansuhʉ ʉ ɛ̨mmɛ din 'yɛ̨zɛhɛ, madague da mbɛp'a ni hmihʉ, pɛ guexta'a guí tɛnhdʉ ʉ. 21 Nugä'be hingui sä ga øt'be tengu ʉ, pɛ gue'a gním mamhbʉ hin'yʉ ma ts'ɛdigä'be. Nu'ʉ yʉn 'yohʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ im man yʉ́n hosɛ. Nɛcä ga hut'anzambʉi gam mangä ts'ʉ nangue man hosɛ, tengu n'da ra tonto. 22 Ná yąt'ʉ ngue yʉ hebreo ʉ, pɛ nɛcä drá hebreogä. Nɛ ná yąt'ʉ gue yʉ israel ʉ, pɛ nɛcä drá israelgä. Nɛ ná yąt'ʉ gue yʉ́m bom'bɛto ra Abraham ʉ, pɛ nɛcä drám bom'bɛtogä ra Abraham. 23 Nɛ ná yąt'ʉ ngue yʉ́ 'yɛ̨hɛ ra Cristo ʉ, pɛ nugä man'da drá 'yɛ̨hɛgä a ra Cristo xinda gue'ʉ. Nuya dím mangä tengu n'da ra tonto. Nugä man'da xʉn ngu ra 'bɛfi dí øt'ä xinda gue'ʉ 'da yʉn 'yohʉ, nɛ man'da xʉn ngu yʉ nidį dán ofädigä, nɛ xʉn ngu yʉ nidį dá nu ran ʉnbi nangue yʉm fɛi, nɛ xʉn ngu yʉ nidį mi ɛ̨na xtá thogä. 24 Nɛ cʉt'a nidį bi 'yørcä 'däte ma 'dɛ'magʉto yʉm fɛi ʉ ma mɛnguhe yʉ judío. 25 Nɛ nhyundį bi 'bɛnzagä, nɛ n'dandį yʉ ją'i bi bat'adogä. Nɛ nhyundį án xɛn'a ra barco mi hugä bʉya, bi zo bʉ ja ra dehe, nɛ 'däte ma goho ora dá o bʉ ja ra dehe bʉya. 26 Pɛ xʉn ngu yʉ nidį dán 'yogä nɛ xʉn ngu yʉ nidį má guepʉ xcá tugä bʉ ja yʉ dąthe, nɛpʉ 'bʉh yʉ bɛ̨. Nɛ bi gorcä ra 'yu ma mɛnguhe yʉ judío, nɛ'ʉ hing yʉ judío. Nɛ mi ɛ̨na xtá thogä bʉ ja yʉ hnini nɛpʉ ja yʉ dąpo. Nɛ dá hu yʉ barco bʉ ɛ̨mmɛ ɛn ra dehe ran dąhi ɛ̨mmɛ nts'utho. Nɛ mi ɛ̨na xtá hyogä ʉ yʉ hyäte 'yɛ̨c'yɛi. 27 Nɛ ja'bʉ ɛ̨mmɛ dá yäcä nangue ma 'bɛfi, nɛ bin ʉnba ma ją'i, nɛ ja'bʉ nya'a thoho hin dán ącä. Nɛ ja'bʉ nya'a thoho hin dán sihmɛgä, xinga gue ra dehe dá sigä. Nɛ ja'bʉ xʉn sɛ nguetho hinga xøt'a ma pahnigä. 28 Ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨i 'bɛ'a dí øt'ä, nɛ'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi gätho hønbʉ go hapʉ dim pɛti ɛ̨mmɛ dí hądumbʉi ga jamansugä ʉ. 29 Nɛ'a dí øt'ä 'da'angu dí sägähe ʉ 'bɛ'a gätho i sä ʉ, nu'bʉ 'bʉ a n'da ra 'yɛ̨c'yɛi xʉn güent'i, dí com'be rán güent'i a. Nɛ nu'bʉ n'da ra 'yɛ̨c'yɛi i øt' ran ts'o, nugä ɛ̨mmɛ dí cuɛgä nangue a to bi 'bɛpi da 'yøt'e. 30 Pɛ nu'bʉ i ja a dín nde dá yądä, pɛ hønt'a dán güent'igä dá yądä. 31 Nu Oją rá Ta ma Hmuhʉ ra Jesucristo mająpi maząi a, i pądi ngue hing ra fɛhni dím mangä. 32 Tengu dá øt'ä n'dandį nu'bʉ mám 'bʉcä bʉ ja ra hnini Damasco, nu'bʉ min ts'ʉt'abi ra Aretas, nɛ nu'a ra ts'ʉt'abi bi xi ʉ yʉ dofʉi da gorca ra 'yu bʉ ja ra goxthi rá mbä't'i ra hnini, mim bɛ̨ni ngue da bɛndgä bʉ. 33 Pɛ nugä dá pøngä bʉ ja n'da ra ventana nɛ dá hugä bʉ ja n'da ra dą'bøts'e, nɛ nu'ʉ ma amigo bi cą'ma ra 'bøts'e ngue ra xąhi bʉ thi rá mbä't'i ra hnini. Nɛ him bi bɛndgä ʉ yʉ cot'yu. Mahotho dá øt'ä 'bʉ má pøngä bʉ ja ra hnini Damasco.

12

Oją bi 'yurpʉ mahɛ̨ts'i ra Pablo

1 Nu'bʉ dím mansɛgä 'bɛ'a dí øt'ä, hin te di muui. Pɛ guemhma ga xi ahʉ 'bɛ'a bi 'yurcä ra Hmu mahɛ̨ts'i 'bʉ n'dandį. 2 Bi bonga 'dɛ'magoho njɛya Oją bi zixcä bʉ mahɛ̨ts'i. Hin dí pącä 'bʉ nɛ'a ma ngøc'yɛi o hin'na, pɛ Oją pądi 'bɛpʉ ín ja. 3 Hønt'a dí pącä ngue dá mba mahɛ̨ts'i, hin dí pącä 'bʉ n'youi ma ngøc'yɛ̨i o hin'na, hønt'a Oją pądi 'bɛ'a dá øt'ä. 4 Nɛ nu'bʉ mí ts'ixcä bʉ guepʉ mahotho, dá øcä 'bɛ'a bi hmam bʉ, nɛ njongui man yʉ ją'i tengu a. Nɛ him bin 'dac ran t'ɛ̨di gam ma 'bɛ'a dá øpʉ. 5 Nɛ nuna bi t'ørcä i sä xcá yądä a 'bʉ gue'a xcá bɛ̨ni gam ma, pɛ hønt'a man hosɛgä gam mangä ngue dí pącä hin'yʉ ma ts'ɛdi zɛhɛgä. 6 Nugä i jagä 'bɛ'a xcan 'yɛ̨xä 'bʉ xcá ndegä nɛ hin dadín hyät'ä tengu 'bʉ ra tonto, nguetho da zä xcá ma majuąni 'bɛ'a bi t'urcä. Pɛ hin dín nde ngue gue'a dí t'ɛ̨scä a, pɛ dín nde ngue gue'a in nusɛ yʉ ją'i a dí øt'ä dí numansugä ʉ, nɛ'a 'bɛ'a øsɛ ngue dím mangä. 7 Nugä dá nugä ɛ̨mmɛ mahotho bʉ. Pɛ nu ra zįthu bi 'dacä n'da ran ʉnbi dí sägä. Nɛ Oją bi un ran t'ɛ̨di da 'yørcä, ndeque hin dan 'yɛ̨zɛhɛgä nangue 'bɛ'a bi 'yurcä Oją. 8 Nɛ hyundį dá äpä Oją ngue di 'uec'i ts'ʉ ran ʉ i jagä. 9 Pɛ nu'a Oją bi xiqui hin di 'uec'a ran ʉ, pɛ di 'dacä rá mate nɛ rá ts'ɛdi sä ga hät'ä ran ʉnbi. “Nu'bʉ hin'yʉ ni ts'ɛdizɛhɛ, man'da di nɛqui ma ts'ɛdigä,” i ɛ̨ngä Oją. Janangue'a nu'bʉ hin'yʉ ma ts'ɛdi zɛhɛgä, man'da ɛ̨mmɛ dadín johyagä, nguetho dí pącä ngue'a man'da dí nɛqui rá ts'ɛdi ra Cristo. 10 Nuya hingui tu ma mbʉi 'bɛ'a dí øt'ä, madague'a xʉn ngu yʉn ʉnbi dín nugä, ngue di c'ąman'ʉg yʉ ją'i, uague i pa ma ʉguigä. Nɛ hingui tu ma mbʉi nangue 'bɛ'a i ørca yʉ ją'i 'bʉ dí øt' rá 'bɛfi ra Cristo. Nguetho nu'bʉ hin'yʉ ma ts'ɛdi, pɛ man'da di 'dac rá ts'ɛdi ra Cristo.

I hąh rá mbʉi ra Pablo nangue yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ Corinto

11 Nu'a 'bɛ'a guím bɛ̨ngahʉ, jatho ga xi'asɛhʉ 'bɛ'a dí øt'ä, tengu 'bʉ drá tontogä. Man'da xʉn ho 'bʉ xquím mansɛhʉ man hogä xinda gue'bʉ gam mansɛgä. Nu yʉn 'yohʉ guí tɛnhdʉ, hin'yʉ 'bɛ'a i ja ʉ ngue hin'yʉgä, madague'a nte i jagä a di muui. 12 Nu'bʉ mám 'bʉcä bʉ, dá ut'ahʉ ngue majuąni ma 'bäigä'be ra Jesucristo, hin dán xømbʉi 'bʉ má ut'ahʉ yʉn t'øt'e nuįxte nɛ yʉ hyonya nt'øt'e gue gá nusɛhʉ 'bʉ mám 'bʉhmbʉ bʉ. 13 Hanja guím mamhbʉ ngue hin dá øt'ahʉ bʉ tengu dá øt'ä bʉ 'bʉh mi'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Pɛ 'da'angu dá øt'ahʉ, pɛ hønt'a n'da, ngue hin dá ä ahʉ 'bɛ'a dá hongä. Ha gue'a gni 'yɛ̨njʉ hingui ho a dá øt'ä. Pɛ dami pungahʉ 'bʉ. 14 Nuya ná hyundį ga mbagä bʉ. Nɛ hin te ga ä'ahʉ 'bɛ'a dí hongä mahøn'a, nguetho hin dín ndegä a ni mbɛtihʉ, pɛ dín ndegä gan jahʉ tengu 'bʉ ma t'ʉhni ahʉ. Nɛ hinga gue'ʉ yʉ t'ʉhni i pɛ'ts'i 'bɛ'a i hon rá ta o rá mbe. Pɛ nu yʉ ta nɛ yʉ mbe i pɛ'ts'i 'bɛ'a da hyon yʉ́ t'ʉhni. 15 Pɛ da hyu ma mbʉi 'bʉ da zä ga 'bɛdi 'bɛ'a gätho dí pɛ'ts'i guepʉ da zä ga hon'na ran ho ni mbʉihʉ, nɛ guepʉ go him mi sä dam pɛfi ga zɛ'ahʉ. Pɛ masque hin gadí huɛ̨gahʉ tengu bʉ na huɛ̨c'ahʉ. 16 Nɛ guím mamhbʉ majuąni ngue hin te dá hącä ni mbɛtihʉ, pɛ guím bɛ̨mhbʉ 'da ahʉ ngue dá tącä ni mbɛtihʉ ngue guí ɛ̨mhbʉ dá hä ahʉ. 17 Ha guím bɛ̨mhbʉ dá hä ahʉ ngue dá pɛn'nahʉ yʉm 'bɛhni bʉ. 18 Nugä dá ndep ra Tito da mba bʉ, in 'youi man'da ma cuhʉ. Guí pąhmbʉ hin te bi dąha ngue dąmá 'yä ahʉ. Nguetho 'da'ingu dím bɛ̨ngä'be ra Tito ngue dadí huɛ̨c'a'be, nɛ 'da'ingu bʉ na øt' ma 'bɛfi'be. 19 Ma cu'ahʉ, dadí huɛ̨c'ahʉ, dín 'yohʉ ra Cristo. Nɛ Oją pądi majuąni a dím mam'be ya, ngue dí hom'be 'bɛ'a dín te ni mbʉihʉ. Janangue'a dí honi ga tąpä ʉ yʉm hma him majuąni, ngue im man'ʉ yʉ hyäte di ʉgui. Nɛ hinga gue'a guím bɛ̨mhbʉ 'da ahʉ, ngue guí ɛ̨mhbʉ dí hom'be guin numanhojʉ. 20 Pɛ dí su ngue hin gan numanhogä 'bɛ'a guí øthʉ bʉ 'bʉ dá mbagä bʉ. Pɛ nɛ da du ni mbʉihʉ 'bɛ'a ga xi ahʉ bʉya. Dí su ngue ga tįn ahʉ gadín sʉhmbʉ n'da ngu n'da ahʉ, nɛ gadín sɛyabahʉ, nɛ gadín cuɛfʉ n'da ngu n'da ahʉ, nɛ gadín tąfʉ n'da ngu n'da ahʉ, nɛ gadín c'ąman'ʉhʉ, nɛ gadín 'yøspatho 'bɛ'a gadín xihmbʉ, nɛ gadín 'yɛ̨zɛhɛhʉ, nɛ dí su ga tįn ahʉ hinga gue'a guí øthʉ bʉ ja nim pɛtihʉ. 21 Nɛ nu'bʉ dá mbagä bʉ, dí su ngue ma Ojąhʉ di jaqui ga pɛ'ts' ma sä nangue 'bɛ'a guí øthʉ bʉ. Nɛ din jagä ra dumbʉi nangue to'o bi 'yøt' ran ts'o mam'bɛt'o, nɛ guexta'a hin ni päh yʉ́ mbʉi, him bi 'yäp rá punbi Oją nangue ran ts'o bi 'yøt'e, gue'ʉ bi 'yøt' ran 'yomt'ɛ̨ni, nɛ'ʉ bi zinba yʉ́ xisu mi'da yʉn 'yohʉ.

13

Rán zofo ra Pablo, nɛ yʉn zɛngua

1 Na hyundį ya ga mbagä bʉ gan nu ahʉ. Nɛ nu'bʉ dá mbagä bʉ, ga juąnbä ʉ i 'bähmbʉ ʉ yoho o gue hyu yʉ testigo. 2 Nu'bʉ mám 'bʉcä bʉ mam'bɛt'o dá dąmhyą ʉ to'o ząi i øt' yʉn ts'o. Nuya ga xi'ʉ mahøn'a nɛ gätho mi'da ahʉ, nu'bʉ dá mbagä bʉ mahøn'a, to'o gätho i øt' ran ts'o hin ga huɛ̨cthoho ʉ. 3 Nɛ nu'ahʉ da zä gui pąhmbʉ xʉn ho ngue majuąni rá ts'ɛdi ra Cristo 'bʉ ja a dím mangä bʉya, nɛ him ma ts'ɛdi zɛhɛgä. Nɛ nu'a ra Cristo hingui 'bɛh rá ts'ɛdi nɛ guí pąhmbʉ nguetho dim pɛpʉ mbo ni mbʉihʉ rá ts'ɛdi. 4 Nu ra Cristo him mi ja rá ts'ɛdi 'bʉ mi du bʉ ja ra pont'i, pɛ nuya i 'bʉi nangue rá ts'ɛdi Oją. Nɛcä'be hin'yʉ ma ts'ɛdi zɛhɛ'be tengu tho a ra Cristo 'bʉ mi du, pɛ nuya dín 'yohe ra Cristo nangue rá ts'ɛdi Oją, n'damhma da zä ga hoc'ahʉ bʉ. 5 Nuya n'da ngu n'da ahʉ dami bɛ̨mhbʉ xʉn ho mbo ni mbʉizɛhɛhʉ, janangue'a gui pąhmbʉ majuąni guí ɛ̨c'yɛihʉ o hin'na. Nu'bʉ hin gán hyäzɛhɛhʉ, sä gui pąhmbʉ majuąni i 'bʉpʉ mbo ni mbʉihʉ ra Cristo. 6 Nɛcä'be dín nde ahʉ gui pąhmbʉ ngue majuąni dí ɛ̨c'yɛi'be ra Cristo. 7 Dí äp'be rá ts'ɛdi Oją ngue gui 'yøthʉ ran ho, nɛ hin nangue da bømanho ma 'bɛfi bʉ, nguetho man'da dín nde ahʉ gam 'bʉmanhohʉ ra Cristo, xinda gue'bʉ guin numansuc'be. 8 Nugä'be hin dín ndehma ngue ga hɛ̨m'be to'o i øt'a majuąni pɛ hønt'a dín nde ga øt'be 'bɛ'a di zɛ ʉ. 9 Da hyu ma mbʉi'be 'bʉ di zac ni mbʉihʉ nangue Oją, madague'a guím bɛ̨mhbʉ ngue hin'yʉ ma ts'ɛdi'be. Pɛ hønt'a dí äp'be Oją ngue din te ni mbʉihʉ nangue Oją. 10 Dí o't'ahʉ ngue gui hoc ni mbʉihʉ, nguetho hin dín nde nts'ɛdi ga dąmhyą ahʉ 'bʉ dá mbagä bʉ. Nu Oją bi 'dacä ran t'ɛ̨di ngue ga tet'a ni mbʉihʉ, pɛ him bi 'dac ran t'ɛ̨di ga ʉ't'a ni mbʉihʉ. 11 Nuya hønt'a dí xi'ahʉ ya, ma zʉ cu'ahʉ, Oją gui cohmbʉ bʉ guí 'bʉhmbʉ. Pɛ man'da din te xʉn ho ni mbʉihʉ. Nɛ dami bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a gätho dá xi'ahʉ, nde'bʉ n'dat'a guim bɛ̨mhbʉ n'da ngu n'da ahʉ, nɛ gam 'bʉmanhohʉ, nɛ hin gan sʉhmbʉ bʉ. Nɛ Oją da zä man'da di huɛ̨c ahʉ nɛ da hyu ni mbʉihʉ. 12 N'da ngu n'da dami zomanhothʉ nangue ran huɛ̨cate, nguetho n'dat'a ra Hmu dí tɛnhdʉ. 13 Nɛ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉcua i pɛn'nahʉ ran zɛngua. 14 Nu rá mate ma Hmuhʉ ra Jesucristo, nɛ rán huɛ̨cate Oją, nɛ rám fäts'i rá Hogandąhi Oją dí comhbʉ gätho ahʉ. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya.

GÁLATAS

1

2

3

4

5

6

GÁLATAS

Ra søcuą bi 'yorba ra Pablo ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra häi Galacia

1

Ran zɛngua

1 Nugä dra Pablogä, guecä him bi huangä yʉn 'yohʉ, pɛ guesɛ a ra Jesucristo, nɛ'a rá Ta, ngue bi xox'a rá Ts'ʉnt'ʉ 'bʉ mi du. 2 Nugä nɛ gätho ya ma cuhʉ nangue Oją ngue i 'bʉcua dí pɛn'nahʉ ran zɛngua. Guehna ra søcuą dí ot'ahʉ, nangue gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi i 'bʉpʉ ra häi Galacia. 3 Dí äp Oją ra Ta nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo di 'da ahʉ rán jąpi nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ. 4 Nu'a ra Jesús bin däsɛ bi gurca ma ts'oquihʉ. Nɛ nangue'bʉ mí du a, bi zä da yąnjʉ nangue ran ts'o i jaua ja ra ximhäi. Nɛ guehna rá pähä ma Tahʉ Oją bi 'yørcahʉ. 5 Janangue'a dí ɛ̨spahʉ Oją nɛ i ja rá nuįxte gätho yʉ pa maząi.

Hin'yʉ man'da ram hma ngue dím pø a n'da

6 Nugä xøgue dadí hyonya thoho hanja 'bexque gá hyɛhmbʉ Oją ngue bi zon'nahʉ xquí pąhmbʉ rá mate ra Cristo, nɛ gá hyąxhʉ n'dan'yo ra 'yu t'ɛ̨mbi ní zin ahʉ Oją. 7 Pɛ hin'yʉ man'da ra 'yu ní zinjʉ Oją, hinda hønt'a rán ho ma'da'yo ra Cristo. Pɛ i 'bʉ'i 'da'ʉ in nde da hyä ahʉ, ngue nde di pät'ahʉ ra 'yu nangue ra Cristo. 8 Pɛ ya xtá xi ahʉ ra 'yu ngue majuąni dí yąnjʉ Oją a. Nu'bʉ 'bo'o da xi ahʉ nɛ 'dahma 'dan'yotho da xi ahʉ, da nu rán ts'ɛmbi Oją a, madague'bʉ guecä o n'da rám 'bɛhni mahɛ̨ts'i. 9 Ga xi ahʉ mahøn'a tengu ya xtá xi ahʉ, nu'bʉ 'bo'o xi ahʉ n'dan'yo n'da ra 'yu xinda gue'a gá hyąmhbʉ, Oją da zänba ran ʉnbi a. 10 Nuna ram hma dí xi ahʉ nts'ɛdi ts'ʉ. Mfądi hin dí honi guin numanhojʉ, pɛgue dí hongä Oją da numanhogui. Pɛ nu'bʉ xcá honi 'bɛ'a dí numanhog yʉ ją'i, hingui sä xcán 'yɛ̨hɛgä nangue ra Cristo 'bʉ.

Hønt'a Oją bi bɛ̨nba ram hma im man ra Pablo

11 Ma zʉ cu ahʉ, dín nde ahʉ gui pąhmbʉ hing rám hman yʉ ją'i a rán ho ma'da'yo ra Cristo dá xi ahʉ. 12 Nu ran ho ma'da'yo dím mangä, xínga n'da ran 'yohʉ bi xiqui, nɛ hín dá øcä bʉ ja man xädi a, pɛ guesɛ a ra Jesucristo bi jaqui dí pądi. 13 Nu ahʉ ya gá 'yøhmbʉ 'bɛ'a mí øt'ä nu'bʉ mi tɛndä yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi ʉ ma mijudíohe, ɛ̨mmɛ madí undä ran ʉnbi ʉ yʉ́ 'yɛ̨c'yɛi ra Cristo, nɛ mim bɛ̨ngä xcá juadi gätho ʉ. 14 Nɛ mi øt'ä xʉn ho yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi ma mɛnguhe yʉ judío, ɛ̨mmɛ mi ɛ̨hya ga ją'ts'ä ʉ, nɛ xínda gue'ʉ mi'da 'da ingu yʉ jɛya mi pɛs'he. Nguetho ɛ̨mmɛ min nde xcá thocä yʉ́n t'øt'e ʉ ndu mam bombøtahe maya'bʉ. 15 Pɛ nu'bʉ hin nám 'bʉcä, Oją xí huangui, nɛ m'bɛjua bi zongui nangue rá mate. Nguetho bi ndesɛ Oją a. 16 Janangue'a bi jaqui dá pą'a rá Ts'ʉnt'ʉ ngue gue'a ra Cristo, guepʉ bi zä gam man rám hma bʉ 'bʉh yʉ ją'i hing yʉ judío. Nɛ nu'bʉ mi zoncä Oją, xínga n'da ra ją'i bi xängui. 17 Nɛ him 'bex dá mbagä bʉ ja ra hnini Jerusalén ngue xcán yą'be ʉ mi'da yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo ngue m'bɛt'o xinda guecä. Pɛ m'bɛt'o dá mbagä bʉ ja ra häi Arabia bʉ njongui 'bʉi, guepʉ dán yąsɛ'be Oją. M'bɛjua bʉya duá pengä bʉ ra hnini Damasco. 18 Pɛ xí tho'an hyu jɛya 'bʉ má mbagä bʉ ja ra dąhnini Jerusalén, ja dá pącä ra Pedro bʉya, nɛ 'dɛ'macʉt'a thoho dám 'bʉ'be bʉ ra Pedro. 19 Pɛ hin dá nugä mi'da yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo, pɛ hønt'a ra Jacobo rán 'yohʉ ma Hmuhʉ dá nugä bʉ. 20 Pɛ majuąni na dí ot'ahʉ, nguetho i pą Oją hin dí mangä ra fɛhni. 21 M'bɛjua bʉya dá mbagä bʉ ja ra häi Siria nɛ ra häi Cilicia. 22 Nɛ nu'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi dim pɛti bʉ ja yʉ́m pɛti bʉ ra häi Judea, him mi pąqui nguetho njąm'bʉ min nugui. 23 Pɛgue mi øde ngue guecä drá Pablo mi ɛ̨na xcá juah yʉ 'yɛ̨c'yɛi, pɛ nuya dím mangä rám hman Oją. 24 Janangue'a bi un ra jamadi Oją ngue 'bɛ'a bin ja nanguecä.

2

Mi'da yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo bi zimanho a ra Pablo

1 Nu'bʉ mi tho'a 'dɛ'magoho njɛya dá mbagä mahøn'a bʉ ja ra dąhnini Jerusalén. Dá mbɛ'be ra Bernabé nɛ dá six'be ra Tito. 2 Nugä dá mbähmbe bʉ nguetho bi bɛ̨ngä Oją. Nɛ dán yąhe 'da'ʉ yʉ́ ngʉrpi yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ hønt'ʉ dá xi'be 'bɛ'a ním hma dí xi'ʉ hing yʉ judío, ngue gue'a rán ho ma'da'yo ra Cristo. Nguetho dí su di ʉ't' yʉ́ mbʉi 'bɛ'a dí øt'ä, ngue hinga nɛ'ʉ yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi yʉ judío dí mangä hapʉ dí 'yo. Nɛ nu'bʉ hin xtá numanho, xtí ts'onga ma 'bɛfi bʉ 'bʉ. 3 Pɛ nte bi xic'be, xím bi ma ngue jatho da thɛcuą rá xifani ra Tito tengu yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi yʉ judío. Nɛ nuna ra Tito hin ra judío na, pɛ ra griego na. 4 Pɛ mi 'bʉpʉ ʉ 'da yʉ hyäte ngue yʉn 'yøxte, ngue høntho in øxtho, ngue nde da bądi gue'bʉ dí øt'ä yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi yʉ judío o hin'na. Nu'ʉ in nde di hɛgahʉ 'bɛ'a gätho bi 'dajʉ ra Cristo, ngue bi jajʉ ga hɛhmbʉ yʉ́n t'øt'e yʉ judío. 5 Pɛ xíngui ts'ʉ dán hyɛhmbe ngue da hyäje ʉ yʉ hyäte, pɛ dá zacuahe a ram hma majuąni. Nguetho dín ndehe, hønt'a majuąni rán ho ma'da'yo ra Cristo gui 'yɛ̨'t'ambʉihʉ a. 6 Nɛ nu'ʉ njuąntho yʉ ngʉrpi bʉ, madague'bʉ t'ɛ̨mbi man'da ja yʉ́n t'ɛ̨di xinda guecä, pɛ 'da'angudähe, nguetho 'da'angu yʉn 'yohʉthoho bʉ na nu Oją. Nɛ him bi xiqui n'dan'yo n'da ram hma ga xänba yʉ ją'i. 7 Pɛ nu'ʉ yʉ ngʉrpi bi hyąxa njuąni ngue gue'a Oją bi 'dacä ra 'bɛfi ga xi'ʉ hing yʉ judío a rán ho ma'da'yo ra Cristo, tengu thoho ra 'bɛfi bi un Oją ra Pedro nangue da xih ma mijudíohe. 8 Nguetho n'dat'a Oją bi 'dac'be ra ts'ɛdi ra Pedro, nɛ bi xifi da xi'ʉ yʉ judío, pɛ nugä, bi xiqui ga xi'ʉ hing yʉ judío. 9 Janangue'a nu'bʉ mi hyąxa njuąni ngue 'da'angu nan hɛ̨ts'i a ra 'bɛfi bin 'daje ʉ yʉ ngʉrpi a ra Jacobo, nɛ ra Pedro, nɛ ra Xuua, bi bɛndga ma 'yɛ'be ra Bernabé. Nu'a nám bøn'a n'dat'a dí ɛ̨c'yɛihe, nɛ n'dat'a dím mamhbe ga mbɛ'be bʉ 'bʉ'ʉ hing yʉ judío, dam pɛ'be bʉ, pɛ nu'ʉ, di thoqui da xih yʉ judío. 10 Hønt'a bi xic'be jatho ga fäx'be yʉ hyoya, pɛ ngubʉ dí ɛ̨hya ga øt'a.

Nu'a ra Pablo bi dąmhyą ra Pedro bʉ Antioquía

11 Pɛ nu'bʉ mi mba bʉ ja ra hnini Antioquía a ra Pedro, nugä dá xip rá hmi, nguetho hingui ho bi 'yøt'e. 12 Nguetho nu'bʉ mi zøm bʉ 'da ʉ ma mijudíohe bi mbɛn'na ra Jacobo, nɛ 'bex bi 'yɛ'ts'a na sihmɛhʉ ʉ hing yʉ judío, sä bi zu da 'yɛ̨mp'ʉ yʉ́ mijudíohʉ hingui ho bi 'yøt'e. 13 Nɛ nu'ʉ mi'da yʉ judío ngue mi ɛ̨c'yɛi bʉ, bi dɛn'na ra Pedro. Nɛ'a ra Bernabé bi dɛn'ndʉ ngue madí yorba yʉ́n t'øt'e. 14 Pɛ nu'bʉ má nugä ngue him bin thɛui ran ho ma'da'yo a bi 'yøt'ʉ, dá xi'a ra Pedro, nɛ gätho mi 'bäpʉ: “Nu'i gra Pedro gra judío, pɛ hin gmi øt' yʉ́n t'øt'e yʉ judío. Pɛ hanja gní 'yøt' mahøn'a yʉ́n t'øt'e yʉ judío, nɛ n'danni guín sihmɛ. Pɛ tengu'bʉ guí uthʉ ʉ hing yʉ judío ngue da 'yøt' yʉ́n t'øt'e yʉ judío,” dá ɛ̨mbi.

Dyʉ judíohe, ní yąnje a ra Cristo

15 Nugähe ngue dám 'bʉhmbe dyʉ judíohe, nząi dá øthe yʉ́n t'ɛ̨di Oją bi sije. Nɛ hin dám 'bʉhmbe tengu'ʉ hing yʉ judío, ngue hingui pąh yʉ́n t'ɛ̨di Oją ʉ. 16 Pɛ guehma dí pąhmbe hin dí hogahe ʉ yʉn t'ɛ̨di gue Oją bi un mam bombøtahe maya'bʉ, pɛ hønt'bʉ ga hąmhbe rá mate ra Jesucristo, di hoga ma ts'oquihe, dyʉ judíogähe. Janangue'a nɛcähe ngue dá pąhmbe yʉ́n t'ɛ̨di Oją, pɛ dá hąmhbe rá mate ra Jesucristo ngue di hogahe. Nɛ hin dí ɛ̨mhbe di hogahe 'bʉ dí øzɛhɛhe ʉ yʉn t'ɛ̨di. Nguetho mán t'o't'i: “Xínga n'da da t'ɛ̨mbi xʉn ho nangue yʉ́n t'ɛ̨di Oją.” 17 Nɛ nugähe dyʉ judíohe, pɛ nangue ra Cristo dí homhbe di hogahe ya. Nɛ gue'a ná ɛs'he a dím bɛ̨mhbe di hogahe ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją. Pɛ hin dím bɛ̨mhbe ngue dyʉ 'yøt'ats'oquihe 'bʉ dí ɛs'he ʉ, nguetho gätho xʉn hotho rá 'yu ra Cristo. 18 Pɛ nu'bʉ gam mangä ngue jatho ga øt'ä mahøn'a yʉ́n t'ɛ̨di Oją bi un ma mijudíohe, ngue gue'ʉ dí hogä ʉ, pɛ ga cohi dra 'yøt'ats'oqui 'bʉ, nguetho hin dí hät'i ga øt'ä yʉn t'ɛ̨di tengu in nde Oją. 19 Janangue'a dá ɛ'ts'ä ná bɛ̨ngä ní zingä Oją ʉ yʉ́n t'ɛ̨di, nɛ dá tɛn'na ra Jesucristo nguepʉ da zä di 'dac ra 'da'yote, nɛ da zä bʉ ga ørpa rá 'bɛfi Oją bʉya. 20 Nuya dám 'bʉcä tengutho 'bʉ 'darpʉ xcá tu'be ra Cristo bʉ ja ra pont'i, ngue bi 'bɛrca man 'yomfɛ̨nisɛ. Nɛ gue'a ra Cristo i 'bʉcua mbo ma mbʉi ya, di bɛ̨ngä a dím ma nɛ 'bɛ'a gätho man'da dí øt'ä. Pɛ gue'a nám 'bʉcä a ngue thocua tho dí hąngä rá ts'ɛdi a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, ngue bi huɛ̨gä a nɛ bi un rá te nanguecä. 21 Nɛ nugä hin te dím mangä ngue säti thoho bi du'a ra Cristo. Pɛ nu'bʉ xtí hogahʉ ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, säti thoho bi du'a ra Cristo 'bʉ.

3

Hinga gue'ʉ yʉn t'ɛ̨di ín 'dajʉ rá Hogandąhi Oją ʉ

1 Nu'ahʉ ma zʉ cu ahʉ, ngue guí 'bʉhmbʉ bʉ ra häi Galacia, hanja gnán 'yąmbʉihʉ, to'o bi hyä ahʉ ngue hin gui 'yøthʉ a majuąni. Nguetho rá mbʉdi gá 'yøhmbʉ xʉn ho 'bɛ'a nam bøn'a í du'a ra Jesucristo. 2 Pɛ damim bɛ̨mhbʉ ya nda'a ín 'dajʉ rá Hogandąhi Oją a, ha gue'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją bi man ra Moisés, uague gue'bʉ má ɛ̨c'yɛihʉ bi du ra Cristo nangue ma ts'oquihʉ. 3 Nɛ ya gá dʉhmbʉ gán 'yohʉ rá Hogandąhi Oją nangue gá 'yɛ̨c'yɛihʉ ra Cristo. Ha guí ɛ̨na gui hyɛhmbʉ a, nɛ guí ɛ̨na gan hoczɛhɛhʉ ya. Hanja gán tontohʉ. 4 Nɛ nangue gätho yʉn ʉnbi gá nuhʉ, ha hin te ts'ʉ nin 'yomfɛ̨ni bi 'da ahʉ yʉn ʉnbi. Nde'bʉ gui pąhmbʉ ts'ʉ 'bɛ'a nam bøn'ʉ yʉn ʉnbi. 5 Pɛ gá 'yɛ̨c'yɛihʉ 'bɛ'a bi 'yøt'ahʉ ra Cristo, nɛ gue'a ín 'da ahʉ rá Hogandąhi Oją a, nɛ gue'a ní ja ahʉ gui 'yøthʉ yʉn t'øt'e nuįxte, nɛ hinga gue'a gní 'yøthʉ yʉ́n t'ɛ̨di yʉ judío. 6 Nu ra Abraham bi 'yɛ̨c'yɛi a bi xi Oją da 'yørpe, nɛ hin'yʉ man'da 'bɛ'a í ts'imanho a. 7 Nde'bʉ gui pąhmbʉ ya ngue gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi i comhbʉ rán jąpi Oją bin t'un'na ra Abraham, tengu'bʉ njuąntho gätho yʉ́ t'ʉhni ra Abraham. Nguetho i ɛ̨c'yɛi 'bɛ'a bi man Oją tengu ra Abraham. 8 Nu Oją mám'bɛt'o mi pądi ngue da numanho ʉ gätho to'o da 'yɛ̨c'yɛi 'bɛ'a bi ma, dague'bʉ dyʉ́m bom'bɛtohʉ ra Abraham o hin'na. Janangue'a Oją bi xi'a ra Abraham: “Gätho yʉ nde 'dahma 'dan'yo gui comhbʉ ran jąpi ʉ da 'yɛ̨c'yɛigui tengu i,” bi t'ɛ̨mp'a ra Abraham. 9 Janangue'a gätho to'o da hyąntho ram hma nangue ran ho da 'yørcahʉ Oją, n'dat'a ran jąpi ga comhbʉ ra Abraham, nguetho n'dat'a rá t'ɛ̨c'yɛi dí øthʉ. 10 Nu'ʉ gätho ngue i ɛ̨na, jatho da 'yøt' yʉn t'ɛ̨di bi un Oją yʉ judío, gätho da nu rán ts'ɛmbi Oją ʉ. Nguetho i mam bʉ ja rám Hman Oją: “Nu'bʉ gui fɛsthohohʉ a n'da ran t'ɛ̨di, säti thoho 'bɛ'a mi'da gui 'yøthʉ 'bʉ, nɛ guexta'a gui nuhʉ rán ts'ɛmbi Oją.” 11 Mfądi ya ngue xínga n'da ra ją'i sä da zin'a Oją nangue'a ní 'yøt' yʉ́n t'ɛ̨di yʉ judío. Pɛ tengu i mam bʉ ja rám Hman Oją: “Gätho to'o da hyąntho ram hma nangue ran ho da t'ørpe, nu Oją di hocpa yʉ́ ts'oqui, nɛ di un ra temaząi.” 12 Pɛ nu yʉ́n t'ɛ̨di Oją, guí ɛ̨mhbʉ gui uąspahʉ rá mate Oją ʉ. Pɛ bi 'yɛ̨ntho ʉ: “Nu'bʉ 'bʉi to'o da hyät'i da 'yøt'e gätho yʉ́n t'øt'e yʉn t'ɛ̨di, dí zin Oją ʉ yʉ́n t'ɛ̨di 'bʉ,” bi 'yɛ̨n'ʉ. 13 Nu'a ra Cristo bi yąnjʉ nangue ran ts'ɛmbi mi ja xcá nuhʉ ngue hin dá jąs'hʉ yʉn t'ɛ̨di. Nguetho bi nu ran ts'ɛmbi nanguejʉ 'bʉ mín zʉpʉ ja ra pont'i. Nɛ gue'a nam bøn'a mán t'o't'i bʉ ja rám Hman Oją: “Da nu rán ts'ɛmbi Oją a to'o din zʉpʉ ja ra za,” mi ɛ̨na. 14 Nangue 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Cristo Jesús, sä ga hąmhbʉ rá Hogandąhi Oją, nangue'a dá ɛ̨c'yɛihʉ. Nɛ n'dat'a ran jąpi bi un Oją ra Abraham ngue da comhbʉ yʉ ją'i hing yʉ judío, nɛ gätho mi'da ngue da 'yɛ̨c'yɛi.

Hingui sä yʉn t'ɛ̨di di ts'onba ran hoqui bi 'yøt' ra Jesucristo

15 Ma zʉ cu ahʉ, ga xi ahʉ n'da ra hmɛpya ya. Tengu'bʉ yoho yʉn 'yohʉ i hon yʉ testigo da 'yøt'a n'da ran hoqui, nɛ i huspa yʉ́ firma nɛ rá sello ra zɛ'mi. Njo'o man'da ran 'yohʉ sä di pädi. 16 Nu ran hogui bi 'yøt'ui Oją a ra Abraham nɛ rám bom'bɛto. Pɛ nu rám hman Oją him bi ma ngue gätho yʉ́m bom'bɛto, pɛ bi ma hønt'a n'datho, ngue gue'a ra Cristo. 17 Nugä ga xi ahʉ ya 'bɛ'a nam bøn'a dím mangä. M'bɛt'o thoho xí 'yøt'ui ran hogui Oją a ra Abraham, nɛ tengu'bʉ ya bi firmabi ngue njąm'bʉ dim pädi. Nɛ m'bɛjua bʉya bi un yʉn t'ɛ̨di ma mijudíohe, 'bʉ ya xí thoqui goho ciɛnto nɛ 'däte ma 'dɛt'an jɛya. Pɛ hin'yʉ yʉ́ ts'ɛdi ʉ yʉn t'ɛ̨di ngue di ts'onba a ran hogui bi 'yøt'ui Oją ra Abraham. 18 Nɛ nu'bʉ da gue'ʉ yʉn t'ɛ̨di xtí zinjʉ Oją, pɛ hin xtá man'a Oją a ran hogui í hogazɛhɛhʉ Oją 'bʉ. Pɛ nu'a ran hogui bi mammi Oją a ra Abraham, di untho nangue rá mate zɛhɛ. 19 Pɛ hanja í zän'na Oją ʉ yʉn t'ɛ̨di, gue'bʉ ya hinga gue'ʉ ørcahʉ ran ho ʉ. Pɛ m'bɛjua bi man Oją yʉn t'ɛ̨di, guepʉ da fądi gätho i ja yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i. Pɛ nu'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bi xi'a ra Moisés ngue di un yʉn t'ɛ̨di yʉ ją'i nɛ hinga guesɛ Oją. Nɛ bi zän Oją din t'ɛ'ts' 'bʉ bi zøh rám bom'bɛto ra Abraham ngue bi ma ba ɛ̨hɛ̨, ngue gue'a ra Cristo. 20 Pɛ nu Oją bin yąsɛui ra Abraham 'bʉ mí 'yøt'ui ran hogui, njom mi 'bä'inde n'da ra pøngahyą, nɛ him mi 'bähmi n'da rám 'bɛhni mahɛ̨ts'i. Nɛ hønt'a Oją bi 'yøt'ui ran hogui ra Abraham.

'Bɛ'a nam bøn ʉ yʉn t'ɛ̨di

21 Pɛ nu'a Oją hingui yoho yʉm hma bi xijʉ. Nu'bʉ xcá häthʉ xcá jąs'hʉ yʉ́n t'øt'e ʉ yʉn t'ɛ̨di, gue'ʉ xtí 'dajʉ ra temaząi 'bʉ. 22 Pɛ nu rám Hman Oją i ma ngue gätho yʉ ją'i i ja yʉ́ ts'oqui. Nɛ gätho to'o da 'yɛ̨c'yɛi 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesucristo, da hyąni 'bɛ'a bi man Oją ngue di unni. 23 Nu'bʉ hin ní zøcua häi ra Cristo, mí øthe yʉ́n t'ɛ̨di Oją madí mandagahe xʉn ho, tengu'bʉ dyʉ ofädihe. Jague'bʉ mi zøh ra Cristo, dá hąmhbe rá mate bi xogahe. 24 Nɛ nu yʉn t'ɛ̨di midí mandagahe 'bʉ hin ná pąhmbe ra Cristo. Nɛ tengu n'da ra t'ʉhni i pa ma ʉnbi 'bʉ hingui ho øt'e, pɛ gue'ʉ dá hąmhbe rá mate ra Cristo di hogahe. 25 Nuya dá däh ma mbʉihʉ ra Cristo, nɛ him man dí homhbʉ 'bɛ'a man'da di mandagahʉ. 26 Nguetho gätho bi 'yørcahʉ yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją 'bʉ má hąmhbʉ rá mate ra Cristo. 27 Nɛ gätho dán xixyąhʉ nangue dí tɛnhdʉ ra Cristo nɛ 'da'angu dím bɛ̨mhbʉ a. 28 Nɛ dí 'bʉhmbʉ ra Cristo, janangue'a hinga 'dahma 'dan'yo bʉ na nujʉ Oją, dyʉ judíohʉ, o gue dyʉ griegohʉ, o gue dyʉ 'yɛ̨hɛ̨hʉ o gue hin dyʉ 'yɛ̨hɛ̨hʉ, o gue yʉn 'yohʉ, o gue yʉ xisu. Pɛ gätho gahʉ tengu'bʉ dí 'bʉhmbʉ n'danją'itho bʉ na nu Oją. 29 Nɛ nu'bʉ dí 'bʉhmbʉ ra Cristo, tengu'bʉ nɛ ahʉ gätho bi xąndgahʉ ra Abraham, nɛ sä ga comhbʉ ran hogui bi 'yøt'ui Oją a, nɛ sä ga hąmhbʉ rán jąpi Oją bi ma di unni.

4

1 Nuya dín nde ga xi ahʉ n'da ra hmɛpya 'bɛ'a mi ørcahe yʉ́n t'ɛ̨di Oją 'bʉ him mi tįmhbe ran 'yomfɛ̨ni. Tengu'bʉ n'da ra t'ʉt'ʉhni da du rá ta, nɛ i 'bʉi tengu'bʉ n'da ra 'yɛ̨hɛ̨ bʉ ja rá ngu, madague'bʉ xʉn ngu 'bɛ'a bi zocpa a rá ta. 2 Jatho da mba ma manda asta gue'bʉ go bin te ra t'ʉhni. 3 Nɛ gue'a mi øthe a 'bʉ hin ná pąhmbe, midí mandagahe ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, gue bi xije 'bɛpʉ dán 'yohe ua ja ra ximhäi. 4 Pɛ nu'bʉ mi zøn ra pa ngue bá pɛnh Oją rá Ts'ʉnt'ʉ, nɛ bim 'bʉi nangue n'da ra xisu ngue ma mijudíohe. Nɛ nu'a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją bi 'yøt' yʉ́n t'ɛ̨di Oją. 5 Janangue'a bi zä bi hyągahʉ gätho yʉ ts'oqui dín dupatehʉ nangue hin dá øthʉ yʉn t'ɛ̨di xʉn ho, nɛ bi zä bʉ bi zinjʉ Oją ngue dyʉ t'ʉhni gahʉ bʉya. 6 Nɛ nujʉ yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją, nɛ bá pɛngahʉ a rá Hogandąhi bʉ ja ma mbʉihʉ. Nɛ nangue dí 'bʉhmbʉ rá Hogandąhi Oją, sä gam mamhbʉ ngue ma Tahʉ Oją. 7 Nuya guí 'bʉhmbʉ ngue yʉ́ t'ʉhni ahʉ Oją, nɛ hin guí 'bʉhmbʉ tengu gyʉ 'yɛ̨hɛ̨hʉ. Nɛ nangue'a 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Cristo, Oją di 'da ahʉ 'bɛ'a gätho i ja, nguetho yʉ́ t'ʉhni ahʉ.

I hądumbʉi ra Pablo nangue yʉ 'yɛ̨c'yɛi

8 Pɛ nu'bʉ hin gní pąhmbʉ Oją majuąni, ngue gue'ahʉ hing yʉ judío ahʉ, gmín 'yɛ̨hɛ̨hʉ yʉ oją ngue him majuąni. 9 Pɛ nu ahʉ ya gá pąhmbʉ Oją, nɛ'a Oją i pą ahʉ. Ha guím bɛ̨mhbʉ gui hyomhbʉ man'da ra 'yu mahøn'a, ngue gan 'yɛ̨hɛhʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją guím bɛ̨nsɛhʉ dí zin'ahʉ Oją ʉ. Pɛ nu yʉn t'ɛ̨di hin'yʉ yʉ́ ts'ɛdi ʉ, tengutho a ra 'yu gá hyɛhmbʉ mam'bɛt'o, 'bʉ gmí thąndehʉ yʉ oją him majuąni. Pɛ nte manho da 'yøt'ahʉ mahøn'a ʉ. 10 Pɛ nuya guí ɛ̨mhbʉ i ja yʉ́ ts'ɛdi ʉ 'da yʉ pa, o gue'ʉ 'da yʉ ząna, o gue 'da yʉ jɛya. 11 Nugä dra Pablogä, ɛ̨mmɛ dí su nangue ra 'bɛfi xtá øt'ä bʉ guí 'bʉhmbʉ, nɛ 'bɛ'a dá xi ahʉ, ɛ̨na gue'bʉ nte ní mbatho. 12 Nu ahʉ ma zʉ cu ahʉ, dín nde ahʉ gam 'bʉhmbʉ tengugä, nguetho dá ɛ'ts' yʉn t'ɛ̨di mi øt'ä, nɛ dí 'bʉcä tengu ahʉ ngue njąm'bʉ gá 'yøthʉ yʉn t'ɛ̨di mam'bɛt'o. Nɛ nu'bʉ mám 'bʉhmbʉ bʉ, gán numanhojʉ, nte mán ts'o gá 'yørcahʉ. Masque nɛhya gui 'yømanhohʉ na. 13 Pɛ guí pąhmbʉ ngue mi ʉgä, nɛ gue'a dá mbagä bʉ. Nɛ nu'bʉ mám 'bʉhmbʉ bʉ, dá xi ahʉ ran ho ma'da'yo bʉya. 14 Ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨i ran ʉ mi jagä, pɛ njo'o ahʉ gá sanjʉ ngue xʉn ʉgui. Pɛ gätho ahʉ gá sinjʉ xʉn ho, tengu'bʉ dram 'bɛhni mahɛ̨ts'igä, o tengu'bʉ da guecä dra Jesucristogä. 15 Ɛ̨mmɛ mi hu ni mbʉihʉ 'bʉ má xi ahʉ ram hma. Nɛ nu'bʉ 'bo'o xtán zä, xtá hyąh rá dä nɛ xtí 'daqui. 16 Pɛ nuya, ha guí sʉjʉ ya nangue dí xi ahʉ majuąni. 17 Nu yʉ ją'i ngue i hä ahʉ, høntho in nde di 'uec'ahʉ nanguecä, nguetho in nde ahʉ go gui numansuhʉ ʉ nɛ gui tɛnhdʉ ʉ. 18 Xʉn ho ngue gui tɛnhdʉ ʉ 'da, pɛ gui huanhdʉ to'o majuąni im ma xʉn ho, madague'a hinga 'darbʉ dí 'bʉhmbʉ. 19 Ma zʉ t'ʉhni ahʉ nangue ra Cristo, nts'ɛdi gá ʉngahʉ, tengu'bʉ n'da ra xisu ngue hinga nam 'bʉh rá t'ʉhni, ngue xø ga ja ahʉ gam 'bʉhmbʉ ma'da'yo mahøn'a. Nɛ guexta'a ga thoqui ga nu ran ʉnbi, jague'bʉ gá pąhmbʉ xʉn ho a ra Cristo. 20 Xi'bʉ di 'bʉcä bʉ, n'dahma sä dan yąsɛhʉ, nguetho nuua dí 'bʉcä hingui sä ga pądi 'bɛ'a guím bɛ̨mhbʉ.

Rá hmɛpya ra Agar nɛ ra Sara

21 Nu ahʉ ngue guín nde gui 'yøthʉ yʉ́n t'ɛ̨di ma mijudíohe, ga xi ahʉ ya 'bɛ'a nam bøn ʉ yʉn t'ɛ̨di. 22 Nt'o't'i ngue mi 'bʉ'i yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Abraham. N'da rá ts'ʉnt'ʉ ra 'yɛ̨hɛ̨ xisu, nɛ n'da rá ts'ʉnt'ʉ a rá xisu zɛhɛ ngue hinga gue'a rá 'yɛ̨hɛ̨. 23 Nu rá ts'ʉnt'ʉ ra 'yɛ̨hɛ xisu bim 'bʉi tengutho 'bʉ im man yʉ ją'i dim 'bʉh yʉ́ t'ʉhni, pɛ nu rá ts'ʉnt'ʉ a rá xisu zɛhɛ bim 'bʉi nangue rá ts'ɛdi Oją nguetho ya xí man'a Oją ngue dim 'bʉi. 24 N'da ra hmɛpya ngue yoho yʉ 'yu i hąx yʉ ją'i. Nu ra 'yɛ̨hɛ xisu ní huti ra Agar, rán t'uti ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją bin t'un'na Moisés bʉ ja ra t'øhø Sinaí. Nɛ nu'ʉ to i tɛn'ndʉ, tengu'bʉ yʉ 'yɛ̨hɛ ʉ. 25 Nu ra Agar i uh ra hmɛpya nangue ra t'øhø Sinaí nubʉ ja ra häi Arabia, nɛ ngutho ra dąhnini Jerusalén ngue'a i ja bʉ a ya. Nɛ nu yʉ ją'i i 'bʉpʉ, i uh ra hmɛpya tengu'bʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ ʉ yʉ́n t'øt'e yʉn t'ɛ̨di ʉ. 26 Pɛ nu ra xisu ngue hing ra 'yɛ̨hɛ i uh ra hmɛpya nguepʉ mahɛ̨ts'i, ra hnini Jerusalén ma'da'yo. Nɛ njongui pa ma manda bʉ nangue yʉn t'ɛ̨di. Nɛ nujʉ dyʉ́ mɛnguhʉ bʉ. 27 Nt'o't'i bʉ ja rám hman Oją:

Gan johya gra xisu ngue hing ra 'yɛ̨hɛ, madague'bʉ hinga nam 'bʉh ni t'ʉhni.

Nts'ɛdi gan yą nangue nin johya, gue'e hin gana nu ran ʉnbi.

Nguetho dim 'bʉh mi'da ni t'ʉhni ngue yʉ́ t'ʉhni Oją, ɛ̨mme xtán ngu, xinda gue'a ra 'yɛ̨hɛ xisu ngue i tįn yʉ́ t'ʉhni nangue bi mansɛ tengu yʉ ją'i.

28 Ma zʉ cu ahʉ, nuya dí øthʉ tengu ra Isaac rá ts'ʉnt'ʉ ra Abraham, ngue Oją bi ma dim 'bʉi. Nguetho yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją tengu bi ma. 29 Pɛ nu man'da ra ts'ʉnt'ʉ ngue bim 'bʉi nangue bi mansɛ tengu man yʉ ją'i, bi zʉ'a ra ts'ʉnt'ʉ ngue bim 'bʉi nangue rá ts'ɛdi a rá Hogandąhi Oją, tengutho in ja ya. 30 Im mam bʉ ja rám hman Oją; “Dami 'yɛthʉ ra 'yɛ̨hɛ xisu nɛ'a rá t'ʉhni, nguetho hin da gonhui 'bɛ'a i ja rá ts'ʉnt'ʉ ra xisu ngue hing ra 'yɛ̨hɛ.” 31 Gui pąhmbʉ ya, ma zʉ cu ahʉ, ngue hin dyʉ t'ʉhni gahʉ ra 'yɛ̨hɛ xisu. Pɛ tengu'bʉ dyʉ t'ʉhnigahʉ ra xisu ngue hing ra 'yɛ̨hɛ.

5

Hin dan 'yɛ̨hɛhʉ yʉn t'ɛ̨di mahøn'a

1 Nu'a ra Cristo bi yąnjʉ bʉ min 'yɛ̨hɛhʉ mam'bɛt'o, ngue ya him man dan 'yɛ̨hɛhʉ bʉ. Pɛ damin ząmhbʉ bʉ hapʉ bi mbäp'ahʉ ra Cristo, nɛ 'yo gadín umhbʉ gan 'yɛ̨hɛhʉ mahøn'a. 2 Dami 'yøhmbʉ ya 'bɛ'a dí xi ahʉ, nugä dra Pablogä. Nu'bʉ gui 'yɛ̨na gui 'yøthʉ 'da yʉn t'ɛ̨di ngue gui hyɛc ni xifanihʉ, nu'a ra Cristo hin da zä da 'yøt'ahʉ n'da ran ho a 'bʉ. 3 Dín nde ga xi ahʉ mahøn'a. Nu'bʉ gui dʉ'mi gui 'yøthʉ yʉ́n t'ɛ̨di ma mijudíohe, jatho gätho gui 'yøthʉ, nguetho hinga xøt'a n'datho gui 'yøthʉ. 4 Nu'bʉ 'bʉ i 'da ahʉ ɛ̨na ngue ja yʉ́ ts'ɛdi ʉ yʉn t'ɛ̨di di hoc'a ni mbʉihʉ ngue da zimanho ahʉ Oją, pɛ ya gá hyɛhmbʉ ra Cristo 'bʉ, nɛ gá 'uehmbʉ bʉ ja rán huɛ̨cate Oją bʉya. 5 Pɛ nu rá Hogandąhi Oją dá hąmhbʉ 'bʉ má pąhmbʉ majuąni ra Cristo, gue'a dí 'yɛ̨njʉ xʉn hojʉ Oją a, nɛ gue'a ná tømhbʉ da zinjʉ xʉn ho. 6 Nɛ nu'bʉ dí 'bʉhmbʉ ra Cristo, madague'bʉ da mba nthɛqui ma xifanihʉ o hin'na, hin te di muui. Pɛ man'da hnɛhi thoho ga simhbʉ xʉn ho ma mbʉihʉ a ra Cristo, nɛ gue'a dí jajʉ ga øthʉ ran huɛ̨cate a. 7 Pɛ nu'bʉ rá mbʉdi thoho, ɛ̨mmɛ gmí 'yohʉ xʉn ho bʉ ja rá 'yu Oją. To'o bi ząmp'ahʉ ngue hin guí øthʉ ra 'bɛfi majuąni. 8 Him bi ząmp'ahʉ Oją, nguetho guesɛ Oją bi zon'nahʉ gan 'yohʉ bʉ ja rá 'yu. 9 Nu'bʉ guí 'bʉhmbʉ n'da in nde di ts'on'na nin 'yomfɛ̨nihʉ, 'da xni ts'on'natho ni mbʉihʉ 'bʉ, tenguthoho 'bʉ rá íxi ra thuhmɛ i sinni gätho ra jʉni. 10 Nugä dí hąxa njuąni ngue ma Hmuhʉ Oją di ja ahʉ 'da'angu gam bɛ̨mhbʉ. Nɛ to'o i 'bʉpʉ ngue in nde di ts'on'na nin 'yomfɛ̨nihʉ, da nu rán ts'ɛmbi Oją a, hønt'a go to'o. 11 Nu'bʉ guexta'a dí xicä yʉ ją'i, jatho gui 'yøthʉ yʉ́n t'ɛ̨di ma mijudíohe, hin din nugä ran ʉcpi 'bʉ. Pɛ guexta'a i pa ma ʉguigä nguetho dím mangä, jatho gui 'yɛ̨c'yɛihʉ a ra Cristo, ngue bi du bʉ ja ra pont'i nangue ma ts'oquihʉ. 12 Nu'a to'o in nde da hyɛc'a ni xifanihʉ, man'da xʉn ho 'bʉ da 'uetho ʉ. 13 Nguetho nu ahʉ, ma zʉ cu ahʉ, Oją bi ja ahʉ bi thøc'ahʉ yʉn t'ɛ̨di, nɛ bi zon'nahʉ in nde ahʉ gan 'yɛ̨hɛhʉ n'da ngu n'da ahʉ nangue ran huɛ̨cate. Nɛ hínguin nde ahʉ gui 'yøthʉ ni pähä zɛhɛhʉ. 14 Pɛ tengu'bʉ dá jąs'hʉ gätho yʉ́n t'ɛ̨di Oją 'bʉ dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ tengu bʉ nan huɛ̨csɛhʉ. 15 Pɛ gan jamansuhʉ, xøhma ts'ʉrpʉ thoho gam 'bɛsɛhʉ 'bʉ gan sʉhmbʉ n'da ngu n'da ahʉ, nɛ gan täthʉ.

Gam bɛ̨mhbʉ rá Hogandąhi Oją

16 Pɛ guehna dí xi ahʉ na ya. Dami 'yøthʉ a di bɛ̨n'nahʉ rá Hogandąhi Oją, nɛ gue'a gní 'yɛs'hʉ gní 'yørpa rá pähäzɛhɛ ni ją'ihʉ bʉya. 17 Nguetho nín 'yomfɛ̨nisɛ n'da, hinga gue'a im man rá Hogandąhi Oją a, nɛ nu rá Hogandąhi Oją hinga 'da'anguui ní pähäzɛhɛ n'da, nɛ din sʉhmi ʉ. Nɛ nu rá Hogandąhi Oją hin di jajʉ ga øthʉ 'bɛ'a in nde ma ts'on 'yomfɛ̨nihʉ. 18 Nɛ nu'bʉ gue'a rá Hogandąhi Oją dí tɛnhdʉ, di zɛrca ma mbʉihʉ, janangue'a hin da zä da sijʉ dá fɛstahʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją. 19 Gätho mfądi 'bɛ'a nín t'øt'e n'da 'bʉ øzɛhɛ 'bɛ'a in nde ní ją'i n'da. Ngue i øt' ran 'yomt'ɛ̨ni, nɛ ran ts'om'bäi, nɛ ra ts'on'yomfɛ̨ni, 20 nɛ i thąnde yʉ za o gue yʉ hmite, nɛ i øt' yʉn jąxtøni, nɛ i øt' yʉn sʉi, nɛ i øt' ran ts'ɛya, nɛ in cuɛ, nɛ i øt'a i numanhosɛ, nɛ i øt' yʉn heque, nɛ i nde n'danni din 'yo, 21 nɛ i siyate, nɛ i hote, nɛ mihni, nɛ di muns' pʉ ja yʉ ngo ngue da 'yøt' yʉ ts'oqui, nɛ n'dan'yo thoho i øt'e. Nɛ dí xi ahʉ mahøn'a tengu dá xi ahʉ, ngue nu'ʉ to'o øt' ya, hin nan säui da yʉrpʉ di manda rá ts'ɛdi Oją. 22 Pɛ nu'a rá Hogandąhi Oją di jajʉ ga øthʉ ran huɛ̨cate, nɛ ran johya, nɛ ní hyu ma mbʉihʉ a, nɛ hin dan xømbʉihʉ, nɛ ga øthʉ ra yembʉi, nɛ ran hocją'i, nɛ ga jąs'hʉ dí mamhbʉ, 23 nɛ hin ga säman'ʉhʉ, nɛ ga sąmzɛhɛ ma mbʉihʉ. Nɛ nu'bʉ ga øthʉ ya, hin'yʉ n'da ran t'ɛ̨di da zä dí zʉjʉ 'bʉ. 24 Nɛ nu'a to'o in 'youi a ra Cristo, tengu'bʉ xí guarpʉ ja ra pont'i a rá ts'on'yomfɛ̨ni zɛhɛ, ngue him man di manda a rá pähä zɛhɛ nɛ gätho 'bɛ'a mí nde rá ją'i. 25 Pɛ nu'bʉ dí 'bʉhmbʉ rá Hogandąhi Oją, jatho ga jafʉ di mandagahʉ 'bɛ'a gätho dí øthʉ 'bʉ. 26 Pɛ nde'bʉ hin dan 'yɛ̨zɛhɛhʉ, janangue'a hin ga bɛ̨nbahʉ ʉ mi'da ngue da nde da 'yøt'e tengu'ʉ 'da bin 'yɛ̨ts'i.

6

Dam fäxhʉ n'da ngu n'dajʉ

1 Ma zʉ cu ahʉ, nu'bʉ 'bʉ'a n'da ahʉ bi dąng bʉ ja ran ts'o, pɛ nu'ahʉ gue guexta'a guím bɛ̨mhbʉ rá Hogandąhi Oją, janate tho guin zohmbʉ a, gui zɛhmbʉ da mbeng bʉ ja rá 'yu Oją, guim bɛ̨mhbʉ nɛ'ahʉ hin'yʉ ni ts'ɛdihʉ, ts'ʉrpʉ thoho nɛ ahʉ gui tąnjʉ 'bʉ da ts'ä ahʉ. 2 Nɛ nu'bʉ guí comhbʉ ni dumbʉihʉ, guí øthʉ rán t'ɛ̨di ra Cristo 'bʉ. 3 Pɛ nu'bʉ 'bʉ'a n'da ahʉ din 'yɛ̨zɛhɛ, nɛ hin'yʉ 'bɛ'a pądi, din hyäzɛhɛ 'bʉ. 4 Nɛ hinga gue'a nan johyahʉ ngue gam bɛ̨mhbʉ xʉn ho ma 'bɛfihʉ xinda gue mi'da. Pɛ ga ørpamasu ma 'bɛfihʉ ngue ga øthʉ xʉn ho, nɛ gue'a dán johyahʉ a bʉya. 5 Pɛ n'da ngu n'da ahʉ jatho gui 'yøzɛhɛhʉ 'bɛ'a go ní 'bɛfi di 'da ahʉ Oją, ngue ni 'bɛfizɛhɛhʉ. 6 Nu ahʉ ngue i sän'nahʉ ran ho ma'da'yo, nde'bʉ gui fäxhʉ ni xänbatehʉ gätho 'bɛ'a i honi, janangue'a 'da xtám fäxtahʉ. 7 O guím bɛ̨mhbʉ gui nuhʉ ran ho 'bʉ guí øthʉ ran ts'o, nguetho guidín hyäzɛhɛhʉ 'bʉ guím bɛ̨mhbʉ a, nɛ hingui sä ga häthʉ Oją. Tengu'bʉ ga tuhmbʉ yʉ hmudä. Nu'bʉ dá tuhmbʉ a xʉn ho, xʉn ho a din ja bʉya, pɛ nu'bʉ ga tuhmbʉ a hingui ho, hingui ho din ja bʉya. 8 Nu'bʉ 'bʉi to'o i øt'e ngue i numanhosɛ rá ją'izɛhɛ, xmá mba di 'bɛh ra temaząi 'bʉ. Pɛ to'o 'bʉi nangue rá pähä rá Hogandąhi Oją, nu'a din t'un ra temaząi. 9 Nde'bʉ hin dan xømbʉihʉ ngue ga øthʉ ran ho, nguetho da zøn ra pa da hnurca ma 'bɛfihʉ 'bʉ hin da güent' ma mbʉihʉ. 10 Janangue'a jant'a thoho ga ørpahʉ ran ho gätho ma miją'ihʉ a ra ora ngue da zä ga ørpahʉ. Nɛ man'da gam bɛ̨mhbʉ ga ørpahʉ ran ho ʉ ma cuhʉ nangue ra Cristo.

Man'da ran zofo, nɛ ran zɛngua ran zɛgui

11 Guín nuhʉ ya yʉ t'ohni xʉn ndoho dá o't'äzɛhɛ. 12 Nu'ʉ to'o in nde di 'bɛp'ahʉ ngue gui hyɛc ni xifanihʉ, pɛ hønt'a in nde dí numanho yʉ ją'i. I su xtá nu ran ʉnbi 'bʉ xtá ma, hønt'a ra Cristo í hogahʉ 'bʉ mí du bʉ ja ra pont'i nangue ma ts'oquihʉ. 13 Nu'ʉ to'o im ma ngue da thɛc'a ni xifanihʉ, pɛ nde hønt'a dí yąt'a gui tɛnhdʉ, gue'bʉ da zä di 'bɛp'ahʉ gui hyɛc ni xifanihʉ. Nɛ hingui øt'e gätho yʉn t'ɛ̨di. 14 Pɛ nugä hin dín nde dá yąt'a dí øzɛhɛ. Pɛ hønt'a nán johyagä a í du bʉ ja ra pont'i ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ nugä tengu'bʉ 'darbʉ dá tu'be ra Cristo, tengu'bʉ dá tugä ua ja ra ximhäi, ngue hin dí øt'ä yʉ́n t'øt'e a. Nɛ nu yʉ́n t'øt'e ra ximhäi, hin te rán jaui a 'bɛ'a dí øt'ä. 15 Pɛ nu'ʉ in 'yohʉ ra Cristo, hin te di muui 'bʉ nthɛqui o hin'na, pɛ man'da di muui ngue i ja ra tema'da'yo. 16 Nɛ dí äp Oją da hyurpa yʉ́ mbʉi, nɛ di un rán johya ʉ gätho to'o i 'yo ra 'yu dí xi ahʉ, nguetho gue'ʉ majuąni yʉ́ t'ʉhni Oją ʉ. 17 Nu yʉ pa dí mba bʉ ya, o ɛ̨mmɛ gadí ʉngahʉ ma mbʉi, nguetho i ja yʉ mbɛdi ma ją'i hapʉ bi ts'ɛgui, nangue dán 'yɛ̨hɛgä ra Hmu Jesús. 18 Ma zʉ cu ahʉ, dami cohmbʉ rá mate ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ a ya.

EFESIOS

1

2

3

4

5

6

EFESIOS

Nu ra søcuą bi 'yorba ra Pablo ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ra dąhnini Éfeso

1

Ran zɛngua

1 Nugä drá Pablogä, nangue rá pähä Oją ma 'bäigä'be ra Jesucristo. Nu'ahʉ gyʉ́ 'yɛ̨c'yɛihʉ bʉ ja ra hnini Éfeso, dí ot'ahʉ na ra søcuą. Nɛ gätho gyʉ mbɛti ahʉ Oją nangue guí ɛ̨c'yɛihʉ ra Cristo Jesús. 2 Dí äp Oją ma Tahʉ di 'da ahʉ rán jąpi, nɛ rán johya da hyut'a ni mbʉihʉ, nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo.

Oją di jącuahʉ nangue dín 'yohʉ ra Cristo

3 Dí ɛ̨spahʉ Oją, nu'a rá Ta ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ nangue a dín 'yohʉ ra Cristo, nu'a Oją bi jącuahʉ nangue gätho yʉ́n jąpi i ja bʉ mahɛ̨ts'i. 4 Nu Oją bi huangahʉ nangue ra Cristo nu'bʉ ma hin'yʉ ra ximhäi, nguetho in ndejʉ hin din ja ma ts'oquihʉ, nɛ xtán hotho ma mbʉihʉ bʉ na nu Oją. 5 Nɛ nangue rá pähä Oją ya xʉ huangahʉ, nɛ nangue ra Jesucristo bi jajʉ ngue dyʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją. Nɛ gue'a bi 'yøt'e nguetho bi huɛ̨gahʉ. 6 Janangue'a ząi dí ɛ̨spahʉ Oją, nguetho ɛ̨mmɛ xʉn ngu rán huɛ̨ cate bi 'yørcahʉ 'darbʉ dí ' bʉhmbʉ a rá Ts'ʉnt'ʉ di huɛ̨qui. Nɛ gue'a rán jąpi bi 'dajʉ 'bʉ má däh ma mbʉihʉ a rá Ts'ʉnt'ʉ. 7 Ngue ɛ̨mmɛ bi huɛ̨gahʉ Oją, nɛ gue'a í du a rá Ts'ʉnt'ʉ bi pøjʉ, bi nde bi punga ma ts'oquihʉ. 8 Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu rán huɛ̨cate Oją, ngue bi jajʉ dá pąhmbʉ a rá 'yu, nɛ bi 'dajʉ rán 'yomfɛ̨ni xʉn ho. 9 Pɛ bi jajʉ Oją dá pąhmbʉ 'bɛ'a mán t'ągui, ngue 'bɛ'a mím bɛ̨nsɛ da 'yøt'e ngue da 'yøt'a ra Cristo. 10 Nguetho da zøn ra pa di jua'a 'bɛ'a mim bɛ̨n Oją da 'yøt'e, ngue di jap ra Cristo di manda gätho ja ua ja ra häi nɛpʉ mahɛ̨ts'i. 11 Nu'a Oją i øt'e 'bɛ'a gätho mim bɛ̨ni da 'yøt'e, nɛ bi huangahʉ maya'bʉ ngue dan 'yohʉ ra Cristo. Nɛ nangue'a dín 'yohʉ ra Cristo, sä ga hąmhbʉ yʉ́n jąpi di 'dajʉ a. 12 Gue'a bi zän Oją nanguejʉ, janangue'a da t'ɛ̨spa Oją 'bʉ bi hnu a ran ho da 'yørcahʉ. Nɛ guecähe yʉ́ mbʉdigähe dá ɛ̨c'yɛihe ra Cristo, nɛ yʉ́ mbʉdigähe bi 'yørcahe a. 13 Nɛ ahʉ, nu'bʉ gmí 'yøhmbʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo di pøjʉ, gue ram hma majuąni a, gá 'yɛ̨c'yɛihʉ a. Nɛ nu'bʉ gmí 'yɛ̨c'yɛihʉ, nɛ ahʉ gá hyąmhbʉ rá Hogandąhi Oją, ra hmɛpya ngue yʉ́ mbɛti ahʉ Oją, tengu xí ma. 14 Nu rá Hogandąhi i udi ngue majuąni ga hąmhbʉ rán t'unni di 'dajʉ Oją 'bʉ bi zøn ra pa da zixcahʉ bʉ mahɛ̨ts'i, gätho gahʉ ngue yʉ́ mbɛtigahʉ a. Gue'a ná ɛ̨spahʉ nuįxte thoho a.

Nu ra Pablo i äp Oją di un ran 'yomfɛ̨ni xʉn ho yʉ 'yɛ̨c'yɛi

15 Nɛ nu'bʉ má øcä ngue guí ɛ̨c'yɛihʉ a ra Hmu Jesús, nɛ i ja ahʉ ran huɛ̨cate nangue ni mi'yɛ̨c'yɛihʉ, dán yą'be Oją, 16 nɛ ząi dí xi Oją i hu ma mbʉi ngue di huɛ̨c'ahʉ, nɛ ząi dí äpä rám fäts'i nangue ahʉ. 17 Nɛ nu'a ra Ta nuįxte thoho, gue'a rá Oją ma Hmuhʉ ra Jesucristo, dí äp'ahʉ ran 'yomfɛ̨ni man'da gui pąhmbʉ xʉn ho a. 18 Nɛ dí äp'a Oją ngue man'da da xoc'a nin 'yomfɛ̨nihʉ, ngue gui pąhmbʉ a ran ho nuįxte guí tøhmbʉ, ngue gue'a í zon'nahʉ gui comhbʉ a. Nɛ gui pąhmbʉ ngue ɛ̨mmɛ nuįxte thoho di muui 'bɛ'a di 'da ahʉ Oją gätho ʉ to'o yʉ́ mbɛti a. 19 Nɛ dí äp Oją gui pąhmbʉ ɛ̨mmɛ xʉn ndoho rá ts'ɛdi rá Hogandąhi hin hapʉ nín zɛgui, ngue dim pɛpʉ mbo ma mbʉihʉ, gätho gahʉ dí ɛ̨c'yɛihʉ. 20 Nɛ n'dat'a rá ts'ɛdi ngue ɛ̨mmɛ sɛ a dim pɛpʉ mbo ma mbʉihʉ, gue'a bá xox'a ra Cristo bʉ 'bʉ ʉ xʉn du, nɛ bi japi ngue da hyupʉ ja rán 'yɛi Oją bʉ mahɛ̨ts'i. 21 Nɛ nu'a ra Cristo bin t'un man'da ra ts'ɛdi xinda gue'ʉ to'o gätho ja yʉ́ ts'ɛdi bʉ mahɛ̨ts'i nɛcua ja ra häi, o gue yʉ ts'ʉt'abi, o gue yʉ ngʉrbi, o gue'ʉ mi'da di manda. Nɛ hingui sä n'da da ndønba n'da ra thuhu da t'ɛ̨mbi i ja man'da rá ts'ɛdi gue i 'bʉhya o gue yʉ pa dí 'yɛ̨pʉ. 22 Nɛ gätho 'bɛ'a i ja Oją bi jap'a ra Cristo ngue gätho di manda. Nɛ bi jap'a ra Cristo ngue di manda gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nguetho tengu 'bʉ ma yąhʉ a di mandagahʉ. 23 Nɛ nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi i 'bʉi tengu 'bʉ rá ją'i ra Cristo. Nɛ dí comhbʉ 'bɛ'a gätho i ja ra Cristo. Nɛ nu rá ts'ɛdi í yu'a 'bɛ'a gä øzɛhɛ ua ja ra häi, nɛpʉ mahɛ̨ts'i.

2

Dám pøhmbʉ nangue rán huɛ̨cate Oją

1 Nɛ mam'bɛt'o tengutho 'bʉ xtá tuhʉ nangue ma ts'oquihʉ, nguetho him mi ørpahʉ masu a ran ho mi sijʉ. Pɛ nuya nu Oją bi 'dajʉ ra temaząi nangue ra Cristo. 2 Nɛ nu'ahʉ nu'bʉ hin gmí 'yɛ̨c'yɛihʉ, gmí tɛnhdʉ yʉ́n t'øt'e ra ximhäi, nɛ madí manda ahʉ rá hmu yʉ zįthu, tengutho yʉ pa ja bʉ ya, gätho to'o hingui ørpa masu Oją, nɛ hingui øt'e 'bɛ'a nde Oją. 3 Nɛ gätho gähe 'da'angu tho mi øthʉ 'bʉ mam'bɛt'o, nɛ mi tɛnhdʉ 'bɛ'a min nde ma ją'i zɛhɛhʉ. Nɛ dá øt' ma pähä zɛhɛhʉ. Nɛ nu'bʉ xcá thoqui xcá tɛnhdʉ, ɛ̨mmɛ xcá nuhʉ rá cuɛ Oją 'bʉ, tengu tho ʉ mi'da. 4 Pɛ nu'a Oją ɛ̨mmɛ xʉn ngu rá yembʉi i ja, nɛ ɛ̨mmɛ i ja rán huɛ̨cate nanguejʉ. 5 Janangue'a bi 'dajʉ ra 'da'yote, tengu 'bʉ 'darbʉ bi xoxgahʉ ra Cristo, madague'bʉ tengu 'bʉ ya xí du ma tehʉ nangue ma ts'oquihʉ. Pɛ nangue rá mate thoho Oją xtám pøhmbʉ. 6 Nɛ nu'a Oją n'dat'a bi xoxgahʉ ra Cristo Jesús, nɛ bi jajʉ 'darbʉ dá huhmbʉ a ra Cristo bʉ mahɛ̨ts'i bʉ nam bɛ̨n Oją. 7 Guehna bi 'yøt'e, ngue gätho yʉ pa maząi da 'yuh rán huɛ̨cate, nɛ da fądi hin hapʉ sɛ a rá mate bi 'yørcahʉ 'bʉ mí yąnjʉ ra Cristo Jesús. 8 Bi pøjʉ Oją 'bʉ má hąmhbʉ rá mate thoho Oją, nɛ hin nangue yʉ hogant'øt'e dá øthʉ. Pɛ nangue a rán t'unni zɛhɛ Oją xtám pøhmbʉ. 9 Nɛ hin nangue ra 'bɛfi xʉn ho xtá øthʉ, janangue'a njon da zä din 'yɛ̨ts'i. 10 Nguetho bi 'yørca zɛhɛhʉ Oją ngue dám 'bʉhmbʉ ma'da'yo nangue ra Cristo Jesús, guepʉ da zä ga øthʉ xʉn ho rá 'bɛfi bi zän Oją maya'bʉ.

Nu ra Cristo bi jajʉ dán yąmanhohʉ dyʉ judíohe nɛ'ahʉ

11 Nɛ nu ahʉ ngue hin gyʉ́ judío'ahʉ, o gadín 'yɛ̨xhʉ nangue rá mate Oją, pɛ damim bɛ̨mhbʉ ngue yatho gnán hyajʉ Oją mam'bɛt'o. Nɛ nte má hmɛpya gmí øthʉ tengu mí øt'ähe ngue dá hɛc ma xifanihe dyʉ́ judíohe. Nɛ gue'a ná hut'a thohohe gyʉ 'yąnthɛquihʉ. 12 Nɛ nu'ʉ yʉ pa ʉ, hin te nin jahʉ ra Cristo, xín te nin jahʉ ʉ yʉ judío. Nɛ hin gní pąhmbʉ ran hogui ngue mi man Oją da 'yøt'e. Pɛ gám 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi nɛ nte gmí tømhbʉ 'bɛ'a da 'yøt' Oją, nguetho hin gní pąhmbʉ Oją. 13 Nɛ gmí 'yo man hɛ̨thʉ nangue a Oją, pɛ nuya bá jʉn'nahʉ, nɛ sä guin 'yohʉ ra Cristo ngue bi du nanguejʉ. 14 Pɛ nu'a ra Cristo bi jajʉ dán yąmanhohʉ, dyʉ judíohe nɛ ahʉ ngue hin gyʉ́ judíohʉ. Nɛ bi jajʉ ngue 'da'angu bʉ na nujʉ Oją yʉ judío nɛ'ʉ hing yʉ judío. Nu'a ra Cristo bi hogahʉ 'bɛ'a madín hyajʉ. 15 Nguetho bi du ra Cristo, nɛ gue'a í jua ʉ yʉ́n t'ɛ̨di yʉ judío bi xi Oją, ngue yʉn t'uti mi øt'ʉ. Nɛ bi japi ngue 'da'angu ga comhbʉ ra temaząi yʉ judío nɛ'ʉ hing yʉ judío, nangue ma'da'yo dí 'bʉhmbʉ ra Cristo ya, nɛ hinga 'dahma 'dan'yo bʉ dán nujʉ Oją. Janangue'a hin dadín sʉhmbʉ ya. 16 Nɛ nu'bʉ mi du bʉ ja ra pont'i ra Cristo, bi japi da numanho Oją ʉ hønt'a go to'o ma ją'i da 'yɛ̨c'yɛi a, madague'a yʉ judío, uague hing yʉ judío. Nɛ him man sʉhmbʉ ʉ. 17 Nu'a ra Cristo bi zøcua ja ra häi nɛ bi xijʉ ran ho ma'da'yo, ngue'a dá ɛshʉ ran sʉi mi øthʉ a Oją, guecähe dyʉ judíohe ngue mi hänthe rá 'yu Oją, nɛ ahʉ ngue hing yʉ judío'ahʉ ngue gmin 'yomanhɛ̨tho nangue rá 'yu Oją. 18 Nɛ gue'a ra Cristo bi zä dán yąmanhohʉ Oją rá Ta, nguetho n'dat'a rá Hogandąhi bi 'dajʉ, madague'bʉ dyʉ judíohʉ o gue hin dyʉ judíohʉ. 19 Pɛ nuya hin guí 'bʉhmbʉ tengu 'bʉ gyʉ́ 'damhninihʉ ya, pɛ 'da'angugdahʉ ngue dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ. Nguetho nuya gätho gahʉ dyʉ mɛnguhʉ bʉ bí 'bʉ Oją, nɛ gätho gahʉ yʉ́ t'ʉhni gahʉ Oją. 20 Nɛ nujʉ dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, tengu 'bʉ n'da ra ngu bi thøe nguepʉ dim 'bʉ Oją. Nɛ bi dʉ'mi bi hyøh yʉ pøngahyą maya'bʉ, nɛ'ʉ yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo nu'bʉ mi ma nangue ra Cristo. Nɛ bi dʉ'mi tengu 'bʉ i pa m'bä'mi yʉ́ guangujądo n'da ra ngu, nɛ guesɛ a ra Jesucristo a ra do mahyoni bim pɛpʉ. Nɛ guenjʉ tengu 'bʉ dyʉ fø't'ehʉ bʉya. 21 Nɛ nu'a ra Cristo tengu 'bʉ ra cemento nín zøt'ʉ yʉ do bʉ pa nthøts'e a ra ngu, ngue da gomanho, asta gue'bʉ go bi guadi xʉn ho, guepʉ ja rá ngu Oją, tengu ndesɛ Oją. 22 Nɛ nangue dín 'yohʉ ra Cristo, nɛjʉ tengu 'bʉ dyʉ dohʉ ngue dim pɛpʉ ja a rá ngu Oją, guepʉ i 'bʉh rá Hogandąhi.

3

Nu ra Pablo rá 'bɛfi i xih ran ho ma'da'yo ʉ hing yʉ judío

1 Janangue'a dí äpä rá ts'ɛdi Oją nangue ahʉ, drá Pablogä. Pɛ dí ofädigä nangue dí xi ahʉ ran ho ma'da'yo, gue ahʉ ngue hing yʉ judío'ahʉ. 2 Masque ya gá 'yøhmbʉ ngue Oją bi 'dacä ra 'bɛfi ngue dí xi ahʉ rám hma, nangue rá mate thoho. 3 Nugä ya dá ot'ahʉ ts'ʉ 'bɛ'a bi 'yurcäzɛhɛ Oją, ngue njom mi pądi, ngue nɛ ʉ hing yʉ judío da zin Oją nangue ra Cristo. 4 Nɛ nu'bʉ gá nuhʉ ra søcuą, sä gui pąhmbʉ a bi xicä Oją ngue njom mi pądi nangue ra Cristo. 5 Nɛ xʉn ngu yʉ jɛya bi thogui ngue him mi xi Oją yʉ ją'i 'bɛ'a mim bɛ̨ni da 'yøt'e. Pɛ nuya bi 'uega ma mbʉihe gueje ma 'bäigähe ra Cristo nɛ ʉ yʉ́ pøngahyą, nɛ bi jaje rá Hogandąhi ga pąhmbe 'bɛ'a him mam fądi, ngue i fąh ya. 6 Pɛ nuna him mam fądi, guehna ngue ran ho ma'da'yo sä gui pąhmbʉ ya 'bɛ'a i ja ua ya, ngue nɛ'ʉ yʉ ją'i hing yʉ judío sä dim 'bʉhmbʉ Oją tengutho yʉ judío. Nɛ n'dat'a gui comhbʉ yʉ judío ran hogui bi 'yøt' Oją nangue ra Cristo Jesús. Nɛ n'danją'itho gui comhbʉ nangue rá ją'i ra Cristo, nguetho ya gá 'yɛ̨c'yɛihʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo. 7 Pɛ nangue rá mate zɛhɛ nɛ rá ts'ɛdi Oją sä gam mangä rán ho ma'da'yo ra Cristo, madague'a him man 'yɛnigä'be. 8 Nugä hin te ts'ʉ dadí mu'be, nɛ him man 'yɛni'be ngue ga xih yʉ ją'i ngue hing yʉ judío rán ho ma'da'yo ra Cristo. Pɛ guehma bi 'dacä Oją ra mate ngue gam mangä a, nɛ ga xih yʉ ją'i njon da hyät'i da mbede hangu nan ngu yʉn ho in nde di 'dajʉ ra Cristo. 9 Nɛ bi 'dac rá 'bɛfi ga japi gätho yʉ ją'i da bądi 'bɛ'a him mam fądi, ngue 'bɛ'a mím bɛ̨n Oją da 'yøt'e 'bʉ rá mbʉdi thoho, ngue nɛ'ʉ hing yʉ judío da zin Oją 'bʉ da hyąn rá mate ra Cristo. Nɛ gue'a mi sänni da 'yøt' Oją, n'dat'a Oją bi 'yøt'e 'bɛ'a gätho ja ua ja ra ximhäi, nɛpʉ mahɛ̨ts'i. 10 Gue'a mím bɛ̨n Oją da 'yørpa yʉ 'yɛ̨c'yɛi, guepʉ da fądi xʉn ho gätho rá hogan'yomfɛ̨ni, da bą ʉ i 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i ngue i ja yʉ́ ts'ɛdi. 11 Nɛ gue'a i øt' Oją ya, tengu mim bɛ̨m 'bʉ ra mbʉdi thoho da 'yøt'e, nangue ma Hmuhʉ ra Jesucristo, nɛ da 'yøt'e gätho yʉ pa maząi. 12 Nɛ nangue dí ɛ̨c'yɛihʉ ra Cristo, hin dí su ga sømhbʉ bʉ nangue ma mbʉihʉ ngue dan yąhʉ Oją. Nɛ dí pąhmbʉ da 'yøde. 13 Janangue'a dí ä'ahʉ ra mate hin da du ni mbʉihʉ 'bʉ dín nugä ran ʉnbi, nangue'a dá xi ahʉ ran ho ma'da'yo. Xingui ts'ʉ guim bɛ̨mhbʉ ngue'a dín nugä ran ʉnbi, pɛ 'da dán johya thohohʉ ngue bin 'dac ra ts'ɛdi ga hät' yʉn ʉnbi.

Rán huɛ̨cate ra Cristo

14 Nu'bʉ dím bɛ̨ngä ngue nɛ ahʉ gyʉ mɛnguhʉ bʉ bí 'bʉ Oją, dín dąnyahmu dí äp'ahʉ ra jamadi Oją rá Ta ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 15 Nɛ rá Ta ʉ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ'ʉ bi zøm bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ'ʉ 'bʉtua ja ra ximhäi. 16 Nɛ dí äp Oją ma Tahʉ nuįxte thoho di muui rá ts'ɛdi, ngue di zac ni mbʉihʉ nangue rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją. 17 Nɛ dí äp Oją ngue din ząm bʉ mbo ni mbʉihʉ a ra Cristo, nguetho guí ɛ̨c'yɛihʉ a. Nɛ dí äp Oją ngue man'da din te nin huɛ̨catehʉ, nɛ nangue nin huɛ̨catehʉ dí zac ni mbʉihʉ. 18 Janangue'a nɛ ahʉ nɛ gätho mi'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi da zä gui pąhmbʉ hangu nan uant'i, nɛ hangu na mba, nɛ hangu nan hɛ̨, nɛ hangu nan hɛ̨ts'i a rán huɛ̨cate ra Cristo. 19 Nɛ madague'bʉ hingui sä gätho ga pąhmbʉ rán huɛ̨cate ra Cristo nguetho ɛ̨mmɛ xʉn ngu, pɛ dí äp Oją ngue man'da man'da gui pąhmbʉ a, janangue'a da zä gätho da yuh ni mbʉihʉ a rá ts'ɛdi zɛhɛ Oją. 20 Pɛ xʉn ho ga ɛ̨spahʉ Oją gätho yʉ pa maząi, nguetho i ja rá ts'ɛdi da 'yøt'e xʉn ngu man'da, xinda gue'a 'bɛ'a dí ähmbʉ o 'bɛ'a dím bɛ̨mhbʉ. Ngue n'dat'a ra ts'ɛdi dim pɛpʉ mbo ma mbʉihʉ. 21 Nɛ gätho gahʉ dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, xʉn ho dan johyahʉ ga ɛ̨spahʉ Oją, nangue'a ra Cristo Jesús dí pąhmbʉ, høn'bʉ go njąm'bʉ maząi. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya.

4

Nu rá Hogandąhi Oją di jajʉ n'dat'a gam bɛ̨mhbʉ

1 Nugä drá Pablogä dí ofädigä nangue dí øt'a rá 'bɛfi ra Hmu. Nɛ dí ä'ahʉ ra mate ngue gam 'bʉmanhohʉ tengu nin sähʉ ngue ya bi zon'nahʉ Oją. 2 Nɛ hin gan 'yɛ̨xhʉ, pɛ gui 'yøthʉ ngue hin'yʉ ni ts'ɛdi zɛhɛhʉ, nɛ hin gan xømbʉi n'da ngu n'da ahʉ 'bɛ'a i t'øt'ahʉ, nɛ hin gan xuhnanyahʉ n'da ngu n'da ahʉ, pɛ gan huɛ̨jʉ. 3 Nɛ ɛ̨mmɛ gan jamansuhʉ ngue hinga 'dahma 'dan'yo guim bɛ̨mhbʉ. Pɛ dami thoqui gui tɛnhdʉ rá Hogandąhi Oją di ja ahʉ n'dat'a guim bɛ̨mhbʉ. 4 Nguetho tengu 'bʉ gätho n'danją'idähʉ bʉ na nujʉ Oją dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, nɛ n'dat'a rá Hogandąhi Oją dí comhbʉ. Nɛ n'dat'a dí tømhbʉ 'bɛ'a da 'yørcahʉ Oją, ngue gätho bi zongahʉ. 5 Hønt'a n'da ma Hmuhʉ i 'bʉi ngue di mandagahʉ. Nɛ n'dat'a ma t'ɛ̨c'yɛihʉ nangue ma Ojąhʉ i 'bʉi, nɛ n'dat'a man xixyąhʉ dí øthʉ, ngue dí uhmbʉ yʉ́ mbɛtigahʉ Oją. 6 Nɛ n'dat'a Oją gue'a ma Tahʉ dí comhbʉ, ngue gätho gahʉ, nɛ gätho di mandagahʉ, nɛ gätho di 'yonjʉ, nɛ gätho gahʉ i 'bʉpʉ mbo ma mbʉihʉ a. 7 Nu'a ra Cristo, nangue ra mate thoho, 'dahma'dan'yo yʉ ts'ɛdi bi 'dajʉ n'da ngu n'dajʉ ngue sä ga øthʉ ra 'bɛfi ngue ndejʉ ga øthʉ. 8 Nɛ gue'a mán t'o't'i bʉ ja rám hman Oją maya'bʉ: “Pɛ gue'a ra Cristo bi un yʉ́ ts'ɛdi ʉ yʉ ją'i 'bʉ mí mbeng bʉ mahɛ̨ts'i, 'bʉ mi dąmbɛ̨ni. Nɛ bi 'bɛrba rá ts'ɛdi gätho nan ngu ran ts'o mim bɛnt'ʉ yʉ ją'i.” 9 Nɛ nu'bʉ mi mbeng bʉ mahɛ̨ts'i, mfądi ngue guepʉ bá nɛxpʉ, nɛ bi zøcua ja ra häi, nɛ bi mba nt'ägui. 10 Guet'a bá cąi, nɛ guet'a bi ndex mahɛ̨ts'i, ngue da yu'ts' rá ts'ɛdi bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ hønbʉ go hapʉ, nɛcua ja ra häi bi yu'ts' rá ts'ɛdi. 11 Nɛ 'dahma 'dan'yo yʉ ts'ɛdi bin 'dajʉ n'da ngu n'dajʉ ngue dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ. Bin 'dac ma ts'ɛdihe 'dagähe ngue ma 'bäigähe ra Cristo, nɛ 'da ahʉ di ja'ahʉ gam pøngahyąhʉ, nɛ mi'da ahʉ di ja ahʉ gadí 'yomhbʉ a ran ho ma'da'yo, nɛ 'da ahʉ di ja ahʉ gam mbädihʉ, nɛ mi'da ahʉ di ja ahʉ ngue gan xänbatehʉ nangue rám hman Oją. 12 Ngubʉ bi 'yøt'a ra Cristo, bi un yʉ́ ts'ɛdi yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nguepʉ da zä da 'yøt'e xʉn ho ra 'bɛfi bi zänbi n'da ngu n'da, nangue rá 'bɛfi Oją. Janangue'a da zä 'da dám fäxtahʉ. Nɛ gue'a dín te rá 'bɛfi Oją a, tengu 'bʉ bi zac rá ją'i ra Cristo. 13 Nɛ da zøni ngue gätho 'dat'a gam bɛ̨mhbʉ nangue ma t'ɛ̨c'yɛihʉ, nɛ gätho n'dat'a ga pąhmbʉ xʉn ho rá Ts'ʉnt'ʉ Oją. Nɛ gue'a dín te xʉn ho ma mbʉihʉ nɛ dam 'bʉmanhohʉ tengu ra Cristo. 14 Nɛ nu'bʉ gue'a dí homhbʉ, hin da thäjʉ tengu 'bʉ dyʉ t'ʉhnihʉ, 'bʉ 'bo'o 'dahma 'dan'yo da xijʉ ngue da 'yɛ̨na da hyäjʉ. Nguetho nu'ʉ yʉ hyäte ɛ̨na gue'bʉ ɛ̨mmɛ pądi, pɛ hønt'a in ndejʉ ga tɛnhdʉ yʉ́ fɛhni. 15-16 Pɛ ga pądi ga tɛnhdʉ a majuąni nangue ran huɛ̨cate. Nɛ gue'a nán te xʉn ho ma mbʉihʉ, nɛ di jajʉ tengu 'bʉ n'danją'i tho ga cohmbʉ. Tengu 'bʉ rá ją'igahʉ ra Cristo, nɛ nu'a ra Cristo, tengu 'bʉ rá yą a. Nɛ gue'a nín zøt'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nguetho di manda gahʉ nɛ di zɛrca ma mbʉihʉ, di jajʉ n'dat'a gam bɛ̨mhbʉ, nɛ gätho ga comhma'øt'ehʉ xʉn ho ra 'bɛfi bi 'dajʉ n'da ngu n'dajʉ, ngue 'da dám fäxtahʉ, nangue ran huɛ̨cate. Nɛ gue'a nán te xʉn ho rá 'bɛfi Oją, tengu 'bʉ bin te xʉn ho rá ją'i ra Cristo.

Dám 'bʉhmbʉ ma'da'yo nangue ra Cristo

17 Nugä dra Pablogä dím pøngahyągä nangue ra Hmu 'bʉ dí xi ahʉ na jaua, ngue nu'ahʉ him mam 'bʉhmbʉ ya tengu ʉ yʉ ją'i hinga na pą Oją. Nɛ him mam 'bʉhmbʉ tengu yʉ ją'i ngue di manda yʉ́ ts'on'yomfɛ̨ni zɛhɛ. 18 Nɛ nu'ʉ i 'yo tengu n'da ra xädä nangue yʉ́n 'yomfɛ̨ni, nɛ hingui pądi 'bɛ'a nam bøn'a i øt'e nguetho hingui 'yo bʉ ja rán nɛqui Oją. Nɛ hinguin nde da bą Oją nguetho ɛ̨mmɛ xʉm mɛ yʉ́ mbʉi ʉ. 19 Nɛ hingui pɛ'ts' yʉ́ sä 'bʉ øt yʉ ts'oqui, nguetho ya xʉm bɛnt ran ts'o, nɛ ɛ̨mmɛ di ho da 'yøt'e hønt'a go 'bɛ'a man ts'o, nguetho hin'yʉ mbo yʉ́ mbʉi 'bɛ'a di zɛdi ngue da ząmmi. 20 Pɛ nu'ehʉ hinga ngubʉ bi xän'nahʉ ʉ bi xi'ahʉ nangue ra Cristo. 21 Ya gá 'yøhmbʉ nangue ra Cristo, nɛ nu'bʉ majuąni gá 'yøhmbʉ 'bɛ'a bi xi ahʉ, guí pąhmbʉ ya ngue gue'a majuąni a. 22 Janangue'a dami hyɛhmbʉ gätho 'bɛ'a gnám 'bʉhmbʉ, ngue ni nyon'yomfɛ̨nisɛhʉ i hä ahʉ, ngue 'bɛ'a guí ndesɛ gui 'yøthʉ. 23 Nɛ ma'da'yo ni mbʉihʉ nɛ nin 'yomfɛ̨nihʉ, ngue gätho ma'da'yo guim bɛ̨mhbʉ ya. 24 Nɛ dami hyehʉ ngue gätho ma'da'yo tengu bi zän'nahʉ Oją nangue rá pähä zɛhɛ. Nuya dami 'yuhmbʉ ram 'bʉi njuąntho gui 'yøthʉ, ngue nte man ts'o gui 'yøthʉ ya. 25 Dami 'yɛshʉ a ra fɛhni ngue madín xihmbʉ n'da ngu n'da ahʉ, nɛ guim mamhbʉ a majuąni. Nguetho tengu 'bʉ n'danją'itho dí comhbʉ ra Cristo. 26 Nɛ nu'bʉ guín cuɛhʉ nangue ran ts'o i t'øt'e, pɛ damím fähmbʉ, mamán dą ahʉ ran ts'o. Nɛ hinga n'dapa gan cuɛhʉ. 27 Pɛ xingui ts'ʉ ga cʉthʉ ra zįthu bʉ ja ma mbʉihʉ. 28 Nu'bʉ guím pɛ̨hʉ 'da ahʉ, pɛ gui 'yɛshʉ a gnám pɛ̨hʉ. Nɛ gam pɛhmbʉ xʉn ho, nɛ gue'a gdí tįmhbʉ a guí homhbʉ, nɛ da zä gui fäx'ʉ mi'da ngue hin'yʉ 'bɛ'a da hyoni. 29 Nɛ 'yo guím mamhbʉ yʉ ts'ore, pɛ guim mamhbʉ ran ho dí zɛ'ʉ nɛ dí hyu yʉ́ mbʉi ʉ to'o gui xihmbʉ. 30 Nɛ 'yo gadí unhdʉ ra dumbʉi a rá Hogandąhi Oją nangue n'da ra ts'oqui. Nguetho nu'a i 'bʉpʉ mbo ma mbʉihʉ, nɛ gue'a da 'yudi ngue yʉ́ mbɛtigahʉ Oją 'bʉ rán zɛgui ra pa, tengu 'bʉ jajʉ ra sello. 31 Dami 'yɛshʉ a gní bɛ̨man'ʉhʉ, nɛ hin gan cuɛhʉ 'bʉ ja 'bɛ'a da si ahʉ o ja 'bɛ'a da t'øt'ahʉ. Nɛ 'yo gadí c'ąman'ʉhʉ n'da ngu n'da ahʉ, nɛ o guím bɛ̨mhbʉ ran ts'o nangue ni miją'ihʉ. 32 Pɛ gan 'yørpahʉ ran ho n'da ngu n'da ahʉ, nɛ 'da xtán ja ni yembʉihʉ, nɛ gam punbahʉ n'da ngu n'da ahʉ, tengu tho í pun'nahʉ Oją nangue ra Cristo.

5

Da 'yøt'e xʉn ho ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją

1 Ga øthʉ 'bɛ'a øt'a Oją, nguetho yʉ́ t'ʉhni gahʉ a ngue di huɛ̨gahʉ. 2 Ngue ga ørpahʉ ran huɛ̨cate ma miją'ihʉ, tengutho ra Cristo bi huɛ̨gahʉ 'bʉ mín däsɛ bʉ ja ra pont'i nanguejʉ. Nɛ nu ra Cristo bi un rá te, n'da ran t'unni ngue bi numanho Oją. 3 Nɛ yʉ́ t'ʉhni gahʉ Oją, janangue'a xingui ts'ʉ gam bɛ̨mhbʉ ran ts'o, hin ga øthʉ ran 'yomt'ɛ̨ni, xíng ran ts'iyate, nɛ xínga n'da ran ts'o ga øthʉ. 4 Nɛ hin gam mamhbʉ ra ts'ore o gue ran 'yąnt'ʉ, nɛ hin dan yą mangąt'ihʉ, nguetho hin rán thɛui rá 'yɛ̨c'yɛi Oją ʉ. Pɛ ga xihmbʉ Oją jamadi nangue rán ho bi 'dajʉ. 5 Pɛ dí pąhmbʉ hingui sä n'da da yʉrpʉ di manda ra Cristo nɛ Oją, nu'bʉ i øthoho ran 'yomt'ɛ̨ni, o gue im bɛ̨n ra ts'on'yomfɛ̨ni, o gue i øt' ran ts'iyate. Nguetho nu ra ziyate tengutho 'bʉ i thąnde 'bɛ'a i ja. 6 Nɛ njon ga jafʉ da hyäjʉ gue'bʉ 'bo'o da xijʉ ngue xʉn ho 'bʉ ga øthʉ ran ts'o. Nguetho to'o da 'yøt' ya yʉn ts'o, ɛ̨mmɛ xʉn ngu da nu rá cuɛ Oją, nangue a him bi 'yørpa masu Oją. 7 Pɛ hin dan 'yohʉ to'o i øt' ran ts'o, nguetho hin'yʉ 'bɛ'a man jahʉ ʉ. 8 Pɛ nu'ahʉ mam'bɛt'o gmí 'yohʉ bʉ ja ra 'bɛxui. Pɛ nangue guí 'bʉhmbʉ ra Cristo ya guí 'bʉhmbʉ bʉ ja rán nɛqui a. Nuya dąmam 'bʉhmbʉ tengu rán säui bʉ ja ran nɛqui. 9 Nɛ nu'a rán nɛqui Oją, gue'a dán jahʉ ra hogambʉi a, nɛ gue'a dám mamhbʉ majuąni a, nɛ gue'a dá øthʉ ran ho a. 10 Nɛ dami hyumbi gan xähmbʉ gui 'yøthʉ 'bɛ'a dí hyu rá mbʉi Oją. 11 Pɛ xíngui ts'ʉ ga øthʉ tengu øt'ʉ i 'yo bʉ ja ra 'bɛxui. Pɛ ga uhmbʉ ngue nte ní mbatho 'bɛ'a øt'ʉ. 12 Pɛ ga pɛ'ts' ma sähʉ hin gam mamhbʉ 'bɛ'a øt'ʉ i øt' mán t'ąguitho ran ts'o. 13 Pɛ nu'a rán nɛqui Oją di yot'ʉ to'o i 'yo bʉ ja ra 'bɛxui, ndepe da bądi ngue i ja yʉ́ ts'oqui. Nɛ hingui sä da 'yąn mant'ągui thoho n'da 'bɛ'a øt'e, nguetho nu'a rán nɛqui Oją di yot'ʉ gätho ran ts'o. 14 Janangue'a nt'o't'i: “Daman nuhmbʉ ngue guí ąhmbʉ, tengu 'bʉ gyʉ́ duhʉ, nguetho nu'a ra Cristo di 'da ahʉ ran nɛqui,” bi 'yɛ̨na. 15 Janangue'a dami jamansu 'bɛ'a guí øthʉ, nɛ hin gam 'bʉhmbʉ tengu ʉ yʉ ją'i ngue hingui pądi 'bɛ'a øt'e. 16 Pɛ madague'a xʉn hɛ̨i yʉ pa i ja bʉ ya, dami hyumbi gam pɛhmbʉ xʉn ho. 17 'Yo guí co'yąmbʉihʉ, pɛ dami hyumbi gui hyoni gui pąhmbʉ rá pähä ra Hmu. 18 Pɛ hin dán johyahʉ a ra sɛ̨i, nguetho di ts'ongahʉ a. Pɛ man'da dán johyahʉ rá Hogandąhi Oją. 19 Nɛ 'da dán johyabahʉ n'da ngu n'dajʉ ngue dan xihmbʉ 'bɛ'a i ørcahʉ ra Hmu, ngue dan tuhmbʉ yʉ́ thuhu Oją gätho ma mbʉihʉ dá ɛ̨spahʉ Oją a. 20 Nɛ thocua thoho ga xihmbʉ jamadi Oją ra Ta, nangue 'bɛ'a gätho jajʉ, nangue rá thuhu ma Hmuhʉ ra Jesucristo.

Dim 'bʉmanho yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja yʉ́n ngusɛ

21 Nɛ hin dan junthʉ, pɛ 'da xtán 'yɛ̨hɛ thohohʉ, nguetho gätho gahʉ dín numansuhʉ ra Cristo. 22 Nɛ nu ahʉ gyʉ́ xisuhʉ, dami 'yøthʉ 'bɛ'a im man ni ndøhʉ, tengutho bʉ gní 'yøthʉ a im mam ma Hmuhʉ mahɛ̨ts'i. 23 Nguetho nu'ʉ yʉn 'yohʉ i 'bɛt'o bʉ ja rá ngu, tengu a ra Cristo i 'bɛt'o bʉ 'bʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛi, ngue tengu 'bʉ guesɛ a rá ją'i a, nɛ rám pørpate gätho ʉ. 24 Nu'ʉ yʉ xisu da 'yøt'e 'bɛ'a gätho im man yʉ́ ndø, tengu tho yʉ 'yɛ̨c'yɛi da 'yøt'e 'bɛ'a gätho im man ra Cristo. 25 Nɛ nu ahʉ ma min'yohʉ ahʉ, dami huɛ̨c ni xisuhʉ, tengu tho a ra Cristo bi huɛ̨c yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ bi un rá te nanguejʉ. 26 Nɛ nu a ra Cristo ngubʉ bi 'yøt'e, nu'bʉ mi japi da bo xʉn ho gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi nangue rám hman Oją. Nguetho ram hma tengu 'bʉ ra dehe i pe't'e gätho ran ts'o. Nɛ nu'a ran xixyą, n'da ra hmɛpya ngue ra Cristo bi hoga ma mbʉihʉ. 27 N'damhma da zin ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi, ngue ya gätho mahoqui, nɛ nte man ts'o din 'yohʉ. Nɛ hin'yʉ 'bɛ'a da thįnbi, pɛgue gätho i jua a ran ho. 28 Nɛ gätho yʉn 'yohʉ, nde'bʉ di huɛ̨c yʉ́ xisu, tengu bʉ ní huɛ̨c rá ją'izɛhɛ. Nguetho nu'ʉ to'o di huɛ̨c rá xisu, din huɛ̨c zɛhɛ a. 29 Nɛ xinga n'da ra ją'i i san rá ją'izɛhɛ, pɛ din jamansu, nɛ i 'uįni xʉn ho rá ją'i, tengutho i øt'a ra Cristo nangue yʉ 'yɛ̨c'yɛi. 30 Nguetho nujʉ dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, tengu 'bʉ rá ngøc'yɛi nɛ rá do'yo gahʉ a rá ją'i ra Cristo. 31 Tengu mán t'o't'i: “Nu'bʉ n'da ran 'yohʉ i sin rá xisu, i soh rá ta nɛ rá mbe, n'damhma da zä di manda rá xisu, tengu 'bʉ ɛ rá ją'izɛhɛ,” bi 'yɛ̨n'a ra t'ohni. 32 Nɛ xʉn hɛ̨i da bądi 'bɛ'a nam bøn na, pɛ dí ɛ̨ngä drá Pablogä, ngue i udi nangue ra Cristo nɛ nangue yʉ 'yɛ̨c'yɛi. 33 Pɛ nɛ im ma, gätho ahʉ ngue gyʉn 'yohʉhʉ, dami huɛ̨c ni xisuhʉ tengu bʉ gní huɛ̨c zɛhɛhʉ. Nɛ nu'ahʉ gyʉ xisuhʉ damin numansu ni ndøhʉ.

6

1 Nu'ahʉ gyʉ t'ʉhnihʉ gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ dami 'yøthʉ 'bɛ'a man ni tahʉ ni mbehʉ, nguetho gue'a yʉ́n thɛhʉ a ngue gui 'yøthʉ. 2 Dami numansu ni tahʉ nɛ ni mbehʉ. Nɛ gue'a rá mbʉdi a rán t'ɛ̨di Oją ngue ní jąp Oją n'da a, ngue bi ma maya'bʉ. 3 Nɛ guehna ran jąpi bi ma da nu n'da 'bʉ da 'yøt'e, ngue din ja ran johya nɛ xʉn ngu yʉ pa dim 'bʉcua ja ra häi. 4 Nɛ nu ahʉ gyʉ́ tahʉ, nu'bʉ guí sʉh ni t'ʉhnihʉ, nde'bʉ hin gui jafʉ din cuɛtho. Pɛ dami temanhohʉ guepʉ dí 'yɛ̨c'yɛi ra Hmu ʉ. 5 Nɛ nu ahʉ gyʉ mbɛfihʉ nɛ gyʉ 'yɛ̨hɛ̨hʉ, dami 'yøthʉ xʉn ho 'bɛ'a im man ni hmuhʉ ua ja ra häi, nɛ guin numansuhʉ ʉ, nɛ gui suhʉ. Nɛ mpähä thoho gui 'yøthʉ ni 'bɛfihʉ, tengutho bʉ gní 'yørpahʉ rá 'bɛfi ni Hmuhʉ ra Cristo. 6 Dami 'yøthʉ xʉn ho ni 'bɛfihʉ, hinga høn'bʉ in nu ahʉ ni hmuhʉ, pɛ dami 'yøthʉ tengutho bʉ gnín 'yɛ̨hɛhʉ ra Cristo. Nɛ gätho ni mbʉihʉ, nɛ gue'a rá pähä Oją a bʉya. 7 Dami 'yøt' ni 'bɛfihʉ nangue ran johya, tengu bʉ gní 'yøthʉ rá 'bɛfi ni Hmuhʉ mahɛ̨ts'i, nɛ hinga hønt'a dín numanho ahʉ yʉ ją'i. 8 Nɛ damim bɛ̨mhbʉ ya, Oją di cos'ahʉ ran ho nangue ran ho xcá 'yøthʉ, madague'a gyʉ 'yɛ̨hɛhʉ o gue gyʉ hmuhʉ. 9 Nɛ nu ahʉ gyʉ hmuhʉ, pɛ gui 'yørpahʉ a xʉn ho ʉ ni mbɛfihʉ, o gue ni 'yɛ̨hɛhʉ, tengu tho bʉ gní ndepe da 'yøt'ahʉ ran ho. Nɛ hin gui xihmbʉ yʉn ʉnbi, nguetho guí pąhmbʉ ngue n'dat'a ni Hmuhʉ mahɛ̨ts'i. Nɛ nu a ra Hmu mahɛ̨ts'i hin di hyɛspʉ na nujʉ.

Di zɛrca ma mbʉihʉ rá ts'ɛdi Oją tengu rá he ra dofʉi

10 Nɛ nuya ma zʉ cu ahʉ, ga zacua ma mbʉihʉ nangue rá ts'ɛdi Oją i jajʉ. 11 Ngue tengu n'da ra dofʉi i he rá he ngue ra t'ɛgui ní täcua yʉ́n są ʉ yʉ́n sʉihʉ. Nɛ ngutho rá ts'ɛdi Oją 'bʉ dí homhbʉ ngue hin da zä da hyäjʉ ra zįthu. 12 Nguetho hinga gue'ʉ yʉ ją'i man sʉihʉ, pɛ gue'ʉ yʉ́ hmu yʉ ts'oqui, ngue ra zįthu rá hmu ra 'bɛxui i ja gätho ra ximhäi. Nɛ ʉ gätho yʉ́m fäts'ihʉ ra zįthu in 'youi ran dąhi, nɛ gätho 'bɛ'a má ts'ɛdi bá nɛxpʉ 'bʉh rá hmu ran ts'o, gätho man sʉihʉ ʉ. 13 Janangue'a tengu 'bʉ ga hehʉ yʉ t'ɛgui ya, nangue gätho rá ts'ɛdi Oją, ngue ga häthʉ ga tąfʉ yʉ́n są ra zįthu i säc ma mbʉihʉ. Nɛ nu'bʉ dá tąhmbʉ ran sʉi, ya dá juahmbʉ xʉn ho, nɛ dá nuhʉ xingui ts'ʉ dá 'bɛhmbʉ. 14 Nɛ nu yʉ t'ɛgui dí xi ahʉ, nɛ gue'ʉ nán sähʉ ʉ. Ngue nu'a ram hma dí tɛnhdʉ, ngue tengu 'bʉ ran gʉt'i ngue ra t'ɛgui gam päthʉ. Nɛ nu'a ná hąmhbʉ ran hogui bi 'yørcahʉ ra Cristo, tengu 'bʉ ra coto ngue ra t'ɛgui a, ngue hingui sä da dąjʉ ra zįthu. 15 Nɛ nu'a ná yąmanhohʉ Oją nangue'a ran ho ma'da'yo dá hąmhbʉ, nɛ gue'a ná huthʉ ran zambʉi tengu 'bʉ dí nɛt' ma zapatohʉ ngue yʉ t'ɛgui, nɛ dan tihmbʉ ga sʉhmbʉ ra zįthu. 16 Nɛ man'da, nu'a ná pąhmbʉ majuąni Oją, ngue tengu 'bʉ n'da ra xit'ɛgui ní däqui gätho yʉ́n są ra zįthu, tengu 'bʉ t'ɛngbahʉ n'da ra sibi. 17 Nɛ nu'a ná pąhmbʉ majuąni dám pøhmbʉ, tengu 'bʉ dá pant' ma yąhʉ ra fʉi ngue ra t'ɛgui, ngue hin gam bɛ̨mhbʉ a in nde di bɛ̨ngahʉ ra zįthu. Nɛ nu'a rám hman Oją, tengu 'bʉ ra espada di 'dajʉ rá Hogandąhi Oją, gue'a dám muthʉ ra zįthu a. 18 Pɛ thocua thoho dan yąhʉ Oją, ga äfʉ rá ts'ɛdi, xíngui ts'ʉ ga ɛshʉ nan yąhʉ Oją, tengu di bɛ̨ngahʉ rá Hogandąhi Oją. Nɛ dan ɛ̨hyahʉ hin dan xømbʉihʉ, ngue ga äfʉ Oją da mbäx'ʉ gätho ma mi'yɛ̨c'yɛihʉ. 19 Nɛ nugä drá Pablogä, dami 'yäfʉ Oją nanguecä, n'damhma di 'dacä ran 'yomfɛ̨ni nɛ ga hut'anzambʉi gam mamp'a rám hma, nɛ ga xi ʉ hing yʉ judío 'bɛ'a nde Oją ngue da bąh ya. 20 Gue'a nán ofädigä a, ngue dí xicä yʉ ją'i 'bɛ'a bi xicä Oją. Dami 'yäfʉ rá ts'ɛdi Oją ngue hin ga su ga thoqui gam mangä rám hma.

Ran zɛngua ran zɛgui

21 Nuya dí pɛnhdä bʉ na ma cuhʉ ra Tíquico, ngue ɛ̨mmɛ mahuɛ̨qui. Nɛ nuna ɛ̨mmɛ øt'e xʉn ho rá 'bɛfi Oją. Nu'a da xi ahʉ 'bɛ'a gätho dadí jagä, nɛ nangue gätho 'bɛ'a dí øt'ä. 22 Nuna ra Tíquico da gąx na ra søcuą dí øt'ä, nɛ da xi ahʉ nanguecähe, nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ. 23 Pɛ Oją ma Tahʉ nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo da hyut'a ni mbʉihʉ, nɛ di ja ahʉ gui huɛ̨ c ni mi'yɛ̨c'yɛihʉ, nguetho gá hyąmhbʉ rán ho mbo ni mbʉihʉ. 24 Pɛ Oją di 'da ahʉ rán jąpi gätho ahʉ to'o gätho hin gui 'yɛ'ts'a gnín numanhohʉ a ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ hønt'a dá xi ahʉ ya.

FILIPENSES

1

2

3

4

FILIPENSES

Ra søcuą bi 'yorba ra Pablo ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i bʉ ja ra dąhnini Filipos

1

Ran zɛngua

1 Nugä drá Pablogä dí yo'be ra Timoteo drá 'yɛ̨hɛ̨'be ra Jesucristo. Dí o't'ä'be na ra søcuą gätho ahʉ ma zʉ cu ahʉ, nɛ ʉ yʉ ngʉrbi nɛ ʉ yʉ́m fäts'ihʉ yʉ ngʉrbi, nɛ gätho ʉ i 'bʉpʉ ra dąhnini Filipos ngue i tɛn'na ra Cristo. 2 Pɛ dí ndep Oją ma Tahʉ nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo da 'yɛnts'ahʉ rán jąpi nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ.

Nu ra Pablo i äp ra jamadi Oją nangue yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i

3 Jamadi, dí ɛ̨mp'a ma Oją, n'dandį ngu n'dandį dím bɛ̨n ahʉ, nguetho gue ahʉ mam fäts'i ahʉ bi 'dacä Oją. 4 Nɛ ząi ɛ̨mmɛ i jagä ran johya 'bʉ dí äpä ra jamadi Oją nangue ahʉ. 5 Nɛ dadín johyagä nguetho n'dat'a rá 'bɛfi ran ho ma'da'yo dí comhbʉ, gue'a gní zɛjʉ a, nɛ gue'a gá 'yøthʉ 'bʉ rá mbʉdi gá 'yɛc'yɛ̨hhʉ, nɛ asta gue yʉ pa i jabʉya. 6 Nugä dí pądi ngue Oją di thocta a ra hoga'bɛfi ngue bi dʉ'mi bi 'yørbʉ ni mbʉihʉ, janangue a di juadi xʉn ho 'bʉ bi zøn ra pa ba ɛ̨h mahøn'a ra Jesucristo. 7 Nɛ gue'a ná äpä ra jamadi Oją a, ngue ɛ̨mmɛ dím bɛ̨n ahʉ. Nɛ tengu'bʉ 'da'angu dí sähʉ ran ʉnbi dí sägä nɛ gue'a ná comhbʉ rán jąpi Oją a, dá gue'bʉ dí ofädigä, o gue'bʉ dí 'bäpʉ ja ran juąnbate, ngue dadín yąn a rán ho ma'da'yo ra Cristo dím ma ngue majuąni a. 8 Nɛ hønt'a Oją i pądi hangu nan gu bʉ ná huɛ̨c'ahʉ, nɛ tengu bʉ ɛ̨mmɛ ni huɛ̨gahʉ ra Jesucristo. 9 Hanangue'a dí äp Oją ngue man'da xʉn gu din ja ahʉ ran huɛ̨cate n'da ngu n'da ahʉ, nɛ din ja ahʉ ran 'yomfɛ̨ni xʉn ho, nɛ guim bɛ̨mhbʉ xʉn ho nangue a 'bɛ'a gätho guí øthʉ. 10 N'damhma gui huanhdʉ 'bɛ'a man'da xʉn ho gui 'yøthʉ, nɛ n'dat'a guim bɛ̨mhbʉ, nɛ hin hapʉ di nɛqui ni ts'oquihʉ 'bʉ bi zøn ra pa ngue ba ɛ̨h ra Cristo. 11 Nɛ hønt'a ra Jesucristo sä di 'da ahʉ ra hogambʉi, ngue xʉn gu yʉ hoga'bɛfi din ja ahʉ, nɛ gue'a dí t'ɛ̨spa Oją a.

Hønt'a ra Cristo nám 'bʉ a ra Pablo

12 Ma zʉ cu ahʉ, dín nde ahʉ ngue gui pąhmbʉ, gue'a nán te ran ho ma'da'yo a nám 'bäcä ua. 13 Ngue gätho yʉ dofʉi ua ja ran guts'ʉt'abi, nɛ'ʉ gätho mi'da yʉ ją'i i pądi ngue rá 'bɛfi ra Cristo a ná 'bäcä ua. 14 Nɛ dá gue'bʉ dí ofädigä, pɛ gue'a ní hyut'an zambʉi ma cuhʉ ngue'ʉ xʉn gu i 'bʉcua, nɛ hinguin su 'bʉ im man rám hman Oją. 15 I 'bʉcua 'da ʉ ngue im mamp'a rám hman Oją, i sɛya nangue rám hman Oją dí øt'ä. Pɛ i 'bʉh mi'da ngue im man rám hman Oją ngue nde da 'yøt' ran ho. 16 Nɛ nu'ʉ ngue ʉ i ja ran ts'ɛya, im ma nangue ra Cristo, nguetho in nde 'bɛ'a da dąsɛ ʉ. Pɛ hinga gätho rá mbʉi im ma, pɛ høntho nde ʉ ngue di yop a ma dumbʉigä ua ja ra fädi. 17 Pɛ nu'ʉ mi'da di huɛ̨gä, nɛ nde da mbäxgui, nɛ gue'a ní man rám hman ra Cristo ʉ, nguetho i pądi 'bɛ'a ná 'bäcä ua, ngue dín yąnba a rán ho ma'da'yo ra Cristo. 18 Pɛ madague a hønt'a go to'o im mamp'a rám hman Oją, dá gue'bʉ n'dat'a im bɛ̨ni o hin'na 'bʉ im ma nangue a ra Cristo, nɛ guexta a ɛ̨mmɛ dadín johya. Nɛ thocuą thoho dan johyagä. 19 Nguetho dí pądi ngue ga pømanhogä ua ja ra fädi, nguetho ząi guí äfʉ rá ts'ɛdi Oją nanguecä, nɛ ząi i fäxcä rá Hogandąhi ra Jesucristo. 20 Nugä hin dín ndegä ngue m'bɛjua ga pɛ'ts' ma sä nangue 'bɛ'a dí øt'ä, pɛ ɛ̨mmɛ dín nde ga hut'an zambʉi gam mangä xʉn ho rám hman Oją 'bʉ bi ts'ɛgbä. Janangue a gätho yʉ ją'i da bąh rán uįxte ra Cristo nangue a dí øt'ä, madague'bʉ dí 'bʉcä o gue'bʉ da thogä. 21 Nguetho hønt'a dí 'bʉi nangue ra Cristo, dín ndegä ngue din uįxte ra Cristo nangue 'bɛ'a gätho dí øt'ä, nɛ man'da tho 'bʉ dá tugä. 22 Pɛ nu'bʉ guexta a dadí thoqui dí 'bʉcua ja ra häi, sä ga tąh mi'da yʉ ją'i ngue da 'yɛ̨c'yɛi a ra Hmu mahɛ̨ts'i. Pɛ hin dí pąsɛ nda a ga huanhni, hague dam 'bʉi, uague ga tu. 23 Pɛ nugä ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨i ga pądi nda a ngue man'da xʉn ho. Pɛ nu'bʉ da hønsɛgä, man'da dín nde 'bʉ ga tu ngue ga mba ním 'bʉ'be ra Cristo, nguetho man'da xʉn ho nanguecä. 24 Pɛ man'da xʉn ho nangue ahʉ ngue guexta a dí 'bʉcä ua ja ra ximhäi. 25 Janangue a dí hąxanjuąni guexta a dam 'bʉcä ua ngue ga fäx ahʉ ngue dín te ni t'ɛ̨c'yɛihʉ. Nɛ man'da din ja ahʉ ran johya 'bʉ man'da gá 'yɛ̨c'yɛihʉ ra Cristo. 26 Nɛ nu'bʉ dí 'bʉcä ua ja ra häi, nɛ guín nujʉ mahøn'a, ɛ̨mmɛ da hyu ni mbʉihʉ nangue ra Cristo, nɛ gui 'yɛ̨spahʉ ra Cristo bʉya. 27 Pɛ damam 'bʉhmbʉ 'bɛ'a rán sähʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo. Nɛ madague a 'darbʉ dí 'bʉhmbʉ o yabʉ dí 'bʉcä, pɛ ga øcä ran ho gui 'yøthʉ bʉya, nangue 'da' angu guim bɛ̨mhbʉ, nɛ gui fähmbʉ ma t'ɛ̨c'yɛihʉ nangue rán ho ma'da'yo ra Cristo. 28 Nɛ hin gui suhʉ to'o da zʉ ahʉ nangue ran ho ma'da'yo. Nɛ nangue hin gá suhʉ, da bądi ngue di 'bɛh yʉ́ te ʉ, nɛ da bądi ngue i ja ahʉ ra temaząi ngue bi 'da ahʉ Oją. 29 Nguetho hinga hønt'a ran ho bi 'da ahʉ Oją ngue gui 'yɛ̨c'yɛihʉ ra Cristo, pɛ nɛ'a man'da ran ho, ngue gui sähʉ yʉn ʉnbi nangue ra Cristo. 30 Nɛ 'da'angu dí øthʉ ya, dadín ʉnbahʉ ngue dín yąmhbʉ a ran ho ma'da'yo, tengu thoho gá nuhʉ dá øt'ä mám'bɛt'o, nɛ guí øhmbʉ ngue guexta'a dí øt'ä ya.

2

Nu rán uįxte ra Cristo, hin'yʉ ran 'yɛ̨ts'i

1 Nu'bʉ gue'a ra Cristo di zɛ ahʉ, nɛ guí pąhmbʉ rán huɛ̨cate a, nɛ nu'bʉ guín 'yohʉ rá Hogandąhi Oją, nɛ guí pąhmbʉ gui 'yøthʉ ra yembʉi nɛ ra mate, dan johyagä 'bʉ. 2 Pɛ dami yusca ma mbʉi ran johya nangue 'bɛ'a guí øthʉ ya, ngue n'dat'a guim bɛ̨mhbʉ, nɛ 'da xctín huɛ̨ctahʉ, nɛ 'da'angu nin 'yomfɛ̨nihʉ guim bɛ̨mhbʉ, hinga 'dahma 'dan'yo guim bɛ̨mhbʉ. 3 Nɛ hin ga øthʉ ran 'yʉya, nɛ hin dan 'yɛ̨xhʉ, nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ ngue dan uįxtehʉ, pɛ man'da da bɛ̨nse n'da hingui hosɛ xinda gue'ʉ gä mi'da. 4 Nɛ hinga hønt'a ga honsɛhʉ gam bɛ̨mhbʉ, pɛ nɛ'a i hon ʉ mi'da ga fäxhʉ. 5 Pɛ n'da ngu'n'da dam bɛ̨mhbʉ tengu tho bʉ í bɛ̨njʉ ra Cristo. 6 Nu ra Cristo 'da'angudui Oją a, pɛ him bin 'yɛ̨zɛhɛ ngue Oją a, nguetho bi bɛ̨njʉ. 7 Ngue bá sogui gätho rá ts'ɛdi mahɛ̨tsí, nɛ bin 'yɛ̨hɛ 'bʉ mín ją'i ua ja ra ximhäi, nɛ bi mbäx yʉ ją'i. 8 Nɛ nu'bʉ mín ją'i xingui ts'ʉ bin 'yɛ̨ts'i, pɛ bi 'yøt'e gätho 'bɛ'a min nde Oją, nɛ bi du bʉ ja ra pont'i tengu n'da ra ts'om'bäi. 9 Nɛ nangue a bi 'yøt' ra Cristo, Oją bi 'yɛ̨spa a, nɛ bi un ra ts'ɛdi man'da xʉn gu, nɛ gue'a ra thuhu bi unni ɛ̨mmɛ man'da di muui. 10 Janangue a nu'a ra Jesús gue'a rán säui din thąnde a, gätho 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i nɛcua ja ra häi nɛ'ʉ gätho xʉn du, yʉ ją'i nɛ yʉ́m 'bɛhni Oją nɛ yʉ zįthu, gätho da 'yɛ̨spa ra Jesucristo ra Hmu. 11 Nɛ gätho nán gu da bądi nɛ da ma ngue gue'a ra Jesucristo a ra Hmu nangue gätho 'bɛ'a i ja, n'damhma gätho da 'yɛ̨spa Oją ra Ta.

Nu yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i guesɛ ʉ yʉn yot'i ua ja ra 'bɛxui

12 Janangue a ma zʉ cu ahʉ ngue dadí huɛ̨c'ahʉ, ząi gá 'yøthʉ 'bɛ'a dá xi ahʉ nu'bʉ 'darbʉ mám 'bʉhmbʉ, pɛ̨ madague'a yaua dí 'bʉcä ya, man'da hnɛhi thoho gui 'yøthʉ a nin sähʉ ngue i 'bʉh ma pørpatehʉ, nɛ hin gan 'yɛ̨xhʉ, pɛ guin numansuhʉ Oją. 13 Nguetho gue'a Oją dim pɛpʉ mbo ma mbʉihʉ nɛ gue'a di 'dajʉ rá pähä nɛ rá ts'ɛdi ngue ga ørbahʉ rá pähä Oją. 14 Nɛ o gadí yąni thohʉ, xín gan junthʉ, pɛ dami 'yøthʉ gätho in nde Oją. 15 N'damhma njon da dingahʉ n'da ran ts'o ngue da ma i ja ma ts'oquihʉ. Pɛ dam 'bʉhmbʉ tengu man sähʉ ngue yʉ́ hogat'ʉhni gahʉ Oją, guepʉ 'bʉ ʉ yʉ ją'i ngue i øt' ram fɛ'ts'i. Janangue a ga øthʉ bʉya tengu n'da ran yot'i bʉ ja ra 'bɛxui, ngue ga xihmbʉ rám hman Oją di un ra te. 16 Nɛ nu'bʉ gui xihmbʉ rám hman ra temaząi, nugä dan jhyagä 'bʉ bi zøn ra pa ngue ba ɛ̨h ra Cristo, ngue hin'yʉ 'bɛ'a dá pɛ'ts' ma sä nangue ra 'bɛfi xtá øt'ä bʉ guí 'bʉhmbʉ. 17 Nguetho dadí hoc'a ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, tengu'bʉ dadí hocä n'da ra 'bøts'e, xʉn ho 'bʉ dá undä Oją. Nɛ nugä 'bʉ hin dí gua ʉ yʉn ʉngi dá sä 'bʉ gmí 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ, pɛ man'da xʉn ho 'bʉ ga un ma te nɛ ga fäm ma ji, ngue dí gua a ra 'bøts'e ga undä Oją nangue gätho ahʉ. Guexta a dadín johyagä, nɛ da zä gui hyąmhbʉ man johyagä. 18 Janangue a ga comhbʉ man johyagä 'bʉ bi zøn ra pa da t'ɛ̨na da thogä.

Ra Timoteo nɛ ra Epafrodito

19 Nɛ nu'bʉ rá pähä Oją 'bex ga pɛn'nahʉ bʉ ra Timoteo da nu ahʉ. Nɛ nu'bʉ dá pądi 'bɛ'a gadí jahʉ bʉ dan johyagä bʉya. 20 Nguetho njohgui 'bʉcua man'da ngue im bɛ̨ni tengu dím bɛ̨m'be ra Timoteo nangue ahʉ. 21 Nguetho gätho mi'da i 'bʉcua im bɛ̨nsɛ nangue yʉ́ 'bɛfi zɛhɛ, nɛ him majuąni rá 'bɛfi ra Cristo Jesús im bɛ̨m bʉya. 22 Pɛ ya guí pąhmbʉ ngue ɛ̨mmɛ di muui nangue 'bɛ'a i øt' na ra Timoteo, ngue dí com'be rá 'bɛfi Oją, tengu n'da ra ts'ʉnt'ʉ i conhui rá 'bɛfi rá ta. 23 Pɛ dí tø'mi hasta gue'bʉ ga pącä 'bɛ'a din jacä ua. Nɛ m'bɛjua ga pɛnhdä bʉ na ra Timoteo. 24 Pɛ xømhma da nde ra Hmu mahɛ̨ts'i ngue da zä ga mba bʉ n'dihi, gan nu ahʉ. 25 Pɛ dím bɛ̨ni ngue m'bɛt'o ga pɛn'nahʉ bʉ mahøn'a na ra Epafrodito, ma cuhʉ, nɛ dí com'be rá 'bɛfi ra Cristo dín yąnba'be a rán ho ma'da'yo. Guehna guá pɛncä'be ua nangue da mbäxca'be. 26 Pɛ nuya ɛ̨mmɛ nde da mba bʉ gam 'bʉhmbʉ mahøn'a, nɛ ɛ̨mmɛ tu rá mbʉi ngue ya rá 'yøhmbʉ ngue mí ʉ a. 27 Nɛ majuąni ɛ̨mmɛ mi ʉ nɛ mi ts'ʉtho xtán du. Pɛ nangue rá mate Oją ngue him bi du. Nɛ nu'bʉ xtán du, man'da ɛ̨mmɛ xʉn gu ra dumbʉi xcá nugä 'bʉ. 28 Pɛ janangue a dí humbi ga pɛnhdä n'dihi na, n'damhma gan johyahʉ 'bʉ guin nuhʉ mahøn'a, nɛcä da hyu ma mbʉigä ua. 29 Nɛ nu'bʉ bi zøm bʉ dami simhbʉ xʉn ho, nɛ gui 'yäfʉ ra jamadi Oją ngue bi xox a. Nɛ gätho yʉ ją'i guin numansuhʉ ngue øt'e tengu i øt' na ra Epafrodito. 30 Nɛ nuna mi ts'ʉtho xtán du nangue rá 'bɛfi Oją, nguetho bi 'yɛn rá te nangue bi zɛqui, ngue bi 'yøt' ra 'bɛfi tengu tho'bʉ gue ahʉ xzuí zɛjʉ.

3

Nu ra Cristo 'bʉ dí ɛ̨c'yɛihʉ, gue'a ní bo ma mbʉihʉ a

1 Nuya ma zʉ cu ahʉ, dí xi ahʉ, daman johyahʉ nangue ra Hmu mahɛ̨ts'i. Nugä hin dadín xømbʉi ngue ga xi ahʉ mahøn'a, gan johyahʉ, nguetho nin hos'ɛhʉ ngue dí xi ahʉ. 2 Daman jamansuhʉ nangue ʉ yʉ ts'on'yomfɛ̨ni ją'i, nguetho nu'ʉ tengu tho'bʉ yʉ satexą'yo, nɛ i xi ahʉ jatho da hmɛpya ni ją'ihʉ ngue da mba nthɛqui ahʉ. 3 Pɛ nujʉ majuąni am hmɛpya gahʉ bʉ na nujʉ Oją, nguetho dí thąndehʉ Oją nangue rá Hogandąhi, nɛ dadín johyahʉ nangue a ra Cristo Jesús, nɛ dí pąhmbʉ hinga gue'a man hosɛgahʉ ní 'yɛ̨njʉ yʉ́ t'ʉnigahʉ Oją. 4 Pɛ nu'bʉ 'bo'o sä ɛ̨na yʉ́ t'ʉhni Oją nangue xʉn hosɛ, pɛ man'da sä xcá ɛ̨ngä 'bʉ, nguetho man'da mi pømanho man t'øt'egä. 5 Nguetho dám 'bʉi nangue yʉ judío, nɛ ná hyątopa xtám 'bʉcä 'bʉ mi thɛgä ma xifani, nɛ gätho dá comhbe a bi xije Oją dyʉ́ hebreohe dyʉ́ judíohe, nguetho nu'a ma ta ra hebreo a gue a bi xąnd mam bombøta ra Benjamín mi 'bʉh maya'bʉ. Nɛ dá tɛndä 'bɛ'a im man yʉ fariseo, ngue ɛ̨mmɛ dá humbi dá øt'ä ʉ yʉ́n t'ɛ̨di yʉ judío. 6 Nɛ nugä ɛ̨mmɛ dá yąngä a ma t'ɛ̨c'yɛ̨ihe dyʉ́ judíohe, janangue a madí ʉnba yʉ́ 'yɛ̨c'yɛ̨i ra Cristo. Nɛ mi øt'ä ʉ gätho yʉn ho im man ʉ yʉ́n t'ɛ̨di yʉ judío, janangue'a njo'o to'o mi sä da man'a n'da rán t'ɛ̨di Oją ngue dá fɛsthoho. 7 Nɛ mím bɛ̨ngä ní zingä Oją a man hosɛ. Pɛ nuya dí pądi ndetho di 'bɛrpa nín 'yomfɛ̨ni n'da a. Nɛ dá ɛ'ts'ä a ná bɛ̨ngä xʉn ho sɛgä janangue bi zä dá tįngä ran ho nangue ra Cristo. 8 Nɛ madague'a hangu nan gu xtá øzɛhɛgä, pɛ ndetho man'da dí 'bɛdi, nguetho man'da di muui ngue dí pącä ra Cristo Jesús ma Hmu. Janangue a gätho man hosɛ dá 'bɛdi, ya him mín numanho, n'damhma bi zä dán 'yo'be ra Cristo. 9 Nɛ nuya sä dam 'bʉ'be ra Cristo, nɛ ntemanho i jagä 'bɛ'a dí øzɛhɛgä nangue yʉn t'ɛ̨di, pɛ nangue a dí ɛ̨c'yɛi 'bɛ'a bi 'yørca ra Cristo, nɛ gue'a í bo ma mbʉi a nɛ in numanhogä Oją. Nguetho Oją in numanho ʉ i hąntho rá mate ra Cristo. 10 Nɛ nuya hønt'a man'da ɛ̨mmɛ dín nde ga pądi xʉn ho a ra Crsito. Ngue ga com'be xʉn ho a rá ts'ɛdi bin t'um 'bʉ mi dámbɛ̨ni, nguepʉ da zä dam 'bʉi xʉn ho 'bʉ dí 'bʉtua ja ra ximhäi, nɛ da zä dan ʉnbä tengu yʉn ʉnbi bi nu a, nɛ da zä ga com'be rán dąte, ngue nde da ma di 'bɛrqui xʉn ho a man yombʉi zɛhɛ. 11 Nɛ nubʉya xømhma thoho da zä ga com'be xʉn ho a rá ts'ɛdi ra Cristo bin t'um 'bʉ mí dąmbɛ̨ni, ngue dam 'bʉi xʉn ho a ra 'da'yote.

Gan uɛ̨nthohʉ ga tąhmbʉ ra 'dihi bʉya

12 Pɛ nugä hingui sä gam mangä ngue gätho dí com'be rá ts'ɛdi ra Cristo, nguetho hin daná søni ngue gätho xtán hotho ga øt'e. Pɛ guexta a dadí thoqui dí honi ngue ga pądi gätho 'bɛ'a bi bɛ̨ngä ra Cristo Jesús 'bʉ mi bɛndgä. 13 Pɛ ma zʉ cu ahʉ dí xi ahʉ ya, ngue hinga gätho dí øt'ä xʉn ho, pɛ hin dín nde gam bɛ̨ngä mahøn'a 'bɛ'a xtá øt'ä mam'bɛt'o. Pɛ guexta a ɛ̨mmɛ dadí thoqui dí nde man'da ga øt'ä ran ho, ngue ga tąhą xʉn ho. 14 Nɛ dín nde gan uɛ̨ntho xʉn ho, ngue ga tąhą ga hąn a í zoncahʉ Oją bʉ mahɛ̨ts'i ga hąmhbʉ, nangue dí ɛ̨c'yɛihʉ ra Cristo. 15 Nɛ gätho ahʉ ngue xʉn te nin 'yomfɛ̨nihʉ nangue ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, nde'bʉ 'da'angu guim bɛ̨mhbʉ tengu dím bɛ̨ngä. Nɛ nu'bʉ bʉ a n'da ahʉ n'dan'yo guím bɛ̨mhbʉ, nu a Oją di ja ahʉ ngue gui pąhmbʉ 'bɛ'a nde Oją. 16 Pɛ nde'bʉ ga thohmbʉ tengu ząi dí øthʉ, nangue rá 'bɛfi Oją. 17 Ma zʉ cu ahʉ, dami tɛnhdʉ a 'bɛ'a dí øt'ä, nɛ'ʉ mi'da 'bʉ i øt'a tengu dí øt'ä, dami tɛnhdʉ ʉ. 18 Nugä drá Pablogä, ga xi ahʉ mahøn'a, ɛ̨mmɛ xʉn gu yʉ nidį ya xtá xi ahʉ, nguetho ɛ̨mmɛ tu ma mbʉi nangue 'bɛ'a i øt'ʉ 'da xʉn gu, i ɛ̨na i 'yo bʉ rá 'yu Oją, pɛgue din sʉhmbʉ ra Cristo ngue hingui ɛ̨c'yɛ̨i 'bɛ'a í du bʉ ja ra pont'i. 19 Nɛ da zøn ra pa ngue da guadi nɛ di 'bɛh yʉ́ te, nguetho hønt'a 'bɛ'a i si nɛ 'bɛ'a ndesɛ rá ją'i i hądumbʉi. Pɛ ɛ̨mmɛ din 'yɛ̨x ʉ nangue 'bɛ'a i øt'ʉ nɛ hin'yʉ yʉ́ 'yąsä. Nɛ hønt'a im bɛ̨ni nangue a 'bɛ'a jaua ja ra ximhäi. 20 Pɛ nujʉ dyʉ́ 'yɛ̨c'yɛihʉ, dyʉ́ mɛnguhʉ bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ dadí thoqui dí tømdahʉ ngue ba ɛ̨h mahɛ̨ts'i a mam pørpatehʉ, ngue gue'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 21 Nɛ nu'a ra Cristo di pärca ma ngøc'yɛ̨ihʉ tengu rá ją'izɛhɛ ngue nuįxte thoho, rá rs'ɛdi i ja. Nɛ n'dat'a rá ts'ɛdi ngue di manda 'bɛ'a gätho i jaua.

4

Thoscua thoho dan johyahʉ nangue ra Hmu

1 Ma zʉ cu ahʉ ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨c'ahʉ nɛ ɛ̨mmɛ dím bɛ̨n ahʉ, nguetho xcá 'dajʉ ran johya, nɛ nangue gá 'yɛ̨c'yɛihʉ, gue'a ní nɛqui xʉn ho ma 'bɛfigä a. Nɛ nuya ma zʉ cu ahʉ, o gadí uąnspa nin 'yomfɛ̨nihʉ nangue ni t'ɛ̨c'yɛ̨ihʉ. 2 Nɛ nu aui man ju aui nangue ra Cristo ra Evodia nɛ ra Síntique, dami 'yørcaui ra mate ngue 'yo gadín sʉhmi, nguetho gadín cuui nangue ra Hmu mahɛ̨ts'i. 3 Nɛ nu i ma hogamfäts'i'i ngue gá fäxca ra 'bɛfi, dami fäx ʉ yʉ xisu ngue dim 'bʉmanho, nguetho ɛ̨mmɛ dám pɛcähe ʉ nu'bʉ má mamhbe bʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo. Nɛ a ra Clemente nɛ'ʉ mi'da bi mbäxqui, ngue gätho bi thusca ma thuhuhʉ bʉ ja ra xøcuą bʉ mahɛ̨ts'i nangue bin 'dajʉ ra temaząi. 4 Pɛ thocua thoho dan johyahʉ nangue ra Hmu, nɛ dí xi ahʉ mahøn'a, dan johyahʉ. 5 Nɛ ga fäxhʉ ma miją'ihʉ, n'damhma gätho yʉ ją'i da nu ngue dadí jamansuhʉ 'bɛ'a nám 'bʉhmbʉ. Nɛ gam bɛ̨mhbʉ ngue mi ts'ʉtho ba ɛ̨h ra Hmu mahɛ̨ts'i. 6 Nɛ hin ga hądumbʉihʉ nangue 'bɛ'a gätho dí homhbʉ, pɛ gätho ga xihmbʉ Oją 'bɛ'a dí homhbʉ, nɛ ga xihmbʉ ra jamadi ngue ząi ørcahʉ a xʉn ho. 7 Nɛ nu Oją da hyurca ma mbʉihʉ bʉya nangue ran johya hingui sä xtám bąsɛ n'da, pɛ gue'a ran johya ní jamansuc ma mbʉihʉ nɛ man 'yomfɛ̨nihʉ, nangue dín 'yohʉ ra Cristo Jesús.

Gam bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a gähto xʉn ho

8 Nuya ma zʉ cu ahʉ, mi'da jaua ngue dín nde ga xi ahʉ. Ngue gam bɛ̨mhbʉ gätho 'bɛ'a a majuąni, nɛ gätho 'bɛ'a yʉ́n thɛhʉ ngue dí hnumansujʉ, nɛ gam bɛ̨mhbʉ hin di yoho bʉ dá øthʉ 'bɛ'a dí øthʉ, nɛ hin te man ts'o gam bɛ̨mhbʉ. Nɛ gam bɛ̨mhbʉ ga ørpahʉ 'bɛ'a dí hyu yʉ́ mbʉi ʉ ma jiją'ihʉ, nɛ gam bɛ̨mhbʉ ga øthʉ 'bɛ'a mfądi ngue xʉn ho. Nɛ gam bɛ̨mhbʉ gätho 'bɛ'a ɛ̨mmɛ xʉn ho, nɛ gam bɛ̨mhbʉ ngue 'bɛ'a gätho da t'ɛ̨spi xʉn ho. 9 Nɛ gui 'yøthʉ 'bɛ'a gätho dá xän'nahʉ, nɛ gui tɛnhdʉ gätho 'bɛ'a xtá ut ahʉ. Nɛ nu'bʉ ngubʉ gui 'yøthʉ, da zä gan 'yohʉ xʉn ho Oją ngue ząi i hurpa ní mbʉi n'da.

Bi 'bɛnpi ts'ʉ ram fäts'i a ra Pablo

10 Nɛ nu Oją bi 'dacä ran johya nangue a gá bɛ̨njʉ mahøn'a, ngue gadí zɛjʉ ts'ʉ. Nɛ dí pącä ngue hin gá pumbɛ̨nijʉ, pɛ hønt'a nja, him mi sä bʉ gui zɛjʉ mam'bɛt'o. 11 Pɛ hin dí ɛ̨na ngue xcán ʉnbä 'bʉ hin xquí fäxcahʉ, nguetho ya xtán ząi ngue i jagä ran johya madague'bʉ i ja a ga honi o hin'yʉ. 12 Nugä dí pącä 'bɛ'a nám 'bʉmanho n'da ra hyoya, nɛ dí pącä 'bɛ'a nám 'bʉmanho n'da ngue i ja xʉn gu. Nɛ dadín johyagä madague a dín niyągä o gue dí tumanthuhugä. Nɛ hønt'a go 'bɛ'a dín nu, uague xʉn gu i jagä o hin'yʉ, pɛ i hu ma mbʉigä. 13 Nɛ hønt'a go má ts'ɛdi i ndec Oją, ya gätho sä ga øt'e, nguetho i fäxca ra Cristo. 14 Pɛ guexta a xʉn ho gá 'yøthʉ ngue gá zɛjʉ ts'ʉ, ngue i pan hnuman'ʉgä. 15 Nɛ nu ahʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ Filipos, guí pąhmbʉ ngue hønsɛ ahʉ gá zɛjʉ ts'ʉ nu'bʉ má pøngä bʉ ra häi Macedonia, ngue rá mbʉdi dá mangä ran ho ma'da'yo bʉ, nɛ gá pɛncahʉ ra mbɛti. 16 Nɛ nu'bʉ guexta a mí 'bʉcä bʉ ra hnini Tesalónica, yondį hyundį gá pɛncahʉ ra mbɛti, gue'bʉ má hongä. 17 Nɛ hinga høntho dín nde ga hąni, pɛ dín nde ngue di jąp ahʉ Oją nangue a xcá 'dajʉ, nangue gá zɛjʉ. 18 Nugä ya dá hąni 'bɛ'a guá pɛncähʉ 'bʉ mi zøcua ra Epafrodito, nɛ i pongui ts'ʉ 'bɛ'a dí honi. Nɛ nangue 'bɛ'a guá pɛncähʉ, nu Oją i numanho, tengu'bʉ n'da ran t'unni ɛ̨mmɛ di muui. 19 Nɛ nu'a ma Ojąhʉ di 'da ahʉ xʉn ho 'bɛ'a gätho guí homhbʉ nangue dí 'bʉhmbʉ ra Cristo Jesús. Nguetho nte di 'bɛ'a, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ho a di 'dajʉ. 20 Pɛ dí ɛ̨spahʉ ma Tahʉ Oją nɛ gätho yʉ pa maząi. Nɛ hønt'a dím bɛ̨ngä a.

Rán zɛgui ran zɛngua

21 Nɛ dí pɛn'nahʉ ran zɛngua gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngue i 'bʉpʉ, nangue rá thuhu ra Jesucristo. Nɛ gätho ya yʉ cu dí 'bʉhmbe ua i pɛn'nahʉ ran zɛngua. 22 Nɛ'ʉ mi'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngue i 'bʉcua ja ra hnini, gätho i pɛn'nahʉ ran zɛngua. Nɛ nu'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngue dim pɛcua ja ran guts'ʉt'abi man'da in nde di zɛngua ahʉ. 23 Nɛ nu ma Hmuhʉ ra Jesucristo dí äpä di 'da'ahʉ rán jąpi gätho ahʉ. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ a, nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya.

COLOSENSES

1

2

3

4

COLOSENSES

Ra søcuą bi 'yorba ra Pablo ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra dąhnini Colosas

1

Ran zɛngua

1 Nugä drá Pablogä, ma 'bäigä'be ra Cristo Jesús, nangue rá pähä Oją. 2 Nɛ dí yo'be ma cuhʉ ra Timoteo, dadí zɛngua ahʉ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngue guí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra hnini Colosas, dadín cuhʉ nangue n'dat'a dím bɛ̨mhbʉ ra Cristo. Nɛ dín ndehe ngue gätho ahʉ guin nuhʉ rán jąpi Oją ma Tahʉ, nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ.

Jamadi dí ɛ̨mfe Oją

3 Nu'bʉ dí yąhe Oją ngue rá Ta ma Hmuhʉ ra Jesucristo, thocua thoho dí ɛ̨mfe jamadi nangue ahʉ. 4 Nguetho ya xtá øhmbe nangue ni t'ɛ̨c'yɛ̨ihʉ nangue ra Cristo Jesús, nɛ dá øhmbe ngue ja ahʉ ran huɛ̨cate nangue ni mi 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ. 5 Nguetho guí tømhbʉ 'bɛ'a gätho yʉn ho guin nuhʉ bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ guí tømhbʉ gue'bʉ go rá mbʉdi gmí 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ a ram hma majuąni. 6 Nu ran ho ma'da'yo ngue xcá 'yøhmbʉ, nuya din xąndi, nɛ hønbʉ go hapʉ i pa, di pärpa yʉ́ mbʉi yʉ ją'i, tengu tho bin ja bʉ guí 'bʉhmbʉ 'bʉ gmí 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ njuąntho rá mate Oją. 7 Gmí 'yøhmbʉ ran ho ma'da'yo gue'a bi xi ahʉ man 'yo'be ra Epafras. Nugähe ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨je na, nguetho nuna ran 'yohʉ n'da rá 'yɛ̨hɛ̨ ra Cristo, nɛ di zɛ ahʉ nangue rá 'bɛfi Oją. 8 Nɛ nuna ra Epafras bi xije ngue gadí huɛ̨gahe nangue rá Hogandąhi Oją di bɛ̨n'nahʉ. 9 Nɛ nu'bʉ ra pa dá øhmbe ngue xʉn ho ni t'ɛ̨c'yɛ̨ihʉ nɛ nin huɛ̨catehʉ, thocua thoho dí äfe rá ts'ɛdi Oją nangue ahʉ, ngue gui pąhmbʉ rá pähä Oją nɛ gui pąhmbʉ rán 'yomfɛ̨ni a rá Hogandąhi Oją. 10 Nɛ dí äfe rá ts'ɛdi Oją ngue gam 'bʉhmbʉ tengu rán säui ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją, nɛ thocua thoho ząi gui 'yøthʉ a in numanho ra Hmu. Nɛ dí äfe Oją ngue gui 'yøthʉ yʉ hogant'øt'e, nɛ din te ni mbʉihʉ ngue man'da gui pąhmbʉ Oją. 11 Nɛ gätho nan gu rá ts'ɛdi Oją dí äpähe nangue gätho yʉn ʉnbi guín nuhʉ, ngue hin gan xømbʉihʉ. Nɛ nangue rá ts'ɛdi Oją di ja ahʉ ngue hin di ʉn'na ni mbʉihʉ, nɛ din ja ahʉ ran johya. 12 Janangue a da zä gui 'yɛ̨mfʉ jamadi ma Tahʉ Oją, nguetho bi hogahʉ da zä ga comhbʉ 'bɛ'a gätho di un yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i guepʉ bí ja rán nɛqui. 13 Nɛ bi yąnjʉ Oją bʉ ja rá ts'ɛdi ra 'bɛxui, nɛ bi zixgahʉ bʉ di manda rá Ts'ʉnt'ʉ di huɛ̨qui. 14 Nɛ nu'a rá Ts'ʉnt'ʉ bi gurca ma ts'oquihʉ, nɛ gue'a í zä bi pungahʉ Oją a.

Rá 'bɛfi bi 'yøzɛhɛ ra Cristo

15 Nɛ nu Oją hingui sä da nu n'da, pɛ nu ra Cristo ngue 'da'angudui Oją, nɛ bin ją'i ua ja ra häi tengu tho 'bʉ dá nuhʉ Oją. Nu ra Cristo mi 'bʉ 'bʉ rá mbʉdi thoho, 'bʉ nte mi ja ua. 16 Nɛ nangue rá ts'ɛdi Oją ra Cristo bi 'yøt'e 'bɛ'a gätho i ja nɛ to'o gätho i 'bʉi, guecua ja ra häi, nɛpʉ mahɛ̨ts'i, nu'ʉ di nɛqui nɛ'ʉ hin di nɛqui, gätho ʉ i ja yʉ́ ts'ɛdi, nɛ'ʉ ɛ̨mbi i jasɛ yʉ́ ts'ɛdi, pɛ nu ra Cristo bi 'yøt'e gätho ʉ ngue di manda ʉ. 17 Nɛ nu'a ra Cristo mi 'bʉi nu'bʉ ma hin'yʉ ua ra ximhäi. Nɛ nangue rá ts'ɛdi di jamansu xʉn ho gätho 'bɛ'a bi 'yøt'e, nɛ gue'a ní bømanho a. 18 Nu gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i i 'bʉi n'dam'bʉi tho i øt'e tengu'bʉ n'danją'i tho, nu ra Cristo tengu'bʉ rá yą a. Nɛ di un ra temaząi yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i. Nɛ nu'a, rá mbʉdi ngue bi dąmbɛ̨ni a. Janangue a hin'yʉ man'da ra ts'ɛdi nuįxte tengu rá ts'ɛdi a. 19 Nguetho bi zän Oją hønt'a rá Ts'ʉnt'ʉ bi unni gätho rá ts'ɛdi. 20 Nɛ nu'bʉ mí mbän rá ji ra Cristo bʉ ja ra pont'i, bi 'bɛrpa yʉ́ ts'ɛdi ʉ gätho madín sʉhmbʉ Oją i 'bʉcua ja ra häi nɛpʉ mahɛ̨ts'i. Nɛ gue'a dí hocpi gätho 'bɛ'a i ja, nɛ gue'a dí hocpa ʉ to'o gätho in nde. 21 Nɛ nu'a ra Cristo bi hogahʉ, nguetho yatho dá 'uehmbʉ bʉ rá 'yu Oją, nɛ mí øthʉ yʉn ts'o, nɛ gue'a dán sʉhmbʉ Oją a. Pɛ nuya Oją sä da numanhojʉ. 22 Nu Oją bi hogahʉ gätho ma ts'oquihʉ, nguetho rá ją'i ra Jesús bi nu ran ʉnbi nɛ ran dąte nanguejʉ. Janangue'a xtán hotho gahʉ 'bʉ bi däjʉ bʉ 'bʉ Oją, nɛ hin da dįnga ma ts'oquihʉ. 23 Pɛ nu'bʉ guín nde ngue din ja ahʉ bʉ, pɛ jatho thocua thoho gui 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ, nɛ hin gui 'yon nin 'yomfɛ̨nihʉ. Nɛ gui thoqui gui tømhbʉ ran ho ma'da'yo gá 'yøhmbʉ, nu'a bi sih yʉ ją'i gätho ra ximhäi. Nɛ n'dat'a ram hma dí øt'ä ngue dím pøngahyągä, guecä drá Pablogä.

Rá 'bɛfi ra Pablo

24 Nɛ nugä di johya ma mbʉi 'bʉ dín nu ran ʉnbi nangue ahʉ. Nɛ xʉn zän Oją ga comhbʉ rán ʉnbi ra Cristo, nguetho yʉ́ mbɛti gahʉ a. Nu'a bi nu ran ʉnbi nangue gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i, nɛcä dín nu ran ʉnbi tengu bi zän Oją ngue gan nugä. 25-26 Nɛ bi huancä Oją gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i ga pɛpi, ngue ga xih ran ho ma'da'yo. Nɛ nu'a ran ho ma'da'yo ní gua a rám hman Oją a, ngue im ma gätho him mam fądi mam'bɛt'o. Nguetho gue'bʉ rá mbʉdi thoho njom mí pądi. Nɛ nu'bʉ mám 'bʉhmbʉ bʉya, nɛ ja dá pąhmbʉ bʉya. 27 Nɛ nuna ram hma him mam fądi, ngue dim 'bʉpʉ ra Cristo bʉ mbo ma mbʉihʉ, ngue gätho dyʉ́ 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ i 'bʉh ra ximhäi, nɛ'ʉ hing yʉ judío. Nɛ nangue dim 'bʉpʉ mbo ma mbʉihʉ ra Cristo, sä ga tømhbʉ a rán ho nuįxte bí ja bʉ mahɛ̨ts'i. Nɛ guehna ran t'øt'e nuįxte in ndejʉ Oją ga pąhmbʉ ya. 28 Janangue a nu ran ho ma'da'yo dím mamhbe nɛ dí xänbahe xʉn ho, nɛ gätho yʉ ją'i dí xihmbe ran ho, nangue bi 'dacä ran 'yomfɛ̨ni Oją. Nguetho dí ndepe gätho da mba ma hocpi yʉ́ mbʉi ʉ, nu'bʉ i pądi 'bɛ'a bi 'yørba ra Cristo. Nɛ da zä dim 'bʉi xʉn ho ra Cristo bʉ mbo yʉ́ mbʉi bʉya. 29 Janangue a gätho ma mbʉi dí øt'ä ma 'bɛfi, nangue ra ts'ɛdi ngue bi 'dac ra Cristo dí øt'ä.

2

1 Nugä drá Pablogä dín nde ahʉ gui pąhmbʉ ngue dí hądumbʉi dí äpä rá ts'ɛdi Oją nangue ahʉ gyʉ́ 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ. Nɛ'ʉ ngue 'bʉpʉ ra hnini Laodicea nɛ gätho ʉ mi'da ngue njąm'bʉ mi nugui. 2 Dín nde ahʉ ngue da hyu ni mbʉihʉ, nɛ n'dat'a guim bɛ̨mhbʉ nangue i ja ahʉ nin huɛ̨catehʉ n'da ngu n'da ahʉ. Nɛ hin te di 'bɛdi ngue gui pąhmbʉ nangue ra Cristo, nguetho 'bɛ'a gätho him mam fądi sä gui tįmhbʉ nangue ra Cristo. 3 Pɛ nangue ra Cristo sä gui tįmhbʉ 'bɛ'a him mam fądi nangue rán 'yomfɛ̨ni ra Cristo. Nɛ hønt'a ra Cristo sä da 'yut ahʉ rán 'yomfɛ̨ni Oją. 4 Nuna guehna dí xi ahʉ na, nguetho 'bʉ'i 'da nde da hyä ahʉ, ɛ̨mmɛ mahotho im man ʉ, pɛ him majuąni. 5 Nugä hinga 'darbʉ dí 'bʉhmbʉ ya, pɛ i so ma mbʉi nangue ahʉ. Nɛ ɛ̨mmɛ i hu ma mbʉi 'bʉ dí øde ngue hingui cuent' ni mbʉihʉ, nɛ hingui tąp a ni mbʉihʉ ʉ yʉ hyäte, nangue ni t'ɛ̨c'yɛihʉ nangue ra Cristo. 6 Nde'bʉ thocua thoho gan 'yohʉ ra Cristo Jesús ra Hmu, nguetho ya gá sin a ra Cristo ngue dim Hmu bʉ ja ni mbʉihʉ, nɛ bi du nangue ahʉ. 7 Nu ra Cristo tengu'bʉ ra dą'yʉ a, nɛ n'dat'a guí comhbʉ rá te ni mbʉihʉ, nɛ gue'a nán te ni mbʉihʉ a. Nɛ dami zacua ni t'ɛ̨c'yɛ̨ihʉ, tengu bi sän'nahʉ. Nɛ ząi gui 'yɛ̨mfʉ jamadi Oją gätho bi 'da ahʉ.

Dí comhbʉ ra 'da'yote ra Cristo

8 Damin jamansuhʉ ngue hin din ts'on ni t'ɛ̨c'yɛ̨ihʉ nangue 'bɛ'a im man i 'da yʉn 'yohʉ, ngue nde da hyä ahʉ. Pɛ im bɛ̨nsɛ a i xi ahʉ, nɛ him majuąni a i xi ahʉ. Gue'ʉ yʉ́m hmansɛ yʉn 'yohʉ im ma mi'da yʉ hmu hin di nɛqui di manda ua ja ra ximhäi, nɛ hin rán t'ɛ̨di ra Cristo ʉ. 9 Pɛ nangue a ra Cristo da zä ga pąhmbʉ xʉn ho Oją. Nguetho Oją bin ją'i nangue rán gøc'yɛ̨i ra Cristo, nɛ nte di 'bɛdi gätho i ja a Oją nangue rá ją'i ra Cristo. 10 Janangue a nu'bʉ dín 'yohʉ ra Cristo, i jajʉ 'bɛ'a gätho dí homhbʉ. Nɛ nu'a ra Hmuts'ʉt'abi a, nɛ hønt'a di manda gätho 'bɛ'a i ja. 11 Nɛ nu'bʉ má ɛ̨c'yɛ̨ihʉ ra Cristo, bi thɛgahʉ gätho ma ts'oquihʉ gätho gahʉ, nɛ ahʉ ngue hing yʉ judío ahʉ. Nɛ gue'a njuąntho ran thɛqui in nu Oją a bi 'yøt ahʉ ra Cristo. 12 Nguetho nu'bʉ mán xixyąhʉ, tengu'bʉ 'darbʉ bi t'ägahʉ a ra Cristo, ngue dá sohmbʉ bʉ ma nyon 'yomfɛ̨nihʉ. Nɛ tengu'bʉ 'darbʉ dá thąmbɛ̨nihʉ ra Cristo bʉ ja ra 'da'yote, nguetho dí ɛ̨c'yɛ̨ihʉ rá ts'ɛdi Oją bi xox'a ra Cristo 'bʉ mi du, nangue rá ts'ɛdi xʉn ndoho. 13 Nɛ nu'bʉ hin ní hoc ni mbʉihʉ, gätho ahʉ ngue hing yʉ judío ahʉ, tengu'bʉ gyʉ́ duhʉ nangue ni ts'oquihʉ, nɛ hin gmi comhbʉ ran hoqui bi man Oją maya'bʉ. Pɛ nu Oją bi ja ahʉ nɛ'ahʉ dá comhbʉ ra tema'da'yo ra Cristo, nɛ bi pungahʉ gätho ma ts'oquihʉ. 14 Nɛ nujʉ hin dá jąshʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, o gue'a ran hocją'i dí pąsɛhʉ hin dá jąshʉ a, nɛ gue'a gä dín dupatehʉ a. Pɛ bi gurga man dupatehʉ a ra Jesús 'bʉ mi du bʉ ja ra pont'i. Nɛ gue'a ní hogahʉ Oją a. 15 Nɛ nangue a 'bɛ'a bi 'yøt' ra Cristo 'bʉ mi du bʉ ja ra pont'i, bi 'bɛrpa yʉ́ ts'ɛdi ʉ i ɛ̨na i ja yʉ́ ts'ɛdi ngue hin di nɛqui. Nɛ bi japi ngue bi mbɛ'ts' yʉ́ sä 'bʉ mi hnu ngue bi dą a ra Cristo.

Ga homhbʉ ga øthʉ ngue dyʉ mɛnguhʉ bʉ mahɛ̨ts'i.

16 Janangue a njon da zä da xijʉ ga sufʉ 'bɛ'a dí sihʉ, nɛ njon da zä da xijʉ jatho ga sufʉ n'da ran go, gue'ʉ yʉ t'ʉngopa, o gue'ʉ yʉ pa ran ts'äya. 17 Nɛ nuya yʉn t'ɛ̨di ɛ̨mbi xʉn dʉxqui, bi man Oją maya'bʉ ngue bi xi ʉ yʉ judío, pɛ 'da yʉ patho ʉ. Nɛ din t'ɛs' 'bʉ bá ɛ̨h ra Cristo ʉ, nguetho yʉ hmɛpya thoho nangue a ra Cristo. Pɛ nuya bi zøh ra Cristo, nɛ gue'a majuąni i ja rá ts'ɛdi a. 18 Nɛ masque i si ahʉ gui 'bɛhmbʉ rán jąpi Oją 'bʉ hin gui thąndehʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i. Pɛ o guí suhʉ. Gue'a im man ʉ 'da, nguetho ɛ̨mbi ran 'yɛ̨ts'i 'bʉ dí thąndehʉ ra Cristo, nguetho i ja rá ts'ɛdi. Pɛ go i ɛ̨n ʉ hing ran 'yɛ̨ts'i 'bʉ ga thąndehʉ ʉ i coh yʉ́ ts'ɛdi, ngue yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i. Pɛ im mansɛ, nɛ him bi 'yut Oją, nguetho ɛ̨mmɛ xʉn ts'o yʉ́n 'yomfɛ̨ni ʉ. 19 Pɛ nu'ʉ hin'yʉ 'bɛ'a yʉ́n jahʉ ra Cristo. Pɛ nujʉ dyʉ 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ dí 'bʉhmbʉ ra Cristo tengu'bʉ n'danją'i tho dí comhbʉ. Nu ra Cristo tengu'bʉ ra yą, nɛ di bɛ̨ngahʉ yʉn 'yomfɛ̨ni xʉn ho, nɛ gue'a nán te ma mbʉihʉ a, tengu bi zän Oją.

'Darbʉ dá tuhʉ ra Cristo nɛ 'darbʉ dí 'bʉhmbʉ a

20 Ha hin gá tuhʉ ra Cristo, nɛ guí ɛ̨na gá hyɛhmbʉ yʉ́n t'øt'e ra ximhäi. Pɛ hanja guexta a gní 'yøthʉ tengu'bʉ rá mbɛti ahʉ ra ximhäi, ngue guí ødahʉ yʉ́n t'ɛ̨di ʉ to'o ɛ̨mbi di manda ua ja ra ximhäi. 21 Ngue sä i ɛ̨n ahʉ: “'Yo guí thähmbʉ ya, nɛ o guí sahʉ ya, nɛ o guí hąxhʉ ya.” Pɛ nde'bʉ hin gan hyɛhmbʉ ngue di 'bɛp ahʉ ʉ yʉ́n t'ɛ̨di ʉ. 22 Pɛ gätho ya ɛ̨njʉ ga sufʉ, pɛ an ts'änni gätho ga homhbʉ nɛ din thegue. 23 Nɛ ɛ̨na gue'bʉ gue'a ran 'yomfɛ̨ni xʉn ho a im man ya yʉn 'yohʉ, nguetho im man a n'da ran thąnde ngue hin dín 'yɛ̨x a n'da, nɛ im ma da zɛthoho 'bɛ'a in nde n'da. Pɛ mfądi hinga gue'a, nguetho hinga gue'a ní zɛrpa ní mbʉi n'da 'bʉ im bɛ̨ni da 'yøt' ran ts'o.

3

1 Pɛ gam bɛ̨mhbʉ ngue 'darbʉ dá thąmbɛ̨nihʉ ra Cristo, tengu'bʉ ya dá sohmbʉ ra ximhäi. Janangue a ga homhbʉ ga øthʉ ngue dyʉ mɛnguhʉ bʉ mahɛ̨ts'i, ngue ya dí 'bʉhmbʉ ra Cristo, nɛ nu'a i 'bʉpʉ ja rán 'yɛi Oją, i conhui rá ts'ɛdi a. 2 Gam bɛ̨mhbʉ tengu bʉ nam bɛ̨n ʉ 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ tengu bʉ nam bɛ̨n ʉ 'bʉcua ja ra ximhäi. 3 Gam bɛ̨mhbʉ ngue 'darbʉ dá tuhʉ ra Cristo, nɛ nuya 'darbʉ bi 'bɛsca ma tehʉ ra Cristo bʉ bí ja rá ts'ɛdi Oją, bʉ nam bɛ̨n a. 4 Nu ra Cristo dá simhbʉ mbo ma mbʉihʉ, nɛ gue'a ma tehʉ i jajʉ a ya. Nɛ nu'bʉ bi hnu a rá ts'ɛdi nuįxte ra Cristo, nɛjʉ da hnu ngue dí comhbʉ rá nuįxte a.

Hønt'a ma'da'yo gam bɛ̨mhbʉ ya

5 Janangue a nuya gätho yʉ́n ts'o ra ximhäi i ja bʉ mbo ma mbʉihʉ ga hɛhmbʉ, tengu'bʉ dán hyosɛhʉ. Hin dan 'yomt'ɛ̨nihʉ, xin ga øthʉ yʉ 'yąsä, nɛ ga ɛshʉ ʉ yʉ ts'on'yomfɛ̨ni. Xín dan siyatehʉ, nguetho tengu'bʉ dí thąndehʉ ʉ yʉ oją ngue him majuąni. 6 Pɛgue guehya da nu rán ts'ɛmbi Oją nts'utho, ngue gätho ʉ hin di jamansu 'bɛ'a im man Oją. 7 Nu'ehʉ ngubʉ gmí øthʉ 'bʉ gmí 'yohʉ bʉ ja ra 'bɛxui. 8 Pɛ nuya dami hyɛhmbʉ 'bɛ'a gmím bɛ̨nbahʉ ni miją'ihʉ ya, gätho ra cuɛ, nɛ dami hyɛhmbʉ a gní 'yɛ̨t'ambʉihʉ ran ts'o. Nɛ o gadí c'ąman'ʉ ni miją'ihʉ nangue ra ts'ore, nɛ gui 'yɛshʉ nangue ra ts'ore i pøn ni ndehʉ. 9 Nɛ o gadín xihmbʉ yʉ fɛhni n'da ngu n'da ahʉ, nguetho ya gá pähmbʉ nin 'yomfɛ̨nihʉ nɛ gätho 'bɛ'a gmí øthʉ. 10 Nɛ nuya i ja ahʉ ma'da'yo nin 'yomfɛ̨nihʉ. Pɛ nu Oją man'da man'da di 'da ahʉ ran 'yomfɛ̨ni, da gohi tengu thoho rán 'yomfɛ̨ni ra Cristo, ngue bi 'dajʉ ra 'da'yote. 11 Nu ra Cristo 'da'angu bʉ na nu yʉ ją'i, madague hønt'a go 'bɛ'a má ją'i, yʉ griego, o gue yʉ judío o gue hing yʉ judío, o gue yʉm 'bʉndąpo ją'i, o gue yʉ 'yɛ̨hɛ̨, o gue hing yʉ 'yɛ̨hɛ̨. Nu ra Cristo in 'yohʉ hønt'a to'o nde da 'yɛ̨c'yɛ̨i, nɛ nangue ra Cristo ga tįmhbʉ gätho dí homhbʉ. 12 Nɛ nangue rán huɛ̨cate Oją ya bi huancahʉ ngue ga ɛ̨c'yɛ̨ihʉ. Janangue a nde'bʉ ga øthʉ ran hocją'i, nɛ hin dan 'yɛ̨xhʉ, nɛ ga ørbahʉ ran ho ma miją'ihʉ, nɛ din ja ma yembʉihʉ, nɛ hin dan xømbʉihʉ 'bɛ'a da t'ørcahʉ. 13 Nɛ dam punbahʉ n'da ngu n'dajʉ nu'bʉ da 'yørcahʉ ran ts'o n'da, tengutho bʉ í pungahʉ ra Cristo. 14 Pɛ man'da ɛ̨mmɛ hnɛhi thoho ga øthʉ ran huɛ̨cate, hin te dadí 'bɛhmbʉ 'bʉ. 15 Nɛ ga jafʉ ra Cristo di manda gahʉ, n'damhma dim 'bʉmanho ma mbʉihʉ. Nguetho ya bá zoncahʉ Oją ngue dam 'bʉhmbʉ tengu'bʉ n'danją'itho. Nɛ thocua thoho ga xihmbʉ ra jamadi 'bɛ'a bi 'yørcahʉ Oją. 16 Nɛ gam bɛ̨mhbʉ rám hman ra Cristo, nɛ nangue rám hma din jajʉ ran 'yomfɛ̨ni xʉn ho. Nɛ gue'a dán xänbahʉ a n'da ngu n'dajʉ. Nɛ ga ɛ̨mfʉ jamadi Oją nu'bʉ dí tuhmbʉ yʉ thuhu, o gue dím mamhbʉ rám hman Oją. 17 Nɛ 'bɛ'a gätho dí øthʉ, nɛ 'bɛ'a gätho dím mamhbʉ, pɛ ga øthʉ a dí t'ɛ̨spa ra Hmu Jesús. Nɛ ga ɛ̨mfʉ jamadi Oją ma Tahʉ, nangue a ra Jesús.

Dam 'bʉmanhohʉ bʉ ja ma ngumhbʉ

18 Nɛ nu ahʉ gyʉ xisuhʉ, dami 'yøhmbʉ 'bɛ'a im man ni ndøhʉ, nguetho gue'a rán säui n'da ra 'yɛ̨c'yɛ̨i. 19 Nɛ nu ahʉ gyʉn 'yohʉhʉ, dami huɛ̨c ni xisuhʉ, nɛ hin gui sʉhmbʉ ʉ. 20 Nɛ nu ahʉ gyʉ t'ʉhnihʉ, dami 'yøthʉ 'bɛ'a gätho man ni tahʉ nɛ ni mbehʉ, nguetho gue'a in numanho Oją a. 21 Nɛ nu ahʉ gyʉ tahʉ, nɛ gyʉ mbehʉ, hinga thocua tho gui sʉh ni t'ʉhnihʉ, janangue a mpähä thoho da 'yøt'a guín numanhohʉ. 22 Nɛ nu ahʉ gyʉ 'yɛ̨hɛ̨hʉ nɛ gyʉ mbɛfihʉ, dami 'yøthʉ 'bɛ'a gätho nde ni hmuhʉ, yʉ ją'i. Pɛ hinga hønt'ʉ guim bɛ̨mhbʉ da numanho ahʉ ʉ, pɛ gue'a Oją guín ndehʉ da numanho ahʉ. Janangue a gui 'yøthʉ xʉn ho ni 'bɛfihʉ ngue dí numanho ahʉ Oją. 23 Nɛ nu'ʉ 'bɛ'a gätho ní 'bɛfi guí øthʉ, gui 'yøthʉ xʉn ho, nguetho hinga hønt'a ra ją'i ni hmuhʉ, pɛ nɛsɛ a Oją. 24 Nguetho ya guí pąhmbʉ a ra herencia di 'dajʉ ra Cristo, ngue i juadi xʉn ho, nɛ gue'a majuąni ni Hmuhʉ a. 25 Pɛ nu'ʉ to'o i øt' ran ts'o, Oją di cospa a bi 'yøt'e, madague a hønt'a go to'o ní ją'i.

4

1 Nɛ nu ahʉ gyʉ hmuhʉ, dami 'yørpahʉ ran ho ni 'yɛ̨hɛ̨hʉ o gue ni mbɛfihʉ, nguetho guí pąhmbʉ i 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i ni Hmuhʉ.

Man'da ran zofo

2 Nɛ gätho gahʉ hin dan xømbʉihʉ nangue dan yąhʉ Oją, nɛ thocua thoho ga xihmbʉ jamadi Oją 'bɛ'a gätho di 'dajʉ. 3 Nɛ nu ahʉ damin yąhʉ Oją nanguecähe, ngue di jaje ga thoje gam mamhbe rám hma, nɛ ga xih yʉ ją'i 'bɛ'a bi 'yurcahʉ, ram hma ngue him mam fądi, ngue dim 'bʉpʉ mbo ma mbʉihʉ ra Cristo. Nɛ nugä dí ofädigä nguetho dím mangä na ram hma. 4 Dami 'yäfʉ rá ts'ɛdi Oją ngue da bømanho 'bɛ'a dím mangä, ngue 'bɛ'a bi 'yurcahʉ, nguetho jatho gam mangä xʉn ho a. 5 Nɛ dami jamansu ni mbʉihʉ, janangue a nu yʉ ją'i hing yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i da nu ngue majuąni guín 'yohʉ ra Cristo. Nɛ dąman ɛ̨hyahʉ gui xihmbʉ nangue ra Cristo. 6 Dami zomanhohʉ yʉ ją'i, nɛ hin gui 'yʉthʉ ʉ, pɛ dąmi hyurpahʉ yʉ́ mbʉi. Pɛ ga pąhmbʉ 'bɛ'a dá thąhmbʉ n'da ngu n'da, nangue a ran ho di bɛ̨ngahʉ Oją ngue ga xihmbʉ.

Ran zɛngua ran zɛgui

7 Nuna ma zʉ cuhʉ ra Tíquico, ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨cä na, nɛ bi mbäxqui xʉn ho ngue dá øt'be rá 'bɛfi Oją. Nu'bʉ bi zøm bʉ, da xi ahʉ gätho 'bɛ'a dadí jagä. 8 Janangue a dí pɛhndä bʉ ya, ngue gui pąhmbʉ 'bɛ'a dí jagähe ua. Nɛ nu'a da hyut a ni mbʉihʉ nangue ra Cristo. 9 Nɛ da mbɛ ra Tíquico ma cuhʉ ra Onésimo, nuna i ɛ̨c'yɛ̨i xʉn ho na, nɛhna dadí huɛ̨cä na. Nuna n'da ra mɛngu bʉ guí 'bʉhmbʉ, nɛ da xi ahʉ 'bɛ'a gätho bin ja ua. 10 Nɛhna ma mi ofädi'be ra Aristarco, i pɛn'nahʉ ran zɛngua, nɛ ra Marcos rá mɛni ra Bernabé i pɛn'nahʉ ran zɛngua. Nɛ ya dá xi ahʉ nangue ra Marcos, nɛ nu'bʉ da zøm bʉ, dami simhbʉ xʉn ho. 11 Nɛhna ra Jesús í Justo i pɛn'nahʉ ran zɛngua. Pɛ høndi hyutho ya ma mijudíohe ngue yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i dadím pɛhmbe ua nangue rá 'bɛfi Oją, nɛ guehya hyu ɛ̨mmɛ i hurca ma mbʉi. 12 Nɛ nuna i pɛn'nahʉ ran zɛngua na ra Epafras, n'da ra mɛngu bʉ guí 'bʉhmbʉ, nɛ rá 'yɛ̨hɛ̨ ra Cristo na. Nɛ ząi i äp rá ts'ɛdi Oją nangue ahʉ, ngue hin gui päh nin 'yomfɛ̨nihʉ nangue ra Cristo, pɛ njuąntho gui 'yøthʉ rá pähä Oją. 13 Nɛ majuąni dím mangä nangue ra Epafras, ngue ɛ̨mmɛ xʉ hyądumbʉi in yąui Oją nangue ahʉ, pɛ hinga høn'a thohʉ, pɛ nɛ'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi i 'bʉpʉ ja ra hnini Laodicea, nɛ'ʉ 'bʉpʉ ja ra hnini Hierápolis. 14 Nu'a ra Lucas, ra médico, ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨jʉ a, nɛ'a i pɛn'nahʉ ran zɛngua. 15 Nɛcä dra Pablogä dí pɛnpa ran zɛngua yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i ngue i 'bʉpʉ ja ra hnini Laodicea, nɛ'a man juhʉ nangue ra Cristo ra Ninfas, nɛ gätho ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i ngue dim pɛti bʉ rán gu. 16 Nɛ nu ahʉ, nu'bʉ gá jua a gá mamhbʉ na ra søcuą dí pɛn'nahʉ ya, dami thocpahʉ ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i bí 'bʉpʉ ja ra hnini Laodicea. Nɛ'a man'da ra søcuą dá pɛhndä bʉ Laodicea, dami nuhʉ bʉ. 17 Nɛ nu'i gra Arquipo, pɛ i jaua a dí xi a'i. Dami 'yøt'e xʉn ho ra 'bɛfi ngue bi 'da a'i ra Hmu, nɛ hingui ts'ʉtho gui 'yøt'e. 18 Nugä dra Pablogä, dá o't'ä ua na man zɛngua nangue ma 'yɛsɛ. Pɛ damim bɛ̨mhbʉ ngue dí ofädigä. Oją di jamansu ahʉ nɛ da mbäx ahʉ. Nɛ hønt'a dí xi'ahʉ ya.

1 TESALONICENSES

1

2

3

4

5

1 TESALONICENSES

Ná n'da ra søcuą bi 'yorba ra Pablo ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra dąhnini Tesalónica

1

Ran zɛngua

1 Nugä dra Pablogä nɛ ra Silvano nɛ ra Timoteo dí ot'ähe na ra søcuą, nɛ dí pɛnh'nahe ran zɛngua gätho ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi gue dim pɛti bʉ ja ra hnini Tesalónica, gätho yʉ ją'i ngue in 'yohʉ Oją ma Tahʉ nɛ ra Jesucristo ma Hmuhʉ. Nɛ nu ahʉ nɛ dín ndehe din ja ahʉ rán jąpi Oją, nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ Oją ma Tahʉ nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo.

Bi t'ut'ʉ 'bɛpʉ dí 'yɛ̨c'yɛi ʉ 'bʉpʉ mi'da yʉ häi

2 Nɛ ząi dí xihmbe jamadi Oją nangue ahʉ. Nɛ ząi dím bɛ̨n ahʉ 'bʉ dí yąhe Oją. 3 Nɛ dím bɛ̨n ahʉ 'bʉ dí yąhe Oją ma Tahʉ, nangue ni t'ɛ̨c'yɛihʉ gní'yøthʉ rá 'bɛfi Oją nɛ nangue nin huɛ̨catehʉ ɛ̨mmɛ guí humbi gam pɛhmbʉ, nɛ nangue a guí tømdahʉ ngue ba ɛ̨h mahøn'a ra Jesucristo, nɛ gue'a gní hyät'i gní sɛthʉ 'bɛ'a gätho guín nuhʉ. 4 Ma zʉ cu ahʉ dí pąhmbe ngue ɛ̨mmɛ di huɛ̨c'ahʉ Oją, nɛ bi huan'nahʉ ngue gyʉ mbɛti ahʉ a. 5 Nɛ nu'bʉ rá mbʉdi dá mangähe bʉ a rán ho ma'da'yo ra Cristo, gá pąhmbʉ him mam hmansɛgä, pɛ nangue rá ts'ɛdi a rá Hogandąhi Oją guí hyąmhbʉ a ram hma bi bɛ̨n'nahʉ gue majuąni a. Nɛ guí pąhmbʉ mam 'bʉihe nu'bʉ mám 'bʉcähe bʉ, nguetho dá ut'ahʉ 'bɛ'a dám 'bʉ a n'da. 6 Nɛ nu ahʉ gá tɛnhdʉ a ram 'bʉi dá ut'ahe ngue tengu bi 'yøt' ra Hmu mahɛ̨ts'i. Nɛ madague'a xʉn ngu ran ʉnbi gá nuhʉ, pɛ guehma gá hyąmhbʉ a ram hma nɛ gán johyahʉ nangue rá Hogandąhi Oją. 7 Pɛ nangue mpähä thoho gá hyąmhbʉ ram hma nɛ gám 'bʉmanhohʉ, gätho gá 'yuthʉ 'bɛpʉ dí 'yɛ̨c'yɛi ʉ 'bʉpʉ ra häi Macedonia nɛpʉ ra häi Acaya. 8 Nɛ nangue ahʉ gá jafʉ bi fą a rán ho ma'da'yo ra Cristo, janangue'a hinga hønbʉ ra häi Macedonia nɛ ra häi Acaya, pɛ hønbʉ go hapʉ i fądi gue ɛ̨mmɛ i ja ni t'ɛ̨c'yɛihʉ nangue Oją. Nɛ him mahyoni ga xihmbe a ram hman ya. 9 Nɛ nu'ʉ gätho yʉ ją'i i ma ngue ɛ̨mmɛ gá simanhoje 'bʉ má mbähmbe bʉ ni hninihʉ. Nɛ i ma nangue gá sohmbʉ ni nyoguihʉ, nɛ nuya guí thąndehʉ Oją i 'bʉi ngue majuąni a. 10 Nɛ i ma gue guí tøhmbʉ ba ɛ̨h mahøn'a mahɛ̨ts'i ra Jesús, rá Ts'ʉnt'ʉ Oją. Gue'a bá xox'a Oją bʉ 'bʉ ʉ xʉn du, nɛ gue'a ra Jesús da yąnjʉ nangue rán ts'ɛmbi Oją xʉn ʉ tho ngue ba ɛ̨hɛ.

2

Rá 'bɛfi ra Pablo bʉ Tesalónica

1 Nɛ nu ahʉ ma zʉ cu ahʉ guí pąhmbʉ ngue hinga säti thoho dá mbähmbe bʉ guí 'bʉhmbʉ. 2 Nɛ guí pąhmbʉ hangu nangu ran ʉnbi bi mba ma ʉnguigahe nu'bʉ mám 'bʉhmbe bʉ ja ra hnini Filipos. Pɛ madague'a dá nuhe ran ʉnbi, nu Oją bi 'daje ran zambʉi dá xi ahʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo, madague xʉn ngu min nde da zʉje. 3 Nguetho hin dá xi ahʉ n'da ram hma him majuąni, nɛ hin dá xi ahʉ nangue 'bɛ'a ga tąsɛhe, nɛ hin dím bɛ̨ni ngue høntho xcá hä ahʉ. 4 Pɛ nugähe nząi dí mamhbe tengu in nde Oją, nguetho Oją bi huangähe ga mamhbe rán ho ma'da'yo ra Cristo, nɛ i pą Oją ngue hin te dá cømhbe, nɛ hin dá homhbe 'bɛ'a da numanho yʉ ją'i. Pɛ Oją di ąsca ma mbʉihe. 5 Nɛ hin dí huanhde yʉm hma mahotho guepʉ da numanhoje yʉ ją'i. Nɛ hin dí homhbe ngue ga tąhmbe ra mbɛti. Nu'a Oją i pądi 'bɛ'a dí mamhbe. 6 Nɛ hin dá homhbe 'bɛ'a dí numansuje yʉ ją'i, xínga gue ahʉ o gue'ʉ mi'da, madague'a mi sä xcá øt'ahe ts'ɛdi nguetho ma 'bäigähe ra Cristo. 7 Pɛ ɛ̨mmɛ dá tump'a ma mbʉihe tengu'bʉ n'da ra mbe di jamansu yʉ́ t'ʉhni, nangue man huɛ̨catehe dá øt'ahʉ. 8 Dín nde ga comhbʉ a rám hman Oją madague'a jatho ga ɛm ma tehe, nguetho ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨c'ahʉ. 9 Ma zʉ cu ahʉ, ha hin guím bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a dá øthe 'bʉ mám pɛhmbe bʉ ma pa nɛ ra xui ngue dá honsɛhe 'bɛ'a dá homhbe, nguetho him mi nde ga pa ahe. Pɛ ra mate thoho dá xi ahʉ rám Hman Oją. 10 Pɛ ha hin guí pąsɛhʉ, nɛ a Oją i pądi 'bɛ'a mam 'bʉihe nu'bʉ mám 'bʉhmbe bʉ guí 'bʉhmbʉ gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, ngue hønt'a Oją dín ndehe da t'ɛ̨spi, nɛ hin'yʉ 'bɛ'a dí mba ma yącpihe, nguetho gätho xʉn ho 'bɛ'a dá øthe. 11 Nɛ guí pąhmbʉ ngue n'da ngu n'da ahʉ dá øthe tengu'bʉ ma t'ʉhni ahe tengutho n'da ra ta di huɛ̨c yʉ́ t'ʉhni nɛ di un ran zofo. Nɛ xtá hąt'ahʉ ra ts'ɛdi ni mbʉihʉ. 12 Nɛ dá xi'ahʉ ja ts'ɛditho gui 'yøthʉ ram 'bʉi tengu i numanho Oją. Nguetho Oją bi zonh'nahʉ gui comhbʉ a rá ts'ɛdi nuįxte bʉ di manda. 13 Nɛ nząi dadí unhde ra jamadi Oją nangue ahʉ, nguetho nu'bʉ má xi ahʉ rám Hman Oją, gá hyąmhbʉ a majuąni rám Hman Oją, nɛ hin gá 'yɛ̨mhbʉ gue høntho rám hman ra ją'i. Nɛ gue'a ram hma dim pɛpʉ mbo ni mbʉihʉ ya, gätho ahʉ ngue guí ɛ̨c'yɛihʉ. 14 Nu ahʉ ma zʉ cu ahʉ, gá nuhʉ ran ʉnbi gue bi 'yøt'a ni mɛnguhʉ, tengutho bi nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ra häi Judea nu'bʉ mi nu ran ʉnbi ngue bi 'yørpa yʉ́ mijudíohʉ ʉ. 15 Nu yʉ judío bi hyo a ra Hmu Jesús, tengutho bi 'yørpa yʉ́ pøngahyą Oją mam'bɛt'o, nɛcähe bi hyønje thi, nɛ Oją din sʉhmbʉ ʉ, nɛ njo'o to i numanho ʉ. 16 Nɛ nu'bʉ má xihmbe yʉ ją'i ngue hing yʉ judío ra 'yu dí pø Oją ʉ, pɛ bi hɛgähe ʉ yʉ judío. Janangue'a bin te yʉ́ ts'oqui ʉ, nɛ nuya bi ts'änni da nu rán ts'ɛmbi Oją nts'utho ʉ.

Nu'a ra Pablo nde da mba mahøn'a bʉ Tesalónica

17 Ma zʉ cu ahʉ, nu'bʉ má njo'ogähe bʉ 'da yʉ pa, hin dadí pumbɛ̨ni ahʉ, pɛ dím bɛ̨n ahʉ nɛ ɛ̨mmɛ dín ndehe ga mbähmbe bʉ, gua nu ahe. 18 Nugähe mim bɛ̨ni ga mbähmbe bʉ, nɛ nugä dra Pablogä mi säpi ga mbagä bʉ xʉn ngu yʉ nidį, pɛ 'bex bi ząngua ra zįthu. 19 Pɛ gue'a zɛhɛhʉ man johya ahe. Nguetho nu'bʉ bá ɛ̨h mahøn'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo, di nɛqui xʉn ho ma 'bɛfihe, ngue ya gá 'yɛ̨c'yɛihʉ. 20 Majuąni guesɛ ahʉ man johya ahʉ, nguetho tengu'bʉ man t'unni ahʉ ga dä ahʉ bʉ.

3

1-2 Pɛ nugä him mí hät'i ga tø'mi mi'da yʉ pa ngue da 'bäx ahʉ. Janangue'a dá pɛn'nahʉ na ma zʉ cuhʉ ra Timoteo ba fäx ahʉ nɛ di zɛ ahʉ nangue ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, nɛ dá co'be ua ja ra hnini Atenas. Nɛ nu ra Timoteo n'da rá 'yɛ̨hɛ Oją ngue dadím pɛhmbe ngue dí mamhbe rán ho ma'da'yo ra Cristo. 3 Nuna ra Timoteo di zɛ ahʉ ngue hin gui 'uehmbʉ bʉ ja rá 'yu Oją nangue ran ʉnbi guín nuhʉ. Nguetho ya guí pąhmbʉ gue rá pähä Oją ga nuhʉ ran ʉnbi nangue'a ga tɛnhdʉ ra Cristo. 4 Guí pąhmbʉ 'bɛ'a dá xi ahʉ nu'bʉ mám 'bʉhmbʉ, ngue jatho guin nuhʉ ran ʉnbi tengu guín nuhʉ ya. 5 Nɛ nu'bʉ him mi sä man'da nya'a ga tø'mi, dá pɛhndä n'dihi bʉ ra Timoteo, nguetho dín nde ga pądi 'bɛ'a guí øthʉ nangue ni t'ɛ̨c'yɛihʉ. Nguetho nugä dí su da dą ahʉ ra zįthu, nɛ säti thoho ra 'bɛfi dá øt'ahe bʉ 'bʉ. 6 Pɛ nuna ra Timoteo ya bí 'bärpʉ guepʉ guí 'bʉhmbʉ nɛ dá hąmhbe ra nde nangue ni t'ɛ̨c'yɛihʉ nɛ nangue nin huɛ̨catehʉ. Nɛ bi xije ngue nząi ɛ̨mmɛ guím bɛ̨nje nɛ guín nde guin nuje, tengutho bʉ na ndegähe gan nu ahe. 7 Janangue'a ma zʉ cu ahʉ, madague'a dín nuhe ran ʉnbi ua, pɛ nu'bʉ má øhmbe ngue'a gadí zacuatho ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, 'bex bi hyu ma mbʉihe. 8 Nɛ nugähe sä ga häthe ʉ yʉn ʉnbi dín nuhe ua, nguetho dí pąhmbe gue ya gadí thot'a ni t'ɛ̨c'yɛihʉ nangue'a ra Hmu. 9 Thocua thoho dí xihmbe jamadi Oją nangue'a ran johya gadí 'daje. 10 Nɛ nu ra pa nɛ ra xui dí yąhe Oją nangue ahʉ, nɛ dí äp'ahe rá ts'ɛdi Oją ngue gan nu ahʉ mahøn'a. Nguetho dín nde ga xän'nahʉ 'bɛ'a gadí 'bɛhmbʉ nangue ni t'ɛ̨c'yɛihʉ. 11 Nɛ dí äcähe Oją ma Tahʉ nɛ'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo gue di jaje ga mbähmbe bʉ gua nu ahʉ. 12 Nɛ ma Hmuhʉ di ja ahʉ ngue 'da gdán huɛ̨ctahʉ n'da ngu n'da ahʉ, nɛ gui huɛ̨jʉ gätho mi'da, tengugähe ngue dadí huɛ̨c'ahʉ. 13 Gue nu'a ran huɛ̨cate i ja ahʉ dí zac'a ni mbʉihʉ nɛ di ja ahʉ n'dat'a Oją guim bɛ̨mhbʉ, nɛ gätho ma hoqui bʉ dán nu Oją ma Tahʉ nu'bʉ bá ɛ̨h mahøn'a ma Hmuhʉ ra Jesús din 'yohʉ gätho xʉm pøhø.

4

Dam 'bʉhmbʉ a dí numanhojʉ Oją

1 Nuya ma zʉ cu ahʉ, dí xi ahʉ nangue rá thuhu ma Hmuhʉ ra Jesús gue gui thojʉ gui 'yøthʉ 'bɛ'a dá xän'nahʉ. Nɛ gam 'bʉhmbʉ a dí numanho ahʉ Oją, nɛ man'da gui thojʉ xʉn ho. 2 Nɛ guim bɛ̨mhbʉ ya 'bɛ'a gätho dá xän'nahʉ nangue rá thuhu ma Hmuhʉ ra Jesús gue gui 'yøthʉ. 3 Nɛ gue'a nde Oją gue gui däfʉ gätho ni mbʉihʉ, nɛ hin gui 'yøthʉ ran 'yomt'ɛ̨ni. 4 Nɛ n'da ngu n'da ahʉ nde'bʉ gui pąhmbʉ guin numansu ni xisu zɛhɛhʉ, janangue'a hin gui 'yøthʉ ran 'yomt'ɛ̨ni mi'da yʉ xisu. 5 Nɛ hin gui 'yørpahʉ ran ts'o tengu i øt'ʉ yʉ ją'i ngue hingui pą Oją. 6 Nde'bʉ xínga n'da ahʉ gui 'yøthʉ gui ʉnba ni min'yohʉhʉ ngue gui nutontofʉ rá xisu. Nguetho Oją di cos'ahʉ ran ʉnbi 'bʉ gue'a gui 'yøthʉ, tengu dá xi ahʉ. 7 Nguetho Oją bi zongahʉ ga øthʉ ran ho nɛ him bi zongahʉ ga øthʉ ran ts'o. 8 Nu'a to'o fɛsthoho ʉ yʉn zofo im mangua, pɛ hin rám hmansɛ n'da ran 'yohʉ i fɛsthoho pɛ rán t'ɛ̨di Oją, ngue bi 'dajʉ rá Hogandąhi. 9 Nu Oją ya bi xän'nahʉ ngue gan huɛ̨jʉ n'da ngu n'da ahʉ, janangue'a hin'yʉ man'da ga xi ahʉ. 10 Nɛ ya gá 'yuthʉ nin huɛ̨catehʉ gätho yʉ cu i 'bʉpʉ ra häi Macedonia. Pɛ dí xi ahʉ ma zʉ cu ahʉ nɛ man'da gui 'yuthʉ nin huɛ̨catehʉ. 11 Nɛ nu ahʉ o gadím pate thohohʉ pɛ gui 'yøzɛhɛ ni 'bɛfi zɛhɛhʉ nɛ gui hyądumbʉi gui hyomhbʉ 'bɛ'a gdám 'bʉhmbʉ, tengu xtá xi ahʉ. 12 Nu'bʉ ngubʉ gui 'yøthʉ, da numanho ahʉ ʉ hingui ɛ̨c'yɛi, nguetho hin guí äthʉ 'bɛ'a guí homhbʉ.

Ba ɛ̨h mahøn'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo

13 Nuya ma zʉ cu ahʉ dín nde ahʉ gui pąhmbʉ 'bɛ'a din ja ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi xʉn du, janangue'a hin da du ni mbʉihʉ tengu ʉ yʉ ją'i nte mán ho i tø'mi, ngue hingui pą Oją. 14 Nɛ tengu bʉ na ɛ̨c'yɛihʉ ngue bi du ra Jesús nɛ bi dąmbɛ̨ni a, nɛ ngutho bʉ dá ɛ̨c'yɛihʉ da dąmbɛ̨ni ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi xʉn du, nɛ di jap Oją gätho din 'yohʉ ra Jesús nu'bʉ bá ɛ̨h mahøn'a. 15 Guehna rám hman ra Hmu dí xi ahʉ ya, nujʉ dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ gue dí 'bʉthohʉ 'bʉ bá ɛ̨h mahøn'a ra Hmu, hin dam 'bɛt'ohʉ ga texhʉ mahɛ̨ts'i, pɛ nu'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi xʉn du dim 'bɛt'o ʉ. 16 Nguetho guesɛ ra Hmu ba cąh mahøn'a mahɛ̨ts'i, nɛ ɛ̨mmɛ ts'ɛdi da ma nangue rá ts'ɛdi nu'bʉ bi zøn ra pa da man Oją. Nɛ rá ngʉrpa m'bɛhni mahɛ̨ts'i ɛ̨mmɛ nts'ɛdi da ma. Nɛ gätho na ngʉni ra ximhäi da t'ø a rá thʉxi Oją. Nɛ gätho ʉ to'o xí 'yɛ̨c'yɛi, ngue xʉn du, da dąmbɛ̨ni, nɛ gue'ʉ rá mbʉdi da ndexpʉ mahɛ̨ts'i. 17 Nɛ dim 'bɛjua ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi ngue i 'bʉtho, 'dat'a da zixcahʉ, nɛ dan c'athʉ ra Hmu bʉ i ja yʉ güi nɛ dam 'bʉhmbʉ ra Hmu gätho yʉ pa maząi. 18 Nɛ guehna dá xi ahʉ gnín hyurpa ni mbʉihʉ n'da ngu n'da ahʉ.

5

1 Ma zʉ cu ahʉ, hingui jatho ga xi ahʉ jąm'bʉ da zøn ʉ yʉ pa din ja ʉ an ts'änni din ja. 2 Nguetho nu ahʉ guí pąhmbʉ xʉn ho ngue njongui pądi, o gue ra pa o gue ra xui ba ɛ̨h ra Hmu. Tengu'bʉ hingui pą a n'da jąm'bʉ ba ɛ̨'a n'da ra bɛ̨. 3 Nɛ nu'bʉ da man ʉ hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi gue gätho i 'bʉmanho nɛ nte mán ts'o din ja, 'bex ba ɛ̨h ran ts'ɛmbi da 'yøt' Oją ngue hin dim pommi ʉ. Nguetho tengu n'da ra xisu gue bi zøn ra ora dim 'bʉh rá t'ʉhni, nɛ hin hapʉ sä da mbatho. 4 Pɛ nu ahʉ ma zʉ cu ahʉ, hin di pi ahʉ ngue tengu'bʉ ba ɛ̨ a n'da ra bɛ̨, nɛ hingan ts'ärbʉ da zøhø, nɛ di pi ʉ i hupʉ ja ra 'bɛxui. Pɛ guí tømhbʉ ra pa ba ɛ̨h ra Hmu. 5 Nguetho gätho gahʉ dí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra 'bɛxui tengu'bʉ ra xui. 6 Nde'bʉ hin dam 'bʉhmbʉ tengu'bʉ dí ąhmbʉ, tengu ʉ mi'da, pɛ dí nuhmbʉ nɛ dan 'yomfɛ̨nihʉ xʉn ho. 7 Nu ra xui i ąh yʉ ją'i nɛ ra xui di ho di mihni. 8 Pɛ nujʉ gue dí 'bʉhmbʉ ja rán nɛqui Oją, nde'bʉ nząi din jajʉ ran 'yomfɛ̨ni xʉn ho. Nɛ nujʉ jatho ga hehʉ rá ts'ɛdi Oją nangue ma t'ɛ̨c'yɛihʉ, nɛ ran huɛ̨cate, nɛ ga tømdahʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo gue gue'a dí pøjʉ, janangue'a hin da dąjʉ ra zįthu. 9 Nguetho Oją him bi zängahʉ ga nuhʉ rán ts'ɛmbi a. Pɛ bi zängahʉ ga hąmhbʉ a ran ho ma'da'yo ngue di pøjʉ ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 10 Nguetho nu ra Jesucristo bi du nanguejʉ, ngue in nde 'darbʉ dam 'bʉhmbʉ a, madague'bʉ xtá tuhʉ o gue dí tehʉ nu'bʉ bá ɛ̨h mahøn'a. 11 Janangue'a damin hyurpa ni mbʉihʉ nɛ gam fäxhʉ n'da ngu n'da ahʉ tengutho guí øthʉ ya.

Nu ra Pablo di un ran zofo yʉ 'yɛ̨c'yɛi

12 Nuya ma zʉ cu ahʉ, damin numansuhʉ ʉ gätho bi huan Oją ngue yʉn ngʉrpi bʉ, ngue xän'nahʉ nɛ di 'da ahʉ ran zofo nangue Oją. 13 Dami numanhohʉ ʉ nɛ ɛ̨mmɛ gui huɛ̨jʉ nangue ra 'bɛfi i øt'e nangue ahʉ. Nɛ dami 'yɛs'hʉ a gnín junthʉ bʉ guí 'bʉhmbʉ. 14 Nuya ma zʉ cu ahʉ dí xi ahʉ, dami xihmbʉ ʉ i dąnhyɛ̨i ngue hingui ho 'bɛ'a i øt'e. Nɛ dami zɛhmbʉ to'o i tu yʉ́ mbʉi, nɛ dami zɛhmbʉ ʉ ngue hinguin zaqui yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi. Nɛ o gadín xømbʉihʉ nangue gätho ʉ, pɛ dami fäxhʉ ʉ. 15 Nɛ gan jamansuhʉ hin gui cospahʉ ran ts'o 'bʉ i øt'ahʉ ran ts'o ʉ 'da, pɛ gan 'yørpahʉ ran ho n'da ngu n'da ahʉ, nɛ gätho i 'bʉcua ja ra ximhäi. 16 Nɛ daman johyahʉ gätho yʉ pa. 17 Nɛ 'yo guí ɛs'hʉ gan yąhʉ Oją. 18 Nɛ Oją gui xihmbʉ jamadi 'bɛ'a gätho bi 'yøt'ahʉ. Nguetho gue'a in nde Oją a gui 'yøthʉ, gue ahʉ guín 'yohʉ ra Cristo Jesús. 19 Nɛ 'yo guí sɛrpahʉ rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją dim pɛpʉ mbo ni mbʉihʉ. 20 Nɛ 'yo guí øman'ʉhʉ 'bʉ 'bo'o da ma, ngue dim pøngahyą Oją. 21 Dami bɛ̨mhbʉ gue 'bɛ'a gätho xʉn ho o hin'na. Nu'bʉ xʉn ho, dami pɛs'hʉ. 22 Dami 'uehmbʉ gätho 'bɛ'a mán ts'o. 23 Nu Oją gue bi hoc'ahʉ, nɛ di ja ahʉ gätho ni mbʉihʉ guim bɛ̨mhbʉ a. Nɛ di ja ahʉ ni mbʉihʉ nɛ ni tehʉ nte mán ts'o din 'yohʉ nu'bʉ bá ɛ̨h mahøn'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 24 Nu Oją gue'a bi zon'nahʉ, ngubʉ da 'yøt'ahʉ. Nguetho di ją'ts'a im ma nɛ da 'yøt'e gätho na.

Ran zɛngua ran zɛgui nɛ rán jąpi Oją

25 Ma zʉ cu ahʉ dami 'yäfʉ rá ts'ɛdi Oją nanguecähe. 26 Dami zɛnguagahʉ ts'ʉ ʉ yʉ cu nangue ran huɛ̨cate. 27 Nuya dí xi ahʉ nangue rán t'ɛ̨di ma Hmuhʉ, dami mamhbʉ ma søcuągä bʉ 'bʉi gätho yʉ cu. 28 Nɛ gue'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo di jąp'ahʉ. Hønt'a dí xi ahʉ ya.

2 TESALONICENSES

1

2

3

2 TESALONICENSES

Ná yoho ra søcuą bi 'yorba ra Pablo ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra dąhnini Tesalónica

1

Ran zɛngua

1 Nugä dra Pablo, nɛ ra Silvano nɛ ra Timoteo dí o't'ahʉ na ra søcuą gätho ahʉ gyʉ cuhʉ nangue ra Cristo guí 'bʉhmbʉ bʉ ra hnini Tesalónica, gue ahʉ guí 'bʉhmbʉ Oją ma Tahʉ nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 2 Nu'a Oją ma Tahʉ, nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo dí ndepe di 'da ahʉ rán jąpi nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ.

Di ʉnba ʉ yʉ ts'om'bäi 'bʉ bá peng ra Cristo

3 Ma zʉ cu ahʉ jatho ga xihmbe Oją jamadi nangue ahʉ. Nɛ xʉn ho ngue ngubʉ dím bɛ̨mhbe, nguetho thocua thoho man'da te ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, nɛ man'da man'da gnín huɛ̨ctahʉ n'da ngu n'da ahʉ. 4 Janangue'a man'da jagähe ran johya nu'bʉ dí xihmbe mi'da yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bɛ'a guí øthʉ. Nguetho hin gadín xømbʉihʉ nangue ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, madague'a hangu nangu yʉn ʉnbi guín nuhʉ nɛ'ʉ 'bɛ'a gätho i t'øt'ahʉ ya nangue guí tɛnhdʉ ra Cristo. 5 Nangue a guí häthʉ yʉn ʉnbi, guí uhmbʉ gue jatho di ʉnba Oją ʉ to di ʉn'nahʉ, pɛ nu ahʉ gám pomhbʉ a. Nɛ nu'ʉ yʉn ʉnbi guín nuhʉ ya, gue'a ní hoc'a ni mbʉihʉ Oją tengu rán säui bʉ di manda Oją. 6 Nɛ xʉn ho da 'yøt' Oją 'bʉ bi un ran ʉnbi ʉ to di ʉn'nahʉ. 7 Nɛ nu Oją di japi din säya nin ʉnbi guí nuhʉ ya, nɛ ngutho da 'yørcahe 'bʉ bá ɛ̨h mahøn'a mahɛ̨ts'i ma Hmuhʉ ra Jesús, din 'yohʉ yʉ́m 'bɛhni gue i ja yʉ́ ts'ɛdi, nɛ ban 'yohʉ ra sibi nts'utho. 8 Nɛ nu'bʉ bá ɛ̨hɛ, di un ran ts'ɛmbi gätho to'o hingui pą Oją, nɛ gätho to'o him bi 'yørpamasu rán ho ma'da'yo ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 9 Nɛ nu'ʉ to'o da nu ran ts'ɛmbi xmá mba da nu ran ʉnbi ngue njąm'bʉ da guadi, nɛ ma 'ueque tho bʉ 'bʉh ra Hmu mahɛ̨ts'i, nɛpʉ hapʉ ja rá ts'ɛdi nuįxte. 10 Pɛ nu'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi, gue'ʉ dí hnu a rá nuįxte a ra Hmu 'bʉ bi zøn ra pa ba ɛ̨hɛ. Nɛ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi da 'yɛ̨spa a, nɛ ahʉ gan 'yohʉ ʉ, nguetho gá 'yɛ̨c'yɛihʉ ran ho ma'da'yo dá xi ahʉ. 11 Janangue a nząi dí yąhe Oją nangue ahʉ. Nɛ dí äfe di 'da'a ni mbʉihʉ ngue yʉ́n thɛhʉ ram 'bʉi bi zän'nahʉ. Nɛ nu'a Oją di 'da ahʉ rá ts'ɛdi gui 'yøthʉ ran ho guím bɛ̨ni gui 'yøthʉ. Nɛ nangue ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, Oją di zɛ ahʉ gui 'yøthʉ rá 'bɛfi. 12 Nɛ nangue'a 'bɛ'a gui 'yøthʉ bʉya, nu'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo da t'ɛ̨spi. Nɛ nu'a xin da 'yɛ̨s'ahʉ, nangue rá mate zɛhɛ a Oją nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo.

2

Ran 'yohʉ ngue ra ngʉrpa 'yøt'ats'oqui

1 Nuya ma zʉ cu ahʉ, dí xi ahʉ ya 'bɛ'a din ja nu'bʉ bá ɛ̨h mahøn'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo, ngue di pɛrcahʉ 'darbʉ dam 'bʉhmbʉ. 2 'Yo gadí päh nin 'yomfɛ̨nihʉ 'bʉ 'bo'o da xi ahʉ, ya bi zøn ra pa ba ɛ̨h ra Hmu. 'Yo gadí 'yon ni mbʉihʉ 'bʉ 'bo'o da xi ahʉ bi bɛ̨nba Oją ngue ya ba ɛ̨h ra hmu ya. Nɛ 'yo guí ɛ̨c'yɛihʉ 'bʉ 'bo'o da hyä ahʉ ngue da 'yɛ̨n ahʉ dá o't'ähe ra søcuą dá mamhbe ya bi zøh ra Hmu mahɛ̨ts'i. 3 Nɛ 'yo guí ɛ̨c'yɛihʉ 'bɛ'a gätho i man yʉ ją'i. Nguetho him ba ɛ̨h ra Hmu asta gue'bʉ go gätho yʉ ją'i i 'bʉcua ja ra häi ngue hingui ɛ̨c'yɛi din sʉhmbʉ Oją. Nɛ him ba ɛ̨h ra Cristo asta gue'bʉ din 'yo a n'da ran 'yohʉ ngue ra ngʉrpa 'yøt'ats'oqui, ngue m'bɛjua da t'ɛ̨rpʉ ja ran ʉnbi maząi. 4 Nɛ nu'a ra ngʉrpa 'yøt'ats'oqui da zʉi gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi gue i thąnde Oją, nɛ da zʉ ʉ mi'da i thąnde hønt'a go 'bɛ'a i thąnde, nguetho in nde a dí mba nthąnde zɛhɛ. Nɛ da yʉrpʉ ja n'da ra niją nɛ da hyupʉ, tengu'bʉ gue'a Oją a. 5 Ha hin guím bɛ̨mhbʉ guehna dá xi ahʉ nu'bʉ mám 'bʉhmbʉ bʉ. 6 Pɛ nuya guí pąhmbʉ 'bɛ'a i sąmmi ngue ba ɛ̨hɛ, nguetho hinga na søn ra pa da man Oją gue ba ɛ̨hɛ. 7 Pɛ nuya ɛ̨mmɛ xʉn ngu dim pɛpʉ yʉ́ mbʉi yʉ ją'i a rá ts'ɛdi ra zįthu, ngue hin di nɛqui. Pɛ i pa nts'ąmbi thoho rá ts'ɛdi asta gue'bʉ go bi zøn ra pa ngue Oją di 'uec'a to'o i sąmmi. 8 Nɛ gätho da nu ran 'yohʉ ngue ra ngʉrpa 'yøt'ats'oqui. Pɛ nu'bʉ bá ɛ̨h mahøn'a ra Hmu Jesús nuįxtetho rá ts'ɛdi, da hyo a ran 'yohʉ, ngue da huic thoho. 9 Nɛ nu'bʉ bá ɛ̨h ran 'yohʉ ngue xʉn ngu rá ts'ɛdi ra zįthu in 'youi, nɛ da 'yøt'e xʉn ngu yʉ hmɛpya, nɛ yʉn t'øt'e nuįxte ngue dí hyät' yʉ ją'i. 10 Nɛ gätho 'bɛ'a mán thäte da 'yøt'e, ngue da hyät' yʉ ją'i i 'yo rá 'yu ram 'bɛdi, gue'ʉ him mín nde da 'yɛ̨c'yɛi a majuąni guepʉ mí sä xtím pøhø. 11 Nɛ nu'ʉ gätho him bi nde da 'yɛ̨c'yɛi a majuąni Oją, di japi da 'yɛ̨c'yɛi yʉ fɛhni nɛ da dɛn'na ran 'yohʉ ngue ra ngʉrpa 'yøt'ats'oqui. 12 Janangue'a gätho ʉ him bi 'yɛ̨c'yɛi a majuąni pɛ man'da di ho ran ts'o, 'darbʉ da nu rán ts'ɛmbi Oją ʉ.

Nthahni dim pøhø

13 Pɛ nząi ga xihmbe jamadi Oją nangue ahʉ 'bɛ'a gätho bi 'yøt'ahʉ ma zʉ cu ahʉ, ngue di huɛ̨c'ahʉ ra Hmu. Nguetho Oją bi huahn'nahʉ rá mbʉdi thoho ngue di pø ahʉ. Nɛ nangue gá 'yɛ̨c'yɛihʉ a majuąni, nu'a rá 'bɛfi rá Hogandąhi Oją í bo ni mbʉihʉ. 14 Nɛ bi huahn'nahʉ Oją ngue gá 'yɛ̨c'yɛihʉ 'bʉ má xi ahe rán ho ma'da'yo ra Cristo. Nɛ bi zän'nahʉ Oją gui comhbʉ rá nuįxte ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 15 Nuya ma zʉ cu ahʉ dami thoctahʉ ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, nɛ 'yo gadí uąns'hʉ 'bɛ'a guím bɛ̨mhbʉ, nɛ 'yo gadí pumbɛ̨nihʉ 'bɛ'a dá xän'nahʉ nu'bʉ 'darbʉ mám 'bʉhmbʉ, nɛ'a 'bɛ'a dá xi ahʉ nu'bʉ má o't'ahe ʉ yʉ søcuą. 16 Nuya gue ma Hmuhʉ ra Jesucristo, guesɛ a, nɛ Oją ma Tahʉ, da hyut'a ni mbʉihʉ maząi nangue rán hosɛ Oją. Nu'a Oją di huɛ̨c'ahʉ, nɛ nangue rá mate bi jajʉ ga tøhmbʉ 'bɛ'a di 'dajʉ. 17 Nɛ nu'a Oją da hyu ni mbʉihʉ, nɛ di zɛt'a ni mbʉihʉ ngue gui mamhbʉ nɛ gui 'yøthʉ 'bɛ'a gätho xʉn ho.

3

Gui 'yäfʉ Oją nanguecähe, ɛ̨n'a ra Pablo

1 Hønt'a dí xi ahʉ ya ma zʉ cu ahʉ, dami 'yäfʉ rá ts'ɛdi Oją nanguecähe n'dahma din ja rá ts'ɛdi rám hman ra Hmu, nɛ da bømanho hønbʉ go hapʉ ga 'yomhbe. Nɛ gätho to'o da 'yøde da hyąni nangue ran johya, tengutho bin ja bʉ guí 'bʉhmbʉ. 2 Nɛ gui 'yäfʉ rá ts'ɛdi Oją ngue da yąnje bʉ 'bʉh yʉ ts'om'bäi ją'i, nguetho hinga gätho in nde da hyąn rám hman Oją. 3 Nguetho nu'a ra Hmu njąm'bʉ da hyɛgahʉ pɛ nząi da mbäjʉ, nɛ i ja rá ts'ɛdi ngue hin di japi di ʉn'nahʉ ra dąmants'o. 4 Nɛ nu'a ra Hmu di jaje dí pąhmbe ngue gadí thoctahʉ guí øthʉ 'bɛ'a gätho dí xi ahe. 5 Nɛ nu'a ra Hmu di ja ahʉ man'da man'da gui pąhmbʉ rán huɛ̨cate Oją, nɛ di ja ahʉ gui hyäthʉ 'bɛ'a gätho guí thohmbʉ tengutho bi 'yøt'a ra Cristo.

Jatho gui 'yøt' ni 'bɛfi zɛhɛhʉ

6 Ma zʉ cu ahʉ dí xi ahʉ nangue rá thuhu ma Hmuhʉ ra Jesucristo, dami 'uehmbʉ ts'ʉ bʉ 'bʉ ʉ ni cuhʉ i dąnhyɛ̨i, ngue hingui nde dim pɛfi, gue'ʉ hingui tɛn'na 'bɛ'a dá xän'nahe. 7 Nɛ nu'ahʉ guí pąhmbʉ 'bɛ'a gdám 'bʉhmbʉ, tengu dá ut'ahe 'bʉ mám 'bʉcähe bʉ, ngue hin dám 'bʉndąnhyɛ̨i thohogähe. 8 Nɛ xíngui ts'ʉ gá 'daje 'bɛ'a dá homhbe. Pɛ dám pɛhmbe ra pa nɛ ra xui n'dahma bin ja 'bɛ'a dá homhbe, nɛ xíngui ts'ʉ dá pa ahe. 9 Madague mí sä xcá ähmbe ngue xquí zɛje. Pɛ dá ndehe ga ut'ahe ra hmɛpya gui 'yøthʉ. 10 Nɛ nu'bʉ mám 'bʉhmbʉ bʉ, dá xi ahʉ, ngue'bʉ 'bʉ a n'da hingui nde dim pɛfi, hin din sihmɛ 'bʉ, pɛ da zä ra thuhu 'bʉ. 11 Nguetho dí øhmbe gue 'bʉ i 'da ahʉ hingui nde dim pɛfi, pɛ di hødąnhyɛ̨i thoho nɛ ndetho din thįnt pʉ hin yʉ́ 'bɛfi. 12 Nuya nangue rá ts'ɛdi ma Hmuhʉ ra Jesucristo, dí xi ʉ to'o hingui nde dim pɛfi, ngue da hyąnya zɛhɛ rá 'bɛfi da 'yøt'e, nɛ da hyonsɛ 'bɛ'a dám 'bʉi. 13 Pɛ nu'ahʉ ma zʉ cu ahʉ, o gadín xømbʉihʉ gui 'yøthʉ ran ho. 14 Nu'bʉ 'bʉ a n'da ahʉ hingui nde da 'yøt'a 'bɛ'a dí xi ahʉ, dami hyɛthʉ 'bʉ, janangue'a da mbɛ'ts' yʉ́ sä. 15 Pɛ o gadín sʉhmbʉ, pɛ gui unhdʉ ran zofo tengu'bʉ ni cuhʉ.

Ran zɛgui ran zofo

16 Nɛ guesɛ ra Hmu, hønt'a sä da hyut'a ni mbʉihʉ, hønt'a go 'bɛ'a guí thohmbʉ gätho yʉ pa. Nɛ nu'a ra Hmu gam 'bʉhmbʉ gätho ahʉ. 17 Nugä dra Pablo dí o't'ä na ran zɛngua i ja ua ya nangue ma 'yɛsɛgä. Tengu'bʉ ma firmagä na, ngue gätho ya ma søcuą. 18 Nuya nu'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo di jąp'ahʉ, gätho ahʉ. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ a ya.

1 TIMOTEO

1

2

3

4

5

6

1 TIMOTEO

Ná n'da ra søcuą bi 'yorba ra Timoteo a ra Pablo

1

Ran zɛngua

1 Nugä dra Pablogä, ma 'bäigä'be ra Jesucristo nangue rán t'ɛ̨di Oją ma yąntehʉ, nɛ ra Jesucristo, guesɛ'a ran ho dí tømhbʉ a. 2 Dí pɛnh'na n'da ra søcuą gra Timoteo, tengu'bʉ majuąni ma ts'ʉnt'ʉ i, ngue ya dá xän'na ma t'ɛ̨c'yɛihʉ. Nɛ dí äp Oją ma Tahʉ di 'da'a rá mate nɛ rán huɛ̨cate, nɛ da hyut'a ni mbʉi a ra Cristo Jesús ma Hmuhʉ.

Da mba ma hɛcpi ʉ n'dan'yo in xänbate

3 Nɛ tengu dá xi'a 'bʉ má mba bʉ Macedonia, nɛ ngutho dí xi'a ya, dami copʉ Éfeso, nɛ gui hɛcpa ʉ 'da bí 'bʉpʉ, ngue hinga n'dan'yo da ma 'bʉ in xänbate. 4 Nɛ dami xifi hin din xäh mi'da yʉ cuento gue 'bɛ'a sä ɛ̨mbi bi 'yøt'ʉ ndu ma bombøtahʉ maya'bʉ nɛ'bʉ ɛ̨mmɛ ma 'bɛ'a yʉ́ thuhu ʉ, ngue man'da di xąnt'ʉ yʉ́m hma. Nguetho nu'ʉ yʉm hma tengu ʉ, säti thoho ran 'yomfɛ̨ni di un'na n'da, pɛ hin di 'yomfɛ̨niba n'da da 'yɛ̨c'yɛi Oją. 5 Pɛ nu'a ma 'bɛfihʉ dyʉ xänbatehʉ, ga xänba yʉ ją'i dan huɛ̨jʉ. Nɛ gue'a ran huɛ̨cate di nɛqui bʉ ma mbʉihʉ 'bʉ m'be't'e a, nɛ'bʉ ząi dí øthʉ a di bɛ̨ngahʉ Oją, nɛ'bʉ hønt'a Oją dím bɛ̨mhbʉ a. 6 Pɛ nu'ʉ 'da hinga guehya yʉm hma dín huɛ̨ca n'da i honi, pɛ bi 'uepʉ ja rá 'yu Oją, janangue i tɛn yʉm hma säti thoho. 7 Nu'ʉ, ɛ̨mmɛ i honi nde din xänbate nangue yʉ́n t'ɛ̨di Oją bi man ra Moisés, pɛ hingui pądi 'bɛ'a im ma. Sä i mants'ɛditho, pɛ nɛ hingui pądi 'bɛ'a nam bøn'ʉ yʉ́m hmansɛ i ma 'bʉ i man yʉn t'ɛ̨di. 8 Dí pąhmbʉ gue xʉn ho ʉ yʉn t'ɛ̨di bi xi Oją ra Moisés. Pɛ bi ts'än yʉ́n t'ɛ̨di Oją gue dí mba ma hɛcpi ʉ yʉ dądits'oqui. 9 Nɛ gue'ʉ yʉn t'ɛ̨di dí mba ma hɛcpi ʉ to'o jasɛ yʉ́n t'ɛ̨di zɛhɛ, nɛ'ʉ i fɛsta yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nɛ'ʉ to hingui numansu Oją, nɛ di ho da 'yøt' yʉ ts'oqui. Nɛ'ʉ to hingui ɛ̨spa Oją, nɛ i tɛn ra ximhäi, nɛ i ho yʉ́ ta nɛ yʉ́ mbe, nɛ yʉ hyodu. Gue'ʉ da sih yʉ́n t'ɛ̨di Oją ʉ, nɛ hinga gue'ʉ hønt' Oją mbɛ̨ni. 10 Nɛ bi ts'än yʉ́n t'ɛ̨di Oją dí mba ma hɛcpi ʉ øt' ran 'yomt'ɛ̨ni, nɛ'ʉ din 'yąsäbi yʉ́ min'yohʉhʉ tengu'bʉ n'da ra xisu, nɛ'ʉ i pɛ̨ yʉ́ miją'ihʉ, nɛ'ʉ i man yʉ fɛhni, nɛ i xih ra fɛhni yʉ zɛ'mi. Nɛ gätho ʉ n'dan'yo i øt'e xínda gue ra hoganxädi, nɛ gue'ʉ da sih yʉ́n t'ɛ̨di Oją ʉ, nguetho i xijʉ hin ga øthʉ yʉ ts'oqui. 11 Pɛ nu'a rán ho ma'da'yo ra Cristo dí pärca ma mbʉihʉ Oją a, nu'a mixte xʉn hotho a. Nɛ gue'a ran ho ma'da'yo bi xicä Oją gam mangä.

I xi Oją jamadi ra Pablo, nangue rá mate xʉn ngu

12 Jamadi dí xih ma Hmuhʉ ra Jesucristo, nguetho bi huangui dram 'bɛhnigä, nɛ i pądi ga ją'ts'i, nguetho di 'dac rám fäts'i ga øt'a i xiqui. 13 Pɛ nugä ɛ̨mmɛ dra nɛxmategä mam'bɛt'o, nɛ mí sangä a ra Cristo gue'bʉ go má ʉnba ʉ 'da yʉ́ 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ xíngui ts'ʉ mí pącä 'bɛ'a nam bøn'a mí øt'ä, nguetho him mí ɛ̨c'yɛigä ra Cristo. Pɛ Oją bi 'dac rá mate bi pungui. 14 Pɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu rá mate ma Hmuhʉ ra Cristo Jesús, bi jaqui dá däpä ma mbʉi a, nɛ bi jaqui ɛ̨mmɛ dá numanhogä a Oją nɛ dá huɛ̨c ma miją'i'be. 15 I ja ua n'da ram hma da zä ga pąhmbʉ majuąni, ngue bi zøcua ja ra ximhäi a ra Jesucristo di pø'ʉ yʉ ts'om'bäi tengugä man'da xʉn ts'o dá øt'ä. 16 Pɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu rá mate bi 'yørcä Oją, nguetho nde gätho da 'yut mi'da yʉ ją'i ɛ̨mmɛ ja rá yembʉi a ra Jesucristo. Nɛ tengu thohogä, ngutho da 'yørpa ʉ to'o di däp yʉ́ mbʉi a, nɛ'ʉ din ja ra te maząi. 17 Janangue'a ga ɛ̨spa ma Ojąhʉ gätho yʉ pa maząi. Nu'a, ra Hmuts'ʉt'abi maząi a, nɛ njongui sä da nu, nɛ njąm'bʉ da guadi. Nɛ n'datho Oją, njo'o man'da, nɛ gätho i pądi. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya. 18 Nɛ nuya gra Timoteo, tengu'bʉ ma ts'ʉnt'ʉ i, i ja ua a dí xi'a ya. Nu'i gra dofʉi nangue Oją, dami 'yøt' ra hogatuhni, tengu thoho bi xi'a ʉ yʉ́ pøngahyą Oją. Janangue'a dami hyądumbʉi gui 'yɛ̨c'yɛi rá hogamhma Oją, nɛ gui 'yøt'a 'bɛ'a i xi'a 'bʉ in zop'a ni mbʉi. 19 Nɛ hin gui 'yøt'e tengu mi øt'ʉ 'da 'bʉ mí zop yʉ́ mbʉi Oją, pɛ bi mbɛsta'a 'bɛ'a bi sifi, bi ts'onsɛ yʉ́ mbʉi bʉya. 20 Tengu mí øt'a ra Himeneo nɛ ra Alejandro. Pɛ dá juąnba ʉ, nɛ dá xifi bi mba ma dä bʉ 'bʉh ra zįthu, di ʉnbi, da bądi hin da zan Oją.

2

Da mba nt'äpi rám fäts'i Oją nangue gätho yʉ ją'i

1 Nɛ i ja ua n'da ram hma ga xi'i, gra Timoteo, ngue mahyoni gui 'yørpʉ ja ram pɛti. Ngue nu'bʉ guí yąhʉ Oją, gui xihmbʉ nangue gätho yʉ ją'i, gui 'yäfʉ rá mate nangue'ʉ, nɛ gui xihmbʉ jamadi Oją nangue'a 'bɛ'a bi 'yørpa n'da ngu n'da ʉ yʉ ją'i. 2 Nɛ'ʉ yʉ ts'ʉt'abi nɛ gätho to'o ja yʉ́ ts'ɛdi, dami 'yäfʉ rám fäts'i Oją nangue'ʉ, ngue hin din ja yʉ sʉi nɛ xíng ra dumbʉi, nɛ hin te gam bɛ̨mhbʉ, nɛ da zä bʉ ga øthʉ xʉn ho 'bɛ'a bi man Oją bʉya. 3 Nɛ xʉn ho 'bʉ ga øthʉ a, nguetho gue'a numanho Oją mam pørpatehʉ a. 4 Nguetho in nde Oją da yąni gätho yʉ ją'i nangue rá ts'ɛdi ra zįthu nɛ di 'yomfɛ̨nibi nangue'a majuąni. 5 Nɛ n'datho Oją i 'bʉi. Nɛ n'datho a i 'bä'inde nɛ din hocpate bʉ bí 'bʉ Oją, nu'a ra Jesucristo ngue bin ją'i a. 6 Nguetho bin däsɛ ngue gätho bi gurca ma ts'oquihʉ. Nɛ guehna ram hma bi xijʉ Oją 'bʉ mi zøn ra pa bi ma. 7 Nɛ guehna ram hma í thangä gam mangä na, nɛ guehna bí 'bɛncä na, nɛ majuąni hin dí fɛhnigä, ngue ma 'bɛfigä ga xänba ʉ hing yʉ judío, ga japi di däp yʉ́ mbʉi Oją, da yąni, nɛ da 'yɛ̨c'yɛi a majuąni. 8 Nɛ man'da dí xi'i, hønbʉ go hapʉ dim pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛi, xtán hotho yʉ́ 'yɛ ʉ yʉn 'yohʉ di 'uą'ts' 'bʉ din yąhʉ Oją, ngue nte má cuɛ da bɛ̨ni, nɛ xíng ran ʉcpate. 9 Nɛ dí xi'i 'bɛ'a gui xih yʉ xisu, ngue hin din hoc zɛhɛ nangue ran 'yɛ̨ts'i, uague di hoc yʉ́ yą, uague ra oro o yʉ thebe o 'bɛ'a xʉm hmadi da japi. Pɛ din hoc zɛhɛ nangue yʉ́ he rán säui n'da ra hogambʉi nɛ ra hogan'yomfɛ̨ni. 10 Nɛ da bądi da 'yøt' ra hogambʉi, nɛ gue'a ran hoqui rán säui n'da ra xisu i numansu Oją. 11 Nɛ nubʉ ja nim pɛtihʉ, da ndesɛ yʉ xisu da sänbi, nɛ hin go din xänbate, nɛ gätho da 'yøde. 12 Nɛ dí xi'i hin dim 'bɛt'o yʉ xisu ngue da xänba yʉn 'yohʉ, pɛ din hɛ̨tho. 13 Nguetho m'bɛt'o bi 'yøt' Oją a ra Adán, nɛ m'bɛjua a ra Eva, janangue'a hingui sä dim 'bɛt'o n'da ra xisu. 14 Nguetho nu ra xisu bi numanho 'bʉ mí xih ra zįthu da 'yøt' ra ts'oqui, pɛ nu ra Adán him mín nde xtá 'yøt'e. 15 Janangue'a din ʉnba 'bʉ xʉm 'bʉh yʉ́ t'ʉhni ʉ yʉ xisu, pɛ da mbäx Oją ʉ 'bʉ thocpa thoho i ɛ̨c'yɛi, nɛ'bʉ din ja yʉ́n huɛ̨cate, nɛ'bʉ din 'yomfɛ̨ni xʉn ho, n'dat'a Oją da bɛ̨ni.

3

Nda'ʉ yʉn 'yohʉ din ngʉrpi

1 Majuąni a ram hma, nu'bʉ in nde din ngʉrpi n'da, in nde n'da ra 'bɛfi xʉn ho. 2 Pɛ jatho din hocją'i n'da ra ngʉrpi, nɛ nte da thįnba n'da rá ts'oqui. Nɛ hønt'a n'da rá xisu da zi, nɛ da bądi da ząmzɛhɛ rá mbʉi nɛ din 'yomfɛ̨ni xʉn ho, nɛ di jamansu 'bɛ'a i øt'e, nɛ di ho di un ran ts'äya bʉ ja rá ngu, nɛ da bądi din xänbate nangue rám hman Oją. 3 Nɛ njąm'bʉ dim mihni, xín din ndesʉi, nɛ hin da 'yøman'ʉ a i sifi, nɛ xín din hecpate pɛ din hocpate, nɛ hin da nde xʉn ngu ra mbɛti. 4 Nɛ da bądi dim 'bɛt'o bʉ ja rá ngusɛ, nɛ nu yʉ́ t'ʉhni da 'yøt'e 'bɛ'a i xifi, nguetho numansu yʉ́ ta. 5 Nguetho nu'bʉ hingui pądi dim 'bɛt'o bʉ ja rá ngusɛ n'da ran 'yohʉ, hin da bądi di jamansu yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉ. 6 Nɛ hin din ngʉrpi n'da ra 'da'yo 'yɛ̨c'yɛi, ts'ʉrpʉ thoho din 'yɛ̨ts'i tengutho ra zįthu, nɛ da dɛx'a Oją a. 7 Nɛ nu yʉ ngʉrpi da 'yøt'e ngue da hnumansu, nɛpʉ 'bʉ ʉ hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi da 'yøt'e 'bɛ'a dí hnumansu, janangue'a njon di c'ąman'ʉ, nɛ hin da dąp ra zįthu bʉya.

Ndana ní ją'i dim fäxte

8 Ximangut'ʉ yʉ́m fäts'ihʉ yʉ ngʉrpi, ngutho guexta'a jatho din hocją'i, nɛ 'da'angu da ma, nɛ hin dim mihni, xín din siyate nangue ra mbɛti. 9 Nɛ da bądi xʉn ho 'bɛ'a gätho rán thɛui a ram hma nɛ din ząm bʉ, nɛ ząi øt'a xi Oją 'bʉ in zop yʉ́ mbʉi. 10 Nɛ nde'bʉ 'bɛ da hnu 'bʉ tɛnni xʉn ho, nɛ nubʉya nu'bʉ hin te da thįnbi, da zä da 'yøt' ra 'bɛfi dim fäxte bʉya. 11 Ximangutho 'bʉ dim fäxte n'da ra xisu, i jatho da hnumansu, pɛ hin din c'ąte, nɛ xín dim mihni, pɛ din 'yomfɛ̨ni xʉn ho, nɛ di ją'ts'i 'bɛ'a gä øt'e. 12 Nɛ nu n'da ran 'yohʉ 'bʉ im fäxte, n'datho rá xisu da zi, nɛ da bądi dim 'bɛt'o bʉ ja rá ngu, nɛ da 'yøt'ʉ yʉ́ t'ʉhni 'bɛ'a da xifi. 13 Nguetho nu'bʉ i øt'e xʉn ho rá 'bɛfi n'da ram fäts'i, da hnumanho bʉya, nɛ man'da da hyut' ran zambʉi nangue rá 'bɛfi ra Cristo.

Mixte xʉn ho a ram hma dí ɛ̨c'yɛihʉ

14 Guehna dí ot'a na ya, gra Timoteo, madague'bʉ dím bɛ̨ni ga mba bʉ n'dihi. 15 Pɛ xi'bʉ him 'bex da zä ga mba bʉ, pɛ ya dá xi'i 'bɛ'a xʉn ho gui 'yøt'e nangue a rá ngu Oją. Ngue nu yʉ 'yɛ̨c'yɛi xa hyømba rá ngu Oją nangue yʉ́ mbʉi, ngue 'dat'a Oją i 'bʉi. Nɛ tengu'bʉ rá ngujʉ Oją guepʉ na fądi xʉn ho rám hma Oją, nɛ dín yąmhbʉ a. 16 Nɛ gue'a ran ho ma'da'yo dí tɛnhdʉ mixte xʉn ho a,

ngue bin 'yusɛ ra Cristo ua ja ra häi 'bʉ mín ją'i a,

pɛ bin 'youi rá Hogandąhi Oją guepʉ í fądi hin'yʉ rá ts'oqui a,

nɛ bi nu ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i.

Nɛ bi hmangua dí 'bʉhmbʉ hønbʉ go hapʉ 'bʉh yʉ ją'i gue 'dahma'dan'yo bʉ na yą.

Nɛ bi t'ɛ̨c'yɛi ua ja ra ximhäi,

bi ts'ix mahɛ̨ts'i bʉ bí ja rá ts'ɛdi Oją mixte bʉya.

4

Mi pą Oją da 'ue'ʉ 'da

1 Nu rá Hogandąhi Oją m'bɛt'o di bɛ̨ngä ngue da 'uepʉ ja rá 'yu Oją ʉ 'da. Ngue da 'yømanho ʉ yʉ́ nde ʉ yʉ hyäte xänbate bin xädi nangue yʉ́m hman yʉ zįthu. 2 Nu yʉ hyäte hingui sä bʉ da zop yʉ́ mbʉi Oją, nguetho bi ts'on yʉ́ mbʉi nangue yʉ fɛhni ząi im ma. 3 Ngue sä di hɛcpa yʉ ją'i, i xifi hin din thąti, xín da zi 'da yʉn ts'ihmɛ, sä ɛ̨n'ʉ. Pɛ bi zängahʉ Oją ga hąmhbʉ hønt'a go 'bɛ'a mán ts'ihmɛ 'bʉ dí xihmbʉ jamadi Oją, gue nujʉ dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, nɛ dí pąhmbʉ nda'a majuąni. 4 Nguetho gätho xʉn ho 'bɛ'a bi 'yøt' Oją, nɛ hin'yʉ 'bɛ'a ga ɛmhbʉ, pɛ ga hąmhbʉ nɛ ga ɛ̨mfʉ jamadi Oją bʉya. 5 Nguetho mająpi ngue'a dí äfʉ rán jąpi Oją, nɛ nu rám hman Oją i ɛ̨mbi xʉn ho a.

Rá hogambɛfi ra Jesucristo a ra Timoteo

6 Nu'i gra Timoteo, xʉn ho 'bʉ guim bɛ̨nba yʉ cu na ram hma i ja ua, janangue'a gam pɛfi xʉn ho nangue ra Jesucristo. Nguetho bi hą'a ra ts'ɛdi ni mbʉi a ra hogamhma dí ɛ̨c'yɛihʉ, ngue ra hoganxädi guí tɛnni. 7 Nɛ o gui ʉrpa ra güɛnda yʉ́m hmansɛ yʉ ją'i säti thoho nɛ xʉn ts'o. Pɛ dami hyądumbʉi nangue rá 'bɛfi Oją. 8 Nɛ tengu 'bʉ ząi dadin cunh ma ją'ihʉ, nɛ da hyą ra ts'ɛdi, nɛ ngutho ga øthʉ nangue ma mbʉihʉ, da hyą ra ts'ɛdi 'bʉ ząi ga humbahʉ nangue rá 'bɛfi Oją. Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu di muui 'bʉ ga humbahʉ, nguetho i ørcahʉ ran ho yʉ pa i jabʉ ya, nɛ gätho yʉ pa maząi. 9 Nɛ majuąni na ram hman na, janangue'a nde'bʉ gätho ga øthʉ xʉn ho. 10 Janangue'a dí häthʉ yʉn ʉnbi nɛ dí humbi dadím pɛhmbʉ, guepʉ go da zä ga xihmbʉ xʉn ho rám hma Oją yʉ ją'i. Nɛ da zä ga däp yʉ́ mbʉi Oją bʉya, nɛ dim pøhø. Nguetho n'dat' Oją dí tømhbʉ i 'bʉi, nu'a in nde da yąn'ʉ gätho yʉ ją'i i 'bʉi, nɛ da yąn'ʉ to'o da 'yɛ̨c'yɛi a. 11 Nuya yʉn xädi i ja ua, thocpa thoho gui hyądumbʉi ɛ̨mmɛ gui bɛ̨nbi nɛ gui xänbi gätho yʉ cu bí 'bʉpʉ. 12 O to guídí japi da 'yʉ'ts'i'i ngue gra ts'ʉnt'ʉ thoho. Pɛ gui 'yut'ʉ yʉ cu nangue yʉn t'øt'e bi xijʉ Oją gue gui 'yøzɛhɛ xʉn ho, gui jamansu 'bɛ'a gui ma, o 'bɛ'a gui 'yørpʉ. Janangue'a gui 'yuti din huɛ̨qui n'da ngu n'da, nɛ di ją'ts'i, nɛ da ząmzɛhɛ yʉ́ mbʉi. 13 Pɛ gätho 'bʉ hin ná søngä bʉ, pɛ gui jamansu ni 'bɛfi 'bʉ guí man rám hman Oją, nɛ'bʉ gadí un ran zofo yʉ ją'i, nɛ'bʉ guí xänbi 'bɛ'a nam bøn'a n'daxɛqui gui xifi. 14 Damim pɛfi xʉn ho nangue a rá ts'ɛdi Oją bi 'da'i, tengu bi xi'a ʉ 'da yʉ́ pøngahyą Oją. Ngue bi bɛ̨n'na ni mbʉi Oją 'bʉ mí 'yäp rá mfäts'i nangue'e, nɛ bi gäx yʉ́ 'yɛ bʉ ja ni yą. 15 Thocpa thoho gui 'yøt'a dí xi'i, nɛ hønt'a gui hyądumbʉi gui 'yøt'a, nɛ nubʉya da nu i gätho yʉ ją'i ngue bin te xʉn ho ni mbʉi nangue rá 'bɛfi Oją guí øt'e. 16 Nɛ thocpa thoho gui hyądumbʉi gam fäsɛ nangue ni mbʉi, nɛ gui jamansu 'bɛ'a gätho gui xi ʉ 'bʉpʉ nangue rám hman Oją. Nɛ nu'bʉ ngubʉ gui 'yøt'e, nɛ di jąp'a Oją, nɛ'ʉ gä mi'da yʉ ją'i guí xänbi.

5

Ga fäx ma cuhʉ

1 O guí sʉ'a n'da ra dąc'yɛi, pɛ dami zofo xʉn ho, tengutho 'bʉ ni ta. Nɛ nu'ʉ yʉ ts'ʉnt'ʉ gui 'yøt'e tengutho 'bʉ nin 'yohʉhʉ. 2 Nɛ nu yʉ zi bømbe gui 'yøt'e tengutho 'bʉ ni mbe, nɛ nu yʉ hmute, gui 'yøt'e tengutho 'bʉ nin ju, nɛ hin guim bɛ̨n'a n'da ra 'yąsä nangue'ʉ. 3 Nɛ nubʉ ja yʉm pɛti gui jamansuhʉ n'da ra bømbe 'bʉ xʉn du rá ndø, ngue'bʉ njo'o to'o di jamansu. 4 Pɛ nu'bʉ n'da ra bømbe xʉn du rá ndø, nɛ 'bʉh yʉ́ t'ʉhni, o gue yʉ́ 'bɛto, da bądi rán t'ɛ̨di Oją a di jamansu yʉ́ mbe, tengutho bi 'yørpa 'bʉ mín t'ʉhni. Nɛ gue'a in nde Oją. 5 Nɛ nu'bʉ n'da ra zi bømbe i nyąui Oją gä ra pa nɛ ra xui, nɛ hønt'a Oją im bɛ̨ni, nɛ nu'bʉ njo'o to'o di jamansu, pɛ gui fäxhʉ a bʉya. 6 Pɛ nu mi'da yʉ xisu, xʉn du yʉ́ ndø, ngue hinguim bɛ̨n Oją, nɛ i honi da 'yøzɛhɛ yʉ́ pähä zɛhɛ. Madague'bʉ i 'bʉi, pɛ tengu'bʉ xʉn du bʉ nam bɛ̨n Oją. Hinga gue'ʉ da mba ma jamansu bʉ ja ram pɛti ʉ. 7 Nɛ nuya yʉm hma i ja ua, gui xänba ʉ yʉ cu, janangue'a njon da 'yɛ̨na hingui ho øt'ʉ. 8 Nɛ nu'bʉ n'da hin di unni 'bɛ'a di 'bɛ a rá ta o gue rá mbe, o gätho mi'da yʉ́ mɛni, man'da xʉn ts'o rá mbʉi 'bʉ, xinda gue'bʉ hin xtá 'yɛ̨c'yɛi, nɛ bi gøn'a ra Cristo. 9 Nuya ga xi'i nda'ʉ ní hyoya bømbe gui hyuspa yʉ́ thuhu dim pɛpʉ ja ram pɛti. Hønt'ʉ pɛ'ts'a hyąte njɛya nɛ ɛ̨mmɛ bim 'bʉmanhoui yʉ́ ndø. 10 Nɛ i hnumanho nangue yʉ hoga'bɛfi i øt'e, nɛ bi jamansu xʉn ho yʉ́ t'ʉhni, nɛ ząi di säyaba yʉ ją'i bʉ ja yʉ́ ngu, nɛ him bin 'yɛ̨zɛhɛ pɛ bin 'yɛ̨hɛ nangue yʉ́ mi'yɛ̨c'yɛihʉ, nɛ bi hyurpa yʉ́ mbʉi to'o mi tu yʉ́ mbʉi, nɛ bin ɛ̨hya bi 'yøt' mi'da yʉ hogant'øt'e. Nɛ guehya yʉ hyoya bømbe gui hyuspa yʉ́ thuhu ya. 11-12 Pɛ nu mi'da yʉ xisu xʉn du yʉ́ ndø, nu'bʉ hingui ngu yʉ jɛya pɛ'ts'i, hin gui hyuspa yʉ́ thuhu gue gui 'yɛ̨mfʉ dim pɛpʉ. Nguetho ts'ʉrpʉ thoho da bɛ̨ni din thąti, nɛ nu'bʉ din thąti mahøn'a hin da 'yøt'a ra 'bɛfi mí ma xtá 'yøt'e. Nɛ ra ts'oqui a nguetho him bi ją'ts'a bi ma. 13 Nɛ nu'ʉ, ts'ʉrpʉ thoho din dąnhyɛ̨i yʉ́ mbʉi 'bʉ njo'o yʉ́ ndø, nɛ da hyą'da thoho yʉ ngu, nɛ høn nan c'ąte di ja, im man'a hingui ho, nɛ sä din thįnt'i i øt'e nɛ hin rá 'bɛfi bʉ. 14 Janangue'a man'da xʉn ho 'bʉ din thąti mahøn'a, dim 'bʉh yʉ́ t'ʉhni, nɛ dim pɛpʉ ja yʉ́ ngusɛ. Nɛ nu'bʉ din jabʉ da 'yøt'e, hin di c'ąman'ʉjʉ man sʉihʉ 'bʉ. 15 Nguetho i 'bʉ i 'da yʉ xisu xʉn du yʉ́ ndø, nɛ ya xʉ mbengui nɛ i tɛn ra zįthu. 16 Nɛ dí xi'i mahøn'a, nu'bʉ 'bʉ a n'da ra cu ngue bi du rá ndø a rá mbe, jatho da mbɛpi, o gue rá nana bi du rá ndø, o gue rá mɛni, i jatho di jamansu, nɛ hinga gue'a ra mbɛti pa ma pɛti bʉ ja ra niją dí mba ma jamansu ʉ. Janangue'a dí gua'a ra mbɛti bʉ ja ra niją ngue hønt'ʉ njo'o to'o di jamansu da mba m'bɛpi bʉ. 17 Nu yʉ ngʉrpi bʉ ja ram pɛti, nu'ʉ to di ją'ts'i xʉn ho yʉ́ 'bɛfi, da t'ɛ̨spa ʉ, nɛ da mba m'bäts'i 'bɛ'a di 'bɛdi. Nɛ nu'ʉ to i humbi din xänbate nangue rám hman Oją, man'da jats'ɛditho da t'ɛ̨spi. 18 Nguetho nt'o't'i: “Nu yʉ uąfanindąni 'bʉ i uąhi hingan thu't'i yʉ́ nde, pɛ da zä da za yʉ paxi i ja bʉ.” Nɛ man'da ram hma i ja: “Nu'a to dim pɛfi ja rán t'ɛ̨di din ju't'i,” i ɛ̨na. 19 Nɛ hin gui 'yʉrpa ra güɛnda 'bʉ da mba ma yąpi n'da ra ngʉrpi t'ɛ̨mbi bi 'yøt' ra ts'oqui, hinda hønt'bʉ di yoho hyu ʉ di yąpi gui 'yøh pʉya. 20 Nɛ nu'bʉ majuąni bi 'yøt' ra ts'oqui, da mba ma hɛcpi bʉ dim pɛti ʉ mi'da, n'dahma gätho din su. 21 Nɛ madague'bʉ gadín amigoui o hin'na, pɛ 'da'angu gui 'yørpe. Nɛ gue'a i jats'ɛdi dí xi'i gui 'yøt'a, nguetho in nu a Oją, Oją da bądi 'bʉ guí ją'ts'i, nɛ'a ra Hmu, ra Jesucristo, in nu i, nɛ yʉ́ hogam 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i in nu i. 22 Him 'bex gui un ra 'bɛfi n'da ran 'yohʉ, 'bɛ gui pąhmbʉ 'bɛ'a rá mbʉi. Nguetho nu'bʉ n'da gá un ra 'bɛfi, nɛ da 'yøt' ra ts'oqui, guí conhui rá ts'oqui a bʉya. Janangue'a gan 'yomfɛ̨ni xʉn ho, nɛ nte gan dupate bʉya. 23 Nuya dí xi'i gra Timoteo, nangue ni mbʉi xʉn ʉ, nɛ jant'a pʉnts' thoho, dami si zits'ʉtho ra vino, nɛ hinga hønt'a ra dehe gui si. 24 Guim bɛ̨mhbʉ ndana ʉ yʉn 'yohʉ da sih ra 'bɛfi bʉ ja ram pɛti, 'bʉ i 'da ngue mfądi i ja yʉ́ ts'oqui, nɛ 'bʉh mi'da ngue hinga mfądi i ja yʉ́ ts'oqui jague'bʉ da zøn ra pa da thįnba yʉ́ ts'oqui. 25 Nɛ ngutho nangue ran hocją'i i øt'a n'da, mfądi nangue yʉ ją'i. Nɛ nu'bʉ him 'bexque mfądi, pɛ m'bɛjua da fądi, nguetho hingui sä da 'yągui.

6

1 Nu'ʉ yʉ 'yɛ̨hɛ bí 'bʉpʉ, da numansu ʉ yʉ́ hmu to i ørpa yʉ́ 'bɛfi. Nɛ nu'bʉ din jabʉ da 'yøt'e, njon di c'ąman'ʉ nangue Oją nɛ njon di c'ąman'ʉ rán xädi Oją. 2 Nɛ nu'bʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi ʉ yʉ́ hmu yʉ 'yɛ̨hɛ, pɛ guexta'a da numansu ʉ yʉ́ hmu nɛ hin da zani ngue'bʉ mbɛ̨ni din cuhʉ ʉ. Pɛ man'da da bɛ̨ni da mbɛpi xʉn ho, nguetho rá mi'yɛ̨c'yɛiui da mbɛpi, nɛ di huɛ̨c'a rá hmu. Dami xänba na ram hma, nɛ thocpa thoho gui bɛ̨nba ʉ.

Xʉn ngu dí tąhmbʉ nangue rá 'bɛfi Oją nguetho i hurca ma mbʉihʉ

3 Pɛ i 'bʉ'i 'da yʉ xänbate n'dan'yo ram hma in xänbate, nɛ hin din thɛui a rám hma ma Hmuhʉ ra Jesucristo ngue majuąni di zɛrca ma mbʉihʉ, nɛ hin din thɛui a ram hma ga däp ma mbʉihʉ Oją. 4 Pɛ nu'ʉ, bi ʉ't' yʉ́ mbʉi nangue ran 'yɛ̨ts'i, nɛ nte i pądi. Nɛ ɛ̨mmɛ honi di dunba yʉm hma guepʉ i fʉpʉ ran ts'ɛya, ran heque, ran ts'ante, ran t'ʉ't'ate, 'bɛ'a gätho im bɛ̨n rá mbʉi. 5 Nɛ nu'ʉ thocpa tho din sʉi n'da ngu n'da ʉ, gue'ʉ bin ts'on yʉ́n 'yomfɛ̨ni, nɛ hingui sä da bądi ndana a majuąni. Nɛ im bɛ̨ni xʉn ngu ra mbɛti da dąha nangue rá 'bɛfi Oją. Pɛ o guí øhmbʉ a i man ʉ. 6 Pɛ majuąni xʉn ngu dí tąhmbʉ nangue rá 'bɛfi Oją, i hurca ma mbʉihʉ, nɛ dí 'bʉmanhohʉ nangue Oją. 7 Nguetho nte bá hąhʉ 'bʉ mám 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi, nɛ nte da zä ga hąxhʉ 'bʉ bi zøn ra pa ga tuhʉ. 8 Pɛ hin da du ma mbʉihʉ 'bʉ zí ts'ʉtho dí pɛs'hʉ yʉn ts'ihmɛ nɛ yʉ he. 9 Pɛ nu'ʉ to'o in nde dim mɛmbɛti, hingan ts'ärpʉ thoho da thät'i da 'yøt'a ra ts'oqui. Nɛ tengu'bʉ da mba nthu't'i rá mbʉi, nɛ man'da man'da nín xąndi 'bɛ'a gätho da bɛ̨n rá mbʉi. Pɛ ndetho din ʉnbazɛhɛ, nɛ din tonto rá mbʉi 'bɛ'a gätho honi, nɛ gue'ʉ yʉ́n t'øt'e ní zo bʉ ja ram 'bɛdi. 10 Nguetho nu'bʉ 'bʉ a n'da ɛ̨mmɛ in nde ra mbɛti, gue'a ní mbʉdi gätho yʉ ts'oqui bʉ rá mbʉi a. Nɛ nu'a ní ho ra mbɛti ʉ 'da, bi 'uepʉ rá 'yu Oją, nɛ di ʉnba zɛhɛ rá mbʉi nangue ra dumbʉi.

I øt' ra hogatuhni nangue Oją a ra Timoteo

11 Pɛ nu'i gra Timoteo, rá mbɛfi'i Oją, dami 'uegue nangue yʉn ts'o i mangua. Pɛ gui hyumbi gui tɛn'na ran ho, nɛ hønt'a Oją guim bɛ̨ni da mbäx'i'i, nɛ gui huɛ̨c ni miją'ihʉ, nɛ hin gan xømbʉi, nɛ din ja ni yembʉi. 12 Xʉn ngu yʉ ją'i bi 'yø 'bʉ gmím ma xʉn ho ni t'ɛ̨c'yɛi. Nɛ ngutho ya gui hyut'anzambʉi gui tąha, tengu'bʉ n'da ra dofʉi i hät yʉn ʉnbi ngue da dąh ran sʉi. Janangue'a da zä guim bɛnt'i xʉn ho a ra te ma'da'yo, gue'a í zon'na a. 13 Nɛ guim bɛ̨ni Oją in nu i, nu'a di un yʉ́ te 'bɛ'a gätho i 'bʉi. Janangue'a gui hyut'anzambʉi nɛ hin gui su nin dąte. Nɛ in nu'a ra Jesucristo ngue bi ma xʉn ho a majuąni 'bʉ mí mba ma däpi ra Poncio Pilato. 14 Janangue'a dí xi'i, jats'ɛditho gui ją'ts'i gätho ra 'bɛfi bin 'da'i, nte gui ts'oni, nɛ njon da man ran ts'o nangue'a bʉya. Nɛ gue'a gui 'yøt'a ya, gue'bʉ go bi zøn ra pa di nɛqui ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 15 Nguetho nu'bʉ bi zøn ra pa nts'änni, Oją ba pɛnhua ra Cristo mahøn'a. Nɛ nu Oją mixte xʉn hotho, nɛ ɛ̨mmɛ di johya, nɛ i 'dasɛ ngue di manda. Nɛ nu'a Oją ra ts'ʉt'abi xinda gue gätho mi'da yʉ ts'ʉt'abi 'bʉi, nɛ nu'a ja rá ts'ɛdi xinda gue gätho mi'da ja yʉ́ ts'ɛdi. 16 Nɛ hønt'a Oją njąm'bʉ da du. Nɛ ɛ̨mmɛ di nɛc thoho hapʉ bí 'bʉi, njon da zä da hyäm bʉ, nɛ njongui sä da nu Oją. Nu'a ɛ̨mmɛ i t'ɛ̨spi nɛ da 'yuh rá ts'ɛdi maząi. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya. 17 Dami xi'ʉ yʉ mɛmbɛti 'yɛ̨c'yɛi, ngue'ʉ to i ja yʉ́ mbɛti ua ja ra ximhäi, dami xifi hin din 'yɛ̨ts'i, nɛ xín da bɛ̨ni di muui yʉ́ mbɛti, nu'ʉ ts'ʉrpʉ thoho dim 'bɛdi. Pɛ dami xifi hønt'a Oją da bɛ̨ni, ngue di muui xʉn ho, nɛ da bądi bí nɛxpʉ 'bʉ Oją gätho xʉn ho dí pɛs'hʉ, ndejʉ dan johyahʉ. 18 Pɛ dami xifi da 'yøt' ran ho, nɛ man'da tengu'bʉ gue'a ná mɛmbɛti ʉ bʉya. Ngue hin din 'yʉya pɛ da gomhbʉ yʉ ją'i 'bɛ'a pɛ'ts'i. 19 Nɛ nu'bʉ din jabʉ ga øthʉ, ga pɛs'hʉ 'bɛ'a majuąni di muui, nɛ ga nuhʉ xʉn ngu rán jąpi Oją 'bʉ bi zøn ra pa, nɛ majuąni dam 'bʉmanhohʉ gätho yʉ pa maząi.

N'da ran zofo ran zɛgui

20 Nu'i gra Timoteo, dami jamansu xʉn ho ra 'bɛfi nangue rám hma Oją bi 'da'i. Nɛ dami 'uegue nangue'ʉ yʉm hma ɛ̨mbi ní dįn ran 'yomfɛ̨ni n'da, pɛ hingui ho ʉ. Säti thoho, nɛ n'dan'yotho ra 'yu i ut'a n'da. Nɛ nu'ʉ to'o bi dɛnni, bi 'bɛh rá 'yu Oją. 21 Nɛ nuya Oją di 'da ahʉ rá mate. Nɛ hønt'a dí xi'a ya.

2 TIMOTEO

1

2

3

4

2 TIMOTEO

Ná yoho ra søcuą bi 'yorba ra Timoteo a ra Pablo

1

Ran zɛngua

1 Nugä dra Pablogä, Oją bi zänni ma 'bäi'be a ra Jesucristo, ga xih yʉ ją'i a bi mam majuąni Oją, ngue di un ra temaząi ʉ to di däp yʉ́ mbʉi ra Cristo Jesús. 2 Dí pɛn'na ra søcuą gra Timoteo, dadí huɛ̨c'a'i tengu'bʉ ma ts'ʉnt'ʉ i. Nɛ dí äp Oją ma Tahʉ di 'da'a rá mate nɛ rán huɛ̨cate nɛ da hyut'a ni mbʉi, nɛ ra Cristo Jesús ma Hmuhʉ.

Ra Timoteo da ma ran ho ma'da'yo nangue ra Jesucristo

3 Dí ɛ̨mbä jamadi Oją 'bʉ dím bɛ̨n'i, ra xui nɛ ra pa thocpa thoho, nguetho dí pądi guí ɛ̨c'yɛi xʉn ho tengugä, ngue dá øt'ä ra 'bɛfi bi 'dacä Oją, nɛ ngutho mi øt'ʉ mam bombøtahe 'bʉ maya'bʉ. 4 Dím bɛ̨n'i gán zom 'bʉ mán xummi, nɛ bi däh ni guidä. Nɛ ɛ̨mmɛ dín nde ga nu i mahøn'a, nɛ din jagä ran johya xʉn ho 'bʉ ga nu i. 5 Dím bɛ̨n'i ngue hingui yoho ni mbʉi. Pɛ guí ɛ̨c'yɛi xʉn ho, tengubʉ na 'yɛ̨c'yɛi ni ndømbe ra Loida nɛ'a ni mbe ra Eunice. 6 Janangue'a dín nde'e thocpa tho guim bɛ̨ni bi 'da'a rá ts'ɛdi Oją 'bʉ má cäx ma 'yɛ bʉ ni yą, nɛ dí xi'i gan ɛ̨hya gui 'yøt' rá 'bɛfi Oją bi 'da'i. 7 Nguetho nu'a rá Hogandąhi Oją bi 'dajʉ hin di jajʉ dan suhʉ, pɛ di jajʉ ga huthʉ ran zambʉi, nɛ dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ, nɛ ga sąm zɛhɛ ma mbʉihʉ. 8 Janangue'a o guí pɛs' ni sä gui mamp'a rám hmam ma Hmuhʉ, nɛ o guí su ngue dí ofädigä nangue Oją. Pɛ nɛ'i dami hyät'i gui sɛt yʉn ʉnbi tengu thohogä, nangue rám hman Oją guí øt'e. Nɛ Oją da mbäx'i'i. 9 Nɛ bi yąnjʉ Oją nɛ bi mberca ma mbʉihʉ, nɛ nubʉya bi xijʉ ga ørpahʉ rá 'bɛfi. Pɛ hin í yąnjʉ a rá 'bɛfi Oją dí øthʉ, pɛ bi yąnjʉ 'bʉ má hąmhbʉ rá mate. Nɛ gue'a bi zän zɛhɛ Oją 'bʉ him maní 'yøt' ra ximhäi, ngue da yąnjʉ ra Jesucristo. 10 Nuya bi nɛqui a mán ts'änni, ngue bi nɛqui ma yąntehʉ ra Jesucristo, nu'a bi dąp rá ts'ɛdi ran dąte, nɛ bi jajʉ dán 'yohʉ rá 'yu ra te maząi. Nɛ gue'a i xijʉ rán ho ma'da'yo ra Cristo. 11 Nɛ gue'a ram hma dá mangä, nɛ bá 'bɛngä, nɛ gue'a ram hma dá xänba ʉ yʉ ją'i hing yʉ judío. 12 Janangue'a dí sägä ran ʉnbi ya. Pɛ hin dí pɛs' ma sä, nguetho dí pącä a to'o dí ɛ̨c'yɛigä, dí pądi i ja rá ts'ɛdi da mbɛsca ma tegä ngue dá däpi, ga pømanho 'bʉ rán zɛgui. 13 Nɛ nangue ran ho ma'da'yo dá xän'ni'i, dami thoqui gui 'yɛ̨c'yɛi ra Cristo Jesús nɛ dami 'yøt' ran huɛ̨cate bi 'da'i. 14 Nɛ dami jamansu ran ho ma'da'yo i 'yo ni güɛnda, nangue rá Hogandąhi Oją i 'bʉpʉ mbo ma mbʉihʉ. 15 Guí pądi gätho bi 'ue'ʉ yʉ cu ngue yʉ mɛngu bʉ Asia, bi 'uegue nanguecä, nɛ ra Figelo nɛ ra Hermógenes. 16 Pɛ nu'ʉ gätho 'bʉpʉ rá ngu ra Onesíforo, Oją dí jąp'ʉ. Nguetho nu ra Onesíforo xʉn ngu yʉ nidį bi mbäxcagui, nɛ him bi mbɛs' rá sä nangue yʉ cadena i thurcä. 17 Nɛ nu'bʉ mi zøcua Roma a, ɛ̨mmɛ bi hyongui nɛ bi dįngui. 18 Nu ra Jesucristo di jąpi xʉn ho 'bʉ rán zɛgui ra pa, nguetho nu'bʉ mám 'bʉpʉ Éfeso, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu 'bɛ'a gätho bi 'yørpʉ ngue bi mbäx rá 'bɛfi Oją bʉ a. Nɛ man'da guí pądi xinda guecä.

2

Ra hoga dofʉi nangue ra Jesucristo

1 Pɛ nu'i tengu'bʉ ma ts'ʉnt'ʉ i, gra Timoteo, dami hyą ra ts'ɛdi nangue rá mate bi 'da'a ra Jesucristo. 2 Nu ram hma gá 'yøde dá mangä, nɛ xʉn ngu'ʉ i man'a majuąni. Nɛ n'dat'a ram hma gui thocpa ra 'bɛfi mi'da yʉ hocją'i, gui huan'ndʉ to'o da zä da xänba ʉ mi'da. 3 Dami hyät yʉn ʉnbi tengugä, nguetho gra hogadofʉi nangue ra Jesucristo. 4 Nu ra dofʉi hingui sä xtán hɛ̨ti rá mbʉi, ngue xʉn ngu mi'da 'bɛ'a gätho da 'yøt'e tengu mi'da yʉ ją'i thoho, janangue'a da zä da 'yøt'a i numanho rá hmu ngue bi cʉ't' ran dofʉi. 5 Nu'a to'o nde da dąh ran t'ɛ̨ni, pɛ hin da dą 'bʉ hin da 'yørpa yʉ́n t'ɛ̨di a ran t'ɛ̨ni. 6 Nu'a to dim pɛpʉ ja ra häi da zi a rá mbʉdi din ja, janangue'a da hyumbi da 'yøt' rá 'bɛfi, ngue da bądi rá mbʉdi i tąsɛ rá 'bɛfi nangue rá mbʉi zɛhɛ. 7 Dami pądi 'bɛ'a dí xi'i, Oją di 'yomfɛ̨ni'i ngue 'bɛ'a gätho gui 'yøt'e. 8 Thocpa thoho guim bɛ̨ni i 'bʉ'a ra Jesucristo ya, bi dąmbɛ̨ni 'bʉ mi du, nɛ nu'a n'da rám bom'bɛto ra David. Nɛ gue'a ram hma dí mangä a. 9 Janangue'a dí sä ran ʉnbi ya, nɛ dí ofädi, tengu'bʉ drá ts'om'bäigä. Pɛ nu rám hman Oją hingui ofädi a. 10 Nɛ dí hät'i dí thocä a ra 'bɛfi, madague'bʉ pa ma ʉnguigä, dín ndepe nɛ'ʉ dim pø ʉ to'o gätho nthahni. Nɛ ga comhbʉ rá ts'ɛdi mixte a ra Cristo, gätho yʉ pa maząi. 11 Majuąni a ram hma, ngue

Nu'bʉ dím bɛ̨mhbʉ tengutho 'bʉ 'darbʉ xcamá tuhʉ ra Cristo, da zä 'darbʉ dam 'bʉhmbʉ 'bʉ.

12 Nɛ nu'bʉ dí häthʉ yʉn ʉnbi, pɛ 'darbʉ ga comhbʉ bʉ ja rá ts'ɛdi 'bʉ.

Pɛ nu'bʉ dí cømhbʉ a ra Cristo, nɛ'a da gønjʉ a.

13 Nu'bʉ hin dí ɛ̨c'yɛihʉ gue majuąni a, pɛ guexta'a majuąni a,

nɛ gätho da 'yøt'a bi ma da 'yøt'e.

Oją da numanho ra hogambɛfi

14 Dami bɛ̨nba ʉ bí 'bʉpʉ nanguehya yʉm hman ya, nguetho in nu Oją ʉ. Gui xifi hin din junt'i nangue yʉ́m hma. Nguetho säti tho 'bʉ din junt'i, ndetho di ʉ't'ʉ to'o i øde. 15 Nɛ gan ɛ̨hya gan xädi nguetho gra hogambɛfi nangue a ram hma majuąni. Damin 'yomfɛ̨ni gui hyoni 'bɛ'a nam bøni n'da ngu n'da ram hma, nɛ gui pądi 'bɛ'a pɛ ʉ n'da ngu n'da yʉm hma, nɛ gui pɛpi xʉn ho. Janangue'a da numanho Oją a guí øt'e, nɛ hin gui pɛs' ni sä. 16 Nɛ gui 'uegue nangue yʉm hma säti thoho, nguetho nu'ʉ hingui ho ʉ, nɛ di japi ɛ̨mmɛ din ts'om'bäi n'da. 17 Nɛ nu'ʉ yʉ́m hma, tengu'bʉ ra sąsi din ndoqui, nɛ da 'ya rá ją'i n'da. Ngue tengu yʉ́m hma i man'a ra Himeneo nɛ ra Fileto. 18 Nu'ʉ bi 'uegue nangue ram hma majuąni, nɛ sä ɛ̨n'ʉ ya bin ja ngue ya xʉn dąmbɛ̨ni ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi i 'bʉi. Janangue'a bi pärpa yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi ʉ 'da. 19 Pɛ nu rá 'bɛfi Oją i ørpa yʉ 'yɛ̨c'yɛi, hin da zä dim 'bɛdi, nguetho di jamansu ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją. Nɛ nu'ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją, ngue i man rá thuhu ra Cristo, i jatho da 'uepʉ ja ra ts'oqui. 20 Nɛ nujʉ dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, dí øthʉ tengu'bʉ dyʉm pɛfihʉ bʉ ja rá ngu Oją. Nɛ tengu'bʉ xʉn ngu yʉm pɛfi bí ja bʉ. Nu'ʉ 'da yʉ oro, nɛ yʉ t'axi, pɛgue ra za ʉ 'da, nɛ ra jąhäi ʉ mi'da. Nu'ʉ 'da ɛ̨mmɛ pa nthoni, nu'ʉ 'da hin ɛ mahyoni. 21 Nu'bʉ n'da ra ją'i da 'uesɛ bʉ ja ra ts'oqui, da gohi xʉn ho, tengu n'da ram pɛfi i pa nthoni, da mba ma jamansu, nɛ da zä di pɛpi xʉn ho rá hmu bʉ ja rá ngu. 22 Janangue'a dami 'uegue nangue yʉ ts'oqui di ho yʉ ts'ʉnt'ʉ, pɛ gan ɛ̨hya gui 'yøt' ran ho in nde Oją. Nɛ gui hyą ra ts'ɛdi nangue guim bɛ̨n Oją, nɛ din ja nin huɛ̨cate, nɛ n'dat'a guim bɛ̨mhbʉ ʉ gä mi'da i ɛ̨c'yɛi Oją, nangue'ʉ m'be't'e yʉ́ mbʉi. 23 Nɛ gui 'uetho nangue ran junt'i im man'ʉ to'o hin din 'yomfɛ̨ni, nguetho ja guepʉ da mbʉpʉ n'da ra sʉi. 24 Pɛ nu yʉ́ 'yɛ̨hɛ ra Hmu hingui sä din sʉi, pɛ din ja yʉ́ yembʉi nangue n'da ngu n'da ʉ, nɛ din ɛ̨hya din xänbate, nɛ da hyät'i xʉn ho 'bɛ'a da t'ørpe. 25 Nɛ nu'bʉ 'bʉ'a n'da n'dan'yo im bɛ̨ni, jante thoho gui 'yuti, xøhma tho Oją di japi di päh rá mbʉi, da zøni da bą a majuąni. 26 Nɛ da dįn ran 'yomfɛ̨ni xʉn ho bʉya, nguetho da yąni nangue rá 'dihi ra zįthu xí bɛnt'i, mín nde a ra zįthu xtá 'yørpa rá pähä.

3

I jatho dam fähmbʉ nangue'ʉ yʉ ts'om'bäi

1 Nu'i Timoteo, dami pądi 'bɛ'a din ja. Ba ɛ̨pʉ yʉ pa xʉn hɛ̨i, nguetho dim 'bʉh yʉ ts'om'bäi. 2 Nguetho din huɛ̨c zɛhɛ, nɛ hønt'a ra mbɛti da nde. Nɛ ná yąt'a, nɛ din 'yɛ̨zɛhɛ, nɛ din sante, da mbɛsta'a 'bɛ'a i xih rá ta nɛ rá mbe, nɛ hinguim bɛ̨n ra mate bi t'ørpe, nɛ hingui numansu Oją. 3 Nɛ hin din ja yʉ́n huɛ̨cate, nɛ njąm'bʉ din hoh yʉ́ mbʉi, nɛ hønt'a go 'bɛ'a da xih yʉ́ miją'ihʉ, nɛ øzɛhɛ yʉ́ pähä zɛhɛ, nɛ njo'o to i su, nɛ i san'ʉ i øt' ran ho. 4 Nɛ yʉ ząndatetho, nɛ hingam 'bɛ din 'yomfɛ̨ni 'bɛ'a da 'yøt'e. Nɛ mbɛ̨ni ma guesɛ, nɛ di ho rán johya ra ximhäi xinda gue rá pähä Oją. 5 I ja yʉ́n t'øt'e tengu yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi, pɛ hingui nde da hyąn rá ts'ɛdi Oją ʉ. Pɛ gui 'uegue nangue'ʉ. 6 Nɛ i pa bʉ ja yʉ ngu, i hät' yʉ xisu, i xifi 'da'angu da 'yøthʉ ngue'ʉ yʉ xisu hinguin zaqui yʉ́ mbʉi, ngue'a xʉn ngu yʉ́ ts'oqui i tu. Nɛ man'da ní ts'ixpʉ ja ra ts'oqui. 7 Nɛ da 'yømanho 'bɛ'a gä ním hma da sifi nɛ thocpa tho din xädi pɛ njąm'bʉ da bą a majuąni. 8 Tengu mi øt'ʉ ra Janes nɛ ra Jambres, ngue'a mim bądi ʉ, nɛ midín sʉhmbʉ ra Moisés, ngue rá pøngahyą Oją. Nɛ ngutho i øt' yʉn 'yohʉ ya, din sʉhmbʉ a ram hma majuąni. Nɛ bi ts'on yʉ́n 'yomfɛ̨ni, nɛ bim 'bɛdi nangue'a ra 'yu majuąni. 9 Pɛ hingui ngu yʉ pa da hyät'i, nguetho gätho da t'uti nte ní mbat'ʉ yʉ́m hma, tengu bin jap'ʉ yʉ bądi ngue ra Janes nɛ ra Jambres.

Rán zɛgui ran zofo

10 Pɛ nu'i Timoteo, gá tɛnni 'bɛ'a dá xän'na'i. Nɛ guí pądi 'bɛ'a dám 'bʉcä, nɛ guí pądi hanja dá øt'ä a. Guí pądi 'bɛ'a dí ɛ̨c'yɛigä, nɛ gán nu njąm'bʉ dán xømbʉigä. Nɛ guí pądi ja man huɛ̨cate. 11 Nɛ guí pądi ɛ̨mmɛ bi mba ma ʉgui, nɛ gán nu 'bɛ'a mán ʉnbi dá hät'ä. Nɛ guí pądi 'bɛ'a gätho dá thocä bʉ Antioquía, nɛpʉ Iconio, nɛpʉ Listra, ngue nu yʉn ʉcpi dá nugä. Pɛ Oją bi yąngui nangue gätho ʉ. 12 Nɛ majuąni dí xi'i, to'o gätho da nde n'dat'a ra Cristo da dɛnni, da mba ma ʉcpi ʉ. 13 Nu yʉ ts'om'bäi nɛ yʉ hyäte, man'da man'da xʉn ts'o 'bɛ'a da 'yøt'e. Nɛ 'da xtín hyäthoho. 14 Pɛ nu'i, dami thoqui 'bɛ'a gán xädi, guí pądi gue majuąni a, gue guí pądi to'o bi xän'na'i. 15 Nɛ gue'bʉ go gmín t'ʉhni, gá pąh rá t'ohni Oją, i ja rá ts'ɛdi bi bɛ̨n'ni'i gá däp ni mbʉi ra Jesucristo, nɛ gán yąni. 16 Gätho rá t'ohni Oją bi bɛ̨nba Oją nangue rá mbʉi to'o bi 'yo't'i. Nɛ mahyoni di jajʉ ga pąhmbʉ 'bɛ'a rán 'yomfɛ̨ni Oją, nɛ da xijʉ 'bʉ hinga gue'a dí øthʉ, nɛ gue'a dí pärca ma mbʉihʉ a, nɛ da xängahʉ ran ho ga øthʉ. 17 Janangue'a nte di 'bɛ a rá mbɛfi Oją, da zä bʉ da 'yøt'e 'bɛ'a gätho xʉn ho.

4

1 Janangue'a dí xi'i gra Timoteo, Oją in nujʉ, nɛ ra Jesucristo, nu'a i jatho ba pengua da 'yøt' ran ts'ʉt'abi, di juąnbą ʉ 'bʉi nɛ'ʉ xʉn du. In nujʉ, janangue'a ɛ̨mmɛ dí xi'i: 2 Dami mamp'a rám hma, ɛ̨mmɛ gan ɛ̨hya guim ma, hønbʉ go hapʉ nɛ hønt'a go ní ora, pɛ guehma gui xifi n'da ngu n'da yʉ ją'i. Dami hɛcpa yʉ dądits'oqui, japi da 'yɛ'ts' yʉ́ ts'oqui, nɛ gui zɛrpa yʉ́ mbʉi bʉya. Nɛ jante thoho gui xänbi nɛ hin gan xømbʉi. 3 Gui hyumbi nguetho ba ɛ̨pʉ yʉ pa njon da nde da 'yø'a ram hma di hocpa yʉ́ mbʉi, pɛgue da zonh'nʉ mi'da yʉ xänbate, da man ʉ 'da yʉm hma man'da di hosɛ. 4 Da goh yʉ́ mbʉi nangue'a majuąni, nɛ da dɛn'nʉ yʉm hma him majuąni. 5 Pɛ nu'i thocpa thoho gan 'yomfɛ̨ni xʉn ho. Dami hyät' yʉn ʉnbi, dami ją'ts'i xʉn ho a ni 'bɛfi, nangue rán ho ma'da'yo ra Jesucristo. 6 Nɛ nugä, mi ts'ʉtho da zøn ra pa da guah ran t'unni nangue ma te dadí un Oją, da zøn ra ora ga pøngä ua, ngue ga tu. 7 Bi gua a ran tąha dá øt'ä ya nangue'a ran tąha xʉn ho, nɛ bi gua a ra 'dihi dá øt'ä. Dá jamansu ma 'bɛfi nangue ma t'ɛ̨c'yɛi dá øt'e. 8 Nɛ nuya bí jabʉ a ran ho di 'dacä ra hoga Inspector, ngue rán thɛui a ran ho dá øt'ä. Nɛ di 'dacä 'bʉ bi zøn ra pa. Nɛ hinga høngdä, nɛ gätho ʉ mi'da gue i xønni ba ɛ̨h ra Hmu, nɛ'ʉ gätho din t'un ran ho ʉ.

Bi mba ma bɛ̨nbi ra Timoteo

9 Nɛ nu'i, Timoteo, dami 'yøt' ra ts'ɛdi gua ɛ̨cua n'dihi. 10 Nguetho nu ra Crescente bi mba bʉ Galacia, nɛ ra Tito bi mba bʉ Damacia, nu'a go ra Demas bi mbasɛ bʉ ra hnini Tesalónica, ngue bi ho ra ximhäi in nu ya. 11 Hønt'a ra Lucas dí 'bʉ'be ua. Bá si a ra Marcos 'bʉ guá ɛ̨hɛ, nguetho ga hongua a. 12 Nɛ dá pɛnh pʉ ja ra hnini Éfeso a ra Tíquico. 13 Pɛ nu'bʉ guá ɛ̨hɛ, gua cąngui ts'ʉ ma coto dá sopʉ Troas bʉ bí 'bʉh ra Carpo, nɛ'ʉ ma libro gua cąngui ts'ʉ, pɛ man'da jats'ɛdi gua cąnga yʉ søcuą hinga nt'o't'i. 14 Nu ra Alejandro ra 'yøt'acobre, xʉn ts'o 'bɛ'a bi 'yørque. Oją di cospi nangue yʉ́n t'øt'e. 15 Damim fädi hin da 'yøt'e'e tengu bi 'yørcä, nguetho ɛ̨mmɛ bi gorca ma nde 'bʉ mán yą. 16 Nu'bʉ rá mbʉdi bi mba ma juąngui njom bi mbäxcagui, pɛ gätho bi hyɛga thoho. Oją di punba ʉ. 17 Pɛ Oją dám 'bä'be nɛ bi zɛrca ma mbʉi, janangue'a dá ją'ts'i dá man'a rám hman bʉ bí 'bʉ'ʉ hing yʉ judío. Nɛ Oją bi mbäxqui bi yąngui nangue yʉ́ nde yʉ zate. 18 Nɛ Oją da yąngui nangue gätho 'bɛ'a xʉn ts'o, nɛ 'bex da zixca bʉ mahɛ̨ts'i bʉ di manda. Ga ɛ̨spahʉ Oją gätho yʉ pa maząi. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya.

Yʉn zɛngua rán zɛgui

19 Dami zɛnguagui ts'ʉ ra Prisca, nɛ'a rá ndø, nu'a ra Aquila, nɛ'ʉ 'bʉpʉ rá ngu ra Onesíforo. 20 Nu ra Erasto bí copʉ Corinto. Nu'a ra Trófimo dá sopʉ Mileto ngue xʉn ʉ. 21 Dami 'yøt' ra ts'ɛdi gua ɛ̨ 'bʉ hin ní yʉt' yʉ pa xʉn sɛ. I pɛnh'na ran zɛngua gätho yʉ cu i 'bʉcua, nu ra Eubulo nɛ ra Pudente, nɛ ra Lino, nɛ ra Claudia, nɛ gätho mi'da yʉ cu 'bʉcua, gätho i pɛnh'na ran zɛngua. 22 Nu ma Hmuhʉ ra Jesucristo da mbäx'a ni mbʉi, nɛ di 'da ahʉ rá mate Oją. Nɛ hønt'a dá xi'a ya.

TITO

1

2

3

TITO

Ra søcuą bi 'yo't'a ra Pablo bi mbɛnpa a ra Tito

1

Ran zɛngua

1 Nugä drá Pablogä, dí pɛn'na ra søcuą i ja ua grá Tito. Nugä rá 'yɛ̨hɛgä Oją, nɛ ma 'bäigä'be ra Jesucristo. Ga zɛdi da 'yɛ̨c'yɛi ʉ bi huan Oją, nɛ da bą a ram hma majuąni, janangue'a da 'yøt' ran hocją'i nangue Oją. 2 Guehna dí øt'ä nguetho dín ndep ʉ ga comhbʉ ra temaząi ngue bi ma majuąni Oją 'bʉ rá mbʉdi ra ximhäi. Nɛ nu Oją hingui sä da man ra fɛhni a. 3 Nɛ nuya bi zøn ra pa ngue bi ts'änni da hman ran ho ma'da'yo, nɛ bi 'dac man t'ɛ̨di gam mangä, ngue guesɛ Oją ma yąntehʉ. 4 Nɛ nu'i Tito, tengu'bʉ majuąni ma ts'ʉnt'ʉ i, ngue dá ja i gá 'yɛ̨c'yɛ̨i. Nɛ dí äp Oją ma Tahʉ di 'da'a rán jąpi nɛ rán huɛ̨cate, nɛ da hyut'a ni mbʉi, nɛ ra Jesucristo ma Yąntehʉ.

I pa nsifi ra Tito 'bɛ'a da 'yørpʉ Creta

5 Janangue'a dá soc'a bʉ ja ra häi Creta, ngue gui juadi hapʉ di 'bɛ'a ra 'bɛfi. Ngue gui huan'ndʉ yʉ ngʉrbi n'da ngu n'da yʉ hnini bʉ guí 'bʉi, ngue nu yʉ ngʉrbi nangue yʉ 'yɛ̨c'yɛi, tengu dá xi'a mam'bɛt'o. 6 Gui huan'ndʉ to'o nte ma ts'oqui i thįnbi, nu'a n'datho rá xisu i si, nɛ nu yʉ́ t'ʉhni bi däp yʉ́ mbʉi Oją, nɛ hingui øt'a n'da ran tonto, xinga gue ram fɛ'ts'i i øt'ʉ yʉ́ t'ʉhni, janangue'a njon di yąpi. 7 Nguetho nu yʉ ngʉrbi i 'yo yʉ́ güɛnda a rá 'bɛfi Oją. Janangue'a da thahni to'o hingui øt' ran ts'o, nu'a hin din 'yɛ̨zɛhɛ, nɛ hin din cuɛ, nɛ xín dim mihni, xín din ndesʉi, xín din siyate ngue ra mbɛti. 8 Nɛ da thahni to'o di säyaba yʉ́ miją'ihʉ bʉ ja rá ngu, nɛ di ho 'bɛ'a gätho xʉn ho. Nɛ din 'yomfɛ̨ni ts'ʉ, nɛ 'da ni huɛ̨cthoho gätho, nɛ da numansu Oją nangue n'da ra hogambʉi, nɛ i sąmzɛhɛ rá mbʉi hin din tonto. 9 Nɛ din ząm bʉ ja ram hma majuąni, nangue ram hma dadín xähmbʉ, janangue'a da zä da xänba ʉ bí 'bʉpʉ, da mbäts'i. Nɛ nu mi'da bí 'bʉpʉ, ngue'ʉ di ʉcpa rám hman Oją, di bɛ̨nbi hapʉ di 'bɛ'ʉ, janangue'a da 'yɛ̨c'yɛi. 10 Nguetho nu'ʉ to'o im ma da 'yøthoho yʉn t'øt'e mi xi Oją yʉ judío maya'bʉ, i jatho da mba ma hɛcpi ʉ. Nguetho nte ní mbat'ʉ yʉ́m hma ʉ, nɛ i häte ʉ, nɛ i øt' yʉ́ pähä zɛhɛ. 11 Nɛ hønbʉ go hapʉ i cʉrpʉ ja yʉ ngu, i ʉ't'ʉ gätho i 'bʉpʉ, nangue yʉ́m hmansɛ yʉ hyäte, ngue hingui sä da hma. Nɛ hønt'a ra mbɛti in nde. 12 Nɛ i øt'e tengu mi man'a n'da yʉ́ mɛngu zɛhɛhʉ bʉ ra häi Creta, ngue n'da ra bąsøcuą, bi ma: “Ząi yʉ ndøbɛthąni ʉ ma mɛnguhe ua, nɛ tengu yʉ zate ngue xʉn ts'o øt'ʉ, nɛ hønt'a da zi i honi, nɛ ɛ̨mmɛ i dąnhyɛ̨i,” bi 'yɛ̨na. 13 Nɛ majuąni bi man'a n'da yʉ́ mɛnguhʉ. Janangue'a gui hɛcpa ʉ, n'damhma da bømanho yʉ́ t'ɛ̨c'yɛi ʉ i 'bʉpʉ. 14 Nɛ gui xifi hin da 'yɛ̨c'yɛ̨ibi yʉ́m hman sɛ ʉ yʉ judío, nɛ xín da numansup yʉ́ t'ɛ̨c'yɛ̨i sɛ yʉ ją'i, gue'ʉ hinguin nde da 'yøt'a majuąni. 15 Nu'ʉ to'o xʉn ho yʉ́ mbʉi, hønt'a xʉn ho im bɛ̨ni, pɛ nu'ʉ to'o hin bi däp yʉ́ mbʉi Oją nɛ xʉn ts'o yʉ́ mbʉi, nu'ʉ, hin'yʉ 'bɛ'a numanho ʉ. Nguetho bin ts'on yʉ́n 'yomfɛ̨ni, nɛ him bi zä bi 'yø'a bi xi Oją 'bʉ mi zop yʉ́ mbʉi. 16 Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i tengu ʉ, ɛ̨na ngue i ɛ̨c'yɛi Oją, pɛ n'dan'yo thoho yʉ́n t'øt'e, guepʉ ní fądi hingui ɛ̨c'yɛi ʉ. Nɛ xʉn ts'o yʉ́ mbʉi nangue'a fɛsthoho 'bɛ'a sifi, hingui sä da 'yøt' ran ho.

2

Ra Tito din xänbate nangue ra hoganxädi

1 Pɛ nu'i gra Tito, dami xänbi 'bɛ'a nín t'øt'e rán thɛui a ra hoganxädi. 2 Nu yʉ zí ndø, dami xifi hin din įti, nɛ da 'yøt'e ngue da hnumansu, nɛ da bɛ̨ni xʉn ho 'bɛ'a da 'yøt'e, nɛ da 'yɛ̨c'yɛi xʉn ho, nɛ da 'yøt' ran huɛ̨cate, nɛ hin din xømbʉi. 3 Nɛ'ʉ yʉ zí bømbe, dami xifi da numansu Oją hapʉ din 'yo, nɛ njon di c'ąman'ʉ, nɛ xín dim mihni, nɛ da 'yuh ra hoga'yu. 4 Nɛ nu yʉ zí bømbe da xänba yʉ hmute di huɛ̨c yʉ́ ndø nɛ yʉ́ t'ʉhni. 5 Nɛ da xänba n'da ran 'yomfɛ̨ni xʉn ho, hin din 'yomt'ɛ̨ni, nɛ di jamansu bʉ ja yʉ́ ngusɛ, din ja ra yembʉi, nɛ da 'yøt'a da xih yʉ́ ndø, n'damhma njon da zä da man ran ts'o nangue rám hman Oją. 6 Nɛ nu'ʉ yʉ ts'ʉnt'ʉ, gui xifi din 'yomfɛ̨nisɛ ts'ʉ. 7 Nɛ nu'i Tito, dami 'yut'ʉ mi'da 'bɛ'a gätho guí øt'e, ngue dim 'bʉmanho. Nɛ n'dat'a guim bɛ̨ni ngue gui xänbi 'bɛ'a majuąni, nɛ gui 'yøt'e ngue da hnumanho'i 'bʉ guín xänbate. 8 Nɛ ɛ̨mmɛ xtán ho 'bɛ'a gätho guim ma, n'damhma nte da thįn'na nim hma. Nɛ da mbɛ'ts' yʉ́ sä to'o nde da zʉjʉ, nɛ hin hapʉ dí mbʉ'a 'bɛ'a da ma. 9 Nɛ'ʉ yʉ 'yɛ̨hɛ i 'bʉpʉ, dami xifi da 'yøt'e gätho i xih yʉ́ hmu, nɛ hin da dąti, nɛ mpähä thoho da 'yøt'a i sifi. 10 Nɛ hin da bɛ̨pi 'bɛ'a pɛ'ts' yʉ́ hmu, pɛ da 'yøt'a gätho in numanho yʉ́ hmu. Nɛ nu'bʉ gätho din jabʉ da 'yøt'e, gue'a dí nɛcmanho ram hma nangue ma yąntehʉ Oją. 11 Nguetho bi nɛqui rá mate Oją ngue in nde di pø'ʉ gätho 'bʉcua ja ra ximhäi. 12 Nɛ nu rá mate Oją di bɛ̨ngahʉ ga hɛhmbʉ ran ts'om'bäi, nɛ ga hɛhmbʉ ma pähä zɛhɛhʉ. Nɛ di bɛ̨ngahʉ ga sąmzɛhɛ ma mbʉihʉ nɛ ga øthʉ ran hocją'i, nɛ gan numansuhʉ Oją gätho yʉ pa dí 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi. 13 Nɛ di bɛ̨ngahʉ ga tømhbʉ ja gue'bʉ bi nɛqui a ran johya dí tømhbʉ, ngue di nɛqui a ma Ojąhʉ ra Jesucristo tąte tho rá ts'ɛdi, nɛ ma yąntehʉ a. 14 Nɛ bin däsɛ a ngue di 'bɛrcahʉ gätho man ts'om'bäihʉ, nɛ da mberca ma mbʉihʉ, da 'yøt'e ngue yʉ́ t'ʉhni zɛhɛgahʉ Oją, nɛ di ɛ̨hyagahʉ nangue ran ho ya. 15 Nɛ guehna i ja ua gui xänba bʉya. Dami xänbi, gui 'yomfɛ̨nip yʉ cu, nɛ gui hɛcpi, nguetho bin 'da'a ran t'ɛ̨di xʉn ho gui 'yøt'e. Nɛ o guidí japi da mbɛsta'a nim hma.

3

I sih ra Tito nda'a nín zofo da xänba yʉ 'yɛ̨c'yɛi

1 Nɛ nu'i gra Tito, dami bɛ̨nba ʉ yʉ cu ngue da numansu ra ts'ʉt'abi, nɛ'ʉ yʉ́m fäts'ihʉ ra ts'ʉt'abi gätho da numansu. Nɛ hin da 'yørpa ram fɛ'ts'i, pɛgue mpähä thoho da 'yøt'e 'bɛ'a gätho xʉn ho. 2 Nɛ gui xifi njon ga c'ąman'ʉhʉ, nɛ hin dan junthʉ, pɛ ma pähä zɛhɛhʉ da thącpahʉ. Nɛ din jajʉ ra yembʉi nangue gätho yʉ ją'i. 3 Guim bɛ̨mhbʉ ngue nɛjʉ dán tontohʉ mám'bɛt'o, nɛ mi jasɛ man t'ɛ̨dihʉ, nɛjʉ dán hyäzɛhɛhʉ, nɛ gätho dán 'yɛ̨hɛ̨hʉ rá ts'oqui ra ximhäi. Nɛ dá 'bɛh ma pahʉ nangue man ts'om'bäihʉ dá øthʉ, nɛ dá sɛyabahʉ ma miją'ihʉ. Mí ts'anjʉ nɛ xim mí santehʉ. 4 Pɛ bi zøn ra pa bi nɛqui rá mate Oją ma yąntehʉ, ngue bi 'yørpa ran huɛ̨cate ʉ yʉ ją'i. 5 Nɛ bi yąnjʉ Oją. Pɛ hin nangue yʉn t'øt'e xʉn ho dá øthʉ, pɛ bi yąnjʉ nangue rán huɛ̨catesɛ 'bʉ má ømanhohʉ a. Bi 'dajʉ ra 'da'yote 'bʉ mi mberca ma mbʉihʉ, nɛ dí 'bʉhmbʉ ma'da'yo nangue rá Hogandąhi. 6 Nɛ bi 'dajʉ xʉn ho rá Hogandąhi n'youi xʉn gu rán jąpi nɛ rá ts'ɛdi nguetho ra Jesucristo ma yąntehʉ a. 7 Ngue bi hogahʉ nangue rá mate, janangue'a 'darbʉ dam 'bʉhmbʉ nangue ra temaząi, nɛ gue'a dí tømhbʉ a ya. 8 Nɛ gätho majuąni na im mangua. Gui hyąh ni mbʉi gui xänbi xʉn ho yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ, janangue'a da bɛ̨ni ɛ̨mmɛ da hyumbi da 'yøt'a ran ho. Nguetho xʉn ho a, nɛ da mbäx yʉ́ miją'ihʉ bʉya. 9 Pɛ o guidín junthʉ nangue'ʉ yʉm hma nte ní mbatho, nɛ hinguin junthʉ nangue 'bɛ'ʉ yʉ́ thuhu ʉ yʉm bombøta maya'bʉ. O guídín sʉhmbʉ nangue yʉn t'ɛ̨di midí un Oją yʉ judío, nguetho säti thoho 'bʉ dán sʉhmbʉ ʉ. 10 Nu'bʉ 'bʉ a n'da n'dan'yo yʉm hma im ma ní dʉp'ahʉ yʉn junt'i, dami hɛcpi. N'dandį o yondį gui hɛcpi. Pɛ nu'bʉ hin da 'yøde, gui hyɛthohʉ a. 11 Nguetho nu'a xi'ahʉ yʉm hma ní dʉp'ahʉ yʉn junt'i, xí bøm bʉ ja rá 'yu Oją a, nɛ øt' yʉ ts'oqui, nɛ da nusɛ bʉ 'bɛ'a xí 'yør bʉya.

Man'da i xih yʉ́ amigo ra Pablo

12 Dí ɛ̨na ga pɛnhna ra Temio o gue ra Tíquico. Nu'bʉ bi zøm bʉ, 'yørqui ts'ʉ ra mate gua ɛ̨'a n'dihi, dan c'at'ui bʉ ra hnini Nicópolis. Nguetho dín nde dam 'bʉhmbʉ bʉ 'bʉ bin ja yʉ pa xʉn sɛ. 13 Dami fäts'i xʉn ho a ra Zenas, nu'a im pøngahyą nangue yʉn t'ɛ̨di. Nɛ'a ra Apolos, dami zɛdi da dįn'a mahyoni ngue da hyąx 'bʉ bi mbɛ bʉ n'danni. 14 Nguetho nu yʉ cu da bądi ngue dim pɛfi xʉn ho nangue yʉ́ 'bɛfi zɛhɛ, n'damhma da zä da mbäx ʉ mi'da di 'bɛ'a mahyoni. 15 Dami zɛngua gahe ts'ʉ ʉ bí 'bʉpʉ, ngue'ʉ ma mi 'yɛ̨c'yɛihʉ, ngue 'da xtán huɛ̨ctahʉ. Nɛ dí äp Oją da 'yɛnts'ahʉ rán jąpi gätho ahʉ. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya, nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya.

FILEMÓN

FILEMÓN

Ra søcuą bi 'yo't'a ra Pablo bi mbɛnpa a ra Filemón

1

Ra Pablo bi 'yorba ra søcuą ra Filemón

1 Nguä drá Pablogä dí ofädigä nangue ra Cristo Jesús. Dí ot'ä'be ra søcuą ra Timoteo, nɛ ga pɛn'na'be ma amigo'a'be grá Filemón, man 'yohʉ i nangue rá 'bɛfi Oją. 2 Nɛ dadí zɛngua'be yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i ngue ząi dim pɛti bʉ ni ngu, nɛ ma cuhʉ ra Apia. Nɛ dadí zɛngua ra Arquipo man 'yohʉhʉ dín yąmhbe rá 'bɛfi Oją. 3 Nu Oją ma Tahʉ nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo di 'da'ahʉ rá mate nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ.

Rán huɛ̨cate nɛ rá t'ɛ̨c'yɛi ra Filemón

4 Nɛ nu'i ma zʉ cu mahuɛ̨qui i, nu'i grá Filemón, dadí undä ra jamadi nangue'e nu'bʉ dí yą'be Oją. 5 Nguetho dá øde 'bɛ'a guí ørpʉ guí 'bʉhmbʉ, ɛ̨mmɛ i ja nin huɛ̨cate nangue yʉ́ t'ʉhni Oją bʉ. Nɛ dí øde ngue i ja ni t'ɛ̨c'yɛi xʉn ho nangue ra Jesús ra Hmu. 6 Nɛ dí äcä rá ts'ɛdi Oją ngue xʉn ngu yʉ ją'i da 'yɛ̨c'yɛ̨i ra Jesús nangue nim hma, nɛ da hyąni 'bɛ'a gätho ran ho di 'dajʉ ra Cristo Jesús. 7 Gueczɛhɛgä ɛ̨mmɛ dadí johya, nɛ i hu ma mbʉi nangue nin huɛ̨cate, ma zʉ cu i grá Filemón. Nguetho xʉn ngu gá hyurpa yʉ́ mbʉi yʉ́ t'ʉhni Oją.

Bi t'äp ra mate ra Filemón nangue rá 'yɛ̨hɛ̨ ra Onésimo

8 Nuya madague a i ja man t'ɛ̨digä nangue ra Cristo ngue xcá manda i, 9 pɛ man'da xʉn ho ga ä'a n'da ra mate tho gui 'yøt'e nangue ran huɛ̨cate tho, ngue gui simanho mahøn'a na ni 'yɛ̨hɛ̨ ra Onésimo. Nugä drá Pablogä, ya xtán dąc'yɛ̨igä, nɛ dí ofädigä nangue rá 'bɛfi ra Cristo Jesús. 10 Dí ä'a ra mate nangue ra Onésimo, nu'a tengu'bʉ ma t'ʉhnigä nangue ra Cristo, nguetho bi 'yɛ̨c'yɛ̨i ra Cristo nangue dá xicä ua ja ra fädi. 11 Nu'ʉ 'da yʉ pa xʉ thogui, hin te madí muui ni 'yɛ̨hɛ̨ ra Onésimo. Pɛ nuya xʉn ho da 'yørcaui. 12 Nuya ga pɛn'nahʉ ra Onésimo bʉ guí 'bʉi. Nɛ nu'bʉ bi mba a, da du ma mbʉi, nguetho ɛ̨mmɛ dím bɛ̨n a. 13 Nɛ dín ndepe xtán gocua ra Onésimo, sä xtí zɛqui ts'ʉ, nguetho dí ofädigä, ngue dím mangä ran ho ma'da'yo, ngue tengu'bʉ da gue'a zɛhɛ xquí zɛqui. 14 Pɛ hin dín nde gam ma ngue da gocua 'bʉ nte guím ma, nguetho nu'a ran huɛ̨cate jatho da bɛ̨nsɛ n'da, hin da t'ørba ts'ɛdi n'da a. 15 Pɛ nu'a bi 'yøt'na bi 'dapʉ guí 'bʉi 'da yʉ pa, pɛ bi bømanho, nguetho bi hocpa rá mbʉi Oją ya. Nɛ nuya gadín cuui maząi na ya. 16 Hin gui sini nangue ni 'yɛ̨hɛ̨ thoho pɛ gui sini nangue ni zʉ cu nangue ra Cristo, nguetho nuna ma zʉ cuhʉ mahuɛ̨qui. Nuya man'da di nuui ya, nguetho hinga hønt'a ni 'yɛ̨hɛ̨, pɛ ni zʉ cu nangue ra Cristo ma Hmuhʉ ya. 17 Nu'bʉ majuąni dadín amigoui xʉn ho, dami sin na ra Onésimo, tengu tho 'bʉ xquí sin zɛhɛgä 'bʉ xcá mbasɛgä bʉ. 18 Nu'bʉ ja 'bɛ'a bi 'yøt'e'e, uague i ja 'bɛ'a i tu'a'i, pɛ 'yo ma güɛnda ga juzɛhɛgä. 19 Nugä ga firmagä, drá Pablogä, janangue da fądi majuąni ga ju't'ä a rá güɛnda na. Janangue'a hingui hɛ̨i gui sin ya nɛ gadín cuui. Pɛ nde'bʉ guin 'yomfɛ̨ni ts'ʉ, nguetho guengä dá ja'a'i gá tįn a ra temaząi 'bʉ gmí 'yɛ̨c'yɛ̨i ram hma dá xi'i. 20 Nuya ma zʉ cu, 'yørqui ts'ʉ ra mate 'bɛ'a dí ä'a'i, nangue guín 'youi ra Hmu. Nu'bʉ gui 'yut nin huɛ̨cate nangue ra Onésimo, da hyu ma mbʉi 'bʉ. 21 Nugä dá o't'ä a ra søcuą i ja ua ya, nguetho dí ɛ̨c'yɛ̨i ngue gui 'yøt'e 'bɛ'a dí xi'a'i. Nɛ dím bɛ̨ni hinga hønt'a dí xi'a'i pɛ man'da ran ho guim bɛ̨nsɛ 'bɛ'a gui 'yøt'e. 22 Dami hoqui ts'ʉ hapʉ sä dan säyagä bʉ, nɛ dami 'yäfʉ Oją nanguecä, nɛ Oją da 'yøt'e da xogagui, da zä ga mbagä bʉ, gan nu'ahʉ bʉya.

Yʉ́n zɛngua ra Pablo, nɛ bi ma da nu ran jąpi a ra Filemón

23 Nuya dí ofädi'be ra Epafras, nɛ'a di zɛngua i. Nɛ nu'a i ofädi nangue bi mamp'a rán ho ma'da'yo ra Cristo Jesús. 24 Nu ra Marcos nɛ ra Aristarco nɛ ra Demas nɛ ra Lucas, nuya ma mimbɛfihe nangue rá 'bɛfi Oją di zɛngua i. 25 Nɛ nu'a ma Hmuhʉ ra Jesucristo di 'da'ahʉ rán jąpi a, gätho ahʉ. Nɛ hønt'a dí xi a ya.

HEBREOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

HEBREOS

Ra søcuą bi 'bɛnba yʉ 'yɛ̨c'yɛi, yʉ israel, ngue na yą ra hebreo ʉ

1

Bin 'yusɛ Oją nangue'a rá Ts'ʉnt'ʉ

1 Nu'bʉ maya'bʉ thoho 'dahmi ts'ʉ bʉ í 'yu'a rán 'yomfɛ̨ni Oją, nɛ 'dahma 'dan'yo bʉ á xi'ʉ yʉ́ pøngahyą. Nɛ gue'ʉ bi xi a mam bombøtahʉ ʉ, gue dyʉ israelhʉ. 2 Pɛ nuya rán zɛgui yʉ pa ya, bi jajʉ ga pąhmbʉ xʉn ho Oją ya nangue rá Ts'ʉnt'ʉ bi zøcua dí 'bʉhmbʉ. Nɛ guesɛ a rá Ts'ʉnt'ʉ í 'yøt' Oją gätho yʉ ximhäi, nɛ bi zänni dim Hmu 'bɛ'a gätho i ja. 3 Nɛ ní 'yɛ̨pʉ bí 'bʉ Oją rá Ts'ʉnt'ʉ tengu'bʉ rá thai ra hyadi, gue'a di jajʉ ga pąhmbʉ a rán ho Oją. Nɛ tengu 'bʉ ra sello, 'da angu da bøni. Nɛ di 'yonsɛ 'bɛ'a gätho i ja a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, nangue rám hma i ja rá ts'ɛdi. Nɛ nu'bʉ mí juasɛ bi hoga ma ts'oquihʉ ua, bi mbeng bʉ mahɛ̨ts'i 'darpʉ ní mandaui a tąte thoho i ja rá ts'ɛdi.

Man'da i ja rá ts'ɛdi rá Ts'ʉnt'ʉ Oją xinda gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni mahɛ̨ts'i

4 Nu rá Ts'ʉnt'ʉ Oją 'bʉ ya xí hogahʉ, bin t'un rá ts'ɛdi xʉn ho xinda gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni mahɛ̨ts'i. Nguetho ya rá Ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ Oją a, i conhui rá ts'ɛdi rá Ta xinda gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni. 5 Nguetho:

Nu'i ma 'dats'ʉnt'ʉ i,

dí 'da a ni ts'ɛdi ya,

pɛ njąm'bʉ bi t'ɛ̨mp'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją, pɛ hinda hønt'a rá Ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ. Nɛ:

Nugä dra Ta nangue ma Ts'ʉnt'ʉ,

nɛ xínga n'da rám 'bɛhni Oją bi 'yɛ̨mbi. 6 Pɛ nu Oją 'bʉ mambá si ua ja ra ximhäi a rá Ts'ʉnt'ʉ, nɛ bi 'yɛ̨na:

Nu ahʉ gyʉm 'bɛhnihʉ mahɛ̨ts'i, gätho gui thąndehʉ na ma Ts'ʉnt'ʉ,

bi 'yɛ̨n Oją. Nguetho nu'a rá Ts'ʉnt'ʉ go da t'ɛ̨spa a bʉ na nu Oją. 7 Pɛ nu yʉ́m 'bɛhni mahɛ̨ts'i, i øt' Oją yʉ́ 'yɛ̨hɛ thoho ʉ, tengu mán t'o't'i:

Ɛ̨mmɛ i tih yʉ́m 'bɛhni 'bʉ i ørpa rá 'bɛfi tengu 'bʉ yʉn dąhi,

nɛ di juadi 'bɛ'a gätho hingui numanho Oją tengu 'bʉ yʉ sibi, nangue rá ts'ɛdi zɛhɛ Oją.

8 Pɛgue bi 'yɛ̨mp'a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją:

Nu'i gra Oją, thocpa thoho gam manda zɛhɛ maząi,

njąm'bʉ dim 'bɛh ni ts'ɛdi, nɛ guidí manda xʉn ho.

9 Nɛ bi 'yɛ̨mbi:

Nu'i gra Oją, ɛ̨mmɛ guí numanho a ran ho, nɛ 'be xingui

ts'ʉ guí nde gui nu a ran ts'o.

Janangue'a ni Ojągui man'da dá 'da'a ran johya

xinda gue'ʉ gätho mi'da ni cu gue ma 'yɛ̨c'yɛi,

bi 'yɛ̨mbi. 10 Nɛ bi 'yɛ̨mp'a rá Ts'ʉnt'ʉ a Oją:

Nu'i gra Hmu, rá mbʉdi gá 'yøt' ra ximhäi,

nɛ gá 'yøzɛhɛ 'bɛ'a gä bí ja mahɛ̨ts'i,

bi 'yɛ̨n Oją.

11 Nɛ nu'a ra ximhäi dim pädi, nɛ mahɛ̨ts'i, pɛ nu'i gam 'bʉi maząi.

Gätho yʉ din ts'oni tengu'bʉ yʉ 'yahe.

12 Nɛ tengu'bʉ di päh ní he n'da,

din jabʉ 'bʉ gá päh ra ximhäi.

Pɛ nu'i njąm'bʉ gam pädi gätho yʉ pa,

nɛ njąm'bʉ da gua'a ni te.

13 Nɛ, dami manda ua ja ma ts'ɛdi ui,

ja gue'bʉ ga ja i gui tąp'ʉ gätho man sʉihʉ,

bi 'yɛ̨mp'a rá Ts'ʉnt'ʉ a Oją. Pɛ njąm'bʉ bi xi ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją tengu a. 14 Gätho yʉ́m 'bɛhni bí pɛnhua, tengu'bʉ yʉn dąhi gue hin dí nuhʉ, i øt' yʉ́ 'yɛ̨hɛ Oją nanguejʉ to'o gätho nts'änni da hyąn a ra te njąm'bʉ da guadi.

2

Jatho ga ʉrpahʉ ra güɛnda a ní yąnjʉ Oją

1 Pɛ nu'a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją bi 'yurcahʉ rá 'yu Oją, xinda gue ʉ 'bɛ'a mí hma maya'bʉ. Janangue'a man'da ɛ̨mmɛ jats'ɛditho ga jamansuhʉ a 'bɛ'a dí øhmbʉ ya, n'dahma hin ga 'bɛhmbʉ a, nɛ xín dam 'bɛhmbʉ bʉya. 2 Nu'bʉ mí man'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją maya'bʉ, pɛ guehma bi nu ran ʉnbi a rán säui a to bi mbɛsta a bi ma. Pɛ nu'a rám hma Oją bi man'a rá Ts'ʉnt'ʉ, man'da ja rá ts'ɛdi a. 3 Janangue 'be xíngui ts'ʉ ga ponjʉ 'bʉ hin dí ʉrpahʉ ra güɛnda a rám hma mixte thoho. Nɛ gue'a ram hma ní yąnjʉ Oją a. Nɛ rá mbʉdi bi mansɛ ra Hmu 'bʉ mim 'bʉcua ja ra ximhäi. Nɛ m'bɛjua bi xijʉ ʉ yʉ́ xädi gue bi 'yø a bi man ra Hmu. 4 Nɛ'a Oją bi 'yudi majuąni a ram hma 'bʉ mí 'yøt' yʉ hmɛpya nɛ xʉn ngu yʉn t'øt'e mixte. Nɛ'bʉ mí 'dajʉ ra ts'ɛdi nangue rá Hogandąhi, tengu mí ndesɛ Oją bi darcahʉ. Nɛ gue'a í 'yudi majuąni a ram hma.

Nu ra Jesús njuąntho bin ja tengu thohogahʉ

5 Pɛ nuna rá ts'ɛdi Oją gue dí mangä, hinga nan ja xʉn ho. Pɛ hinga gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni mahɛ̨ts'i di jap Oją di manda bʉ ja ra 'da'yo ximhäi 'bʉ bin ja rá ts'ɛdi Oją xʉn ho bʉ. 6 Pɛgue bi zän Oją to'o di manda bʉ, tengu bi si'a Oją 'bʉ mí t'änni 'bɛ'a di 'yɛ̨t'ui yʉ ją'i:

'Bɛ'a gue ɛ dí pɛhmbe gue ɛ̨mmɛ guím bɛ̨nje,

nɛ dyʉ ją'i thohohe. Nɛ man'da guidí jamansuje.

7 Pɛ ja 'da yʉ pa gá jaje him mí ja ma ts'ɛdihe, xinda gue'ʉ nim 'bɛhni bʉ mahɛ̨ts'i.

Pɛgue gá sänni gui 'yɛ̨scahe, nɛ gui 'dac ma ts'ɛdihe.

Nɛ gá sänni ga mandahe 'bɛ'a gätho i 'bʉi nɛ 'bɛ'a gätho i ja gue gá 'yøt'e.

8 Nɛ gätho gá sän'ndʉ mi'da 'bɛ'a gä gá 'yøt'e gue da 'yɛ̨c'yɛigahe,

bi 'yɛ̨m bʉ mán t'o't'i. Janangue'a hin'yʉ 'bɛ'a bi zänni gue hin ga mandahʉ, nguetho bi 'yɛ̨na: “Gätho da t'ɛ̨c'yɛi ʉ yʉ ją'i.” Pɛ hindaná nuhʉ gue gätho da 'yɛ̨c'yɛigahʉ. 9 Pɛ hinda hønt'a ra Jesús, bin ja tengu mán t'o't'i, bi t'ɛ̨spa 'bʉ mí du, bin t'un rá ts'ɛdi. Pɛgue xín ja 'da yʉ pa bin japi him mí ja rá ts'ɛdi xinda gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i. Janangue'a bi zä bi du nangue n'da ngu n'dajʉ, nangue rán huɛ̨cate Oją. Nɛ nu'a ran dąte bi nu, gue'a í t'ɛ̨spa a. 10 Nu Oją bi zän'ndʉ gätho da hyonsɛ. Nɛ bi nde bá si xʉn ngu yʉ́ t'ʉhni bʉ ja rá ts'ɛdi. Janangue'a xʉn ho a bi 'yøt' Oją gue bin ʉnba ʉ yʉ́ Hmu, guepʉ bi zä bi yąnjʉ xʉn ho. 11 Nɛ nu'a ra hocpate nɛ'ʉ to'o mahoqui, nɛ n'dat'a yʉ Ta. Janangue'a hingui pɛ'ts' rá sä a ra hocpate da 'yɛ̨mbi yʉ́ cu ʉ bi hoqui. 12 Tengu mán t'o't'i, bi 'yɛ̨na:

Ga xi ʉ ma cu gätho nangue'e,

nɛ ga ɛ̨s'i'i nubʉ ja rám pɛti ma cu,

bi 'yɛ̨n'a ra Cristo. 13 Nɛ man'da bi man ra Cristo:

Dí tø'mi da mbäxcä Oją.

Nɛ xø bi 'yɛ̨na:

Dí 'bähmbe ua ya yʉ́ t'ʉhni Oją bi 'daqui,

bi 'yɛ̨n'a ra Cristo. 14 Nujʉ yʉ́ t'ʉhnigahʉ a, dyʉ ją'i thohohʉ, ngue i ja ma ngøhʉ nɛ ja ma jihʉ. Nɛ a ra Jesús bin ją'i nɛ bin ja rá ngøc'yɛi tengu thoho gahʉ. Janangue'a bi zä bi du ngue í 'bɛrpa rá ts'ɛdi a rá hmu ran dąte, ngue ra zįthu. 15 Nɛ guepʉ da zä di 'uecpa yʉ́ mbidi ʉ to'o i su ran dąte gätho yʉ pa i 'bʉi. 16 Nɛ mfądi hinga gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bi 'yørpa ra güɛnda da yąni, pɛgue guenjʉ dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ yʉ́m bom'bɛtojʉ ra Abraham, nde Oją da yąnjʉ. 17 Janangue'a nu ra Jesús njuąntho bin ja tengu thoho gahʉ, bi bɛ̨ni 'bɛ'a gätho dím bɛ̨mhbʉ, bi zä 'bɛ'a gätho dí sähʉ. Nu'bʉ hin xtín jabʉ, hin xtán zä xtí huɛ̨gahʉ, hin xtán zä xtí juah rá 'bɛfi Oją gue bi hoga ma ts'oquihʉ. Gue'a í t'ɛ̨mbi bim hmumbäją a. 18 Nɛ nuya da zä da mbäxcahʉ to'o i ts'ä nangue yʉn ʉnbi, nguetho nɛsɛ a bi ts'ä nangue yʉn ʉnbi, nɛ bi hyät'i.

3

Nu ra Jesús man'da sä da t'ɛ̨spi xinda gue'a ra Moisés

1 Nuya, ma hoga cu ahʉ, gue bi huan'nahʉ 'darpʉ dam 'bʉhmbʉ bʉ mahɛ̨ts'i a Oją. Dami 'yøhmbʉ ya nangue ra Jesús, nu'a ra pøngahyą nɛ ra hocpate nangue rá 'yu Oją dí tɛnhdʉ. 2 Nu ra Jesús bi juah rá 'bɛfi bi un'na Oją, tengutho ra Moisés bi juah rá 'bɛfi gue bi jamansu ʉ n'dam'bʉi yʉ́ t'ʉhni Oją. 3 Pɛ nu ra Jesús man'da sä da t'ɛ̨spi xinda gue'a ra Moisés, tengu thoho ra ta bʉ ja n'da ra ngu man'da da t'ɛ̨spi xinda gue'ʉ yʉ́ t'ʉhni. 4 Pɛ madague'bʉ i ørpa rá 'bɛfi Oją ʉ yʉ ją'i, tengu bi 'yøt' ra Moisés, pɛ nu'a Oją i øzɛhɛ gätho rá 'bɛfi. 5 Nguetho rá 'yɛ̨hɛ Oją a ra Moisés, nɛ bi ją'ts' rá bɛfi bi jamansu gätho yʉ́ t'ʉhni Oją maya'bʉ. Nɛ nu rá 'bɛfi ra Moisés bi 'yu i ts'ʉ a rá 'bɛfi ra Cristo da 'yøt' 'bʉ bi zøhø. 6 Pɛ nu ra Cristo rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a, nɛ bi ją'ts'i bim hmu nangue'ʉ n'dam'bʉi yʉ́ t'ʉhni Oją. Nɛ guectahʉ ya n'dam'bʉi yʉ́ t'ʉhni gahʉ Oją, 'bʉ dadí thoctahʉ dí pąhmbʉ majuąni a, nɛ'bʉ dadí thojʉ a nán johyahʉ a ran ho dí tømhbʉ.

Da zin yʉ́ t'ʉhni Oją da hyurpa yʉ́ mbʉi

7 Janangue'a i ɛ̨n'a rá Hogandąhi Oją bʉ ja rá t'ohni:

Nuya ra pa i jabʉ ya in zo ahʉ Oją. Pɛ ɛ̨mmɛ xʉn ho 'bʉ gui 'yøhmbʉ a i xi ahʉ.

8 'Yo gadí ʉ't' ni mbʉihʉ tengu bi 'yøt'ʉ mí tɛn ra Moisés, bi numan'ʉtho Oją 'bʉ mín 'yo bʉ ja ra ʉhäi.

Nɛ bi zä Oją ʉ yʉ ją'i nangue 'bɛ'a bi numanhosɛ.

9 Nu nim bombøtahʉ bi 'yørca ran ts'äte nɛ bi

numan'ʉthogui 'bʉ nyote njɛya mín 'yo bʉ ja ra 'yu, madague'bʉ bi nu xʉn ngu yʉn t'øt'e gue dá ut ma ts'ɛdi, bi 'yɛ̨n Oją.

10 Janangue'a dán cuɛgä nangue'ʉ yʉ ją'i,

nguetho thocpa thoho i 'uegue nangue yʉ́ mbʉi,

hin jąm'bʉ bi bą a ra 'yu dá xifi, bi 'yɛ̨n Oją.

11 Janangue'a ɛ̨mmɛ dán cuɛgä nangue'ʉ. Majuąni dá ma,

hin ga singä bʉ ja ra häi ʉ ngue da hyu yʉ́ mbʉi, bi 'yɛ̨n Oją.

12 Ma zi cu ahʉ, pɛ dam fähmbʉ. Xi'bʉ n'da ahʉ gui 'uehmbʉ 'bʉ din ja ahʉ ra ts'ombʉi, gue gui 'yɛ̨na hin gui nde gui 'yɛ̨c'yɛihʉ Oją, i 'bʉi. 13 Pɛ n'da ngu n'da ahʉ damim fäxhʉ bʉ ja ra hoga'yu, n'da pa ngu n'da pa, janya i sä ga øhmbʉ a im ma Oją, yʉ pa ya. Nɛ nu'bʉ din jabʉ gui 'yøthʉ, xínga n'da ahʉ da hyä ahʉ yʉ ts'oqui, gue di 'bät'a ni mbʉihʉ. 14 Nguetho dí comhbʉ a rán ho ra Cristo 'bʉ dí thojʉ a ní hyu ma mbʉihʉ a, gue'bʉ go rán zɛgui tengu 'bʉ rá mbʉdi dá tįmhbʉ. 15 Janangue'a i xijʉ a rá t'ohni Oją ya:

Ɛ̨mmɛ xʉn ho 'bʉ gui 'yøhmbʉ a rá nde Oją gue in zo ahʉ ya.

'Yo gadí ʉ't' ni mbʉihʉ tengu bi 'yøt'ʉ 'da bi numan'ʉ tho Oją, bi 'yɛ̨na.

16 To'o ʉ bi 'yøh rám hma Oją nɛ bi numan'ʉ tho. Ha hinga gue ʉ yʉ ją'i bi yąn Oją nangue'a ra häi Egipto mín 'yohʉ ra Moisés. 17 Nɛ to'o bi un ra cuɛ Oją gätho nyote njɛya. Ha hinga guet'ʉ bi yąn Oją bʉ ja ra häi Egipto, bi 'yøt' yʉ ts'oqui, janangue bi du bʉ ja ra ʉhäi. 18 Nɛ to'o ʉ majuąni bi t'ɛ̨mbi hin da hyurpa yʉ́ mbʉi Oją. Ha hinga guet'ʉ him bi 'yɛ̨c'yɛi Oją. 19 Gam bɛ̨mhbʉ ya hanja him bi zä bi zin Oją ʉ, nguetho him bi 'yɛ̨c'yɛi Oją ʉ.

4

1 Nuya i jatho ga suhʉ, janya i ja yʉ pa i xijʉ Oją da zinjʉ bʉ ja rá ngu ngue da hyurca ma mbʉihʉ. Xøhma ts'ʉrbʉ thoho hin da zøni ga cʉthʉ bʉ. 2 Nguetho nɛjʉ bi sijʉ a ram hma gue dí cʉ't'a n'da, tengu bi sih yʉ ją'i mí 'bʉh maya'bʉ, gue'ʉ bin 'yohʉ ra Moisés. Pɛ nu'ʉ, him bi zä í ts'im bʉ a ram hma bi sifi, nguetho him bi nde bi bą ʉ gue majuąni a. 3 Pɛ nujʉ gue dí pąhmbʉ majuąni a ram hma, guenjʉ gue ga cʉthʉ bʉ da hyurca ma mbʉihʉ Oją. Nɛ guepʉ him bi zä bi yʉt'ʉ 'da, bi 'yɛ̨n Oją:

Janangue'a dán cuɛgä nangue ʉ, nɛ majuąni dá ma,

njąm'bʉ ga singä ʉ gue da hyu yʉ́ mbʉi, bi 'yɛ̨n Oją.

Pɛ bi dʉ'mi bi xih yʉ ją'i gue da zim bʉ 'bʉ mí jua a bi 'yøt' ra ximhäi Oją, nɛ bin säya bʉ, bi hyu rá mbʉi zɛhɛ. 4 Tengu bi ma rá t'ohni gue nubʉ bi ma, gue:

Ná yoto ma pa bin säya Oją 'bʉ mí jua a bi 'yøt' ra ximhäi.

5 Pɛgue bi xi'ʉ bʉya nangue'ʉ 'da mín 'yohʉ ra Moisés:

“Njąm'bʉ ga singä ʉ gue da hyu yʉ́ mbʉi,” bi 'yɛ̨n Oją.

6 Pɛ guehma 'bʉi to'o din säya bʉ da hyu yʉ́ mbʉi. Pɛ hinga gue'ʉ 'da bi sifi maya'bʉ, nguetho him bi 'yɛ̨c'yɛi a ram hma. 7 Pɛgue bi 'yu Oją n'da ra pa mahøn'a, gue ra pa i jabʉ ya, tengu bi ma ra David nangue ʉ xʉn ngu yʉ jɛya xí thogui 'bʉ mí 'bʉh ra Moisés. Nɛ gue'a ram hma xí hmangua, gue ɛ̨na:

Nuya ra pa i jabʉ ya in zo ahʉ Oją. Pɛ ɛ̨mmɛ xʉn ho 'bʉ gui 'yøhmbʉ a i xi ahʉ.

'Yo gadí ʉ't' ni mbʉihʉ tengu bi 'yøt'ʉ 'da bi numan'ʉtho Oją, bi 'yɛ̨n'a ra David.

8 Nu'a ra Moisés bim pommi a ra Josué bi thoqui bi zix ʉ yʉ ją'i. Bi säyabi bʉ ja a ra häi Canaan bi un Oją, bin johya bʉ. Pɛ nu'bʉ da gue'a ran johya bi man a Oją, hin xtá ma mahøn'a Oją nangue man'da ra pa 'bʉ. 9 Janangue'a guexta'a i ja n'da ra xɛqui í juadi xʉn ho, guepʉ da hyurca ma mbʉihʉ Oją, gue yʉ́ t'ʉhnigahʉ a. 10 Nu'ʉ to'o da yʉt'i gue da hyurpa yʉ́ mbʉi a Oją, din säya nangue gätho yʉ́ 'bɛfi ʉ tengu tho Oją bin säya nangue gätho rá 'bɛfi bi hyu rá mbʉi 'bʉ mí jua a bi 'yøt' ra ximhäi. 11 Janangue'a nde'bʉ ɛ̨mmɛ ga ndehʉ ga cʉthʉ bʉ. Hin ga øthʉ tengu ʉ him bi 'yɛ̨c'yɛi ram hma 'bʉ mí xi Oją. 12 Pɛ nu'a rám hman Oją dim pɛfi tengu'bʉ ra thɛni yoho yʉ́ hɛt'i, pɛ man'da i ja rá ts'ɛdi a xinda gue ra thɛni, ngue i sä da zørpʉ mbo ní mbʉi n'da, i urcahʉ 'bɛ'a gätho dím bɛ̨mhbʉ mbo ma mbʉihʉ, 'bɛ'a majuąni dín nde ga øthʉ, ngue nda'a bi bɛ̨ngahʉ Oją, nɛ nda'a dá bɛ̨nsɛhʉ. 13 Xinga n'da ʉ bi 'yøt'a Oją gue i sä da 'yącpi 'bɛ'a mbɛ̨ni, gätho i pądi, nɛ di nɛqui bʉ ja rá dä a to i hąscahʉ ra güɛnda.

Nu ra Jesús ma hmumbäjąhʉ xʉn ndoho rá ts'ɛdi

14 Nu ra Jesús rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, i t'ɛ̨mbi ma hmumbäjąhʉ nguetho ma hocpatehʉ a. Nɛ bi zøm bʉ mbo mahɛ̨ts'i. Nɛ i fäxcahʉ a gue i ja rá ts'ɛdi mixte. Janangue'a ga thoqui ga tɛnhdʉ a rám hma. 15 Nu ra Jesús ma hmumbäjąhʉ i pądi hinga gätho dí häthʉ ʉ dí sähʉ, nguetho bi zä 'bɛ'a gätho dí sähʉ. Pɛ hin jąm'bʉ bi 'yøt'a n'da ra ts'oqui. 16 Janangue'a hin ga suhʉ dan yąhʉ Oją bʉ bí ja rá ts'ɛdi, nguetho di huɛ̨gahʉ nɛ di pungahʉ, nɛ da mbäxcahʉ a ra ora dí homhbʉ a.

5

1 Bi than'dʉ 'da yʉ ją'i israel 'bʉ maya'bʉ ngue dim hmumbäją. Nɛ da 'yäp'a Oją nangue gätho mi'da. Nɛ midí thocpa Oją ʉ yʉ́ 'bøts'e nangue ʉ yʉ zu'uɛ̨ bi tho, gue ní mba ma punbi yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i. 2 Nɛ nangue yʉ ją'i thoho ʉ yʉ hmumbäją, hinga gätho bi 'yøt'e xʉn ho, ngutho ʉ mi'da yʉ́ miją'ihʉ. Janangue'a bi zä janate tho bi hoc'ʉ yʉ 'yąmbʉi nɛ yʉ 'yøt'ats'oqui. 3 Nɛ jatho rá mbʉdi midí un Oją n'da ra 'bøts'e ra mbäją nangue yʉ́ ts'oqui zɛhɛ, tengu bi 'yøt'e nangue yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i. 4 Njongui sä da 'yøt'e gue dim hmumbäjąsɛ, nɛ hønt'a Oją sä da huahna n'da ra hmumbäją, tengu 'bʉ mí huahna ra Aarón. 5 Nɛ ngutho bin ja nangue ra Cristo, him bi mansɛ gue dim hmumbäjąsɛ, pɛ Oją bi un ran t'ɛ̨di gue dim hmumbäją, tengu bi ma rá t'ohni Oją 'bʉ mí 'yɛ̨na:

Nu'i ma 'dats'ʉnt'ʉ i,

dadí 'da'a ni ts'ɛdi ya.

6 Nɛ bi 'yɛ̨mbi mahøn'a:

Nu'i gam mbäją gätho yʉ pa ya,

tengu ra hmɛpya bi 'yøt' ra Melquisedec,

bi 'yɛ̨n Oją bʉ ja rá t'ohni. 7 Nu ra Cristo 'bʉ mim 'bʉcua ja ra häi, ząi nan yąui Oją, bi 'yäp rá mfäts'i da dąp'ʉ. Nts'ɛdi bi mbafi nɛ bin zoni. Pɛ bi bądi ja rá ts'ɛdi Oją da yąm bʉ ja ran dąte. Nɛ bi 'yø Oją 'bʉ mí nde din unsɛ bʉ ja rá pähä Oją. 8 Nu'a ra Cristo, madague'bʉ rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a, pɛgue bin ją'i a, janangue'a bi xänba yʉn ʉnbi 'bɛ'a dí 'yørpa rá pähä Oją a. 9 Bin jabʉ bi 'yøt'e, janangue'a bi zøni bi ją'ts'i gätho rá pähä Oją. Nɛ bi zä bi un'na ra te maząi gue to'o gätho da 'yɛ̨c'yɛi a. 10 Nguetho bi huan Oją a gue dim hmumbäją nangue dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, tengu ra hmɛpya bi 'yøt' ra Melquisedec.

Nts'utho 'bʉ ga penjʉ

11 I ja xʉn ngu 'bɛ'a dín nde ga xi ahʉ nangue a bim hmumbäją a ra Cristo. Pɛ xʉn hɛ̨i ga xi ahʉ nguetho hin guí honi gui pąhmbʉ. 12 Nɛ xʉn ngu yʉ pa xʉ thogui gue mí ja ngue xquín xänbatehʉ, pɛ guexta'a i jatho da si ahʉ ʉ yʉm hma hingui hɛ̨i nangue Oją. Nguetho gá cohi gán 'yąmbʉihʉ. I jatho gui sihʉ ra xi'ba tengu'bʉ gyʉ 'uɛrehʉ, nɛ hin guí häthʉ gui sihʉ njuąntho ran ts'ihmɛ. 13 Nɛ nu'a gnán ts'ihmɛhʉ ra xi'ba, in ja tengu yʉ 'uɛre, nɛ hinda ná pąhmbʉ 'bɛ'a ra te gue dám 'bʉhmbʉ njuąntho. 14 Pɛ nu ran ts'ihmɛ xʉn ho nt'øt'e nangue yʉ dąją'i. Nɛ xʉn te yʉ́ mbʉi nangue ząi din 'yomfɛ̨ni, janangue'a pądi nda'a xʉn ho nɛ nda'a hingui ho.

6

1 Janangue'a nde'bʉ ga thoqui ga homhbʉ gue dan dąją'ihʉ. Nde'bʉ hinga hønt'a ga mamhbʉ a rá mbʉdi bi sängahʉ nangue ra Cristo. Nde'bʉ hinga hønt'a ga mamhbʉ gue ga päh ma mbʉihʉ gue mí ɛ̨na xtá hyojʉ, nɛ hinga hønt'a ga mamhbʉ ga däp ma mbʉihʉ Oją. 2 Nde'bʉ hinga hønt'a ga mamhbʉ ram hma dan xixyąhʉ, nɛ nangue ran jäxa'yɛ, nɛ nangue da dąmbɛ̨ni ʉ xʉn du, nɛ nangue din ja ran juąnbi 'bʉ rán zɛgui, nde'bʉ hinga hønt'ʉ ga mamhbʉ ya, nguetho dí pąhmbʉ nda'a ʉ. 3 Mbähä ga thojʉ 'bʉ da zä da xoc'a ni mbʉihʉ Oją, nguetho i ja mi'da. 4-6 Nguetho nu'bʉ hin ga thohmbʉ, xøhma thoho da bɛ̨ni da mbenc i 'da. Nɛ nubʉya him man'dandį da nde ba pengui mahøn'a. Nguetho nu'bʉ mí numanho n'dandį rán nɛqui Oją, nɛ bi zämanho a bi un Oją, nɛ bin 'yohʉ rá Hogandąhi Oją, nɛ bi zämanho a rá hogamhma Oją, nɛ bi bą i ts'ʉ rá ts'ɛdi a ra 'da'yo ximhäi din ja. Pɛ nu'bʉ da mbengui, ya him man'dandį da zä di hoc yʉ́ mbʉi mahøn'a. Nguetho im bɛ̨ni tengu'bʉ da zä di cuat mahøn'a bʉ ja ra pont'i a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, nɛ di japi din thenda a ra Cristo. 7 Nguetho tengu'bʉ n'da ra häi a ra ją'i, n'dandį ngu n'dandį din 'ye, i pøt'e, nɛ i pøts'e 'bɛ'a pa nthuhu bʉ. Nɛ nu'a ra häi nu'bʉ di japi din ja 'bɛ'a tupʉ a ra mbɛfi, da hyąn rán jąpi Oją a. 8 Pɛ nu'bʉ hin di japi da bøx'a 'bɛ'a bi thupʉ, nɛ hønt'ʉ yʉ 'uįni i ja bʉ, nte di muui 'bʉ. Nɛ hin da hnumanho a ra häi 'bʉ. Nɛ nzɛgui da mba nt'udi nangue ra sibi.

Bi ząngba ma mbʉihʉ a ra Jesús, dí tømhbʉ a ran ho ya

9 Pɛ madague'bʉ njabʉ dá mamhbe, ma zi cu ahʉ, pɛgue dí hąxhe njuąni gan jahʉ tengu ra hogahäi, bin japi bin ja xʉn ngu 'bɛ'a bi thupʉ, nguetho bi hoc'a ni mbʉihʉ Oją. Nɛ xʉn ndoho ran jąpi ba ɛ̨hɛ, guin nuhʉ. 10 Nguetho xʉn ho øt' Oją ngue hin di pumbɛ̨ni a ra 'bɛfi gá 'yøthʉ, nɛ ran huɛ̨cate gá 'yuthʉ ʉ 'da ni cuhʉ, nangue rá thuhu Oją, nɛ nangue a guí ødahʉ ya. 11 Ɛ̨mmɛ dí ndehe gui thojʉ gan ɛ̨hyahʉ, n'da ngu n'da ahʉ, gue'bʉ go rán zɛgui ra pa. Janangue'a da zøni gui hyąmhbʉ 'bɛ'a gätho guí tømhbʉ. 12 Hin dí ndehe da yʉndąnhyɛ̨i thoho ahʉ, pɛ dami 'yøthʉ 'bɛ'a mí øt'ʉ 'da 'bʉ mí bądi majuąni a rám hma Oją, nɛ bi hyät'i bi zɛt yʉ́ mbʉi, janangue'a bi hyąn a ra herencia bi ma majuąni Oją. 13 Nu Oją 'bʉ mí xih majuąni a ra Abraham, bi ma majuąni nangue rá thuhu zɛhɛ. Nguetho njo'o man'da xʉn ndoho rá ts'ɛdi hinda hønsɛ a. 14 Nɛ bi 'yɛ̨n Oją: “Majuąni xʉn ngu ran ho ga 'da i, nɛ ga 'da i xʉn ngu nim bom'bɛto,” bi t'ɛ̨mp'a ra Abraham. 15 Nu ra Abraham bʉya bi hyät'i bi dø'mi, janangue'a bi hyąni 'bɛ'a bi xi a Oją. 16 Nu'bʉ 'da yʉ ją'i im ma majuąni 'bɛ'a da 'yøt'e, i ndønba rá thuhu Oją, nɛ ya him ma hyom mi'da yʉm hma dí hoc'a, nguetho i fądi majuąni a bi ma. 17 Nɛ'a Oją 'bʉ mí nde da 'yurcahʉ ngue majuąni a rám hma, bi man rá thuhu zɛhɛ 'bʉ mí xijʉ ra herencia. Ngue guejʉ nts'änni ga hąmhbʉ a. Janangue'a ga pąhmbʉ njąm'bʉ di pä a bi xijʉ. 18 Janangue'a yoho bʉ dá pąhmbʉ, rám hmansɛ nɛ rá thuhu zɛhɛ, ga pąhmbʉ hin dim fɛhni Oją, pɛ majuąni da zinjʉ bʉ. Ngue guejʉ bá 'dahmbʉ bʉ mí ja xcá tuhʉ, dá bɛnthʉ bʉ hapʉ da zinjʉ ya. 19 Janangue'a bi zinjʉ bʉ a ra Jesús, bi ząngba ma mbʉihʉ bʉ mbo rá ngu Oją, njąm'bʉ da hyɛgahʉ. 20 Nguetho m'bɛt'o bi yʉrpʉ a ra Jesús. Nɛ bi xi a Oją ngue bi hogahʉ ngue da numanhojʉ bʉ. Gue'a nam bøni ma hmumbäjąhʉ, ngue i 'bʉi maząi, tengu ra hmɛpya bi 'yøt' ra Melquisedec.

7

Bim mbäją ra Jesús tengu ra hmɛpya bi 'yøt'a ra Melquisedec

1 Nu ra Melquisedec bim hmuts'ʉt'abi bʉ ja ra hnini Salem, nɛ bim mbäją nangue Oją mixtetho rá ts'ɛdi. Nɛ nu ra Abraham 'bʉ mam bá tąp'ʉ 'da yʉ ts'ʉt'abi, bin c'at'ui ra Melquisedec, bi t'äp rán jąpi Oją nangue a ra Abraham. 2 Nɛ nu'a ra Abraham bʉya bi un'na ra Melquisedec a ná 'dɛt'a gue xpí hyąnba yʉ́n sʉihʉ, gue rán t'unni Oją a ná 'dɛt'a. Nɛ nu rá thuhu ra Melquisedec nde da ma “ra hoga hmuts'ʉt'abi.” Nɛ nde da ma gue “ra hmuts'ʉt'abi di hocpa ra sʉi,” nɛ gue'a nam bøn'a rá thuhu rá hnini Salem. 3 Nɛ hinga mfądi to'o rá ta ra Melquisedec, o to'o rá mbe. Nɛ hinga mfądi nda'a rá 'yʉ, nɛ hinga nt'o't'i gue'bʉ mím 'bʉi o gue'bʉ mí du. Janangue'a tengu'bʉ rá ts'ɛdi rá Ts'ʉnt'ʉ Oją bʉ ín 'yu a ra Melquisedec, gue dim mbäją gätho yʉ pa høn'bʉ go njąm'bʉ. 4 Janangue'a sä ga pąhmbʉ ya gue xʉn ngu rá ts'ɛdi ra Melquisedec 'bʉ min ja, nguetho guesɛ ma ngʉrpa bøtahʉ ra Abraham bi un'na ná 'dɛt'a bá tąp'ʉ yʉ́n sʉihʉ. 5 Nu rán t'ɛ̨di Oją bi xi ʉ yʉ́ t'ʉhni ra Leví gue yʉ́ mbäją yʉ israel, gue da hyącpa a ná 'dɛt'a ʉ yʉ́ mɛni, madague'bʉ yʉ́m bom'bɛto ra Abraham ʉ, pɛ nɛsɛ ʉ. 6 Pɛ nu ra Melquisedec, madague'bʉ hingui conhui rá 'yʉ ra Leví gue ra Abraham, pɛ bi un'na ná 'dɛt'a gue'a bá tąh ra Abraham. Nɛ nu ra Abraham, madague'bʉ xʉn ngu rá ts'ɛdi bʉ nam bɛ̨n Oją, nguetho bi xifi majuąni da 'yørpa a Oją. Pɛ man'da ja rá ts'ɛdi ra Melquisedec nguetho bi t'äp a ran jąpi a ra Abraham. 7 Nɛ mfądi nu'a di jąp'a n'da man'da ja rá ts'ɛdi xinda gue'a pa ma jąpi. 8 Pɛ nu'ʉ yʉ́ mbäją ra israel ząi midin t'un'na ná 'dɛt'a, pɛ yʉ ją'i ʉ, nɛ i tu ʉ. Pɛ nu man'da ra mbäją gue ra Melquisedec, i mam bʉ ja ra t'ohni tengu 'bʉ i 'bʉtho. 9 Nɛ da zä gam bɛ̨mhbʉ ya, gue gätho rá 'yʉ ra Leví, gue yʉ́ mbäją ra israel, gue i äp'a ná 'dɛt'a ʉ yʉ́ mɛni, gam bɛ̨mhbʉ gue nɛ'ʉ tengu'bʉ bin jut'ʉ 'bʉ mí un'na ná 'dɛt'a xɛqui a ra Melquisedec a ra Abraham. 10 Nguetho da zä gam bɛ̨mhbʉ nangue ra Abraham, tengu'bʉ ya xmín 'yohʉ yʉ́m bom'bɛto 'bʉ mín c'at'ui ra Melquisedec, madague'bʉ hin nám 'bʉi. 11 Bim mbäją ra Aarón gue rá 'yʉ ra Leví, nɛ rá ngʉrpa bøta a ra Abraham a. Nɛ gue'ʉ bim mbäją ʉ nangue'ʉ yʉ israel, tengu bi man yʉ́n t'ɛ̨di Oją. Pɛ nu'bʉ da guehya yʉ́ 'bɛfi gue ní yąn Oją ʉ yʉ ją'i, him mi jatho xtí nɛqui man'da ra mbäją gue n'dan'yo 'bʉ, tengu ra hmɛpya bi 'yu a ra Melquisedec, nɛ hin nangue a ra Aarón. 12 Pɛ nu'bʉ mí mba ma pädi yʉ mbäją, nɛ 'bɛ'a mí øt'e, nɛ ʉ yʉn t'ɛ̨di mí tɛnni, mí jats'ɛditho da mba ma pädi ʉ. 13-14 Bi 'yɛ̨n ra t'ohni gue nu a man'da ra mbäją gue ra Cristo a, bim 'bʉi nangue man'da rá ts'ʉnt'ʉ ra Israel, ngue hing rá 'yʉ yʉ mbäją. Nguetho mfądi xʉn ho gue ma Hmuhʉ bim 'bʉi nangue rá 'yʉ ra Judá. Nɛ nte bi ma yʉ́n t'ɛ̨di ra Moisés, gue dim mbäją a rá 'yʉ ra Judá. 15 Pɛ man'da gui pąhmbʉ 'bɛ'a dá mangä 'bʉ guim bɛ̨mhbʉ nangue a ra Melquisedec, gue i udi tengu a man'da ra mbäją, nu'a ra Cristo a. 16 Nɛ hin nangue ra 'yʉ bi man ʉ yʉn t'ɛ̨di da zä dim mbäją a ra Cristo. Nɛ xín nangue ʉ yʉn t'ɛ̨di mí ma 'bɛ'a da t'øt'ua bi dɛn'na, nguetho him mán ts'änni ząi din ja ʉ. Pɛgue bi zä bim mbäją nangue a rá ts'ɛdi a rá tesɛ njąm'bʉ da zä da guadi. 17 Gue'a bi man Oją:

Nu'i gra mbäją maząi,

tengu ra hmɛpya bi 'yøt'a ra Melquisedec,

bi 'yɛ̨n Oją. 18 Gue'a án t'ɛ'ts'a ra 'yu gue bi ts'än maya'bʉ, nguetho mbɛ nte midí muui a. 19 Nguetho njom bi zä bi hocpa yʉ́ ts'oqui ʉ yʉn t'ɛ̨di bin t'un ra Moisés. Pɛ bi nɛqui man'da xʉn ho, gue i sixcahʉ bʉ bí 'bʉ Oją. 20 Nɛ man'da xʉn ho ra 'yu nangue ra 'da'yo mbäją, nguetho bi mansɛ rá thuhu Oją 'bʉ mí un rán t'ɛ̨di a rá Ts'ʉnt'ʉ. 21 Pɛ nu mi'da yʉ mbäją 'bʉ mín t'un yʉ́ 'bɛfi, him bi hndønba rá thuhu Oją. Nɛ nanguehna ra hmumbäją, bi mansɛ rá thuhusɛ Oją. Tengu bi mam bʉ ja rá t'ohni Oją, bi 'yɛ̨mp'a rá Ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ:

Nugä dra Oją, dí mansɛ ma thuhugä, nɛ hin ga pä a dí ma.

Nu'i gam mbäją gätho yʉ pa maząi,

tengutho ra hmɛpya bi 'yøt'a ra Melquisedec,

bi 'yɛ̨n Oją. 22 Nu ra Jesús, da zä di ją'ts'a n'da ran hoqui man'da xʉn ho xinda gue'a mí ja mam'bɛt'o, nguetho dim hmumbäją maząi a. 23 Nu'ʉ 'da yʉ mbäją bi zøni xʉn ngu mí 'bʉi, nguetho i tu, nɛ him bi zä bi thoqui høn'bʉ go njąm'bʉ. 24 Pɛ nu ra Jesús hingui tu, janangue'a njo'o man'da sä da hyąnba rá 'bɛfi. 25 Janangue'a da zä di hoqui xʉn ho ʉ to'o da zøm bʉ 'bʉ Oją ya, nangue a ra Cristo. Nguetho i 'bʉi maząi, da zä thocpa thoho da 'yäp'a Oją nangue ʉ to da zøm bʉ. 26 Njuąntho ɛ gue'a ra Jesús a ma hmumbäją dí homhbʉ. Nguetho xʉn hotho a, nte in dupatesɛ him bi 'yøt' yʉ ts'oqui, nɛ him bi hyąnba yʉ́m 'bäi ʉ yʉ ts'om'bäi, nɛ man'da i pa nt'ɛ̨spi gue i ja rá ts'ɛdi bʉ mahɛ̨ts'i. 27 Nu yʉ ją'i 'bʉ mim hmumbäją di thoqui da mbøspa Oją gätho yʉ pa, mbʉdi bi mbøspe nangue yʉ́ ts'oqui zɛhɛ, nɛ m'bɛjua yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i. Pɛ nu ra Jesús him bi 'yøt'e tengu ʉ, nɛ n'dandį thoho bi mbøspa Oją 'bʉ mi un rá tesɛ, nguetho di muui maząi a. 28 Nu rán t'ɛ̨di Oją bi man ra Moisés bi t'ɛ̨mbi dim hmumbäją ʉ yʉ ją'i thoho, pɛ him bi hyät'i bi ją'ts'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją. Pɛ nu'bʉ mí mansɛ rá thuhu Oją, bi ma gue dim hmumbäją rá Ts'ʉnt'ʉ zɛhɛ. Nɛ nu'a gätho bi ją'ts'ʉ yʉn t'ɛ̨di nɛ bi juadi, nte di 'bɛh ya. Nɛ gue'a rám poniui a rán t'ɛ̨di Oją bin t'un ra Moisés a ra Jesús.

8

Nu ra Jesús bin hocpate nangue ra 'da'yon hogui

1 Bí 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i a ma hmumbäjąhʉ gue ma hocpatehʉ, 'darpʉ ní mandaui a tąte thoho rá ts'ɛdi. Nɛ guehna man'da jats'ɛdi na dí xi ahʉ. 2 Nɛ dim mbäją bʉ majuąni i pa nthąnde Oją bʉ mahɛ̨ts'i, tengu'bʉ ra niją bi 'yøt' Oją, nɛ him bi hyøh yʉ ją'i. 3 Gätho yʉ́ hmumbäją ʉ yʉ israel, bi ts'änni di un yʉ 'bøts'e nangue ʉ yʉ zu'uɛ̨ bi tho, nɛ mi'da. Janangue'a nɛ a ra Jesucristo ja 'bɛ'a bi uni, nguetho nɛ a ra hmumbäją a. 4 Pɛ hinga guecua ja ra ximhäi bim mbäją a. Nɛ nu'bʉ xtín ząngua ja ra häi, njąm'bʉ xtán zä xtím mbäją. Nguetho hing rá 'yʉ ra Leví a, nɛ hing yʉ zu'uɛ̨ bi mbøx'a, tengu bi man rán t'ɛ̨di Oją bi man ra Moisés. 5 Nɛ nu'a ra niją bʉ midím pɛ ʉ yʉ mbäją ua ja ra ximhäi, n'da ra hmɛpya thoho gue 'bɛ'a ørpʉ mahɛ̨ts'i. Nguetho bi sih ra Moisés 'bʉ mí dʉp'a ra niją: “Dami jamansu 'bɛ'a gui jap'ʉ i ja bʉ, nɛ 'bɛ'a gätho gui 'yørpʉ, tengu thoho dá ut'a 'bʉ gmí 'bʉpʉ ja ra t'øhø,” bi 'yɛ̨mp Oją. 6 Pɛ nu ra Cristo bin t'un'na n'da ra 'bɛfi ɛ̨mmɛ man'da xʉn ho xinda gue'ʉ mi'da yʉ mbäją. Nguetho din hocpate nangue ran hogui man'da xʉn ho 'bɛ'a gätho i ma da 'yørcahʉ. 7 Nu'bʉ xtán zä xtí hocpa n'da a rá mbʉdi ran hogui, him mí jatho xtán ja a ná yoho ran hogui. 8 Pɛ nu Oją him bi zä bi numanho yʉ ją'i nangue a ran hogui mí ja, pɛ guexta'a ndupate bʉ na nu Oją ʉ. Janangue'a bi 'yɛ̨na:

Da zøn'a n'da ra pa

ga øt'ä n'da ra 'da'yon hoqui mahøn'a nangue yʉ mɛ israel nɛ yʉ mɛ judá.

9 Nɛ hin din ja tengu ran hoqui dá xi ʉ yʉ́m bombøta

'bʉ mambá jʉcpʉ ra häi Egipto, nɛ dá jamansu.

Dá xifi xtí ją'ts'i, pɛ him bi hyät'i da 'yøzɛhɛ man hoqui dá xifi, gue man t'ɛ̨di dá xi a ra Moisés.

Janangue'a him bi zä dá numanho ʉ, bi 'yɛ̨n'a ra Hmu.

10 Pɛ nu ran hoqui ga ørpa yʉ israel 'bʉ m'bɛjua mi'da yʉ pa, din ja tengu gam mangä ya.

Ga un man 'yomfɛ̨ni bʉ ja yʉ́n 'yomfɛ̨ni ʉ,

nɛ ga japi mpähä thoho da dɛngui.

Janangue'a da numanhogui, nɛ ga øt'ä gue yʉ́ Ojągä ʉ, nɛ din ja gue ma t'ʉhni zɛhɛ ʉ bʉya.

11 Nɛ hinga hnɛhi thoho 'bo'o da xänba ʉ,

nɛ njon da sänbi gue da bąqui,

nguetho gätho da bąc zɛhɛ ʉ,

yʉ ngʉrpi o gue yʉ ją'i thoho.

12 Nɛ ga punbi nangue ran ts'o,

nɛ him man gam bɛ̨ngä ʉ yʉ́ ts'oqui,

bi 'yɛ̨n Oją. 13 In jabʉ a ra 'da'yon hoqui, nɛ gue'a í t'ɛ̨mbi ra nyonhoqui a mí ja, gue ya bi juah rá 'bɛfi a, nɛ ní mba bʉ dim 'bɛdi 'bʉ mí man na.

9

Nɛcua ja ra häi mí ja rá ngu Oją, nɛpʉ mahɛ̨ts'i

1 Nu'a rá mbʉdi ran hoqui, mí ja yʉ́n t'ɛ̨di nangue yʉn t'øt'e mí t'ørpʉ ja ra niją ua ja ra ximhäi. 2 Nɛ nu'a ra niją bi t'øt'e, bin ja n'da ra cuarto rá mbʉdi, t'ɛ̨mbi xʉn dʉxqui, guepʉ mí ja rán 'døgue yʉ lámpara, nɛ ra mɛxa gue i cʉx yʉ 'bøxthuhmɛ. 3 Nɛ mí ja man'da ná yoho ra cuarto gue nubʉ mbo, mán joti n'da ra 'bø't'e, guepʉ mí t'ɛ̨mbi man'da xʉn dʉxqui. 4 Nɛ nubʉ, mí ja bʉ ra mɛxa ra oro guepʉ mí zø ra xɛca xiza yʉmanho. Nɛ a rá huada ran hoqui gue mán jots'i ra oro gätho yʉ́ hyo. Nɛ nubʉ mbo ra huada mí høpʉ n'da ra xaro gue ra oro, mí o bʉ zi ts'ʉ ra hmɛ i t'ɛ̨mbi ra maná. Nɛ a rá tøhø ra Aarón gue bi 'dogui, nɛ ʉ yʉ xįndo bi t'o't'a ra nyonhoqui, gue nu'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją maya'bʉ. 5 Nɛ nu rán jo'mi ra huada, n'da ra xithɛ i t'ɛ̨mbi ran ts'äya ram punbate. Nɛ mí tøpʉ yoho yʉ́ pøte ʉ yʉ́ mbädi Oją mahɛ̨ts'i, mí com'pʉ mate ra xithɛ bʉ mí pa nsits'i ra ji dím punba yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i. Pɛ hinga xøt'a ga xi ahʉ 'bɛ'a nam bøn'ʉ gätho yʉ hmɛpya mí ja bʉ mbo ra niją. 6 Bin jabʉ bi t'øt'e. Nu yʉ mbäją thoho, thocpa thoho mí cʉrpʉ a rá mbʉdi ra cuarto, gue mí øt' yʉ́ 'bɛfi nangue ran dąnde bʉ ja ra niją. 7 Pɛ nubʉ ná yoho ra cuarto man'da xʉn dʉxqui, hønt'a ra hmumbäją mí thopʉ, hønt'a n'dapa thoho i tho a n'da jɛya. Nɛ nu'bʉ mí yʉrpʉ, i thɛxpʉ rá ji yʉ zu'uɛ̨ gue mí xixpʉ, nangue rá ts'oqui zɛhɛ 'bʉ rá mbʉdi, nɛ nangue yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i 'bʉ ná yondį. 8 Nu'a rá Hogandąhi Oją di jajʉ ga pąhmbʉ, ngue hin ní soc'a ra 'yu ní mba bʉ bí 'bʉ Oją 'bʉ gätho mí t'øthoho ran dąnde bʉ ja a ra niją ua ja ra ximhäi. Nɛ gue'a n'da ra hmɛpya bi 'yu a ra 'bø't'e mí corpʉ man'da xʉn dʉxqui, mí corpa bʉ ʉ yʉ ją'i. 9 Gätho ʉ yʉn t'øt'e mí t'ørpʉ ja a ra niją, n'da ra hmɛpya thoho nangue a njuąntho i jajʉ ya. Nguetho yʉn t'unni nɛ yʉ 'bøts'e bi un'na Oją, him bi zä bi hocpa bʉ mbo rá mbʉi ʉ mi øt'e. Janangue mí pa njorpi bʉ ʉ. 10 Nguetho hønt'a mí man yʉn t'ɛ̨di nangue yʉn ts'ihmɛ midí hoqui, nɛ midín xʉt'i. Pɛ nu'ʉ gue'ʉ 'da yʉn t'ɛ̨di gue i ja thi. Nɛ gue'a bi zän Oją da 'yøt'ʉ, ja gue'bʉ mam bá ɛ̨h ra Cristo, ja bi nɛqui a majuąni ra 'yu ja rá ts'ɛdi a bʉya. 11 Gue ya bá ɛ̨h ra Cristo, nɛ gue'a ma hmumbäjąhʉ a, nangue ra 'da'yo nhoqui i ja ya. Nɛ nu'a ra niją guepʉ dim pɛhna ra mbäją ya, man'da xʉn ho, nɛ guepʉ majuąni bʉ. Nɛ him bi 'yøt' yʉ ją'i, nguetho hing ra ngugua ja ra ximhäi a. 12 Pɛgue mahɛ̨ts'i bʉ bi yʉt' na ra Cristo ya, tengu ra hmɛpya bi 'yuh yʉ hmumbäją 'bʉ mí yʉrpʉ man'da xʉn dʉxqui. Nɛ ya hin di un yʉ́ ji yʉ t'ʉdɛ'yo o gue yʉ t'ʉndąni, pɛ bi un rá jisɛ. Nɛ n'dandį thoho bi yʉrpʉ, nɛ bi yąnjʉ xʉn ho a. 13 Nu rán t'ɛ̨di Oją bi t'ɛ̨mbi xʉn ts'o ní ngøc'yɛi n'da 'bʉ xí dä a n'da ra du. Nɛ bi ma jatho da mba ma c'uaspa rá ji ra toro nɛ ra dɛ'yo, nɛ rá 'bospi a ra t'ʉsundąni gue bi t'upʉ ja ra sibi. Nɛ gue'a dí hocpa ní ngøc'yɛi n'da a. Ja bi zä bi dąnde Oją ʉ bʉya. 14 Pɛ gam bɛ̨mhbʉ man'da ɛ̨mmɛ i ja rá ts'ɛdi a rá ji ra Cristo, bi mberca ma ts'on'yomfɛ̨nihʉ midí 'uegahʉ nangue Oją, n'dahma da zä ga ørpahʉ rá 'bɛfi Oją gue i 'bʉi. Nguetho hin'yʉ rá ts'oqui ra Cristo, nɛ bin unsɛ bʉ 'bʉ Oją, ra 'bøts'e gue maząi di muui bʉ nam bɛ̨n Oją. 15 Nu ra Jesucristo bin hocpate nangue ra 'da'yon hoqui 'bʉ mí du. Janangue'a gätho bi mba mahoqui ma ts'oquihʉ, gue guejʉ mí tɛnhdʉ rá mbʉdi ra yonhoqui. Hinga høngdahʉ, pɛ nɛ ʉ mí 'bʉ 'bʉ hin nán ja a ra 'da'yon hoqui. Nɛ nubʉya gätho bi zä dá comhbʉ ran jąpi maząi gue bi xi Oją ʉ bi zohni. 16 Nu'bʉ i man'a n'da to'o da zocpa ʉ 'bɛ'a pɛ'ts'i, pɛ 'bɛ da fądi 'bʉ majuąni bi du, ja da t'øt'a xi ma bʉya. 17 Hingui sä da t'øt'a xi ma 'bʉ i 'bʉtho, hinda høn'bʉ bi du. 18 In jabʉ bin ja 'bʉ rá mbʉdi a ran hoqui bi man Oją, gue bin ho 'bʉ mí mba m'bänbi rá ji n'da ra zu'uɛ̨, ja bi fądi majuąni bi nu ran dąte bʉya. 19 Janangue'a nu'a ra Moisés 'bʉ mí xih rán t'ɛ̨di Oją gätho yʉ mɛ israel, nɛ bi c'uaspa ra ji bʉya. Bi mit' ra thɛnga xidɛ'yo nɛ n'da ra t'ʉ'yɛza gue n'youi yʉ́ paxi, nɛ bi gąrbʉ ja ra dehe n'youi rá ji ra t'ʉndąni nɛ rá ji yʉ chibo, bi c'uaspa bʉ ja rá søcuą i man rán t'ɛ̨di Oją, nɛ gätho yʉ ją'i bi mba ma c'uaspi a ra ji bʉya. 20 Nubʉya bi 'yɛ̨na: “Nuna ra ji, guehna dí hoc'a ran hoqui na, gue bi man Oją nanguejʉ. Nuya da zä di punga ma ts'oquihʉ,” bi 'yɛ̨n a ra Moisés. 21 Nɛ nubʉya bi c'ua'ts' ra ji bʉ ja rá niją Oją, nɛ 'bɛ'a gätho mí ja bʉ mbo mí pa nthoni bʉ ja rán thąnde Oją, gätho bi mboxpʉ yʉ ji. 22 Nɛ i mam bʉ ja rán t'ɛ̨di Oją, gue gue'a ra ji í hoc'ʉ 'bɛ'a gätho mí t'øt'e. Pɛ nu'bʉ hin dim fän ra ji, hin'yʉ ra punbi nangue ra ts'oqui, i ɛ̨m bʉ mán t'o't'i.

Í 'uec yʉ ts'oqui a ím 'bøts'e ra Cristo

23 Nu'a ra niją, n'da ra hmɛpya thoho mí ja ua ja ra häi, bi mba ma hoqui nangue ʉ yʉ́ ji yʉ zu'uɛ̨ mí hma. Janangue'a bin ja ra 'bøts'e man'da xʉn ho gue dí hogahʉ, tengu'bʉ dyʉ́ nijąhʉ majuąni bʉ mahɛ̨ts'i. 24 Nɛ hinga guepʉ ja ra niją bi 'yøt' yʉ ją'i i 'bʉh ra Cristo ya, nguetho yʉ hmɛpya tho ʉ nangue a majuąni rá ngu Oją. Pɛ ɛ guepʉ mahɛ̨ts'i bi yʉt'i, i äp Oją ya nanguejʉ. 25 Nu yʉ́ hmumbäją yʉ israel, jɛya 'bʉ njɛya mí cʉrpʉ ja ra cuarto man'da xʉn dʉxqui, midí un ra ji, pɛ hin rá jisɛ. Pɛ nu ra Cristo hinga thocpa thoho di un ra 'bøts'e. 26 Xi'bʉ xtín ja tengu yʉ hmumbäją, jɛya 'bʉ njɛya midí un ra ji. Mí jatho xʉn ngu yʉ nidi xtán du ra Cristo 'bʉ, gue'bʉ go rá mbʉdi ra ximhäi. Pɛ him bin jabʉ bi 'yøt'a. Pɛ nuya n'dandį thoho bi zøcua ra Cristo gue bin unsɛ bim 'bøts'e zɛhɛ, gue í 'uecpa yʉ́ ts'oqui yʉ ją'i. Nɛ guehya yʉ pa gue di ją'ts'a mí hma mám 'bɛt'o. 27 Tengu yʉ ją'i, nts'änni n'dandį thoho da du, nɛ m'bɛjua da nu ran juąnbi. 28 Nɛ ngutho ra Cristo, n'dandį thoho bin uni bim 'bøts'e, ngue bi 'uecpa yʉ́ ts'oqui ʉ xʉn ngu yʉ ją'i. Nɛ m'bɛjua ba pengua da zin ʉ i tø'mi, pɛ hin dí 'yɛ̨hɛ dí 'uec yʉ ts'oqui mahøn'a.

10

1 Nu'a ran t'ɛ̨di bin t'un ra Moisés nangue yʉ 'bøts'e bi 'yøt' yʉ mbäją, n'da ra hmɛpya thoho nangue'a ran ho bá ɛ̨hya. Nɛ hinga gue'a majuąni ran ho a. Nɛ njąm'bʉ bi zä bi mba ma hocpi yʉ́ ts'oqui ʉ mí øt' yʉ 'bøts'e, madague'bʉ njɛya 'bʉ njɛya midí uni. 2 Nu'bʉ da gue'ʉ yʉ 'bøts'e xtán zä xtín hoc'ʉ, pɛ n'dandįtho xtí uni, nɛ xtá 'yɛ'ts'a ní un yʉ 'bøts'e 'bʉ. Nɛ ya xtám bądi n'dandį thoho bi bo yʉ́ ts'oqui bʉya. 3 Pɛ nangue yʉ 'bøts'e bi uni gätho yʉ jɛya, bi japi da bɛ̨ni gue in dupate tho yʉ́ ts'oqui. 4 Nguetho hinjąm'bʉ da zä di punba yʉ́ ts'oqui n'da ʉ yʉ́ ji yʉ ndąni nɛ yʉ dɛ'yo. 5 Janangue'a bi 'yɛ̨n ra Cristo 'bʉ mí zøcua ja ra häi, bi 'yɛ̨mp'a Oją rá Ta:

Hinga njuąntho gue'ʉ yʉ zu'uɛ̨ guí nde.

Janangue gá jaqui dán ją'igä ngue dam 'bøts'egä, bi 'yɛ̨n'a ra Cristo.

6 Nɛ hin gnán johya n'da ran t'unni ngue yʉ zu'uɛ̨ bi t'upʉ ja ra sibi, xínga gue'ʉ yʉ 'bøts'e nangue yʉ ts'oqui.

7 Janangue dá ɛ̨ngä: “Bá ɛ̨cä ya ga øt'ä ni pähä ma Oją i, dam 'bøts'e zɛhɛgä,

tengu mán t'o't'i bʉ ja nim hma,”

bi 'yɛ̨n'a ra Cristo. 8 Nu'a rá mbʉdi bi mangua, hin nán johya Oją ʉ yʉ 'bøts'e gue yʉ zu'uɛ̨ bi t'udi nangue yʉ́ ts'oqui n'da, madague'bʉ gue'a bi man'a n'da rán t'ɛ̨di a. 9 Pɛ xø bi 'yɛ̨m mahøn'a bʉya: “Bá ɛ̨cä ya gue ga øt'ä ni pähä, ma Oją i, gue dam 'bøts'e zɛhɛgä.” Gue nde da ma, dí 'ueh ya yʉ 'bøts'e mí ja, nɛ din ja nʉ man'da ra 'bøts'e. 10 Nu ra Jesucristo bi 'yøt' rá pähä Oją, gue bi unsɛ rá ją'i n'dandį thoho bi juadi. Janangue'a bi hogahʉ Oją ya. 11 Nu yʉ́ mbäją yʉ israel mí øt'ʉ yʉ́ 'bɛfi gätho yʉ pa, nɛ thocpa thoho midi un yʉ 'bøts'e, madague'bʉ hinjąm'bʉ mí sä di hocpa yʉ́ ts'oqui n'da ʉ. 12 Pɛ nu ra Jesucristo n'dandį thoho bin uni bim 'bøts'e nangue ma ts'oquihʉ, pɛ him man'dandį din uni. Nɛ bí 'bʉpʉ 'darbʉ ní mandaui Oją ya. 13 Nɛ guepʉ bí 'bʉpʉ ya, gue'bʉ go bi dąp'ʉ yʉ́n sʉihʉ. 14 Nguetho nangue n'dandį thoho bin unsɛ, janangue'a bi juadi bi hoc'ʉ to'o bi 'yøt'e yʉ́ mbɛti. 15 Guesɛ a rá Hogandąhi Oją di jajʉ ga pąhmbʉ a mangua, 'bʉ mí ma:

16 Nu ran hoqui ga ørpa yʉ ją'i 'bʉ m'bɛjua, din ja tengu na,

ga bɛ̨nba bʉ ja yʉ́ mbʉi ma pähä zɛhɛ, da ndesɛ gue da dɛngui.

Nguetho ga un man 'yomfɛ̨ni bʉ ja yʉ́n 'yomfɛ̨ni ʉ.

17 Nɛ xø bi 'yɛ̨m mahøn'a:

Him man'dandį gam bɛ̨ngä yʉ́ ts'oqui, nɛ xínga gue'ʉ yʉm fɛ'ts'i mí øt'ʉ,

bi 'yɛ̨n rá Hogandąhi Oją. 18 Nangue Oją bi punga ma ts'oquihʉ, hingui sä ga unhdʉ mi'da yʉn t'unni dí punga ma ts'oquihʉ.

Da zä ga sømhbʉ bʉ 'bʉ Oją

19 Ma zi cu ahʉ, gam bɛ̨mhbʉ nangue a ra nyonhoqui mi ja, njo'o n'da ra ją'i thoho mí sä da yʉrpʉ man'da xʉn dʉxqui, nɛ gue'a í t'u'a ra 'bø't'e mí ndam bʉ. Pɛ nuya bi zä dí cʉthʉ bʉ ja a rá ngu Oją mahɛ̨ts'i, man'da xʉn dʉxqui. Nɛ dí cʉthʉ nangue a rá ji ra Jesucristo, bi hogahʉ. Nɛ hin dín suhʉ ya. 20 Nɛ dí cʉthʉ nangue a ra 'yu ma'da'yo gue i 'bʉi. Nguetho bi 'uegahʉ ra 'bø't'e mí ndam bʉ ja ra goxthi, 'bʉ mí unsɛ rá ją'i ra Cristo ya. 21 Nu'a ra Jesús, gue'a ma hmumbäjąhʉ, nanguejʉ gue yʉ́t'ʉhnigahʉ Oją. 22 Janangue'a mbähä ga sømhbʉ bʉ 'bʉ Oją ya, n'dat'a gam bɛ̨mhbʉ majuąni i ndejʉ. Nguetho bi mberca ma mbʉihʉ nangue rá ji ra Cristo, hin gam bɛ̨mhbʉ gue dín dupatehʉ yʉ ts'oqui ya. Nɛ tengu 'bʉ am 'be't'egahʉ a ra dehe xʉn güe. 23 Nɛ ga thoqui ga mamhbʉ a ran ho dí tømhbʉ, hin ga suhʉ. Nguetho majuąni di ją'ts'a rám hma bi xijʉ Oją gue di pøjʉ. 24 Mbähä dan xänbahʉ ga øthʉ ran huɛ̨cate, nɛ 'da dán ɛ̨hyadahʉ ga øthʉ a. 25 Nɛ hin ga øthʉ tengu øt'i 'da him mi søm bʉ ja mam pɛtihʉ. Pɛgue mbähä ga thoqui dam pɛtihʉ, nɛ dan xänbahʉ n'da ngu n'dajʉ. Nɛ man'da ga humbi ga øthʉ ya, nguetho ya mí ts'ʉtho ba ɛ̨h ra Hmu. 26 Pɛ nu'bʉ dí ndesɛ ga thoctahʉ yʉ ts'oqui 'bʉ ya má pąhmbʉ a majuąni, tengu'bʉ hin dá jamansuhʉ a ra 'bøts'e xtím pungahʉ. Pɛ ya hin'yʉ 'bɛ'a man'da sä ga umhbʉ bʉya, gue dí mba ma pungui ma ts'oquihʉ. 27 Pɛ hønt'a ra mbidi gan nuhʉ 'bʉ, gue ran ʉnbi dí co'ts'a Oją, nangue ra sibi nts'utho 'bʉ bi dɛ, gue di jua ʉ yʉ́n sʉihʉ Oją. 28 Gam bɛ̨mhbʉ tengu ran t'ɛ̨di bin t'un ra Moisés, gue'bʉ 'bʉ a n'da i øt' ram fɛ'ts'i, nɛ di nɛqui yoho o gue hyu yʉ testigo gue bi nu, bi tho a ra ją'i bʉya, nɛ hin da mba ma huɛ̨qui. 29 Pɛ ha hin dím bɛ̨mhbʉ gue man'da nts'utho ran ts'ɛmbi ga nuhʉ 'bʉ dím bɛ̨ni ga nɛmhbʉ bʉ häi a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, nɛ dí ɛ̨mhbʉ nte di muui a rá ji xtí hoga ma mbʉihʉ, nɛ'bʉ dí numan'ʉ tho a rá Hogandąhi Oją gue mí ɛ̨na xtí huɛ̨gahʉ. 30 Pɛ dí pąhmbʉ a ra Hmu gue bi ma: “Nugä ma 'bɛfi ga ju't'i, ga un'na rá muui bi 'yøt'e.” Nɛ bi 'yɛ̨n ra t'ohni: “Da zɛmba yʉ́ t'ʉhni Oją 'bʉ di thoqui da 'yøt' ra ts'oqui.” 31 Ɛ̨mmɛ nts'utho 'bʉ da dįnba yʉ́ ts'oqui n'da a Oją bʉ ja ran juąnbi, gue'a i 'bʉi. 32 Pɛ dami bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a gá 'yøthʉ ʉ yʉ pa xʉ thogui, gue'bʉ ja gmí tįmhbʉ ran nɛqui. Xʉn ho gá 'yøthʉ, jante tho gá hyäthʉ yʉn ʉnbi xʉn ndoho. 33 Nɛ 'da ahʉ bi mba nthenni ahʉ, nɛ bi mba ma ʉn'ni ahʉ bʉ ja yʉ́ hmi yʉ ją'i. Nɛ mi'da ahʉ gue hin gá suhʉ da mba ma ʉn'ni ahʉ 'bʉ 'darbʉ gmí 'yohʉ ʉ bi mba ma ʉnbi. 34 Nɛ hin gán suhʉ gue gá zɛnguahʉ ʉ ni cuhʉ 'bäpʉ ja ra fädi, nɛ gán johya thohohʉ 'bʉ mí thąn'nahʉ 'bɛ'a gmí pɛs'hʉ. Nɛ gá pąhmbʉ ja ahʉ bʉ mahɛ̨ts'i a man'da xʉn ho, gue da hyät'i maząi. 35 O guí ɛs'hʉ a gní hyuthʉ nzambʉi, janangue'a din 'da ahʉ n'da ran t'unni xʉn ndoho. 36 Pɛ i jatho ga sɛthʉ ts'ʉ, n'dahma da zä ga øthʉ rá pähä Oją, janangue ga hąmhbʉ a bi ma majuąni di 'dajʉ. 37 Nguetho i mam bʉ ja rá t'ohni Oją:

Mi ts'ʉtho ba ɛ̨'a i ja gue ba ɛ̨hɛ,

ya hin da ya'a ba ɛ̨hɛ, nɛ di 'da ahʉ a guí tømhbʉ.

38 Nɛ nu'ʉ to da 'yɛ̨c'yɛi majuąnigä, gue'ʉ ga hocpa yʉ́ ts'oqui, ga ɛ̨mbi xʉn ho bʉya, nɛ ga un'ndʉ ra temaząi ʉ.

Pɛ nu'ʉ bi mbengui hin ga numanho ʉ,

bi 'yɛ̨n Oją. 39 Pɛ nujʉ hinga guejʉ dá penjʉ guepʉ xcá nuhʉ ran ʉnbi maząi. Pɛ dí ɛ̨c'yɛihʉ gue majuąni a Oją, janangue'a din jajʉ ra temaząi.

11

Nɛ gue'a ná ɛ̨c'yɛihʉ majuąni a Oją

1 'Bɛ'a nam bøn'a na ɛ̨c'yɛihʉ majuąni a Oją. Nám bøni, gue dí ɛ̨c'yɛihʉ majuąni ga hąmhbʉ a ran ho bi xijʉ Oją. Nɛ nam bøni ga ɛ̨c'yɛihʉ majuąni 'bɛ'a gätho i ma Oją, madague'bʉ hin dí nuhʉ a. 2 Nu ma bombøtahʉ bi hnumanho nguetho bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a Oją. 3 Dí ɛ̨c'yɛihʉ majuąni bi 'yøt' Oją yʉ ximhäi, madague'bʉ hin dá nuhʉ 'bʉ mí 'yøt'ʉ. Nu'bʉ mí 'yɛ̨na din ja, ya bin ja bʉya, gue bi 'yøt'e nangue ʉ 'bɛ'a him midí nɛqui. 4 Nu'a ra Abel bi un Oją n'da ra 'bøts'e xʉn ho xinda gue a bi un a ra Caín, nguetho bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a bi xi Oją. Nu'bʉ mí thąnba a rán t'unni ra Abel, bi fądi bi numanho Oją a. Nɛ madague'bʉ bi du ra Abel, pɛ tengu 'bʉ 'bʉtho, gue urcahʉ 'bɛ'a mí øt'a, gue bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a Oją. 5 Ngutho ra Enoc, bi 'yɛ̨c'yɛi mbo rá mbʉi a majuąni. Janangue'a bi ts'ixpʉ ja rá ngu Oją nɛ him bi du. Nɛ him bi thįngua ja ra häi a, nguetho bi zix'a Oją. Nɛ i ɛ̨n ra t'ohni: “Nu'bʉ hin ní ts'its'i, bi hnumanho a.” 6 Pɛ nu'bʉ i 'bʉ a n'da i nde da zøm bʉ 'bʉ Oją, pɛgue da 'yɛ̨c'yɛi majuąni i 'bʉ a, nɛ da 'yɛ̨c'yɛi majuąni din t'un ran ho a to i hon Oją. Nguetho hingui sä da numanho Oją n'da 'bʉ hingui ɛ̨c'yɛi a majuąni. 7 Bi 'yɛ̨c'yɛi a ra Noé gue majuąni a mí xi Oją din ja a ra dąmbʉnt'i, madague'bʉ hin ní nu. Nɛ bi 'yøt'a ra dąbarco bi xifi, guepʉ da yąn'ʉ i 'bʉpʉ rá ngu. Nɛ bi 'yɛ̨mbi xʉn ho Oją a nguetho mí ɛ̨c'yɛi mbo rá mbʉi a Oją. Nɛ gue'a í nɛqui hing yʉ 'yɛ̨c'yɛi gätho ra ximhäi, jąn í ts'ɛmba ʉ. 8 Bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni Oją a ra Abraham. Janangue'a bi bøm 'bʉ mí zon'na Oją, gue da mba bʉ ja a ra häi bi xi Oją gue di unni. Bi nɛxpʉ ja rá häi zɛhɛ, nɛ him mí pądi hapʉ man ní mba. 9 Nɛ nu'bʉ mí zøm bʉ, pɛ bin 'yotho bʉ. Nguetho bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni gue ja nín ząm bʉ rá ngu Oją mahɛ̨ts'i. Janangue'a bi hyøtho yʉ ngum'bø't'e bʉ. Nɛ ngutho bi 'yøt'a ra Isaac rá ts'ʉnt'ʉ, nɛ a ra Jacob rá 'bɛto, gue nɛ'ʉ da gomhbʉ ra herencia bi sih majuąni ra Abraham. 10 Nguetho nu ra Abraham mí tø'mi da zøni nín ząm bʉ ja n'da ra dąhnini gue mahɛ̨ts'i, din ja høn'bʉ go njąm'bʉ, gue bi bɛ̨n Oją nɛ bi 'yøzɛhɛ. 11 Nɛ bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a ra Sara, nɛ gue'a í hyąn rá ts'ɛdi Oją a gue dim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ. Nɛ him mí sä xtím 'bʉh rá t'ʉhni, gue ya xʉm bømbe. Pɛ bim 'bʉ'a rá ts'ʉnt'ʉ, nguetho bi bądi majuąni da 'yøt'a bi man Oją. 12 Nɛ ngutho ra Abraham, madague'bʉ ya xí thoh yʉ pa gue mí sä xtím 'bʉh yʉ́ t'ʉhni, pɛgue bi zøni bim 'bʉh yʉ́m bom'bɛto ɛ̨mmɛ xʉn ngu, tengu yʉ sø mahɛ̨ts'i, o tengu yʉ 'bomu bʉ ja ra ndendeją, gue njongui hät'i da mbede. 13 Nɛ gätho ʉ bi du 'bʉ him mani hyąn a ran ho bi xi Oją. Pɛ tengu'bʉ mí handi yatho bʉ bí ja a ran ho bi sifi, nguetho mí ɛ̨c'yɛi mbo yʉ́ mbʉi gue majuąni din t'unni. Janangue'a bin johya 'bʉ mí bɛ̨ni gue da nu a. Jananjabʉ bi mansɛ tengu'bʉ bi thotho ua ja ra ximhäi ʉ. 14 Nɛ nu ʉ im ma tengu na, i udi gue i 'yotho nɛ i hon man'da ra häi guepʉ din ząi. 15 Nɛ nu'bʉ xtám bɛ̨ntho a ra häi bʉ xpí bøn ʉ, mí sä xtá mbeng mahøn'a ʉ 'bʉ. 16 Pɛ mí nde n'da ra häi man'da xʉn ho, gue nde da ma, ra häi mahɛ̨ts'i. Janangue'a bin johya Oją gue da 'yɛ̨mbi yʉ́ Oją ʉ, nɛ bi hocpa yʉ́ hnini ʉ. 17-18 Nɛ nu'bʉ mí ts'äp rá mbʉi ra Abraham, gue bi sifi bá si a rá ts'ʉnt'ʉ ra Isaac, da mbøspa Oją. Nɛ mí nde xtá 'yøt'e, nguetho bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a Oją, madague'bʉ bi xifi dim 'bʉh yʉ́m bom'bɛto 'bʉ bi xąnd ra Isaac. 19 Gue'a bi bɛ̨n'a ra Abraham gue i ja rá ts'ɛdi Oją da xox ʉ xʉn du. Janangue'a tengutho 'bʉ bi dąmbɛ̨ni bʉ 'bʉ ʉ xʉn du a ra Isaac 'bʉ mam bá si mahøn'a a rá ta. Nɛ n'da ra hmɛpya bi 'yøt' na. 20 Nɛ nangue a bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni ra Isaac gue da gomhbʉ rán ho Oją ʉ yʉ́ t'ʉhni, janangue bi sih majuąni ra Jacob nɛ ra Esaú gue da mba mająpi. Nɛ bi sifi 'bɛ'a bi zänba Oją n'da ngu n'da ʉ. 21 Nɛ ngutho a ra Jacob, bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a ran jąpi bi man Oją. Nɛ ní mba bʉ da du, pɛ bi thocpa a ran jąpi ʉ yʉ́ 'bɛto, gue'ʉ yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra José. Nɛ bi dąnde Oją 'bʉ mí dospa rá yą rá tøhø a ra Jacob. 22 Nɛ a ra José bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a bi man Oją. Janangue'a nu'bʉ mí ts'ʉtho da du, bi xi ʉ yʉ́ mɛnguhʉ gue yʉ israel, gue da zøni da mbeng bʉ yʉ́ häi zɛhɛ. Nɛ bi xifi da thux'a ra ánima 'bʉ bi bøm bʉ ʉ, gue'a ra José xí du. 23 Nɛ rá ta nɛ rá mbe ra Moisés 'bʉ mim 'bʉh ra Moisés, bi 'yą'a rá ts'ʉnt'ʉ an hyuzna. Nɛ him bi numansu a rán t'ɛ̨di ra ts'ʉt'abi gue mí ma xtí tho ʉ yʉ́ ts'ʉnt'ʉ yʉ israel. Nguetho midí nɛqui din hocją'i, nɛ mí ɛ̨c'yɛi majuąni di jamansu Oją. 24 Nɛ a ra Moisés guexta'a mí ɛ̨c'yɛi majuąni a Oją. Janangue'a nu'bʉ mín dąn'yohʉ, him mam bi nde da t'ɛ̨mbi rá ts'ʉnt'ʉ a rá t'įxu ra ts'ʉt'abi bʉ Egipto, gue xtán zä xtín jasɛ rá ts'ɛdi. Nɛ gue'a rá t'įxu a ra ts'ʉt'abi bi dįm bʉ mán t'ągui nɛ bi tede. 25 Pɛ man'da bi nde 'darbʉ bin ʉnbahʉ ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją a ra Moisés nu'ʉ yʉ́ mɛnguhʉ, xinda gue'bʉ xtán dɛn rán johya ra ximhäi gue ní mba bʉ da guadi. 26 Nɛ nu'bʉ mín 'yomfɛ̨ni ra Moisés, man'da di muui 'bʉ n'dat'a yʉn ts'ante da nuui ra Cristo, xinda gue'bʉ xtí manda 'bɛ'a gätho mí ja bʉ ra häi Egipto, nguetho man'da mí numanho 'bɛ'a di un Oją m'bɛjua. 27 Nɛ nangue bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni ra Moisés, janangue'a bi bøm bʉ ra häi Egipto, nɛ him bi zu a nán cuɛ a ra ts'ʉt'abi. Pɛ bi hyut'an zambʉi, nguetho bi bądi in 'youi Oją, madague'bʉ him mí nu. 28 Pɛ bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a bi xi Oją a ra Moisés, janangue'a bi 'yøt'a bi xifi, ngue bi manda dí cots'i ra ji bʉ ja yʉ́ 'yojut'i yʉ israel. Janangue'a him bi thop yʉ́ mbʉdi ts'ʉnt'ʉ ʉ yʉ israel 'bʉ mam bá ɛ̨h rám 'bɛhni Oją. Gue'a t'ɛ̨mbi ndąbaxjua bi dʉ'mi bi 'yøt'ʉ. 29 'Bʉ mí 'yɛ̨c'yɛi mbo yʉ́ mbʉi i ja rá ts'ɛdi a Oją ʉ yʉ israel, janangue'a bi jap'a Oją bi xocpa n'da ra 'yu bʉ ja ra deją, gue bi tho ʉ. Pɛ nu'bʉ mí 'yɛ̨na nɛ ʉ xtá 'dax'ʉ yʉ mɛ egipto, gue'ʉ mí cute, bi comp' ra dehe bi du ʉ bʉya. 30 Nu yʉ israel bi sifi di thɛ̨'ts'a ra dąhnini Jericó gätho nyoto pa, nguetho ma mbä't'i ra jądo a ra hnini. Nɛ nu'a í 'yɛ̨c'yɛi majuąni a Oją, nɛ gue'a í yøt' ra jądo a 'bʉ mí gua'a nyoto pa di thɛ̨'ts'i. Nɛ bi zä bi dąp ra hnini ʉ yʉ israel bʉya. 31 Pɛ mí 'bʉpʉ n'da ra xisu gue ra Rahab. Nɛ madague'bʉ man ra 'yomt'ɛ̨ni mam'bɛt'o, pɛ hinga nɛ a bi tho a 'bʉ mí tho yʉ́ mɛnguhʉ gue him mí ɛ̨c'yɛi Oją. Nɛ nu'a í zimmanho ʉ yʉ́m 'bɛhni yʉ israel, nɛ gue a í fądi mí ɛ̨c'yɛi mbo rá mbʉi a Oją. 32 Nɛ xʉn ngu mi'da xtán zä xcá xi ahʉ, pɛ hinga xøt'a yʉ ora ga xi ahʉ, nangue ra Gedeón nɛ ra Barac, nɛ nangue ra Sansón nɛ ra Jefté, nɛ nangue ra David nɛ ra Samuel, nɛ gätho mi'da yʉ pøngahyą. 33 Nɛ mí ɛ̨c'yɛi majuąni Oją ʉ, nɛ gue'a í hyąn rá ts'ɛdi Oją ʉ, gue bi dąp yʉ ją'i mí 'bʉpʉ n'danni mi'da yʉ häi 'bʉ mín sʉhmbʉ. Nɛ bin ts'ʉt'abi xʉn ho. Nɛ mí ɛ̨c'yɛi majuąni a bi sifi, janangue'a gätho bi zä bi 'yør bʉya. Nɛ nu'ʉ mi'da mí ɛ̨c'yɛi majuąni a Oją, janangue'a him bi za yʉ dązate. 34 Nɛ him bin zø ʉ mi'da bí thøtpʉ ja ra orno 'bʉ ɛ̨mmɛ midí thoni nám pa, nguetho bi 'yɛ̨c'yɛi a majuąni ʉ. Nɛ him bi zä bi tho mi'da 'bʉ mí t'ɛ̨mbi xtá tho nangue ra juai. Nɛ nu'bʉ mí güent yʉ́ ją'i ʉ mi'da, bi jap'a Oją bi zaqui. Nɛ madague'bʉ him mí ja yʉ́ ts'ɛdi ʉ mi'da, pɛgue tengu'bʉ ya mí ja yʉ́ ts'ɛdi 'bʉ mí 'yɛ̨c'yɛi majuąni Oją, nɛ gue'a í 'da ʉ yʉ dofʉi yʉ́n sʉihʉ. 35 Nɛ mí 'bʉ i 'da yʉ xisu 'da'a n'danni, gue xí du yʉ́ t'ʉhni. Pɛ bi dąmbɛ̨ni ʉ yʉ́ t'ʉhni 'bʉ mí 'yɛ̨c'yɛi majuąni ʉ yʉ́ mbe. Nɛ nu'ʉ mi'da bi ndesɛ bi tho nangue'a bi 'bɛnza, nɛ him bi nde bi goh yʉ́ mbʉi guepʉ xtá mba ma thøgue, nguetho bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni da bømanho bʉ ja ran dąte ʉ, da mba bʉ ja ra te man'da xʉn ho. 36 Nɛ nu'a í 'yɛ̨c'yɛi majuąni ʉ mi'da, nɛ gue'a í hyät' yʉn ʉcpi gue bi t'ʉspi, nɛ bi hyät' 'bʉ mím 'bɛnza, nɛ'bʉ bi thu't'i 'da nangue yʉ cadena nɛ bi jot'a fädi. 37 Nɛ bi tho ʉ 'da gue bi mba ma bat'ado. Nɛ nu'ʉ mi'da bi thɛngui nde nangue ra thɛgui. Nɛ mi'da í tho ra juai 'bʉ mí sifi da mba ma thøgue. Nɛ mí 'yotho ʉ mi'da, nɛ í huɛ̨hi thoho ʉ, mí he yʉ xidɛ'yo, nguetho pa ma ʉcpi. Nɛ mí sä ran ʉ gue mí pa ma ʉnbi. Nɛ gätho ʉ bi hyät'i, nguetho bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a Oją. 38 Nɛ him mí fądi gue man'da xʉn ho ʉ, pɛ man'da di muui ʉ xinda gue'ʉ gätho ra ximhäi. Pɛ ha sä mí 'yotho bʉ ja yʉ ʉhäi 'bʉ mí 'dagui, nɛpʉ ja yʉ t'øhø. Nɛ mí 'bʉpʉ ja yʉ hyądo nɛpʉ ja yʉ hyąhäi. 39 Pɛ gätho bi hnumanho ʉ nangue bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni Oją. Janangue'a i pa mfɛ̨ni thoho ʉ. Pɛ him 'bex bi hyąn a bi xi a Oją di unni. 40 Nguetho xí zän Oją 'bɛ'a man'da xʉn ho da 'yøt'e nanguejʉ, gue 'darbʉ ní hąmhbʉ ran ho ʉ mí 'bʉh maya'bʉ.

12

Thocpa thoho ga tɛnhdʉ a ma ngʉrpihʉ ra Jesús

1 Janangue'a nujʉ i 'bʉi xʉn ngu yʉ ją'i gue xʉ 'yurcahʉ a majuąni Oją tengu ja dá xi ahʉ. Janangue'a ga 'uejʉ ts'ʉ gätho di pajʉ, nɛ yʉ ts'oqui gue tengu'bʉ an thu't'i ma guahʉ, n'dahma ga häthʉ dan tihmbʉ nangue'a ran tąha bin 'dajʉ guepʉ go him min sä. 2 Nɛ thocpa thoho ga hanthʉ a ma ngʉrpihʉ ra Jesús, janangue'a da zä n'dat'a ga øthʉ bʉya. Nɛ di jajʉ ga øthʉ tengu bi 'yøzɛhɛ, gue bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a Oją, nɛ gue'a í hyät' ran ʉnbi bʉ ja ra pont'i a. Nɛ nu'a ran dąte bi nu, yʉ́n dąte ʉ yʉ ts'om'bäi, ɛ̨mmɛ ma ʉcpi a. Pɛ him bi zu da nu a tengu a, nguetho mí pądi din ja ran johya m'bɛjua nanguejʉ. Nɛ nuya bí 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i 'darbʉ ní mandaui Oją. Nɛ guepʉ i sixcahʉ bʉ. 3 Nɛ gam bɛ̨mhbʉ tengu bi 'yøt' ra Jesús, bi hyät 'bʉ mí ts'ʉi, nɛ'bʉ bin ʉnba bʉ 'bʉh yʉ ts'om'bäi. Janangue'a hin dan xømbʉihʉ, nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ gue ga penjʉ. 4 Pɛ nu ahʉ hinga ná ɛs'hʉ yʉ ts'oqui guepʉ gdí tuhʉ. Pɛ dami 'yɛs'hʉ ʉ, madague'bʉ gdí tuhʉ 'da ahʉ. 5 Ha gá pumbɛ̨nihʉ a ran zofo gue i xijʉ Oją, gue yʉ́ t'ʉhni gahʉ a, tengu mam bʉ ja ra t'ohni bʉ i ɛ̨na:

Ma ts'ʉnt'ʉ i, dami bɛ̨ni 'bɛ'a dí mbɛp'a a ni Hmu, gue'bʉ bi xi i hapʉ gá 'bɛdi.

Nɛ xín gui säman'ʉ 'bʉ bi zʉ i.

6 Nu'a ra Hmu i xänba ʉ di huɛ̨qui,

nɛ i fɛ ʉ gätho ʉ i ɛ̨mbi yʉ́ t'ʉhni.

7 Dami hyäthʉ ʉ yʉm fɛi, nguetho gue'ʉ i xän'nahʉ ʉ. Nu Oją i ɛ̨na yʉ́ t'ʉhni ahʉ. Nɛ jo'o n'da ra t'ʉhni gue hin da xänba rá ta nangue yʉm fɛi. 8 Pɛ nu'bʉ hin da mbɛp'ahʉ Oją, tengu ʉ gätho yʉ́ t'ʉhni i fɛi, nu'bʉ, masque hin yʉ́ t'ʉhni ahʉ 'bʉ. Guín jahʉ tengu ra t'ʉhni gue hinga mfądi to'o rá ta. 9 Nɛ man'da, nu'bʉ mín t'ʉhnihʉ, gue'bʉ mí mbɛgba ma tahʉ dám 'bʉhmbʉ ua ja ra häi, dá numansuhʉ ʉ. Hanja man'da hin dín umhbʉ da mbɛgbahʉ Oją, rá Ta ma mbʉihʉ, janangue ga tįmhbʉ ra te ma mbʉihʉ. 10 Nu ma tahʉ ua ja ra ximhäi bi mbɛgbahʉ 'bʉ n'dandį, gue mím bɛ̨ni xʉn ho. Pɛ nu Oją 'bʉ i fɛgbahʉ, ząi xʉn ho i ørcahʉ, gue di jajʉ xtán hothogahʉ tengu a. 11 Majuąni hin dí ɛ̨mhbʉ xʉn ho a ram fɛi 'bʉ ra ora dí sähʉ a, nguetho xʉn ʉ. Pɛ nu'bʉ bin hoh ma mbʉihʉ nangue ram fɛi, nɛ dí 'bʉmanhohʉ bʉya, nɛ i hu ma mbʉihʉ.

Nts'utho 'bʉ ga hɛhmbʉ rá nde Oją

12-13 Janangue'a dan ɛ̨hyahʉ mahøn'a gue ga thojʉ a rá 'bɛfi Oją, nɛ hin ga 'uehmbʉ. Pɛ ga hąxhʉ ra 'yu xʉn juąni. Nubʉya nu ni guahʉ guí hɛ̨mfʉ, mí ɛ̨na xtá 'uagui, pɛgue da yąni, da hyą ra ts'ɛdi mahøn'a. 14 Nɛ gui hyomhbʉ hin gui dʉmhbʉ n'da ra sʉi. Nɛ gui hyomhbʉ ra hogambʉi. Nguetho nu'a hin'yʉ ra hogambʉi hin da zä da nu a ra Hmu. 15 Nɛ 'da gdám fäxta nin 'yomfɛ̨nihʉ n'da ngu n'da ahʉ, janangue'a hin dim 'bʉ i 'da ahʉ hin da nde rá mate Oją. Nɛ xínga n'da ahʉ din ja tengu n'da rá 'yʉ ra ts'oqui, gue hin di nɛqui 'bʉ rá mbʉdi, pɛ nu'bʉ bi bøts'e din xąndi, di ts'on ʉ mi'da bʉya. 16 Nɛ dam fähmbʉ njon dan 'yomt'ɛ̨nihʉ. Nɛ xín ga samhbʉ a rá mate Oją, tengu bi 'yøt' ra Esaú, gue í pä a ra tʉhʉ a rán jąpi mí ɛ̨na xtí un'na Oją, gue rá mbʉdi ts'ʉnt'ʉ ra Isaac. 17 Nɛ guí pąhmbʉ 'bɛ'a bi 'yøt' ra Esaú, gue m'bɛjua bi nde a ran jąpi mí ɛ̨na xtí un'na rá ta. Pɛ him mam bi zä bi un'na. Nɛ ts'ɛdi bin zoni, pɛ him bi dįni 'bɛ'a xtá 'yøt' mahøn'a gue xtá hyąn'a. 18 Gam bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a bi 'yøt' yʉ israel, bi zøm bʉ ja n'da ra t'øhø ua ja ra ximhäi, guepʉ bi dɛ ra sibi nts'utho, nɛ bi 'bɛxui yʉ güi tengu 'bʉ ra xui, nɛ bin ja ra ndønthį 'bʉ mi sih yʉ́n t'ɛ̨di Oją ʉ. Pɛgue n'da ra hmɛpya a tengutho bʉ rá ngu Oją gue ɛ̨mmɛ xʉn dʉxqui. 19 Nɛ bi 'yøh ra thʉxi, nɛ rá nde Oją bi 'yø ʉ. Nɛ nu'bʉ mí 'yø a rá nde ʉ yʉ israel, ɛ̨mmɛ bi 'yäh ra mate gue hin da 'yøh mahøn'a, nguetho ɛ̨mmɛ bin su. 20 Him mí hät'i da 'yø a ra nde bi xifi, bi 'yɛ̨na: “Xinga n'da ra ją'i nɛ xing yʉ zu'uɛ̨ da zä da däcua, nu'bʉ da däcua, 'bexque da tho, nɛ da mba ma 'yɛ'mado o gue da mba ma sʉnza.” 21 Ɛ̨mmɛ nts'utho 'bɛ'a bin ja bʉ. Nɛsɛ ra Moisés bi 'yɛ̨na: “Dí fɛt'i gue dín su.” 22 Pɛ nujʉ ya njuąntho rá hnini Oją bʉ mahɛ̨ts'i dí cʉthʉ, i pąpʉ ma mbʉihʉ, gue Oją ząi 'bʉi. Nɛ i t'ɛ̨mbi ra t'øhø Sión a rá hnini Oją, nɛ i t'ɛ̨mbi Jerusalén bʉ mahɛ̨ts'i. Nɛ dá sømhbʉ bʉ 'bʉh yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i gue yʉ mahuąhi thoho, guepʉ di munts'i i thąnde Oją ɛ̨mmɛ di johya. 23 Nɛ dá cʉthʉ bʉ an thuts'i ma thuhuhʉ bʉ mahɛ̨ts'i, guepʉ dám pɛtihʉ gätho to'o bi hyąn ra herencia bi un Oją. Nɛ dá cʉthʉ bʉ bí 'bʉ Oją ra Zɛ'mi di juąnbi gätho. Nɛpʉ 'bʉh yʉ́ mbʉi ʉ i tu, gue nu'ʉ bi t'ɛ̨mbi xʉn ho 'bʉ mí hoc'a Oją. 24 Nɛ dá cʉthʉ bʉ 'bʉh ra Jesús ma hocpatehʉ bʉ bí 'bʉ a i ørcahʉ ran hoqui ma'da'yo. Nɛ dí cʉthʉ nangue rá ji ra Jesús 'bʉ mí tho, í pungahʉ Oją a. Janangue'a man'da xʉn ho i xijʉ rá ji 'bʉ mí tho, xinda gue'a rá ji ra Abel 'bʉ mí tho, nu'a i ma di ʉnba a to bi hyo a. 25 Janangue'a i jatho dam fähmbʉ hin ga hɛhmbʉ a rá nde a in zojʉ ya. Gam bɛ̨mhbʉ him bi zä bi zo a ran ʉnbi ʉ bi mbɛsta a rá nde Oją, 'bʉ mí ts'ocua ja ra ximhäi. Janangue'a 'be xíngui ts'ʉ da zä ga sohmbʉ ran ʉnbi 'bʉ ga fɛstahʉ a Oją, nguetho mahɛ̨ts'i bʉ in zojʉ ya. 26 Nu'bʉ mí man yʉn t'ɛ̨di Oją bʉ ja ra t'øhø, bi japi bi 'yąn ra häi. Pɛ nuya i ɛ̨n Oją: “Man'dandį ga japi di 'yąni, pɛ hinga høn ra häi, pɛ nɛ mahɛ̨ts'i,” bi 'yɛ̨n Oją. 27 Nɛ nu'a 'bɛ'a gätho hingui dʉ, da mba ma bʉnt'i. Nɛ din ząm bʉ ʉ hingui sä da mba ma 'ueque, gue nu'ʉ 'bɛ'a gätho bi zän Oją gue din ząm bʉ. 28 Nɛ bin 'dajʉ bʉ di manda Oją gue hingui sä da mba ma 'ueque. Janangue'a ga xihmbʉ jamadi Oją, nɛ ga thąndehʉ ngue ga numansuhʉ nɛ ga suhʉ. Nɛ gue'a numanho a bʉya. 29 Nguetho nu ma Ojąhʉ di juadi 'bɛ'a hingui numanho tengu ra sibi.

13

Ga øthʉ a dí numanhojʉ Oją

1 O guí ɛ'ts'a gnán huɛ̨jʉ n'da ngu n'da ahʉ tengu'bʉ guidín cuhʉ. 2 Nɛ guim bɛ̨mhbʉ gui säyabahʉ ja ni ngumhbʉ to'o da zøm bʉ. Nɛ nu'ʉ 'da njabʉ mí øt'e, bi zin ʉ 'da yʉ́m 'bɛhni Oją bá nɛxpʉ mahɛ̨ts'i nɛ him mí pądi. 3 Nɛ dami bɛ̨mhbʉ ʉ yʉ ofädi, ngue tengu'bʉ n'da gnan ofädithohʉ. Nɛ guim bɛ̨mhbʉ ʉ bi mba ma ʉnbi, nguetho nɛ ahʉ i ja ni ją'ihʉ gue sä da mba ma ʉn'ni ahʉ. 4 Nɛ gätho ahʉ guin numansuhʉ a ran thąti gá 'yøthʉ ni xisuhʉ, nɛ a bi 'yøt'ʉ mi'da. Nɛ gam 'bʉmanho nangue nin thątihʉ, njon di ts'on a. Nguetho di ʉnba Oją ʉ to'o da 'yøt' ran 'yomt'ɛ̨ni, nɛ ʉ hinga na din thąti, nɛ ʉ xʉn thąti nu'bʉ i øt' ran 'yomt'ɛ̨ni. 5 Nɛ 'yo guí numanhohʉ xʉn ngu ra mbɛti. Pɛ gan johyahʉ nangue hangu ts'ʉ i ja ahʉ. Nguetho: “Njąm'bʉ ga hɛc'ahʉ, thocpa thoho ga jamansu ahʉ,” bi 'yɛ̨n Oją. 6 Janangue'a sä dan johyahʉ 'bʉ dí ɛ̨mhbʉ:

I fäxcahʉ ra Hmu,

nɛ hin ga suhʉ 'bɛ'a da zä da 'yørcahʉ yʉ ją'i.

7 Dami bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a bi 'yøt'ʉ yʉ ngʉrpi gue bi xi ahʉ rám hman Oją. Nɛ guim bɛ̨mhbʉ 'bɛ'a bi bøni nangue ra te man nám 'bʉ ʉ. Nɛ gui thojʉ a bi 'yut'ahʉ, nangue bi 'yɛ̨c'yɛi majuąni a Oją ʉ. 8 Nu ra Jesucristo hingui dim pädi, gue'bʉ go maya'bʉ, nɛhya nɛ gätho yʉ pa høn'bʉ go njąm'bʉ. 9 Janangue'a hin gan hyɛhmbʉ da ts'ix ahʉ bʉ ma'ueni, guepʉ i hman yʉm hma 'dahma 'dan'yo nɛ hingam fądi. Pɛ nu'a ná bɛ̨mhbʉ rá mate Oją gue'a ní zac ma mbʉihʉ a, xinda gue'ʉ yʉn t'ɛ̨di gue 'bɛ'a i ts'i. Nguetho njo'o to'o xí zac yʉ́ mbʉi 'bʉ supi 'bʉ ja a i si. 10 Pɛgue i jajʉ n'da ran ts'ihmɛ, tengu ra hmɛpya gue ra 'bøts'e mí øt' yʉ mbäją bʉ ja ra niją maya'bʉ, him mí ja ran t'ɛ̨di da zi. 11 Pɛ nu rá hmumbäją yʉ israel 'bʉ mí mbøspa Oją nangue yʉ ts'oqui, bi dɛxpʉ mbo a rá ji ʉ yʉ zu'uɛ̨, guepʉ ja ra cuarto man'da xʉn dʉxqui. Pɛ nu yʉ́ ngø ʉ yʉ zu'uɛ̨ mí zø bʉ ndehnini. 12 Nɛ gue'a bi 'yøt' ra Jesús, bin ʉnbi bi du bʉ ndehnini bʉ 'bʉh yʉ israel. Nɛ gue'a rá jisɛ í hoc yʉ ją'i. 13 Pɛ ga mbähä ga tɛnhdʉ bʉ ndehnini bʉ 'bʉh ra Jesús, tengu'bʉ n'da na 'bɛngadahʉ bʉ ma'ueni. 14 Nguetho nuua ja ra ximhäi hin'yʉ ua n'da ma hninihʉ gue din ząi xʉn ho. Pɛ dí homhbʉ ra dąhnini gue njąm'bʉ da gua a, guepʉ nín ząmhbʉ bʉ. 15 Nɛ nde'bʉ thocpa thoho ga thąndehʉ Oją nangue ma ndehʉ, nɛ ga xihmbʉ ra jamadi. Nɛ di thoc'a mam hmamhbʉ a ra Jesucristo, tengu'bʉ di un Oją ma 'bøts'ehʉ. 16 Nɛ hin dam pumbɛ̨nihʉ a na øthʉ ran ho, nɛ hin dam pumbɛ̨nihʉ ga comhbʉ 'bɛ'a jajʉ, nguetho nɛ'ʉ tengu'bʉ yʉ 'bøts'e i numanho Oją ʉ. 17 Nɛ gui 'yøthʉ a xi a ni ngʉrpihʉ, nɛ gui pąhmbʉ ja yʉ́n t'ɛ̨di da xi ahʉ 'bɛ'a gui 'yøthʉ. Nguetho i fät'a ni mbʉihʉ ʉ, nɛ i jatho di däp Oją ra güɛnda nangue ahʉ. Gui 'yøthʉ a dán johya ni ngʉrpihʉ, nɛ hin da du yʉ́ mbʉi. Nguetho nu'bʉ hin gui 'yøthʉ a, xín da bømanho ahʉ 'bʉ. 18 'Yäfʉ rám fäts'i Oją nanguecähe, nguetho n'dat'a dím bɛ̨mhbe ga tɛnhde a, nɛ dí nde ga øthe xʉn ho gätho. 19 Dí ä ahʉ ra mate, gue ɛ̨mmɛ gui 'yäfʉ Oją di jaqui ga mbagä bʉ n'dihi.

I äp rán jąpi Oją ʉ yʉ́ cu

20 Nu Oją ra hocpate a, bi xoxpʉ 'bʉ ʉ xʉn du a ma Hmuhʉ ra Jesucristo, nu'a di jamansuc ma mbʉihʉ. Nɛ nu'a rá ji í hoc'a ran hoqui njąm'bʉ da guadi. 21 Nɛ dí äp rá mate Oją da 'yøt'ahʉ hin hapʉ gui 'bɛhmbʉ, n'dahma da zä gui 'yøthʉ rá pähä a. Nɛ dí äp rá mate da 'yørcahʉ 'bɛ'a gätho i nde a rá ts'ɛdi ra Jesucristo. Ga numansuhʉ Oją gätho yʉ pa maząi. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a. 22 Ma zi cu ahʉ, dí ä ahʉ ra mate hin gan xømbʉihʉ gui 'yøhmbʉ na ran zofo, nguetho nuna ram hma dá ot'ahʉ hingui ngu 'bɛ'a ma. 23 Ja n'da ram hma dí nde ga xi ahʉ, nu'a man 'yohʉhʉ ra Timoteo ya bi so'ts'i. Nu'bʉ da zøcua n'dihi, ga six 'bʉ dá mba bʉ. 24 Zɛnguagahʉ ts'ʉ bʉ gätho ni ngʉrpihʉ, nɛ gätho ʉ yʉ cu gue ma mi'yɛ̨c'yɛihʉ. Nɛhya bá nɛxpʉ Italia i pɛn'nahʉ ran zɛngua. 25 Nɛ dí äp rán jąpi Oją nangue gätho ahʉ. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya.

SANTIAGO

1

2

3

4

5

SANTIAGO

Ra søcuą bi 'yo't'a ra Jacobo Santiago

1

Ran zɛngua

1 Nugä drá Jacobogä, rá 'yɛ̨hɛ̨gä Oją nɛ ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ hønbʉ go hapʉ gá mbähä n'da ngu n'da ahʉ, dí zɛngua ahʉ ma mɛni ahʉ, ngue n'dat'ʉ mam bombøtahʉ ʉ 'dɛ'mayoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Israel.

Di 'dajʉ ran 'yomfɛ̨ni Oją

2 Ma zi cu ahʉ, nde'bʉ dan johyahʉ 'bʉ dí sähʉ yʉn ʉnbi, hønt'a go man ʉnbi dín nuhʉ. 3 Nguetho dí pąhmbʉ nu'bʉ da ts'äc ma t'ɛ̨c'yɛ̨ihʉ, gue'a ní jajʉ ga häthʉ xʉn ho a. 4 Pɛ i jatho ga häthʉ xʉn ho nɛ hin gan suhʉ, nɛ gue'a dín te ma mbʉihʉ a, nɛ di hąjʉ xʉn ho ra ts'ɛdi, nɛ nte ga 'bɛhmbʉ bʉya. 5 Pɛ nu'bʉ hin dí pąhmbʉ nda'a xʉn ho ga øthʉ, ga äfʉ Oją ran 'yomfɛ̨ni nɛ di 'dajʉ a. Nguetho di unni xʉn ho to'o da 'yäpi, nɛ hin di japi da mbɛ'ts' rá sä n'da. 6 Pɛ jatho n'dat'a gam bɛ̨mhbʉ 'bʉ ja 'bɛ'a dí äfʉ, nɛ hinga 'dahma'dan'yo gam bɛ̨mhbʉ. Hin ga øthʉ tengu ra t'øthe bʉ ja ra dądądehe, hønbʉ go hapʉ ní 'yɛn ran dąhi. 7 Nu ra ją'i i øt'e tengu a, sä im bɛ̨ni di un'na i äp a Oją, pɛ nte di unni. 8 Nguetho 'dahma'dan'yo im bɛ̨nsɛ, nɛ hingui sä n'dat'a da 'yøt'e. 9 Pɛ ɛ̨mmɛ di johya n'da zi hyoya 'yɛ̨c'yɛ̨i, nguetho i pądi ɛ̨mmɛ xʉn ngu di muui bʉ nan nu Oją. 10 Nɛ'a ra mɛmbɛti 'yɛ̨c'yɛ̨i, ɛ̨mmɛ di johya 'bʉ mi bądi hinga gue'a rá mbɛti ní numanho Oją a, ngue nu rá mbɛti tengu yʉ́ døni ʉ yʉ paxi i høe. 11 Ngue nu'bʉ xpám bøx ra hyadi ɛ̨mmɛ xʉm pa, di hmang yʉ paxi nɛ i høh yʉ́ døni bʉya, nɛ him man di nɛcmanho. Din jabʉ n'da ra mɛmbɛti 'bʉ hønt'a ra mbɛti in numanho, madague'bʉ di thoqui dim pɛfi, pɛ di 'bɛdi 'bɛ'a gätho i pɛ'ts'i.

Ga häthʉ 'bʉ bi ts'äjʉ

12 Nu'bʉ ga häthʉ yʉn ʉnbi, dan johyahʉ bʉya. Nguetho nu'bʉ mi ts'äjʉ nɛ dá häthʉ, ya din 'dajʉ ra temaząi, tengu bi man Oją di 'dajʉ 'bʉ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a.

Dím bɛ̨nsɛhʉ yʉ ts'oqui

13 Nu'bʉ 'bʉ'a n'da da bɛ̨ni da 'yøt'a n'da ra ts'oqui, pɛ hin da 'yɛ̨na Oją bi bɛ̨nbi. Nguetho xʉn ho Oją nɛ hingui xifi da 'yøt' ra ts'oqui n'da ra ją'i, nɛ xín da zä da si Oją da 'yøt' ra ts'oqui. 14 Pɛ n'da ngu n'da yʉ ją'i 'bʉ im bɛ̨ni da 'yøt' yʉ ts'oqui, pɛ bin 'yørpazɛhɛ nangue rán 'yomfɛ̨ni sɛ. 15 Nɛ nu'a 'bɛ'a bi numanho sɛ, nɛ nu'bʉ mi bɛ̨ni da 'yøt'e, nɛ gue'a dí mbʉxca yʉ ts'oqui rá mbʉi a. Nɛ nu'bʉ mi 'yøt'ʉ yʉ ts'oqui mi bɛ̨ni, nɛ man'da bi thoqui bi 'yør bʉya, nɛ gue'a dí nu ran ʉnbi maząi a bʉya. 16 Ma zi cu ahʉ, hin dan hyäzɛhɛhʉ 'bʉ dí øthʉ yʉ ts'oqui, gue'a hin gam bɛ̨mhbʉ Oją di 'bɛcpahʉ. 17 Nguetho xʉn hotho 'bɛ'a gätho di 'dajʉ Oją, nɛ hønt'ʉ gätho xʉn ho bí nɛxpʉ bí 'bʉ Oją, ngue bi zän yʉ nyot'i ua ja ra häi. Nu'ʉ ja'bʉ di 'bɛh yʉ́n nɛqui 'bʉ xʉ 'bät'ʉ, pɛ nu Oją njąm'bʉ di 'bɛh ran ho. 18 Rá pähä zɛhɛ Oją bi xąndgahʉ 'bʉ má hąmhbʉ rám hma majuąni, nɛ yʉ́ t'ʉhni gahʉ a bʉya. Janangue'a man'da xʉn hojʉ xinda gue'ʉ mi'da gätho bi 'yøt'e.

Dan xähmbʉ ram hma nɛ ga øthʉ yʉ́n thɛhʉ

19 Gue'a dí pąhmbʉ a, ma zi cu ahʉ. Janangue'a dan ɛ̨hya dan xähmbʉ a rám hma, xinda gue'bʉ go dan yąsɛhʉ, ogue ga ɛ̨mhbʉ go dí pąsɛhʉ ngue dan junthʉ. 20 Nguetho nu'bʉ dadín junthʉ, hingui sä ga øthʉ 'bɛ'a nde Oją. 21 Pɛ ga ɛshʉ a ná øthʉ yʉ ts'oqui, nɛ ran ts'o ząi dá bɛ̨mhbʉ. Nɛ hin dan 'yɛ̨zɛhɛhʉ. Janangue'a da zä ga cʉ't' ma mbʉihʉ a ram hma, tengu'bʉ n'da ra hmudä da thupʉ, nɛ din te bʉ. Nɛ gue'a dí pøcpa ma mbʉihʉ a bʉya. 22 Pɛ hinga høntho dan xäthohʉ ram hma. Nguetho dán hyäzɛhɛhʉ 'bʉ dím bɛ̨mhbʉ hin'yʉ man'da ga øthʉ. Pɛ i jatho thocpa thoho ga øthʉ yʉ́n thɛhʉ a ram hma dadín xähmbʉ. 23 Nguetho nu'bʉ dí ɛ̨mhbʉ dadín xähmbʉ ram hma, nɛ hin dí øthʉ yʉ́n thɛhʉ, dadí pumbɛ̨ni thohʉ a dán xähmbʉ 'bʉ. Tengu'bʉ dí hɛ̨thʉ ran hyɛ̨dä ma hmihʉ, nɛ hin dí ząmhbʉ bʉ. 24 Dá nuhma a ma hmihʉ, pɛ 'bex dá pumbɛ̨nihʉ 'bʉ má 'uehmbʉ. 25 Pɛ nu'bʉ dan ząmhbʉ a ra 'da'yomhma, gue'a di zɛjʉ ga øthʉ yʉ́n thɛhʉ a. Nɛ nu'bʉ ząi dí øthʉ a, nɛ hin dí pumbɛ̨nihʉ a, di jącpahʉ Oją bʉya nangue 'bɛ'a gätho dí øthʉ. 26 Nu'bʉ sä ɛ̨na ørpa rá 'bɛfi Oją n'da, nɛ hin di jamansu 'bɛ'a ma, din hyäzɛhɛ 'bʉ, nɛ nte ní mbat'a ní 'yørpa rá 'bɛfi Oją 'bʉ. 27 Pɛ nuna majuąni rá 'bɛfi Oją ma Tahʉ da numanho 'bʉ ga fäxhʉ yʉ hyoya t'ʉhni, nɛ yʉ xisu xʉn du yʉ́ ndø, ngue in nu ran ʉnbi. Nɛ nde'bʉ dam fäsɛhʉ hin di ts'onga man 'yomfɛ̨nihʉ rán t'øt'e ra ximhäi.

2

Hin ga huandahʉ to'o gan numanhohʉ

1 Ma zi cu ahʉ, nu'bʉ dí ɛ̨c'yɛ̨ihʉ ma Hmuhʉ ra Jesucristo ngue mixte xʉn ho a, nde'bʉ ga øthʉ tengu i øt'a, ngue hin ga huandahʉ to'o dín numansuhʉ. 2 Xi'bʉ da zøm bʉ ja mam pɛtihʉ n'da ran 'yohʉ i fo rá 'yɛ ram fo'yɛ ɛ̨mmɛ xʉm hmadi, nɛ mahotho rá he. Nɛ da zøm bʉ n'da zi hyoya hingui ho rá he. 3 Nɛ man'da gan numanhohʉ a mahotho rá he, xinda gue'a n'da zi hyoya. Nɛ ga ɛ̨mfʉ a mahotho rá he: “Nu'i n'yø, damin säya ts'ʉ ua ja ran thuts'i,” ga ɛ̨mfʉ. Nɛ nu'a zi hyoya bʉya: “Nu'e, damím 'bäh nʉ ogue damí hyuh nʉ häi ja rá hyo ran thuts'i,” ga ɛ̨mfʉ a bʉya. 4 Ha hin dím bɛ̨mhbʉ ngue yoho man t'øt'ehʉ 'bʉ dí samhbʉ a nan hyoya ʉ 'da, nɛ nu'a na mɛmbɛti ʉ 'da, gue'a na ɛ̨spahʉ ʉ. Nɛ guexta'a ra ts'oqui dí øthʉ 'bʉ dí huandahʉ a dín numanhohʉ. 5 Ma zi cu ahʉ, damí 'yøhmbʉ na ga xi ahʉ. Ha him bi huan Oją ʉ xʉn ngu i hyoya bʉ na nu ra ximhäi, ngue da dįn a man'da di muui, ngue da gomhbʉ yʉ́n jąpi ʉ di un yʉ́ t'ʉhni Oją. Nɛ gue'a bi ma majuąni di un'ndʉ to'o gätho da bɛ̨n a. 6 Pɛ nuya gá 'yąsäbahʉ yʉ hyoya. Ha hin dí pąhmbʉ ngue gue'ʉ yʉ mɛmbɛti di ʉngahʉ, nɛ i sixcahʉ bʉ ja yʉ ngunts'ʉt'abi. 7 Ha hinga gue'ʉ yʉ mɛmbɛti dí øhmbʉ im man ra ts'ore nangue rá hoga thuhu ma Hmuhʉ ra Cristo. 8 Pɛ: “Ga huɛ̨c ma miją'ihʉ tengutho bʉ na huɛ̨czɛhɛ ma ją'ihʉ.” Guehna xʉn ho ga øthʉ na, nguetho rán t'ɛ̨di ra Cristo mixte thoho a, tengu man t'o't'i bʉ rám hman Oją. 9 Pɛ nu'bʉ hinga gätho yʉ ją'i dadí huɛ̨jʉ, ra ts'oqui a dí øthʉ 'bʉ, nɛ dín dupatehʉ a ran t'ɛ̨di ngue im ma gätho 'da i gu bʉ dán huɛ̨jʉ. 10 Pɛ dín ndehʉ made tho ga øthʉ gätho rán t'ɛ̨di Oją. Pɛ madahønt'a n'datho rán t'ɛ̨di Oją hin dá øthʉ, ya dín dupatethʉ gätho rán t'ɛ̨di Oją 'bʉ. 11 Ngubʉ dí ørpahʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją ngue bi 'yɛ̨na: “O guí øthʉ ran 'yomt'ɛ̨ni,” nɛ: “O guí hącpahʉ rá te ni miją'ihʉ,” bi 'yɛ̨na. Madague'bʉ hin dí øthʉ ran 'yomt'ɛ̨ni, pɛ dí hącpahʉ rá te ma miją'ihʉ, guemhma dín dupatethʉ gätho rán t'ɛ̨di Oją 'bʉ. Nguetho n'dat'a Oją bi ma gätho yʉ́n t'ɛ̨di. 12 Pɛ nu'a rán t'ɛ̨di ra Cristo, gue'a di zɛjʉ ga øthʉ yʉ́n thɛhʉ. Nɛ gue'a rán t'ɛ̨di dí 'yängahʉ Oją a 'bʉ dá øthʉ o hin'na. Janangue'a ga jamansuhʉ a dím mamhbʉ nɛ'a dí øthʉ. 13 Nɛ nu'bʉ him bi 'yøt' ran huɛ̨cate n'da, nɛ hingui ngu 'bɛ'a dí huɛ̨c Oją a 'bʉ bi juąnbi. Pɛ nu'bʉ bi 'yøt' ran huɛ̨cate n'da, da bømanho 'bʉ bi juąnba Oją a.

Hingui ho 'bʉ nte n'youi yʉn t'øt'e rá t'ɛ̨c'yɛ̨i n'da

14 Ma zi cu ahʉ, 'bɛ'a gue ní mba a i øt' i 'da sä ɛ̨na ja yʉ́ t'ɛ̨c'yɛ̨i, pɛ hingui øt'ʉ yʉ́n thɛhʉ. Hin da yąn Oją n'da 'bʉ sä ɛ̨na ja rá t'ɛ̨c'yɛ̨i. 15-16 Xi'bʉ 'bʉ'a n'da ma cuhʉ ra 'yąhe nɛ sä ra thuhu. Nɛ ga ɛ̨mfʉ: “Ní mba, bá he ni he, nɛ bán sihmɛ, da hyu ni mbʉi,” ga ɛ̨mfʉ. Pɛ nte dá unhdʉ 'bɛ'a honi. 'Bɛ'a gue ní mba a dá ørpahʉ 'bʉ. 17 In jabʉ n'da 'bʉ hingui øt' yʉn t'øt'e rán säui rá t'ɛ̨c'yɛ̨i, nu rá t'ɛ̨c'yɛ̨i nte di muui, tengu'bʉ n'da ra du ngue hingui di 'yąni. 18 Pɛ nu'bʉ gui 'yɛ̨njʉ: “Nu'i ja ni hogant'øt'e, pɛ nugähe dí ɛ̨c'yɛ̨i mbo ma mbʉihe.” Nɛ ga xi'ahʉ bʉya, damí 'yurca ni t'ɛ̨c'yɛ̨i ngue nte n'youi nin t'øt'ehʉ, gan nugä. Nugä da zä ga ut ahʉ yʉn t'øt'e dí øt'ä, janangue'a di nɛqui ma t'ɛ̨c'yɛ̨igä ngue majuąni a. 19 Guí pąhmbʉ i 'bʉ Oją, pɛ hin dí gua a zi ts'ʉ. Nguetho nɛ'ʉ yʉ zįthu i pądi i 'bʉ Oją, pɛ ɛ̨mmɛ di fɛt'i, nguetho yʉ́n sʉihʉ Oją ʉ. 20 Gyʉ́ 'yąmbʉihʉ, ha hin guí pąhmbʉ ngue xingui ts'ʉ nte di muui ni t'ɛ̨c'yɛ̨ihʉ 'bʉ hin te guí øthʉ. 21 Nde'bʉ gam bɛ̨mhbʉ ts'ʉ nangue mam bombøtahʉ ra Abraham. Ja bi nɛqui a xmí pą Oją xʉn ho 'bʉ mi 'yøt'a bi xifi, ngue bi gäxpʉ ja ra do a Isaac rá ts'ʉnt'ʉ, ngue ɛ̨na xtá hyo xtí un'na Oją. 22 Nangue bi 'yɛ̨c'yɛ̨i mbo rá mbʉi, bin ja ra ts'ɛdi bʉya ngue da 'yøt'ʉ yʉ́n thɛhʉ. Janangue'a rám pɛ ra t'ɛ̨c'yɛ̨i ʉ yʉn t'øt'e. 23 Nɛ gue'a mi mam bʉ ja rám hman Oją, bi 'yɛ̨na: “Nu ra Abraham bi 'yɛ̨c'yɛ̨i a bi man Oją, janangue'a bi 'yɛ̨mp Oją xʉn ho,” nɛ bi 'yɛ̨mbi rá amigo xʉn ho Oją bʉya. 24 Dí pąhmbʉ ya, i ɛ̨mp Oją xʉn ho n'da ra ją'i 'bʉ øt' rán säui rá t'ɛ̨c'yɛ̨i, nɛ hinga sä da 'yɛ̨na ɛ̨c'yɛ̨i Oją. 25 Ximangutho a Rahab, ngue ra xisu ząi min 'yomt'ɛ̨ni mam 'bɛt'o. Pɛ bi 'yɛ̨mp Oją xʉn ho 'bʉ midí nɛqui rá t'ɛ̨c'yɛ̨i, 'bʉ mi 'yøt'a ran ho bi 'yøt'e, ngue bi jamansu ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i 'bʉ mi mba bá ąspa rá hnini. Nɛ bá uti n'dan'yo ra 'yu bá hąx 'bʉ mam bá pengui, janangue'a him bi mba mfɛnt'i ʉ. 26 Ja ga pąhmbʉ bʉya ngue hingui ho rá t'ɛ̨c'yɛ̨i n'da 'bʉ hingui øt'ʉ yʉ́n thɛhʉ, tengu n'da ra ją'i xʉn du ngue hin'yʉ bʉ rá mbʉi.

3

Ga sąmzɛhɛ ma jąnihʉ

1 Ma zi cu ahʉ, nde'bʉ hinga gätho dan xänbatehʉ bʉ ja ram pɛti. Nguetho dí pąhmbʉ Oją da nu 'bɛ'a dí øthʉ, nɛ nuje, man'da da 'yängahe Oją, xinda gue'bʉ hin xcán xänbatehe. 2 Nɛ gätho gahʉ xʉn ngu yʉ nidi ja'bʉ dí øthʉ yʉ ts'oqui. Pɛ nu'bʉ 'bʉ'a n'da xinga n'da ra ts'oqui im ma, ya xʉn te xʉn ho rá mbʉi a, nɛ i pądi di jamansu xʉn ho gätho i øt'a 'bʉ. 3 Tengu'bʉ dí cärbahʉ yʉ́n ts'are yʉ fani, da 'yøt'a dí xihmbʉ bʉya, nɛ hinga hønt'a rá nde di 'bä't'i, pɛ 'da dí 'bäthoho. Ngutho 'bʉ i sąmzɛhɛ rá jąni n'da, nɛ hinga hønt'a rám hma da bądi da ząmmi, pɛ da da bądi di jamansu xʉn ho gätho i øt'e. 4 Nɛ tengu ra dąbarco, madague'a xʉ ndoho, nɛ ts'ɛdi ran dąhi i joni, pɛ ɛ̨mmɛ zicuɛ a ní mba ma 'yoni, pɛ hønbʉ go da ndepe dí mba a di 'yoni. 5 Ngutho ma jąnihʉ, zicuɛ, pɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu da bøni nangue 'bɛ'a da ma. O tengu'bʉ n'da ra dɛspi zicuɛ, pɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu 'bɛ'a da 'yudi, nɛ da zä da 'yu a n'da ra xąnthø xʉ ndoho. 6 Nguetho ma jąnihʉ tengu'bʉ n'da ra sibi. Nɛ man'da xʉn ts'o øt' ma jąnihʉ xinda gue'a ma 'yɛhʉ ogue ma guahʉ. Nɛ gue'a ní ts'oni gätho dí øthʉ a, nɛ di xąnd ran ts'o gätho ra ximhäi, ngue di bɛ̨nba a ra zįthu. 7 Pɛ nu yʉ ją'i man'da da zä di maxubi hønt'a go má zate nɛ yʉ doja nɛ yʉ pozʉ nɛ yʉ huą. 8 Pɛ nu rá jąni n'da, njo'o to da zä di hąt ra 'yu. Nɛ i hote, tengu n'da ra pozʉ, ɛ̨mmɛ in cuɛ, ran dąte a rá nde. 9 Nangue ma jąnihʉ sä dí ɛ̨mhbʉ dí ɛ̨spahʉ Oją ma Tahʉ, pɛ nɛ dí äfʉ ra 'yąnthį ma miją'ihʉ. Pɛ nu'ʉ, bi zän'na Oją ʉ, bi ndepe dim 'bʉi tengu tho Oją ʉ. 10 N'dat'a ma ndehʉ ná yąhʉ 'bʉ dí ɛ̨spahʉ Oją nɛ'bʉ dí äfʉ ra 'yąnthį ma miją'ihʉ. Pɛ ma zi cu ahʉ, hingui sä ga øthʉ tengu a. 11 Ha i sä 'darbʉ da bøhmi ra dehe xʉn ho a ra dehe xʉn xą. 12 O 'bɛ'a di ja yʉ za'ixi, ma zi cu ahʉ, ha nɛ'ʉ yʉ pɛni i zʉpʉ. O xi n'da ra zabot'i, ha zʉpʉ yʉ ixi. Xíngui sä 'darbʉ da bøhmi ra dehe xʉn ho a hingui ho.

Bí nɛxpʉ bí 'bʉ Oją ran 'yomfɛ̨ni xʉn ho

13 Nu'bʉ dí pąhmbʉ ran 'yomfɛ̨ni, pɛ ga uhmbʉ 'bʉ, nangue ran hocją'i ga øthʉ, nɛ hin dan 'yɛ̨zɛhɛhʉ, guepʉ da fądi majuąni i ja man 'yomfɛ̨nihʉ. 14 Pɛ nu'bʉ xʉn ju dím bɛ̨nba ma miją'ihʉ nangue ran ts'ɛya, nɛ dadí mispahʉ, nɛ sä dí ɛ̨mhbʉ ja man 'yomfɛ̨nihʉ, pɛ ra fɛhni a dím mamhbʉ 'bʉ. 15 Pɛ nuna ra ts'on'yomfɛ̨ni na him bí nɛxpʉ bí 'bʉ Oją, pɛ bi nɛquida ua ja ra ximhäi, nɛ dá bɛ̨nsɛ ma mbʉihʉ, nɛ ra zįthu bi bɛ̨ngahʉ tengu na. 16 Nguetho nu'bʉ dí øthʉ ran ts'ɛya, nɛ dín nde dam mixtehʉ, nu'bʉ, dí øthʉ gätho yʉ ts'oqui 'bʉ, nɛ yʉ sʉi. 17 Pɛ nu ran 'yomfɛ̨ni di 'dajʉ Oją, n'dat'a gam bɛ̨mhbʉ, nɛ ga hocpahʉ rá mbʉi ma miją'ihʉ, nɛ gan numanhohʉ ʉ, nɛ din ja man huɛ̨catehʉ, nɛ ga fäxhʉ ʉ, nɛ hin da goh ma mbʉihʉ 'bʉ ja a dí xihmbʉ ʉ, nɛ hin ga häthʉ ʉ. 18 Pɛ nu'bʉ jante thoho ga hocpahʉ rá mbʉi ma miją'ihʉ, dí øthʉ tengu'bʉ dí pomhbʉ ra hmudä dí bøx ran ho 'bʉ.

4

Hin ga øthʉ rá pähä ra ximhäi

1 Ha hin guí pąhmbʉ hapʉ di nɛqui ʉ yʉn sʉi guí øthʉ, nɛ yʉn heque. Ha hinga gue'ʉ di ho ni mbʉi zɛhɛhʉ a gnín sʉhmbʉ. 2 Nu'a hin ní zä gui tįmhbʉ a guín ndehʉ, gue'a gnín hote thohohʉ a. Nɛ gue'a ran ts'ɛya a gnín sʉhmbʉ 'nɛ gnín tunhdʉ, nguetho hingui sä gui tąhmbʉ a guín ndehʉ nangue ni pähä zɛhɛhʉ. Pɛ hin guí tįmhbʉ ngue hin guí äfʉ Oją. 3 Pɛ madague'bʉ guí äfʉ Oją a guín ndesɛhʉ, pɛ hin di 'da'ahʉ, nguetho hingui ho guím bɛ̨mhbʉ, guín nde gui xąnd ni pähä zɛhɛhʉ. 4 Sä guí ɛ̨mhbʉ hønt'a Oją guím bɛ̨mhbʉ, nɛ ya guí tɛn thohohʉ ra ximhäi. Ha hin guí pąhmbʉ gadín sʉhmbʉ Oją 'bʉ guín numanhothʉ ra ximhäi. 5 Uague guí ɛ̨mhbʉ säti thoho bi man rá t'ohni Oją ngue bi 'yɛ̨na: “Pɛ ɛ̨mmɛ dín ndepe da bɛ̨ngui, janangue'a dá un ma Hogandąhi di huɛ̨c'ʉ, nɛ di jamansup yʉ́ mbʉi,” bi 'yɛ̨n Oją. 6 Pɛ di zɛt'a ni mbʉihʉ Oją, n'damhma da zä hønt'a guim bɛ̨mhbʉ a. Janangue'a ɛ̨n Oją, di un rá mate n'da 'bʉ hin din 'yɛ̨zɛhɛ, pɛ da zʉ a n'da 'bʉ din 'yɛ̨zɛhɛ, i ɛ̨n rá t'ohni Oją. 7 Damin unsɛhʉ ya ngue di manda ahʉ Oją, nɛ dami sʉhmbʉ ra zįthu, da 'dagui nangue'ahʉ. 8 Ząi damim bɛ̨mhbʉ ngue 'darbʉ guí 'bʉhmbʉ Oją, nɛ ząi da hyut'a ni mbʉihʉ bʉya. Dami 'yɛshʉ yʉ ts'oqui guí øthʉ, nɛ hingui yoho da bɛ̨n ni mbʉihʉ. 9 Pɛ i jatho da du ma mbʉihʉ nguetho dyʉ́ ts'om'bäi hʉ. Nɛ dan zomhbʉ, hingui sä dan thethohʉ. Nu ma thedehʉ dim pommi ra ts'oni, nɛ nu man johyahʉ dim pommi ra dumbʉi. 10 Nɛ ga øthʉ ngue hin'yʉ ma ts'ɛdi zɛhɛhʉ bʉ ja rá hmi Oją. Ga äfʉ ra punbi, janangue'a di pungahʉ nɛ di jajʉ dan johyahʉ bʉya.

Hin dan c'ąman'ʉhʉ

11 Ma zi cu ahʉ, o gadín c'ąman'ʉhʉ, nguetho nu'bʉ gadín c'ąman'ʉhʉ, masque guím bɛ̨mhbʉ hingui ho rán t'ɛ̨di Oją i ɛ̨na dan huɛ̨jʉ. Nɛ nu'bʉ hin dí øthʉ rán t'ɛ̨di Oją, ɛ̨na gue'bʉ jasɛ man t'ɛ̨dihʉ 'bʉ. 12 Pɛ hønt'a n'da sä di 'dajʉ yʉn t'ɛ̨di, nguetho Oją a, nɛ hønt'a sä da yąn'a n'da nɛ i sä di jua'a n'da. Pɛ ha dím bɛ̨mhbʉ dyʉ ojąhʉ ngue sä ga ɛ̨mhbʉ ja yʉ́ ts'oqui ʉ 'da.

Hin dí hand bʉ ní 'yɛ̨h man zaquihʉ

13 Mbähä dan 'yomfɛ̨nihʉ ts'ʉ ya, nguetho dí ɛ̨nthohʉ: “Nuya ogue nixudi ga mbähä n'danni, dam 'bʉhmbʉ n'da jɛya bʉ, nɛ dam pɛhmbʉ, ga tąhmbʉ,” dadín 'yɛ̨mfʉ. 14 Pɛ hingui sä gam mamhbʉ tengu a, nguetho ya hin dí pąhmbʉ 'bɛ'a ga øthʉ, nɛ hin dí hand bʉ ní 'yɛ̨h man zaquihʉ. Tengu tho n'da ra güi, guín nu, jabʉ, nɛ xø gán nu, hin'yʉ bʉ. Njarbʉ n'da ra ją'i. 15 Pɛ nde'bʉ ga ɛ̨mhbʉ: “Nu'bʉ da nde Oją, dam 'bʉhmbʉ ts'ʉ, nɛ din ja 'bɛ'a da zä ga øthʉ bʉya.” Guehna gam mamhbʉ na ya. 16 Pɛ dán 'yɛ̨zɛhɛhʉ 'bʉ hin dá äfʉ Oją 'bɛ'a da zä ga øthʉ. Pɛ ra ts'oqui a. 17 Nu'bʉ dí pąhmbʉ a ran ho, nɛ hin dí øthʉ a, ra ts'oqui a 'bʉ.

5

N'da ran zofo i sih yʉ mɛmbɛti

1 Damin 'yomfɛ̨nihʉ ts'ʉ gyʉ mɛmbɛtihʉ, gan zomhbʉ nɛ ga mbahmbʉ nguetho nts'utho ra 'yąnthį guin nuhʉ. 2 Nu'a 'bɛ'a gä guí pɛshʉ tengu'bʉ xʉ 'ya bʉ nam bɛ̨n Oją, nɛ ni hehʉ tengu'bʉ xʉn za yʉ zu'uɛ̨. 3 Nu ni mbɛtihʉ xʉn ts'om bʉ na nu Oją a, nguetho nin ts'iyatehʉ a gní tįmhbʉ ʉ, nɛ hin gá pąhmbʉ nda'a xʉn ho xquí jafʉ. Nɛ gue'a dí jua ahʉ a tengu'bʉ ra sibi. Nɛ tengu'bʉ guidí munshʉ a ran ʉnbi guin nuhʉ 'bʉ ran zɛgui. 4 Gá hyät ni mbɛfihʉ hin gá juarpahʉ yʉ́n zäbi 'bʉ min xopʉ ni huąhihʉ. Nɛ nu'a ran zäbi gá cønba ni mbɛfihʉ, nɛ gue'a dí yąp ahʉ a. Nɛ nu'a rá ts'oni ni mbɛfihʉ bi 'yø Oją tąte thoho rá ts'ɛdi, nɛ da hyą ra güɛnda nangue'ʉ. 5 Nu'ahʉ gám 'bʉhmbʉ nangue nin johya zɛhɛhʉ nguecua ja ra ximhäi gyʉ́ ziyatehʉ. Nɛ bi zac ni mbʉihʉ tengu n'da ra ts'ʉdi. Pɛ gue'a dín ja'ahʉ tengu'bʉ ran thots'ʉdi 'bʉ rán zɛgui ra pa. 6 Nɛ nu'ahʉ guí cothʉ fädi ʉ nte in dupate, nɛ xø guí hohʉ bʉya, nɛ hin di mu.

Ga häthʉ 'bɛ'a i t'ørcahʉ

7 Janangue'a ma zi cu'ahʉ, nu'bʉ i t'ørcahʉ a, pɛ hin dan xømbʉihʉ, nɛ ga tømhbʉ gue'bʉ go bá ɛ̨h ma Hmuhʉ ra Cristo. Tengu'bʉ dí tuhmbʉ yʉ hmudä ua ja ra häi, dí tømhbʉ hønt'bʉ go njąm'bʉ ba ɛ̨h ra 'ye, di hoqui 'bɛ'a gä xtá tuhmbʉ bʉya. Nɛ din ja a mi numanhohʉ din ja bʉya. 8 Janangue'a ga sɛthʉ hin dan xømbʉihʉ, nguetho ya him maya'a ba ɛ̨h ra Hmu. 9 Ma zi cu'ahʉ, hin ga ɛ̨mhbʉ rá ts'oqui na n'da ma cuhʉ 'bʉ dín nuhʉ yʉn ʉnbi, nɛ xømhma di ʉngahʉ Oją. Pɛ guim bɛ̨mhbʉ mi ts'ʉtho da zø'a ra zɛ'mi ya. 10 Ma zi cu'ahʉ, gam bɛ̨mhbʉ gue bi hyät yʉn ʉnbi ʉ yʉ́ pøngahyą Oją, nɛ ngutho ga häthʉ ʉ. 11 Nguetho dí pąhmbʉ mająpi ʉ i hät yʉn ʉnbi. Xtá øhmbʉ ngue bi hyät yʉn ʉnbi a ra Job, nɛ xʉn ngu ran ho bi t'ørpa m'bɛjua. Nguetho nu'a Oją xʉn ngu rán huɛ̨cate nɛ xʉn ngu rá mate. 12 Hnɛhi thoho hin ga uąspahʉ rá thuhu Oją a mam hmansɛhʉ, xín ga ndønbahʉ rá thuhu 'bɛ'a man'da jaua ja ra häi ngue ga ɛ̨mhbʉ di zɛrca mam hmansɛhʉ. “Ha guí ɛ̨c'yɛ̨i a dí xi'i uague hin'na,” ga ɛ̨mthohohʉ. Janangue'a hin di ʉngahʉ Oją.

Dan yąhʉ Oją

13 Nu'bʉ dín nuhʉ ran ʉnbi, dan yąhʉ Oją 'bʉ. O nu'bʉ dadín johyahʉ, dan tuhmbʉ n'da ra thuhu ngue dí ɛ̨spahʉ Oją. 14 Nu'bʉ xʉn ʉjʉ, ga xihmbʉ yʉ ngʉrbi bʉ ja ram pɛti ba ɛ̨hɛ̨ da 'yäp rá mfäts'i ra Hmu, nɛ da jajʉ ra aceite nangue rá thuhu ra Hmu. 15 Nɛ Oją di 'uec'a ran ʉ dí hɛ̨mfʉ, nguetho dá ɛ̨c'yɛ̨ihʉ ngue majuąni da yąnjʉ 'bʉ má äfʉ a. Nɛ nu'bʉ ma ts'oquihʉ a dán hyɛ̨nhdʉ, pɛ di pungahʉ. 16 Nɛ dan xih ma ts'oquihʉ n'da ngu n'dajʉ, janangue'a da zä dan 'yäfʉ rá mate Oją n'da ngu n'dajʉ, nɛ nu'bʉ xʉn ʉ n'da da yąm bʉya. Nguetho xʉn ngu rá ts'ɛdi da 'yøt' Oją 'bʉ da 'yäp a majuąni n'dat'a Oją im bɛ̨ni, nɛ gue'bʉ di bɛ̨nba Oją a i ädi. 17 Tengu a ra Elías, nu'a n'da ra ją'i thoho tengu gahʉ, nɛ bi hyąh rá mbʉi bi 'yäp Oją ngue hin din 'ye. Nɛ him bin 'ye ua ja ra ximhäi gätho nhyunjɛya nɛ n'dato ząna. 18 Nɛ xø bin yąui Oją mahøn'a ngue bi 'yäp ra 'ye. Nɛ bá pɛnh'na Oją ra 'ye, nɛ bi bøx yʉ hmudä ua ja ra häi bʉya. 19-20 Ma zi cu'ahʉ, nu'bʉ n'da ra 'yɛ̨c'yɛ̨i da 'uepʉ ja ra 'yu xʉn juąni, nɛ nu'bʉ da zä ba sihʉ mahøn'a, ga pąhmbʉ ngue dá yąnbahʉ rá te a xí 'uegue. Nɛ madague'bʉ xʉn ngu yʉ́ ts'oqui, pɛ bi mba ma punbi.

1 PEDRO

1

2

3

4

5

1 PEDRO

Ná n'da ra søcuą bi 'yo't'a ra Pedro

1

Ran zɛngua

1 Nugä drá Pedrogä, ma 'bäigä'be ra Jesucristo. Dí pɛnh'nahʉ ra søcuą gyʉ 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ ra Cristo, n'da'a n'danni gá mbähä ja ra häi Ponto nɛpʉ Galacia nɛpʉ Capadocia nɛpʉ Asia nɛpʉ Bitinia. 2 Nu ma Tahʉ Oją maya'bʉ thoho bi huancahʉ, nɛ bi zänni da 'yørcahʉ yʉ́ t'ʉhni gahʉ. Nɛ bi 'uega ma mbʉihʉ a rá Hogandąhi Oją, nɛ bi mbän rá ji nanguejʉ a ra Jesucristo, guepʉ nan zä ga øthʉ a i xijʉ. Dí äp'a Oją ngue man'da gui hyąmhbʉ rá mate, nɛ man'da da hyu ni mbʉihʉ bʉya.

Ga tąfʉ ran dąte

3 Jamadi Oją, ngue nu rá Ta ma Hmuhʉ ra Jesucristo, nɛ rá Oją a. Nguetho xʉn ngu rán huɛ̨cate bi jajʉ dám 'bʉhmbʉ ma'da'yo. Nuya dí pąhmbʉ gan nuhʉ ran ho maząi, nguetho bi dąmbɛ̨ni ra Jesucristo. 4 Nɛ nuya dí tømhbʉ ʉ yʉ erencia di 'dajʉ Oją ngue m'bɛ'ts'i bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ njąm'bʉ dim 'bɛdi, nɛ njąm'bʉ din ts'oni. 5 Nɛ nuya i fäjʉ Oją nangue rá ts'ɛdi, nguetho dí ɛ̨c'yɛ̨ihʉ a. Nɛ ya i sänni da yąnjʉ xʉn ho 'bʉ bi zøn ra pa ran zɛgui. 6 Nɛ nu'bʉ dím bɛ̨mhbʉ ya, nɛ guehya ní 'dajʉ ran johya, madague'bʉ da du ma mbʉihʉ bʉ na sähʉ hønt'a go man ʉnbi 'da yʉ pa ya, 'bʉ da 'yɛ̨n Oją. 7 Tengu ra oro i ts'ä ngue ra sibi ngue din hogui. Nɛ ngutho ma t'ɛ̨c'yɛ̨ihʉ i ts'ä, nɛ man'da di muui a xinda gue'a ra oro ngue dim 'bɛdi. Janangue'a di nɛcmanho ma t'ɛ̨c'yɛ̨ihʉ 'bʉ bá peng ra Jesucristo, nɛ da numanhojʉ, nɛ di 'dajʉ ran ho, nɛ 'darbʉ dam 'bʉhmbʉ bʉya. 8 Nɛ nuya madague'bʉ hinga nán nuhʉ ra Cristo, pɛ ɛ̨mmɛ guín numanhohʉ a. Nɛ madague'bʉ hin guín nuhʉ a ya, pɛ guí pąhmbʉ majuąni a. Janangue'a ɛ̨mmɛ dadí johyahʉ, tengu tho'bʉ ya dí 'bʉhmbʉ ra Cristo bʉ mahɛ̨ts'i. Nɛ hin di jua ʉ mam hmansɛhʉ gam mamhbʉ a ran johya. 9 Nguetho ya dí dʉ'mi dí hąmhbʉ a dí tømhbʉ, ngue da yąnjʉ Oją. 10 Guehna bi 'yo't'ʉ yʉ pøngahyą maya'bʉ ngue da yąnjʉ rá mate Oją. Nɛ bi hyądumbʉi min nde xtám bądi xʉn ho 'bɛ'a nam bøn a ram hma bi 'yo't'ʉ. 11 Min nde xtám bądi jąm'bʉ din ja a, nɛ nda'a ní pa din ja a bi man rá Hogandąhi ra Cristo mi o yʉ́ mbʉi. Nguetho bi bɛ̨nbi da 'yo't'i 'bɛ'a da 'yøt' ra Cristo 'bʉ bi zøhø, ngue da nu ran ʉnbi ngue da tho, nɛ da t'ɛ̨spa 'bʉ m'bɛjua. 12 Pɛ bi xi Oją ʉ yʉ pøngahyą ngue hin da bąsɛ, xinga gue'ʉ yʉ ją'i mi 'bʉhmbʉ, pɛgue gue'a go i sijʉ a ya nangue ran ho ma'da'yo. Nɛ nu'ʉ to bi xijʉ na, bi ma nangue rá Hogandąhi bá pɛnpa Oją. Nɛ'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i ɛ̨mmɛ in nde da bądi 'bɛ'a nam bøn a i sijʉ ya.

I xijʉ Oją ngue xtán hojʉ

13 Pɛ nuya dan sähʉ ga øthʉ a rán thɛhʉ a dí tɛnhdʉ, ngue ga sąmzɛhɛ ma mbʉihʉ 'bɛ'a gätho dím bɛ̨mhbʉ. Nɛ hønt'a rá mate Oją ga tømhbʉ di 'dajʉ 'bʉ bá ɛ̨h ra Cristo. 14 Nɛ ga øthʉ 'bɛ'a i xijʉ Oją, tengu yʉ t'ʉhni i øt'a i xih yʉ́ ta. Nɛ hin ga øthʉ tengu mi øthʉ mam'bɛt'o ngue ma pähä zɛhɛhʉ 'bʉ nte mi pąhmbʉ. 15 Pɛ gä xtán hotho ga øthʉ, nguetho xʉn hotho Oją ngue bi zoncahʉ bi 'yøt'e yʉ́ t'ʉhni gahʉ a. 16 Tengu nt'o't'i: “Xtán hotho ahʉ nguetho xʉn hotho gä,” bi 'yɛ̨n Oją. 17 Pɛ nu'bʉ dí yąhʉ Oją, dí ɛ̨mfʉ ma Tahʉ. Pɛ gam bɛ̨mhbʉ njuąntho da gurcahʉ 'bɛ'a dá øthʉ n'da ngu n'dajʉ. Janangue'a dam fähmbʉ ngue gan numansuhʉ Oją gätho yʉ pa dí 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi. 18 Nguetho dí pąhmbʉ bi yąnjʉ Oją nangue yʉn t'øt'e bi xänga ma tahʉ säti thoho. Pɛ hing ra mbɛti í yąnjʉ a, nu'a dim 'bɛ'a. 19 Pɛ bi yąnjʉ ra Cristo 'bʉ mi du ngue bi mbän rá ji, nɛ hønt'a da zä di pø a n'da a. Nguetho xʉn hotho ra Cristo, tengu n'da ra dɛ'yo mi man Oją maya'bʉ ngue da 'bøts'e, pɛ gue'a hing ra mbɛdi nɛ xʉn hotho. 20 Nu ra Cristo bi ts'änni din yąnte 'bʉ hin ní 'yøt' ra ximhäi a Oją. Nɛ ran zɛgui ya ja bi nɛqui ua ja ra ximhäi nanguejʉ. 21 Nɛ nangue ra Cristo bi zøcua, gue'a dá ɛ̨c'yɛ̨ihʉ Oją ya, ngue bi xox a ra Cristo 'bʉ mi du, nɛ bi 'yɛ̨spi. Janangue'a dí pąhmbʉ majuąni di 'dajʉ rán ho Oją dí tømhbʉ ya. 22 Nuya nangue rá Hogandąhi Oją dá tɛnhdʉ ram hma majuąni, nɛ gue'a dán hojʉ a. Nɛ gue'a dán zä ya majuąni ga huɛ̨c ma cuhʉ. Janangue'a mpähä thoho dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ nangue gätho ma mbʉihʉ. 23 Nguetho dám 'bʉhmbʉ ma'da'yo nangue rám hman Oją da hyät'i maząi a, nɛ njąm'bʉ di 'bɛh rá ts'ɛdi a. Pɛ nu ma tehʉ bi 'dac ma tahʉ nɛ ma mbehʉ, hinga gue'a da hyät'i maząi a. 24 Nɛ nt'o't'i:

Tengu yʉ paxi thoho yʉ ją'i,

nɛ gätho xʉn ho 'bɛ'a pɛ'ts'i tengu yʉ́ døni ʉ yʉ paxi.

Pɛ nu yʉ paxi di hmangui, nɛ yʉ́ døni i høe.

25 Pɛ nu'a rám hman a ra Hmu njąm'bʉ dim 'bɛh rá ts'ɛdi.

Gue'a ran ho ma'da'yo i sijʉ a.

2

Nu'a ra Cristo tengu n'da ra do

1 Jatho ga ɛshʉ gätho ran ʉcpate nɛ ra fɛhni nɛ'bʉ yoho ma mbʉihʉ, nɛ ga ɛshʉ ran ts'ɛya nɛ ran c'ąte. 2 Nɛ tengu yʉ 'uɛre ngue ma'da'yo bim 'bʉi, ngue ɛ̨mmɛ i hon ra xi'ba da zi, nɛ ngutho ga øthʉ, thocpa thoho ga homhbʉ rá hogamhma Oją, ngue dín te xʉn ho ma mbʉihʉ a. 3 Nguetho ya dá tįmhbʉ a rá mate Oją nangue rám hma, nɛ dá pąhmbʉ ngue xʉn ho a. 4 Nɛ man'da gam bɛ̨mhbʉ ga cuathʉ ra Cristo xʉn ho, nu'a bi 'dajʉ ra te. Madague'bʉ i pa ma ʉcpi, tengu'bʉ n'da ra gądo di bʉnt'a n'da ra do, pɛ Oją bi huahni man'da di muui bʉ da thøh rá ngu. 5 Tengu'bʉ n'da ra do man'da di muui a ra Cristo bʉ ja ra ngu, nɛ nujʉ i pa ma cuati gahʉ bʉya, tengu'bʉ dyʉ dohʉ, da 'yøjʉ rá ngu Oją ngue hin di nɛqui. Nɛ yʉ́ mbäją gahʉ Oją, nguetho dí unhdʉ Oją yʉn t'unni gätho ma mbʉihʉ. Nɛ di thocpa a rá Ta man t'unnihʉ a ra Cristo, janangue'a da numanho Oją ʉ. 6 Nɛ nt'o't'i maya'bʉ bʉ ja rám hman Oją nangue 'bɛ'a da t'ørpa ra Cristo. Bi 'yɛ̨n Oją:

Tengu'bʉ drá ngʉrpagądo dá huahna n'da ra do man'da di muui, nɛ dá høpʉ ja ma dongu bʉ Sión, nubʉ hapʉ ja ma ts'ɛdi, bi 'yɛ̨n Oją.

Nɛ nu'a to'o da guat'a, hin da mbɛ'ts' rá sä 'bʉ bi nu ran juąnbi,

bi 'yɛ̨n Oją. 7 Nɛjʉ xʉn ngu dadí muhʉ nguetho dí cuathʉ a ra Cristo. Pɛ madague'bʉ hin da guat'ʉ 'da, pɛ guexta'a din ja tengu bi man Oją, ngue bi 'yɛ̨na:

Madague'bʉ him bi numanho ʉ 'da yʉ gądo a ra do,

pɛ da gopʉ ja ma dongu, ngue man'da di muui 'bʉ da thøh ma ngu,

bi 'yɛ̨n Oją. 8 Nɛ man'da mi hma:

Nu'a ra Cristo tengu'bʉ n'da ra do ngue di ferpʉ rá gua n'da, nɛ dim 'bɛpʉ,

bi 'yɛ̨n ra t'ohni. Nɛ bi ts'änbi dim 'bɛpʉ, nguetho hinguin nde da 'yɛ̨c'yɛ̨i ram hma nangue ra Cristo.

Yʉ́ t'ʉhni gahʉ Oją

9 Pɛ nujʉ, Oją bi huancahʉ bi 'yørcahʉ tengu'bʉ n'da'bʉi gahʉ, ma'ueque ma mbʉihʉ. Nɛ gätho gahʉ dyʉ mbäją gahʉ bi 'dac ma ts'ɛdihʉ Oją, nɛ yʉ́ mbɛti gahʉ a. Nguetho in nde ga uhmbʉ ngue mixte xʉn ho Oją, ngue bá jʉgahʉ bʉ ja ra 'bɛxui mi 'bʉhmbʉ, nɛ bi zixcahʉ bʉ ja rán nɛqui mahotho ya. 10 Nu'bʉ mám'bɛt'o mi 'bʉhmbʉ tengu'bʉ dyʉ hyoya t'ʉhnihʉ, nɛ nuya dí 'bʉhmbʉ yʉ́ t'ʉhni gahʉ Oją. Pɛ nu mám'bɛt'o him mi pąhmbʉ rá mate Oją, pɛ nuya dá hąmhbʉ rá mate Oją ya.

Ga humbi ga øthʉ ngue yʉ́ mbɛfi gahʉ Oją

11 Ma zi cu ahʉ, ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨c'ahʉ. Janangue'a nts'ɛdi dí xi'ahʉ ga øthʉ tengu'bʉ hin dyʉ mɛnguhʉ ua ja ra ximhäi, hin ga øthʉ rá pähä ma nyon 'yomfɛ̨nihʉ ngue i ørcahʉ ran sʉi ma mbʉihʉ. 12 Nɛ thocpa thoho dam fähmbʉ dan 'yomanhohʉ, nguetho in nujʉ ʉ hingui pą Oją. Nɛ madague'bʉ i ɛ̨njʉ dyʉ ts'om'bäihʉ, pɛ xømhma thoho da zøn ra pa da 'yɛ̨spa Oją 'bʉ bi nu ran hocją'i dí ørpahʉ. Nguetho da zä da xocpa yʉ́ mbʉi Oją ʉ. 13 Nɛ ga øthʉ a im man a ra ts'ʉt'abi ngue i 'bɛt'o ua ja ma häihʉ, janangue'a da hnumanho ma Hmuhʉ ra Cristo bʉya. 14 Nɛ'ʉ mi'da to'o gätho bi un yʉ́n t'ɛ̨di ra ts'ʉt'abi, gätho ga ɛ̨c'yɛ̨ihʉ ʉ. Nguetho i ja yʉ́ ts'ɛdi di ʉnba ʉ to'o øt' yʉ ts'oqui, nɛ da numanho ʉ to'o øt' ran ho. 15 Nguetho nɛ'a Oją rá pähä a 'bʉ dí øthʉ a, nɛ gue'a dí 'yɛ'ts'ʉ yʉn c'ąte im man ʉ yʉ 'yąmbʉi bʉya. 16 Nuya hingui ørcahʉ ra ts'ɛdi ga tɛnhdʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, nguetho in ndejʉ mpähä thoho ga tɛnhdʉ. Pɛ hin gam bɛ̨mhbʉ gue'a ní jajʉ ga øthʉ yʉ ts'oqui a, pɛ man'da ga øthʉ ngue yʉ́ mbɛfi gahʉ Oją. 17 Nɛ gan numanhohʉ gätho yʉ ją'i, nɛ ga huɛ̨c ma mi'yɛ̨c'yɛ̨i hʉ, nɛ gan numansuhʉ Oją, nɛ ga ɛ̨spahʉ ra ts'ʉt'abi i 'bɛt'o ua ma häihʉ.

Ga øthʉ tengu bi 'yøt ra Cristo bin ʉnbi nanguejʉ

18 Gyʉ 'yɛ̨hɛ̨hʉ nɛ gyʉ mbɛfihʉ dami 'yɛ̨c'yɛ̨i ni hmuhʉ 'bʉ gadí zɛhmbʉ ʉ. Nɛ'ʉ yʉ hocją'i nɛ'ʉ yʉ ts'om'bäi 'bʉ di ʉn'nahʉ, gätho guin numansuhʉ ʉ. 19 Nguetho man'da da numanho ahʉ Oją 'bʉ gui hyäthʉ yʉn ʉnbi 'bʉ nte man ts'o gá 'yøthʉ, pɛ bi ʉn'nahʉ nangue guí tɛnhdʉ Oją. 20 Pɛ nu'bʉ gan nuhʉ ran ʉnbi nangue ma ts'oquihʉ, nɛ ga häthʉ, pɛ hin gam bɛ̨mhbʉ ga tąhmbʉ n'da ran ho nangue'a. Høntho dá jut ma ts'oquihʉ. Pɛ nu'bʉ ga häthʉ ran ʉnbi nangue ran ho dí øthʉ, da numanhojʉ Oją. 21 Oją bi zänni ga häthʉ yʉn ʉnbi tengu ra Cristo, bi nde bin ʉnbi nanguejʉ, nɛ bi 'yurcahʉ 'bɛ'a ga øthʉ. 22 Nguetho nu ra Cristo njąm'bʉ bi 'yøt' yʉ ts'oqui, nɛ njąm'bʉ bi man yʉ fɛhni. 23 Nɛ nu'bʉ mi ts'ani, njąm'bʉ bi dądi. Nu'bʉ mi mba ma ʉcpi, him bi ma dí co'ts'i. Him bi zu da zan yʉ ją'i, nguetho bi bądi Oją da numanho a. 24 Nu rá ją'i zɛhɛ ra Cristo bi nu ran ʉnbi nangue ma ts'oquihʉ 'bʉ mi 'dømp'ʉ ja ra za. Nɛ gue'a í thøgahʉ ma ts'on 'yomfɛ̨nihʉ a, nguepʉ da zä ga øthʉ ran ho ya. Nu yʉn ʉnbi bi zä 'bʉ mi tho, gue'a í yąnjʉ a. 25 Nujʉ dá 'bɛhmbʉ ra 'yu, tengu yʉ dɛ'yo. Pɛ nuya bá penjʉ bʉ 'bʉh ma mbändɛ'yohʉ, nu'a i färca ma mbʉihʉ.

3

Ran zofo bi sih yʉ xisu nɛ yʉ́ ndø

1 Nu'ahʉ gyʉ xisuhʉ, gui 'yɛ̨spa ni ndøsɛhʉ n'da ngu n'da ahʉ. Nɛ nu'bʉ 'da ni ndøhʉ hinguin nde da 'yɛ̨c'yɛ̨i rám hman Oją, pɛ nu'bʉ bi nu guí 'bʉmanhohʉ, xømhma thoho da zøni da 'yɛ̨c'yɛ̨i ʉ, nɛ hinga hnɛhi thoho ja a gui xihmbʉ 'bʉ hinguin nde da 'yøde. 2 Nguetho da nu ahʉ gadím fähmbʉ ngue guín numansuhʉ Oją, nɛ hin gui 'yomt'ɛ̨nihʉ. 3 Nɛ nu'bʉ guím bɛ̨ni gan hoczɛhɛhʉ, pɛ nangue ni mbʉihʉ. Nɛ hin guim bɛ̨mhbʉ nangue 'bɛ'a gä i ja'ahʉ thi ngue dí nɛcmanho ahʉ, ogue ni yąhʉ, ogue ni hehʉ gui hojʉ, ogue yʉ thebe, ogue yʉ ts'ʉngu. 4 Pɛ gan hoczɛhɛhʉ ngue ni mbʉihʉ, ngue di nɛcmanhotho bʉ dá nu Oją, ngue hin di nɛqui, nɛ nu'a njąm'bʉ dim 'bɛ a. Ngue'a hin gan 'yɛ̨zɛhɛhʉ, pɛ gan johyahʉ nangue Oją. Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu di muui bʉ nam bɛ̨n Oją a. 5 Nɛ njabʉ mi øt' yʉ xisu mi 'bʉh maya'bʉ, ngue gue'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i mi numansu Oją, nu'ʉ mi hoczɛhɛ yʉ́ mbʉi ngue mi numansu yʉ́ ndø. 6 Tengu ra Sara bi 'yɛ̨c'yɛ̨i a rá ndø ngue ra Abraham, nɛ bi 'yɛ̨mbi rá hmu. Nuya tengu'bʉ yʉ́ t'įxu ahʉ ra Sara 'bʉ guí øthʉ 'bɛ'a mi øt'e, ngue thocpa thoho gui 'yøthʉ ran ho nɛ nte gui suhʉ. 7 Nɛ ngutho dí xi'ahʉ, man 'yohʉ ahʉ, dam 'bʉmanhohʉ ma xisuhʉ nangue ran 'yomfɛ̨ni bi 'dajʉ Oją. Ga pąhmbʉ hin'yʉ yʉ́ ts'ɛdi yʉ́ ją'i ʉ yʉ xisu, janangue'a ga fäxhʉ ʉ. Nɛ gan numansuhʉ ʉ, nguetho n'dat'a rá mate Oją i conhui rá xisu n'da ran 'yohʉ, ngue n'dat'a ra te ma'da'yo. Nɛ nu'bʉ hin dam 'bʉmanho ma xisuhʉ, hin da 'yømanho ma ndehʉ Oją 'bʉ.

Ga øthʉ a di bɛ̨nga ma mbʉihʉ Oją

8 Nɛ gätho gahʉ n'dat'a gam bɛ̨mhbʉ n'da ngu n'dajʉ, nɛ gam bɛ̨mhbʉ tengu'bʉ 'da dá sähʉ 'bɛ'a i sä a n'da. Nɛ dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ, nɛ din ja ma yembʉihʉ, nɛ hin dan 'yɛ̨zɛhɛhʉ n'da ngu n'dajʉ. 9 Nɛ hin ga cospahʉ ran ts'o 'bʉ 'bʉi to da 'yørcahʉ ran ts'o, xín ga cospahʉ ran ts'ante 'bʉ 'bo'o da zanjʉ. Pɛ ga äfʉ ran jąpi tengu thoho i ørcahʉ Oją, bi zoncahʉ di 'dajʉ rán jąpi. 10 Nguetho nt'o't'i:

Hønt'a go to'o in nde dim 'bʉmanho, nɛ da nu yʉ pa xʉn ho,

pɛ i jatho da ząm rá jąni nangue ran ts'o,

nɛ xín da man yʉ fɛhni.

11 Nɛ da hyɛ a ran ts'o, da 'yøt' ran ho.

Nɛ hin da nde dim 'bʉh yʉ́n sʉihʉ, pɛ ɛ̨mmɛ da hyoni 'bɛpʉ dí hocpa rá mbʉi rá miją'iui.

12 Nguetho nu ra Hmu in numanho ʉ to i øt' ran ho,

nɛ i ømanho 'bʉ ja a äpi,

pɛgue da zʉ ʉ øt' ran ts'o,

bi 'yɛ̨n rá t'ohni. 13 Pɛ to'o maha di ʉngahʉ 'bʉ dan ɛ̨hya ga øthʉ ran ho. 14 Pɛ madague'bʉ ga sähʉ ran ʉ 'bʉ dí øthʉ ran ho, pɛ gue'a man'da ná tįmhbʉ rán ho Oją a. Janangue'a hin ga suhʉ 'bʉ in nde di pijʉ ʉ 'da, xín da du ma mbʉihʉ. 15 Pɛ høntho gan numansuhʉ ra Cristo mbo ma mbʉihʉ, ngue ma Hmuhʉ a. Nɛ thocpa thoho dan sähʉ ga xihmbʉ 'bɛ'a dí ɛ̨c'yɛ̨ihʉ 'bʉ 'bo'o da 'yängahʉ. Pɛ jante thoho ga xihmbʉ nɛ gan numansuhʉ ʉ. 16 Nɛ thocpa thoho ga øthʉ a di bɛ̨nga ma mbʉihʉ Oją. Janangue'a da mbɛ'ts' yʉ́ sä to'o di c'ąman'ʉ ran ho dí øthʉ 'bʉ dí tɛnhdʉ ra Cristo. 17 Nguetho man'da xʉn ho 'bʉ gue'a ran ho ná sähʉ ran ʉnbi, 'bʉ da nde Oją, xínda gue'bʉ ga sähʉ ran ʉnbi nangue ma ts'oqui zɛhɛhʉ. 18 Nɛ'a ra Cristo bin ʉnbi, nɛ njąm'bʉ bi 'yøt' yʉ ts'oqui. Pɛ n'dandį thoho bi du nangue ma ts'oquihʉ, guejʉ dyʉ ts'om'bäihʉ, nguetho bi nde da zixcahʉ bʉ bí 'bʉ Oją. Nɛ majuąni bi tho rá ngøc'yɛ̨i, pɛ nu rá mbʉi guexta'a mi 'bʉi. 19 Nɛ nu rá mbʉi ra Cristo 'bʉ mi du, bi mba bi zop yʉ́ mbʉi ʉ xʉn du ngue ofädi. 20 Ngue yʉ́ mbʉi yʉ ją'i nangue ʉ ngue him bi 'yɛ̨c'yɛ̨i Oją 'bʉ maya'bʉ thoho. Pɛ Oją mi tø'mi xtá 'yɛ̨c'yɛ̨i gätho ní 'yøt' ra barco ra Noé. Guepʉ bi zä bin yąn ʉ zi hyąto nją'i thoho, bi bong 'bʉ min ja ran ts'ɛmbi, nangue ra dehe ra dąmbʉnt'i. 21 Nɛ nu ran xixyą nam bøni, nɛjʉ dám pomhbʉ ran ts'ɛmbi nangue bi dąmbɛ̨ni ra Jesucristo. Nɛ nu ran xixyą hinguin nde da ma ngue i pa m'be't'e ma ją'ihʉ ngue ra häi, pɛ nam bøni dí äfʉ Oją di hoga ma mbʉihʉ. 22 Nɛ nuya, nu ra Jesucristo bi mba mahɛ̨ts'i, darbʉ di mandaui bʉ ja rá ts'ɛdi Oją. Nɛ nu'ʉ gätho yʉ ts'ɛdi i 'bʉi i su a ra Cristo, nguetho hønt'a i ja rá ts'ɛdi xinda gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i nɛ yʉ zįthu.

4

Dan darbahʉ rá mate Oją

1 M'bɛt'o thoho dan sähʉ din ʉnba ma ngøc'yɛ̨ihʉ tengu ra Cristo, nɛ gue'a ní täc yʉ ts'oqui a. Nguetho nu'a to bin ʉnba rá ngøc'yɛ̨i, him man da nde yʉ ts'oqui a. 2 Nɛ gätho mi'da yʉ pa dí 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi, hin dám 'bʉhmbʉ nangue ma pähä zɛhɛhʉ, pɛ dam 'bʉhmbʉ ga øthʉ rá pähä Oją. 3 Dá xøt'a dá øthʉ rán t'øt'e ra ximhäi, midí hohʉ ran 'yomt'ɛ̨ni, nɛ mi øt' ma pähä zɛhɛhʉ, nɛ mi minhdʉ, nɛ madín sixhʉ bʉ ja yʉ calle nɛ mi mbahmbʉ bʉ, nɛ dám munshʉ bʉ dám minhdʉ, nɛ mi thąndehʉ yʉ pøte, pɛgue Oją him bi zänni ga thąndehʉ ʉ. 4 Nɛ nu'ʉ 'bʉcua ja ra ximhäi hingui sä da bądi hanja hin dí øthʉ ran tonto tengu i øt'ʉ, janangue'a i sanjʉ ʉ ya. 5 Pɛ Oją di ʉnba ʉ to i sanjʉ, nguetho di juąnba Oją ʉ 'bʉi nɛ'ʉ xʉn du. 6 Nɛ nu yʉ ją'i xʉn du ya, bi sih ran ho ma'da'yo 'bʉ mi 'bʉi, ngue'a í zä bi un Oją ra te yʉ́ mbʉi ʉ, madague'bʉ ya xʉn du yʉ́ ngøc'yɛ̨i. Nɛ gue'a rán säui nangue yʉ́ ts'oqui, nangue gätho yʉ ją'i i tu. 7 Nuya bi zøn ra pa ran zɛgui. Janangue'a dan 'yomfɛ̨nihʉ xʉn ho, nɛ ga sąmzɛhɛ ma mbʉihʉ, ngue da zä thocpa thoho dan yąhʉ Oją bʉya. 8 Nɛ m'bɛt'o thoho ga øthʉ ngue ɛ̨mmɛ dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ. Nguetho nu'a to'o ja rán huɛ̨cate, di punba rá ts'oqui rá miją'iui, madague'bʉ xʉn ngu yʉ́ ts'oqui. 9 Dan säyabahʉ n'da ngu n'dajʉ bʉ ja ma ngumhbʉ nangue ma pähä zɛhɛhʉ. 10 Nɛ 'da dám fäxtahʉ n'da ngu n'dajʉ nangue rá 'bɛfi Oją 'dahma 'dan'yo bin 'dajʉ, gue dan darbahʉ a rá mate Oją 'dahma 'dan'yo ngue dá hąmhbʉ. 11 Nɛ nu to bin t'un ra 'bɛfi da mamp'a rám hman Oją, da ma tengu'bʉ da guesɛ Oją da ma. Nu to bin t'un ra 'bɛfi da mbäx'ʉ mi'da, da mbäts'i nangue ra ts'ɛdi xʉn ho bi un'na Oją. Ngue'a da nde dí 'yɛ̨spa Oją a 'bɛ'a gätho øt'e, nangue dí tɛnhdʉ ra Jesucristo, nu'a mixte thoho, nɛ i ja rá ts'ɛdi gätho yʉ pa maząi.

Gan nuhʉ ran ʉnbi nangue dí tɛnhdʉ ra Cristo

12 Ma zi cu'ahʉ, hin ga hyonya thohohʉ 'bʉ i ts'äjʉ yʉn ʉnbi nts'ɛdi, nɛ hin ga ɛ̨mhbʉ, hague in ja a ya. 13 Pɛ dan johya thohohʉ, nguetho dí comhbʉ yʉ́n ʉnbi ra Cristo. Nɛ nu'bʉ bi nɛqui xʉn ho rá ts'ɛdi, man'da xʉn ngu ran johya gan nuhʉ bʉya. 14 Nu'bʉ pa ma ʉgui gahʉ nangue dí tɛnhdʉ ra Cristo, pɛ mająpi gahʉ, nguetho mixte thoho rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją dín nuhʉ bʉya. Nɛ madague'bʉ di ʉcpa ra Cristo ʉ 'da, pɛ nujʉ dí ɛ̨spahʉ a. 15 Pɛ nu'bʉ gan hotehʉ nɛ gam pɛ̨hʉ, ogue n'da ran ts'o ga øthʉ, ogue sä dan thįnthʉ 'bɛ'a øt' ma miją'ihʉ, ga pɛ'ts' ma sähʉ 'bʉ, nɛ gan nuhʉ ran ʉnbi nangue a ra ts'oqui dá øthʉ. 16 Pɛ nu'bʉ dín nuhʉ ran ʉnbi nangue dí tɛnhdʉ ra Cristo, hin ga pɛ'ts' ma sähʉ 'bʉ. Pɛ ga ɛ̨mfʉ jamadi Oją, ngue dí pąhmbʉ ngue dí tɛnhdʉ ra Cristo. 17 Nguetho bi zøn ra pa ya di dʉ'mi øt' rán ts'ɛmbi Oją. Pɛ rá mbʉdi thoho gahʉ i ørcahʉ ran ts'ɛmbi, ngue yʉ́ t'ʉhni gahʉ a. Pɛ ts'ʉtho dín nuhʉ. Pɛ nu'ʉ hingui ɛ̨c'yɛ̨i rám hman Oją, xʉn ngu 'bɛ'a gä da nu ʉ 'bʉ bi zøn ra pa da 'yøt'e xʉn ho rán ts'ɛmbi Oją. 18 Nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉn ʉnbi gan nuhʉ bʉ dí pøjʉ Oją, ngue dyʉ 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ, nguetho ja'bʉ n'dandį hin dí øhmbʉ a i xijʉ. Nɛ 'bʉh mi'da 'be xíngui ts'ʉ nde da 'yøde, nɛ i san Oją. Nɛ nu'ʉ hin da zä dim pø ʉ. 19 Janangue'a nu'bʉ dí sähʉ yʉn ʉnbi bi zängahʉ Oją, pɛ ga däh ma mbʉihʉ Oją di jamansujʉ. Nɛ njąm'bʉ da hyɛgahʉ, nguetho gue'a bi 'dajʉ ra te. Nɛ ga thoqui ga øthʉ ran ho.

5

Di jamansu yʉ́ dɛ'yo Oją ʉ yʉ ngʉrbi

1 Nuya n'da ram hma dí xi'ahʉ, yʉ́ ngʉrbi ahʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i. Nɛcä drá ngʉrbigä, dá nusɛ ra Cristo 'bʉ mi du, nɛcä ga comhbʉ ran jąpi din 'dajʉ m'bɛjua. 2 Ma mi ngʉrbi ahʉ dyʉ mbändɛ'yohʉ, dí xi'ahʉ ya, jatho ga jamansuhʉ yʉ́ dɛ'yo Oją, nguetho 'yo ma güɛndahʉ ga jamansuhʉ ʉ. Nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ i t'ørcahʉ ts'ɛdi, pɛgue gam bɛ̨mhbʉ ma pähä zɛhɛhʉ ga øthʉ. Nɛ hin nangue a din jurgahʉ ngue dyʉ ngʉrbihʉ, pɛ nangue a dín numanho sɛhʉ a. 3 Nɛ hin ga sʉthohʉ yʉ́ t'ʉhni Oją hapʉ dí 'bʉhmbʉ n'da ngu n'dajʉ, pɛ janate tho ga uthʉ ra 'yu nangue man t'øt'e zɛhɛhʉ. 4 Nɛ nu'bʉ bi nɛqui ma Hmuhʉ dyʉ́ mbändɛ'yohʉ, di 'dajʉ ran jąpi ngue ga tąhmbʉ, ngue hin jąm'bʉ din thegue. 5 Ngutho ahʉ man 'yohʉ ahʉ, dami 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ 'bɛ'a im man yʉ dąc'yɛ̨i ngue ni ngʉrbihʉ. Nɛ gätho ahʉ gan umhbʉ da si ahʉ n'da ngu n'da ahʉ. Nɛ njąm'bʉ gan 'yɛ̨zɛhɛhʉ, nguetho:

Da zʉ Oją a din 'yɛ̨ts'i,

pɛ di un rá mate a to'o hin din 'yɛ̨ts'i.

6 Janangue'a ga øthʉ ngue hin'yʉ ma ts'ɛdi zɛhɛhʉ bʉ ja rá hmi Oją, gam bɛ̨mhbʉ hønt'a ja rá ts'ɛdi xínda guejʉ. Janangue'a da 'yɛ̨sca zɛhɛhʉ Oją 'bʉ bi zøn ra pa. 7 Nɛ ga xihmbʉ Oją gätho ma dumbʉihʉ, nguetho di jamansujʉ a. 8 Damín äthąhʉ xʉn ho, ngue damím fähmbʉ, nguetho nu man sʉihʉ ra zįthu i 'yo ua, tengu n'da ra zate i 'yo, in cuɛ, i honi to'o da za. 9 Pɛ dami sʉhmbʉ a ra zįthu nangue rá ts'ɛdi Oją guí ɛ̨c'yɛ̨ihʉ. Nɛ gam bɛ̨mhbʉ ngue n'dat'ʉ yʉn ʉnbi dín nuhʉ ma mi'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ ngue gätho ra ximhäi. 10 Pɛ nu Oją ɛ̨mmɛ xʉn ngu rá mate, bi zoncahʉ ga comhbʉ rá ts'ɛdi mixte gätho yʉ pa maząi, nangue dí 'bʉhmbʉ ra Cristo. Pɛ m'bɛt'o thoho dan ʉnbahʉ ts'ʉ, ngue di hoga ma mbʉihʉ Oją, nɛ di hąt ra ts'ɛdi ma mbʉihʉ, nɛ di jajʉ dan ząmhbʉ xʉn ho bʉ. 11 Nu Oją nte hɛ̨mbi, gätho da zä da 'yøt'e, gätho yʉ pa maząi. Nɛ gue'a gam bɛ̨mhbʉ a ya.

Rán zɛgui ran zɛngua

12 Dí pɛnh'nahʉ ra søcuą i ja ua, ngue da gąx a ra Silas, nuna n'da ma cuhʉ ngue da zä ga ɛ̨c'yɛ̨ihʉ a man a. Nuna ra søcuą ja ua, hingui ngu 'bɛ'a ma, n'da ran zofo thoho, nɛ dí xi'ahʉ majuąni rá mate Oją a guí tɛnhdʉ. Janangue'a damín ząmhbʉ bʉ. 13 I pɛnh'nahʉ ran zɛngua ni cuhʉ i 'bʉcua Babilonia, nthahni nangue Oją, tengu ahʉ. Nɛhna ra Xuua Marcos di zɛngua ahʉ, tengu'bʉ ma ts'ʉnt'ʉ na. 14 Nɛ ząi gan zohmbʉ n'da ngu n'da ahʉ nangue ran huɛ̨cate. Nɛ dín nde da hyu ni mbʉihʉ nangue guí tɛnhdʉ ra Cristo. Nɛ gue'a gam bɛ̨mhbʉ a ya. Hønt'a dí xi'ahʉ ya.

2 PEDRO

1

2

3

2 PEDRO

Ná yoho ra søcuą bi 'yo't'a ra Pedro

1

Ran zɛngua

1 Nugä dra Simón Pedrogä, rá 'yɛ̨hɛ̨gä ra Jesucristo, nɛ ma 'bäigä'be a. Dí pɛnh'nahʉ ra søcuą ja ua, ngue gätho n'dat'a dí ɛ̨c'yɛ̨ihʉ a bi zängahʉ Oją. Nɛ 'da nan zimanhogdahʉ Oją, nguetho 'da í hoga thohohʉ ra Jesucristo, nu'a ma Ojąhʉ a nɛ mam pørpatehʉ a. 2 Dí äp Oją man'da gui pąhmbʉ a, nɛ ma Hmuhʉ ra Jesús. Nɛ man'da gui hyąmhbʉ rá mate, nɛ man'da da hyu ni mbʉihʉ bʉya.

Nu Oją i ørcahʉ dan jahʉ tengu a

3 Nu rá ts'ɛdi Oją bi 'dajʉ 'bɛ'a gätho ga homhbʉ ngue dam 'bʉhmbʉ ra 'da'yom'bʉi, janangue'a bi zä bʉ dá tɛnhdʉ Oją. Nguetho dá pąhmbʉ a bi zoncahʉ 'darbʉ dam 'bʉhmbʉ bʉ bí ja rá ts'ɛdi mixte. 4 Nɛ nangue rá ts'ɛdi i ørcahʉ ran ho mixte thoho ngue mím ma, nguetho i ørcahʉ dan jahʉ tengu a, ngue in yąnjʉ bʉ ja rá ts'o'yu ra ximhäi i øt' ran ts'iyate. 5 Nɛ nu'bʉ dí pąhmbʉ in yąnjʉ Oją nangue ra ts'o'yu, ɛ̨mmɛ ga hądumbʉihʉ ga øthʉ 'bɛ'a mangua 'bʉ. Ya dí ɛ̨c'yɛ̨ihʉ rá mate bi hogahʉ. Pɛ hinga hønt'a, nuya ga øthʉ yʉ hogant'øt'e. Nɛ hinga hønt'a ga øthʉ yʉ hogan t'øt'e, pɛ man'da ga homhbʉ dan xähmbʉ ga pąhmbʉ rá 'yu Oją. 6 Nɛ hinga hønt'a dan xähmbʉ rá 'yu Oją, pɛ man'da ga sąmzɛhɛ ma mbʉihʉ. Nɛ hinga hønt'a ga sąmzɛhɛ ma mbʉihʉ, nɛ man'da ga sɛthʉ. Nɛ hinga hønt'a ga sɛthʉ, nɛ man'da hønt'a Oją gam bɛ̨mhbʉ. 7 Nɛ hinga hønt'a ga øthʉ ngue gam bɛ̨mhbʉ Oją, nɛ man'da ga fäx ma mi 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ. Nɛ hinga hønt'a ga fäx ma mi 'yɛ̨c'yɛ̨ihʉ, nɛ man'da ga huɛ̨jʉ gätho yʉ ją'i. 8 Nɛ nu'bʉ ɛ̨mmɛ ga humbi ga øthʉ ʉ im mangua, dyʉ hoga mbɛfi gahʉ a ma Hmuhʉ 'bʉ, nɛ da zä ga fäx ma mi ją'ihʉ bʉya, nguetho dí pąh ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 9 Pɛ nu'bʉ hin ga øthʉ ʉ im mangua, hin dí cʉthʉ xʉn ho ran nɛqui ma mbʉihʉ 'bʉ. Nguetho dí pumbɛ̨ni thohʉ ngue m'be't'e ma mbʉihʉ nangue yʉ ts'oqui mi øthʉ. 10 Pɛ ma zi cu'ahʉ, ɛ̨mmɛ ga hądumbʉihʉ ga uhmbʉ ngue yʉ́ thahni gahʉ Oją, ngue bi zoncahʉ a. Nɛ nu'bʉ din jabʉ ga øthʉ, hin hapʉ ga tąnjʉ 'bʉ. 11 Nɛ din johya Oją 'bʉ dá cʉthʉ bʉ di manda rá ts'ɛdi maząi a ma Yąntehʉ ma Hmuhʉ ra Jesucristo bʉya. 12 Janangue'a thocpa thoho dín nde ga bɛ̨n'nahʉ na mangua, madague'bʉ guí pąhmahʉ a, nɛ guí ząnthʉ bʉ ja ram hma majuąni ngue bi si ahʉ. 13 Pɛ man'da xʉn ho 'bʉ ga thoqui ga 'yomfɛ̨ni ahʉ, ngue gätho yʉ pa dí 'bʉcä ua gätho ma ngøc'yɛ̨i, ga ja ahʉ guim bɛ̨mhhʉ a dá xi'ahʉ. 14 Nguetho mits'ʉtho da zøn ra pa ngue ga soh ma ngøc'yɛ̨i, ngubʉ bi xicä ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 15 Janangue ɛ̨mmɛ dí humbi dí xi'ahʉ, n'damhma thocpa thoho guim bɛ̨mhbʉ a 'bʉ dá mbagä.

Dá nuhe rá ts'ɛdi mixte ra Cristo ngue ma däsɛhe

16 Nugä xtá xi'ahʉ nangue rá ts'ɛdi ma Hmuhʉ ra Jesucristo, din ja 'bʉ bá ɛ̨cua mahøn'a a. Hinga ngu mi'da yʉ ją'i im bɛ̨nsɛ 'da yʉ cuento ngue ní hyät'a n'da. Pɛ nu'a dá nuhe, gue'a dím mamhbe a. Nɛ gue'a xtá xi'ahʉ a, nguetho dá nusɛhe rá ts'ɛdi mixte ra Cristo ngue ma däsɛhe. 17 Gue'bʉ má øhmbe n'dandį rá nde Oją bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i mixte thoho, nɛ gue'a í 'yɛ̨spa a rá Ts'ʉnt'ʉ 'bʉ mi 'yɛ̨na: “Guehna ma Ts'ʉnt'ʉgä na, ngue ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨cä na, nɛ ní hyu ma mbʉi na,” bi 'yɛ̨n Oją. Nɛ bi japi ɛ̨mmɛ bi nɛcthoho. 18 Nɛ majuąni dá øhmbe rá nde Oją bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i, nguetho 'darbʉ mi 'bʉhmbe ra Jesucristo bʉ ja ra t'øhø guepʉ bin yą. 19 Janangue'a man'da da zä ga pąhmbʉ majuąni a mi hmam bʉ ja yʉ́ søcuą yʉ pøngahyą maya'bʉ, ngue mi ma nangue ra Cristo ba ɛ̨hɛ̨, nɛ din ja rá ts'ɛdi mixte. Nɛ nu ram hma man t'o't'i, xʉn ho 'bʉ thocpa thoho ga honi ga pąhmbʉ, tengu'bʉ ra nyot'i di yot'ua ja ra 'bɛxui, gue'bʉ go bi zøn ra pa ngue da mbʉdi gan nuhʉ yʉ hmɛpya ngue udi ya ba ɛ̨pʉ ra Hmu, ga pąhmbʉ xʉn ho 'bɛ'a man t'o't'i bʉya. 20 Nɛ m'bɛt'o thoho ga pąhmbʉ ngue xínga n'da ra ją'i sä da bąsɛ n'da rá t'ohni Oją 'bʉ hin nangue a rá Hogandąhi di zɛdi. 21 Nguetho nu'ʉ yʉ́ pøngahyą Oją ma'ueque yʉ́ mbʉi, him bi bɛ̨nsɛ a ram hma bi 'yo't'ʉ, pɛ guesɛ a rá Hogandąhi Oją bi bɛ̨nbi 'bɛ'a bi 'yo't' 'bʉ mi 'yo't' rám hman Oją ʉ.

2

Dim 'bʉh yʉ hyäte xänbate

1 Nɛ mi 'bʉhmbʉ 'da yʉ hyäte pøngahyą yʉ ją'i israel maya'bʉ, ngutho ahʉ, gam 'bʉhmbʉ 'da yʉ hyäte xänbate. Nɛ yʉ ząndate tho, nguetho di cʉ't' yʉ́m hmansɛ 'bʉ im man rám hman Oją. Nɛ nangue ʉ yʉ́m hma dím 'bɛ'a n'da ʉ. Nɛ hingui ørpa rá pähä a ra Hmu ngue bi gurba yʉ́ ts'oqui. Janangue a ją xʉn dąmbɛ̨ni, ya xím 'bɛdi. 2 Nɛ xʉn ngu da dɛn'na dí 'yøt' yʉ́ pähäzɛhɛ ʉ yʉ hyäte xänbate. Janangue da mba nthenni thoho a ra 'yu majuąni. 3 Nɛ ɛ̨mmɛ da nde da hyä ahʉ nangue yʉm hma mahotho, nguetho da nde gui juthʉ ʉ. Pɛ ya maya'bʉ thoho bi ts'änni da nu yʉn ʉnbi ʉ, tengu øt'ʉ, nɛ guehma da nu nguetho hingui pa ma pumbɛ̨ni 'bɛ'a da nu. 4 Nguetho xínga gue'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bi yąm 'bʉ mi 'yøt' ra ts'oqui. Nɛ'ʉ bi hyøtpʉ ja ra 'bɛxui, bi dąt'i con yʉ cadena, guepʉ bi got'ʉ, da dømp'ʉ ran juąnbi. 5 Nɛ xím bi yąn yʉ ją'i 'bʉ maya'bʉ a Oją, hinda hønt'a ra Noé, ngue bi 'yɛ̨c'yɛ̨i Oją, nɛ bi xih yʉ ją'i xtá 'yøt' ran ho. Nɛ hønt'ʉ yotonją'i min 'yohʉ ra Noé bi yąn Oją 'bʉ mam bá pɛnh ra 'ye, bin ja ra dąmbʉnt'i gätho ra ximhäi nangue ʉ yʉ ts'om'bäi mi 'bʉi. 6 Ximangutho a ra hnini Sodoma nɛ Gomorra, bi nu ran ts'ɛmbi nɛ bi gohi bim 'bospi ʉ. Janangue'a nu Oją i urcahʉ 'bɛ'a din jap ʉ yʉ ją'i hinguin nde da dɛn Oją. 7 Pɛ bi yąn a ra Lot ra hocją'i a. Nɛ nu'a ɛ̨mmɛ madin xømbʉi nangue ʉ yʉ́n t'øt'e ʉ mi sänzɛhɛ 'bɛ'a mi øt'e. 8 Nɛ ɛ̨mmɛ madi ʉnba rá mbʉi a ra hocją'i, nguetho n'dapa ngu n'dapa min nu yʉ́n t'øt'e xʉn ts'o nɛ mi øh yʉ́ ts'ore 'bʉ 'darbʉ mi 'bʉhmbʉ bʉ ra hnini Sodoma. 9 Janangue'a dí pąhmbʉ ja rá ts'ɛdi Oją i färpa yʉ́ mbʉi ʉ to'o mbɛ̨n Oją, hin da 'yøt'e tengu øt' yʉ ts'om'bäi 'bʉ 'darbʉ i 'bʉhmbʉ. Nɛ i ja rá ts'ɛdi Oją da gorbʉ ja ran ʉnbi ʉ yʉ ts'om'bäi, nɛ ya in nu ya gätho yʉ pa tømp'ʉ ran juąnbi ʉ. 10 Nɛ nu'ʉ 'da i ørpa yʉ́ pähä yʉ́ ngøc'yɛ̨i, man'da da nu ran ʉnbi ʉ. Pɛ di ts'on yʉ́ mbʉi ngue i øzɛhɛ yʉ́ pähä zɛhɛ, nɛ i san ma Hmuhʉ ra Cristo. Nu'ʉ yʉ zambʉi ʉ, nɛ yʉn 'yɛ̨ts'i ʉ, i thenda ʉ to'o ja yʉ́n t'ɛ̨di, nɛ hingui su. 11 Pɛ nu yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i man'da i ja yʉ́ ts'ɛdi nɛ yʉ́n t'ɛ̨di xinda gue'ʉ yʉn 'yohʉ i sante, pɛ i su di cospa ran ts'ante ʉ go i sante, nguepʉ ja rá hmi Oją. 12 Tengu yʉ zu'uɛ̨ i 'bʉcua ja ra ximhäi, i ts'änba ʉ ngue da fɛnt'i nɛ ma zä dim 'bɛdi, nɛ ngutho ʉ yʉ hyäte xänbate. Nɛ i sani 'bɛ'a hingui pądi. Nɛ nu'bʉ bi du, hønt'a ran ʉnbi maząi da nu. 13 I øt' ran ts'o, pɛ hønt'a ran ʉnbi da dąhą. Nɛ im bɛ̨ni ngue ran johya 'bʉ di thoc'a ní 'yøt' yʉ́ pähä zɛhɛ gä ra pa. Nɛ nu'ʉ tengu yʉn ts'oni nɛ yʉ mbɛdi bʉ guidím pɛtihʉ, nguetho di johya i øt' yʉ́ pähäzɛhɛ 'bʉ guí sihmɛhʉ ʉ. 14 Nɛ hønt'a ran 'yomt'ɛ̨ni im bɛ̨m 'bʉ i hand yʉ xisu, nɛ njąm'bʉ sä da 'yɛ'ts' yʉ́ ts'oqui. I hät'ʉ 'da hinga na ɛ̨c'yɛ̨i xʉn ho, nguetho nu'ʉ thocpa thoho yʉ ziyate. Pɛ Oją di ʉnba ʉ. 15 Nguetho bi zoh ra 'yu xʉn juąni, bi mbasɛ bʉ ma'ueni. Nɛ i tɛn ra 'yu mi tɛn ra pøngahyą Balaam, rá ts'ʉnt'ʉ a ra Beor, nu'a ɛ̨mmɛ madí ho din ju't'i nangue yʉ ts'oqui mi øt'e. 16 Pɛ bi hɛcpa Oją 'bʉ n'dandį, ngue bi japi bin yą rá fani hingui sä din yą. Pɛ bin yą rá fani ngue bi hɛcpa a ra pøngahyą, ngue hin da 'yøt'a ra ts'oqui mi ɛ̨na xtá 'yøt'e. 17 Pɛ nuya yʉ hyäte ya, tengu n'da ra hyądo ɛ̨na i po bʉ ra dehe, pɛ nte po bʉ. Nɛ tengu yʉ güi i tuxta ran dąhi, sä ɛ̨na din 'ye. Nɛ nts'änni ra 'bɛxui man'da xʉm pothi da nu ʉ, tengu ʉ, gätho yʉ pa maząi. 18 Nguetho ɛ̨mmɛ xʉ ngu 'bɛ'a ma, pɛ hin'yʉ 'bɛ'a nam bøni. Nɛ i hät yʉ ją'i mi ɛ̨na xtá 'uepʉ ja ra ts'o'yu. Nɛ xø i xifi dá 'yøthʉ yʉ ts'oqui, nɛ ɛ̨mmɛ da 'yørpa yʉ́ pähä yʉ́ ngøc'yɛ̨i, nɛ im bɛ̨ni nte din japi. 19 Nɛ i xifi, mathøgue thoho ahʉ, njon da ząmp ahʉ 'bʉ gui tɛngahe, sä ɛ̨na. Pɛ i fɛhni ʉ, nguetho guesɛ ʉ i sąm ra zįthu ʉ. Nguetho nu'bʉ bi dąp ra ts'oqui n'da ra ją'i, ya rá 'yɛ̨hɛ̨ ra zįthu a bʉya, nɛ hingui sä da mba mathøgue nangue yʉ́ ts'oqui. 20 Nguetho nu'bʉ n'da ra ją'i bin yąni nangue rá ts'o'yu ra ximhäi, nangue bin xäh rám hma ma Hmuhʉ mam pøtehʉ ra Jesucristo, pɛ nu'bʉ da mbengui mahøn'a, hingui sä da bøm bʉ ja yʉ ts'oqui mahøn'a a. Nɛ nubʉya man'da xʉn ts'o da 'yøt'e xinda gue'a mi øt' 'bʉ him mi pąh ra Cristo. 21 Janangue'a nu'ʉ to bi mbenc 'bʉ ya mi dʉ'mi da bą'a ra hoga'yu, man'da xʉn ho 'bʉ hin xtí dʉ'mi, nguetho bi hyɛtho rá hogant'ɛ̨di Oją 'bʉ mi sänbi. 22 Nɛ bi 'yøt'e tengu man t'o't'i: “Tengu'bʉ n'da ra fo'yo bi zi mahøn'a yʉ́ ts'odi xí zani. Nɛ tengu'bʉ n'da ra ts'ʉdi bi 'yo mahøn'a ra bøhäi 'bʉ xín hi.”

3

Ra Cristo bi ma majuąni ba ɛ̨h mahøn'a

1 Ná yoho na ra søcuą dí ot'ahʉ ya, ma zi cu'ahʉ. Nɛ nu gätho yoho yʉ søcuą n'dat'a dím bɛ̨ni man'da ga bɛ̨n'na ni hogan 'yomfɛ̨nihʉ. 2 N'damhma guim bɛ̨mhbʉ ʉ yʉm hma mi ma mam'bɛt'o ʉ yʉ́ pøngahyą Oją. Nɛ guim bɛ̨mhbʉ mam hmamhbe dá xi'ahe, ma 'bäi gähe ma Hmuhʉ ra Jesucristo, nɛ ma pørpatehʉ a. 3 M'bɛt'o thoho ga pąhmbʉ 'bɛ'a din ja 'bʉ rán zɛgui yʉ pa. Di nɛqui 'da yʉ 'yʉspate da denthoho ra 'yu majuąni, gue'ʉ ząi øt' yʉ́ pähä zɛhɛ. 4 Nɛ da 'yɛ̨na: “Hapʉ gán yąhʉ ngue bi xi'ahʉ ra Jesucristo ba ɛ̨h mahøn'a, nɛ hin jąm'bʉ i sä ba ɛ̨hɛ̨. Nɛ gue'bʉ go mi 'bʉ ʉ ndu ma ngʉrba bøtahʉ maya'bʉ thoho, guexta'a i ja, gue'bʉ go rá mbʉdi ra ximhäi,” da 'yɛ̨na. 5 Pɛ nu'ʉ 'da i ɛ̨na, i ɛ̨na nguetho di pumbɛ̨ni tho 'bɛ'a bin ja maya'bʉ, nɛ hinguin nde da bądi, ngue bi juah ra ximhäi Oją nangue ra dąmbʉnt'i. Nguetho xí 'yøt' Oją mahɛ̨ts'i nɛ ra ximhäi nangue rám hma. Nɛ bi japi bi bøx pʉ ja ra dehe a ra häi, nɛ gue'a ra dehe ín 'yøt' ra häi. 6 Pɛ guet'a ra dehe bi juah ra ximhäi mi ja, ngue bi mbʉnt'i. 7 Nɛ nuya mahɛ̨ts'i nɛ ra ximhäi ngue i ja ya, Oją i sänni di juadi mahøn'a. Pɛ i tø'mi da zøn ra pa ngue bi ma ba pɛnh ra sibi ua ja ra häi, gue'a ran ʉnbi da 'yøt'a Oją a nangue yʉ ts'om'bäi. 8 Ma zi cu'ahʉ, hin ga pumbɛ̨ni thohʉ ngue nu'a dí ɛ̨mfʉ n'da mahuąhi njɛya, da zä da 'yɛ̨n Oją n'dapa tho bʉ nam bɛ̨n a, nɛ nu'a dí ɛ̨mfʉ n'dapa thoho, da zä da 'yɛ̨n Oją n'da mahuąhi njɛya bʉ nam bɛ̨n a. 9 Nɛ hingui dąnhyɛ̨i Oją tengu im man i 'da, guemhma da 'yøt'e 'bɛ'a bi ma da 'yøt'e. Pɛ i tøgbahʉ Oją da zøni ga coh ma mbʉihʉ, nguetho in nde xínga n'da dam 'bɛhmbʉ. 10 Pɛ nu'bʉ bá ɛ̨h ra Hmu, tengu'bʉ ba ɛ̨'a n'da ra bɛ̨ 'bʉ bin xui, hinga mfądi 'bɛ'a ma ora da zøhø. Nɛ di juadi gätho ʉ di nɛqui mahɛ̨ts'i, ɛ̨mmɛ din thoni ndøspi, nɛ gätho 'bɛ'a i ja da mbʉnt'i ngue nám pa. Nɛ gätho ra häi, nɛ gätho 'bɛ'a bi 'yøt' yʉ ją'i ua ja ra häi, gätho din zø ʉ. 11 Janangue'a nte man ts'o da bɛ̨n ma mbʉihʉ, nɛ thocpa thoho gan numansuhʉ Oją, nguetho dí pąhmbʉ da mbʉnt' ra ximhäi ra sibi. 12 Nɛ nuya dín dømdahʉ da zøn ra pa bi man Oją, ngue da 'yuh mahɛ̨ts'i, nɛ dim 'bɛdi gätho jabʉ. Nɛ din hyɛgui 'bɛ'a gätho i ja nangue ra sibi. Nɛ dí xønhdʉ din ja n'dihi a. 13 Nguetho dí tømdahʉ ma'da'yo mahɛ̨ts'i nɛ ra ximhäi, tengu bi ma majuąni Oją, ngue din ząm bʉ ran ho. 14 Janangue'a, ma zi cu'ahʉ, nu'bʉ dí tømhbʉ ngue din ja, ga humbi gan nde da numanhojʉ ra Cristo 'bʉ bá ɛ̨hɛ̨ da 'yøt' ran ts'ʉt'abi. Nɛ nte man ts'oni, nɛ nte man dupate da dįngahʉ 'bʉ bá ɛ̨h pʉya. 15 Nɛ gam bɛ̨mhbʉ ngue i sɛt rá mbʉi Oją, i tø'mi dim pø'ʉ 'bʉcua ja ra ximhäi. Tengu thoho bi 'yot'ahʉ ma zi cuhʉ ra Pablo nangue rán 'yomfɛ̨ni bi un Oją. 16 Nɛ mbɛ gätho yʉ́ søcuą bi 'yo't'i im ma tengu dí ot'ahʉ ya. Pɛ xʉn hɛ̨i da fądi 'bɛ'a nam bøn'i 'da yʉm hma bi 'yo't'a ra Pablo. Nɛ 'bʉ'i 'da him bin xädi nɛ him bin ząm bʉ ja ram hma. Janangue'a nu'bʉ sä im man'a rá t'ohni ra Pablo, ogue mi'da yʉ́ t'ohni Oją, pɛ hinga gue'a bʉ na hma. Nɛ gue'a ím 'bɛ'i 'da a. 17 Pɛ nu'ahʉ guí pąhmbʉ ngue ngubʉ da 'yøt'i 'da yʉ ją'i. Janangue'a gam fähmbʉ hin da zix'ahʉ bʉ rá 'yu Oją gmí ząmhbʉ, guepʉ i yą ʉ yʉ ją'i i honsɛ yʉ́m hmansɛ. 18 Pɛ man'da damí pąhmbʉ rá mate ma Hmuhʉ ra Jesucristo, nɛ ma pørpatehʉ a. Nɛ nu'a ga ɛ̨spahʉ a ya, nɛ gätho yʉ pa maząi. Nɛ gue'a gam bɛ̨mhbʉ a ya. Hønt'a dí xi'ahʉ ya.

1 JUAN

1

2

3

4

5

1 XUUA

Ná n'da ra søcuą bi 'yo't'a rá 'bäiui ra Jesucristo ra Xuua

1

Ram Hma ngue di 'dajʉ ra 'da'yote

1 Nu'a mí 'bʉ 'bʉ rá mbʉdi thoho, gue'a dá hɛ̨the ma dähe, nɛ dá øhmbe a bi ma, nɛ dá nuhe xʉn ho, nɛ dá thähmbe ma 'yɛ̨he. Nɛ gue'a ra Jesucristo a, rám Hma Oją ngue bi ma di 'dajʉ ra 'da'yote. 2 Nguetho nu'a di 'dajʉ ra 'da'yote bin 'yusɛ gue bin ją'i, nɛ dá nuhe, janangue'a dí mamhbe majuąni a bin ja, nɛ dí xi ahʉ ya gue ząi xmí 'bʉi nɛ ząi dim 'bʉi. Mam bí 'bʉhmi rá Ta nguetho n'dat' Oją a, nɛ bin 'yusɛ ua dí 'bʉhmbʉ. 3 Nɛ nu'a dá nuhe nɛ dá øhmbe a bi ma, gue'a dí xi ahe a ya, n'dahma nɛ'ahʉ gui pąhmhʉ a, nɛ gätho dan yąmanhohʉ a ra Ta nɛ rá Ts'ʉnt'ʉ ra Jesucristo. 4 Guehna dí ot'ahʉ na ya, n'damhma nɛ'ahʉ din ja ahʉ ran johya xʉn ho.

Nu Oją ran Nɛqui a

5 Nu'a Oją ran Nɛqui a, nde da ma xʉn hotho a, nɛ hin'yʉ ra 'bɛxui nangue'a. Nɛ gue'a ram hma bi xije ra Jesucristo, nɛ gue'a dí xi'ahʉ a ya. 6 Sä dí ɛ̨mhbʉ dí yąmanhohʉ ra Jesús, pɛ nu'bʉ guexta'a dí 'yohʉ bʉ ja ra 'bɛxui, dí fɛhnihʉ 'bʉ, nguetho hín dí øthʉ a rán säui a majuąni. 7 Pɛ nu'bʉ majuąni dí 'yohʉ bʉ ja ran nɛqui guepʉ 'bʉ Oją, hin'yʉ 'bɛ'a ga ąhmbʉ bʉ, nɛ dí yąmanhohʉ a 'bʉ, nɛ nu rá ji ra Jesús rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, thocpa thoho i thugahʉ gätho ma ts'oquihʉ a. 8 Pɛ nu'bʉ sä dí ɛ̨mhbʉ hin'yʉ gahʉ ra ts'oqui, dadín hyäzɛhɛhʉ 'bʉ, nguetho hin dá cʉ't' ma mbʉihʉ a majuąni. 9 Pɛ nu'bʉ ga mamhbʉ ma ts'oquihʉ, gue hingui ho dá øthʉ, da zä di pungahʉ Oją nangue ra Cristo bi gut'i, nɛ da mbercahʉ gätho ran ts'o, tengu mím ma. 10 Pɛ nu'bʉ sä dí ɛ̨mhbʉ hin te dá øthʉ yʉ ts'oqui, dí nubɛthąnihʉ Oją 'bʉ, nguetho bi 'yɛ̨n Oją gätho bi 'yøt' yʉ ts'oqui. Pɛ xíngui ts'ʉ dí cʉ't' ma mbʉihʉ rám hman a 'bʉ.

2

Ma hocpatehʉ a ra Jesucristo

1 Ma zi t'ʉhni ahʉ gue dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, dí ot'ahʉ ra søcuą i ja ua, dadí hɛc'ahʉ hin gui 'yøthʉ yʉ ts'oqui. Pɛ nu'bʉ ga øthʉ n'da ra ts'oqui, gue him majuąni dí numanhohʉ, pɛ dí 'bähmbʉ ma Hocpatehʉ din hocpaui bʉ 'bʉh ra Ta, ra Jesucristo, ra Hocją'i a. 2 Nguetho guesɛ a ran t'unni a di hoga ma ts'oquihʉ. Nɛ hinga høngdahʉ in nde di hogahʉ, pɛ gätho yʉ ts'oqui ja ua ja ra ximhäi in nde di hoqui nangue bi du ra Cristo. 3 Nu'bʉ majuąni dí øthʉ ʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją, da zä ga pąhmbʉ gue dí yąmanhohʉ a bʉya. 4 Pɛ sä ɛ̨n i 'da: “Dí pącä Oją,” ɛ̨n ʉ, pɛ fɛhni ʉ nɛ hingui ørpa yʉ́n t'ɛ̨di, nɛ hin di cʉ't' rá mbʉi a majuąni. 5 Pɛ nu'bʉ i øt'a man Oją n'da, hinga ndetho bi huɛ̨c Oją n'da 'bʉ, pɛ bi bømanho a bi 'yørpe. Ga xi ahʉ ya 'bɛpʉ dán zä ga pąhmbʉ 'bʉ majuąni dí 'bʉhmbʉ a ra Cristo. 6 Nguetho nu'bʉ ɛ̨n'a n'da gue i 'bʉhmi ra Cristo, “jatho ga øt'ä tengu bi 'yøt' ra Cristo,” da 'yɛ̨nsɛ 'bʉ. 7 Ma zi cu ahʉ, nu ran t'ɛ̨di dí ot'ahʉ gue dan huɛ̨jʉ, him ma'da'yo a, pɛgue guet'a ram hma mbʉdi bi sijʉ maya'bʉ, 'bʉ ra mbʉdi thoho dá pąhmbʉ ra Cristo. 8 Pɛgue tengu 'bʉ ma'da'yo a, nguetho janaguehya dí øthʉ ya tengu bi 'yøt' ra Cristo. Nguetho bi dʉ'mi di 'uegahʉ ra 'bɛxui ma mbʉihʉ ra nyot'i majuąni. 9 Nu'bʉ sä ɛ̨n'a n'da i 'bʉpʉ ja ran nɛqui, nɛ i san rá cu, pɛ guexta bʉ ja ra 'bɛxui i 'bʉ 'bʉ. 10 Nɛ nu'a to'o di huɛ̨c rá cu, bin ząm bʉ ja ran nɛqui a, nɛ nu'a hin hapʉ da dąnc'a. 11 Pɛ nu'a to'o san rá cu, i 'bʉpʉ ja ra 'bɛxui a, nɛ i ząm bʉ. Hingui sä da bądi nda'a xʉn ho, nguetho bi 'bɛrpa ran 'yomfɛ̨ni a ra 'bɛxui. 12 Dí ot'ahʉ ma zi t'ʉhni ahʉ, nguetho dí pądi xʉ pun'na ni ts'oquihʉ, bi hoc'ahʉ ra Cristo. 13 Nɛ nuya 'da ahʉ dyʉ dąc'yɛihʉ, dí ot'ahʉ nguetho dí pądi guí pąhmbʉ a mí 'bʉi gue'bʉ rá mbʉdi thoho. Nɛ 'da ahʉ gyʉ ts'ʉnt'ʉhʉ, dí ot'ahʉ nguetho dí pądi gá tąfʉ ra zįthu. Nɛ xø dí ot'ahʉ ya gätho ahʉ ma zi t'ʉhni ahʉ, nguetho gätho gahʉ dá pąhmbʉ ra Ta. 14 Nɛ xø dí ot'ahʉ, dyʉ dąc'yɛihʉ, nguetho dí pądi gá pąhmbʉ a mí 'bʉi gue'bʉ rá mbʉdi thoho. Nɛ xø dí ot'ahʉ gyʉ ts'ʉnt'ʉhʉ, nguetho dí pądi i ja ni ts'ɛdihʉ gá tąfʉ ra zįthu, nangue rám hman Oją thocpa thoho guím bɛ̨mhbʉ. 15 O guídí hohʉ rá pähä ra ximhäi, gue hin gui 'yøt' ni pähä zɛhɛhʉ. Nguetho nu'bʉ dadí ho ma pähä zɛhɛhʉ, hin dadi hohʉ Oją 'bʉ. 16 Nguetho nu'ʉ yʉ́ pähä ra ximhäi, gätho him bi zän Oją ʉ, 'bɛ'a gä di ho ní ngøc'yɛi n'da, nɛ ní dä n'da di ho 'bɛ'a gätho in nu nde da mbɛzɛhɛ, nɛ'bʉ im bɛ̨ni jasɛ rán 'yomfɛ̨ni n'da. Pɛ nu'ʉ bi nɛquidą ua ja ra ximhäi ʉ tengu ʉ. 17 Pɛ nu ra ximhäi ní mba bʉ da guadi, nɛ'ʉ yʉ́n 'yomfɛ̨ni ra ximhäi da gua'ʉ. Pɛ nu'ʉ ørpa rá pähä Oją, dim 'bʉmanho gätho yʉ pa maząi.

Ba ɛ̨h rán sʉiui ra Cristo

18 Ma zi t'ʉhni ahʉ, rán zɛgui ya. Nɛ xtá øhmbʉ ngue di nɛqui n'da rán sʉiui ra Cristo. Nɛ nuya bi mbʉdi bi nɛqui xʉn ngu yʉ́ mfäts'ihʉ a rán sʉiui ra Cristo. Janangue'a dí pąhmbʉ mbɛ rán zɛgui ya. 19 Nɛ gue'ʉ 'da xʉm bøngua dí 'bʉhmbʉ. Pɛ him majuąni ma mi'yɛ̨c'yɛihʉ ʉ, nguetho nu'bʉ majuąni ma cuhʉ ʉ, hin xtá 'ue ʉ 'bʉ. Pɛ bi bøn'ʉ janangue'a bi 'yusɛ gue him majuąni ma cuhʉ ʉ gätho ʉ bi bøni. 20 Pɛ nu ahʉ bi 'dajʉ rá Hogandąhi Oją a ra Cristo. Janangue'a gätho gahʉ dí pąhmbʉ nda'a majuąni. 21 Dí ot'ahʉ na, pɛ hin dí ɛ̨n'i hin guí pąhmbʉ a majuąni. Pɛ guí pąhmbʉ a, nɛ guí pąhmbʉ hinguin 'youi ra fɛhni a majuąni. 22 Nu'a gue ɛ̨na hing ra Cristo a ra Jesús, ɛ gue'a ra ngʉrpa fɛhni a, nɛ rán sʉiui Oją a, nguetho i ɛ̨na hing rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a ra Jesucristo, nɛ xíngui ɛ̨c'yɛiba a rá Ta bʉya. 23 Nguetho nu'a to'o hingui ɛ̨c'yɛi ra Cristo rá Ts'ʉnt'ʉ Oją xínga gue'a Oją rá Ta i pądi. Pɛ nu'a to'o ɛ̨c'yɛi rá Ts'ʉnt'ʉ nɛ'a rá Ta i pąrpa a bʉya. 24 Nɛ nu'a 'bɛ'a gätho dá øhmbʉ ra mbʉdi dá pąhmbʉ ra Cristo, ga thoqui gam bɛ̨mhbʉ a. Nguetho nu'bʉ dí thoqui dím bɛ̨mhbʉ a, ząi dí 'bʉhmbʉ a ra Ts'ʉnt'ʉ nɛ'a rá Ta bʉya. 25 Nɛ bi xijʉ majuąni di 'dajʉ ra 'da'yote gue i ja ya nɛ njąm'bʉ da guadi. 26 Guehna dí ot'ahʉ na, nguetho 'bʉ i 'da in nde da hyä ahʉ. 27 Pɛ nu ahʉ, nu'a rá Hogandąhi bi 'dajʉ ra Jesucristo bin ząm bʉ ma mbʉihʉ a, nɛ guesɛ a i xängahʉ gätho 'bɛ'a man Oją. Janangue'a him mahyoni to'o da xängahʉ yʉ́n thɛhʉ. Nɛ nu'a i xängahʉ rá Hogandąhi Oją majuąni a, hing ra fɛhni a. Nɛ di bɛ̨ngahʉ dan ząmhbʉ bʉ 'bʉh ra Cristo. 28 Nɛ nuya ma zi t'ʉhni ahʉ, damin ząmhbʉ bʉ 'bʉh ra Cristo, n'damhma dan johyahʉ 'bʉ dá nuhʉ nɛ hin ga pɛs' ma sähʉ. 29 Nu'bʉ dí pąhmbʉ gue xʉn ho Oją, ngutho ga pąhmbʉ gue bim 'bʉi ma'da'yo nangue Oją ʉ to'o gätho i øt' ran ho.

3

Yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją

1 Dyʉ́ 'yɛ̨c'yɛihʉ, gam bɛ̨mhbʉ gue ɛ̨mmɛ xʉn ngu rán huɛ̨cate ra Ta, ngue bi 'yøt'e ngue yʉ́ t'ʉhnigahʉ a. Janangue'a hingui pąjʉ ʉ i tɛn ra ximhäi, nguetho njąm'bʉ mi pą Oją. 2 Ma zi t'ʉhni ahʉ, nuya yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją. Nɛ hinga na urcahʉ hague dán jahʉ m'bɛjua. Pɛ nu'bʉ bi nɛqui 'bɛ'a da 'yørcahʉ, dí pąhmbʉ dan jahʉ tengu ra Cristo, nguetho da zä ga pąhmbʉ hague majuąni in ja a ra Cristo. 3 Nɛ n'da ngu n'dajʉ 'bʉ dí tømhbʉ dan jahʉ tengu ra Cristo, janangue'a dadín hoc zɛhɛ ma mbʉihʉ, dín ndehʉ da gohi xʉn ho tengu ra Cristo. 4 Nu'a to'o øt' ra ts'oqui i fɛsthoho rán t'ɛ̨di Oją, nguetho nu'a ra ts'oqui nam bøni ram fɛ'ts'i nangue yʉn t'ɛ̨di. 5 Pɛ dí pąhmbʉ bi zøcua ra Cristo gue di 'bɛrca ma ts'oquihʉ. Nɛ nu'a ra Cristo hin'yʉ rá ts'oqui a. 6 Nu'bʉ ząi 'bʉhmi ra Cristo n'da, hingui nde da 'yøt' yʉ ts'oqui a. Pɛ nu'bʉ bin ząm bʉ ja yʉ ts'oqui n'da, njąm'bʉ bi cʉ't' rá mbʉi hague in ja a ra Cristo, nɛ njąm'bʉ bi ndepe di hocpa rá mbʉi. 7 Ma zi t'ʉhni ahʉ, njon gui jafʉ da hyä ahʉ, nguetho hønt'ʉ gue ząi øt' ran ho bi mba mahoqui ʉ nɛ xʉn ho ʉ tengu ra Cristo. 8 Pɛ nu'a ząi øt' ran ts'o, rá 'yɛ̨hɛ ra zįthu a. Nguetho nu ra zįthu ząi øt' ra ts'oqui gue'bʉ go rá mbʉdi thoho. Nɛ gue'a í zøcua ja ra ximhäi rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, gue di ts'onba rá 'bɛfi ra zįthu. 9 Nu'ʉ to'o bim 'bʉi mahøn'a nangue Oją, hingan ząi øt yʉ ts'oqui ʉ, nguetho í hyąxta Oją yʉ́ ta gue ra hogambʉi. Hingui sä din ząm bʉ ja yʉ ts'oqui nguetho bim 'bʉi mahøn'a nangue Oją. 10 Da zä ga pąhmbʉ nda'ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją nɛ nda'ʉ yʉ́ t'ʉhni ra zįthu. Nguetho nu'ʉ to'o bin ząm bʉ ja ra ts'oqui, nɛ hin di huɛ̨c yʉ́ cu, hing yʉ́ t'ʉhni Oją ʉ.

Dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ

11 Nguetho guehna ran t'ɛ̨di bi sijʉ 'bʉ rá mbʉdi dá pąhmbʉ ra Cristo, ngue dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ. 12 Nɛ hin ga øthʉ a bi 'yøt'a ra Caín gue í hyąxta a rám 'bäi ra zįthu nɛ bi hyo rán 'yohʉ. Hanja ngue bi hyo a. Nguetho hingui ho rá mbʉi a, janangue'a bi hyo rán 'yohʉ ngue xʉn ho rá mbʉi a. 13 Janangue'a, ma zi cu ahʉ, hin ga hyonya thohohʉ ngue'bʉ di ʉgahʉ yʉ ją'i i tɛn ra ximhäi. 14 Pɛ nujʉ dí pąhmbʉ dá sohmbʉ rá ts'ɛdi ran dąte, nɛ dá sømhbʉ bʉ ja rá ts'ɛdi ra te. Guehna dí pąhmbʉ nguetho dadí huɛ̨c ma mi'yɛ̨c'yɛihʉ. Nu'a to'o hin'yʉ rán huɛ̨cate, bin ząm bʉ ja rá ts'ɛdi ran dąte a. 15 Nu'a to'o di ʉp rá cu, ra hyodu a. Nɛ dí pąhmbʉ njo'o n'da ra hyodu i ja ra 'da'yote maząi. 16 Pɛ nu ra Cristo bi 'yurcahʉ 'bɛ'a njuąntho ran huɛ̨cate, ngue bi däsɛ rá te nanguejʉ. Nɛ jatho ngutho ga øthʉ, hin ga su ga dä ma tehʉ guepʉ da zä ga fäx ma cuhʉ. 17 Pɛ nu'a to'o i ja 'bɛ'a i pɛ'ts'i, nɛ i pądi hin'yʉ 'bɛ'a da hyon a rá cu, nɛ nu'bʉ hingui ørpa ran huɛ̨cate, hinguim bɛ̨ni da numanho Oją a 'bʉ. 18 Ma zi t'ʉhni ahʉ, hinga høntho gam manthohʉ ran huɛ̨cate, pɛ guemhma ga øthʉ a.

Dadín johyahʉ 'bʉ dí yąhʉ Oją

19 Nɛ nu'bʉ majuąni dí øthʉ ran huɛ̨cate, janangue dí pąhmbʉ yʉ́ t'ʉhnigahʉ a Majuąni, nɛ gue'a nan johyahʉ bʉ ja rá hmi a. 20 Pɛ nu'bʉ ga juąnba zɛhɛ ma mbʉihʉ, pɛ da hyurca ma mbʉihʉ Oją, madague'bʉ i pądi 'bɛ'a gätho dá øthʉ, nguetho man'da ja rán huɛ̨cate xinda guejʉ. 21 Janangue'a ma zi cu ahʉ, nu'bʉ hin te dí tįmhbʉ ja ma mbʉihʉ a xʉn ts'o, dadín johyahʉ ngue dí pąhmbʉ dí yąmanhohʉ Oją, 22 nɛ di 'dajʉ 'bɛ'a gätho dí äfʉ 'bʉ dí yąhʉ, nguetho dí ørpahʉ yʉ́n t'ɛ̨di, nɛ dí ørpahʉ gätho i numanho. 23 Nɛ i ja ua yʉ́n t'ɛ̨di Oją, gue ga ɛ̨c'yɛihʉ rá Ts'ʉnt'ʉ, ra Jesucristo, nɛ dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ, tengu bi xijʉ. 24 Nɛ nu'a to'o i ørpa yʉ́n t'ɛ̨di, i 'bʉhmi Oją nɛ bim 'bʉpʉ Oją bʉ rá mbʉi a bʉya. Nɛ dí pąhmbʉ dí 'bʉhmbʉ Oją, nguetho gue'a di bɛ̨ngahʉ rá Hogandąhi bi 'dajʉ.

4

Nda'a rám Hman Oją, nɛ nda'a rám hman a rán sʉiui Oją

1 Ma zi cu ahʉ, hingui sä ga ɛ̨c'yɛihʉ 'bɛ'a gätho ním hma ɛ̨mbi rám hman Oją. Pɛ i jatho ga pąhmbʉ 'bʉ majuąni ngue gue'a rám hman Oją, uague hin'na. Nguetho xʉn ngu yʉ hyäte pøngahyą i 'youa ja ra ximhäi. 2 Nɛ nu'a jatho ga pąhmbʉ nda'a ním hma bi bɛ̨nba rá Hogandąhi Oją, nu'bʉ im ma ngue rá Thahni Oją ngue bin ją'i nɛ gue'a ra Jesucristo a, gue'a ram hma bi bɛ̨nba rá Hogandąhi Oją a bʉya. 3 Pɛ to'o gätho ngue ɛ̨na hin bin ją'i a rá Thahni Oją gue ra Jesucristo, pɛ nu'a ra hyäte a 'bʉ, nguetho bi thocpa rám hman a rán sʉiui ra Cristo. Xtá øhmbʉ ngue din 'yo ua rám hma, nɛ ya i 'yo ua rám hman a ya. 4 Ma zi t'ʉhni ahʉ, yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją. Ya dá tąfʉ ʉ yʉ hyäte pøngahyą, nguetho nu'a dí 'bʉhmbʉ, man'da ja rá ts'ɛdi a xinda gue'a rán sʉiui Oją, ngue i 'bʉcua ja ra ximhäi. 5 Nu yʉ hyäte pøngahyą, yʉ́ mbɛfi ra ximhäi ʉ, nɛ guecua ja ra ximhäi bi nɛquidą yʉ́m hman ʉ, janangue'a i ømanho ra ximhäi 'bɛ'a im man ʉ. 6 Pɛ nujʉ yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją. Janangue'a hønt'a to'o i pą a Oją i ømanho ma hmamhbʉ ʉ. Pɛ nu'ʉ ngue hin yʉ́ t'ʉhni Oją, hingui ømanho ma hmamhbʉ ʉ. Guepʉ na pąhmbʉ bʉya nda'a i tɛn'na majuąni, nɛ nda'a i tɛn'na him majuąni.

Ran huɛ̨cate a Oją

7 Ma zi cu ahʉ, nde'bʉ dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ. Nguetho nu ran huɛ̨cate bí 'yɛ̨pʉ 'bʉ Oją. Nɛ nu'a di huɛ̨c rá miją'iui, gue'a bim 'bʉi ma'da'yo nangue Oją, nɛ dim pąhmi Oją a. 8 Pɛ nu'a hin'yʉ rán huɛ̨cate, hingui pą a Oją a, nguetho nu'a Oją ran huɛ̨cate a. 9 Oją bi 'yurcahʉ ran huɛ̨cate 'bʉ mambá pɛnhua ja ra ximhäi rá 'dats'ʉnt'ʉ bi yąnjʉ, n'dahma din jajʉ ra 'da'yote. 10 Oją bi 'yurcahʉ ran huɛ̨cate ngue majuąni, nguetho bá pɛnhua rá Ts'ʉnt'ʉ ngue bin däsɛ bi gurca ma ts'oquihʉ. Nɛ mada hangu gam bɛ̨mhbʉ Oją, pɛ njąm'bʉ da zä gam bɛ̨mhbʉ, tengu bʉ nam bɛ̨njʉ. 11 Ma zi cu ahʉ, nu'bʉ ɛmmɛ xʉn ngu rán huɛ̨cate bi 'yørgahʉ Oją, nde'bʉ nɛjʉ dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ. 12 Hingui sä gan nuhʉ Oją nangue ma dähʉ. Pɛ mfądi bin ząm bʉ ja ma mbʉihʉ 'bʉ dadín huɛ̨jʉ. Nɛ bi bømanho rán huɛ̨cate i ørcahʉ bʉya. 13 Dí pąhmbʉ ngue dí 'bʉhmbʉ Oją, nɛ nu Oją bin ząm bʉ ja ma mbʉihʉ. Guehna dí pąhmbʉ, nguetho bi 'dajʉ rá Hogandąhi, 14 nɛje dí bɛ̨n'nahʉ nguetho dá nusɛhe rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, nɛ dí mamhbe majuąni bá pɛnh Oją ua ja ra ximhäi gue da yąnba yʉ́ te yʉ ją'i. 15 Nu'a to'o im ma ngue rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a ra Jesús, nu'a Oją bin ząm bʉ ja rá mbʉi, nɛ nu'a ra ją'i xim mi 'bʉhmi Oją a. 16 Dín nuhʉ rán huɛ̨cate Oją, nguetho dí ɛ̨c'yɛibahʉ a. Nu Oją ran huɛ̨cate a. Nu'a to'o ząi ɛ̨c'yɛi rán huɛ̨cate Oją, nɛ'bʉ ząi di huɛ̨c rá miją'iui, nu'a i 'bʉhmi Oją a, nɛ Oją bin ząm bʉ ja rá mbʉi a. 17 Nɛ nangue dí 'bʉhmbʉ Oją dí pąhmbʉ xʉn ho rán huɛ̨cate. Janangue'a dan johyahʉ 'bʉ bi zøn ra pa din ja ran juąnbi. Nguetho dí 'bʉhmbʉ tengutho ma Hmuhʉ ra Cristo i 'bʉhmi Oją, madague'bʉ guexta dí 'bʉhmbʉ ua ja ra ximhäi. 18 Nu'a to'o i su ran juąnbi, i su nguetho hinga na pądi xʉn ho ran huɛ̨cate i ørpa Oją. Pɛ nu rán huɛ̨cate Oją di 'uec'a ra mbidi a. Pɛ nu'bʉ dín suhʉ, dí ɛ̨mhbʉ di ʉngahʉ Oją 'bʉ. 19 Dí øthʉ ran huɛ̨cate, nguetho m'bɛt'o bi huɛ̨gahʉ Oją. 20 “Dí numanho Oja,” sä dí ɛ̨mhbʉ, pɛ dadí ʉp ma cuhʉ. Dí fɛhnihʉ 'bʉ. Nguetho nu'bʉ hin dadí huɛ̨c ma cuhʉ gue ząnt'a dín nuhʉ, hague dán zä ga numanhohʉ Oją gue njąm'bʉ dín nuhʉ. 21 Nɛ jaua rán t'ɛ̨di Oją, bi xijʉ: “Nu'a to'o da numanho Oją, pɛ i jatho ngue nɛ'a rá cu da numanho, nɛ di huɛ̨qui.”

5

Dí tąfʉ ra ximhäi nangue ma t'ɛ̨c'yɛihʉ

1 Nu'ʉ to'o gätho i ɛ̨c'yɛi gue bin ją'i Oją nɛ n'dat'a ra Jesucristo a, yʉ́ t'ʉhni Oją ʉ. Nɛ gätho to'o i numanho Oją nɛ'ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją di huɛ̨c'ʉ nguetho n'dat'a Oją yʉ́ Ta. 2 Nɛ nu'bʉ majuąni dín numanhohʉ Oją, nɛ'bʉ dí øthʉ yʉ́n t'ɛ̨di, dí pąhmbʉ bʉya ngue majuąni dadí huɛ̨c ma cuhʉ. 3 Nɛ nu'bʉ majuąni dín numanhohʉ Oją, ga øthʉ yʉ́n t'ɛ̨di, nɛ nu'ʉ yʉ́n t'ɛ̨di hingui hɛ̨i. 4 Nguetho nu'ʉ to'o bim 'bʉi ma'da'yo nangue Oją bin t'un ra ts'ɛdi rá mbʉi gue da dąp ra ximhäi. Nɛ dí tąfʉ rá ts'ɛdi ra ximhäi nangue dí ɛ̨c'yɛihʉ ra Cristo. 5 To'o ngue i tąp rá ts'ɛdi ra ximhäi. Nu'a gue i ɛ̨c'yɛi ngue rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a ra Jesús.

Rá Hogandąhi Oją di bɛ̨ngahʉ rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a ra Jesús

6 Nu ra Jesucristo bi zøcua ja ra häi. Bin xixyą ra dehe a. Nɛ n'dat'a gue bi mbän rá ji 'bʉ mi du a. Nɛ hinga hønt'a ngue bin xixyą ra dehe, pɛ nɛ bi mbän rá ji, ngue bi du. Nu'a ra Jesucristo, rá Thahni Oją a. Gue'a im ma majuąni rá Hogandąhi Oją nguetho hingui sä dim fɛhni a. 7 Hyu ʉ bí 'bʉh mahɛ̨ts'i im ma majuąni gue rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a ra Jesucristo. Nu'a n'da, ra Ta, nu'a n'da ram Hma, nu'a n'da rá Hogandąhi Oją, nɛ n'dat'a im man'ʉ. 8 Nɛ hyu ʉ i urcahʉ majuąni ua ja ra ximhäi gue rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a ra Jesucristo. Nu'a n'da, rá Hogandąhi Oją, nu'a n'da rán xixyą ra Jesucristo, nu'a n'da, rán dąte ra Jesucristo. Nɛ gätho ʉ hyu n'dat'a i urcahʉ. 9 Dí ɛ̨c'yɛihʉ yʉ́m hman yʉ ją'i 'bʉ majuąni, pɛ man'da ja ts'ɛdi tho ga ɛ̨c'yɛihʉ rám hman Oją. Nɛ bi man Oją gue rá Ts'ʉnt'ʉ a ra Jesús. 10 Nu'a to'o ɛ̨c'yɛi rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, i pąsɛ mbo rá mbʉi gue majuąni a. Pɛ nu'a to'o hingui ɛ̨c'yɛi, i nubɛthąni Oją a 'bʉ, nguetho hingui ɛ̨c'yɛi a bi man Oją nangue rá Ts'ʉnt'ʉ. 11 Nɛ i jaua a ram hma ngue bi ma, gue Oją bi 'dajʉ ra 'da'yote maząi 'bʉ má ɛ̨c'yɛihʉ rá Ts'ʉnt'ʉ. 12 Nu'a 'bʉhmi rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, i ja ra te ma'da'yo a, pɛ nu'a hingui 'bʉhmi rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, hingui ja ra te ma'da'yo a.

Dí pąhmbʉ dí pɛshʉ ra 'da'yote maząi

13 Janangue'a dí ot'ahʉ gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, n'dahma gui pąhmbʉ i jajʉ ra 'da'yote. 14 Nɛ dadín johyahʉ gue dan yąhʉ Oją, dí pąhmbʉ i numanhojʉ. Nɛ nu'bʉ din thɛui rá pähä Oją a dí ähmbʉ, dí pąhmbʉ i ømanho 'bʉ dí yąhʉ a. 15 Nɛ nu'bʉ dí pąhmbʉ ngue ømanho, ga pąhmbʉ gue da 'yøt'a dí ähmbʉ 'bʉ. 16 Nu'bʉ dín nuhʉ n'da ma cuhʉ i øt' ra ts'oqui, ngue him má zä bi hyąx ra ts'o'yu, ga äfʉ rá mate Oją nangue a. Nu Oją bʉya di japi ba pengui to'o bi 'yøt' ra ts'oqui. Pɛ nu'bʉ 'bo'o má zä bi hyąx ra ts'o'yu, pɛ hin dí ɛ̨n ahʉ ga äfʉ rá mate Oją nangue a. 17 Gätho ʉ hing yʉ́n thɛhʉ i øt'a n'da, ra ts'oqui a. Pɛ ja'bʉ øt' ra ts'oqui n'da him má zä bi hyąx ra ts'o'yu, janangue'a ga äfʉ Oją bʉya. 18 Dí pąhmbʉ to'o gätho bim 'bʉi ma'da'yo nangue Oją, hin din ząm bʉ ja yʉ ts'oqui a. Nguetho i fäh rá Ts'ʉnt'ʉ Oją a, nɛ hingui sä di 'uec'a ra zįthu bʉ 'bʉ Oją a. 19 Nɛ dí pąhmbʉ ngue yʉ́ t'ʉhnigahʉ Oją. Nɛ dí pąhmbʉ i o rá ts'ɛdi ra zįthu ʉ gätho mi'da i 'bʉcua ja ra ximhäi. 20 Nujʉ dí pąhmbʉ bi zøcua ja ra ximhäi rá Ts'ʉnt'ʉ Oją, nɛ nu'a bi jajʉ dá pąhmbʉ a majuąni. Nɛ dí 'bʉhmbʉ a majuąni nguetho dí 'bʉhmbʉ ra Jesucristo. Nɛ gue'a majuąni Oją a, nɛ gue'a di 'dajʉ ra 'da'yote ma mbʉihʉ a gue njąm'bʉ da guadi. 21 Ma zi t'ʉhni ahʉ, hin ga ɛ̨c'yɛihʉ yʉ hyäte oją. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya.

2 JUAN

2 XUUA

Ná yoho ra søcuą bi 'yo't'a rá 'bäiui ra Jesucristo ra Xuua

1

Ran zɛngua

1 Nugä dra dąc'yɛi ngʉrpigä, dí pɛnh'na ra søcuą jaua, grá xisu, nthahni nangue Oją, nɛ guí 'bʉhmbʉ bʉ ni t'ʉhni. Dadí huɛ̨c'ahʉ ngue'a n'dat'a dí tɛnhdʉ ram Hma majuąni. Nɛ hinga høngdä dadí huɛ̨c'ahʉ pɛ nɛ'ʉ gätho mi'da ngue i pą a Majuąni. 2 Dadí huɛ̨c'ahʉ, nangue'a ram Hma majuąni bin ząm bʉ ja ma mbʉihʉ nɛ njąm'bʉ dim 'bɛpʉ a. 3 Ma zi cu ahʉ, 'da'angu dím bɛ̨mhbʉ a ram hma majuąni, nɛ dadín huɛ̨jʉ. Janangue'a dí äp Oją ma Tahʉ nɛ'a rá Ts'ʉnt'ʉ ra Jesucristo da gopʉ ni mbʉihʉ a rá mate, nɛ rán huɛ̨cate, nɛ thocpa thoho da hyut'a ni mbʉihʉ.

Ga cohmbʉ bʉ ja rán xädi ra Cristo

4 Nugä ɛ̨mmɛ dán johyagä 'bʉ má øcä ngue i tɛn'na ram Hman ʉ 'da ʉ ni t'ʉhni, tengu i xijʉ ra Ta. 5 Nɛ nuya, grá xisu, nthahni nangue Oją, n'da ran t'ɛ̨di dín nde ga bɛ̨n'ni i. Nɛ him ma'da'yo na ran t'ɛ̨di gue ga xi i, pɛ tengu thoho bi sijʉ rá mbʉdi dá pąhmbʉ ra Cristo, ngue dan huɛ̨jʉ n'da ngu n'dajʉ. 6 Nu'a ran huɛ̨cate nam bøni, gätho ga øthʉ yʉ́n t'ɛ̨di Oją. Nɛ gue'a rán t'ɛ̨di bi sijʉ rá mbʉdi gue thocpa thoho dan huɛ̨jʉ. 7 Guehna dí xi ahʉ na, nguetho xʉn ngu yʉ hyäte i 'youa ja ra ximhäi, ngue i ɛ̨na him bin ją'i a ra Jesucristo. Pɛ nu'ʉ häte ʉ, nɛ i tɛn rán sʉiui Oją ʉ. 8 Pɛ jatho gam fähmbʉ njon da hyä ahʉ, janangue'a hin dim 'bɛ a xtá pɛhmbʉ. Pɛ dami thojʉ xʉn ho ni 'bɛfihʉ, janangue'a gätho gui tąhmbʉ 'bɛ'a in nde Oją di 'da ahʉ m'bɛjua. 9 Pɛ nu'a to'o in nde da mispa rán xädi ra Cristo, nu'a hinguin 'youi Oją 'bʉ. Pɛ nu'a to'o copʉ ja rán xädi ra Cristo, nu'a din 'youi ra Ta nɛ rá Ts'ʉnt'ʉ a bʉya. 10 Nu'bʉ da zøm bʉ n'da ɛ̨na im man rám Hman Oją, pɛ nu'bʉ hin din thɛui rám hman ra Cristo, hin ga säyabahʉ bʉ ma ngumhbʉ, xín ga äfʉ rám fäts'i Oją nangue a. 11 Nguetho nu'a to i äp rám fäts'i Oją nangue a, tengu thoho 'bʉ i fäx'ʉ yʉ́n t'øt'e gue hingui ho.

Dím bɛ̨ni ga mba bʉ

12 Ɛ̨mmɛ xʉn ngu 'bɛ'a dín nde ga xi ahʉ, pɛ masque hønt'a dá huxä ra søcuą jaua. Nguetho xømhma da zä ga mbagä bʉ, gan nu ahʉ bʉ, nɛ dan yąhʉ bʉ, janangue a hin te ga 'bɛhmbʉ ran johya. 13 I pɛnh'na ran zɛngua ʉ yʉ́ t'ʉhni a ni juhuɛ, nɛ'a nthahni nangue Oją a. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya.

3 JUAN

3 XUUA

Ná hyu ra søcuą bi 'yo't'a rá 'bäiui ra Jesucristo ra Xuua

1

Ran zɛngua

1 Nugä dra dąc'yɛi ngʉrpigä, dí pɛnh'na ra søcuą ma zi cu i Gayo, mahuɛ̨qui i. Dadí huɛ̨c'i i nangue ram Hma majuąni dí ɛ̨c'yɛiui. 2 Dí äp Oją di ja i gui pømmanho, nɛ di zac ni ją'i, tengu nán zaqui ni mbʉi. 3 Ɛ̨mmɛ dán johyagä nangue'e, nguetho bi xicä 'da yʉ cu bá peng bʉ guí 'bʉi, ngue guí tɛn'na ram Hma majuąni, nɛ nu'ʉ gätho guí øt'e din thɛui a ram Hma. 4 Hin'yʉ man'da dán johyagä 'bʉ dí øde i tɛn'na ram hma majuąni ʉ dá xänbi.

Xʉn ngu rá mate ra Gayo

5 Ma zi cu i, xʉn ngu ni mate ngue'a gadí jamansu ni cuhʉ, madague'bʉ hin guí pą ʉ. 6 Nu'ʉ 'da yʉ cu gue bá peng bʉ guí 'bʉi bi ma nangue'e. Nu'bʉ mám pɛtihe bi xije ngue i ja nin huɛ̨cate. 'Yørqui ts'ʉ ra mate gui fäx'ʉ 'bʉ bi zøm bʉ mahøn'a, nguetho yʉ́n sähʉ da 'bäx'ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją. 7 Nguetho nu'ʉ 'da bi 'bɛhni da mba n'danni da ma nangue ra Jesucristo, nɛ hin te da 'yäp'ʉ hingui ɛ̨c'yɛi. 8 Janangue'a jatho ga jamansuhʉ ʉ. Nɛ nu'bʉ dí fäxhʉ ʉ, dí comhbʉ ra 'bɛfi nangue rám Hman Oją bʉya.

Nu ra Diótrefes in hɛcpate

9 Dá pɛnh'na n'da ra søcuą bʉ ja nim pɛtihʉ. Pɛ nu ra Diótrefes hinguin nde da 'yøde 'bɛ'a dí mamhbe, nguetho in nde dim 'bɛt'o nanguesɛ. 10 Janangue'a, nu'bʉ dá mbagä bʉ, ga xi ahʉ 'bʉ dám pɛtihʉ, 'bɛ'a i øt'a ra Diótrefes, ngue di c'ąman'ʉje. Nɛ hinga hønt'a, nɛ hingui sin'ʉ yʉm 'bɛhni ya ní nɛts'i, nɛ di hɛcpa ʉ to'o ɛ̨na da zin ʉ, nɛ i høn a thi bʉya.

Im mamanho nangue ra Demetrio

11 Ma zi cu'i, dí xi i, hin ga tɛnhdʉ ʉ yʉ́n t'øt'e yʉ ts'om'bäi, pɛ ga humbi ga tɛnhdʉ yʉ́n t'øt'e yʉ hocją'i. Nu'ʉ to'o ząi øt' ran ho, bim 'bʉi ma'da'yo nangue Oją. Pɛ nu'ʉ to'o ząi øt' ran ts'o hingui pą Oją ʉ. 12 Pɛ nu ra Demetrio gätho im mamanho yʉ cu nangue'a. Nɛ nu yʉ́n t'øt'e gätho din thɛui a ram Hma majuąni. Nɛcä n'dat'a dím mangä ngue xʉn ho a ra Demetrio. Nɛ guí pądi ngue majuąni dím mangä.

Rán zɛgui ran zɛngua

13 Ɛ̨mmɛ xʉn gu 'bɛ'a dín nde ga xi'i, pɛ hønt'a dá huxä ra søcuą jaua. 14 Nguetho xømhma mi ts'ʉtho ga mbagä bʉ ba nu i, nɛ dan yąui bʉ. 15 Oją da hyut'a ni mbʉi. I pɛnh'na ran zɛngua ni amigo 'bʉcua nɛ dami zɛnguagahe ts'ʉ n'da ngu n'da ʉ guí 'bʉhmbʉ bʉ. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya.

JUDAS

JUDAS

Ra søcuą bi 'yo't'a rá 'bäiui ra Jesucristo ra Judas

1

Ran zɛngua

1 Nugä drá Judascä, drá 'yɛ̨hɛgä ra Jesucristo, nɛ man 'yohʉgä a ra Jacobo Santiago. Dí o't'ahʉ ra søcuą hønbʉ go hapʉ i 'bʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛi, gätho ahʉ ngue Oją bi huahn'nahʉ nɛ ɛ̨mmɛ di huɛ̨c'ahʉ, nɛ ra Jesucristo di jamansu ahʉ. 2 Nɛ Oją dí ndepe di 'da ahʉ rá mate xʉn ngu, nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ. Nɛ thocpa tho man'da gui hyąmhbʉ rán huɛ̨cate Oją.

Yʉ hyäte xänbate

3 Nu'ahʉ ma zʉ cu ahʉ dadí huɛ̨c'ahʉ, mí ndegä ga o't'ahʉ nangue 'bɛ'a í pøjʉ Oją gätho gahʉ. Pɛ dím bɛ̨ngä ngue n'dan'yo jatho ga xi ahʉ. Jatho gui hyuthʉ nzambʉi guin yąmhbʉ a rám hma ma t'ɛ̨c'yɛihʉ ngue bi 'dajʉ Oją, dyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, n'damhma njon da zä di pät'ahʉ 'bɛ'a guí ɛ̨c'yɛihʉ. 4 Dí xi ahʉ na, nguetho i 'bʉ i 'da ʉ yʉ hyäte xänbate, gue'ʉ 'darbʉ gadím pɛtihʉ, nɛ him bi xi ahʉ ngue xʉn ts'o im bɛ̨ni da 'yøt'e. Ɛ̨mmɛ xʉn ts'otho nɛ hinguin 'yohʉ Oją ʉ. Nguetho sä i ɛ̨n ʉ: “Sä gui 'yøthʉ 'bɛ'a go guím bɛ̨nsɛhʉ, nɛ hin di ʉn'nahʉ Oją nguetho i ja rá mate,” sä i ɛ̨n ʉ yʉ hyäte. Him majuąni i man ʉ, nɛ nu'ʉ hingui ɛ̨c'yɛi ma Hmuhʉ ra Jesucristo gue'a di mandagahʉ. Nɛ nt'o't'i bʉ ja rám Hman Oją 'bɛ'a ran ʉnbi da nu ʉ i ma tengu na. Nɛ Oją da 'yøt'e tengu bi ma. 5 Nuya dín nde ga bɛ̨n'nahʉ 'bɛ'a gá pąhmbʉ mám'bɛt'o, ngue 'bɛ'a bi 'yøt' Oją maya'bʉ. Nu Oją bi yąn ʉ yʉ ją'i israel gue bi gʉcpʉ ja ra häi Egipto, pɛ to'o gätho him bi 'yøt'e 'bɛ'a nde Oją, gätho Oją bi japi bi du bʉ ma'ueni ʉ. 6 Nɛ nu 'da ʉ yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i mí ja yʉ́ ts'ɛdi. Pɛ m'bɛjua bi 'bɛh yʉ́ ts'ɛdi 'bʉ mí ts'on yʉ́n 'yomfɛ̨ni. Janangue'a bá pøm bʉ mahɛ̨ts'i guepʉ mí 'bʉi. Nuya Oją hin di japi da bøm bʉ ja ra 'bɛxui guepʉ 'bʉhya. Nguetho nu'ʉ tengu nthu't'i yʉ cadena bʉ, nɛ da gopʉ asta gue'bʉ go da zøn ra pa din ja rán ts'ɛmbi Oją nts'utho. 7 Nɛ'ʉ yʉ ją'i mí 'bʉpʉ ja ra hnini Sodoma nɛ ra hnini Gomorra nɛ yʉ hnini mbɛ 'darbʉ mí jahʉ, bi 'yøt' ran ts'o. Bi 'yøt' yʉn 'yomt'ɛ̨ni, nɛ yʉn 'yohʉ bi 'yørpa ran ts'o yʉ́ min 'yohʉhʉ, tengu 'bʉ ra xisu i 'bʉhmi, nɛ yʉ xisu mí øt'e tengu a. Pɛ nu Oją bi juadi nangue ra sibi mahɛ̨ts'i. Nɛ nu'a 'bɛ'a bi t'ørpʉ, Oją bi 'yuh ra hmɛpya 'bɛ'a da 'yørpa yʉ dądits'oqui. 8 Pɛ madague'bʉ i ja yʉ hmɛpya 'bɛ'a da 'yøt' Oją, pɛ nu yʉ hyäte xänbate guexta'a i øt'e tengu mí øt' yʉ ją'i bʉ ja ra hnini Sodoma. I ma guesɛ Oją i uti 'bɛ'a da 'yøt'e xʉn ho gue'bʉ i 'uį, nɛ i ørpa ran ts'o rá ją'izɛhɛ. Nɛ i fɛsthoho yʉ́n t'ɛ̨di ra Hmu mahɛ̨ts'i, nɛ di c'ąman'ʉ tho yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i. 9 Pɛ nu ra Miguel rá hmu yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i, hingui øt'e tengu i øt'ʉ yʉ hyäte xänbate. Nguetho nu'bʉ mín junt'ui ra zįthu nangue rá ją'i ra Moisés xʉn du, nu'a ra Miguel mí pądi ngue hingui ho 'bʉ dí yąp'a ra zįthu ram hma xʉn ts'o. Janangue'a bi t'ɛ̨m thoho a ra zįthu: “Oją di hɛc'a'i.” 10 Pɛ nu'ʉ yʉ hyäte i man ran ts'o nangue yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i, nɛ nangue 'bɛ'a gue majuąni. Pɛ nu'ʉ hingui pądi 'bɛ'a gue majuąni. Hønt'a i pądi tengu yʉ xą'yo nɛ yʉ buru, nɛ i øt'e tengu ʉ. Pɛ Oją di un yʉn ʉnbi nɛ di jua ʉ nangue ran ts'o i øt'ʉ. 11 Huɛ̨cate ʉ i øt' yʉ́ pähä zɛhɛ tengutho bi 'yøt'a ra Caín. Nɛ nu'ʉ i nde da xänba yʉ ją'i 'bɛ'a gue him majuąni, tengu bi 'yøt'a ra Balaam, n'damhma da dąh ra mbɛti. Nu'ʉ i fɛsthoho yʉ́n t'ɛ̨di a i ja rá ts'ɛdi di mandagahʉ, tengu bi 'yøt'a ra Coré. Nɛ'ʉ da mba ma juadi, tengutho ra Coré. 12 Nɛ nu'bʉ guí øt' nin ts'ihmɛhʉ, gue'a ra hmɛpya gadín huɛ̨jʉ n'da ngu n'da ahʉ, nɛ i søm bʉ yʉ hyäte xänbate, nu'ʉ tengu 'bʉ i pät'a xʉn ts'o bʉ ja ni pahnihʉ. Nɛ nu'ʉ xingui ts'ʉ i pɛ'ts' yʉ́ sä da zi nangue yʉ́n johya zɛhɛ, nɛ xinguim bɛ̨ni 'bɛ'a nam bøn'a ran ts'ihmɛ. Pɛ nu'ʉ yʉ hyäte hin te i ja a di muui, tengutho yʉ güi hinguin 'youi ra 'ye, nɛ ran dąhi i tuts'i. Nɛ nu'ʉ tengu tho n'da ra za njąm'bʉ zʉh yʉ́n dät'o. Tengutho n'da ra za xʉ 'yot'i bi yøt'e. 13 Nɛ nu'ʉ yʉ hyäte xänbate 'bʉ i yą, i mbafi tengu 'bʉ ɛ̨mmɛ mahyoni tho ʉ yʉ́m hma. Tengu ra dehe bʉ ja ra dądeją ngue ɛ̨mmɛ di hį 'bʉ i ɛn ran dąhi, pɛ hønt'a 'bɛ'a xʉn ts'o min 'youi ra dehe bi zopʉ ndendeją. Nɛ nu'ʉ hingui sä da 'yut ra 'yu n'da nguetho tengu yʉ sø bi dägui, hin din ja ran yot'i mahøn'a, da gohi ra 'bɛxui maząi. 14 Nu'a ra Enoc bim pøngahyą maya'bʉ 'bɛ'a nín juąnbi da nu a n'da ngue i øt'e tengu i øt'ʉ. Nu'a ra Enoc, ná cʉt'a a rám bom'bɛto ra Adán, bi ma: “Dami 'yøhmbʉ ya 'bɛ'a da 'yøt' ra Hmu mahɛ̨ts'i. Ba ɛ̨hɛ din 'yohʉ yʉ miyone thoho ʉ yʉ́m 'bɛhni mahɛ̨ts'i, 15 ngue di juąnba ʉ gätho ʉ i øt' ran ts'o. Nɛ di ʉnbi nangue 'bɛ'a hingui ho bi 'yøt'ʉ, nɛ bi man ran ts'o nangue Oją gätho ʉ ngue him bi 'yɛ̨c'yɛi Oją.” 16 Nɛ nu'ʉ yʉ hyäte xänbate i sani nangue dí øt' mam 'bʉihʉ tengu i nde Oją. Nɛ i ma ɛ̨mbi ngue'a n'da ra ją'i rá ts'oqui a 'bɛ'a nám 'bʉ ʉ. Nu'ʉ i øt' ran ts'o tengu i ndesɛ rá mbʉi ʉ, nɛ din 'yɛ̨zɛhɛ. Nɛ i xih rán ho ʉ mi'da yʉ ją'i ngue i honi 'bɛ'a i ndesɛ.

Nu ra Judas bi ząm yʉ 'yɛ̨c'yɛi nɛ bi xifi 'bɛ'a da 'yøt'e

17 Pɛ nu'ahʉ ma zʉ cu ahʉ, dadí huɛ̨c'ahʉ, o guí pumbɛ̨nihʉ 'bɛ'a bi man ʉ yʉ́ 'bäihʉ ma Hmuhʉ ra Jesucristo. 18 Ya bi xi ahʉ ngue dim 'bʉ i 'da, gue'bʉ rán zɛgui, ngue da den'nahʉ nɛ da 'yøt' ran ts'o i ja bʉ mbo yʉ́ mbʉi ʉ nɛ gue'a bi si ahʉ. 19 Nɛ nu'ʉ yʉ hyäte di dʉmp ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi din junt'i. Pɛ i sänzɛhɛ 'bɛ'a i øt'e, nɛ hinguin 'yohʉ rá Hogandąhi Oją ʉ. 20 Pɛ nu'ahʉ ma zʉ cu'ahʉ, o guí øthʉ tengu i øt' yʉ hyäte, pɛ dami tɛnni xʉn ho ni t'ɛ̨c'yɛihʉ him ma thąspi, nɛ gue'a dán te ni mbʉihʉ a bʉya. Nɛ dami japi di manda ahʉ rá Hogandąhi Oją 'bʉ guí yąhʉ Oją. 21 Dami 'yøthʉ ram 'bʉi xʉn ho ngue din thɛui rán huɛ̨cate Oją, nɛ dami tømhbʉ a ra pa ba ɛ̨h ra Jesucristo ma Hmuhʉ, din ja rá yembʉi nanguejʉ nɛ di 'dajʉ ra temaząi. 22 Dami japi da 'yɛ̨c'yɛi to'o di 'yon yʉ́ mbʉi nangue Oją. 23 Dami yąm bʉ ja ran ts'o, tengu tho 'bʉ gá yąm bʉ ja n'da ra sibi. Nɛ din ja ni yembʉi nangue ʉ 'da, pɛ damin jamansusɛ ngue hin gui 'yøthʉ yʉn ts'o tengu i øt'ʉ. Dami samhbʉ 'bɛ'a i øt'ʉ gue bi ts'on yʉ́ mbʉi ʉ.

I ɛ̨spa Oją ra Judas

24 Nu'a Oją i ja rá ts'ɛdi di jajʉ hin ga øthʉ yʉn ts'o, nɛ di däjʉ bʉ ja rá hmi mahoqui tho ma mbʉihʉ. Nɛ ɛ̨mmɛ din jajʉ ran johya bʉ. 25 Hønt'a n'datho Oją i 'bʉi, nɛ hønt'a i pądi xʉn ho. Nɛ di pøjʉ nangue 'bɛ'a bi 'yøt'a ra Jesucristo ma Hmuhʉ. Nɛ nu'a Oją i ja rá nuįxte thoho, nu'a ra Hmuts'ʉt'abi, nɛ di manda 'bɛ'a gätho i ja a rá ts'ɛdi, nɛ gätho mí ja, nɛ i ja ya, nɛ din ja maząi. Nɛ hønt'a dí xi'ahʉ ya.

APOCALIPSIS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

APOCALIPSIS

Rán t'uti ra Jesucristo bi nu ra Xuua

1

Rám hman ra Jesucristo bi sih ra Xuua

1 Nu'a Oją bi 'yut yʉ́ 'yɛ̨hɛ̨ i 'bʉcua ja ra häi. Janangue'a nu ra Jesucristo bá pɛhna n'da rám 'bɛhni mahɛ̨ts'i bi 'yurcä dra Xuuagä, rá 'yɛ̨hɛ̨gä, 'bɛ'a din ja. 2 Nɛ nugä dra Xuuagä dí o't'ä ya 'bɛ'a gätho dín nugä, nɛ'a rám hman Oją nɛ'a rám hman ra Jesucristo i xiqui. Gätho dí o't'ä ngue da fądi 'bɛ'a majuąni din ja. 3 Din johya gätho to'o da man'a 'bɛ'a nt'o't'i ua ja ra søcuą. Nɛ din johya to'o gätho da 'yøde 'bɛ'a din ja. Nɛ din johya 'bʉ da 'yøt'e 'bɛ'a gätho i mangua ja ra søcuą, nguetho him maya'a din ja 'bɛ'a gätho nt'o't'i ua.

I t'orpa ra søcuą yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i bʉ ja yoto yʉ hnini

4 Nugä dra Xuuagä dí ot'ahʉ ra søcuą gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i dim pɛti bʉ ja yoto yʉ hnini bʉ ja ra häi Asia. Oją di jąp ahʉ nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ, guet'a Oją i 'bʉi nɛ mi 'bʉi, nɛ guet'a dim 'bʉi maząi. Nɛ rá Hogandąhi Oją i juadi xʉn ho rá ts'ɛdi, gue i 'bʉpʉ hapʉ di manda rá ts'ɛdi Oją, i pɛn'nahʉ rán jąpi. 5 Nɛ bí pɛn'nahʉ rán jąpi a ra Jesucristo, nɛ da hyut'a ni mbʉihʉ. Nu'a ra Jesucristo ząi i mam majuąni, nɛ rá mbʉdi bi dąmbɛ̨ni 'bʉ mi du, nɛ dim hmuts'ʉt'abi nɛ di manda gätho yʉ ts'ʉt'abi gue i 'bʉcua ja ra häi. Nu'a di huɛ̨gahʉ nɛ bi yąnjʉ nangue ma ts'oquihʉ, bi mberca ma mbʉihʉ nangue ran ts'o, nangue rá ji bi mbäm 'bʉ mi du bʉ ja ra pont'i. 6 Nu ra Jesucristo bi 'dajʉ ra ts'ɛdi dan ts'ʉt'abihʉ nɛ dam mbäjąhʉ ga ørpahʉ rá 'bɛfi bʉ i ja rá ts'ɛdi Oją rá Ta. Nɛ nu'a ra Jesucristo din ja rá nuįxte nɛ rá ts'ɛdi høn'bʉ go njąm'bʉ maząi. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya. 7 Nuna ra Jesucristo guet'a ba ɛ̨hɛ̨ ban 'yohʉ yʉ güi, nɛ gätho yʉ ją'i da nu. Nɛ gätho to'o bi ʉcpi da nu, nɛ gätho yʉ ją'i i 'bʉcua ja ra ximhäi ɛ̨mmɛ din ja ra dumbʉi 'bʉ bi nu a. Majuąni njabʉ din ja 'bʉ bá ɛ̨hɛ̨. Nɛ hønt'a gam bɛ̨mhbʉ a ya. 8 Nu ra Cristo bi 'yɛ̨na: “Nugä ra mbʉdi dám 'bʉcä, nɛ njąm'bʉ him mi 'bʉcä,” ɛ̨n'a ra Hmu mahɛ̨ts'i nuįxte rá ts'ɛdi, nu'a i 'bʉi nɛ mi 'bʉi, nɛ i 'bʉi maząi.

Ra Xuua bi nu madą rá ts'ɛdi ra Cristo

9 Nugä dra Xuuagä, ni cujʉ nangue ra Cristo, dí ot'ahʉ ra søcuą ya. Nujʉ dí comhbʉ yʉn ʉnbi guín nuhʉ nangue dí ɛ̨c'yɛihʉ ra Hmu mahɛ̨ts'i. Nu'a Oją di manda bʉ ja ma mbʉihʉ, nɛ ra Jesucristo bi 'dajʉ ra ts'ɛdi ngue hin dadí xømbʉihʉ 'bɛ'a dí nuhʉ. Nɛ nugä dra Xuuagä dí ofädigä bʉ ja ra häi Patmos, n'da ra t'ʉhäi i ja bʉ ja ra dehe nguetho dím mangä rám hman Oją nɛ dí mangä nangue ra Jesucristo. 10 Nu'a ra pa domingo dán yą'be Oją, nɛ 'bex bi bɛ̨ngä a rá ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją. Nɛ dá øcä n'da ra nde bʉ ja ma xʉthä tengu'bʉ n'da ra thʉxi, ɛ̨mmɛ nts'ɛdi thoho. 11 Nɛ nu ra nde bi 'yɛ̨na: “Nugä dra mbʉdigä nɛ hinjąm'bʉ ngue him mi 'bʉcä, nɛ ząi dí 'bʉcä.” Nɛ nu'a ra nde bi xicä, bi 'yɛ̨na: “Gui 'yo't' ya 'bɛ'a gätho gui nu, nɛ gui pɛnpʉ 'bʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛ̨i, gue'ʉ dim pɛti bʉ ja yoto yʉ hnini bʉ ja ra häi Asia, guepʉ ja ra hnini Efeso, nɛpʉ ja ra hnini Esmirna, nɛpʉ ja ra hnini Pérgamo, nɛpʉ ja ra hnini Tiatira, nɛpʉ ja ra hnini Sardis, nɛpʉ ja ra hnini Filadelfia, nɛpʉ ja ra hnini Laodicea.” 12 Nɛ nugä dra Xuuagä 'bex dá nyɛ̨gui ngue dín nde ga nugä to'o bin yą. Nɛ dá nugä yoto yʉ lámpara ngue ra oro yʉ́ gua. 13 Nɛ dá nugä i 'bä inde bʉ ja yʉ lámpara ra Cristo, ngue'a bin ją'i ua ja ra ximhäi, mi he ra pahni xʉm mba, i sørpʉ ja yʉ́ gua, nɛ man thu't'i rá tįya n'da ran gʉt'i ngue ra oro. 14 Nu'ʉ yʉ́ xtą tengu ra t'axca xidɛ'yo, ogue tengu ra t'axcasɛ. Nɛ nu yʉ́ dä ɛ̨mmɛ bi hyät'i tengu'bʉ n'da ra sibi i sø. 15 Nɛ nu'ʉ yʉ́ gua, ɛ̨mmɛ di fɛxni tengu ra xit'ɛgui ra bronce di hoc ra sibi nɛ i pa nthąmmi xʉn ho. Nɛ nu'a rá nde tengu yʉ dąthe xʉn ngu nɛ nts'ɛdi di hį. 16 Nɛ mi o rán 'yɛi yoto yʉ sø, nɛ bi bøxpʉ ja rá nde tengu n'da ra espada i yoho yʉ́ hɛt'i ngue din juąnbate. Nɛ nu'a rá hmi ɛ̨mmɛ bi fɛxni tengu rá ts'ɛdi ra hyadi 'bʉ bi hyuxyadi. 17 Nɛ nu'bʉ má nugä, dá tąngä bʉ ja rá gua tengu'bʉ ya xtá tugä. Pɛ nuna bi dosca rán 'yɛi nɛ bi xiqui: “'Yo guín su, nguetho nugä dra mbʉdigä nɛ dran zɛguigä, nɛ hinjąm'bʉ him mi 'bʉcä. 18 Nugä ząi dí 'bʉi, guecä dá tugä pɛ nuya guí nu dí 'bʉcä ya, nɛ dam 'bʉcä maząi høn'bʉ go njąm'bʉ. Nɛ i ja ma ts'ɛdi gue dadí manda hapʉ i pa ʉ xʉn du. I jagä ran sogui ngue ga xocpa ʉ 'da, nɛ ga jurpa ʉ mi'da.” 19 Nɛ bi xiqui, bi 'yɛ̨na: “Dami 'yo't' ya 'bɛ'a gätho guí nu ya, ngue gätho i ja ya, nɛ'ʉ gätho din ja m'bɛjua. 20 Ga xi a ya 'bɛ'a ní hmɛpya i ja bʉ man 'yɛi, ngue yoto yʉ sø nɛ'ʉ yoto yʉ lámpara ngue yʉ oro yʉ́ gua. Gue yoto yʉ sø, rá hmɛpya ʉ yoto yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i, gue di zɛ'ʉ dim pɛti bʉ yoto yʉ hnini, ngue 'da'a n'danni yʉ hnini i 'bʉi. Nɛ nu'ʉ yoto yʉ lámpara rá hmɛpya ʉ yoto yʉ́m pɛti yʉ 'yɛ̨c'yɛi hapʉ ząi dim pɛti.”

2

Ram hma da hmam bʉ ja ra hnini Éfeso

1 Nu'a ra nde bi xicä ngue ga o't'a n'da ra søcuą, ga undä a ram 'bɛhni ngue i fäx ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra hnini Éfeso. Nɛ nu'a ra søcuą da hmam bʉ 'bʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nu yʉ́m hmansɛ a gue i 'yo inde bʉ ja yoto yʉ lámpara, nɛ i o rán 'yɛi yoto yʉ sø. 2 Nɛ nu'a ra nde bi xi'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ, bi 'yɛ̨na: “Dí pącä 'bɛ'a gätho gá 'yøthʉ bʉ, nɛ dí pącä hangu nangu ra 'bɛfi gá 'yøthʉ. Nɛ dí pącä gue hin gán xømbʉi nangue ni 'bɛfihʉ. Nɛ dí pącä ngue xingui ts'ʉ gadí jafʉ da 'yøt' ran ts'om'bäi n'da. Nɛ gá 'yänhdʉ 'da yʉm hman ʉ to'o ɛ̨na yʉ́ 'bäihʉ ra Cristo, nɛ gá pąhmbʉ yʉ hyäte thoho ʉ. 3 Nɛ dí pącä gue hin gán xømbʉihʉ ran ʉnbi gá nuhʉ, nɛ ra 'bɛfi gá 'yøthʉ nangue gá 'yɛ̨c'yɛigahʉ, nɛ xingui ts'ʉ gá 'yɛ'ts' ni t'ɛ̨c'yɛihʉ. 4 Pɛ i ja ahʉ ts'ʉ gue hin dí numanhogä, ngue gá 'yɛs'hʉ ts'ʉ a guí bɛ̨njʉ ya nɛ hín gadín huɛ̨jʉ. Nɛ hin guín jahʉ bʉ 'bʉ ra mbʉdi thoho gá 'yɛ̨c'yɛigahʉ. 5 Dami bɛ̨mhbʉ ya hangu na ngu bi gą'a ni t'ɛ̨c'yɛihʉ 'bʉ gmí 'yɛs'hʉ a gní bɛ̨njʉ nɛ gá 'yɛ'ts' nin huɛ̨catehʉ. Dami päh nin 'yomfɛ̨nihʉ ya. Dami thojʉ a gmí øthʉ rá mbʉdi thoho. Pɛ nu'bʉ guexta'a guí øthʉ, ga 'uecä n'da ra lámpara 'bʉ, nɛ him man ga ja ahʉ tengu'bʉ ra lámpara bʉ guí 'bʉhmbʉ, 'bʉ hin gui hoc nin 'yomfɛ̨nihʉ. 6 Pɛ i ja ahʉ 'bɛ'a xʉn ho ts'ʉ, nguetho n'dat'a dím bɛ̨mhbʉ gue hin dín numanhohʉ a i øt'ʉ yʉ nicolaítas. 7 Nu'bʉ i ja ni zaguhʉ, gui 'yøhmbʉ 'bɛ'a da xi ahʉ a rá Hogandąhi Oją gätho gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ. Nɛ nu'ʉ to'o hin da thąpi nangue ran ts'o, ga undä ran t'ɛ̨di da za yʉn dät'o bʉ ja ra za t'ɛ̨mbi rá za ra temaząi, gue i 'bäpʉ 'bʉ Oją,” bi 'yɛ̨n'a ra nde bi zoqui.

Ram hma da hmam bʉ ra hnini Esmirna

8 Nɛ xø bi 'yɛ̨ngui: “Nuya gui 'yorpa ra søcuą ram 'bɛhni gue i fäx yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra hnini Esmirna. Nɛ gui xifi gue mam hmangä, guecä mi 'bʉcä 'bʉ ra mbʉdi thoho nɛ dam 'bʉcä maząi, nugä dá tugä nɛ dá ndants' mahøn'a nɛ dí 'bʉhya, gui 'yɛ̨na. Nɛ nu'a ra søcuą da hmam bʉ 'bʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ra hnini Esmirna.” 9 Nɛ ɛ̨n'a ra nde: “Dí pącä 'bɛ'a gätho nín ʉnbi guí sähʉ nanguecä. Nɛ dí pącä gue gyʉ hyoyahʉ bʉ ja ra häi, pɛ xʉn ngu i ja ahʉ nangue Oją. Nugä dí pącä gue di c'ąman'ʉ ahʉ 'da yʉ judío gue ɛ̨nsɛ majuąni yʉ judío ʉ, gue nde da ma yʉ́ t'ʉhni Oją ʉ. Pɛ him majuąni yʉ́ t'ʉhni Oją ʉ, pɛgue rám pɛti ra zįthu a i øt'ʉ. 10 Nɛ 'yo guí suhʉ ran ʉnbi gue mi ts'ʉtho din ja ahʉ. Gui 'yøhmbʉ ya 'bɛ'a din ja ahʉ, ngue gui nuhʉ rán ts'äte ra zįthu nu'bʉ da jo ahʉ 'da ahʉ. Nɛ 'dɛt'apa guin nuhʉ yʉn ʉnbi. Nɛ nu'bʉ hin gui 'yɛ'ts' ni t'ɛ̨c'yɛihʉ madague'a gui tuhʉ, gá tąhmbʉ xʉn ho a ra te 'bʉ. 11 Nu'bʉ i ja ni zaguhʉ, gui 'yøhmbʉ ya 'bɛ'a i xi ahʉ rá Hogandąhi Oją gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ. Nɛ nu'ʉ to'o hin da thąpi nangue ran ts'o, hin da mba bʉ ja ran ʉnbi maząi, nɛ hin di ʉnba a ná yoho ran dąte,” bi 'yɛ̨n'a ra nde bi xiqui.

Ram hma da hmam bʉ ra hnini Pérgamo

12 Nɛ bi xic mahøn'a ra nde, bi 'yɛ̨na: “Nuya gui 'yorpa ra søcuą ram 'bɛhni ngue i fäx ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra hnini Pérgamo, gue da mam bʉ 'bʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ gui 'yo't'i 'bɛ'a dí mangä gue i jagä ra espada yoho yʉ́ hɛt'i. 13 Nugä dí pącä 'bɛ'a guí øthʉ hapʉ guí 'bʉhmbʉ, guepʉ di manda ra zįthu. Nɛ dí pącä gue hin gá hyɛhmbʉ ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, xíngui ts'ʉ gá cønjʉ nu'bʉ mi mba ntho bʉ a ma hoga'yɛ̨hɛ̨ ra Antipas, guepʉ 'bʉh ra zįthu. 14 Pɛ i ja ahʉ ts'ʉ a gue hin dí numanhogä, nguetho i 'bʉ i 'da ahʉ i tɛn rán xädi ra Balaam, nu'a ran 'yohʉ gue bi xänba ra Balac 'bɛ'a da 'yøt'e gue da hyät'ʉ yʉ israel. Nu ra Balac bi xih yʉ ją'i da dɛn yʉ́n gopa yʉ hmite, ngue da zi 'bɛ'a bi mbøspa ʉ, nɛ da 'yøt' ran 'yomt'ɛ̨ni. 15 Nɛ i 'bʉ i 'da ahʉ gue hingui nde da 'yɛ'ts' yʉ́n xädi yʉ nicolaítas, nɛ hin dí numanho 'bɛ'a øt'ʉ. 16 Janangue'a dami päh nin 'yomfɛ̨nihʉ. Nɛ nu'bʉ hin'na, ga mbagä bʉ n'dihi nɛ ga sʉ'ʉ nangue mam hmangä, tengu ra espada gue i pøm bʉ ma ndegä,” bi 'yɛ̨n'a ra nde gue bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i. 17 Nɛ bi thoqui bi xiqui, bi 'yɛ̨na: “Nɛ to'o i ja yʉ́ zagu, da 'yøde 'bɛ'a xi'a rá Hogandąhi Oją yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ to'o hin da thąpi nangue ran ts'o, ga undä ra maná mahɛ̨ts'i gue nt'ągui. Nɛ ga undä n'da a n'da ra do xʉn t'axi guepʉ nt'o't'i ma'da'yo rá thuhu zɛhɛ. Nɛ xínga gue'ʉ mi'da yʉ ją'i da bądi 'bɛ'a nt'o't'i bʉ, hønt'a to'o da hyąni,” ɛ̨n'a ra nde bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i.

Ram hma da hmam bʉ ra hnini Tiatira

18 Nɛ bi xic mahøn'a, bi 'yɛ̨na: “Nuya gui 'yorpa ra søcuą ram 'bɛhni gue i fäx ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ ja ra hnini Tiatira, gue da hmam bʉ 'bʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Gui 'yorpi 'bɛ'a dí mangä rá Ts'ʉnt'ʉgä Oją, gue i sø ma dä tengu ra sibi i thɛ, nɛ nu'ʉ ma gua di fɛxni tengu n'da ra bronce ra xit'ɛgui gue i pa nthąmmi xʉn ho. 19 Dí pącä 'bɛ'a gätho guí øthʉ nɛ dí pącä gue i ja nin huɛ̨catehʉ nɛ majuąni guím bɛ̨njʉ, nɛ ja a ni t'ɛ̨c'yɛihʉ xʉn ho. Nɛ dí pącä gue guí øthʉ xʉn ho rá 'bɛfi Oją, nɛ hin gán xømbʉihʉ. Nɛ man'da xʉn ho guí øthʉ ya xinda gue'bʉ ra mbʉdi tho gá 'yɛ̨c'yɛihʉ. 20 Pɛ i ja ahʉ ts'ʉ a hin dí numanhogä, nguetho gadí jafʉ in xänbate bʉ n'da ra xisu, ra Jezabel, gue'a i ɛ̨nsɛ rá pøngahyą Oją. Pɛ nu'a i xänba yʉ 'yɛ̨c'yɛi bʉ da dɛn yʉ́n ts'ihmɛ yʉ hmite, nɛ i xänba ran 'yomt'ɛ̨ni. 21 Nugä dá tø'mi a ra xisu ngue xtí päh rán 'yomfɛ̨ni, pɛ hingui nde, i nde di thocta a ra ts'on'yomfɛ̨ni. 22 Janangue'a ga un ran ʉnbi nts'ɛdi, gue din hyɛ̨n'na ra xisu, nɛ'ʉ gätho to'o i tɛnni da nu ran ʉnbi nts'ɛdi gue ga undä. Nɛ din jabʉ ga øt'ä nu'bʉ hin di päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni ʉ nɛ hin da hyɛh ran ts'o i øthʉ a ra xisu. 23 Nɛ nugä ga ho gätho yʉ́ t'ʉhni a ra xisu, guepʉ da bą ʉ gätho yʉ 'yɛ̨c'yɛi gue dí pącä yʉ́n 'yomfɛ̨ni yʉ ją'i, nɛ dí pącä 'bɛ'a gätho in nde yʉ́ mbʉi ʉ. Nɛ ga cos'ahʉ 'bɛ'a gá 'yøthʉ n'da ngu n'da ahʉ. 24 Pɛ mi'da ahʉ bʉ ja ra hnini Tiatira gue hin gá tɛnhdʉ rán xädi ra xisu, nɛ hin guí pąhmbʉ rán xädi ra zįthu tengu i man ʉ 'da gue ɛ̨na pądi xʉn ho rán xädi ra zįthu. Nɛ nugä hin ga 'da ahʉ man'da xʉn hɛ̨i gui 'yøthʉ. 25 Pɛ hønt'a ga xi ahʉ, guim bɛnthʉ xʉn ho ni t'ɛ̨c'yɛihʉ asta gue'bʉ go bá ɛ̨cä mahøn'a. 26 Nɛ nu'ʉ to'o hin da thąpi nangue ran ts'o, nɛ'bʉ di thoqui da 'yøt'e 'bɛ'a gätho dí ndegä asta gue'bʉ go rán zɛgui ra pa, ga undä ran t'ɛ̨di di manda 'da yʉ xɛqui ra häi, ngue ga comhbe ra ts'ɛdi bi 'dacä ma Ta. 27 Nɛ'ʉ di manda gätho ʉ yʉ ją'i ngue 'dahma 'dan'yo bʉ na yą. Nɛ da 'yut ram fɛt'ɛgui ʉ man sʉihe, tengu'bʉ da xɛn ra jąhäi a ra bareta ngue din tɛ̨xt'i. Nɛ gue'a ra ts'ɛdi bi 'dacä ma Ta. 28 Nugä tengu'bʉ dra Dąsø. Nɛ to'o da 'yøt'e 'bɛ'a xʉn ho, dam 'bʉhmbe 'bʉ guá pengä. 29 Nɛ nu'bʉ i ja ni zaguhʉ, gui 'yøhmbʉ 'bɛ'a i xih rá Hogandąhi Oją yʉ 'yɛ̨c'yɛi,” ɛ̨n'a rá Ts'ʉnt'ʉ Oją.

3

Ram hma da hmam bʉ ra hnini Sardis

1 Nɛ xø bi 'yɛ̨ng mahøn'a: “Nuya gui 'yorpa ra søcuą ram 'bɛhni i fäx ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ ja ra hnini Sardis. Nɛ gui xih mam hmangä, ngue dí 'bʉ'be rá Hogandąhi Oją i juadi xʉn ho yʉ́ ts'ɛdi. Nɛ i o ma 'yɛ ʉ yoto yʉ sø. Nɛ nuna mam hma da hmam bʉ 'bʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nugä dí pącä 'bɛ'a gätho guí øthʉ bʉ. Nu ahʉ guí mamhbʉ maxøts'e thoho, nɛ sä guí ɛ̨mhbʉ guí 'bʉhmbʉ nangue Oją, pɛ dí pącä, nu ahʉ, tengu'bʉ ya xʉn du ni tehʉ. 2 Pɛ daman nuhmbʉ ya, nɛ dami zacuahʉ a zʉ ts'ʉ ni t'ɛ̨c'yɛihʉ bi bongui, n'damhma him majuąni da du ni tehʉ ngue gan ʉnbahʉ mazä. Nguetho dí pącä gue hin guí øthʉ in nde Oją gui 'yøthʉ. 3 Dami bɛ̨mhbʉ ya 'bɛ'a bi sän'nahʉ. Nuya dami päh nin 'yomfɛ̨nihʉ, nɛ dami tɛnhdʉ 'bɛ'a gá pąhmbʉ rá mbʉdi. Pɛ nu'bʉ hin gui päh nin 'yomfɛ̨nihʉ, ga mbagä bʉ tengu n'da ra bɛ̨, nɛ hin gui pąhmbʉ 'bɛ'a má ora ga søngä bʉ, nɛ ga ʉn'nahʉ. 4 Pɛ i 'bʉ'i 'da ahʉ gue him bi ts'on yʉ́ mbʉi. Nɛ nu'ʉ dan 'yohe ʉ, nɛ da hye ʉ yʉ pahni xʉn t'axi nguetho yʉ́n sähʉ dan 'yohe,” bi 'yɛ̨n'a ra nde bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i. 5 Nɛ bi thoqui bi xic ra nde, bi 'yɛ̨na: “Nɛ nu'ʉ to'o hin da thąpi nangue ran ts'o, da hye yʉ pahni xʉn t'axi. Nɛ hin ga ts'onba yʉ́ thuhu i huxpʉ ja ra søcuą i ma to'o i ja ra temaząi. Nɛ gam mangä gue ma mbɛtigä ʉ, guepʉ ja rá hmi ma Ta, guepʉ i 'bäh yʉ́m 'bɛhni mahɛ̨ts'i. 6 Nɛ nu'bʉ i ja ni zaguhʉ, dami 'yøhmbʉ 'bɛ'a i xih rá Hogandąhi Oją ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi,” ɛ̨n'a ra nde.

Ram hma da hmam bʉ ra hnini Filadelfia

7 Nɛ bi xiqui mahøn'a: “Nuya gui 'yo't' man'da ra søcuą, gui un'na ram 'bɛhni i fäx'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ ja ra hnini Filadelfia, gue da hmam bʉ 'bʉh yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ gui xih mam hmangä gue xʉn hothogä, hin'yʉ ma ts'oqui, nɛ hønt'a majuąni dím mangä. Nɛ dí hą ran sogui ngue ra hmɛpya i jagä ra ts'ɛdi tengu ra hmɛpya bi 'yu'a ra David. Nɛ nu'bʉ ga xocpa n'da bʉ ja ma ts'ɛdi, njo'o n'da da zä da gurpi, nɛ nu'bʉ ga jurpa n'da, njon da zä da xocpi. 8 Nugä dí pącä 'bɛ'a gätho guí øthʉ bʉ, nɛ dá xoc'ahʉ rá 'yu Oją man'da da zä gui 'yørcahʉ ma 'bɛfi, nɛ hingui sä n'da ra ją'i da got ra 'yu. Nɛ dí pącä ngue hinguin zaqui ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, pɛ i ja ahʉ ts'ʉ. Thocua thoho gá tɛn man xädigä, xíngui ts'ʉ gá hyɛgahʉ. 9 Pɛ nuya dami 'yøhmbʉ ts'ʉ ya 'bɛ'a din ja yʉ ją'i bʉ gue i tɛn ra zįthu, nu'ʉ im ma gue yʉ hogajudío ʉ, pɛ him majuąni yʉ hogajudío, ngue hingui tɛn Oją ʉ. Nugä ga japi din dąnyahmu bʉ ja ni guahʉ to'o i tɛn'na ra zįthu, n'dahma da bą ʉ ɛ̨mmɛ ngue dádí huɛ̨c'ahʉ gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ. 10 Nɛ nangue a dá xi ahʉ, nɛ hin gán xømbʉihʉ 'bʉ mi mba ma ʉn'ni ahʉ, tengugä, janangue'a ga jamansu ahʉ nu'bʉ bi zøn ra pa din ja ran ʉnbi nts'utho ua ja ra ximhäi, ngue da ts'ä gätho yʉ ją'i i 'bʉcua ja ra ximhäi. 11 Nuya him maya'a ga mbagä bʉ. Nde'bʉ gan jamansuhʉ gue hin gui jafʉ n'da di ts'on'na ni t'ɛ̨c'yɛihʉ, ngue hin da zä gui hyąmhbʉ 'bɛ'a gá tąhmbʉ. 12 Nɛ nu'ʉ to'o hin da thąpi nangue ran ts'o, ga japi da hyąn a ra 'bɛfi nuįxte thoho, ngue tengu n'da ra guangu bʉ ja rá ngu ma Ojąhʉ mahɛ̨ts'i, nɛ njąm'bʉ da bøm bʉ. Nɛ ga o't'ä rá thuhu ma Oją bʉ ja rá ją'i, nɛ ga orpʉ rá thuhu rá hnini ma Oją, Jerusalén ma'da'yo, guet'a ra hnini ba cąpʉ bí 'bʉ Oją mahɛ̨ts'i. Nɛ'a ma thuhu ma'da'yo ga o't'ä bʉ ja rá ją'i ʉ. 13 Nɛ to'o i ja yʉ́ zagu, dami 'yøhmbʉ 'bɛ'a i xih rá Hogandąhi Oją ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi,” bi 'yɛ̨na.

Ram hma da hmam bʉ ra hnini Laodicea

14 Nɛ bi xiqui mahøn'a, bi 'yɛ̨na: “Nuya gui 'yorpa ra søcuą ram 'bɛhni i fäx'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉpʉ ja ra hnini Laodicea, da hmam bʉ a. Nɛ gui xih mam hmangä guecä ząi dím mam majuąni. Nugä dá øt'ä 'bɛ'a gätho i ja ua ya gue bi zänd Oją. 15 Nugä dí pącä 'bɛ'a gätho gá 'yøthʉ bʉ, xøgue guí 'yo indethʉ, yoho nin 'yomfɛ̨nihʉ, nɛ 'da xni hothʉ. Man'da xcá numanho ahʉ 'bʉ n'dat'a ni t'ɛ̨c'yɛihʉ xquí 'yøthʉ, xtán ho ogue hin di ho. 16 Pɛ nugä dí san'nahʉ a gá 'yøthʉ, nɛ ga sox ahʉ. 17 Guetho nu ahʉ sä guí ɛ̨mhbʉ gyʉ mɛmbɛtihʉ 'bɛ'a gätho guí homhbʉ, nɛ guí ɛ̨mhbʉ hin'yʉ 'bɛ'a man'da guí homhbʉ. Pɛ nugä dí pącä gue hin'yʉ 'bɛ'a i ja ahʉ di muui. Pɛ huɛ̨cate ahʉ, xøgue ndumbʉi thoho ahʉ, tengu'bʉ gyʉ 'yąhehʉ nɛ guí xädähʉ,” ɛ̨n'a ra nde bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i. 18 Nɛ xø bi 'yɛ̨na: “Nugä gan zo ahʉ ts'ʉ, gua ɛ̨hmbʉ ga 'da ahʉ ra temaząi, tengu'bʉ gui tämhbʉ ra oro mahoqui ngue ra sibi, janangue'a majuąni gam mɛmbɛtihʉ. Nɛ ga 'da ahʉ ran ho ni mbʉihʉ, tengu'bʉ gui tän yʉ pahni xʉn t'axi gui hyehʉ, janangue'a hin gui pɛ'ts' ni sähʉ ngue hin'yʉ 'bɛ'a gdí comp' ni ją'ihʉ. Nɛ ga xoc'a ni dähʉ, tengu'bʉ gui tämhbʉ ra 'yɛ̨thį gui cospa ni dähʉ, janangue'a da zä gui nuhʉ xʉn ho. 19 Nugä ga dąmhyą ahʉ ts'ʉ, nɛ ga 'da ahʉ ts'ʉ ran ʉnbi gätho to'o dadí huɛ̨cä, n'damhma di hoc'a ni mbʉihʉ. Janangue'a daman ɛ̨hyahʉ gui päh nin 'yomfɛ̨nihʉ. 20 Nuya gui 'yøhmbʉ ts'ʉ, nguetho dí 'bäcä bʉ ja ra goxthi, dín zo ahʉ. Nɛ to'o da 'yøh ma ndegä nɛ da xogui, ga cʉrpʉ, dam 'bʉ'be bʉ nɛ dam pą'be. 21 Nɛ to'o hin da thąpi nangue ran ts'o, ga japi ga huxhe bʉ mahɛ̨ts'i, guepʉ i ja ma ts'ɛdi, tenguthoho 'bʉ má tąpä ran ts'o nɛ dí hux'be ma Ta bʉ mahɛ̨ts'i. 22 Nɛ to'o i ja yʉ́ zagu, da 'yø'a i xi a rá Hogandąhi Oją ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi,” bi 'yɛ̨n'a ra nde bi xiqui.

4

Ran thąnde bʉ mahɛ̨ts'i

1 Nɛ nu'bʉ mi jua a bi mam bʉya, dá ndøts'e, nɛ dá nugä nsoqui n'da ra jut'i mahɛ̨ts'i. Nɛ nu'a ra nde dá øcä tengu thoho n'da ra thʉxi i yą nts'ɛdi, bi 'yɛ̨ngui: “Ba ɛ̨cua nɛ ga ut'a'i 'bɛ'a jatho din ja m'bɛjua.” 2 'Bex bi 'dacä ra ts'ɛdi rá Hogandąhi Oją gue bi zä dá nugä bʉ. Nɛ dá nugä bʉ mahɛ̨ts'i n'da ran thuts'i mahoqui xʉn ho, tengutho bʉ hux yʉ hmuts'ʉt'abi. Nɛ mí huxpʉ n'da. 3 Nɛ nu'a to'o mi hupʉ, di fɛxni tengu yʉ fɛxna sødo ra jaspe ogue ra cornalina. Nɛ bi go'ma ra 'bɛjʉni di fɛxni tengu ra fɛxna sødo ra esmeralda. 4 Nɛ bi mbäs' pʉ ja ran thuts'i mi 'däte ma goho yʉn thuts'i, guepʉ mi hupʉ 'däte ma goho yʉ dąc'yɛi. Gätho mi he yʉ pahni xʉn t'axi nɛ mi hu'ts' yʉ́ corona ra oro. 5 Nɛ guepʉ ja ran thuts'i mi hø inde, bi bøm bʉ ra huɛi nts'ɛdi, nɛ ran gäni ɛ̨mmɛ di thoni, nɛ yʉ nde. Nɛ nubʉ mi hu a n'da, mi ja bʉ yoto yʉ sibi gue mi xɛh yʉ t'ʉsibi, rá hmɛpya rá Hogandąhi Oją ʉ, gue í juadi xʉn ho yʉ́ ts'ɛdi. 6 Nɛ nubʉ mi hu a n'da, mi ja bʉ n'da ɛ̨na ra deją, nɛ ɛ̨na ra xito. Nɛ dá nugä goho yʉn t'uti gue madim 'bä't'a ran thuts'i, gue i 'bʉi. Nɛ gätho goho yʉn t'uti mi ja yʉ́ dä bʉ yʉ́ hmi nɛ yʉ́ xʉthä, nɛ gätho yʉ́ ją'i. 7 Nu'a n'da ran t'uti bi nɛqui tengu n'da ra zate ra león, ná yoho bʉya bi nɛqui tengu n'da ra toro, nɛ ná hyu bʉya bi nɛqui tengu rá hmi ran 'yohʉ, nɛ ná goho bi nɛqui tengu n'da ra dąpɛnts'ʉ madí tʉnts' yʉ́ zahua, tengu'bʉ 'yo. 8 Nɛ gätho goho yʉn t'uti i 'bʉi, ja n'da ngu n'da 'dato yʉ́ hua. Nɛ gätho yʉ́ hua i ja xʉn ngu yʉ́ dä maxøts'e nɛpʉ mbo. Nɛ ma pa nɛ ra xui bi dąnde Oją, xíngui ts'ʉ bin hɛ̨'a nán tuhu, nɛ bi 'yɛ̨m 'bʉ min tuhu:

Xʉn ho, xʉn ho, xʉn hotho Oją

nuįxte rá ts'ɛdi,

gue'a mi 'bʉi nɛ i 'bʉhya, nɛ guet'a i 'bʉi maząi.

9 Nɛ gätho goho yʉn t'uti bi dąnde a gue mi hu inde bʉ, bi 'yɛ̨spa a Oją nɛ bi xifi jamadi Oją gue i 'bʉhya nɛ dim 'bʉi maząi høn'bʉ go njąm'bʉ. 10 Nɛ nu'bʉ mi dąnde Oją yʉn t'uti, gätho 'däte ma goho yʉ dąc'yɛi bin dąnyahmu bʉ ja rá hmi a i hu inde bʉ, nɛ bi un'ndʉ yʉ́ corona ra oro gue mi hu'ts'i. 11 Nɛ bi 'yɛ̨na:

Nu'i ma Hmu ahe, ma Oją ahe,

høn'a thoho nin säui din ja ni nuįxte nɛ ni ts'ɛdi, nɛ høn'a thoho nin säui da numansu a ʉ gätho i 'bʉi.

Nguetho gätho gá 'yøt'e 'bɛ'a i ja ya,

nangue ni pähä zɛhɛ, nɛ gue'a ni pähä án ja'ʉ 'bɛ'a i ja ya.

5

Ra T'ʉdɛ'yo rán säui di tʉnts'a ra søcuą

1 Nɛ nugä dra Xuuagä dá nugä a mi huxpʉ ja ran thuts'i mi cą bʉ rán 'yɛi n'da ra søcuą m'bants'i nɛ nt'o't'i maxøts'e nɛpʉ mbo. Nɛ mi ja yoto yʉ́n cuahmi bʉ ja ra søcuą. 2 Nɛ dá nugä n'da ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i xʉn zaqui, nɛ nts'ɛdi bi ma: “Ha 'bʉ a n'da rán säui da xøc'ʉ yʉ́n cuahmi i ja ua ja ra søcuą, ngue di tʉnts'i,” bi 'yɛ̨na. 3 Nɛ xínga n'da mi 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, xínga n'da mi 'bʉpʉ ja ra häi, nɛ xínga n'da mi 'bʉpʉ i 'bʉ ʉ xʉn du rán säui da xøc yʉ́n cuahmi ra søcuą ngue da bądi 'bɛ'a nt'o't'i bʉ. 4 Nɛ nugä dra Xuuagä ɛ̨mmɛ dán zongä nguetho njongui 'bʉi rán säui di tʉnts'a ra søcuą ngue da nu 'bɛ'a nt'o't'i bʉ. 5 Nɛ nu n'da ra dąc'yɛi bi 'yɛ̨ngui: “O guí zoni,” bi 'yɛ̨ngui, “nguetho 'bʉ'a n'da t'ɛ̨mbi ra León nangue rá 'yʉ ra Judá, nɛ rá 'yʉ ra ts'ʉt'abi ra David, nu'a him bi thąpi nangue ran ts'o, nɛ da zä da xøc'ʉ yʉ́n cuahmi ra søcuą.” 6 Nɛ 'bex dá nugä n'da i 'bä inde bʉ 'bʉh yʉn t'uti, nɛ'ʉ 'däte magoho yʉ dąc'yɛi. Nɛ nu'a bi nɛqui tengu n'da ra T'ʉdɛ'yo bi mba ntho. Nu'a ra T'ʉdɛ'yo mi ja yoto yʉ́ dąni nɛ mi ja yoto yʉ́ dä, gue'a ra hmɛpya rá Hogandąhi Oją gue í juadi xʉn ho yʉ́ ts'ɛdi, bá 'bɛhni gätho ná ngʉni ra ximhäi. 7 Nɛ bi mba bʉ nɛ bi gąnba ra søcuą gue mi ja bʉ rán 'yɛi n'da gue mi hupʉ ja ran thuts'i. 8 Nɛ nu'bʉ mi gąnba ra søcuą, nu'ʉ 'däte magoho yʉ dąc'yɛi bin dąnyahmu bʉ ja rá gua ra T'ʉdɛ'yo. Nɛ n'da ngu n'da mi hą yʉ́ arpa'bida, nɛ gätho mi ja yʉ́ ximbo ra oro mayuh rán dɛga ra za i yʉmanho, ra hmɛpya gue ní mba nt'ɛ̨spi Oją, gue i ɛ̨spa Oją ʉ yʉ́ t'ʉhni. 9 Nɛ gätho bin tu a n'da ra thuhu ma'da'yo, ɛ̨n'ʉ:

Høn'a zɛhɛ i nin säui gui xøcua yʉ́n cuahmi ra søcuą,

nguetho ya bi tho i, nɛ nangue ni ji guí jut'ʉ yʉ ją'i, ngue gá 'yørpa yʉ́ mbɛti Oją ʉ

gätho ʉ 'da gue 'dahma 'dan'yo bʉ na yą, nɛ gätho ʉ 'da gue 'dahma 'dan'yo yʉ́ 'yʉ, nɛ gätho ʉ 'da gue 'dahma 'dan'yo yʉ́ häi mi 'bʉi.

10 Nɛ gá un ni ts'ɛdi din ts'ʉt'abi, nɛ dim mbäją bʉ di manda rá ts'ɛdi Oją,

nɛ di manda bʉ ja ra häi, bi 'yɛ̨m 'bʉ min tuhu.

11 Nɛ nugä dra Xuuagä, 'bex dá nugä nɛ dá øcä yʉ́ nde yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ munts'i, ngue yʉ millone thoho madím 'bä't'a mi hupʉ ja ran thuts'i, nɛ yʉn t'uti nɛ yʉ dąc'yɛi. 12 Nɛ gätho yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i nts'ɛdi bin tuhu, nɛ bi 'yɛ̨m 'bʉ min tuhu:

Nangue bi du ra Jesús ra T'ʉdɛ'yo,

rán säui din t'un rá ts'ɛdi, nɛ 'bɛ'a gätho di muui,

nɛ ran 'yomfɛ̨ni nuįxte, nɛ ra ts'ɛdi nuįxte,

nɛ da hyąnba yʉ́m hman ʉ i numansu. Nɛ da t'ɛ̨spi nɛ ɛ̨mmɛ da hnumanho.

13 Nɛ 'bex dá øcä bi mba nt'ɛ̨spi a huxpʉ ja ran thuts'i, nɛ ra Jesús ra T'ʉdɛ'yo. Gätho i 'bʉi bi man'ʉ tengu n'dare thoho:

Mająpi thoho nɛ i hnumansu ngue nuįxte thoho. Nɛ din ja rá ts'ɛdi xʉn ho,

nɛ gätho i 'bʉi da 'yɛ̨spi høn'bʉ go njąm'bʉ maząi. Njabʉ bi ma gätho i 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i, nɛpʉ ja ra häi, nɛ'ʉ xʉn du, nɛ'ʉ 'bʉpʉ ja yʉ deją, ngue n'dat'a bi man'ʉ.

14 Nɛ gätho goho yʉn t'uti i 'bäpʉ mahɛ̨ts'i bi 'yɛ̨na: “Nɛcähe n'dat'a dím bɛ̨mhbe a,” bi 'yɛ̨n'ʉ. Nɛ gätho 'däte magoho yʉ dąc'yɛi mi 'bʉpʉ bin dąnyahmu i thąnde a hu'inde bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ ra T'ʉdɛ'yo.

6

Yoto yʉn cuahmi

1 Nɛ nugä dra Xuuagä dá nu ra Jesús ra T'ʉdɛ'yo bi xøc'a rá mbʉdi rán cuahmi ra søcuą nɛ bi dʉ'mi di tʉnts'a ra søcuą. Nɛ n'da ran t'uti bi xicä, nɛ nt'øde rá nde tengu ran gäni: “Ba ɛ̨cua gua nuua,” bi 'yɛ̨ngui. 2 Nɛ dá hɛ̨tä bʉ, nɛ dá nu n'da ra t'axca ndøfani. Nɛ nu'a mi huxpʉ mi hą n'da ran są, nɛ bi mba ma unni n'da ra corona. Nɛ bi mba bʉ ząi da dąh yʉn sʉi din ja. 3 Nɛ nu ra Jesús ra T'ʉdɛ'yo bi xøc'a ná yoho rán cuahmi ra søcuą. Nɛ dá øcä a bi mam man'da ran t'uti, bi xicä: “Ba ɛ̨hɛ, gua nu,” bi 'yɛ̨ngui. 4 Nɛ dá nugä, bi bøm bʉ n'da ra thɛnga ndøfani. Nɛ mi huxpʉ n'da, nɛ bi mba ma unni ra espada xʉm mba. Nɛ bin t'un'na ran t'ɛ̨di gue di japi din sʉ'ʉ yʉ ją'i gätho 'bʉpʉ ja ra ximhäi, ngue din hyo n'da ngu n'da ʉ. 5 Nɛ nu'a ra Jesús ra T'ʉdɛ'yo bi xøcua ná hyu ran cuahmi, nɛ xø dá øcä rá nde man'da ran t'uti bi xicä: “Ba ɛ̨hɛ, gua nu,” bi 'yɛ̨ngui. 'Bex dá nugä bi bøm bʉ n'da ra 'bondøfani, nɛ mi huxpʉ n'da mi hą ra t'ɛnt'i. 6 Nɛ dá øcä n'da ra nde bi bøm bʉ mi 'bäh yʉn t'uti, bi 'yɛ̨na: “Hønt'a n'da kilo ra trigo da dän'a n'dapa, nɛ hønt'i hyu kilo ra cebada da dän'a n'dapa. Pɛ dami jamansuhʉ ra aceite nɛ ra vino, o gadí japi dim 'bɛdi.” 7 Nɛ nu'bʉ mi xøc'a ná goho ran cuahmi a ra T'ʉdɛ'yo, dá øcä rá nde man'da ran t'uti, bi 'yɛ̨ngui: “Ba ɛ̨hɛ gua nu,” bi 'yɛ̨na. 8 Nɛ 'bex dá nugä bi bøm bʉ n'da ra ndøfani xʉn c'axt'i ts'ʉ. Nɛ mi huxpʉ a n'da t'ɛ̨mbi ran dąte, nɛ mí tɛn'na ran dąte n'da gue xí bøm bʉ 'bʉ ʉ xʉn du. Nu'ʉ bin t'un ra ts'ɛdi di manda ʉ ná goho bʉ 'bʉh yʉ ją'i gätho ra ximhäi. Nɛ nu'ʉ bin ja ra ts'ɛdi gue da hyo yʉ ją'i nangue ra espada, nɛ nangue din tumanthuhu, nɛ nangue ra gɛ̨hɛ̨, nɛ yʉ zate da hyo yʉ ją'i. 9 Nɛ nu'bʉ mi xøc'a ná cʉt'a rán cuahmi ra søcuą a ra T'ʉdɛ'yo, dá nugä bʉ n'da ra mɛxa guepʉ i pa m'bøspe Oją, gue bim 'bøts'e zɛhɛ ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ dá nugä bi hyupʉ 'bimɛxa yʉ́ te ʉ gätho í tho a rám hman Oją, nɛ bi ma nangue ra Cristo. 10 Nɛ gätho ʉ mi hupʉ 'bimɛxa nts'ɛdi bi 'yɛ̨na: “Ma Hmu tątethoho ni ts'ɛdi, nɛ xʉn ho i, nɛ majuąni guím ma. Ham'mi pa gui tø'mi ngue gui 'yørpa ran juąnbi ʉ, nɛ gui cospa ʉ yʉ ją'i 'bʉpʉ ja ra ximhäi 'bɛ'a bi 'yørcahe,” bi 'yɛ̨n'ʉ. 11 Pɛ nu'ʉ bin t'un yʉ́ pahni xʉn t'axi, nɛ bi sifi da dø'mi ts'ʉ 'da yʉ pa, ja gue'bʉ bi gua'ʉ dí du a rám hman Oją ʉ yʉ́ mi'yɛ̨hɛhʉ, ngue tengu ʉ. 12 Nɛ nugä dra Xuuagä dá nugä ra T'ʉdɛ'yo bi xøc'a ná 'dato rán cuahmi a ra søcuą. Nɛ 'bex bin ja n'da ra 'yąmhäi nts'utho. Nɛ nu'a ra hyadi gätho 'bex bi boqui tengu n'da ra 'bo'bø't'e, nɛ nu'a ra ząna 'bex bi thɛngui tengu ra ji. 13 Nɛ gätho yʉ sø bi däpʉ häi, tengu n'da ra za i høh yʉ́n dät'o 'bʉ i huąn ran dąhi. 14 Nɛ nubʉ xʉn c'ammi ra ximhäi, bi mba m'bants'i tengu'bʉ ra søcuą, bim 'bɛdi. Nɛ gätho yʉ t'ʉhäi mi ja bʉ ja ra dehe, pɛ nɛ'ʉ gätho yʉ t'øhø, bi mba ma pädi bʉ mi ja. 15 Nɛ gätho yʉ ts'ʉt'abi bʉ ja ra häi, nɛ gätho yʉ́ ngʉrpi yʉ ją'i, nɛ gätho yʉ hmudofʉi, nɛ gätho yʉ mɛmbɛti, nɛ gätho i jasɛ yʉ́ ts'ɛdi, nɛ gätho yʉ 'yɛ̨hɛ, nɛ gätho hing yʉ 'yɛ̨hɛ, bi mba bʉ dąpo, mi honi hapʉ din 'yąni guepʉ ja yʉ hyąnhäi, o guepʉ ja yʉ hyądo. 16 Nɛ gätho mi nde ʉ da zɛmba yʉ́ yą yʉ do 'bʉ bi xo't' yʉ t'øhø nɛ da go'mi, ngue i su da nu a rá cuɛ a i huxpʉ ja ran thuts'i mahɛ̨ts'i, nɛ'a ra T'ʉdɛ'yo. 17 Nguetho bi zøn ra pa ran ʉnbi nts'utho, nɛ njon da zä da hyät ran ʉnbi.

7

Rá 'bede ʉ yʉ israel bʉ mahɛ̨ts'i

1 Nɛ nubʉya dá nugä goho yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i, nɛ 'da a n'danni mi 'bäpʉ rá nyąni ra ximhäi i sąm'ma ran dąhi i 'yo ua gue xíngui ts'ʉ din 'yo bʉ ja ra häi, o guepʉ ja ra dądeją, nɛ xínga gue di 'yąn yʉ za. Nɛ'ʉ yʉ dądeją hin di 'yąni, di nɛqui tengu n'da ra xito xʉn juąni thoho. 2 Nɛ dá nugä n'da ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i bí 'yɛ̨pʉ ní bøx ra hyadi, nɛ nu'a bá hyą a rá sello Oją ngue i 'bʉi, nɛ nts'ɛdi bi mba't'ʉ goho yʉ́m 'bɛhni Oją gue i 'bäpʉ yʉ́ nyąni ra ximhäi. Gue'ʉ mi 'bäpʉ bin t'un ra ts'ɛdi di ʉnba ra häi nɛ ra dądeją. 3 Nɛ nu'a ram 'bɛhni mi hą ra sello, bi xi ʉ mi'da gue da dø'mi ts'ʉ, him 'bex di ʉnba ra häi o gue ra dądeją o gue yʉ za, ja gue'bʉ di selloba bʉ ja yʉ́ dɛ̨ yʉ 'yɛ̨c'yɛi a rá sello Oją. 4 Nɛ dá øcä hangu bi 'beh yʉ ją'i di jap ra sello yʉ́ dɛ̨, n'da ciɛnto nɛ yote ma goho mahuąhi, bi thąsta ʉ yʉ́m bom'bɛto yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Israel. 5 Bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi yʉ́m bom'bɛto ra Judá. Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi yʉ́m bom'bɛto ra Rubén. Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi yʉ́m bom'bɛto ra Gad. 6 Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi yʉ́m bom'bɛto ra Aser. Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛmayo mahuąhi yʉ́m bom'bɛto ra Neftalí. Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi yʉ́m bom'bɛto ra Manasés. 7 Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi ʉ yʉ́m bom'bɛto ra Simeón. Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi yʉ́m bom'bɛto ra Leví. Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi ʉ yʉ́m bom'bɛto ra Isacar. 8 Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi ʉ yʉ́m bom'bɛto ra Zabulón. Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi ʉ yʉ́m bom'bɛto ra José. Nɛ bi thąsta ʉ 'dɛ'mayo mahuąhi ʉ yʉ́m bom'bɛto ra Benjamín.

Yʉ ją'i mi he yʉ pahni xʉn t'axi

9 Nɛ nugä dra Xuuagä, dá handi nɛ dá nugä xʉn ngu yʉ ją'i nɛ njon da zä da mbede hangu na ngu dá nugä. Dá nu ʉ i 'bäpʉ gätho ʉ 'da gue 'dahma 'dan'yo bʉ na yą, nɛ gätho ʉ 'da gue 'dahma 'dan'yo yʉ́ 'yʉ, nɛ gätho ʉ 'da gue 'dahma 'dan'yo yʉ́ häi mi 'bʉi. Nɛ gätho ʉ mi 'bäpʉ mí hɛ̨t'a mí huxpʉ ja ran thuts'i bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ mi hɛ̨t'a ra Jesús ra T'ʉdɛ'yo. Gätho mi 'bäpʉ mi he yʉ́ pahni xʉn t'axi, nɛ mi cą yʉ xijam'boza. 10 Nɛ gätho nts'ɛdi bi 'yɛ̨na:

Ɛ̨mmɛ dín numanho ahe, ma Oją ahe,

tątetho ni ts'ɛdi, nɛ'e gra Jesús gra T'ʉdɛ'yo, dí ɛ̨s'ahe ngue gá pøje, bi 'yɛ̨n ʉ.

11 Nɛ gätho yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i bi mbä'ts'a mi hupʉ made bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ gätho 'däte ma goho yʉ dąc'yɛi nɛ'ʉ gätho goho yʉn t'uti bi mbäs' thoho gätho mi 'bʉpʉ, bin dąnyahmu, bi nye'mahäi, bi dąnde Oją i hu inde bʉ. 12 Gätho bi 'yɛ̨na:

Nɛcähe 'dat'a dím bɛ̨mhbe, dí ɛ̨s'ahe, ma Oją ahe, nuįxte xʉn ho i.

Nɛ gätho guí pądi. Ząi dí xi ahe jamadi nangue ran ho guí ørcahe. Dín numansu ahe, nɛ nte guí hɛ̨mbi, pɛ i ja ni ts'ɛdi xʉn ho, nɛ gam 'bʉi høn'bʉ go njąm'bʉ maząi.

Nɛ høn'a tho dím bɛ̨n ahe ya, bi 'yɛ̨n'ʉ.

13 Nɛ nu n'da ra dąc'yɛi bi 'yängä dra Xuuagä: “Ha guí pądi hapʉ bá nɛx yʉ.” 14 Nɛ dá ɛ̨mp'a ra dąc'yɛi: “Nu'i guí pądi.” Nɛ nu'a ra dąc'yɛi bi 'yɛ̨ngui: “Nu'ʉ gue'ʉ bi 'yɛ̨c'yɛi Oją 'bʉ mi ja ran ʉnbi ndumbʉi tho bʉ ja ra ximhäi. Nɛ nu'a rá ji ra Jesús gue a í bo yʉ́ pahni ʉ, bi japi xtan t'axi. 15 Janangue'a i 'bähnʉ ja rá hmi Oją yʉ. Nɛ in 'yɛ̨hɛ ma pa nɛ ra xui ua ja rá niją Oją. Nɛ gue'a i huxpʉ ja ran thuts'i di jamansu yʉ. 16 Nɛ him man'dandį din tumanthuhu yʉ, nɛ him man'dandį din tuthe. Nɛ him man'dandį da nu ran ʉnbi nam pa ra hyadi, xinga gue ʉ mi'da xʉm pa di ʉnbi. 17 Nguetho nu ra Jesús ra T'ʉdɛ'yo gue i 'bʉ inde bʉ mahɛ̨ts'i da 'yøt'e tengu 'bʉ ra mbändɛ'yo, nɛ da zixpʉ hapʉ i ja ra dehe gue di un ra te yʉ́ mbʉi. Nɛ nu'a Oją him man'dandį di japi din zoni.”

8

Ná yoto ran cuahmi nɛ ra t'uts'i ra oro

1 Nɛ nu'bʉ mi xøcua na yoto yʉ́n cuahmi ra søcuą, made ora njom bin yą bʉ mahɛ̨ts'i nɛ nte bi 'yąni. 2 Nu'bʉ mí gua'a bʉya dá nugä yoto yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i ząi i 'bäpʉ ja rá hmi Oją, nɛ bin t'un yʉ thʉxi n'da ngu n'da. 3 Nɛ dá nugä n'dan'yo ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i, bi mba bim 'bäpʉ ja rá mɛxa yʉn t'unni, nɛ mi thɛ n'da ra t'uts'i ra oro nɛ bi mba nt'unni xʉn ngu rá ndɛga ra za din zø bʉ, i yʉman'u, nɛ nu'a rá 'bifi da mba ma uąspi yʉ́m hma yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉ i ɛ̨spa Oją. Nɛ gätho i zø bʉ ja rá mɛxa ra oro gue i høpʉ ja rá hmi a Oją i hu inde bʉ. 4 Nɛ nu'a ra 'bifi i nɛxpʉ ja rá t'uts'i a ram 'bɛhni, mauąts'i yʉ́m hman yʉ 'yɛ̨c'yɛi 'bʉ i ɛ̨spa Oją, nɛ bi zøm bʉ bí 'bʉ Oją. 5 Nɛ nu'a ram 'bɛhni bi yus' yʉ dɛspi bʉ ja ra t'uts'i ra oro gue mi zø bʉ ja ra mɛxa, nɛ bi 'yɛm bʉ ja ra ximhäi. Nɛ 'bex dá øcä nts'ɛdi yʉn gäni din thoni. Nɛ dá nu nts'ɛdi yʉ huɛi bi c'uɛ̨ti bʉ ja ra ximhäi, nɛ bin ja n'da ra 'yąmhäi bʉ.

Yʉ thʉxi

6 Nuya bim 'bäpʉ yoto yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i i tø'mi da huixt' yʉ́ thʉxi. 7 Nɛ rá mbʉdi ram 'bɛhni bi huixt' rá thʉxi, 'bex bi t'ɛn bʉ häi yʉn do, nɛ ra sibi, mauąspi ra ji. Nɛ ná hyu xɛqui ra häi bin zø, bi gopʉ mi yoxɛqui ra häi. Nɛpʉ na hyu xɛqui bin zø yʉ za nɛ yʉ t'ɛi xʉn c'ammi. Pɛ bi gohi yo xɛqui ngue him bin zø. 8 Nɛ na yoho yʉm 'bɛhni bi huixt' rá thʉxi, nɛ dá nu tengu n'da ra t'øhø xʉn ndoho, i sø nɛ ɛ̨mmɛ ndøspi, nɛ bi mba nt'ɛnt'i bʉ ja ra dądeją. 9 Nɛ na hyu xɛqui ra dądeją bi japi din ji. Nɛ gätho bi du ʉ mi 'bʉpʉ mbo ra dehe. Nɛ gätho yʉ dąmbosa gue mi 'yo bʉ bin ts'oni. Pɛ bi go ʉ yoxɛqui ra dądeją ngue him bin ts'oni. 10 Nɛ ná hyu yʉm 'bɛhni bi huixt' rá thʉxi. Nɛ 'bex bi däh mahɛ̨ts'i n'da ra sø xʉn ndoho ngue i zø nɛ ɛ̨mmɛ xɛh yʉ t'ʉsibi. Nɛ bi däpʉ ja ná hyu yʉ dąthe nɛ ná hyu yʉ mbøthe bʉ ja ra ximhäi. 11 Nu rá thuhu ra sø ngue bi dägui ra Ajenjo na. Nɛ guepʉ bi däh ra sø gätho ra dehe ɛ̨mmɛ bi ju'ts'i. Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i bi du ngue bi zi a ra dehe xʉn ju. 12 Nɛ nu ná goho ram 'bɛhni bi huixt' rá thʉxi. Nɛ 'bex bi boqui ná hyu xɛqui ra hyadi, nɛ'a ná hyu xɛqui ra ząna bi boqui. Nɛ a ná hyu nɛts'i yʉ sø bi boqui. Nɛ mbɛ ngoho ora ra pa nɛ ra xui him bin ja ran nɛqui. 13 Nɛ drá Xuuagä dá nu n'da ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i mi 'yo inde bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ ɛ̨mmɛ nts'ɛdi mbafi, bi 'yɛ̨na: “Huɛ̨cate, huɛ̨cate, huɛ̨cate yʉ ją'i 'bʉpʉ ja ra ximhäi, nangue 'bɛ'a din ja 'bʉ bi huixt' yʉ́ thʉxi yʉ mi hyu yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i gue i 'bähnʉ,” bi 'yɛ̨na.

9

1 Nɛ ná cʉt'a yʉm 'bɛhni bi huixt' rá thʉxi nɛ dá nu n'da ra sø tengu n'da ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i ngue hingui ho, bi däpʉ mahɛ̨ts'i bi zøpʉ ja ra ximhäi. Nɛ bin t'un'na n'da ran sogui da xoc ra hyąhäi ngue ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨ nɛ nts'utho, guepʉ i 'bʉ a ra zįthu. 2 Nɛ nu'bʉ mí xoc'a, bi bøm bʉ ra 'bifi xʉm pothi tengu 'bʉ fʉn ra sibi xʉn ndoho. Nɛ 'bex bi go'ma ra hyadi a ra 'bifi nɛ bin uąnts'ui ran dąhi gätho ra ximhäi. 3 Nɛ xʉn ngu yʉ hɛ'yąxi bi bøm bʉ ja ra 'bifi ngue bin 'yo gätho ra ximhäi. Nɛ bin t'un yʉ́ ts'ɛdi da 'yøt'e tengu ran ʉnbi di un yʉ mbozʉ. 4 Nɛ bi sifi ngue hin di ts'on yʉ t'ɛi o gue yʉ za o gue mi'da i ja ua ja ra ximhäi, hønt'ʉ yʉ ją'i di ʉnbi gätho to'o him mi ja rá sello Oją bʉ ja yʉ́ dɛ̨. 5 Nɛ him bi japi da hyo yʉ ją'i, hønt'a cʉt'a ząna di ʉnba yʉ ją'i, tengu i øt' yʉ mbozʉ 'bʉ i sa n'da. 6 Nɛ nu'ʉ yʉ pa gue i 'yo ua yʉ hɛ'yąxi in nde yʉ ją'i da du pɛ hingui sä da du, hønt'a ran ʉnbi thoho da nu. 7 Nɛ nu yʉ hɛ'yąxi di nɛqui tengu yʉ fani ɛ̨na da mba ra sʉi, pɛ nu yʉ́ hmi tengu yʉ́ hmi yʉ ją'i, nɛ i hu'ts' yʉ corona yʉ oro. 8 Nɛ nu ʉ mi ja yʉ́ xtą tengu n'da ra xisu, nɛ mi ja yʉ́ ts'i tengu yʉ́ ts'i ra dązate. 9 Nɛ nu ʉ mi ja bʉ yʉ́ tįya tengu rá xi ra dąhuą, pɛ xʉm mɛ tengu ra t'ɛgui. Nɛ di hį yʉ́ zahua tengu'bʉ yʉ carro i jʉt yʉ fani i tihi, ɛ̨mmɛ di thoni tengu'bʉ i pa bʉ ja ran sʉi. 10 Nɛ nu yʉ́ 'yozʉ tengu yʉ mbozʉ, nɛ cʉt'a ząna bin t'un ran t'ɛ̨di di ʉnba yʉ ją'i, nangue yʉ́ 'bite i ja yʉ́ 'yozʉ. 11 Nɛ nu'a rá hmu ʉ yʉ hɛ'yąxi 'bʉpʉ ja ra hyąhäi ngue ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨, nɛ nu'a rá thuhu ra Abadón ngue rá nde ra hebreo, nɛ nu'ʉ yʉ griego ɛ̨mbi ra Apolión. Pɛ nu rá thuhu nde da ma, gue nde di ts'oni 'bɛ'a gätho i ja. 12 Nuya rá mbʉdi ran ʉnbi bi thogui, pɛ ba ɛ̨h mi yoho yʉn ʉnbi. 13 Nɛ ná 'dato yʉm 'bɛhni bi huixt' rá thʉxi. 'Bex dá øcä n'da ra nde bi bøm bʉ ja yʉ́ dąni gue'ʉ mi ja bʉ goho yʉ́ ts'ąt'i ra mɛxa ngue ra oro i høpʉ ja rá hmi Oją. 14 Nɛ nu a ra nde bi 'yɛ̨mp'a ná 'dato yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i gue i ja bʉ rá thʉxi: “Dami xoc'ʉ goho yʉm 'bɛhni mahɛ̨ts'i ngue nthu't'i bʉ ja ra dąthe Eufrates,” bi t'ɛ̨mbi. 15 Nɛ bi mba nsoqui, nguetho bi dø'mi da zøn ra ora, nɛ ra pa, nɛ ra ząna, nɛ ra jɛya da soc'ʉ. Nɛ da mba ʉ da hyo a ná hyu nją'i bʉ 'bʉh yʉ ją'i gätho ra ximhäi. 16 Nɛ yociɛnto millone yʉ dofʉi i hux yʉ ndøfani bi dɛn'ndʉ. Nugä dra Xuuagä dá øcä hangu na ngu bi mba. 17 Nɛ in ja bʉ 'bʉ má nugä yʉ ndøfani, nɛ nu'ʉ yʉ dofʉi madin tøgue bi däc yʉ́ tįya ra t'ɛgui ma cʉhʉ xʉn thɛni, xʉn c'ammi nɛ xʉn c'axt'i. Nɛ nu'ʉ yʉ́ yą yʉ ndøfani tengu yʉ́ yą yʉ dązate. Nɛ bi bøm bʉ ja yʉ́ nde yʉ ndøfani ra sibi nɛ ra 'bifi nɛ ra dɛspi. 18 Nɛ na hyu ram 'bede yʉ ją'i mi 'bʉcua ja ra ximhäi bi du nangue rán ʉnbi ra sibi, ra 'bifi nɛ ra dɛspi gue bi bøm bʉ yʉ́ nde yʉ ndøfani. 19 Nu yʉ ndøfani mi ja yʉ́ ts'ɛdi nangue 'bɛ'a bi bøm bʉ ja yʉ́ nde, nɛ mi ja ra ts'ɛdi yʉ́ 'yozʉ, nguetho yʉ́ 'yozʉ i ja yʉ́ yą tengu yʉ pozʉ di ʉnba yʉ ją'i. 20 Nɛ gätho mi'da yʉ ją'i gue him bi du, him bi päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni, pɛ guexta'a bi dąnde yʉ zįthu nɛ'ʉ yʉ hmite bi 'yøzɛhɛ, yʉ́n t'øt'e ra oro nɛ ra t'axi nɛ ra fɛxna t'ɛgui, nɛ ra do, nɛ yʉ za, yʉ hmite ʉ gue hingui nute nɛ hingui øhnahyą, nɛ hingui sä din 'yo. 21 Nɛ xingui ts'ʉ bi hyɛh yʉn t'øt'e xʉn ts'o. Guexta'a bin hyodu nɛ bim bądi nɛ bin 'yomt'ɛ̨ni, nɛ bim pɛ̨.

10

Ra t'ʉsøcuą i cą n'da rám 'bɛhni Oją

1 Nɛ nugä dra Xuuagä dá nugä man'da rám 'bɛhni Oją bá cąh mahɛ̨ts'i, mi ja rá ts'ɛdi. Nɛ bán 'youi n'da ra güi, nɛ mi comba ra 'bɛjʉni rá yą. Nɛ nu'a rá hmi bi yoxni tengu ra hyadi, nɛ nu'ʉ yʉ́ gua madi nɛqui tengu'bʉ n'da ra sibi. 2 Nɛ mi cą n'da ra t'ʉsøcuą ma tʉnts'i. Nɛ nu'a rán 'yɛigua mí nɛmp'ʉ ja ra dądeją, nɛ nu'a rá gąhągua mi nɛmp'ʉ ja ra häi. 3 Nɛ nu'a ram 'bɛhni nts'ɛdi bi mbafi, tengu'bʉ i mba a ra dązate. 4 Nɛ nu'bʉ mi mbafi, 'bex dá øcä yoto yʉn gäni. Nɛ mí ɛ̨ngä xcá o't'ä ra søcuą 'bɛ'a dá nugä, pɛ 'bex dá øcä n'da ra nde mahɛ̨ts'i bi 'yɛ̨ngui: “'Yo guí o't'ya 'bɛ'a bi ma yʉn gäni, nguetho hingui sä gui ma 'bɛ'a bi man'ʉ.” 5 Nɛ dá nugä rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i gue i 'bäpʉ ja ra deją nɛpʉ ja ra häi, bi 'uą'ts' rán 'yɛi bʉ mahɛ̨ts'i. 6 Nɛ bi ndønba rá thuhu Oją i 'bʉi nɛ dim 'bʉi maząi, gue bi 'yøt' mahɛ̨ts'i nɛ ra ximhäi nɛ ra deją nɛ gätho 'bɛ'a i jabʉ. Bi ndønba rá thuhu, gue majuąni hin da dø'mi mi'da yʉ pa 'bɛ'a din ja. 7 Nɛ ɛ̨na, nu'bʉ bi huixt' rá thʉxi a ná yoto rám 'bɛhni Oją gue mi 'bʉhnʉ, 'bex din ja bʉya 'bɛ'a bi xi Oją yʉ́ pøngahyą maya'bʉ gue din ja, gue him mám fądi. 8 Nɛ nu'a ra nde mahɛ̨ts'i bi 'yɛ̨ngä mahøn'a: “Nu'i, ní mba bʉ, bá cąn'a ra søcuą gue i cą'a rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i i 'bähnʉ ja ra deją nɛ ra häi.” 9 Janangue'a dá mbagä bʉ mi 'bä'a ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i, nɛ dá xifi gue di 'dac'a ra søcuą. Nɛ nu'a ram 'bɛhni bi 'yɛ̨ngui: “Cąni, nɛ gui sa. Nɛ nu'bʉ gá sa, tengu'bʉ ra t'afit'asa bʉ dán zä ni nde, pɛ nu'bʉ bi mba bʉ ni foho ɛ̨mmɛ xtán ju bʉya.” 10 Nɛ dá cąngä ra søcuą bʉya, nɛ dá sagä a. Nɛ bin ja tengu bi xicä ram 'bɛhni, xʉ cʉhi 'bʉ má sagä, ɛ̨mmɛ xʉn ų, pɛ guepʉ ma foho, ɛ̨mmɛ xʉn ju. 11 Nɛ bi xiqui: “Jatho gui mamp'a rám hma Oją mahøn'a, hønbʉ go hapʉ 'bʉh yʉ ją'i 'dahma 'dan'yo bʉ na yą nɛ 'da n'danni yʉ́ häi, nɛpʉ 'bʉh yʉ ts'ʉt'abi.” Nɛ gue'a bi sicä a dra Xuuagä.

11

Yoho yʉ pøngahyą

1 Nɛ nugä dra Xuuagä, bin 'dacä n'da ra t'ɛni gue ra za, nɛ bi t'ɛ̨ngui: “Ní mba bʉ ja ra dąniją nɛ gui 'yɛni hangu na ndoho ra ngu. Nɛpʉ ja ra mɛxa i pøx yʉn t'unni yʉ ją'i.” Nɛ bi siqui ga pede hangu na ngu yʉ ją'i i thąnde Oją bʉ. 2 Pɛ bi sicä: “O guí ɛni hangu na ndoho ra häi ma mbä't'i bʉ thi ja ra dąniją, nguetho bin t'un'dʉ yʉ ją'i 'dahma 'dan'yo bʉ na yą, gue'ʉ hingui pą Oją. Nɛ yote ma yozna din 'yo bʉ nɛ di ʉn'na rá hogahnini Oją.” 3 Nɛ bi 'yɛ̨ngui: “Ga pɛnhdä bʉ yoho ma pøngahyą, nɛ da hye yʉ he tengu'bʉ i tu yʉ́ mbʉi. Nɛ n'da mahuąhi yo ciɛnto nɛ hyąte pa da man'a mam hmangä bʉ ʉ,” ɛ̨n Oją. 4 Nɛ nu'ʉ yoho yʉ́ pøngahyą Oją, gue'ʉ mí u'ʉ yoho yʉ za ngue yʉ olivo, nɛ'ʉ yoho bʉ tøh yʉ lámpara gue i 'bäpʉ ja rá hmi ra Hmu mahɛ̨ts'i, gue'a di manda gätho ra ximhäi. 5 Nɛ to'o im bɛ̨ni di ʉnba ʉ yoho yʉn 'yohʉ gue yʉ́ pøngahyą Oją, da bøn ra sibi bʉ yʉ́ nde ngue'a í zø'ʉ. Nɛ gue'a dí du'ʉ gätho yʉ́n sʉihʉ ʉ yoho yʉ́ pøngahyą Oją. 6 Nɛ nu'ʉ yoho yʉ pøngahyą, din ja yʉ́ ts'ɛdi ngue di japi hin din 'ye gätho yʉ pa gue dim pøngahyą bʉ. Nɛ din ja rá ts'ɛdi gue gätho yʉ dehe di japi ngue din ji. Nɛ din ja yʉ́ ts'ɛdi hønt'a go 'bɛ'a man ʉnbi di ʉnba ra ximhäi, hønt'a go ní pa i nde. 7 Nɛ nu'bʉ mi gua'a rá 'bɛfi Oją ʉ, 'bex bi bøm bʉ ja ra hyąhäi ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨ tengu n'da ran dątezate, rám 'bɛhni ra zįthu ɛ̨mmɛ nts'utho. Nɛ bi mba bʉ, bi zʉ'ʉ yoho yʉ́ pøngahyą Oją, nɛ bi dąha bi hyo ʉ. 8 Nɛ nu'ʉ yʉ́ ngøc'yɛi ʉ yoho bi du, mi 'bɛm bʉ ja ra calle made ra dąhnini, gue n'dat'a ra hnini guepʉ bi du ra Hmu mahɛ̨ts'i bʉ ja ra pont'i. Nɛ nu'a ran ts'o bin ja bʉ ja ra dąhnini 'da'angu nan ts'oui bin ja bʉ ja ra hnini Sodoma, nɛpʉ ja ra häi Egipto. 9 Nɛ nhyupa made bi mba yʉ ją'i gätho 'dahma 'dan'yo bʉ na yą gue bi nɛxpʉ gätho yʉ häi, bi hyɛ̨t'ʉ 'bom bʉ xí du. Nɛ him bi japi bi mba nt'ägui. 10 Nɛ gätho yʉ ją'i i 'bʉcua ja ra ximhäi bin johya 'bʉ mi du ʉ, nɛ nangue ran johya, bi un yʉn t'unni n'da ngu n'da, nɛ bi hyu yʉ́ mbʉi ngue hin di paha mahøn'a ʉ yʉ́ pøngahyą Oją, nguetho bi nu ran ʉnbi nangue 'bɛ'a bi 'yørpa ʉ. 11 Pɛ nu'bʉ mi tho a nhyupa made mi 'bom bʉ, pɛ Oją bi un ra xɛhyą mahøn'a, nɛ 'bex bi ndants'ʉ, nɛ gätho to'o bi nu, ɛ̨mmɛ bin su ʉ. 12 'Bex bá ɛ̨'a n'da ra nde mahɛ̨ts'i nts'ɛdi bin yą, bi 'yɛ̨mp'ʉ: “Ba ɛ̨cua ya,” bi 'yɛ̨na. Nɛ bi ndex mahɛ̨ts'i ʉ, in 'yohʉ n'da ra güi. Nɛ gätho yʉ́n sʉihʉ mi 'bäpʉ bi nu 'bɛ'a bin ja. 13 Nɛ nu'bʉ mi mba ʉ yʉ́ pøngahyą Oją, 'bex bi 'yąn ra häi bʉ ja ra dąhnini, ɛ̨mmɛ nts'utho. Nɛ ná 'dɛt'a ra xɛqui ra hnini bin ts'oni, yoto mahuąhi yʉ ją'i bi du nangue nts'ɛdi ra 'yąnhäi. Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i gue him bi du, ɛ̨mmɛ bin su, nɛ bi 'yɛ̨spa Oją mahɛ̨ts'i bʉya. 14 Nuya ná yoho yʉn ʉnbi bi thogui, nɛ 'bex ba ɛ̨'a ná hyu ran ʉnbi.

Ná yoto ra thʉxi

15 Nɛ nu'bʉ mi huixt' rá thʉxi a ná yoto ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i gue mi 'bäpʉ, 'bexque nt'øde bʉ mahɛ̨ts'i xʉn ngu yʉ nde nts'ɛdi bin yą, bi 'yɛ̨na:

Nuya gätho ra ximhäi bi dą Oją ma Hmuhʉ,

nɛ'a ra Cristo bi huahni,

nɛ hønt'ʉ di manda bʉ høn'bʉ go njąm'bʉ maząi, bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ nde i yą mahɛ̨ts'i.

16 Nɛ nu'ʉ 'däte magoho yʉ dąc'yɛi ngue mi hupʉ ja yʉ́n thuts'i di mbä't'a Oją bʉ mi hudi, bin dąnyahmu nɛ bi dąnde Oją. 17 Nɛ bi 'yɛ̨m 'bʉ mi dąnde:

Nu'i ma Oją ahe nte guí hɛ̨mbi,

Nu'i ząi guí 'bʉi, nɛ ząi gmi 'bʉi,

nuya gá dʉ'mi gá 'bɛrpa yʉ́ ts'ɛdi gätho mi'da,

nɛ da zä gui manda xʉn ho 'bɛ'a gätho i ja.

Dí xi ahe jamadi, ngue ya gá 'yuh ni ts'ɛdi tąte thoho.

18 Nu'ʉ yʉ ją'i i 'bʉpʉ hønbʉ go hapʉ i ja yʉ häi ɛ̨mmɛ bin cuɛ

ngue ya bi zøn ra ora da nu ran ʉnbi.

Nuya bi zøn ra ora da nu nin juąnbi, nɛ gätho ʉ xʉn du.

Bi zøn ra ora gue gui un'dʉ ya 'bɛ'a bi dą'ʉ ni 'yɛ̨hɛ nɛ ni pøngahyą.

Nɛ bi zøn ra ora gue gui un'dʉ yʉn t'unni gätho bi 'yɛ̨c'yɛi,

hønt'a go to'o i ja yʉ́ ts'ɛdi, nɛ'ʉ hin'yʉ yʉ́ ts'ɛdi.

Nɛ bi zøn ra ora, gue gui jua'ʉ gätho to'o di ʉnba yʉ́ miją'ihʉ, bi 'yɛ̨n'ʉ.

19 Nɛ nu'bʉ mi gua'a bi man'ʉ yʉ dąc'yɛ̨i, dra Xuuagä dá nugä nsoqui ra dąniją mahɛ̨ts'i. Nɛ dá nugä ra huada i høpʉ mbo, guepʉ m'bɛ'ts'i ran hoqui bi 'yøt'ui Oją ʉ yʉ́ 'yɛ̨c'yɛi. Nɛ bin ja nts'ɛdi ra huɛi, nɛ bin thoni, nɛ yʉn gäni, nɛ bin ja n'da ra 'yąmhäi, nɛ bi hyøh yʉn do.

12

Ra xisu nɛ ra jąrga

1 Nɛ dá hant'a n'da ran t'uti xʉn ndoho bʉ magąts'i, ngue n'da ra xisu mi he ra hyadi ngue rá pahni, nɛ mi tøpʉ ja ra ząna. Nɛ mi hu'ts'a n'da ra corona gue min 'youi 'dɛ'mayoho yʉ sø. 2 Nɛ nu'a ra xisu mi hąt'ʉhni a, nɛ ɛ̨mmɛ mi mbafi ngue xʉn ʉ, ngue nde dim 'bʉh rá t'ʉhni. 3 Nɛ bi nɛqui bʉ man'da ran t'uti tengu n'da ra jąrga xʉn ndoho nɛ xʉn thɛni, ɛ̨mmɛ nts'utho. Nɛ nu'a ra jąrga mi ja yoto yʉ́ yą, nɛ n'da ngu n'da yʉ́ yą mi hu'ts' yʉ corona. Nɛ mi ja 'dɛt'a yʉ́ dąni. 4 Nɛ nu'bʉ mi uąn'na rá 'yozʉ, bi hyøm bʉ häi ná hyu nɛts'i yʉ sø mi ja bʉ mahɛ̨ts'i. Nɛ nu ra jąrga 'darbʉ mi 'bähmi ra xisu, i nde da zap'a rá t'ʉhni 'bʉ bim 'bʉi. 5 Nɛ bim 'bʉ'a n'da ra ts'ʉnt'ʉ, rá t'ʉhni ra xisu bʉya. Nɛ guehna ra ts'ʉnt'ʉ din ts'ʉt'abi gätho yʉ häi, nɛ njon di japi da mbɛsta'a da ma. Pɛ nu'bʉ mim 'bʉi, bi jamansu Oją, nɛ 'bex bi zixpʉ mahɛ̨ts'i bí ja rá ts'ɛdi. 6 Pɛ nu ra xisu bi 'dagui, bi mba bʉ ma'ueni guepʉ bi hocua Oją dim 'bʉi n'da mahuąhi nɛ yociɛnto nɛ hyąte pa. Nɛ din ja bʉ 'bɛ'a gätho da hyoni. 7 Nɛ nu bʉ mahɛ̨ts'i bin ja n'da ra dąsʉi, nu'a rá ngʉrba m'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i ngue ra Miguel nɛ gätho ʉ mi'da yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, bin sʉhmbʉ a ra jąrga nɛ'ʉ gätho yʉ́ 'yɛ̨hɛ a ra jąrga. 8 Pɛ nu'a ra jąrga him bi dąha, nɛ Oją him bi japi dim 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i bʉya. 9 Nɛ bi thøn'a thi bʉ mahɛ̨ts'i a ra jąrga, guet'a ra c'ɛ̨yą, ra zįthu a, rá thuhu ra Satanás, gue i häte gätho ua ja ra ximhäi gue'bʉ rá mbʉdi thoho. 10 Nɛ nubʉya nugä dra Xuuagä dá øcä n'da ra nde mahɛ̨ts'i nts'ɛdi bin yą bi 'yɛ̨na: “Ya bi zøn ra pa da yąn'ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ da nu a rá ts'ɛdi Oją, di manda rá ts'ɛdi Oją ʉ, nɛ a ra Cristo. Nguetho ya bi thøn'a thi bʉ mahɛ̨ts'i ra zįthu ngue nząi madi yąp'ʉ ma cuhʉ bʉ ja rá hmi Oją ma pa nɛ ra xui. 11 Pɛ gue'a rá ji ra Jesús, tengu'bʉ ra Dɛ'yo, ní dąp'a ra zįthu ʉ yʉ 'yɛ̨c'yɛi, nɛ'bʉ i ma ngue ɛ̨c'yɛi ra Jesús, nɛ'bʉ hingui su da du. 12 Janangue'a dan johyahʉ gätho dí 'bʉhmbʉ mahɛ̨ts'i. Pɛ ndumbʉi thoho ahʉ gue guí 'bʉhmbʉ bʉ ja ra häi, nɛpʉ ja ra deją, nguetho bi zøm bʉ ja ra ximhäi ra zįthu, nɛ ɛ̨mmɛ in cuɛ. I pądi him maya'a yʉ pa din ja rá ts'ɛdi bʉ,” bi 'yɛ̨n'a ra nde dá øcä bin yą bʉ mahɛ̨ts'i. 13 Nɛ nu'bʉ mi nu ra jąrga zįthu ngue bá t'ɛnt'ua häi, bi gu'a ra xisu gue bim 'bʉh rá ts'ʉnt'ʉ. 14 Pɛ nu'a ra xisu bi mba nt'unni yoho yʉ zahua tengu n'da ra pɛnts'ʉ xʉn ndoho, nɛ bi zägui bi mba ma'ueni guepʉ him bi zä bi bɛnt'a ra jąrga. Nɛ bi mba ma jamansu bʉ hyu jɛya made. 15 Nu ra jąrga bʉya bi bøn ra dehe rá nde, tengu'bʉ n'da ra dąthe xʉn ndoho, ɛ̨na xtán dux'a ra xisu ra dehe. 16 Pɛ Oją bi xoc'a n'da ra hyąhäi guepʉ bi yʉ'a ra dehe bi bøm bʉ rá nde ra jąrga. 17 Pɛ nu ra jąrga bʉya ɛ̨mmɛ bi dɛ ra cuɛ nangue'a ra xisu, nɛ bi mba bi zʉ'ʉ gätho mi'da ngue rá 'yʉ'a ra xisu, gätho ʉ gue bi 'yøt'a bi man Oją nɛ bi dɛn'dʉ 'bɛ'a bi man'a ra Jesús.

13

Ran t'uti bi bøxpʉ ja ra deją, nɛ ran t'uti bi bøxpʉ ja ra häi

1 Nɛ bi mba bim 'bäpʉ ja ndenthe a ra jąrga zįthu. Nɛ nugä dra Xuuagä dá nu man'da tengu n'da ra zate, bi bøxpʉ ja ra dądeją. Nɛ nuna ra zate mi ja yoto yʉ́ yą, nɛ 'dɛt'a yʉ́ dąni, guepʉ mi ja 'dɛt'a yʉ corona. Nɛ mán t'o't'i bʉ yʉ́ yą yʉ́ thuhu zɛhɛ a ra zate ɛ̨mbi guesɛ Oją, nɛ bi ma mants'o nangue Oją. 2 Nɛ nuna ra zate dá nu, gue bi bøxpʉ ja ra deją, tengu n'da ram hmasni, pɛ nu yʉ́ gua tengu yʉ́ gua yʉ oso, nɛ nu ʉ yʉ́ nde, tengu yʉ́ nde yʉ león. Nɛ nu'a ra jąrga bi un zɛhɛ rá ts'ɛdi ná yoho ra zate gue xí bøxpʉ ja ra deją. Nɛ bi un ran t'ɛ̨di di manda bʉ hapʉ i ja rá ts'ɛdi ra jąrga zįthu, ɛ̨mmɛ xʉn ngu ra ts'ɛdi mi ja a. 3 Nu'a n'da rá yą mi ja bʉ n'da ra sɛni ngue mí ɛ̨mbi dí du a, pɛ bi zä. Nɛ gätho yʉ ją'i mi 'bʉcua ja ra ximhäi, bi dɛnni, nɛ bi hyonya thoho nangue rá ts'ɛdi mi ja. 4 Nɛ nu ʉ yʉ ją'i bi dąnde ra jąrga, nguetho ya xi un rá ts'ɛdi ra zate xi bøxpʉ ja ra deją. Nɛ bi dąnde ra zate, nɛ bi 'yɛ̨na: “Njo'o man'da tengu na, nɛ njo'o to'o da zä din sʉhmi na.” 5 Nɛ bin t'un rán t'ɛ̨di ra zate xí bøxpʉ ja ra deją, da man ra ts'ore xʉn ts'o nangue Oją. Nɛ bin t'un ran t'ɛ̨di din ja rá ts'ɛdi yote ma yozna. 6 Nɛ nu'bʉ mí nyą, ɛ̨mmɛ xʉn ts'o bi ma nangue Oją. Bi ndøm mánts'o rá thuhu Oją, nɛpʉ bí 'bʉi, nɛ gätho ʉ i 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i. 7 Nɛ bin t'un ran t'ɛ̨di ngue din sʉhmbʉ yʉ́ t'ʉhni Oją ngue di japi di 'bɛ'ʉ. Nɛ bin t'un ra ts'ɛdi ngue di manda gätho ná ngu yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi, gätho yʉ häi, nɛ gätho 'dahma 'dan'yo bʉ na yą yʉ ją'i, gätho yʉ hnini. 8 Nɛ gätho yʉ ją'i bi dąnde a. Pɛ him bi dąnde ʉ xmán t'o't'i yʉ́ thuhu bʉ ja rá søcuą ra Jesús gue bi 'yo't'a ra T'ʉdɛ'yo gue'a bi tho. Nɛ ya mán t'o't'i bʉ ʉ yʉ́ thuhu ʉ 'bʉ má hin'yʉ ra ximhäi, im ma to'o i ja ra temaząi. 9 Nu'ʉ to'o i ja yʉ́ zagu, dami 'yøhmbʉ xʉn ho ya. 10 Nu'a to'o di un ran ʉnbi yʉ ją'i gue da got' ra fädi, nɛsɛ a da nu ran ʉnbi ngue da mba njot'i. Nɛ to'o din hote ngue di sɛnte, nɛsɛ a da nu ran dąte ngue da ts'ɛni. Janangue'a to'o gätho ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją, jatho hønt'a da bɛ̨ni gue yʉ́ yąnte Oją, nɛ hin din xømbʉi. 11 Nɛ nubʉya dá nu man'da ran t'uti gue bi bøxpʉ ja ra häi, nɛ mi ja yoho yʉ́ t'ʉdąni tengu n'da ra t'ʉdɛ'yo. Pɛ nu'bʉ mín yą ɛ̨mmɛ nts'utho tengutho ra jąrga zįthu. 12 Nɛ nu'a ran t'uti xí bøxpʉ ja ra häi bin ja rá ts'ɛdi tengu ra zate ngue xí bøxpʉ ja ra dądeją ngue mi ja n'da ra sɛni a n'da rá yą gue xí zä. Nɛ bi japi gätho i 'bʉcua ja ra häi da dąnde ra mbʉdi ra zate. 13 Nɛ nu'a ran t'uti gue bi bøxpʉ ja ra häi, bi 'yøt' yʉn t'uti nts'utho, bi japi bá cąh mahɛ̨ts'i ra sibi ngue da nu yʉ ją'i. 14 Nɛ bi hyät' yʉ ją'i gätho 'bʉcua ja ra ximhäi 'bʉ mi 'yøt' yʉ hyonya nt'øt'e. Nɛ høn'bʉ i 'bäpʉ ja rá hmi ra zate xí bøxpʉ ja ra deją, bi zä bi 'yøt'ʉ. Nɛ bi xih yʉ ją'i da 'yøt'a n'da ra nyoguido tengu ra zate xí bøxpʉ ja ra deją, gue mí ja ra sɛni bʉ ja n'da rá yą, ngue xí zä. 15 Nɛ nu'a ran t'uti gue bi bøxpʉ ja ra häi, bin t'un ran t'ɛ̨di di japi dim 'bʉ a ra nyoguido nt'øt'e tengu ra zate bi bøxpʉ ja ra deją. Nɛ di japi din yą. Nɛ bi japi da mba ntho gätho to'o him bi dąnde a. 16 Nɛ bi manda ngue gätho yʉ ją'i din ja rá hmɛpya ra nyoguido bʉ ja rá dɛ̨ nɛpʉ ja rán 'yɛi, madague'a hønt'a go má ją'i, gätho i ja yʉ́ ts'ɛdi nɛ'ʉ hin'yʉ yʉ́ ts'ɛdi, gätho yʉ mɛmbɛti nɛ gätho yʉ hyoya, gätho yʉ 'yɛ̨hɛ nɛ gätho ngue hing yʉ 'yɛ̨hɛ, gätho yʉ ją'i jatho din ja ra hmɛpya. 17 Nɛ hingui sä n'da ra ją'i dim pä o gue din täi 'bʉ hin di nɛqui rá hmɛpya ra zate xí bøxpʉ ja ra deją, nu bʉ ja rá ją'i. Gätho jatho din ja ra hmɛpya ngue nam bøni rá thuhu, o rá número, rá hmɛpya rá thuhu ra zate. 18 Jatho gan 'yomfɛ̨nihʉ xʉn ho ngue gui pąhmbʉ 'bɛ'a nam bøn'a rá número ra zate, nguetho nu rá número, 'dato ciɛnto nɛ hyąte ma 'dato, rá número n'da ra ją'i.

14

Bin tuhu ʉ bim pøhø

1 Nɛ nubʉya dá nugä ra Jesús ra T'ʉdɛ'yo i 'bäpʉ ja ra nyuni t'ɛ̨mbi Sión. Nɛ mi 'bähmbʉ ra Jesús n'da ciɛnto nɛ yote ma goho mahuąhi yʉ ją'i ngue gätho i ja bʉ ja yʉ́ dɛ rá thuhu ra Jesús nɛ rá thuhu rá Ta. 2 Nɛ dá øcä n'da ra nde bʉ mahɛ̨ts'i nt'øde tengu yʉ dehe xʉn ngu ɛ̨mmɛ di hį nɛ tengu ran gäni nts'ɛdi di thoni. Nɛ dá øcä tengu'bʉ yʉ arpa'bida xʉn ngu i pɛi. 3 Nɛ nu'ʉ n'da ciɛnto nɛ yote ma goho mahuąhi bi yąn Oją bʉ ja ra ximhäi, nɛ bin tupʉ n'da ra thuhu ma'da'yo bʉ ja rá hmi Oją gue'a i huxpʉ ja rán thuts'i, nɛ guepʉ 'bäh yʉn t'uti i 'bʉi, nɛ yʉ dąc'yɛi. Nɛ njo'o mi'da bi zä bi bą a ra thuhu. 4 Nɛ nu'ʉ, gätho xʉn hotho ʉ, gue hønt'a Oją mbɛ̨ni. Nɛ i tɛn'na ra Dɛ'yo hønbʉ go hapʉ da mba. Nɛ nu'ʉ gue bi yąm bʉ ja ra ximhäi bʉ 'bʉh mi'da yʉ ją'i, yʉn t'unni man'da xʉn ho bin t'un Oją nɛ ra Dɛ'yo. 5 Nɛ xinga n'da ra fɛhni bi thįnba ʉ, xøgue xingui ts'ʉ yʉ́ ts'oqui bʉ na nu Oją.

Nu'a bi man'ʉ hyu yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i

6 Nɛ nubʉya dá nugä man'da ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i mi 'yo inde bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ i cą ra søcuą nt'o't'i bʉ ran ho ma'da'yo hin njąm'bʉ da guadi nɛ da mba gätho nangʉni ra ximhäi. Da mba bʉ gätho yʉ häi nɛ nu yʉ ją'i 'dahma 'dan'yo bʉ na yą da 'yøde hønt'a go to'o ní ją'i. 7 Nɛ nu'a ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i nts'ɛdi bi 'yɛ̨na: “Dami numansuhʉ Oją nɛ gui 'yɛ̨spahʉ rá ts'ɛdi nuįxte a, nguetho ya bi zøn ra ora da 'yøt' rán juąnbi Oją. Dami thąndehʉ a ya, gue'a gue bi 'yøt' mahɛ̨ts'i nɛ bi 'yøt' ra ximhäi. Nɛ bi 'yøt' yʉ deją nɛ bi 'yøt' yʉ mbøthe,” bi 'yɛ̨na. 8 Nɛ nu'a man'da ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i mahøn'a bi dɛn'na rá mbʉdi m'bɛhni, nɛ bi 'yɛ̨na: “Ya bin theh rá ts'ɛdi ra dąhnini Babilonia ngue ɛ̨mmɛ mi ja rá ts'ɛdi. Nguetho nu'ʉ yʉ ją'i mi 'bʉpʉ bi xąndi gätho ra ximhäi a ran 'yomt'ɛ̨ni mí øzɛhɛ. Nɛ gätho ʉ bi 'yøt' ran ts'o tengu n'da ra įti gue com'ma rá sɛ̨i gätho mi'da,” bi 'yɛ̨na. 9-10 Nɛ nu'a ná hyu ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i bi dɛn'na ná yoho, nɛ nts'ɛdi bi 'yɛ̨na: “To'o gue da dąnde ra zate gue bi bøxpʉ ja ra deją, nɛ ra nyoguido, ngue i ja rá hmɛpya bʉ ja rá dɛ̨ o guepʉ ja rá 'yɛ, da nu hangu nangu rá ts'ɛdi rá cuɛ Oją. Nu Oją xíngui ts'ʉ da 'yɛ'ts'a ran ʉnbi di un'ndʉ nangue rá cuɛ. Nɛ da nu a ra Jesús ra Dɛ'yo nɛ yʉ́ hogam 'bɛhni mahɛ̨ts'i 'bʉ bin t'un'na, ngue ra sibi n'youi ra dɛspi. 11 Nu'a ra 'bifi i pøm bʉ njąm'bʉ din hɛ̨ a hønt'bʉ go njąm'bʉ maząi. Nɛ nu'ʉ i 'bʉpʉ njąm'bʉ din hɛ̨ a ran ʉnbi i nu ʉ ma pa nɛ ra xui. Gue'ʉ gätho bi dąnde ra zate xí bøxpʉ ja ra deją, nɛ ra nyoguido, gätho ʉ i ja bʉ ja rá ją'i rá hmɛpya nɛ rá thuhu ra zate. 12 Pɛ nu ahʉ gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ pɛ nde'bʉ man'da gui hyądumbʉihʉ gui thoc ni t'ɛ̨c'yɛihʉ nɛ gui hyäthʉ yʉn ʉnbi. Nguetho yʉ́ t'ʉhni Oją ʉ gätho di thoqui i øt' yʉ́n t'ɛ̨di nɛ di thoqui i ɛ̨c'yɛi ra Jesús,” bi 'yɛ̨n'a ná hyu rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i. 13 Nɛ nubʉya bi 'yɛ̨ngä man'da ra nde dá øcä mahɛ̨ts'i: “Dami 'yo't' ya 'bɛ'a ga xi a i. Din johya thoho gätho ʉ xʉn du 'bʉ ya mí ɛ̨c'yɛi a ra Hmu Cristo mahɛ̨ts'i. Mająpi thoho, ɛ̨n'a rá Hogandąhi Oją, nguetho din säya a rá 'bɛfi mi øt'e. Nɛ nu'a ran ho mi øt'ua ja ra ximhäi ʉ, nɛ nubʉ mahɛ̨ts'i da nu rá muui bʉ.”

Rán sofo ra ximhäi

14 Nɛ dá nu n'da ra güi xʉn t'axi thoho nɛ mi hu inde bʉ ja ra güi a n'da tengu n'da ra ją'i. Nɛ mi hu'ts'a n'da ra corona ra oro. Nɛ mi hą ra mbore thɛni ɛ̨mmɛ hɛt'i. 15 Nɛ bá pøm bʉ rá dąniją Oją mahɛ̨ts'i man'da rám 'bɛhni Oją, nɛ nts'ɛdi bi xi a mi hupʉ ja ra güi: “Dami 'yørpa yʉ ją'i bʉ häi tengu'bʉ da hyɛc yʉ uva xʉn yąxpʉ ja ra nuąndät'o. Nguetho ya bi zøn ra ora gue gui pɛ'ts'ʉ bin ja bʉ ni huąhi,” bi 'yɛ̨n'a rám 'bɛhni Oją. 16 Nɛ 'bex bi 'yøt'a mi hupʉ ja ra güi tengu xi sifi. 17 Nɛ man'da ram 'bɛhni bá pøm bʉ ja rá ngu Oją mahɛ̨ts'i nɛ'a mi hą n'da ra mbore thɛni ɛ̨mmɛ i hɛt'i. 18 Nɛ xø bá pøm bʉ man'da rám 'bɛhni Oją bʉya guepʉ ja rá mɛxa yʉ́n t'unni Oją, nɛ nu'a di manda da dɛ ra sibi bʉ. Nɛ nts'ɛdi bi xi a ram 'bɛhni gue mi hą ra mbore thɛni: “Dami 'yøt' ya tengu i øt' yʉ ją'i 'bʉ i hɛc yʉ uva hingui ho nguetho bi zøn ra ora gue da nu ran ʉnbi ʉ nangue rán juąnbi Oją,” bi 'yɛ̨na. 19-20 Nɛ njabʉ bi 'yøt' rám 'bɛhni Oją, tengutho 'bʉ di pɛt yʉ uva nɛ da 'yɛn bʉ ja ran thɛ'mi da bøn rán gui bʉya. Nɛ tengutho ra ją'i i nɛ't'ʉ yʉ uva da bøn yʉ́n gui, nɛ ngutho da 'yørpa ʉ to da zɛmbi, da nu rá cuɛ Oją ɛ̨mmɛ nts'utho. Janangue'a ran t'uti ngue bi mbän rá ji. Nɛ bi 'yørpʉ ja ra ndehnini, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ngu ra ji bi mbäni, hyuciɛnto kilómetro nan jʉnni, nɛ nan hɛ̨ tengu 'bʉ da hyɛcpʉ ja yʉ́ nde yʉ fani a ra ji bi 'yugui.

15

Yoto yʉm 'bɛhni di manda yoto yʉn ʉnbi

1 Nɛ nugä dra Xuuagä dá nu man'da ran t'uti bʉ mahɛ̨ts'i, nɛ ɛ̨mmɛ dá hyonya thoho. Mi 'bähmbʉ bʉ yoto yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, gue ʉ di manda yoto yʉn ʉnbi din ja ua ja ra ximhäi, nɛ nu'bʉ bi thoh yʉn ʉnbi, ya bi thoh rá cuɛ Oją bʉya. 2 Nɛ dá nu n'da ra xito di nɛqui tengu ra deją, rá cʉhʉ xʉn thɛni tengu ra sibi. Nɛ gätho mi 'bäpʉ ja ra xito, gue'ʉ gue him bi dąnde ra zate xí bøxpʉ ja ra dehe, bi zɛdi, hím bi dąnde ra nyoguido ngue ra pøte a, nɛ xím bin jap'a rá número o rá thuhu a. Nɛ n'da ngu n'da mi hą yʉ 'bida, ngue yʉ arpa xí un'na Oją ʉ. 3 Nɛ gätho mi 'bäpʉ bin tuh rá thuhu ra Moisés rá 'yɛ̨hɛ Oją, nɛ bin tuh rá thuhu ra Jesús ra Dɛ'yo. Bi 'yɛ̨n'ʉ:

Nu'i ma Oją ahe, ma Hmu ahe, nuįxte thoho ni ts'ɛdi, ɛ̨mmɛ xʉn ho i, nɛ ma hyonya thoho nin t'øt'e.

Majuąni nin t'øt'e xʉn hotho ʉ.

Nu'i grá hoga ts'ʉt'abi maząi.

4 Xinga n'da dim 'bʉi gue hin da dąnde i,

gue hin da numansu ni thuhu, nu'i ma Hmu ahe.

Høn'a thoho i xʉn ho i, ma Oją ahe.

Gätho hønt'a go 'bɛ'a má nde da dąnde i,

nguetho gätho ya bi nu ngue xʉn ho 'bɛ'a gätho guí øt'e, bi 'yɛ̨n'ʉ.

5 Nɛ nubʉya dá nu nsoqui n'da ra jut'i i ja bʉ mbo rá dąniją Oją bʉ mahɛ̨ts'i, guepʉ m'bɛ'ts'i yʉn t'ɛ̨di bi 'yo't' ra Moisés. 6 Nɛ yoto yʉ́m 'bɛhni Oją ngue di manda yʉn ʉnbi bʉ ja ra häi bi bøm bʉ. Gätho i he yʉ́ pahni xʉn t'axi ngue ra lino, nɛ gätho bi du't' yʉ́ tįya ra oro. 7 Nɛ nu'a n'da ran t'uti mí 'bäpʉ bi un'i yoto yʉ ximbo bi un'ndʉ yʉ́m 'bɛhni Oją. Gätho ma yudi rá cuɛ Oją, nɛ nu'bʉ 'dah mi'da da mbän ʉ mí po bʉ ja ra ximbo, gätho yʉ ją'i i'bʉcua ja ra ximhäi da nu rá cuɛ Oją, gue i 'bʉi maząi. 8 Nɛ gätho rá niją Oją bʉ mahɛ̨ts'i ma yudi rá ts'ɛdi nɛ rá nuįxte Oją tengu ra 'bifi 'bʉ i yupʉ mbo ra ngu. Nɛ xinga n'da sä da yʉrpʉ asta gue'bʉ bi gua'a rá 'bɛfi ʉ yoto yʉm 'bɛhni gue di manda yoto yʉn ʉnbi ua ja ra ximhäi.

16

Yʉ ximbo i po yʉn ʉnbi ngue rá cuɛ Oją

1 Nɛ dá øcä n'da ra nde gue bi bøm bʉ ja rá dąniją Oją. Nɛ nu'a ra nde bi xi ʉ yʉm 'bɛhni: “Dami fämhbʉ bʉ ja ra ximhäi rán ʉnbi Oją nts'utho i po ʉ yoto ni ximbohʉ,” bi 'yɛ̨na. 2 Nu rá mbʉdi ram 'bɛhni bi mbäm bʉ ja ra ximhäi rá cuɛ Oją mí po bʉ ja rá ximbo. Nɛ gätho yʉ ją'i gue bin ja rá hmɛpya a ra zate xí bøxpʉ ja ra dehe, nɛ'a ra nyoguido ngue i thąnde ʉ, bi nu ran ʉ ngue yʉ sąsi xʉn ts'otho. 3 Nubʉya ná yoho ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i bi mbän a rá cuɛ Oją mi po bʉ ja rá ximbo, bʉ ja ra dądeją. Nu'a ra dehe bʉya bin ja tengu rá ji n'da ra ją'i xʉn du. Nɛ gätho mi 'bʉpʉ mbo ra deją bi du. 4 Nɛ ná hyu ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i bi mbän'a rá cuɛ Oją mi po bʉ ja rá ximbo hapʉ ja gätho yʉ dąthe nɛ gätho yʉ mbøthe. Gätho ra dehe mi po bʉ bin ji. 5 'Bex dá øcä rá nde rám 'bɛhni Oją gue'a bi ʉnba yʉ dehe bi 'yɛ̨na: “Nu'i ma hoga Hmu, ma Oją i, ząi guí 'bʉi nɛ gmí 'bʉi, xʉn hotho gätho nin juąnbi, nguetho rán säui ʉ gá ʉnbi. 6 Ya gá un ra ji da zi ʉ, nguetho bi hyo ʉ nim 'bɛhni bʉ häi nɛ ni pøngahyą. Nuya gá cospa ra pengui nangue 'bɛ'a bi 'yøt'ʉ,” bi 'yɛ̨na. 7 Nɛ dá øcä n'da ra nde bi bøm bʉ ja ra mɛxa guepʉ mí ja yʉ́n t'unni Oją, i ɛ̨na: “Ma Hmu i Oją nuįxte ni ts'ɛdi xʉn ho, njuąntho a nin juąnbi, ngue rán säui ʉ,” bi 'yɛ̨na. 8 Nɛ nu'a ná goho rám 'bɛhni bi mbäm bʉ ja ra hyadi a rá cuɛ Oją mi po bʉ ja rá ximbo. Nɛ ɛ̨mmɛ bin ja rá ts'ɛdi ra hyadi ngue bin zø ʉ mi 'bʉpʉ ja ra ximhäi nangue nam pa ra hyadi. 9 Nɛ nu'ʉ gue bi nu ran ʉnbi nangue rá ts'ɛdi ra hyadi, bi ndømants'o rá thuhu Oją, gue'a bi manda yʉn ʉnbi, pɛ guexta'a him bi 'yɛ̨spa Oją, him bi päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni ʉ. 10 Nuya ná cʉt'a ram 'bɛhni bi mbäm bʉ rá cuɛ Oją mi po bʉ ja rá ximbo, nɛ bi mbäm bʉ hapʉ i ja rá ts'ɛdi ra zate xí bøxpʉ ja ra dehe. Nɛ nupʉ hapʉ ja rá ts'ɛdi, gätho xʉm 'bɛxui thoho bʉ. Nɛ nu'ʉ yʉ ją'i gue i 'bʉpʉ bi zasɛ yʉ́ jąni nangue ran ʉnbi bi nu. 11 Nɛ bi c'ąmants'otho Oją nangue yʉn ʉ, nɛ nangue yʉ sąsi mi ja. Pɛ guexta'a him bi 'yɛ'ts'a ran ts'o mi øt'e, him bi päh yʉ́n 'yomfɛ̨ni. 12 Nɛ nu'a ná 'dato ram 'bɛhni bi mbäm bʉ rá cuɛ Oją mi po bʉ ja rá ximbo, bi mbäm bʉ ja ra dąthe xʉn ndoho t'ɛ̨mbi Eufrates. Nɛ bi xä ra dehe nɛ 'bex bi 'yo't' ra dąthe ngue da zä da thopʉ yʉ ts'ʉt'abi gue ní 'yɛ̨pʉ ní bøx ra hyadi. 13 Nɛ nugä dra Xuuagä, dá nu hyu yʉ ts'onthį di nɛqui tengu yʉ 'uɛ, ngue bi bøm bʉ ja rá nde ra jąrga zįthu, nɛpʉ ja rá nde ra zate xí bøxpʉ ja ra deją, nɛ bi bøm bʉ ja rá nde ran t'uti xí bøxpʉ ja ra häi, gue ra hyäte pøngahyą. 14 Nguetho nu'ʉ, gue'ʉ yʉ́ ts'onthį ra zįthu ʉ i ja yʉ́ ts'ɛdi ngue da 'yøt' yʉ hyonya nt'øt'e. Nɛ nu'ʉ bi mba bʉ gätho ná ngʉni ra ximhäi, hønbʉ go hapʉ 'bʉh yʉ ts'ʉt'abi, ngue bi japi di pɛt yʉ ją'i. Ngue din ja ra dąsʉi din sʉhmbʉ Oją. Nɛ nu'a ra pa din ja ra sʉi gätho da nu rá ts'ɛdi Oją nuįxte. 15 Nɛ dá øcä rá nde ra Jesucristo ngue bi 'yɛ̨na: “Gui 'yøhmbʉ ya, nugä ba ɛ̨cä tengu n'da ra bɛ̨. Hinga mfądi njąm'bʉ ga søhø. Din johya thoho ʉ gue him bin ąhą pɛ bi jamansu yʉ he dá unni, janangue'a hin din 'yąhe nɛ hin din 'yąsä bʉya, ngue im bɛ̨ntho a ran hoqui dá ørpa ʉ, janangue'a hin di nɛqui yʉ́ ts'oqui, nɛ hin da mbɛ'ts' yʉ́ sä,” bi 'yɛ̨na. 16 Nɛ gätho bim pɛti bʉ yʉ ts'ʉt'abi nɛ yʉ ją'i bʉ ja ra xɛqui t'ɛ̨mbi Armagedón, ngue yʉ́ nde yʉ hebreo a. 17 Nuya ná yoto ram 'bɛhni bi mbäm bʉ rá cuɛ Oją mi po bʉ ja rá ximbo, bi huic ran dąhi 'bɛ'a mi po bʉ. 'Bex bi t'ø a n'da ra nde bi bøm bʉ ja rá niją Oją mahɛ̨ts'i, guepʉ i hu inde Oją. Nɛ nu'a ra nde bi 'yɛ̨na: “Ya da guadi gätho man ts'ɛmbi,” bi 'yɛ̨na. 18 Nɛ 'bex bi hyät'i nts'ɛdi yʉ huɛi, nɛ nts'ɛdi bin thoni yʉ ngäni. Nɛ bin ja n'da ra 'yąnhäi nts'ɛdi hin jąm'bʉ bi nu n'da ra ją'i tengu na, asta gue'bʉ go mim 'bʉ ʉ yʉ mbʉdi thoho yʉ ją'i. 19 Nu ra 'yąnhäi bi xɛn'a ra dąhnini Babilonia, hyu xɛqui bi bøni. Nɛ gätho mi'da yʉ hnini hønbʉ go hapʉ mi ja bi guadi. Nɛ bi bɛ̨n Oją gue xʉn ts'otho mi øt' yʉ ją'i 'bʉpʉ ja ra dąhnini Babilonia, nɛ nts'ɛdi bi ʉnba ʉ, nangue rá cuɛ nts'ɛdi a, asta gue'bʉ go min theh rá cuɛ Oją. 20 Nɛ gätho yʉ t'ʉhäi i ja bʉ ja yʉ deją bim 'bɛdi. Nɛ gätho yʉ nyuni nɛ yʉ t'øhø bim 'bɛdi, hin'yʉ bʉya. 21 Nɛ 'bex bi däpʉ mahɛ̨ts'i yʉn do ɛ̨mmɛ nts'utho nguetho yote kilo nán hyʉ n'da ran do, bi zʉ i 'da yʉ ją'i. Pɛ nu ʉ yʉ ją'i bi c'ąmants'o Oją nangue ran ʉnbi nts'ɛdi bi nu nangue yʉn do.

17

Ra ngʉrpa 'yomt'ɛ̨ni xisu

1 Nɛ nu'a n'da ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i gue'a mí ja n'da ra ximbo, bi xicä: “Ba ɛ̨hɛ ga ut'a i rán juąnbi Oją da nu ra 'yomt'ɛ̨ni xisu i hupʉ ja yʉ dehe 'dahma 'dan'yo bʉ gätho ra ximhäi. 2 Nu'ʉ yʉ ts'ʉt'abi bʉ ja ra ximhäi bi 'yøthʉ ran ts'o a ra 'yomt'ɛ̨ni xisu. Nɛ yʉ ją'i 'bʉcua ja ra ximhäi bi xänba bʉ gue da 'yøt' ran ts'o guepʉ 'bʉ a ra 'yomt'ɛ̨ni xisu. Gätho mi øt' ran ts'o tengu'bʉ įti thoho,” bi 'yɛ̨m 'bʉ mi xiqui. 3 Nɛ nubʉya nu rám 'bɛhni Oją bi zixcä bʉ ja n'da ra huɛnhäi ma'ueni njon mi 'bʉpʉ. Nɛ nu rá Hogandąhi Oją bi jaqui gue dá handi, nɛ dá nugä a ra xisu i hux'a n'da ra zate xʉn thɛni. Nu ra zate mi ja yoto yʉ́ yą nɛ 'dɛt'a yʉ́ dąni, nɛ nt'o't'i bʉ ja rá ją'i ɛ̨na jasɛ rá ts'ɛdi, gue rá thuhu ɛ̨na guesɛ Oją. 4 Nu ra xisu mi he n'da ra hoc'bø't'e xʉn jʉpoi nɛ xʉn thɛni. Nɛ ɛ̨mmɛ madín 'yøt'e xʉn ho nangue yʉ thebe nɛ yʉm fo'yɛ ra oro nɛ yʉ ts'ʉngu ɛ̨mmɛ xʉm hmadi thoho, nɛ hønt'a go mi cuat rá pahni. Nɛ mi thɛ n'da ra tasa ra oro. Pɛ gätho 'bɛ'a mi po ra tasa ra hmɛpya nangue gätho yʉn ts'o mi øt' ra xisu. 5 Nɛ nubʉ ja rá dɛ̨ nt'o't'i bʉ rá thuhu: “Ra dąhnini Babilonia, ngue ja rá ts'ɛdi tengu'bʉ rá mbe gätho yʉ 'yomt'ɛ̨ni nɛ tengu'bʉ rá mbe gätho i øt' ran ts'o hønbʉ go hapʉ i ja ra ximhäi,” bi 'yɛ̨n'a ra t'ohni. Pɛ hin da bąsɛ n'da 'bɛ'a ním bøn'a. 6 Nɛ dá hant'a ra xisu, tengu 'bʉ įti thoho nangue yʉ́ ji ʉ gätho bi hyo 'bʉ mi dɛn Oją nɛ'bʉ mi mamp'a rám hman ra Jesús. Nɛ nugä drá Xuuagä, dadí hyonya thoho 'bʉ má nugä a n'da ran t'uti. 7 Nɛ nu rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bi xiqui: “O gadí hyonya thoho, nguetho ga xi a ya 'bɛ'a ni hmɛpya a ra xisu, nɛ 'bɛ'a ni hmɛpya a ra zate i hux'a ra xisu, gue i ja yoto yʉ́ yą nɛ i ja 'dɛt'a yʉ́ dąni. 8 Nu'a ran t'uti ngue ra zate gá nu, pɛ gue'a n'da mi 'bʉi, nɛ hingui 'bʉh ya, pɛ him ma ya'a ba ɛ̨hɛ mahøn'a, da bøm bʉ ja ra hyąhäi ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨. Nɛ m'bɛjua da nu ran dąte xʉn ho hin dim 'bʉh mahøn'a. Nɛ gätho yʉ ją'i ngue hinga nt'o't'i yʉ́ thuhu bʉ ja ra søcuą mahɛ̨ts'i, gue bi t'orpʉ 'bʉ ma hin'yʉ ra ximhäi, di hyonya thoho 'bʉ bi nu mahøn'a tengu bʉ í hnu ra zate. Nguetho mi 'bʉi, nɛ njo'o ya, pɛ dim 'bʉi mahøn'a. 9 Nu'ʉ to'o i ja yʉ́n 'yomfɛ̨ni xʉn ho, sä da bądi 'bɛ'a nim bøn a ra hmɛpya. Nu yoto yʉ́ yą ra zate ra hmɛpya ngue ʉ yoto yʉ nyuni guepʉ i hu a ra xisu. 10 Nɛ ra hmɛpya gue'ʉ yoto yʉ ts'ʉt'abi, ngue yʉ ts'om'bäi thoho. Bi du ʉ cʉt'a nɛ nu ná 'dato i 'bʉpʉ ya, nɛ ná yoto dim 'bʉi, pɛ hingan ya'a din ts'ʉt'abi. 11 Nɛ nu'a n'da, ná hyąto ra ts'ʉt'abi bʉya, gue'a gue mi 'bʉi, pɛ njo'o ya. Nu'bʉ bá ɛ̨h mahøn'a, di manda tengu ʉ yoto yʉ ts'om'bäi ts'ʉt'abi, pɛ m'bɛjua da mba da nu ran ʉnbi maząi. 12 Nɛ nu'ʉ yʉ́ dąni ra zate gá nu, yʉ hmɛpya ngue 'dɛt'a yʉ ts'ʉt'abi din ja yʉ́ ts'ɛdi 'da yʉ t'ʉ ora tho nɛ da gomhbʉ rá ts'ɛdi ra zate. 13 Nɛ gätho yʉ ts'ʉt'abi 'dat'a da bɛ̨ni ngue di un ra ts'ɛdi di manda ra zate. 14 Nɛ gätho yʉ ts'ʉt'abi da zʉ'a ra Jesús ra Dɛ'yo. Pɛ nu'a ra Jesús da dąha, nguetho ra Hmu a nangue gätho mi'da yʉ hmu, nɛ ra hmuts'ʉt'abi nangue gätho mi'da yʉ ts'ʉt'abi. Nɛ nu'ʉ gätho din 'yohʉ ra Jesús 'bʉ bi dąhą, gue'ʉ bi zon Oją ʉ, nɛ bi huahni, nɛ him bi 'yɛ'ts'a ní dɛnni,” bi 'yɛ̨n'a ram 'bɛhni. 15 Nɛ nu rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i xø bi xicä mahøn'a dra Xuuagä: “Nu yʉ dehe gá nu guepʉ mi huh ra xisu, ra hmɛpya a nangue gätho mi'da yʉ ją'i i 'bʉh nangʉni ra ximhäi, gätho yʉ häi gätho yʉ nde 'dahma 'dan'yo bʉ na yą. 16 Nɛ nu yʉ dąni gá nu, ngue yʉ́ hmɛpya yʉ ts'ʉt'abi, nɛ'a ra zate, m'bɛjua da zʉ a ra 'yomt'ɛ̨ni xisu ʉ. Nɛ nu'ʉ da hyącpi 'bɛ'a gätho mi ja a ra xisu, nɛ da zap rá ngøc'yɛi a, nɛ da 'yu'ma ra xisu nangue ra sibi. 17 Nguetho Oją bi bɛ̨nba yʉ ts'ʉt'abi da 'yøt'e tengu mim bɛ̨n Oją, ngue n'da ngu n'da ʉ di un rá ts'ɛdi ra zate di manda, asta gue'bʉ go bin ja 'bɛ'a bi man Oją ngue din ja. 18 Nɛ nu'a ra xisu gá nu bʉ, rá hmɛpya ra dąhnini gue'a di manda yʉ ts'ʉt'abi a, nangue gätho yʉ häi i ja ua ja ra ximhäi,” bi 'yɛ̨n'a ram 'bɛhni.

18

Bi 'bɛh rá ts'ɛdi ra dąhnini Babilonia

1 M'bɛjua dá nugä man'da ram 'bɛhni bá cąh mahɛ̨ts'i, nɛ ɛ̨mmɛ i ja rá ts'ɛdi. Nɛ i ja rán nɛqui, bi hyät ra ximhäi 'bʉ mi gąi, tengu ra hyadi. 2 Nɛ ɛ̨mmɛ ts'ɛdi bin yą, bi 'yɛ̨na: “Bi guahya, bi guahya rá ts'ɛdi ra dąhnini Babilonia. Nɛ hønt'ʉ yʉ zįthu dim 'bʉpʉ, nɛ gätho yʉ ts'onthį. Nɛ i 'bʉpʉ hønt'a go 'bɛ'a mán ts'o, nɛ yʉ doja gue hingui ho øt'e, xʉn ts'otho. 3 Nguetho nu yʉ mɛngu bʉ bi xänba ran ts'o gätho yʉ ją'i mi søm bʉ gue i 'bʉh ná ngʉni ra ximhäi. Nɛ gätho yʉ ts'ʉt'abi bi gomhbʉ ran ts'o ra hnini, ngue tengu'bʉ ra 'yomt'ɛ̨ni xisu bʉ. Nɛ xʉn ngu yʉ ją'i 'da n'danni yʉ́ häi, bim mɛmbɛti 'bʉ mí mbäp'ʉ 'bɛ'a gätho bi numanhosɛ yʉ mɛngu bʉ ja a ra hnini,” bi 'yɛ̨n'a ram 'bɛhni. 4 Nɛ dra Xuuagä dá øcä man'da ra nde bí 'yɛ̨h mahɛ̨ts'i, bi 'yɛ̨na: “Ba ɛ̨hɛ gätho yʉ ją'i ngue ma mbɛtigä, dami pøm bʉ ja ra dąhnini, gue hin gui cohma øt'ehʉ ran ts'o i ja bʉ, nɛ hin guin nuhʉ ran ʉnbi gue da nu ʉ to'o da gopʉ. 5 Nguetho nu'bʉ sä da mba ma munts'i yʉ́n ts'o i t'ørpʉ, tengu'bʉ da zʉh nán hɛ̨ts'i ra ximhäi mahɛ̨ts'i. Nɛ nu'a Oją xíngui ts'ʉ bi pumbɛ̨ni ran ts'o 'bɛ'a bi t'ørpʉ.” 6 Nɛ bi sih yʉ́m 'bɛhni Oją bʉya: “Nuya dami cospahʉ ra pengui tenguthoho bi 'yørpa mi'da, dami cospahʉ ran ʉ gue gui yofʉ mahøn'a. 7 Dami un ya ran ʉnbi nɛ nts'ɛdi ra dumbʉi 'bɛ'a rán thɛui bi 'yøt'e. Nguetho bi bɛ̨ni maguesɛ, nɛ bi 'yøt' yʉ ts'oqui bi numanhosɛ, nɛ xʉn ngu 'bɛ'a gätho bi hyonsɛ. Tengu'bʉ n'da ra xisu da mansɛ mbo rá mbʉi, da 'yɛ̨na: “Nugä xʉn ngu ma ts'ɛdigä, hingan ts'ogui thohogä, nɛ njąm'bʉ din jagä ra dumbʉi,” ngubʉ bi ma. 8 Pɛ janangue'a da nu ran ʉnbi di und Oją, nɛ gätho 'bɛ'a din ja, 'da huɛ̨tho án ja gätho yʉ 'yąnthį. Nɛ da nu ra gɛ̨hɛ nɛ ra dumbʉi, nɛ di juadi nangue ra sibi. Nguetho tąte thoho rá ts'ɛdi Oją ra Hmu, gue di un'na rán thɛui bi 'yøt'e. 9 Nɛ nu yʉ́ ts'ʉt'abi gätho yʉ häi gue ząi i comhbʉ ran ts'o, gätho din zoni nɛ dim mbafi 'bʉ i hand rá 'bifi ra dąhnini ngue i zø. 10 Nɛ gätho dim 'bämanhɛ̨ nguetho ɛ̨mmɛ i su da nu ran ʉnbi tengu in nu ʉ i 'bʉpʉ ja ra dąhnini. Nɛ da ma: “Huɛ̨cate, huɛ̨cate, nguetho mahotho ra dąhnini, nɛ ɛ̨mmɛ mi ja rá ts'ɛdi, pɛ n'da huɛ̨tho gue bi ts'ɛmbi,” da 'yɛ̨n'ʉ. 11 Nɛ gätho yʉ mbä bʉ ja gätho ra ximhäi din zoni nɛ dim mbafi, nguetho njo'o da dämbi 'bɛ'a da mbä. 12 Ngue yʉ oro, yʉ t'axi, yʉn 'yøt'e, yʉ perla, nɛ ra 'bø't'e ra lino xʉn ho, ra 'bø't'e ra seda, ra 'bø't'e xʉn tudi xʉn jʉpoi nɛ xʉn thɛni, nɛ gätho yʉ za gue muman'u, nɛ'ʉ nt'øt'e yʉ do'yo, nɛ gätho ʉ yʉ za nt'øt'e ɛ̨mmɛ xʉm hmadi, nɛ'ʉ nt'øt'e ra bronce ngue ra thɛnga fɛxna t'ɛgui, nɛ'ʉ nt'øt'e ra t'ɛgui, nɛ'ʉ nt'øt'e ra 'yaxi. 13 Nɛ ząi mi 'bä bʉ yʉ canela, yʉ 'yɛ̨thi ngue in 'yohʉ yʉ tʉhʉ, ra t'ʉza muman'u, yʉ 'yɛ̨thi i yʉmanho, yʉ perfume, yʉ vino, yʉ aceite, ra hocjʉni, ra trigo, yʉn dąni, yʉ dɛ'yo, yʉ fani, yʉ carro, nɛ yʉ 'yɛ̨hɛ mi 'bä bʉ, nguetho mi 'bäp yʉ́ te yʉ ją'i tengu'bʉ i 'bä yʉ fani. 14 Nɛ da 'yɛ̨n'ʉ yʉ mbä: “Gätho gue xʉn ho gmi honi bin thegue. Nɛ gätho yʉ mbɛti nɛ gätho 'bɛ'a mahotho ya bi mba. Him man'dandį guin nu mahøn'a tengu mí ja bʉ,” da 'yɛ̨n'ʉ. 15 Nɛ nu'ʉ gue bim mɛmbɛti ngue'ʉ mim pä bʉ ja ra dąhnini, dim 'bämanhɛ̨ tho, nguetho i su da nu ran ʉnbi, tengu in nu'ʉ mi 'bʉpʉ. Nɛ ɛ̨mmɛ din zoni, i tu yʉ́ mbʉi, nguetho njo'o da däi 'bɛ'a i ja da mbä. 16 Nɛ da 'yɛ̨na: “Dumbʉi thoho nangue 'bɛ'a bin ja ra dąhnini, ɛ̨mmɛ mi ja bʉ mahotho, nɛ mi ja bʉ yʉ 'bø't'e ra lino, nɛ yʉ 'bø't'e xʉn jʉpoi, nɛ yʉ 'bø't'e xʉn thɛni, nɛ madi nɛqui bʉ 'bɛ'a mahotho gue yʉ oro nɛ yʉn 'yøt'e nɛ yʉ perla xʉm hmadi. 17 Nuya nte jabʉ ya, n'da oratho ám 'bɛdi gätho ɛ̨mmɛ xʉm hmadi mi ja bʉ,” da 'yɛ̨n'ʉ mim pä bʉ. Nɛ gätho yʉ́ hmu yʉ barco nɛ'ʉ gätho i hu bʉ, nɛ gätho yʉ mbɛfi di 'yon yʉ barco, mi 'bämanhɛ̨tho. 18 Nɛ bi du yʉ́ mbʉi 'bʉ mi nu ra 'bifi i zø ra dąhnini, nɛ bi 'yɛ̨na: “Hin'yʉ man'da ra hnini mahotho tengu nʉ.” 19 Nɛ nu'ʉ, bi 'yʉx yʉ́ yą yʉ fonthäi, ra hmɛpya gue tu yʉ́ mbʉi, nɛ bin zoni nɛ bi mbafi, ɛ̨na: “Huɛ̨cate ra dąhnini ɛ̨mmɛ mi ja rá ts'ɛdi, nguetho gätho gahʉ dyʉ́ hmuhʉ yʉ barco dám mɛmbɛtihʉ nʉ, nɛ xøgue n'da oratho ám 'bɛdi gätho mi ja bʉ,” bi 'yɛ̨n'ʉ. 20 Pɛ gan johyahʉ gätho ahʉ gue guí 'bʉhmbʉ ua mahɛ̨ts'i, gan johyahʉ nangue 'bɛ'a bin ja ra dąhnini, bi ts'ɛmbi. Nɛ dan johyahe gätho gahe ma 'bäihe ra Cristo ua ja ra häi, nɛ gätho gyʉ pøngahyąhʉ Oją, nɛ gätho gahʉ ngue dí tɛnhdʉ Oją, dan johyahʉ, nguetho ya bi cos'ahʉ 'bɛ'a bi 'yøt'ahʉ yʉ ją'i mi 'bʉpʉ ja a ra dąhnini. 21 Nɛ nubʉya n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i ngue xʉn ngu rá ts'ɛdi, bi gʉ'ts'a n'da ra do ɛ̨mmɛ xʉn ndoho, nɛ nts'ɛdi bi 'yɛm bʉ ja ra dądeją. Nɛ bi 'yɛ̨na: “Tengu thoho din ja ra dąhnini Babilonia ngue mi ja rá ts'ɛdi, pɛ njąm'bʉ da hnu mahøn'a, gätho n'da m'bɛdi thoho. 22 Nɛ hin da t'øpʉ mahøn'a yʉ mbɛ'bida, gätho ʉ i pɛ yʉ arpa, nɛ gätho ʉ i huixt yʉ thʉxi, xínga gue'ʉ yʉ hyʉxi. Xinga n'da ran 'yohʉ dim pɛpʉ mahøn'a, nɛ njon din cʉm bʉ mahøn'a. 23 Nɛ din cą'bɛxui thoho, him man'dandį mahøn'a di nɛqui bʉ yʉ sibi, nɛ njon da 'yøt' ran thąti bʉ ngue din johya tengu mi øt'e. Nguetho man'da mi ja yʉ́ ts'ɛdi ʉ mi øt' yʉ́ 'bɛfi bʉ xínda gue'ʉ mi'da gätho ra ximhäi. Pɛ mi hät yʉ ją'i 'bʉ mi xänbi di ho yʉ́ pähä zɛhɛ ʉ gätho mi søm bʉ, bí nɛxpʉ ná ngʉni ra ximhäi. 24 Nɛ guepʉ bim fän yʉ́ ji ʉ yʉ́ pøngahyą Oją, nɛ ʉ gätho mi'da yʉ́ t'ʉhni Oją, gue bi tho. Pɛ guepʉ bi tho ʉ, nɛ gue'a í ts'ɛmba a ra dąhnini,” bi 'yɛ̨n'a rám 'bɛhni Oją.

19

1 Nɛ nubʉya, dra Xuuagä dá øcä yʉ́ nde n'da munts'i yʉ ją'i i 'bʉpʉ mahɛ̨ts'i. Nɛ bi 'yɛ̨n'ʉ: “Dí ɛ̨spahʉ Oją, nguetho ma pørpątehʉ a, nɛ hønsɛ ma Ojąhʉ i ja rá nuįxte nɛ tąte thoho rá ts'ɛdi. 2 Xʉn ho rán ts'ɛmbi Oją, nguetho rán säui bi t'ørpa ra dąhnini, tengu'bʉ ra 'yomt'ɛ̨ni xisu, gue bi ts'onba yʉ́ mbʉi gätho yʉ ją'i ra ximhäi. Nɛ nuya Oją bi cospa ʉ gätho to'o bi hyo yʉ́ 'yɛ̨hɛ,” bi 'yɛ̨na. 3 Nɛ nts'ɛdi bi mam mahøn'a yʉ nde dá øcä: “Dí ɛ̨spahʉ Oją nguetho ya bi juah ra sibi a ra dąhnini, nɛ hin din hɛ̨ a nín 'yo rá 'bifi,” bi 'yɛ̨n'ʉ yʉ ją'i. 4 Nubʉya gätho 'däte magoho yʉ dąc'yɛi ngue ząi di mbä'ts'a Oją, nɛ'ʉ goho yʉn t'uti i 'bʉi, bin dąnyahmu bʉ i hu a Oją, nɛ bi dąnde. Nɛ gätho bi ma bi 'yɛ̨n'ʉ: “Nɛcähe, ngubʉ dím bɛ̨mhbe dí ɛ̨spahe Oją,” ɛ̨n'ʉ.

Bi zin rá xisu ra Dɛ'yo

5 Nɛ dá øcä man'da ra nde bi bøm bʉ guepʉ i hu a Oją, ngue bi ma: “Dami 'yɛ̨spa ma Ojąhʉ gätho ʉ yʉ́ 'yɛ̨hɛ. Dami 'yɛ̨spahʉ gätho to'o i numansu Oją, nɛ'ʉ i ja yʉ́ ts'ɛdi nɛ'ʉ hin'na,” bi 'yɛ̨n'a ra nde. 6 Nɛ dá øcä yʉ́ nde yʉ ją'i xʉn ngu, ngue di hį tengu'bʉ xʉn ngu yʉ dehe, nɛ tengu'bʉ bi thoni yʉn gäni. Nɛ bi 'yɛ̨m 'bʉ mi yą: “Dí ɛ̨spahʉ Oją, nguetho di manda ya ra Hmu, ma Ojąhʉ tąte thoho rá ts'ɛdi. 7 Gätho dan johyahʉ, nɛ da hyu ma mbʉihʉ, nɛ ga ɛ̨spahʉ Oją ngue i ja rá ts'ɛdi. Nguetho bi zøn ra ora da zin yʉ 'yɛ̨c'yɛi ra Jesús, ra Dɛ'yo, tengu thoho n'da ran 'yohʉ din thąt'ui rá xisu. Nɛ mahøntho da mba ra xisu, mahoqui thoho. 8 Nɛ bin t'un ran t'ɛ̨di da hye ra pahni di fɛxni, gue ra lino xíngui ts'ʉ ts'o. Nu'a ra pahni xʉn t'axi nam bøni ngue bi mba mahoqui yʉ́ ts'oqui ʉ yʉ́ t'ʉhni Oją nɛ nubʉya i øt' yʉ́n thɛhʉ.” 9 Nɛ nuna ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i bi xicä 'bɛ'a ga o't' ya: “Din johya gätho to'o ʉ bi ts'on bʉ ja ran sihmɛ nangue rán thąti ra Dɛ'yo. Majuąni rám hman Oją na dí xi a ya,” bi 'yɛ̨ng rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i. 10 Nɛ nubʉya dán dąnyahmu bʉ ja rá gua ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i. Pɛ nu'a bi xicä: “O guín jabʉ, nguetho nugä rá 'yɛ̨hɛ thohogä Oją tengu thoho i, nɛ tengu ni cuhʉ, gätho ʉ i mamp'a rám hman Oją nangue ra Jesús, gätho dadí jafʉ da fąh ra Jesús,” bi 'yɛ̨ng 'bʉ mi xiqui.

Nu'a n'da bi hyux ra t'axca ndøfani

11 Nɛ nubʉya, dra Xuuagä, dá nugä nsoqui mahɛ̨ts'i. Nɛ mi 'bäpʉ n'da ra t'axca ndøfani pa nthuts'i. Nɛ nu'a i huts'i, Majuąni a rá thuhu, nguetho ząi im mam majuąni a. Nɛ di Ją'ts'a rá thuhu, janangue'a n'da ngu n'da di un'na rán säui 'bʉ bi juąnbi, nɛ xʉn ho 'bʉ i øt' ran sʉi a. 12 Nɛ nu'ʉ yʉ́ dä a mi huxpʉ, mi zø tengu ra sibi, nɛ mi jabʉ xʉn ngu yʉ corona bʉ ja rá yą. Nɛ nu rá thuhu nt'o't'i bʉ, hønsɛ mi pądi 'bɛ'a rá thuhu. 13 Nɛ nu rá pahni mi he, bi zinni gätho ra ji, nɛ nu rá thuhu, ngue rám Hman Oją a. 14 Nɛ nu'ʉ yʉ dofʉi mahɛ̨ts'i, gätho mi he ra t'axca lino mahotho, xíngui ts'ʉ xʉn ts'o. Nɛ gätho mi hux yʉ t'axca ndøfani, nɛ bi dɛn'na ra mbʉdi mi huxpʉ ja ra ndøfani. 15 Nɛ nu'a ra ngʉrbi i pøxpʉ ja rá nde n'da ra espada ɛ̨mmɛ hɛt'i, ngue da dąp yʉ́n sʉihʉ 'bʉpʉ gätho yʉ häi bʉ ja ra ximhäi. Nɛ gätho di manda ʉ bʉya, nɛ njon di japi da mbɛsta'a da ma. Nɛ tengutho ra ją'i bʉ ja ran thɛ'ma gui'uva, i nɛn yʉ uva, nɛ ngutho da 'yørpa ʉ to da zɛmbi, di un rá cuɛ Oją nts'utho, ngue nu'a nte hɛ̨mbi da 'yøt'e. 16 Nɛ nt'o't'i bʉ ja rá pahni nɛ rá xįnthe rá thuhu, ngue ra Hmuts'ʉt'abi a ngue di manda gätho yʉ ts'ʉt'abi, nɛ rá thuhu, ngue ra Ngʉrpa Hmu a ngue di manda gätho yʉ hmu. 17 Nɛ dá nugä n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i mi 'bäpʉ ja ra hyadi, nɛ nts'ɛdi bi mba't'ʉ gätho yʉ doja mi 'yo bʉ magąts'i, bi 'yɛ̨mbi: “Gätho ahʉ gyʉ dojahʉ, ba ɛ̨hmbʉ ya, nguetho Oją bi 'yøt'ahʉ n'da ra dąnts'ihmɛ. 18 Ba ɛ̨hmbʉ ya gui sihʉ yʉ́ ngøc'yɛi yʉ ts'ʉt'abi nɛ yʉ hmudofʉi, nɛ'ʉ gätho mi ja yʉ́ ts'ɛdi. Nɛ yʉ ndøfani nɛ gätho mi huts'i, nɛ gätho yʉ ją'i yʉ 'yɛ̨hɛ nɛ gätho hing yʉ 'yɛ̨hɛ, nɛ yʉ hmu uague yʉ́ mbɛfi,” bi 'yɛ̨m 'bʉ mi mba't' yʉ doja. 19 Nɛ dá nugä ra zate gue xí bøxpʉ ja ra dądeją, nɛ 'darbʉ bim pɛtihʉ gätho yʉ ts'ʉt'abi ngue gätho yʉ häi, ngue da 'yørpa n'da ra dąsʉi a mi huxpʉ ja ra t'axca ndøfani, nɛ'ʉ gätho mi tɛnni. 20 Nɛ nu ra zate bʉya bi mba mfɛnt'i a, nɛ'a ra hyäte pøngahyą bi fɛnt'i, gue'a ran t'uti í bøx ra häi nɛ xí 'yøt' yʉ hyonya nt'øt'e bʉ ja rá hmi ra zate. Nɛ gue'a mi hät yʉ ją'i gätho to'o mi ja rá thuhu bʉ ja rá dɛ̨. Gätho yoho bi t'ɛntpʉ ja ra sibi ra azufre, tengu n'da ra deją na ndoho a ra sibi. 21 Nɛ gätho yʉ ją'i mi tɛn'na ra zate, bi tho nangue ra espada mi pøxpʉ ja rá nde a mi huxpʉ ja ra t'axca ndøfani. Nɛ nu'ʉ yʉ doja bʉya bin niyą thoho nangue yʉ ngøc'yɛi.

20

N'da mahuąhi njɛya

1 Nɛ nubʉya, dra Xuuagä dá nugä man'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i bá cąi nɛ bá hyą rán sogui ra hyąhäi ɛ̨mmɛ xʉn hɛ̨ nɛ nts'utho, guepʉ i 'bʉh yʉ zįthu. Nɛ nu'a rám 'bɛhni Oją mi cą n'da ra cadena xʉn ndoho. 2 Nɛ bi bɛnt'a ra jąrga, nɛ t'ɛ̨mbi ra c'ɛ̨yą, pɛ guet'a ra zįthu, rá thuhu í Satanás. Nɛ bi mba nthąt'i n'da mahuąhi njɛya nangue ra cadena. 3 Nɛ nu'a rám 'bɛhni Oją bʉya, bi 'yɛntpʉ ja ra hyąhäi a ra zįthu. Nɛ bi go'mi, nɛ bi hyʉt'a ran sogui, nɛ bi cuahmi xʉn ho, ngue hin da zä da bøm bʉ da hyät yʉ ją'i, asta gue'bʉ bi gua'a n'da mahuąhi njɛya. M'bɛjua da mba nso'ts'i 'da yʉ pa. 4 Nɛ dá nugä man'da ra hmɛpya mahɛ̨ts'i, xʉn ngu yʉn thuts'i, nɛ nu to'o mi huxpʉ bin t'un ran t'ɛ̨di da 'yøt' ran juąnbate, gätho min 'yohʉ ʉ bi tho 'bʉ mi ma i ɛ̨c'yɛ̨i ra Jesús, nɛ'bʉ mi mamp'a rám hman Oją. Gue nu'ʉ gätho him mi thąnde ra zate xí bøxpʉ ja ra deją nɛ rá nyoguido. Nɛ nte mi ja bʉ yʉ́ dɛ̨ rá thuhu ra zate, xínga guepʉ ja yʉ́ 'yɛ. Nu'ʉ bi ndants' mahøn'a 'bʉ mi du, nɛ bin 'yohʉ ra Jesús bin ts'ʉt'abi n'da mahuąhi njɛya. 5 Nɛ guehya yʉ́ mbʉdi bi xox Oją bi t'urcä. Pɛ nu'ʉ mi'da gue bi du, hin da dąmbɛ̨ni asta gue'bʉ bi gua'a n'da mahuąhi njɛya. 6 Nɛ di johya nɛ mająpi ʉ gätho ʉ ra mbʉdi da xox Oją, nɛ hin da nu a na yoho ran dąte ngue ra sibi maząi. Nɛ dim mbäją nangue ra Cristo bʉ bí ja rá ts'ɛdi Oją, nɛ din 'yohʉ ra Cristo ngue din ts'ʉt'abi n'da mahuąhi njɛya.

Da mba nthąpi ra zįthu

7 Nɛ nu'bʉ bi gua'a n'da mahuąhi njɛya, da mba nsocui a ra zįthu mi ofädi. 8 Nɛ nu'a ra zįthu bʉya da bøm bʉ, xø da hyät mahøn'a yʉ ją'i gätho na ngʉni ra ximhäi. Da mba bʉ ja ra häi Gog nɛ ra häi Magog nɛ di japi dim pɛti gätho nangue din ja ra dąsʉi. Nɛ xʉn ngu da dɛnni hingui sä da 'bede, tengu ra 'bomu 'bom bʉ ndendeją, njon da hyät'i da mbede. 9 Nɛ din 'yɛ̨rpa thoho bʉ ní mba bi mbä'ts'i hapʉ mi 'bʉ ʉ min 'yohʉ Oją, guepʉ ja ra dąhnini di huɛ̨c Oją. Pɛ bá cąh mahɛ̨ts'i ra sibi bi juadi gätho yʉ́n sʉihʉ. 10 Nɛ nu'a ra zįthu ngue bi hyät'ʉ, bi t'ɛntpʉ ja ra sibi i thɛ ra azufre, tengu n'da ra deją na ndoho, guepʉ xí t'ɛntpʉ ra zate xí bøxpʉ ja ra dądeją, nɛ'a ra hyäte pøngahyą gue ran t'uti xí bøxpʉ ja ra häi. Nɛ gätho hyu da nu ran ʉnbi nangue ra sibi, ma pa nɛ ra xui høn'bʉ go njąm'bʉ gätho yʉ pa maząi.

Ran zɛgui ran juąnbi

11 Nɛ drá Xuuagä dá nugä mahøn'a, gue n'da ran thuts'i xʉn ndoho xʉn t'axi, nɛ mi hupʉ Oją. Nɛ nu ra ximhäi nɛ mahɛ̨ts'i bim 'bɛ 'bʉ mi hyant'a mi hupʉ, nɛ him man ja bʉya. 12 Nɛ dá nugä gätho ʉ xʉn du, hønt'a go 'bɛ'a ní ją'i, mi 'bäpʉ ja rá hmi Oją i hupʉ. Nɛ bi mba ma tʉnts'i yʉ søcuą bʉ, nɛ'a ra søcuą im ma to'o i ja ra temaząi. Nɛ gätho bi mba ma juąnbi nangue'a nt'o't'i bʉ 'bɛ'a gätho bi 'yøt'a, nu'bʉ mi 'bʉi. 13 Nɛ gätho ʉ gue bi du bʉ ja ra deją, nɛ gätho ʉ mi'da bi du hønbʉ go hapʉ, ngue gätho i 'bʉpʉ 'bʉ'ʉ xʉn du, bi bøm bʉ, nɛ bim 'bäpʉ ja rá hmi Oją. Nɛ bi mba ma juąnbi nangue 'bɛ'a gätho bi 'yøt' 'bʉ mi 'bʉi. 14 Nɛ nu'a ra xɛqui mi 'bʉ'ʉ xʉn du, bi t'ɛntpʉ ja ra sibi, tengu ra deją na ndoho. Gue'a na yoho ran dąte a. 15 Nɛ nubʉ ja ra søcuą gue im ma to'o i ja ra temaząi, nɛ nu'ʉ gätho him man t'o't'i yʉ́ thuhu bʉ, bi t'ɛntpʉ ja ra sibi.

21

Ma'da'yo mahɛ̨ts'i nɛ ra ximhäi

1 Nɛ nubʉya, dra Xuuagä, dá nugä man'da bi t'urcä, ngue ma'da'yo mahɛ̨ts'i nɛ ma'da'yo ra ximhäi. Nguetho ya bim 'bɛdi 'bɛ'a gätho mi ja bʉ mahɛ̨ts'i nɛ ra ximhäi. Nɛ hin'yʉ ra deją bʉ ja ra 'da'yo ximhäi. 2 Nɛ dá nugä bá cąh mahɛ̨ts'i guepʉ bí 'bʉ Oją n'da ra hogahnini, gue'a ra Jerusalén ma'da'yo, mahotho, mahoqui, tengu n'da ra hmute i he ra pahni mahotho da mba dín thąt'ui rá ndø. 3 Nɛ dá øcä n'da ra nde nts'ɛdi bin yą, gue bá nɛxpʉ ja ran thuts'i bʉ bí hu Oją, bi 'yɛ̨na: “Dami hyand ya, bi gącua mahɛ̨ts'i rá ngu Oją,” bi 'yɛ̨na, nɛ nuya ząi dim 'bʉhmbʉ yʉ ją'i a. 4 Nɛ guesɛ Oją di un ran johya, nɛ him man ja yʉ guidä yʉ ją'i, nɛ hin din ja ran dąte mahøn'a bʉ, nɛ hin din ja yʉ dumbʉi bʉ. Nguetho gätho 'bɛ'a mán ʉnbi mi ja, ya bi thogui. 5 Nɛ nu Oją ngue i hupʉ ja ran thuts'i, bi 'yɛ̨na: “Gätho ma'da'yo dá øt'ä ya.” Nɛ bi xiqui, dra Xuuagä: “Dami 'yo't' ya 'bɛ'a dí xi a i, nɛ sä da t'ɛ̨c'yɛi nguetho majuąni a.” 6 Nɛ bi xiqui mahøn'a: “Ya bi guadi 'bɛ'a gätho dá øt'ä ya. Gätho dá dʉ'mi, nɛ ga juacä ra 'bɛfi dá dʉ'mi. Ząi dám 'bʉcä nɛ dam 'bʉi maząi. Nɛ nu'ʉ to'o i sä ngue di 'bɛ a ra te mahyoni thoho, tengu'bʉ i tuthe, ga undä ra te i juadi, tengu'bʉ ra mbøthe im fonts'a ra dehe ga unni, nɛ hin da gurqui. 7 Nɛ to'o da dąha, ga comhbe 'bɛ'a gätho i jagä, nɛ ga øt'e ma t'ʉhnigä ʉ, nɛ dyʉ Ojągä ʉ. 8 Pɛ ga ɛntpʉ ja ra sibi ʉ to'o i su yʉn ʉnbi 'bʉ da dɛngui, nɛ'ʉ to'o yoho yʉ́n 'yomfɛ̨ni, nɛ gätho ʉ xʉn ts'o yʉ́ mbʉi, nɛ gätho yʉ hyodu, nɛ gätho yʉ 'yomt'ɛ̨ni, nɛ gätho ʉ in yąhʉ yʉ zįthu, nɛ gätho ʉ i thąnde hønt'a go 'bɛ'a gue him majuąni, nɛ gätho ʉ i man yʉ fɛhni. Gätho ya da nu na yoho ran dąte, da t'ɛntpʉ i zø ra sibi ra azufre, tengu ra deją na ndoho,” bi 'yɛ̨n Oją.

Ma'da'yo ra hnini Jerusalén

9 Nɛ xø dá nugä man'da ra hmɛpya bi t'urcä. Nu'a n'da ʉ yʉ́m 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i gue min 'yohʉ 'dato yʉm 'bɛhni, gue'ʉ mi thɛ yʉ ximbo gue bi un yʉn ʉnbi bʉ ja ra häi, nɛ nu'a bi xiqui: “Ba ɛ̨hɛ, ga ut'a ra hnini, tengu'bʉ ra hmute bin thąt'ui ra Dɛ'yo.” 10 Nɛ nu'a rá Hogandąhi Oją bi bɛ̨ngä man'da mahøn'a, tengu'bʉ bi zixcä a rám 'bɛhni Oją bʉ ja n'da ra t'øhø xʉn hɛ̨ts'i, nɛ bi 'yurca ra hogahnini Jerusalén ma'da'yo, bi gąh mahɛ̨ts'i guepʉ bí 'bʉ Oją. 11 Nɛ nu'a ra hnini ɛ̨mmɛ di yoxni nangue rán hosɛ Oją i 'bʉpʉ mbo. Nɛ di yoxni tengu ra do ra jaspe i pømhyats'i. 12 Nɛ nu'a ra hnini mi ja bʉ ra mbä't'i, ra jądo xʉn hɛ̨ts'i, goho yʉ́ ts'ąt'i. Nɛ nu'a ra mbä't'i, mi ja bʉ 'dɛ'magoho yʉ dąjut'i, nɛ n'da ngu n'da yʉ jut'i mi 'bäpʉ n'da rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i, da mbäh ra goxthi. Nɛ nu'ʉ 'dɛ'mayoho yʉ jut'i, n'da a n'da nt'o't'i yʉ́ thuhu ʉ 'dɛ'ma yoho yʉ́ ts'ʉnt'ʉ ra Israel. 13 Nɛ n'da nguadi min ja hyu yʉ jut'i, hyu i xopʉ ní bøx ra hyadi, nɛ hyu i xopʉ ní yʉh ra hyadi, nɛ hyu i xopʉ ra norte, nɛ hyu i xopʉ ra sur. 14 Nɛ nu'a ra hnini mi fa'ts'i 'dɛ'mayoho yʉ do, n'da'a n'da nt'o't'i yʉ́ thuhu ʉ 'dɛ'mayoho yʉn 'yohʉ gue yʉ́ 'bäihʉ ra Jesús, ngue ra Dɛ'yo. 15 Nɛ nu'a rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i gue dán yą'be, mi hą n'da ra t'ɛni ra oro, tengu'bʉ ra metro, gue da 'yɛn ra hnini, hangu na ndoho yʉ jut'i, nɛ yʉ fø't'e. 16 Nu'a ra hnini xʉn zant'ma ndoho, 'da'angu ná mba, nɛ 'da'angu nán jʉnni. Nɛ nu'a ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i bi 'yɛn ra hnini, nɛ bi 'yʉ' ra güɛnda ngue yo mahuąhi nɛ yo ciɛnto kilómetro ná ndoho, 'da'angu ná mba, 'da'angu nán jʉnni, nɛ 'da'angu nán hɛ̨ts'i. 17 Nɛ nu'a ram 'bɛhni bi 'yɛni hangu nán hɛ̨ts'i rá mbä't'i ra hnini, nɛ bi 'yʉ' ra güɛnda ngue hyąte ma goho metro. Nɛ bi 'yɛni tengutho i øt' yʉ ją'i. 18 Nɛ nu'a ra mbä't'i nt'øt'e nangue yʉ do ra jaspe, pɛ nu ra hnini nt'øt'e nangue ra oro, tengu'bʉ ra xito a ra oro. 19 Nɛ nu'ʉ 'dɛ'mayoho yʉ dądo mi fa'ts'a ra mbä't'i, xʉn ngu nt'ʉt'i yʉ t'ʉdo 'dahma 'dan'yo, ngue di fɛxni, xʉm hmadi di muui. Nu'a rá mbʉdi ra dądo nt'ʉt'i yʉ t'ʉdo ra jaspe, nu'a ná yoho ra dądo nt'ʉt'i yʉ t'ʉdo ra zafiro, nu'a ná hyu ra dądo nt'ʉt'i yʉ ágata, nu ná goho ra dądo nt'ʉt'i yʉ esmeralda. 20 Nɛ nu'a ná cʉt'a ra dądo nt'ʉt'i yʉ ónice, ná 'dato ra dądo nt'ʉt'i yʉ cornalina, ná yoto ra dądo nt'ʉt'i yʉ crisólita, ná hyąto ra dądo nt'ʉt'i yʉ berilo, ná gʉto ra dądo nt'ʉt'i yʉ topacio, ná 'dɛt'a ra dądo nt'ʉt'i yʉ crisoprasa, ná 'dɛ'ma'da ra dądo nt'ʉt'i yʉ jacinto, ná 'dɛ'mayoho ra dądo nt'ʉt'i yʉ amatista. 21 Nɛ gätho 'dɛ'mayoho yʉ́ jut'i rá mbä't'i ra hnini nt'øt'e nangue yʉ perla gue xʉn t'axi, nɛ n'da'a n'da yʉ perla gue bi t'øt'e n'da ngu n'da ra jut'i. Nɛ nu'a ra calle xʉn ndoho bʉ mbo ra hnini nt'øt'e nangue ra oro xʉn ho, tengu'bʉ ra xito a ra oro. 22 Nɛ hin dá nugä n'da ra niją bʉ, nguetho gätho rá ngusɛ Oją a ra hnini, ngue ra Hmu tątetho rá ts'ɛdi, nɛ ra Dɛ'yo, nɛ 'darpʉ i 'bʉhmbʉ ʉ i 'bʉpʉ ja ra hnini. 23 Nɛ nu'a ra hnini, him mahyoni ra hyadi di yorpʉ, ogue ra ząna, nguetho guesɛ Oją nɛ ra Dɛ'yo di yorpʉ. 24 Nɛ nangue'a ra nyot'i i ja bʉ, gätho di yot'ʉ nɛ dim 'bʉmanho ʉ yʉ ją'i dim 'bʉpʉ gätho yʉ häi ua ja ra ximhäi. Nɛ yʉ ts'ʉt'abi gätho yʉ häi dim 'bʉi di dä bʉ ʉ yʉn ho xʉ 'yøt'e, tengu'bʉ di um bʉ yʉn t'unni xʉn ngu di muui. 25 Nɛ nsoquitho yʉ jut'i gätho ra pa, nɛ njąm'bʉ da mba njut'i, nguetho njąm'bʉ din xui bʉ. 26 Nɛ hønt'a go 'bɛ'a gätho di muui, gue bi zän Oją bi 'yøt' yʉ ją'i 'dahma 'dan'yo yʉ häi ua ja ra ximhäi, nɛ gue'a da hyąxpʉ ʉ, ní thįm bʉ mbo ra hnini. 27 Pɛ hin da yʉrpʉ ja ra hnini 'bɛ'a xʉn ts'o, xíng yʉ ts'om'bäi da yʉrpʉ, xíng yʉ hyäte. Pɛ hønt'ʉ to'o bi 'yorpa rá thuhu ra Dɛ'yo bʉ ja rá søcuą, gue to'o gätho bi un ra temaząi, hønt'ʉ da zä da yʉrpʉ.

22

Mi ts'ʉtho ba ɛ̨h ra Jesucristo

1 Nɛ nu'a rám 'bɛhni Oją xø bi 'yurcä man'da mahøn'a, dra Xuuagä. Ngue n'da ra dąthe mahoqui thoho ra dehe xʉn güe tengu ra xito, t'ɛ̨mbi rá dehe ra temaząi. Nɛ bí nɛxpʉ ja rán thuts'i Oją nɛ ra Jesús ra Dɛ'yo. 2 Nɛ bi tho'inde bʉ ja ra calle xʉn ndoho bʉ ja ra hnini. Nɛ n'da n'danguadi mi 'bäpʉ yʉ za t'ɛ̨mbi yʉ za gue di un ra te. Nɛ nu'ʉ yʉ za din zʉdi, n'dazna ngu n'dazna ma'da'yo yʉn dät'o din zʉpʉ, janangue'a 'dɛmayo nidį din zʉdi n'dajɛya. Nɛ nu'ʉ yʉ́ xi di un yʉ́n zaqui gätho yʉ ją'i. 3 Nɛ hin'yʉ 'bɛ'a dí hnu rán ts'ɛmbi Oją bʉ. Pɛ din ja bʉ rá ts'ɛdi Oją nɛ rá ts'ɛdi ra Jesús ra Dɛ'yo. Nɛ gätho yʉ́ 'yɛ̨hɛ da dąnde ʉ nɛ da 'yørpa yʉ́ 'bɛfi. 4 Nɛ nu'ʉ dim 'bʉpʉ da nu rá hmi Oją, nɛ gätho din ja rá thuhu Oją bʉ ja yʉ́ dɛ̨. 5 Nɛ hin'yʉ bʉ ra xui, janangue'a njon da hyom man'da ran nɛqui, xíng ra hyadi, nguetho guesɛ Oją ra Hmu di yozɛhɛ bʉ. Nɛ nu'ʉ dim 'bʉpʉ din ts'ʉt'abi gätho yʉ pa maząi. 6 Nɛ nu'a ram 'bɛhni bi xicä: “Gätho ram hma gá 'yøde, majuąni a, nɛ da zä da t'ɛ̨c'yɛi gätho. Nu'a Oją ra Hmu, gue'a di un rá Hogandąhi yʉ́ pøngahyą, ya bá pɛncä ua drám 'bɛhnigä a, ngue ga xi ahʉ 'bɛ'a din ja, gue yʉ́ 'yɛ̨hɛ ahʉ Oją. Nɛ him maya'a din ja,” bi 'yɛ̨na. 7 “Dami 'yøhmbʉ ya,” ɛ̨n'a ra Jesús, “him maya'a gue gua ɛ̨cä. Gan johyahʉ gätho ahʉ gue guí ɛ̨c'yɛ̨ihʉ 'bɛ'a din ja, nt'o't'i bʉ ja ra søcuą,” bi 'yɛ̨na. 8 Nɛ nugä dra Xuuagä, majuąni dá øde nɛ dá nugä 'bɛ'a gätho bi t'urqui ngue dá o't'ä ua. Nɛ nu'bʉ mi gua'a 'bɛ'a dá øcä nɛ 'bɛ'a xí 'yurqui, dán dąnyahmu bʉ ja rá gua ram 'bɛhni mahɛ̨ts'i bi 'yurqui gätho, dí ɛ̨na gue ga thąnde. 9 Pɛ nu ram 'bɛhni bi xiqui: “O guí thąndegui, nguetho nugä dra 'yɛ̨hɛ̨gä tengu i, nɛ ni cuhʉ mi'da yʉ pøngahyą, nɛ gätho mi'da ʉ gue i ɛ̨c'yɛi 'bɛ'a gá 'yorpʉ ja ra søcuą. Hønsɛ Oją gui thąnde,” bi 'yɛ̨na. 10 Nɛ xø bi xicä ram 'bɛhni bʉya: “O guí pɛs' thoho na gá 'yo't'i, ngue 'bɛ'a din ja, nguetho him maya'a din ja. 11 Nɛ nu'ʉ to'o i øt' ran ts'o, thocua thoho da 'yøt' ran ts'o, nɛ gätho to'o i øt' ran ts'om'bäi, thocua thoho da 'yøt'e. Pɛ nu'ʉ to'o i øt' ran ho, thocua thoho da 'yøt' ran ho, nɛ to'o mahoqui thoho yʉ́ mbʉi thocua thoho gue xtán ho yʉ́ mbʉi,” bi 'yɛ̨n'a rám 'bɛhni Oją mahɛ̨ts'i 'bʉ mi xiqui. 12 Nɛ bi 'yɛ̨ngä ra Jesús bʉya: “Nɛ guehna dí xi ahʉ, him maya'a ba ɛ̨cä. Nɛ n'da ngu n'da ga un rán thɛui 'bɛ'a gätho bi 'yøt'e. 13 Nugä gätho dá dʉ'mi nɛ ga juacä ra 'bɛfi dá dʉ'mi, dra mbʉdigä nɛ dran zɛguigä, ząi dám 'bʉi nɛ dam 'bʉi maząi. 14 Mająpi thoho gätho mahoqui yʉ́ mbʉi nangue Oją, tengu'bʉ m'beni yʉ́ pahni. Janangue'a i ja yʉ́n t'ɛ̨di da yʉrpʉ ja yʉ́ goxthi ra hnini. Nɛ nu'ʉ to'o da zä da yʉrpʉ, da zä da zi yʉ́n dät'o yʉ za gue t'ɛ̨mbi yʉ za di un ra temaząi. 15 Pɛ hingui sä da yʉrpʉ gätho ʉ ngue bi 'uegue nangue Oją. Nɛ da gopʉ thi ʉ gätho i yąhʉ yʉ zįthu, nɛ gätho yʉ 'yomt'ɛ̨ni, nɛ gätho yʉ hyodu, nɛ gätho i thąnde 'bɛ'a him majuąni, nɛ gätho yʉ ją'i gue di ho da man yʉ fɛhni, hingui sä da yʉrpʉ ʉ. 16 Nugä dra Jesúsgä, dá pɛnhdä bʉ mam 'bɛhnigä gue da xi ahʉ gyʉ 'yɛ̨c'yɛihʉ, gue 'bɛ'a gá 'yorpʉ ja ra søcuą. Nugä dram bom'bɛtogä ra David, nɛ tengu'bʉ dra Dąsø dín 'yo'be ran nɛqui,” bi 'yɛ̨n'a ra Jesús. 17 “Ba ɛ̨hmbʉ gätho ahʉ,” ɛ̨n'a rá Hogandąhi Oją, nɛ'a rá xisu ra Dɛ'yo ɛ̨na. Nɛ'ʉ gätho gue i øde, da ma: “Ba ɛ̨hmbʉ.” Nɛ ba ɛ̨cua gätho i tuthe, nɛ gui sihʉ ra dehe gue di un ra temaząi, nɛ hin gui juthʉ a.

Ran zofo ran zɛgui

18 Nɛ nuya dí xi ahʉ, gätho ahʉ guí nuhʉ ya yʉm hma i jaua, ngue i ma 'bɛ'a din ja, o gue ahʉ guí øhmbʉ 'bʉ i hman ya yʉm hma nt'o't'i ua, pɛ nu'bʉ guí ɛ̨na gui hyuspahʉ mi'da yʉm hma, pɛ da hyus'ahʉ Oją ʉ yʉn ʉnbi im mangua ja ra søcuą 'bʉ. 19 O nu'bʉ guí ɛ̨mhbʉ him majuąni 'da yʉm hma nt'o't'i ua, ɛ̨na gue'bʉ gdí 'uejʉ ʉ, pɛ Oją di 'uec'ahʉ yʉn jąpi im mangua ngue hin di ja ahʉ gui cʉrpʉ ja ra hogahnini, nɛ hin di ja ahʉ gui sifʉ yʉ́n dät'o a ra za di un ra temaząi. 20 Nɛ nu'a ra Jesús gue bi man ya yʉm hma gätho i jaua, i ɛ̨m bʉya, “Majuąni ba ɛ̨cä n'dihi,” bi 'yɛ̨na. Nɛ gue'a dín nde'e, nɛ dí xi a i, ba ɛ̨hɛ ma Hmu i Jesús. 21 Nɛ gätho ahʉ dín nde guin nuhʉ rán jąpi a ma Hmuhʉ ra Jesús. Nɛ hønt'a dí xi ahʉ ya.