^

Ja ua ra̱ ʼdaʼyo cohi bi gomi̱ Oja̱ yø ja̱ʼi̱

New Testament in Otomi, Tenango (MX:otn:Otomi, Tenango)

copyright © 1975 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Otomi, Tenango
Translation by: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Otomí, Tenango [otn], Mexico

Copyright Information

© 1975, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

The New Testament
in Otomi, Tenango

© 1975, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2014-04-30

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 29 Jan 2022

dd38228d-a3b1-5d0f-91ce-4040e165ce0f

Ra̱ Mateo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Ra̱ Mateo

Nu̱na̱ ra̱ Mateo, ja ua yø hya̱ bi 'yo't'i ngue te bi 'yøtra̱ Jesucristo.

1

Ja ua ra̱ lista ngue yø thu̱hu̱ ya yø mboxita ra̱ Jesucristo.

1 Ja ua ra̱ lista ngue yø mboxita ra̱ Jesucristo, guehna̱ ra̱ mbom'mɛto na̱ ngue ra̱ David. Ra̱ David, ra̱ mbom'mɛto na̱ ngue ra̱ Abraham.

2 Ra̱ Abraham, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Isaac. Ra̱ Isaac, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Jacob. Ra̱ Jacob, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Judá co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø n'yohʉ. 3 Ra̱ Judá, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Fares 'nɛ̱hra̱ Zara. Nu̱ ra̱ mamá ya yonc'ɛ̱i̱ ya, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Tamar. Ra̱ Fares, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Esrom. Ra̱ Esrom, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Aram. 4 Ra̱ Aram, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Aminadab. Ra̱ Aminadab, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Naasón. Ra̱ Naasón, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Salmón. 5 Ra̱ Salmón, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Booz. Nu̱ ra̱ mamá na̱ ra̱ Booz ni̱ hu̱ ngue ra̱ Rahab. Ra̱ Booz, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Obed. Nu̱ ra̱ mamá na̱ ra̱ Obed, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Rut. Ra̱ Obed, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Isaí. 6 Ra̱ Isaí, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ da̱st'abi David. Ra̱ David, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Salomón. Nu̱ ra̱ mamá na̱ ra̱ Salomón, gue'a̱ ra̱ 'danxu̱ ma̱rá̱ xisu ndu̱ ra̱ Urías, bi̱ ntha̱tui ra̱ David.

7 Ra̱ Salomón, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Roboam. Ra̱ Roboam, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Abías. Ra̱ Abías, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Asa. 8 Ra̱ Asa, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Josafat. Ra̱ Josafat, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Joram. Ra̱ Joram, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Uzías. 9 Ra̱ Uzías, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Jotam. Ra̱ Jotam, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Acaz. Ra̱ Acaz, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Ezequías. 10 Ra̱ Ezequías, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Manasés. Ra̱ Manasés, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Amón. Ra̱ Amón, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Josías. 11 Ra̱ Josías, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Jeconías co 'nɛ̱hmi̱'da yø n'yohʉ. Gue'a̱ ra̱ pa'a̱ ngue yø judío bi̱ ma ma̱bɛnt'i̱, bi ts'its'i i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Babilonia.

12 M'mɛfa p'ʉya ra̱ Jeconías, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Salatiel. Ra̱ Salatiel, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Zorobabel. 13 Ra̱ Zorobabel, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Abiud. Ra̱ Abiud, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Eliaquim. Ra̱ Eliaquim, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Azor. 14 Ra̱ Azor, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Sadoc. Ra̱ Sadoc, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Aquim. Ra̱ Aquim, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Eliud. 15 Ra̱ Eliud, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Eleazar. Ra̱ Eleazar, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Matán. Ra̱ Matán, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ Jacob. 16 Ra̱ Jacob, ra̱ papá na̱ ngue ra̱ José, nu̱na̱ rá̱ da̱mme ra̱ Ma̱ya. Guehna̱ ra̱ Ma̱ya rá̱ mamá ra̱ Jesús. A nu̱na̱ ra̱ Jesús, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Cristo, guehna̱ bá̱ t'ɛ̱ts'i̱ ngue di̱ nda̱st'abi.

17 Ja̱na̱ngue 'dɛ'ma̱ goho yø papá bi̱ m'mʉi ngue bi̱ m'mʉhyø ba̱si̱, bá̱ fʉdi ngue ra̱ Abraham asta̱ ra̱ David. 'Dɛ'ma̱ goho yø papá bi̱ m'mʉi, bá̱ fʉdi ngue ra̱ David asta̱ gue'mø mi̱ mbɛntyø judío ngue bi ts'ixpʉ ja ra̱ häi Babilonia. Bá̱ fʉ'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya ngue bi̱ m'mʉhmi̱ 'dɛ'ma̱ goho yø papá asta̱ gue'mø mi̱ m'mʉhra̱ Cristo.

Ya bi̱ mi̱hra̱ Jesucristo.

18 Ngu̱na̱ bá̱ njap'ʉ bá̱ mi̱hra̱ Jesucristo. Nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya ya xi̱ nhohra̱ hya̱ ngue di̱ ntha̱tui ra̱ José. Pɛ hante ngue da̱ mɛ, ya mi̱ ha̱ rá̱ ba̱si̱. Pɛ ra̱ Espíritu Santo'a̱ bi japi ngue bi hya̱ rá̱ ba̱si̱. 19 A nu̱na̱ ra̱ José, ya ja ngue da̱ 'yøt'e ngue rá̱ da̱mme. Mi̱ zä mi̱ ba̱di̱ ngue ya ha̱ rá̱ ba̱si̱ ra̱ Ma̱ya, bi̱ ne ra̱ José ngue xta̱ 'yøt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ngue xti̱ nxu̱mmi̱ rá̱ xisu. Pɛ hi̱mbi̱ nepe xta̱ mba̱di̱ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ te xta̱ 'yøt'e. 20 Mɛ̱nte di̱ n'yomfɛ̱ni̱ te ja ngue da̱ 'yørbʉya, nu̱'mø mi̱ n'a̱ha̱, bi̱ nu̱ n'na rá̱ anxɛ Oja̱ 'mø mi̱ n'ui̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague José rá̱ mbom'mɛto'i ra̱ David, oguí su̱ guí̱ mmɛ'a̱ ni̱ xisu ra̱ Ma̱ya. Porque nu̱'a̱ rá̱ ba̱si̱ ha̱'a̱, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo bi japi bi hya̱ rá̱ ba̱si̱. 21 Nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya, di̱ m'mʉ'a̱ n'na rá̱ ts'ʉnt'ʉ 'nɛ̱ gdi hu̱ti̱ ngue ra̱ Jesús. Porque nu̱ná̱, guehna̱ da̱ ya̱nyø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui na̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

22 Ya bi̱ nja gätho ya yø hya̱ ya para ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi bɛ̱nnba̱bi̱ rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ bi̱ ma̱, bi 'yɛ̱na̱: 23 “Nu̱'a̱ n'na ra̱ hmu̱te xisu da̱ hya̱ rá̱ ba̱si̱ ngue dra̱ ts'ʉnt'ʉ. Nu̱'mø bi̱ m'mʉi, di hu̱ ngue ra̱ Emanuel”, bi 'yɛ̱na̱. A nu̱na̱ ra̱ Emanuel i̱ nne da̱ ma̱ ngue ya 'daua di 'bʉhmʉ Oja̱.

24 Mi̱ nnu̱'a̱ nt'a̱ha̱ ra̱ José, bi 'yøt'e tengu̱tho xi xihra̱ anxɛ nu̱na̱ rá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱. Bi zixra̱ Ma̱ya p'ʉya ngue di̱ m'mʉhmi̱. 25 Pɛ hi̱mbi dädi mɛ̱nte ra̱ pa bi hya̱ rá̱ ba̱si̱ ra̱ Ma̱ya. Mi̱ zä mi̱ m'mʉhrá̱ mʉdi ts'ʉnt'ʉ ra̱ Ma̱ya̱, nu̱na̱ ra̱ José i hu̱ti̱ ngue ra̱ Jesús.

2

Bi̱ ma ntha̱nne ra̱ Jesús.

1 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Belén ngue ra̱ häi Judea, ja bi̱ mi̱p'ʉ ra̱ Jesús. Guehya yø pa mi̱ nda̱st'abi ra̱ Herodes, gä ma̱di̱ ma̱nda'a̱ ra̱ xɛqui'a̱. Nu̱p'ʉ ja ra̱ da̱ni̱hni̱ Jerusalén bi zøp'ʉ 'da yø n'yohʉ ngue ja yø mfa̱di̱ ngue di xädi te ga̱ 'yo yø sø, bi 'yɛ̱p'ʉ ja n'na ra̱ häi ni̱ bøxyadi. 2 Bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hapʉ 'bʉhra̱ 'uɛne nu̱'a̱ bi̱ mi̱hya, nu̱na̱ rá̱ da̱st'abi yø judio? Porque nu̱p'ʉ ni̱ bøxyadi dá̱ handähe n'na ra̱ da̱sø, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue ya bi̱ mi̱. A nu̱yá, nná̱ ɛ̱hɛ̱ ga̱ tha̱nnehe ya ―bi 'yɛ̱na̱.

3 Nu̱na̱ ra̱ da̱st'abi Herodes mi̱ zä mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ na̱, ya da̱ zährá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue su̱. Da̱ guehyø mmɛ̱ngu̱ Jerusalén, gä bi̱ nsu̱. 4 Nu̱na̱ ra̱ da̱st'abi bi zonhni̱ gätho'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱, da̱ guehyø xännba̱te ngue ra̱ ley. Bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ngue hapʉ ja ngue di̱ mi̱hra̱ Cristo nu̱na̱ bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi. 5 Nu̱ya bi t'ørpa̱ ra̱ nt'änni̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Herodes:

―Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Belén ngue ra̱ häi Judea ja di̱ mi̱p'ʉ. Porque gue'a̱ ra̱ hya̱ bi 'yotrá̱ pønga̱hya̱ Oja̱'a̱, bi 'yɛ̱na̱: 6 “Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Belén ngue ra̱ häi Judea, ma̱n'na ta̱te'a̱ ngue gätho yø da̱ni̱hni̱ ja'a̱ ra̱ häi'a̱. Porque ja da̱ pømp'ʉ n'na ra̱ da̱st'abi nu̱'a̱ di̱ ma̱ndagui̱'ʉ ma̱ ja̱'i̱ ngue yø judío”.

7 A nu̱na̱ ra̱ Herodes nt'a̱gui̱tho bi zon'ʉ yø n'yohʉ øtra̱ nt'änni̱, ɛ̱na̱ ngue pa̱di̱ te ga̱ 'yo yø sø. Ra̱ Herodes bi 'yänni̱ tema̱ pa bá̱ fʉdi bi̱ nɛ̱qui̱ ra̱ sø. 8 Mi̱ xifi hanja p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Herodes bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ mähä Belén, bá̱ homhmʉ ra̱ 'uɛne asta̱ gue'mø guá̱ ti̱mhmʉ. Nu̱'mø guá̱ ti̱mhmʉ p'ʉya, gdí 'yɛ̱hmi̱ ua ngue guí xicjʉ njua̱ni̱, n'namhma̱ ngue 'nɛ̱qui̱ ga̱ mma ngue ga̱ ma tha̱nne ―bi 'yɛ̱mbi̱.

9 Nu̱ya yø n'yohʉ, mi̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ bi xihra̱ da̱st'abi, bi̱ ma. Nu̱'a̱ ra̱ sø xi hyanda̱ m'mɛt'o p'ʉ ni̱ bøxyadi, ma̱hømbi hyandi̱ ngue bí ja ra̱ sø p'ʉ ha ni̱ ma. Nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ 'bʉhra̱ 'uɛne ja søp'ʉ rá̱ thai ra̱ sø, gue'a̱ hantho'a̱. 10 Mi̱ zä mi̱ hyandi̱ hapʉ ɛxa̱ ja ngue da̱ zøni̱, ja̱njua̱ni̱ di johya. 11 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ ngu̱, bi yʉt'a̱mbo. Bi̱ nu̱ ngue 'bʉp'ʉ ra̱ 'uɛne conna̱ Ma̱ya rá̱ mamá. Gä bi̱ nda̱ntyøhmu̱'ʉ yø n'yohʉ ngue bi da̱nne ra̱ 'uɛne. Bi xʉhyø 'bɛni̱ ngue bi hya̱hra̱ oro op'ʉ, conna̱ hoga̱ bopo ma̱hotho ga̱ yʉni̱ 'nɛ̱ ma̱n'na ra̱ hoga̱ bopo ni̱ hu̱ ngue ra̱ mirra, gä bi u̱nni̱.

12 M'mɛfa p'ʉya, nu̱'mø mi̱ n'a̱hya yø n'yohʉ, bi 'yu̱t'a̱ Oja̱ ngue nu̱'mø bi̱ mengui̱, ya hi̱ndi̱ map'ʉ ha 'bʉhra̱ Herodes. Sinoque n'nan'yo ma̱n'na ra̱ 'yu̱ di̱ mengui̱.

Bi ts'ixra̱ Jesús i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Egipto.

13 Mi̱ ma ya yø n'yohʉ, nu̱'a̱ n'na rá̱ anxɛ Oja̱ bi̱ nu̱ ra̱ José 'mø mi̱ n'a̱ha̱ ngue bi̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ nangui̱ n'na zihma̱ntho, guí sixra̱ 'uɛne co 'nɛ̱hrá̱ mamá. Gui 'dagui, i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Egipto. Ja bá̱ m'mʉp'ʉ asta̱ gue'mø ga̱ xi'i ngue guá̱ pengui̱. Porque nu̱yá, ra̱ Herodes da̱ hyonna̱ 'uɛne ngue da̱ hyo ―bi 'yɛ̱mbi̱.

14 Nxu̱i̱tho'a̱ ra̱ ora'a̱, pɛ ra̱ José n'na zihma̱ntho bi̱ nangui̱ ngue bi zixra̱ 'uɛne conná̱ mamá. Bi̱ ma, i̱ ma Egipto. 15 Ja bá̱ m'mʉp'ʉ asta̱ gue'mø mi̱ du̱ ra̱ Herodes. Ngu̱na̱ bi̱ nja para ngue di̱ nja ya yø hya̱ bi bɛ̱nnba̱bi̱ rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ da̱ ma̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: “Ga̱ ma si ma̱ Ts'ʉnt'ʉ bí 'bʉ'a̱ Egipto”, bi 'yɛ̱n'Oja̱.

Xa̱ngu̱ yø 'uɛne bi thop'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Belén.

16 Mi̱ ba̱hra̱ Herodes ngue nu̱ya yø n'yohʉ bi̱ nya̱ui ngue honna̱ 'uɛne ya hi̱n'i̱ mengbʉ ha 'bʉi, ma̱n'natho bi̱ mbøcuɛ p'ʉya. Bi̱ mɛnhyø soldado p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Belén ngue bá̱ ho yø ts'ʉnt'ʉ nu̱'ʉ 'bʉ'a̱ nyo jɛya pani̱ ga̱i̱. Gätho ma̱thɛ̱t'i̱ ra̱ hni̱ni̱ Belén bi tho yø ts'ʉnt'ʉ. Porque yø n'yohʉ bi xifi ngue hi̱ngui̱ tho'a̱ nyo jɛya xi̱ mʉdi bi̱ nu̱ ra̱ sø. 17 Ra̱ ndødu̱mmʉi bi̱ nja tengu̱tho ra̱ hya̱ bi 'yotra̱ pønga̱hya̱ Jeremías, bi 'yɛ̱na̱: 18 “Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Ramá bi t'øde ngue ja̱njua̱ni̱ ngue ya̱ du̱mmʉi n'na ra̱ xisu, 'nɛ̱ zoni̱. Guehna̱ ra̱ Raquel i zoni̱ ngue xi thopyø ba̱si̱. 'Nɛ̱ hi̱mbi̱ ne xtí̱ nhojpa̱bi̱ rá̱ mmʉi porque ya gä xi du̱ yø ba̱si̱”.

Nu̱na̱ ra̱ Jesús i ts'ixpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nazaret.

19 Mi̱ du̱ ra̱ Herodes, nu̱p'ʉ Egipto ma̱mbi̱ 'bʉhra̱ José bi̱ n'ui̱ 'mø mi̱nxu̱i̱ ngue n'na rá̱ anxɛ Oja̱ bi 'yɛ̱mbi̱:

20 ―A nu̱yá, da̱mi̱ sixra̱ ts'ʉnt'ʉ conná̱ mamá, i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Israel. Porque ya bi du̱ ra̱ Herodes nu̱na̱ mi̱ nne xta̱ hyo ra̱ ts'ʉnt'ʉ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

21 Nu̱na̱ ra̱ José p'ʉya, bi zixra̱ ts'ʉnt'ʉ conná̱ mamá, bi̱ ma i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Israel. 22 Pɛ mi̱ 'yø p'ʉya ngue nu̱na̱ ra̱ Arquelao rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Herodes, guehna̱ mi̱ nda̱st'abi p'ʉ ja ra̱ xɛqui mi̱ nne xtí̱ ma. Porque bi ponnba̱bi̱ ndu̱ rá̱ papá. Ra̱ José p'ʉya bi zu̱ xtí̱ map'ʉ ja ra̱ xɛqui ngue ra̱ häi Judea ma̱di̱ ma̱nda na̱. Ma̱hømbi̱ n'ui̱ ra̱ José p'ʉya, bi sifi ngue di̱ map'ʉ ja ra̱ häi Galilea. 23 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ häi Galilea, bi̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nazaret. Ngu̱na̱ bi 'yøt'e para ngue di̱ nja ya yø hya̱ xi̱ ma̱nyø pønga̱hya̱ Oja̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱ná̱, di hu̱tyø ja̱'i̱ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret”.

3

Nu̱na̱ ra̱ Xuua bi 'yøtra̱ nxixya̱ bi xihyø ja̱'i̱ ngue di̱ nsä, da̱ dø'mra̱ Jesús bá̱ ɛ̱p'ʉ.

1 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Xuua mi̱ øtra̱ nxixya̱ p'ʉ ja ra̱ häi Judea, mi̱ dʉ'mi̱ bi xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ bi̱ mpɛti p'ʉ ja ra̱ da̱po. 2 Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Da̱mi̱ 'bä'ni̱ mmʉihʉ, gui hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o gni̱ 'yohʉ. Porque ya da̱ guehyø pa jap'ʉya da̱ 'yu̱ Oja̱ ngue di̱ ma̱nda ua ―bi 'yɛ̱mbi̱.

3 Nu̱na̱ ra̱ Xuua guehna̱ bi̱ ma̱nna̱ pønga̱hya̱ Isaías 'mø mi̱ nya̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: “Da̱ t'øde te da̱ ma̱n'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ da̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ da̱po ngue da̱ 'yɛ̱na̱: Da̱mi̱ nsähʉ ya, porque ya bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱, da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱”.

4 Nu̱ rá̱ he ra̱ Xuua, gue'ʉ yø xingu̱ ra̱ cameyo ntøt'e ngue ra̱ u̱lu. Di̱ ngʉt'a̱ n'na ra̱ xifani̱. Nu̱'a̱ te si p'ʉya, yø mmäcja̱ t'a̱xi̱ mi̱ sa. 'Nɛ̱ ra̱ t'afi t'asa ti̱mp'ʉ ja ra̱ da̱po mi̱ si. 5 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi zøp'ʉ 'bʉhra̱ Xuua ngue øxra̱ hya̱ bi̱ ma̱. Bi zøp'ʉ yø ja̱'i̱ bá̱ nɛ̱xpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, gätho'ʉ yø hni̱ni̱ ja'a̱ ra̱ häi Judea, gätho'ʉ yø xɛqui ngue ra̱ da̱the Jordán, gä bá̱ ɛ̱hyø ja̱'i̱. 6 Nu̱ya yø ja̱'i̱ bi̱ ma̱ ngue ja yø ts'oqui, guehya bi xixya̱bi̱ ra̱ Xuua p'ʉ ja ra̱ da̱the Jordán.

7 Mi̱ nu̱ ra̱ Xuua ngue ma̱ndøngu̱ dyø judío 'bʉp'ʉ ni̱ 'yɛ̱hɛ̱ di xixya̱bi̱. 'Bʉp'ʉ yø fariseo, 'bʉp'ʉ yø saduceo. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Guí øthʉ tengu̱tho øtyø c'ɛ̱ya̱ ngue 'da'mø bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ sibi. Xiya, ¿hague gni̱ pa̱hmʉ ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ nda̱te castigo di̱ nja? 8 Da̱mi̱ 'yøthʉ ra̱ nho, n'namhma di̱ nɛ̱qui̱ ngue ya gá̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o. 9 'Yo sä guí ɛ̱na̱ ngue ya hi̱nte guí jahʉ ngue yø mbom'mɛto'a̱hʉ ra̱ Abraham. Porque dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ua ja yø do ja ua, da̱ zä da̱ 'yøt'Oja̱ ngue da̱ bøcua yø mbom'mɛto ra̱ Abraham. 10 Guí øthʉ tengu̱tho yø za hi̱ngui̱ zʉdi, guí̱ njathʉ p'ʉya. Pɛ ya ja ra̱ acha da̱ 'yɛxyø za. Gätho yø za hi̱ngui̱ nne di̱ nzʉdi, da̱ t'ɛts'i ngue da̱ ma nt'u̱di̱. 11 A nu̱gui̱, ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ i̱ mma̱ ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o, guehya da̱di xixya̱bi̱ conna̱ dehe ya. Pɛ bá̱ ɛ̱p'ʉ ma̱n'na da̱ 'yøtra̱ nxixya̱ conna̱ sibi 'mø bi ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo. Nu̱na̱, ma̱n'na ta̱te na̱ ngue nu̱gä. ¿Hapʉ gue ga̱ sʉcä tengu̱ na̱? 12 Guehna̱ da̱ huanhyø ja̱'i̱ na̱ tengu̱tho 'mø ma̱hoqui ra̱ trigo, n'nani̱ ni̱ ma yø xi. Ra̱ trigo p'ʉya, ma̱pɛti ngue da̱ 'bɛts'i. Nu̱'a̱ rá̱ xi p'ʉya, da̱ t'u̱p'ʉ ja ra̱ sibi hi̱nja̱m'mø da̱ huɛ̱t'i̱.

Ra̱ Xuua bi xixya̱bi̱ ra̱ Jesús.

13 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bá̱ nɛxpʉ ja ra̱ häi Galilea, bi zøp'ʉ ja ra̱ da̱the Jordán mi̱ 'bʉhra̱ Xuua ngue bi xixya̱bi̱. 14 Pɛ ra̱ Xuua hi̱ngui̱ nne xtí xixya̱bi̱ ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gä go dí̱ nnegä ngue gui xixya̱gui̱, 'nɛ̱ go gni̱ 'yɛ̱hɛ̱ ngue ga̱ xixya̱'i̱ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

15 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ Xuua:

―Da̱mi̱ ne ngue gui xixya̱gui̱, porque jatho ga̱ øt'ui'a̱ te gä di̱ ma̱nda Oja ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ja̱na̱ngue ra̱ Xuua bi xixya̱bi̱ ra̱ Jesús. 16 Høntho bi̱ nxixya̱ ra̱ Jesús, bi̱ ma nenthe p'ʉya. Bi̱ nu̱ ngue bi xohra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱'a̱ ra̱ Espíritu Santo, ɛ̱ntho n'na ra̱ paloma p'ʉ i hnu̱, ngue bi zøp'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ Jesús. 17 Bi t'ø p'ʉya ngue bá̱ nya̱ Oja̱ ma̱ya̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ 'bʉcua ya, guehna̱ ma̱ Ts'ʉnt'ʉ da̱di̱ ma̱di̱. A nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ ngue ja ga̱mpähä conná̱ nguehna̱ ―bi 'yɛ̱na̱.

4

Ra̱ zithu̱ bi hyonnbi̱ ha di 'yøtra̱ ts'oqui ra̱ Jesús.

1 Ra̱ Espíritu Santo bi zixpʉ bí ja ra̱ da̱po ra̱ Jesús para ngue ja da̱ sämhya̱ p'ʉ ra̱ zithu̱, da̱ hyonnbi̱ ha di̱ mɛstho ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱. 2 Mɛ̱nte nyote ma̱ pa, ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ hi̱mbi̱ zi ra̱ hmɛ̱. M'mɛfa p'ʉya, ya bi zä ngue ma̱thoguitho tu̱ ma̱nthu̱hu̱. 3 Ra̱ zithu̱ p'ʉya bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús. Bi hyonnbi̱ ha di 'yøtra̱ ts'oqui, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø ngue gue'e rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱, da̱mi̱ 'yøt'e ngue yø do janʉ da̱ gohi di̱ nthu̱hmɛ̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbra̱ zithu̱:

―Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nda̱ ne da̱ 'yøde te mma̱n'Oja̱, ma̱da̱gue'a̱ da̱ zi ra̱ hmɛ̱ ra̱ ja̱'i̱, pɛ ya hi̱nda̱ zä di̱ m'mʉi”.

5 Ra̱ zithu̱ p'ʉya, bi zixpʉ ja ra̱ ma̱ca̱ da̱ni̱hni̱ Jerusalén, bi̱ ntøp'ʉ ja rá̱ 'bet'e ra̱ ni̱ja̱. 6 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø gue'e rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱ ya, da̱mi̱ nsäcua ya. Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱, da̱ pɛnhyø anxɛ ngue da̱ mä'i. Da̱ 'yøt'e ngue njana̱te gdi søt'a̱ häi, n'namhma̱ ngue hi̱ndi̱ ʉn'na̱ ni̱ gua yø do” ―bi 'yɛ̱mbi̱.

7 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbra̱ zithu̱:

―Xquet'a̱ nt'ot'i ra̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue nu̱na̱ Oja̱, hi̱njonda̱ zännbi̱ te da̱ 'yøt'e para ngue da̱ fa̱di̱ ngue'mø ma̱jua̱ni̱ te mma̱ ogue hi̱n'na̱.

8 Ra̱ zithu̱ p'ʉya bi zixpʉ bí ja n'na ra̱ da̱nyu̱ni̱. Bi japi ngue da̱ hyandi̱ gätho yø nación i ja rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. 'Nɛ̱ da̱ hyandi̱ te gä ra̱ nho ga̱ 'bʉi. 9 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ te gä guí handya, gä ga̱ 'da'i ngue'mø gui̱ nda̱ntyøhmu̱ gui tha̱nnegui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

10 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'uegue grá̱ zithu̱. Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue hønt'a̱ ra̱ Hmu̱ Oja̱ ja ngue da̱ ma ntha̱nne, hi̱njom ma̱n'na.

11 Nu̱'a̱ ra̱ zithu̱ p'ʉya, bi zop'ʉ ra̱ Jesús, bi̱ ma. Bá̱ ɛ̱hyø anxɛ p'ʉya ngue bi̱ mäts'i.

Ya bi dʉ'mra̱ Jesús ngue bi̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ Galilea.

12 Bi 'yɛ̱hra̱ pa ngue bi̱ n'ofädi ra̱ Xuua. Mi̱ 'yøhra̱ Jesús ngue ya ofädi, bi̱ ma p'ʉya i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ häi Galilea. 13 Bá̱ sop'ʉ ra̱ hni̱ni̱ Nazaret, bi̱ ma da̱ni̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum. Nu̱na̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱, ja jarbʉ ja ra̱ nenzabi nu̱p'ʉ di̱ ntøt'a̱ häiui ra̱ Zabulón conna̱ häi Neftalí. 14 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ nja para ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi 'yotra̱ pønga̱hya̱ Isaías ngue bi 'yɛ̱na̱: 15 “Nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Zabulón, 'nɛ̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Neftalí, guehya yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ jonna̱ nenzabi, 'nɛ̱'ʉ rá̱ m'mʉp'ʉ ma̱n'na nguadi ra̱ da̱the Jordán, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Galilea, ja jap'ʉ n'na ra̱ xɛqui ngue 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. 16 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya mi̱ 'bʉ 'bɛxu̱i̱, pɛ nu̱yá, ya bi̱ nu̱ xa̱nho ra̱ nyot'i ya. Guehya yø ja̱'i̱ ɛ̱ntho ya xi du̱, pɛ nu̱yá, ya bi yorpa̱bi̱ ra̱ nyot'i ya”, bi 'yɛ̱na̱.

17 Ya bi dʉ'mi̱ bi xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'bä'ni̱ mmʉi ngue gui hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o gni̱ 'yohʉ. Ya da̱ guehyø pa ja p'ʉya da̱ 'yu̱ Oja̱ ngue di̱ ma̱nda ua ya.

Ra̱ Jesús bi zixi goho yø mahua̱, bi 'yøt'e ngue yø xädi.

18 Nu̱p'ʉ ja ra̱ nenzabi Galilea, bi thop'ʉ n'na pa ra̱ Jesús. Ja bi di̱mp'ʉ yoho yø mahua̱ ngue di̱ n'yohʉ. Nu̱'a̱ n'na i Simu̱, 'nɛ̱ xquet'a̱ i Bɛdu. Nu̱na̱ ma̱n'na, ra̱ Andre. Nu̱ya yonc'ɛ̱i̱ ya, mi̱ ɛntyø xit'a̱ p'ʉ ja ra̱ dehe ngue pahua̱. 19 Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma ga̱ mmähä n'yø. Ya hi̱ngyø hua̱ guí thɛui ya, sinoque ga̱ xän'na̱ui ha gdi thɛui yø ja̱'i̱ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

20 'Bexpi zop'ʉ yø xit'a̱ ngue bi̱ mähä ra̱ Jesús. 21 Mi̱ thohmi̱ts'ʉ ni̱nguep'ʉ p'ʉya, ma̱hømbi̱ di̱mp'ʉ mi̱ yonc'ɛ̱i̱ di̱ n'yohʉ ngue n'nat'a̱ yø papá. Ra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ Xuua, guehya yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zebedeo. 'Dap'ʉ mi̱ ohʉ rá̱ papá p'ʉ ja ra̱ barco ngue pøtyø xit'a̱. Ra̱ Jesús bi xifi ngue da̱ mähä. 22 Nu̱ya ts'its'i, 'bexpi̱ mähä ra̱ Jesús, bi zop'ʉ ja ra̱ barco yø papá.

Nu̱p'ʉ ja ra̱ häi Galilea ja bi̱ ma̱mp'ʉ ra̱ hya̱ ra̱ Jesús.

23 Ra̱ Jesús bi̱ n'yo ndap'ʉ bi zä gä ra̱ häi Galilea. Nu̱'mø bi zømp'ʉ ja yø ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío, xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ rá̱ hya̱ Oja̱. Xihyø ja̱'i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱ yø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ øthe yø ja̱'i̱ di hyɛ̱nni̱. Hønt'a̱ bi zä ma̱n'ʉ hɛ̱mbyø ja̱'i̱, gä øthe. 24 Gätho ra̱ häi Siria bi̱ n'yo ra̱ hya̱ te øtra̱ Jesús. Ja̱na̱ngue nu̱p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús bi ts'i̱nnba̱bi̱ to gä xa̱n'ʉ, ndana̱ bi zä ma̱n'ʉ hɛ̱mbi̱. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱ bi ts'i̱nnbi̱ ngue øthe. Bi ts'i̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ di gu̱xtyø ts'i 'mø bi gʉ ra̱ n'ʉ n'youi. Da̱ guehyø ja̱'i̱ tu̱dyø gua bi ts'i̱nnba̱bi̱ ra̱ Jesús ngue da̱ 'yøthe. 25 Nu̱p'ʉ ni̱ ma ra̱ Jesús xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ tɛnni̱. Bá̱ nɛ̱xi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ häi Galilea. Bá̱ nɛ̱xi'da yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ häi Decápolis. Bá̱ nɛ̱xi'da yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén. Bá̱ nɛ̱xi'da yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ häi Judea. Bá̱ nɛ̱xi'da yø ja̱'i̱ p'ʉ ma̱n'na nguadi ra̱ da̱the Jordán.

5

Ra̱ Jesús bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja n'na ra̱ nyu̱ni̱.

1 Bi̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi zøhø. Bi̱ map'ʉ bí ja n'na ra̱ nyu̱ni̱, bi hyoni̱ hapʉ da̱ mi̱. Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya bi̱ mäspʉ hu̱di̱. 2 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi dʉ'mi̱ bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

3 ―Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ nu̱ya ɛ̱ntho hyoya, porque ti̱nyø mmʉi ngue di 'bɛhra̱ nho. Porque guehya yø ja̱'i̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya.

4 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ tu̱ yø mmʉi. Porque Oja̱ di hojpa̱bi̱ yø mmʉi ya yø ja̱'i̱ ya.

5 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ hi̱ndi 'yɛ̱xpʉ 'bʉhyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Porque guehya yø ja̱'i̱ da̱ gohmi̱ ra̱ häi ma̱ ya̱t'i̱ ya.

6 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ nu̱ya ho yø mmʉi ngue honi̱ ha di 'yøtra̱ nho, tengu̱tho 'mø di tu̱ma̱nthu̱hu̱ di ja ndu̱mmʉi ngue honi̱ ha di̱ nsi̱hmɛ̱. Porque da̱ mäx Oja̱ ngue da̱ zä da̱ 'yøt'e.

7 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ nu̱ya da̱ 'yøtra̱ ma̱te ngue da̱ mäxyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Porque guehya yø ja̱'i̱ ya da̱ 'yørpa̱ ra̱ ma̱te Oja̱ ngue da̱ mäts'i.

8 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ ngue hi̱n tema̱ nts'o so yø mmʉi. Porque guehya yø ja̱'i̱ da̱ nu̱ Oja̱ ya.

9 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ nuya da̱ japi ngue di̱ nhojpa̱'ʉ di̱ nsʉi. Porque guehya yø ja̱'i̱ da̱ gohi ngue yø ba̱si̱ Oja̱ ya.

10 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ nu̱ya da̱ zä ra̱ n'ʉ da̱ ts'ʉi ngue honi̱ ha di̱ n'yo xa̱nho. Porque guehya yø ja̱'i̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya.

11 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ gui̱ nthɛui 'mø bi ts'ʉ'i ngue guí tɛnnga̱hʉ. Da̱ ts'an'a̱hʉ, da̱ ts'än'na̱hʉ yø fɛhni̱. 12 Da̱mi̱ johyahʉ 'mø ngue ngu̱'a̱ bi̱ nja, di̱ nja'a̱hʉ mpähä, porque xa̱ngu̱ ni̱ nzäbihʉ bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Ya quí pa̱hmʉ ngue nu̱'ʉ yø pønga̱hya̱ Oja̱ xa̱ m'mʉ'a̱ m'mɛt'o xquet'a̱ bi ts'ʉi.

Bi̱ ma ma̱ hyɛqui ra̱ hya̱ te ja ngue da̱ n'yo yø xädi ra̱ Cristo.

13 Nu̱ ra̱ u̱, i ja rá̱ 'bɛfi ngue nu̱ tema̱ japi ya hi̱ndi̱ nts'oni̱. Guí̱ njathʉ p'ʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi ya, ngue guí 'bʉhmʉ ua, ya xøt'a̱tho ra̱ nts'o da̱ 'yøtyø ja̱'i̱. Pɛ nu̱'mø bi̱ m'mɛhrá̱ ts'ɛdi ra̱ u̱, ya hi̱nda̱ zä to da̱ japi ngue xta̱ n'u̱ ma̱høn'a̱. Ya hi̱nte di̱ mu̱ui ra̱ u̱, da̱ t'ɛi, da̱ nɛ̱p'ʉ yø ja̱'i̱.

14 Nu̱'a̱ te gni̱ 'yohʉ ya, i̱ nnu̱dyø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi. Gue'a̱hʉ, tengu̱tho n'na ra̱ nyot'i di yorbʉ ja ra̱ 'bɛxu̱i̱, i̱ nnu̱tho gätho yø ja̱'i̱. Gue'a̱hʉ, tengu̱tho n'na ra̱ hni̱ni̱ 'mø bi ja ma̱xøts'e ra̱ nyu̱ni̱, i̱ nnu̱tho gätho yø ja̱'i̱. 15 Nu̱'mø bi̱ ma ma̱ sa̱qui̱ n'na ra̱ lámpara, hi̱nda̱ thørbʉ ja ra̱ huada, sinoque da̱ thøxpʉ ja ra̱ nthøxa̱nyot'i n'namhma̱ ngue di yorpi gätho'ʉ 'bʉ'a̱mbo ra̱ ngu̱. 16 Da̱mi̱ njathʉ p'ʉya, da̱mi̱ nehʉ ngue da̱ nu̱ yø ja̱'i̱'a̱ te ra̱ nho guí øthʉ. Nu̱'mø bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱'a̱ ra̱ nho guí øthʉ p'ʉya, yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ na̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ ngue xa̱nho rá̱ ley Oja̱.

17 A nu̱yá, 'yo guí ɛ̱mhmʉ ngue dá̱ ɛ̱hɛ̱ ga̱ ha̱cä ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, ogue ga̱ ha̱cä'ʉ yø hya̱ bi̱ nxännba̱te yø pønga̱hya̱ Oja̱. Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Sinoque dá̱ ɛ̱hɛ̱ ngue nu̱'a̱ te gäma̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, gä gue'a̱ ga̱ thogä'a̱. 18 Nu̱gä ma̱jua̱ni̱ te dí xi'a̱hʉ, mɛ̱nte ngue di siguetho ja ra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱ 'nɛ̱hra̱ häi, nu̱'a̱ te gäma̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley, ni̱ xi̱nga̱ n'na ra̱ letra, ni̱ xi̱nga̱ n'na ra̱ punto di sä ngue da̱ tha̱qui̱ asta̱ gue'mø bi̱ nja gätho'a̱ tema̱ hya̱ nt'ot'i. 19 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ to bi zä ngue fɛstho ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ ley, ma̱da̱gue'a̱ zits'ʉtho, 'nɛ̱ da̱ ngu̱'a̱ da̱ xännba̱bi̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue da̱ mɛstho ra̱ hya̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱nga̱ ɛda̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ na̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøt'e te mma̱nna̱ ley 'nɛ̱ da̱ ngu̱'a̱ da̱ xännba̱bi̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøt'e, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ na̱. 20 Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'mø guí̱ nne di̱ ncʉ'a̱hʉ p'ʉ di̱ ma̱nda Oja̱, ma̱ da̱tho nne ngue xtá̱ ndønho te gdi̱ n'yohʉ, ngue'a̱ te ga̱ 'yo yø xännba̱te ngue ra̱ ley 'nɛ̱'a̱ te ga̱ 'yo yø fariseo.

Hi̱ngui̱ ho ngue to da̱ nu̱ ma̱n'ʉ rá̱ cu̱.

21 Ya xcá̱ 'yøhmʉ yø hya̱ bi sännba̱bi̱ yø ndiua ma̱nja̱m'mø ngue bi t'ɛ̱mbi̱: “'Yo grá̱ hyote. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue di̱ nhote, jatho da̱ tha̱spa̱ ra̱ güɛnda ngue da̱ ma ra̱ castigo”, bi t'ɛ̱mbi̱. 22 Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ nu̱ ma̱n'ʉ rá̱ cu̱, jatho da̱ tha̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue xihyø ts'omhya̱ rá̱ cu̱ 'mø ya̱ui, jatho ngue di̱ mpɛti yø ts'ʉt'abi da̱ hya̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda. Nu̱ to ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ ndonda rá̱ cu̱, da̱ ma ra̱ ni̱du̱ hapʉ di̱ nzø.

23 A nu̱yá, xi'mø guí̱ mmap'ʉ ja ra̱ altar ngue guá̱ ørpa̱hʉ ra̱ 'bøt'e Oja̱, 'nɛ̱ ja da̱ sop'ʉ ni̱ mmʉi ngue hi̱ngui̱ ho te xcá̱ 'yørpa̱ ni̱ cu̱hʉ, ya hi̱nguá̱ øthʉ ra̱ 'bøt'e. 24 Sinoque bá̱ sohni̱ 'bøt'ehʉ p'ʉ ja ra̱ altar, guá̱ pengui̱ gui̱ nhojpa̱ui ni̱ cu̱. Ja guá̱ pengui̱ gui dä ni̱ 'bøt'ehʉ p'ʉya.

25 Nu̱'mø bi̱ ma ma̱ ya̱pi̱'a̱hʉ, nu̱'a̱ di ya̱p'a̱hʉ da̱mi̱ nhojpa̱hʉ p'ʉ ja ra̱ 'yu̱, n'namhma̱ ngue hi̱ndi̱ dä'a̱hʉ p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi. Porque nu̱'mø ya bi̱ ndä'a̱hʉ p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi, ra̱ ts'ʉt'abi di dä'a̱hʉ ra̱ policía. Ra̱ policía p'ʉya da̱ zixa̱hʉ fädi. 26 Ma̱jua̱ni̱ te dí xi'a̱hʉ, ngue nu̱p'ʉ ja ra̱ fädi, ya hi̱nda̱ zä guá̱ pønthohʉ, guá̱ pømhmʉ asta̱ gue'mø guá̱ ju̱t'i̱ gätho ra̱ mɛ̱nyu̱ da̱ ts'än'na̱hʉ.

Hi̱ngui̱ ho di̱ n'yots'om'mäi ra̱ ja̱'i̱.

27 Ya xcá̱ 'yøhmʉ ra̱ hya̱ bi sännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ngue bi t'ɛ̱mbi̱: “'Yo grá̱ 'yots'om'mäi”. 28 Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ to hɛ̱ta̱ n'na ra̱ xisu 'nɛ̱ so rá̱ mmʉi ngue di̱ n'yots'om'mäiui, ya sʉtho 'mø ma̱jua̱ni̱ bi̱ n'yots'om'mäui ra̱ xisu hɛ̱ti̱.

29 A nu̱yá, nu̱'mø guí ɛ̱na̱ ngue rá̱ ts'oqui ni̱ dä ngue ni̱ n'yɛi p'ʉ guí øthʉ ra̱ ts'oqui, da̱mi̱ hya̱hni̱ dä, gui 'yɛi. Ma̱n'na xa̱nho ngue di̱ m'mɛ'a̱ n'na ni̱ dähʉ, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue gä ni̱ do'yohʉ da̱ ma ra̱ ni̱du̱. 30 Nu̱'mø guí ɛ̱na̱ ngue rá̱ ts'oqui ni̱ 'yɛ ngue ni̱ n'yɛi p'ʉ guí øthʉ ra̱ ts'oqui, da̱mi̱ hyɛjni̱ 'yɛ, gui 'yɛi yap'ʉtho. Ma̱n'na xa̱nho ngue di̱ m'mɛ'a̱ n'na ni̱ 'yɛhʉ, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue gä ni̱ do'yohʉ da̱ ma ra̱ ni̱du̱.

Hi̱ngui̱ ho ngue da̱ 'yɛnyø xisu yø n'yohʉ.

31 Ya xcá̱ 'yøhmʉ ya yø hya̱ bi sännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ 'mø yø pa xa̱ thogui ngue bi t'ɛ̱mbi̱: “Nu̱ to da̱ ne da̱ 'yɛnná̱ xisu, i jatho da̱ nangra̱ sʉcua̱ ngue ra̱ nxu̱ni̱”. 32 Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue n'na ra̱ xisu 'mø bi 'yɛnná̱ ndø, nu'mø bi̱ ntha̱tui ma̱n'na ra̱ n'yohʉ, ya ra̱ ts'oqui øt'ui na̱ da̱ mɛ. Pɛ go rá̱ ts'oqui na̱ ra̱ n'yohʉ bi 'yɛnná̱ xisu ngue te di̱ nja, porque høndra̱ xisu ngue ra̱ 'yots'om'mäi i sä ngue da̱ t'ɛi.

'Yo to di ɛ̱xa̱ ntestigo yø ja̱'i̱.

33 Ya xcá̱ 'yøhmʉ ya yø hya̱ bi sännba̱bi̱ yø ndiua 'mø yø pa xa̱ thogui ngue bi t'ɛ̱mbi̱: “Nu̱'mø guí ɛ̱xhʉ ntestigo Oja̱ ngue ma̱jua̱ni̱ di̱ nja'a̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ, ya ja ts'ɛditho ngue gui 'yøthʉ'a̱ te ra̱ hya̱ ga̱di ya̱rpa̱ ni̱ mmi̱c'ɛi̱hʉ ngue di̱ nja”. 34 Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue 'yo guí ɛ̱xhʉ ntestigo Oja̱ p'ʉ guí ya̱hʉ ngue gdí̱ ha̱tra̱ ts'ɛdi ni̱ hya̱hʉ. Nu̱ te bi ja ma̱hɛ̱ts'i̱, 'yo guí ɛ̱xhʉ ntestigo, porque ja bí 'bʉp'ʉ Oja̱, ɛ̱ntho go t'ɛ̱xa̱ ntestigo'a̱. 35 'Yo guí ɛ̱xhʉ ntestigo ra̱ häi, porque Oja̱ di̱ ma̱nda gä ra̱ xi̱mhäi, ɛ̱ntho go t'ɛ̱xa̱ ntestigo'a̱. 'Yo guí ɛ̱xhʉ ntestigo ra̱ da̱ni̱hni̱ Jerusalén, porque ja ra̱ da̱st'abi p'ʉ Oja̱, ɛ̱ntho go t'ɛ̱xa̱ ntestigo'a̱. 36 'Yo guí ɛ̱na̱ ngue da̱ zä da̱ t'øc'a̱ ni̱ ya̱ 'mø hi̱mma̱ jua̱ni̱ te guí̱ mma̱mhmʉ. Porque ni̱ ya̱hʉ, ni̱ xi̱nga̱ n'na ni̱ xta̱hʉ da̱ zä gui 'yøthʉ ngue xtá̱ nt'axi ogue xtá̱ mpothi. 37 A nu̱'mø guí̱ nne gui̱ ma̱mhmʉ n'na ra̱ hya̱, njua̱ntho da̱mi̱ ma̱mhmʉ ngue'mø da̱ zä, ogue hi̱nda̱ zä. Porque ra̱ ja̱'i̱ ngue rá̱ n'youi ra̱ zi̱thu̱, hi̱ngui̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱, ja̱na̱ngue ngue honi̱ te ɛ̱xa̱ ntestigo.

'Yo to da̱di cosra̱ nts'o t'ørpe.

38 Ya xcá̱ 'yøhmʉ yø hya̱ bi sännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ 'mø yø pa xa̱ thogui ngue bi t'ɛ̱mbi̱: “Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ hya̱mba̱ rá̱ dä rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, xquet'a̱ da̱ tha̱mba̱bi̱ rá̱ dä. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøjpa̱ yø ts'i rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, xquet'a̱ da̱ t'øjpa̱ yø ts'i”. 39 Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ, ngue nu̱'a̱ te ra̱ nts'o øt'a̱hʉ n'na ra̱ ja̱'i̱, 'yo ga̱di cospa̱hʉ. Hante gue nu̱'mø to bi̱ mɛp'a̱ ni̱ hmi̱hʉ, da̱mi̱ u̱nma̱n'na nguadi ni̱ hmi̱ ngue da̱ mɛ'mi̱. 40 A nu̱'mø to guí tu̱pi̱, 'nɛ̱ di ya̱p'a̱'i̱ ngue ä'i ni̱ pahni̱, co 'nɛ̱hni̱ tu̱hu̱ da̱mi̱ u̱nni̱. 41 Nu̱'mø to da̱ 'yɛ̱n'i̱ gui fäxʉ n'na kilómetro ma̱de ngue gui tu̱spa̱ rá̱ 'bɛni̱, da̱mi̱ doblehʉ'a̱ te xi'i gui fäxhʉ. 42 Nu̱'mø te'o da̱ 'yä'a̱hʉ n'na ra̱ cosa, da̱mi̱ u̱nni̱. Nu̱'a̱ te'o da̱ mi̱p'a̱hʉ n'na ra̱ cosa, da̱mi̱ hmi̱ti̱.

Nu̱ to 'bʉhyø nsʉiui jatho ngue di̱ ma̱di̱.

43 Ya xcá̱ 'yøhmʉ'ʉ yø hya̱ bi sännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ 'mø yø pa xa̱ thogui ngue bi t'ɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ ma̱hni̱ amigohʉ. A nu̱'ʉ sʉ'a̱hʉ, 'yo ga̱di̱ ma̱hmʉ'ʉ”, bi t'ɛ̱mbi̱. 44 Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue da̱mi̱ ma̱hni̱ nsʉihʉ. Da̱mi̱ 'yäphʉ Oja̱ ngue di ja̱pi̱ to san'a̱hʉ. Nu̱ te'o gä nnu̱ ma̱n'ʉ'a̱hʉ, da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ra̱ nho. Da̱mi̱ marpa̱hʉ Oja̱ te'o ya̱ ma̱nts'o 'mø guí ya̱hʉ. Marpa̱hʉ Oja̱'ʉ hi̱ngui̱ ho te øt'a̱hʉ. 45 A nu̱'mø gui 'yøthʉ ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue yø ba̱si̱'a̱hʉ'a̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ 'mø. Porque ra̱ hyadi bi hoc'a̱ Oja̱, hi̱nga̱ hønnbʉ 'bʉhyø hoja̱'i̱ øtra̱ nho, sinoque 'nɛ̱p'ʉ 'bʉhyø ts'oc'ɛ̱i̱ øtra̱ nho ra̱ hyadi. Ra̱ 'ye p'ʉya, hi̱nga̱ høndyø hoja̱'i̱ 'ye p'ʉ ja yø hua̱hi̱, sinoque 'nɛ̱hyø ts'oc'ɛ̱i̱ 'ye p'ʉ ja yø hua̱hi̱. 46 A nu̱'mø ngue hønt'ʉ to di̱ ma̱'a̱hʉ ga̱di̱ ma̱hmʉ, ¿ndana̱ ra̱ nho di̱ nɛ̱qui̱ ngue guí øthʉ 'mø? Conque asta̱ yø ngʉthäi njap'ʉ. 47 Xi'mø ngue hønt'ʉ ni̱ amigo ga̱di zɛnguahʉ, ¿ndana̱ ra̱ nho guí øthʉ 'mø? Porque xquet'a̱ njap'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱. 48 Nu̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ma̱ da̱tho ngue xa̱ndønho te øt'e. Gui̱ njathʉ p'ʉya, da̱mi̱ nehʉ ngue ma̱ da̱tho xtá̱nho te gui 'yøthʉ.

6

Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ øtra̱ nho, 'yo da̱di 'yɛ̱ts'i̱.

1 Nu̱'a̱ te gä ra̱ nho ja ngue gui 'yøthʉ, 'yo guí̱ nnehʉ ngue hønnbʉ 'bʉi xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ nu̱ ha gdi̱ 'yøthʉ ra̱ nho. A nu̱'mø ngue ra̱ n'yɛ̱ts'i̱ gni̱ 'yøthʉ ra̱ nho p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱, nu̱'a̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya hi̱n tema̱ nzäbi di 'da'a̱hʉ. 2 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱'mø guí fäxhʉ yø ja̱'i̱ nu̱'ʉ hyoya, 'yo guí̱ nnehʉ ngue 'da di ba̱tyø ja̱'i̱ te guí øthʉ. Porque ngu̱'a̱ øt'i'da yø ja̱'i̱ p'ʉ ja yø ni̱ja̱ 'nɛ̱p'ʉ ja yø caye, høntho nne ngue di 'yɛ̱ts'i̱ ngue da̱ nu̱ yø ja̱'i̱'a̱ ra̱ nho øt'e. Pɛ ma̱jua̱ni̱ te dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ njap'ʉ, nu̱'a̱ ga̱ nnu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱ te øt'e, ya hønt'a̱ yø nzäbi'a̱. 3 Pɛ nu̱'a̱hʉ, nu̱'mø guí fäxhʉ yø hyoya, nu̱ te ja ngue gui 'yøthʉ, 'yo 'be gui xihni̱ amigo ga̱di̱ nsixui. 4 Nu̱'mø guí øthʉ ra̱ 'bäxte, nt'a̱gui̱tho da̱mi̱ 'yøthʉ. Nu̱'a̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ i̱ nnu̱tho te guí øthʉ, go da̱ gu̱t'a̱hʉ'a̱.

Ra̱ Jesús bi xännba̱bi̱ ha di̱ mat'Oja̱ yø ja̱'i̱.

5 A nu̱'mø ngue guí̱ mmat'Oja̱hʉ, 'yo guí øthʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ ngue hi̱ngyø mmʉi ga̱ 'yøt'a̱ te øt'e. Di ho te ørbʉ ja yø ni̱ja̱ ngue 'bäi ha ga̱ mmat'Oja̱. I̱ nnepe ngue da̱ nu̱ gätho yø ja̱'i̱ te øt'e. Da̱ guep'ʉ ja yø caye i̱ mmat'Oja̱ p'ʉ ni̱ ma. Pɛ nu̱gä ma̱jua̱ni̱ te dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'a̱ ga̱ nnu̱ma̱nho yø ja̱'i̱ te øt'e, ya hønt'a̱ yø nzäbi'a̱. 6 Pɛ nu̱'a̱hʉ, nu̱'mø guí̱ mmat'Oja̱hʉ, da̱mi̱ cʉt'a̱mbo ni̱ ngu̱hʉ, tøtra̱ goxthi, da̱mi̱ ma̱t'Oja̱hʉ p'ʉya. A nu̱na̱ Oja̱ ni̱ Papáhʉ, ja 'bʉp'ʉ ha guí 'bʉhmʉ na̱, go nnu̱ dra̱ mhmat'Oja̱ guí ørbʉ ja ni̱ ngu̱hʉ na̱, 'nɛ̱ go da̱ gu̱t'a̱hʉ na̱.

7 Nu̱'mø gá̱ ma̱t'Oja̱hʉ, 'yo ja ga̱di 'yopthobi yø hya̱ guí̱ xihmʉ Oja̱. Porque ngu̱'a̱ øtyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱, i̱ ɛ̱na̱ ngue nu̱'a̱ ya'atho gui ya̱hni̱, gue'a̱ di 'yø Oja̱ te xi'a̱. 8 Pɛ 'yoguí øthʉ tengu̱tho øt'ʉ. Porque nu̱na̱ Oja̱ ni̱ Papáhʉ, ya pa̱di̱ te gä guí homhmʉ hante ngue gui 'yäpi te guí̱ nnehʉ. 9 Ja̱na̱ngue nu̱'mø gá̱ mat'Oja̱hʉ, da̱mi̱ 'yɛ̱mhmʉ: Ma̱ Papá'a̱he guí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱mi̱ 'yøt'e ngue da̱ hnu̱ ma̱nsu̱'i̱. 10 Bá̱ ɛ̱hɛ̱ gui̱ ma̱nda ua. Di̱ nja'a̱ te ni̱ pähä ua ja ra̱ xi̱mhäi tengu̱tho bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. 11 Da̱mi̱ 'dacje ra̱ hmɛ̱ n'na pa ngu̱ n'na pa. 12 'Nɛ̱ da̱mi̱ pu̱nnga̱ ma̱ ts'oquihe, tengu̱tho gähe xquet'a̱ da̱di pu̱nnba̱he to hi̱ngui̱ ho te ørca̱he. 13 Da̱mi̱ fäxca̱he ngue hi̱nga̱ øt'ähe ra̱ nts'o. Da̱mi̱ ya̱nje ngue ra̱ nts'o. Porque nu̱'i̱, gue'e ga̱di̱ mma̱ndasɛ, jasɛ ni̱ ts'ɛdi, guí ta̱te para za̱ntho. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

14 Nu̱'mø guí 'bʉi ngue guí pu̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ho te øt'a̱hʉ, nu̱'a̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ xquet'a̱ di pu̱n'na̱ ni̱ ts'oquihʉ 'mø. 15 Pɛ nu̱'mø hi̱nguí̱ nne guí pu̱nnba̱bi̱ ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui te øt'a̱hʉ, nu̱'a̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ xquet'a̱ hi̱ndi̱ pu̱n'na̱ ni̱ ts'oquihʉ 'mø.

Ra̱ Jesús bi xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ha di 'yɛtyø mmʉi.

16 Nu̱'mø guí̱ nne ngue gui 'yɛ'ni̱ mmʉihʉ, 'yo ga̱di hmi̱ du̱mmʉihʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ ngue hi̱ngyø mmʉi ga̱ 'yøt'a̱ te øt'e. A nu̱yá, di hmi̱ du̱mmʉi 'mø ɛtyø mmʉi, i̱ nne ngue da̱ nu̱ yø ja̱'i̱ te øt'e. Pɛ ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, nu̱'a̱ ga̱ nnu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱ te øt'e, ya hønt'a̱ yø nzäbi'a̱. 17 Pɛ nu̱'a̱hʉ, nu̱'mø guí ɛ'ni̱ mmʉihʉ, 'yo ga̱di hmi̱ du̱mmʉihʉ, sinoque da̱mi̱ 'yejni̱ ya̱hʉ 'nɛ̱ da̱mi̱ nxʉdähʉ. 18 'Yo guí̱ nnehʉ ngue di u̱nna̱ güɛnda yø ja̱'i̱ ngue guí ɛ'ni̱ mmʉihʉ. Hi̱nda̱ hønt'a̱ ni̱ Papáhʉ pa̱di̱ ngue guí ɛ'ni̱ mmʉihʉ, go da̱ gu̱t'a̱hʉ na̱.

Da̱mi̱ ne ngue bí ja ni̱ mmɛtihʉ ma̱hɛ̱ts'i̱.

19 'Yo guí̱ nnehʉ ngue xøgue nma̱ mu̱nts'i̱tho'a̱ te guí pɛshʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Porque nu̱'a̱ te guí pɛshʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi, da̱ zi yø zu̱'ɛ̱, ya di̱ nts'oni̱. Ogue da̱ bɛ̱ yø bɛ̱. 20 A nu̱yá, da̱mi̱ nehʉ ngue nu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ja bí jap'ʉ ra̱ nho guí̱ nthɛhʉ, nu̱'a̱ hi̱nha di̱ m'mɛdi. Ya hi̱nda̱ zä da̱ zi yø zu̱'ɛ̱, 'nɛ̱ hi̱nda̱ zä da̱ zønyø bɛ̱ ngue da̱ bɛ̱'a̱hʉ. 21 Nu̱'mø guí ɛ̱mhmʉ ngue bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱'a̱ ra̱ nho ta̱te di̱ mu̱ui, hønnbʉ da̱ zo ni̱ mmʉihʉ p'ʉ 'mø.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ nyot'i.

22 Nu̱'mø bi xogui xa̱nho ni̱ dähʉ ya, ya guí hɛ̱thʉ xa̱nho ra̱ nyot'i i ja. Njarbʉtho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ya, nu̱'mø bi xogui xa̱nho, ya guí pa̱hmʉ ndana̱ ra̱ nho gdi̱ n'yohʉ 'mø. 23 Pɛ nu̱'mø hi̱ngui̱ xogui xa̱nho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, ya hi̱mma̱ jua̱ni̱ guí pa̱hmʉ ndana̱ ra̱ nho gdi̱ n'yohʉ 'mø. Ya nsʉtho 'mø ngue ra̱ ts'a'bɛxu̱i̱ p'ʉ gni̱ mähä, porque hi̱ngui̱ xohni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ngue guí pa̱hmʉ ndana̱ ra̱ nho.

Bi hyɛcra̱ hya̱ ra̱ Jesús ngue yoho yø hmu̱.

24 Hi̱ngui̱ sä ngue yoho yø hmu̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ m'mʉi. A nu̱'mø ngue yoho yø hmu̱ di̱ m'mʉi, n'na'a̱ di̱ ma̱di̱, n'na'a̱ hi̱ndi̱ ma̱di̱. N'na rá̱ hmu̱ da̱ 'yørpe te di̱ ma̱nda, ma̱n'na rá̱ hmu̱ hi̱nda̱ 'yørpe te di̱ ma̱nda. Gui̱ njathʉ p'ʉya, hi̱ngui̱ sä ngue mbø yoho p'ʉ di̱ ma ni̱ mmʉihʉ. Di̱ ma ni̱ mmʉihʉ Oja̱, xi̱ndi̱ ma ni̱ mmʉihʉ ra̱ mɛ̱nyu̱.

Nu̱na̱ Oja̱ fä'ʉ yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ.

25 Nu̱gä dí̱ mma̱, nu̱'a̱ te ja ngue gui sihʉ, ogue te ja ngue gui hyehʉ, 'yo gue'a̱ ma̱thoguitho ga̱ ndu̱ ni̱ mmʉihʉ'a̱. A nu̱yá, nu̱ rá̱ te ra̱ ja̱'i̱, ma̱n'natho di̱ mu̱ui ngue'a̱ te da̱ zi. Nu̱ rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, ma̱n'natho di̱ mu̱ui ngue'a̱ te da̱ hye. 26 Ya guí̱ nnu̱hʉ yø ts'ints'ʉ 'yo ma̱ya̱, ngue hi̱ngui̱ ua̱hi̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ xofo ngue te da̱ mɛts'i. Pɛ nu̱na̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, go di u̱nni̱ te si yø ts'ints'ʉ na̱. Goma̱ gue'a̱hʉ ya, ngue hi̱nda̱ mäxa̱hʉ Oja̱, porque ma̱n'na xa̱mma̱di̱'a̱hʉ ngue yø ts'ints'ʉ. 27 Xiya, xi ra̱ ja̱'i̱ tu̱ rá̱ mmʉi ngue hi̱ngui̱ hɛ̱ts'i̱, ¿ua da̱ zä di̱ nte ma̱n'na doyʉni̱ ngue'a̱ ga̱ nhɛ̱ts'i̱?

28 'Yo di tu̱ ni̱ mmʉi te gui hyehʉ. Ya guí̱ nnu̱hʉ yø døni̱ bí ja da̱po ngue hi̱ndi̱ mpɛfi, ni̱ xi̱ngui̱ mpe, pɛ ma̱hotho gui̱ nɛ̱qui̱. 29 Dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, ngue tengu̱ ra̱ da̱st'abi Salomón, ma̱ndønho drá̱ he bi hye, pɛ hi̱nha da̱ zʉdi tengu̱ ga̱nho yø døni̱. 30 Porque guesɛ Oja̱ øt'e ngue ma̱zihotho gui̱ nɛ̱qui̱ yø døni̱ bí ja da̱po. Bí ja da̱po ya, pɛ ni̱xu̱di̱ p'ʉya, di̱ nzø p'ʉ ja ra̱ orno. Goma̱ gue'a̱hʉ ngue hi̱ndi̱ he'a̱hʉ Oja̱. Pɛ hi̱ngá̱ ɛgui ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ xa̱nho ngue fäxa̱hʉ Oja̱. 31 Ja̱na̱ngue nu̱yá, 'yo ma̱thoguitho di tu̱ ni̱ mmʉihʉ ngue sä gui 'yɛ̱mhmʉ: “¿Te 'bɛ'a̱ ga̱ sihʉ ya, o gue te 'bɛ'a̱ ga̱ hehʉ ya?” gui 'yɛ̱mhmʉ. 32 Porque yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, hønt'a̱ te da̱ zi 'nɛ̱'a̱ te da̱ hye ni̱ ma yø mmʉi honi̱. Pɛ nu̱'a̱hʉ, nu̱'a̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ya pa̱di̱ ngue guí homhmʉ gätho ya yø cosa ya. 33 Ja̱na̱ngue nu̱yá, ma̱ da̱tho da̱mi̱ hyoni̱ ha gdi sohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱. Nu̱ya yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gui 'yøthʉ, n'namhma̱ ngue di 'da'i te gäma̱ cosa gui homhmʉ. 34 A nu̱yá, 'yo sä ma̱'dihi di tu̱ ni̱ mmʉihʉ'a̱ te ja ngue gui thohmʉ ni̱xu̱di̱. Porque n'na ngu̱ n'na yø pa ja te thohyø ja̱'i̱. Høntho ngue nu̱'a̱ ra̱ n'ʉ guí thohmʉ n'na pa ngu̱ n'na pa da̱mi̱ hyoni̱ ha gdi thohmʉ'a̱ ra̱ pa'a̱.

7

'Yo guí ha̱spa̱hʉ ra̱ güɛnda te ga̱ 'yo mi̱'da yø ja̱'i̱.

1 'Yo guí ha̱spa̱hʉ ra̱ güɛnda te ør'mi̱'da yø ja̱'i̱, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ hya̱ts'a̱hʉ ra̱ güɛnda Oja̱ te guí øthʉ. 2 Porque da̱ tha̱ts'a̱hʉ ra̱ güɛnda tengu̱tho gni̱ hya̱spa̱hʉ ra̱ güɛnda mi̱'da yø ja̱'i̱. Tengu̱tho gui 'yøthʉ, xquet'a̱ gue'a̱ di̱ nja'a̱hʉ'a̱. 3 ¿Hanja yø ja̱'i̱ ngue ja xa̱ngu̱ yø ts'oqui, guehya nne da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ ngue ts'ʉdyø ts'oqui ja ya? Tengu̱tho 'mø guí xihni̱ cu̱ ngue oxra̱ häi rá̱ dä, pɛ nu̱'i̱ p'ʉya, ra̱ biga di o ni̱ dä. 4 Ya hi̱nda̱ zä gui 'yɛ̱mni̱ cu̱: “Ague n'yø, tø ga̱ ha̱hmi̱ ra̱ häi o ni̱ dä”, gui 'yɛ̱mbi̱. A nu̱'i̱ p'ʉya, hi̱n ga̱di̱ u̱nna̱ güɛnda ngue ra̱ biga oxni̱ dä. 5 Ya hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ te guí̱ mma̱. 'Be da̱mi̱ hya̱hra̱ biga o ni̱ dä n'namhma̱ da̱ zä gui hya̱mba̱ ra̱ häi o rá̱ dä ni̱ cu̱.

6 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ guí̱ nnu̱ ma̱ndʉxquihʉ, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ma̱ndønts'o drá̱ mmʉi hi̱nda̱ zä gui xihmʉ ra̱ hya̱. Porque n'na ra̱ cosa xa̱ndʉxqui, hi̱ngui̱ sä di t'u̱nyø fo'yo. Nu̱'mø bi̱ ncuɛ ra̱ fo'yo, da̱ za'a̱hʉ. Xi̱mma̱ngu̱ n'na ra̱ cosa ngue ma̱ndø mma̱di̱tho, hi̱ngui̱ sä di t'u̱nyø ts'ʉdi, porque ra̱ ts'ʉdi di 'da'mi̱, da̱ nɛp'ʉ häi'a̱ te guí u̱nhnʉ.

Da̱mi̱ 'yäphʉ Oja̱ te guí homhmʉ.

7 Nu̱na̱ Oja̱ di 'da'i te guí homhmʉ. Da̱mi̱ 'yäpi te guí̱ nnehʉ. Nu̱ te gui hyoni̱, gui ti̱ni̱. Nu̱'mø gá̱ jätra̱ goxthi ngue gui̱ nzohmʉ Oja̱, da̱ xoc'a̱hʉ. 8 Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ädi te nne, ma̱ t'u̱nni̱. Nu̱'a̱ honi̱, i ti̱ni̱. Nu̱'a̱ di jätra̱ goxthi, i sojpi.

9 Conque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ 'bʉhrá̱ ba̱si̱, nu̱'mø bi 'yäpra̱ thu̱hmɛ̱, hi̱ngui̱ sä rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue ra̱ do di u̱nná̱ ba̱si̱. 10 Ogue ra̱ hua̱ da̱ 'yäprá̱ ba̱si̱, hi̱ngra̱ c'ɛ̱ya̱ di u̱nni̱. 11 A nu̱yá, i ja ni̱ ts'oquihʉ, pɛ guí pa̱di̱ guí u̱nna̱ cosa nu̱'a̱ xa̱nho ni̱ ba̱si̱hʉ. Ma̱n'natho'a̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue xa̱ndønho te di 'da'a̱hʉ 'mø gui 'yäphʉ.

12 Tengu̱ gni̱ ne ngue da̱ mäxa̱hʉ yø ja̱'i̱, da̱ ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ, da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ra̱ 'bäxte mi̱'da yø ja̱'i̱. Ja ni̱ ga̱xpʉ gätho yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley, da̱ gue'ʉ yø hya̱ bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱.

Ma̱hyɛjpi ra̱ hya̱ n'na ra̱ goxthi hi̱ngui̱ xi̱di̱.

13 Mɛ̱nte guí 'bʉhmʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi, da̱mi̱ hya̱xhʉ ra̱ 'yu̱ njua̱ntho. A nu̱yá, para ngue da̱ zä gui hya̱xhʉ na̱ ra̱ 'yu̱ na̱, da̱mi̱ cʉthʉ p'ʉ ja ra̱ goxthi̱ hi̱ngui̱ xi̱di̱. Porque nu̱na̱ ra̱ 'yu̱ ni̱ ma ni̱du̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nhɛ̱nni̱ yø ja̱'i̱ na̱, ngue xa nxi̱di̱ ra̱ goxthi 'nɛ̱ xa̱ nxi̱di̱ ra̱ 'yu̱. Pɛ ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ ni̱ map'ʉ. 14 Pɛ nu̱ ra̱ 'yu̱ njua̱ntho da̱ hya̱xra̱ ja̱'i̱ di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te, hi̱ngui̱ xi̱di̱ ra̱ goxthi 'nɛ̱ hi̱ngui̱ xi̱di̱ ra̱ 'yu̱. Pɛ ziyohotho yø ja̱'i̱ ni̱ map'ʉ.

Nu̱'a̱ ga̱ nho rá̱ ndät'ä ra̱ za, gue'a̱ di fa̱di̱ tema̱ za'a̱.

15 Da̱mi̱ mfähmʉ xa̱ndønho, nu̱ya yø fɛhni̱ xännba̱te da̱ zøp'ʉ guí 'bʉhmʉ, da̱ 'yɛ̱na̱ ngue mma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱. 'Yo di hä'a̱hʉ, porque ma̱xøts'itho di̱ nɛ̱qui̱ ngue yø hoga̱ n'yohʉ, pɛ nu̱ te ga̱ 'yo, gä ra̱ nts'oni̱ ørbʉ ni̱ ma. 16 Nu̱'a̱ te ga̱ 'yo, gue'a̱ gdi̱ pa̱hmʉ te'o'a̱. Tengu̱tho p'ʉ ja ra̱ 'ui̱ni̱, guí pa̱hmʉ ngue hi̱nga̱ ja di̱ nzʉp'ʉ yø uva. Ni̱ xi̱ngyø igo di̱ nzʉp'ʉ ja yø 'ui̱ni̱. 17 Porque guí pa̱hmʉ ngue n'na ra̱ hoga̱ za, ra̱ hoga̱ ndät'ä zʉdi. Pɛ nu̱'a̱ hi̱ngra̱ hoga̱ za, hi̱ngui̱ ho yø ndät'ä zʉdi. 18 Nu̱ ra̱ hoga̱ za, hi̱nga̱ ja zʉp'ʉ ra̱ ndät'ä hi̱ngui̱ ho. Nu̱'a̱ hi̱ngra̱ hoga̱ za, hi̱nga̱ ja zʉp'ʉ ra̱ hoga̱ ndät'ä. 19 Nu̱ gätho yø za hi̱ngui̱ ho yø ndät'ä zʉdi da̱ ma nt'ɛts'i ngue da̱ t'u̱di̱. 20 Ja̱na̱ngue dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'a̱ te ga̱ 'yo ya yø fɛhni̱ xännba̱te, gue'a̱ gdí pa̱hmʉ te'o'a̱.

Jatho gui 'yøthʉ'a̱ te rá̱ pähä ni̱ Hmu̱hʉ.

21 Nu̱ya yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱ngui̱ ngue drá̱ Hmu̱gui̱, hi̱nga̱ gä da̱ yʉrbʉ ha di̱ ma̱nda Oja̱. Nu̱'ʉ ma̱jua̱ni̱ ngue da̱ yʉrbʉ di̱ ma̱nda Oja̱, gue'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ pähä ma̱ Papá bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. 22 Nu̱'mø bi zønna̱ pa da̱ tha̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱ngui̱: “Grá̱ hmu̱, grá̱ hmu̱. Xquet'a̱ 'nɛ̱cähe dá̱ xicähe yø ja̱'i̱ te'o'i. 'Nɛ̱ conni̱ thu̱hu̱ dá̱ øthegähe yø ja̱'i̱ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱. 'Nɛ̱ conni̱ thu̱hu̱ dá̱ øt'ähe xa̱ngu̱ yø milagro”, da̱ 'yɛ̱ngui̱. 23 Nu̱'mø dá̱ tha̱cä p'ʉya, ga̱ ɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ 'uemhmʉ ua dí 'bʉcä, porque hi̱mma̱ amigo'a̱hʉ. Porque høndra̱ nts'o xquí̱ n'yohʉ”, ga̱ ɛ̱mbi̱.

Bi̱ nhyɛjpa̱ ra̱ hya̱ yoho yø hyønni̱gu̱.

24 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ øde te gäma̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä 'nɛ̱ da̱ 'yøt'e te dí xifi, guehna̱ nná̱ hyɛjpa̱bi̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ njammʉi na̱, ngue ra̱ mmʉndo p'ʉ bi hyøhrá̱ ngu̱. 25 Nu̱'mø bi̱ nja ra̱ 'ye, bi̱ mo ra̱ da̱the, bi̱ n'yo ra̱ nda̱hi̱ ngue bi̱ nønhna̱ ngu̱. Pɛ hi̱mbi̱ dägui, porque ra̱ mmʉndo p'ʉ høxrá̱ ngu̱. 26 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ øde te gäma̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, 'nɛ̱ hi̱nda̱ 'yøt'e te dí xifi, guehna̱ nná̱ hyɛjpa̱bi̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue hi̱n'yʉ rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ na̱. Guep'ʉ ja ra̱ 'bomu̱ dehe bi hyøhrá̱ ngu̱. 27 Mi̱ n'ye p'ʉya, bi̱ mo ra̱ da̱the, bi̱ n'yo ra̱ nda̱hi̱ ngue bi̱ nønhna̱ ngu̱. Bi xot'i, ma̱xøgue bi̱ n'uɛ̱ni̱.

28 Mi̱ juahya yø hya̱ bi xännba̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, di 'yødyø ja̱'i̱ ya yø hya̱ bi xifi. 29 Porque yø xännba̱te ngue ra̱ ley hi̱ngui̱ ya̱ ma̱nzaqui 'mø xännba̱te, pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús ɛ̱na̱ nts'ʉt'abitho 'mø xännba̱te, nu̱ te mma̱ ngue di̱ nja gue'a̱ di̱ njahma̱'a̱.

8

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ 'ya rá̱ do'yo.

1 Ma̱mbá̱ ɛ̱p'ʉ bí ja ra̱ nyu̱ni̱ ma̱mbi 'bʉhra̱ Jesús, xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bá̱ n'youi. 2 Bi guat'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ hɛ̱mbra̱ ts'o'ya p'ʉya. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ hmu̱, nu̱'mø guí̱ nne gui 'yørca̱ ra̱ ma̱te gui 'yøthegui, nu̱gä dí pa̱di̱ ngue da̱ zägui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

3 Ra̱ Jesús bi dots'i conná̱ 'yɛ, bi 'yɛ̱mbʉya:

―A̱há̱, dí̱ nne ga̱ øthe'i. Da̱ zä'i ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Høntho bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, nu̱na̱ ra̱ därquɛ̱hi̱ mi̱ 'ya rá̱ do'yo, 'bexpi zä ha mi̱ hɛ̱mbi̱. 4 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ mi̱'ʉ:

―Nu̱yá, 'yo to guí xifi te dá̱ øt'a̱'i̱ ya. 'Be ni̱ ma ya, sømp'ʉ 'bʉhra̱ mmäcja̱. Da̱ nu̱ ngue ya bi zä'i. Da̱mi̱ 'yøtra̱ 'bøt'e tengu̱tho bi̱ ma̱nda ra̱ Moisés ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ 'mø bi zä ra̱ 'ya hɛ̱mbi̱. Ja̱na̱ngue da̱ ba̱di̱ gätho yø ja̱'i̱ ngue ya bi zä'i.

Ra̱ Jesús bi 'yøthebi rá̱ hmi̱qui̱ n'na ra̱ capita.

5 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum. Bi̱ ma bá̱ äpra̱ ma̱te n'na ra̱ capita. 6 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ hmu̱, nu̱'a̱ n'na ra̱ ts'ʉnt'ʉ di̱ mpɛp'ʉ ja ma̱ ngu̱, sä ra̱ nda̱te ngue tu̱ gä rá̱ do'yo ―bi 'yɛ̱mbi̱.

7 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ äpra̱ ma̱te:

―Ga̱ mmagä p'ʉ 'mø, ga̱ ma øthegä ―bi 'yɛ̱mbi̱.

8 Nu̱'a̱ ra̱ capita p'ʉya, ma̱hømbi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Pɛ ague grá̱ hmu̱, 'yo ga̱di̱ n'ʉni̱. Nu̱gä hi̱mma̱ nsä'be ngue guí cʉrbʉ ja ma̱ ngu̱. A nu̱yá, høntho da̱mi̱ ma̱nya ngue da̱ zä ra̱ ts'ʉnt'ʉ dí xi'i, ya dí pa̱di̱ ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ hɛ̱mbi̱. 9 Porque nu̱gui̱ xquet'a̱ 'bʉi to 'bɛt'o ngue di̱ ma̱ndagui̱. A nu̱gä p'ʉya, xquet'a̱ dí si ma̱ soldado da̱di̱ ma̱nda. Nu̱'mø dí xi'a̱ n'na ra̱ soldado ngue ha da̱ ma, i pap'ʉ dí ɛt'i. Ogue ga̱ ɛ̱mbi̱: “Bi 'yɛ̱cua”, ra̱ soldado p'ʉya bá̱ ɛ̱p'ʉ. Ogue ma̱ hmi̱qui̱, ga̱ 'bɛpi te da̱ mɛfi, ra̱ hmi̱qui̱ øt'e te dí xifi.

10 Nu̱na̱ ra̱ Jesús mi̱ 'yøde te xihra̱ capita, di 'yøtho te sifi. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ n'youi p'ʉya:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue hi̱njonni̱ judío di pøni̱ ngue gdi ti̱nnbä rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ tengu̱ ga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gä na̱ ra̱ n'yohʉ na̱. 11 Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío dí bømp'ʉ ni̱ bøxyadi 'nɛ̱p'ʉ ni̱ yʉhra̱ hyadi, ngue nu̱p'ʉ di̱ ma̱nda Oja̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, 'dap'ʉ di̱ nsi̱hmɛ̱ui ra̱ Abraham, conna̱ Isaac, conna̱ Jacob. 12 A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ jahma̱ ngue xta̱ nzo rá̱ 'yɛ Oja̱ 'nɛ̱ hi̱mbi̱ ne, da̱ t'ɛmp'ʉ thi ja ra̱ 'bɛxu̱i̱'ʉ. Ja di̱ nzomp'ʉ 'nɛ̱ ja di gu̱xpʉ yø ts'i'ʉ.

13 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ capita mi̱ nya̱ui:

―Ni̱ ma ni̱ ngu̱ ya. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue da̱ zä ga̱ øt'e, ya bi̱ nja ya.

Ngu̱ ra̱ ora bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, 'bexpi zä ra̱ ts'ʉnt'ʉ mi̱'ʉ.

Ra̱ Jesús bi 'yøthebi rá̱ to ra̱ Bɛdu.

14 Ra̱ Jesús bi̱ map'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Bɛdu. Nu̱'a̱ rá̱ to ra̱ Bɛdu oxpʉ ja rá̱ t'ots'i ngue mi̱ hɛ̱mbra̱ pa. 15 Ra̱ Jesús bi bɛnnba̱ rá̱ 'yɛ ra̱ därquɛ̱hi̱ ngue bi gʉts'i. 'Bexpi zä ra̱ pa mi̱ hɛ̱mbi̱. Nu̱na̱ ra̱ xisu p'ʉya, bi̱ nangui̱ ngue bi hojpi te da̱ zi yø ja̱'i̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe xa̱ngu̱ yø därquɛ̱hi̱.

16 Mi̱ dähra̱ nde p'ʉya, nu̱p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱ bá̱ ts'i̱nnbi̱ ngue da̱ 'yøthe. Pɛ ra̱ Jesús høntho da̱ ma̱ ngue da̱ zä yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱, 'bexi sä. 'Dama̱ 'dan'yo yø n'ʉ hɛ̱mbyø ja̱'i̱, pɛ gä bi 'yøthe. 17 Mi̱ nja na̱ ra̱ hya̱ na̱, ya bi̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ pønga̱hya̱ Isaías ngue bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱ te gäma̱ n'ʉ gmi̱ hɛ̱mphʉ, gä bi hya̱qui hapʉ mi̱'ʉ”, bi 'yɛ̱na̱.

Yonc'ɛ̱i̱ bi̱ nya̱ui ra̱ Jesús.

18 Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ di̱ mäts'i. Bi xihyø xädi p'ʉya ngue bi̱ mähä dí̱ ma ma̱n'na nguadi ra̱ zabi. 19 Nu̱'a̱ n'na ra̱ xännba̱te ngue ra̱ ley bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, nu̱gä dí̱ nne ga̱ mmɛ hapʉ gdí̱ ma ―bi 'yɛ̱mbi̱.

20 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mp'a̱ ya̱ui:

―Yø haho ja yø 'bido hapʉ säya. Yø ts'ints'ʉ ja yø 'bafi hapʉ säya. Pɛ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, hi̱n'yʉ rá̱ ngu̱ hapʉ di̱ n'oxi.

21 Pɛ nu̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ rá̱ xädi bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ hmu̱, da̱mi̱ 'dacra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue 'be da̱ du̱ ma̱ papá, ga̱ ägui, ya ga̱ mɛ p'ʉya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

22 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma ga̱ mmɛhma̱. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱ntho ya xa̱ ndu̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱, gue'ʉ da̱ 'yähyø mmi̱ndu̱ui'ʉ.

Ra̱ Jesús bi̱ säyabi ra̱ nda̱hi̱ conyø fʉnthe.

23 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi yʉrbʉ ja ra̱ barco ngue bi̱ ma, bi̱ mähä yø xädi. 24 Pɛ nu̱p'ʉ ja ra̱ zabi, bi̱ nanga̱ n'na ra̱ nda̱te nda̱hi̱. Nu̱'ʉ yø fʉnthe nangui̱, so mbo ra̱ barco mɛ̱nte a̱tho ra̱ Jesús. 25 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bá̱ äp'ʉ bí̱ a̱ha̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, da̱mi̱ ya̱nje. Ya ja ngue da̱ thu̱nt'a̱ mbonthe ra̱ barco. Ya ga̱ tu̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

26 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―¿Hanja ngue guí su̱hʉ? ¿Ua hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ga̱ fäxa̱hʉ? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Mi̱ nangra̱ Jesús, bi hɛjpa̱bi̱ ra̱ nda̱hi̱ 'nɛ̱hyø fʉnthe. Mi̱ hɛjpi, 'bexpi̱ nsäya. 27 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, di 'yøtho te bi̱ nja. Di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na:

―¿Te'o ni̱ n'yohʉ na̱ n'yø? Asta̱ ra̱ nda̱hi̱ 'nɛ̱hra̱ dehe ɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø bi zofo ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe yonc'ɛ̱i̱ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱.

28 Mi̱ zøm ma̱n'na nguadi ra̱ zabi, ja ra̱ häi ni̱ hu̱ ngue Gadara. Ja bi̱ nthɛui p'ʉ ra̱ Jesús yoho yø n'yohʉ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱. Pɛ ma̱ndønts'otho, xpí 'yɛ̱p'ʉ ja ra̱ camposanto. Asta̱ nts'u̱tho to da̱ thop'ʉ ja ra̱ 'yu̱. 29 Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús, bi̱ mʉhra̱ mafi. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Jesús, rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱, ¿hanja ngue ga̱di̱ nthi̱nt'ua dí̱ 'bʉcähe? Porque tobe hi̱ngui̱ sønna̱ pa ngue gui pɛnnga̱he ra̱ castigo ―bi 'yɛ̱mbi̱.

30 Nu̱p'ʉ yap'ʉtho, ma̱mbi̱ 'yop'ʉ n'na 'bʉi yø ts'ʉdi, ma̱ 'yoni̱ p'ʉ ngue si̱hmɛ̱. 31 Nu̱'ʉ yø ts'onthi̱ bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Nu̱'mø guí̱ nne ngue ga̱ hɛcähe ua ya yø n'yohʉ 'bʉcua, pɛ da̱mi̱ 'dacje ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue ga̱ cʉt'ähe yø mmʉi yø ts'ʉdi bí 'yonʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

32 Ra̱ Jesús bi̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ yø ts'onthi̱, bi 'yɛ̱mbi̱: ―I̱ mähä nʉ bí 'bʉhyø ts'ʉdi 'mø.

Ja̱na̱ngue nu̱'ʉ yø ts'onthi̱ bi hyɛp'ʉ yø n'yohʉ mi̱ n'youi, i̱ ncʉrbʉ ja yø mmʉi yø ts'ʉdi. Yø ts'ʉdi p'ʉya, bi gʉ ra̱ 'dihi, bi̱ nhyørbʉ ja ra̱ zabi. Gä ja bi ja̱rbʉ ra̱ dehe.

33 Nu̱'ʉ mi̱ fähyø ts'ʉdi p'ʉya, bi̱ nsu̱ 'mø mi̱ nu̱ te bi̱ nja. N'na 'dihitho bi̱ map'ʉ bí ja ra̱ hni̱ni̱ ngue bá̱ ma̱ te bi̱ nja. Bi̱ ma̱ tengue xi thohyø ts'ʉdi, 'nɛ̱ bi̱ ma̱ tengue xi tho'ʉ yø n'yohʉ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱. 34 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ma̱mbí̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, gä bi̱ ma ngue bi zømp'ʉ bí 'bʉhra̱ Jesús. Mi̱ zønyø ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, bi xifi ngue da̱ ma.

9

Ra̱ Jesús bi 'yøt'e ngue da̱ fa̱di̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi ngue di pu̱nnba̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱.

1 Ra̱ Jesús bi yʉrbʉ ja ra̱ barco ngue da̱ ma, di̱ ma ma̱n'na nguadi ra̱ zabi ha bí ja rá̱ hni̱ni̱. 2 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, bá̱ thu̱nnba̱bi̱ n'na nc'ɛ̱i̱ bá̱ oxrá̱ fi̱di̱ ngue tu̱dyø gua. Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús te øtyø ja̱'i̱ bá̱ du̱ ra̱ därquɛ̱hi̱, i pa̱di̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ zä da̱ 'yøthe ra̱ därquɛ̱hi̱. Bi 'yɛ̱mbra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉya:

―Ague ts'ʉnt'ʉ'i, 'yo tu̱ ni̱ mmʉi, ya dá̱ pu̱n'na̱ ni̱ ts'oqui ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

3 Nuna̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, mi̱ 'yøhyø xännba̱te ngue ra̱ ley, bi̱ mbøcuɛ. Bi 'yɛ̱mp'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱: “Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, thenma̱hya̱ Oja̱ na̱ co nu̱'a̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱”. 4 Pɛ ra̱ Jesús i pa̱tho te mbɛ̱nya yø n'yohʉ mbøcuɛ, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ gá̱ bɛ̱mhmʉ ya, hi̱nga̱ ja rá̱ njap'ʉ na̱. 5 Nu̱gä dá̱ xihra̱ n'yohʉ 'bʉcua, dí ɛ̱mbi̱: “Ya dá̱ pu̱n'na̱ ni̱ ts'oqui ya”. Pɛ nu̱yá, hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue'mø bi̱ mpu̱nnbi̱ ogue hi̱n'na̱. Pɛ nu̱'mø ga̱ ɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ nangui̱, gui ca̱xni̱ fi̱di̱, gui̱ mma”, ga̱ ɛ̱mbi̱, nu̱'mø ngue bi̱ n'yo p'ʉya, ya guí pa̱hmʉ xa̱nho ngue ja ma̱ ts'ɛdi. 6 A nu̱yá, da̱mi̱ pa̱hmʉ ya ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ja rá̱ ts'ɛdi ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue di pu̱nnba̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱.

Bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ xa̱n'ʉ p'ʉya:

―Da̱mi̱ nangui̱, ca̱xni̱ fi̱di̱, ni̱ ma ni̱ ngu̱.

7 Ra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉya, bi̱ nangui̱, bi̱ ma rá̱ ngu̱. 8 Mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ te bi̱ nja, bi̱ nsu̱ yø ja̱'i̱. Pɛ ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ porque di̱ nɛ̱qui̱ ngue Oja̱ di u̱nna̱ ts'ɛdi te ø'na̱ ra̱ n'yohʉ na̱.

Ra̱ Jesús bi zixra̱ Mateo, da̱ 'yøt'e ngue rá̱ xädi.

9 Mi̱ ma ra̱ Jesús, ni̱ nthop'ʉ ja rá̱ oficina n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Mateo, nu̱na̱ jʉmba̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱ ja te pä. Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma ga̱ mmɛ n'yø, ga̱ øt'e ngue ma̱ xädi'i ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Mateo p'ʉya, bi zop'ʉ rá̱ oficina ngue bi̱ mɛ ra̱ Jesús.

Nu̱ya yø ja̱'i̱ t'ɛ̱mbi̱ ja yø ts'oqui, 'dap'ʉ si̱hmɛ̱ui ra̱ Jesús.

10 Ma̱n'na ra̱ pa p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ mɛ yø xädi p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Mateo ngue da̱ nsi̱hmɛ̱. Xa̱ngu̱ yø ngʉthäi 'bʉp'ʉ, co 'nɛ̱ hmi̱'da yø ja̱'i̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ja yø ts'oqui, gä 'dap'ʉ si̱hmɛ̱ui ra̱ Jesús. 11 Yø fariseo p'ʉya mi̱ nu̱ te øtra̱ Jesús, bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ nt'änni̱'ʉ yø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ni̱ xännba̱tehʉ ngue 'dap'ʉ si̱hmɛ̱hʉ yø ngʉthäi co 'nɛ̱hyʉ mi̱'da yø ja̱'i̱ ja xa̱ngu̱ yø ts'oqui? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

12 Mi̱ 'yøhra̱ Jesús te sipyø xädi, bi 'yɛ̱mp'ʉ di̱ ya̱hni̱:

―Nu̱ya yø ja̱'i̱ di hyɛ̱nni̱, guehya ni̱ 'yɛ̱hra̱ 'yøthe ya. Pɛ yø ja̱'i̱ xa̱nzaqui, hi̱nga̱ gue'ʉ ni̱ 'yɛ̱'ʉ. 13 Da̱mi̱ xähmʉ te ni̱ bønyø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Dí̱ nnegä ngue di̱ nja ni̱ nhuɛ̱ca̱tehʉ, porque guehna̱ ma̱n'natho di̱ mu̱ui na̱ ngue yø 'bøt'e guí ørca̱hʉ”, ɛ̱n'Oja̱. A nu̱gä, dá̱ ɛ̱hɛ̱ ngue gue'ʉ yø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui ga̱ xifi da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, hi̱nga̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ya 'yo xa̱nho dá̱ ɛ̱hɛ̱ ga̱ nzofo ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús hanja ngue hi̱ngui̱ ɛtyø mmʉi yø xädi.

14 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Xuua bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ni̱ xädi ngue hi̱ngui̱ ɛtyø mmʉi? Conque nu̱gähe 'nɛ̱hyø fariseo ɛ̱mmɛ̱i̱ dí ɛ'ma̱ mmʉigähe ―bi 'yɛ̱mbi̱.

15 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbya ya̱ui:

―Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ts'ofo ngue da̱ nu̱ ra̱ ntha̱ti̱, hi̱ngui̱ 'bʉ ndu̱mmʉi ngue da̱ 'yɛtyø mmʉi mɛ̱nte 'dap'ʉ 'bʉhmʉ ra̱ novio. Njarbʉtho ma̱ xädigä ya, hi̱ngui̱ ɛtyø mmʉi ngue 'daua dí̱ n'yo'be. Pɛ bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa ngue da̱ ziga̱gui̱ ma̱ nsʉi'be. Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, mfa̱di̱ ngue da̱ zä da̱ 'yɛtyø mmʉi ya ma̱ xädi 'mø.

16 Nu̱na̱ ra̱ 'da'yo hya̱ dí xännba̱te, n'nan'yo na̱ ngue ra̱ nyogui xädi. Tengu̱tho n'na ra̱ 'da'yo u̱lu, hi̱nda̱ zä di 'bøtra̱ zɛ'u̱lu. Porque ra̱ 'da'yo u̱lu di̱ nga̱nts'i̱, ya ma̱n'na di̱ nts'onna̱ zɛ'u̱lu. 17 Tengu̱tho ra̱ 'da'yo vino hi̱ngui̱ sä da̱ sirbʉ ja ra̱ zɛxfani̱ ngue da̱ zɛdi. Porque ra̱ 'da'yo vino da̱ xɛtra̱ zɛxfani̱ 'mø da̱ sit'i, ja di̱ m'mɛp'ʉ p'ʉya. Ja̱na̱ngue ra̱ 'da'yo vino, ra̱ 'da'yo xifani̱ da̱ sit'i n'namhma ngue gä yoho hi̱ndi̱ m'mɛdi.

N'na ra̱ n'yohʉ bi zixra̱ Jesús ngue da̱ øthebi rá̱ t'i̱xu̱.

18 Mɛ̱nte ra̱ Jesús bi xihyø ja̱'i̱ ya yø hya̱ ya, bi zø'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ ma̱ t'i̱xu̱ ɛxa̱ ja bi̱ du̱, pɛ nu̱'mø guí̱ mma, gui japni̱ 'yɛ p'ʉ ja rá̱ do'yo, ma̱høndi̱ m'mʉi.

19 Ra̱ Jesús bi̱ nangbʉ mi̱ hu̱di̱, bi̱ mɛ'a̱ sits'i. Bi̱ mähä yø xadi.

20 Mɛ̱nte ni̱ 'yo ra̱ Jesús, nu̱na̱ n'na ra̱ xisu ya n'nɛ'ma̱ yonjɛya mi̱ hɛ̱mbra̱ m'mäcji, bi guarbʉ ja rá̱ xʉtha ra̱ Jesús ngue bi därpa̱ rá̱ nya̱ni̱ rá̱ he. 21 I ɛ̱n'a̱ mbo rá̱ mmʉi: “Nu̱'mø ga̱ thärpa̱bi̱ rá̱ he ra̱ Jesús, da̱ zägui”, bi 'yɛ̱na̱. 22 Mi̱ dädi, 'bexpi 'bätra̱ Jesús ngue bi hyɛ̱tra̱ xisu. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ague t'i̱xu̱, da̱ hyu̱ ni̱ mmʉi. Ya bi zä'i ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ngue da̱ zä'i comma̱ ts'ɛdi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

'Bexque'a̱ bi zä ra̱ n'ʉ mi̱ hɛ̱mbra̱ xisu.

23 Mi̱ zømp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ n'yohʉ na̱ ra̱ Jesús, bi̱ nu̱ ngue 'bʉp'ʉ yø mɛ'bida. Di yänni̱ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ngue zoni̱. 24 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Da̱mi̱ pømhmʉ ua. Nu̱na̱ ra̱ hmu̱te 'bʉcua, hi̱ngui̱ tu̱ na̱, i a̱tho na̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ ya̱ui ra̱ Jesús, i̱ thentho, porque pa̱di̱ ngue ya xi du̱ ra̱ hmu̱te. 25 Mi̱ bøn'athi gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya, ra̱ Jesús bi thop'ʉ brá̱ 'bɛnna̱ hmu̱te. Bi bɛnnba̱ rá̱ 'yɛ ra̱ hmu̱te bi gʉts'i. Ra̱ hmu̱te p'ʉya bi bɛ̱nna̱te, bi̱ nangui̱. 26 Nu̱ te bi 'yøtra̱ Jesús, bi̱ n'yo ra̱ hya̱ ndap'ʉ bi zä'a̱ ra̱ xɛqui'a̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe yoho yø xädä.

27 Ma̱mbá̱ ɛ̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ na̱ ra̱ Jesús, nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ bi dɛnni̱ yoho yø xädä. Ni̱ mafi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague rá̱ mbom'mɛto'i ra̱ David, da̱mi̱ huɛ̱ga̱'be.

28 Mi̱ yʉrbʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Jesús, bi guatyø xädä. Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ui ngue da̱ zä ga̱ øt'ä na̱ te guí xicui ya?

Yø xädä p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―A̱há̱ grá̱ Hmu̱, dí ɛ̱c'ɛ̱i̱'be ngue da̱ zä gui 'yøt'e ―bi 'yɛ̱mbi̱.

29 Bi̱ macyø 'yɛ ra̱ Jesús ngue bi därpa̱ yø dä yø xädä. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ui ngue da̱ zä ga̱ øthe'a̱ui, da̱ zä'a̱ui ya.

30 Nu̱'ʉ yø xädä p'ʉya 'bexpi̱ nzø yø dä. Pɛ ra̱ Jesús di hɛjpi ngue hi̱nte da̱ ma̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue guí̱ mma̱mmi̱ te dá̱ øt'a̱ui ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

31 Pɛ nu̱ya ma̱yø xädä, høntho bi̱ nhyɛhmi̱ ra̱ Jesús, to bi zä xifi te xi 'yørpa̱bi̱ ra̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ gone.

32 Høntho bi̱ ma ya ma̱yø xädä, bi zø hmi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉ ha 'bähra̱ Jesús, bá̱ zi̱nnba̱bi̱ n'na ra̱ n'yohʉ di gonebi ra̱ ts'onthi̱. 33 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi japra̱ ts'onthi̱ ngue bi hyɛp'ʉ ra̱ ja̱'i̱ n'youi. Bi zä bi̱ nya̱ ra̱ gone. Pɛ yø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ te bi̱ nja, di 'yøtho, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ te dá̱ nu̱hʉ bi̱ nja ya, mɛ̱nte yø pa xa̱ thogui hi̱njongui̱ pøni̱ ngue da̱ ngu̱'a̱ da̱ 'yøt'ua ja ra̱ häi Israél.

34 Pɛ yø fariseo bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, i øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱, porque gue'a̱ ra̱ zithu̱ yø hmu̱ yø ts'onthi̱ i fäts'i te øt'e ―bi 'yɛ̱na̱.

Ra̱ Jesús di huɛ̱cyø ja̱'i̱.

35 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ n'yo ndap'ʉ bi zä yø hni̱ni̱. Nu̱p'ʉ ja yø hni̱ni̱ søni̱, xännba̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱ yø ja̱'i̱ di̱ mpɛti p'ʉ ja yø ni̱ja̱ yø judío. I xihyø ja̱'i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱ yø ja̱'i̱. Yø ja̱'i̱ 'dama̱ 'dan'yo ma̱n'ʉ hɛ̱mbi̱, pɛ gä bi 'yøthe ra̱ Jesús. 36 Nu̱'mø bi̱ nu̱ ngue xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di̱ mpɛti p'ʉ ha søni̱, ɛ̱mmɛ̱i̱ di huɛ̱qui̱. Porque yø ja̱'i̱ 'bʉ ndu̱mmʉi, hi̱ngui̱ pa̱di̱ te da̱ 'yøt'e. Ɛ̱ntho yø dɛ'yo 'mø hi̱njo'o to da̱ mädi. 37 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue xa̱ngu̱ ra̱ 'bɛfi i ja, pɛ yø mɛfi zi yohotho 'bʉi. 38 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱ rá̱ mmɛti ra̱ 'bɛfi, da̱mi̱ 'yäphʉ ngue da̱ mɛnhyø mɛfi p'ʉ ja rá̱ 'bɛfi.

10

Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱xi 'dɛma̱ yoho yø xädi.

1 Ra̱ Jesús bi zo'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ya xi huanhni̱. Bi u̱nna̱ ts'ɛdi ngue da̱ 'yøthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱, da̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ hɛ̱mbi̱ n'na ma̱ 'dan'yo ma̱ n'ʉ, da̱ 'yøthe. 2 Ja ua yø thu̱hu̱ ya 'dɛ'ma̱ yonc'ɛ̱i̱ yø representante ra̱ Jesús. Rá̱ mʉdi rá̱ thu̱hu̱ ra̱ Simu̱, nu̱'a̱ i̱ nhu̱ta̱ m'mɛfa ngue ra̱ Bɛdu. Ra̱ Andre nu̱na̱ rá̱ n'yohʉ ra̱ Bɛdu. Ra̱ Jacobo, 'nɛ̱hra̱ Xuua, guehya yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zebedeo ya. 3 Ra̱ Lipe. Ra̱ Bartolomé. Ra̱ Toma̱. Ra̱ Mateo nu̱na̱ ra̱ ngʉthäi. Ra̱ Jacobo nu̱na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Alfeo. Ra̱ Lebeo nu̱na̱ ja ma̱n'na ra̱ thu̱hu̱ ngue ra̱ Tadeo. 4 Ra̱ Simu̱ nu̱na̱ n'youi ra̱ partido ngue ra̱ cananista. 'Nɛ̱hra̱ Judas Iscariote nu̱na̱ bi dä ra̱ Jesús.

Bi xi'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús ngue da̱ ma da̱ xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱.

5 Nu̱ya 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛt'i ngue da̱ ma̱nna̱ hya̱. Rá̱ mʉdi bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo gni̱ mähä p'ʉ ja rá̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. 'Nɛ̱ 'yo guí cʉthʉ p'ʉ ja yø hni̱ni̱ ja'a̱ ra̱ ra̱ häi Samaria. 6 Sinoque i̱ mähä p'ʉ 'bʉhyø judío. Porque yø judío tengu̱tho yø dɛ'yo ngue xa̱ m'mɛdi. 7 Guí xihmʉ yø ja̱'i̱ p'ʉ gdi̱ mähä ngue nu̱na̱ Oja̱ bi 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ya da̱ guehyø pa jap'ʉ da̱ 'yu̱di̱ ngue di̱ ma̱nda ua ya. 8 Da̱mi̱ 'yøthehʉ yø ja̱'i̱ di hyɛ̱nni̱. Gui 'yøthʉ ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima. Gui 'yøthehʉ yø ja̱'i̱ 'ya yø do'yo. Gui 'yøthehʉ yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. Nu̱na̱ ra̱ ts'ɛdi ga̱ 'da'a̱hʉ, hi̱nte dá̱ jʉp'a̱hʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ yø ja̱'i̱ gui 'yøthehʉ, 'yo te gui jʉmba̱hʉ.

9 'Yo guí ha̱xhʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ oro ogue ra̱ t'axi ogue ra̱ cobre. 10 'Yo tema̱ lega guí ca̱xhʉ. O guí ca̱xni̱ mponi̱hʉ. 'Yo guí cʉxhʉ mi̱'da yø thi̱xfani̱ ogue yø tøhø. Porque rá̱ mɛfi Oja̱ jatho ngue di t'u̱nni̱ te da̱ zi.

11 Nu̱'mø gá̱ sømhmʉ p'ʉ ja n'na ra̱ da̱ni̱hni̱ ogue ja n'na ra̱ t'ʉni̱hni̱, da̱mi̱ hyomhmʉ n'na ra̱ n'yohʉ nu̱'a̱ hnu̱ma̱nho p'ʉ ja rá̱ hni̱ni̱, da̱mi̱ 'yäphʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue di 'da'a̱hʉ ra̱ ts'äya. Ja da̱mi̱ nsäyahʉ p'ʉ ja rá̱ ngu̱'a̱, asta̱ gue'mø guá̱ ɛ̱hmʉ. 12 Nu̱'mø gá̱ cʉthʉ mbo ra̱ ngu̱, gui 'yɛ̱mhmʉ: “Oja̱ di ja̱pyø ja̱'i̱ 'bʉcua”. 13 Nu̱'mø da̱ nu̱ ma̱nho'a̱hʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ngu̱, ya di tocabi na̱ ra̱ nzɛngua guí xihmʉ 'mø. Pɛ nu̱'mø ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho'a̱hʉ, nu̱'a̱ ra̱ nzɛngua guí xihmʉ, ya hi̱ndi̱ tocabi. 14 Nu̱'mø ngue hi̱mbi̱ hnu̱ ma̱nho'a̱hʉ p'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱ ogue ja n'na ra̱ ngu̱ hi̱ndi̱ n'na'a̱hʉ ra̱ ts'äya 'nɛ̱ hi̱nda̱ ne da̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ guí xihmʉ, ni̱ mähä p'ʉya, pømhmʉ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ ogue ja ra̱ ngu̱. Da̱mi̱ hua̱mhmra̱ fonthäi di̱ n'youi ni̱ mbonguahʉ. 15 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda Oja̱ ya yø ja̱'i̱ di ja'a̱hʉ p'ʉ, ma̱n'na xa̱ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohya, ngue'a̱ te ra̱ castigo da̱ tho'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sodoma 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Gomorra.

Bi xihyø xädi ra̱ Jesús ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ da̱ ts'ʉi.

16 A nu̱yá, ga̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ ha 'bʉhyø ts'oc'ɛ̱i̱, ngue nts'u̱tho, tengu̱tho yø dɛ'yo 'mø bi zømp'ʉ 'bʉhyø zate. Pɛ da̱mi̱ 'yøt'e ngue gyø njammʉihʉ, gui̱ mfähmʉ, tengu̱tho guí̱ mfähyø c'ɛ̱ya̱. Pɛ 'yo to guí sʉhmʉ, gui 'yøthʉ tengutho yø paloma ngue hi̱ngyø nequisʉi. 17 Da̱mi̱ mfähmʉ p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱. Porque yø ja̱'i̱ da̱ zixa̱hʉ fädi. Nu̱p'ʉ ja yø ni̱ja̱ yø ja̱'i̱ da̱ mɛp'a̱hʉ. 18 Di dä'a̱hʉ p'ʉ 'bʉhyø ts'ʉt'abi 'nɛ̱p'ʉ 'bʉhyø gobierno. Di ʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. Nu̱'mø ngue ya gdí 'bʉhmʉ p'ʉ ha 'bʉhyø ts'ʉt'abi, ngu̱'ʉ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, gä da̱ zä da̱ 'yøhna̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ guí xihmʉ. 19 Nu̱'mø bi jo'a̱hʉ, 'yo sä di tu̱ ni̱ mmʉihʉ'a̱ te ra̱ hya̱ ja ngue gui xihmʉ ra̱ ts'ʉt'abi. Nu̱'a̱ ra̱ ora guí dä ni̱ hya̱hʉ p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi, Oja̱ di 'da'a̱hʉ ra̱ hya̱ ja ngue guí̱ mma̱mhmʉ. 20 Porque ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱n'na̱hʉ ra̱ hya̱ gui xihmʉ ra̱ ts'ʉt'abi. Hi̱ngni̱ n'yomfɛ̱ni̱sɛ gui jʉcra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ.

21 Nu̱ yø n'yohʉ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, di̱ ya̱psɛ yø n'yohʉ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ngue da̱ tho. Yø papá, nu̱'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ yø ba̱si̱, di dä yø ba̱si̱ ngue da̱ tho. Yø ba̱si̱ p'ʉya, nu̱'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ yø papá, di dä yø papá ngue da̱ tho. 22 Hønnbʉ bi zä da̱ zʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ zɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ da̱ thogui, guehna̱ di̱ nya̱nná̱ te na̱. 23 Nu̱'mø bá̱ ju̱'a̱hʉ n'na ra̱ hni̱ni̱, da̱mi̱ 'dagui gdi̱ mähä ma̱n'na ra̱ hni̱ni̱. Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ, tobe hi̱n ga̱di täti ga̱di 'yomhmʉ ra̱ hya̱ p'ʉ ha 'bʉhyø judío 'mø mi̱ zønna̱ pa da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱.

24 Nu̱ ra̱ xädi, 'yo di ɛ̱na̱ ngue hi̱nda̱ thogui tengu̱tho thohrá̱ xännba̱te. Xi mma̱ngu̱ ra̱ hmi̱qui̱, 'yo di ɛ̱na̱ ngue hi̱nda̱ thogui tengu̱tho thohrá̱ hmu̱. 25 Nu̱ ra̱ xädi, di̱ m'mʉi ngue ra̱ conforme, ngue da̱ thogui tengu̱tho da̱ thohrá̱ xännba̱te. Ra̱ hmi̱qui̱ p'ʉya, di̱ m'mʉi ngue ra̱ conforme, ngue da̱ thogui tengu̱tho da̱ thohrá̱ hmu̱. Nu̱'mø ngue bi̱ nu̱ ma̱n'ʉgä yø ja̱'i̱, gui hu̱qui̱ ngue drá̱ zithu̱, goma̱ gue'a̱hʉ hi̱nda̱ nu̱ mma̱n'ʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue guí tɛnnga̱hʉ.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ ndana̱ ja ngue da̱ ts'u̱.

26 Ja̱na̱ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ sʉ'a̱hʉ, 'yo guí su̱hʉ ya. Nu̱ te gäma̱ hya̱ njo'mi̱, siempre da̱ fa̱mhma̱. 27 Nu̱ya yø hya̱ dí xi'a̱sɛhʉ, da̱mi̱ xihmʉ gätho yø ja̱'i̱. Nu̱ya yø hya̱ dí hu̱t'a̱tho ni̱ gu̱hʉ, i nt'øde ra̱ hya̱ gä ra̱ hni̱ni̱. 28 'Yo guí su̱hʉ'ʉ da̱ ne da̱ hyo'a̱hʉ. Porque nu̱'mø bi hyo'a̱hʉ, nu̱ ra̱ te ya hi̱nda̱ zä te da̱ japi. Nu̱na̱ Oja̱, ja rá̱ ts'ɛdi ngue di juat'a̱ ni̱ do'yohʉ 'nɛ̱ ni̱ tehʉ p'ʉ ja ra̱ ni̱du̱, guehna̱ da̱mi̱ su̱hʉ na̱.

29 Nu̱'mø bi 'bä yoho yø ts'ints'ʉ, hønda̱ n'na ra̱ xani̱ ma̱ t'u̱ni̱. Pɛ hi̱nga̱ n'na di m'mɛ'ʉ yø ts'ints'ʉ mɛ̱nte ngue hi̱ndi̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ni̱ Papáhʉ. 30 Ja̱njua̱ni̱ ngue fäxa̱hʉ Oja̱. Conque asta̱ ni̱ xta̱hʉ i̱ m'mede n'na ngu̱ n'na. 31 Ja̱na̱ngue 'yo guí su̱hʉ yø ja̱'i̱. Porque ma̱n'na xa̱mma̱di̱'a̱hʉ ngue yø ts'ints'ʉ, ma̱dague'a̱ ngue yø mmu̱ndotho'ʉ.

Ra̱ Jesús bi xihyø xädi ngue hi̱nda̱ gømp'ʉ ha 'bʉhyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui.

32 Nu̱ to gätho da̱ ma̱mp'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, xquet'a̱ ga̱ mma̱ngä p'ʉ 'bʉhma̱ Papá bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue da̱di̱ n'amigo'be ra̱ ja̱'i̱. 33 Pɛ nu̱ te'o da̱ gøngä p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱, da̱ ma̱ ngue hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, xquet'a̱ ga̱ mma̱ngä p'ʉ ha bí 'bʉhma̱ Papá ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue hi̱n da̱di̱ n'amigo'be ra̱ ja̱'i̱ da̱ gøngui̱.

Nu̱p'ʉ ha t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús, bi̱ ma̱ ngue di̱ nja ra̱ sʉi.

34 'Yo guí ɛ̱mhmʉ ngue dá̱ ɛ̱cä ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue hi̱n tema̱ n'ʉ guí sähʉ. Nu̱'á̱, hi̱n'na̱'a̱. Sinoque di̱ nja ra̱ sʉi. 35 Dá̱ ɛ̱cä ua ngue di̱ nja'a̱ di̱ nsʉhyø ja̱'i̱. Ra̱ ts'ʉnt'ʉ di̱ nsʉhmi̱ ra̱ papá. Ra̱ hmu̱te di̱ nsʉhmi̱ ra̱ mamá. Ra̱ ts'i̱huɛ di̱ nsʉhmi̱ rá̱ cä. 36 Nu̱'ʉ yø nsʉiui ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, gue'ʉ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ da̱ zʉi.

37 A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ma̱ da̱tho di̱ ma̱hrá̱ papá, di̱ ma̱hrá̱ mamá, ngue nu̱gui̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ ya hi̱ngrá̱ nsäui da̱ dɛnngui̱. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ma̱ da̱tho di̱ ma̱hrá̱ ts'ʉnt'ʉ, di̱ ma̱hrá̱ t'i̱xu̱ ngue nu̱gui̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ ya hi̱ngrá̱ nsäui da̱ dɛnngui̱. 38 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne da̱ dɛnngui̱ ngue su̱ da̱ tho, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ ya hi̱ngrá̱ nsäui da̱ dɛnngui̱. 39 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ gohrá̱ mmʉi ngue su̱ da̱ tho, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ m'mɛhrá̱ te na̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nha ga̱ gohrá̱ mmʉi ma̱da̱ tho, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nya̱nná̱ te na̱.

Oja̱ da̱ gu̱tyø ja̱'i̱'a̱ te ra̱ nho xa̱ 'yøt'e.

40 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøt'a̱hʉ ma̱su̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ tengu̱tho 'mø go di ørca̱gui̱ ma̱su̱ na̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yørca̱gui̱ ma̱su̱, tengu̱tho 'mø go di ørpa̱bi̱ ma̱su̱'a̱ to bá̱ pɛnngui̱. 41 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ørpa̱ ma̱su̱ n'na rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ porque pa̱hra̱ ja̱'i̱ ngue gue'a̱ rá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱, di t'u̱nná̱ nzäbi ra̱ ja̱'i̱ tengu̱tho rá̱ nzäbi ma̱ t'u̱nni̱ rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱. Ximma̱ngu̱ ra̱ ja̱'i̱ ørpa̱ ma̱su̱ n'na ra̱ hoga̱ n'yohʉ, porque pa̱di̱ ngue xa̱nho ga̱ 'yo ra̱ n'yohʉ, di t'u̱nná̱ nzäbi ra̱ ja̱'i̱ tengu̱tho rá̱ nzäbi ma̱ t'u̱nni̱ ra̱ hoga̱ n'yohʉ. 42 A nu̱yá, ndana̱ bi zä ya ma̱ xädi, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yørpa̱ ra̱ nho ngue pa̱di̱ ngue i tɛnngui̱, ma̱da̱gue'a̱ n'na zi vaso ra̱ dehe di u̱nni̱, hi̱ndi̱ 'bɛhrá̱ nzäbi ra̱ ja̱'i̱, Oja̱ da̱ gu̱t'i̱.

11

Ra̱ Xuua bi 'yɛt'i yoho yø xädi bi̱ ma bá̱ nya̱ui ra̱ Jesús.

1 Nu̱ya 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús, mi̱ juadi bi xifi te ja ngue da̱ 'yøt'e, bi̱ map'ʉ bí ja yø hni̱ni̱ na̱ ra̱ Jesús ngue da̱ xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. 2 Ra̱ Xuua ya mi̱ ofädi bi 'yøde te øtra̱ Cristo. Ja̱na̱ngue bi̱ mɛnhni̱ yoho yø xädi ngue bá̱ nya̱ui ra̱ Jesús. 3 Mi̱ zømp'ʉ ha 'bʉi, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―¿Ua gue'e na̱ ra̱ Cristo mi̱ ja ngue dá̱ ɛ̱hɛ̱ di̱ nda̱st'abi, ua gue ga̱ tø'mähe ma̱n'na? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbya ya̱ui:

―Ni̱ mɛ ya, bá̱ xihmi̱ ra̱ Xuua'a̱ te ra̱ hya̱ gá̱ nu̱ui bi̱ nja. Xihmi̱ ya yø hya̱ gá̱ 'yøhmi̱ dí̱ mma̱ngä. 5 Da̱mi̱ xihmi̱ ngue yø xädä ya zø yø dä. Yø dogua, ya i 'yo. Yø ja̱'i̱ mi̱ 'ya yø do'yo, ya bi zä ha hɛ̱mbi̱. Yø gogu̱, ya øhra̱ hya̱. Yø ánima, ya di bɛ̱nna̱te. Yø hyoya, ya sihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 6 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui ra̱ ja̱'i̱ hi̱nha di gohrá̱ mmʉi ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱.

7 Mi̱ mengyø m'mɛnhni̱ ra̱ Xuua, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi dʉ'mi̱ bi c'a̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ Xuua. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te'o gá̱ ma guá̱ nu̱hʉ p'ʉ bí ja ra̱ da̱po? ¿Ua guá̱ nu̱hʉ n'na ra̱ n'yohʉ hi̱ngui̱ nzaqui rá̱ mmʉi, ɛ̱ntho n'na ra̱ zafani̱ 'mø a̱nna̱ nda̱hi̱? 8 Xi'mø ngue hi̱n'na̱, ¿te'o guá̱ nu̱hʉ 'mø? ¿Ua guá̱ nu̱hʉ n'na ra̱ n'yohʉ ngue he ra̱ hoga̱ u̱lu? Pɛ guí pa̱hmʉ ngue yø ja̱'i̱ he ra̱ hoga̱ u̱lu, guep'ʉ ja yø ngu̱ yø da̱st'abi 'bʉi. 9 Pɛ xi'mø hi̱nga̱ gue'a̱ guá̱ nu̱hʉ'a̱, ¿te'o guá̱ nu̱hʉ 'mø? ¿Ua guá̱ nu̱hʉ n'na rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱? Ma̱jua̱ni̱ ngue gue'a̱ rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ guá̱ nu̱hʉ. Pɛgue ta̱te na̱, ngue gätho mi̱'da yø pønga̱hya̱ xa̱ m'mʉi. 10 Nu̱na̱ ra̱ Xuua guehna̱ rá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro na̱, ngue ɛ̱na̱: “Nu̱gä ga̱ ɛt'ä ma̱ m'mɛnhni̱, di̱ m'mɛt'o p'ʉ gdi̱ ma. Gue'a̱ di hoqui hapʉ ja ngue gui thogui”, bi 'yɛ̱na̱. 11 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, nu̱ hangu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉi, hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di ta̱te nguehna̱ ra̱ Xuua bi 'yøtra̱ nxixya̱. Pɛ nu̱yá, to bi zä ma̱ ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱ ya, guehya ma̱ da̱tho bi̱ nthɛui ra̱ mmɛ̱nthi̱ ya ngue ra̱ Xuua.

12 Bá̱ fʉ'mø yø pa bá̱ øtra̱ nxixya̱ ra̱ Xuua ya, asta̱ quehyø pa dí 'bʉhmʉ ya, ja̱njua̱ni̱ di xønyø ja̱'i̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱. Nu̱ya yø ja̱'i̱ di xøni̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱, i̱ nne ngue xøgue ra̱ søni̱tho di̱ nja. 13 Hante ngue di̱ m'mʉhra̱ Xuua, nu̱ te gäma̱ hya̱ bi̱ ma̱n'a̱ m'mɛt'o yø pønga̱hya̱ Oja̱, da̱gue'ʉ yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley, gätho bi̱ ma̱ ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa di̱ ma̱nda ua Oja̱. 14 A nu̱na̱ ra̱ Elías bi̱ ma̱n'a̱ m'mɛt'o rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱, nu̱'mø guí̱ nne gui pa̱hmʉ ha rá̱ nja ra̱ hya̱, nu̱na̱ ra̱ Xuua ya, quehna̱ bi t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ Elías. 15 A nu̱yá, di̱ nja ni̱ gu̱ ngue gui 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya.

16 Ma ga̱ honi̱ te gda̱ hyɛjpä yø ja̱'i̱ 'bʉhra̱ pa ja p'ʉya. Gdá̱ hyɛjpa̱bi̱ yø ba̱si̱ n'yɛ̱mp'ʉ ja ra̱ täi. I̱ mmatyø mmi̱mba̱si̱ui ngue di̱ n'yɛ̱mmi̱, i ɛ̱mbi̱: 17 “Dá̱ pixt'ähe ra̱ xithi ngue xqui̱ nnɛ̱hmʉ, pɛ hi̱ngá̱ nnɛ̱hmʉ. Dá̱ tu̱t'a̱he yø thu̱hu̱ ngue yø thu̱ndu̱mmʉi, pɛ hi̱ngá̱ nzomhmʉ”, bi 'yɛ̱mbi̱. 18 Guí̱ njathʉ p'ʉya, nu̱'mø hi̱mbi̱ nja'a̱ te guí̱ mma̱mhmʉ, guí̱ mbøcuɛhʉ. Porque ba̱ ɛ̱hra̱ Xuua, nu̱na̱ bi 'yɛtrá̱ mmʉi, a nu̱'a̱hʉ p'ʉya, gá̱ 'yɛ̱mhmʉ ngue n'youi ra̱ ts'onthi̱ ngue'a̱ te øt'e. 19 A nu̱yá, guecä drá̱ N'yohʉ dá̱ ɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, dí si'a̱ te dí ti̱ni̱, a nu̱'a̱hʉ p'ʉya guí ɛ̱njʉ ngue drá̱ nhyøt'a̱ zi̱hmɛ̱. Guí ɛ̱njʉ ngue da̱di thɛgä'be'ʉ yø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui 'nɛ̱'ʉ yø ngʉthäi. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ njua̱ntho, nu̱'mø di̱ n'yomfɛ̱ni̱ xa̱nho yø ja̱'i̱, da̱ ba̱di̱ ha rá̱ nja ra̱ hya̱.

Oja̱ da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ hya̱.

20 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja yø hni̱ni̱ xi 'yøt'e xa̱ngu̱ yø milagro, bi̱ mʉdi bi hɛjpi te ga̱ 'yo yø ja̱'i̱, porque hi̱ngui̱ nne yø ja̱'i̱ da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo. Bi 'yɛ̱mbi̱:

21 ―Hague ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Corazín. Hague ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Betsaida. Porque hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ 'mø mi̱ nu̱ yø milagro dá̱ ørbʉ ha 'bʉi. A nu̱'mø xta̱ nnu̱ yø milagro yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja yø nyogui hni̱ni̱ Tiro 'nɛ̱p'ʉ Sidón, n'na zihma̱ntho xta̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ma̱ni̱ n'yo yø ja̱'i̱. Xti̱ n'yʉxyø 'bospi 'nɛ̱ xta̱ hye yø he nu̱'a̱ he yø ja̱'i̱ 'mø 'bʉ ndu̱mmʉi. 22 Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ tha̱xra̱ güɛnda, ma̱n'na xa̱ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ fɛsta̱ ra̱ hya̱ ya, ngue'a̱ ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tiro 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sidón. 23 A nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum, rá̱ nzɛgui ɛ̱na̱ ngue da̱ t'ɛ̱spa̱bi̱ ua ja ra̱ häi, 'nɛ̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ t'ɛ̱spi̱. Pɛ gue di̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱du̱ ya. Porque hi̱mbi̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo. Nu̱'ʉ yø nyogui ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sodoma, nu̱'mø xta̱ nnu̱ yø milagro tengu̱tho bi̱ njap'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum, xta̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ma̱ni̱ n'yo yø ja̱'i̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱'a̱ 'nɛ̱ hi̱nxta̱ nguahyø ja̱'i̱ 'mø. 24 Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ tha̱xra̱ güɛnda, ma̱n'na xa̱ngu̱ ra̱ castigo da̱ tho'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ Capernaum ngue ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sodoma.

Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱spa̱ Oja̱.

25 Ma̱n'na ra̱ ora p'ʉya, ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱ Papá'i, da̱di ja ma̱mma̱di̱'i̱, grá̱ Hmu̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, grá̱ Hmu̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Porque yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue yø ba̱mhya̱, i ɛ̱na̱ ngue ti̱ni̱ xa̱nho yø mmʉi hanja ra̱ hya̱, pɛ gá̱ 'ya̱jpa̱bi̱ ya yø hya̱ ya. Gá̱ japi ngue go bi ba̱hya yø ja̱'i̱ ngue yø 'yøde tengu̱tho yø ba̱si̱ ngue yø 'yøde. 26 Ngu̱na̱ gá̱ 'yøt'e ma̱ Papá'i, porque gue'a̱ guá̱ sänni̱ ngue di̱ nja'a̱.

Ra̱ Jesús bi zohyø ja̱'i̱ ya xa̱ nyägui.

27 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱'a̱ ma̱ Papá, bi däqui gätho yø cosa ngue ga̱ ma̱nda. Hi̱njongui pøni̱ ngue da̱di̱ mpa̱hmi̱ xa̱nho'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, sinoque hønsɛ'a̱ rá̱ Papá di̱ mpa̱hmi̱. Hi̱njongui pøni̱ ngue da̱di̱ mpa̱hmi̱'a̱ ra̱ Papá, sinoque hønsɛ'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ di̱ mpa̱hmi̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ neprá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ ngue da̱ ba̱di̱ te'o na̱ rá̱ Papá, da̱ zä da̱ ba̱di̱. 28 Nu̱ gätho yø ja̱'i̱ ya xa̱ nyägui ngue hi̱ngui̱ hät'i da̱ 'yøt'e te gäma̱ hya̱ sännbi̱, da̱mi̱ n'u̱ni̱ ngue ga̱ fäxa̱hʉ n'namhma̱ ngue da̱ di̱ni̱ ha di̱ nsäya ni̱ tehʉ. 29 Da̱mi̱ 'yøt'e ngue ni̱ Hmu̱jʉ. Da̱mi̱ hya̱xhʉ na̱ ra̱ hya̱ dí xän'na̱hʉ. A nu̱gui̱, dí ya̱ ma̱ntu̱di̱, hi̱ngrá̱ n'yɛ̱ts'i̱ nna̱ ya̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ na̱. 30 Nu̱ya yø hya̱ da̱di̱ ma̱ndagä gui 'yøthʉ, hi̱ndi̱ ʉn'a̱hʉ ya. Porque nu̱ te dí xännba̱te, hi̱ngui̱ hɛnni̱ gdi 'yøthʉ.

12

Ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ Jesús ngue nu̱ te da̱ zänni̱ di̱ nja 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, gue'a̱ di̱ nja'a̱.

1 Nu̱ya yø pa ya, nu̱na̱ ra̱ Jesús co 'nɛ̱hyø xädi bi tocabi ngue bi thop'ʉ ja yø nua̱trigo 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya. Nu̱'ʉ yø xädi bi zä ngue tu̱ ma̱nthu̱hu̱, ja̱na̱ngue bi daxtyø trigo, bi za. 2 Mi̱ nu̱ yø fariseo te øtyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ ni̱ xädi gue di̱ mpɛfi. Conque mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ngue nu̱'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, hi̱ngui̱ sä ngue to di̱ mpɛfi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

3 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'mø mi̱ zʉhra̱ thu̱hu̱ n'na ndi̱ ra̱ David, co 'nɛ̱'ʉ mi̱ n'youi, ¿ua hi̱nja̱m'mø ga̱di xähmʉ p'ʉ ha nt'ot'i'a̱ te bi 'yøt'e? 4 Nu̱ ra̱ David bi yʉrbʉ ja rá̱ ngu̱ Oja̱ ngue bi zi yø thu̱hmɛ̱ xi t'ʉspa̱bi̱ Oja̱ ngue da̱ nu̱. Bi zi ra̱ David co 'nɛ̱'ʉ mi̱ n'youi. Conque nu̱'ʉ yø thu̱hmɛ̱'ʉ, hi̱ndi̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ra̱ ley ngue to bi zä da̱ zi, hi̱nda̱ høndyø mmäcja̱ yø ts'i'ʉ yø thu̱hmɛ̱ t'ʉspa̱bi̱ Oja̱. 5 ¿Ua hi̱n ga̱di xähmʉ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, ngue yø mmäcja̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, nu̱'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya di̱ mpɛfi, pɛ hi̱nda̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ ts'oqui øt'e ngue njap'ʉ? 6 Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ya, ngue nu̱ua ha guí 'bʉhmʉ, 'bʉcua n'na nc'ɛ̱i̱ ta̱te ngue ra̱ ni̱ja̱. 7 Pɛ hi̱ngui̱ ti̱nni̱ mmʉihʉ hanja'a̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Dí̱ nnegä ngue di̱ nja ni̱ nhuɛ̱ca̱tehʉ, porque guehna̱ ma̱n'natho di̱ mu̱ui'a̱ ngue yø 'bøt'e guí ørca̱hʉ”, i ɛ̱na̱. Porque nu̱'mø di ja ni̱ nhuɛ̱ca̱tehʉ, nuya yø ja̱'i̱ hi̱n tema̱ hya̱ øt'e, hi̱ngui̱ 'yɛ̱mphʉ ngue ja yø ts'oqui 'mø. 8 A nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ja rá̱ ts'ɛdi ngue nu̱'a̱ go da̱ zänni̱, gue'a̱ di̱ nja 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya'a̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ xi 'yotrá̱ 'yɛ.

9 Mi̱ ma ra̱ Jesús, i̱ map'ʉ ja rá̱ ni̱ja̱ yø judío. 10 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ xi 'yotrá̱ 'yɛ̱. Yø ja̱'i̱ honi̱ ha di di̱nnba̱bi̱ ra̱ Jesús ngue da̱ ma ma̱ ya̱pi, ja̱na̱ngue bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ nt'änni̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí ɛ̱mbi̱ ngue ja ra̱ nt'ɛ̱di̱ da̱ t'øthe n'na ra̱ därquɛ̱hi̱ 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya?

11 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―¿Teni̱ 'bɛ'a̱ gui 'yøthʉ 'mø gdi sihʉ n'na ra̱ dɛ'yo, 'nɛ̱ da̱ zop'ʉ ja ra̱ ots'i 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya? Ua̱ngui̱ 'bexque'a̱ guá̱ jʉts'i n'nahma̱ntho, ma̱da̱gue'a̱ ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya. 12 Xi ra̱ ja̱'i̱ ya, ya fa̱di̱ ngue ma̱n'na xa̱mma̱di̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ra̱ dɛ'yo. Ja̱na̱ngue ma̱da̱gue'a̱ dra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, i jatho ngue da̱ t'ørpa̱ ra̱ nho yø ja̱'i̱.

13 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ mi̱'ʉ rá̱ 'yɛ:

―Da̱mi̱ majni̱ 'yɛ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi̱ macrá̱ 'yɛ, pɛ 'bexpi zä rá̱ 'yɛ mi̱ 'ʉ. Bi gohi tengu̱tho ja'a̱ ma̱n'na rá̱ 'yɛ. 14 Mi̱ zä mi̱ nu̱ yø fariseo ngue bi̱ n'øthe ra̱ Jesús, bi̱ ma bá̱ nhɛca̱hya̱ ngue honi̱ ha di hyo ra̱ Jesús.

Ya nt'ot'i te gä øtra̱ Jesús.

15 Mi̱ ba̱di̱ te mbɛ̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi̱ ma. Pɛ bi̱ ntɛt'i xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱. Gä bi 'yøthe yø ja̱'i̱ di hyɛ̱nni̱. 16 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ øthe, di 'bɛpi ngue hi̱njonda̱ xifi te ørpe. 17 Nu̱ya te gä øtra̱ Jesús, ya bi̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ pønga̱hya̱ Isaías ngue Oja̱ bi 'yɛ̱na̱: 18 “Nu̱na̱ 'bʉcua ya, guehna̱ ma̱ mɛfi ya xtá̱ huanhni̱. Ɛ̱mmɛ̱i̱ da̱di̱ ma̱di̱. Co nu̱ná̱, i ja ga̱mpähä. Ga̱ japi ngue di̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo ya, n'namhma ngue di ha̱tra̱ ts'ɛdi te da̱ 'yøt'e. Guehna̱ da̱ xihyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío na̱, ngue nu̱na̱ Oja̱, da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda te ga̱ 'yo yø ja̱'i̱. 19 Nu̱ná̱, hi̱ndra̱ nequisʉi na̱. Hi̱ngra̱ hmafi di̱ nya̱ p'ʉ ha di̱ nya̱. Hi̱n hapʉ da̱ t'øde ngue di da̱ma̱ ya̱hni̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. 20 Da̱ zɛrpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi. Di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ asta̱ gue'mø bi zønna̱ pa ngue di̱ ma̱nda ua. 21 Gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi p'ʉya da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue gue'a̱ da̱ ya̱n'a̱”.

Ra̱ Jesús i ɛ̱mbyø fariseo ngue ra̱ zithu̱ fäts'i.

22 Nu̱na̱ n'na ra̱ n'yohʉ ma̱di gonebi 'nɛ̱ ma̱di xädäbi ra̱ ts'onthi̱ mi̱ n'youi, bi ts'ixpʉ 'bʉhra̱ Jesús ngue bi 'yøthe. Mi̱ 'yøthe p'ʉya, bi zä bi̱ nya̱ ra̱ n'yohʉ 'nɛ̱ bi zä bi̱ nzø yø dä. 23 Gä di 'yødyø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ te øtra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Pɛ guehna̱ rá̱ mbom'mɛto ra̱ David ja ngue di thojpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi na̱, uague hi̱nga̱ guehna̱.

24 Mi̱ 'yøhyø fariseo na̱ te ra̱ hya̱ mma̱nyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ i hma̱, i øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱, pɛ gue gue'a̱ ra̱ zithu̱ rá̱ hmu̱ yø ts'onthi̱ fäts'i ngue njap'ʉ.

25 Pɛ ra̱ Jesús, gä pa̱di̱ tema̱ hya̱ mbɛ̱nyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Xip'ʉ ha di̱ ma̱nda n'na ra̱ da̱st'abi, nu̱'mø di̱ ndu̱nhyø ja̱'i̱, hi̱nja̱m'mø da̱ zä da̱ zɛhyø hya̱. Xip'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱ ogue ja n'na ra̱ ngu̱, nu̱'mø di̱ nsʉhyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ, di̱ n'uɛ̱ni̱. 26 Njarbʉtho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. Xi'mø ngue di hɛjpa̱sɛ yø mɛfi ra̱ zithu̱, ya rá̱ 'bɛfisɛ di ts'oni̱. 27 Guí ɛ̱mhmʉ ngue ra̱ zithu̱ fäxqui ngue dí øthegä yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. A nu̱'mø ngue ngu̱'a̱, xi ni̱ mmi̱judíohʉ tɛnna̱ hya̱ guí xännba̱tehʉ, ¿ua ra̱ zithu̱ fäx'mø øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱? A nu̱yá, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue guí ya̱ xädähʉ, hi̱nguí̱ pa̱di̱ te guí mma̱mhmʉ. 28 A nu̱gui̱, Oja̱ bá̱ pɛnnga̱gui̱ ra̱ Espíritu Santo ngue ga̱ n'yo'be, da̱ mäxqui ga̱ øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya, ngue ya di̱ ma̱nda ua Oja̱.

29 Hi̱ngra̱ zithu̱ øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. Xi n'na ra̱ n'yohʉ xa̱nzaqui, nu̱'mø to da̱ du̱t'i̱, ya da̱ zä to da̱ yʉrbʉ ja rá̱ ngu̱ ngue da̱ jʉjpi te ja mbo. Di̱ njadä p'ʉya, di tu̱t'ä ra̱ zithu̱ di̱ ma̱nda yø ts'onthi̱, ja̱na̱ngue sä dí øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱.

30 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne ngue ma̱ n'yo'be, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ rá̱ n'youi ma̱ nsʉi'be na̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ fäxqui ngue ga̱ ør'be ra̱ 'bɛfi, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di ts'onnga̱tho ma̱ 'bɛfi na̱. 31 Da̱mi̱ pa̱hmʉ ya, ngue nu̱'a̱ te gäma̱ ts'oqui øtyø ja̱'i̱, da̱ gue'a̱ te gäma̱ hya̱ ma̱n'ʉ ga̱ ya̱ yø ja̱'i̱, da̱ zä ngue di̱ mpu̱nnbi̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ nømma̱n'ʉ ra̱ Espíritu Santo, ya hi̱ndi̱ pu̱nnba̱bi̱ Oja̱. 32 Ja̱na̱ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ nømma̱n'ʉ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, i sä ngue di̱ mpu̱nnbi̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ nømma̱n'ʉ ra̱ Espíritu Santo, ya hi̱ndi̱ mpu̱nnbi̱, ni̱ xi̱nga̱ guehra̱ pa dí 'yohʉ ya, ni̱ xi̱nga̱ guehra̱ pa di 'yɛ̱p'ʉ di̱ mpu̱nnbi̱.

Nu̱ te ga̱nho ra̱ ndät'ä zʉ'a̱ n'na ra̱ za, gue'a̱ di fa̱'a̱.

33 Nu̱ ra̱ hoga̱ za, ra̱ hoga̱ ndät'ä zʉdi. Pɛ ra̱ za hi̱ngui̱ ho, hi̱ngra̱ hoga̱ ndät'ä zʉdi. Ja̱na̱ngue nu̱yá, n'na ra̱ za, nu̱ te rá̱ ndät'ä zʉdi, gue'a̱ di fa̱'a̱ ngue'mø ra̱ hoga̱ za ogue hi̱n'na̱. 34 Guí øthʉ tengu̱tho yø c'ɛ̱ya̱ ngue n'youi ra̱ nda̱te yø ne. Porque hi̱ngui̱ sä guí̱ mma̱mhmʉ n'na ra̱ hoga̱ hya̱. Nu̱ te ra̱ hya̱ bí̱ mi̱hrá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱, gue'a̱ pønná̱ ne'a̱. 35 Nu̱ ra̱ hoja̱'i̱, ra̱ hoga̱ hya̱ i̱ mma̱, porque xa̱nho rá̱ mmʉi. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ho rá̱ mmʉi, xa̱nts'o ra̱ hya̱ ja mbo rá̱ mmʉi, gue'a̱ pønná̱ ne'a̱. 36 Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ hya̱xra̱ güɛnda Oja̱, nu̱ te gäma̱ ts'omhya̱ pønni̱ nehʉ, gä da̱ tha̱t'a̱hʉ ra̱ güɛnda. 37 Nu̱'mø xa̱nho ra̱ hya̱ xcá̱ ma̱mhmʉ, ya hi̱n tema̱ castigo gui thohmʉ. Pɛ nu̱'mø xa̱nts'o ra̱ hya̱ xcá̱ ma̱mhmʉ, gue'a̱ ra̱ castigo gui thohmʉ'a̱.

Yø ts'oc'ɛ̱i̱ äpyø milagro ra̱ Jesús.

38 Nu̱ 'da yø fariseo conyø xännba̱te ngue ra̱ ley bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ xännba̱te, dí̱ nne ga̱ nnu̱gähe ha gdi 'yøt'a̱ n'na ra̱ milagro para ngue da̱ fa̱di̱ te'o'i ―bi 'yɛ̱mbi̱.

39 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉhya, ja yø ts'oqui ngue hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱, 'bet'o äcyø milagro da̱ nu̱, ja da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Pɛ hi̱n tema̱ milagro ga̱ øt'e ngue da̱ nu̱ yø ja̱'i̱. Nu̱'a̱ da̱ nøpa̱ hmɛ̱ya yø ja̱'i̱ ya, gue'a̱ te bi thohra̱ pønga̱hya̱ Jonás. 40 Porque ra̱ Jonás nhyu̱ pa bá̱ o rá̱ mmʉi ra̱ hua̱. Di̱ njarbʉtho'a̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya, nhyu̱ pa da̱ o häi. 41 Nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ hya̱xra̱ güɛnda Oja̱, nu̱ya yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nínive da̱ nangui̱ ngue di ya̱pya yø ja̱'i̱ 'bʉhra̱ pa ja p'ʉya. Porque yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nínive, bi 'bätyø mmʉi 'mø mi̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jonás. Conque ma̱n'na dí ta̱tegä ya ngue ra̱ Jonás, pɛ hi̱nguí̱ nne gui 'yøhmʉ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya. 42 Dá̱ gue'a̱ n'na ra̱ xisu mi̱ nda̱st'abi p'ʉ sur, nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ hya̱xra̱ güɛnda Oja̱, da̱ nangui̱ ngue di ya̱pya yø ja̱'i̱ 'bʉhra̱ pa ja p'ʉya. Porque nu̱na̱ ra̱ xisu na̱, ndøyap'ʉtho rá̱ häi bí 'yɛ̱hɛ̱ ngue bi 'yøxra̱ hya̱ mi̱ pa̱hra̱ Salomón. Conque ma̱n'na dí ta̱tegä ya ngue ra̱ Salomón, pɛ hi̱nguí̱ nne gui 'yøhmʉ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya.

Ra̱ ts'onthi̱ bá̱ pengbʉ ja rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱.

43 Nu̱ ra̱ ts'onthi̱ 'mø bi hyɛp'ʉ ra̱ ja̱'i̱ mi̱ n'youi, bi 'yo ra̱ ts'onthi̱ p'ʉ ja ra̱ xɛqui ma̱thoguitho xa̱ 'yot'i, honi̱ ha di̱ nsäya. Pɛ nu̱'mø hi̱mbi̱ di̱ni̱ ha di̱ nsäya, i ɛ̱na̱: 44 “Ga̱ pengä p'ʉ ja ma̱ ngu̱ dá̱ pøni̱”, i ɛ̱na̱. Nu̱'mø bá̱ pengbʉya, da̱ di̱nnba̱bi̱ rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱njongui̱ 'bʉp'ʉ, tengu̱tho n'na ra̱ ngu̱ ngue ma̱hoqui xa̱nho, i̱ njoqui. 45 Da̱ mengbʉya, da̱ si mi̱ yoto yø ts'onthi̱ ma̱n'na xa̱nts'o ngue'a̱ ra̱ ts'onthi̱ rá̱ mʉdi. Gä da̱ yʉrbʉ ja rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue di̱ m'mʉp'ʉ. M'mɛfa p'ʉya, ma̱n'na di̱ m'mʉmma̱n'ʉ ra̱ ja̱'i̱ ngue'a̱ te ra̱ n'ʉ mi̱ sä m'mɛt'o. Xquet'a̱ ngu̱na̱ ra̱ hya thohyø ja̱'i̱ 'bʉhya.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ndana̱ gue'a̱ da̱ bøni̱ ngue da̱ 'yøt'e tengu̱tho 'mø drá̱ mɛ̱ni̱.

46 Ra̱ Jesús tobe ya̱duitho yø ja̱'i̱ 'mø mi̱ zøhrá̱ mamá conyø n'yohʉ. 'Bäp'ʉ thi, i̱ nnepe da̱ ts'ohra̱ Jesús ngue di̱ nya̱ui. 47 Hi̱ndi̱ 'bɛdi to bi xihra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ mamá 'nɛ̱ ni̱ n'yohʉ 'bäcua thi. I̱ nzo'i ngue gui̱ nya̱ui 'na̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

48 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱ntho:

―Ma ga̱ xi'a̱hʉ ndana̱ ma̱ mamá, ndana̱ ma̱ n'yohʉ ―bi 'yɛ̱na̱.

49 Bi macyø 'yɛ p'ʉya, bi 'yu̱hyø xädi, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ di̱ mäts'i:

―'Bʉcua ya yø ja̱'i̱ di̱ nnøpe ngue ma̱ mamá, di̱ nnøpe ngue ma̱ n'yohʉ. 50 Porque nuya yø ja̱'i̱ di ho da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ pähä ma̱ Papá bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, guehya ɛ̱ntho ma̱ n'yohʉ, ogue ma̱ nju̱, ogue ma̱ mamá ―bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱.

13

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ momhmu̱dä.

1 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, ra̱ Jesús bi bømp'ʉ ja ra̱ ngu̱ mi̱ 'bʉi, bi̱ ma i̱ mmi̱p'ʉ ja ra̱ nenzabi. 2 Pɛ ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi̱ mpɛti p'ʉ ha 'bʉi. Ja̱na̱ngue bi yʉt'a̱ n'na ra̱ barco ja bá̱ mi̱p'ʉ. Nu̱ gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nenzabi. 3 Xa̱ngu̱ yø hya̱ bi xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱, honi̱ te gui hyɛjpa̱ yø hya̱ xifi. Ngu̱na̱ n'na ra̱ hya̱ bi hyɛqui, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―N'na ra̱ n'yohʉ bi̱ ma da̱ ponna̱ trigo. 4 Nu̱p'ʉ bi thogui ngue ponyø hmu̱dä, bi zop'ʉ ja ra̱ 'yu̱ 'da yø hmu̱dä. Bi̱ map'ʉ yø ts'ints'ʉ ngue bi za yø hmu̱dä. 5 Mi̱'da yø hmu̱dä bi̱ moni̱, bi zop'ʉ hi̱ngui̱ pidi ra̱ häi ngue o ra̱ do. Guehya yø hmu̱dä n'nahma̱ntho bi bøts'e ngue hi̱ngui̱ pidi ra̱ häi p'ʉ bi zo. 6 Hi̱nga̱ ya mbo pa yø 'yʉ. Nu̱'mø bá̱ pøxra̱ hyadi, bi̱ 'yu̱hyø hmu̱dä ya xi bøts'e. 7 Mi̱'da yø hmu̱dä bi zop'ʉ ja yø 'ui̱ni̱. Mi̱ nte yø 'ui̱ni̱ p'ʉya, bi ts'onyø hmu̱dä ngue bi hyøt'a̱mbo. 8 Mi̱'da yø hmu̱dä bi zop'ʉ ja ra̱ hoga̱ häi, guehya ɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ nja ya. Nu̱ 'da yø hmu̱dä, n'na ciento bi bøni̱ ngue n'na mhmu̱dä. Mi̱'da p'ʉya, hya̱te bi bøni̱ ngue n'na mhmu̱dä. Mi̱'da p'ʉya, 'däte ma̱'dɛt'a bi bøni̱. 9 A nu̱yá, di̱ nja ni̱ gu̱ ngue gui 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya ―bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ hanja ngue honi̱ te gui hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ xihyø ja̱'i̱.

10 Ra̱ Jesús bi guatyø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue guí honi̱ te gni̱ hyɛjpa̱ yø hya̱ guí xihyø ja̱'i̱?

11 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Nu̱ya yø hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ ha di̱ ma̱nda Oja̱ yø ja̱'i̱, nu̱na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ i̱ nne na̱ ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ hanja ya yø hya̱ ya. Pɛ nu̱'ʉ mi̱'da yø ja̱'i̱, hi̱nda̱ di̱nyø mmʉi ya yø hya̱ ya. 12 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ bi di̱nna̱ mmʉi hanja ra̱ hya̱ ya, da̱ mäx'Oja̱ ngue ma̱n'na di ba̱di̱. Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ørpa̱tho ma̱su̱ ya yø hya̱ dí̱ mma̱, nu̱'a̱ zits'ʉ ra̱ hya̱ bi ba̱di̱, da̱ tha̱nnbi̱. 13 Ja̱na̱ngue dí honi̱ te nná̱ hyɛjpa̱ yø hya̱ dí xihyø ja̱'i̱. Porque yø ja̱'i̱ nnu̱ te dí øt'e, pɛ øtyø ja̱'i̱ tengu̱tho 'mø ngue hi̱nte bi̱ nu̱. Nu̱ya yø hya̱ bi 'yøde, tengu̱tho 'mø ngue hi̱n tema̱ hya̱ bi 'yøde, hi̱mbi̱ di̱nyø mmʉi hanja na̱ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱. 14 Nu̱ te øtyø ja̱'i̱, ya bi̱ nja'a̱ ra̱ hya̱ bi 'bɛt'o ra̱ pønga̱hya̱ Isaías ngue bi 'yɛ̱na̱: “Yø ja̱'i̱ da̱ 'yøde hanja ra̱ hya̱, pɛ hi̱nda̱ di̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱ da̱ 'yøde. Nu̱ te da̱ nu̱ yø ja̱'i̱, hi̱nda̱ di̱nyø mmʉi yø ja̱'i̱ hanja'a̱ te da̱ nu̱. 15 Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, i̱ njot'i yø n'yomfɛ̱ni̱. Ɛ̱ntho xa̱ ngotyø gu̱ ngue hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøhra̱ hya̱. Ɛ̱ntho xa̱ ts'a̱ntyø dä ngue hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛ̱t'a̱ te ja ngue da̱ hyɛ̱ti̱. Porque hi̱ngui̱ nne da̱ di̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ nne di 'bätyø mmʉi ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, n'namhma̱ ngue ga̱ pu̱nnba̱bi̱ yø ts'oqui”, ɛ̱n'Oja̱.

16 Pɛ ra̱ mmɛ̱nthi̱ gá̱ nthɛhʉ, porque nu̱ te gä guí̱ nnu̱hʉ, bi di̱nni̱ mmʉihʉ hanja ra̱ hya̱. Nu̱ te ra̱ hya̱ gá̱ 'yøhmʉ, guí pa̱hmʉ ha rá̱ nja ra̱ hya̱. 17 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue yø pa xa̱ thogui, xa̱ngu̱ yø pønga̱hya̱ Oja̱ xa̱ m'mʉi, yø hoga̱ n'yohʉ xa̱ m'mʉi, bi̱ ne xta̱ nnu̱'a̱ te guí̱ nnu̱hʉ ya, pɛ hi̱mbi̱ zä bi̱ nu̱. Bi̱ ne xta̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ guí øhmʉ ya, pɛ hi̱mbi̱ zä bi 'yøde.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ te ni̱ bønya yø hya̱ bi hyɛjpa̱ ra̱ momhmu̱dä.

18 Nu̱ya yø hya̱ da̱di hyɛjpa̱bi̱ ra̱ momhmu̱dä, da̱mi̱ 'yøhmʉ xa̱nho hanja ra̱ hya̱. 19 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue høntho bi 'yøhra̱ hya̱, guehya gui̱ nhyɛjpi ngue ra̱ nen'yu̱ p'ʉ bi zo yø hmu̱dä ya. Bi 'yøhra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ngue ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱, pɛ hi̱mbi̱ di̱nyø mmʉi yø ja̱'i̱ hanja ra̱ hya̱. Bi̱ map'ʉ ra̱ zithu̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ hya̱ xi 'yøhyø ja̱'i̱, bi japi ngue bi pu̱mbɛ̱ni̱. 20 Mi̱'da yø ja̱'i̱, gui̱ nhyɛjpa̱ ra̱ häi hi̱ngui̱ pidi ngue mi̱ o ra̱ do p'ʉ bi zo yø hmu̱dä. Mi̱ zä mi̱ 'yøhra̱ hya̱ yø ja̱'i̱, ja̱njua̱ni̱ di johya ngue bi̱ nu̱ ma̱nho. 21 Guehya yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ bɛnt'i̱ xa̱nho ra̱ hya̱ ya. Zits'ʉtho honi̱ ngue ha di hyɛp'ʉ ra̱ hya̱. Nu̱'mø bi ts'ʉi ngue ra̱ hya̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱, 'bexi cohyø mmʉi. 22 Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, gui̱ nhyɛjpa̱bi̱ ra̱ häi ngue ja yø 'ui̱ni̱ p'ʉ bi zo yø hmu̱dä. Guehya yø ja̱'i̱ bi 'yøde hanja ra̱ hya̱ ya. Pɛ nu̱'a̱ te yø 'bɛfi i ja n'na pa ngu̱ n'na pa, høndyø 'bɛfi ni̱ ma yø mmʉi yø ja̱'i̱. Di ja ndu̱mmʉi honi̱ ha di̱ mmɛ̱mmɛti. Ya hi̱n tema̱ nhotho bi 'yørpa̱bi̱ na̱ ra̱ hya̱ bi 'yøde. 23 Pɛ mi̱'da yø ja̱'i̱, gui̱ nhyɛjpa̱ ra̱ hoga̱ häi p'ʉ bi zo yø hmu̱dä. Mi̱ zä mi̱ 'yøhra̱ hya̱, bi di̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱. Bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho na̱ ra̱ hya̱ bi 'yøde. Pɛ 'bʉ'i'da yø ja̱'i̱ ngue ma̱thoguitho bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho ra̱ hya̱ bi 'yøde.

Bi̱ nhyɛcra̱ hya̱ ngue bi̱ nuans'ui ra̱ trigo rá̱ hmu̱dä yø paxi.

24 Ra̱ Jesús bi hyoni̱ te gui hyɛjpa̱bi̱ n'na ra̱ hya̱ bi xihyø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi di̱ ma̱nda Oja̱, ja nnøpe ngue rá̱ hua̱hi̱ ua Oja̱ bi thu̱hra̱ hoga̱ hmu̱dä. 25 Pɛ mi̱ n'a̱ha̱ gätho yø ja̱'i̱, nu̱'a̱ rá̱ nsʉiui ra̱ mmɛ̱hui̱ bi yʉrbʉ ja ra̱ nua̱trigo ngue ra̱ xu̱i̱. Bi du̱prá̱ mi̱hyu̱ui ra̱ trigo. Bi̱ ma p'ʉya. 26 Mi̱ nte yø trigo p'ʉya, ya ts'a̱ts'i̱ ngue di̱ nja yø trigo. Ja bi̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ndana̱ gue'a̱ ra̱ paxitho p'ʉya. 27 Mi̱ nu̱ yø hmi̱qui̱ ra̱ mmɛ̱hui̱ te ja ra̱ hua̱hi̱, bi̱ ma bá̱ xihra̱ hmu̱. Bi 'yɛ̱mbi̱: “Ague grá̱ Hmu̱, nu̱'mø ma̱ tu̱hmʉ ni̱ hua̱hi̱, xa̱nho ra̱ hmu̱dä dá̱ tu̱hmʉ. ¿Hanja ngue n'youi yø paxi ra̱ trigo ya'mø?” bi 'yɛ̱mbi̱. 28 Ra̱ hmu̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbyø hmi̱qui̱ ya̱ui: “Gue'a̱ ma̱ nsʉigä'be bi du̱'ʉ yø paxi guí̱ mma̱mmi̱ ya”. Yø hmi̱qui̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbra̱ hmu̱: “¿Ua guí̱ nne ga̱ ma xat'ähe yø paxi n'youi ra̱ trigo?” bi 'yɛ̱mbi̱. 29 Pɛ ra̱ hmu̱ bi 'yɛ̱na̱: “Hi̱n'na̱. Ogui xathʉ yø paxi n'youi ra̱ trigo, porque nu̱'mø gá̱ xathʉ yø paxi, 'nɛ̱hra̱ trigo da̱ c'ʉts'i. 30 Da̱mi̱ hyɛmhma̱ui hma̱ 'dap'ʉ di̱ nte asta̱ gue'mø bi thɛts'i. Ga̱ xicä yø mɛfi ngue da̱ ga̱cyø paxi, da̱ 'yøtyø tu̱t'i̱, da̱ t'u̱di̱. Nu̱'a̱ ra̱ trigo p'ʉya, da̱ 'bɛspʉ ja ra̱ njʉtrigo'a̱”.

Bi̱ nhyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na zi hmu̱dä ra̱ mostasa.

31 Ma̱hømbi̱ hyoni̱ te gui hyɛjpa̱ yø hya̱ xihyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma ga̱ xän'na̱hʉ ha di̱ njap'ʉ di̱ nxa̱ndyø ja̱'i̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ ya. N'na ra̱ n'yohʉ bi du̱p'ʉ ja rá̱ hua̱hi̱ n'na zihmu̱dä ra̱ mostasa. 32 Ma̱jua̱ni̱ ngue ma̱n'na zitchʉ na̱ ra̱ hmu̱dä na̱ ngue gätho mi̱'da yø hmu̱dä i ja. Pɛ nu̱'mø bi̱ nte, ma̱n'na ta̱te ra̱ da̱t'o ngue gätho mi̱'da yø c'ani̱ i ja. Nu̱p'ʉ ja yø 'yɛt'o, ja ørbʉ yø 'bafi yø ts'ints'ʉ.

Bi̱ nhyɛjpa̱ ra̱ hya̱ ra̱ hojʉni̱ pɛ ra̱ levadura ngue dí ixqui.

33 Ma̱hømbi hyonna̱ Jesús te gui hyɛjpa̱ mi̱'da yø hya̱ bi xihyø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ di̱ nxa̱ndyø ja̱'i̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, gui̱ nhyɛjpa̱bi̱ tengu̱tho ra̱ íxi 'mø bi japi hyu̱ t'ɛ̱ni̱ ra̱ hojʉni̱ n'na ra̱ xisu, asta̱ gue'mø di ixqui gä ra̱ jʉni̱.

34 Ngu̱ya yø hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue honi̱ te gui hyɛjpa̱ yø hya̱ xihyø ja̱'i̱. Nu̱'mø i ya̱, za̱nt'a̱ honi̱ te gui hyɛjpa̱ yø hya̱ xännba̱ yø ja̱'i̱. 35 Ngu̱na̱ bi 'yøt'e, porque mi̱ jatho ngue di̱ nja ya yø hya̱ bi̱ ma̱nná̱ pønga̱hya̱ Oja̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: “Ga̱ honi̱ te gdá̱ hyɛjpa̱ yø hya̱ ga̱ xihyø ja̱'i̱. Ga̱ xicä yø ja̱'i̱ yø hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ hanja asta̱ gue'mø ma̱mbá̱ nhohra̱ xi̱mhäi”, bi 'yɛ̱na̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús te ga̱ mbønya yø hya̱ bi hyɛqui ngue yø paxi bi̱ nua̱s'ui ra̱ trigo.

36 Mi̱ juadi bi̱ n'yɛ̱hmi̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi 'yʉt'a̱mbo rá̱ ngu̱ p'ʉya. Bi guatyø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ xicje te ga̱ mbønya yø hya̱ gá̱ hyɛqui ngue yø mi̱hyu̱ui ra̱ trigo bi thu̱p'ʉ ja ra̱ hua̱hi̱.

37 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Nu̱'a̱ bi̱ du̱hra̱ hoga̱ hmu̱dä, gue'a̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱'a̱. 38 Nu̱ ra̱ hua̱hi̱, ga̱ mbøni̱ ngue guecua ja ra̱ xi̱mhäi'a̱. A nu̱ ra̱ hoga̱ hmu̱dä, ga̱ mbøni̱ ngue gue'ʉ yø ja̱'i̱ o rá̱ 'yɛ Oja̱. A nu̱'a̱ rá̱ mi̱hyu̱ui ra̱ trigo, ga̱ mbøni̱ ngue gue'ʉ yø ja̱'i̱ o rá̱ 'yɛ ra̱ zithu̱'ʉ. 39 A nu̱'a̱ rá̱ nsʉiui ra̱ mmɛ̱hui̱ bi̱ du̱prá̱ mi̱hyu̱ui ra̱ trigo p'ʉ ja rá̱ hua̱hi̱, gue'a̱ ra̱ zithu̱'a̱. A nu̱'mø bi thɛxyø trigo, ga̱ mbøni̱ ngue gue'mø bi gua'a̱ nxi̱mhäi 'mø. A nu̱'ʉ yø mɛfi da̱ hyɛxyø trigo, gue'ʉ yø anxɛ'ʉ. 40 A nu̱'a̱ rá̱ mi̱hyu̱ui ra̱ trigo da̱ ma ma̱pɛti ngue da̱ t'u̱di̱, ga̱ mbøni̱ ngue gue'a̱ ra̱ nda̱te di̱ nja 'mø bi gua'a̱ nxi̱mhäi'a̱. 41 Porque ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ mɛnhyø anxɛ p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ. Da̱ ziqui gätho yø ja̱'i̱ nu̱ya xa̱ japi ngue øtra̱ ts'oqui mi̱'da yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui, da̱ ziqui gätho'ʉ xa̱nts'o te ga̱ 'yo. 42 Nu̱ya yø ts'oc'ɛ̱i̱, da̱ hyørbʉ ja ra̱ orno di da̱nzø. Ja di̱ nzomp'ʉ yø ja̱'i̱ 'nɛ̱ da̱di gu̱xtyø ts'i ngue ra̱ nda̱te da̱ zä. 43 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ xa̱ 'yøt'e te di̱ ma̱nda Oja̱, di̱ m'mʉp'ʉ ha di̱ ma̱nda yø Papá, da̱di yoxni̱ tengu̱tho gui yotra̱ hyadi. Di̱ nja ni̱ gu̱ ngue gui 'yøhmʉ ya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä.

Ra̱ Jesús bi hyɛcra̱ hya̱ ngue ra̱ mɛ̱nyu̱ nt'ägui p'ʉ ja ra̱ häi.

44 Nu̱ya yø ja̱'i̱ honi̱ ha di zo rá̱ 'yɛ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛts'i̱, guehya tengu̱tho n'na ra̱ ja̱'i̱ bi di̱ni̱ ha nt'ägui xa̱ndøngu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ya. Mi̱ zä mi̱ di̱ni̱ ha o ra̱ mɛ̱nyu̱, ma̱ hømbi go'mi̱, di johya ngue'a̱ te bi di̱ni̱. Da̱ mä te gä pɛspʉya ngue da̱ dänna̱ häi ha o ra̱ mɛ̱nyu̱ bi di̱ni̱. Ya drá̱ mmɛti ra̱ häi p'ʉya.

Ra̱ Jesús bi hyɛcra̱ hya̱ ngue ra̱ perla.

45 Nu̱ya yø ja̱'i̱ honi̱ ha di zo rá̱ 'yɛ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, guehya tengu̱tho n'na ra̱ pøhø i 'yo ngue honyø perla, ta̱te ma̱ndøngu̱ drá̱ mu̱ui. 46 Nu̱'mø bi di̱nna̱ perla ma̱ndøngu̱ drá̱ mu̱ui, da̱ mä te gä pɛts'i, da̱ dänna̱ perla bi di̱ni̱.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ yø hua̱ bi thɛ ra̱ xit'a̱.

47 Nu̱na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi di̱ ma̱nda, tengu̱tho yø hua̱ bi thɛ ra̱ xit'a̱ 'mø bi̱ ma yø mahua̱ p'ʉ ja ra̱ ja̱the. 'Dama̱ 'dan'yo yø hua̱ bí thɛ. 48 Nu̱'mø bá̱ yu̱hra̱ xit'a̱ yø mahua̱, da̱ jʉca̱ nenthe p'ʉya, da̱ mi̱ ngue da̱ huanhni̱. Yø hoga̱ hua̱ i pɛts'i, pɛ yø hua̱ hi̱ngui̱ ho i ɛi. 49 Di̱ njarbʉtho'a̱ te ra̱ hya̱ di̱ nja 'mø bi gua'a̱ nxi̱mhäi ya. Da̱ ma yø anxɛ ngue da̱ sicyø ts'oc'ɛ̱i̱ p'ʉ ha di 'bʉhyø ja̱'i̱ xa̱nho te ga̱ 'yo. 50 Yø ts'oc'ɛ̱i̱ da̱ hyørbʉ ja ra̱ orno di da̱nzø. Ja di̱ nzomp'ʉ 'nɛ̱ ja di̱ gu̱xpʉ yø ts'i ngue ra̱ nda̱te di sä.

Bi̱ nhyɛcra̱ hya̱ ngue ra̱ nyogui xädi conna̱ 'da'yo xädi.

51 Bi 'yänyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua ti̱ni̱ xa̱nho ni̱ mmʉihʉ ya yø hya̱ dá̱ ma̱ngä ya, uague hi̱n'na̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Yø ja̱'i̱ p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―A̱há̱, grá̱ Hmu̱, ti̱nma̱ mmʉigähe hanja ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

52 Ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱ ra̱ xännba̱te ngue ra̱ ley, nu̱'mø da̱ gohi ngue ma̱ xädi, ma̱'da'yo di xädi ha di zo rá̱ 'yɛ Oja̱, ya ma̱n'na xa̱ngu̱ yø hya̱ da̱ ba̱di̱. Da̱ gohi tengu̱tho n'na ra̱ n'yohʉ xa̱ngu̱ te pɛspʉ ja rá̱ ngu̱, jap'ʉ yø cosa ngue yø nyogui, xi̱mmi̱ jap'ʉ yø cosa ngue ma̱'da'yo.

Nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱hʉ ra̱ Jesús hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ te øt'e.

53 Ra̱ Jesús høntho bi juadi bi xihyø ja̱'i̱ ya yø hya̱ bi hyɛqui, bi̱ ma p'ʉya. 54 Mi̱ zømp'ʉ Nazaret ja ra̱ hni̱ni̱ bá̱ nte. Bi̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue bí xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. Nu̱ya yø ja̱'i̱ bi 'yøde hanja ra̱ hya̱ bi̱ ma̱, gä di 'yøtho, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Hague go ga̱ mba̱'a̱ te ra̱ hya̱ pa̱hna̱? ¿Hague ga̱ nzä øtyø milagro? 55 Conque guehna̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ yaxi na̱. Nu̱na̱ rá̱ mamá p'ʉya, gue'a̱ ra̱ Ma̱ya. Yø n'yohʉ p'ʉya, gue'a̱ ra̱ Jacobo, 'nɛ̱hra̱ José, 'nɛ̱hra̱ Simu̱, 'nɛ̱hra̱ Judas. 56 Yø nju̱ p'ʉya, gä 'dadua ra̱ hni̱ni̱ dí 'bʉhmʉ. Xina̱, ¿hapʉ go bá̱ ha̱'a̱ te ra hya̱ xännba̱te na̱? ―di̱ n'yɛ̱mbyø ja̱'i̱.

57 Ja̱na̱ngue yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue to bi zä ma̱n'yohʉ na̱ ra̱ Jesús. Hi̱ngui̱ ørpa̱tho ma̱su̱ yø ja̱'i̱ te xifi. Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Gätho yø pønga̱hya̱ Oja̱ n'nanni̱ ni̱ 'yɛ̱hɛ̱, gä hnu̱ ma̱nsu̱. Pɛ nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱hʉ yø pønga̱hya̱, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱. Ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ to 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ pønga̱hya̱ di̱ nnu̱ ma̱nsu̱.

58 Ya hi̱mbi̱ 'yøt'e xa̱ngu̱ yø milagro p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya, porque yø mmɛ̱ngu̱hʉ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱tho ya yø hya̱ bi̱ ma̱.

14

Ra̱ Herodes ɛ̱mbi̱ ngue nu̱na̱ ra̱ Jesús, gue'a̱ ra̱ Xuua mi̱ øtra̱ nxixya̱.

1 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ, nu̱p'ʉ ja ra̱ häi Galilea mi̱ nda̱st'abi ra̱ Herodes. Ra̱ Herodes mi̱ 'yøde te mma̱nyø ja̱'i̱ ngue xa̱ngu̱ yø milagro øtra̱ Jesús. 2 Ra̱ Herodes bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ja yø 'bɛfi p'ʉ ha 'bʉi:

―Nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue xpi bɛ̱nna̱te'a̱ ra̱ Xuua mi̱ øtra̱ nxixya̱. Ja̱na̱ngue sä øtyø milagro ―bi 'yɛ̱na̱.

Ja mma̱ngua ha bi̱ nja ya ngue bi du̱ ra̱ Xuua mi̱ øtra̱ nxixya̱.

3 Nu̱'mø yø pa bi thogui, ra̱ Herodes bi̱ ma̱nda bi̱ mbɛntra̱ Xuua, bi du̱t'i̱ conyø cadena bi got'a̱ fädi. Bi ʉpi ngue nu̱na̱ ra̱ Xuua ya xi xihra̱ Herodes ngue hi̱ngui̱ ho di̱ m'mʉhmi̱ rá̱ 'bɛpo Herodías nu̱na̱ ma̱rá̱ xisu'a̱ rá̱ n'yohʉ Lipe. 4 Nu̱na̱ ra̱ Xuua xi 'yɛ̱mbra̱ Herodes: “Hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ guí̱ m'mʉhmi̱ ni̱ 'bɛpo”, xi 'yɛ̱mbi̱.

5 Ra̱ Herodes mi̱ sihna̱ ra̱ hya̱ na̱, bi̱ ne xta̱ hyo ra̱ Xuua, pɛ hi̱mbi̱ zä porque ra̱ Herodes bi zu̱ yø ja̱'i̱. I pa̱di̱ ngue gätho yø ja̱'i̱ i̱ mma̱ ngue rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ na̱ ra̱ Xuua. 6 Pɛ mi̱ zøhrá̱ pa bi̱ nsänni̱go ra̱ Herodes. Nu̱na̱ rá̱ t'i̱xu̱ ra̱ Herodías bi yʉrbʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ xi pɛtra̱ Herodes ngue sänni̱go, bi̱ mʉhra̱ hnɛ̱i̱ p'ʉya. Ra̱ Herodes di ho te øtra̱ hmu̱te. 7 Ra̱ Herodes bi 'yɛ̱mbra̱ hmu̱te: “Nu̱'mø tema̱ cosa gui 'yäqui, nu̱gä ga̱ 'da'i”, bi 'yɛ̱mbi̱. 8 Ra̱ hmu̱te p'ʉya bi̱ ma bá̱ änná̱ mamá te 'bɛ'a̱ da̱ 'yädi. Mi̱ xihrá̱ mamá te da̱ 'yäp'ʉ ya, bi̱ ma ra̱ hmu̱te, bi 'yɛ̱mbra̱ Herodes: “Da̱mi̱ 'dacrá̱ ya̱ ra̱ Xuua nu̱na̱ mi̱ 'yøtra̱ nxixya̱, dá̱ o ra̱ mohi”, bi 'yɛ̱mbi̱.

9 Ma̱mbi du̱trá̱ mmʉi ra̱ da̱st'abi 'mø mi̱ 'yø'a̱ te sifi. Pɛ ya xi xihra̱ hmu̱te ngue di u̱nni̱ te da̱ 'yäpi. Yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ mi̱ 'bʉi, gä xi 'yøde te xi̱ ma̱. Bi̱ ma̱nda p'ʉya ngue bi t'u̱nna̱ hmu̱te'a̱ te ädi. 10 Bi 'yɛt'i to bá̱ hɛjpa̱ rá̱ ya̱ ra̱ Xuua p'ʉ ja ra̱ fädi p'ʉya. 11 Bá̱ jät'a̱ n'na ra̱ mohi, bi t'u̱nna̱ hmu̱te. Ra̱ hmu̱te p'ʉya, bi däprá̱ mamá.

12 Mi̱ ba̱hyø xädi ra̱ Xuua ngue bi du̱, bi̱ ma bá̱ ha̱ ra̱ ánima ngue bi 'yägui. M'mɛfa p'ʉya, nu̱'a̱ te bi̱ nja, bi̱ ma bá̱ xihra̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi 'yøt'e ngue bi̱ nsi̱hmɛ̱ cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ.

13 Nu̱na̱ ra̱ Jesús mi̱ zä mi̱ ba̱di̱ ngue ya bi̱ du̱ ra̱ Xuua, bi 'yo ra̱ barco i̱ ma n'nanni̱ hapʉ hi̱njo'o yø ja̱'i̱. Pɛ yø ja̱'i̱ bi ba̱di̱ hapʉ i̱ ma, ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi dɛnni̱ ni̱ nɛtra̱ nenthe. Nu̱p'ʉ ja yø hni̱ni̱ thogui, ja nɛ̱xpʉ mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue tɛt'i. 14 Mi̱ zøhra̱ barco bá̱ o ra̱ Jesús, bi bøni̱. Pɛ ya ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ. Ra̱ Jesús bi huɛ̱cyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yøthe yø därquɛ̱hi̱ bi zispa̱bi̱ yø ja̱'i̱. 15 Nu̱'mø ya ni̱ ma di̱ nde p'ʉya, nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús bi guarbʉ 'bäi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya bi̱ nde, 'nɛ̱ nu̱ua dí 'bʉhmʉ ra̱ da̱po ua. Da̱mi̱ 'yɛ̱hyø ja̱'i̱ n'namhma̱ da̱ map'ʉ bí ja yø hni̱ni̱, da̱ dänsɛ ra̱ hmɛ̱ da̱ zi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

16 Bi 'yɛ̱mbyø xädi ra̱ Jesús:

―Hi̱ngui̱ ja ngue da̱ ma yø ja̱'i̱ da̱ täi te da̱ zi. Da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ hmɛ̱ da̱ zi yø ja̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

17 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Pɛ høndi cʉt'a yø thu̱hmɛ̱ dí ha̱gähe, 'nɛ̱ yoho yø hua̱.

18 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Bí 'dacjʉ ua yø thu̱hmɛ̱ conyø hua̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

19 Bi 'bɛpyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue bi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ 'batha. Bi hya̱n'ʉ cʉt'a yø thu̱hmɛ̱ 'nɛ̱'ʉ yoho yø hua̱. Bi hyanma̱ hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. Bi xɛnyø thu̱hmɛ̱ p'ʉya, bi u̱nyø xädi ngue di 'darpa̱bi̱ yø ja̱'i̱. Da̱guehyø hua̱ bi dat'i. 20 Bi̱ nsi̱hmɛ̱ xa̱nho yø ja̱'i̱, gä bi̱ nni̱ya̱. Mi̱ juate ra̱ ts'i̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús bi pɛti 'dɛ'ma̱yo canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱. 21 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi̱ nsi̱hmɛ̱'a̱ ra̱ ora'a̱, cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ bi̱ nsi̱hmɛ̱. Hi̱mma̱ cʉt'i ra̱ güɛnda yø xisu 'nɛ̱hyø ba̱si̱.

Ra̱ Jesús ni̱ 'yo ma̱xøts'e ra̱ dehe.

22 Mɛ̱nte ɛ̱hyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi xihyø xädi ngue di̱ m'mɛt'o da̱ 'yo ra̱ barco di̱ ma ma̱n'na nguadi ra̱ zabi. 23 Høntho bi juadi bi 'yɛ̱hyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi̱ map'ʉ bí ja ra̱ nyu̱ni̱ bá̱ mat'Oja̱. Mi̱ dähra̱ nde, bi 'bʉsɛ p'ʉ ja ra̱ nyu̱ni̱ ra̱ Jesús. 24 Pɛ ra̱ barco ya bi 'yo ma̱de ra̱ zabi. Nu̱p'ʉ ja ra̱ zabi, bi̱ nangra̱ nda̱te nda̱hi̱ ngue di cosra̱ barco. Asta̱ pa ma̱ya̱ yø fʉnthe. 25 Mi̱ zʉ'i hyu̱ xu̱di̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ map'ʉ bí 'bʉhyø xädi ni̱ 'yo ma̱xøts'e ra̱ dehe. 26 Nu̱'mø ni̱ ma da̱ zømp'ʉ 'bʉhyø xädi, mi̱ hyandi̱ ngue mmap'ʉ ni̱ 'yo ma̱xøts'e ra̱ dehe. Bi zu̱ p'ʉya. Nu̱'a̱ ga̱ nzu̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na:

―Bá̱ ɛ̱cua ra̱ nda̱hi̱.

27 Pɛ ra̱ Jesús bi zofo 'bexque'a̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Go guecä, 'yoguí su̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

28 Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―A nu̱'mø ngue gue'e grá̱ Hmu̱, da̱mi̱ 'yøt'e ngue da̱ zä ga̱ n'yogä ma̱xøts'e ra̱ dehe. Ga̱ søngä p'ʉ ga̱rá̱ ɛ̱hɛ̱.

29 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Gue bá̱ 'yo 'mø ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi ga̱p'ʉ ja ra̱ barco, ni̱ 'yo ma̱xøts'e ra̱ dehe ngue da̱ zømp'ʉ bá̱ ɛ̱hra̱ Jesús. 30 Pɛ nu̱'a̱ ga̱ 'yo ra̱ nda̱hi̱, i tønhni̱, bi̱ nsu̱ p'ʉya. 'Bexpi̱ mʉdi bi yʉ'a̱ mbonthe. Xøgue rá̱ mafi bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ Hmu̱, da̱mi̱ jʉxca̱gui̱.

31 'Bexpi̱ macrá̱ 'yɛ ra̱ Jesús, bi gʉts'i. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague n'yø, ¿hanja ngue guí yobɛ̱ni̱? Gue zits'ʉtho guí ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱.

32 Høntho bi yʉt'a̱mbo ra̱ barco ra̱ Jesús, 'bexpi̱ nsäya ra̱ nda̱hi̱. 33 Nu̱ya mi̱ o ra̱ barco p'ʉya bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue gue'e rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱.

Nu̱p'ʉ ja ra̱ häi Genesaret bi 'yøthe yø därquɛ̱hi̱ ra̱ Jesús.

34 Mi̱ zøn'a̱ nenthe ja ra̱ häi Genesaret. 35 Mi̱ ba̱hyø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ ra̱ xɛqui'a̱ ngue ya 'bʉp'ʉ ra̱ Jesús, ndap'ʉ bi zä, bi̱ n'yonnba̱sɛ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ngue bá̱ ɛ̱hɛ̱. Di̱ nxifi ngue da̱ zixyø därquɛ̱hi̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús. 36 Yø ja̱'i̱ bi 'yäpra̱ ma̱te ra̱ Jesús ngue squera̱ngue rá̱ nya̱ni̱ rá̱ he da̱ därpa̱bi̱ yø därquɛ̱hi̱, 'bexque'a̱ sä ha hɛ̱mbi̱.

15

Ja 'da yø costumbre xa̱ nzänsɛ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ Jesús.

1 Nu̱ya yø fariseo 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley ngue yø mmɛ̱ngu̱ Jerusalén bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús ngue ørpa̱ ra̱ nt'änni̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

2 ―¿Hanja ni̱ xädi ngue fɛstho ra̱ hya̱ bi zoga̱hʉ yø ndiua? Porque hi̱ngui̱ pecra̱ ts'oqui ja yø 'yɛ, ngue di̱ nxʉ'yɛ hante di̱ nsi̱hmɛ̱.

3 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, xquet'a̱ bi 'yørpa ra̱ nt'änni̱ ya ya̱ui, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱ gue'a̱hʉ, xiya yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, ¿hanja ngue guí fɛsthohʉ, ngue nu̱ya yø hya̱ xcá̱ sänsɛhʉ, gue'a̱ ga̱di ja ndu̱mmʉi guí øthʉ'a̱? 4 Porque Oja̱ bi xihyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ su̱ ni̱ papá, da̱mi̱ su̱ ni̱ mamá”. Ma̱hømbi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ zanná̱ papá, ogue da̱ zanná̱ mamá, i ja ngue di̱ njapra̱ castigo 'nɛ̱ da̱ tho”, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ Oja̱. 5 Pɛ ya xcá̱ xännba̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue ra̱ ja̱'i̱ da̱ zä da̱ 'yɛ̱mbra̱ papá ogue rá̱ mamá: “Nu̱gä papá, nu̱gä mamá, ya hi̱nda̱ zä ga̱ 'da'i te guí siui ya. Porque nu̱ te gä dí pɛts'i, guehna̱ Oja̱ da̱di̱ u̱nni̱”. 6 Nu̱'mø ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ ja̱'i̱ p'ʉya, ya hi̱n ga̱di japhʉ ngue di jamma̱nsu̱ rá̱ papá ogue rá̱ mamá ra̱ ja̱'i̱. Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue nu̱ya yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, guí ɛ̱mhmʉ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui. Porque nu̱ya yø costumbre xa̱ nzänyø ndiua, guehya guí ɛ̱mhmʉ ngue ja ts'ɛditho gui 'yøthʉ ya. 7 Ni̱ xirbʉ guí ɛ̱na̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱. Go guí øthʉ na̱ te ra̱ hya̱ bi 'yotra̱ pønga̱hya̱ Isaías ngue Oja̱ bi 'yɛ̱na̱: 8 “Nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉcua, nu̱'mø bi̱ nya̱, xøgue ɛ̱na̱ ma̱jua̱ni̱ ngue nnu̱ ma̱nsu̱gui̱. Pɛ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue yø mmʉi ga̱ nda̱nnegui. 9 Ya hi̱nte ni̱ bøntho ngue tha̱nnegui yø ja̱'i̱. Nu̱ te gäma̱ hya̱ xännba̱te, xa̱ngu̱ yø hya̱ xa̱ nzänsɛ ngue ɛ̱mbi̱ di̱ ma̱nda Oja̱”, bi 'yɛ̱n'Oja̱.

Nu̱ te si ra̱ ja̱'i̱ hi̱nga̱ gue'a̱ di ts'onnba̱ rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱'a̱.

10 Ra̱ Jesús bi zonhyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'yøhmʉ xa̱nho ya yø hya̱ ga̱ mma̱ngä ya. Da̱mi̱ 'yɛ̱t'a̱mmʉihʉ. 11 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ øtra̱ ts'oqui, hi̱nga̱ gue'a̱ te si ra̱ ja̱'i̱ ga̱ 'yøtra̱ ts'oqui. Nu̱'a̱ ga̱ 'yøtra̱ ts'oqui ra̱ ja̱'i̱, gue'a̱ ra̱ ts'omhya̱ pønná̱ ne ra̱ ja̱'i̱'a̱.

12 Yø xädi ra̱ Jesús bi guarbʉ 'bäi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí̱ pa̱di̱ ngue mbøcuɛ yø fariseo 'mø mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ guí xifi? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

13 Ra̱ Jesús ɛ̱ntho 'mø mi̱ da̱di̱:

―Nu̱'a̱ ma̱ Papágä bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ o rá̱ 'yɛ, da̱ zijpʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱. 14 Da̱mi̱ hyɛgui, o sä guí su̱hʉ. Nu̱ya guehya yø xädä xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ mi̱'da yø mmi̱nxädäui ya. Nu̱'mø bi̱ nthɛui ra̱ ots'i, nu̱p'ʉ da̱ zo ra̱ xännba̱te, ja da̱ zop'ʉ yø xädi.

15 Ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Da̱mi̱ xicje te ga̱ mbønya yø hya̱ gá̱ hyɛqui ngue te si ra̱ ja̱'i̱.

16 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua xquet'a̱ hi̱ngui̱ ti̱nni̱ mmʉihʉ hanja ya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä? 17 ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ngue nu̱ te gäma̱ cosa si ra̱ ja̱'i̱, mbo rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ni̱ ma, pɛ pigui te si ra̱ ja̱'i̱? 18 Pɛ nu̱ ra̱ hya̱ pønná̱ ne ra̱ ja̱'i̱, mbo rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱ ní̱ 'yɛ̱hra̱ hya̱. Nu̱'mø xa̱nts'o ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ ja̱'i̱, guehna̱ ra̱ ts'oqui na̱. 19 Porque mbo rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱ bi̱ mi̱hra̱ ts'o n'yomfɛ̱ni̱, ra̱ nthote, ra̱ n'yots'om'mäi, ra̱ mfɛ̱, ra̱ fɛhni̱, ra̱ ts'ate. Gä mbo rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱ ní̱ 'yɛ̱hra̱ ts'omhya̱. 20 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, guehna̱ ra̱ ts'oqui øtyø ja̱'i̱ na̱. Pɛ nu̱'mø hi̱ngui̱ xʉ'yɛ ra̱ ja̱'i̱ 'mø bi̱ nsi̱hmɛ̱, hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ ts'oqui'a̱.

Nu̱'a̱ n'na ra̱ xisu ngue hi̱ngra̱ judío bi 'yäpra̱ ma̱te ra̱ Jesús ngue da̱ mäts'i.

21 Mi̱ bømp'ʉ mi̱ 'bʉhra̱ Jesús, i̱ map'ʉ ja n'na ra̱ häi ja ra̱ hni̱ni̱ Tiro conna̱ hni̱ni̱ Sidón. 22 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ bi zønna̱ Jesús, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ xisu hi̱ngra̱ judío, ma̱rá̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Canaán. Bi̱ ma ra̱ xisu p'ʉya, ní̱ mafi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, rá̱ mbom'mɛto'i ra̱ David, da̱mi̱ huɛ̱ga̱gui̱. Nu̱ ma̱ t'i̱xu̱ dí si, n'youi ra̱ ts'onthi̱. Pɛ ɛ̱mmɛ̱i̱ di ʉni̱, da̱mi̱ 'yøthets'ʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

23 Pɛ ra̱ Jesús hi̱ngui̱ tha̱tho. Yø xädi p'ʉya bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Da̱mi̱ 'yørpa̱bi̱ nts'ɛdi'a̱ te xi'i, porque ra̱ nxu̱na̱nya̱tho ngue nuɛrca̱hʉ.

24 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ xisu:

―Nu̱gä bá̱ pɛnga̱gui̱ Oja̱ ngue høndyø judío ga̱ fäts'i. Porque yø judío ɛ̱ntho yø dɛ'yo ya xa̱ n'uɛ̱ni̱, ngue hi̱njongui̱ fädi.

25 Pɛ ra̱ xisu bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús ngue bi̱ nda̱ntyøhmu̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, da̱mi̱ fäxquits'ʉ.

26 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ xisu ya̱ui:

―Pɛ nu̱'mø ngue 'bet'o go ga̱ fäxa̱'i̱, 'nɛ̱ hi̱ngrá̱ judío, ya sʉtho 'mø da̱ tha̱nnba̱ ra̱ hmɛ̱ yø ba̱si̱, ngue yø fo'yo di t'u̱nni̱.

27 Ra̱ xisu p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―A̱há̱, grá̱ Hmu̱, gue'a̱ guí̱ mma̱. Pɛ yø fo'yo, gue'ʉ yø xɛmhmɛ̱ täp'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa̱ si̱hmɛ̱ yø hmu̱ si'ʉ.

28 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ xisu ya̱ui:

―Ague grá̱ xisu, guí ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ xa̱ndønho ngue da̱ zä di̱ nja'a̱ te guí̱ mma̱. Ja̱na̱ngue di̱ nja ya.

Nu̱'a̱ rá̱ t'i̱xu̱ ra̱ xisu mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱ p'ʉya, 'bexque'a̱ bi zä.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe xa̱ngu̱ yø därquɛ̱hi̱.

29 Mi̱ thohra̱ Jesús, i̱ mpa ma̱n'na nguadi ra̱ zabi Galilea. Nu̱p'ʉ ja ra̱ nyu̱ni̱ bi zøni̱, bi̱ mi̱. 30 Xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi zømp'ʉ 'bʉi. Bi zispa̱ yø därquɛ̱hi̱ xa̱ nnu̱nts'i̱, yø xädä, yø gone, yø do'yɛ, yø dogua, xa̱ngu̱ mi̱'da yø därquɛ̱hi̱ bi ts'ispa̱bi̱ ra̱ Jesús ngue bi 'yøthe. 31 Mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ te øtra̱ Jesús ngue bi zä bi 'yøthe yø därquɛ̱hi̱, di 'yødyø ja̱'i̱. Yø gone bi zä bi̱ nya̱, bi zä yø do'yɛ, bi zä yø dogua. Bi̱ nzø yø dä yø xädä. Mi̱ nja'a̱ p'ʉya, gätho yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ nu̱na̱ tha̱nne yø judío.

Ra̱ Jesús bi 'ui̱n'i̱ goho ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ.

32 Bi zonhyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱di huɛ̱cä yø ja̱'i̱ 'bʉcua, porque ya rá̱ hyu̱ pa 'daua dí 'yohʉ ya. Dí pa̱'a̱ njua̱ni̱ ngue ya hi̱n'yʉ te da̱ zi yø ja̱'i̱. Nu̱gä hi̱ndí̱ nne ga̱ ɛt'i ngue da̱ ma yø ngu̱ 'nɛ̱ hi̱ndi̱ si̱hmɛ̱, porque da̱ güennbʉ ja ra̱ 'yu̱.

33 Nu̱'ʉ yø xädi bi 'yɛ̱mbi̱:

―Pɛ ¿hapʉ go ga̱ ha̱nnba̱hʉ te da̱ zi ya yø ja̱'i̱ 'bʉcua? Porque xa̱ndøngu̱. A nu̱ua dí 'bʉhmʉ, ra̱ da̱po ua.

34 Bi 'yänyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hangu̱ yø thu̱hmɛ̱ guí ha̱hʉ 'mø?

Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Høndi yoto yø thu̱hmɛ̱ ja ua, 'nɛ̱ zi yoho yø hua̱.

35 Bi̱ ma̱nda ra̱ Jesús ngue bi̱ mi̱hyø ja̱'i̱. 36 Bi hya̱n'ʉ yoto yø thu̱hmɛ̱ p'ʉya conyø hua̱. Bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue ya di̱ nsi̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱. Bi xɛnyø thu̱hmɛ̱ p'ʉya, bi u̱nyø xädi ngue di 'darpa̱ yø ja̱'i̱ da̱ zi. 37-38 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi̱ nsi̱hmɛ̱, goho ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ. A nu̱ yø xisu 'nɛ̱hyø ba̱si̱ hi̱ngui̱ cʉtra̱ güɛnda'ʉ. Pɛ gä bi̱ nni̱ya̱. Mi̱ juate ra̱ ts'i̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱, nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús bi pɛti yoto canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱. 39 M'mɛfa p'ʉya, ra̱ Jesús bi 'yɛ̱hyø ja̱'i̱. Bi̱ ma p'ʉya, bi 'yo ra̱ barco, bi zømp'ʉ ja ra̱ häi ni̱ hu̱ ngue Magdala.

16

Yø fariseo bi xihra̱ Jesús ngue nne da̱ nu̱p'ʉ da̱ 'yøt'a̱ n'na ra̱ milagro.

1 Ngu̱ i zøhra̱ Jesús, nu̱ya yø fariseo conyø saduceo bi̱ ma bá̱ sämhya̱ ra̱ Jesús. Di 'bɛpi ngue da̱ 'yøt'a̱ n'na ra̱ milagro nu̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, para ngue di̱ nɛ̱qui̱ ngue rá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱ na̱ ra̱ Jesús. 2 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø ngue ra̱ nde, guí ɛ̱mhmʉ: “Xta̱ nho ra̱ tiempo ya, porque ja yø zøgu̱i̱”. 3 Nu̱'mø xu̱di̱ p'ʉya, guí ɛ̱mhmʉ 'mø: “Nu̱ya hi̱ndi̱ ho ra̱ pa ya, porque ra̱ ndu̱hmi̱ ra̱ c'amma̱hɛ̱ts'i̱ ngue ja ra̱ gu̱i̱”, guí ɛ̱mhmʉ. Guí ɛ̱na̱ ngue guí pa̱hmʉ xa̱nho te ga̱ mbøn'a̱ te bí ja ma̱ya̱. Pɛ nu̱ya guí ɛ̱na̱ ngue hi̱nguí̱ pa̱hmʉ te ga̱ mbønya te gäma̱ hya̱ guí̱ nnu̱hʉ yø pa dí 'bʉhmʉ ya. 4 Yø ja̱'i̱ 'bʉhya, yø ts'oc'ɛ̱i̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱. 'Bet'o nne da̱ nu̱ yø milagro, ja da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Pɛ hi̱n tema̱ ma̱n'na ma̱ mi̱lagro di̱ nja ya, hi̱nda̱ hønt'a̱ te bi thohra̱ Jonás da̱ nøpa̱ hmɛ̱ya yø ja̱'i̱ ya.

Bi zop'ʉ yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi̱ ma.

Ra̱ Jesús bi xihyø xädi ngue di̱ mfädi xa̱nho, nu̱ya yø hya̱ xännba̱te yø fariseo 'nɛ̱hyø saduceo, hi̱nda̱ dɛnnba̱bi̱ yø hya̱.

5 Mi̱ zøm ma̱n'na nguadi ra̱ zabi, nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús xi pu̱mbɛ̱ni̱ ra̱ thu̱hmɛ̱ xta̱ hya̱ts'i ngue da̱ zi. 6 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Da̱mi̱ mfähmʉ ya, ma̱mi̱ sihʉ'a̱ ra̱ íxi di u̱nyø fariseo ya, conyø saduceo.

7 Di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na'ʉ yø xädi p'ʉya:

―Rá̱ nzɛgui xicjʉ ya ngue hi̱nxtá̱ ha̱ ra̱ thu̱hmɛ̱ ga̱ sihʉ.

8 Bi ba̱hra̱ Jesús te di̱ nxihyø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Gue guí ɛ̱na̱ dí xi'a̱hʉ ngue hi̱nxcuá̱ ha̱ ra̱ thu̱mhɛ̱ gui sihʉ. ¿Ua hi̱ngui̱ 'yo ni̱ mmʉihʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä 'mø? Masque ma̱di̱ zits'ʉ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. 9 ¿Ua hi̱ngui̱ 'yo ni̱ mmʉihʉ ya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä? ¿Ua hi̱nguí̱ mbɛ̱mhmʉ'a̱ te guí̱ nnu̱hʉ p'ʉ nná̱ mähä? Xi'mø ra̱ pa ngue høndi cʉt'a nthu̱hmɛ̱ i̱ nsi̱hmɛ̱ cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ, ¿ua hi̱nguí̱ mbɛ̱mhmʉ njammi̱ canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱? 10 Xi'mø ra̱ pa ngue høndi yoto yø thu̱hmɛ̱ i̱ nsi̱hmɛ̱ goho ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ, ¿ua hi̱nguí̱ mbɛ̱mhmʉ njammi̱ canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱? 11 ¿Hanja ngue hi̱ngui̱ 'yo ni̱ mmʉihʉ ngue hi̱ngra̱ thu̱hmɛ̱ dí̱ mma̱ ngue dí xi'i ngue guí mfähmʉ ngue ra̱ íxi di u̱nyø fariseo 'nɛ̱hyø saduceo?

12 Ya bi̱ di̱nyø mmʉi'ʉ yø xädi te mma̱nna̱ Jesús, ngue hi̱ngra̱ íxi pɛ ra̱ thu̱hmɛ̱'a̱ xifi ngue di̱ mfädi. Sinoque nu̱'a̱ ra̱ hya̱ xifi, ngue hi̱ndi̱ xä'ʉ yø hya̱ xännba̱te yø fariseo 'nɛ̱hyø saduceo.

Bi̱ ma̱nna̱ Bɛdu ngue ra̱ Jesús, gue'a̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi'a̱.

13 Nu̱p'ʉ ja ra̱ xɛqui ja ra̱ hni̱ni̱ Cesarea ngue Filipos, mi̱ zømp'ʉ ra̱ Jesús. Bi 'yänyø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gä drá̱ N'yohʉ dá̱ ɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ¿te'o ɛ̱nyø ja̱'i̱ ngue guecä? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

14 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Bʉ i'da yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue gue'e grá̱ Xuua gmi̱ øtra̱ nxixya̱. Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue gue'e grá̱ Elías. Mi̱'da p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue grá̱ Jeremías. Mi̱'da p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue 'bʉi toni̱ pønga̱hya̱ Oja̱.

15 Ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Xi'a̱hʉ p'ʉya, ¿te'ogä p'ʉ gni̱ bɛ̱mhmʉ ngue guecä?

16 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'i̱, gue'e grá̱ Cristo, rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱ nu̱na̱ ma̱jua̱ni̱ ngue 'bʉi.

17 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ra̱ mmɛ̱nthi̱ gá̱ nthɛui grá̱ Simu̱, rá̱ ts'ʉnt'ʉ'i Jonás. Porque hi̱njonni̱ ja̱'i̱ bi bɛ̱n'na̱'i̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱, sinoque guesɛ na̱ ma̱ Papá bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bi ja'i̱ gá̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱. 18 Nu̱gä dí xi'i ya, gue'e gni̱ hu̱ ngue grá̱ Bɛdu, i̱ nne da̱ ma̱ ngue tengu̱tho n'na ra̱ do ngue dʉp'ʉ fots'i, hi̱njongui̱ a̱ni̱. Gue'e grá̱ mʉdi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya ngue gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ m'mɛfa. Nu̱ to gä da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ da̱ da̱pra̱ nda̱te i ja. 19 Di̱ nja ni̱ cargo p'ʉ ha di̱ ma̱nda Oja̱ ya. Gue'e rá̱ representante'i Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ gui̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ da̱ 'yøtyø ja̱'i̱, gue'a̱ di̱ nja'a̱. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ hi̱ngui̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, hi̱ngui̱ sä da̱ 'yøtyø ja̱'i̱.

20 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, bi xihyø xädi p'ʉya ngue hi̱njonni̱ ja̱'i̱ da̱ xifi ngue guehna̱ ra̱ Cristo na̱.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ ngue da̱ tho, 'nɛ̱ bi̱ ma̱ ngue di bɛ̱nna̱te.

21 Ra̱ Jesús bi xihyø xädi ngue ja ts'ɛditho di̱ ma Jerusalén, ja da̱ni̱ ma ma̱'ʉni̱ p'ʉ. Di ʉnyø mmäcja̱ 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, 'nɛ̱hyø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Da̱ hyo, pɛ rá̱ hyu̱ pa p'ʉya di bɛ̱nna̱te. 22 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi zica̱ n'nanni̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, 'yo da̱ ne Oja̱ ngue da̱ ngu̱'a̱ gui thogui.

23 Mi̱ 'bätra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu:

―Da̱mi̱ 'uegue, rá̱ mɛfi'i ra̱ zithu̱. Porque nu̱'i̱ guí orca̱thogui. Hi̱nga̱ gue'a̱ rá̱ ts'änni̱ Oja̱ so ni̱ mmʉi di̱ nja. Sinoque gue'a̱ te yø hya̱sɛ yø ja̱'i̱ so ni̱ mmʉi di̱ nja.

Ra̱ Jesús bi xihyø xädi ngue hi̱nja̱m'mø da̱ gohyø mmʉi'a̱ ga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱.

24 Bi 'yɛ̱mbyø xädi ra̱ Jesús:

―Nu̱ to nne da̱ dɛnngui̱, hi̱ngui̱ sä ngue da̱ zänsɛ te da̱ n'yo. Hi̱nha di gohrá̱ mmʉi, ma̱da̱gue'a̱ da̱ thop'ʉ ja ra̱ pont'i̱. 25 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'uegue ngue su̱ da̱ tho, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ m'mɛhrá̱ te na̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ cohrá̱ mmʉi'a̱ ga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, ma̱da̱ tho conná̱ ngueque, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nya̱nná̱ te na̱. 26 Porque hi̱nte da̱ da̱hra̱ ja̱'i̱, ma̱da̱gue'a̱ da̱ 'yøt'e ngue rá̱ mmɛti gä ra̱ xi̱mhäi 'nɛ̱ di̱ m'mɛhrá̱ te. Ni̱ xi̱nda̱ ha̱ngu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ da̱ gu̱tra̱ ja̱'i̱, hi̱nda̱ zä da̱ ya̱nná̱ te. 27 A nu̱'mø bá̱ ɛ̱hɛ̱ ma̱høn'a̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, dí ha̱tra̱ ts'ɛdi Oja̱, da̱ n'youi yø anxɛ. Di u̱nyø nzäbi n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱, da̱ gu̱t'i̱ te xa̱ 'yøt'e, xa̱nho ogue xa̱nts'o. 28 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ya 'da 'bʉcua ya, hi̱nda̱ du̱, asta̱ gue'mø da̱ nu̱ ngue da̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ di̱ ma̱nda ua.

17

Bi̱ mpä'a̱ te gui̱ nɛ̱qui̱ ra̱ Jesús.

1 Mi̱ tho'a̱ n'nato ma̱ pa, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi zixra̱ Bɛdu 'nɛ̱hya mi̱ yonc'ɛ̱i̱ di̱ n'yohʉ, ra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ Xuua. Bi̱ mɛp'ʉ bí ja n'na ra̱ nyu̱ni̱ xa̱nhɛ̱ts'i̱ ngue di̱ m'mʉsɛ. 2 Ja bá̱ nu̱p'ʉ yø xädi p'ʉya ngue bi̱ mpä'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ ra̱ Jesús. Nu̱ rá̱ hmi̱, di yoxni̱ tengu̱ ra̱ hyadi. Rá̱ he p'ʉya, ra̱ mbøsɛ asta̱ di yoxni̱. 3 Bi̱ nu̱ yø xädi p'ʉya ngue 'bäp'ʉ ra̱ Moisés conna̱ Elías ngue ya̱ui ra̱ Jesús. 4 Ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ Hmu̱, ya xa̱nho ngue dí 'bʉhmʉ ua. Xiya, ¿ua guí̱ nne ga̱ høcähe hyu̱ yø t'ʉnni̱gu̱, n'na'i̱, n'na ra̱ Moisés, n'na ra̱ Elías? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

5 Tobe ya̱dra̱ Bɛdu 'mø mi̱ go'mra̱ gu̱i̱ p'ʉ ha 'bʉi. Xøgue di yoxni̱ ra̱ gu̱i̱. Bi 'yø p'ʉya ngue nu̱p'ʉ ja ra̱ gu̱i̱ ja bá̱ nya̱p'ʉ Oja̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ 'bʉcua ya, guehna̱ ma̱ Ts'ʉnt'ʉ da̱di̱ ma̱di̱. Co nu̱na̱ ya i ja ga̱mpähä. Nu̱ya yø hya̱ da̱ ma̱nna̱ ya, da̱mi̱ 'yɛ̱t'a̱mmʉihʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

6 Mi̱ 'yøhyø xädi na̱ ra̱ hya̱ bá̱ ma̱n'Oja̱ ma̱ya̱, bi̱ m'mɛmfo häi p'ʉya, pɛ ma̱thoguitho bi̱ nsu̱. 7 Nu̱p'ʉ ha 'boni̱, bi guatra̱ Jesús. Bi dots'i n'na ngu̱ n'na, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ nangüi̱, 'yo guí̱ nsu̱ui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

8 Mi̱ hyɛ̱tyø xädi p'ʉya, ya hi̱njon gui 'bäp'ʉ'ʉ yoho yø n'yohʉ xi̱ nu̱. Ya 'bäsɛ p'ʉ ra̱ Jesús.

9 Ya bá̱ 'yo ngue ní̱ ga̱p'ʉ ja ra̱ ngua̱ni̱ p'ʉya. Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―'Yo to gui xifi te gá̱ nu̱ui ya, asta̱ gue'mø bi hnu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue di bɛ̱nna̱te.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ ngue ra̱ Elías ya bá̱ ɛ̱hɛ̱, bi xihyø ja̱'i̱ ngue di̱ nsä porque ya bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Cristo.

10 Nu̱ya yø xädi ra̱ Jesús bi 'yänna̱ n'na ra̱ hya̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja na̱ ra̱ hya̱ mma̱nyø xännba̱te ngue ra̱ ley, ngue ra̱ Elías ɛ̱mbi̱ ngue jatho da̱ 'bɛt'o hante ngue da̱ ɛ̱hra̱ Cristo?

11 Mi̱ da̱hra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ Elías mi̱ jatho ngue rá̱ mʉditho da̱ ɛ̱hɛ̱ da̱ xihyø ja̱'i̱ ngue di̱ nsä. 12 Pɛ da̱mi̱ pa̱hmʉ ya ngue nu̱na̱ t'ɛ̱mbi̱ ra̱ Elías, ya bá̱ ɛ̱hɛ̱. Pɛ hi̱mbi̱ n'yo yø mmʉi yø ja̱'i̱ te'o na̱. Ja̱na̱ngue nu̱ hangu̱ ra̱ n'ʉ bi̱ ne da̱ japi, gä bi̱ nja. Xquet'a̱ di̱ njarbʉtho ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya, di ʉnyø ja̱'i̱.

13 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya bi̱ n'yo yø mmʉi'a̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús ngue nu̱na̱ ra̱ Xuua bi 'yøtra̱ nxixya̱, guehna̱ bi t'ɛmbi̱ ngue ra̱ Elías.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na nc'ɛ̱i̱ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱.

14 Mi̱ zøp'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi guat'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bäi, bi 'yɛ̱mbi̱:

15 ―Ague grá̱ hmu̱, nu̱ ma̱ ts'ʉnt'ʉ dí si n'youi ra̱ n'ʉ ngue ra̱ ataque, ja̱njua̱ni̱ ngue di ʉni̱. Nu̱'mø bi gʉ, høt'a̱ sibi, ja'mø hørbʉ ja ra̱ dehe. Da̱mi̱ huɛ̱ga̱gui̱ ma̱ ts'ʉnt'ʉ, gui 'yøthe ts'ʉ. 16 Ya xtá̱ xihni̱ xädi ngue xta̱ 'yøthe ts'ʉ, pɛ hi̱nxa̱ nzä xa̱ 'yøthe.

17 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ:

―¿Asta̱ nja̱m'mø da̱ zønna̱ pa gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ? ¿Ua guí ɛ̱na̱ ngue ha̱ngu̱ ra̱ pa ga̱ sɛt'a̱hʉ? Bá̱ si ua ra̱ ts'ʉnt'ʉ, ga̱ øthegä ―bi 'yɛ̱mbi̱.

18 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi xihra̱ ts'onthi̱ n'youi ra̱ ts'ʉnt'ʉ ngue bi hyɛp'ʉ. Ra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉya 'bexpi zä ra̱ n'ʉ mi̱ hɛ̱mbi̱. 19 M'mɛfa p'ʉya, bi 'yänsɛ n'nanni̱ yø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue hi̱nxa̱ nzä xtá̱ øthegähe ra̱ ts'ʉnt'ʉ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱?

20 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Hi̱nxa̱ nzätha̱, porque hi̱n ga̱di segura ni̱ mmʉihʉ ngue da̱ zä ra̱ därquɛ̱hi̱. Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, nu̱'mø ngue di ja zits'ʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, ma̱da̱gue'a̱ tengu̱tho ga̱ nnoho n'na zi hmu̱dä ra̱ mostasa, ya da̱ zä gui 'yɛ̱mphʉ ra̱ nyu̱ni̱ ja nʉ: “Da̱mi̱ 'uecua guí ja grá̱ nyu̱ni̱, i̱ ma ma̱n'na nguadi”, gui 'yɛ̱mphʉ, ra̱ nyu̱ni̱ p'ʉya da̱ 'uegue. Hi̱nte gui hyɛ̱mphʉ 'mø di ja'a̱hʉ zits'ʉ ra̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. 21 A nu̱na̱ tengu̱ ra̱ ts'onthi̱ mi̱ n'youi ra̱ ts'ʉnt'ʉ, para ngue da̱ zä da̱ hyɛp'ʉ ra̱ ja̱'i̱ n'youi, mahyoni̱tho ngue da̱ mat'Oja̱ ra̱ ja̱'i̱ 'nɛ̱ da̱ 'yɛtrá̱ mmʉi.

Ma̱hømbi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue da̱ tho, pɛ bi̱ ma̱ ngue di bɛ̱nna̱te.

22 Mɛ̱nte 'youi p'ʉ ja ra̱ häi Galilea yø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, di̱ ndäpyø ja̱'i̱ ngue da̱ hyo. 23 Nu̱'mø bi hyo p'ʉya, di bɛ̱nna̱te'a̱ rá̱ hyu̱ pa.

Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xihyø xädi, ɛ̱mmɛ̱i̱ bi du̱ yø mmʉi.

Ra̱ Jesús bi gu̱tra̱ mɛ̱nyu̱ njʉi p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱.

24 Ní̱ n'youi yø xädi ra̱ Jesús, bi zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum. Nu̱'ʉ yø n'yohʉ jʉhra̱ mɛ̱nyu̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu:

―Xi ni̱ xännba̱tehʉ n'yø, ¿ua hi̱nda̱ gu̱tra̱ mɛ̱nyu̱ njʉi p'ʉ ra̱ ni̱ja̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

25 Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ jʉhra̱ mɛ̱nyu̱:

―A̱há̱, da̱ gu̱tra̱ mɛ̱nyu̱ ra̱ xännba̱te.

M'mɛfa p'ʉya bi̱ ma ra̱ Bɛdu p'ʉ bí ja ra̱ ngu̱ 'bʉhra̱ Jesús. Hante ngue di̱ nya̱ ra̱ Bɛdu, ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Simu̱, ¿te guí̱ mma̱nya? Xi yø da̱st'abi 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, ¿ndana̱ gue'a̱ jʉmba̱bi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ i jʉi, gue'ʉ yø ba̱si̱ jʉmbi̱, ua gue gue'ʉ yø ja̱'i̱ n'nan'yo jʉmbi̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

26 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Gue'ʉ yø ja̱'i̱ n'nan'yo njʉmba̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ma̱hømbi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Ja̱na̱ngue nu̱'ʉ yø ba̱si̱ Oja̱ hi̱ngui̱ ja ngue da̱ gu̱tra̱ mɛ̱nyu̱'ʉ. 27 A nu̱yá, para ngue hi̱nda̱ zʉcjʉ yø ja̱'i̱, ni̱ map'ʉ ja ra̱ zabi ya. Da̱mi̱ hya̱xra̱ xone t'ɛgui, guá̱ thɛ n'na ra̱ hua̱. Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi ra̱ hua̱ guá̱ hʉqui, nu̱p'ʉ ja rá̱ ne ra̱ hua̱, gui ti̱nnba̱bi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ di op'ʉ. Di zʉ'a̱ p'ʉya ngue gui ju̱tra̱ mɛ̱nyu̱ t'äcä p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, co 'nɛ̱'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ t'ä'i gui ju̱t'i̱.

18

Ra̱ Jesús bí xännba̱ yø xädi ndana̱ ma̱ da̱tho da̱ hnu̱ ma̱nsu.

1 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱, bi guatyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿ndana̱ ha̱nt'a̱ ni̱ mmʉi ngue ma̱ da̱tho da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ha di̱ ma̱nda Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱?

2 Ra̱ Jesús bi zohna̱ n'na ra̱ ts'ʉnt'ʉ mi̱ 'bäp'ʉ, bi 'bämbʉ ma̱de ha 'bʉi. 3 Bi y'ɛ̱mbyø xädi p'ʉya:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, nu̱'mø hi̱ngui̱ pähni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, gui cohmʉ tengu̱tho ra̱ ts'ʉnt'ʉ 'bʉcua ya, hi̱ndi̱ cʉ'a̱hʉ p'ʉ di̱ ma̱nda Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. 4 A nu̱yá, nu̱na̱ ma̱ da̱tho da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ di̱ ma̱nda Oja̱ ya, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøt'e ngue hi̱nte di̱ mu̱ui, di mmu̱tho tengu̱tho ra̱ ts'ʉnt'ʉ 'bʉcua ngue hi̱ndi̱ 'yani̱. 5 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di ja mma̱nsu̱ n'na ra̱ basi̱ tengu̱ na̱ 'bʉcua ya, ngu̱na̱ da̱ 'yøt'e porque pa̱hra̱ ja̱'i̱ ngue nu̱ te øt'e, gue'a̱ dí̱ nnu̱ ma̱nho ngue da̱ 'yøt'a̱, tengu̱tho 'mø ngue go di jamma̱nsu̱ gra̱ ja̱'i̱.

Ra̱ Jesús di japa̱ nts'ɛdi yø xädi ngue da̱ zu̱ da̱ 'yøtra̱ ts'oqui.

6 Nu̱'ʉ yø ba̱si̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ndap'ʉ bi zä, tengu̱tho na̱ ra̱ ba̱si̱ 'bʉcua ya, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ japi ngue da̱ hyɛga̱gui̱ p'ʉ yø ba̱si̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, ra̱ nda̱te castigo tø'mra̱ ja̱'i̱ da̱ thogui. Hante ngue da̱ 'yøtra̱ ts'oqui ra̱ ja̱'i̱, ma̱n'na xa̱nho ngue da̱ t'ɛnnbʉ ja ra̱ ja̱the ra̱ ja̱'i̱, di̱ ntha̱rpa̱ rá̱ 'yʉga n'na ra̱ njʉni̱ ngue da̱ gʉ'mi̱. 7 Xa̱n'ʉtho te ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, porque hi̱ndi̱ 'bɛdi tema̱ cosa ga̱ 'yøtra̱ ts'oqui yø ja̱'i̱. Porque ngu̱tho siempre øtra̱ ts'oqui ra̱ ja̱'i̱, pɛ hague ngu̱ ra̱ castigo da̱ tho ra̱ ja̱'i̱ nu̱'a̱ di japi ngue øtra̱ ts'oqui rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui.

8 Ja̱na̱ngue nu̱'mø guí ɛ̱na̱ ngue rá̱ ts'oqui ni̱ 'yɛ ogue rá̱ ts'oqui ni̱ gua p'ʉ gá̱ 'yøtra̱ ts'oqui, da̱mi̱ hyɛqui, 'yɛi yap'ʉtho. Ma̱n'na xa̱nho ngue ga̱rá̱ do'yɛ ogue ga̱rá̱ dogua 'mø gá̱ cʉrbʉ ha gui̱ m'mʉhmi̱ Oja̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue di ja yoho ni̱ 'yɛ ogue di ja gä yoho ni̱ gua 'nɛ̱ ngu̱tho gui̱ mmap'ʉ ja ra̱ sibi para za̱ntho. 9 Nu̱'mø guí ɛ̱na̱ ngue rá̱ ts'oqui ni̱ dä p'ʉ gá̱ 'yøtra̱ ts'oqui, da̱mi̱ hya̱hni̱ dä, gui 'yɛi yap'ʉtho. Ma̱n'na xa̱nho ngue da̱ n'natho ni̱ dä 'mø gá̱ cʉrbʉ ha gui̱ m'mʉhmi̱ Oja̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue di ja gä yoho ni̱ dä 'nɛ̱ ngu̱tho gui̱ mmap'ʉ ja ra̱ ni̱du̱ di̱ da̱nzø.

Bi hyɛcra̱ hya̱ ra̱ Jesús ngue n'na ra̱ dɛ'yo bi 'uegue.

10 'Yo guí ɛ̱mhmʉ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui yø ba̱si̱. Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue nu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉhma̱ Papá, nu̱'ʉ yø anxɛ za̱mp'ʉ ha 'bʉi, gue'ʉ fäxyø ba̱si̱'ʉ. 11 Nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, bi 'yɛ̱hɛ̱ ngue da̱ ya̱nyø ja̱'i̱ xa̱ m'mɛdi.

12 A nu̱yá, xi'mø ngue di 'bʉi to di si n'na ciento yø dɛ'yo, 'nɛ̱ da̱ 'ue'a̱ n'na ndɛ'yo, ua̱ngui̱ da̱ zop'ʉ'ʉ goho 'däte ma̱'dɛ'ma̱ gʉto ndɛ'yo p'ʉ ja ra̱ da̱po di 'yo. Da̱ ma da̱ honná̱ ndɛ'yo xá̱ 'uegue. 13 Nu̱'mø bá̱ ti̱mp'ʉya, ma̱n'natho di johya ngue bá̱ ti̱n'a̱ n'na ndɛ'yo xí 'uegue, hi̱nda̱ gue'ʉ goho 'däte ma̱'dɛ'ma̱ gʉto ndɛ'yo hi̱ngui̱ 'uegue. 14 Njarbʉtho ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya, hi̱ngui̱ nnepe ngue di̱ mm'mɛ'a̱ n'na mba̱si̱ ya yø ba̱si̱ 'bʉcua.

Jatho ngue di pu̱nnba̱bi̱ rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui ra̱ ja̱'i̱.

15 Nu̱'mø hi̱ngui̱ ho te øt'a̱ ni̱ cu̱, da̱mi̱ zofo, jʉca̱ n'nani̱ ngue gui̱ nya̱sɛui. Da̱mi̱ xifi ngue hi̱ngui̱ ho te øt'e. Nu̱'mø bi̱ ne bi 'yø'a̱ ra̱ hya̱ guí xifi, ya xa̱nho. Ya gá̱ nhojpa̱ui ni̱ cu̱. 16 Pɛ nu̱'mø hi̱mbi̱ ne bi 'yøde te guí xifi, da̱mi̱ hyon'i yonc'ɛ̱i̱ ogue hyu̱ nc'ɛ̱i̱ gui sits'i, da̱ 'yøde hapʉ gui̱ nya̱ui ni̱ cu̱, ngue guí̱ nne gui̱ nhojpa̱ui. 17 A nu̱'mø hi̱nda̱ ne da̱ 'yøde te da̱ xi'ʉ gui sits'i, da̱mi̱ dä ra̱ güɛnda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ 'mø. A nu̱'mø hi̱nda̱ ne da̱ 'yø'a̱ te ra̱ hya̱ da̱ sip'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, gui 'yø'ni̱ güɛnda ngue nu̱na̱ ni̱ cu̱ tengu̱tho 'mø hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ogue tengu̱tho 'mø drá̱ ngʉthäi.

18 Dí xi'a̱hʉ ngue go gyø representantehʉ nguehna̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ gui̱ u̱nhnʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ da̱ 'yøtyø ja̱'i̱, gue'a̱ di̱ nja'a̱. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ hi̱ngui̱ u̱nhnʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, hi̱nda̱ sä da̱ 'yøtyø ja̱'i̱.

19 I ja ma̱n'na̱ ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ ya. Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, nu̱'mø bi thɛ yø hya̱ yo nc'ɛ̱i̱ ngue 'da'igu̱ da̱ 'yäp'a̱ Oja̱, Oja̱ di u̱n'a̱ te da̱ t'äpi. 20 Porque nu̱p'ʉ ha di̱ mpɛti yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, ma̱da̱gue'a̱ høndi yonc'ɛ̱i̱ ogue hyu̱ nc'ɛ̱i̱ di̱ mpɛti, pɛ nu̱p'ʉ ha 'bʉi, ja dí 'bʉcä p'ʉ.

21 Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ hmu̱, xi ma̱ cu̱ ya ga̱ 'bʉ'a̱ ngue hi̱ngui̱ ho te ørque, ¿nja mmi̱ndi̱ ga̱ pu̱nnbi̱? ¿Gue asta̱ nyoto nni̱di̱?

22 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gä hi̱nte dí xi'i ngue høndi̱ nyoto nni̱di̱ ja ngue guí pu̱nnbi̱. Sinoque dí xi'i nja mmi̱ndi̱ guí pu̱nnbi̱, yoto yø hya̱te ma̱'dɛt'a nni̱di̱ ja ngue guí pu̱nnbi̱.

Ra̱ Jesús bi hyɛcra̱ hya̱ ngue n'na ra̱ hmi̱qui̱ hi̱n'yʉ rá̱ mpu̱nnbi̱.

23 Ja̱na̱ngue jatho gui pu̱nnba̱bi̱ ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, porque nu̱na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ma̱hyɛjpi n'na ra̱ da̱st'abi ngue ørpa̱ ra̱ güɛnda yø hmi̱qui̱ hangu̱ tu̱pi̱. 24 Mi̱ dʉ'mi̱ bi 'yørpa̱ ra̱ güɛnda yø hmi̱qui̱, bá̱ ts'innba̱bi̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ngue yø mi̱yonetho rá̱ mɛ̱nyu̱ mi̱ tu̱pi̱. 25 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hmi̱qui̱ bá̱ ts'i, hi̱n'yʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ di gu̱trá̱ güɛnda. Ra̱ da̱st'abi p'ʉya bi̱ ma̱nda ngue da̱ bä ra̱ hmi̱qui̱, 'nɛ̱ da̱ bäprá̱ xisu, 'nɛ̱ da̱ bäpyø ba̱si̱, 'nɛ̱ da̱ bäpi hangu̱ pɛts'i ngue di̱ gu̱trá̱ güɛnda. 26 Pɛ ra̱ hmi̱qui̱ p'ʉya bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bährá̱ hmu̱. Bi 'yäpra̱ ma̱te, bi 'yɛ̱mbi̱: “Ague grá̱ hmu̱, da̱mi̱ tøgba̱gui̱ ts'ʉ mɛ̱nte ga̱ ti̱ngä ni̱ mɛ̱nyu̱ ga̱ ju̱t'a̱'i̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 27 Nu̱'a̱ ra̱ hmu̱ p'ʉya bi huɛ̱crá̱ hmi̱qui̱, bi pu̱nnba̱bi̱ rá̱ güɛnda mi̱ tu̱pi̱. Bi thøgue.

28 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hmi̱qui̱ bi̱ ma ma̱pu̱nnbi̱ rá̱ güɛnda, høntho bi̱ ma ma̱thøgue, bi̱ nthɛui ma̱n'na nc'ɛ̱i̱ ngue mi̱ tu̱pi̱ zits'ʉ rá̱ mɛ̱nyu̱. Bi bɛnnbʉya bi dorpa̱ rá̱ 'yʉga. Bi 'yɛ̱mbi̱: “Gui ju̱rca̱gui̱ ma̱ mɛ̱nyu̱ guí tu̱qui̱, uague hi̱n'na̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 29 Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ ndu̱pa̱te zits'ʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ p'ʉya, bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bä'a̱ tu̱pi̱, bi 'yäpra̱ ma̱te, bi 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ tøgba̱gui̱ ts'ʉ mɛ̱nte ga̱ ti̱ngä ni̱ mɛ̱nyu̱, ga̱ ju̱t'a̱'i̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 30 Pɛ nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ thu̱prá̱ mɛ̱nyu̱ p'ʉya, hi̱mbi̱ ne xta̱ ndø'ma̱ tu̱pi̱. Sinoque bi bɛnt'i̱, bi zixa̱ fädi asta̱ gue'mø di japi da̱ gu̱trá̱ mɛ̱nyu̱ tu̱pi̱.

31 Mi̱ nu̱ mi̱'da yø hmi̱qui̱'a̱ te bi 'yørbʉya, bi där'ma̱n'ʉ yø mmʉi'a̱ te bi japrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Bi̱ ma'ʉ p'ʉya bá̱ xiprá̱ hmu̱ te bi 'yøt'e. 32 Nu̱na̱ ra̱ hmu̱ p'ʉya, bi̱ ma̱nda bá̱ ts'ofo ma̱høn'a̱, bi 'yɛ̱mbi̱: “Grá̱ ts'oc'ɛ̱i̱ n'yø. Conque nu̱ hangu̱ ma̱ mɛ̱nyu̱ gmi̱ tu̱qui̱, gä dá̱ pu̱n'na̱'i̱ ngue gá̱ 'yäcra̱ ma̱te. 33 Ua̱ngui̱ xta̱ nzä xqui pu̱nnba̱bi̱ ni̱ amigo mi̱ tu̱'i̱ tengu̱tho dá̱ pu̱n'na̱'i̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 34 Nu̱'a̱ ra̱ hmu̱, ja̱njua̱ni̱ ngue mbøcuɛ. Bi̱ ma̱nda p'ʉya ngue bi ts'ixa̱ fädi rá̱ hmi̱qui̱ asta̱ gue'mø da̱ gu̱trá̱ mɛ̱nyu̱ tu̱pi̱. 35 Di ja'a̱hʉ p'ʉ ma̱ Papágä bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya, hi̱ndi̱ pu̱n'na̱hʉ, ngue'mø hi̱nni̱ mmʉi gdi pu̱nnba̱bi̱ te øt'a̱ ni̱ cu̱hʉ.

19

Bi xännba̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús ngue hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ di̱ nxu̱mmi̱ yø xisu.

1 Ra̱ Jesús mi̱ juadi bi̱ ma̱nya yø hya̱ ya, nu̱p'ʉ Galilea mi̱ 'yo, bi̱ ma ma̱n'na nguadi ra̱ da̱the Jordán, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ häi Judea. 2 Pɛ xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi dɛnni̱. Nu̱p'ʉ bi zøni̱, bi 'yøthe yø ja̱'i̱ ma̱di hyɛ̱nni̱.

3 Bi guat'i'da yø fariseo p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, porque honnbi̱ ha di zʉdi ngue hi̱nda̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua ja ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue di̱ nxu̱mmi̱ rá̱ xisu n'na ra̱ n'yohʉ hønt'a̱ bi zä ma̱ hya̱ di ʉpi, uague hi̱n'na̱?

4 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱n ga̱di xähmʉ'a̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, ngue nu̱'mø ma̱mbá̱ nhohra̱ xi̱mhäi, Oja̱ bi hocra̱ n'yohʉ 'nɛ̱ bi hocra̱ xisu? 5 Oja̱ bi 'yɛ̱na̱: “Ja̱na̱ngue ra̱ n'yohʉ sop'ʉ rá̱ papá, sop'ʉ rá̱ mamá ngue 'bʉhmi̱ rá̱ xisu. Nu̱ya yo nc'ɛ̱i̱ ya, di̱ nne n'na ngu̱ n'na, ja̱na̱ngue ya hi̱ngui̱ yo nc'ɛ̱i̱, sinoque ɛ̱ntho n'na nc'ɛ̱i̱tho”. 6 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ya yo nc'ɛ̱i̱ bi pɛn'na̱ Oja̱, hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue to di xu̱nnba̱bi̱.

7 Yø fariseo p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Pɛ hanja na̱ ra̱ Moisés ngue bi 'yɛ̱mbi̱ i sä da̱ 'yøtra̱ sʉcua̱ ra̱ n'yohʉ ngue di̱ nxu̱mmi̱ rá̱ xisu 'mø?

8 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ Moisés bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ngue da̱ nangra̱ sʉcua̱ ngue ra̱ nxu̱ni̱, pɛ ngue ma̱ndø nna̱xi̱tho yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱, ja̱na̱ngue bi̱ njap'ʉ. Pɛ nu̱p'ʉ rá̱ mʉdi, hi̱nga̱ ngu̱'a̱ ra̱ hya̱ bá̱ sännba̱ Oja̱ da̱ 'yøtyø ja̱'i̱. 9 Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ, ngue yø n'yohʉ di̱ nxu̱mmi̱ yø xisu 'nɛ̱ hi̱ngra̱ n'yots'om'mäi di ʉpi, nu̱'mø hømbi̱ ntha̱tra̱ n'yohʉ, da̱ mɛ ma̱n'na ra̱ xisu, ya ra̱ ts'oqui øtra̱ n'yohʉ. A nu̱'mø bi̱ ntha̱tra̱ xisu bi t'ɛi, ya ra̱ ts'oqui øt'ui ra̱ n'yohʉ bi̱ mɛ.

10 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱n'na xa̱nho ngue hi̱ndi̱ ntha̱tra̱ ja̱'i̱ 'mø ―bi 'yɛ̱mbi̱.

11 Pɛ ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, hi̱ngui̱ nne da̱ ma̱ ngue da̱ gätho yø ja̱'i̱ di ja ngue di̱ ntha̱ti̱. Sinoque nu̱ya yø ja̱'i̱, Oja̱ nnepe ngue di̱ ntha̱ti̱, guehya dí̱ mma̱ngä ya. 12 I 'bʉhyø n'yohʉ ngue hi̱ngui̱ sä di̱ ntha̱ti̱. Porque 'bʉhyø n'yohʉ ya i̱ mi̱'a̱ ngue hi̱nda̱ zä di̱ m'mʉhrá̱ xisu. Xi̱mmi̱ 'bʉhyø n'yohʉ ngue m'moqui. Xi̱mmi̱ 'bʉhyø n'yohʉ hi̱ndi̱ ntha̱ti̱ para ngue da̱ zäp'ʉ da̱ 'yørpe xa̱nho rá̱ 'bɛfi Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Pɛ nu̱ to ɛ̱na̱ ngue da̱ zä di̱ ntha̱ti̱, ya da̱ 'yøt'e tengu̱tho ra̱ hya̱ dí̱ mma̱.

Bi xi Oja̱ ra̱ Jesús ngue di ja̱pyø ba̱si̱.

13 Bi zixyø ba̱si̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, i̱ nnepyø ja̱'i̱ ngue da̱ dospa̱ yø ya̱ yø ba̱si̱ 'nɛ̱ da̱ xi Oja̱ ngue di ja̱pyø ba̱si̱. Pɛ nu̱ya yø xädi ra̱ Jesús bi hɛjpa̱ yø ja̱'i̱ ba̱ zi yø ba̱si̱. 14 Ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Da̱mi̱ hyɛhmʉ yø ba̱si̱ da̱ thocua dí 'bʉi. Porque tengu̱tho yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱, xquet'a̱ njarbʉ ya yø ba̱si̱ ya.

15 Ra̱ Jesús bi japyø 'yɛ p'ʉ ja yø ya̱ yø ba̱si̱. M'mɛfa p'ʉya, bi̱ map'ʉ ja ra̱ xɛqui mi̱ 'bʉi.

Ra̱ mmɛ̱mmɛti hi̱mbi̱ ne da̱ 'yøt'e te bi xihra̱ Jesús.

16 N'na ra̱ n'yohʉ bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ hoga̱ xännba̱te, ¿ndana̱ ra̱ nho ɛxa̱ ja ts'ɛdi ga̱ øt'e n'namhma̱ ngue Oja̱ di 'dacra̱ 'da'yo te para za̱ntho? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

17 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí pa̱di̱ te guí̱ mma̱nya, ngue guí ɛ̱ngui̱ xa̱nhogä? Porque hønsɛ Oja̱ xa̱nho. Nu̱'mø guí̱ nne ya ngue di 'da'i ra̱ 'da'yo te Oja̱, da̱mi̱ 'yøt'ʉ yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ 'mø.

18 Ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Xi'ʉ yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ p'ʉya, ¿ndana̱ gue'a̱ ya yø hya̱ guí̱ mma̱?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo grá̱ hyote. 'Yo grá̱ 'yots'om'mäi. 'Yo grá̱ bɛ̱. 'Yo to guí sännba̱ ra̱ fɛhni̱. 19 Da̱mi̱ su̱ ni̱ papá, da̱mi̱ su̱ ni̱ mamá. Da̱mi̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui tengu̱tho gni̱ ne ngue di̱ ma ma̱ ma̱di̱'i̱.

20 Mi̱ da̱hra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ya yø hya̱ guí xicya, ya gä xtá̱ øt'e asta̱ gue'mø ma̱rá̱ ngüɛgui. Xiya, ¿ndana̱ guehna̱ ra̱ hya̱ di 'bɛdi ngue hi̱ndí̱ øtya? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

21 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ ya̱ui:

―Nu̱'mø guí̱ nne ngue gätho gui 'yøt'a̱ te ni̱ 'yu̱p'ʉ gui 'yøt'e, ni̱ ma ya, da̱mi̱ pä te gä guí pɛts'i. Da̱mi̱ u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ yø hyoya. Nu̱'mø gá̱ 'yøt'e te dí xi'i ya, ya bí ja ni̱ mmɛti ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya. Bá̱ ɛ̱p'ʉ ya, ga̱ mmɛp'ʉ nná̱ magä ―bi 'yɛ̱mbi̱.

22 Pɛ mi̱ 'yøhra̱ n'yohʉ na̱ ra̱ hya̱ bi sifi, ma̱mbi du̱drá̱ mmʉi. Bi̱ matho, porque ma̱rá̱ ndømmɛ̱mmɛti.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue Oja̱, hi̱nte hɛ̱mbi̱.

23 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Nu̱ yø mmɛ̱mmɛti, guehya dí̱ mma̱ ngue xa̱nhɛ̱nni̱tho ha di̱ n'u̱ni̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya. 24 Ya fa̱di̱ ngue ra̱ cameyo, hi̱nja̱m'mø da̱ zä da̱ thop'ʉ ja rá̱ xa̱gu̱ n'na ra̱ 'yofani̱. Pɛ dí xi'a̱hʉ ngue ma̱n'na xa̱ndøn hɛ̱nni̱tho ngue n'na ra̱ mmɛ̱mmɛti di̱ n'u̱ni̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱.

25 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús mi̱ 'yøhyø xädi, ma̱n'natho bi̱ nsu̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ p'ʉya. Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Rá̱ nzɛgui ya hi̱njonni̱ ja̱'i̱ da̱ zä di̱ nya̱nná̱ te ya'mø ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

26 Bi hyɛ̱tyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ ngue yø ja̱'i̱tho, hi̱nda̱ zä da̱ zänsɛ ha di̱ nya̱nyø te. Pɛ Oja̱ hi̱nte hɛ̱mbi̱, nu̱ te nne da̱ 'yøt'e, da̱ zä ha di japi.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue di tocabi ra̱ nho'ʉ yø ja̱'i̱ n'youi p'ʉ ni̱ ma.

27 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Nu̱gähe, ya xtá̱ sohme p'ʉ te gä dí pɛshe ngue dí tɛn'na̱he. ¿Te 'bɛ'a̱ ja ngue di tocagähe 'mø?

28 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ gom'na'yo gätho yø cosa i ja, gue'a̱ ra̱ pa'a̱ ngue ra̱ N'yohʉ dí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ mi̱p'ʉ ja rá̱ nthu̱ts'i̱, di̱ ma̱nda te di̱ nja. A nu̱'a̱hʉ p'ʉya ngue guí tɛnnga̱hʉ, nu̱p'ʉ ha di hø'i 'dɛ'ma̱ yoho yø nthu̱ts'i̱, ja gui̱ mmi̱hmʉ p'ʉ ngue gui̱ nts'ʉt'abihʉ p'ʉ ha di 'bʉ'ʉ 'dɛ'ma̱yo 'bʉi yø mbom'mɛto ra̱ Israel. 29 Nu̱ to gä xpá̱ nzohyø ngu̱, xpá̱ nzohyø cu̱, xpá̱ nzohyø papá, xpá̱ nzohyø mamá, xpá̱ nzohyø xisu, xpá̱ nzohyø ba̱si̱, xpá̱ nzohyø häi ngue tɛnngui̱, pɛ yø ciento nni̱di̱tho gá̱ ngu̱'a̱ te da̱ di̱ni̱ ngue'a̱ te gä xpá̱ nzogui. Ra̱ pa di 'yɛ̱p'ʉ p'ʉya, di t'u̱nna̱ te para za̱ntho. 30 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ hnu̱ ma̱nsu̱ ua, pɛ nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, ts'ʉtho da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ. Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ hnu̱ ma̱nsu̱ ua, pɛ nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, ja da̱ni̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ.

20

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ yø nzäbi ta̱hyø mɛfi.

1 Nu̱na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ gu̱tra̱ nzäbi. Tengu̱tho n'na ra̱ n'yohʉ bi̱ ma mxu̱di̱tho ngue da̱ honyø mɛfi da̱ tʉcyø uva. 2 Bi gohmi̱ ra̱ cohi yø mɛfi ngue nu̱'a̱ n'na pa ra̱ 'bɛfi, da̱ gu̱t'i co n'na ra̱ mɛ̱nyu̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ denario. Bi̱ mɛnhyø mɛfi p'ʉ bí ja rá̱ hua̱hi̱ p'ʉya. 3 Mi̱ zʉ'i gʉto xu̱di̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ ma täi ra̱ mmɛ̱hui̱. Bi di̱mp'ʉ ja ra̱ täi mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue hi̱nte pɛfi. 4 Bi 'yɛ̱mbʉya: “Ni̱ mɛ ra̱ 'bɛfi ma̱ hua̱hi̱gä n'yø. Ga̱ ju̱t'a̱ui'a̱ te ni̱ 'yu̱p'ʉ guí ta̱hmi̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. Nu̱'ʉ bi si ra̱ 'bɛfi p'ʉya, bi̱ ma ra̱ 'bɛfi. 5 Mi̱ hyu̱xyadi p'ʉya, ma̱hømbi̱ ma täi ra̱ mmɛ̱hui̱. Bi̱ nthɛui p'ʉ mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue hi̱nte pɛfi. Ma̱hømbi 'yɛtra̱ 'bɛfi rá̱ hua̱hi̱. Mi̱ zʉ'i hyu̱ nde, ma̱hømbi̱ ma täi ra̱ mmɛ̱hui̱. Bi̱ nthɛui mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue hi̱nte pɛfi. Ma̱hømbi 'yɛtra̱ 'bɛfi rá̱ hua̱hi̱. 6 Mi̱ zʉ'i cʉt'a nde, ma̱hømbi̱ ma täi ra̱ mmɛ̱hui̱. Hømbi̱ nthɛui mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue hi̱nte pɛfi. Bi 'yɛ̱mbʉya: “¿Hanja ngue xcá̱ ndethohʉ ua n'yø, hi̱nxcá̱ mpɛhmʉ?” bi 'yɛ̱mbi̱. 7 Bi 'yɛ̱n'ʉ zo p'ʉya: “Xtá̱ ndedähe ua ngue hi̱njon xa̱ xicje ra̱ 'bɛfi”, bi 'yɛ̱mbi̱. Ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱: “Ni̱ mɛ ra̱ 'bɛfi ma̱ hua̱hi̱gä 'mø. Ga̱ ju̱t'a̱ui'a̱ te ni̱ 'yu̱p'ʉ guí ta̱hmi̱”, bi 'yɛ̱mbi̱.

8 Mi̱ dähra̱ nde p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱hui̱ bi xihrá̱ hmi̱qui̱ nu̱na̱ di̱ ma̱ndabi yø mɛfi, bi 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ zonhyø mɛfi ya, gui ju̱tyø nzäbi. Rá̱ mʉdi gui u̱nyø nzäbi'ʉ yø mɛfi rá̱ nzɛguitho xa̱ nzømp'ʉ ja ra̱ 'bɛfi. A nu̱'ʉ xa̱ mpɛfi gä ra̱ pa, rá̱ nzɛguitho gui u̱nyø nzäbi'ʉ”, bi 'yɛ̱mbi̱. 9 Mi̱ nju̱tyø nzäbi ya yø hmi̱qui̱ xi yʉtra̱ 'bɛfi cʉt'a nde. Bi̱ juarpa̱ yø pa, bi u̱nni̱ 'da'a̱ n'na ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ denario. 10 Mi̱ tocabi bi t'u̱nyø nzäbi ya yø hmi̱qui̱ xi̱nde ra̱ 'bɛfi p'ʉya. Bi 'yɛ̱na̱ ngue ma̱n'na xa̱ngu̱ yø nzäbi xti t'u̱nni̱ porque xi̱ mpɛfi gä ra̱ pa. Pɛ mi̱ t'u̱nyø nzäbi, hønda̱ n'na ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ denario bi t'u̱nni̱. 11 Mi̱ hyanyø nzäbi p'ʉya, bi zʉhra̱ mmɛ̱hui̱. 12 Bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱ya yø n'yohʉ 'bʉcua, rá̱ nzɛguitho bi zømp'ʉ ja ra̱ 'bɛfi ya. Conque n'na oratho bi̱ mpɛfi, ¿hanja ngue 'da'igu̱ gá̱ ju̱rca̱he? Nu̱gähe p'ʉya xtá̱ sägähe ra̱ n'ʉ gä ra̱ pa ngue xa̱ mpa ra̱ hya̱di”, bi 'yɛ̱mbi̱. 13 Nu̱'a̱ ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbrá̱ hmi̱qui̱ nya̱ui: “Ague n'yø, nu̱gä hi̱ngra̱ nts'oc'ɛ̱i̱ dí øt'a̱hʉ. Ua̱ngui̱ xtá̱ nya̱hʉ ngue nu̱'a̱ n'na pa ra̱ 'bɛfi, ga̱ ju̱t'aui co n'na ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ denario. 14 Da̱mi̱ hyanni̱ nzäbi'a̱ n'na zi pa xca̱ mpɛfi, ni̱ ma p'ʉya. Nu̱na̱ ma̱ mɛfi rá̱ nzɛguitho xa̱ nyʉtra̱ 'bɛfi, dí̱ nne ga̱ ju̱t'i̱ tengu̱tho dá̱ ju̱t'a̱'i̱. 15 ¿Ua ga̱di̱ ma̱ndagui̱? ¿Ua hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue ga̱ sänsɛ te dí̱ nne ga̱ ørpa̱bi̱ ma̱ mɛ̱nyu̱? ¿Ua gue ga̱di sɛyabi ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui ngue'a̱ ra̱ nho dí̱ nne ga̱ ørpe?” bi 'yɛ̱nna̱ mmɛ̱hui̱.

16 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ya yø mɛfi rá̱ nzɛgui xa̱ nyʉtra̱ 'bɛfi ya, guehya rá̱ mʉdi di t'u̱nyø nzäbi ya. A nu̱ya yø mɛ̱fi rá̱ mʉdi xa̱ nyʉtra̱ 'bɛfi, guehya rá̱ nzɛguitho di t'u̱nyø nzäbi ya. Ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi ts'ofo, pɛ ziyohotho yø ja̱'i̱ bi thanhni̱.

Ma̱hømbi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue da̱ tho, pɛ di bɛ̱nna̱te.

17 Ra̱ Jesús ni̱ hya̱ ra̱ 'yu̱ ngue ni̱ ma Jerusalén, pɛ bi zica̱ n'nanni̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

18 ―A nu̱yá, ya nná̱ mähä Jerusalén. Nu̱na̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱, nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ di̱ ndäpyø hmu̱ yø mmäcja̱ conyø xännba̱te ngue ra̱ ley. Nu̱ya p'ʉya, guehya da̱ zännbi̱ ngue da̱ du̱. 19 Di däpyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Da̱ denni̱, di ʉni̱, 'nɛ̱ di cuatra̱ pont'i̱ ngue da̱ hyo. Pɛ rá̱ hyu̱ pa di bɛ̱nna̱te.

Ra̱ Jesús bi sifi ngue ra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ Xuua di̱ nja yø cargo xtá̱ nhɛ̱ts'i̱.

20 Nu̱na̱ ra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ Xuua, guehya yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zebedeo ya, 'dap'ʉ 'youi rá̱ mamá, bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús. Bi nda̱ntyøhmu̱ na̱ ra̱ xisu, bi xifi ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ ma̱te na̱ ra̱ hya̱ nne da̱ xifi. 21 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Tema̱ ma̱te guí̱ nne ga̱ øt'a̱'i̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ xisu p'ʉya bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Dí̱ nne ngue nu̱p'ʉ ha gui̱ mmi̱ ngue gui̱ nda̱st'abi, guí u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ya yoho ma̱ ts'ʉnt'ʉ 'bʉcua, ngue n'na di̱ mi̱hni̱ n'yɛi, n'na di̱ mi̱hni̱ ga̱ha̱.

22 Pɛ mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ts'ʉnt'ʉ:

―Ague n'yø, hi̱ngui̱ pa̱di̱ te rá̱ nsäui na̱ ra̱ hya̱ guí ähmi̱. ¿Ua da̱ zä gui thohmi̱'a̱ ra̱ n'ʉ ja ngue ga̱ thocä? Porque nu̱gä ma̱thoguitho ja ngue di ʉngä yø ja̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi 'yɛ̱nyø ts'ʉnt'ʉ p'ʉya:

―A̱há̱, da̱ zä ga̱ sägä'be ra̱ n'ʉ.

23 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue ngu̱'a̱, xa̱ndøngu̱ ra̱ n'ʉ ja ngue gui säui, tengu̱tho ra̱ n'ʉ ja ngue ga̱ thocä. Ma̱thoguitho di ʉn'a̱ui yø ja̱'i̱ tengu̱tho ja ngue dí ʉngä yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mmi̱, hi̱ndi̱ tocagui̱ ngue go ga̱ sänni̱ to di̱ mi̱p'ʉ ja ma̱ n'yɛi, ogue to di̱ mi̱p'ʉ ja ma̱ ga̱ha̱. Ma̱ Papá'a̱ ya xa̱ nzänni̱ to di̱ mi̱ n'na ngu̱ n'na ma̱ hyo.

24 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ähya yo nc'ɛ̱i̱ di̱ n'yohʉ, bi̱ mbøcuɛ 'mø mi̱ ba̱hya mi̱ 'dɛt'a yø xädi ra̱ Jesús. 25 Pɛ ra̱ Jesús bi pɛti gätho yø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya guí pa̱hmʉ ngue yø da̱st'abi xa̱ t'ɛ̱ts'i̱, co gätho mi̱'da yø ts'ʉt'abi 'bʉp'ʉ ja yø hni̱ni̱, gä di̱ ma̱nda yø ja̱'i̱. Nu̱ te di̱ ma̱nda yø ts'ʉt'abi ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱, gue'a̱ øt'a̱. 26 Pɛ nu̱'a̱hʉ, 'yo guí̱ nne ngue guí̱ ma̱ndathohʉ yø ja̱'i̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ nne ngue xtá̱ nhɛ̱ts'i̱ rá̱ cargo da̱ mɛfi, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ jatho ngue di̱ mpɛfi da̱ mäxyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui na̱. 27 A nu̱'a̱hʉ ya, nu̱'a̱ da̱ ne di̱ m'mɛt'o ngue gätho yø amigo ya, guehna̱ jatho da̱ gohi ngue ni̱ mɛfihʉ na̱. 28 Conque ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, hi̱mbi 'yɛ̱hɛ̱ ngue n'narbʉ da̱ mi̱ di̱ ma̱ndatho. Sinoque bi 'yɛ̱hɛ̱ ngue di̱ mpɛfi da̱ mäxyø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ høndra̱ 'bäxte da̱ 'yøt'e, asta̱ da̱ du̱ ngue da̱ ya̱ni̱ xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe yoho yø xädä.

29 Mi̱ bømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jericó ra̱ Jesús, bi̱ ntɛt'i xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱. 30 Nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ i̱ nthogui, mi̱ hu̱p'ʉ yoho yø xädä. Mi̱ ba̱hyø xädä ngue guehna̱ ra̱ Jesús ja ngue da̱ thop'ʉ hu̱di̱. Bi̱ mʉhra̱ hmafi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, rá̱ mbom'mɛto'i ra̱ David, da̱mi̱ huɛ̱ga̱'be ―bi 'yɛ̱mbi̱.

31 A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ hu̱hyø xädä, di hɛjpi ngue hi̱ndi̱ mmafi. Pɛ yø xädä p'ʉya, ɛ̱na̱ ma̱n'na ma̱'bɛpi ngue nts'ɛdi ga̱ mafi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, rá̱ mbom'mɛto'i ra̱ David, da̱mi̱ huɛ̱ga̱'be.

32 Ra̱ Jesús bi̱ m'mäi ngue øde hmat'i. Bi zonhyø xädä p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te guí̱ nne ngue di̱ nja'a̱ui?

33 Yø xädä p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, dí̱ nne ngue di̱ nzø ma̱ dä'be.

34 Bi huɛ̱cyø xädä na̱ ra̱ Jesús. Bi dospa̱bi̱ yø dä, pɛ 'bexpi̱ nzø yø dä. Ja̱na̱ngue bi̱ mähä ra̱ Jesús.

21

Ra̱ Jesús bi yʉrbʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, pɛ ɛ̱spa̱bi̱ yø ja̱'i̱, xifi ngue yø da̱st'abi.

1 Nu̱'mø ya ni̱ ma da̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, ya 'yop'ʉ ja ra̱ nyu̱ni̱ ja ra̱ mbonza ja yø olivos. Ja jarbʉtho ra̱ hni̱ni̱ Betfagé. Ra̱ Jesús bi 'yɛt'i yoho yø xädi. 2 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ mɛ nʉ ja ra̱ hni̱ni̱ bí ja nʉ. Nu̱'mø gá̱ cʉt'ui ra̱ hni̱ni̱, gui ti̱mmi̱ p'ʉ da̱ ntha̱t'i̱ n'na ra̱ burru, n'youi rá̱ ba̱si̱. Bá̱ xoqui ngue guá̱ siui ua. 3 Nu̱'mø to di hɛc'a̱ui ngue gui xocui ra̱ burru, gui xihmi̱ ngue honna̱ Hmu̱. Pɛ da̱mi̱ xihmi̱ ngue hi̱nda̱ ya'atho di̱ ndäpi.

4 Ngu̱na̱ bi 'yøt'e para ngue di̱ nja na̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nná̱ pønga̱hya̱ Oja̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: 5 “Da̱mi̱ xihmʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sión, gui 'yɛ̱mphʉ: Nu̱ua guí 'bʉhmʉ, ya bá̱ ɛ̱p'ʉ ni̱ nda̱st'abihʉ da̱ zøcua. Pɛ hi̱ngra̱ tu̱nhni̱ ga̱ 'yo ni̱ da̱st'abihʉ, bá̱ hu̱xa̱ n'na ra̱ burru ngue rá̱ ba̱si̱ n'na ra̱ mbo'øni̱ ngue ra̱ ndu̱, gui 'yɛ̱mphʉ”.

6 Nu̱ya yoho yø xädi ra̱ Jesús bi̱ map'ʉ bi 'yɛt'i ngue bá̱ si ra̱ burru, bá̱ n'youi rá̱ ba̱si̱. 7 Mi̱ zøp'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, yø tu̱hu̱ yø ja̱'i̱ bi ga̱spa̱ yø burru ngue bi̱ nøpa̱ nts'ʉt'i. Bi hyu̱xra̱ burru ra̱ Jesús, bi̱ ma. 8 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di tʉns'yø tu̱hu̱ ngue pøp'ʉ ja ra̱ 'yu̱ ja ngue da̱ thohra̱ Jesús. Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi sa̱jpa̱ yø xi yø palma ngue pøp'ʉ ja ra̱ 'yu̱. 9 O ma̱de p'ʉ ni̱ ma yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. I 'bɛt'o 'da, bá̱ 'bɛfa 'da. Pɛ yø ja̱'i̱ 'da ga̱ matho ngue di johya, i ɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ Oja̱, di ja̱phna̱ rá̱ m'mɛnhni̱ 'bʉcua, guehna̱ ta̱te na̱ya. Guehna̱ rá̱ mbom'mɛto ra̱ David. Oja̱ di ja̱pi̱. Ma̱guesɛ na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱.

10 Nu̱na̱ ra̱ Jesús mi̱ yʉrbʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén. Gä bá̱ yʉns'yø ja̱'i̱ ngue bi̱ nu̱. Di 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―¿Te'o ni̱ n'yohʉ na̱ n'yø?

11 Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ná̱ ya, guehna̱ ra̱ Jesús, rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ na̱, guehna̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret ja ra̱ häi Galilea na̱.

Ra̱ Jesús bi 'yɛtyø ja̱'i̱ mi̱ mpäp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱.

12 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ map'ʉ ja rá̱ ni̱ja̱ Oja̱. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ mpäp'ʉ thi̱nni̱ja̱, da̱ gue'ʉ ma̱di̱ ntäi, gä bi 'yɛt'i. Nu̱ya yø ja̱'i̱ di pøspa̱ yø mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱ yap'ʉ ni̱ 'yɛ̱hɛ̱, bi 'yennba̱ yø mɛ̱xa. 'Nɛ̱ bi 'yennba̱ yø nthu̱ts'i̱'ʉ pä yø paloma. 13 Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱n'Oja̱: “Nu̱na̱ ma̱ ngu̱ngä, ni̱ hu̱ ngue ra̱ ngu̱nga̱ mhmat'Oja̱ na̱”. Pɛ nu̱'a̱hʉ, guí øthʉ ngue ja di̱ mpɛti ua yø bɛ̱.

14 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, bi guatyø xädä 'nɛ̱hyø dogua p'ʉ 'bähra̱ Jesús ngue bi 'yøthe. 15 Pɛ yø hmu̱ yø mmäcja̱ conyø xännba̱te ngue ra̱ ley, mi̱ nu̱ yø milagro øtra̱ Jesús, 'nɛ̱ bi 'yøde te mma̱nyø ba̱si̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, ngue ɛ̱nyø ba̱si̱: “Nu̱na̱ rá̱ mbom'mɛto ra̱ David i ta̱te na̱”, ɛ̱nyø ba̱si̱. Ja̱na̱ngue bi̱ mbøcuɛ. 16 Bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―¿Ua hi̱nguí̱ øde te mma̱nyø ba̱si̱? Da̱mi̱ hɛjpi.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A̱há̱, dí øde. Pɛ, ua hi̱n ga̱di xähmʉ'ʉ yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, ua̱ngui̱ ja nt'ot'i p'ʉ te øtyø ba̱si̱ ya, ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ yø t'ʉba̱si̱, da̱gue'ʉ sʉtho, gá̱ japi ngue da̱ 'yɛ̱ts'a̱'i̱”, ua̱ngui̱ ɛ̱na̱.

17 Bi zop'ʉ yø ja̱'i̱ p'ʉya, i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Betania, ja bá̱ n'oxpʉ.

Ra̱ Jesús bi otra̱ za ngue ra̱ igo.

18 Mi̱ hyaxpʉya, hømbá̱ pengui, i̱ ma Jerusalén. Nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi zä ngue tu̱ ma̱nthu̱hu̱. 19 Bi hyanda̱ n'na nza ra̱ igo p'ʉ ja ra̱ nen'yu̱. Bi̱ ma bá̱ nu̱ 'mø ngue di zʉdi. Pɛ hi̱nte mi̱ zʉdi, sinoque høntho xi c'amyø xi. Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ za:

―Ya hi̱nni̱ mantho di̱ nzʉhni̱ ndät'ä ya grá̱ za ―bi 'yɛ̱mbi̱.

'Bexpi̱ m'manhna̱ za ngue da̱ 'yot'i. 20 Mi̱ nu̱ yø xädi ra̱ Jesús ngue ya fʉdi otra̱ za, di 'yøtho hanja. Bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hague nja ngue n'na zihmantho ya nne da̱ 'yotra̱ za? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

21 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, a nu̱'mø guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ xa̱nho ngue gue'a̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ ngue di̱ nja'a̱ te guí xihmʉ, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ yobɛ̱ni̱ ni̱ mmʉihʉ, hi̱nga̱ hønt'a̱ te gá̱ nu̱hʉ dá̱ japä ra̱ za da̱ zä gui 'yøthʉ, sinoque da̱ zä gui 'yɛ̱mphʉ ra̱ nyu̱ni̱ ja nʉ: “Da̱mi̱ 'uegue grá̱ nyu̱ni̱, i̱ map'ʉ ja ra̱ ja̱the”, gui 'yɛ̱mphʉ. Ra̱ nyu̱ni̱ p'ʉya da̱ 'uegue, di̱ map'ʉ gui ximhmʉ ngue di̱ ma. 22 Ja̱na̱ngue nu̱'mø te guí äphʉ Oja̱, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue di 'da'a̱hʉ Oja̱ te guí äphʉ. Oja̱ p'ʉya, da̱ 'yøt'e ngue di̱ nja'a̱ te gui 'yäphʉ.

Nu̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío bi 'yänna̱ Jesús ngue to bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ te øt'e.

23 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús, bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. Mɛ̱nte xännba̱te p'ʉya, bi guatyø hmu̱ yø mmäcja̱ conyø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague n'yø, ¿hanja te guí øt'e? ¿To bi 'da'i ra̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te guí øt'e?

24 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gä xquet'a̱ ga̱ øt'a̱hʉ n'na ra̱ nt'änni̱ ya. Pɛ gue gui xicjʉ hanja'a̱ ra̱ hya̱ ga̱ än'na̱hʉ, n'namhma̱ ngue xquet'a̱ ga̱ xi'a̱hʉ to bi 'dacä ra̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te dí øt'ä ua. 25 Xiya, ¿te'o bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ra̱ Xuua ngue bi xixya̱bi̱ yø ja̱'i̱? ¿Ua Oja̱ bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱, uague yø ja̱'i̱tho rá̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te bi 'yøt'e?

Yø ja̱'i̱ p'ʉya, di̱ n'yänni̱ te di da̱di̱. Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ga̱ xihmʉ ya 'mø? Nu̱'mø ga̱ xihmʉ ngue Oja̱ bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ te bi 'yøtra̱ Xuua, da̱ 'yɛ̱njʉ p'ʉya: “Xina̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Xuua conná̱ ngueque, ¿hanja ngue hi̱ngá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ 'mø?” da̱ 'yɛ̱njʉ p'ʉya. 26 A nu̱'mø ga̱ xihmʉ ngue yø ja̱'i̱tho bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ te bi 'yøtra̱ Xuua, ya nts'u̱dyø ja̱'i̱. Porque gätho yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ na̱ ra̱ Xuua.

27 Mi̱ da̱hyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Hi̱ndí̱ pa̱cähe to bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te bi 'yøtra̱ Xuua.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ya hi̱ngá̱ xicjʉ na̱ ra̱ hya̱ dí än'na̱hʉ, ni̱ xi̱nga̱ guecä ga̱ xi'a̱hʉ to di 'dacra̱ nt'ɛ̱di̱ na̱ te dí øt'e.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ yoho yø ts'ʉnt'ʉ.

28 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ya̱ui:

―¿Tengu̱ p'ʉ gdí̱ bɛ̱mhmʉ na̱ ra̱ hya̱ ga̱ mma̱ngä ya? N'na ra̱ n'yohʉ di si yoho yø ts'ʉnt'ʉ. Da̱ 'yɛ̱mba̱ n'na'ʉ yø ts'ʉnt'ʉ: “Ague ts'ʉnt'ʉ, ni̱ ma ra̱ 'bɛfi p'ʉ ja ma̱ hua̱hi̱gä”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. 29 Nu̱'a̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ t'ɛtra̱ 'bɛfi, da̱ 'yɛ̱ntho: “Nu̱gä hi̱nga̱ mma”, da̱ 'yɛ̱mbrá̱ papá. Pɛ m'mɛfa p'ʉya di pährá̱ n'yomfɛ̱ni̱, da̱ ma ra̱ 'bɛfi t'ɛt'i. 30 Nu̱'a̱ ma̱n'na rá̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉya hønda̱ xifi ngue da̱ ma ra̱ 'bɛfi. Nu̱na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉya di̱ n'u̱nni̱ ngue da̱ ma ra̱ 'bɛfi, da̱ 'yɛ̱mbi̱: “A̱há̱ papá, ga̱ mmagä 'mø”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. Pɛ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue da̱ ma. 31 Xiya, ¿ndana̱ guehna̱ ya yoho yø ts'ʉnt'ʉ ngue bi 'yøt'e te di̱ ma̱nda rá̱ papá?

Mi̱ da̱hyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Gue'a̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ rá̱ mʉdi bi ts'ofo, bi 'yøt'e te di̱ ma̱nda rá̱ papá ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ma̱hømbi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue yø ngʉthäi 'nɛ̱hyø xisu ngue yø 'yots'om'mäi, ma̱n'na m'mɛt'o da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱'ʉ ngue'a̱hʉ. 32 Porque ra̱ Xuua bi 'yøtra̱ nxixya̱, bá̱ ɛ̱hɛ̱ bi xän'na̱hʉ ra̱ 'yu̱ njua̱ntho, pɛ hi̱ngá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te bi̱ ma̱. Pɛ nu̱ya yø ngʉthäi 'nɛ̱hyø xisu ngue yø 'yots'om'mäi, bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te bi̱ ma̱nna̱ Xuua̱. Pɛ nu̱'a̱hʉ, ma̱da̱gue'a̱ gui̱ nnu̱hʉ te øtyø ja̱'i̱ di pähyø n'yomfɛ̱ni̱ ngue hɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, pɛ hi̱ngá̱ ne xqui pähni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ngue xqui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te bi̱ ma̱nna̱ Xuua.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ hua̱hi̱ ngue ra̱ jomhmi̱.

33 Da̱mi̱ 'yøhmʉ ha rá̱ nja na̱ ra̱ hya̱ ga̱ hyɛcä ya. N'na ra̱ n'yohʉ bi 'yøt'a̱ n'na rá̱ nua̱'uva. Bi føt'e gä rá̱ häi. Bi hoqui hapʉ da̱ dɛ'myø uva 'mø bi̱ nja. 'Nɛ̱ bi hocra̱ n'nøque hapʉ da̱ mi̱hra̱ mähui̱. Bi hyoni̱ to da̱ gonhui rá̱ hua̱hi̱, n'namhma̱ ngue nu̱'mø bi̱ nja yø uva, di̱ t'u̱nna̱ mmɛ̱hui̱'a̱ te di tocabi. Bi̱ ma yap'ʉtho ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya. 34 Mi̱ zønna̱ pa da̱ thʉcyø uva p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱hui̱ bi̱ mɛnhyø hmi̱qui̱ ngue da̱ tu̱ yø uva di tocabi. 35 Pɛ nu̱'ʉ yø mɛfi ma̱mbi̱ 'bʉp'ʉ bí ja rá̱ hua̱hi̱, bi bɛnnba̱bi̱ yø hmi̱qui̱ ra̱ mmɛ̱hui̱ ngue bi ʉni̱. Bá̱ ho 'da, bá̱ pʉndo 'da. 36 Ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya ma̱n'na xa̱ngu̱ yø hmi̱qui̱ hømbi̱ mɛnnbʉ bí ja rá̱ hua̱hi̱. Pɛ nu̱'ʉ yø mɛfi ya ma̱mbi 'bʉp'ʉ ja rá̱ hua̱hi̱, ma̱hømbi ʉnyø mɛfi bi zømp'ʉ 'bʉi.

37 Rá̱ nzɛgui p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱hui̱ ya rá̱ ts'ʉnt'ʉsɛ bi̱ mɛnnbʉ bí 'bʉhyø mɛfi conhui rá̱ hua̱hi̱. Bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱yá, ma ga̱ pɛnhnä na̱ ma̱ ts'ʉnt'ʉ ya. Nu̱'mø bi̱ nu̱ yø mɛfi p'ʉya, da̱ nu̱ ma̱nsu̱, porque ma̱ ts'ʉnt'ʉ na”, bi 'yɛ̱na̱. 38 Pɛ nu̱'mø mi̱ zømp'ʉ 'bʉhyø mɛfi na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ mmɛ̱hui̱, yø mɛfi di̱ n'yɛ̱mbi̱: “Nu̱na̱ ya, guehna̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ ja ngue da̱ gohmi̱ ra̱ hua̱hi̱ na̱ya. Ma ga̱ hohʉ ya, n'namhma̱ ngue ya ma̱ mmɛtihʉ ra̱ hua̱hi̱”, di̱ n'yɛ̱mbi̱. 39 Bi bɛnnba̱bi̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya, bi gʉjma̱xøts'e ra̱ hua̱hi̱, ja bá̱ hop'ʉ.

40 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi 'yänyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'mø ya bi̱ nja ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ da̱ 'yøtra̱ mmɛ̱hui̱ 'mø bi zømp'ʉ 'bʉhyø mɛfi conhui rá̱ hua̱hi̱?

41 Bi 'yɛnyø ja̱'i̱ 'mø mi̱ da̱di̱:

―¿Te 'bɛ'a̱ da̱ jap'ʉ 'mø? Gä da̱ hyo'ʉ yø mɛfi ngue yø dondo, hi̱ndi̱ huɛ̱qui̱. Nu̱'a̱ rá̱ hua̱hi̱ p'ʉya, n'nan'yo mi̱'da yø mɛfi hønda̱ gonhui ra̱ hua̱hi̱. Nu̱ya yø mɛfi da̱ gonhui rá̱ hua̱hi̱ p'ʉya, nu̱'mø bi zønna̱ pa da̱ thʉcyø uva, di däpra̱ mmɛ̱hui̱'a̱ te di tocabi.

42 Ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Guí pa̱hmʉ xa̱nho ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na ra̱ do hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho yø hyønni̱gu̱, guehna̱ ra̱ do brá̱ 'bɛbo p'ʉ brá̱ fʉhra̱ ja̱do na̱. Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ xa̱ nzän'Oja̱ ngue di̱ nja ya. A nu̱jʉ p'ʉya, dí ɛ̱mhmʉ ngue ma̱zihotho te øt'Oja̱”, ɛ̱nna̱ hya̱.

43 Ja̱na̱ngue nu̱yá, mi̱ ja ngue xqui sohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱, pɛ ya hi̱n'na̱ ya. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ ya, gue'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ 'yøtra̱ nho i̱ nne Oja̱ da̱ 'yøtyø ja̱'i̱. 44 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ zoxma̱ xøts'e ra̱ do, da̱ føhra̱ ja̱'i̱. A nu̱'mø da̱ dähra̱ do ngue da̱ zoxra̱ ja̱'i̱, da̱ xɛni̱.

45 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ 'nɛ̱hyø fariseo mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ bi hyɛcra̱ Jesús, bi̱ n'yo yø mmʉi ngue go sihna̱ ra̱ hya̱ na̱. 46 'Bexque'a̱ bi̱ ne xti bɛntra̱ Jesús ngue xta̱ ngot'i. Nja ngue bi zu̱pi̱ xti̱ mbøcuɛ yø ja̱'i̱, ja̱na̱ngue hi̱mbi̱ bɛnt'i̱. Porque gätho yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ na̱ ra̱ Jesús.

22

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ da̱nts'i̱hmɛ̱ di̱ nja.

1 Ra̱ Jesús ma̱hømbi̱ hyoni̱ te gui hyɛjpa̱ yø hya̱ xihyø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

2 ―Nu̱na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ di̱ mbita yø ja̱'i̱ ngue da̱ zo rá̱ 'yɛ. Ɛ̱̱ntho n'na ra̱ da̱st'abi di̱ mbita yø ja̱'i̱ ngue da̱ nu̱ ra̱ ngo 'mø bi̱ ntha̱trá̱ ts'ʉnt'ʉ. 3 Bi̱ mɛnhyø mɛfi ngue da̱ si yø ja̱'i̱ nu̱ya xa̱ mbita ngue da̱ nu̱ ra̱ ntha̱ti̱. Pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bá̱ ts'i, hi̱mbi̱ ne bá̱ ɛ̱hɛ̱. 4 Ma̱hømbi̱ mɛnhmi̱'da yø mɛfi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱: “Ga̱ 'youi, bá̱ xihmi̱ yø ja̱'i̱ ya xtá̱ mbitagä, ngue ya xtá̱ nsä tengue da̱ ts'i. Ya xtá̱ ho ma̱ nda̱ni̱ xi̱ noqui. Ya xtá̱ nsä xa̱nho. Bá̱ xihmʉ ngue da̱ ɛ̱hɛ̱ da̱ nu̱ ra̱ ntha̱ti̱”, bi 'yɛ̱mbyø mɛfi. 5 Pɛ yø ja̱'i̱ bi ts'i hi̱mbi̱ ne bá̱ ɛ̱hɛ̱. Nu̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ bi̱ ma dra̱ 'bɛfi rá̱ hua̱hi. Ma̱n'na nc'ɛ̱i̱ p'ʉya, di sigue ngue mpätho. 6 Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya bi bɛntyø nzite xi̱ mɛnhna̱ nda̱st'abi, bi ʉni̱, bi hyo 'da. 7 Ra̱ da̱st'abi p'ʉya bi 'yɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ mbøcuɛ. Bi̱ mɛnhyø soldado ngue da̱ ho'ʉ yø ja̱'i̱ bi ho yø nzite. Bá̱ u̱rpa̱bi̱ yø hni̱ni̱ ya yø hyote. 8 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbyø mɛfi p'ʉya: “Nu̱gä ya xtá̱ nsä ngue ra̱ ntha̱ti̱ di̱ nja, pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ya xtá̱ zofo, hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ ngue xta̱bá̱ thocua'ʉ. 9 Pɛ nu̱ya ni̱ mähä p'ʉ ja yø 'yu̱ ya. To bi zä ma̱ ja̱'i̱ gui̱ nthɛhʉ, bá̱ xihmʉ ngue da̱ ɛ̱hɛ̱ da̱ nu̱ ra̱ ntha̱ti̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 10 Nu̱'ʉ yø mɛfi p'ʉya bi̱ map'ʉ bí ja yø 'yu̱ bi sifi. Nu̱ ha̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ nthɛui, gä bá̱ si. Bá̱ si yø ts'oc'ɛ̱i̱, bá̱ si yø hoja̱'i̱. Ja̱na̱ngue bi yu̱hyø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ ngu̱.

11 Ra̱ da̱st'abi p'ʉya, mi̱ yʉt'a̱mbo rá̱ ngu̱ ngue da̱ nu̱ yø ja̱'i̱ xi ts'ofo. Bi nu̱ p'ʉya ngue 'bʉp'ʉ n'na nc'ɛ̱i̱ hi̱ngui̱ he rá̱ he tengu̱tho yø he yø ja̱'i̱ sänni̱go ngue ra̱ ntha̱ti̱. 12 Bi 'yɛ̱mbʉya: “Ague n'yø, ¿hague xqui cʉtua ya? 'Nɛ̱ hi̱ngui̱ he ni̱ he tengu̱ he yø ja̱'i̱ nu̱ya sänni̱go ngue nnu̱ ra̱ ntha̱ti̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ hi̱nte ga̱ nda̱tho. 13 Ra̱ da̱st'abi p'ʉya bi 'yɛ̱mbyø mɛfi: “Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, da̱mi̱ tu̱rpa̱ui yø gua 'nɛ̱hyø 'yɛ. 'Yɛmmi̱ p'ʉ thi ja ra̱ 'bɛxu̱i̱, ja di̱ nzomp'ʉ, 'nɛ̱ ja di gu̱xpʉ yø ts'i”, bi 'yɛ̱mbi̱. 14 Porque xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi ts'ofo, pɛ ziyohotho yø ja̱'i̱ bi thanhni̱.

I̱ nnepyø nsʉiui ra̱ Jesús ngue da̱ 'yɛ̱mbi̱ hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi di̱ nju̱tra̱ mɛ̱nyu̱ i̱ njʉi.

15 Yø fariseo p'ʉya bi̱ nhɛca̱hya̱ ha di japi ngue da̱ jʉjpa̱tho häi te ga̱ ya̱ ra̱ Jesús para ngue da̱ zäp'ʉ di ya̱pa̱ m'mɛfa. 16 Ja̱na̱ngue bi̱ mɛnhyø n'yohʉ p'ʉya, bi̱ mähä 'da yø ja̱'i̱ ra̱ Herodes ngue bá̱ nya̱ui ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, dí pa̱cähe ngue grá̱ hoga̱ n'yohʉ, porque gä pønma̱nho ra̱ hya̱ guí̱ mma̱. Ma̱jua̱ni̱ ngue guí xännba̱te'a̱ ra̱ hya̱ nne Oja̱ ngue gdá̱ n'yohʉ. Ni̱ xi̱ngui̱ su̱'a̱ te mbɛ̱n'na̱'i̱ yø ja̱'i̱. Ma̱da̱gue'a̱ ja yø cargo 'da yø n'yohʉ gui ya̱ui, pɛ hi̱ngui̱ su̱ gui xifi ndana̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. 17 A nu̱yá, dí̱ nne guí xicje ya, ¿ua xa̱nho ngue di nju̱tra̱ mɛ̱nyu̱ ähra̱ da̱st'abi, uague hi̱n'na̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

18 Pɛ ra̱ Jesús ya pa̱tho te mbɛ̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ nguehna̱ ra̱ nt'änni̱ ørpe, i sämhya̱tho. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―¿Hanja ngue guí sämhya̱ga̱hʉ? 19 Da̱mi̱ 'yu̱rca̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ nu̱'a̱ ga̱di̱ u̱mhmʉ 'mø bi gʉp'a̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ra̱ da̱st'abi.

Bi u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ p'ʉya ngue da̱ nu̱. 20 Mi̱ nu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿To rá̱ hmi̱ na̱ n'youi ra̱ mɛ̱nyu̱ ja ua? ¿To rá̱ thu̱hu̱ na̱ ra̱ thu̱hu̱ n'youi ra̱ mɛ̱nyu̱?

21 Mi̱ da̱hyø ja̱'i̱ ya̱ui ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Guehna̱ ra̱ da̱st'abi na̱ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ya̱ui:

―Nu̱'a̱ ja ngue gui 'yøthʉ ya, da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ di tocabi ra̱ da̱st'abi. Da̱ gue Oja̱ p'ʉya, da̱mi̱ u̱nhnʉ'a̱ te di tocabi.

22 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ i da̱hra̱ Jesús, mi̱ 'yøhyø nsʉiui, di 'yøtho, ya hi̱mbi̱ zä ha xti japi te mbɛ̱nnbi̱. Bi zop'ʉ p'ʉya.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima.

23 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, bi̱ ma 'da yø saduceo, nu̱ya ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima. Bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

24 ―Ague grá̱ xännba̱te, nu̱p'ʉ ja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: nu̱'mø bi du̱ n'na ra̱ n'yohʉ, 'nɛ̱ hi̱ndi̱ m'mʉhyø ba̱si̱, nu̱ rá̱ xisu ra̱ ánima da̱ zogui, nu̱'a̱ rá̱ n'yohʉ ra̱ ánima gue'a̱ di̱ ntha̱tui ra̱ 'danxu̱'a̱, n'namhma̱ ngue di̱ m'mʉhyø ba̱si̱ tengu̱tho 'mø xti̱ m'mʉhyø ba̱si̱ ra̱ ánima. 25 A nu̱yá, nu̱ua dí 'bʉhmʉ ya, xi'mø ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue di 'bʉ'i yoto ma̱'yohʉ ngue ɛda̱di̱ ncu̱. Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ ma̱ da̱, di̱ ntha̱ti̱. Pɛ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa da̱ du̱, 'nɛ̱ hi̱ndi̱ m'mʉhyø ba̱si̱. Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ rá̱ n'yohʉ ra̱ ánima m'mɛfa bi̱ m'mʉi, go di̱ ntha̱tui ra̱ 'danxu̱'a̱. 26 Pɛ xquet'a̱ da̱ du̱ ra̱ n'yohʉ 'nɛ̱ hi̱ndi̱ m'mʉhyø ba̱si̱. Di siguetho di̱ ntha̱tra̱ xisu 'mø bi du̱ ra̱ ndø, asta̱ gue'mø bi du̱ gä yoto ma̱'yohʉ. 27 Mi̱ zʉdi ngue bi̱ m'mʉhmi̱ gä yoto ma̱'yohʉ na̱ ra̱ xisu p'ʉya, xquet'a̱ 'nɛ̱hsɛ ra̱ xisu da̱ du̱. 28 A nu̱yá, xi'mø ra̱ pa da̱ni̱ bɛ̱nna̱te yø ánima ya, ¿ndana̱ gue'a̱ ya yoto ma̱'yohʉ rá̱ mmɛti ra̱ xisu? Porque gä bi̱ m'mʉhmi̱.

29 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ya̱ui:

―Hi̱nguí̱ pa̱di̱ ha rá̱ nja ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ. Porque hi̱nga̱ guep'ʉ gá̱ ndi̱nni̱ mmʉihʉ'a̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro. 'Nɛ̱ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ hangu̱ rá̱ ts'ɛdi Oja̱ i ja. 30 A nu̱'mø bi bɛ̱nna̱te yø ánima, da̱ gohi tengu̱tho yø anxɛ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ya hi̱ndi̱ ntha̱tyø ja̱'i̱. 31 Nu̱na̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima. Porque nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: “Guecä drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Abraham. Drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Isaac. Drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Jacob”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. 32 Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue nu̱p'ʉ 'bʉ Oja̱, hi̱ngui̱ tu̱ yø te yø ánima.

33 Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ xännba̱te ra̱ Jesús, yø ja̱'i̱ di 'yøtho.

Nu̱ya yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, bi̱ ma̱nna̱ Jesús ndana̱ ra̱ hya̱ ma̱ da̱tho ja ts'ɛdi da̱ 'yøtyø ja̱'i̱.

34 Mi̱ 'yøhyø fariseo ngue ra̱ Jesús bi̱ da̱pra̱ hya̱ yø saduceo, bi̱ nhɛca̱ hya̱ p'ʉya ngue honi̱ ha di japra̱ hya̱ da̱ xihra̱ Jesús. 35 Nu̱'a̱ n'na'ʉ yø fariseo xännba̱te ra̱ ley, bi̱ ma bá̱ sämhya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

36 ―Ague grá̱ xännba̱te, xi'ʉ yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja rá̱ ley Oja̱, ¿ndana̱ ra̱ hya̱ ɛxa̱ ma̱ da̱tho di ja ts'ɛdi Oja̱ ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱?

37 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ guí änngui̱, guehna̱ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue ma̱thoguitho gui̱ ma̱hmʉ Oja̱ co gätho ni̱ mmʉihʉ. Hønt'a̱ guí̱ mbɛ̱mhmʉ'a̱”. 38 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, guehna̱ ɛxa̱ ma̱ da̱tho di ja ts'ɛdi Oja̱ ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ na̱ya. 39 Nu̱na̱ rá̱ yoho ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ p'ʉya, 'nɛ̱ di ja ts'ɛdi Oja̱ ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱, guehna̱ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, tengu̱tho gni̱ ne ngue di̱ ma ma̱ma̱di̱'i̱”, ɛ̱nna̱ hya̱. 40 Guehya yoho yø hya̱ 'bɛt'o ya ngue gätho mi̱'da yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱. Porque nu̱ya gä mi̱'da yø hya̱ bi 'yotra̱ Moisés co 'nɛ̱hyø pønga̱hya̱ Oja̱, høntho xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ha di̱ ma̱ Oja̱, co 'nɛ̱hyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui di̱ ma̱di̱.

Ra̱ Jesús bi xihyø ja̱'i̱ ngue ra̱ Cristo hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho.

41 Nu̱p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, tobe 'bärpʉtho yø fariseo. 42 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'a̱ t'ɛ̱mbi̱ ra̱ Cristo, ¿ua guí pa̱hmʉ to rá̱ ts'ʉnt'ʉ'a̱?

Yø fariseo p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'a̱ ra̱ Cristo, gue'a̱ rá̱ mbom'mɛto ra̱ David ―bi 'yɛ̱mbi̱.

43 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Pɛ ¿hanja na̱ ra̱ hya̱ bi bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo ra̱ David 'mø? Porque ra̱ David, bi̱ ma̱ ngue rá̱ Hmu̱'a̱ ra̱ Cristo. Ra̱ David bi 'yɛ̱na̱: 44 “Nu̱na̱ Oja̱, nu̱'mø mi̱ zojba̱gui̱ ma̱ Hmu̱, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xifi, bi 'yɛ̱mbi̱: Da̱mi̱ mi̱cua ja ma̱ n'yɛigä ya, asta̱ gue'mø ga̱ øt'e ngue guí̱ ma̱nda gätho'ʉ ni̱ nsʉiui”, bi 'yɛ̱mbi̱. 45 Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue ra̱ David, nu̱'mø nnønna̱ Cristo, ni̱ hu̱ti̱ ngue rá̱ Hmu̱. Ja̱na̱ngue ra̱ Cristo di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho, ma̱da̱gue'a̱ ngue rá̱ mbom'mɛto ra̱ David.

46 Ni̱ xi̱nga̱ n'na nc'ɛ̱i̱ xta̱ mba̱di̱ te xti da̱hya yø hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús. Bi mʉ'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya ngue nu̱ya yø nsʉiui ra̱ Jesús bi zu̱ ngue ni̱mantho xta̱ 'yørpa̱bi̱ yø nt'änni̱.

23

Ra̱ Jesús bi xihyø ja̱'i̱ ngue hi̱nda̱ 'yøt'e tengu̱tho øtyø xännba̱te ngue ra̱ ley 'nɛ̱hyø fariseo.

1 Ra̱ Jesús bi zofo gätho yø ja̱'i̱ co 'nɛ̱hyø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

2 ―Nu̱'ʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley 'nɛ̱hyø fariseo, guehya ɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue bi t'u̱nyø 'bɛfi ngue di̱ nxännba̱te te ga̱ mbønna̱ ley bi 'yotra̱ Moisés. 3 Ja̱na̱ngue nuya yø hya̱ di̱ ma̱nda ngue gui 'yøthʉ, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Nu̱'mø te di 'bɛp'a̱hʉ ngue gui 'yøthʉ, da̱mi̱ 'yøthʉ. Pɛ 'yoguí øthʉ tengu̱tho ga̱ 'yo ya yø xännba̱te ya, porque nu̱yá, nu̱'a̱ ra̱ hya̱ xännba̱te, hi̱nga̱ gue'a̱ øt'a̱. 4 A nu̱na̱ ra̱ ley xännba̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøt'e, hi̱njongui̱ hät'i da̱ 'yøt'e. Porque ɛ̱ntho ra̱ nda̱te 'bɛni̱ di du̱tyø ja̱'i̱, pɛ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ hät'i da̱ du̱ts'i̱. Ni̱ xi̱nga̱ n'na rá̱ saha di̱ nne di̱ mfäxte ngue di tøxra̱ 'bɛni̱. 5 Nu̱ te gä øt'e, ga̱ 'yøt'e ngue høntho di 'yɛ̱xpʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱. Porque di ho te øt'e, ngue nu̱p'ʉ ja yø dɛ̱ 'nɛ̱p'ʉ ja yø gu̱yʉni̱, xa̱ cuatyø sʉcua̱ ngue nt'ot'i rá̱ hya̱ Oja̱. 'Nɛ̱ di ho ngue søt'a̱ häi yø he. 6 Nu̱p'ʉ ha øt'a̱ ngo yø ja̱'i̱, da̱ guep'ʉ ja yø ni̱ja̱, huantho yø nthu̱ts'i̱ ta̱te xa̱nho ngue ja hu̱p'ʉ. 7 'Nɛ̱ di ho ngue nu̱p'ʉ ja yø täi, di respeta yø ja̱'i̱ ha gui zɛngua. 'Nɛ̱ di ho 'mø t'ɛ̱mbi̱ ngue yø xännba̱te.

8 Pɛ nu̱'a̱hʉ, 'yo guí̱ nne gui 'yɛ̱xʉ ngue di hu̱'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue gyø xännba̱tehʉ. Porque n'natho ni̱ xännba̱tehʉ 'bʉi, gue'a̱ ɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue ra̱ Cristo'a̱. A nu̱'a̱hʉ, gä ga̱di̱ ncu̱thohʉ. 9 Nu̱ua ja ra̱ häi, 'yo toni̱ ja̱'i̱ gni̱ hu̱ti̱ ngue ni̱ Papáhʉ. Porque nu̱'a̱ ni̱ Papáhʉ, hønda̱ n'na i 'bʉi, pɛ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉi. 10 'Yo guí̱ nne da̱ 'yøt'e ngue yø hmu̱'a̱hʉ yø ja̱'i̱. Nu̱'a̱ da̱ 'yøt'e ngue yø hmu̱ yø ja̱'i̱, høndra̱ Cristo'a̱ ra̱ hmu̱. 11 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ mpɛfi ngue fäxrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, guehna̱ ta̱te na̱ ngue gätho'a̱hʉ. 12 Porque nu̱'a̱ nne ngue ma̱n'na di hnu̱ ma̱nsu̱, gue'a̱ ma̱n'na ts'ʉtho hnu̱ ma̱nsu̱'a̱. Pɛ nu̱'a̱ øt'e ngue hi̱ngui̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ga̱ mbɛ̱ni̱, gue'a̱ ma̱n'natho hnu̱ ma̱nsu̱'a̱.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ te øtyø xännba̱te ngue ra̱ ley, da̱ guehyø fariseo.

13 Ague gyø xännba̱tehʉ ngue ra̱ ley conyø fariseo, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ, ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ gyø hoja̱'i̱hʉ. Go guí cothʉ ra̱ 'yu̱, hi̱n ga̱di japhʉ yø ja̱'i̱ ngue da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱hʉ guí̱ nne gui sohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ nne ngue da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱, hi̱n ga̱di japhʉ.

14 Ague gyø xännba̱tehʉ ngue ra̱ ley conyø fariseo, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ, ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ gyø hoja̱'i̱hʉ. Porque guí tu̱nnba̱hʉ yø ngu̱ yø 'danxu̱. Guí hät'i ngue guí ɛ̱mbi̱ gui xa̱nnba̱hʉ te pɛts'i. Pɛ para ngue guí corpa̱hʉ yø dä yø ja̱'i̱, ndø ya'atho gui̱ mmat'Oja̱hʉ. Pɛ nu̱yá, ma̱thoguitho ra̱ castigo gui thohmʉ ngue guí̱ njahʉ p'ʉ.

15 Ague gyø xännba̱tehʉ ngue ra̱ ley conyø fariseo, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ, ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ gyø hoja̱'i̱hʉ. Ndap'ʉ bi zä gui 'yohʉ ua ja ra̱ häi, gui 'daxhʉ yø ja̱the ngue gui homhmʉ yø ja̱'i̱ da̱ dɛnna̱ hya̱ guí xännba̱tehʉ. Nu̱'mø ya gá̱ 'bäthʉ n'na ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ dɛnna̱ hya̱ guí xännba̱tehʉ, nu̱na̱ ra̱ ja̱'i̱ gui 'bäthʉ, da̱ gohi ngue ndoble ra̱ castigo da̱ thop'ʉ ja ra̱ ni̱du̱ ngue'a̱hʉ.

16 Nu̱ to gä guí xännba̱tehʉ ra̱ hya̱ 'nɛ̱ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ teni̱ bønna̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ. Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ di ya̱t'a̱ n'na ra̱ hya̱ ngue da̱ 'yøt'e, 'nɛ̱ bi 'yɛ̱xa̱ ntestigo ra̱ ni̱ja̱, guí xännba̱tehʉ yø ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi di̱ nja'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ ja̱'i̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱xa̱ ntestigo ra̱ oro ja mbo ra̱ ni̱ja̱, guí xihmʉ ra̱ ja̱'i̱ ngue ja ts'ɛditho da̱ 'yøt'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma̱. 17 Pɛ ngue ma̱'bɛdi ni̱ mmʉihʉ, hi̱nguí̱ ti̱mhmʉ teni̱ bønna̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ. ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue mi̱ts'ʉ ta̱te ra̱ oro ngue ra̱ ni̱ja̱, nu̱na̱ øt'e ngue xa̱ndʉxqui ra̱ oro? 18 Xquet'a̱ nu̱ya yø ja̱'i̱ ɛ̱xa̱ ntestigo ra̱ altar ngue tema̱ hya̱ di ya̱tra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøt'e, guí xännba̱hʉ ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi da̱ 'yøtra̱ ja̱'i̱'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱. Pɛ nu̱'mø ngue bi 'yɛ̱xa̱ ntestigo ra̱ ja̱'i̱'a̱ ra̱ 'bøt'e xa̱ jäxpʉ ja ra̱ altar, guí xihmʉ ra̱ ja̱'i̱ ngue ja ts'ɛditho da̱ 'yøtra̱ ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱. 19 Pɛ ngue ma̱'bɛdi ni̱ mmʉihʉ, hi̱nguí̱ ti̱mhmʉ teni̱ bønna̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ. ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue mi̱ts'ʉ ta̱te ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ 'bøt'e ngue ra̱ altar, ngue'a̱ ga̱ ndʉxqui ra̱ 'bøt'e? 20 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ɛ̱xa̱ ntestigo ra̱ altar hi̱nga̱ høndra̱ altar ɛ̱xa̱ ntestigo, sinoque ɛ̱xa̱ ntestigo'a̱ te gä ja p'ʉ ja ra̱ altar. 21 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ɛ̱xa̱ ntestigo ra̱ ni̱ja̱, hi̱nga̱ høndra̱ ni̱ja̱ ɛ̱xa̱ ntestigo, sinoque gue'a̱ Oja̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ɛ̱xa̱ ntestigo ra̱ ja̱'i̱. 22 Xi mma̱ngu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱xa̱ ntestigo ma̱hɛ̱ts'i̱, gue'a̱ rá̱ nthu̱ts'i̱ Oja̱ ɛ̱spa̱bi̱ ntestigo. Da̱ guesɛ Oja̱ p'ʉya, porque go bí hu̱p'ʉ bí ja rá̱ nthu̱ts'i̱ ma̱hɛ̱ts'i̱'a̱.

23 Ague gyø xännba̱tehʉ ngue ra̱ ley conyø fariseo, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ, ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ gyø hoja̱'i̱hʉ. Nu̱'a̱ ra̱ diezmo ga̱di̱ u̱nhnʉ Oja̱, ga̱di̱ u̱nni̱ te gä guí ti̱mhmʉ asta̱ ra̱ xa̱c'a̱ndehe ga̱di̱ u̱nhnʉ ra̱ diezmo Oja̱. Da̱ guehra̱ anís, da̱ guehra̱ comino ga̱di̱ u̱nhnʉ ra̱ diezmo Oja̱. Ya xa̱nho ngue ngu̱na̱ guí øthu̱, pɛ nu̱p'ʉ ja ra̱ ley, i̱ mma̱mp'ʉ ma̱n'na ra̱ hya̱ ngue ja ts'ɛditho gui 'yøthʉ. Porque nt'ot'i ra̱ hya̱ ngue ma̱hyoni̱tho gui̱ n'yo ma̱nhohʉ, 'nɛ̱ di̱ nja ni̱ nhuɛ̱ca̱tehʉ, 'nɛ̱ ma̱jua̱ni̱ ngue gä da̱ gue'a̱ te gdi̱ n'yohʉ. Guehna̱ ra̱ hya̱ ja ts'ɛditho ngue gui 'yøthʉ na̱ya, da̱ guehra̱ diezmo da̱mi̱ siguetho guí u̱nhnʉ Oja̱. 24 Nu̱ya te gäma̱ hya̱ guí xännba̱tehʉ, 'nɛ̱ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ te ni̱ bøni̱. Go gui ørpa̱hʉ ma̱su̱ ya yø hya̱ zits'ʉtho ja ts'ɛdi, pɛ nu̱ya yø hya̱ ma̱ da̱tho ja ts'ɛdi ngue gui 'yøthʉ, hi̱nga̱ ɛguí ørpa̱hʉ ma̱su̱ xa̱nho ya.

25 Ague gyø xännba̱tehʉ ngue ra̱ ley conyø fariseo, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ, ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ gyø hoja̱'i̱hʉ. Porque ma̱xøts'etho di̱ nɛ̱qui̱ ngue gyø hoja̱'i̱hʉ, pɛ mbo ni̱ mmʉihʉ, gyø bɛ̱hʉ ngue hønt'a̱ te pɛs'yø ja̱'i̱ so ni̱ mmʉi gui hya̱nnba̱hʉ. 26 Ague gyø fariseohʉ, hi̱ngui̱ ti̱nni̱ mmʉi teni̱ bøn'a̱ guí øthʉ. 'Be da̱ bo mbo ni̱ mmʉihʉ, n'namhma̱ ngue 'nɛ̱hma̱ xøts'e ni̱ do'yohʉ di̱ nɛ̱qui̱ ngue xta̱nho.

27 Ague gyø xännba̱tehʉ ngue ra̱ ley conyø fariseo, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ, ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ gyø hoja̱'i̱hʉ. Porque nu̱'a̱hʉ, tengu̱tho yø panteón, ngue ma̱zihotho gui̱ nɛ̱qui̱ ma̱xøts'e ngue ma̱t'axqui, pɛ mbo yø panteón ma̱ndø nts'otho ngue yu̱p'ʉ yø do'yo yø ánima. 28 Guí̱ njathʉ p'ʉya, ma̱xøts'etho di̱ nɛ̱qui̱ ngue xa̱nho te gni̱ 'yohʉ, pɛ mbo ni̱ mmʉihʉ, ma̱dits'ʉ ha da̱di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ'a̱ tengue ma̱jua̱ni̱, høndra̱ nts'o i ja mbo ni̱ mmʉihʉ.

29 Ague gyø xännba̱tehʉ ngue ra̱ ley conyø fariseo, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ, ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ gyø hoja̱'i̱hʉ. Nu̱ya yø pønga̱hya̱ Oja̱ xa̱ tho ma̱nja̱m'mø, go ga̱di hojpa̱hʉ yø panteón. Nu̱ya yø ánima xa̱ 'yøtra̱ nho, asta̱ xcá̱ japhʉ yø døni̱ yø do 'bäp'ʉ ha o yø ánima. 30 Guí ɛ̱mhmʉ p'ʉya: “Nu̱'mø xca̱bá̱ m'mʉhmʉ'ʉ yø pa bá̱ m'mʉhma̱ mboxitahʉ, hi̱nxca̱ fäxʉ ngue xca̱ hohʉ yø pønga̱hya̱ Oja̱”, guí ɛ̱mhmʉ. 31 Pɛ nu̱'mø ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ, ya guí pa̱hmʉ xa̱nho ngue yø ba̱si̱'a̱hʉ yø hyote nu̱ya bi hyopyø pønga̱hya̱ Oja̱. 32 ¿Te guí tømhmʉ ya? Da̱mi̱ 'yøthʉ nts'ɛdi tengu̱tho xa̱ 'yøt'a̱ m'mɛt'o ni̱ mboxitahʉ.

33 Guí 'bʉhmʉ tengu̱tho yø c'ɛ̱ya̱ ngue n'youi ra̱ nda̱te. ¿Ha di zä gui̱ mpomhmʉ ra̱ castigo p'ʉ ja ra̱ ni̱du̱? 34 A nu̱yá, ga̱ pɛnhnä yø pønga̱hya̱ p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ, ga̱ pɛnhnä p'ʉ yø ba̱mhya̱, ga̱ pɛnhnä p'ʉ yø xännba̱te. Nu̱ 'da'ʉ p'ʉya gui hyohʉ, gui cuathʉ ra̱ pont'i̱. Mi̱'da p'ʉya, gui ʉmhmʉ p'ʉ ja yø ni̱ja̱. Mi̱'da p'ʉya guí cu̱hmʉ, nu̱'mø bi 'dagui ngue di̱ ma mi̱'da yø hni̱ni̱, guí̱ mma guá̱ homhmʉ. 35 Ja̱na̱ngue nu̱p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ, gä ja da̱ ma ma̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ ra̱ castigo i ja ngue di̱ nja ngue yø hoja̱'i̱ xa̱ tho. Da̱ fʉp'ʉ bá̱ tu̱ ra̱ hoja̱'i̱ Abel asta̱ guep'ʉ i̱ ntu̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Berequías, nu̱na̱ ra̱ Zacaría bi hyo ni̱ mboxitahʉ p'ʉ ha gui̱ nhyacui ra̱ ni̱ja̱ ra̱ altar. 36 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ya, ngue nu̱na̱ ra̱ castigo ja ngue di̱ nja, ngu̱na̱ da̱ thogui gätho yø ja̱'i̱ 'bʉhya.

Ra̱ Jesús bi där'ma̱n'ʉ rá̱ mmʉi 'mø mi̱ hyandra̱ hni̱ni̱ Jerusalén.

37 Ague gyø mmɛ̱ngu̱hʉ Jerusalén, gue'e gui hophʉ yø pønga̱hya̱ Oja̱, da̱ gue'ʉ yø ma̱mhya̱ Oja̱ bi 'bɛn'na̱hʉ gui pʉndothohʉ. Xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ dá̱ ne ngue ga̱ pɛn'na̱hʉ tengu̱tho ra̱ øni̱ 'mø di pɛtyø ba̱si̱ ngue di huits'i conyø zahua, da̱di ja'a̱hʉ p'ʉ. Pɛ hi̱ngá̱ nehʉ. 38 A nu̱yá, da̱ hyɛc'a̱hʉ p'ʉ Oja̱ ya. 39 Dí xi'a̱hʉ ngue ya hi̱nni̱ mantho gui nnu̱jʉ asta̱ gue'mø da̱ 'yɛ̱hra̱ pa gui 'yɛ̱mhmʉ: “Di ja̱prá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱ bá̱ pɛnhua”, gui 'yɛ̱mhmʉ.

24

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa da̱ xotra̱ ni̱ja̱.

1 Nu̱na̱ ra̱ Jesús mi̱ bømma̱ xøts'e ra̱ ni̱ja̱, ya ja ngue da̱ ma. Bi guatyø xädi ngue u̱ti̱ te ja ra̱ ni̱ja̱. 2 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya guí̱ nnu̱hʉ te ja ra̱ ni̱ja̱ ya. Pɛ ga̱ xi'a̱hʉ'a̱ te ma̱jua̱ni̱. Nu̱na̱ ra̱ ni̱ja̱ na̱ya, bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa da̱ xotyø ja̱'i̱ na̱. Xøgue di̱ nxʉdi, hi̱n hapʉ nmi̱ nɛ̱qui̱ ra̱ ni̱ja̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús te di̱ nja hante rá̱ nzɛgui yø pa.

3 Nu̱p'ʉ ni̱ hyandra̱ ni̱ja̱, ja ni̱ gop'ʉ ra̱ nyu̱ni̱ bí ja ra̱ mbonza ja yø olivos. Ja i̱ mɛp'ʉ yø xädi ra̱ Jesús. Bi̱ mi̱p'ʉ bi zøni̱. Bi guatyø xädi p'ʉya ngue ya̱sɛui, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Dí̱ nne gui xicje nja̱m'mø di̱ nja ya yø hya̱ guí̱ mma̱, ngue da̱ xotra̱ ni̱ja̱ yø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ da̱mi̱ xicje tema̱ hmɛ̱ya di̱ nja'mø guá̱ ɛ̱hɛ̱, da̱ gue'mø bi gua'a̱ nxi̱mhäi, te 'bɛ'a̱ ma̱ hmɛ̱ya di̱ nja.

4 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Da̱mi̱ mfähmʉ xa̱ndønho, 'yo guí̱ nne ngue to da̱ hyä'a̱hʉ. 5 Porque xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di̱ n'yo ngue da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱: “Go guecä drá̱ Cristogä ya”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. Gue'a̱ di hyät'i xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱'a̱ p'ʉya. 6 Nu̱'mø gá̱ 'yøhmʉ ngue ya ja yø da̱tu̱nhni̱, ogue gui 'yøhmʉ ngue ya ja ngue di̱ nja yø tu̱nhni̱, 'yo sä guí su̱hʉ. Porque jatho ngue ya ngu̱'a̱ ja ngue di̱ nja. Pɛ hi̱nga̱ gue'ʉ yø hmɛ̱ya'ʉ ngue rá̱ nzɛgui. 7 Da̱ nangyø nación ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ tu̱nhni̱ mi̱'da yø nación. Da̱ nangyø da̱st'abi ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ tu̱nhni̱ mi̱'da yø da̱st'abi. Di̱ nja yø thu̱hu̱, di̱ nja yø guɛ̱hi̱. Di̱ 'ya̱n'a̱häi ndap'ʉ bi zä. 8 Ja da̱ fʉp'ʉ ra̱ n'ʉ ja ngue da̱ tho'a̱ m'mɛfa yø ja̱'i̱ p'ʉya.

Bi xihyø xädi ra̱ Jesús ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ, da̱ ts'ʉi.

9 Da̱ ma ma̱dä'i ngue da̱ ma ma̱'ʉni̱'a̱hʉ, 'nɛ̱ da̱ tho'a̱hʉ. Ndap'ʉ bi zä da̱ zʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. 10 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ hyɛp'ʉ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Asta̱ di däsɛ yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui da̱ zʉi. 11 Xa̱ngu̱ yø fɛhni̱ pønga̱hya̱ di̱ m'mʉi, da̱ 'yɛ̱na̱ ngue Oja̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱. Gue'a̱ di hyät'i xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱'a̱. 12 Nu̱'mø ya bi zɛhra̱ nts'o, xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛspʉ'a̱ gui̱ ma̱hyø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui. 13 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nda̱ hyɛga̱gui̱, xi̱nda̱ ha̱ngu̱ ra̱ n'ʉ da̱ thogui, gä da̱ zɛti, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nya̱nná̱ te na̱. 14 Hante ngue da̱ zɛgui te ja ngue gä di̱ nja, da̱ ma ma̱'yoni̱ na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ gä rá̱ ngʉni̱ mxi̱mhäi n'namhma̱ ngue gätho yø ja̱'i̱ da̱ ba̱di̱ ha di̱ njap'ʉ di̱ nzo rá̱ 'yɛ Oja̱.

15 Xquet'a̱ gui̱ nnu̱hʉ ngue di̱ nja ya yø hya̱ bi̱ ma̱nna̱ pønga̱hya̱ Daniel, ngue nu̱p'ʉ ja ra̱ xɛqui ma̱dʉxquibi, ja di ts'omp'ʉ yø ja̱'i̱. (A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di xädi, di̱ n'yo rá̱ mmʉi 'mø bi̱ nu̱ ngue di̱ nja ya yø hya̱ ja ua.) 16 Nu̱'mø gá̱ nu̱hʉ ngue ya bi̱ nja'a̱ p'ʉya, nu̱ yø ja̱'i̱ di 'bʉp'ʉ ja ra̱ häi Judea, da̱ 'dagui, di̱ map'ʉ ja yø xa̱nthø. 17 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di tøhma̱ xøts'e rá̱ ngu̱, 'yo di ɛ̱na̱ ngue di̱ ma mbo rá̱ ngu̱ ngue te da̱ ha̱, sinoque da̱ 'dagui. 18 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di 'yo ra̱ 'bɛfi, hi̱ndi̱ ma rá̱ ngu̱ ngue da̱ ca̱ rá̱ tu̱hu̱, sinoque da̱ 'dagui n'nahma̱ntho. 19 Pɛ huɛ̱ca̱te yø xisu di ha̱dyø ba̱si̱'a̱ ra̱ pa'a̱, ogue di sʉdyø ba̱si̱. 20 Da̱mi̱ 'yäphʉ Oja̱ ngue nu̱ya yø hya̱ ja ua, hi̱nda̱ gue'mø ra̱ pa ngue xta̱ nsɛ di̱ nja, ni̱ xi̱nga̱ gue'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya di̱ nja. 21 Porque xa̱ndøn'ʉtho te da̱ thohyø ja̱'i̱'a̱ ra̱ pa'a̱. Nu̱ te di̱ nja, hi̱nja̱m'mø xa̱ njap'ʉ asta̱ gue'mø ma̱mbá̱ fʉ'a̱ nxi̱mhäi. 'Nɛ̱ ya hi̱nni̱ mantho da̱ hnu̱ ngue ma̱høndi̱ njap'ʉ. 22 Nu̱na̱ Oja̱, ya xa̱ nzänni̱ ngue hi̱nga̱ ya'atho yø pa di̱ nja̱ na̱ ra̱ nda̱te na̱. A nu̱'mø ngue ya'atho di̱ nja, ya hi̱njonda̱ bongui̱. Pɛ da̱ 'yøt'e ngue da̱ thotho, porque Oja̱ di̱ ma̱hya yø ja̱'i̱ ya xa̱ huanhni̱.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ ngue di̱ n'yo xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ ne ngue da̱ hyätya yø ja̱'i̱ ya ɛ̱c'ɛ̱i̱.

23 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ, 'yo sä guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ya yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ: “Nu̱ua, ja bí 'bʉcua ra̱ Cristo”, ogue da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ: “Ni̱nguehnʉ ja bí 'bʉhnʉ”, da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ. 24 Porque xa̱ngu̱ yø ndøbɛthani̱ di̱ n'yo ngue da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱: “Go guecä drá̱ Cristogä ya”, ogue da̱ 'yɛ̱mbi̱: “Go guecä rá̱ pønga̱hya̱gä Oja̱ ya”, da̱ 'yɛ̱na̱. 'Nɛ̱ da̱ zä da̱ 'yøtyø milagro. Nu̱ya yø milagro da̱ 'yøt'e, guehya da̱ ne ngue di hyätyø ja̱'i̱ nu̱ya yø thanhni̱ Oja̱ ya. 25 Pɛ nu̱yá, da̱di 'bɛt'o'a̱hʉ ya yø hya̱ ja ngue di̱ nja m'mɛfa.

26 Nu̱'mø toni̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ: “Nu̱nʉ bí ja ra̱ da̱po, ja bí 'bʉhnʉ ra̱ Cristo”, da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ, 'yo sä gui pähä p'ʉ ha da̱ si'a̱hʉ. Ogue da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ: “Nu̱p'ʉ bí ja n'na ra̱ cuarto ma̱'ya̱gui̱, ja bí 'bʉp'ʉ”, da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ, 'yo sä guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 27 Porque nu̱'mø bi zønna̱ pa da̱ ɛ̱hra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, gätho yø ja̱'i̱ da̱ nu̱. Tengu̱tho ra̱ huɛi 'mø bí yot'i, gä handyø ja̱'i̱ ndap'ʉ bi zä. 28 Nu̱p'ʉ ha di 'bʉhyø ja̱'i̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ tha̱spa̱ ra̱ güɛnda, ja di̱ njap'ʉ ra̱ castigo.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue ma̱hønda̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi.

29 Nu̱'mø bi tho'ʉ yø nda̱te di̱ nja, di̱ m'mɛxu̱i̱ ra̱ hyadi 'nɛ̱hra̱ za̱na̱. Da̱ tähyø sø bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱ te gä bí ja ma̱ya̱, gä di pädi ha thogui. 30 Nu̱nʉ ma̱ya̱, di̱ nja ra̱ hmɛ̱ya ngue ra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. Ndap'ʉ bi zä da̱ra̱ zonyø ja̱'i̱ 'mø bi thandra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱ n'youi ra̱ gu̱i̱. Da̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue ma̱guesɛ, porque ma̱thoguitho ja rá̱ ts'ɛdi. 31 Ngu̱ di̱ nya̱ ra̱ corneta, nu̱'ʉ yø anxɛ da̱ n'youi, da̱ mɛnhni̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, ngue di pɛrpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ nu̱ya xa̱ huanhni̱.

Bi̱ nhyɛjpa̱bi̱ ra̱ hya̱ n'na nza ra̱ igo.

32 Da̱mi̱ pa̱hmʉ na̱ ra̱ hya̱ ga̱ hyɛcä ya, ngue gdá̱ hyɛjpa̱bi̱ ra̱ hya̱ n'na nza ra̱ igo. Nu̱'mø ya bi c'amyø 'yɛza ngue bi 'dogui, gui pa̱hmʉ p'ʉya ngue ya ni̱ ma di pat'i xa̱nho häi. 33 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ ja ngue di̱ nja ya. Nu̱'mø gá̱ nu̱hʉ ngue bi̱ nja ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue ya xma̱ nguerpʉtho ga̱ ma ɛ̱hɛ̱. 34 Nu̱ya yø hmɛ̱ya dí xi'a̱hʉ ya, da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue guehya di̱ nja ya hante ngue da̱ du̱ yø ja̱'i̱ 'bʉhyø pa ja p'ʉya. 35 Nu̱ te bí ja ma̱ya̱, 'nɛ̱cua ja ra̱ häi hi̱ngui̱ za̱i̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, ja para za̱ntho na̱.

Hi̱ngui̱ fa̱di tema̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱.

36 I pa̱sɛ Oja̱ tema̱ pa di̱ nja ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ. Ni̱ xi̱ngyø anxɛ di pa̱di̱, ni̱ xi̱nga̱ gueque dí pa̱di̱ tema̱ pa di̱ nja, ma̱da̱gue'a̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉgui Oja̱. 37 Tengu̱tho bá̱ nja'mø yø pa ma̱mbá̱ m'mʉhra̱ Noé, xquet'a̱ ngu̱'a̱ di̱ nja'a̱ ra̱ pa da̱ ɛ̱hra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya. 38 Porque nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, mi̱ si̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱, ma̱di̱ ntha̱ti̱ 'da, ja t'äpyø t'i̱xu̱ 'da. Pɛ hi̱mbi̱ u̱nna̱ güɛnda yø ja̱'i̱ te ja ngue di̱ nja, asta̱ ja gue'mø ra̱ pa mi̱ yʉrbʉ ja ra̱ barco ra̱ Noé. 39 Ja bi ba̱hyø ja̱'i̱ te ja ngue di̱ nja'mø ya jap'ʉ ra̱ nda̱te 'ye bi juadi gätho yø ja̱'i̱. Ma̱høndi̱ njarbʉtho yø ja̱'i̱ 'mø bá̱ ɛ̱hra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya. 40 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, yoho yø n'yohʉ 'dap'ʉ da̱di̱ mpɛfi. N'na nc'ɛ̱i̱ da̱ ts'its'i, n'na nc'ɛ̱i̱ da̱ gohi. 41 Yoho yø xisu 'dap'ʉ di̱ ncʉni̱. N'na nc'ɛ̱i̱ da̱ ts'its'i, n'na nc'ɛ̱i̱ da̱ gohi.

42 Ja̱na̱ngue da̱mi̱ ndø'ma̱tehʉ, porque hi̱nguí̱ pa̱di̱ tema̱ pa, tema̱ ora da̱ ɛ̱p'ʉ ni̱ Hmu̱hʉ. 43 Da̱mi̱ pa̱hmʉ na̱ ra̱ hya̱ ja ua, ngue n'na ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱, nu̱'mø da̱ ba̱di̱ tema̱ ora da̱ zøhra̱ bɛ̱ p'ʉ ja rá̱ ngu̱'a̱ di̱ nxu̱i̱, di̱ mfädi xa̱nho, hi̱ndi̱ n'a̱ha̱. Porque hi̱ndi̱ n'u̱ni̱ da̱ sojpa̱ rá̱ ngu̱ ngue da̱ fɛ̱. 44 Xquet'a̱ da̱mi̱ njathʉ p'ʉya, da̱mi̱ ndø'ma̱tehʉ. Porque nu̱'a̱ ra̱ ora ngue hi̱nte di so ni̱ mmʉihʉ, xi'mø gue'a̱ ra̱ ora da̱ zøhra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱'a̱.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ yoho yø hmi̱qui̱, n'na ra̱ hmi̱qui̱ ngue ra̱ 'yøde, n'na ra̱ hmi̱qui̱ ngue hi̱ngrá̱ 'yøde.

45 Ga̱ xi'a̱hʉ te 'bɛ'a̱ da̱ 'yøtra̱ ja̱'i̱ bi di̱nna̱ mmʉi hanja ra̱ hya̱, nu̱ te sifi da̱ 'yøt'e, gue'a̱ da̱ 'yøt'a̱. Guehna̱ tengu̱tho n'na ra̱ hmi̱qui̱ ngue da̱ ma ma̱fäti te'o 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ rá̱ hmu̱. Nu̱'mø bi zønna̱ ora di̱ nsi̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱ ma̱fäti, da̱ 'ui̱ni̱. 46 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui ra̱ hmi̱qui̱ nu̱na̱ da̱ 'yøt'e te di 'bɛprá̱ hmu̱. Nu̱'mø bi zøhrá̱ hmu̱ da̱ di̱ni̱ ngue da̱di̱ mpɛfi. 47 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ te gä pɛsrá̱ hmu̱, gä di fätrá̱ hmi̱qui̱. 48 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hmi̱qui̱ ngue ra̱ ts'oc'ɛ̱i̱, da̱ 'yɛ̱mp'ʉ ja rá̱ mmʉi ngue hi̱m'be da̱ zøhrá̱ hmu̱. 49 Da̱ mʉdi da̱ mʉtyø mmi̱mhmi̱qui̱ui. Da̱ ma ra̱ hmi̱nhni̱ p'ʉya. 50 Nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ ra̱ hmi̱qui̱ p'ʉya, nu̱'a̱ ra̱ pa ra̱ ora ngue hi̱ngui̱ tø'mrá̱ hmu̱, da̱ gue'a̱ ra̱ ora da̱ zø'a̱. 51 Nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ p'ʉya, ma̱thoguitho da̱ mɛi, pɛts'i ngue da̱ xɛni̱. Di 'yɛmp'ʉ ni̱ gohyø ja̱'i̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱ yø hoja̱'i̱. Ja di̱ nzomp'ʉ p'ʉya, 'nɛ̱ ja di gu̱xpʉ yø ts'i.

25

'Dɛt'a yø hmu̱te i hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ ra̱ Jesús.

1 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱, gui̱ nhyɛjpa̱bi̱ 'dɛt'a yø hmu̱te bi du̱xyø nyot'i ga̱ zø conna̱ aceite. Guehya ndø'ma̱te ngue di hyʉnna̱ novia 'mø bi zøhrá̱ ndø bá̱ ɛ̱p'ʉ. 2 Nu̱ya 'dɛt'a yø hmu̱te p'ʉya, cʉt'a'ʉ yø m'mɛmmʉi, xi̱mmi̱ cʉt'a'ʉ yø njammʉi. 3 A nu̱'ʉ cʉt'a yø hmu̱te ma̱'bɛdi yø mmʉi, bi du̱xyø nyot'i, pɛ hi̱mbi̱ du̱x hma̱n'na ra̱ aceite da̱ hyom'mø bi guahra̱ aceite ga̱ zø yø nyot'i. 4 A nu̱ya yø hmu̱te ngue yø njammʉi bi du̱xyø nyot'i, pɛ bi du̱x hma̱n'na ra̱ aceite da̱ hyoni̱. 5 A nu̱'a̱ ra̱ novio nthø'mi̱ p'ʉya, hi̱nha ni̱ 'ya̱ni̱. Mi̱ nnetha̱ yø hmu̱te p'ʉya, gä bi̱ n'a̱ha̱. 6 Mi̱ zo ma̱de ra̱ xu̱i̱ p'ʉya, bi t'øde ngue bá̱ ɛ̱nna̱ hmafi n'na nc'ɛ̱i̱, bi 'yɛ̱na̱: “Bá̱ ɛ̱cua ra̱ novio ya. Ga̱ 'yo ni̱ ma güí c'athʉ”, bi 'yɛ̱mbyø hmu̱te. 7 Mi̱ nangui̱ gätho yø hmu̱te, ya mi̱ ts'ʉtho zø yø nyot'i, bi̱ ne xta̱ xirpa̱ ma̱n'na ra̱ aceite ngue di̱ nzø xa̱nho. 8 Nu̱ya cʉt'a yø hmu̱te ma̱'bɛdi yø mmʉi bi 'yɛ̱mbya yø hmu̱te ngue yø njammʉi: “Da̱mi̱ 'dacjets'ʉ ni̱ aceiteui, porque ma̱ nyot'igähe ya nne da̱ huɛ̱t'i̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 9 Pɛ nu̱'ʉ yø hmu̱te ngue yø njammʉi, ɛ̱ntho 'mø mi̱ da̱di̱: “Hi̱nda̱ zä'a̱, porque nu̱'mø ga̱ 'da'a̱he ra̱ aceite guí homhmʉ, m'mɛfa ya hi̱n'yʉ te di̱ nzø ma̱ nyot'ihe. A nu̱yá, ma̱n'na xa̱nho ni̱ mähä p'ʉ bí 'bä ra̱ aceite, bá̱ tänna̱ aceite guí hyomhmʉ”, bi 'yɛ̱mbi̱. 10 Bi̱ ma ra̱ thän'aceite'ʉ yø hmu̱te ma̱'bɛdi yø mmʉi p'ʉya. Pɛ ra̱ novio ya bi zøhø. A nu̱ya yø hmu̱te ya xi̱ nsä, 'da i yʉthʉ mbo ra̱ ngu̱ ra̱ novio ya. Bi nøtra̱ goxthi p'ʉya. 11 Mi̱ ma n'nøt'e ra̱ goxthi p'ʉya, ja bi zø'ʉ mi̱ cʉt'a yø hmu̱te xi̱ ma ra̱ thän'aceite, bi 'yɛ̱mbʉya: “Ague grá̱ hmu̱, da̱mi̱ xoga̱he ra̱ goxthi”, bi 'yɛ̱mbi̱. 12 Pɛ ra̱ novio bi 'yɛ̱mbi̱: “Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱gä hi̱ndí̱ pa̱'a̱hʉ”, bi 'yɛ̱mbi̱. 13 Da̱mi̱ njathʉ p'ʉya, ya xqui̱ nsähʉ 'mø ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. Porque hi̱ngui̱ pa̱hmʉ tema̱ pa, tema̱ ora da̱ ɛ̱hɛ̱.

Bi hyɛcra̱ hya̱ ra̱ Jesús ngue ra̱ mɛ̱nyu bi̱ ma ma̱fäti yø mɛfi.

14 Nu̱na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ di̱ ma̱nda yø ja̱'i̱ ua, gui̱ nhyɛjpi tengu̱tho n'na ra̱ n'yohʉ ja ngue da̱ ma n'na ra̱ häi yap'ʉtho. Bi zonhyø mɛfi ngue di däprá̱ mɛ̱nyu̱, da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi mɛ̱nte ra̱ pa da̱ ma. 15 N'na ngu̱ n'na yø mɛfi bi u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ hangu̱ da̱ zä da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi. Nu̱'a̱ n'na ra̱ mɛfi bi u̱nni̱ cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱. Ma̱n'na ra̱ mɛfi p'ʉya, bi u̱nni̱ yo ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱. Ma̱n'na ra̱ mɛfi p'ʉya, bi u̱nna̱ n'na ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱. Mi̱ däpra̱ mɛ̱nyu̱ yø mɛfi na̱ ra̱ hmu̱, bi̱ ma yap'ʉtho p'ʉya. 16 Nu̱na̱ ra̱ mɛfi bi̱ ndäpi cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱, bi 'yørpa̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ mɛ̱nyu̱ bi t'u̱nni̱. Mi̱ cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ bi da̱ha̱. 17 Nu̱na̱ ra̱ mɛfi bi̱ ndäpi yo ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱, bi 'yørpa̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ mɛ̱nyu̱ bi t'u̱nni̱. Mi̱ yo ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ bi da̱ha̱. 18 Pɛ nu̱na̱ ra̱ mɛfi bi̱ ndäpa̱ n'na ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱, bi 'ya'ma̱ n'na ra̱ ots'i. Ja bi gärpa̱ p'ʉ rá̱ mɛ̱nyu̱ rá̱ hmu̱.

19 Mi̱ ma ya'a̱tho yø pa p'ʉya, bi zøhrá̱ hmu̱ yø mɛfi. Bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ güɛnda'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ xi däpi. 20 Rá̱ mʉdi bi zo'a̱ rá̱ mɛfi xi däpi cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱. Gä bi däprá̱ hmu̱'a̱ 'dɛt'a ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ mi̱ ha̱. Bi 'yɛ̱mbi̱: “Ague grá̱ hmu̱, cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ gá̱ däqui, pɛ jaua mi̱ cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ dá̱ ta̱ha̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 21 Nu̱'a̱ ra̱ hmu̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbrá̱ mɛfi: “Ya xa̱nho grá̱ hoga̱ mɛfi, hi̱ngá̱ nhyɛtho. Gá̱ pømma̱nho co nu̱'a̱ zits'ʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ dá̱ fät'a̱'i̱. A nu̱yá, ma̱n'na xa̱ngu̱ ga̱ fät'a̱'i̱ ya. Nu̱ya hangu̱ ra̱ pa di̱ nja'i̱ mpähä ya”, bi 'yɛ̱mbi̱. 22 Bi zø'a̱ ra̱ mɛfi xi̱ ndäpi yo ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ p'ʉya. Bi 'yɛ̱mbrá̱ hmu̱: “Ague grá̱ hmu̱, yo ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ gá̱ däqui, pɛ jaua mi̱ yo ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ dá̱ ta̱ha̱, ya goho ma̱hua̱hi̱'a̱ ya”, bi 'yɛ̱mbi̱. 23 Ra̱ hmu̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbrá̱ mɛfi: “Ya xa̱nho grá̱ hoga̱ mɛfi, hi̱ngá̱ nhyɛtho. Gá̱ pømma̱nho co nu̱'a̱ zits'ʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ dá̱ fät'a̱'i̱. A nu̱yá, ma̱n'na xa̱ngu̱ ga̱ fät'a̱'i̱ ya. Nu̱ya hangu̱ ra̱ pa di̱ nja'i̱ mpähä ya”, bi 'yɛ̱mbi̱. 24 Rá̱ nzɛguitho bi zø'a̱ ra̱ mɛfi xi̱ ndäpa̱ n'na ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ p'ʉya. Bi 'yɛ̱mbrá̱ hmu̱: “Ague grá̱ hmu̱, nu̱gä dí pa̱di̱ ngue guí ya̱ ma̱nzaqui. Guí ä'a̱ te hi̱nxca̱ ta̱ha̱. Guí xoc'a̱ te hi̱nxca̱ pɛfi. 25 Ja̱na̱ngue nu̱gä dí su̱'i̱. Dá̱ cät'ä häi ni̱ mɛ̱nyu̱. Pɛ nu̱yá, jaua na̱ te ni̱ mmɛti ya”, bi 'yɛ̱mbi̱. 26 Nu̱'a̱ ra̱ hmu̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbrá̱ mɛfi: “Ua go grá̱ ts'omɛfi n'yø, gue grá̱ ndø da̱nhyɛ̱i̱. Guí ɛ̱ngui̱ ngue dí äcä'a̱ te hi̱nxtá̱ ta̱ha̱. Guí ɛ̱ngui̱ ngue dí xocä'a̱ te hi̱nxtá̱ pɛfi. 27 Ua̱ngui̱ xta̱ nzä xqui dä ma̱ mɛ̱nyu̱gä p'ʉ ja ra̱ banco. Nu̱'mø ma̱ søhø, ua̱ngui̱ xti̱ ndäcrá̱ nzäbi ma̱ mɛ̱nyu̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 28 Nu̱na̱ ra̱ hmu̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbyø mɛfi 'bʉp'ʉ: “Nu̱na̱ ra̱ mɛfi 'bʉcua, da̱mi̱ hyannba̱ui'a̱ n'na ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ha̱. Da̱mi̱ u̱nnui ra̱ mɛ̱nyu̱'a̱ ra̱ mɛfi ha̱ 'dɛt'a ma̱hua̱hi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱. 29 Porque nu̱'a̱ ra̱ mɛfi ya xa̱ngu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ha̱, gue'a̱ ma̱n'natho ma̱ t'u̱nni̱'a̱. Pɛ nu̱'a̱ ra̱ mɛfi zits'ʉtho ha̱, da̱ tha̱nnba̱bi̱'a̱ zits'ʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ha̱. 30 A nu̱na̱ ra̱ mɛfi hi̱ngui̱ nne te da̱ mɛfi, da̱mi̱ 'yɛmhmʉ p'ʉ thi na̱. Ja di̱ nzomp'ʉ 'nɛ̱ ja di gu̱xpʉ yø ts'i”, bi 'yɛ̱mbi̱.

Gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi da̱ tha̱spa̱ ra̱ güɛnda.

31 Nu̱na̱ ra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, 'mø bá̱ ɛ̱hɛ̱ ngue di̱ nda̱st'abi, da̱ n'youi yø anxɛ. Nu̱p'ʉ da̱ mi̱, ja di̱ njap'ʉ ra̱ ts'ʉt'abi. 32 Gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi ja di̱ mpɛti p'ʉ di̱ hu̱ti̱. Di 'ueque n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱ tengu̱tho ra̱ mändɛ'yo 'mø sicyø chivo p'ʉ ha 'bʉhyø dɛ'yo. 33 Nu̱'ʉ yø dɛ'yo di go'a̱ n'yɛi, nu̱'ʉ yø chivo di go'a̱ nga̱ha̱. 34 Nu̱'a̱ ra̱ da̱st'abi da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ di gop'ʉ ja rá̱ n'yɛi: “Bí 'yɛ̱hmʉ ua dí 'bʉi, di ja̱p'a̱hʉ ma̱ Papá. Porque ngu̱'a̱ bá̱ sänni̱ ngue di̱ nja hante ngue di̱ nhohra̱ xi̱mhäi, ngue nu̱ua ha dí ma̱nda ja guí̱ m'mʉhmʉ ua. 35 Porque nu̱gä dá̱ ntu̱ ma̱nthu̱hu̱, pɛ gá̱ 'dacjʉ ra̱ hmɛ̱ dá̱ si. Nu̱'mø ma̱ nthu̱the, gá̱ 'dacjʉ ra̱ dehe dá̱ si. Nu̱'mø ma̱ n'yo n'nanni̱ n'na ra̱ häi, gá̱ 'dacjʉ ra̱ ts'äya. 36 Nu̱'mø hi̱n'yʉ ra̱ u̱lu ga̱ he, gá̱ 'dacjʉ ra̱ u̱lu dá̱ he. Nu̱'mø ma̱ hyɛ̱nni̱, gá̱ ma güi zɛnguaga̱hʉ. Nu̱'mø ma̱ o ra̱ fädi, gá̱ ma güa̱ nu̱jʉ”, da̱ 'yɛ̱mbi̱.

37 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya bi̱ nhohyø ts'oqui, da̱ 'yɛ̱mbra̱ Hmu̱: “Ague grá̱ Hmu̱, ¿nja̱m'mø dá̱ nu̱'a̱he ngue gui tu̱ ma̱nthu̱hu̱, 'nɛ̱ dá̱ 'da'a̱he ra̱ hmɛ̱ gá̱ si? ¿Nja̱m'mø dá̱ nu̱'a̱he ngue guí tu̱the, 'nɛ̱ dá̱ 'da'a̱he ra̱ dehe gá̱ si? 38 ¿Nja̱m'mø dá̱ nu̱'a̱he ngue gá̱ n'yo n'nanni̱ n'na ra̱ häi, 'nɛ̱ dá̱ 'da'a̱he ra̱ ts'äya? ¿Nja̱m'mø dá̱ nu̱'a̱he ngue hi̱n'yʉ ra̱ u̱lu gui hye, 'nɛ̱ dá̱ 'da'a̱he ra̱ u̱lu gá̱ hye? 39 ¿Nja̱m'mø dá̱ nu̱'a̱he ngue gá̱ hyɛ̱nni̱, ogue gá̱ 'yo ra̱ fädi, 'nɛ̱ dá̱ ma di zɛngua'a̱he?” 40 Nu̱'a̱ ra̱ da̱st'abi da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱: “Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue nu̱'a̱ te gä gá̱ 'yørpa̱hʉ ya ma̱ cu̱gä 'bʉcua, ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱ yø ja̱'i̱, pɛ nu̱ te ra̱ 'bäxte gá̱ 'yørpa̱hʉ ya, go gá̱ fäxca̱hʉ'a̱”, da̱ 'yɛ̱mbi̱.

41 Ra̱ da̱st'abi p'ʉya da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ni̱ gop'ʉ ja rá̱ ga̱ha̱: “Da̱mi̱ 'uehmʉ ua dí 'bʉi, porque hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho'a̱hʉ Oja̱. A nu̱yá, guí̱ mmähä ra̱ castigo ja ra̱ sibi i ja para za̱ntho. Guehna̱ ra̱ sibi bi zän'Oja̱ ngue di̱ ma ra̱ zithu̱ co 'nɛ̱'ʉ yø anxɛ tɛnni̱. 42 Porque nu̱gä, nu̱'mø ma̱ ntu̱ ma̱nthu̱hu̱, hi̱ngá̱ 'dacjʉ ra̱ hmɛ̱ xcá̱ si. Nu̱'mø ma̱ ntu̱nthe, hi̱ngá̱ 'dacjʉ ra̱ dehe xcá̱ si. 43 Dá̱ n'yo n'nanni̱ n'na ra̱ häi, pɛ hi̱ngá̱ 'dacjʉ ra̱ ts'äya. Ja'mø hi̱n'yʉ ra̱ u̱lu ga̱ he, pɛ hi̱ngá̱ 'dacjʉ ra̱ u̱lu xcá̱ he. Bi̱ nja ra̱ ora dá̱ hyɛ̱nni̱, 'nɛ̱ dá̱ o ra̱ fädi, pɛ hi̱ngá̱ ma güi zɛnguaga̱hʉ”. 44 Mi̱ da̱'ʉ yø ja̱'i̱ ts'o p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Hmu̱: “Ague grá̱ Hmu̱, ¿nja̱m'mø dá̱ nu̱'a̱he ngue guí tu̱ ma̱nthu̱hu̱, 'nɛ̱ hi̱ndá̱ 'da'a̱he ra̱ hmɛ̱ xqui si? ¿Nja̱m'mø dá̱ nu̱'a̱he ngue gui tu̱the, 'nɛ̱ hi̱ndá̱ 'da'a̱he ra̱ dehe xqui si? ¿Nja̱m'mø dá̱ nu̱'a̱he ngue gá̱ n'yo n'nanni̱ n'na ra̱ häi, 'nɛ̱ hi̱ndá̱ 'da'a̱he ra̱ ts'äya? ¿Nja̱m'mø dá̱ nu̱'a̱he ngue hi̱n'yʉ ra̱ u̱lu gui hye, 'nɛ̱ hi̱ndá̱ 'da'a̱he ra̱ u̱lu xqui hye? ¿Nja̱m'mø dá̱ nu̱'a̱he ngue gá̱ hyɛ̱nni̱, ogue gá̱ 'yo ra̱ fädi, 'nɛ̱ hi̱ndá̱ ma xca̱bi zɛngua'a̱he?” 45 Ra̱ da̱st'abi p'ʉya da̱ 'yɛ̱mbi̱: “Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue nu̱'mø hi̱n tema̱ 'bäxte gui 'yørpa̱hʉ ya yø ja̱'i̱ 'bʉcua hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱ yø ja̱'i̱, go gueque hi̱nguí̱ nne gui fäxca̱hʉ”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. 46 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, guehya da̱ ma ra̱ castigo para za̱ntho ya. A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ya bi̱ nhohyø ts'oqui, di t'u̱nna̱ te para za̱ntho.

26

Yø nsʉiui ra̱ Jesús ya sänni̱ ngue da̱ hyo.

1 Ra̱ Jesús, mi̱ juadi bi̱ ma̱ gätho ya yø hya̱ ya, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

2 ―Guí pa̱hmʉ ngue ma̱nyo patho di̱ nja ra̱ ngo ngue ra̱ pascua ya. Da̱ gue'mø ɛdi ja ra̱ ngo da̱ ma ma̱ dä ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue da̱ ma ma̱ cuati ra̱ pont'i̱.

3 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ conyø xännba̱te ngue ra̱ ley, conyø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío, gä bi̱ mpɛti p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Caifás, nu̱na̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱. 4 Ja bi̱ nhɛca̱ hya̱ p'ʉ, bi zänni̱ ha di japi ngue di bɛntra̱ Jesús da̱ hyo. 5 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi zänni̱, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱nga̱ gue'mø ɛra̱ ngo di̱ mbɛnt'i̱, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ nangyø ja̱'i̱, da̱ ya̱ni̱ ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

N'na ra̱ xisu bi xispa̱ ra̱ aceite rá̱ ya̱ ra̱ Jesús.

6 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Betania ja rá̱ ngu̱ ra̱ Simu̱ nu̱na̱ xi 'yøthe m'mɛt'o ngue mi̱ 'ya rá̱ do'yo. 7 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, ya si̱hmɛ̱ p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa. Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱, bi yʉt'a̱mbo n'na ra̱ xisu ni̱ du̱ n'na ra̱ m'mo aceite ngue ra̱ alabastro. I yu̱p'ʉ ra̱ aceite ma̱zihotho ga̱ yʉni̱, xa̱ndøngu̱ rá̱ mu̱ui. Bi xispa̱bi̱ ra̱ aceite rá̱ ya̱ ra̱ Jesús. 8 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús mi̱ nu̱ te øtra̱ xisu, bi̱ mbøcuɛ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue bi̱ ma ma̱'ʉni̱tho na̱ ra̱ aceite na̱? 9 Xa̱ndøngu̱ rá̱ mu̱ui na̱, xta̱ nzä xta̱ 'bä ngue xti t'u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ yø hyoya.

10 Mi̱ 'yøhra̱ Jesús te mma̱nyø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Oguí sʉhmʉ na̱ ra̱ xisu 'bʉcua, porque xa̱nho te ørque. 11 A nu̱ya yø hyoya guí̱ mma̱mhmʉ, hangu̱ ra̱ pa guí̱ nnu̱hʉ ya yø hyoya. Pɛ nu̱gä hi̱nga̱ nza̱mhmʉ ua. 12 A nu̱na̱ ra̱ aceite bi xisca̱ ma̱ ya̱ na̱ ra̱ xisu, ya bi̱ nja'a̱ te mi̱ ja ngue xti̱ nja'mø dá̱ n'yägui. 13 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱p'ʉ ha da̱ hma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱ te bi 'yørca̱gui̱ na̱ ra̱ xisu, da̱ hma̱. Gue'a̱ di fɛn'a̱.

Ra̱ Judas di cʉtyø hya̱ ha di japi ngue di dä ra̱ Jesús.

14 Nu̱na̱ ra̱ Judas Iscariote, guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús, bi̱ ma bá̱ nya̱ui yø hmu̱ yø mmäcja̱. 15 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hangu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ guí̱ nne gui 'dacjʉ n'namhma̱ ga̱ dä'a̱hʉ ra̱ Jesús? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱'ʉ yø mmäcja̱ p'ʉya, 'däte ma̱'dɛt'a yø mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ t'axi bi u̱nni̱. 16 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ Judas, bi hyoni̱ ha di japi ngue di däpyø mmäcja̱ ra̱ Jesús.

Yø xädi ra̱ Jesús bi hoqui te da̱ zi'a̱ ra̱ nde bi̱ nsänni̱go ngue ra̱ pascua.

17 Ya fʉhra̱ ngo nguehya yø pa ts'i ra̱ thu̱hmɛ̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ íxi. Bi guatyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hapʉ guí̱ nne ga̱ hocähe ra̱ nzibde gdá̱ nsänni̱gohʉ ngue ra̱ pascua ya? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

18 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Ni̱ mɛ nʉ bí ja ra̱ hni̱ni̱ ya, gui sømmi̱ p'ʉ ja rá̱ ngu̱ n'na ra̱ n'yohʉ. Gui 'yɛ̱nui: “Ra̱ xännba̱te i ɛ̱na̱: Ya bi zønna̱ ora ya. Nu̱ua ja ni̱ ngu̱ ja ga̱ sägähe ua ra̱ ngo ngue ra̱ pascua, comma̱ xädi, ɛ̱n'a̱ mma̱”, guí 'yɛ̱nui.

19 Nu̱ya yø xädi mi̱ ya̱ui ra̱ Jesús, bi 'yøt'e te bi xifi. Nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ bi zøni̱, ja bi hojpʉ ra̱ nzibde ngue ra̱ pascua.

Bi xihyø xädi ra̱ Jesús ngue pa̱di̱ ndana̱ rá̱ xädi ja ngue di dä.

20 Mi̱ dähra̱ nde p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús, gätho'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi, gä 'bʉp'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa. 21 Mɛ̱nte si̱hmɛ̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Nu̱yá, dí xi'a̱hʉ ngue 'bʉcua n'na nc'ɛ̱i̱ ngue jʉga̱tho häi, ya xa̱ hyoni̱ ha di japi ngue di dägui.

22 Nu̱ya yø xädi ra̱ Jesús ɛ̱mmɛ̱i̱ bi du̱ yø mmʉi na̱ ra̱ hya̱ bi xifi. Bi̱ mʉdi bi 'yänni̱ 'da mi̱'da p'ʉya te'o na̱ i̱ mma̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿ua go guecä'a̱ guí̱ mma̱nya? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

23 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ dí com'me ma̱ mohi ua dí si̱hmɛ̱ ya, guehna̱ di dägä na̱ya. 24 Ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱ tho'a̱ te ra̱ n'ʉ ja ngue da̱ thogui, tengu̱tho nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue di̱ nja. Pɛ hague ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohna̱ ra̱ n'yohʉ ja ngue di dägui. Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, ma̱n'na xa̱nho ngue'mø hi̱n xta̱bá̱ m'mʉi.

25 Nu̱na̱ ra̱ Judas ja ngue di dä p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, ¿ua go guecä na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mthobi:

―A̱há̱, go gue'e tengu̱tho guí̱ mma̱nya.

Ra̱ Jesús bi xihyø xädi ngue di̱ nzibde.

26 Mɛ̱nte si̱hmɛ̱ p'ʉya, bi hya̱jma̱n'na ra̱ thu̱hmɛ̱ ra̱ Jesús. Mi̱ ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ p'ʉya, bi xɛnna̱ thu̱hmɛ̱, bi u̱nyø xädi ngue da̱ zi. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ sihʉ ra̱ thu̱hmɛ̱ ja ua ya. Nu̱ná̱, guehna̱ ma̱ do'yogä na̱.

27 Bi dɛcra̱ vaso po rá̱ ngui ra̱ uva p'ʉya. Mi̱ ja ma̱mma̱di̱ Oja̱, bi u̱nyø xädi ngue da̱ zi 'da'its'ʉ. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ si gätho'a̱hʉ na̱ya. 28 Nu̱na̱ po ra̱ vaso ja ua ya, guehna̱ ma̱ jigä na̱. Porque guehna̱ ra̱ hmɛ̱ya na̱ya ngue nu̱'mø dá̱ tu̱, di̱ nja rá̱ ts'ɛdi ra̱ 'da'yo cohi øt'a̱hʉ Oja̱. Porque nu̱'a̱ di̱ mfämma̱ ji, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ di̱ nhohyø ts'oqui. 29 A nu̱yá, dí xi'a̱hʉ ngue ya hi̱nni̱ mantho 'dap'ʉ ga̱ sihʉ rá̱ ngui ra̱ uva, asta̱ gue'mø bi zønna̱ pa ngue ma̱'da'yo hønga̱ sihʉ p'ʉ ha di̱ ma̱nda ma̱ Papá.

30 Mi̱ juate ra̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉya, bi du̱ta̱ n'na ra̱ thu̱hu̱ ngue ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. Bi̱ ma p'ʉya, i̱ map'ʉ bí ja ra̱ nyu̱ni̱ ja ra̱ mbonza ja yø olivos.

I pa̱hra̱ Jesús ngue da̱ zop'ʉ m'mɛfa yø xädi.

31 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Gätho'a̱hʉ ya, gui soga̱hʉ p'ʉ'a̱ di̱ nxu̱i̱. Porque di̱ nja'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Ga̱ øt'ä ngue da̱ du̱ ra̱ mändɛ'yo. Yø dɛ'yo p'ʉya di̱ n'uɛ̱ni̱”, i ɛ̱na̱. 32 Pɛ nu̱'mø dá̱ bɛ̱nna̱te, ga̱ni̱ mpagä Galilea ja ga̱ni̱ tøp'a̱hʉ p'ʉ.

33 Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱da̱gue'a̱ ngue gätho da̱ zoc'a̱'i̱ p'ʉ ya mi̱'da ma̱ n'yohʉ, pɛ nu̱gä hi̱nga̱ soc'a̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

34 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'i ngue nu̱'a̱ di̱ nxu̱i̱ ya, nu̱'mø tobe hi̱ndi̱ ma̱hra̱ øni̱, ya xqui cønga̱ nhyu̱ndi̱, guí̱ mma̱ ngue hi̱nguí̱ pa̱qui̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

35 Pɛ ra̱ Bɛdu p'ʉya ma̱høn'a̱ ɛ̱na̱:

―A, nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Ma̱da̱gue'a̱ ngue 'dap'ʉ ga̱ tu̱ui, pɛ nu̱gä hi̱nga̱ cøn'a̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Gätho'ʉ mi̱'da yø xädi p'ʉya, 'da'igu̱ bi̱ ma̱.

Ra̱ Jesús bi̱ mat'Oja̱ p'ʉ ja ra̱ xɛqui ni̱ hu̱ ngue Getsemaní.

36 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ mähä yø xädi, bi zømp'ʉ ja ra̱ xɛqui ni̱ hu̱ ngue Getsemaní. Nu̱p'ʉ bi zøni̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ mi̱hmi̱ ua ya, mɛ̱nte ga̱ thocä mi̱ts'ʉ ni̱ nguehnʉ ngue ga̱ ma mat'Oja̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

37 Bi thohmi̱ts'ʉ ni̱ nguep'ʉ ra̱ Jesús, bi̱ mɛ ra̱ Bɛdu 'nɛ̱ bi̱ mɛ'ʉ yoho yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zebedeo. Bi̱ mʉdi bi där'ma̱n'ʉ rá̱ mmʉi ra̱ Jesús, ma̱thoguitho ngue bi du̱ rá̱ mmʉi. 38 Bi 'yɛ̱mbyø n'youi p'ʉya:

―Ja̱njua̱ni̱ ngue tu̱ ma̱ mmʉigä, nu̱p'ʉ nná̱ sä, ya ja ngue 'bexca̱ tu̱. Da̱mi̱ cohmi̱ ua ya, pɛ 'yogui a̱hmi̱. Ma ga̱ ä ma̱ t'a̱ha̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

39 Ra̱ Jesús bi thohmi̱ts'ʉ ní̱ nguep'ʉ. Bi̱ m'mɛmfo häi p'ʉya ngue mmat'Oja̱. Bi 'yɛ̱na̱:

―Ague ma̱ Papá'i, nu̱'mø guí̱ nnu̱ ma̱nho, da̱mi̱ ya̱ngui̱ ngue'a̱ ra̱ nda̱te ja ngue ga̱ thocä. Pɛ hi̱nga̱ nu̱'a̱ go ga̱ sännä gue'a̱ di̱ nja'a̱, sinoque nu̱ te guí sänni̱, gue'a̱ di̱ nja'a̱ ―bi 'yɛ̱na̱.

40 Mi̱ juadi bi̱ mat'Oja̱ p'ʉya, bí 'yɛ̱p'ʉ 'bʉ'ʉ hyu̱ yø xädi. Pɛ bi di̱ni̱ ngue ya mi̱ a̱ha̱. Bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu p'ʉya:

―¿Ua xi̱nga̱ n'na ora di sä guí 'yä ni̱ t'a̱ha̱hʉ n'yø? 41 Da̱mi̱ mat'Oja̱, 'yogui a̱hmʉ. Nu̱'mø hi̱ngá̱ mat'Oja̱hʉ, ntha̱mbɛni̱tho hi̱nda̱ gue'a̱ gui 'yøthʉ. I̱ nne ni̱ mmʉi ngue gui 'yøthʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, pɛ ɛ̱mmɛ̱i̱ cuen'ni̱ do'yohʉ.

42 Ma̱hømbi̱ zop'ʉ yø xädi, bi̱ mengbʉ xpi 'yɛ̱hɛ̱ ngue bá̱ mat'Oja̱. Bi 'yɛ̱na̱:

―Ague ma̱ Papá'i, nu̱'mø ya hi̱nguí̱ nnu̱ ma̱nho ngue gui̱ nya̱ngui̱ ngue'a̱ ra̱ nda̱te ja ngue ga̱ thogui, di̱ nja'a̱ te ni̱ pähä 'mø.

43 Ma̱mbá̱ pengbʉya, ma̱hømbi̱ di̱nyø xädi ngue mi̱ a̱ha̱, porque ɛ̱mmɛ̱i̱ ne tha̱. 44 Ma̱hømbi̱ zop'ʉ p'ʉya, bi̱ ma'a̱ rá̱ hyu̱ ndi̱ ngue bá̱ mat'Oja̱. Tengu̱tho xi man'a̱ m'mɛt'o, ngu̱t'a̱ ra̱ hya̱ xi Oja̱. 45 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱p'ʉ 'bʉhyø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Gue ma̱hønguí̱ a̱hmi̱ n'yø. A nu̱yá, ya bi zønna̱ ora ngue di̱ ndäpyø ts'oc'ɛ̱i̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya. 46 Da̱mi̱ nangüi. Ya bá̱ ɛ̱cua na̱ di dägui, ma ga̱ ma c'athʉ.

Ya bi̱ mbɛntra̱ Jesús.

47 Mɛ̱nte nzohyø xädi ra̱ Jesús, bi zøhna̱ ra̱ Judas rá̱ n'youi'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi, bá̱ n'youi xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱, bá̱ gʉ yø juai, bá̱ gʉ yø za. Guehya yø ja̱'i̱ xi̱ mɛnhyø hmu̱ yø mmäcja̱ conyø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. 48 Nu̱na̱ ra̱ Judas, ya xi xihyø ja̱'i̱ tema̱ senya da̱ 'yøt'e, xi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ ga̱ zɛnguagä ya, 'nɛ̱ ga̱ sʉrpa̱ rá̱ hmi̱, gue'a̱ guí homhmʉ'a̱ p'ʉya. Da̱mi̱ bɛnthʉ”, xi 'yɛ̱mbi̱. 49 Ja̱na̱ngue mi̱ zømp'ʉ 'bähra̱ Jesús, bi guat'i ngue bi zɛngua. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xca̱de grá̱ xännba̱te ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi zʉrpa̱ rá̱ hmi̱ p'ʉya. 50 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague amigo, ya da̱ guehra̱ ora jap'ʉ di̱ nja'a̱ te gni̱ 'yɛ̱hya.

'Bexque'a̱ bi bɛntyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. 51 Mi̱ ma ma̱ bɛnt'i̱ ra̱ Jesús, bi gʉxrá̱ juai'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ rá̱ xädi. Bi zɛnnba̱bi̱ rá̱ 'yɛ̱hɛ̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, bi hyɛjpa̱bi̱ rá̱ gu̱. 52 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ zɛte:

―Da̱mi̱ fos'ni̱ juai. Porque ra̱ ja̱'i̱ hote conna̱ juai, xquet'a̱ conna̱ juai ja ngue di du̱. 53 ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱di̱ ngue nu̱'mø ga̱ äpä ma̱ Papá ngue da̱ mäxqui, da̱ pɛnnga̱gui̱ tho'i 'dɛ'ma̱ yo'bʉi yø anxɛ ngue da̱ mäxqui? 54 Pɛ nu̱'mø ngu̱'a̱ ga̱ øt'e, ya hi̱nda̱ zä di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro 'mø. Porque nu̱ te dí thocä ya, ya nt'ot'i ngue ngu̱'a̱ di̱ nja.

55 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø nzite:

―¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue drá̱ bɛ̱gä, ngue guí cʉhʉ yø juai, 'nɛ̱ guí cʉhʉ yø za ngue guí bɛnnga̱hʉ? Conque n'na pa ngu̱ n'na pa nmi̱ xännbä ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Ua̱ngui̱ xta̱ nzä ngue ja xqui bɛnnga̱hʉ p'ʉ. 56 Pɛ nu̱ te guí ørca̱hʉ ya, ya bi̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱ p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Gä bi zop'ʉ yø xädi ra̱ Jesús ngue bi 'dagui.

Nu̱ya yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío bi hya̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda ra̱ Jesús.

57 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi ts'ixpʉ 'bʉhra̱ Caifás, nu̱na̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱. Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ na̱ ra̱ mmäcja̱ na̱, ja bi̱ mpɛti p'ʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley, conyø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. 58 Pɛ ra̱ Bɛdu ni̱ 'bɛfa ya'atho p'ʉ ni̱ ma yø ja̱'i̱ ni̱ zi ra̱ Jesús. Mi̱ zømp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, bi yʉt'a̱mbo ra̱ da̱thi. 'Dap'ʉ bi̱ mi̱hmi̱ yø policía. I tø'mi̱ tengu̱ da̱ thohra̱ Jesús.

59 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío, 'dap'ʉ bi̱ mpɛti ngue bi̱ nhɛca̱ hya̱, honi̱ ha di japyø fɛhni̱, da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue ni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ du̱ ra̱ Jesús. 60 Pɛ hi̱ngui̱ ti̱ni̱ ha di japra̱ hya̱, madague'a̱ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ ma̱nyø fɛhni̱ ngue di̱ ya̱pra̱ Jesús. M'mɛfa p'ʉya, ma̱hømbi̱ guar'mi̱ yonc'ɛ̱i̱ ngue di̱ ya̱pi̱. 61 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, bi 'yɛ̱n'a̱ n'na ndi̱: “Nu̱gä da̱ zä ga̱ xorpa̱bi̱ rá̱ ni̱ja̱ Oja̱, 'nɛ̱ nhyu̱ patho gdá̱ hojma̱n'na ra̱ ni̱ja̱ ma̱'da'yo”, bi 'yɛ̱na̱.

62 Bi̱ m'mähra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ p'ʉya ngue bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―¿Te guí̱ mma̱nna̱ ra̱ hya̱ gui̱ nya̱p'a̱'i̱ ya n'yø? ¿Ua hi̱n tema̱ hya̱ gdi tha̱di̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

63 Pɛ ra̱ Jesús hi̱nte ga̱ nda̱tho. Ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ p'ʉya ma̱hømbi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ Oja̱ i 'bʉi, da̱mi̱ 'yɛ̱xa̱ ntestigo, da̱mi̱ xicje njua̱ni̱ ya ngue'mø ma̱jua̱ni̱ gue'e grá̱ Cristo rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱.

64 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A̱há̱, go guecä tengu̱tho ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya. 'Nɛ̱ dí xi'a̱hʉ, gui̱ nnu̱hʉ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ni̱ mmi̱p'ʉ bí ja rá̱ n'yɛi Oja̱ nu̱na̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi. 'Nɛ̱ da̱ 'yɛhra̱ pa ngue hønda̱ ɛ̱hɛ̱, di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ n'youi ra̱ gu̱i̱.

65 Mi̱ 'yøhra̱ mmäcja̱ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, n'na xɛt'itho rá̱ pahni̱ ngue bi̱ ncuɛ. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, thenma̱hya̱ Oja̱ na̱. Nu̱ya mfa̱di̱ ya ngue hi̱n tema̱ ma̱n'na ma̱ testigo dí homhmʉ ya. Ya gá̱ 'yøsɛhʉ ya ngue thenma̱hya̱ Oja̱. 66 Xiya, ¿te guí̱ mma̱mhmʉ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nya? ―bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱.

Yø ja̱'i̱ p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱, ni̱ 'yu̱p'ʉ ngue da̱ tho na̱.

67 Yø ja̱'i̱ p'ʉya bi zospa̱bi̱ rá̱ hmi̱ ra̱ Jesús 'nɛ̱ bi̱ mʉt'i. Mi̱'da p'ʉya bi̱ mɛmba̱ rá̱ hmi̱. 68 Yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Nu̱'i̱ guí̱ mma̱ ngue grá̱ Cristo, da̱mi̱ pa̱hya te'o bi̱ mɛp'a̱'i̱ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Bɛdu ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ te'o ra̱ Jesús.

69 Ya hu̱p'ʉ ja ra̱ da̱thi̱ ra̱ Bɛdu. Nu̱na̱ n'na ra̱ xisu ngue ra̱ gʉni̱ p'ʉ ja ra̱ ngu̱ bi guarbʉ hu̱ ra̱ Bɛdu. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Nɛ̱'i̱ ni̱ n'youi ra̱ Jesús nu̱na̱ ra̱ mmɛngu̱ Galilea.

70 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱, gä bi 'yøhyø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ngue bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱n'na̱, hi̱ndí̱ pa̱cä tema̱ hya̱ guí̱ nne gui xicya.

71 Ra̱ Bɛdu p'ʉya i̱ map'ʉ bí ja rá̱ goxthi ra̱ da̱thi. Mi̱ nu̱ ma̱n'na ra̱ xisu p'ʉya, ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, xquet'a̱ rá̱ n'youi ra̱ Jesús nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret.

72 Ra̱ Bɛdu p'ʉya asta̱ bi 'yɛ̱xa̱ ntestigo Oja̱ ngue bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱n'na̱, hi̱ndí̱ pa̱cä na̱ ra̱ n'yohʉ guí̱ mma̱nya.

73 Mi̱ tho hma̱n'na ts'ʉquits'ʉ p'ʉya, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ, bi guatra̱ Bɛdu, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue ni̱ n'youi ra̱ Jesús, porque di̱ nɛ̱qui̱ ngue ni̱ mmɛ̱ngu̱hʉ'a̱, xøgue nt'ødetho'a̱ te gni̱ ya̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

74 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, ma̱hømbi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ jacä ra̱ castigo Oja̱ 'mø ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ te dí xi'a̱hʉ. Pɛ nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ guí xicjʉ, hi̱ndí̱ pa̱cä te'o na̱.

Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, bi̱ mmahra̱ øni̱. 75 Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi zo rá̱ mmʉi na̱ ra̱ hya̱ xi xihra̱ Jesús ngue xi 'yɛ̱mbi̱: “Tobe hi̱ndi̱ ma̱hra̱ øni̱, ya xqui cønga̱ nhyu̱ndi̱, guí̱ mma̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱qui̱”, xi 'yɛ̱mbi̱. Ra̱ Bɛdu p'ʉya, asta̱ ra̱ zondu̱mmʉi bi bøn'a̱thi.

27

Bi ts'ixpʉ 'bʉhra̱ Pilato ra̱ Jesús.

1 Mi̱ nɛ̱ca̱häi p'ʉya, bi̱ mpɛti gätho yø hmu̱ yø mmäcja̱ conyø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi̱ nhɛca̱hya̱ ngue sänni̱ ha di japi da̱ hyo ra̱ Jesús. 2 Bi du̱tra̱ Jesús ngue bi zixpʉ 'bʉhra̱ Pilato ma̱rá̱ gobierno.

Ra̱ Judas bi̱ nhyosɛ.

3 Nu̱na̱ ra̱ Judas xi dä ra̱ Jesús, mi̱ ba̱di̱ ngue ya bi̱ nhɛca̱hya̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ hyo ra̱ Jesús, bi där'ma̱n'ʉ rá̱ mmʉi p'ʉya. Bi̱ map'ʉ bí 'bʉhyø hmu̱ yø mmacja̱ co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi cospa̱bi̱'ʉ 'däte ma̱'dɛt'a yø mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ t'axi xi u̱nni̱. 4 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ra̱ ts'oqui dá̱ øt'ä ngue dá̱ dä'a̱hʉ na̱ ra̱ n'yohʉ hi̱nte ndu̱pa̱te ngue da̱ tho ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Pɛ nu̱'ʉ yø mmäcja̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Judas:

―Nu̱'a̱ guí̱ mma̱nya, ya hi̱ndi̱ mportagähe'a̱ ya. Ya gui̱ nnu̱sɛ p'ʉ te guí øt'e.

5 Nu̱na̱ ra̱ Judas bá̱ ɛnyø mɛ̱nyu̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi̱ ma p'ʉya, bi da̱trá̱ 'yʉga conna̱ ntha̱hi̱ i̱ nzʉdi ngue bi du̱.

6 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ bi hya̱xra̱ mɛ̱nyu̱ xi 'yɛnna̱ Judas, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱yá, hi̱ngui̱ sä ngue ga̱ ua̱nspa̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ ofrenda na̱ya, porque rá̱ nzabi'a̱ to bi dä ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ tho na̱.

7 Bi̱ nya̱ p'ʉya, bi zänni̱ ngue nu̱na̱ ra̱ mɛ̱nyu̱, da̱ dän'a̱ n'na ra̱ häi ni̱ hu̱ ngue ra̱ nja̱ts'øye. Bi̱ ne ngue nu̱na̱ ra̱ häi da̱ däi, ja da̱ 'yäp'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ du̱, ngue hi̱ngyø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ. 8 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ häi na̱ya, gui hu̱tyø ja̱'i̱ ngue ra̱ Ji. 9 Ya bi̱ nja na̱ te ra̱ hya̱ xi ma̱nna̱ pønga̱hya̱ Jeremías ngue bi 'yɛ̱na̱: “Bi̱ njo'ʉ 'däte ma̱'dɛt'a yø mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ t'axi. Guehna̱ ra̱ nzäbi xi zänyø judío ngue da̱ gu̱t'i̱. 10 Nu̱na̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ na̱ p'ʉya, guehna̱ i thänna̱ häi ni̱ hu̱ ngue ra̱ nja̱ts'øye na̱. Ya bi̱ nja tengu̱tho ra̱ hya̱ bi 'bɛjpa̱gui̱ Oja̱ ngue di̱ nja”, bi 'yɛ̱nna̱ Jeremías.

Nu̱na̱ ra̱ Jesús ya 'bäp'ʉ 'bʉhra̱ Pilato ma̱rá̱ gobierno.

11 Ra̱ Jesús bi ts'ixpʉ 'bʉhra̱ gobierno. Ra̱ gobierno p'ʉya bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―¿Ua gue'e rá̱ da̱st'abi'i yø judío?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―A̱há̱, go guecä tengu̱tho ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya.

12 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉya co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, gä di ya̱pra̱ Jesús. Pɛ ra̱ Jesús hi̱nte ga̱ nda̱tho te sifi. 13 Ra̱ Pilato bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―¿Ua hi̱nguí̱ øde te gäma̱ hya̱ gui̱ nya̱p'a̱'i̱ ya?

14 Pɛ ngu̱tho ra̱ Jesús hi̱ngui̱ tha̱di̱. Ja̱na̱ngue ra̱ gobierno di 'yøtho ngue hi̱n tema̱ hya̱ ga̱ nda̱tho.

Bi̱ ma̱nda ra̱ Pilato ngue da̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús.

15 Nu̱na̱ ra̱ Pilato, ja n'na rá̱ costumbre ngue di thø'a̱ n'na ra̱ ofädi 'mø ja ra̱ ngo ngue ra̱ pascua. Pɛ yø ja̱'i̱'ʉ huanhni̱ ndana̱ ra̱ ofädi da̱ ma ma̱thøgue. 16 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, mi̱ ofädi n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Barrabás. 'Nɛ̱ gätho yø ja̱'i̱ pa̱di̱ ngue xa̱nhɛ̱ts'i̱ rá̱ ts'oqui mi̱ ja na̱. 17 Nu̱p'ʉ bi̱ mpɛti yø ja̱'i̱, ra̱ Pilato bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―¿Ndana̱ guí̱ nnehʉ ngue ga̱ thøcä ya, ra̱ Barrabás, uague ra̱ Jesús nu̱na̱ gui hu̱tyø ja̱'i̱ ngue ra̱ Cristo?

18 Ngu̱na̱ bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Pilato, ngue bi̱ ne xti thohra̱ Jesús. Porque pa̱di̱ ngue ra̱ nts'ɛyatho øtyø mmäcja̱ nu̱ya xi däpra̱ Pilato na̱ ra̱ Jesús.

19 Ya hu̱p'ʉ ja rá̱ nhu̱di̱ ra̱ Pilato ngue da̱ 'yøtra̱ ts'ʉt'abi. Pɛ nu̱'a̱ rá̱ xisu ra̱ Pilato bi̱ mɛnnba̱bi̱ ra̱ hya̱, bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'yost'abi, ra̱ hoja̱'i̱ na̱, 'yo tega̱ di̱ nthi̱nt'i̱ ngue'a̱ te ga̱ 'yost'abi na̱. Porque ma̱nxu̱i̱ nts'u̱tho te xtá̱ 'ui̱pi̱ ngue da̱ thogui”, bi 'yɛ̱mbi̱.

20 Pɛ yø hmu̱ yø mmäcja̱ conyø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yäpra̱ Pilato ngue di thø ra̱ Barrabás, go da̱ tho ra̱ Jesús. 21 Ra̱ gobierno ma̱hømbi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―¿Ndana̱ gue'a̱ ya yonc'ɛ̱i̱ guí nnehʉ ngue da̱ ma ma̱thøgue ya?

Yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ ma ma̱thøgue ra̱ Barrabás.

22 Ra̱ Pilato ma̱hømbi̱ 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ yø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xina̱ ra̱ Jesús gui hu̱tyø ja̱'i̱ ngue ra̱ Cristo, ¿te guí̱ nnehʉ ga̱ japä na̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Yø ja̱'i̱ p'ʉya, gätho bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ guatra̱ pont'i̱ na̱ guí̱ mma̱nya.

23 Ra̱ Pilato p'ʉya bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Pɛ ¿tema̱ nts'o xa̱ 'yø'na̱ p'ʉya?

Yø ja̱'i̱ p'ʉya, ma̱n'natho ngue mafi, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ guatra̱ pont'i̱ na̱.

24 Ra̱ Pilato p'ʉya bi ba̱di̱ ngue hi̱nda zä ha di japi di thøhra̱ Jesús. Porque ma̱thoguitho mahyø ja̱'i̱ ngue ncuɛ. Bi̱ ma̱nda bá̱ tha̱nnba̱ ra̱ dehe p'ʉya ngue yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉ bi̱ nxʉ'yɛ. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, hi̱nte ndu̱pa̱te na̱. Hi̱mma̱ ts'oquigä p'ʉ ngue da̱ tho na̱. Ya gui̱ nnu̱sɛhʉ p'ʉ te guí øthʉ.

25 Yø ja̱'i̱ p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱gähe co 'nɛ̱hma̱ ba̱si̱he, go ma̱ ts'oquigähe p'ʉ da̱ du̱ na̱ ra̱ n'yohʉ na̱.

26 Ra̱ Pilato p'ʉya bi̱ ma̱nda ngue bi̱ ma ma̱thøgue ra̱ Barrabás. A nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi sityø soldado ngue da̱ fɛi, 'nɛ̱ da̱ zits'i ngue di cuatra̱ pont'i̱.

Yø soldado thenma̱hya̱ ra̱ Jesús.

27 Nu̱'ʉ yø soldado ra̱ gobierno bi zixra̱ Jesús, i̱ map'ʉ ja rá̱ da̱thi ra̱ cuarte. Bi̱ ma ma̱pɛti gätho yø soldado p'ʉya ngue di̱ mäts'i. 28 Yø soldado p'ʉya bi̱ møjpa̱bi̱ rá̱ he ra̱ Jesús, bi heta̱ n'na ra̱ tu̱hu̱ ngue ra̱ jʉpoi. 29 Yø soldado ya xi me n'na ra̱ corona ngue yø 'ui̱ni̱, bi gäspa̱ rá̱ ya̱ ra̱ Jesús. Bi gärpa̱ n'na ra̱ t'o rá̱ 'yɛ ngue rá̱ n'yɛi. 'Nɛ̱ bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ ha 'bähra̱ Jesús tengu̱tho 'mø ngue ma̱jua̱ni̱ hnu̱ ma̱nsu̱ n'na ra̱ da̱st'abi. I thenma̱hya̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―I ta̱te na̱ rá̱ da̱st'abi yø judío ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

30 Bi zots'i. Bi guaspa̱bi̱ ra̱ t'o mi̱ fo rá̱ 'yɛ p'ʉya, di jännba̱bi̱ rá̱ ya̱. 31 Mi̱ juadi bi denma̱hya̱ p'ʉya, bi ga̱jpa̱bi̱ ra̱ tu̱hu̱ xi hete. Bi hetrá̱ he ya mi̱ he p'ʉya. Bi zixpʉya ngue di cuatra̱ pont'i̱.

Ya cuatra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús.

32 Nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱, bi̱ nthɛui p'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Cirene, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simu̱. Nu̱'ʉ yø soldado ma̱ni̱ zi ra̱ Jesús, bi japra̱ Simu̱ ngue bi du̱xra̱ pont'i̱ nu̱na̱ da̱ ma ma̱cuati ra̱ Jesús. 33 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, i zixyø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ xɛqui ni̱ hu̱ ngue Gólgota. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ i̱ nne da̱ ma̱ ngue ra̱ Njʉya̱xhmu̱. 34 Nu̱p'ʉ bi zønna̱ Jesús, bi t'u̱nna̱ vino n'youi ra̱ mirra para ngue di pu̱mbɛ̱ni̱bi. Mi̱ zä te ja p'ʉya, hi̱mbi̱ ne bi zi.

35 Bi cuatra̱ pont'i̱ p'ʉya, mi̱ juadi bi̱ nø'mi̱. Bi̱ ma ra̱ ta̱ha̱ yø soldado p'ʉya ngue to xta̱ ra̱ ta̱ha̱, gue'a̱ da̱ ga̱ca̱ n'na xɛqui rá̱ he ra̱ Jesús. Ya bi̱ nja tengu̱tho ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nná̱ pønga̱hya̱ Oja̱ 'mø yø pa xa̱thogui ngue bi 'yɛ̱na̱: “Da̱ ma ra̱ ta̱ha̱ yø ja̱'i̱ ngue to di tocabi ma̱ he”, bi 'yɛ̱na̱. 36 Bi̱ mi̱hyø soldado p'ʉya ngue hɛ̱tho te di ja ra̱ Jesús. 37 Nu̱p'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ pont'i̱ cuatra̱ Jesús, bi̱ ma ma̱cuati n'na ra̱ letrero xi 'yot'i ngue mma̱mp'ʉ te bi̱ ma ma̱'ʉpi. Nu̱na̱ ra̱ letrero, i ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, guehna̱ ra̱ Jesús rá̱ da̱st'abi yø judío na̱”, ɛ̱nna̱ letrero.

38 'Nɛ̱ yoho yø bɛ̱ bi̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱, n'na i gohrá̱ n'yɛi, n'na i gohrá̱ ga̱ha̱. 39 Asta̱ hua̱tyø ya̱ yø ja̱'i̱ thop'ʉ ja ra̱ pont'i̱ cuatra̱ Jesús ngue thenni̱. 40 I ɛ̱mbi̱:

―A nu̱ya n'yø, da̱mi̱ xorpa̱bi̱ rá̱ ni̱ja̱ Oja̱ ya. 'Nɛ̱ guí ɛ̱na̱ ngue nhyu̱ patho gdi hojma̱n'na ra̱ ni̱ja̱. Da̱mi̱ nya̱nsɛ ya, bá̱ ca̱p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ guí cuatya ngue'mø ma̱jua̱ni̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱ ya.

41 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ conyø xännba̱te ngue ra̱ ley, conyø fariseo, conyø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, gä thenma̱hya̱ ra̱ Jesús. Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

42 ―Mi̱ mma̱nnʉ ra̱ n'yohʉ ngue da̱ ya̱nyø ja̱'i̱. Pɛ nu̱yá, hi̱nda̱ zä ha di japi di̱ nya̱nsɛ ya. A nu̱'mø ma̱jua̱ni̱ ngue rá̱ da̱st'abi yø judío ya, da̱ zä da̱ ca̱hnʉ ja ra̱ pont'i̱ ya n'namhma̱ ngue ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te da̱ ma̱. 43 Mi̱ mma̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, 'nɛ̱ mi̱ mma̱ ngue fäx Oja̱. A nu̱yá, ma ga̱ nnu̱hʉ ya ngue'mø nne Oja̱ ya, da̱ mäx'mø ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

44 Nu̱ya yø bɛ̱ 'dap'ʉ cuathʉ ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús 'nɛ̱hya thenma̱hya̱ ya.

Ya bi du̱ ra̱ Jesús.

45 Mi̱ hyu̱xyadi p'ʉya, bi̱ m'mɛxu̱i̱ gä ra̱ xi̱mhäi asta̱ hyu̱nde. 46 Nu̱'mø ni̱ ma da̱ zʉ'i hyu̱nde p'ʉya, ra̱ Jesús ra̱ ndøts'ɛdi bi 'yɛ̱na̱:

―Elí, Elí, ¿lama sabactani? ―bi 'yɛ̱na̱.

I̱ nne da̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱: “Ma̱ Oja̱'i̱, ma̱ Oja̱'i̱, ¿hanja ngue gá̱ hyɛga̱gui̱ p'ʉ?” 47 Ja mi̱ 'bärpʉtho 'da yø ja̱'i̱, bi 'yøde te bi̱ ma̱nna̱ Jesús. Yø ja̱'i̱ p'ʉya di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, i̱ nzohra̱ Elías.

48 'Bexque'a̱ bi̱ ma n'na nc'ɛ̱i̱ mi̱ 'bäp'ʉ, bá̱ ha̱ n'na xɛqui ra̱ esponja xa̱ ntu̱di̱, bi pop'ʉ ja ra̱ vino xa̱n'ixi. Bi̱ nøtra̱ t'o p'ʉya ngue bi cuarpa̱bi̱ rá̱ ne ra̱ Jesús ngue da̱ zʉts'i. 49 Pɛ mi̱'da yø ja̱'i̱ 'bäp'ʉ bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱ ga̱ nnu̱hʉ ya ngue'mø da̱ ɛ̱hna̱ ra̱ Elías i̱ nzofo ngue da̱ ya̱nya.

50 Ra̱ ndøts'ɛdi bi 'yɛn'a̱ n'na rá̱ hmafi ra̱ Jesús. Bi du̱ p'ʉya. 51 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, nu̱'a̱ ra̱ u̱lu mi̱ zʉp'ʉ ja ra̱ goxthi ni̱ja̱, bi xɛt'i, i ga̱i̱. 'Nɛ̱ bi 'ya̱n'a̱häi, yø t'øhø bi hyegue. 52 Bi xohyø panteón mi̱ o yø ánima. Bi bɛ̱nna̱te xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ mi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱. 53 Nu̱'mø mi̱ bɛ̱nna̱te, bi bømp'ʉ ja yø panteón. Pɛ nu̱'mø mi̱ bɛ̱nna̱te m'mɛfa ra̱ Jesús, nu̱ya yø ja̱'i̱ xi bɛ̱nna̱te bi̱ map'ʉ ja ra̱ ma̱ca̱ hni̱ni̱ Jerusalén. Ja bi̱ nu̱p'ʉ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ ngue ya 'bʉi ma̱høn'a̱ p'ʉya.

54 Nu̱'a̱ ra̱ capita co 'nɛ̱hyø soldado 'bäp'ʉ ni̱ hyandra̱ Jesús. Mi̱ nu̱ ya p'ʉya ngue bi 'ya̱n'a̱häi 'nɛ̱ bi̱ nu̱ te gä bi 'yøtra̱ Jesús mɛ̱nte bi du̱. Ɛ̱̱mmɛ̱i̱ bi̱ nsu̱, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, rá̱ ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱.

55 Xa̱ngu̱ yø xisu yap'ʉtho ma̱mbi̱ 'bäi ngue hantho te gä bi̱ nja. Nu̱ya yø xisu ya, bá̱ nɛ̱xa̱ Galilea ngue bá̱ tɛn'mø ma̱ni̱ ma Jerusalén ra̱ Jesús. 'Nɛ̱ guehya yø xisu mi̱ fäts'i ngue di u̱nni̱ te mi̱ honi̱. 56 Nu̱ya yø xisu ya, n'youi p'ʉ ra̱ Ma̱ya nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Magdala, co 'nɛ̱hna̱ ra̱ Ma̱ya rá̱ mamá ra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ José, co 'nɛ̱hna̱ ma̱n'na ra̱ xisu, rá̱ mamá'ʉ yoho yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zebedeo.

Ya bi̱ ma nt'ägui ra̱ Jesús.

57 Ya ni̱ ma da̱ dähra̱ nde p'ʉya, bi zø'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱mmɛti ni̱ hu̱ ngue ra̱ José, ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Arimatea. Xquet'a̱ 'nɛ̱hna̱ ma̱rá̱ xädi ra̱ Jesús. 58 Nu̱na̱ ra̱ José, bi̱ ma bá̱ nya̱ui ra̱ Pilato, bá̱ äpra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue da̱ hya̱jpa̱ rá̱ do'yo ra̱ Jesús. Ra̱ Pilato p'ʉya bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ngue da̱ tha̱cra̱ Jesús. 59 Nu̱na̱ ra̱ José, mi̱ hya̱jpʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús, bi 'uɛnnba̱bi̱ rá̱ do'yo co n'na ra̱ sábana ma̱'da'yo. 60 Ra̱ José ya xi 'yambʉ ja ra̱ t'øhø n'na ra̱ 'da'yo panteón ngue xta̱ 'yo 'mø xta̱ ndu̱, ja bi gärbʉ ra̱ Jesús. Bi gotra̱ goxthi co n'na ra̱ ndø do. Bi̱ ma p'ʉya. 61 A nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Magdala co 'nɛ̱hna̱ ma̱n'na ra̱ Ma̱ya, hu̱rpʉtho gä i̱ ma nt'ägui ra̱ ánima ya.

Bi̱ mähyø soldado p'ʉ o ra̱ Jesús.

62 Ya ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya 'mø mi̱ hyats'i. Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ conyø fariseo bi̱ ma bá̱ nya̱ui ra̱ Pilato. 63 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ ts'ʉt'abi, nu̱'mø mi̱ ya̱ na̱ ra̱ fɛhni̱ n'yohʉ bi̱ du̱, mi̱ ɛ̱na̱ ngue nu̱'mø bi gua'a̱ nhyu̱ pa xta̱ ndu̱, di bɛ̱nna̱te p'ʉ da̱ nt'ägui. 64 Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ 'yɛtyø soldado ngue da̱ fädi ha o ra̱ ánima asta̱ gue'mø bi tho'a̱ rá̱ hyu̱ pa xa̱ t'ägui. Ya hi̱nda̱ zäp'ʉ da̱ ma yø xädi 'mø ra̱ xu̱i̱ ngue da̱ hya̱xra̱ ánima, m'mɛfa p'ʉya da̱ hyätyø ja̱'i̱, da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue ya bi bɛ̱nna̱te. Ya ma̱n'natho bi thär'ma̱nts'ojʉ p'ʉya ngue m'mɛt'o.

65 Ra̱ Pilato bi 'yɛ̱mbyø mmäcja̱:

―'Bʉp'ʉ yø soldado guí ähmʉ. Ni̱ mähä, bi fäthʉ ra̱ panteón, pɛ da̱mi̱ segurahʉ xa̱ndønho.

66 Gä bi̱ ma p'ʉya ngue bá̱ fädi xa̱nho ra̱ panteón. Bi̱ mɛ̱pyabi rá̱ njo'mi̱ ra̱ panteón. Bá̱ sop'ʉ'ʉ yø soldado ngue yø mädi p'ʉya.

28

Ya bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús.

1 Nu̱'a̱ ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya ya bi thogui. Mi̱ hyaxa̱ ndomingo rá̱ mʉdi ra̱ pa ngue ra̱ semana. Nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya ra̱ mmɛ̱ngu̱ Magdala co 'nɛ̱'a̱ ma̱n'na ra̱ Ma̱ya bi̱ ma ngue bá̱ nu̱ ra̱ panteón. 2 Nu̱'mø ya ni̱ ma da̱ zøni̱, ntha̱mbɛ̱ni̱tho bi 'ya̱n'a̱häi. Porque n'na rá̱ anxɛ Oja̱ bi 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, bi zøp'ʉ ja ra̱ panteón. Bi du̱ntrá̱ do mi̱ co'mra̱ panteón. Ja bi hyu̱xpʉ p'ʉya. 3 Nu̱na̱ ra̱ anxɛ di yoxni̱ tengu̱tho ra̱ huɛi 'mø di yot'i. Rá̱ he p'ʉya, xa̱ndønt'axi. 4 Yø soldado ngu̱ i̱ nu̱ ra̱ anxɛ, asta̱ ra̱ hua̱qui̱ ngue ra̱ ts'u̱. Ɛ̱̱ntho ya xi du̱ ngue ra̱ ngüent'i̱.

5 Mi̱ sønya yø xisu, ra̱ anxɛ bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo gui su̱ui. Porque dí pa̱cä ngue guí hommi̱ ra̱ Jesús nu̱na̱ bi cuatra̱ pont'i̱ yø ja̱'i̱. 6 Da̱mi̱ nu̱ui ua bi 'bɛgui, ya hi̱njo'o ua, ya xa̱ bɛ̱nna̱te tengu̱tho ra̱ hya̱ bi xi'a̱hʉ 'mø mi̱ 'bʉi. 7 A nu̱ya ni̱ mɛ n'nahma̱ntho ya, ni̱ xihmi̱ yø xädi ngue ya xa̱ bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús 'nɛ̱ da̱ni̱ døp'a̱hʉ Galilea, ja gni̱ nu̱hʉ p'ʉ. Guehna̱ ja ngue ga̱ xi'a̱hʉ na̱ya.

8 Nu̱'ʉ yø xisu p'ʉya, n'na zihma̱ntho bi̱ ma. Ma̱de di johya, ma̱di i su̱, pɛ ni̱ tihi ngue da̱ni̱ xipyø xädi te xi̱ nja. 9 Nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ p'ʉya, mi̱ da̱mbɛ̱ni̱ ya bi̱ nthɛui ra̱ Jesús ngue di zɛngua. Nu̱'ʉ yø xisu p'ʉya bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús ngue bi dospa̱ yø gua ha ga̱ nda̱nne. 10 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xisu:

―'Yo guí su̱ui ya. Ni̱ mɛ ya bá̱ xihmi̱'ʉ ma̱ cu̱gä ngue jatho da̱ ma Galilea, ja ga̱ni̱ nnu̱hʉ p'ʉ.

Yø mmäcja̱ bi gu̱tra̱ mɛ̱nyu̱ yø soldado ngue da̱ ma̱nna̱ fɛhni̱.

11 Mɛ̱nte ni̱ hya̱ ra̱ 'yu̱ yø xisu, nu̱ya 'da yø soldado mi̱ fähra̱ panteón, bi̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, bá̱ xipyø hmu̱ yø mmäcja̱ te gä xi̱ nja. 12 Yø mmäcja̱ p'ʉya, bi̱ ma bá̱ nya̱ui yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, bi gohra̱ acuerdo te 'bɛ'a̱ ja ngue da̱ 'yøt'e. Bi zännbʉya ngue nu̱ya yø soldado xi̱ nu̱p'ʉ xi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús, da̱ gu̱t'i̱ xa̱ngu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱. 13 Bi 'yɛ̱mbyø soldado:

―Nu̱ya gui 'yɛ̱mphʉ yø ja̱'i̱ ya: “Ma̱nxu̱i̱ xa̱ nzʉcje ra̱ t'a̱ha̱. Mɛ̱nte dí a̱hme p'ʉya, xa̱ nzøhyø xädi ra̱ Jesús ngue xa̱ hya̱ts'i̱”, gui 'yɛ̱mphʉ yø ja̱'i̱ ya. 14 Nu̱'mø da̱ ba̱hra̱ ts'ʉt'abi ngue guí̱ mma̱mmi̱ ngue xa̱ nzʉ'a̱hʉ ra̱ t'a̱ha̱, a nu̱'mø ngue da̱ zʉ'a̱hʉ, 'yo te gui̱ mbɛmhmʉ hi̱nte da̱ ja, go ga̱ hojpähe rá̱ mmʉi.

15 Yø soldado p'ʉya, bi hya̱nna̱ mɛ̱nyu̱ bi t'u̱nni̱, bi̱ ma̱ tengu̱tho ra̱ hya̱ bi sifi ngue da̱ ma̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nyø soldado, gue'a̱ ra̱ hya̱ sihyø judío'a̱ ya asta̱ guehra̱ pa ja p'ʉya.

Ya bi̱ nya̱ui gä 'dɛ'ma̱'da yø xädi ra̱ Jesús.

16 Nu̱'ʉ 'dɛ'ma̱'da yø xädi ra̱ Jesús i̱ ma Galilea. Nu̱p'ʉ ja ra̱ nyu̱ni̱ mi̱ mma̱nna̱ Jesús ngue di̱ nthɛhʉ, ja bi zømp'ʉ. 17 Ja̱ mi̱ nu̱ yø xädi ra̱ Jesús ngue ya 'bʉp'ʉ, gä bi da̱nne. Pɛ yobɛ̱ni̱ di'da ngue'mø ma̱jua̱ni̱ ngue gue'a̱ ra̱ Jesús ogue hi̱n'na̱. 18 Pɛ ra̱ Jesús bi guarbʉ ha 'bʉhyø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gä, bi̱ n'najhma̱ cargo ngue ga̱ ma̱nda ma̱hɛ̱ts'i̱ 'nɛ̱ cua ja ra̱ xi̱mhäi. 19 Ja̱na̱ngue nu̱yá, dí xi'a̱hʉ ya ngue guí̱ mmähä gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. Da̱mi̱ hyoni̱ ha gdí japhʉ yø ja̱'i̱ ha di gohi ngue ma̱ xädi. Da̱mi̱ xixya̱ba̱hʉ yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, gue'a̱ di̱ nɛ̱qui̱'a̱ ngue n'youi ra̱ Papá, n'youi rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, n'youi ra̱ Espíritu Santo. 20 Nu̱ya te gäma̱ hya̱ xtá̱ xi'a̱hʉ gui 'yøthʉ, da̱mi̱ xännba̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue da̱ngu̱'a̱ da̱ 'yøt'e. Da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue dí̱ n'yohʉ hangu̱ ra̱ pa, asta̱ gue'mø da̱ni̱ njua'a̱ nxi̱mhäi. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Ra̱ Marcos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ra̱ Marcos

Nu̱na̱ ra̱ Marcos, ja ua yø hya̱ bi 'yo't'i ngue te bi 'yøtra̱ Jesucristo.

1

Nu̱na̱ ra̱ Xuua bi 'yøtra̱ nxixya̱ bi xihyø ja̱'i̱ ngue di̱ nsä, da̱ dø'mra̱ Jesús bá̱ ɛ̱p'ʉ.

1 Ja bi̱ mʉcua ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, ngue mma̱ hanja na̱ ra̱ Jesucristo rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. 2 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, ra̱ pønga̱hya̱ Isaías bi̱ ma̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ ja ngue di̱ nja m'mɛfa. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱: “Nu̱na̱ Oja̱ bi 'yɛ̱mbrá̱ ts'ʉnt'ʉ: Nu̱yá, ga̱ ɛt'ä ma̱ m'mɛnhni̱, di̱ m'mɛt'o p'ʉ gdi̱ ma ngue di hoqui ha gui thogui, bi 'yɛ̱mbi̱. 3 Di̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ da̱po na̱ ra̱ m'mɛnhni̱. Nu̱'ʉ yø ja'i di̱ mpɛti p'ʉ di̱ m'mʉi, da̱ xifi te da̱ 'yøt'e, da̱ 'yɛ̱mbi̱: Da̱mi̱ nsähʉ ya, porque ya bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱, da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱”.

4 Ya ma̱m'mɛt'o nt'ot'i ya yø hya̱ ya, pɛ ya bi̱ nja'mø yø pa mi̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ da̱po ra̱ Xuua. Nu̱na̱ ra̱ Xuua, bi xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱, 'nɛ̱ bi xixya̱bi̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o gni̱ 'yohʉ. Da̱mi̱ nxixya̱hʉ, n'namhma̱ ngue di pu̱n'na̱ ni̱ ts'oquihʉ Oja̱.

5 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi zøp'ʉ 'bʉhra̱ Xuua ngue øxra̱ hya̱ bi̱ ma̱. Bi zøp'ʉ yø ja̱'i̱ bá̱ nɛ̱xpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén. Gä bi zøp'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉhyø hni̱ni̱ ja'a̱ ra̱ häi Judea. Nu̱ya yø ja̱'i̱ bi̱ ma̱ ngue ja yø ts'oqui, guehya bi xixya̱bi̱ ra̱ Xuua p'ʉ ja ra̱ da̱the Jordán.

6 Nu̱ rá̱ he ra̱ Xuua, gue'ʉ yø xingu̱ ra̱ cameyo ntøt'e ra̱ u̱lu. Di̱ ngʉt'a̱ n'na ra̱ xifani̱. Nu̱'a̱ te si p'ʉya, yø mmäcja̱ t'a̱xi̱ mi̱ sa. 'Nɛ̱hra̱ t'afi t'asa ti̱mp'ʉ ja ra̱ da̱po mi̱ si. 7 Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ya mi̱ ts'ʉdyø pa da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱n'na ra̱ n'yohʉ ya. Pɛ ma̱n'natho ta̱te na̱ ngue nu̱gä. ¿Hapʉ gue ga̱ sʉcä tengu̱ na̱? 8 A nu̱gä, dá̱ xixya̱'a̱hʉ conna̱ dehe. Pɛ nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ dí xi'a̱hʉ, guehna̱ da̱ 'yøt'e ngue di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo na̱.

Ra̱ Xuua bi xixya̱bi̱ ra̱ Jesús.

9 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nazaret ngue ra̱ häi Galilea, ja bá̱ nɛ̱xpʉ ra̱ Jesús ngue bi zøp'ʉ 'bʉhra̱ Xuua. Ra̱ Xuua p'ʉya, bi xixya̱bi̱ p'ʉ ja ra̱ da̱the Jordán. 10 Mi̱ nxixya̱ p'ʉya, bi̱ ma nenthe. Bi̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue bá̱ xohra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱. Bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Espíritu Santo, tengu̱tho n'na ra̱ paloma bi zøp'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ Jesús. 11 Bi t'ø p'ʉya ngue bá̱ nya̱ Oja̱ ma̱ya̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Gue'e ma̱ Ts'ʉnt'ʉ, da̱di̱ ma̱'i̱. A nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ ngue ja ga̱mpähä conná̱ ngue'e ―bi 'yɛ̱na̱.

Ra̱ zithu̱ bi hyonnbi̱ ha di 'yøtra̱ ts'oqui ra̱ Jesús.

12 'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo bi zixpʉ ja ra̱ da̱po ra̱ Jesús. 13 Nu̱p'ʉ 'bʉhyø zate, ja bá̱ n'yop'ʉ nyote ma̱ pa ra̱ Jesús. Mɛ̱nte gue'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, ɛ̱mmɛ̱i̱ bi hyonna̱ zithu̱ ha di japra̱ Jesús ngue da̱ mɛstho ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱. Yø anxɛ Oja̱ p'ʉya, gue'ʉ bi̱ mäxra̱ Jesús.

Bi dʉ'mi̱ bi̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ Galilea ra̱ Jesús.

14 Mi̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue bi̱ n'ofädi ra̱ Xuua. Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi̱ mengui̱, i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Galilea. Nu̱p'ʉ ha thogui, xihyø ja̱'i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱. 15 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ya da̱ guehyø pa jap'ʉya da̱ 'yu̱ Oja̱ ngue di̱ ma̱nda ua ya. A nu̱yá, da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o gni̱ 'yohʉ. Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱.

Bi zixi goho yø mahua̱ ra̱ Jesús, bi 'yøt'e ngue yø xädi.

16 Nu̱p'ʉ ja ra̱ nenzabi Galilea, bi thop'ʉ n'na pa ra̱ Jesús. Ja bi di̱mp'ʉ yoho yø mahua̱ ngue di̱ n'yohʉ. Nu̱'a̱ n'na, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simu̱. Nu̱'a̱ ma̱n'na, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Andre. Nu̱ya yonc'ɛ̱i̱ ya, mi̱ ɛntyø xit'a̱ p'ʉ ja ra̱ dehe ngue pahua̱. 17 Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma ga̱ mmähä n'yø. Ya hi̱ngyø hua̱ guí thɛui ya, sinoque ga̱ xän'na̱ui ha gdi thɛui yø ja̱'i̱ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

18 'Bexpi zop'ʉ yø xit'a̱ ngue bi̱ mähä ra̱ Jesús. 19 Mi̱ thohmi̱ts'ʉ ni̱nguep'ʉ p'ʉya, bi di̱mp'ʉ mi̱ yonc'ɛ̱i̱ di̱ n'yohʉ, ra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ Xuua. Guehya yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zebedeo. Mi̱ hu̱p'ʉ ja yø barco ngue pøtyø xit'a̱. 20 Ma̱hømbi xihra̱ Jesús ngue bi̱ mähä. Nu̱ya ts'its'i, bi̱ mähä ra̱ Jesús, bi zop'ʉ ja ra̱ barco yø papá co 'nɛ̱hyø hmi̱qui̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱.

21 Gä 'dap'ʉ ni̱ 'yo, bi zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum. Mi̱ zøhra̱ pa ngue säya yø ja̱'i̱, bi̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús ngue bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. 22 Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ xännba̱te ra̱ Jesús, gä di 'yøtho. Porque nu̱'mø xännba̱te ra̱ Jesús, ɛ̱na̱ nts'ʉt'abitho ngue ya̱ ma̱nzaqui. Pɛ yø xännba̱te ngue ra̱ ley, hi̱ngui̱ njap'ʉ ga̱ ya̱'ʉ.

23 Mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱. Nts'ɛdi i zohra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

24 ―Ague Jesús grá̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret, ¿hanja ngue ga̱di̱ nthi̱nt'ua dí 'bʉcähe? ¿Ua gní̱ 'yɛ̱hɛ̱ gui juacje? Nu̱gä dí pa̱di̱ te'o'i, go gue'e'a̱ ra̱ Ma̱ca̱ Ja̱'i̱ mi̱ ja ngue dá̱ pɛnhua Oja̱.

25 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ ts'onthi̱:

―Xa̱nhɛ̱n'i̱ grá̱ ts'onthi̱. Da̱mi̱ hyɛp'ʉ ra̱ n'yohʉ guí̱ n'youi.

26 Mi̱ 'yøhra̱ ts'onthi̱ na̱ ra̱ hya̱ sifi, nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱, asta̱ ra̱ päni̱ bi 'yɛn'a̱häi. Xøgue rá̱ mafi. Bi hyɛp'ʉ ra̱ ts'onthi̱ mi̱ n'youi ra̱ n'yohʉ p'ʉya. 27 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ te bi̱ nja, gä di 'yøtho. Di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na:

―Hi̱nja̱m'mø ha xtá̱ øhmʉ n'na ra̱ hya̱ tengu̱ xännba̱te na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua. Di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi, porque asta̱ 'nɛ̱hyø ts'onthi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø xifi ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ ja̱'i̱ n'youi.

28 N'na zihmantho bi̱ n'yo ra̱ hya̱ gä ra̱ häi Galilea, ngue di̱ nxihyø ja̱'i̱ te bi 'yøtra̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi 'yøthebi rá̱ to ra̱ Simu̱, nu̱na̱ i Bɛdu.

29 Mi̱ bømp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús, bi̱ mähä ra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ Xuua co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø xädi. I̱ map'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Simu̱ 'nɛ̱hra̱ Andre. 30 Nu̱'a̱ rá̱ to ra̱ Simu̱ oxpʉ ja rá̱ t'ots'i ngue hɛ̱mbra̱ pa. Mi̱ zønna̱ Jesús, bi sifi ngue di hyɛ̱nni̱. 31 Bi yʉrbʉ ha 'bɛnna̱ därquɛ̱hi̱ ra̱ Jesús, bi bɛnnba̱ rá̱ 'yɛ ngue bi xots'i. 'Bexque'a̱ bi zä ra̱ pa mi̱ hɛ̱mbi̱. Nu̱na̱ ra̱ xisu mi̱'ʉ p'ʉya, guehna̱ bi hojpi te da̱ zi yø ja̱'i̱ na̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe xa̱ngu̱ yø därquɛ̱hi̱.

32 Ya xi yʉhra̱ hyadi, ya bi̱ nxu̱i̱. Ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi̱ map'ʉ 'bʉhra̱ Jesús. Bi zixyø därquɛ̱hi̱ co 'nɛ̱hyø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱ bi zispi ngue da̱ 'yøthe. 33 Bi̱ mpɛti p'ʉ ja ra̱ goxthi gätho yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. 34 Ra̱ Jesús bi 'yøthe yø ja̱'i̱ ma̱di hyɛ̱nni̱. 'Nɛ̱ bi 'yøthe yø ja̱'i̱ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱. Pɛ nu̱'ʉ yø ts'onthi̱ hi̱ndi̱ japi di̱ nya̱, porque yø ts'onthi̱ i̱ nne da̱ ma̱ te'o na̱ ra̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi 'yonna̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ häi Galilea.

35 Mi̱ hyaxpʉya, bi̱ nangma̱ xu̱di̱tho ra̱ Jesús. Tobe ra̱ 'bɛxu̱i̱tho 'mø mi̱ bømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, bi̱ ma da̱po ngue da̱ mat'Oja̱. 36 M'mɛfa p'ʉya, bi̱ ma ra̱ Simu̱ co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø xädi, ngue bi honi̱ hapʉ 'bʉi. 37 Mi̱ di̱mp'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ søp'ʉ ja ra̱ ngu̱ ngue hon'a̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

38 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Ja ua mi̱'da yø hni̱ni̱ ga̱ mmähä ngue ga̱ ma ma̱mhmʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Porque gue'a̱ dá̱ ɛ̱cä'a̱ ngue ga̱ mma̱nna̱ hya̱.

39 Bi̱ n'yo gä ra̱ häi Galilea ra̱ Jesús, sømp'ʉ ja yø ni̱ja̱ ngue mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 'Nɛ̱ øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ 'ya rá̱ do'yo.

40 Ma̱n'na ra̱ pa p'ʉya, nu̱p'ʉ 'bähra̱ Jesús, bi guat'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ hɛ̱mbra̱ ts'o'ya. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ ha 'bäi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø guí̱ nne gui 'yørca̱ ra̱ ma̱te gui 'yøtheguits'ʉ, nu̱gä dí pa̱di̱ ngue da̱ zägui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

41 Ra̱ Jesús bi huɛ̱cra̱ n'yohʉ mi̱'ʉ, bi dots'i conná̱ 'yɛ. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―A̱há̱, dí̱ nne ga̱ øthe'i. Da̱ zä'i ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

42 Høntho bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, nu̱na̱ ra̱ därquɛ̱hi̱ mi̱ 'ya rá̱ do'yo, 'bexpi zä ra̱ n'ʉ mi̱ hɛ̱mbi̱. 43 Hante ngue di̱ n'yɛ̱hmi̱'a̱ ra̱ n'yohʉ, bi zɛmba̱ ma̱zaqui, bi 'yɛ̱mbi̱:

44 ―Nu̱yá, 'yo to guí xifi te dá̱ øt'a̱'i̱ ya. 'Be ni̱ ma ya, sømp'ʉ 'bʉhra̱ mmäcja̱. Da̱ nu̱ ngue ya bi zä'i. Da̱mi̱ 'yøtra̱ 'bøt'e tengu̱tho bi̱ ma̱nda ra̱ Moisés ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ 'mø bi zä ra̱ 'ya hɛ̱mbi̱. Ja̱na̱ngue da̱ ba̱di̱ gätho yø ja̱'i̱ ngue ya bi zä'i.

45 Mi̱ ma ra̱ n'yohʉ p'ʉya, to bi zä ni̱ ja̱'i̱ xifi ngue ya xi 'yøthe ra̱ Jesús. Ja̱na̱ngue bi n'yo da̱po ra̱ Jesús, ya hi̱nga̱ ɛdi̱ 'yu̱p'ʉ ja yø hni̱ni̱, porque ma̱thoguitho di̱ mpɛti yø ja̱'i̱ 'mø bi̱ nu̱ ra̱ Jesús. Pɛ ma̱da̱gue'a̱ di̱ n'ya̱ni̱, ndap'ʉ bi zä ni̱ 'yɛ̱hyø ja̱'i̱, pap'ʉ bí 'bʉhra̱ Jesús ngue bi̱ nnu̱.

2

Ra̱ Jesús bi 'yøt'e ngue da̱ fa̱di̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi ngue di pu̱nnba̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱.

1 Ma̱n'na ra̱ pa p'ʉya, bi̱ mengra̱ Jesús, i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum. Mi̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ya 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Jesús. 2 N'na zihmantho bi̱ mpɛti yø ja̱'i̱, asta̱ hi̱nni̱ 'yɛnyø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ goxthi. Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi xännba̱ yø ja̱'i̱ rá̱ hya̱ Oja̱. 3 Mɛ̱nte ya̱ ra̱ Jesús, bi zø hmi̱'da yø ja̱'i̱. Nu̱'ʉ goho nja̱'i̱ bá̱ du̱ n'na nc'ɛ̱i̱ bá̱ oxrá̱ fi̱di̱ ngue tu̱dyø gua. 4 Bi̱ ne xti cʉtra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉ mbo ra̱ ngu̱ brá̱ 'bähra̱ Jesús. Pɛ hi̱mbi̱ zä xti cʉt'i, porque xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ. Ja̱na̱ngue bi tets'a̱ ya̱nni̱gu̱ ra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉya. Bi xots'a̱ n'na xɛqui ra̱ 'bet'e ha brá̱ 'bähra̱ Jesús. Ja i ca̱mbʉ ra̱ därquɛ̱hi̱ ni̱ oxrá̱ fi̱di̱. 5 Mi̱ nu̱ te øtyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, i pa̱di̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ zä da̱ 'yøthe ra̱ därquɛ̱hi̱. Bi 'yɛ̱mbra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉya:

―Ague ts'ʉnt'ʉ'i, ya dá̱ pu̱n'na̱ ni̱ ts'oqui ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

6 Nu̱'ʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley mi̱ hu̱p'ʉ, bi̱ mbøcuɛ 'mø mi̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mp'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱: 7 “Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, thenma̱hya̱ Oja̱ na̱ co nu̱'a̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱. Porque hi̱njonda̱ zä di pu̱nnba̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱, hi̱nda̱ hønt'a̱ Oja̱ sä ngue da̱ 'yøtra̱ mpu̱nnbi̱”, ɛ̱mp'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱. 8 Pɛ ra̱ Jesús 'be xi pa̱tho te mbɛ̱mp'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱ ya yø xännba̱te ngue ra̱ ley. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―¿Hanja ngue ngu̱na̱ guí̱ mbɛ̱mhmʉ? 9 Nu̱gä dá̱ xihra̱ n'yohʉ 'bʉcua, dí ɛ̱mbi̱: “Ya dá̱ pu̱n'na̱ ni̱ ts'oqui ya”. Pɛ nu̱yá, hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue'mø bi̱ mpu̱nnbi̱ ogue hi̱n'na. Pɛ nu̱'mø ga̱ ɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ nangui̱, gui ca̱xni̱ fi̱di̱, gui̱ mma”, ga̱ ɛ̱mbi̱, nu̱'mø ngue bi̱ n'yo p'ʉya, ya guí pa̱hmʉ xa̱nho ngue ja ma̱ ts'ɛdi. 10 A nu̱yá, da̱mi̱ pa̱hmʉ ya ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ja rá̱ ts'ɛdi ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue di pu̱nnba̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱.

Bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ xa̱n'ʉ p'ʉya:

11 ―Nu̱gä dí xi'i, da̱mi̱ nangui̱, ca̱xni̱ fi̱di̱, ni̱ ma ni̱ ngu̱.

12 Ra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉya, bi̱ nangui̱. Bi ga̱xrá̱ fi̱di̱, bi̱ ma rá̱ ngu̱. Nu̱'ʉ gätho yø ja̱'i bi̱ nu̱ te bi̱ nja, gä di 'yøtho. Yø ja̱'i̱ p'ʉya, ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱, i ɛ̱na̱:

―Hi̱nja̱m'mø xtá̱ nu̱hʉ'a̱ te dá̱ nu̱hʉ bi̱ nja ya.

Nu̱na̱ ra̱ Leví, bi 'yøt'e ngue rá̱ xädi ra̱ Jesús.

13 Ma̱n'na ra̱ ora p'ʉya, ra̱ Jesús ma̱hømbi̱ map'ʉ ja ra̱ nenzabi. Pɛ ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi̱ mpɛti p'ʉ ha 'bʉi, pɛ gä bi xännba̱bi̱ ra̱ hya̱. 14 Mi̱ tho p'ʉya, bi zømp'ʉ ja rá̱ oficina n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Leví. Guehna̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Alfeo, guehna̱ jʉmba̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱ ja te pä. Mi̱ nu̱ ra̱ n'yohʉ na̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma ga̱ mmɛ n'yø, ga̱ øt'e ngue ma̱ xädi'i ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱na̱ ra̱ Leví bi zop'ʉ rá̱ oficina, bi̱ mɛ ra̱ Jesús.

Nu̱ya yø ja̱'i̱ t'ɛ̱mbi̱ ja yø ts'oqui, 'dap'ʉ si̱hmɛ̱ui ra̱ Jesús.

15 Ma̱n'na ra̱ pa p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ mɛ yø xädi p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Leví ngue da̱ nsi̱hmɛ̱ui. Xa̱ngu̱ yø ngʉthäi 'bʉp'ʉ, da̱ gue hmi̱'da yø ja̱'i̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ja yø ts'oqui, gä 'dap'ʉ si̱hmɛ̱ui ra̱ Jesús. Porque xquet'a̱ 'nɛ̱hya nne da̱ dɛnna̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús. 16 Pɛ nu̱'ʉ 'da yø xännba̱te ngue ra̱ ley, 'nɛ̱'da yø fariseo, mi̱ nu̱ te øtra̱ Jesús ngue 'dap'ʉ si̱hmɛ̱hʉ yø ja̱'i̱ nu̱'ʉ t'ɛ̱mbi̱ ngue ja yø ts'oqui. Nuya mbøcuɛ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbya yø xädi ra̱ Jesús:

―Nu̱ ni̱ xännba̱tehʉ, hi̱ngui̱ ho ngue 'dap'ʉ si̱hmɛ̱hʉ yø ngʉthäi co 'nɛ̱hyʉ mi̱'da yø ja̱'i̱ ja xa̱ngu̱ yø ts'oqui.

17 Mi̱ 'yøde te sipyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mp'ʉ di ya̱hni̱ p'ʉya:

―Nu̱ya yø ja̱'i̱ di hyɛ̱nni̱, guehya ni̱ 'yɛ̱hra̱ 'yøthe ya. Pɛ yø ja̱'i̱ xa̱nzaqui, hi̱nga̱ gue'ʉ ni̱ 'yɛ̱'ʉ. A nu̱gä, dá̱ ɛ̱hɛ̱ ngue gue'ʉ yø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui ga̱ xifi da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, hi̱nga̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ya 'yo xa̱nho dá̱ ɛ̱hɛ̱ ga̱ nzofo.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús hanja ngue hi̱ngui̱ ɛtyø mmʉi yø xädi.

18 Ma̱n'na ra̱ ora p'ʉya, bi̱ nti̱ni̱ ngue nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Xuua 'nɛ̱'ʉ yø fariseo mi̱ ɛtyø mmʉi. Ja̱na̱ngue bi̱ ma 'da yø ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ni̱ xädi ngue hi̱ngui̱ ɛtyø mmʉi? Conque yø xädi ra̱ Xuua 'nɛ̱hyø fariseo ɛtyø mmʉi'ʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

19-20 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ya̱ui:

―Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ts'ofo ngue da̱ nu̱ ra̱ ntha̱ti̱, hi̱ngui̱ ɛtyø mmʉi mɛ̱nte 'dap'ʉ 'bʉhmʉ ra̱ novio. Njarbʉtho ma̱ xädigä ya, hi̱ngui̱ ɛtyø mmʉi ngue 'daua dí̱ n'yo'be. Pɛ bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa ngue da̱ ziga̱gui̱ ma̱ nsʉi'be. Nu̱'a ra̱ pa'a̱ p'ʉya, mfa̱di̱ ngue da̱ zä da̱ 'yɛtyø mmʉi ya ma̱ xädi 'mø.

21 Nu̱na̱ ra̱ 'da'yo hya̱ dí xännba̱te, n'nan'yo na̱ ngue ra̱ nyogui xädi. Tengu̱tho n'na ra̱ 'da'yo u̱lu, hi̱nda̱ zä di 'bøtra̱ zɛ'u̱lu. Porque ra̱ 'da'yo u̱lu di̱ nga̱nts'i̱, ya ma̱n'na di̱ nts'onna̱ zɛ'u̱lu. 22 Tengu̱tho ra̱ 'da'yo vino hi̱ngui̱ sä da̱ sirbʉ ja ra̱ zɛxfani̱ ngue da̱ zɛdi. Porque ra̱ 'da'yo vino da̱ xɛtra̱ zɛxfani̱ 'mø da̱ sit'i, ja di̱ m'mɛp'ʉ p'ʉya. Ja̱na̱ngue ra̱ 'da'yo vino, ra̱ 'da'yo xifani̱ da̱ sit'i.

Ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ Jesús ngue nu̱ te da̱ zänni̱ di̱ nja'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, gue'a̱ di̱ nja'a̱.

23 Man'na ra̱ pa ngue säya yø ja̱'i̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús co 'nɛ̱hyø xädi bi tocabi bi thop'ʉ ja yø nua̱trigo. Nu̱ya yø xädi p'ʉya, bi daxtyø trigo bi za. 24 Pɛ nu̱ya yø fariseo bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―¿Hanja ni̱ xädi ngue di̱ mpɛfi? Conque mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ngue nu̱'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, hi̱ngui̱ sä ngue to di̱ mpɛfi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

25 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'mø mi̱ zʉhra̱ thu̱hu̱ n'na ndi̱ ra̱ David, co 'nɛ̱'ʉ mi̱ n'youi, ¿ua hi̱nja̱m'mø ga̱di xähmʉ p'ʉ ha nt'ot'i'a̱ te bi 'yøt'e? 26 Conque nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ Oja̱ mi̱ 'bʉhra̱ mmäcja̱ Abiatar, nu̱na̱ ma̱di̱ ma̱nda yø mmi̱mmäcja̱ui. Ja bi yʉrbʉ ra̱ David ngue bi zi yø thu̱hmɛ̱ xi t'ʉspa̱bi̱ Oja̱ ngue da̱ nu̱. Bi zi ra̱ David co 'nɛ̱'ʉ mi̱ n'youi. Conque nu̱'ʉ yø thu̱hmɛ̱'ʉ, hi̱ndi̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ra̱ ley ngue to bi zä da̱ zi, hi̱nda høndyø mmäcja̱ yø ts'i'ʉ yø thu̱hmɛ̱ t'ʉspa̱bi̱ Oja̱. 27 A nu̱yá, nu̱'a̱ te bi 'yøtya ma̱ xädigä, ua̱ngui̱ Oja̱ bá̱ sänni̱ bá̱ nja ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya para ngue di di̱nna̱ nho yø ja̱'i̱. Hi̱ngue masque bi zän'Oja̱ ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya ngue di̱ m'mʉmma̱n'ʉ yø ja̱'i̱. 28 Ja̱na̱ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ja rá̱ ts'ɛdi ngue nu̱'a̱ go da̱ zänni̱, gue'a̱ di̱ nja'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya'a̱.

3

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ xi 'yotrá̱ 'yɛ.

1 Ma̱n'na ra̱ pa p'ʉya, ma̱hømbi̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús. Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ xi 'yotrá̱ 'yɛ. 2 Yø fariseo p'ʉya, tøjtho te øtra̱ Jesús. I̱ nne da̱ nu̱ 'mø ngue di̱ n'øthe 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, para ngue da̱ zäp'ʉ di̱ ya̱pi̱, da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ su̱pra̱ ley. 3 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ xi 'yotrá̱ 'yɛ:

―Bá̱ nangui̱ n'yø, ga̱ 'bäcua ma̱de ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Ya njua̱ntho bi zohyø fariseo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te 'bɛ'a̱ ma̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ja ngue ga̱ øthʉ 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya? ¿Ga̱ øthʉ ra̱ nho, ogue ra̱ n'ʉ? ¿Da̱ t'øthe ra̱ ja̱'i̱ 'mø xa̱n'ʉ, ogue di̱ njapi da̱ du̱?

Nu̱'ʉ ts'o p'ʉya, hi̱nte ga̱ nda̱tho. 5 Ra̱ Jesús bi hyɛ̱ti̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ, pɛ di̱ nɛ̱qui̱ ngue mbøcuɛ. Pɛ tu̱ rá̱ mmʉi ngue ma̱ndø nna̱xi̱tho yø mmʉi yø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ mi̱'ʉ p'ʉya:

―Da̱mi̱ majni̱ 'yɛ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi̱ macrá̱ 'yɛ, pɛ 'bexpi zä rá̱ 'yɛ mi̱'ʉ. 6 Mi̱ zä mi̱ nu̱ yø fariseo ngue bi̱ n'øthe ra̱ Jesús, bi̱ ma p'ʉya. Bi 'yøtra̱ junta. 'Dap'ʉ bi̱ mpɛtihʉ yø ja̱'i̱ ra̱ Herodes, bi zänni̱ ha di japi da̱ hyo ra̱ Jesús.

Ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yøthe xa̱ngu̱ yø därquɛ̱hi̱.

7-8 Ra̱ Jesús bi̱ mɛ yø xädi, i̱ map'ʉ ja ra̱ nenzabi Galilea. Pɛ xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi dɛnni̱, porque øhyø ja̱'i̱ ngue øtyø milagro ra̱ Jesús. Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, yø mmɛ̱ngu̱ 'da p'ʉ ja ra̱ häi Galilea, yø mmɛ̱ngu̱ 'da p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, yø mmɛ̱ngu̱ 'da p'ʉ ja ra̱ häi Judea, yø mmɛ̱ngu̱ 'da p'ʉ ja ra̱ häi Idumea, yø mmɛ̱ngu̱ 'da p'ʉ ma̱n'na nguadi ra̱ da̱the Jordán, xa̱ngu̱ mi̱'da yø hni̱ni̱ ja'ʉ yø häi ha ja ra̱ hni̱ni̱ Tiro 'nɛ̱hra̱ hni̱ni̱ Sidón, gä ja bi 'yɛ̱p'ʉ yø ja̱'i̱. 9-10 Xa̱ngu̱ yø därquɛ̱hi̱ bi zøp'ʉ mi̱ 'bʉhra̱ Jesús. Gä bi 'yøthe, asta̱ di̱ ntøtyø ja̱'i̱ ngue nne da̱ zømp'ʉ 'bähra̱ Jesús. Porque høntho da̱ därpa̱ rá̱ he ra̱ Jesús, 'bexi sä ha hɛ̱mbyø ja̱'i̱. Ja̱na̱ngue bi xihyø xädi ra̱ Jesús ngue di̱ nsä n'na ra̱ barco, ja da̱ yʉrbʉ. Porque hi̱nga̱ mbɛ̱nnbʉ ngue ni̱ mantho di̱ mpɛti mi̱'da yø ja̱'i̱. 11 Xquet'a̱ 'bʉp'ʉ 'da yø ja̱'i̱ ngue n'youi yø ts'onthi̱. Nu̱'mø bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús, ra̱ ts'onthi̱ di japra̱ ja̱'i̱ ngue nda̱ntyøhmu̱. 'Nɛ̱ di japi ngue nts'ɛdi ga̱ ya̱ ra̱ ja̱'i̱, i ɛ̱na̱:

―Gue'e rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱ ―i ɛ̱mbi̱.

12 Pɛ ra̱ Jesús ja̱njua̱ni̱ ngue di hɛjpi ngue hi̱nda̱ ma̱ te'o.

Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱xi 'dɛma̱ yoho yø xädi.

13 M'mɛfa p'ʉya, bi̱ map'ʉ bí ja n'na ra̱ nyu̱ni̱ ra̱ Jesús. Bi zonhni̱ hangu̱ bi̱ neprá̱ mmʉi da̱ zofo ngue bi̱ map'ʉ 'bʉi. 14 Ja bi zijpʉ 'dɛ'ma̱ yonc'ɛ̱i̱ yø xädi, bi 'yɛ̱ts'i̱ ngue 'dap'ʉ di̱ n'youi. Guehya da̱ mɛnhni̱ di̱ map'ʉ ja yø hni̱ni̱ ngue da̱ xihyø ja̱'i̱ rá̱ hya̱ Oja̱. 15 Bi u̱nna̱ ts'ɛdi ngue da̱ zä da̱ 'yøthe yø därquɛ̱hi̱, 'nɛ̱ da̱ 'yøthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. 16 Ja ua yø thu̱hu̱ ya 'dɛ'ma̱ yonc'ɛ̱i̱ bi thanhni̱: ra̱ Simu̱ nu̱na̱ i̱ nhu̱ta̱ m'mɛfa ngue i Bɛdu, 17 ra̱ Jacobo, 'nɛ̱hra̱ Xuua guehya yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zebedeo ya, 'nɛ̱ guehya i hu̱tra̱ Jesús ngue ra̱ Boanerges porque nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, i nne da̱ ma̱ ngue ya̱ ma̱nzaqui, ɛ̱ntho ra̱ ngäni̱ 'mø ya̱, 18 ra̱ Andre, ra̱ Lipe, ra̱ Bartolomé, ra̱ Mateo, ra̱ Toma, ra̱ Jacobo nu̱na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Alfeo, ra̱ Tadeo, 'nɛ̱hna̱ ma̱n'na ra̱ Simu̱ yø n'yohʉ yø ja̱'i̱ n'youi ra̱ partido ngue ra̱ cananista, 19 ra̱ Judas Iscariote nu̱na̱ bi dä ra̱ Jesús.

'Nu̱'ʉ yø mɛ̱ni̱ ra̱ Jesús bi̱ ma ngue da̱ sijpʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱.

Nu̱na̱ ra̱ Jesús, mi̱ juadi bi 'yɛ̱xyø n'yohʉ ja ngue da̱ mɛp'ʉ di̱ ma, i̱ ma rá̱ ngu̱ p'ʉya, 'dap'ʉ ni̱ 'yo. 20 Mi̱ zønná̱ ngu̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ mpɛti xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱, asta̱ xi̱nga̱ mbongui̱ ra̱ ora da̱ ziui ra̱ hmɛ̱ yø xädi ra̱ Jesús. 21 Mi̱ 'yøhyø mɛ̱ni̱'a̱ te øtra̱ Jesús, bi̱ ma p'ʉya ngue xta̱bá̱ nzijpʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱. I ɛ̱na̱:

―Ha̱ntho sʉhrá̱ nloco'a̱ ―ɛ̱nyø mɛ̱ni̱.

Nu̱'ʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ zithu̱ fäts'i te øtra̱ Jesús.

22 Nu̱'a̱ ga̱ mma̱nyø ja̱'i̱ te øtra̱ Jesús, nu̱'ʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley xpí 'yɛ̱'a̱ Jerusalén, bi 'yɛ̱n'ʉ p'ʉya:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, ra̱ zithu̱ n'youi na̱. Porque nu̱'a̱ ra̱ zithu̱ rá̱ hmu̱ yø ts'onthi̱, gue'a̱ di ha̱tra̱ ts'ɛdi'a̱ ngue sä øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱.

23 Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Guí pa̱hmʉ ngue nu̱'ʉ yø ts'onthi̱ n'youi yø ja̱'i̱, gue'ʉ yø mɛfi ra̱ zithu̱'ʉ. Pɛ hi̱nda̱ ne ra̱ zithu̱ di hɛjpa̱sɛ yø mɛfi. 24 Xip'ʉ ha di̱ ma̱nda n'na̱ ra̱ da̱st'abi, nu̱'mø di̱ ndu̱nhyø ja̱'i̱, hi̱nja̱m'mø da̱ zä da̱ zɛhyø hya̱. 25 Xip'ʉ ja n'na ra̱ ngu̱ ya, nu̱'mø di̱ nsʉsɛ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ, da̱ 'yɛ̱hra̱ pa di̱ n'uɛ̱ni̱. 26 Njarbʉtho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. Xi'mø ngue di hɛjpa̱sɛ yø mɛfi ra̱ zithu̱, ya rá̱ 'bɛfisɛ di ts'oni̱. 27 Xi n'na ra̱ n'yohʉ xa̱nzaqui, 'bʉ'a̱mbo rá̱ ngu̱, hi̱nda̱ zä to da̱ yʉt'a̱mbo rá̱ ngu̱ ngue da̱ jʉjpi te pɛts'i. Nu̱'mø da̱ thu̱tra̱ mmɛ̱nni̱gu̱, gue'mø da̱ zä to da̱ yʉt'a̱mbo 'mø. Di̱ njadä p'ʉya, dí tu̱t'ä ra̱ zithu̱ di̱ ma̱nda yø ts'onthi̱, ja̱na̱ngue sä dí øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. 28 A nu̱yá, da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ ja ua, ngue nu̱'a te gäma̱ ts'oqui øtyø ja̱'i̱, da̱ gue'a̱ te gäma̱ hya̱ ma̱n'ʉ ga̱ ya̱ yø ja̱'i̱, da̱ zä di̱ mpu̱nnbi̱. 29 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ nømma̱n'ʉ ra̱ Espíritu Santo, ya hi̱ndi̱ pu̱nnba̱ Oja̱.

30 Ngu̱na̱ ra̱ nya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, porque ɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue ra̱ zithu̱ fäts'i te øtra̱ Jesús.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ndana̱ gue'a̱ da̱ bøni̱ ngue da̱ 'yøt'e tengu̱tho 'mø drá̱ mɛ̱ni̱.

31 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi zøhrá̱ mamá 'nɛ̱hyø n'yohʉ 'bäp'ʉ thi. Bi̱ ma̱nda bá̱ ts'o ra̱ Jesús ngue di̱ nya̱ui. 32 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di̱ mäspʉ 'bʉhra̱ Jesús. Bi t'ɛ̱mbʉya:

―Ni̱ mamá 'nɛ̱ ni̱ n'yohʉ 'bäcua thi, i̱ nzo'i ngue gui̱ nya̱ui 'na̱ ―bi t'ɛ̱mbi̱.

33 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱ntho:

―Ma ga̱ xi'ahʉ ndana̱ ma̱ mamá, ndana̱ ma̱ n'yohʉ ―bi 'yɛ̱na̱.

34 Bi hyɛ̱tyø ja̱'i̱ di̱ mäspʉ 'bʉi, bi 'yɛ̱mbʉya:

―'Bʉcua ya yø ja̱'i̱ di̱ nnøpe ngue ma̱ mamá, di̱ nnøpe ngue ma̱ n'yohʉ. 35 Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ di ho da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ pähä Oja̱, guehya ɛ̱ntho ma̱ mamá ya, ogue ma̱ n'yohʉ ya, ogue ma̱ nju̱.

4

Ra̱ Jesús i hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ momhmu̱dä.

1 Ma̱n'na ndi̱ p'ʉya, nu̱p'ʉ ja ra̱ nenzabi Galilea, bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. Pɛ ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi̱ mpɛti p'ʉ ha 'bʉi. Ja̱na̱ngue bi yʉrbʉ ja n'na ra̱ barco ja bá̱ mi̱p'ʉ. Bi zoquits'ʉ ra̱ nenzabi, i̱ ma mbo ra̱ dehe. Gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nenzabi. 2 Xa̱ngu̱ yø hya̱ bi xännba̱ yø ja̱'i̱, honi̱ te gui hyɛjpa̱ yø hya̱ xifi. Ngu̱na̱ n'na ra̱ hya̱ bi hyɛqui, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

3 ―Da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ra̱ güɛnda xa̱ndønho ya yø hya̱ ga̱ xi'ahʉ ya. N'na ra̱ n'yohʉ bi̱ ma da̱ ponna̱ trigo. 4 Nu̱p'ʉ bi thogui ngue ponyø hmu̱dä, bi zop'ʉ ja ra̱ 'yu̱ 'da yø hmu̱dä. Bi̱ map'ʉ yø ts'ints'ʉ ngue bi za yø hmu̱dä. 5 Mi̱'da yø hmu̱dä bi̱ moni̱, bi zop'ʉ hi̱ngui̱ pidi ra̱ häi ngue o ra̱ do. Guehya yø hmu̱dä n'nahma̱ntho bi bøts'e ngue hi̱ngui̱ pidi ra̱ häi p'ʉ bi zo. 6 Hi̱nga̱ ya mbo pa yø 'yʉ. Nu̱'mø bá̱ pøxra̱ hyadi, bi 'yu̱hyø hmu̱dä ya xi bøts'e. 7 Mi̱'da yø hmu̱dä bi zop'ʉ ja yø 'ui̱ni̱. Mi̱ nte yø 'ui̱ni̱ p'ʉya, bi ts'onyø hmu̱dä ngue bi hyøt'a̱mbo. Ya hi̱mbi̱ nja yø hmu̱dä. 8 Mi̱'da yø hmu̱dä bi zop'ʉ ja ra̱ hoga̱ häi. Nu̱'mø mi̱ bøts'e, ma̱zihotho gui̱ nɛ̱qui̱. Mi̱ nja p'ʉya, 'däte ma̱'dɛt'a bi bøni̱ ngue n'na mhmu̱dä. Mi̱'da p'ʉya, hya̱te bi bøni̱ ngue n'na mhmu̱dä. Mi̱'da p'ʉya, n'na ciento bi bøni̱. 9 A nu̱yá, di̱ nja ni̱ gu̱ ngue gui 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya ―bi 'yɛ̱nna̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ hanja ngue honi̱ te gui hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ xihyø ja̱'i̱.

10 Ya 'yo pa gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya. Nu̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús bi guarbʉ 'bäi, da̱ guehyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ tobe 'bʉrpʉ bi guat'i. Bi 'yännbʉya te ga̱ mbønya yø hya̱ xi hyɛqui. 11 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ya yø hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ ha di̱ ma̱nda Oja̱ yø ja̱'i̱, i̱ nne Oja̱ ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ hanja ya yø hya̱ ya. Pɛ nu̱'ʉ mi̱'da yø ja̱'i̱, guehya dí honi̱ te da̱di hyɛjpa̱ yø hya̱ dí xifi. 12 Nu̱ te gä nnu̱ ya yø ja̱'i̱ ya, ɛ̱ntho 'mø hi̱nte bi̱ nu̱. Nu̱ya yø hya̱ øde dí̱ mma̱ngä, ɛ̱ntho 'mø hi̱n tema̱ hya̱ bi 'yøde. Gue'a̱ di siguetho ra̱ nts'o ga̱ 'yo'a̱. Oja̱ p'ʉya, ya hi̱ndi̱ pu̱nnba̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ te ni̱ bønya yø hya̱ bi hyɛjpa̱ ra̱ momhmu̱dä.

13 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ya̱ui:

―Xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱hʉ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ te ni̱ bønya yø hya̱ da̱di hyɛcä 'mø. ¿Pɛ hague gdá̱ japi da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ te ni̱ bønya yø hya̱ ga̱ hyɛcä ma̱høn'a̱ 'mø? 14 Nu̱na̱ ra̱ momhmu̱dä dí̱ mma̱ngä, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ pap'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue bi̱ mma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱ na̱. 15 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue høntho bi 'yøhra̱ hya̱, guehya gui̱ nhyɛjpi ngue ra̱ nen'yu̱ p'ʉ bi zo yø hmu̱dä ya. Høntho juadi bi 'yøhra̱ hya̱, bi̱ map'ʉ ra̱ zithu̱, bi japi bi pu̱mbɛ̱ni̱ ra̱ hya̱ xi 'yøde. 16 Mi̱'da yø ja̱'i̱, gui̱ nhyɛjpa̱ ra̱ häi hi̱ngui̱ pidi ngue mi̱ o ra̱ do p'ʉ bi zo yø hmu̱dä. Mi̱ zä mi̱ 'yøhra̱ hya̱ yø ja̱'i̱, ja̱njua̱ni̱ di johya ngue bi̱ nu̱ ma̱nho. 17 Guehya yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ bɛnt'i̱ xa̱nho ra̱ hya̱ ya. Zits'ʉtho honi̱ ha di hyɛp'ʉ ra̱ hya̱. Nu̱'mø bi ts'ʉi ngue ra̱ hya̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱, 'bexi cohyø mmʉi. 18 Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, gui̱ nhyɛjpa̱bi̱ ra̱ häi ngue ja yø 'ui̱ni̱ p'ʉ bi zo yø hmu̱dä. Guehya yø ja̱'i̱ bi 'yøde hanja ra̱ hya̱ ya. 19 Pɛ nu̱'a̱ te yø bɛfi i ja n'na pa ngu̱ n'na pa, høndyø 'bɛfi ni̱ ma yø mmʉi yø ja̱'i̱. Di ja ndu̱mmʉi honi̱ ha di̱ mmɛ̱mmɛti. Hi̱nga̱ ngu̱t'a̱ te gä sänni̱ da̱ 'yøt'e. Ya hi̱n tema̱ nhotho bi 'yørpa̱bi̱ na̱ ra̱ hya̱ bi 'yøde. 20 Pɛ mi̱'da yø ja̱'i̱ gui̱ nhyɛjpa̱ ra̱ hoga̱ häi p'ʉ bi zo yø hmu̱dä. Nu̱'mø mi̱ 'yøhra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, bi̱ nu̱ ma̱nho. Bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho na̱ ra̱ hya̱ bi 'yøde. Pɛ 'bʉ i'da yø ja̱'i̱ ngue ma̱thoguitho bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho ra̱ hya̱ bi 'yøde.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ nyot'i.

21 Ma̱hømbi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús:

―Xi'mø ngue ha̱ ra̱ nyot'i n'na ra̱ ja̱'i̱, nu̱'a̱ ra̱ nyot'i ha̱, hi̱nda̱ gombʉ ja ra̱ huada. 'Nɛ̱ hi̱nda̱ hyøt'a̱ 'bit'ots'i. Sinoque da̱ hyøxpʉ ja ra̱ nthøxa̱nyot'i n'namhma̱ di yot'i xa̱nho mbo ra̱ ngu̱. 22 Njarbʉtho ya yø hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ hanja ya. Zi yohotho yø ja̱'i̱ ti̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱. Pɛ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue gätho yø ja̱'i̱ da̱ ba̱di̱ hanja ra̱ hya̱. 23 Di̱ nja ni̱ gu̱ ngue gui 'yøhmʉ ya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä.

24 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús:

―Da̱mi̱ 'yɛ̱t'a̱mmʉihʉ teni̱ bønya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä. Nu̱'mø gui 'yørpa̱hʉ ma̱su̱ ya yø hya̱ ya, da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ xa̱nho hanja ra̱ hya̱. 25 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ di̱ni̱ xa̱nho rá̱ mmʉi hanja ra̱ hya̱, da̱ mäx Oja̱ ngue ma̱n'na di ba̱hra̱ hya̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne da̱ 'yørpa̱bi̱ ma̱su̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, nu̱'a̱ zits'ʉ ra̱ hya̱ pa̱di̱, da̱ tha̱nnbi̱.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ hmu̱dä 'mø bi thu̱hu̱.

26 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ya yø ja̱'i̱ di̱ ma̱nda Oja̱, gui̱ nhyɛjpi tengu̱tho 'mø bi thu̱'a̱ n'na ra̱ hmu̱dä. 27 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ bi du̱hra̱ hmu̱dä, di sigue di̱ mpɛtho mɛ̱nte 'danyø pa brá̱ o häi ra̱ hmu̱dä, sär'mø da̱ bogui, da̱ bøxpʉya. Pɛ nu̱na̱ ra̱ ja̱'i̱ bi du̱hra̱ hmu̱dä, hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja ngue bá̱ te ra̱ hmu̱dä. 28 Porque ra̱ häi øt'e ngue da̱ bohra̱ hmu̱dä, da̱ bøts'e, di̱ nda̱xi̱, da̱ 'yot'i. 29 Nu̱'mø bi 'yot'i, da̱ soqui.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na mhmu̱dä ra̱ mostasa.

30 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús:

―Ma̱hønga̱ hyɛcä ma̱n'na ra̱ hya̱ ya. Ma ga̱ xän'na̱hʉ ha di̱ njap'ʉ di̱ nxa̱ndyø ja̱'i̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ ya. 31 Nu̱p'ʉ rá̱ mʉdi, tengu̱tho n'na zihmu̱dä ra̱ mostasa, ngue ma̱n'na zitchʉ ngue gätho mi̱'da yø hmu̱dä ja ua ja ra̱ xi̱mhäi. 32 Pɛ nu̱'mø bi̱ ma nthu̱hu̱ na̱ ra̱ hmu̱dä na̱, ma̱n'na ta̱te ra̱ da̱t'o ngue gätho mi̱'da yø c'ani̱ i ja. Nu̱p'ʉ ja yø 'yɛt'o, ja ørbʉ yø 'bafi yø ts'ints'ʉ.

33 Xa̱ngu̱ yø hya̱ bi hyɛcra̱ Jesús. I honnbi̱ ndana̱ ra̱ hya̱ da̱ di̱ni̱ xa̱nho p'ʉ ja yø mmʉi yø ja̱'i̱, gue'a̱ xännba̱bi̱'a̱. 34 Nu̱'mø ya̱sɛui yø xädi p'ʉya, i xifi te ga̱ mbønyø hya̱ di hyɛqui. Pɛ nu̱'mø gue'ʉ mi̱'da yø ja̱'i̱ xännba̱bi̱ ra̱ hya̱, guehya honi̱ te gui hyɛjpa̱ yø hya̱ xännba̱bi̱ ya.

Ra̱ Jesús bi säyabi ra̱ nda̱hi̱ conyø fʉnthe.

35 Mi̱ dähra̱ nde'a̱ ra̱ pa'a̱, bi 'yɛ̱mbyø xädi ra̱ Jesús:

―A nu̱yá, ma ga̱ 'dasʉ ra̱ zabi gdá̱ mähä ma̱n'na nguadi.

36 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús, mi̱ juadi bi 'yɛ̱hyø ja̱'i̱, bi yʉrbʉ ja ra̱ barco mi̱ o ra̱ Jesús, bi̱ ma. Bi̱ mähä mi̱'da yø barco mi̱ jap'ʉ. 37 Nu̱p'ʉ ja ra̱ zabi, bi̱ nanga̱ n'na ra̱ nda̱te nda̱hi̱. Nu̱'ʉ yø fʉnthe nangui̱, so mbo ra̱ barco. Ja̱na̱ngue ya nne da̱ thu̱ntra̱ barco ngue'a̱ ga̱ nhyʉ. 38 Pɛ ra̱ Jesús ma̱mbi̱ oxpʉ ja n'na ra̱ nhu̱di̱ jap'ʉ ja rá̱ xʉtha ra̱ barco ngue a̱ha̱. Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bá̱ äp'ʉ bi a̱ha̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, ya ga̱ tu̱hʉ. Nu̱'a̱'i̱ p'ʉya, guí a̱tho ―bi 'yɛ̱mbi̱.

39 Mi̱ nangra̱ Jesús, bi hɛjpa̱bi̱ ra̱ nda̱hi̱ 'nɛ̱hyø fʉnthe. Bi xifi ngue di̱ nsäya. 'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, gä bi̱ nsäya. 40 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―¿Hanja ngue guí su̱hʉ? ¿Ua hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ga̱ fäxa̱hʉ? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

41 Mi̱ nu̱ yø xädi ra̱ Jesús ngue te bi 'yøt'e, bi̱ nti̱nnbʉtho yø ts'u̱ mi̱ ja. Di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na p'ʉya:

―¿Te'o ni̱ n'yohʉ na̱ n'yø? Asta̱ ra̱ nda̱hi̱ 'nɛ̱hra̱ dehe ɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø bi zofo ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

5

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱.

1 Mi̱ zøm ma̱n'na nguadi ra̱ zabi, ja ra̱ häi ni̱ hu̱ ngue Gadara. 2-3 Høntho bi bømp'ʉ ja ra̱ barco ra̱ Jesús, ya xpa̱ ɛ̱p'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱. Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, mi̱ nnøpa̱ ngu̱ p'ʉ ja yø n'o yø ánima. Ma̱da̱gue'a̱ ntha̱t'i̱ conyø cadena, pɛ xɛjtho. Ja̱na̱ngue ya hi̱njongui̱ sä da̱ za̱mmi̱. 4 Xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ ngue ntha̱t'i̱ yø 'yɛ 'nɛ̱hyø gua conyø cadena. Pɛ xɛjtho, hi̱ngui̱ hät'i da̱ za̱mmi̱. 5 Ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ 'yo da̱po, bi 'yop'ʉ ha o yø ánima, i̱ mafi hapʉ ni̱ ma. 'Nɛ̱ xa̱ nguahyø nsä'mi̱ rá̱ do'yo ngue di̱ ntɛ yø do. 6 Yap'ʉtho ma̱mbá̱ ɛ̱hɛ̱, pɛ mi̱ hyandra̱ Jesús. Bi̱ ntihi i̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bäi. 7 Ra̱ ndøts'ɛdi i zofo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Jesús, rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱ nu̱na̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi, ¿hanja ngue ga̱di̱ nthi̱nt'ua dí 'bʉi? Nguet'Oja̱'i̱, 'yo ga̱di ʉngui̱.

8 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ n'yohʉ, porque ya xi xihra̱ ts'onthi̱ ra̱ Jesús ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ n'yohʉ n'youi. 9 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Teni̱ hu̱'i̱?

Ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Nná̱ hu̱gä ngue yø mmu̱ndotho gähe, porque xa̱ngu̱gähe ―bi 'yɛ̱mbi̱.

10 Nu̱'ʉ yø ts'onthi̱ p'ʉya, bi xihra̱ Jesús ngue nu̱p'ʉ mi̱ 'bʉi, hi̱nga̱ yap'ʉtho da̱ mɛnhni̱. 11 Ja mi̱ 'yorbʉtho n'na 'bʉi yø ts'ʉdi, ma̱'yoni̱ p'ʉ bí ja ra̱ nguani̱. 12 Nu̱'ʉ yø ts'onthi̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Da̱mi̱ 'dacje ra̱ nt'ɛ̱di̱ ga̱ cʉt'ähe p'ʉ ja yø mmʉi yø ts'ʉdi bí 'yo nʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

13 Ra̱ Jesús bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ yø ts'onthi̱ ngue ja i̱ map'ʉ. Ja̱na̱ngue bi hyɛp'ʉ ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi, bi̱ ma, i̱ ncʉrbʉ ja yø mmʉi yø ts'ʉdi p'ʉya. Nu̱'ʉ yø ts'ʉdi mi̱ jua'i yo ma̱hua̱hi̱. Bi gʉ ra̱ 'dihi yø ts'ʉdi p'ʉya, bi̱ nhyørbʉ ja ra̱ zabi. Gä ja bi ja̱rbʉ ra̱ dehe.

14 Nu̱'ʉ mi̱ fähyø ts'ʉdi p'ʉya, bi̱ nsu̱ 'mø mi̱ nu̱ te bi̱ nja. N'na 'dihitho bi̱ map'ʉ bí ja ra̱ hni̱ni̱ ngue bá̱ ma̱ te bi̱ nja. Da̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ 'da'a̱ n'nanni̱ bí 'bʉi, gä bá̱ xifi. Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱'a̱ te bi̱ nja, ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bá̱ ɛ̱hɛ̱ da̱ nu̱. 15 Mi̱ zønyø ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, 'dap'ʉ 'bʉhmi̱'a̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱. Ya hi̱nte di ja, ya he ra̱ u̱lu, ya xi di̱ts'i̱. Pɛ bi zu̱ yø ja̱'i̱'a̱ te xi̱ nja. 16 Nu̱ya yø ja̱'i̱ xi̱ nu̱sɛ'a̱ te xi thohra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱, 'nɛ̱'a̱ te xi thohyø ts'ʉdi, gä xihyø ja̱'i̱ nu̱ya ja søhø. 17 Yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi xihra̱ Jesús ngue da̱ ma.

18 Ja̱na̱ngue ma̱hømbi yʉrbʉ ja ra̱ barco ra̱ Jesús ngue da̱ ma. Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱, bi xihra̱ Jesús ngue xta̱ mmɛp'ʉ ni̱ ma. 19 Pɛ hi̱mbi̱ nepra̱ Jesús, sinoque bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱n'na xa̱nho ni̱ ma ni̱ ngu̱. Da̱mi̱ xihni̱ mɛ̱ni̱ te dá̱ øt'a̱'i̱. Xihni̱ amigo. Da̱mi̱ xifi ha bi̱ nja ngue bi huɛ̱c'a̱'i̱ Oja̱ bi 'yøthe'i ―bi 'yɛ̱mbi̱.

20 Bi̱ ma ra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi̱ n'yo gätho p'ʉ ja yø hni̱ni̱ Decápolis, xifi gätho yø ja̱'i̱ te xi 'yørpa̱bi̱ ra̱ Jesús. Nu̱ to gä bi 'yøde te xi 'yøtra̱ Jesús, gä di 'yøtho.

Ra̱ Jairo bi zixra̱ Jesús ngue da̱ øthebi rá̱ t'i̱xu̱.

21 Mi̱ zømma̱n'na nguadi ra̱ zabi ra̱ Jesús, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ hømbi̱ mpɛti. 22 Bi zø'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ 'bɛt'o ngue di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Jairo. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús. 23 Ja̱njua̱ni̱ ngue äpra̱ ma̱te, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gä nná̱ ɛ̱hɛ̱ ga̱ xi'i ngue ma̱ t'i̱xu̱ dí si, ya pa ma̱n'ʉ, ya ja ngue da̱ du̱. Xi'mø gui 'yørca̱ ra̱ ma̱te ga̱ mmɛ, gui japni̱ 'yɛ p'ʉ ja rá̱ do'yo, ja̱na̱ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ hɛ̱mbi̱.

24 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ mɛ na̱ ra̱ n'yohʉ bi zits'i. Xa̱ngu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ bi dɛnni̱ asta̱ di̱ ntørbʉ ja ra̱ 'yu̱.

25 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ni̱ dɛnna̱ Jesús, n'youi p'ʉ n'na ra̱ xisu ngue ya n'nɛ'ma̱ yonjɛya mi̱ hɛ̱mbra̱ m'mäcji. 26 Nu̱na̱ ra̱ xisu ma̱di̱ hyɛ̱nni̱, xa̱ndøngu̱ rá̱ mɛ̱nyu̱ xi ʉni ngue honyø 'yøthe da̱ 'yøthe. Ya xi ʉni̱ gätho'a̱ te mi̱ pɛts'i, porque nne ngue da̱ zä te hɛ̱mbi̱. Pɛ hi̱n'i zä'a̱ ngue ma̱di̱ n'yøthe. Sinoque ma̱n'na ma̱ni̱ ma ma̱n'ʉ. 27-28 Mi̱ zä mi̱ 'yøhna̱ ra̱ xisu ngue øtyø milagro ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱nna̱ xisu p'ʉya: “Nu̱'mø ga̱ thärpa̱bi̱ rá̱ he ra̱ Jesús, da̱ zägui”, bi 'yɛ̱na̱. Ja̱na̱ngue bi̱ nthi̱nnbʉ ha mma yø ja̱'i̱ p'ʉya, asta̱ gue'mø mi̱ guatra̱ Jesús ngue bi därpa̱ rá̱ he. 29 Ngu̱'i därpa̱ rá̱ he p'ʉya, 'bexpi̱ nsäya ra̱ ji, bi zä ra̱ n'ʉ mi̱ hɛ̱mbra̱ xisu. 30 Mi̱ ba̱hra̱ Jesús ngue bi zä n'na nc'ɛ̱i̱ conná̱ ts'ɛdi, bi̱ m'mä p'ʉya ngue hɛ̱tyø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te'o bi därca̱gui̱ ma̱ he? ―bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱.

31 Bi 'yɛ̱m'mø mi̱ da̱hyø xädi ra̱ Jesús:

―Guí änni̱ to bi dät'a̱ ni̱ he. Conque guí̱ nnu̱ ngue xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ di̱ ntøt'ua nná̱ mähä ―bi 'yɛ̱mbi̱.

32 Pɛ ra̱ Jesús bi sigue di za di hɛ̱ti̱ yø ja̱'i̱, ngue nne da̱ ba̱di̱ te'o bi dädi. 33 Nu̱'a̱ ra̱ xisu p'ʉya, ya pa̱di̱ te xi 'yøt'e, mmap'ʉ p'ʉya ni̱ hua̱qui̱ ngue su̱. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús. Bi xi'a̱ njua̱ni̱ ngue xi därpa̱bi̱ rá̱ he. 34 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague t'i̱xu̱, ya bi zä'i ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di zä'i comma̱ ts'ɛdigä. Ni̱ ma ya, da̱ hyu̱ ni̱ mmʉi ngue bi zä'i ―bi 'yɛ̱mbi̱.

35 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, mɛ̱nte ya̱ui ra̱ xisu ma̱di̱ hyɛ̱nni̱, bi zø hma̱n'na nc'ɛ̱i̱ bá̱ nɛ̱xpʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Jairo, bi 'yɛ̱mbra̱ Jairo:

―Ya bi du̱ ni̱ t'i̱xu̱ n'yø, 'yoni̱ mantho gui sixra̱ xännba̱te ―bi 'yɛ̱mbi̱.

36 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi sihra̱ Jairo, bi 'yøhra̱ Jesús, pɛ hi̱ngui̱ ørpa̱tho ma̱su̱. Sinoque bi 'yɛ̱mbra̱ Jairo:

―'Yo sä guí su̱'a̱ si'i ngue bi du̱ ni̱ t'i̱xu̱. Sinoque da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ngue da̱ zä ga̱ fäxa̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

37 Ya hi̱mbi̱ nepe xta̱ thogui gätho yø ja̱'i̱. Sinoque høndra̱ Bɛdu bi zits'i, co 'nɛ̱hya yonc'ɛ̱i̱ di̱ n'yohʉ, ra̱ Xuua 'nɛ̱hra̱ Jacobo. 38 Mi̱ zømp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Jairo p'ʉya, ya zonyø ja̱'i̱, tär'ma̱n'ʉ yø mmʉi ngue ya xi du̱ ra̱ hmu̱te. 39 Pɛ ngu̱'i zønna̱ Jesús, bi yʉt'a̱mbo, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―¿Te 'bɛ'a̱ guí øthʉ ua ga̱di yänni̱hʉ? 'Yoni̱ mantho gui zomhmʉ. Nu̱na̱ ra̱ hmu̱te hi̱ngui̱ tu̱ na̱, i a̱tho na̱.

40 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ ya̱ui ra̱ Jesús, i thentho, porque pa̱di̱ ngue ya xi du̱ ra̱ hmu̱te. Mi̱ bøn'athi gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya, ra̱ Jesús bi thop'ʉ brá̱ 'bɛnna̱ hmu̱te. Ni̱ n'youi rá̱ papá ra̱ hmu̱te 'nɛ̱hrá̱ mamá. Co 'nɛ̱'ʉ yø xädi ni̱ n'youi. 41 Ra̱ Jesús bi bɛnnba̱ rá̱ 'yɛ ra̱ hmu̱te xi du̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Talita cumi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, i̱ nne da̱ ma̱ ngue ɛ̱na̱: “Ague grá̱ hmu̱te, dí xi'i, da̱mi̱ nangui̱”. 42 Høntho bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, 'bexpi̱ nangra̱ hmu̱te, bi̱ n'yo. Ra̱ hmu̱te p'ʉya, ya 'dɛ'ma̱ yonjɛya mi̱ 'bʉi. Nu̱ya bi̱ nu̱p'ʉ bi bɛ̱nna̱te ra̱ hmu̱te, di 'yøtho. 43 Pɛ ra̱ Jesús ɛ̱mmɛ̱i̱ di hɛjpa̱ yø ja̱'i̱ ngue hi̱njonda̱ ma̱ te bi 'yøt'e. Bi̱ ma̱nda p'ʉya ngue di t'u̱nna̱ hmɛ̱ da̱ zi ra̱ hmu̱te.

6

Nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱hʉ ra̱ Jesús hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ te øt'e.

1 Ma̱mbá̱ ɛ̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Jairo ra̱ Jesús, i̱ map'ʉ ja rá̱ häi bá̱ nte, bi̱ mɛ yø xädi. 2 Nu̱'mø ra̱ pa säya yø ja̱'i̱ p'ʉya, pap'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús, ngue bi xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ øxra̱ hya̱ bi̱ ma̱. Pɛ gä di 'yødyø ja̱'i̱ hanja'a̱ ra̱ hya̱ øde, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Hapʉ go bá̱ ha̱'a̱ ra̱ hya̱ xännba̱te na̱ ra̱ n'yohʉ ya̱ ua? ¿Hague go ga̱ mba̱'a̱ ra̱ hya̱ pa̱di̱? ¿Hague ga̱ nzä øtyø milagro? 3 Conque guehna̱ ra̱ yaxi rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Ma̱ya na̱. Yø n'yohʉ p'ʉya, guehna̱ ra̱ Jacobo, 'nɛ̱hra̱ José, 'nɛ̱hra̱ Judas, 'nɛ̱hra̱ Simu̱. Yø nju̱ p'ʉya, gä 'dadua ra̱ hni̱ni̱ dí 'bʉhmʉ.

Ja̱na̱ngue ɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue to bi zä ma̱n'yohʉ na̱ ra̱ Jesús. Hi̱ngui̱ ørpa̱tho ma̱su̱ yø ja̱'i̱ ra̱ hya̱ xifi. 4 Pɛ bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús:

―Gätho yø pønga̱hya̱ Oja̱ n'nanni̱ ni̱ 'yɛ̱hɛ̱, gä hnu̱ ma̱nsu̱. Pɛ nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱hʉ yø pønga̱hya̱, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱. Ni̱ xinga̱ gue'ʉ to 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ pønga̱hya̱ di̱ nnu̱ ma̱nsu̱.

5 Ja bi̱ njap'ʉ ngue hi̱mbi̱ zä xta̱ 'yøt'e xa̱ngu̱ yø milagro ra̱ Jesús. Høndi zi hangu̱tho yø därquɛ̱hi̱ bi japrá̱ 'yɛ ngue bi 'yøthe. 6 Di 'yødra̱ Jesús hanja ngue hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø mmɛ̱ngu̱ui.

Nu̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛt'i ngue da̱ xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱.

Mi̱ bømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ mi̱ 'bʉhra̱ Jesús, bi̱ ma bá̱ n'yop'ʉ ja yø hni̱ni̱, ma̱nyarbʉ i̱ ma ngue xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. 7 Nu̱ya 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ya xi huanhni̱, bi zofo ngue da̱ mɛnnbʉ ja yø hni̱ni̱. Bi xifi ngue yø yonc'ɛ̱i̱ p'ʉ da̱ ma. Bi u̱nna̱ ts'ɛdi ngue da̱ 'yøthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. 8 Bi xi p'ʉya, ngue hi̱n teni̱ buxa da̱ ga̱ts'i̱. 'Nɛ̱ hi̱n tema̱ thu̱hmɛ̱ da̱ hya̱ts'i̱. 'Nɛ̱ hi̱n tema̱ mɛ̱nyu̱ da̱ hya̱ts'i̱. Sinoque høndra̱ tøhø da̱ hya̱ts'i̱. 9 Bi xifi ngue da̱ gʉxyø thi̱xfani̱ 'nɛ̱ hi̱nda̱ ga̱xrá̱ mponi̱. 10 Bi sigue bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø gá̱ sømhmʉ p'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱, nu̱'mø to da̱ zixa̱hʉ rá̱ ngu̱ ngue di säya'a̱hʉ, ja m'mʉhmʉ p'ʉ ja ra̱ ngu̱ di̱ n'na'a̱hʉ ra̱ ts'äya, asta̱ gue'mø guá̱ ɛ̱hmʉ. 11 Nu̱p'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱ gui sømhmʉ, 'nɛ̱ hi̱ndi̱ n'na'a̱hʉ ra̱ ts'äya, ogue hi̱njonda̱ 'yøt'a̱hʉ ma̱su̱, da̱mi̱ thogui, gdi̱ mähä n'nanni̱ ra̱ hni̱ni̱. Pɛ da̱mi̱ hua̱mhmra̱ fonthäi di̱ n'youi ni̱ mbonguahʉ, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue ya da̱ thɛp'ʉ ya yø ja̱'i̱ hi̱mbi 'yøt'a̱hʉ ma̱su̱.

12 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús bi̱ ma bá̱ n'yop'ʉ ja yø hni̱ni̱. I xihyø ja̱'i̱ ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo. 13 Xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ bi 'yøthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. Nu̱'mø bi gospa̱bi̱ ra̱ aceite yø därquɛ̱hi̱, 'bexi sä ha hɛ̱mbi̱.

Ra̱ Herodes ɛ̱mbi̱ ngue nu̱na̱ ra̱ Jesús, gue'a̱ ra̱ Xuua mi̱ øtra̱ nxixya̱.

14 Nu̱na̱ ra̱ da̱st'abi Herodes mi̱ 'yøde te mma̱nyø ja̱'i̱ ngue xa̱ngu̱ yø milagro øtra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mp'ʉya:

―Nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue xpí bɛ̱nna̱te'a̱ ra̱ Xuua mi̱ øtra̱ nxixya̱. Ja̱na̱ngue sä øtyø milagro ―bi 'yɛ̱na̱.

15 Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ i hma̱, rá̱ nzɛgui guehna̱ ra̱ pønga̱hya̱ Elías.

Pɛ mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue 'bʉi toni̱ pønga̱hya̱ Oja̱ na̱.

16 Ra̱ Herodes bi 'yɛ̱n'a̱ p'ʉya:

―Pɛ nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue gue'a̱ ra̱ Xuua mi̱ øtra̱ nxixya̱ xpí bɛ̱nna̱te ya. Porque nu̱na̱ ra̱ Xuua, guehna̱ dá̱ ma̱ndagä bi thɛjpa̱bi̱ rá̱ ya na̱.

Ja mma̱ngua ya ha bi̱ nja ngue bi du̱ ra̱ Xuua mi̱ øtra̱ nxixya̱.

17 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, bi̱ ma̱nda ra̱ Herodes ngue bi̱ mbɛntra̱ Xuua, bi du̱t'i̱ conyø cadena bi got'a̱ fädi. Bi ʉpi ngue nu̱na̱ ra̱ Xuua ya xi xihra̱ Herodes ngue hi̱ngui̱ ho di̱ m'mʉhmi̱ na̱ rá̱ 'bɛpo Herodías nu̱na̱ ma̱rá̱ xisu na̱ rá̱ n'yohʉ Lipe. 18 Nu̱na̱ ra̱ Xuua, xi 'yɛ̱mbra̱ Herodes: “Hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ guí̱ m'mʉhmi̱ ni̱ 'bɛpo”, xi 'yɛ̱mbi̱.

19 Mi̱ 'yøhra̱ xisu na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Xuua, bi̱ mbøcuɛ ra̱ xisu, i sʉhra̱ Xuua ngue'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma̱. I̱ nnepe ngue da̱ tho ra̱ Xuua. 20 Pɛ ra̱ Herodes hi̱ngui̱ nne da̱ hyo, porque nnu̱ ma̱nsu̱ na̱ ra̱ Xuua, 'nɛ̱ pa̱rpi̱ ngue ra̱ hoga̱ n'yohʉ. Nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ mi̱ mma̱nna̱ Xuua, ma̱di̱ ho da̱ 'yøde, pɛ mi̱ yobɛ̱ni̱tho ha ga̱ 'yøde te gäma̱ hya̱ mma̱nna̱ Xuua. 21 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Herodías bi di̱ni̱ ha di japra̱ Xuua nu̱na̱ sʉi. Mi̱ zøhra̱ pa bi̱ nsänni̱go ra̱ Herodes. Bi zonhyø mmi̱st'abiui ngue bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ nts'i̱hmɛ̱. Gätho yø hmu̱ yø soldado, gä bi zofo. Nu̱p'ʉ ja ra̱ häi Galilea, gätho'ʉ yø ja̱'i̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ja yø hni̱ni̱, gä bi zofo. 22 Nu̱na̱ rá̱ t'i̱xu̱ ra̱ Herodías, bi yʉrbʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ xi pɛtra̱ Herodes ngue sänni̱go, bi̱ mʉhra̱ hnɛ̱i̱ p'ʉya. Ra̱ Herodes co gätho yø ja̱'i̱ bi ho te øtra̱ hmu̱te. Ja̱na̱ngue bi 'yɛ̱mbra̱ hmu̱te ra̱ Herodes: “Nu̱'mø tema̱ cosa gui 'yäqui, nu̱gä ga̱ 'da'i”, bi 'yɛ̱mbi̱. 23 Ra̱ Herodes bi 'yɛ̱xa̱ ntestigo Oja̱ ngue ma̱jua̱ni̱ di u̱nna̱ hmu̱te'a̱ te gäma̱ cosa da̱ 'yäpi, ma̱da̱gue'a̱ di u̱n ma̱de'a̱ te gä pɛts'i. 24 Ra̱ hmu̱te p'ʉya, hi̱nga̱ 'bexpi xifi te 'bɛ'a̱ nne da̱ 'yäpi. Sinoque 'be bá̱ änna̱ mamá. Bi 'yɛ̱mbi̱: “Ague mamá, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ ga̱ ädi?” Nu̱'a̱ rá̱ mamá ra̱ hmu̱te p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ 'yäpya ngue di 'da'i rá̱ ya̱ ra̱ Xuua mi̱ øtra̱ nxixya̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 25 Nu̱'a̱ ra̱ hmu̱te p'ʉya, bi̱ mengui̱, i̱ ma mbo, ngue bá̱ ɛ̱mbra̱ da̱st'abi: “Nu̱'a̱ rá̱ ya̱ ra̱ Xuua mi̱ øtra̱ nxixya̱ ya, da̱mi̱ 'daqui, di o n'na ra̱ mohi”, bi 'yɛ̱mbi̱.

26 Mi̱ zä mi̱ 'yøde te 'bɛ'a̱ t'äpra̱ da̱st'abi, ma̱mbi du̱drá̱ mmʉi. Pɛ ya xi̱ ma̱ ngue di u̱nna̱ hmu̱te'a̱ te da̱ 'yäpi. Yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ha mi̱ 'bʉi, gä xi 'yøde te xi̱ ma̱. Bi̱ ma̱nda p'ʉya ngue bi t'u̱nna̱ hmu̱te'a̱ te ädi. 27-28 Bi 'yɛt'a̱ n'na ra̱ soldado da̱ hɛjpa̱ rá̱ ya̱ ra̱ Xuua p'ʉ ja ra̱ fädi p'ʉya. Bá̱ jät'a̱ n'na ra̱ mohi, bi t'u̱nna̱ hmu̱te. Ra̱ hmu̱te p'ʉya, bi däprá̱ mamá'a̱ ra̱ ya̱ bi t'u̱nni̱. 29 Mi̱ ba̱hyø xädi ra̱ Xuua ngue ya bi du̱, bi̱ ma bá̱ ha̱nnba̱ rá̱ do'yo ra̱ ánima ngue bi 'yägui.

Ra̱ Jesús bi 'yøt'e ngue bi̱ nsi̱hmɛ̱ cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ.

30 Ma̱mbá̱ pengyø xädi ra̱ Jesús ngue bá̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ja yø hni̱ni̱, bi däpra̱ güɛnda te xi 'yøt'e, bi däpra̱ güɛnda tema̱ hya̱ xi̱ nxännba̱te. 31 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ, ni̱ ma ni̱ 'yɛ̱hyø ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús. Nu̱na̱ ra̱ Jesús co 'nɛ̱hyø xädi, ni̱ xi̱ngra̱ hmɛ̱ da̱ mbongui ra̱ ora da̱ zi. Ja̱na̱ngue bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―A nu̱yá, ma ga̱ mmähä p'ʉ hi̱njo'o yø ja̱'i̱ ya, n'namhma̱ ga̱ nsäyahʉ zits'ʉ.

32 Bi yʉrbʉ ja n'na ra̱ barco ra̱ Jesús conyø xädi, i̱ map'ʉ hi̱njongui̱ 'bʉi. 33 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ 'mø mi̱ ma ra̱ barco, pɛ pa̱di̱ te'o ni̱ op'ʉ ja ra̱ barco. Bi̱ ma yø ja̱'i̱ p'ʉya, ní̱ n'yoguatho, bi dɛnna̱ nenzabi. Nu̱p'ʉ ja yø hni̱ni̱ thohyø ja̱'i̱, i tɛr'mi̱'da yø ja̱'i̱, ma̱ndøngu̱rbʉ ni̱ ma yø ja̱'i̱. M'mɛt'o bi zønyø ja̱'i̱ p'ʉ ha ja ngue da̱ zønna̱ barco. 34 Mi̱ zøhra̱ barco bá̱ o ra̱ Jesús, bi bøni̱. Pɛ ya ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ. Bi huɛ̱jpʉya, porque yø ja̱'i̱ 'bʉi tengu̱tho yø dɛ'yo 'mø hi̱njo'o to da̱ mädi, njarbʉtho. Ja̱na̱ngue ndø ya'atho ra̱ ora bi xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. 35 Ya ni̱ ma di̱ nde p'ʉya, bi guatyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya bi̱ nde, 'nɛ̱ nu̱ua dí 'bʉhmʉ ra̱ da̱po ua. 36 Da̱mi̱ 'yɛ̱hyø ja̱'i̱, n'namhma̱ da̱ map'ʉ bí ja yø hni̱ni̱, da̱ dänsɛ ra̱ hmɛ̱ da̱ zi.

37 Bi 'yɛ̱mbyø xädi ra̱ Jesús:

―Da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ hmɛ̱ da̱ zi yø ja̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hapʉ gue ga̱ ha̱hʉ'a̱ yo ciento ma̱ pa ra̱ nzäbi ngue ga̱ tämphʉ ra̱ hmɛ̱ da̱ zi yø ja̱'i̱ 'bʉcua? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

38 Ma̱hømbi 'yɛ̱mbyø xädi ra̱ Jesús:

―Da̱mi̱ nu̱ hangu̱ yø thu̱hmɛ̱ guí ha̱hʉ.

Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi̱ nu̱ hangu̱ yø thu̱hmɛ̱ ha̱. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ja ua cʉt'a yø thu̱hmɛ̱ 'nɛ̱ yoho yø hua̱.

39 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi ya̱ui:

―Da̱mi̱ xihmʉ yø ja̱'i̱ da̱ mi̱cua ja ra̱ 'batha. Da̱ 'yøtyø zimu̱ndo p'ʉ da̱ mi̱.

40 Bi̱ mi̱hyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue di̱ nsi̱hmɛ̱. Yø ciento nja̱'i̱ p'ʉ bi̱ mi̱ i'da, yø yote ma̱'dɛt'a nja̱'i̱ p'ʉ bi̱ mi̱ i'da.

41 Ra̱ Jesús bi hya̱n'ʉ cʉt'a yø thu̱hmɛ̱ 'nɛ̱'ʉ yoho yø hua̱. Bi hyanma̱ hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. Bi xɛnyø thu̱hmɛ̱ p'ʉya, bi u̱nyø xädi ngue di 'darpa̱bi̱ yø ja̱'i̱. Da̱ guehyø hua̱ bi dat'i. 42 Bi̱ nsi̱hmɛ̱ xa̱nho yø ja̱'i̱, gä bi̱ nni̱ya̱. 43 Mi̱ juate ra̱ ts'i̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús bi pɛti 'dɛ'ma̱yo canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱. Xquet'a̱ bi̱ mɛs'yø hua̱ bi bongui̱. 44 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi̱ nsi̱hmɛ̱'a̱ ra̱ ora'a̱, cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ bi̱ nsi̱hmɛ̱.

Ni̱ 'yo ma̱xøts'e ra̱ dehe ra̱ Jesús.

45 Mɛ̱nte ɛ̱hyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi xihyø xädi ngue di̱ m'mɛt'o da̱ 'yo ra̱ barco, di̱ ma ma̱n'na nguadi ra̱ zabi ha bí ja ra̱ hni̱ni̱ Betsaida. 46 Mi̱ juadi bi 'yɛ̱hyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi̱ map'ʉ bí ja ra̱ nyu̱ni̱ ngue bá̱ mat'Oja̱. 47 Mi̱ nxu̱i̱ p'ʉya, ya bí 'yo ma̱de ra̱ zabi ra̱ barco ni̱ o yø xädi, pɛ ra̱ Jesús bi 'bʉsɛ p'ʉ bí ja ra̱ nyu̱ni̱. 48 Bi ba̱hra̱ Jesús ngue hangu̱ pɛfi di 'yonna̱ barco'ʉ yø xädi, pɛ hi̱ngui̱ sä da̱ thogui, porque ra̱ nda̱hi̱ di cots'i. Mi̱ zʉ'i hyu̱ xu̱di̱ p'ʉya, bi̱ map'ʉ bí 'bʉhyø xädi ra̱ Jesús, ni̱ 'yo ma̱xøts'e ra̱ dehe. Bi̱ ne ngue xta̱ nui̱ts'i̱. 49 Pɛ mi̱ hyandyø xädi ngue mmap'ʉ ni̱ 'yo ma̱xøts'e ra̱ dehe. Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱ ngue ra̱ nda̱hi̱ i̱ nnu̱. Bi̱ mʉhra̱ mafi p'ʉya ngue su̱. 50 Gä bi hyandi̱, pɛ gä bi̱ nsu̱. Pɛ ra̱ Jesús 'bexpi zofo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Go guecä, 'yoguí su̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

51 Mi̱ yʉrbʉ ja ra̱ barco mi̱ o yø xädi ra̱ Jesús, 'bexpi̱ nsäya ra̱ nda̱hi̱. Mi̱ nu̱ yø xädi'a̱ te bi 'yøt'e, ma̱n'natho bi̱ nsu̱. 52 Ma̱da̱gue'a̱ xi̱ nu̱ yø xädi'ʉ yø milagro xi 'yøtra̱ Jesús, ngue bi xa̱ndyø thu̱hmɛ̱ bi zi yø ja̱'i̱, pɛ hi̱ngui̱ 'yo yø mmʉi te'o na̱ ra̱ Jesús.

Nu̱p'ʉ ja ra̱ häi Genesaret bi 'yøthe yø därquɛ̱hi̱ ra̱ Jesús.

53 Mi̱ zøn'a̱ nenthe ja ra̱ häi Genesaret, bi da̱t'yø barco 'mø mi̱ bøni̱. 54 Høntho bi bønna̱ barco ra̱ Jesús, 'bexpi ba̱hyø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ngue te'o. 55 Bi̱ ma yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yonnba̱bi̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue da̱ ɛ̱hɛ̱. Xifi ngue da̱ tu̱ yø därquɛ̱hi̱ da̱ oxyø fi̱di̱, da̱ zøp'ʉ 'bʉhra̱ Jesús. 56 Hønnbʉ bi zä sønna̱ Jesús, sømp'ʉ ja yø hni̱ni̱, sømp'ʉ ja yø ngu̱nhui̱, hønnbʉ ts'ʉ hapʉ søni̱, bi̱ njʉqui yø därquɛ̱hi̱ ngue 'bop'ʉ ja yø caye, t'äpra̱ ma̱te ra̱ Jesús squera̱ngue rá̱ nya̱ni̱ rá̱ he da̱ därpa̱bi̱ yø därquɛ̱hi̱. 'Be xi sä ha hɛ̱mbi̱.

7

Ja 'da yø costumbre xa̱ nzänsɛ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ Jesús.

1 Nu̱ya 'da yø fariseo 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley ngue yø mmɛ̱ngu̱ Jerusalén bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús ngue di̱ nya̱ui. 2 Bi̱ mbøcuɛ 'mø mi̱ nu̱ te øt'i'da yø xädi ra̱ Jesús, ngue hi̱ngui̱ xʉ'yɛ hante di̱ nsi̱hmɛ̱, ngue da̱ mecra̱ ts'oqui n'youi yø 'yɛ. 3 Nu̱ya yø fariseo 'nɛ̱ gätho mi̱'da yø judío, i øtyø costumbre xa̱ nzänyø ndiua. Za̱nt'a̱ xʉ'yɛ hante di̱ nsi̱hmɛ̱. 4 Nu̱'mø bá̱ penga̱ täi xquet'a̱ xʉ'yɛ, porque ɛ̱na̱ ngue pecra̱ ts'oqui ja yø 'yɛ. Xa̱ngu̱ mi̱'da yø costumbre øt'e, xʉtyø ts'øye, xʉtyø mohi, pu̱nnbi̱ da̱ dätra̱ häi. 'Nɛ̱hyø t'ots'i nts'i̱hmɛ̱ pet'e. 5 Mi̱ zä mi̱ nu̱rpi te øtyø xädi ra̱ Jesús ngue hi̱ngui̱ øt'e tengu̱tho ga̱ 'yo, bi̱ mbøcuɛ p'ʉya, bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ni̱ xädi ngue fɛstho ra̱ hya̱ bi zoga̱hʉ yø ndiua? Porque hi̱ngui̱ pecra̱ ts'oqui ja yø 'yɛ, ngue di̱ nxʉ'yɛ hante di̱ nsi̱hmɛ̱.

6 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ xirbʉ guí ɛ̱na̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱. Go guí øthʉ na̱ ra̱ hya̱ bi 'yotra̱ pønga̱hya̱ Isaías ngue bi 'yɛ̱n'Oja̱: “Nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉcua, nu̱'mø bi̱ nya̱, xøgue ɛ̱na̱ ma̱jua̱ni̱ ngue nnu̱ ma̱nsu̱gui̱. Pɛ hi̱mma jua̱ni̱ ngue yø mmʉi ga̱ nda̱nnegui. 7 Ya hi̱nte ni̱ bøntho ngue tha̱nnegui yø ja̱'i̱. Nu̱ te gäma̱ hya̱ xännba̱te, xa̱ngu̱ yø hya̱ xa̱ nzänsɛ ngue ɛ̱mbi̱ di̱ ma̱nda Oja̱”, ngu̱na̱ bi̱ ma̱n'Oja̱. 8 Nu̱'a̱hʉ, guí fɛsthohʉ yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ ngue go ga̱di ja ndu̱mmʉi guí øthʉ yø costumbre bi zohyø ndiua. Porque xa̱ngu̱ yø costumbre guí øthʉ, tengu̱ yø ts'øye 'nɛ̱hyø mohi guí xʉthʉ, pu̱nnbi̱ da̱ dätra̱ häi.

9 Go xcá̱ 'yɛmhmʉ n'na nguadi ya yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ ngue go guí øthʉ yø costumbre bi zohyø ndiua. 10 Nu̱na̱ ra̱ Moisés bi xihyø ja̱'i̱ te 'bɛ'a̱ ja ngue da̱ 'yøt'e, bi 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ su̱ ni̱ papá, da̱mi̱ su̱ ni̱ mamá”. Bi xi ma̱n'na ra̱ hya̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ zanná̱ papá, ogue da̱ zanná̱ mamá, i ja ngue di̱ njapra̱ castigo 'nɛ̱ da̱ tho”, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱. 11 Pɛ ya xcá̱ xännba̱hʉ yø ja̱'i̱, ngue ra̱ ja̱'i̱ da̱ zä da̱ 'yɛ̱mbrá̱ papá ogue rá̱ mamá: “Nu̱gä papá, nu̱gä mamá, ya hi̱nda̱ zä ga̱ 'da'i te guí siui ya. Porque nu̱ te gä dí pɛts'i, guehna̱ Oja̱ da̱di̱ u̱nni̱”. 12 Nu̱'mø ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ ja̱'i̱ p'ʉya, ya hi̱n ga̱di japhʉ di jamma̱nsu̱ rá̱ papá ogue rá̱ mamá ra̱ ja̱'i̱. 13 Xa̱ngu̱ mi̱'da yø hya̱ jap'ʉ hi̱nguí̱ øthʉ, tengu̱tho ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. Nu̱'mø ngu̱na̱ guí øthʉ p'ʉya, ya guí øthʉ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui ya yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ p'ʉya, ngue guí ɛ̱mhmʉ go ja ts'ɛditho gui 'yøthʉ ya yø costumbre bi zohyø ndiua.

Nu̱ te si ra̱ ja̱'i̱ hi̱nga̱ gue'a̱ di ts'onnba̱ rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱'a̱.

14 Bi zonhyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'yøhmʉ xa̱nho ya yø hya̱ ga̱ mma̱ngä ya. Da̱mi̱ 'yɛ̱t'a̱mmʉihʉ. 15 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ øtra ts'oqui, hi̱nga̱ gue'a̱ te si ra̱ ja̱'i̱ ga̱ 'yøtra̱ ts'oqui. Nu̱'a̱ ga̱ 'yøtra̱ ts'oqui ra̱ ja̱'i̱, gue'a̱ ra̱ ts'omhya̱ pønná̱ ne ra̱ ja̱'i̱'a̱. 16 Di̱ nja ni̱ gu̱ ngue gui 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

17 Mi̱ ma yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi zop'ʉ ra̱ Jesús. Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ map'ʉ ja ra̱ ngu̱ säya. Nu̱ya yø xädi p'ʉya, bi 'yäpi ngue da̱ xifi te ga̱ mbønya yø hya̱ ja juadi bi̱ ma̱. 18 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―¿Ua xquet'a̱ hi̱ngui̱ ti̱nni̱ mmʉihʉ hanja ya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä 'mø? ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ na̱ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱ngä ngue nu̱ te si ra̱ ja̱'i̱, hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ ts'oqui'a̱? 19 Porque nu̱'a̱ te gä si ra̱ ja̱'i̱, hi̱ndi̱ nua̱nsui rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱'a̱, sinoque rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ni̱ ma'a̱ te si, pɛ pigui te si ra̱ ja̱'i̱.

Ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue nu̱'a̱ te gä si ra̱ ja̱'i̱, bi 'yøt'e ngue gä xa̱nho ngue da̱ ts'i. 20 Ra̱ Jesús bi sigue bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue øtra̱ ts'oqui, mbo rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ní̱ 'yɛ̱hra̱ ts'oqui. 21 Porque mbo rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱ bi̱ mi̱hra̱ ts'o n'yomfɛ̱ni̱, tengu̱ ra̱ n'yots'om'mäi, ra̱ nthote, 22 ra̱ mfɛ̱, ra̱ nts'o, ra̱ fɛhni̱, ra̱ 'yøt'its'oqui, ra̱ zɛya, ra̱ zate, ra̱ n'yɛ̱ts'i̱, ra̱ m'mɛmmʉi, da̱ gue'a̱ so rá̱ mmʉi ngue da̱ hya̱nnba̱ rá̱ mmɛti rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. 23 Gätho ya yø nts'o ya, mbo rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱ ní̱ 'yɛ̱hɛ̱. Guehya di ts'onna̱ ja̱'i̱ ya.

Nu̱'a̱ n'na ra̱ xisu hi̱ngra̱ judío bi 'yäpra̱ ma̱te ra̱ Jesús ngue da̱ mäts'i.

24 Mi̱ bømp'ʉ mi̱ 'bʉhra̱ Jesús, i̱ map'ʉ ja n'na ra̱ häi ja ra̱ hni̱ni̱ Tiro conna̱ hni̱ni̱ Sidón. Nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ bi̱ nsäya, hi̱ngui̱ nnepe to xta̱ mba̱di̱ ngue 'bʉp'ʉ. Pɛ hi̱mbi̱ zä bi̱ n'ya̱ni̱. 25 Nu̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱'a̱, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ hmu̱te mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱. Mi̱ 'yøhrá̱ mamá ra̱ hmu̱te ngue 'bʉp'ʉ ra̱ Jesús. Bi̱ ma ra̱ xisu p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bäi. 26 Pɛ hi̱ngra̱ judío na̱ ra̱ xisu, porque ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Sirofenicia. Bi 'yäpra̱ ma̱te ra̱ Jesús ngue da̱ 'yøthebi rá̱ t'i̱xu̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱. 27 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gä, gue'ʉ yø judío ja ts'ɛdi ga̱ fäts'i. A nu̱yá, nu̱'mø 'bet'o go ga̱ fäxa̱'i̱, ya sʉtho 'mø da̱ tha̱nnba̱ ra̱ hmɛ̱ yø ba̱si̱, ngue yø fo'yo di t'u̱nni̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

28 Ra̱ xisu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A̱há̱, grá̱ Hmu̱, gue'a̱ guí̱ mma̱. Pɛ nu̱'ʉ yø fo'yo, guep'ʉ 'bimɛ̱xa si̱hmɛ̱'ʉ. I jo yø xɛmhmɛ̱ hɛhyø ba̱si̱ p'ʉ si̱hmɛ̱.

29 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ xisu:

―Xa̱nho te guí̱ mma̱. Ni̱ ma ni̱ ngu̱ ya, nu̱ ni̱ t'i̱xu̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱, ya bi zä.

30 Ra̱ xisu p'ʉya, bi̱ mengui̱, i̱ ma rá̱ ngu̱. Mi̱ zønná̱ ngu̱ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ t'i̱xu̱ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱ ya hu̱p'ʉ ja rá̱ t'ots'i, ya xi zä te mi̱ hɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ ngue mi̱ gogu̱ 'nɛ̱ mi̱ c'ʉne.

31 Mi̱ 'danyø pa p'ʉya, bi bømp'ʉ mi̱ 'bʉhra̱ Jesús, i̱ map'ʉ ja ra̱ zabi Galilea. I̱ nthop'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sidón, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ häi Decápolis. 32 Nu̱p'ʉ ja ra̱ häi Decápolis mi̱ zømp'ʉ ra̱ Jesús, bá̱ ts'innba̱bi̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ gogu̱ 'nɛ̱ ra̱ c'ʉne. Bi t'äpra̱ ma̱te ngue bi japyø 'yɛ p'ʉ ja rá̱ ya̱ ngue da̱ zä te hɛ̱mbi̱. 33 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi zica̱ n'nani̱ na̱ ra̱ n'yohʉ, bi cʉrpa̱ yø saha p'ʉ ja yø gu̱. Bi pohrá̱ saha conná̱ ji̱ni̱ ngue bi därpa̱ rá̱ ja̱ni̱. 34 Bi hyanma̱ hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱n'a̱ n'na ra̱ ja̱ts'i̱. Bi 'yɛ̱mbra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉya:

―Efata ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱, i̱ nne da̱ ma̱ ngue ɛ̱na̱: “Da̱ xohni̱ ne, da̱ xohni̱ gu̱”. 35 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱, nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ gogu̱ bi 'yøde xa̱nho ra̱ hya̱, 'nɛ̱ bi zä bi̱ nya̱ xa̱nho. 36 Pɛ ra̱ Jesús bi xihyø ja̱'i̱ ngue hi̱njonda̱ xifi te bi̱ nu̱rpi̱ bi 'yøt'e. Pɛ ɛ̱na̱ ma̱n'na ngue di hɛjpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ ngue hi̱nte da̱ ma̱, i̱ mma̱nyø ja̱'i̱ p'ʉ ni̱ ma'a̱ te xi nu̱rpi̱ xi øtra̱ Jesús. 37 Nu̱ to gä bi 'yøde te bi̱ nja, gä di 'yødyø ja̱'i̱, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Gä xa̱nho te øt'e. Porque øt'e ngue øhra̱ hya̱ yø gogu̱, 'nɛ̱ di japi ngue ya̱ xa̱nho yø gone.

8

Ra̱ Jesús bi 'ui̱n'i̱ goho ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ.

1 Ma̱n'na ra̱ pa p'ʉya, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ mpɛti p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús. Ya hi̱n'yʉ te da̱ zi yø ja̱'i̱, ya bi hyätyø nzɛdi. Bi zonhyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

2 ―Da̱di huɛ̱cä yø ja̱'i̱ 'bʉcua, porque ya rá̱ hyu̱ pa 'daua dí 'yohʉ ya. Dí pa̱'a̱ njua̱ni̱ ngue ya hi̱n'yʉ te da̱ zi yø ja̱'i̱. 3 Nu̱'mø ga̱ ɛtyø ja̱'i̱ ngue da̱ ma yø ngu̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ si̱hmɛ̱, da̱ güennbʉ ja ra̱ 'yu̱. Porque yap'ʉ yø ngu̱ 'da yø ja̱'i̱.

4 Nu̱'ʉ yø xädi bi 'yɛ̱mbi̱:

―Pɛ ¿hapʉ go ga̱ ha̱nnba̱hʉ te da̱ zi ya yø ja̱'i̱ 'bʉcua? A nu̱ua dí 'bʉhmʉ, ra̱ da̱po ua.

5 Bi 'yänyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hangu̱ yø thu̱hmɛ̱ guí ha̱hʉ 'mø?

Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Høndi yoto yø thu̱hmɛ̱ ja ua.

6 Bi̱ ma̱nda ra̱ Jesús ngue bi̱ mi̱hyø ja̱'i̱. Bi hya̱n'ʉ yoto yø thu̱hmɛ̱ p'ʉya, bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. Bi xɛnyø thu̱hmɛ̱ p'ʉya, bi u̱nyø xädi ngue di 'darpa̱ yø ja̱'i̱ da̱ zi. 7 Xquet'a̱ mi̱ ha̱ zihangu̱ yø hua̱. Ra̱ Jesús bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. Bi u̱nyø xädi p'ʉya, ngue di 'darpa̱ yø ja̱'i̱ da̱ za. 8-9 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi̱ nsi̱hmɛ̱, goho ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ. Pɛ gä bi̱ nni̱ya̱. Mi̱ juate ra̱ ts'i̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱, nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús bi pɛti yoto canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱. 'Bexque'a̱ bi̱ n'yɛ̱hmi̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús ngue bi̱ ma. 10 Bi yʉrbʉ ja ra̱ barco p'ʉya, co 'nɛ̱hyø xädi, i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Dalmanuta.

Yø fariseo bi xihra̱ Jesús ngue nne da̱ nu̱p'ʉ da̱ 'yøt'a̱ n'na ra̱ milagro.

11 Ngu̱ i zøhra̱ Jesús, nu̱ya yø fariseo bi̱ ma bá̱ sämhya̱ ra̱ Jesús. Di 'bɛpi da̱ 'yøt'a̱ n'na ra̱ milagro nʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ para ngue di̱ nɛ̱qui̱ ngue rá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱ ra̱ Jesús. 12 Bi̱ nga̱sra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Høndyø milagro guí̱ nne guí̱ nnu̱hʉ di̱ nja. Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue hi̱n tema̱ milagro ga̱ øt'ä guí̱ nnu̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

13 Bi zop'ʉ yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi yʉrbʉ ja n'na ra̱ barco conyø xädi, i̱ ma ma̱n'na nguadi ra̱ zabi.

Ra̱ Jesús bi xihyø xädi ngue di̱ mfädi xa̱nho, hi̱nda̱ dɛnna̱ hya̱ xännba̱te yø fariseo, da̱ guehra̱ Herodes.

14 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús xi pu̱mbɛ̱ni̱ ra̱ thu̱hmɛ̱ xta̱ hya̱ts'i̱ da̱ zi. Hønda̱ n'na ra̱ thu̱hmɛ̱ mi̱ ha̱p'ʉ ja ra̱ barco. 15 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Da̱mi̱ mfähmʉ ya, ma̱mi̱ sihʉ'a̱ ra̱ íxi di u̱nyø fariseo da̱ guehra̱ Herodes.

16 Di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na'ʉ yø xädi p'ʉya:

―Rá̱ nzɛgui xicjʉ ya ngue hi̱nxtá̱ ha̱ ra̱ thu̱hmɛ̱ ga̱ sihʉ.

17 Mi̱ ba̱hra̱ Jesús te di̱ nxihyø xädi, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Gue guí ɛ̱na̱ dí xi'a̱hʉ ngue hi̱nxcuá̱ ha̱ ra̱ thu̱hmɛ̱ gui sihʉ. ¿Ua hi̱ngui̱ 'yo ni̱ mmʉihʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä 'mø? Rá̱ nzɛgui ma̱'bɛdi ni̱ mmʉihʉ 'mø. 18 Guí̱ nnu̱hʉ te dí øt'ä, pɛ tengu̱tho 'mø ngue hi̱nte gdí̱ nnu̱hʉ. Guí øhmʉ yø hya̱ dí̱ mma̱ngä, pɛ tengu̱tho 'mø hi̱n tema̱ hya̱ gdí øhmʉ. ¿Ua hi̱nguí̱ mbɛ̱mhmʉ'a̱ te guí̱ nnu̱hʉ p'ʉ ha nná̱ mähä? 19 Xi'mø ra̱ pa ma̱ xɛngä'ʉ cʉt'a yø thu̱hmɛ̱ ngue bi zi cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ, ¿njammi̱ canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱?

Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Dɛ'ma̱ yo canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱.

20 ―Xi'mø ma̱ xɛngä'ʉ yoto nthu̱hmɛ̱ ngue bi zi goho ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ, ¿njammi̱ canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Yoto canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱.

21 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱ ma̱høn'a̱ p'ʉya:

―Pɛ ¿hanja ngue hi̱ngui̱ 'yo ni̱ mmʉihʉ ya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä 'mø?

Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Betsaida, ja bi 'yøthe p'ʉ n'na ra̱ xädä ra̱ Jesús.

22 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Betsaida ra̱ Jesús, bá̱ ts'i̱nnba̱bi̱ n'na ra̱ xädä. Bi t'äpra̱ ma̱te da̱ 'yøthe. 23 Ra̱ Jesús bi bɛnnba̱bi̱ rá̱ 'yɛ ra̱ xädä, bi zixa̱ neni̱hni̱. Nu̱p'ʉ bi zøni̱, bi zorpa̱ yø dä. Bi dospa̱ ma̱xøts'e yø dä p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí hɛ̱ti̱ zits'ʉ ya?

24 Nu̱'a̱ ra̱ xädä p'ʉya, bi̱ nhanni̱, bi 'yɛ̱mp'ʉya:

―Dí hɛ̱tyø ja̱'i̱ ngue 'yo, pɛ ɛ̱ntho ra̱ 'bänza p'ʉ nná̱ hɛ̱ti̱, porque di hmar'ma̱ dä ―bi 'yɛ̱mbi̱.

25 Ma̱hømbi dospa̱ yø dä p'ʉya. Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ xädä, bi japi ngue di za di hɛ̱ti̱ p'ʉ hɛ̱ti̱. Bi̱ nzø xa̱nho yø dä p'ʉya, handi̱ yap'ʉtho. 26 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ ma ni̱ ngu̱ ya, 'yo 'be gui 'yo ua ja ra̱ hni̱ni̱ ngue gui xihyø ja̱'i̱ te dá̱ øt'a̱'i̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Bɛdu ngue ra̱ Jesús, gue'a̱ ra̱ Cristo'a̱.

27 M'mɛfa p'ʉya, bi̱ mɛ yø xädi ra̱ Jesús. Nu̱p'ʉ ja'a̱ ra̱ hni̱ni̱ Cesarea ngue Filipos, ma̱thɛ̱t'i̱ ja yø hni̱ni̱, ja bi̱ ma da̱ 'yop'ʉ ra̱ Jesús. Nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ p'ʉya, bi 'yänyø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te'ogä p'ʉ ga̱ mbɛ̱nyø ja̱'i̱ ya'mø? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

28 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Bʉ i'da yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue gue'e grá̱ Xuua gmi̱ øtra̱ nxixya̱. Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue gue'e grá̱ Elías. Mi̱'da p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue 'bʉi toni̱ pønga̱hya̱ Oja̱.

29 Ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Xi'a̱hʉ p'ʉya, ¿te'ogä p'ʉ gni̱ bɛ̱mhmʉ ngue guecä?

Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'i̱, gue'e grá̱ Cristo, bá̱ ɛ̱xa̱'i̱ Oja̱ ngue guí̱ nda̱st'abi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

30 Ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, 'yo to gui xifi te'ogä ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ ngue da̱ tho, 'nɛ̱ bi̱ ma̱ ngue di bɛ̱nna̱te.

31 Ra̱ Jesús bi xihyø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱ 'yɛ̱mmɛ̱i̱ da̱ ma ma̱'ʉni̱. Nu̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ da̱ zʉi, da̱ guehyø hmu̱ yø mmäcja̱ 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, gä da̱ zʉi 'nɛ̱ da̱ hyo. Pɛ rá̱ hyu̱ pa p'ʉya, di bɛ̱nna̱te ―bi 'yɛ̱mbi̱.

32 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, bi xifi xa̱nho yø xädi hanja'a̱ te da̱ thogui. Ja̱na̱ngue ra̱ Bɛdu bi zica̱ n'nanni̱ ra̱ Jesús, bi xifi ngue da̱ hyoni̱ ha di̱ mpommi̱ ra̱ nda̱te. 33 Pɛ ra̱ Jesús mi̱ 'yøde te sifi, bi 'bärbʉya ngue hɛ̱rhmi̱'da yø xädi. Bi zʉhra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'uegue, rá̱ mɛfi'i ra̱ zithu̱. Porque hi̱nga̱ gue'a̱ rá̱ ts'änni̱ Oja̱ so ni̱ mmʉi di̱ nja, sinoque gue'a̱ yø hya̱sɛ yø ja̱'i̱ i so ni̱ mmʉi di̱ nja ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi xihyø xädi ngue hi̱nja̱m'mø da̱ gohyø mmʉi'a̱ ga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱.

34 Bi zonhyø xädi ra̱ Jesús, da̱ gue hmi̱'da yø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ to nne da̱ dɛnngui̱, hi̱ngui̱ sä da̱ zänsɛ te da̱ n'yo. Hi̱nha di gohrá̱ mmʉi, ma̱da̱gue'a̱ da̱ thop'ʉ ja ra̱ pont'i̱. 35 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'uegue ngue su̱ da̱ tho, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ m'mɛhrá̱ te na̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ cohrá̱ mmʉi'a̱ ga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, ma̱da̱gue'a̱ da̱ tho conná̱ ngueque 'nɛ̱ conná̱ nguehra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nya̱nná̱ te na̱. 36 Porque hi̱nte da̱ da̱hra̱ ja̱'i̱, ma̱da̱gue'a̱ da̱ 'yøt'e ngue rá̱ mmɛti gä ra̱ xi̱mhäi, 'nɛ̱ di̱ m'mɛhrá̱ te. 37 Ni̱ xi̱nda̱ hangu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ da̱ gu̱tra̱ ja̱'i̱, hi̱nda̱ zä da̱ ya̱nná̱ te. 38 A nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue yø 'yøt'its'oqui ngue hi̱ngui̱ ørpa̱ ma̱su̱ Oja̱, guehya da̱ den'na̱thohʉ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ma̱ hya̱gä ya. A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue pɛsrá̱ sä conná̱ ngueque, ogue pɛsrá̱ sä conná̱ nguehra̱ hya̱ dí xännba̱te, xquet'a̱ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue nu̱gui̱ drá̱ N'yohʉ dá̱ ɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, xquet'a̱ ga̱ pɛs'ma̱ sä conná̱ ngue'ʉ to di jagbʉ. Guehna̱ ra̱ pa ga̱ ma pengui̱ conná̱ ts'ɛdi Oja̱, ga̱ ma n'yo'be yø ma̱ca̱ anxɛ Oja̱.

9

1 Nu̱na̱ ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ya 'da 'bʉcua ya, hi̱nda̱ du̱, asta̱ gue'mø da̱ nu̱ ngue da̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi Oja̱ di̱ ma̱nda ua.

Bi̱ mpä'a̱ te gui̱ nɛ̱qui̱ ra̱ Jesús.

2 Mi̱ tho'a̱ n'nato ma̱ pa, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi zixra̱ Bɛdu, ra̱ Jacobo, ra̱ Xuua. Bi̱ mɛp'ʉ bí ja n'na ra̱ nyu̱ni̱ xa̱nhɛ̱ts'i̱ ngue di̱ m'mʉsɛ. Ja bá̱ nu̱p'ʉ yø xädi ngue bi̱ mpä'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ ra̱ Jesús. 3 Nu̱ rá̱ he, di yoxni̱, xa̱ndønt'axi bi gohi. Hi̱njo'o n'na ra̱ meni̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi da̱ zä da̱ menna̱ u̱lu tengu̱ ga̱ nt'axi bi gohrá̱ he ra̱ Jesús. 4 Bi̱ nu̱ yø xädi p'ʉya ngue 'bäp'ʉ ra̱ Elías conna̱ Moisés ngue ya̱ui ra̱ Jesús. 5 Ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ xännba̱te, ya xa̱nho ngue dí 'bʉhmʉ ua. Ma ga̱ hocähe hyu̱ yø t'ʉnni̱gu̱, n'na'i, n'na ra̱ Moisés, n'na ra̱ Elías ―bi 'yɛ̱mbi̱.

6 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xifi, porque ra̱ Bɛdu co 'nɛ̱'ʉ yø amigo, ɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ nsu̱, asta̱ hi̱ngui̱ mbɛ̱ni̱ ha ga̱ mma̱n'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱. 7 'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi go'mra̱ gu̱i̱ p'ʉ mi̱ 'bʉi. Bi 'yø p'ʉya ngue nu̱p'ʉ ja ra̱ gu̱i̱ ja bá̱ nya̱p'ʉ Oja̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ 'bʉcua ya, guehna̱ ma̱ Ts'ʉnt'ʉ da̱di̱ ma̱di̱. Nu̱ya yø hya̱ da̱ ma̱nna̱ ya, da̱mi̱ 'yɛ̱t'a̱mmʉihʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

8 Mi̱ hyɛ̱tyø xädi p'ʉya, ya hi̱njongui 'bäp'ʉ'ʉ yoho yø n'yohʉ xi̱ nu̱. Ya 'bäsɛ p'ʉ ra̱ Jesús.

9 Ya bá̱ 'yo ngue ni̱ ga̱p'ʉ ja ra̱ ngua̱ni̱ p'ʉya. Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―'Yo to gui xifi te gá̱ nu̱ui ya, asta̱ gue'mø bi hnu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue di bɛ̱nna̱te ―bi 'yɛ̱mbi̱.

10 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús, nu̱'ʉ yø hya̱ bi xifi hønt'a̱ mbɛ̱n'a̱, pɛ hi̱njombi̱ xifi te bi̱ nu̱. Sinoque di̱ nyänsɛ'ʉ yø xädi te 'bɛ'a̱ ga̱ mbønna̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue ɛ̱na̱ di bɛ̱nna̱te.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue ra̱ Elías ya bá̱ ɛ̱hɛ̱ bi xihyø ja̱'i̱ ngue di̱ nsä, porque ya bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Cristo.

11 Nu̱ya yø xädi ra̱ Jesús bi 'yännbʉ ja ra̱ 'yu̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja na̱ ra̱ hya̱ mma̱nyø xännba̱te ngue ra̱ ley, ɛ̱mbi̱ ngue jatho da̱ 'bɛt'o ra̱ Elías hante ngue da̱ ɛ̱hra̱ Cristo?

12 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ Elías i jatho ngue rá̱ mʉditho da̱ ɛ̱hɛ̱ da̱ xihyø ja̱'i̱ ngue di̱ nsä. Pɛ da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue te da̱ thohra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. I̱ mma̱mp'ʉ ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ, da̱ zʉhyø ja̱'i̱. 13 Pɛ da̱mi̱ pa̱hmʉ ya ngue nu̱na̱ t'ɛ̱mbi̱ ra̱ Elías, ya bá̱ ɛ̱hɛ̱. Ya bi̱ nja tengu̱tho ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue di̱ nja. Porque nu̱ hangu̱ ra̱ n'ʉ bi̱ ne da̱ japyø ja̱'i̱, gä bi̱ nja.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na nc'ɛ̱i̱ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱.

14 Nu̱'mø ni̱ ma da̱ zøp'ʉ mi̱ 'bʉ hmi̱'da yø xädi p'ʉya, bi̱ nu̱ ngue nu̱ya yø xännba̱te ngue ra̱ ley di̱ mäspa̱bi̱ yø xädi ngue di̱ nju̱n'ma̱hya̱ui. Xa̱ngu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ xi̱ mpɛti p'ʉ 'bʉi. 15 Pɛ ra̱ Jesús, ɛ̱na̱ ha bi 'yɛ̱tho, ja̱ mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ya bi zøhø, bi̱ ma yø ja̱'i̱ p'ʉya ngue di zɛngua. 16 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―¿Te 'bɛ'a̱ gni̱ nju̱n'ma̱hya̱hʉ ya 'bʉcua?

17 Bá̱ tha̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, nu̱na̱ ma̱ ts'ʉnt'ʉ 'bʉcua, n'youi ra̱ ts'onthi̱ asta̱ di gonebi, xtá̱ sigä ua ngue gui 'yøthets'ʉ. 18 Nu̱'mø bi gʉ ra̱ ts'onthi̱ n'youi, ɛn'a̱ häi 'nɛ̱ sohyø fʉgui. Di gʉxtyø ts'i, asta̱ di 'yøts'e. Ya xtá̱ xihni̱ xädi ngue xta̱ 'yøthets'ʉ, pɛ hi̱nxa̱ nzä xa̱ 'yøthe.

19 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ:

―¿Asta̱ nja̱m'mø da̱ zønna̱ pa gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ? ¿Ua guí ɛ̱na̱ ngue hangu̱ ra̱ pa ga̱ sɛt'a̱hʉ? Bá̱ si ua ra̱ ts'ʉnt'ʉ, ga̱ øthegä ―bi 'yɛ̱mbi̱.

20 Bi zispa̱bi̱ p'ʉya. Nu̱'mø mi̱ nu̱ ra̱ ts'onthi̱ ra̱ Jesús, bi gʉ ra̱ ts'onthi̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉya. Bi 'yɛn'a̱häi asta̱ di da̱nni̱. 'Nɛ̱ sohyø fʉgui. 21 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ papá ra̱ ts'ʉnt'ʉ:

―¿Njammi̱ pa nja p'ʉya?

Mi̱ da̱hra̱ n'yohu̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ya njap'ʉ asta̱ guep'ʉ bá̱ ngüɛ ra̱ ts'ʉnt'ʉ. 22 Nu̱'a̱ ra̱ ts'onthi̱ n'youi, mø bi gʉ, xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ ya ja ngue da̱ hyo. I høt'a̱ sibi, ogue hørbʉ ja ra̱ dehe. Da̱mi̱ huɛ̱ga̱'be, fäxca̱'be 'mø ngue da̱ zä gui 'yøthets'ʉ.

23 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱? Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, nu̱ te gä ma̱n'ʉ hɛ̱mbi̱, hi̱nga̱ hɛ̱mbi̱ ga̱ øthe.

24 Nu̱'a̱ rá̱ papá ra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉya, asta̱ ra̱ mafi ha i 'yɛ̱na̱:

―Nu̱gä dí ɛ̱c'ɛ̱i̱'i̱. Pɛ da̱mi̱ 'yøt'e ngue ma̱n'na ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱'i̱ xa̱nho.

25 Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue gä ba̱ ɛ̱p'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ zøp'ʉ 'bäi. Ja̱na̱ngue bi xihra̱ ts'onthi̱ n'youi ra̱ ts'ʉnt'ʉ, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ ts'onthi̱, ga̱di gogu̱bi 'nɛ̱ ga̱di gonebi ra̱ ts'ʉnt'ʉ 'bʉcua. Nu̱ya dí xi'i ngue da̱mi̱ hyɛp'ʉ ya. 'Yoni̱ mantho güi pengui̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

26 Nu̱'a̱ ra̱ ts'onthi̱ p'ʉya, bi japra̱ ts'ʉnt'ʉ ngue xøgue ra̱ mafi, asta̱ päni̱. Ra̱ ndu̱ssu̱tho te ørpe. Bi 'yɛn'a̱häi 'mø mi̱ hyɛp'ʉ. Ɛ̱ntho bi du̱. Gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Bi du̱ na̱ cuø ―bi 'yɛ̱na̱.

27 Pɛ ra̱ Jesús bi bɛnnba̱bi̱ rá̱ 'yɛ ra̱ ts'ʉnt'ʉ, ma̱hotho i xots'i.

28 Ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ ngu̱ ra̱ Jesús. Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue hi̱nxa̱ nzä xtá̱ øthegähe ra̱ ts'ʉnt'ʉ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱?

29 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ tengu̱ na̱ ra̱ ts'onthi̱ mi̱ n'youi ra̱ ts'ʉnt'ʉ, para ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ ja̱'i̱ n'youi, ma̱hyoni̱tho da̱ mat'Oja̱ ra̱ ja̱'i̱, 'nɛ̱ da̱ 'yɛtrá̱ mmʉi.

Ma̱hømbi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue da̱ tho, pɛ bi̱ ma̱ ngue di bɛ̱nna̱te.

30 M'mɛfa p'ʉya, ra̱ Jesús co 'nɛ̱hyø xädi bi̱ map'ʉ ha mi̱ 'bʉi, i̱ nthop'ʉ ja ra̱ häi Galilea. Pɛ hi̱ngui̱ nnepe xta̱ mba̱hyø ja̱'i̱ hapʉ di̱ ma. 31 Porque bi xännba̱sɛ yø xädi ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱ ma ma̱ däpyø ja̱'i̱ ngue da̱ hyo. Nu̱'mø bi hyo p'ʉya, di bɛ̱nna̱te'a̱ rá̱ hyu̱ pa.

32 Pɛ nu̱'ʉ yø xädi hi̱mbi di̱nyø mmʉi na̱ ra̱ hya̱ bi xifi. I su̱ xta̱ 'yänni̱ te ga̱ mbønya yø hya̱ xi̱ ma̱nna̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi xännba̱ yø xädi ndana̱ ma̱ da̱tho da̱ hnu̱ ma̱nsu̱.

33 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum, mi̱ yʉrbʉ ja ra̱ ngu̱ säya. Ra̱ Jesús bi 'yänyø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Tema̱ hya̱ ga̱di̱ nxihmʉ p'ʉ ja ra̱ 'yu̱?

34 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, hi̱njongui̱ tha̱di̱. Porque xi̱ nju̱n'ma̱hya̱ p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ ngue n'na ngu̱ n'na nne ngue ma̱ da̱tho da̱ hnu̱ ma̱nsu̱. 35 Ja̱na̱ngue nu̱p'ʉ bi̱ mi̱hra̱ Jesús, bi pɛti gä 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ nne di̱ m'mɛt'o ya ngue nu̱'a̱hʉ, jatho da̱ 'yøtra̱ 'bɛfi ngue da̱ mäxyø amigo, pɛgue hi̱ndi̱ 'yɛ̱ts'i̱ ngue te da̱ 'yøt'e.

36 Ra̱ Jesús bi zonhna̱ n'na ra̱ ts'ʉnt'ʉ mi̱ 'bäp'ʉ, bi 'bämbʉ ma̱de ha 'bʉi. Bi gʉspʉya bi dɛts'i. Bi 'yɛ̱mbyø xädi p'ʉya:

37 ―Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di ja mma̱nsu̱ n'na ra̱ ba̱si̱ tengu̱ na̱ 'bʉcua ya, ngu̱na̱ da̱ 'yøt'e porque pa̱hra̱ ja̱'i̱ ngue nu̱ te øt'e, gue'a̱ dí̱ nnu̱ ma̱nho ngue da̱ 'yøt'a̱, ɛ̱ntho go di jamma̱nsu̱ gra̱ ja̱'i̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di ja mma̱nsu̱gui̱, hi̱nga̱ høngthogui di ja mma̱nsu̱gui̱, sinoque gue'a̱ Oja̱ bá̱ pɛnngui̱ di ja mma̱nsu̱.

Ra̱ Jesús di hɛjpa̱ yø xädi nu̱ya sʉhyø ja̱'i̱ nnønnba̱bi̱ rá̱ thu̱hu̱ 'mø øthe yø ja̱'i̱.

38 Ra̱ Xuua p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ xännba̱te, xtá̱ nu̱gähe n'na nc'ɛ̱i̱ ngue nnøn'na̱ ni̱ thu̱hu̱ ha ga̱ 'yøthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. Pɛ xtá̱ hɛjpa̱he, porque hi̱ndi̱ n'yohʉ p'ʉ nná̱ mähä.

39 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo ga̱di hɛjpa̱hʉ yø ja̱'i̱ nnønnga̱ ma̱ thu̱hu̱ 'mø bi 'yøthe yø ja̱'i̱. Porque hi̱nga̱ høntho da̱ nønnga̱ ma̱ thu̱hu̱ ra̱ ja̱'i̱, xi̱nda̱ ma da̱ zangui̱. 40 Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ sʉcjʉ, ma̱ n'yohʉ ya. 41 Nu̱ya yø ja̱'i̱ da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho ngue i pa̱di̱ ngue guí tɛnhnʉ ra̱ Cristo, Oja̱ da̱ gu̱t'i̱. Xquet'a̱ ja rá̱ nzäbi ra̱ ja̱'i̱, ma̱da̱gue'a̱ n'na ra̱ zi vasotho ra̱ dehe di u̱ni̱.

Ra̱ Jesús di japa̱ nts'ɛdi yø xädi ngue da̱ zu̱ da̱ 'yøtra̱ ts'oqui.

42 A nu̱yá, nu̱'ʉ yø ba̱si̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ndap'ʉ bi zä, tengu̱tho na̱ ra̱ ba̱si̱ 'bʉcua ya, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ japi ngue da̱ hyɛga̱gui̱ p'ʉ yø ba̱si̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, ra̱ nda̱te castigo tø'mra̱ ja̱'i̱ da̱ thogui. Hante ngue da̱ 'yøtra̱ ts'oqui ra̱ ja̱'i̱, ma̱n'na xa̱nho ngue da̱ t'ɛnnbʉ ja ra̱ ja̱the ra̱ ja̱'i̱, di̱ ntha̱rpa̱ rá̱ 'yʉga n'na ra̱ njʉni̱ ngue da̱ gʉ'mi̱. 43 Ja̱na̱ngue nu̱'mø guí ɛ̱na̱ ngue rá̱ ts'oqui ni̱ 'yɛ p'ʉ gá̱ 'yøtra̱ ts'oqui, da̱mi̱ hyɛjni̱ 'yɛ, gui 'yɛi. Ma̱n'na xa̱nho ngue ga̱rá̱ do'yɛ 'mø gá̱ cʉrbʉ ha gui̱ m'mʉhmi̱ Oja̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue di ja gä yoho ni̱ 'yɛ 'nɛ̱ ngu̱tho gui̱ mma ra̱ ni̱du̱ hapʉ ja ra̱ sibi di da̱nzø para za̱ntho. 44 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱du̱ 'bʉhyø dønxʉ hi̱nha rá̱ nzɛgui da̱ zi'a̱ ni̱ ngø. Ra̱ sibi p'ʉya, hi̱nja̱m'mø da̱ huɛ̱t'i̱. 45 Nu̱'mø guí ɛ̱na̱ ngue rá̱ ts'oqui ni̱ gua p'ʉ gá̱ 'yøtra̱ ts'oqui, da̱mi̱ hyɛqui, gui 'yɛi. Ma̱n'na xa̱nho ngue ga̱rá̱ dogua 'mø gá̱ cʉrbʉ ha gui̱ m'mʉhmi̱ Oja̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue di ja gä yoho ni̱ gua 'nɛ̱ ngu̱tho gui̱ mma ra̱ ni̱du̱ hapʉ ja ra̱ sibi di da̱nzø para za̱ntho. 46 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱du̱ 'bʉhyø dønxʉ hi̱nha rá̱ nzɛgui da̱ zi'a̱ ni̱ ngø. Ra̱ sibi p'ʉya, hi̱nja̱m'mø da̱ huɛ̱t'i̱. 47 Nu̱'mø guí ɛ̱na̱ ngue rá̱ ts'oqui ni̱ dä p'ʉ gá̱ 'yøtra̱ ts'oqui, da̱mi̱ hya̱hni̱ dä, gui 'yɛi. Ma̱n'na xa̱nho ngue da̱ n'natho ni̱ dä 'mø gá̱ cʉrbʉ ha gui̱ m'mʉhmi̱ Oja̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue di ja gä yoho ni̱ dä 'nɛ̱ ngu̱tho gui̱ mma ra̱ ni̱du̱. 48 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱du̱ 'bʉhyø dønxʉ hi̱nha rá̱ nzɛgui da̱ zi'a̱ ni̱ ngø. Ra̱ sibi p'ʉya, hi̱nja̱m'mø da̱ huɛ̱t'i̱. 49 Porque nu̱ to gä da̱ ma ra̱ ni̱du̱, di̱ nzø conna̱ sibi.

50 Tengu̱ ra̱ u̱, xa̱nho ngue te di̱ ma ma̱'u̱t'i̱. Pɛ nu̱'mø ya hi̱ngui̱ u̱, ya hi̱nte di̱ mu̱ui. Xquet'a̱ gui̱ njathʉ p'ʉya, 'yo guí̱ nnehʉ ngue hi̱nte da̱di̱ mu̱ui'a̱ te gni̱ 'yohʉ. 'Yo ga̱di̱ nju̱nt'i n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ.

10

Bi xännba̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ di̱ nxu̱mmi̱ yø xisu.

1 Nu̱na̱ ra̱ Jesús mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum, pɛ bi̱ ma i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ häi Judea. Bi thogui i̱ ma ma̱n'na nguadi ra̱ da̱the Jordán. Ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi zømp'ʉ 'bʉi. Gä bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱, tengu̱tho xi 'yørbʉ ja yø hni̱ni̱ xi thogui. 2 Bi guat'i 'da yø fariseo p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús ngue da̱ 'yørpa̱ yø nt'änni̱, porque honnbi̱ ha di zʉdi ngue hi̱nda̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua ja ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue di̱ nxu̱mmi̱ rá̱ xisu n'na ra̱ n'yohʉ, ua gue hi̱n'na̱?

3 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, ¿te 'bɛ'a̱ ma̱ hya̱ mma̱mp'ʉ?

4 Mi̱ da̱hyø fariseo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱p'ʉ ja ra̱ ley bi 'yot'a̱, i̱ mma̱mp'ʉ ngue da̱ zä da̱ 'yøtra̱ sʉcua̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue di̱ nxu̱mmi̱ rá̱ xisu.

5 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ Moisés bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ngue da̱ nangra̱ sʉcua̱ ngue ra̱ nxu̱ni̱, pɛ ngue ma̱ndø nna̱xi̱tho yø n'yomfɛ̱mi̱ yø ja̱'i̱, ja̱na̱ngue bi̱ njap'ʉ. 6 Pɛ nu̱p'ʉ rá̱ mʉdi hi̱nga̱ ngu̱'a̱ ra̱ hya̱ bá̱ sännba̱ Oja̱ da̱ 'yøtyø ja̱'i̱. Porque mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue nu̱'mø ma̱mbá̱ nhohra̱ xi̱mhäi, Oja bi hocra̱ n'yohʉ 'nɛ̱ bi hocra̱ xisu. 7 Ja̱na̱ngue ra̱ n'yohʉ sop'ʉ rá̱ papá, sop'ʉ rá̱ mamá ngue 'bʉhmi̱ rá̱ xisu. 8 Nu̱ya yo nc'ɛ̱i̱ ya, di̱ nne n'na ngu̱ n'na, ja̱na̱ngue ya hi̱ngui̱ yo nc'ɛ̱i̱, sinoque ɛ̱ntho n'na nc'ɛ̱i̱tho. 9 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ya yo nc'ɛ̱i̱ bi pɛn'na̱ Oja̱, hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue to di xu̱nnba̱bi̱.

10 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ p'ʉya, nu̱ya yø xädi ra̱ Jesús bi 'yänni̱ te nne da̱ ma̱nya yø hya̱ xi̱ ma̱. 11 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ ra̱ n'yohʉ di̱ nxu̱mmi̱ rá̱ xisu, nu̱'mø hømbi̱ ntha̱tra̱ n'yohʉ, da̱ mɛ ma̱n'na ra̱ xisu, ya ra̱ ts'oqui øtra̱ n'yohʉ. 12 A nu̱ ra̱ xisu di̱ nxu̱mmi̱ rá̱ ndø, 'nɛ̱ høndi̱ ntha̱tui ma̱n'na ra̱ n'yohʉ, ya ra̱ ts'oqui øtra̱ xisu.

Bi xi Oja̱ ra̱ Jesús ngue di ja̱pyø ba̱si̱.

13 Bi zixyø ba̱si̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, i̱ nnepyø ja̱'i̱ ngue da̱ dospa̱ yø ya̱ yø ba̱si̱ 'nɛ̱ da̱ xi Oja̱ ngue di ja̱pyø ba̱si̱. Pɛ nu̱ya yø xädi ra̱ Jesús bi hɛjpa̱ yø ja̱'i̱ bá̱ zi yø ba̱si̱. 14 Bi̱ mbøcuɛ 'mø mi̱ nu te øtyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ hyɛhmʉ yø ba̱si̱ da̱ thocua dí 'bʉi. Porque tengu̱tho yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱, xquet'a̱ njarbʉ ya yø ba̱si̱ ya. 15 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue n'na ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngra̱ 'yøde tengu̱tho n'na ra̱ ba̱si̱ ngue ra̱ 'yøde, hi̱nda̱ zä da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱.

16 I thɛxyø ba̱si̱ ra̱ Jesús, di japrá̱ 'yɛ p'ʉ ja yø ya̱ yø ba̱si̱, i äp'a̱ Oja̱ ngue di ja̱pi̱.

Ra̱ mmɛ̱mmɛti hi̱mbi̱ ne da̱ 'yøt'e te bi xihra̱ Jesús.

17 Ya ja ngue da̱ ma ra̱ Jesús, pɛ bá̱ jʉ ra̱ 'dihi n'na ra̱ n'yohʉ. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bäi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ hoga̱ xännba̱te, ¿te 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øt'e n'namhma̱ ngue Oja̱ di 'dacra̱ 'da'yo te para za̱ntho? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

18 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí pa̱di̱ te guí̱ mma̱nya, ngue guí ɛ̱ngui̱ xa̱nhogä? Porque hønsɛ Oja̱ xa̱nho. 19 Ua hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja'ʉ yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ ngue ɛ̱na̱: “'Yo grá̱ hyote. 'Yo grá̱ 'yots'om'mäi. 'Yo grá̱ bɛ̱. 'Yo to guí sännba̱ ra̱ fɛhni̱. 'Yo grá̱ hyäte. 'Da̱mi̱ su̱ ni̱ papá, da̱mi̱ su̱ ni̱ mamá” ―bi 'yɛ̱mbi̱.

20 Mi̱ da̱hra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, nu̱ya yø hya̱ guí xicya, ya gä xtá̱ øt'e asta̱ gue'mø ma̱rá̱ ngüɛgui.

21 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi hyɛ̱tra̱ n'yohʉ ya̱ui, pɛ di̱ nɛ̱qui̱ ngue di̱ ma̱di̱. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Di 'bɛ hma̱n'na ra̱ hya̱ ja ngue gui 'yøt'e. Ni̱ ma ya, da̱mi̱ pä te gä guí pɛts'i. Da̱mi̱ u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ yø hyoya. Nu̱'mø gá̱ 'yøt'e te dí xi'i ya, ya bí ja ni̱ mmɛti ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya. Bá̱ ɛ̱ p'ʉya, ga̱ mmɛ ma̱da̱gue'a̱ da̱ tho'i p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

22 Pɛ mi̱ 'yøhra̱ n'yohʉ na̱ ra̱ hya̱ bi sifi, ma̱mbi du̱drá̱ mmʉi. Bi̱ matho, porque ma̱rá̱ ndømmɛ̱mmɛti.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue Oja̱, hi̱nte hɛ̱mbi̱.

23 Bi hyɛ̱tyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xa̱ndøn hɛ̱nni̱tho ha di̱ n'u̱nyø mmɛ̱mmɛti ngue da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱.

24 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús, di 'yøtho hanja ya yø hya̱ bi̱ ma̱. Pɛ ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague ts'ʉnt'ʉ'a̱hʉ, nu̱ya dí̱ mma̱ngä ngue xa̱nhɛ̱nni̱tho ha di zo rá̱ 'yɛ Oja̱, guehya yø ja̱'i̱ xøgue ma̱høndra̱ mɛ̱nyu̱ ni̱ ma yø mmʉi ya. 25 Ya fa̱di̱ ngue ra̱ cameyo, hi̱nja̱m'mø da̱ zä da̱ thop'ʉ ja rá̱ xa̱gu̱ n'na ra̱ 'yofani̱. Pɛ ma̱n'na xa̱ndøn hɛ̱nni̱tho ngue n'na ra̱ mmɛ̱mmɛti di̱ n'u̱ni̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱.

26 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, mi̱ 'yøhyø xädi, ma̱n'natho bi̱ nsu̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ p'ʉya. Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Rá̱ nzɛgui ya hi̱njonni̱ ja̱'i̱ da̱ zä di̱ nya̱nná̱ te ya'mø ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

27 Bi hyɛ̱tyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu'a̱ ngue yø ja̱'i̱tho, hi̱nda̱ zä da̱ zänsɛ ha di̱ nya̱nyø te. Pɛ Oja̱ hi̱nte hɛ̱mbi̱, nu̱ te nne da̱ 'yøt'e, da̱ zä ha di japi.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue di tocabi ra nho'ʉ yø ja̱'i̱ n'youi p'ʉ ni̱ ma.

28 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Nu̱gähe, ya xtá̱ sohme p'ʉ te gä dí pɛshe ngue dí tɛn'na̱he.

29 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue nu̱ to gä xpá̱ nzohyø ngu̱, xpá̱ nzohyø cu̱, xpá̱ nzohyø papá, xpá̱ nzohyø ba̱si̱, xpa̱ nzohyø häi ngue tɛnngui̱ ngue mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, 30 pɛ mɛ̱nte 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi ra̱ ja̱'i̱, yø ciento nni̱di̱tho ga̱ngu̱'a̱ te gä da̱ di̱ni̱ ngue'a̱ te gä xpá̱ nzogui. Ma̱da̱gue'a̱ da̱ ts'ʉi, pɛ ra̱ pa di 'yɛ̱p'ʉ, di t'u̱nna̱ te para zantho. 31 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ hnu̱ ma̱nsu̱ ua, pɛ nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, ja ts'ʉtho da̱ni̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ. Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ hnu̱ ma̱nsu̱ ua, pɛ nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, ja da̱ni̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ.

Ma̱hømbi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue da̱ tho, pɛ bi̱ ma̱ ngue di bɛ̱nna̱te.

32 Ya ni̱ hya̱ ra̱ 'yu̱ ngue ni̱ ma Jerusalén, ni̱ 'bɛt'otho p'ʉ ni̱ ma yø xädi ra̱ Jesús. Nu̱'ʉ yø xädi ya i su̱, di 'yøtho hanja'a̱ te øtra̱ Jesús ngue ni̱ ma Jerusalén. Pɛ ra̱ Jesús bi zica̱ n'nanni̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi, bi xifi xa̱nho hanja'a̱ te da̱ thogui. Bi 'yɛ̱mbi̱:

33 ―A nu̱yá, ya nná̱ mähä Jerusalén. Nu̱na̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱, nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ di̱ ndäpyø hmu̱ yø mmäcja̱ conyø xännba̱te ngue ra̱ ley. Nu̱ya p'ʉya, guehya da̱ zännbi̱ ngue da̱ du̱. Di däpyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío ngue da̱ hyo. 34 Nu̱ya yø ja̱'i̱ di̱ ndäpi, da̱ n'yɛmma̱hya̱, da̱ zots'i, da̱ mɛi. M'mɛfa p'ʉya, da̱ hyo. Pɛ rá̱ hyu̱ pa di bɛ̱nna̱te.

Ra̱ Jacobo conna̱ Xuua bi 'yäpra̱ Jesús ngue di̱ nja yø cargo xta̱ nhɛ̱ts'i̱.

35 Ra̱ Jacobo conna̱ Xuua, guehya yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zebedeo ya, bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, dí̱ nne ga̱ ä'a̱'be n'na ra̱ ma̱te ya.

36 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Tema̱ ma̱te guí̱ nne ga̱ øt'a̱ui? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

37 Bi 'yɛ̱n'ʉ ähra̱ ma̱te p'ʉya:

―Dí̱ nnegä'be ngue nu̱p'ʉ ha gui̱ mmi̱ ngue gui̱ nda̱st'abi, n'na dí̱ mi̱hni̱ n'yɛi, n'na dí̱ mi̱hni̱ ga̱ha̱.

38 Pɛ mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague n'yø'a̱ui, hi̱nguí̱ pa̱di̱ te rá̱ nsäui na̱ ra̱ hya̱ guí ähmi̱. ¿Ua da̱ zä gui thohmi̱'a̱ ra̱ n'ʉ i ja ngue ga̱ thocä? Porque nu̱gä ma̱thoguitho ja ngue di ʉngä yø ja̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

39 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―A̱há̱, da̱ zä ga̱ sägä'be ra̱ n'ʉ.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, ma̱hømbi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue ngu̱'a̱, xa̱ndøngu̱ ra̱ n'ʉ ja ngue gui säui, tengu̱tho ra̱ n'ʉ ja ngue ga̱ thocä. Ma̱thoguitho di ʉn'a̱ui yø ja̱'i̱ tengu̱tho ja ngue dí̱ ʉngä yø ja̱'i̱. 40 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ guí mma̱mmi̱, hi̱ndi̱ tocagui̱ ngue go ga̱ sänni̱ to di̱ mi̱p'ʉ ja ma̱ n'yɛi, ogue to di̱ mi̱p'ʉ ja ma̱ ga̱ha̱. Nu̱na̱ Oja̱, ya xa̱ nzänni̱ to dí̱ mi̱ n'na ngu̱ n'na ma̱ hyo.

41 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ähya yo nc'ɛ̱i̱ mi̱ ya̱ui ra̱ Jesús, bi̱ mbøcuɛ 'mø mi̱ ba̱hya mi̱ 'dɛt'a yø xädi, i sʉhra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ Xuua. 42 Pɛ ra̱ Jesús bi pɛti gätho yø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya guí pa̱hmʉ ngue yø da̱st'abi xa̱ t'ɛ̱ts'i̱, co gätho mi̱'da yø ts'ʉt'abi 'bʉp'ʉ ja yø hni̱ni̱, gä di̱ ma̱nda yø ja̱'i̱. Nu̱ te di̱ ma̱nda ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱, gue'a̱ øt'a̱. 43 Pɛ nu̱'a̱hʉ, 'yo guí̱ nne ngue gui̱ ma̱ndathohʉ yø ja̱'i̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ nne ngue xta̱ nhɛ̱ts'i̱ rá̱ cargo da̱ mɛfi, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ jatho ngue di̱ mpɛfi da̱ mäxyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui na̱. 44 A nu̱'a̱hʉ ya, nu̱'a̱ da̱ ne di̱ m'mɛt'o ngue gätho yø amigo ya, guehna̱ jatho da̱ gohi ngue ni̱ mɛfihʉ na̱. 45 Conque ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, hi̱mbi̱ 'yɛ̱hɛ̱ ngue n'narbʉ da̱ mi̱ di̱ ma̱ndatho. Sinoque bí 'yɛ̱hɛ̱ ngue di̱ mpɛfi da̱ mäxyø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ høndra̱ 'bäxte da̱ 'yøt'e, asta̱ da̱ du̱ ngue da̱ ya̱ni̱ xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe ra̱ Bartimeo mi̱ xädä.

46 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jericó ra̱ Jesús, bi thogui ni̱ n'youi yø xädi. Pɛ xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ ntɛt'i. Nu̱p'ʉ neni̱hni̱ p'ʉya, mi̱ hu̱p'ʉ na̱ ra̱ Bartimeo mi̱ xädä, rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Timeo. Mi̱ hu̱p'ʉ ja ra̱ nen'yu̱ ngue äpra̱ mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱ thop'ʉ. 47 Mi̱ ba̱hra̱ xädä ngue nu̱na̱ ja ngue da̱ thop'ʉ hu̱di̱, guehna̱ ra̱ Jesús ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret. Bi̱ mʉhra̱ hmafi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ huɛ̱ga̱gui̱ ague Jesús rá̱ mbom'mɛto'i ra̱ David ―bi 'yɛ̱mbi̱.

48 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ mi̱ hu̱hra̱ xädä, di hɛjpi ngue hi̱ndi̱ mmafi. Pɛ ra̱ xädä p'ʉya, ɛna̱ ma̱n'na ma̱'bɛpi ngue nts'ɛdi ga̱ mafi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ huɛ̱ga̱gui̱ ague rá̱ mbom'mɛto'i ra̱ David ―bi 'yɛ̱mbi̱.

49 Bi̱ m'mähra̱ Jesús ngue øde hmat'i. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Da̱mi̱ xihmi̱ ngue da̱ ɛ̱cua.

Bi̱ ma bá̱ ts'ohra̱ xädä p'ʉya, bi t'ɛ̱mbi̱:

―Da̱ hyu̱ ni̱ mmʉi ya, ga̱ 'yo, bi ts'o'i'na̱.

50 Ra̱ xädä p'ʉya, bi 'yɛmp'ʉ rá̱ tu̱hu̱, bi̱ nangui̱, asta̱ ra̱ n'nats'i ngue di johya. Bi̱ map'ʉ bi 'bähra̱ Jesús. 51 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te guí̱ nne di̱ nja'i?

Ra̱ xädä p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, dí̱ nne ngue di̱ nzø ma̱ dä.

52 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ xädä:

―Ya da̱ zä gui̱ mma ya, bi zä ni̱ dä ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ngue jagä ra̱ ts'ɛdi ga̱ øthe'i.

'Bexpi̱ nzø yø dä ra̱ xädä p'ʉya. Bi zä bi̱ n'yo ngue bi̱ mɛp'ʉ ni̱ ma ra̱ Jesús.

11

Ra̱ Jesús bi yʉrbʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, pɛ ɛ̱spa̱bi̱ yø ja̱'i̱, xifi ngue yø da̱st'abi.

1 Nu̱'mø ya ni̱ ma da̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, ya 'yop'ʉ ja ra̱ nyu̱ni̱ ja ra̱ mbonza ja yø olivos. Ja jarbʉtho ra̱ hni̱ni̱ Betfagé 'nɛ̱hra̱ hni̱ni̱ Betania. Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yɛt'i yoho yø xädi. 2 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ mɛ nʉ ja ra̱ hni̱ni̱ bí ja nʉ. Nu̱'mø gá̱ cʉt'ui ra̱ hni̱ni̱, gui ti̱mmi̱ p'ʉ da̱ ntha̱t'i̱ n'na ra̱ burru ngue ma̱'da'yotho, hi̱njongui sä. Bá̱ xoqui ngue guá̱ siui ua. 3 Nu̱'mø to da̱ 'yɛ̱n'a̱ui, hanja ngue guí xocui ra̱ burru, gui xihmi̱ p'ʉya ngue honna̱ Hmu̱. Pɛ da̱mi̱ xihmi̱ ngue hi̱nda̱ ya'atho di̱ ndäpi.

4 Bi̱ ma'ʉ yoho yø xädi bi 'yɛt'i. Bi di̱mp'ʉ ma̱ntha̱t'i̱ ra̱ burru jonna̱ goxthi ja ra̱ nen'yu̱. Bi xojpʉya. 5 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bäp'ʉ p'ʉya, bi 'yɛ̱n'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱:

―¿Te 'bɛ'a̱ guí øt'ui? ¿Hanja ngue guí xocui ra̱ burru?

6 Nu̱'ʉ xocra̱ burru p'ʉya, bi̱ ma̱ tengu̱tho xi̱ ma̱nna̱ Jesús. Nu̱'ʉ yø n'yohʉ p'ʉya, bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ bi zixra̱ burru. 7 Mi̱ zøp'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, bi ga̱spa̱ ra̱ burru yø tu̱hu̱ ngue bi nøpa̱ nts'ʉt'i. Bi hyu̱xra̱ burru ra̱ Jesús, bi̱ ma. 8 Nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ ja ngue da̱ thohra̱ Jesús, xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ ni̱ 'bɛt'o ngue di tʉns'yø tu̱hu̱ pøp'ʉ ja ra̱ 'yu̱. Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi sa̱jpa̱ yø xi yø palma ngue pøp'ʉ ja ra̱ 'yu̱. 9 O ma̱de p'ʉ ni̱ ma yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. I 'bɛt'o 'da, bá̱ 'bɛfa 'da. Pɛ yø ja̱'i̱ 'da ga̱ matho ngue di johya, i ɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ Oja̱, di ja̱phna̱ rá̱ m'mɛnhni̱ 'bʉcua, guehna̱ ta̱te na̱ya. 10 Oja̱ di ja̱phna̱ ra̱ da̱st'abi bá̱ 'bɛnhni̱ ngue di thocra̱ 'bɛfi mi̱ pɛhra̱ da̱st'abi David. Ma̱guesɛ na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱.

11 Nu̱na̱ ra̱ Jesús mi̱ yʉrbʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, bi zømp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi̱ nu̱ te øtyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ. Mi̱ dähra̱ nde, bi̱ mengui, i̱ ma Betania. Bi̱ mɛ'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi.

Ra̱ Jesús bi otra̱ za ngue ra̱ igo.

12 Mi̱ hyaxpʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bá̱ ɛ̱p'ʉ Betania bá̱ n'oxi, i̱ ma Jerusalén. Nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ p'ʉya, bi zä ngue tu̱ ma̱nthu̱hu̱ ra̱ Jesús. 13 Bi hyanda̱ n'na nza ra̱ igo ngue ya xi 'dogui xa̱nho. Bi̱ ma bá̱ nu̱ ngue'mø di zʉdi. Pɛ hi̱ngui̱ zʉdi, porque hi̱ngra̱ pa p'ʉ ngue di̱ nzʉdi. 14 Bi 'yø'ʉ yø xädi te bi xihra̱ za, ngue bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya hi̱nni̱ mantho di̱ nzʉhni̱ ndät'ä ya grá̱ za ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi 'yɛtyø ja̱'i̱ mi̱ mpäp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱.

15 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, nu̱'mø mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, bi̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ mpäp'ʉ thi̱nni̱ja̱, da̱ gue'ʉ ma̱di̱ ntäi, gä bi 'yɛt'i. Nu̱ya yø ja̱'i̱ di pøspa̱ yø mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱ yap'ʉ ni̱ 'yɛ̱hɛ̱, bi 'yennba̱ yø mɛ̱xa. 'Nɛ̱ bi 'yennba̱ yø nthu̱ts'i̱'ʉ pä yø paloma. 16 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ja te ha̱, ya hi̱ndi̱ japi da̱ thop'ʉ ja ra̱ thi̱nni̱ja̱. 17 Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue Oja̱ i ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ma̱ ngu̱ngä, ni̱ hu̱ ngue ra̱ ngu̱nga̱ mhmat'Oja̱ na̱, 'nɛ̱ ja nda̱nne ua gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi”. Pɛ nu̱'a̱hʉ, guí øthʉ ngue ja di̱ mpɛti ua yø bɛ̱.

18 Pɛ nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley mi̱ ba̱di̱ te bi 'yøtra̱ Jesús, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho. Bi hyoni̱ ha di japi ngue da̱ hyo ra̱ Jesús. Pɛ hi̱nga̱ 'bexpi zä ha di japi, porque su̱pi̱ di̱ mbøcuɛ yø ja̱'i̱. Porque nu̱'ʉ yø hya̱ xännba̱te ra̱ Jesús, gä di 'yødyø ja̱'i̱. 19 Mi̱ dähra̱ nde p'ʉya, bi bømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ ra̱ Jesús, bi̱ mɛ yø xädi.

Jatho da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ngue Oja̱ di u̱nni̱ te da̱ 'yäpi.

20 Mi̱ hyaxpʉya, bi thop'ʉ 'bähra̱ za ngue ra̱ igo. Bi̱ nu̱ ra̱ za p'ʉya ngue xi 'yot'i asta̱ yø 'yʉ. 21 Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi zo rá̱ mmʉi'a̱ te ra̱ hya̱ xi̱ ma̱nna̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ague grá̱ xännba̱te, nu̱na̱ ra̱ za gá̱ sʉ hma̱nde, gue xa̱ 'yot'i ―bi 'yɛ̱mbi̱.

22 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue nu̱'mø gui̱ mmat'Oja̱hʉ, da̱ mäxa̱hʉ Oja̱. 23 Nu̱'mø guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ xa̱nho ngue gue'a̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ ngue di̱ nja'a̱ te guí xihmʉ, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ yobɛ̱ni̱ ni̱ mmʉihʉ, da̱ zä gui 'yɛ̱mphʉ ra̱ nyu̱ni̱ ja nʉ: “Da̱mi̱ 'uegue grá̱ nyu̱ni̱, i̱ map'ʉ ja ra̱ ja̱the”, gui 'yɛ̱mphʉ. Ra̱ nyu̱ni̱ p'ʉya, da̱ 'uegue, di̱ map'ʉ gui xihmʉ ngue di̱ ma. 24 Ja̱na̱ngue dí xi'a̱hʉ, nu̱'mø te guí äphʉ Oja̱, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue di 'da'a̱hʉ Oja̱ te guí äphʉ. Oja̱ p'ʉya, da̱ 'yøt'e ngue di̱ nja'a̱ te gui 'yäphʉ. 25 Nu̱'mø guí̱ mmat'Oja̱hʉ, 'nɛ̱ bi zo ni̱ mmʉi ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho te øt'a̱ ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, da̱mi̱ pu̱nnbi̱, n'namhma̱ ngue xquet'a̱ di pu̱n'na̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. 26 Pɛ nu̱'mø ngue hi̱n ga̱di pu̱nnba̱bi̱ ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, xquet'a̱ hi̱ndi̱ pu̱n'na̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ 'mø.

Ra̱ Jesús bi t'änni̱ to bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ te øt'e.

27 Ra̱ Jesús, mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, i 'yop'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi guatyø hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉya, 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, 'nɛ̱hya yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. 28 Bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague n'yø, ¿hanja te guí øt'e? ¿To bi 'da'i ra̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te guí øt'e?

29 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gä xquet'a̱ ga̱ øt'a̱hʉ n'na ra̱ nt'änni̱ ya. Pɛ gue gui xicjʉ hanja'a̱ ra̱ hya̱ ga̱ än'na̱hʉ, n'namhma̱ ngue xquet'a̱ ga̱ xi'a̱hʉ to bi 'dacä ra̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te dí øt'ä ua. 30 Xiya, ¿te'o bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ra̱ Xuua ngue bi xixya̱bi̱ yø ja̱'i̱? ¿Ua Oja̱ bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱, uague yø ja̱'i̱tho rá̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te bi 'yøt'e?

31 Yø ja̱'i̱ p'ʉya, di̱ n'yänni̱ te di da̱di̱. Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ga̱ xihmʉ ya'mø? Nu̱'mø ga̱ xihmʉ ngue Oja̱ bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ te bi 'yøtra̱ Xuua, da̱ 'yɛ̱njʉ p'ʉya: “Xina̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Xuua conná̱ ngueque, ¿hanja ngue hi̱ngá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ 'mø?” da̱ 'yɛ̱njʉ p'ʉya. 32 A nu̱'mø ga̱ xihmʉ ngue yø ja̱'i̱tho bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ te bi 'yøtra̱ Xuua, ya nts'u̱dyø ja̱'i̱ ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

Rá̱ nzɛgui p'ʉya, bi zänyø ja̱'i̱ ngue ya hi̱nte da̱ xifi te'o bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te bi 'yøtra̱ Xuua, i su̱pi̱ di̱ mbøcuɛ yø ja̱'i̱. Porque gätho yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ na̱ ra̱ Xuua. 33 Ja̱na̱ngue bi 'yɛ̱mbʉya:

―Hi̱ndí̱ pa̱cähe to bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te bi 'yøtra̱ Xuua.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya hi̱ngá̱ xicjʉ na̱ ra̱ hya̱ dí än'na̱hʉ, ni̱ xi̱nga̱ guecä ga̱ xi'a̱hʉ to di 'dacra̱ nt'ɛ̱di̱ na̱ te dí øt'e.

12

Ra̱ Jesús i hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ hua̱hi̱ ngue ra̱ jomhmi̱.

1 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi hyoni̱ te gui hyɛjpa̱ yø hya̱ bi̱ xihyø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Mi̱ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue bi 'yøt'a̱ n'na rá̱ nua̱'uva. Bi føt'e gä rá̱ häi. Bi hoqui hapʉ da̱ dɛ'myø uva 'mø bi̱ nja. 'Nɛ̱ bi hocra̱ n'nøque hapʉ da̱ mi̱hra̱ mähui̱. Bi hyoni̱ to da̱ gonhui rá̱ hua̱hi̱, n'namhma̱ ngue nu̱'mø bi̱ nja yø uva, di̱ t'u̱nna̱ mmɛ̱hui̱'a̱ te di tocabi. Bi̱ ma yap'ʉtho ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya. 2 Mi̱ zønna̱ pa da̱ thʉcyø uva p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱hui̱ bi̱ mɛnhna̱ n'na rá̱ hmi̱qui̱ ngue da̱ tu̱ yø uva di tocabi. 3 Pɛ nu̱'ʉ yø mɛfi ma̱mbi 'bʉp'ʉ bí ja ra̱ hua̱hi̱, bi bɛntra̱ hmi̱qui̱ 'mø mi̱ zømp'ʉ 'bʉi. Bi ʉni̱, bá̱ ɛrbʉya. Pɛ hi̱nte bi u̱nni̱. 4 Ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ mɛnhma̱n'na rá̱ hmi̱qui̱ p'ʉ bí ja ra̱ hua̱hi̱. Nu̱'ʉ yø mɛfi ya ma̱mbi 'bʉp'ʉ, hømbá̱ mbøcuɛ. Bá̱ pʉndothobi rá̱ hmi̱qui̱ ra̱ mmɛ̱hui̱. Bá̱ sɛrpa̱ rá̱ ya̱. 5 Ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ mɛnhma̱n'na rá̱ hmi̱qui̱. Pɛ ya bá̱ tho'a̱ bi mɛnnbʉya. Bi sigue bi̱ mɛnnba̱bi̱ mi̱'da p'ʉya. Ngu̱t'a̱tho bi ørpe, 'bʉ i'da bi pʉt'i, 'bʉ i'da bi ho.

6 Nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya, mi̱ si n'na rá̱ ts'ʉnt'ʉ ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ ma̱di̱. Ya ɛ̱mp'ʉya: “Ma ga̱ pɛnhnä na̱ ma̱ ts'ʉnt'ʉ ya. Nu̱'mø bi̱ nu̱ yø mɛfi na̱, da̱ nu̱ ma̱nsu̱, porque ma̱ ts'ʉnt'ʉ na̱”, i ɛ̱na̱. 7 Pɛ nu̱'mø mi̱ zømp'ʉ 'bʉhyø mɛfi na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ mmɛ̱hui̱, di̱ n'yɛ̱mbyø mɛfi: “Nu̱na̱ ya, guehna̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ ja ngue da̱ gohmi̱ ra̱ hua̱hi̱ na̱ya. Ma ga̱ hohʉ ya, n'namhma̱ ngue ya ma̱ mmɛtihʉ ra̱ hua̱hi̱”, di̱ n'yɛ̱mbi̱. 8 Bi bɛnnbʉya ngue bi hyo. Bi̱ ma bá̱ ɛmma̱ xøts'e ra̱ hua̱hi̱ p'ʉya.

9 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi 'yänyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'mø ya bi̱ nja ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ da̱ 'yøtra̱ mmɛ̱hui̱? Siempre da̱ ma ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya, da̱ ho yø mɛfi conhui rá̱ hua̱hi̱. N'nan'yo mi̱'da yø ja̱'i̱ di fätra̱ hua̱hi̱ p'ʉya. 10 Guí pa̱hmʉ xa̱nho ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ do hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho yø hyønni̱gu̱, guehna̱ ra̱ do brá̱ 'bɛbo p'ʉ brá̱ fʉ ra̱ ja̱do na̱ya. 11 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ xa̱ nzän'Oja̱ ngue di̱ nja. A nu̱jʉ p'ʉya, dí ɛ̱mhmʉ ngue ma̱zihotho te øt'Oja̱”, ɛ̱nna̱ hya̱.

12 Ra̱ Jesús høntho bi xihyø ja̱'i̱ ya yø hya̱ ya, bi̱ ne yø ja̱'i̱ xti bɛntra̱ Jesús ngue xta̱ ngot'i. Porque pa̱hyø ja̱'i̱ ngue go xihya yø hya̱ bi hyɛcra̱ Jesús. Pɛ hi̱mbi̱ zä xti bɛnt'i̱, porque su̱pi̱ di̱ mbøcuɛ mi̱'da yø ja̱'i̱. Ja̱na̱ngue hi̱nte bi japi.

I̱ nnepyø nsʉiui ra̱ Jesús ngue da̱ 'yɛ̱mbi̱ hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi di̱ nju̱tra̱ mɛ̱nyu̱ njʉi.

13 Nu̱ya 'da yø fariseo, da̱ gue'da yø ja̱'i̱ ra̱ Herodes, bi 'bɛnhni̱ ngue da̱ jʉjpa̱tho häi te ga̱ ya̱ ra̱ Jesús, para ngue da̱ zäp'ʉ di ya̱pa̱ m'mɛfa. 14 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, dí pa̱cähe ngue grá̱ hoga̱ n'yohʉ, porque gä pømma̱nho ra̱ hya̱ guí̱ mma̱. 'Nɛ̱ hi̱nguí̱ su̱'a̱ te mbɛ̱n'na̱'i̱ yø ja̱'i̱. Ma̱da̱gue'a̱ ja yø cargo 'da yø n'yohʉ gui ya̱ui, pɛ hi̱nguí̱ su̱ gui xifi ndana̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. Sinoque ma̱jua̱ni̱ ngue guí xännba̱te'a̱ ra̱ hya̱ nne Oja̱ ngue gdá̱ n'yohʉ. Da̱mi̱ xicje ya, ¿ua xa̱nho ngue di̱ nju̱tra̱ mɛ̱nyu̱ ähra̱ da̱st'abi, uague hi̱n'na̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

15 Pɛ ra̱ Jesús ya pa̱di̱ te mbɛ̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ngue'a̱ ra̱ nt'änni̱ ørpe, bi 'yɛ̱mbʉya:

―¿Hanja ngue guí sämhya̱ga̱hʉ? Da̱mi̱ 'yu̱rca̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

16 Bi u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ p'ʉya ngue da̱ nu̱. Mi̱ nu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿To rá̱ hmi̱ na̱ n'youi ra̱ mɛ̱nyu̱ ja ua? ¿To rá̱ thu̱hu̱ na̱ ra̱ thu̱hu̱ n'youi ra̱ mɛ̱nyu̱?

Mi̱ da̱hyø ja̱'i̱ ya̱ui ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Guehna̱ ra̱ da̱st'abi na̱ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

17 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ya̱ui:

―Nu̱'a̱ ja ngue gui 'yøthʉ ya, da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ di tocabi ra̱ da̱st'abi. Da̱ gue Oja̱ p'ʉya, da̱mi̱ u̱nhnʉ'a̱ te di tocabi.

Nu̱na̱ ra̱ hya̱ i da̱hra̱ Jesús, di 'yødya yø ja̱'i̱ ya̱ui.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima.

18 M'mɛfa p'ʉya, bi̱ ma 'da yø saduceo, nu̱ya ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima. Bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

19 ―Ague grá̱ xännba̱te, nu̱p'ʉ ja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: nu̱'mø bi du̱ n'na ra̱ n'yohʉ, 'nɛ̱ hi̱ndi̱ m'mʉhyø ba̱si̱, nu̱ rá̱ xisu ra̱ ánima da̱ zogui, nu̱'a̱ rá̱ n'yohʉ ra̱ ánima, gue'a̱ di̱ ntha̱tui ra̱ 'danxu̱'a̱, n'namhma̱ ngue di̱ m'mʉhyø ba̱si̱ tengu̱tho 'mø xti̱ m'mʉhyø ba̱si̱ ra̱ ánima. 20 A nu̱yá, xi'mø di 'bʉ'i yoto ma̱'yohʉ ngue ɛda̱di̱ ncu̱ ya. Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ ma̱ da̱, di̱ ntha̱ti̱. Pɛ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa da̱ du̱, 'nɛ̱ hi̱ndi̱ m'mʉhyø ba̱si̱. 21 Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ rá̱ n'yohʉ ra̱ ánima m'mɛfa bi̱ m'mʉi, go di̱ ntha̱tui ra̱ 'danxu̱'a̱. Pɛ xquet'a̱ da̱ du̱ ra̱ n'yohʉ 'nɛ̱ hi̱ndi̱ m'mʉhyø ba̱si̱. Nu̱'a̱ rá̱ hyu̱ rá̱ n'yohʉ p'ʉya, høndi̱ ntha̱tui ra̱ 'danxu̱ 'mø bi du̱ rá̱ n'yohʉ. 22 Di siguetho di̱ ntha̱tra̱ xisu 'mø bi du̱ rá̱ ndø, asta̱ gue'mø bi du̱ gä yoto ma̱'yohʉ. Gä di̱ ntha̱tui ra̱ xisu, 'nɛ̱ gä bi du̱ yø n'yohʉ. Pɛ hi̱mbi̱ m'mʉhyø ba̱si̱. Rá̱ nzɛgui p'ʉya, da̱ du̱ ra̱ xisu. 23 A nu̱yá, xi'mø ra̱ pa da̱ni̱ bɛ̱nna̱te yø ánima ya, ¿ndana̱ gue'a̱ ya yoto ma̱'yohʉ rá̱ mmɛti ra̱ xisu? Porque gä bi̱ m'mʉhmi̱.

24 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ya̱ui:

―Hi̱nguí̱ pa̱di̱ ha rá̱ nja ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ. Porque hi̱nga̱ guep'ʉ gá̱ ndi̱nni̱ mmʉihʉ'a̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro. 'Nɛ̱ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ hangu̱ rá̱ ts'ɛdi Oja̱ i ja. 25 A nu̱'mø bi bɛ̱nna̱te yø ánima, da̱ gohi tengu̱tho yø anxɛ Oja̱, ya hi̱ndi̱ ntha̱tyø ja̱'i̱. 26 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hya̱ bi 'yotra̱ Moisés, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima. Porque nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ 'mø mi̱ nya̱p'ʉ bi̱ nzø ra̱ ndʉt'o, ngue bi 'yɛ̱na̱: “Guecä drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Abraham. Drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Isaac. Drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Jacob”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. 27 Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya, ngue nu̱p'ʉ 'bʉ Oja̱, hi̱ngui̱ tu̱ yø te yø ánima. Ja̱na̱ngue hi̱nguí̱ pa̱di̱ ha rá̱ nja'a̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ.

Nu̱ya yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, bi̱ ma̱nna̱ Jesús ndana̱ ra̱ hya̱ ma̱ da̱tho ja ts'ɛdi da̱ 'yøtyø ja̱'i̱.

28 Nu̱'a̱ n'na ra̱ xännba̱te ngue ra̱ ley, bi 'yøde ha i da̱pra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ mi̱ ya̱ui ra̱ Jesús. I̱ nnu̱ ngue bi da̱di̱ xa̱nho. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Xiya yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ p'ʉ ja rá̱ ley, ¿ndana̱ ra̱ hya̱ ɛxa̱ ma̱ da̱tho di ja ts'ɛdi Oja̱ ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱?

29 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ya yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, nu̱na̱ ɛxa̱ ma̱ da̱tho di ja ts'ɛdi Oja̱ ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱, guehna̱ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Ague gyø judíohʉ, da̱mi̱ 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ ja ua. Nu̱na̱ ra̱ Hmu̱ ma̱ Oja̱hʉ, 'dasɛ na̱. 30 Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue ma̱thoguitho gui̱ ma̱hmʉ Oja̱ co gätho ni̱ mmʉihʉ. Hønt'a̱ guí̱ mbɛ̱mhmʉ'a̱”. 31 Nu̱na̱ rá̱ yoho ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, 'nɛ̱ di ja ts'ɛdi Oja̱ ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱, guehna̱ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui tengu̱tho gni̱ ne ngue di̱ ma ma̱ma̱di̱'i̱”, ɛ̱nna̱ hya̱. Guehya yoho yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ ya, 'nɛ̱ ta̱te di ja ts'ɛdi Oja̱ ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱. Guehya yø hya̱ 'bɛt'o ya ngue gätho mi̱'da yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱.

32 Mi̱ da̱hra̱ xännba̱te ngue ra̱ ley p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xa̱nho te guí̱ mma̱ grá̱ xännba̱te. Ma̱jua̱ni̱ te guí̱ mma̱ ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Hmu̱hʉ 'dasɛ na̱. 33 Guehya yø hya̱ ma̱ da̱tho ja ngue da̱ 'yøtra̱ ja̱'i̱ ya, da̱ hya̱hrá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue di̱ ma̱ Oja̱, 'nɛ̱ di ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Nu̱'mø ngue ngu̱'a̱ dí øthʉ p'ʉya, ya ma̱n'natho nnu̱ ma̱nho Oja̱ te dí øthʉ p'ʉya, ngue'ʉ yø 'bøt'e ørpa̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, da̱ gue'ʉ mi̱'da yø cosa ma̱ t'u̱nni̱ Oja̱.

34 Bi̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue pa̱di̱ te mma̱n'a̱ ra̱ n'yohʉ ya̱ui, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ya mi̱ zits'ʉtho ga̱di 'bɛdi ngue guí so rá̱ 'yɛ Oja̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Mi̱ xifi tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, ya hi̱nni̱ mantho tema̱ hya̱ hønxta̱ 'yänyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi xihyø ja̱'i̱ ngue ra̱ Cristo hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho.

35 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi, yø xännba̱te ngue ra̱ ley p'ʉya, i̱ mma̱n'ʉ ngue da̱gue'a̱ n'na'ʉ yø mbom'mɛto ra̱ David. Pɛ nu̱gä ga̱ xi'a̱hʉ hanja ya, ma̱da̱gue'a̱ ngue rá̱ mbom'mɛto ra̱ David, pɛ nu̱na̱ i hma̱, hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho na̱. 36 Porque ra̱ David, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo bi bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ bi 'yot'i, ngue bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱, nu̱'mø mi̱ zojba̱gui̱ ma̱ Hmu̱, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xifi, bi 'yɛ̱mbi̱: Da̱mi̱ mi̱cua ja ma̱ n'yɛigä ya, asta̱ gue'mø ga̱ øt'e ngue guí̱ ma̱nda gätho'ʉ ni̱ nsʉiui”, bi 'yɛ̱mbi̱. 37 Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue ra̱ David, nu̱'mø nnønna̱ Cristo, ni̱ hu̱ti̱ ngue rá̱ Hmu̱. Ja̱na̱ngue ra̱ Cristo di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho, ma̱da̱gue'a̱ ngue rá̱ mbom'mɛto ra̱ David.

Bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús ngue di̱ mfädi xa̱nho, hi̱nda̱ hyätyø xännba̱te ngue ra̱ ley.

Xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ xännba̱te ra̱ Jesús, ja̱njua̱ni̱ ngue yø mmʉi ga̱ 'yøxyø ja̱'i̱. 38 Bi sigue bi xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ mfähmʉ xa̱nho ya, 'yo di hä'a̱hʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley. 'Yo guí øthʉ tengu̱tho ga̱ 'yo'ʉ. Porque di ho ngue søt'a̱ häi yø he. 'Nɛ̱ di ho ngue di respeta yø ja̱'i̱ ha gui zɛngua p'ʉ ja ra̱ täi. 39 Nu̱p'ʉ ja yø ni̱ja̱ p'ʉya, i huantho yø nthu̱ts'i̱ ta̱te xa̱nho ngue ja hu̱p'ʉ. Nu̱p'ʉ øt'a̱ ngo yø ja̱'i̱ p'ʉya, xquet'a̱ nne ngue ta̱te xta̱nho ha da̱ mi̱. 40 I tu̱nnba̱ yø ngu̱ yø 'danxu̱, i häti ngue ɛ̱mbi̱ di xa̱nnbi̱ te pɛts'i. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ga̱ ngorpa̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉya, nu̱'mø mmat'Oja̱, ndø ya'atho mmat'Oja̱. I̱ nne da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue yø ndøhoga̱ n'yohʉ. Pɛ nu̱yá, guehya ma̱thoguitho ra̱ castigo da̱ thohya ngue gätho mi̱'da yø ja̱'i̱.

N'na ra̱ 'danxu̱ bi u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ Oja̱.

41 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, mi̱ hu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ha ja ra̱ huada ʉtyø mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱. Hɛ̱ti̱ ha ga̱ yʉtyø mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ huada. Bi̱ nu̱ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ ngue yø mmɛ̱mmɛti xa̱ndøngu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ di u̱ni̱. 42 Bi̱ nu̱ n'na ra̱ 'danxu̱ ngue ra̱ zibøhyoya, xquet'a̱ bi gät'i yoho yø zi xani̱ p'ʉ ja ra̱ njʉmɛ̱nyu̱. 43 Bi zonhyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue ra̱ zibøhyoya na̱ ra̱ 'danxu̱ bi u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ ya, pɛ ma̱n'natho nnu̱ ma̱nho Oja̱ rá̱ mɛ̱nyu̱ bi u̱nna̱, hi̱nda̱ gue'ʉ yø mɛ̱nyu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ di u̱ni̱. 44 Porque nu̱ya mi̱'da yø ja̱'i̱, yø mmɛ̱mmɛti ya, pɛ gue'a̱ rá̱ mɛ̱nyu̱ xa̱ pongui̱ di u̱ni̱. A nu̱na̱ ra̱ 'danxu̱, zits'ʉ drá̱ mɛ̱nyu̱ mi̱ ha̱. Mi̱ ja ngue xta̱ nzi rá̱ mɛ̱nyu̱ bi u̱ni̱.

13

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa da̱ xotra̱ ni̱ja̱.

1 Mi̱ bømp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús, nu̱na̱ n'na rá̱ xädi bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, nu̱ ra̱ ni̱ja̱, gue xa̱ndønnoho yø do n'youi. 'Nɛ̱ ma̱zihotho yø hmi̱ yø do.

2 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A̱há̱, ma̱zihotho gui̱ nɛ̱qui̱ ra̱ ni̱ja̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ ni̱ja̱ na̱ya, bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa da̱ xotyø ja̱'i̱ na̱. Xøgue di̱ nxʉdi, hi̱n hapʉ nmi̱ nɛ̱qui̱ ra̱ ni̱ja̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús te ja ngue di̱ nja hante rá̱ nzɛgui yø pa.

3 Nu̱p'ʉ ni̱ hyandra̱ ni̱ja̱, ja ni̱ gop'ʉ ra̱ nyu̱ni̱ bí ja ra̱ mbonza ja yø olivos. Ja i̱ mɛp'ʉ yø xädi ra̱ Jesús. Nu̱p'ʉ bi zøni̱, bi̱ mi̱. Bi guatra̱ Bɛdu p'ʉya, conna̱ Jacobo, ra̱ Xuua, ra̱ Andre. Bi̱ nya̱sɛui ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

4 ―Dí̱ nne gui xicje nja̱m'mø di̱ nja ya yø hya̱ guí̱ mma̱nya, ngue da̱ xotra̱ ni̱ja̱ yø ja̱'i̱. ¿Tema̱ hmɛ̱ya di̱ nja'mø ya ni̱ ma da̱ zønna̱ pa di̱ nja na̱ te guí̱ mma̱nya?

5 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Da̱mi̱ mfähmʉ xa̱ndønho, 'yo guí̱ nne to da̱ hyä'a̱hʉ. 6 Porque xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di̱ n'yo ngue da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱: “Go guecä drá̱ Cristogä ya”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. Gue'a̱ di hyät'i xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱'a̱ p'ʉya. 7 Nu̱'mø gá̱ 'yøhmʉ ngue ya ja yø da̱tu̱nhni̱, ogue gui 'yøhmʉ ngue ya ja ngue di̱ nja yø tu̱nhni̱, 'yo sä guí su̱hʉ. Porque jatho ngue ya ngu̱'a̱ ja ngue di̱ nja. Pɛ hi̱nga̱ gue'ʉ yø hmɛ̱ya'ʉ ngue rá̱ nzɛgui. 8 Da̱ nangyø nación ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ tu̱nhni̱ mi̱'da yø nación. Da̱ nangyø da̱st'abi ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ tu̱nhni̱ mi̱'da yø da̱st'abi. Di 'ya̱n'a̱häi ndap'ʉ bi zä. Di̱ nja yø thu̱hu̱. Ja da̱ fʉp'ʉ ra̱ n'ʉ ja ngue da̱ tho'a̱ m'mɛfa yø ja̱'i̱ p'ʉya.

Bi xihyø xädi ra̱ Jesús ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ, da̱ ts'ʉi.

9 Da̱mi̱ mfähmʉ. Porque da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue da̱ ts'ixa̱hʉ fädi. Da̱ mɛp'a̱hʉ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja yø ni̱ja̱. Da̱ ma ma̱ dä'a̱hʉ p'ʉ 'bʉhyø da̱st'abi. Di̱ ndä'a̱hʉ p'ʉ 'bʉhyø gobierno. Ngu̱na̱ da̱ ja'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. Ngue ngu̱na̱ di̱ nja'a̱hʉ, nu̱'mø ya gdi̱ ya̱hʉ yø ts'ʉt'abi, ja gui xihmʉ p'ʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ p'ʉya. 10 Hante ngue da̱ zɛ'a̱ te ja ngue di̱ nja, nu̱na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ jatho ngue da̱ ma ma̱'yoni̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. 11 Nu̱'mø bi̱ ma ma̱ bɛnt'i̱'a̱hʉ, 'yo sä di tu̱ ni̱ mmʉihʉ'a̱ ra̱ hya̱ ja ngue gui xihmʉ ra̱ ts'ʉt'abi. Porque nu̱'a̱ ra̱ ora gui dä ni̱ hya̱hʉ p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱n'na̱ ra̱ hya̱ gui xihmʉ ra̱ ts'ʉt'abi. Ya hi̱ngni̱ n'yomfɛ̱ni̱sɛ gui jʉcjʉ ra̱ hya̱ gui̱ mma̱mhmʉ. 12 A nu̱ yø n'yohʉ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, di däsɛ'ʉ yø n'yohʉ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ngue da̱ tho. Yø papá p'ʉya, nu̱'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ yø ba̱si̱, di däsɛ yø ba̱si̱ ngue da̱ tho. Yø ba̱si̱ p'ʉya, nu̱'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ yø papá, di däsɛ yø papá ngue da̱ tho. 13 Ndap'ʉ bi zä da̱ zʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nda̱ hyɛga̱gui̱, xi̱nda̱ hangu̱ ra̱ n'ʉ da̱ thogui, gä da̱ zɛti, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nya̱nná̱ te na̱.

14 Xquet'a̱ guí̱ nnu̱hʉ ngue di̱ nja ya yø hya̱ bi̱ ma̱nna̱ pønga̱hya̱ Daniel, ngue nu̱p'ʉ ja ra̱ xɛqui hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ di̱ m'mʉhyø ja̱'i̱, ja da̱ 'yørbʉ ra̱ nts'oni̱ yø ja̱'i̱. (A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di xädi, di̱ n'yo rá̱ mmʉi 'mø bi̱ nu̱ ngue di̱ nja ya yø hya̱ ja ua.) Nu̱'mø gá̱ nu̱hʉ ngue ya bi̱ nja'a̱ p'ʉya, nu̱ yø ja̱'i̱ di 'bʉp'ʉ ja ra̱ häi Judea, da̱ 'dagui, di̱ map'ʉ ja yø xa̱nthø. 15 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di tøhma̱ xøts'e rá̱ ngu̱, 'yo di ɛ̱na̱ ngue di̱ ma mbo rá̱ ngu̱ ngue te da̱ ha̱, sinoque da̱ 'dagui. 16 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di 'yo ra̱ 'bɛfi, hi̱ndi̱ ma rá̱ ngu̱ ngue da̱ ca̱ rá̱ tu̱hu̱, sinoque da̱ 'dagui n'nahma̱ntho. 17 Pɛ huɛ̱ca̱te yø xisu di ha̱dyø ba̱si̱'a̱ ra̱ pa'a̱, ogue di sʉdyø ba̱si̱. 18 Da̱mi̱ 'yäphʉ Oja̱ ngue nu̱ya yø hya̱ ya, hi̱nda̱ gue'mø ra̱ pa ngue xta̱ nsɛ di̱ nja. 19 Porque xa̱ndøn'ʉtho te da̱ thohyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ pa na̱. Nu̱ te di̱ nja, hi̱nja̱m'mø xa̱ nnu̱ yø ja̱'i̱ ngue xa̱ njap'ʉ asta̱ gue'mø ma̱mbá̱ fʉ'a̱ nxi̱mhäi. 'Nɛ̱ ya hi̱nni̱ mantho da̱ hnu̱ ngue ma̱høndi̱ njap'ʉ. 20 Nu̱na̱ Oja̱, ya xa̱ nzänni̱ ngue hi̱nga̱ ya'atho yø pa di̱ nja na̱ ra̱ nda̱te na̱. A nu̱'mø ngue ya'atho di̱ nja, ya hi̱njonda̱ bongui̱. Pɛ da̱ 'yøt'e ngue da̱ thotho, porque Oja̱ di̱ ma̱hya yø ja̱'i̱ ya xa̱ huanhni̱.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ ngue di̱ n'yo xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ ne ngue da̱ hyätya yø ja̱'i̱ ya ɛ̱c'ɛ̱i̱.

21 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ, 'yo sä guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ya yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ: “Nu̱ua, ja bí 'bʉcua ra̱ Cristo”, ogue da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ: “Ní̱ nguehnʉ ja bí 'bʉhnʉ”, da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ. 22 Porque xa̱ngu̱ yø ndøbɛthani̱ di̱ n'yo ngue da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱: “Go guecä drá̱ Cristogä ya”, ogue da̱ 'yɛ̱mbi̱: “Go guecä rá̱ pønga̱hya̱gä Oja̱ ya”, da̱ 'yɛ̱na̱. 'Nɛ̱ da̱ zä da̱ 'yøtyø milagro. Nu̱ya yø milagro da̱ 'yøt'e, guehya da̱ ne ngue di hyätyø ja̱'i̱ nu̱ya yø thanhni̱ Oja̱ ya. 23 Ma̱mi̱ n'u̱ni̱ da̱ thä'a̱hʉ. Ja̱na̱ngue da̱di 'bɛt'o'a̱hʉ ya yø hya̱ ja ngue di̱ nja m'mɛfa.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue ma̱hønda̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi.

24 Nu̱'mø bi tho'ʉ yø nda̱te di̱ nja, di̱ m'mɛxu̱i̱ ra̱ hyadi 'nɛ̱hra̱ za̱na̱. 25 Da̱ tähyø sø bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱ te gä bí ja ma̱ya̱, gä di pädi ha thogui. 26 Da̱ thandra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue da̱ n'youi ra̱ gu̱i̱. Da̱ hnu̱ ngue ma̱guesɛ, porque ma̱thoguitho ja rá̱ ts'ɛdi. 27 Nu̱'ʉ yø anxɛ da̱ n'youi, da̱ mɛnhni̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, ngue di pɛrpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ nu̱ya xa̱ huanhni̱.

Bi̱ nhyɛjpa̱bi̱ ra̱ hya̱ n'na nza ra̱ igo.

28 Da̱mi̱ pa̱hmʉ na̱ ra̱ hya̱ ga̱ hyɛcä ya, ngue gdá̱ hyɛjpa̱bi̱ ra̱ hya̱ n'na nza ra̱ igo. Nu̱'mø ya bi c'amyø 'yɛza ngue bi 'dogui, guí pa̱hmʉ p'ʉya ngue ya ni̱ ma di pat'i xa̱nho häi. 29 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ ja ngue di̱ nja ya. Nu̱'mø gá̱ nu̱hʉ ngue bi̱ nja ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue ya xma̱ nguerpʉtho ga̱ ma ɛ̱hɛ̱. 30 Nu̱ya yø hmɛ̱ya dí xi'a̱hʉ ya, da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue guehya di̱ nja ya, hante ngue da̱ du̱ yø ja̱'i̱ 'bʉhyø pa ja p'ʉya. 31 Nu̱ te bí ja ma̱ya̱, 'nɛ̱cua ja ra̱ häi, hi̱ngui̱ za̱i̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, ja para za̱ntho na̱.

Bi hyɛcra̱ hya̱ ra̱ Jesús ngue yø mɛfi hi̱ngui̱ pa̱di̱ tema̱ pa da̱ zøhyø hmu̱ di̱ ma̱nda.

32 I pa̱sɛ Oja̱ tema̱ pa di̱ nja ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ. Ni̱ xi̱ngyø anxɛ di pa̱di̱, ni̱ xi̱nga̱ gueque dí pa̱di̱ tema̱ pa di̱ nja, ma̱da̱gue'a̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉgui Oja̱. 33 Ja̱na̱ngue da̱mi̱ ndø'ma̱tehʉ, mat'Oja̱hʉ hangu̱ ra̱ pa. Porque hi̱nguí̱ pa̱hmʉ tema̱ pa, tema̱ ora ga̱ søcä ua. 34 A nu̱yá, tengu̱tho n'na ra̱ n'yohʉ bi̱ ma yap'ʉtho, pɛ hi̱mbi̱ zohra̱ hya̱ tema̱ pa da̱ pengui̱. Nu̱'ʉ yø mɛfi bi fäti te pɛts'i. N'na ngu̱ n'na yø mɛfi bi zännba̱ yø tarea ja ngue da̱ 'yøt'e. Nu̱p'ʉ ja ra̱ goxthi, bi 'bämbʉ n'na ra̱ mängoxthi, bi xifi ngue da̱ mädi xa̱nho ra̱ goxthi. 35 Pɛ nu̱ya bi̱ ma ma̱fäti ra̱ 'bɛfi, hi̱ngui̱ pa̱di̱ tema̱ pa da̱ zøhyø hmu̱. Da̱ gue'a̱hʉ ya, da̱mi̱ mfähmʉ xa̱ndønho. Porque xquet'a̱ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ tema̱ ora da̱ zøhni̱ hmu̱hʉ, o nu̱hma̱ ndetho da̱ zøhø, ogue ma̱de ra̱ xu̱i̱ da̱ zøhø, ogue ni̱ ma da̱ hyats'i da̱ zøhø, ogue nɛ̱ca̱häi da̱ zøhø. 36 Porque hønt'a̱ goma̱ ora da̱ zøhø, pɛ ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøthʉ ngue hi̱njondi̱ ndø'ma̱te 'mø bi zøhø. 37 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ngue gui̱ ndø'ma̱tehʉ, hi̱nga̱ høn'a̱thohʉ dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, sinoque gätho yø ja̱'i̱ dí xifi ngue di̱ ndø'ma̱te xa̱ndønho.

14

Nu̱ya yø nsʉiui ra̱ Jesús ya sänni̱ ngue da̱ hyo.

1 Ya ma̱ nyo patho di̱ nsänni̱go yø ja̱'i̱ ngue ra̱ pascua. Guehna̱ ra̱ pa ts'i ra̱ thu̱hmɛ̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ íxi. A nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, guehya ya rá̱ ya'atho yø pa honi̱ ha di̱ mbɛntra̱ Jesús ngue da̱ tho. 2 Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, hi̱nga̱ gue'mø ra̱ pa ngue ra̱ ngo ga̱ bɛnthʉ ya, n'namhma̱ hi̱nda̱ nangyø ja̱'i̱ da̱ ya̱ni̱.

N'na ra̱ xisu bi xispa̱ ra̱ aceite rá̱ ya̱ ra̱ Jesús.

3 Ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Betania ra̱ Jesús. Ɛxa̱ si̱hmɛ̱ p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Simu̱ nu̱na̱ xi 'yøthe m'mɛt'o ngue mi̱ 'ya rá̱ do'yo. Bi yʉt'a̱mbo n'na ra̱ xisu ni̱ du̱ n'na ra̱ m'mo aceite ngue ra̱ alabastro. I yu̱p'ʉ ra̱ aceite ma̱zihotho ga̱ yʉni̱, bi̱ ma ma̱hoqui conna̱ paxi ngue ra̱ nardo, pɛ xa̱ndøngu̱ rá̱ mu̱ui. Bi 'yøjpa̱ rá̱ 'yʉga ra̱ m'mo aceite p'ʉya, bi xispa̱bi̱ rá̱ ya ra Jesús. 4 Bi̱ mbøcuɛ 'da yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue bi̱ ma ma̱'ʉni̱tho na̱ ra̱ aceite na̱? 5 Xta̱ nzä xta̱ 'bä na̱ ngue xti t'u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ yø hyoya. Porque ma̱n'na xa̱ngu̱ xti 'bä ra̱ aceite ngue'a̱ te ra̱ nzäbi ta̱hra̱ ja̱'i̱ n'na jɛya.

Hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱ te bi 'yøtra̱ xisu. 6 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Da̱mi̱ hyɛhmʉ na̱ ra̱ xisu 'bʉcua. 'Yogui sʉhmʉ, porque xa̱nho te ørque. 7 A nu̱ya yø hyoya guí̱ mma̱mhmʉ, hangu̱ ra̱ pa guí̱ nnu̱hʉ ya yø hyoya. Da̱ zä gui fäxhʉ te honi̱ hønt'a̱ goma̱ ora guí̱ nne gui fäxhʉ. Pɛ nu̱gä hi̱nga̱ nza̱mhmʉ ua. 8 A nu̱na̱ ra̱ xisu guí̱ mma̱mhmʉ, bi 'yørca̱gui̱'a̱ te bi zʉrpa̱bi̱ rá̱ ts'ɛdi bi 'yøt'e. Porque ya bi̱ nja'a̱ te mi̱ ja xtí̱ nja'mø dá̱ n'yägui. 9 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱p'ʉ ha da̱ hma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱ te bi 'yørca̱gui̱ na̱ ra̱ xisu, da̱ hma̱. Gue'a̱ di fɛn'a̱.

Ra̱ Judas di cʉtyø hya̱ ha di japi ngue di dä ra̱ Jesús.

10 Nu̱na̱ ra̱ Judas Iscariote, guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús, bi̱ ma bá̱ nya̱ui yø hmu̱ yø mmäcja̱. Bá̱ nhɛca̱ hya̱ui yø mmäcja̱ ha di japi di däpra̱ Jesús. 11 Mi̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ sihyø mmäcja̱, asta̱ ra̱ ndijohya. Bi xi p'ʉya ngue di u̱nna̱ mɛ̱nyu̱. Ja̱na̱ngue bi hyonna̱ Judas ha di japi ngue di däpyø mmäcja̱ ra̱ Jesús.

Yø xädi ra̱ Jesús bi hoqui te da̱ zi'a̱ ra̱ nde bi̱ nsänni̱go ngue ra̱ pascua.

12 Ya fʉhra̱ ngo nguehya yø pa ts'i ra̱ thu̱hmɛ̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ íxi. Nu̱na̱ ra̱ pa fʉhra̱ ngo, guehna̱ ra̱ pa hodɛ'yo yø ja̱'i̱ ngue sänni̱go, ngue di̱ nzibde ngue ra̱ pascua. Bi yɛ̱mbyø xädi ra̱ Jesús:

―¿Hapʉ guí̱ nne ga̱ hocähe ra̱ nzibde gdá̱ nsänni̱gohʉ ngue ra̱ pascua ya? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

13 Bi 'yɛ̱mbya yoho yø xädi ra̱ Jesús:

―Ní̱ mɛ nʉ bí ja ra̱ hni̱ni̱ ya. Gui̱ nthɛui n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ ma rá̱ ngu̱, di tu̱ n'na xøni̱ ra̱ dehe. Da̱mi̱ tɛnnui hapʉ da̱ zøni̱. 14 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ da̱ zømp'ʉya, da̱mi̱ 'yɛ̱nui ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱: “Ra̱ xännba̱te i ɛ̱na̱: ¿Hapʉ ja ra̱ cuarto ga̱ nzibdehe ma̱ xädi ya, ja ga̱ sähe p'ʉ ra̱ ngo ngue ra̱ pascua?” gui 'yɛ̱nui. 15 Ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱ p'ʉya, da̱ 'yu̱t'a̱ui n'na ra̱ da̱cuarto ya ma̱hoqui, bí ja ma̱ya̱ ra̱ tøca̱ngu̱. Ja da̱mi̱ hocui p'ʉ'a̱ te ja ngue gdá̱ nzibdehʉ p'ʉya.

16 Nu̱ya yø xädi mi̱ ya̱ui ra̱ Jesús, bi̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ bi xifi ngue da̱ ma. Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, nu̱na̱ ra̱ hya̱ xi̱ ma̱nna̱ Jesús, gue'a̱ bi̱ nja'a̱. Bi di̱nna̱ ngu̱ tengu̱tho xi xifi, ja bi hojpʉ ra̱ nzibde ngue ra̱ pascua p'ʉya.

Bi xihyø xädi ra̱ Jesús ngue pa̱di̱ ndana̱ rá̱ xädi ja ngue di dä.

17 Mi̱ dähra̱ nde p'ʉya, nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ xi̱ ma ma̱hojpi te da̱ zi, ja bi zømp'ʉ ra̱ Jesús, ní̱ n'youi'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi. 18 Mɛ̱nte si̱hmɛ̱ p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Nu̱yá, dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ua ja ra̱ mɛ̱xa dí si̱hmɛ̱hʉ, 'bʉcua n'na nc'ɛ̱i̱ jʉga̱tho häi, ya xa̱ hyoni̱ ha di japi ngue di dägui.

19 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, ɛ̱mmɛ̱i̱ bi du̱ yø mmʉi yø xädi. Bi̱ mʉdi bi 'yänni̱ 'da mi̱'da p'ʉya te'o na̱ i̱ mma̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua go guecä'a̱ guí̱ mma̱nya? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

20 Bi 'yɛ̱ntho 'mø mi̱ da̱hra̱ Jesús:

―Nu̱na̱ dí com'be ma̱ mohi ua dí si̱hmɛ̱ ya, guehna̱ di dägä na̱ya. Guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ngue gui 'dɛma̱ yohohʉ na̱ya. 21 Ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ tho'a̱ te ra̱ n'ʉ ja ngue da̱ thogui, tengu̱tho nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue di̱ nja. Pɛ hague ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohna̱ ra̱ n'yohʉ ja ngue di dägui. Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, ma̱n'na xa̱nho ngue'mø hi̱n xta̱bá̱ m'mʉi.

Ra̱ Jesús bi xihyø xädi ngue di̱ nzibde.

22 Mɛ̱nte si̱hmɛ̱ ra̱ Jesús, bi hya̱jma̱n'na ra̱ thu̱hmɛ̱. Mi̱ ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ p'ʉya, bi xɛnna̱ thu̱hmɛ̱, bi u̱nyø xädi da̱ zi. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ sihʉ ra̱ thu̱hmɛ̱ ja ua ya. Nu̱ná̱, guehna̱ ma̱ do'yogä na̱.

23 Bi dɛcra̱ vaso po rá̱ ngui ra̱ uva p'ʉya. Mi̱ ja ma̱mma̱di̱ Oja̱, bi u̱nyø xädi da̱ zi 'da'its'ʉ. 24 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ po ra̱ vaso ja ua ya, guehna̱ ma̱ jigä na̱. Porque guehna̱ ra̱ hmɛ̱ya na̱ya ngue nu̱'mø dá̱ tu̱, di̱ nja rá̱ ts'ɛdi ra̱ 'da'yo cohi øt'a̱hʉ Oja̱. Porque nu̱'a̱ di̱ mfämma̱ ji, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ di̱ nhohyø ts'oqui. 25 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ya, ngue ya hi̱nni̱ mantho 'dap'ʉ ga̱ sihʉ rá̱ ngui ra̱ uva, asta̱ gue'mø bi zønna̱ pa ma̱'da'yo hønga̱ sihʉ p'ʉ di̱ ma̱nda Oja̱.

26 Mi̱ juate ra̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉya, bi du̱ta̱ n'na ra̱ thu̱hu̱ ngue ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. Bi̱ ma p'ʉya, i̱ map'ʉ bí ja ra̱ nyu̱ni̱ ja ra̱ mbonza ja yø olivos.

I pa̱hra̱ Jesús ngue da̱ zop'ʉ m'mɛfa yø xadi.

27 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Gätho'a̱hʉ ya, gui soga̱hʉ p'ʉ'a̱ di̱ nxu̱i̱. Porque di̱ nja'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na: “Ga̱ øt'ä ngue da̱ du̱ ra̱ mändɛ'yo. Yø dɛ'yo p'ʉya di̱ n'uɛ̱ni̱”, i ɛ̱na̱. 28 Pɛ nu̱'mø dá̱ bɛ̱nna̱te, ga̱ni̱ mpagä Galilea, ja ga̱ni̱ tøp'a̱hʉ p'ʉ.

29 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱da̱gue'a̱ ngue gä da̱ zoc'a̱'i̱ p'ʉ ya mi̱'da ma̱ n'yohʉ, pɛ nu̱gä hi̱nga̱ soc'a̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

30 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'i ngue nu̱'a̱ di̱ nxu̱i̱ ya, tobe hi̱ndi̱ ma'a̱ rá̱ yohmafi ra̱ øni̱, ya xqui cønga̱ nhyu̱ndi̱, gui̱ mma̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱qui̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

31 Pɛ ra̱ Bɛdu p'ʉya n'nat'a̱ mma̱ ngue bi 'yɛ̱na̱:

―A nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Ma̱da̱gue'a̱ ngue 'dap'ʉ ga̱ tu̱ui, pɛ nu̱gä hi̱nga̱ cøn'a̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Gätho'ʉ mi̱'da yø xädi p'ʉya, 'da'igu̱ bi̱ ma̱.

Ra̱ Jesús bi̱ mat'Oja̱ p'ʉ ja ra̱ xɛqui ni̱ hu̱ ngue Getsemaní.

32 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ mähä yø xädi, bi zømp'ʉ ja ra̱ xɛqui ni̱ hu̱ ngue Getsemaní. Nu̱p'ʉ bi zøni̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ mi̱hmi̱ ua ya, mɛ̱nte ga̱ thocä mi̱ts'ʉ ní̱ nguehnʉ ngue ga̱ ma mat'Oja̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

33 Bi thohmi̱ts'ʉ ní̱ nguep'ʉ ra̱ Jesús, bi̱ mɛ ra̱ Bɛdu, ra̱ Jacobo, ra̱ Xuua. Bi̱ mʉdi bi där'ma̱n'ʉ rá̱ mmʉi ra̱ Jesús, ma̱thoguitho ngue bi du̱ rá̱ mmʉi. 34 Bi 'yɛ̱mbyø n'youi p'ʉya:

―Ja̱njua̱ni̱ ngue tu̱ ma̱ mmʉigä, nu̱p'ʉ nna̱ sä, ya ja ngue 'bexca̱ tu̱. Da̱mi̱ cohmi̱ ua ya, pɛ 'yogui a̱hmi̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

35 Ra̱ Jesús bi thohmi̱ts'ʉ ní̱ nguep'ʉ. Bi̱ m'mɛmfo häi p'ʉya ngue mmat'Oja̱. Bi 'yäp'Oja̱ ngue'mø da̱ ne, da̱ ya̱ni̱ ngue'a̱ ra̱ nda̱te ja ngue da̱ thogui. 36 Bi 'yɛ̱mp'ʉya:

―Ague ma̱ Papá'i, nu̱'i̱, gätho da̱ zä'i. Da̱mi̱ ya̱ngui̱ ngue'a̱ ra̱ nda̱te ja ngue ga̱ thocä. Pɛ hi̱nga̱ nu̱'a̱ go ga̱ sännä gue'a̱ di̱ nja'a̱, sinoque nu̱ te guí sänni̱, gue'a̱ di̱ nja'a̱.

37 Mi̱ juadi bi̱ mat'Oja̱ p'ʉya, bí 'yɛ̱p'ʉ 'bʉ'ʉ hyu̱ yø xädi. Pɛ bi di̱ni̱ ngue ya mi̱ a̱ha̱. Bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu p'ʉya:

―Ague Simu̱, ¿hanja ngue guí a̱ha̱? ¿Ua xi̱nga̱ n'na ora di sä gui 'yä ni̱ t'a̱ha̱? 38 Da̱mi̱ mat'Oja̱, 'yogui a̱hmʉ. Nu̱'mø hi̱ngá̱ mat'Oja̱hʉ, ntha̱mbɛni̱tho hi̱nda̱ gue'a̱ gui 'yøthʉ. I̱ nne ni̱ mmʉi ngue gui 'yøthʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, pɛ ɛ̱mmɛ̱i̱ cuen'ni̱ do'yohʉ.

39 Ma̱hømbi zop'ʉ yø xädi, bi̱ mengbʉ xpí 'yɛ̱hɛ̱ ngue bá̱ mat'Oja̱. Tengu̱tho xi̱ ma̱n'a̱ m'mɛt'o, ngu̱'a̱ ra̱ hya̱ xi Oja̱. 40 Ma̱mbá̱ pengbʉya, ma̱hømbi di̱nyø xädi ngue mi̱ a̱ha̱, porque ɛ̱mmɛ̱i̱ netha̱. Mi̱ da̱mbɛ̱ni̱ yø xädi ya nzofo, hi̱ngui̱ pa̱di̱ te di da̱di̱. 41 Bi̱ ma'a̱ rá̱ hyu̱ ndi̱ p'ʉya ngue bá̱ mat'Oja̱. Ma̱mbá̱ pengui̱, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Gue ma̱hønguí a̱hmi̱ n'yø. Ga̱ nu̱hmi̱, ya bi zønna̱ ora di̱ ndäpyø ts'oc'ɛ̱i̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. 42 Da̱mi̱ nangüi̱. Ya bá̱ ɛ̱cua na̱ di dägui, ma ga̱ ma c'athʉ ya.

Ya bi̱ mbɛntra̱ Jesús.

43 Mɛ̱nte nzohyø xädi ra̱ Jesús, bi zøhna̱ Judas rá̱ n'youi'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi, bá̱ n'youi xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱, bá̱ gʉ yø juai, bá̱ gʉ yø za. Guehya yø ja̱'i̱ xi̱ mɛnhyø hmu̱ yø mmäcja̱, co 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. 44 Nu̱na̱ ra̱ Judas, ya xi xihyø ja̱'i̱ tema̱ senya da̱ 'yøt'e, xi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ ga̱ zɛnguagä ya, 'nɛ̱ ga̱ sʉrpa̱ rá̱ hmi̱, gue'a̱ guí homhmʉ'a̱ p'ʉya. Gui bɛnthʉ, pɛ gue ma̱mi̱ thøhmʉ”, xi 'yɛ̱mbi̱. 45 Ja̱na̱ngue mi̱ zømp'ʉ 'bähra̱ Jesús, bi guat'i ngue bi zɛngua. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi zʉrpa̱ rá̱ hmi̱ p'ʉya. 46 'Bexpi bɛntyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús.

47 Bi gʉxrá̱ juai n'na nc'ɛ̱i̱ rá̱ xädi ra̱ Jesús. Bi zɛnnba̱bi̱ rá̱ 'yɛ̱hɛ̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, bi hyɛjpa̱bi̱ rá̱ gu̱. 48 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ bi bɛnt'i̱:

―¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue drá̱ bɛ̱gä, ngue guí cʉhʉ yø juai, 'nɛ̱ guí cʉhʉ yø za ngue gui bɛnnga̱hʉ? 49 Conque n'na pa ngu̱ n'na pa nmi̱ xännbä ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Ua̱ngui̱ xta̱ nzä ja xqui bɛnnga̱hʉ p'ʉ. Pɛ nu̱ te guí ørca̱hʉ ya, ya bi̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ―bi 'yɛ̱mbi̱.

50 Gä bi zop'ʉ yø xädi ra̱ Jesús ngue bi 'dagui. 51 Nu̱'mø ya ni̱ zi yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi ntɛt'a̱ n'na ra̱ ts'ʉnt'ʉ. Hønda̱ n'na ra̱ sábana di̱ mpät'i. Xquet'a̱ 'nɛ̱hna̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ bi̱ ne xti bɛntyø ja̱'i̱ ngue xta̱ nzits'i. 52 Pɛ nu̱na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ bi gua̱s'yø ja̱'i̱ ngue bi 'dagui. Bi zop'ʉ ra̱ sábana mi̱ tu̱hu̱, bi̱ ma ma̱ngøtho.

Nu̱ya yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío bi hya̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda ra̱ Jesús.

53 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi ts'ixpʉ 'bʉhra̱ 'bɛt'o mmäcja̱. Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ mmäcja̱, ja bi̱ mpɛti p'ʉ gätho yø hmu̱ yø mmäcja̱, co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, conyø xännba̱te ngue ra̱ ley, gä 'dap'ʉ bi̱ mpɛti. 54 Pɛ ra̱ Bɛdu ní̱ 'bɛfa ya'a̱tho p'ʉ ní̱ ma yø ja̱'i̱ ní̱ zi ra̱ Jesús. Mi̱ zømp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, bi yʉt'a̱mbo ra̱ da̱thi. 'Dap'ʉ bi̱ mi̱hmi̱ yø policía ma̱di̱ nharpʉ ja ra̱ sibi.

55 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío, 'dap'ʉ bi̱ mpɛti ngue bi̱ nhɛca̱ hya̱, honi̱ ha di japi ngue da̱ 'yɛ̱mbi̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ du̱ ra̱ Jesús. Pɛ hi̱ngui̱ ti̱ni̱ ha di japra̱ hya̱. 56 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ ma̱nyø fɛhni̱ ngue di ya̱pra̱ Jesús. Pɛ hi̱ndi̱ nti̱nyø hya̱ ngue da̱ 'da'igu̱ da̱ ma̱mp'ʉ di ya̱pa̱te. 57 M'mɛfa p'ʉya, bi guar'mi̱'da yø ndøbɛthani̱ ngue di ya̱pi̱. Bi 'yɛ̱na̱:

58 ―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, ya xtá̱ øcähe tema̱ hya̱ xa̱ mma̱n'a̱ m'mɛt'o na̱, ngue mi̱ ɛ̱na̱: “Ga̱ xot'ä na̱ ra̱ ni̱ja̱ ngue ra̱ ja̱'i̱tho bi hoqui. Rá̱ hyu̱ pa p'ʉya, dí jap'ʉ ma̱n'na ra̱ ni̱ja̱ ngue hi̱njonni̱ ja̱'i̱ di hoqui”, mi̱ ɛ̱na̱.

59 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi hma̱, mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, n'nan'yo ra̱ hya̱ i̱ mma̱. Ya hi̱ndi̱ nti̱nyø hya̱. 60 Bi̱ m'mähra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ p'ʉya ngue bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―¿Te guí̱ mma̱nna̱ ra̱ hya̱ gui̱ nya̱p'a̱'i̱ ya n'yø? ¿Ua hi̱n tema̱ hya̱ gdi tha̱di̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

61 Pɛ ra̱ Jesús hi̱nte ga̱ nda̱tho. Ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ p'ʉya ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua gue'e grá̱ Cristo, rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱ nu̱na̱ ma̱guesɛ?

62 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―A̱há̱, go guecä. 'Nɛ̱ gui̱ nnu̱hʉ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ni̱ mmi̱p'ʉ bí ja rá̱ n'yɛi Oja̱ nu̱na̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi. 'Nɛ̱ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue hønda̱ ɛ̱hɛ̱, di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ n'youi ra̱ gu̱i̱.

63 Mi̱ 'yøhra̱ mmäcja̱ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, n'na xɛt'itho rá̱ pahni̱ ngue bi̱ ncuɛ. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Nu̱ya mfa̱di̱ ya ngue hi̱n te ma̱n'na ma̱ testigo dí homhmʉ ya. 64 Ya gá̱ 'yøsɛhʉ ya ngue thenma̱hya̱ Oja̱. Xiya, ¿te guí̱ mma̱mhmʉ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nya? ―bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱.

Gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya 'da'igu̱ bi̱ ma̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱, ni̱ 'yu̱p'ʉ ngue da̱ tho na̱.

65 Bi̱ mʉhyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue soxra̱ Jesús. Bi gorpa̱ yø dä conna̱ u̱lu, 'nɛ̱ bi̱ mɛ'mi̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ pa̱di̱ te'o bi̱ mɛp'a̱'i̱ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Yø soldado p'ʉya, xquet'a̱ bi̱ mɛ'mi̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Bɛdu ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ te'o ra̱ Jesús.

66 Ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ da̱thi ra̱ Bɛdu. Nu̱'a̱ n'na ra̱ xisu ngue ra̱ gʉni̱ p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, bi thop'ʉ 'bʉhra̱ Bɛdu. 67 Mi̱ nu̱ ngue di̱ nharpʉ ja ra̱ sibi, bi za di hɛ̱ti̱ p'ʉya. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Nɛ̱'i̱ ni̱ n'youi ra̱ Jesús nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret.

68 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'a̱ ra̱ Jesús guí̱ mma̱nya, hi̱ndí̱ pa̱cä te'o na̱. Ja̱na̱ngue hi̱ndí̱ pa̱cä tema̱ hya̱ guí̱ nne gui xicya.

Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi̱ map'ʉ bí ja rá̱ goxthi ra̱ da̱thi. Høntho bi zøn'a̱ goxthi p'ʉya, bi̱ mmahra̱ øni̱. 69 Ma̱hømbi̱ nu̱ ra̱ Bɛdu'a̱ ra̱ xisu p'ʉya. Nu̱na̱ ra̱ xisu bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱ yø xädi ra̱ Jesús.

70 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, ma̱hømbi̱ ma̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ te'o ra̱ Jesús. Mi̱ tho hma̱n'na ts'ʉquits'ʉ p'ʉya, yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ hømbi̱ 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue ni̱ n'youi ra̱ Jesús, porque di̱ nɛ̱qui̱ ngue grá̱ mmɛ̱ngu̱ Galilea, nt'ødetho'a̱ te gni̱ ya̱.

71 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, ma̱hømbi̱ 'yɛ̱na̱:

―Da̱ jacä ra̱ castigo Oja̱ 'mø ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ te dí xi'a̱hʉ. Pɛ nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ guí xicjʉ, hi̱ndí̱ pa̱cä te'o na̱.

72 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ mmahra̱ øni̱. Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi zo rá̱ mmʉi na̱ ra̱ hya̱ xi xihra̱ Jesús ngue xi 'yɛ̱mbi̱: “Tobe hi̱ndi̱ ma'a̱ rá̱ yohmafi ra̱ øni̱, ya xqui cønga̱ nhyu̱ndi̱, guí̱ mma̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱qui̱”, xi 'yɛ̱mbi̱. Mi̱ zo rá̱ mmʉi ra̱ Bɛdu na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, asta̱ ra̱ zondu̱mmʉi.

15

Bi ts'ixpʉ 'bʉhra̱ Pilato ra̱ Jesús.

1 Mi̱ nɛ̱ca̱häi p'ʉya, bi̱ mpɛti gätho yø hmu̱ yø mmäcja̱, conyø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, conyø xännba̱te ngue ra̱ ley, conyø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío. Bi̱ nhɛca̱hya̱ ngue sänni̱ ha di japi di ya̱pra̱ Jesús. Bi du̱rpʉya, bi zixpʉ 'bʉhra̱ Pilato. 2 Ra̱ Pilato bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―¿Ua gue'e rá̱ da̱st'abi'i yø judío?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―A̱há̱, go guecä tengu̱tho ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya.

3 Yø mmäcja̱ p'ʉya, xa̱ngu̱ mi̱'da yø hya̱ gui ya̱pi̱. 4 Ra̱ Pilato ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ya guí øsɛ te gäma̱ hya̱ gui̱ nya̱p'a̱'i̱ ya. ¿Ua hi̱n tema̱ hya̱ gdi tha̱di̱?

5 Ra̱ Pilato di 'yøtho ngue hi̱n tema̱ hya̱ ga̱ nda̱tho ra̱ Jesús.

Bi̱ ma̱nda ra̱ Pilato ngue da̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús.

6 Nu̱na̱ ra̱ Pilato, ja n'na rá̱ costumbre ngue di thø'a̱ n'na ra̱ ofädi 'mø ja ra̱ ngo ngue ra̱ pascua. Pɛ yø ja̱'i̱'ʉ huanhni̱ ndana̱ ra̱ ofädi da̱ ma ma̱thøgue. 7 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, mi̱ ofädi n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Barrabás. 'Dap'ʉ ofädiui mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue yø hyote, xi̱ n'øt'a̱ tu̱nhni̱. 8 Mi̱ pɛti yø ja̱'i̱ ngue da̱ xihra̱ Pilato ngue di thø'a̱ n'na ra̱ ofädi. 9 Ra̱ Pilato bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―¿Ua guí̱ nnehʉ ngue ga̱ thøcä'a̱ rá̱ da̱st'abi yø judío? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

10 I pa̱hra̱ Pilato ngue ra̱ nts'ɛya øtya yø mmäcja̱ xi däpra̱ Jesús. Ja̱na̱ngue ngu̱na̱ bi xihyø ja̱'i̱, porque bi̱ ne xti thøgue. 11 Pɛ yø hmu̱ yø mmäcja̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yäpra̱ Pilato ngue di thøhra̱ Barrabás. 12 Ma̱hømbi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ra̱ Pilato:

―Xina̱ ra̱ n'yohʉ guí̱ ɛ̱mhmʉ ngue rá̱ da̱st'abi yø judío p'ʉya, ¿te guí̱ nnehʉ ga̱ japä na̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

13 Yø ja̱'i̱ p'ʉya, xøgue n'na hma̱fitho bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ guatra̱ pont'i̱ na̱ guí̱ mma̱nya.

14 Ra̱ Pilato p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Pɛ ¿tema̱ nts'o xa̱ 'yø'na̱ p'ʉya?

Yø ja̱'i̱ p'ʉya, ma̱n'natho ngue mafi, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ guatra̱ pont'i̱ na̱.

15 Ra̱ Pilato p'ʉya, bi̱ ne di hojpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ mbøcuɛ. Ja̱na̱ngue bi thøhra̱ Barrabás. A nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi xihyø soldado ngue da̱ fɛi, 'nɛ̱ da̱ zits'i ngue di cuatra̱ pont'i̱.

Yø soldado thenma̱hya̱ ra̱ Jesús.

16 Bi zixyø soldado ra̱ Jesús, i̱ map'ʉ ja ra̱ da̱thi cuarte. Ja bi̱ ma ma̱pɛti p'ʉ gätho yø soldado. 17 Yø soldado p'ʉya bi heta̱ n'na ra̱ u̱lu ngue ra̱ jʉpoi ra̱ Jesús. Ya xi̱ me n'na ra̱ corona ngue yø 'ui̱ni̱, bi gäspa̱ rá̱ ya̱ ra̱ Jesús. 18 I thenma̱hya̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―I ta̱te na̱ rá̱ da̱st'abi yø judío ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

19 Bi jännba̱ rá̱ ya̱ co n'na ra̱ t'o. 'Nɛ̱ bi zots'i. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús tengu̱tho 'mø ngue ma̱jua̱ni̱ hnu̱ ma̱nsu̱ n'na ra̱ da̱st'abi. 20 Mi̱ juadi bi denma̱hya̱, bi ga̱jpa̱bi̱ ra̱ tu̱hu̱ xi hete. Bi hetrá̱ he ya mi̱ he p'ʉya. Bi zixpʉya ngue di cuatra̱ pont'i̱.

Ya cuatra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús.

21 Nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱, bi̱ nthɛui p'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ xpi 'yɛ̱hra̱ 'bɛfi. Rá̱ mmɛ̱ngu̱ Cirene na̱ ra̱ n'yohʉ, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simu̱. Guehna̱ rá̱ papá ra̱ Alejandro 'nɛ̱hra̱ Rufo. Nu̱'ʉ yø soldado ma̱ni̱ zi ra̱ Jesús, bi japra̱ Simu̱ ngue bi du̱xra̱ pont'i̱ nu̱na̱ da̱ ma ma̱cuati ra̱ Jesús. 22 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, i zixyø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ xɛqui ni̱ hu̱ ngue Gólgota. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, i̱ nne da̱ ma̱ ngue ra̱ Njʉya̱xhmu̱. 23 Nu̱p'ʉ bi zønna̱ Jesús, bi t'u̱nna̱ vino n'youi ra̱ mirra para ngue di pu̱mbɛ̱ni̱bi̱. Pɛ ra̱ Jesús hi̱mbi̱ ne bi zi. 24 Bi cuatra̱ pont'i̱ p'ʉya, mi̱ juadi bi̱ nø'mi̱. Bi̱ ma ra̱ ta̱ha̱ yø soldado p'ʉya ngue to xta̱ ra̱ ta̱ha̱, gue'a̱ da̱ ga̱ca̱ n'na xɛqui rá̱ he ra̱ Jesús.

25 Gʉto xu̱di̱'a̱ ra̱ ora bi̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús. 26 Nu̱p'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ pont'i̱ bi cuati, bi̱ ma ma̱cuati n'na ra̱ letrero xi 'yot'i ngue mma̱mp'ʉ te bi̱ ma ma̱'ʉpi. Nu̱na̱ ra̱ letrero, i ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, guehna̱ rá̱ da̱st'abi yø judío na̱”, ɛ̱nna̱ letrero. 27 'Nɛ̱ yoho yø bɛ̱ bi̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱, n'na i gohrá̱ n'yɛi, n'na i gohrá̱ ga̱ha̱. 28 Ya bi̱ nja tengu̱tho ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Tengu̱tho ma̱japi yø ts'oc'ɛ̱i̱, ngu̱'a̱ da̱ thogui”.

29 Asta̱ hua̱tyø ya̱ yø ja̱'i̱ thop'ʉ ja ra̱ pont'i̱ cuatra̱ Jesús ngue thenni̱. I ɛ̱mbi̱:

―A nu̱ya n'yø, da̱mi̱ xorpa̱bi̱ rá̱ ni̱ja̱ Oja̱ ya. 'Nɛ̱ guí ɛ̱na̱ ngue nhyu̱ patho gdi hojma̱n'na ra̱ ni̱ja̱. 30 Da̱mi̱ nya̱nsɛ ya, bá̱ ca̱p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ guí cuatya ―ɛ̱mbyø ja̱'i̱.

31 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉya, conyø xännba̱te ngue ra̱ ley, gä thenma̱hya̱ ra̱ Jesús. Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Mi̱ mma̱nnʉ ra̱ n'yohʉ ngue da̱ ya̱nyø ja̱'i̱. Pɛ nu̱yá, hi̱nda̱ zä ha di japi di̱ nya̱nsɛ ya. 32 A nu̱'mø ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ Cristo rá̱ da̱st'abi yø judío ya, da̱ zä da̱ ca̱hnʉ ja ra̱ pont'i̱ ya, n'namhma̱ ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te da̱ ma̱.

Xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ yonc'ɛ̱i̱ 'dap'ʉ cuathʉ ra̱ pont'i̱ thenma̱hya̱.

Ya bi du̱ ra̱ Jesús.

33 Mi̱ hyu̱xyadi p'ʉya, bi̱ m'mɛxu̱i̱ gä ra̱ xi̱mhäi asta̱ hyu̱ nde. 34 Nu̱'mø ni̱ ma da̱ zʉ'i hyu̱ nde p'ʉya, ra̱ ndøts'ɛdi bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? ―bi 'yɛ̱na̱.

I̱ nne da̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱: “Ma̱ Oja̱'i̱, ma̱ Oja̱'i̱, ¿hanja ngue gá̱ hyɛga̱gui̱ p'ʉ?” 35 Ja mi̱ 'bärpʉtho 'da yø ja̱'i̱, bi 'yøde te bi̱ ma̱nna̱ Jesús. Yø ja̱'i̱ p'ʉya di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, i̱ nzohra̱ Elías.

36 Nu̱na̱ n'na nc'ɛ̱i̱ mi̱ 'bäp'ʉ, bi̱ ma n'na 'dihitho bá̱ ha̱ n'na xɛqui ra̱ esponja xa̱ ntu̱di̱, bi pop'ʉ ja ra̱ vino xa̱n'ixi. Bi̱ nøtra̱ t'o p'ʉya ngue bi cuarpa̱ rá̱ ne ra̱ Jesús ngue da̱ zʉts'i. I ɛ̱mbyø n'youi p'ʉya:

―Ma ga̱ nnu̱hʉ ya ngue'mø da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Elías i̱ nzofo ngue da̱ hya̱jhnʉ ja ra̱ pont'i̱.

37 Pɛ ra̱ ndøts'ɛdi i 'yɛn'a̱ n'na rá̱ hmafi ra̱ Jesús. Bi du̱ p'ʉya. 38 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, nu̱'a̱ ra̱ u̱lu mi̱ zʉp'ʉ ja ra̱ goxthi ni̱ja̱, bi xɛt'i, i ga̱i̱. 39 Nu̱'a̱ ra̱ capita mi̱ 'bäp'ʉ ni̱ hyandra̱ Jesús, bi̱ nu̱ te 'bɛ'a̱ gä bi 'yøtra̱ Jesús ha i du̱. Bi 'yɛ̱n'a̱ p'ʉya:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, rá̱ ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱.

40 Xa̱ngu̱ yø xisu bí 'bäp'ʉ yap'ʉtho, hantho te gä bi̱ nja. Nu̱'ʉ yø xisu'ʉ p'ʉya, n'youi p'ʉ ra̱ Salomé, conna̱ Ma̱ya nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Magdala, co 'nɛ̱hna̱ ma̱n'na ra̱ Ma̱ya rá̱ mamá ra̱ t'ʉ Jacobo 'nɛ̱hra̱ José. 41 Nu̱ya yø xisu ya, nu̱'mø ma̱mbi 'yop'ʉ ja ra̱ häi Galilea ra̱ Jesús, mi̱ n'youi p'ʉ ni̱ ma, guehya mi̱ fäts'i ngue di u̱nni̱ te honi̱. 'Nɛ̱ xa̱ngu̱ mi̱'da yø xisu 'bäp'ʉ ngue bi dɛn'mø mi̱ ma Jerusalén.

Ya bi̱ ma nt'ägui ra̱ Jesús.

42-43 Mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ mmɛ̱ngu̱ Arimatea ni̱ hu̱ ngue ra̱ José, i 'bɛt'o ngue yø judío, 'nɛ̱ di respeta yø ja̱'i̱. Xquet'a̱ mi̱ tø'mi̱ ngue n'nahma̱ntho di̱ ma̱nda ua Oja̱. Pɛ comma̱ ngue ya bi̱ nde, ya da̱ yʉtra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, go guehna̱ ra̱ José bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi bi̱ ma bá̱ nya̱ui ra̱ Pilato, bi 'yäpra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue da̱ hya̱jpa̱ rá̱ do'yo ra̱ Jesús. 44 Mi̱ 'yøhra̱ Pilato ngue ya xi du̱ ra̱ Jesús, di 'yøtho hanja. Bi zonhna̱ capita p'ʉya, bi 'yänni̱ ngue'mø ma̱jua̱ni̱ ya xi du̱, ogue hi̱n'na̱. 45 Ra̱ capita bi̱ ma̱ ngue ya xi du̱. Ra̱ Pilato p'ʉya, bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ra̱ José ngue da̱ hya̱xra̱ Jesús. 46 Nu̱na̱ ra̱ José bi dän'a̱ n'na ra̱ sábana ngue ra̱ hoga̱ u̱lu, ngue nu̱'mø bi hya̱jpʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús, da̱ 'uɛnnba̱bi̱ rá̱ do'yo. Mi̱ jap'ʉ n'na ra̱ panteón ngue xi̱ ma nt'a'mi̱ p'ʉ ja n'na ra̱ 'bido, ja bi hya̱xpʉ ngue bá̱ ägui. Bi gotra̱ goxthi conn'na ra̱ ndødo. 47 Nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Magdala 'nɛ̱hna̱ ma̱n'na ra̱ Ma̱ya rá̱ mamá ra̱ José, guehya bi̱ mähä ya ngue bi̱ nu̱ ha bi t'ägui.

16

Ya bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús.

1 Mi̱ thohra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Magdala, conna̱ Ma̱ya rá̱ mamá ra̱ Jacobo, conna̱ Salomé bi dänyø 'yɛ̱thi̱ ya p'ʉya, ngue da̱ map'ʉ bí o ra̱ Jesús, da̱ cots'i. 2 Mi̱ hyaxa̱ ra̱ pa ndomingo rá̱ mʉdi ra̱ pa ngue ra̱ semana, ya pøxyadi, bi̱ map'ʉ bí ja ra̱ panteón. 3 Nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ p'ʉya, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Xiya, ¿te'o gue da̱ hya̱cra̱ do juaxpʉ ja ra̱ goxthi ya?

4 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ panteón, bi̱ nu̱ ngue ya n'nanni̱ 'bɛnna̱ do mi̱ juaxra̱ goxthi, ya xi tha̱qui̱. 5 Mi̱ yʉt'a̱mbo, hu̱p'ʉ n'na ra̱ anxɛ he rá̱ t'axca̱ he, ni̱ mi̱hrá̱ hyo ra̱ goxthi ngue n'yɛi. Bi zu̱ 'mø mi̱ nu̱. 6 Pɛ ra̱ anxɛ bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo guí su̱ui. Dí pa̱cä ngue guí hommi̱ ra̱ Jesús nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret bi cuatra̱ pont'i̱ yø ja̱'i̱. Ya hi̱njo'o ua, ya xa̱ bɛ̱nna̱te. Da̱mi̱ nu̱ui nʉ ha bi 'bɛgui. 7 A nu̱yá, ni̱ mɛ ya, ni̱ xihmi̱ ra̱ Bɛdu co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø xädi ngue da̱ni̱ døp'a̱hʉ p'ʉ Galilea ra̱ Jesús. Ja gni̱ nu̱hʉ p'ʉ tengu̱tho bi xi'a̱hʉ m'mɛt'o.

8 Mi̱ bømma̱ xøts'e ya yø xisu p'ʉya, n'na 'dihitho bi̱ ma, ma̱de di johya, ma̱de i su̱. Pɛ hi̱njonni̱ ja̱'i̱ xta̱ xifi te xi nu̱, asta̱ hua̱qui̱ ngue ra̱ ts'u̱.

Ra̱ Jesús bi̱ nya̱ui na̱ ra̱ Ma̱ya ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Magdala.

9 Xu̱di̱tho'a̱ ndomingo bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús. Rá̱ mʉditho bi̱ nthɛui na̱ ra̱ Ma̱ya ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Magdala. Guehna̱ xi 'yøthe m'mɛt'o ngue mi̱ n'youi yoto yø ts'onthi̱. 10 Nu̱'a̱ te xi̱ nja, go guehna̱ bi̱ ma bá̱ xi hmi̱'da yø xädi ra̱ Jesús, porque zoni̱ ngue tu̱ yø mmʉi. 11 Mi̱ 'yøhya p'ʉya ngue ya xi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús, 'nɛ̱ i̱ mma̱nna̱ ra̱ Ma̱ya ngue ya xi̱ nu̱ ra̱ Jesús, pɛ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱tho te sifi.

Ra̱ Jesús ma̱hømbi̱ nthɛui yoho yø xädi.

12 M'mɛfa p'ʉya, ra̱ Jesús ma̱hømbi̱ nthɛui p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ mi̱ yoho yø xädi, ma̱ni̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. Pɛ nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi 'yøtra̱ Jesús ngue n'nan'yo p'ʉ i̱ nɛ̱qui̱. 13 Nu̱ya yonc'ɛ̱i̱ ya, bi̱ ma bá̱ xihyø mmi̱xädiui. Pɛ ma̱høn'a̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱tho yø amigo te xifi.

Ya bi̱ nya̱ui gä 'dɛ'ma̱'da yø xädi ra̱ Jesús.

14 Rá̱ nzɛgui p'ʉya, nu̱ya 'dɛ'ma̱'da yø xädi ra̱ Jesús 'darbʉ 'bʉi, si̱hmɛ̱ p'ʉ ja n'na ra̱ mɛ̱xa. Ja̱ mi̱ da̱nnbɛ̱ni̱, ya 'bäp'ʉ ra̱ Jesús. Bi zʉ p'ʉya, ngue hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø mi̱ sifi ngue ya xi bɛ̱nna̱te. 15 Bi xihyø xädi te ja ngue da̱ 'yøt'e, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, ni̱ mähä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi ya, gui xihmʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ gätho yø ja̱'i̱. 16 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ 'nɛ̱ di̱ nxixya̱, guehna̱ di̱ nya̱nná̱ te na̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nda̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱, da̱ ma ra̱ castigo. 17 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱, da̱ zä da̱ 'yøtyø milagro, porque høntho da̱ 'yäqui ngue ga̱ fäts'i, ya da̱ zä da̱ 'yøthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. 'Nɛ̱ da̱ zä da̱ nya̱ yø hya̱ hi̱nxa̱ xädi. 18 Da̱ zä di bɛntyø c'ɛ̱ya̱, pɛ hi̱nte da̱ japi. Ma̱da̱ zi ra̱ 'yɛ̱thi̱ ngue ra̱ nda̱te, pɛ hi̱nte da̱ japi. Da̱ japyø 'yɛ p'ʉ ja yø ya̱ yø därquɛ̱hi̱, 'nɛ̱ da̱ zä ha hɛ̱mbi̱.

Ya bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ ra̱ Jesús.

19 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, mi̱ juadi bi xihyø xädi ya yø hya̱ di 'bɛpi da̱ 'yøt'e, bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, i̱ mmi̱p'ʉ ja rá̱ n'yɛi Oja̱. 20 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi̱ ma ndap'ʉ bi zä, bi xihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱. A nu̱'a̱ ra̱ Hmu̱ p'ʉya, i fäts'i ngue øtyø milagro tengu̱tho bi xifi. Nu̱'mø bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ yø milagro øtyø xädi ra̱ Jesús, i ha̱xa̱ njua̱ni̱ yø ja̱'i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ sifi. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Ra̱ Lucas

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Ra̱ Lucas

Nu̱na̱ ra̱ Lucas, ja ua yø hya̱ bi 'yo't'i ngue te bi 'yøtra̱ Jesucristo.

1

Ra̱ Lucas bi̱ ma̱ hanja ngue bi 'yotra̱ libro ja ua.

1 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ ne bi 'yʉtra̱ hya̱, 'nɛ̱ bi cuatra̱ sʉcua̱ ya yø hya̱ xa̱ nja ua dí 'bʉhmʉ. 2 Guehya bi cuatra̱ sʉcua̱'a̱ te gäma̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te yø ma̱mhya̱ nu̱ya bi̱ nu̱ te gä bi 'yøtra̱ Jesús, asta̱ gue'mø ma̱mbá̱ fʉdi bá̱ xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. 3 Nu̱gä xquet'a̱ da̱di ja ndu̱mmʉi dí honi̱ ha bi̱ njap'ʉ bá̱ fʉdi, asta̱ guehra̱ tiempo ja p'ʉya. Ague ma̱ ndø'amigo Teófilo, nu̱gä dí̱ nnu̱ ma̱nho ngue ga̱ ʉtra̱ hya̱ ga̱ cuarpʉ ja ra̱ sʉcua̱, ga̱ pɛn'na̱'i̱. 4 Porque dí̱ nne guí pa̱di̱ xa̱nho ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ bi sän'na̱'i̱.

N'na rá̱ anxɛ Oja̱ bi̱ ma̱ ngue di̱ m'mʉhna̱ ra̱ Xuua nu̱na̱ bi 'yøtra̱ nxixya̱.

5 Nu̱'a̱ ra̱ tiempo mi̱ nda̱st'abi p'ʉ ja ra̱ häi Judea ra̱ Herodes, mi̱ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ mmäcja̱ ngue yø judío ni̱ hu̱ ngue ra̱ Zacarías. Nu̱na̱ ra̱ Zacarías, yø mmi̱mmɛfihʉ'ʉ yø mmäcja̱ tɛnna̱ ndu̱ ra̱ mmäcja̱ Abías. Nu̱'a̱ rá̱ xisu ra̱ Zacarías, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Elisabet, guehna̱ n'na rá̱ mbom'mɛto ra̱ mmäcja̱ Aarón. 6 Nu̱ya yonc'ɛ̱i̱ ya, nu̱'a̱ ra̱ nho nne Oja̱ ngue da̱ 'yøt'e, gue'a̱ bi 'yøt'a̱. Gä bi 'yøt'ʉ yø hya̱ mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. Hi̱njongui̱ pøni̱ da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ øt'e. 7 Pɛ hi̱mbi̱ m'mʉhyø ba̱si̱, porque ma̱rá̱ 'ya̱ba̱si̱ na̱ ra̱ Elisabet. 'Nɛ̱ ya gä yø da̱c'ɛ̱i̱.

8 Nu̱na̱ ra̱ mmäcja̱ Zacarías, bi tocabi ngue bi zønna̱ ora di̱ m'mɛt'o p'ʉ ja ra̱ da̱ni̱ja̱ ngue da̱ da̱nne Oja̱. 9 Nu̱'ʉ yø mmäcja̱, ja yø costumbre ngue jʉcra̱ suerte ndana̱ gue'a̱ ra̱ mmäcja̱ da̱ yʉrbʉ ja ra̱ ni̱ja̱ dá̱ u̱hra̱ bopo. Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱, bi tocabi ra̱ suerte ra̱ Zacarías ngue da̱ u̱hra̱ bopo. 10 Gätho 'bʉ'a̱thi yø ja̱'i̱ ngue mmat'Oja̱, mɛ̱nte brá̱ ombo ra̱ Zacarías ngue brá̱ u̱hra̱ bopo. 11 Ra̱ Zacarías bi̱ nu̱ ngue bi zø'a̱ n'na rá̱ anxɛ Oja̱, bi̱ m'mäp'ʉ ja rá̱ hyo ra̱ altar ngue n'yɛi, ha zø ra̱ bopo. 12 Ɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ nsu̱ 'mø mi̱ nu̱ ra̱ anxɛ ra̱ Zacarías. Hi̱ngui̱ pa̱di̱ te da̱ 'yøt'e. 13 Pɛ ra̱ anxɛ bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Zacarías, 'yo guí su̱. Porque da̱ 'yøt'a̱ Oja̱ ngue di̱ nja'a̱ te guí äpi. A nu̱yá, di̱ m'mʉ'a̱ n'na rá̱ ts'ʉnt'ʉ ni̱ xisu Elisabet. Gdi hu̱ti̱ ngue di Xuua. 14 Gui johya 'mø bi̱ m'mʉi, di̱ nja'i mpähä. Xquet'a̱ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di johya 'mø bi̱ m'mʉi. 15 Porque da̱ nu̱ ma̱nho Oja̱ ni̱ ts'ʉnt'ʉ. Nu̱na̱ ni̱ ts'ʉnt'ʉ hi̱nja̱m'mø da̱ zi ra̱ vino, 'nɛ̱ hi̱nte ma̱n'na ma̱ cosa da̱ zi ngue di̱ n'i̱ti̱. Mɛ̱nte yø pa di̱ m'mʉi, di̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo. 16 Da̱ 'yøt'e ngue xa̱ngu̱ yø judío di 'bärpa̱ yø mmʉi da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱ nu̱na̱ 'bʉi ngue ra̱ Hmu̱. 17 Nu̱na̱ ra̱ Xuua di̱ m'mɛt'o p'ʉ di̱ ma ra̱ Hmu̱. Tengu̱tho ra̱ pønga̱hya̱ Elías ngue bi ma ma̱ha̱ti̱ ra̱ ts'ɛdi, xquet'a̱ di̱ njarbʉtho ni̱ ts'ʉnt'ʉ ya, da̱ ma ma̱ha̱ti̱ ra̱ ts'ɛdi. Da̱ japyø ja̱'i̱ di 'bätyø mmʉi, da̱ 'yøt'e tengu̱tho mi̱ øtyø mboxita. Nu̱'ʉ yø mmɛjhma̱hya̱, da̱ ba̱di̱ ngue da̱ dɛnnba̱bi̱ yø hya̱ yø hoja̱'i̱ bá̱ di̱nna̱ hya̱. Da̱ japyø ja̱'i̱ ngue di̱ nsäp'ʉ ja yø mmʉi ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱.

18 Nu̱na̱ ra̱ Zacarías bi 'yørpa̱ ra nt'änni̱ ra̱ anxɛ, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja na̱ ra̱ hya̱ guí xiqui? Porque nu̱gä ya dá̱ ndø, da̱ guehma̱ xisu p'ʉya, ya ra̱ da̱c'ɛ̱i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

19 Bi 'yɛ̱nna̱ anxɛ p'ʉya:

―Guecä drá̱ Gabriel. Dí 'bʉcä p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱. Go xpa̱ mmɛngä Oja̱ ya ngue ga̱ xi'i na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ dí xi'i. 20 Pɛ nu̱ya ngue hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i ya, gui̱ ngone ya, hi̱nda̱ zä gui̱ nya̱, asta̱ gue'mø di̱ m'mʉhni̱ ts'ʉnt'ʉ dí xi'i. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i, bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa di̱ nja na̱.

21 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱thi p'ʉya, i tø'mi̱ ngue da̱ pønna̱ Zacarías. Di 'yødyø ja̱'i̱ ngue ya'atho ra̱ ora bá̱ ombo nni̱ja̱ ra̱ Zacarías. 22 Ya hi̱ngui̱ sä di̱ nya̱ 'mø ma̱mbá̱ pøni̱. Ja̱na̱ngue bi ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ja te bá̱ t'u̱ta̱ mbonni̱ja̱. Ya yø 'yɛtho ga̱ 'yøtra̱ senya p'ʉya, porque ya hi̱ngui̱ sä di̱ nya̱.

23 Nu̱'mø mi̱ dätra̱ pa ngue øtrá̱ nda̱nne p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Zacarías, bi̱ ma rá̱ ngu̱ p'ʉya. 24 M'mɛfa p'ʉya, mi̱ hya̱ rá̱ ba̱si̱ rá̱ xisu Elisabet. Bi̱ m'mʉrpʉ ja rá̱ ngu̱, hi̱n hapʉ i̱ ma mɛ̱nte ncʉt'a za̱na̱. Ya ɛ̱n'a̱ nbɛ̱mp'ʉya: 25 “Ngu̱na̱ bi jacä Oja̱ ya, i̱ nnepe ngue ya hi̱nni̱ mantho da̱ dennga̱gui̱ yø ja̱'i̱”, i ɛ̱na̱.

Bi̱ ma̱nná̱ anxɛ Oja̱ ngue di̱ m'mʉhra̱ Jesús.

26 Mi̱ dät'a̱ n'nato za̱na̱ ngue ha̱ rá̱ ba̱si̱ ra̱ Elisabet, nu̱na̱ Oja̱ hømbi̱ mɛnhna̱ anxɛ Gabriel, bi̱ map'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱ ni̱ hu̱ ngue Nazaret, ja ra̱ häi Galilea. 27 Bi̱ ma da̱ nya̱ui n'na ra̱ hmu̱te xisu ni̱ hu̱ ngue ra̱ Ma̱ya. Nu̱ná̱, ya ja ngue di̱ ntha̱tui n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ José. Nu̱na̱ ra̱ José, rá̱ mbom'mɛto ra̱ da̱st'abi David. 28 Nu̱'a̱ ra̱ anxɛ bi zøp'ʉ mi̱ 'bʉhra̱ hmu̱te, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nná̱ ha̱n'na̱'i̱ ra̱ nzɛngua ngue gá̱ nthɛui rá̱ ma̱te Oja̱. I̱ nnu̱ ma̱nho'i Oja̱, 'nɛ̱ ma̱n'na di ja̱p'a̱'i̱ ngue gätho mi̱'da yø xisu ―bi 'yɛ̱mbi̱.

29 Nu̱'mø mi̱ nu̱ ra̱ Ma̱ya ngue 'bäp'ʉ ra̱ anxɛ, di 'yøtho hanja na̱ ra̱ hya̱ xifi. I ɛ̱na̱: “¿Tegue ma̱nzɛngua'a̱ xicä na̱?” 30 Ra̱ anxɛ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Ma̱ya, 'yo guí su̱. Nu̱'i̱, gá̱ nthɛui rá̱ ma̱te Oja̱. 31 A nu̱ya gui hya̱ ni̱ ba̱si̱ ya, 'nɛ̱ drá̱ ts'ʉnt'ʉ'a̱ gui øni̱. Nu̱'mø bi̱ m'mʉi, gdí hu̱ti̱ ngue ra̱ Jesús. 32 Hi̱njonda̱ zʉdi tengu̱ na̱. 'Nɛ̱ di hu̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ ma̱guesɛ. Nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Hmu̱hʉ, da̱ japi ngue di̱ nda̱st'abi na̱ ni̱ ts'ʉnt'ʉ tengu̱tho mi̱ pɛhrá̱ mboxita David. 33 Ja̱na̱ngue di̱ ma̱nda para za̱ntho yø judío, 'nɛ̱ di̱ nda̱st'abi hi̱nha rá̱ nzɛgui.

34 Ra̱ Ma̱ya p'ʉya bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ra̱ anxɛ, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ha di zä di̱ nja'a̱ guí xiqui, conque tobe hi̱n da̱di̱ ntha̱ti̱?

35 Bi 'yɛ̱nna̱ anxɛ p'ʉya:

―Ra̱ Espíritu Santo da̱ zøp'ʉ gdi 'bʉi. Nu̱na̱ Oja̱ ma̱guesɛ ja rá̱ ts'ɛdi, da̱ zä da̱ 'yøt'e ngue gui hya̱ ni̱ ba̱si̱. Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ di̱ m'mʉi, gä ra̱ nho da̱ n'yo, 'nɛ̱ di̱ nhu̱ti̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. 36 A nu̱yá, xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱ ni̱ mɛ̱ni̱ Elisabet di̱ m'mʉ'a̱ n'na rá̱ ts'ʉnt'ʉ ya, 'nɛ̱ guí pa̱di̱ ngue ya ra̱ da̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ xisu. 'Nɛ̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ 'ya̱ba̱si̱ na̱ ra̱ xisu̱ na̱. A nu̱yá̱, ya n'nato za̱na̱ ha̱ rá̱ ba̱si̱ na̱ya. 37 Nu̱na̱ Oja̱, hi̱nte hɛ̱mbi̱.

38 Bi 'yɛ̱nna̱ Ma̱ya̱ p'ʉya:

―Ya dí øcä na̱ ra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱ 'mø. Da̱ jacä Oja̱ na̱ ra̱ hya̱ guí xiqui.

Mi̱ ma̱nna̱ Ma̱ya na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi̱ ma ra̱ anxɛ.

Bi̱ ma ra̱ Ma̱ya di zɛngua ra̱ Elisabet.

39 A nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya bi̱ ma n'nahma̱ntho p'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱ rá̱ njap'ʉ ja yø xanthø ja'a̱ ra̱ häi Judea. 40 Mi̱ zømp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Zacarías, bi yʉt'a̱mbo ra̱ Ma̱ya, bi zɛngua ra̱ Elisabet. 41 Nu̱'mø mi̱ 'yøhra̱ Elisabet ngue di zɛnguate ra̱ Ma̱ya, ra̱ Elisabet bi 'ya̱nná̱ ba̱si̱ o rá̱ mmʉi. Ra̱ Espíritu Santo bi bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ da̱ xihra̱ Ma̱ya. 42 Bi ts'ɛdi bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ma̱n'natho bi ja̱p'a̱'i̱ Oja̱ ngue gätho mi̱'da yø xisu. 'Nɛ̱ xquet'a̱ bi u̱nná̱ nja̱pi̱ ni̱ ba̱si̱. 43 ¿Hague ngu̱ ra̱ njama̱ mma̱di̱ ja ngue ga̱ øt'ä, ngue bá̱ ɛ̱hɛ̱ bi zɛnguagui̱ rá̱ mamá ma̱ Hmu̱? 44 Høntho bi zo ma̱ gu̱ ngue ga̱di zɛnguagui̱, nu̱na̱ ma̱ ba̱si̱ o ma̱ mmʉi bi 'ya̱ni̱ ngue di johya. 45 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ gá̱ nthɛui ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ bi si'i, porque nu̱'a̱ te mma̱n'Oja̱, di̱ nja'a̱ ―bi 'yɛ̱nna̱ Elisabet.

46 Ra̱ Ma̱ya bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱gä dí ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. 47 Di johya ma̱ mmʉi conná̱ nguehna̱ Oja̱ ma̱ ya̱ntegä. 48 Porque bi 'yørcagui̱ ma̱ su̱ Oja̱, 'nɛ̱ hi̱nga̱ njua̱ni̱gui̱, nu̱gä drá̱ mɛfitho. Nu̱ ra̱ pa di̱ ma p'ʉya, gätho yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱ngui̱ ngue ra̱ mmɛ̱nthi̱ dá̱ nthɛ'be. 49 Porque jasɛ rá̱ ts'ɛdi Oja̱, ¿hague ngu̱ ga̱nho'a̱ te bi 'yørcagui̱? Nu̱na̱ Oja̱, ma̱guesɛ na̱. 50 Hangu̱ ra̱ pa di huɛ̱cyø ja̱'i̱ su̱prá̱ xu̱di̱ Oja̱. 51 I ja ts'ɛdi te bi 'yøt'e. Bi hyɛjpa̱ yø hya̱ yø ja̱'i̱ di 'yɛ̱ts'i̱. 52 Bi 'yenspʉ ja yø nhu̱di̱ yø da̱st'abi. Bi japi bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ hi̱nga̱ njua̱ni̱. 53 Bi 'yøt'e ngue mbongui̱tho te da̱ zi yø ja̱'i̱ mi̱ tu̱ma̱nthu̱hu̱. Bi 'yɛtyø mmɛ̱mmɛti, hi̱ndi̱ japi te da̱ hya̱ts'i̱. 54 Bi̱ nja rá̱ yemmʉi conná̱ ngue'ʉ yø judío mi̱ tha̱nne, hi̱mbi̱ pu̱mbɛ̱ni̱ bi̱ mäts'i. 55 Bi̱ nja tengu̱tho ra̱ hya̱ bi sihma̱ mboxitahʉ Abraham, ngue para za̱ntho da̱ ma ma̱huɛ̱qui̱'ʉ yø mbom'mɛto.

56 Nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya, nhyu̱shna̱ bá̱ m'mʉp'ʉ 'bʉhra̱ Elisabet. Bi̱ ma rá̱ ngu̱ m'mɛfa p'ʉya.

Bi̱ mi̱hra̱ Xuua nu̱na̱ bi 'yøtra̱ nxixya̱.

57 Mi̱ zønna̱ pa di ønná̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Elisabet. 58 Bi̱ ma di zɛngua'ʉ yø besino, 'nɛ̱hyø mɛ̱ni̱. Bi ba̱hyø ja̱'i̱ ngue xa̱ndøngu̱ ra̱ nho bi 'yørpa̱bi̱ Oja̱. 59 Ya rá̱ hya̱to ma̱ pa xi̱ mi̱hra̱ ts'ʉnt'ʉ, bi̱ ma mhmɛ̱pya p'ʉya, bi̱ njapra̱ circuncisión. Yø ja̱'i̱ p'ʉya nnepe di hu̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ tengu̱tho gui hu̱ rá̱ papá Zacarías. 60 Pɛ rá̱ mamá ra̱ ts'ʉnt'ʉ bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱n'na̱. Ma̱n'na xa̱nho di hu̱ ngue di Xuua ―bi 'yɛ̱na̱.

61 Bi t'ɛ̱mbʉya:

―¿Hanja? Conque hi̱nga̱ n'na ni̱ mɛ̱ni̱ ni̱ hu̱'a̱ ra̱ thu̱hu̱ guí̱ mma̱nya.

62 Bi t'ørpa̱ ra̱ senya rá̱ papá ra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉya, ngue t'änni̱ te di hu̱. 63 Bi 'yä'a̱ n'na ra̱ xithɛ p'ʉya, bi cuatra̱ thu̱hu̱ di ho, bi 'yɛ̱na̱: “Di hu̱ ngue di Xuua”. Gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya, di 'yøtho. 64 'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi zä bi̱ nya̱ ra̱ Zacarías. Ja̱njua̱ni̱ ngue di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ p'ʉya. 65 Gä di 'yøtho'ʉ yø besino'a̱ te bi̱ nja. Gätho'a̱ ra̱ xɛqui mi̱ 'bʉi ja ra̱ häi Judea, i̱ mma̱nyø ja̱'i̱ te bi̱ nja. 66 Gätho ya yø ja̱'i̱ bi ba̱di̱ te bi̱ nja, di̱ n'yomfɛ̱ni̱, 'nɛ̱ di̱ n'yänni̱ n'na ngu̱ n'na, hague nja'a̱ ya. Di̱ n'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―¿Te 'bɛ'a̱ gätho da̱ 'yør'mø bi̱ nda̱n'yohʉ na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ na̱? ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

Porque ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ u̱nná̱ nja̱pi̱ Oja̱.

Ja ua yø hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Zacarías.

67 Nu̱na̱ ra̱ Zacarías rá̱ papá ra̱ Xuua, bi bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo ra̱ hya̱ da̱ ma̱. Bi 'yɛ̱na̱:

68 ―Ma ga̱ ɛ̱spa̱bi̱ na̱ ma̱ Hmu̱ Oja̱. Porque da̱ ɛ̱sɛ ua 'bʉhyø judío ngue di pøhø. 69 Da̱ pɛnnga̱hʉ n'na ra̱ Ya̱nte ja rá̱ ts'ɛdi. Guehna̱ n'na rá̱ mbom'mɛto ra̱ David nu̱na̱ bi 'yøt'e te nne Oja̱. 70 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi bɛ̱nnba̱bi̱ yø pønga̱hya̱ Oja̱ 'mø mi̱ ya̱t'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ nepe bi̱ ma̱. 71 Bi̱ ma̱ ngue da̱ ya̱njʉ p'ʉ 'bʉhma̱ nsʉihʉ. 'Nɛ̱ da̱ ya̱njʉ ngue'ʉ to gä nnu̱ ma̱n'ʉjʉ. 72 Bi̱ ma̱ ngue di huɛ̱c'ʉ ma̱ mboxitahʉ xa̱ m'mʉi. 'Nɛ̱ bi̱ ma̱ ngue nu̱'a̱ rá̱ ma̱ca̱ hya̱ bi xifi, hi̱ndi̱ pu̱mbɛ̱ni̱. 73 Guehna̱ ra̱ hya̱ bi ya̱rpa̱bi̱ Oja̱ na̱ ma̱ mboxitahʉ Abraham. 74 Bi xifi ngue da̱ ya̱njʉ p'ʉ 'bʉhma̱ nsʉihʉ, n'namhma̱ ngue ya hi̱nga̱ su̱ ga̱ tha̱nnehʉ Oja̱. 75 'Nɛ̱ ga̱ nsu̱phʉ, gä ra̱ nho gdá̱ n'yohʉ mɛ̱nte ra̱ pa ga̱ m'mʉhmʉ. 76 A nu̱'i̱ grá̱ zits'ʉnt'ʉ, gdi hu̱ ngue rá̱ pønga̱hya̱'i na̱ Oja̱ ma̱guesɛ ya. Porque gui̱ m'mɛt'o ngue gui xojpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ hante dá̱ ɛ̱hra̱ Hmu̱. 77 Nu̱'i̱ gui japi da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ya da̱ ma nhya̱ni̱, 'nɛ̱ di̱ mpu̱nnba̱bi̱ yø ts'oqui. 78 Nu̱na̱ Oja̱ di̱ ma̱cjʉ, 'nɛ̱ di huɛ̱ga̱hʉ. Tengu̱ ra̱ hyadi di yor'mø ma̱ pa, asta̱ ma̱ya̱ bi̱ nɛ̱xrá̱ nyot'i søcua ja ra̱ häi. 79 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉ 'bɛxu̱i̱ da̱ zä da̱ di̱nna̱ 'yu̱. Njarbʉtho ya, nu̱ya yø ja̱'i̱ xa̱nts'o ga̱ 'yo, ya ja ngue di̱ nthɛui ra̱ nda̱te. Da̱ xojpa̱ Oja̱ yø mmʉi. Da̱ japi da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ha di̱ nhojpa̱ui Oja̱ ―bi 'yɛ̱nna̱ Zacarías.

80 Ma̱n'na ni̱ zacra̱ ts'ʉnt'ʉ, bi̱ nte 'nɛ̱ ma̱n'na ni̱ ba̱ Oja̱. Pɛ bá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ da̱po asta̱ gue'mø mi̱ zønna̱ pa da̱ xihra̱ hya̱ yø judío.

2

Ya bi̱ mi̱hra̱ Jesús.

1 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, gätho'ʉ yø nación di̱ ma̱nda ra̱ da̱st'abi Augusto, bi̱ ma̱nda ngue da̱ ma nsots'i ra̱ censo. 2 Guehna̱ rá̱ mʉdi ra̱ censo bi̱ ma nsots'i 'mø mi̱ nda̱st'abi ra̱ Cirenio p'ʉ ja ra̱ häi Siria. 3 Gätho yø ja̱'i̱, ja ngue da̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ xa̱ m'mʉhyø mboxita, ngue di cuatyø thu̱hu̱. 4 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ José bá̱ nɛ̱xpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nazaret ja ra̱ häi Galilea, i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Belén ja ra̱ häi Judea ma̱rá̱ mmɛ̱ngu̱ ra̱ David. Porque ra̱ José, rá̱ mbom'mɛto ra̱ David. 5 Bi̱ ma ra̱ José di cuatrá̱ thu̱hu̱ conna̱ Ma̱ya rá̱ xisu. Nu̱na̱ ra̱ José hi̱mbi dährá̱ xisu, pɛ ra̱ Ma̱ya ya ha̱ rá̱ ba̱si̱. 6 Mɛ̱nte 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Belén, nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya bi zønna̱ ora di̱ m'mɛni̱. 7 Bi̱ m'mʉhrá̱ mʉdi ts'ʉnt'ʉ. Bi 'uɛ ra̱ u̱lu 'mø mi̱ mi̱. Bi gärbʉ ja rá̱ mosa yø fani̱, porque hi̱n'yʉ ha di̱ nsäya, hi̱nda̱ hønnbʉ ja ra̱ ngu̱mfani̱ i sä.

Bi zøhyø anxɛ p'ʉ 'bʉhyø mändɛ'yo.

8 Mi̱ 'bʉp'ʉ yø mändɛ'yo p'ʉ jon'a̱ Belén, ma̱di haxpʉ ngue fädi gä ra̱ xu̱i̱ yø dɛ'yo. 9 Mi̱ da̱mbɛ̱ni̱, ya 'bʉp'ʉ n'na rá̱ anxɛ Oja̱. Rá̱ nyot'i Oja̱ p'ʉya, bi yot'i gätho p'ʉ 'bʉi. Pɛ ɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ nsu̱. 10 Ra̱ anxɛ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo guí su̱hʉ. Porque nná̱ ha̱n'na̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ya, 'nɛ̱ hønnbʉ bi zä di johya yø ja̱'i̱ 'mø bi 'yøhna̱ ra̱ hya̱ nná̱ ha̱gä ya. 11 A nu̱yá, ya bi̱ mi̱hni̱ Yantehʉ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ mi̱ 'bʉhra̱ David. Guehna̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱ya. 12 Ga̱ xi'i te jap'ʉ ha gui ti̱mhmʉ. I̱ nt'ɛ ra̱ u̱lu na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ, op'ʉ ja rá̱ mosa yø fani̱.

13 Mɛ̱nte ya̱ ra̱ anxɛ p'ʉya, bi̱ nɛ̱qui̱ mi̱'da yø anxɛ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. Gä ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ yø anxɛ, i ɛ̱na̱:

14 ―Ma̱guesɛ na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. 'Nɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi, da̱ hyu̱rpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ da̱ nu̱rpa̱ rá̱ ma̱te.

15 Høntho bi̱ ma̱nyø anxɛ na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi̱ mengui̱, i̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱. Yø mändɛ'yo p'ʉya, di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na:

―Ma ga̱ mmähä Belén. Ga̱ ma nu̱hʉ'a̱ ra̱ hya̱ bi ørca̱hʉ Oja̱ ngue bi̱ nja ya.

16 N'nahma̱ntho bi̱ ma yø mändɛ'yo p'ʉya. Bi di̱mp'ʉ mi̱ 'bʉhra̱ Ma̱ya 'nɛ̱hra̱ José. Nu̱'a̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ, op'ʉ ja rá̱ mosa yø fani̱. 17 Mi̱ nu̱p'ʉ ha 'bʉi, bi xifi ngue ya xi̱ ma̱nna̱ anxɛ ngue xi̱ mi̱hra̱ 'uɛne. 18 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi 'yøhya yø hya̱ bi̱ ma̱nyø mändɛ'yo, di 'yøtho hanja na̱ ra̱ hya̱ sifi. 19 Pɛ ra̱ Ma̱ya hi̱nha gui pu̱mbɛ̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ bi sifi, hønt'a̱ mbɛ̱n'a̱. 20 Nu̱'ʉ yø mändɛ'yo bi̱ mengbʉ xpi 'yɛ̱hɛ̱, pɛ ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱, 'nɛ̱ di ja ma̱mma̱di̱ ngue'a̱ te ra̱ hya̱ xi 'yøde, 'nɛ̱'a̱ te gä xi̱ nu̱. Gä bi̱ nja tengu̱tho xi sifi.

Bi ts'ixpʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús ngue da̱ ma ma̱däpi Oja̱.

21 Ja rá̱ hya̱to ma̱ pa xi̱ m'mʉhra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉya, bi̱ ma mhmɛ̱pya, bi̱ njapra̱ circuncisión. 'Nɛ̱ i hu̱ti̱ ngue ra̱ Jesús, tengu̱tho ra̱ thu̱hu̱ bi̱ ma̱nna̱ anxɛ nu̱na̱ bi̱ nya̱ui ra̱ Ma̱ya hante da̱ hya̱ rá̱ ba̱si̱.

22 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, i̱ nt'ot'i p'ʉ njammi̱ pa xa̱ m'mʉhra̱ ba̱si̱ 'mø da̱ zä da̱ ma ni̱ja̱. Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ dätra̱ pa, bi ts'ixra̱ 'uɛne p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén ngue da̱ ma ma̱ däpi Oja̱. 23 Ngu̱na̱ bi 'yøt'e porque nu̱p'ʉ ja rá̱ ley Oja̱, i̱ nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi ba̱si̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ m'mʉi ngue drá̱ ts'ʉnt'ʉ, da̱ ma ma̱ däpi Oja̱”, i ɛ̱na̱. 24 Bi̱ ma p'ʉya ngue bá̱ øtra̱ 'bøt'e tengu̱tho nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley, ngue da̱ hyo yoho yø ts'ints'ʉ ngue ra̱ tórtola, ogue yoho yø paloma.

25 Nu̱'a̱ ra̱ tiempo'a̱ p'ʉya, mi̱ 'bʉp'ʉ Jerusalén n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simeón. Guehna̱ n'na ra̱ hoga̱ n'yohʉ mi̱ tha̱nne Oja̱, 'nɛ̱ mi̱ tø'mi̱ ngue da̱ ma nhya̱ni̱ yø judío. Ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱nnbi̱ te da̱ 'yø'na̱ ra̱ Simeón. 26 Ya xi 'yu̱ti̱ ngue hante da̱ du̱, 'be da̱ nu̱ ra̱ Cristo nu̱'a̱ ja ngue da̱ pɛn'Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi. 27 Nu̱na̱ ra̱ Simeón bi bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo ngue bi̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. A nu̱na̱ rá̱ papá 'nɛ̱hrá̱ mamá na̱ ra̱ t'ʉts'ʉnt'ʉ Jesús, ya bi zøp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, nnepe ngue da̱ ma ma̱ däpi Oja̱ na̱ ra̱ Jesús, tengu̱tho mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. 28 Nu̱na̱ ra̱ Simeón bi hyanna̱ ts'ʉnt'ʉ ngue bi dɛts'i. Bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

29 ―Ma̱ Oja̱'i̱, bi hyu̱ ma̱ mmʉigä ya. Porque ya bi̱ nja'a̱ te gá̱ ya̱rqui̱ ngue di̱ nja hante ga̱ tu̱. 30 Ya dá̱ nu̱gä na̱ ja ngue di̱ nya̱nte ya. 31 Guehna̱ guá̱ sänni̱ ngue da̱ ba̱di̱ gätho yø ja̱'i na̱. 32 Nu̱na̱ ya guehna̱ da̱ xojpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío na̱. Conná̱ nguehna̱ da̱ ma ma̱ya̱ yø judío.

33 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xihra̱ zi'uɛne ra̱ Simeón, ra̱ José 'nɛ̱hrá̱ mamá ra̱ Jesús di 'yøtho hanja'a̱ ra̱ hya̱ øde. 34 Nu̱na̱ ra̱ Simeón, bi 'yäp'a̱ Oja̱ ngue di ja̱pi̱. Bi t'ɛ̱mbra̱ Ma̱ya rá̱ mamá ra̱ Jesús:

―Nu̱na̱ ra̱ zi'uɛne 'bʉcua, bá̱ ts'ännba̱bi̱ na̱ ngue nu̱'mø bi̱ nda̱n'yohʉ, xa̱ngu̱ yø judío hi̱nda̱ nu̱ ma̱nho, guehya di̱ m'mɛhya. Pɛ nu̱ to da̱ nu̱ ma̱nho, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nya̱ni̱. 35 Guehna̱ di fa̱di̱ te mbɛ̱mp'ʉ ja yø mmʉi n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱ na̱. Dí xi'i te ja ngue di̱ nja, ngue ra̱ du̱mmʉi gui thogui, tengu̱tho 'mø da̱ thohra̱ juai p'ʉ ja ni̱ mmʉi.

36 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ xisu ngue di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ ra̱ hya̱ xihyø ja̱'i̱. Ni̱ hu̱ ngue ra̱ Ana na̱ ra̱ xisu, rá̱ t'i̱xu̱'a̱ ndu̱ ra̱ Fanuel, rá̱ mbom'mɛto ra̱ Aser. Rá̱ ngüɛtho 'mø mi̱ ntha̱ti̱, pɛ hønda̱ nyoto jɛya bi̱ m'mʉhmi̱ rá̱ ndø. Pɛ ya ra̱ bøda̱c'ɛ̱i̱ ya. 37 A nu̱yá, ya goho 'däte ma̱goho njɛya ra̱ 'danxu̱ ya. Hi̱nha ni̱ bømp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. I tha̱nne Oja̱ ra̱ pa ra̱ xu̱i̱, mmat'Oja̱ hi̱n'yʉ p'ʉ rá̱ nzɛgui 'nɛ̱ ɛtrá̱ mmʉi. 38 Mi̱ yʉtra̱ Ana p'ʉ 'bʉhra̱ zi'uɛne Jesús, bi̱ mat'Oja̱, di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. M'mɛfa p'ʉya, bi xihyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, ngue nu̱'a̱ ra̱ 'uɛne 'bʉp'ʉ, gue'a̱ ra̱ Ya̱nte mi̱ tø'myø judío p'ʉ Jerusalén.

Ra̱ José 'nɛ̱hra̱ Ma̱ya bi̱ mengui̱, i̱ ma Nazaret.

39 Mi̱ juadi bi 'yøt'e te gä nt'ot'i p'ʉ ja rá̱ ley Oja̱, bi̱ mengbʉya, i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nazaret ja ra̱ häi Galilea. 40 Nu̱'a̱ ra̱ zits'ʉnt'ʉ, ma̱n'na ni̱ zaqui, i te, 'nɛ̱ ma̱n'na ni̱ di̱nna̱ hya̱, porque Oja̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ bi ja̱pi̱.

Bi̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ Jesús.

41 Nu̱na̱ ra̱ José 'nɛ̱hra̱ Ma̱ya, njɛya njɛya pa Jerusalén, bí̱ nnu̱ ra̱ ngo ngue ra̱ pascua. 42 Ya ha̱ n'nɛma̱ yo njɛya ra̱ Jesús, xquet'a̱ 'nɛ̱hna̱ 'da i̱ ma dra̱ ts'änni̱go p'ʉ Jerusalén. 43 Mi̱ guahra̱ ngo, bi̱ mengui, i̱ ma yø ngu̱. Pɛ ra̱ Jesús bá̱ cop'ʉ Jerusalén, hi̱ngui̱ pa̱hrá̱ papá 'nɛ̱hrá̱ mamá ngue bá̱ cohi. 44 T'ɛ̱mbi̱ ngue ni̱ n'yohʉ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ na̱ ra̱ Jesús. Bi̱ n'yo n'na pa, ja bi̱ mʉdi bi hyomp'ʉya, änyø mɛ̱ni̱ 'nɛ̱hyø mpa̱di̱hʉ. 45 Pɛ hi̱mbi̱ di̱ni̱. Hømbi̱ mengbʉya, i̱ ma Jerusalén ngue bá̱ honi̱.

46 Rá̱ hyu̱ pa p'ʉya, bi di̱mp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ na̱ ra̱ Jesús, 'dap'ʉ hu̱mhmʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley. Nu̱na̱ ra̱ Jesús øts'e te mma̱n'ʉ ya̱ui, 'nɛ̱ ørpa̱ ra̱ nt'änni̱. 47 Pɛ xquet'a̱ t'ørpa̱bi̱ ra̱ nt'änni̱ p'ʉya. Pɛ nu̱'ʉ to gä øde te ga̱ nda̱di̱, di 'yøtho hanja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ bá̱ di̱ni̱ ngue'a̱ te ga̱ nda̱di̱. 48 Nu̱na̱ ra̱ José 'nɛ̱hra̱ Ma̱ya di 'yøtho 'mø mi̱ nu̱ ngue hu̱p'ʉ ra̱ Jesús. Rá̱ mamá ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague ma̱ ba̱si̱'i̱, ¿hanja ngue ngu̱'a̱ guí ørca̱'be? Ni̱ papá co 'nɛ̱qui̱ hi̱ndí̱ pa̱di̱ te ga̱ ør'be ngue dí hon'a̱'be ―bi 'yɛ̱mbi̱.

49 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmi̱ ha dí 'bʉi ngue gui hongüi? ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmi̱ ngue jatho ga̱ m'mʉcua ha ja ra̱ xädi ngue rá̱ hya̱ ma̱ Papá?

50 Pɛ nu̱ya ya̱ui, hi̱mbi̱ di̱nyø mmʉi ya yø hya̱ bi xifi. 51 Bi̱ mengbʉya, i̱ ma Nazaret, 'da i̱ mähä ra̱ Jesús. Pɛ ɛ̱c'ɛ̱i̱ te xifi. Nu̱na̱ rá̱ mamá ra̱ Jesús, nu̱'a̱ ra̱ hya̱ bi xifi hønt'a̱ mbɛ̱n'a̱. 52 Mɛ̱nte 'danyø pa p'ʉya, bi̱ nda̱n'yohʉ ra̱ Jesús, ma̱n'na ni̱ di̱nna̱ hya̱. 'Nɛ̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱'a̱ te ga̱ 'yo, da̱ guehyø ja̱'i̱ xquet'a̱ nnu̱ ma̱nho.

3

Ra̱ Xuua bi 'yøtra̱ nxixya̱, bi xihra̱ hya̱'ʉ to gä bi̱ mpɛti p'ʉ ja ra̱ da̱po.

1 Ya n'nɛ'ma̱ cʉt'a̱ njɛya mi̱ 'yop'ʉ ra̱ nda̱st'abi n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Tiberio. Nu̱na̱ ra̱ Poncio Pilato ma̱rá̱ da̱st'abi p'ʉ ja ra̱ häi Judea na̱. A nu̱na̱ ra̱ Herodes ma̱rá̱ da̱st'abi p'ʉ ja ra̱ häi Galilea na̱. Nu̱na̱ ra̱ Lipe rá̱ n'yohʉ ra̱ Herodes ma̱rá̱ da̱st'abi p'ʉ ja ra̱ häi Iturea na̱, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Traconite ma̱di̱ ma̱nda. Nu̱na̱ ra̱ Lisanias ma̱rá̱ da̱st'abi p'ʉ ja ra̱ häi Abilinia na̱. 2 Nu̱na̱ ra̱ Anás 'nɛ̱hna̱ ra̱ Caifás, guehya yø 'bɛt'o mmäcja̱ ya. Oja̱ bi zoprá̱ mmʉi na̱ ra̱ Xuua rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zacarías ma̱mbí 'bʉp'ʉ ja ra̱ da̱po. 3 Nu̱na̱ ra̱ Xuua, bi̱ n'yo gätho'ʉ yø xɛqui jap'ʉ ja ra̱ da̱the Jordán. Bi xihyø ja̱'i̱ ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, n'namhma̱ ngue di̱ mpu̱nnba̱ yø ts'oqui, di xixya̱bi̱ p'ʉya. 4 Bi 'yøtra̱ Xuua tengu̱tho ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ libro bi 'yotra̱ pønga̱hya̱ Isaías, ngue ɛ̱na̱: “Dá̱ t'øde te da̱ ma̱n'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ da̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ da̱po ngue da̱ 'yɛ̱na̱: Da̱mi̱ jua̱nnba̱hʉ rá̱ 'yu̱ ra̱ Hmu̱. Da̱mi̱ cähmʉ ra̱ 'yu̱ da̱ gohi xa̱nho. 5 Da̱ ma ma̱jua̱nni̱ gätho yø nenhäi. Da̱ ma ma̱ni̱hibi gätho yø nyu̱ni̱ 'nɛ̱hyø nguani̱. Da̱ ma ma̱jua̱nni̱'ʉ yø 'yu̱ xa̱mpäni̱. Nu̱'ʉ yø 'yu̱ xa̱nts'oni̱, da̱ ma ma̱jua̱nni̱. 6 Gä da̱ nu̱ yø ja̱'i̱'a̱ ra̱ Ya̱nte da̱ pɛn'Oja̱”, bi 'yɛ̱na̱.

7 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi zøp'ʉ mi̱ 'bʉhra̱ Xuua ngue di xixya̱bi̱. Ra̱ Xuua bi 'yɛ̱mbi̱:

―Guí øthʉ tengu̱tho øtyø c'ɛ̱ya̱ ngue 'da'mø bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ sibi. Xiya, ¿hague gni̱ pa̱hmʉ ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ nda̱te castigo di̱ nja? 8 Da̱mi̱ 'yøthʉ ra̱ nho, n'namhma̱ di̱ nɛ̱qui̱ ngue ya gá̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o. 'Yo sä guí ɛ̱na̱ ngue ya hi̱nte gui jahʉ ngue yø mbom'mɛto'a̱hʉ ra̱ Abraham. Porque dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ua ja yø do ja ua, da̱ zä da̱ 'yøt'Oja̱ ngue da̱ bøcua yø mbom'mɛto ra̱ Abraham. 9 Guí øthʉ tengu̱tho yø za hi̱ngui̱ zʉdi, gui̱ njathʉ p'ʉya. Pɛ ya ja ra̱ acha da̱ 'yɛxyø za. Gätho yø za hi̱ngui̱ nne di̱ nzʉdi, da̱ t'ɛts'i ngue da̱ ma nt'u̱di̱.

10 Yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yänna̱ Xuua, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øt'ähe p'ʉya?

11 Bi 'yɛ̱nna̱ Xuua p'ʉya:

―Nu̱'a̱ ca̱ yoho yø pahni̱, ja ngue di u̱nna̱ n'na mpahni̱'a̱ to hi̱n'yʉ rá̱ pahni̱. Nu̱'a̱ ja te da̱ zi, ja ngue da̱ xɛpi to hi̱n'yʉ da̱ zi.

12 Xquet'a̱ bi zø i'da yø ngʉthäi p'ʉya, ngue nne da̱ ma ma̱xixya̱bi̱. Bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ra̱ Xuua p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, ¿te 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øt'ähe?

13 Ra̱ Xuua bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo di tho'a̱ guí jʉhmʉ ngue'a̱ te di̱ marca ra̱ ley.

14 Xquet'a̱ 'nɛ̱ 'da yø soldado bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xigähe, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øt'ähe?

Mi̱ da̱hra̱ Xuua, bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo to ga̱di pihmʉ. 'Nɛ̱ 'yo te guí ha̱nnba̱hʉ yø ja̱'i̱. 'Yo sä ga̱di ya̱phʉ n'na ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱nte øt'e. Ya da̱ hønt'a̱ te ni̱ nzäbi guí ta̱ha̱ gui hya̱mhmʉ.

15 Pɛ yø ja̱'i̱, hi̱ngui̱ nnu̱ ra̱ pa da̱ ba̱di̱ te'o na̱ ra̱ Xuua. Ɛ̱nyø ja̱'i̱ ngue nu̱na̱ ra̱ Xuua, xa̱mhma̱tho guehna̱ ra̱ Cristo bá̱ pɛn'Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱. 16 Pɛ ra̱ Xuua bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱gä ma̱jua̱ni̱ da̱di xixya̱'a̱hʉ conna̱ dehe. Pɛ bá̱ ɛ̱p'ʉ ma̱n'na da̱ 'yøtra̱ nxixya̱ conna̱ sibi 'mø bi ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo. A nu̱na̱, ma̱n'na ta̱te na̱ ngue nu̱gä. ¿Hapʉ gue ga̱ sʉcä tengu̱ na̱? 17 Guehna̱ da̱ huanhyø ja̱'i̱ na̱, tengu̱tho 'mø ma̱hoqui ra̱ trigo, n'nani̱ ni̱ ma yø xi. Ra̱ trigo p'ʉya, ma̱pɛti ngue da̱ 'bɛts'i. Nu̱'a̱ rá̱ xi p'ʉya, da̱ t'u̱p'ʉ ja ra̱ sibi hi̱nja̱m'mø da̱ huɛ̱t'i̱.

18 Xa̱ngu̱ mi̱'da yø hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Xuua ngue honi̱ ha gui opa̱n'yu̱ yø ja̱'i̱ di øtra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 19 Bi hɛjpa̱bi̱ ra̱ Xuua'a̱ te xi 'yøtra̱ da̱st'abi Herodes, porque nu̱na̱ rá̱ 'bɛpo Herodías rá̱ xisu'a̱ rá̱ n'yohʉ Lipe, ya xi 'yøt'e ngue rá̱ xisu. Xquet'a̱ xa̱ngu̱ mi̱'da yø hya̱ xa̱nts'o xi 'yøt'e, pɛ gä bi hɛjpi. 20 Pɛ ma̱hømbi 'yør'ma̱n'na ra̱ nts'o ra̱ Herodes, ngue bi got'a̱ fädi ra̱ Xuua.

Bi̱ nxixya̱ ra̱ Jesús.

21 Nu̱'mø tobe hi̱m ma̱ni̱ jotra̱ Xuua, bi xixya̱bi̱ gätho yø ja̱'i̱. Xquet'a̱ bi xixya̱bi ra̱ Jesús. Mɛ̱nte mmat'Oja̱ p'ʉya, bi xohra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱. 22 Nu̱'a̱ ra̱ Espíritu Santo, ɛ̱ntho n'na ra̱ paloma p'ʉ i hnu̱, ngue bi zøp'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ Jesús. 'Nɛ̱ bi t'ø'a̱ n'na ra̱ hya̱ bá̱ nya̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Gue'e ma̱ Ts'ʉnt'ʉ, da̱di̱ ma̱'i̱. A nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ ngue ja ga̱mpähä conná̱ ngue'e.

Ja ua ra̱ lista ngue yø thu̱hu̱ yø mboxita ra̱ Jesús.

23 Nu̱'mø mi̱ dʉ'mi̱ bi xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, ya mi̱ ha̱ 'däte ma̱'dɛt'a njɛya. I t'ɛ̱mbi̱ ngue rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ José. Pɛ nu̱'a̱ ɛrá̱ xita ra̱ Jesús, gue'a̱ ra̱ Elí. 24 Nu̱ya mi̱'da yø mboxita ra̱ Jesús guehna̱: ra̱ Matat, ra̱ Leví, ra̱ Melqui, ra̱ Jana, ra̱ José, 25 ra̱ Matatías, ra̱ Amós, ra̱ Nahum, ra̱ Esli, ra̱ Nagai, 26 ra̱ Maat, ra̱ Matatías, ra̱ Semei, ra̱ José, ra̱ Judá, 27 ra̱ Joana, ra̱ Resa, ra̱ Zorobabel, ra̱ Salatiel, ra̱ Neri, 28 ra̱ Melqui, ra̱ Adi, ra̱ Cosam, ra̱ Elmodam, ra̱ Er, 29 ra̱ Josué, ra̱ Eliezer, ra̱ Jorim, ra̱ Matat, 30 ra̱ Leví, ra̱ Simeón, ra̱ Judá, ra̱ José, ra̱ Jonán, ra̱ Eliaquim, 31 ra̱ Melea, ra̱ Mainán, ra̱ Matata, ra̱ Natán, 32 ra̱ David, ra̱ Isaí, ra̱ Obed, ra̱ Booz, ra̱ Salmón, ra̱ Naasón, 33 ra̱ Aminadab, ra̱ Aram, ra̱ Esrom, ra̱ Fares, ra̱ Judá, 34 ra̱ Jacob, ra̱ Isaac, ra̱ Abraham, ra̱ Taré, ra̱ Nacor, 35 ra̱ Serug, ra̱ Ragau, ra̱ Peleg, ra̱ Heber, ra̱ Sala, 36 ra̱ Cainán, ra̱ Arfaxad, ra̱ Sem, ra̱ Noé, ra̱ Lamec, 37 ra̱ Matusalén, ra̱ Enoc, ra̱ Jared, ra̱ Mahalaleel, ra̱ Cainán, 38 ra̱ Enós, ra̱ Set, ra̱ Adán. Pɛ ra̱ Adán, Oja̱ bi hoqui.

4

Ra̱ zithu̱ bi hyonnbi̱ ha di 'yøtra̱ ts'oqui ra̱ Jesús.

1 Nu̱na̱ ra̱ Jesús ya n'youi ra̱ Espíritu Santo, ma̱mbá̱ ɛ̱p'ʉ ja ra̱ da̱the Jordán. Ra̱ Espíritu Santo bi zixpʉ bí ja ra̱ da̱po. 2 Ja bá̱ m'mʉp'ʉ nyote ma̱ pa. Pɛ nu̱'ʉ yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, ɛ̱mmɛ̱i̱ bi hyonna̱ zithu̱ ha di̱ mɛstho ra̱ hya̱ ra̱ Jesús. Nu̱'ʉ yø pa'ʉ, hi̱mbi̱ zi ra̱ hmɛ̱ ra̱ Jesús. M'mɛfa p'ʉya, bi zä ngue ma̱thoguitho tu̱ ma̱nthu̱hu̱. 3 Ra̱ zithu̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø ngue gue'e rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱, da̱mi̱ 'yøt'e ngue nu̱na̱ ra̱ do 'bɛngua, da̱ gohi di̱ nthu̱hmɛ̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbra̱ zithu̱:

―Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nda̱ ne da̱ 'yøde te mma̱n'Oja̱, ma̱da̱gue'a̱ da̱ zi ra̱ hmɛ̱ ra̱ ja̱'i̱, pɛ ya hi̱nda̱ zä di̱ m'mʉi”.

5 Ra̱ zithu̱ p'ʉya bi zixpʉ bí ja n'na ra̱ da̱nyu̱ni̱. Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi japra̱ Jesús ngue bi hyandi̱ gätho yø nación i ja rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. 6 Ra̱ zithu̱ bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Nu̱gä dí ɛ̱xa̱'i̱ ngue gui̱ nda̱st'abi, gui̱ ma̱nda gätho yø nación. Nu̱ te gä pɛts'i, gä ni̱ mmɛti. Porque go bi̱ ndäcä yʉ. Nu̱ te'o ga̱ nne ga̱ u̱nni̱, ga̱ u̱nni̱. 7 Nu̱'mø gui̱ nda̱ntyøhmu̱ ngue gui tha̱nnegui ya, nu̱ te gä ja nʉya, gä ni̱ mmɛti ―bi 'yɛ̱mbi̱.

8 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'uegue grá̱ zithu̱. Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue hønt'a̱ ra̱ Hmu̱ Oja̱ ja ngue da̱ ma ntha̱nne, hi̱njom ma̱n'na.

9 M'mɛfa p'ʉya, nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, ja i zixpʉ ra̱ zithu̱ na̱ ra̱ Jesús. Bi̱ ntøp'ʉ ja rá̱ 'bet'e ra̱ ni̱ja̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø gue'e rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱ ya, da̱mi̱ nsäcua ya. 10 Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱ da̱ pɛnhyø anxɛ ngue da̱ mä'i. 11 Da̱ 'yøt'e ngue njana̱te gdi søt'a̱ häi, n'namhma̱ ngue hi̱ndi̱ ʉn'na̱ ni̱ gua yø do” ―bi 'yɛ̱mbi̱.

12 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xquet'a̱ nt'ot'i ra̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue nu̱na̱ Oja̱, hi̱njonda̱ zännbi̱ te da̱ 'yøt'e para ngue da̱ fa̱di̱ ngue'mø ma̱jua̱ni̱ te mma̱ ogue hi̱n'na̱.

13 Ra̱ zithu̱, ya hi̱mbi̱ di̱nna̱ forma ha xti japi ngue xta̱ 'yøtra̱ ts'oqui ra̱ Jesús. Bi zop'ʉ njammi̱ pa p'ʉya, bi̱ ma.

Bi dʉ'mi̱ bi̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ Galilea ra̱ Jesús.

14 Bi̱ mengra̱ Jesús, i̱ ma Galilea. Pɛ n'youi rá̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo. Yø ja̱'i̱ p'ʉya, ndap'ʉ bi zä di c'a̱ ra̱ Jesús. 15 Da̱ zømp'ʉ da̱ zønna̱ Jesús, pap'ʉ ja yø ni̱ja̱ yø judío ngue xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. Gä nnu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús.

Ra̱ Jesús ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nazaret.

16 Bi̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nazaret bá̱ nte ra̱ Jesús. Mi̱ zøhra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, bi̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, gä ngu̱'a̱ xi 'yørbʉ ja yø hni̱ni̱ xi thogui ngue pap'ʉ ja yø ni̱ja̱. Bi̱ m'mähra̱ Jesús ngue da̱ ma̱nna̱ letra nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro. 17 Bi t'u̱nna̱ libro bi 'yotra̱ pønga̱hya̱ Isaías. Mi̱ xospʉya, bi̱ nthɛui p'ʉ nt'ot'i na̱ ra̱ hya̱ ja ua ngue ɛ̱na̱: 18 “Dí̱ n'yogä'be ra̱ Espíritu Santo. Porque bá̱ t'ɛ̱xqui̱ ngue ga̱ xicä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø hyoya. Bá̱ 'bɛnngui̱ ngue ga̱ hojpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ 'bʉ ndu̱mmʉi. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ xa̱ mbɛnt'ui ra̱ ts'oqui, ga̱ xifi ngue ya da̱ ma nhya̱ni̱. Ga̱ xojpa̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ ba̱ Oja̱. Ga̱ japi ngue ya hi̱nni̱ mantho da̱ zä ra̱ n'ʉ yø ja̱'i̱ di ʉnyø hmu̱. 19 Ga̱ xicä yø ja̱'i̱ ngue ya bi zønna̱ pa da̱ ya̱n'Oja̱”.

20 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ letra nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ sʉcua̱ ra̱ Jesús, bi dä ra̱ sʉcua̱ p'ʉya, bi u̱n'na̱ ra̱ mäxte p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi̱ mi̱ p'ʉya. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, gä di zadi hɛ̱ti̱ ra̱ Jesús. 21 Ma̱hømbi̱ mʉdi bi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱ ra̱ ora ja p'ʉya, ya bi̱ nja'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, ngue ni̱ hmi̱ ni̱ dä guí̱ nnu̱jʉ ngue dí 'bʉcä ua ya.

22 Bi̱ nu̱ ma̱nho gätho yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. Nu̱na̱ ra̱ hoga̱ hya̱ xihyø ja̱'i̱, gä di 'yødyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ øde. Di̱ n'yänsɛ yø ja̱'i̱, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱nga̱ guehna̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ José na̱?

23 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Rá̱ nzɛgui guehna̱ ra̱ hya̱ ja ua guí̱ nne gui xicjʉ, ngue ɛ̱na̱: “Ague grá̱ 'yøthe, 'be da̱mi̱ n'yøthe sɛ”. Gui̱ nne gui 'yɛ̱njʉ: “Nu̱'a̱ dí øcähe guá̱ ørbʉ Capernaum, nu̱ua ja ni̱ hni̱ni̱ ya, xquet'a̱ da̱ ngu̱'a̱ gui 'yøt'ua ya”, guí̱ nne gui 'yɛ̱njʉ.

24 Bi sigue bi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue hi̱nga̱ n'na ra̱ pønga̱hya̱ di pøni̱ ngue da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ja rá̱ hni̱ni̱. 25 Njarbʉtho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, tengu̱tho ra̱ pa bá̱ m'mʉhra̱ pønga̱hya̱ Elías, bi̱ nja ra̱ nda̱te thu̱hu̱ p'ʉ ja ra̱ häi mi̱ 'bʉi, ngue hi̱mbi̱ n'ye nhyu̱ jɛya ma̱de. Xa̱ngu̱ yø 'danxu̱ ngue yø judío mi̱ 'bʉ 'mø ya. 26 Pɛ hi̱nga̱ n'na'ʉ yø 'danxu̱ ngue yø judío xta̱ mmɛnnba̱bi̱ Oja̱ ra̱ Elías ngue xta̱bá̱ mmäts'i. Sinoque bi 'bɛnhni̱ ngue bá̱ fäxa̱ n'na ra̱ 'danxu̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sarepta, querpʉtho ra̱ hni̱ni̱ Sidón. 27 Nu̱'a̱ ra̱ tiempo bi̱ m'mʉhra̱ pønga̱hya̱ Eliseo, xa̱ngu̱ yø judío mi̱ hɛ̱mbra̱ n'ʉ ngue mi̱ 'ya yø do'yo. Pɛ hi̱njombi̱ 'yøthe ya yø judío mi̱ ʉ. A nu̱na̱ ra̱ Naamán ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Siria, go bi̱ ma bá̱ øthe na̱.

28 Gä bi̱ mbøcuɛ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ 'mø mi̱ 'yøhya yø hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús. 29 Bi̱ nangyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi bɛntra̱ Jesús ngue bi gʉjpʉ ja ra̱ hni̱ni̱. Bi zixpʉ bí ja ra̱ nya̱ngua̱ni̱ ngue da̱ hørbʉ ja ra̱ t'øhø. 30 Pɛ bi gua̱syø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi thop'ʉ ma̱de, bi̱ ma.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱.

31 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum ngue ra̱ häi Galilea. Nu̱'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, nhya̱to, nhya̱to pap'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. 32 Di 'yødyø ja̱'i̱'a̱ ra̱ hya̱ xännba̱bi̱, porque nu̱'mø xännba̱te ra̱ Jesús, ɛ̱na̱ nts'ʉt'abitho ngue ya̱ ma̱nzaqui 'mø nzohyø ja̱'i̱.

33 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ n'youi ra̱ ts'onthi̱. Nts'ɛdi i zohra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

34 ―Ague Jesús grá̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret, da̱mi̱ hyɛga̱he p'ʉ. ¿Hanja ngue ga̱di̱ nthi̱nt'ua dí 'bʉcähe? ¿Ua gní̱ 'yɛ̱hɛ̱ gui juacje? Nu̱gä dí pa̱di̱ te'o'i, gue'e rá̱ ma̱ca̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱.

35 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ ts'onthi̱:

―Xa̱nhɛ̱n'i̱ grá̱ ts'onthi̱. Da̱mi̱ hyɛp'ʉ ra̱ n'yohʉ guí̱ n'youi.

Ra̱ ts'onthi̱ p'ʉya, yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉ bi 'yɛn'a̱häi ra̱ n'yohʉ. Pɛ hi̱nha bi zɛt'i. Bi̱ ma ra̱ ts'onthi̱ p'ʉya. 36 Gä di 'yødyø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ te bi̱ nja. Di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na:

―Hi̱njongui̱ pa̱di̱ tema̱ hya̱'a̱ ya. Di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ n'yohʉ, porque asta̱ 'nɛ̱hyø ts'onthi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø xifi ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ ja̱'i̱ n'youi.

37 Ndap'ʉ bi zä di c'a̱ yø ja̱'i̱ te øtra̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi 'yøthebi rá̱ to ra̱ Simu̱ nu̱na̱ i Bɛdu.

38 I̱ map'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Simu̱ 'mø ma̱mbá̱ pøn'a̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús. Mi̱ hɛ̱mbra̱ pa na̱ rá̱ to ra̱ Simu̱ p'ʉya. Bi t'äpra̱ ma̱te ra̱ Jesús ngue bi 'yøthe na̱ ra̱ xisu ma̱di̱ hyɛ̱nni̱. 39 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ ndojpʉ 'bɛnna̱ därqüɛ̱hi̱. Bi hɛjpa̱ ra̱ pa, pɛ 'bexpi bønna̱ pa. Bi̱ nangra̱ xisu ngue bi hojpi te da̱ zi yø ja̱'i̱.

Bi 'yøthe xa̱ngu̱ yø därquɛ̱hi̱ ra̱ Jesús.

40 Mi̱ dähra̱ nde p'ʉya, gätho yø ja̱'i̱ si yø därquɛ̱hi̱ ngue hɛ̱mbi̱ 'dama̱ 'dan'yo ma̱n'ʉ, bi zispa̱bi̱ ra̱ Jesús ngue da̱ 'yøthe. Bi japyø därquɛ̱hi̱ yø 'yɛ ra̱ Jesús ngue bi 'yøthe. 41 'Bʉp'ʉ xa̱ngu̱ yø därquɛ̱hi̱ ngue n'youi yø ts'onthi̱, pɛ ra̱ Jesús bi japyø ts'onthi̱ ngue hɛp'ʉ yø ja̱'i̱ n'youi. Asta̱ mahyø ts'onthi̱, i ɛ̱na̱:

―Nu̱'i̱, gue'e rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱.

Pɛ ra̱ Jesús di hɛjpa̱ yø ts'onthi̱, hi̱ndi̱ japi di̱ nya̱. Porque nnepyø ts'onthi̱ da̱ fa̱di̱ ngue gue'a̱ ra̱ Cristo.

Bi 'yonna̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ häi Galilea ra̱ Jesús.

42 Mi̱ nɛ̱ca̱häi p'ʉya, bi bømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ ra̱ Jesús, bi̱ ma da̱po. Pɛ ɛ̱mmɛ̱i̱ honyø ja̱'i̱ hapʉ 'bʉi. Mi̱ zønyø ja̱'i̱ p'ʉ bí 'bʉi, i sa̱mmi̱, hi̱ngui̱ nnepe xta̱ nzop'ʉ. 43 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Jatho ngue ga̱ mma ma̱ngä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ mi̱'da yø hni̱ni̱. Porque guehna̱ bi 'bɛnngä na̱ ngue ga̱ xihyø ja̱'i̱ ha di̱ njap'ʉ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱.

44 Ja̱na̱ngue gä bá̱ n'yop'ʉ ja ra̱ häi Galilea ra̱ Jesús ngue bi̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ja yø ni̱ja̱.

5

Bi 'yøtra̱ Jesús ngue bi dɛ xa̱ngu̱ yø hua̱ yø mahua̱.

1 Nu̱p'ʉ ja ra̱ nenzabi ni̱ hu̱ ngue Genesaret, ja 'bäp'ʉ n'na pa ra̱ Jesús. Bi zøhø xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, asta̱ di̱ ntøt'e ngue nne da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱. 2 Bi̱ nu̱ yoho yø barco p'ʉ ja ra̱ nenzabi ra̱ Jesús, ngue hi̱njongui̱ o. Ya xi bønyø mahua̱ ngue petyø xit'a̱. 3 Bi yʉrbʉ ja rá̱ barco ra̱ Bɛdu ra̱ Jesús. Bi xi p'ʉya ngue da̱ zoquits'ʉ ra̱ nnengui̱, di̱ map'ʉ xa̱nhɛ̱ ra̱ dehe. Bi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ barco ra̱ Jesús ngue ja bá̱ nya̱ p'ʉ, ngue bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. 4 Mi̱ juadi bi̱ ma̱n'a̱ ra̱ hya̱ nne da̱ ma̱mp'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu:

―Da̱mi̱ 'yonna̱ barco, di̱ manʉ xa̱nhɛ̱ ra̱ dehe. Ja gui 'yɛnt'ui nʉ ra̱ xit'a̱ ngue gui paui yø hua̱.

5 Bi 'yɛ̱nna̱ Bɛdu p'ʉya:

―Ague grá̱ xännba̱te, ya xtá̱ mmpɛhme gä ra̱ xu̱i̱, pɛ hi̱n teni̱ hua̱ xtá̱ thɛhe. Pɛ ngue guí ɛ̱ngui̱ ga̱ ɛnt'ä ra̱ xit'a̱, ma ga̱ ɛnt'ä ra̱ xit'a̱ ya.

6 Mi̱ 'yɛntra̱ xit'a̱ p'ʉya, xa̱ndøngu̱ yø hua̱ bá̱ thɛ, asta̱ ya nne xta̱ xɛtra̱ xit'a̱. 7 Bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ senya'ʉ yø n'yohʉ bí o ma̱n'na ra̱ barco ngue bá̱ ɛ̱hɛ̱, da̱ mäts'i. Bá̱ ɛ̱'ʉ p'ʉya, pɛ bi yu̱ts'i̱ gä yoho yø barco'ʉ yø hua̱, asta̱ ya nne da̱ thu̱nt'a̱ mbonthe yø barco ngue'a̱ ga̱nhyʉ. 8 Mi̱ nu̱ ra̱ Bɛdu'a̱ te bi̱ nja, bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, da̱mi̱ 'uecua dí 'bʉcä, porque ja ma̱ ts'oqui.

9 Ngu̱na̱ bi̱ ma̱nna̱ Bɛdu, porque bi̱ nsu̱. Xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ bi̱ nsu̱ 'mø mi̱ nu̱ ngue xa̱ndøngu̱ yø hua̱ bi dɛ. 10 Xquet'a̱ bi̱ nsu̱ ra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ Xuua, yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zebedeo, gä mi̱ n'youi ra̱ Bɛdu. Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu:

―'Yo guí su̱ ague Bɛdu. Nu̱ya hi̱nni̱ mantho gui thɛhyø hua̱ ya, yø ja̱'i̱ gui thɛya ngue gui 'bärpa̱ yø mmʉi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

11 Bi sønna̱ nenthe'ʉ yø barco p'ʉya, bi zop'ʉ yø barco ngue bi dɛnna̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ 'ya rá̱ do'yo.

12 Ya mi̱ 'bʉp'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱ ra̱ Jesús. Bi zøn'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ p'ʉ ha 'bʉi, ngue mi̱ hɛ̱mbra̱ ts'o'ya. Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús, asta̱ bi̱ m'mɛmfo häi ngue äpra̱ ma̱te, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ hmu̱, nu̱'mø guí̱ nne gui 'yørca̱ ra̱ ma̱te gui 'yøtheguits'ʉ, nu̱gä dí pa̱di̱ ngue da̱ zägui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

13 Bi dosra̱ därquɛ̱hi̱ conná̱ 'yɛ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbʉya:

―A̱há̱, dí̱ nne ga̱ øthe'i. Da̱ zä'i ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Høntho bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, nu̱na̱ ra̱ därquɛ̱hi̱ mi̱ 'ya rá̱ do'yo, 'bexpi zä ra̱ n'ʉ mi̱ hɛ̱mbi̱. 14 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi 'bɛpi ngue hi̱njonda̱ xifi te bi japi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Høntho ni̱ ma ya, sømp'ʉ 'bʉhra̱ mmäcja̱. Da̱ nu̱ ngue ya bi zä'i. Da̱mi̱ 'yøtra̱ 'bøt'e tengu̱tho bi̱ ma̱nda ra̱ Moisés ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ 'mø bi zä ra̱ 'ya hɛ̱mbi̱. Ja̱na̱ngue da̱ ba̱di̱ gätho yø ja̱'i̱ ngue ya bi zä'i.

15 Pɛ nu̱'a̱ ga̱ 'yo ra̱ hya̱ te øtra̱ Jesús, ma̱n'na, ma̱n'na ni̱ fa̱di̱. Xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ di̱ mpɛti p'ʉ ha ni̱ ma ngue øxra̱ hya̱ i̱ mma̱. I̱ nne yø ja̱'i̱ da̱ 'yøthebi hapʉ xa̱n'ʉ. 16 Pɛ mi̱ pa da̱po ra̱ Jesús ngue ja bi̱ mmat'Oja̱ p'ʉ.

Ra̱ Jesús bi 'yøt'e ngue da̱ fa̱di̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi ngue di pu̱nnba̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱.

17 Nu̱p'ʉ mi̱ xännba̱te n'na pa ra̱ Jesús, hu̱p'ʉ 'da yø fariseo, hu̱p'ʉ 'da yø xännba̱te ngue ra̱ ley. Xpi 'yɛ̱p'ʉ ja yø hni̱ni̱ ja'a̱ ra̱ häi Galilea, 'nɛ̱p'ʉ ja yø hni̱ni̱ ja'a̱ ra̱ häi Judea, 'nɛ̱p'ʉ Jerusalén xpi 'yɛ̱ i'da. Pɛ n'youi rá̱ ts'ɛdi Oja̱ na̱ ra̱ Jesús ngue sä øthe yø därquɛ̱hi̱. 18 Bi zø i'da yø ja̱'i̱ bá̱ du̱ n'na ra̱ därquɛ̱hi̱ ngue tu̱dyø gua, bá̱ oxrá̱ fi̱di̱. Bi̱ ne yø ja̱'i̱ ngue xti thocra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉ brá̱ 'bähra̱ Jesús. 19 Pɛ hi̱mbi̱ zä ha xti yʉt'i, porque hi̱nga̱ nzäni̱ yø ja̱'i̱. Bi tets'a̱ ya̱nni̱gu̱ p'ʉya, bi xots'a̱ n'na xɛqui ra̱ 'bet'e. Ja i ca̱mbʉ ra̱ därquɛ̱hi̱ ni̱ oxrá̱ fi̱di̱. Bi zørbʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ brá̱ 'bähra̱ Jesús. 20 Mi̱ nu̱ te øtyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ Jesús, i pa̱di̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ zä da̱ 'yøthe ra̱ därquɛ̱hi̱. Bi 'yɛ̱mbra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉya:

―Ague n'yø, ya dá̱ pu̱n'na̱ ni̱ ts'oqui ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

21 Yø xännba̱te ngue ra̱ ley p'ʉya, 'nɛ̱hyø fariseo, bi 'yɛ̱mp'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱: “¿Te go ma̱ngu̱ na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, i then'na̱ Oja̱ na̱ ngue ngu̱'a̱ mma̱? Porque hi̱njonda̱ zä di pu̱nnba̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱, hi̱nda̱ hønt'a̱ Oja̱ sä ngue da̱ 'yøtra̱ mpu̱nnbi̱”, ɛ̱mp'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱. 22 Pɛ ra̱ Jesús i pa̱tho te mbɛ̱nyø ja̱'i̱ mbøcuɛ, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue ngu̱na̱ guí̱ mbɛ̱mhmʉ? 23 Nu̱gä dá̱ xihra̱ n'yohʉ 'bʉcua, dí ɛ̱mbi̱: “Ya dá̱ pu̱n'na̱ ni̱ ts'oqui ya”. Pɛ nu̱yá, hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue'mø bi̱ mpu̱nnbi̱ ogue hi̱n'na̱. Pɛ nu̱'mø ga̱ ɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ nangui̱, gui ca̱xni̱ fi̱di̱, gui̱ mma”, ga̱ ɛ̱mbi̱, nu̱'mø ngue bi̱ n'yo p'ʉya, ya gui pa̱hmʉ xa̱nho ngue ja ma̱ ts'ɛdi. 24 A nu̱yá, da̱mi̱ pa̱hmʉ ya ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ja rá̱ ts'ɛdi ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue di pu̱nnba̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱.

Bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ xa̱n'ʉ p'ʉya:

―Nu̱gä dí xi'i, da̱mi̱ nangui̱, ca̱xni̱ fi̱di̱, ni̱ ma ni̱ ngu̱.

25 'Bexque'a̱ p'ʉya, nu̱na̱ ma̱rá̱ därquɛ̱hi̱, yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉ bi̱ nangui̱, bi ga̱xra̱ fi̱di̱, bi̱ ma rá̱ ngu̱. Pɛ di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. 26 Gä di 'yødyø ja̱'i̱'a̱ te bi̱ nja, pɛ gä ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ yø ja̱'i̱. Asta̱ nsu̱ ha ga̱ 'yɛ̱nyø ja̱'i̱:

―A nu̱yá, dá̱ nu̱hʉ yø cosa ngue hi̱nja̱m'mø xtá̱ nu̱hʉ ya ―bi 'yɛ̱na̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøt'e ngue rá̱ xädi ra̱ Leví.

27 Mi̱ ma m'mɛfa ra̱ Jesús, ni̱ nthop'ʉ ja rá̱ oficina ra̱ Leví, nu̱na̱ jʉmba̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱ ja te pä. Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma ga̱ mmɛ n'yø, ga̱ øt'e ngue ma̱ xädi'i ―bi 'yɛ̱mbi̱.

28 Bi zop'ʉ rá̱ oficina ra̱ Leví ngue bi̱ mɛ ra̱ Jesús.

Nu̱ya yø ja̱'i̱ t'ɛ̱mbi̱ ja yø ts'oqui, 'dap'ʉ si̱hmɛ̱ui ra̱ Jesús.

29 Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Leví, bi 'yørpa̱bi̱ n'na ra̱ da̱nts'i̱hmɛ̱ ra̱ Jesús. Nu̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa 'dap'ʉ 'bʉhmʉ mi̱'da yø ngʉthäi, da̱ guehmi̱'da yø ja̱'i̱. 30 Pɛ yø fariseo 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley bi zʉmba̱ yø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue 'dap'ʉ guí si̱hmɛ̱hʉ yø ngʉthäi 'nɛ̱hyʉ mi̱'da yø ja̱'i̱ ja xa̱ngu̱ yø ts'oqui? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

31 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ya yø ja̱'i̱ di hyɛ̱nni̱, guehya ni̱ 'yɛ̱hra̱ 'yøthe ya. Pɛ yø ja̱'i̱ xa̱nzaqui, hi̱nga̱ gue'ʉ ni̱ 'yɛ̱'ʉ. 32 A nu̱gä, dá̱ ɛ̱hɛ̱ ngue gue'ʉ yø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui ga̱ xifi da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, hi̱nga̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ya 'yo xa̱nho dá̱ ɛ̱hɛ̱ ga̱ nzofo.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús hanja ngue hi̱ngui̱ ɛtyø mmʉi yø xädi.

33 Yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―¿Hanja ni̱ xädi ngue za̱nt'a̱ si'a̱ te ti̱ni̱? Conque yø xädi ra̱ Xuua 'nɛ̱hyø fariseo ɛ̱mmɛ̱i̱ ɛtyø mmʉi, 'nɛ̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ mmat'Oja̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

34 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ts'ofo ngue da̱ nu̱ ra̱ ntha̱ti̱, hi̱ngui̱ ɛtyø mmʉi mɛ̱nte 'dap'ʉ 'bʉhmʉ ra̱ novio. Njarbʉtho ma̱ xädigä ya, hi̱ngui̱ ɛtyø mmʉi ngue 'daua dí̱ n'yo'be. 35 Pɛ bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa ngue da̱ ziga̱gui̱ ma̱ nsʉi'be. Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, mfa̱di̱ ngue da̱ zä da̱ 'yɛtyø mmʉi ya ma̱ xädi 'mø.

36 Hømbi hyɛcra̱ hya̱ bi xihyø ja̱'i̱. Bi xifi ngue ra̱ 'da'yo xädi, hi̱nga̱ 'da'igu̱ui ra̱ nyogui xädi. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱nda̱ zä to da̱ hyɛca̱ n'na xɛqui ra̱ 'da'yo u̱lu ngue da̱ møtra̱ nyon'u̱lu. A nu̱'mø ngue da̱ japi, di̱ ts'onna̱ 'da'yo u̱lu. Ra̱ 'da'yo xɛn'u̱lu hi̱ndi̱ nɛ̱jma̱nho ngue di bøtra̱ nyon'u̱lu. 37 Tengu̱tho ra̱ 'da'yo vino hi̱ngui̱ sä da̱ sirbʉ ja ra̱ zɛxfani̱ ngue da̱ zɛdi. Porque ra̱ 'da'yo vino da̱ xɛtra̱ zɛxfani̱ 'mø da̱ sit'i, ja di̱ m'mɛp'ʉ p'ʉya. 38 Ja̱na̱ngue ra̱ 'da'yo vino, ra̱ 'da'yo xifani̱ da̱ sit'i, n'namhma̱ ngue gä yoho hi̱ndi̱ m'mɛdi. 39 Nu̱'ʉ si ra̱ nyogui vino, hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di̱ nne ra̱ 'da'yo vino, porque i ɛ̱na̱: “Xa̱ndønho dra̱ nyogui vino”.

6

Ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ Jesús ngue nu̱ te da̱ zänni̱ di̱ nja'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, gue'a̱ di̱ nja'a̱.

1 N'na ra̱ pa ngue säya yø ja̱'i̱, bi thop'ʉ ja n'na ra̱ nua̱trigo ra̱ Jesús, ni̱ n'youi yø xädi. Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi daxtyø trigo ngue sa. 2 Nu̱ 'da yø fariseo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue ga̱di̱ mpɛhmʉ? Conque mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ngue nu̱'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, hi̱ngui̱ sä to di̱ mpɛfi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

3 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'mø mi̱ zʉhra̱ thu̱hu̱ n'na ndi̱ ra̱ David, co 'nɛ̱'ʉ mi̱ n'youi, ¿ua hi̱nja̱m'mø ga̱di xähmʉ p'ʉ ha nt'ot'i'a̱ te bi 'yøt'e? 4 Nu̱na̱ ra̱ David bi yʉrbʉ ja rá̱ ngu̱ Oja̱ ngue bi zi yø thu̱hmɛ̱ xi t'ʉspa̱bi̱ Oja̱ ngue da̱ nu̱. Bi zi ra̱ David co 'nɛ̱'ʉ mi̱ n'youi. Conque nu̱'ʉ yø thu̱hmɛ̱'ʉ, hi̱ndi̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ra̱ ley ngue to bi zä da̱ zi, hi̱nda̱ høndyø mmäcja̱ yø ts'i'ʉ yø thu̱hmɛ̱ t'ʉspa̱bi̱ Oja̱.

5 Ma̱hømbi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ja rá̱ ts'ɛdi ngue nu̱'a̱ go da̱ zänni̱, gue'a̱ di̱ nja'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya'a̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ xi 'yotrá̱ 'yɛ.

6 Ma̱n'na ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi yʉrbʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue bi̱ nxännba̱te ra̱ hya̱. Mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ xi 'yotrá̱ 'yɛ ngue rá̱ n'yɛi. 7 Nu̱'ʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley 'nɛ̱'ʉ yø fariseo p'ʉya, tøjtho te øtra̱ Jesús. I̱ nne da̱ nu̱ 'mø ngue di̱ n'øthe 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, para ngue da̱ zäp'ʉ di̱ ya̱pi̱, da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ su̱pra̱ ley. 8 Nu̱na̱ ra̱ Jesús ya pa̱tho te mbɛ̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱. Ja̱na̱ngue bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ xi 'yotrá̱ 'yɛ:

―Bá̱ nangui̱ n'yø, ga̱ 'bäcua ma̱de ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi nangui̱, bi̱ m'mäp'ʉ sifi di̱ m'mäi. 9 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱ya ga̱ øt'a̱hʉ n'na ra̱ nt'änni̱ ya. ¿Te 'bɛ'a̱ ma̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ja ngue ga̱ øthʉ 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya? ¿Ga̱ øthʉ ra̱ nho, ogue ra̱ n'ʉ? ¿Da̱ t'øthe ra̱ ja̱'i̱ 'mø xa̱n'ʉ, ogue di̱ njapi da̱ du̱?

10 Ra̱ Jesús bi hyɛ̱ti̱ gätho yø ja̱'i̱ di̱ mäts'i. Bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ mi̱'ʉ p'ʉya:

―Da̱mi̱ majni̱ 'yɛ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi macrá̱ 'yɛ, pɛ 'bexpi zä rá̱ 'yɛ mi̱'ʉ. 11 Pɛ bi̱ mbøcuɛ'ʉ mi̱'da yø ja̱'i̱. Di̱ n'yänni̱ n'na ngu̱ n'na ngue te da̱ japra̱ Jesús.

Bi 'yɛ̱xi 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús.

12 Mi̱ ma njammi̱ pa p'ʉya, bi̱ map'ʉ ja n'na ra̱ nyu̱ni̱ ra̱ Jesús ngue bá̱ mat'Oja̱. Bi haxa̱ mhmat'Oja̱ gä ra̱ xu̱i̱. 13 Mi̱ hyaxpʉya, bi zonhyø xädi ngue bi huanhni̱ 'dɛ'ma̱ yonc'ɛ̱i̱, i hu̱ti̱ ngue yø representante. 14 Ja ua yø thu̱hu̱ ya yø n'yohʉ bi thanhni̱: ra̱ Simu̱ nu̱'a̱ ja ma̱n'na ra̱ thu̱hu̱ ngue i Bɛdu, ra̱ Andre rá̱ n'yohʉ na̱ ra̱ Bɛdu, ra̱ Jacobo, ra̱ Xuua, ra̱ Lipe, ra̱ Bartolomé, 15 ra̱ Mateo, ra̱ Toma, ra̱ Jacobo nu̱'a̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Alfeo, ra̱ Simu̱ nu̱'a̱ n'youi n'na 'bʉi yø ja̱'i̱ honi̱ ha di̱ mma̱ndasɛ p'ʉ ja yø häi, 16 ra̱ Judas nu̱'a̱ rá̱ n'yohʉ ra̱ Jacobo, 'nɛ̱hra̱ Judas Iscariote nu̱na̱ bi dä ra̱ Jesús.

Xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi xännba̱ ra̱ hya̱ ra̱ Jesús.

17 Ra̱ Jesús bá̱ ɛ̱p'ʉ ja rá̱ hyo ra̱ nyu̱ni̱ ma̱mbi 'bʉi, bi zøp'ʉ xa̱njua̱ni̱, bá̱ n'youi yø xädi. Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ bi zøhø, bá̱ nɛ̱xpʉ ja yø hni̱ni̱ ja'a̱ ra̱ häi Judea, ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, gä bá̱ ɛ̱hyø ja̱'i̱ 'bʉi gä rá̱ nnengui̱ ra̱ ja̱the ha ja yø hni̱ni̱ Tiro 'nɛ̱ Sidón. Di ho yø ja̱'i̱ da̱ 'yøxra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús, 'nɛ̱ nne da̱ t'øthebi p'ʉ ha hɛ̱mbi̱. 18 Xquet'a̱ bi t'øthe yø ja̱'i̱ ma̱di ʉnyø ts'onthi̱. 19 Gätho yø ja̱'i̱, gä nne ngue da̱ dähra̱ Jesús, porque ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ Jesús ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ thädi, gä sä ha hɛ̱mbi̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús to di̱ nthɛui ra̱ mmɛ̱nthi̱.

20 Bi hyɛ̱tyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ra̱ mmɛ̱nthi̱ gá̱ nthɛhʉ ngue guí hyoyahʉ. Porque ya guí ohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱.

21 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ gá̱ nthɛhʉ 'mø guí tu̱ma̱nthu̱hu̱hʉ. Porque Oja̱ da̱ 'yøt'e ngue gui ti̱ni̱ te gui sihʉ.

Ra̱ mmɛ̱nthi̱ gá̱ nthɛhʉ 'mø guí zomhmʉ. Porque m'mɛfa di̱ nja'a̱hʉ mpähä ngue gui̱ nthehmʉ.

22 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ gá̱ nthɛhʉ 'mø nnu̱ ma̱n'ʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue guí tɛnhnʉ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. Porque da̱ 'yɛ̱hra̱ pa da̱ zʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱, da̱ hyøn'a̱hʉ thi p'ʉ ha 'bʉi. Da̱ nu̱ ts'oc'ɛ̱i̱'a̱hʉ. 23 Da̱mi̱ johyahʉ, di̱ nja'a̱hʉ ra̱ ndøpähä'a̱ ra̱ pa'a̱, porque xa̱ngu̱ ni̱ nzäbihʉ bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Xquet'a̱ bi̱ njarbʉ m'mɛt'o yø mboxita'ʉ yø ja̱'i̱'ʉ ya, bi̱ nu̱ ma̱n'ʉ byø pønga̱hya̱ Oja̱ xa̱ m'mʉi.

24 Pɛ huɛ̱ca̱te'ʉ ɛ̱na̱ ngue yø mmɛ̱mmɛti. Ya bi tho'a̱ ra̱ pähä xa̱nja mɛ̱nte ra̱ pa xa̱ m'mʉi.

25 Huɛ̱ca̱te'ʉ ɛ̱na̱ ngue hi̱nte di 'bɛdi, porque di̱ ntu̱ma̱nthu̱hu̱.

Huɛ̱ca̱te'ʉ ja mpähä ngue thede, porque da̱ 'yɛ̱hra̱ pa di̱ nzoni̱ ngue ra̱ du̱mmʉi.

26 Huɛ̱ca̱te'a̱hʉ, 'mø gä nnu̱ ma̱nho'a̱hʉ yø ja̱'i̱. Mi̱ njarbʉtho'ʉ yø mboxita yø ja̱'i̱ ya, mi̱ nnu̱ ma̱nho te mi̱ øt'ui yø fɛhni̱ pønga̱hya̱.

Nu̱ to 'bʉhyø nsʉiui jatho ngue di̱ ma̱di̱.

27 Di xifi te'o gä øde te dí̱ mma̱, da̱mi̱ ma̱hni̱ nsʉihʉ. Da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ra̱ nho'ʉ gä nnu̱ ma̱n'ʉ'a̱hʉ. 28 Da̱mi̱ 'yäphʉ Oja̱ ngue di ja̱pi̱ to san'a̱hʉ. Da̱mi̱ marpa̱hʉ Oja̱'ʉ sʉ'a̱hʉ. 29 Nu̱'mø to bi̱ mɛp'a̱ ni̱ hmi̱hʉ, da̱mi̱ u̱n ma̱n'na nguadi ni̱ hmi̱ ngue da̱ mɛ'mi̱. Nu̱'mø te'o da̱ ga̱n'na̱ ni̱ tu̱hu̱, 'nɛ̱hni̱ pahni̱ da̱mi̱ u̱nni̱ da̱ ga̱ts'i̱. 30 Nu̱'mø te'o da̱ 'yä'a̱hʉ n'na ra̱ cosa, da̱mi̱ u̱nni̱. Nu̱ te'o da̱ ne ngue da̱ hya̱n'na̱'i̱'a̱ te ni̱ mmɛti, 'yo gui̱ mma̱di̱. 31 Tengu̱tho gni̱ ne ngue da̱ mäxa̱hʉ yø ja̱'i̱, da̱ ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ, da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ra̱ 'bäxte mi̱'da yø ja̱'i̱.

32 A nu̱'mø ngue hønt'ʉ di̱ ma̱'a̱hʉ ga̱di̱ ma̱hmʉ, ¿ndana̱ ra̱ nho di̱ nɛ̱qui̱ ngue guí øthʉ 'mø? Conque asta̱ yø ts'oc'ɛ̱i̱ njap'ʉ. 33 Nu̱'mø hønt'ʉ to øt'a̱hʉ ra̱ nho guí ørpa̱hʉ ra̱ nho, ¿ndana̱ ra̱ nho di̱ nɛ̱qui̱ ngue guí øthʉ 'mø? Porque xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ yø ts'oc'ɛ̱i̱ njap'ʉ. 34 Xi'mø ja'a̱ ma̱cosa ga̱di hmi̱thʉ n'na ra̱ ja̱'i̱, 'nɛ̱ gui tø'mi̱ ngue xquet'a̱ di hmi̱'a̱hʉ, ¿ndana̱ ra̱ nho guí øthʉ 'mø? Porque xquet'a̱ njap'ʉ yø ts'oc'ɛ̱i̱ ngue di hmi̱ n'na ra̱ cosa, pɛ xi̱ mmi̱ tø'mi̱ ngue da̱ ma ma̱hmi̱ti̱. 35 Pɛ nu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ ma̱hmʉ'ʉ sʉ'a̱hʉ. Da̱mi̱ yørpa̱hʉ ra̱ nho. Da̱mi̱ hmi̱hʉ n'na ra̱ cosa, pɛ nu̱'a̱ ra̱ ja̱'i̱ ga̱di hmi̱thʉ n'na ra̱ cosa, 'yo gui tø'mi̱ ngue xquet'a̱ di hmi̱'a̱hʉ. Nu̱'mø gá̱ 'yøthʉ tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, xa̱ngu̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ di 'da'a̱hʉ. 'Nɛ̱ di̱ nɛ̱qui̱ ngue ya yø ba̱si̱'a̱hʉ na̱ Oja̱ ma̱guesɛ. Porque xquet'a̱ ørpa̱bi̱ ra̱ nho Oja̱'ʉ yø ts'oc'ɛ̱i̱, ma̱da̱que'a̱ hi̱ndi̱ ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. 36 Di̱ nja ni̱ nhuɛ̱ca̱tehʉ tengu̱tho Oja̱ ni̱ Papáhʉ i ja rá̱ nhuɛ̱ca̱te'a̱.

'Yo guí ha̱spa̱hʉ ra̱ güɛnda te ga̱ 'yo mi̱'da yø ja̱'i̱.

37 'Yo guí ha̱spa̱hʉ ra̱ güɛnda te ør'mi̱'da yø ja̱'i̱, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ hya̱ts'a̱hʉ ra̱ güɛnda Oja̱ te guí øthʉ. 'Yo sä gui̱ mma̱mhmʉ ngue da̱ ma ra̱ castigo mi̱'da yø ja̱'i̱, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ mɛn'na̱hʉ ra̱ castigo Oja̱. Da̱mi̱ pu̱nnba̱bi̱ ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, n'namhma̱ ngue xquet'a̱ di pu̱n'na̱hʉ Oja̱. 38 Da̱mi̱ fäxhʉ'ʉ sä ra̱ n'ʉ, n'namhma̱ ngue da̱ mäxa̱hʉ Oja̱. Da̱ 'yɛn'na̱hʉ xa̱nho, di dʉtra̱ t'ɛni̱, da̱ hua̱ti̱ asta̱ da̱ bonspʉ gui 'yʉthʉ. Porque tengu̱tho gui 'yøthʉ, xquet'a̱ gue'a̱ di̱ nja'a̱hʉ'a̱.

39 Bi hyɛcra̱ hya̱ ra̱ Jesús ngue hi̱nga̱ te bi zä ma̱xädi da̱ dɛnyø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱na̱:

―Xi n'na ra̱ xädä, ¿ua da̱ zä di̱ m'mɛt'o p'ʉ di̱ ma rá̱ mmi̱nxädäui? Hi̱nda̱ zä di̱ m'mɛt'o, porque nu̱'mø bi̱ nthɛui n'na ra̱ ots'i, 'dap'ʉ da̱ zo. 40 Nu̱'a̱ ngue ra̱ xäditho, hi̱n ma̱n'na xa̱ngu̱ pa̱di̱ ngue rá̱ xännba̱te, pɛ da̱ zä da̱ ba̱di̱ te gäma̱ hya̱ pa̱hrá̱ xännba̱te.

41 ¿Hanja yø ja̱'i̱ ngue ja xa̱ngu̱ yø ts'oqui, guehya nne da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ ngue ts'ʉdyø ts'oqui ja ya? Tengu̱tho 'mø guí xihni̱ cu̱ ya ngue oxra̱ häi rá̱ dä, pɛ nu̱'i̱ p'ʉya, ra̱ biga di o ni̱ dä. 42 Ya hi̱nda̱ zä gui 'yɛ̱mni̱ cu̱: “Ague n'yø, tø ga̱ ha̱hmi̱ ra̱ häi o ni̱ dä”, gui 'yɛ̱mbi̱. A nu̱'i̱ p'ʉya, hi̱n ga̱di̱ u̱nna̱ güɛnda ngue ra̱ biga oxni̱ dä. Ya hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ te guí̱ mma̱. 'Be da̱mi̱ hya̱hra̱ biga oxni̱ dä, n'namhma̱ da̱ zä gui hya̱mba̱bi̱ ra̱ häi o rá̱ dä ni̱ cu̱.

Nu̱'a̱ ga̱ nho rá̱ ndät'ä ra̱ za, gue'a̱ di fa̱di̱ tema̱ za'a̱.

43 Nu̱ ra̱ hoga̱ za, hi̱nga̱ ja zʉp'ʉ ra̱ ndät'ä hi̱ngui̱ ho. Nu̱'a̱ hi̱ngra̱ hoga̱ za, hi̱nga̱ ja zʉp'ʉ ra̱ hoga̱ ndät'ä. 44 N'na ngu̱ n'na yø za, nu̱'a̱ te yø ndät'ä zʉdi, gue'a̱ di fa̱'a̱. Tengu̱tho p'ʉ ja ra̱ 'ui̱ni̱, hi̱nga̱ ja zʉp'ʉ yø igo. Ni̱ xingyø uva di zʉp'ʉ ja yø 'ui̱ni̱. 45 Njarbʉtho n'na ra̱ hoga̱ n'yohʉ ya, ra̱ hoga̱ hya̱ mma̱, porque xa̱nho rá̱ mmʉi. Pɛ ra̱ ts'oc'ɛ̱i̱, xa̱nts'o te mma̱, porque xa̱nts'o rá̱ mmʉi. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ pønna̱ ne, mbo rá̱ mmʉi ni̱ 'yɛ̱hɛ̱, ogue xa̱nho, ogue xa̱nts'o.

Bi̱ nhyɛjpa̱ ra̱ hya̱ yoho yø hyønni̱gu̱.

46 ¿Hanja ngue guí ɛ̱njʉ ngue ni̱ hmu̱jʉ, 'nɛ̱ hi̱nguí̱ øthʉ'a̱ te dí̱ nnegä ngue gui 'yøthʉ? 47 Nu̱ te'o gä tɛnngui̱, i øde hanja ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, 'nɛ̱ da̱ 'yøt'e te dí xifi, ga̱ xi'a̱hʉ ra̱ hya̱ nna̱ hyɛjpi. 48 Nna̱ hyɛjpa̱bi̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue nne di̱ nhønni̱gu̱. Xta̱nhɛ̱ ra̱ häi da̱ 'ya'mi̱. Nu̱p'ʉ ja ra̱ mmʉndo, ja da̱ fʉp'ʉ ra̱ ja̱do. Nu̱'mø bi tho'a̱ n'na ra̱ da̱the p'ʉya, ra̱ dehe nts'ɛdi ga̱ nnønhna̱ ngu̱, pɛ hi̱nda̱ 'ya̱nna̱ ngu̱, porque ra̱ mmʉndo p'ʉ høts'e. 49 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue øhra̱ hya̱ dí̱ mma̱, 'nɛ̱ hi̱nda̱ 'yøt'e te dí xifi, nna̱ hyɛjpa̱bi̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue guep'ʉ ja ra̱ häitho bi hyøhrá̱ ngu̱. Hi̱mbi̱ hyøxpʉ ja ra̱ mmʉndo. Nu̱'mø mi̱ tho ra̱ da̱the, bi̱ nønhna̱ ngu̱. Bi hyømbʉya, bi xʉdi.

7

Ra̱ Jesús bi 'yøthebi rá̱ hmi̱qui̱ n'na ra̱ capita.

1 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi̱ ma, i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum. 2 Nu̱na̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ capita ngue mi̱ si n'na ra̱ hmi̱qui̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ ma̱di̱. Nu̱na̱ ra̱ hmi̱qui̱, ma̱di̱ hyɛ̱nni̱, ya ja ngue da̱ du̱. 3 Mi̱ zä mi̱ 'yøhra̱ capita ngue hma̱ te øtra̱ Jesús, bi̱ mɛnhni̱ 'da yø judío 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue bá̱ äpra̱ ma̱te ra̱ Jesús ngue da̱ ɛ̱hɛ̱ da̱ 'yøthebi na̱ rá̱ hmi̱qui̱ ra̱ capita. 4 Nu̱'ʉ yø judío bi guarbʉ 'bʉhra̱ Jesús. Bi 'yäpra̱ ma̱te, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ capita, ni̱ 'yu̱p'ʉ gui fäxna̱. 5 Porque di̱ ma̱hyø judío na̱, 'nɛ̱ bi hoga̱he n'na ra̱ ni̱ja̱ ngue bi gu̱sɛhɛ.

6 Ra̱ Jesús bi̱ mɛ'ʉ yø judío sits'i. Pɛ nu̱'mø ya xma̱nguerpʉ da̱ zømp'ʉ ja ra̱ ngu̱, nu̱na̱ ra̱ capita bi̱ mɛnhni̱ 'da yø amigo ngue bá̱ ɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague n'yø, 'yo ga̱di̱ n'ʉni̱, porque hi̱mma̱ nsäga̱'be ngue gui cʉrbʉ ja ma̱ ngu̱. 7 Ja̱na̱ngue nu̱gä ni̱ xinga̱ gue'a̱ xca̱ masɛgä p'ʉ ngue xca̱bá̱ ä'i ra̱ ma̱te. A nu̱yá, høntho da̱mi̱ ma̱nya ngue da̱ zä ma̱ hmi̱qui̱ dí xi'i, ya dí pa̱di̱ ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ hɛ̱mbi̱. 8 Porque nu̱gui̱ xquet'a̱ 'bʉi to 'bɛt'o ngue di̱ ma̱ndagui̱. Nu̱gä p'ʉya, xquet'a̱ dí si ma̱ soldado da̱di̱ ma̱nda. Nu̱'mø dí xi'a̱ n'na ra̱ soldado ngue ha da̱ ma, pap'ʉ dí ɛt'i. Ogue ga̱ ɛ̱mbi̱: “Bi 'yɛ̱cua”, ra̱ soldado p'ʉya bá̱ ɛ̱p'ʉ. Ogue ma̱ hmi̱qui̱ ga̱ 'bɛpi te da̱ mɛfi, ra̱ hmi̱qui̱ øt'e te dí xifi.

9 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ t'ɛ̱mbi̱ bi̱ ma̱nna̱ n'yohʉ, di 'yøtho 'mø mi̱ 'yøhra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ n'youi p'ʉya:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue hi̱njonni̱ judío di pøni̱ ngue gdi ti̱nnbä rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ tengu̱ ga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gä na̱ ra̱ n'yohʉ na̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

10 Mi̱ zøp'ʉ ja ra̱ ngu̱'ʉ yø m'mɛnhni̱, nu̱'a̱ ra̱ hmi̱qui̱ bi di̱ni̱ ngue ya xi ya̱ni̱.

Ra̱ Jesús bi japi ngue bi bɛ̱nna̱te rá̱ ts'ʉnt'ʉ n'na ra̱ 'danxu̱.

11 M'mɛfa p'ʉya, nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Naín, ja i̱ map'ʉ ra̱ Jesús. Ní̱ n'youi yø xädi, xa̱ngu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ ní̱ n'youi. 12 Nu̱'mø ni̱ ma da̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, bi̱ nu̱ ngue mmap'ʉ n'na ra̱ ánima ni̱ du̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ ägui. Hønt'a̱ rá̱ 'dants'ʉnt'ʉ mi̱ si n'na ra̱ 'danxu̱'a̱. Ni̱ n'youi xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ ngue yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. 13 Mi̱ nu̱ ra̱ 'danxu̱ ra̱ Jesús, bi huɛ̱qui̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ogui zoni̱.

14 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi guatra̱ huada ni̱ thu̱ ngue bi jäti. Bi̱ m'mä'ʉ ni̱ du̱ p'ʉya. Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ ánima:

―Ague n'yø, dí xi'i ngue da̱mi̱ nangui̱.

15 Nu̱'a̱ ra̱ du̱ p'ʉya bi̱ nangui̱ bi̱ mi̱. 'Nɛ̱ bi̱ nya̱. Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi däprá̱ mamá na̱ ma̱rá̱ du̱. 16 Ɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ nsu̱ yø ja̱'i̱ 'mø mi̱ nu̱'a̱ te bi̱ nja. Pɛ ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ yø ja̱'i̱, i ɛ̱na̱:

―Hi̱n hapʉ xa̱ hnu̱ n'na ra̱ pønga̱hya̱ tengu̱ na̱ bi zøcua dí̱ m'mʉhmʉ ya.

Ma̱høn'a̱ ɛ̱mp'ʉya:

―Ya dá̱ nu̱rpa̱hʉ rá̱ ts'ɛdi Oja̱, ngue fäxte ua dí 'bʉhmʉ ya.

17 Gä ra̱ häi Judea bi̱ n'yo ra̱ hya̱ te bi 'yøtra̱ Jesús, porque ndap'ʉ bi zä bi fa̱di̱ te bi 'yøt'e.

Bi 'yɛt'i yoho yø xädi ra̱ Xuua ngue bi̱ ma bá̱ nya̱ui ra̱ Jesús.

18 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Xuua, bi xifi te 'bɛ'a̱ gä øtra̱ Jesús. Ra̱ Xuua p'ʉya, bi zonhni̱ yoho yø xädi. 19 Bi 'yɛt'i ngue da̱ ørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ra̱ Jesús ngue'mø ma̱jua̱ni̱ gue'a̱ ra̱ Cristo ja ngue da̱ ɛ̱hɛ̱ di̱ nda̱st'abi, ogue da̱ thøm'ma̱n'na. 20 Nu̱ya yø m'mɛnhni̱ ra̱ Xuua, mi̱ zømp'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ Xuua øtra̱ nxixya̱, xpá̱ mmɛnga̱'be ngue ga̱ øt'a̱'be ra̱ nt'änni̱ 'mø gue'e na̱ ra̱ Cristo ja ngue da̱ ɛ̱hɛ̱ di̱ nda̱st'abi, ogue ga̱ tø'mähe ma̱n'na ―bi 'yɛ̱mbi̱.

21 Nu̱'a̱ ra̱ ora bi zøn'ʉ yø m'mɛnhni̱ p'ʉya, bi 'yøthe xa̱ngu̱ yø därquɛ̱hi̱ ra̱ Jesús, bi 'yøthe'ʉ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱. Xa̱ngu̱ yø xädä bi̱ nzø yø dä. 22 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbya ya̱ui:

―Ni̱ mɛ ya, bá̱ xihmi̱ ra̱ Xuua na̱ ra̱ hya̱ gá nu̱ui bi̱ nja. Xihmi̱ ya yø hya̱ gá̱ 'yøhmi̱ dí̱ mma̱ngä. Da̱mi̱ xihmi̱ ngue yø xädä ya zø yø dä. Yø dogua, ya i 'yo. Yø ja̱'i̱ mi̱ 'ya yø do'yo, ya bi zä ha hɛ̱mbi̱. Yø gogu̱, ya øhra̱ hya̱. Yø ánima, ya di bɛ̱nna̱te. Yø hyoya, ya sihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 23 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui ra̱ ja̱'i̱ hi̱nha di gohrá̱ mmʉi ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱.

24 Mi̱ mengyø m'mɛnhni̱ ra̱ Xuua, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi dʉ'mi̱ bi c'a̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ Xuua. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te'o gá̱ ma guá̱ nu̱hʉ p'ʉ bí ja ra̱ da̱po? ¿Ua guá̱ nu̱hʉ n'na ra̱ n'yohʉ hi̱ngui̱ nzaqui rá̱ mmʉi, ɛ̱ntho n'na ra̱ zafani̱ 'mø a̱nna̱ nda̱hi̱? 25 Xi'mø ngue hi̱n'na̱, ¿te'o guá̱ nu̱hʉ 'mø? ¿Ua guá̱ nu̱hʉ n'na ra̱ n'yohʉ ngue he ra̱ hoga̱ u̱lu? Pɛ guí pa̱hmʉ ngue yø ja̱'i̱ he ra̱ hoga̱ u̱lu ngue 'bʉ mma̱pähä, guep'ʉ ja yø ngu̱ yø da̱st'abi 'bʉi. 26 Pɛ xi'mø hi̱nga̱ gue'a̱ guá̱ nu̱hʉ'a̱, ¿te'o guá̱ nu̱hʉ 'mø? ¿Ua guá̱ nu̱hʉ n'na rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱? Ma̱jua̱ni̱ ngue gue'a̱ n'na rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ guá̱ nu̱hʉ. Pɛgue ta̱te na̱ ngue gätho mi̱'da yø pønga̱hya̱ xa̱ m'mʉi. 27 Nu̱na̱ ra̱ Xuua, guehna̱ rá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro na̱, ngue ɛ̱na̱: “Ga̱ ɛt'ä ma̱ m'mɛnhni̱, di̱ m'mɛt'o p'ʉ gdi̱ ma. Gue'a̱ di hoqui hapʉ ja ngue gui thogui”, bi 'yɛ̱na̱. 28 Dí xi'a̱hʉ, nu̱ hangu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉi, hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di ta̱te ngue ra̱ Xuua. Pɛ nu̱yá, to bi zä ma̱ ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱ ya, guehya ma̱ da̱tho bi̱ nthɛui ra̱ mmɛ̱nthi̱ ya, ngue ra̱ Xuua.

29 Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya, co 'nɛ̱hyø ngʉthäi xi xixya̱bi̱ ra̱ Xuua, bi ba̱hyø ja̱'i̱ ngue xa̱nho te mma̱n'Oja̱. 30 Pɛ yø fariseo 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, hi̱mbi̱ ne'a̱ ra̱ nxixya̱ bi 'yøtra̱ Xuua'ʉ, nu̱'a̱ te nne Oja̱ xta̱ 'yørpa̱bi̱ hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho. 31 Ja̱na̱ngue bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―¿Tegue gda̱ hyɛjpä ya yø ja̱'i̱ ya? ¿Tep'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱? 32 Gda̱ hyɛjpa̱bi̱ yø ba̱si̱ n'yɛ̱mp'ʉ ja ra̱ täi. I̱ mmatyø mmi̱mba̱si̱ui ngue di̱ n'yɛ̱mmi̱, i ɛ̱mbi̱: “Dá̱ pixt'ähe ra̱ xithi ngue xqui̱ nnɛ̱hmʉ, pɛ hi̱ngá̱ nnɛ̱hmʉ. Dá̱ tu̱t'a̱he yø thu̱hu̱ ngue yø thu̱ndu̱mmʉi, pɛ hi̱ngá̱ nzomhmʉ”, bi 'yɛ̱mbi̱. 33 Guí̱ njathʉ p'ʉya, nu̱'mø hi̱mbi̱ nja'a̱ te guí̱ mma̱mhmʉ, guí̱ mbøcuɛhʉ. Porque bá̱ ɛ̱hra̱ Xuua nu̱na̱ mi̱ øtra̱ nxixya̱ 'nɛ̱ bi 'yɛtrá̱ mmʉi, nu̱'a̱hʉ p'ʉya, gá̱ 'yɛ̱mhmʉ ngue n'youi ra̱ ts'onthi̱ ngue'a̱ te øt'e. 34 A nu̱yá, guecä drá̱ N'yohʉ dá̱ ɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, dí si'a̱ te dí ti̱ni̱, nu̱'a̱hʉ p'ʉya guí ɛ̱njʉ ngue drá̱ nhyøt'a̱ zihmɛ̱. Guí ɛ̱njʉ ngue da̱di thɛgä'be'ʉ yø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui 'nɛ̱'ʉ yø ngʉthäi. 35 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ njua̱ntho, nu̱'mø di̱ n'yomfɛ̱ni̱ xa̱nho yø ja̱'i̱, da̱ ba̱di̱ ha rá̱ nja ra̱ hya̱.

Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ n'na ra̱ fariseo, ja 'bʉp'ʉ ra̱ Jesús.

36 Nu̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ yø fariseo bi zixra̱ Jesús ngue da̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉ ja rá̱ ngu̱. Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ ngu̱ ra̱ Jesús, bi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa p'ʉya. 37 Nu̱na̱ n'na ra̱ xisu ma̱rá̱ 'yots'om'mäi p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, mi̱ ba̱di̱ ngue bi̱ ma da̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ fariseo na̱ ra̱ Jesús. Bi zømp'ʉ ja ra̱ ngu̱ p'ʉya, ni̱ du̱ n'na ra̱ m'mo'aceite, yu̱p'ʉ ra̱ aceite ma̱hotho ga̱ yʉni̱. 38 Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús ngue bi da̱nnebi yø gua. Mɛ̱nte zoni̱, nu̱'ʉ yø guidä tägui, soxpʉ ja yø gua ra̱ Jesús, thu̱qui̱ conyø xta̱. Bi gospa̱bi̱ ra̱ aceite ma̱hotho ga̱ yʉni̱. 39 Nu̱na̱ ra̱ fariseo xi zixra̱ ts'i̱hmɛ̱ ra̱ Jesús, mi̱ nu̱ te øtra̱ xisu, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi bɛ̱ni̱, bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱'mø ngue nma̱jua̱ni̱ rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, di pa̱di̱ te rá̱ m'mäi na̱ ra̱ xisu cuar'mø, ngue ra̱ 'yots'om'mäi”. 40 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ fariseo:

―Ague Simu̱, jap'ʉ n'na ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'i ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ɛ̱nna̱ fariseo p'ʉya:

―Da̱mi̱ xiqui grá̱ xännba̱te.

41 Bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Yoho yø n'yohʉ di tu̱pra̱ mɛ̱nyu̱'a̱ to di hmi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱. Nu̱'a̱ n'na ra̱ ndu̱pa̱te p'ʉya, nu̱'a̱ hangu̱ pøxa̱ cʉt'a ciento ma̱ pa ra̱ nzäbi, gue'a̱ ndu̱pa̱te'a̱. Ma̱n'na nc'ɛ̱i̱ p'ʉya, nu̱'a̱ hangu̱ pøxa̱ yote ma̱'dɛt'a ma̱ pa ra̱ nzäbi, gue'a̱ ndu̱pa̱te'a̱. 42 Pɛ nu̱'ʉ mi̱ ndu̱pa̱te, ya hi̱mbi̱ zä bi gu̱tyø güɛnda. Nu̱'a̱ bi hmi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ p'ʉya, bi pu̱nnbi̱ gä yoho. Da̱mi̱ xicya, ¿ndana̱ gue'a̱ ya yø ndu̱pa̱te ngue ta̱te di ja ma̱mma̱di̱ rá̱ hmu̱?

43 Bi 'yɛ̱nna̱ Simu̱ p'ʉya:

―Nu̱p'ʉ nná̱ bɛ̱ngä, ma̱n'natho ta̱te di ja ma̱mma̱di̱'a̱ xa̱ngu̱ mi̱ ndu̱pa̱te, 'nɛ̱ bi pu̱nnbi̱.

Bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Nu̱'a̱ gá̱ ma̱nya, gue'a̱ ya.

44 Bi hyɛ̱tra̱ xisu na̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbra̱ Simu̱:

―Guí̱ nnu̱ na̱ ra̱ xisu 'bʉcua ya. Dá̱ cʉt'ä ua ja ni̱ ngu̱, pɛ hi̱ngá̱ 'dacra̱ dehe xca̱ nxʉgua. Pɛ nu̱na̱ ra̱ xisu 'bʉcua, bi̱ merca̱ ma̱ gua conyø guidä, 'nɛ̱ bi du̱qui̱ conyø xta̱. 45 Nu̱'i̱, hi̱nxcá̱ zɛnguagui̱ conn'na ra̱ beso, pɛ nu̱ná̱, mɛ̱nte ra̱ ora xtá̱ cʉt'ä ua ja ni̱ ngu̱ ya, hi̱ngui̱ säya tha̱nnegui ma̱ gua. 46 Nu̱'i̱, hi̱nxcá̱ cosca̱ ra̱ aceite ma̱ ya̱. Pɛ nu̱ná̱, ma̱hotho ga̱ yʉnna̱ aceite bi gosca̱gui̱ ma̱ gua. 47 Guehna̱ dí xi'i na̱ya, ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ ma̱qui̱, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ngue xa̱ngu̱ rá̱ ts'oqui, pɛ di̱ mpu̱nnbi̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ts'ʉtho ma̱pu̱nnbi̱, ts'ʉtho di̱ nɛ̱qui̱ ngue di̱ ma̱'a̱ n'na.

48 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ xisu:

―Ya dá̱ pu̱n'na̱'i̱ ni̱ ts'oqui ya.

49 Nu̱'ʉ mi̱'da yø ja̱'i̱ xi ts'ofo 'dap'ʉ 'bʉhmʉ p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa p'ʉya, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Te'o ni̱ n'yohʉ na̱ ɛ̱na̱ ngue di pu̱nnba̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱?

50 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ xisu:

―Ya gá̱ nya̱nya ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Da̱ hyu̱ ni̱ mmʉi ya, ni̱ ma.

8

Ja ua yø thu̱hu̱ yø xisu bi̱ mäxra̱ Jesús.

1 M'mɛfa p'ʉya, xa̱ngu̱ yø hni̱ni̱ bi thohna̱ ra̱ Jesús ngue xihyø ja̱'i̱ ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱. Ní̱ n'youi'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi. 2 Xquet'a̱ n'yohʉ 'da yø xisu xi 'yøthe ngue mi̱ n'youi yø ts'onthi̱, da̱ gue'ʉ ma̱di hyɛ̱nni̱. N'yohʉ p'ʉ ra̱ Ma̱ya nu̱na̱ ja ma̱n'na rá̱ thu̱hu̱ ngue ra̱ Magdalena. Guehna̱ xi 'yøthe m'mɛt'o ngue mi̱ n'youi yoto yø ts'onthi̱. 3 N'youi p'ʉ ra̱ Juana nu̱na̱ rá̱ xisu ra̱ Chuza, guehna̱ di̱ ma̱nda gätho yø mɛfi p'ʉ ja rá̱ palacio ra̱ Herodes. 'Nɛ̱ ra̱ Susana n'youi p'ʉ. N'youi p'ʉ xa̱ngu̱ yø xisu ngue ja te pɛts'i, nu̱'mø te honna̱ Jesús, guehya fäxya.

Ra̱ Jesús i hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ momhmu̱dä.

4 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bá̱ ɛ̱p'ʉ ja yø hni̱ni̱ ngue nne da̱ 'yøde te mma̱nna̱ Jesús. Mi̱ mpɛti xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱, bi hyoni̱ te gui hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ xihyø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

5 ―N'na ra̱ n'yohʉ bi̱ ma da̱ ponna̱ trigo. Nu̱p'ʉ bi thogui ngue ponyø hmu̱dä, bi zop'ʉ ja ra̱ 'yu̱ 'da yø hmu̱dä. Bi̱ nɛ̱hyø ja̱'i̱ thop'ʉ ja ra̱ 'yu̱. Bi̱ map'ʉ yø ts'ints'ʉ ngue bi za yø hmu̱dä. 6 Mi̱'da yø hmu̱dä bi̱ moni̱, bi zop'ʉ hi̱ngui̱ pidi ra̱ häi ngue o ra̱ do. Bi 'yotra̱ hmu̱dä 'mø mi̱ bøts'e, ngue hi̱ngui̱ xa ra̱ häi. 7 Mi̱'da yø hmu̱dä bi zop'ʉ ja yø 'ui̱ni̱. Mi̱ nte yø 'ui̱ni̱ p'ʉya, bi ts'onyø hmu̱dä ngue bi hyøt'a̱mbo. 8 Mi̱'da yø hmu̱dä, bi zop'ʉ ja ra̱ hoga̱ häi, guehya ɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ nja ya. Nu̱'a̱ n'na mhmu̱dä bi bøn'a̱ n'na ciento yø hmu̱dä.

Nu̱'mø mi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, bi ts'ɛdi bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―A nu̱yá, di̱ nja ni̱ gu̱ ngue gui 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ hanja ngue honi̱ te gui hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ xihyø ja̱'i̱.

9 Nu̱'ʉ yø xädi bi 'yänni̱ te ga̱ mbønya yø hya̱ xi hyɛqui. 10 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ya yø hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ ha di̱ ma̱nda Oja̱ yø ja̱'i̱, i̱ nne Oja̱ ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ ya yø hya̱ ya. Pɛ nu̱ya mi̱'da yø ja̱'i̱, dá̱ thonna̱ hya̱ di̱ nhyɛjpi te dá̱ sifi, n'namhma̱ ngue nu̱ te da̱ nu̱, tengu̱tho 'mø ngue hi̱nte da̱ nu̱. Nu̱ya yø hya̱ da̱ 'yøde, tengu̱tho 'mø ngue hi̱n tema̱ hya̱ da̱ 'yøde.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ te ni̱ bønya yø hya̱ bi hyɛjpa̱ ra̱ momhmu̱dä.

11 Ma ga̱ xi'a̱hʉ te ga̱ mbønna̱ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱. Nu̱ ra̱ hmu̱dä bi 'boni̱, gue'a̱ rá̱ hya̱ Oja̱'a̱. 12 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue høntho bi 'yøhra̱ hya̱, guehya gui̱ nhyɛjpi ngue ra̱ nen'yu̱ p'ʉ bi zo ra̱ hmu̱dä ya. Høntho juadi bi 'yøhra̱ hya̱, bi map'ʉ ra̱ zithu̱, bi japi bi pu̱mbɛ̱ni̱ ra̱ hya̱ xi 'yøde. Hi̱ngui̱ nnepe ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱, ngue di̱ nya̱nyø te yø ja̱'i̱. 13 Mi̱'da yø ja̱'i̱, gui̱ nhyɛjpa̱ ra̱ häi hi̱ngui̱ pidi ngue mi̱ o ra̱ do p'ʉ bi zo yø hmu̱dä. Mi̱ zä mi̱ 'yøhra̱ hya̱ yø ja̱'i̱, ja̱njua̱ni̱ di johya ngue bi̱ nu̱ ma̱nho. Guehya yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ bɛnt'i xa̱nho ra̱ hya̱ ya. Bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ njammi̱ pa. Nu̱'mø bi ts'ʉi, 'bexi cohyø mmʉi. 14 Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, gui̱ nhyɛjpa̱bi̱ ra̱ häi ngue ja yø 'ui̱ni̱ p'ʉ bi zo yø hmu̱dä. Guehya yø ja̱'i̱ bi 'yøde hanja ra̱ hya̱ ya. Pɛ nu̱'a̱ te yø 'bɛfi i ja n'na pa ngu̱ n'na pa, høndyø 'bɛfi ni̱ ma yø mmʉi yø ja̱'i̱. Di ja ndu̱mmʉi honi̱ ha di̱ mmɛ̱mmɛti. Nu̱'a̱ te yø pähäsɛ, gue'a̱ nne da̱ 'yøt'a̱. Ya hi̱n tema̱ nhotho bi 'yørpa̱bi̱ na̱ ra̱ hya̱ bi 'yøde. 15 Pɛ mi̱'da yø ja̱'i̱, gui̱ nhyɛjpi ngue ra̱ hoga̱ häi p'ʉ bi zo yø hmu̱dä. Guehya yø ja̱'i̱ ngue yø mmʉi ga̱ 'yøhra̱ hya̱ ya, 'nɛ̱ ɛ̱t'a̱mmʉi ra̱ hya̱ øde. Hi̱ngui̱ hɛgui, guehya ha̱xra̱ 'yu̱ njua̱ntho ya.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ nyot'i.

16 Nu̱'mø to di sa̱ca̱ n'na ra̱ nyot'i, hi̱ngui̱ sä ngue da̱ go'mi̱, ogue da̱ hyøt'a̱ 'bit'ots'i. Sinoque da̱ hyøxma̱ya̱, n'namhma̱ ngue nu̱'ʉ cʉt'a̱mbo ra̱ ngu̱ da̱ hyɛ̱tra̱ nyot'i. 17 Njarbʉtho ya yø hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ hanja ya. Zi yohotho yø ja̱'i̱ ti̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱. Pɛ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue gätho yø ja̱'i̱ da̱ ba̱di̱ hanja ra̱ hya̱.

18 Ja̱na̱ngue da̱mi̱ 'yɛ̱t'a̱mmʉihʉ teni̱ bønya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ di̱ni̱ xa̱nho rá̱ mmʉi hanja ra̱ hya̱, da̱ mäx Oja̱ ngue ma̱n'na di ba̱hra̱ hya̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne da̱ 'yørpa̱bi̱ ma̱su̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, nu̱'a̱ zits'ʉ ra̱ hya̱ pa̱di̱, da̱ tha̱nnbi̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ndana̱ gue'a̱ da̱ bøni̱ ngue da̱ 'yøt'e tengu̱tho 'mø drá̱ mɛ̱ni̱.

19 Nu̱p'ʉ mi̱ 'bʉhra̱ Jesús, ja bi zømp'ʉ rá̱ mamá, 'nɛ̱hyø n'yohʉ. Pɛ hi̱ngui̱ sä da̱ guat'i ngue di̱ nya̱ui, porque ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ. 20 Hi̱ndi̱ 'bɛdi to bi xihra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ mamá 'nɛ̱hni̱ n'yohʉ 'bäcua thi. I̱ nzo'i ngue gui̱ nya̱ui 'na̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

21 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱ntho:

―Nu̱ya 'bʉcua øspa̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱, nu̱'a̱ ra̱ hya̱ øde gue'a̱ øt'a̱, guehya ɛ̱ntho ma̱ mamá ya, guehya ɛ̱ntho ma̱ n'yohʉ ya.

Ra̱ Jesús bi säyabi ra̱ nda̱hi̱ conyø fʉnthe.

22 N'na ra̱ pa ra̱ Jesús bi yʉrbʉ ja n'na ra̱ barco conyø xädi. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, ma ga̱ 'dasʉ ra̱ zabi gdá̱ mähä ma̱n'na nguadi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi̱ ma p'ʉya. 23 Mɛ̱nte ni̱ 'yop'ʉ ja ra̱ dehe ra̱ barco, bi̱ n'a̱hra̱ Jesús. Ɛ̱̱na̱ ha bi 'yɛ̱ta̱ n'na ra̱ ndønthi̱ bi̱ n'yo. Nu̱'ʉ yø fʉnthe nangui̱, so mbo ra̱ barco. Ya ja ngue da̱ thu̱nt'a̱ mbonthe ra̱ barco. 24 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús, bá̱ äp'ʉ bi a̱ha̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, ague grá̱ xännba̱te, ya ja ngue da̱ thu̱nt'a̱ mbonthe ra̱ barco. Ya ga̱ tu̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Mi̱ nangra̱ Jesús, bi hɛjpa̱bi̱ ra̱ nda̱hi̱ 'nɛ̱hyø fʉnthe. Ngu̱ i hɛjpi, 'bexpi̱ nsäya. M'mɛfa ya hi̱n tema̱ di 'ya̱ni̱. 25 Bi 'yɛ̱mbyø xädi p'ʉya:

―¿Hanja ngue hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ga̱ fäxa̱hʉ? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱'ʉ yø xädi di 'yøtho hanja'a̱ te bi̱ nu̱, 'nɛ̱ bi̱ nsu̱. Di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na p'ʉya:

―¿Te'o ni̱ n'yohʉ na̱ n'yø? Nu̱'mø bi zohra̱ nda̱hi̱ 'nɛ̱hra̱ dehe, i ɛ̱c'ɛ̱i̱ ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ n'youi yø ts'onthi̱.

26 Mi̱ zønna̱ barco p'ʉ ja ra̱ häi Gadara, ma̱n'na nguadi ra̱ zabi ha di̱ nhyandui ra̱ häi Galilea. 27 Mi̱ bømp'ʉ ja ra̱ barco ra̱ Jesús, bi guat'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ. Ya rá̱ ya'atho yø pa mi̱ n'youi yø ts'onthi̱ na̱ ra̱ n'yohʉ. Ni̱ xi̱ngra̱ u̱lu di he. Ni̱ xi̱ngui̱ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱, sinoque guep'ʉ ja ra̱ camposanto bí 'bʉi. 28 Ngu̱ i̱ nu̱ ra̱ Jesús, bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ ha 'bäi. Ra̱ ndøts'ɛdi i zofo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Jesús, rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱ nu̱na̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi. ¿Hanja ngue ga̱di̱ nthi̱nt'ua dí 'bʉi? Dí ä'i ra̱ ma̱te ngue 'yo ga̱di ʉngui̱.

29 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ n'yohʉ, porque ya xi xihra̱ ts'onthi̱ ra̱ Jesús ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ n'yohʉ n'youi. Xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ di ʉm'mø bi gʉ. Yø ja̱'i̱ p'ʉya tu̱rpa̱ yø 'yɛ 'nɛ̱hyø gua conyø cadena, pɛ di c'ʉqui. Ra̱ ts'onthi̱ p'ʉya di japra̱ n'yohʉ ngue 'dagui, ni̱ ma da̱po. 30 Ra̱ Jesús bi 'yänni̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Teni̱ hu̱'i̱?

Ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Nná̱ hu̱gä ngue yø mmu̱ndotho gähe ―bi 'yɛ̱na̱.

Bi̱ ma̱nna̱ tengu̱ na̱ porque xa̱ngu̱ yø ts'onthi̱ mi̱ n'youi ra̱ n'yohʉ. 31 Nu̱'ʉ yø ts'onthi̱ p'ʉya, bi xihra̱ Jesús ngue hi̱nda̱ 'yɛrbʉ ha ja ngue da̱ jot'i. 32 Ja mi̱ 'yorbʉtho n'na 'bʉi yø ts'ʉdi ma̱'yoni̱ p'ʉ ja ra̱ nguani̱ p'ʉya. Yø ts'onthi̱ p'ʉya, bi 'yädi ngue da̱ yʉrbʉ ja yø mmʉi yø ts'ʉdi. A nu̱na̱ ra̱ Jesús bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱. 33 Ja̱na̱ngue yø ts'onthi̱ bi hyɛp'ʉ ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi, bi yʉrbʉ ja yø mmʉi yø ts'ʉdi. Nu̱ya yø ts'ʉdi p'ʉya, bi gʉ ra̱ 'dihi, bi̱ nhyørbʉ ja ra̱ zabi. Gä ja bi ja̱rbʉ ra̱ dehe.

34 Nu̱'ʉ yø n'yohʉ mi̱ fähyø ts'ʉdi, mi̱ nu̱ te bi̱ nja. Bi gʉ ra̱ 'dihi bi̱ ma bá̱ ma̱mp'ʉ bí ja ra̱ hni̱ni̱. Da̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ 'da'a̱ n'nanni̱ ha 'bʉi, gä bá̱ xifi. 35 Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱'a̱ te bi̱ nja, ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bá̱ ɛ̱hɛ̱ da̱ nu̱. Mi̱ zønyø ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús, 'dap'ʉ 'bʉhmi̱'a̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱. Ya xi di̱ts'i̱. Ya hi̱nte di ja, ya he yø u̱lu. Pɛ bi zu̱ yø ja̱'i̱'a̱ te xi̱ nja. 36 Nu̱ya yø ja̱'i̱ xi̱ nu̱sɛ'a̱ te xi tho ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱, gä xihyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ ja søhø. 37 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ nja, ngu̱ya yø mmɛ̱ngu̱ Gadara, ngu̱ya yø ja̱'i̱ ndap'ʉ bi zä bi 'yɛ̱'a̱ ra̱ xɛqui'a̱, 'da ga̱ xityø ja̱'i̱ ra̱ Jesús ngue da̱ ma. Porque ɛ̱mmɛ̱i̱ su̱ yø ja̱'i̱ te bi 'yøt'e. Ja̱na̱ngue hømbi̱ yʉrbʉ ja ra̱ barco ra̱ Jesús ngue bi̱ mengui̱. 38 Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi yø ts'onthi̱ bi xifi ngue xta̱ mmɛ ra̱ Jesús. Pɛ ra̱ Jesús hi̱mbi̱ nepe, sinoque bi 'yɛ̱mbi̱:

39 ―Ma̱n'na xa̱nho ni̱ ma ni̱ ngu̱, n'namhma̱ gui xihyø ja̱'i̱'a̱ te gä bi 'yøt'a̱'i̱ Oja̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi̱ ma ra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi xifi gätho yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱'a̱ te xi 'yørpa̱bi̱ ra̱ Jesús.

Ra̱ Jairo bi zixra̱ Jesús ngue da̱ øthebi rá̱ t'i̱xu̱.

40 Mi̱ zøm ma̱n'na nguadi ra̱ zabi ra̱ Jesús. Mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ya ma̱mbi 'bʉp'ʉ, ra̱ ndi johya. Porque ya mi̱ ndø'ma̱te gätho yø ja̱'i̱. 41 Bi zø'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ 'bɛt'o ngue di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Jairo. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús. Bi 'yäpra̱ ma̱te ngue da̱ map'ʉ bí ja rá̱ ngu̱. 42 Porque ya ja ngue da̱ du̱ n'na rá̱ t'i̱xu̱ mi̱ si. Ya n'nɛ'ma̱ yonjɛya mi̱ 'bʉi, pɛ hønt'a̱ rá̱ 'dant'i̱xu̱ mi̱ si'a̱. Mi̱ ma ra̱ Jesús. Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi dɛnni̱ asta̱ di̱ ntørbʉ ja ra̱ 'yu̱.

43 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ni̱ dɛnna̱ Jesús, n'youi p'ʉ n'na ra̱ xisu ngue ya n'nɛ'ma̱ yonjɛya mi̱ hɛ̱mbra̱ m'mäcji. Nu̱na̱ ra̱ xisu ma̱di̱ hyɛ̱nni̱, xa̱ndøngu̱ rá̱ mɛ̱nyu̱ xi ʉni̱ ngue mi̱ honyø 'yøthe da̱ 'yøthe. Pɛ xi̱nga̱ n'na'ʉ yø 'yøthe xta̱ nzä da̱ 'yøthe. 44 Nu̱na̱ ra̱ xisu, bi̱ m'mɛfa p'ʉ ni̱ ma ra̱ Jesús, bi guarbʉ ja rá̱ xʉtha, bi därpa̱ rá̱ nya̱ni̱ rá̱ he. Ngu̱'i därpa̱ rá̱ he p'ʉya, 'bexpi̱ nsäya ra̱ ji mi̱ hɛ̱mbi̱. 45 Bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―¿Te'o bi därca̱gui̱ ma̱ he? ―bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱.

Gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya, i̱ mma̱ ngue hi̱njo'o. Pɛ ra̱ Bɛdu 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø n'yohʉ bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ xännba̱te, guí änni̱ to bi dät'a̱ ni̱ he. Conque guí̱ nnu̱ ngue di̱ ntøtyø ja̱'i̱, 'nɛ̱ tøn'na̱'i̱.

46 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱n'na̱. 'Bʉi to bi därca̱ ma̱ he. Porque da̱di̱ u̱nna̱ güɛnda ngue bi zä n'na nc'ɛ̱i̱ comma̱ ts'ɛdi.

47 Bi̱ nu̱ ra̱ xisu p'ʉya, ngue fa̱tho te bi 'yøt'e. Ni̱ hua̱qui̱ mmap'ʉ. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús. Yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉ bi xi'a̱ njua̱ni̱ te nnepe ngue bi dädi. 'Nɛ̱ bi xifi ngue 'bexpi zä ra̱ ji mi̱ hɛ̱mbi̱. 48 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague t'i̱xu̱, ya bi zä'i ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di zä'i comma̱ ts'ɛdigä. Da̱ hyu̱ ni̱ mmʉi ya, ni̱ ma ―bi 'yɛ̱mbi̱.

49 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, mɛ̱nte ya̱ui ra̱ xisu ma̱di̱ hyɛ̱nni̱, bi zø hma̱n'na nc'ɛ̱i̱ bá̱ nɛ̱xpʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Jairo. Bi 'yɛ̱mbra̱ Jairo:

―Ya bi du̱ ni̱ t'i̱xu̱ n'yø, 'yoni̱ mantho gui sixra̱ xännba̱te.

50 Pɛ ra̱ Jesús, mi̱ 'yø'a̱ te si ra̱ Jairo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo sä guí su̱'a̱ si'i ngue bi du̱ ni̱ t'i̱xu̱. Sinoque da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ngue da̱ zä ga̱ øthegä ni̱ t'i̱xu̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

51 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ ngu̱ p'ʉya, hi̱njondi̱ japi ngue 'da xti yʉt'ui mbo. Høndra̱ Bɛdu, ra̱ Jacobo, ra̱ Xuua, 'nɛ̱hrá̱ papá 'nɛ̱hrá̱ mamá ra̱ hmu̱te bi japi bi yʉt'a̱mbo. 52 Gä zonyø ja̱'i̱, i ya̱ du̱mmʉi yø ja̱'i̱ conná̱ ngue'a̱ bi du̱. Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo gui zomhmʉ. Nu̱na̱ ra̱ hmu̱te hi̱ngui̱ tu̱ na̱, i a̱tho na̱.

53 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ ya̱ui ra̱ Jesús i thentho, porque pa̱di̱ ngue ya xi du̱ ra̱ hmu̱te. 54 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi bɛnnba̱ rá̱ 'yɛ ra̱ du̱, nts'ɛdi bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ hmu̱te, da̱mi̱ nangui̱.

55 Nu̱na̱ ra̱ hmu̱te p'ʉya, ma̱hømbi̱ nja rá̱ te. Bi̱ nangui̱ 'bexque'a̱. Bi̱ ma̱nda ra̱ Jesús ngue di t'u̱nna̱ hmɛ̱ da̱ zi ra̱ hmu̱te. 56 Nu̱na̱ rá̱ papá 'nɛ̱hra̱ mamá ra̱ hmu̱te di 'yøtho te bi̱ nja. Pɛ ra̱ Jesús bi̱ ma̱nda ngue hi̱njonda̱ sifi te bi̱ nja.

9

Bi 'yɛt'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús, ngue da̱ xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱.

1 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, mi̱ pɛti gätho'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ya xi huanhni̱. Bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ngue da̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi da̱ 'yøthe gätho yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱, da̱ 'yøthe yø ja̱'i̱ hɛ̱mbi̱ 'dama̱ 'dan'yo ma̱n'ʉ. 2 Bi̱ mɛnhni̱ ngue da̱ xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱. 'Nɛ̱ da̱ 'yøthe yø därquɛ̱hi̱ p'ʉ di̱ ma. 3 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo te gui ha̱x'mø gá̱ mähä, ni̱ xi̱ngra̱ tøhø, ni̱ xi̱ngra̱ bolsa, ni̱ xi̱ngra̱ thu̱hmɛ̱, ni̱ xi̱ngra̱ mɛ̱nyu̱. 'Yo gui ca̱x ma̱n'na ni̱ pahni̱hʉ. 4 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ di̱ n'na'a̱hʉ ra̱ ts'äya, ja gui̱ n'oxhʉ p'ʉ, asta̱ gue'mø guá̱ ɛ̱hmʉ. 5 A nu̱p'ʉ hi̱ndi̱ n'na'a̱hʉ ra̱ ts'äya, gui pømhmʉ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. Pɛ da̱mi̱ hua̱mhra̱ fonthäi di̱ n'youi ni̱ mbonguahʉ, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue ya da̱ thɛp'ʉ ya yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ 'yøt'a̱hʉ ma̱su̱.

6 Bi̱ ma'ʉ bi t'ɛt'i, i̱ mpa p'ʉ ja yø hni̱ni̱. Bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, 'nɛ̱ bi 'yøthe yø därquɛ̱hi̱ p'ʉ ni̱ ma.

Ra̱ da̱st'abi Herodes hi̱ngui̱ nnu̱ ra̱ pa da̱ nu̱ ra̱ Jesús.

7 Mi̱ 'yøhra̱ da̱st'abi Herodes te mma̱nyø ja̱'i̱ ngue xa̱ngu̱ yø milagro øtra̱ Jesús. Di 'yøtho'a̱ te øde, porque ɛ̱n'i'da yø ja̱'i̱ ngue nu̱na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ ra̱ Xuua xi bɛ̱nna̱te p'ʉ bí̱ nt'ägui. 8 Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue ya 'yop'ʉ ra̱ Elías. Mi̱'da p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue 'bʉi toni̱ nyogui pønga̱hya̱ Oja̱ xpi bɛ̱nna̱te. 9 Pɛ ra̱ Herodes bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'a̱ ra̱ Xuua dá̱ ma̱ndagä bi t'øjpa̱bi̱ rá̱ ya̱'a̱, hi̱nga̱ gue'a̱ 'yop'ʉ'a̱. ¿Pɛ te'o ni̱ n'yohʉ na̱ dí øcä ngue xa̱ngu̱ yø cosa øt'e?

Ya hi̱ngui̱ nnu̱ ra̱ pa ra̱ Herodes ngue da̱ nu̱ ra̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi 'yøt'e ngue bi̱ nsi̱hmɛ̱ cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ.

10 Ma̱mbá̱ pengyø xädi ra̱ Jesús ngue bá̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ja yø hni̱ni̱, bi däpra̱ güɛnda te xi 'yøt'e. Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi zixyø xädi ngue bi̱ ma da̱po, jonna̱ hni̱ni̱ Betsaida. 11 Pɛ nu̱'mø mi̱ ba̱hyø ja̱'i̱ hapʉ bí 'bʉhra̱ Jesús, bi̱ map'ʉ bí 'bʉi. Di säyabi yø ja̱'i̱ sømp'ʉ 'bʉi. I xihyø ja̱'i̱ ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱. Xquet'a̱ bi 'yøthe yø därquɛ̱hi̱.

12 Nu̱'mø ya ni̱ ma di̱ nde p'ʉya, bi guat'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'yɛ̱hyø ja̱'i̱, n'namhma̱ da̱ hyoni̱ ha di̱ n'oxi, ja da̱ dämp'ʉ ra̱ hmɛ̱ da̱ zi. Porque nu̱ua dí 'bʉhmʉ, ra̱ da̱po ua.

13 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ hmɛ̱ da̱ zi yø ja̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Pɛ høndi cʉt'a yø thu̱hmɛ̱ dí ha̱gähe, 'nɛ̱ yoho yø hua̱. Rá̱ nzɛgui ga̱ mmäcähe 'mø, ga̱ ma tämhme ra̱ hmɛ̱ da̱ zi yø ja̱'i̱.

14 Yø ja̱'i̱ p'ʉya, comma̱ cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ. Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Da̱mi̱ xihmʉ yø ja̱'i̱ da̱ mi̱. Da̱ 'yøtyø zimundo ngue dyø yote ma̱'dɛt'a nja̱'i̱ p'ʉ da̱ mi̱.

15 Gue'a̱ bi 'yøt'a̱ p'ʉya. Bi̱ mi̱ gätho yø ja̱'i̱. 16 Ra̱ Jesús bi hya̱n'ʉ cʉt'a yø thu̱hmɛ̱ 'nɛ̱'ʉ yoho yø hua̱. Bi hyanma̱ hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. Bi xɛnyø thu̱hmɛ̱ p'ʉya, bi u̱nyø xädi ngue di 'darpa̱ yø ja̱'i̱ da̱ zi. Da̱ guehyø hua̱ bi 'dat'i. 17 Bi̱ nsi̱hmɛ̱ xa̱nho yø ja̱'i̱, gä bi̱ nni̱ya̱. M'mɛfa p'ʉya, bi̱ ma ma̱pɛti yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo canasta bi bongui̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Bɛdu ngue ra̱ Jesús, gue'a̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi'a̱.

18 N'na ndi̱ ya, bi̱ ma n'nanni̱ ra̱ Jesús ngue bá̱ mat'Oja̱, n'youi yø xädi. Bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te'ogä p'ʉ ga̱ mbɛ̱nyø ja̱'i̱ 'mø?

19 Mi̱ da̱hyø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Bʉ i'da yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue gue'e grá̱ Xuua gmi̱ øtra̱ nxixya̱. Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue gue'e grá̱ Elías. Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue gue'e n'na'ʉ yø nyogui pønga̱hya̱ Oja̱ xpi bɛ̱nna̱te.

20 Ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Xi'a̱hʉ p'ʉya, ¿te'ogä p'ʉ gni̱ bɛ̱mhmʉ ngue guecä?

Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'i̱, gue'e grá̱ Cristo ba̱ ɛ̱xa̱'i̱ Oja̱ ngue gui̱ nda̱st'abi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

21 Ra̱ Jesús ma̱hømbi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, 'yo to gui xifi te'ogä ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱ ngue da̱ tho, 'nɛ̱ bi̱ ma̱ ngue di bɛ̱nna̱te.

22 Bi xihyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱ 'yɛ̱mmɛ̱i̱ da̱ ma ma̱'ʉni̱. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ da̱ zʉi, da̱ guehyø hmu̱ yø mmäcja̱, 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, gä da̱ zʉi 'nɛ̱ da̱ hyo. Pɛ rá̱ hyu̱ pa p'ʉya di bɛ̱nna̱te ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi xihyø xädi ngue hi̱nja̱m'mø da̱ gohyø mmʉi'a̱ ga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱.

23 M'mɛfa p'ʉya, bi̱ 'yɛ̱mbi̱ gätho yø ja̱'i̱:

―Nu̱ to nne da̱ dɛnngui̱, hi̱ngui̱ sä ngue da̱ zänsɛ te da̱ n'yo. Hangu̱ ra̱ pa, hi̱nha di gohrá̱ mmʉi, ma̱da̱gue'a̱ da̱ thop'ʉ ja ra̱ pont'i̱. 24 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'uegue ngue su̱ da̱ tho, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ m'mɛhrá̱ te na̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ cohrá̱ mmʉi'a̱ ga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, ma̱da̱ tho conná̱ ngueque, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nya̱nná̱ te na̱. 25 Porque hi̱nte da̱ da̱hra̱ ja̱'i̱, ma̱da̱gue'a̱ da̱ 'yøt'e ngue rá̱ mmɛti gä ra̱ xi̱mhäi, 'nɛ̱ di̱ m'mɛhrá̱ te. 26 A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue pɛsrá̱ sä conná̱ ngueque, ogue i pɛsrá̱ sä conná̱ nguehra̱ hya̱ dí xännba̱te, xquet'a̱ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue nu̱gui̱ drá̱ N'yohʉ dá̱ ɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, xquet'a̱ ga̱ pɛs'ma̱ sä conná̱ ngue'ʉ to di jagbʉ. Guehna̱ ra̱ pa ga̱ ma pengui ngue ga̱ nda̱st'abi, conná̱ ts'ɛdi Oja̱ ga̱ ma n'yo'be yø ma̱ca̱ anxɛ Oja̱. 27 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue nu̱ya 'da 'bʉcua ya, hi̱nda̱ du̱, asta̱ gue'mø da̱ nu̱ ngue da̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi Oja̱ di̱ ma̱nda ua.

Bi̱ mpä'a̱ te gui̱ nɛ̱qui̱ ra̱ Jesús.

28 Ya rá̱ hya̱to ma̱ pa xi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi̱ map'ʉ bí ja n'na ra̱ nyu̱ni̱ ra̱ Jesús ngue bá̱ mat'Oja̱. Bi zixra̱ Bɛdu, ra̱ Jacobo, ra̱ Xuua. 29 Mɛ̱nte mmat'Oja̱ ra̱ Jesús, bi̱ mpä'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ rá̱ hmi̱. Rá̱ he p'ʉya, asta̱ di yoxni̱'a̱ ga̱ nt'axi. 30 Bi hnu̱ p'ʉya, ngue 'bäp'ʉ yoho yø n'yohʉ ya̱ui. Nu̱ya p'ʉya, guehna̱ ra̱ Moisés 'nɛ̱hra̱ Elías. 31 'Nɛ̱hya xquet'a̱ di yoxni̱ p'ʉ i̱ nɛ̱qui̱ ya. Nu̱p'ʉ ha bi̱ nya̱ui ra̱ Jesús, bi c'a̱'a̱ ra̱ nda̱te ja ngue da̱ni̱ nthop'ʉ Jerusalén. 32 Pɛ ra̱ Bɛdu co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø n'yohʉ, bi̱ n'a̱ha̱ ngue netha̱. Nu̱'mø mi̱ nnu̱hu̱, bi̱ nu̱ p'ʉya ngue di yoxni̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús, co 'nɛ̱'ʉ mi̱yoho yø n'yohʉ 'dap'ʉ 'bähmi̱ di yoxni̱. 33 Nu̱na̱ ra̱ Moisés 'nɛ̱hra̱ Elías, ya ja ngue da̱ zop'ʉ ra̱ Jesús. Pɛ ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ xännba̱te, ya xa̱nho ngue dí 'bʉhmʉ ua. Ma ga̱ hocähe hyu̱ yø t'ʉnni̱gu̱, n'na'i, n'na ra̱ Moisés, n'na ra̱ Elías ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Pɛ ra̱ Bɛdu hi̱ngui̱ pa̱di̱ te mma̱. 34 Mɛ̱nte bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, bi̱ nja n'na ra̱ gu̱i̱ ngue bi go'mi̱. Ɛ̱̱mmɛ̱i̱ bi̱ nsu̱ 'mø mi̱ go'mra̱ gu̱i̱. 35 Bi 'yø p'ʉya ngue bá̱ nya̱ Oja̱ p'ʉ ja ra̱ gu̱i̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ 'bʉcua ya, guehna̱ ma̱ Ts'ʉnt'ʉ da̱di̱ ma̱di̱. Nu̱ya yø hya̱ da̱ ma̱nna̱ ya, da̱mi̱ 'yɛ̱t'a̱mmʉihʉ ―bi 'yɛ̱na̱.

36 Mi̱ juadi bá̱ nya̱'a̱ ya̱ p'ʉya, bi̱ nu̱ ngue 'bäsɛ p'ʉ ra̱ Jesús. Pɛ hi̱njombi̱ xi'a̱ te bi̱ nu̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na nc'ɛ̱i̱ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱.

37 Mi̱ hyaxpʉya, bá̱ ɛ̱p'ʉ ja ra̱ nyu̱ni̱ ma̱mbi̱ 'bʉi. Pɛ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ ma di c'at'ui ra̱ Jesús. 38 Nu̱p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ p'ʉya, nts'ɛdi bá̱ nya̱ n'na nc'ɛ̱i̱, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ xännba̱te, da̱mi̱ nu̱rquits'ʉ ma̱ ts'ʉnt'ʉ 'bʉcua, porque hønna̱ dí si na̱. 39 Nu̱'mø bi gʉ ra̱ ts'onthi̱ n'youi, di japi ngue mafi. I hua̱qui̱ 'nɛ̱ sohyø fʉgui. Hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛgui, ɛ̱mmɛ̱i̱ di ʉni̱. 40 Ya xtá̱ xihni̱ xädi ngue xta̱ 'yøthe ts'ʉ, pɛ hi̱nxa̱ nzä xa̱ 'yøthe.

41 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Asta̱ nja̱m'mø da̱ zønna̱ pa gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ? ¿Ua guí ɛ̱na̱ ngue hangu̱ ra̱ pa ga̱ sɛt'a̱hʉ?

Bi t'ɛ̱mbrá̱ papá ra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉya:

―Bá̱ si ua ni̱ ts'ʉnt'ʉ ya.

42 Pɛ nu̱'mø ni̱ ma da̱ guatra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉ 'bähra̱ Jesús, asta̱ ra̱ hua̱qui̱ bi 'yɛn'a̱ häi ra̱ ts'onthi̱. Ra̱ Jesús bi xihra̱ ts'onthi̱ n'youi ra̱ ts'ʉnt'ʉ ngue bi hyɛp'ʉ. Mi̱ zä'a̱ te mi̱ hɛ̱mbra̱ ts'ʉnt'ʉ, bi̱ ndäprá̱ papá p'ʉya. 43 Gä di 'yødyø ja̱'i̱ te bi̱ nja. Bi ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ma̱ da̱tho ja rá̱ ts'ɛdi Oja̱.

Ma̱hømbi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue da̱ tho.

Mɛ̱nte di 'yøtho gätho yø ja̱'i̱'a̱ te bi 'yøtra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø xädi p'ʉya:

44 ―Da̱mi̱ 'yøhmʉ xa̱nho na̱ ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ ya. Ma̱mi̱ pu̱mbɛ̱ni̱hʉ ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ di̱ ndäpyø ts'oc'ɛ̱i̱.

45 Pɛ nu̱'ʉ yø xädi hi̱mbi̱ di̱nyø mmʉi na̱ ra̱ hya̱ xifi, porque tobe hi̱ngui̱ xojpa̱bi̱ Oja̱ yø mmʉi ngue da̱ ba̱'a̱ xifi. I su̱ yø xädi da̱ 'yänni̱ te ga̱ mbøn'a̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús.

Ra̱ Jesús bi xännba̱ yø xädi ndana̱ ma̱ da̱tho da̱ hnu̱ ma̱nsu̱.

46 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús di̱ nju̱n'ma̱hya̱ n'na ngu̱ n'na, porque n'na ngu̱ n'na nne ngue ma̱ da̱tho da̱ hnu̱ ma̱nsu̱. 47 Pɛ bi ba̱hra̱ Jesús te mbɛ̱mp'ʉ ja yø mmʉi yø xädi. Bi zonhna̱ n'na ra̱ ba̱si̱, bi 'bämbʉ ha 'bäi. 48 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di ja mma̱nsu̱ na̱ ra̱ ba̱si̱ 'bʉcua ya, ngu̱na̱ da̱ 'yøt'e porque pa̱hra̱ ja̱'i̱ ngue nu̱ te øt'e, gue'a̱ dí̱ nnu̱ ma̱nho ngue da̱ 'yøt'a̱, ɛ̱ntho go di ja mma̱nsu̱ gra̱ ja̱'i̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di ja ma̱nsu̱gui̱, ɛ̱ntho go di ja mma̱nsu̱'a̱ to bá̱ pɛnngui̱. Gätho'a̱hʉ ya, nu̱'a̱ da̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui ya, gue'a̱ ma̱ da̱'a̱ p'ʉya.

Ra̱ Jesús di hɛjpa̱ yø xädi nu̱ya sʉhyø ja̱'i̱ nnønnba̱bi̱ rá̱ thu̱hu̱ 'mø øthe yø ja̱'i̱.

49 Ra̱ Xuua bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, xtá̱ nu̱gähe n'na nc'ɛ̱i̱ ngue nnøn'na̱ ni̱ thu̱hu̱ ha ga̱ 'yøthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. Pɛ xtá̱ hɛjpa̱he, porque hi̱ndi̱ n'yohʉ p'ʉ nná̱ mähä.

50 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo ga̱di hɛjpa̱hʉ yø ja̱'i̱ nnønnga̱gui̱ ma̱ thu̱hu̱, porque nu̱ya hi̱ngui̱ sʉcjʉ, ma̱ n'yohʉ ya.

Ra̱ Jesús bi hɛjpa̱bi̱ ra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ Xuua te i̱ mma̱.

51 Ma̱n'na, ma̱n'na ni̱ guatra̱ pa ngue da̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ ra̱ Jesús. Bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi p'ʉya ngue di̱ ma Jerusalén. 52 Bi 'bɛt'o 'da yø amigo ngue xta̱ni̱ 'yähra̱ nt'ɛ̱di̱ ha da̱ni̱ nsäya. Mi̱ zømp'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱ jap'ʉ ja ra̱ häi Samaria, bi̱ ne ngue ja xta̱ni̱ 'yäp'ʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ xti̱ n'oxi. 53 Pɛ yø mmɛ̱ngu̱ Samaria hi̱mbi̱ nepe xti̱ n'oxi, porque pa̱di̱ ngue da̱ thotho di̱ ma Jerusalén. 54 Nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús, ra̱ Jacobo 'nɛ̱hra̱ Xuua, mi̱ nu̱ ngue ya hi̱mbi t'u̱nna̱ ts'äya. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿ua guí̱ nne ga̱ ähmʉ ngue da̱ tähyø sibi ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue di juadi, tengu̱tho bi 'yøtra̱ pønga̱hya̱ Elías?

55 Bi hyɛ̱t'ʉ ya̱ui ra̱ Jesús, bi hɛjpi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ui hi̱nguí̱ pa̱hmi̱ ngue hi̱ngui̱ ho na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mmi̱. 56 Porque ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, hi̱mbi̱ 'yɛ̱hɛ̱ ngue di juahyø ja̱'i̱, sinoque bí 'yɛ̱hɛ̱ ngue da̱ ya̱ni̱.

I̱ ma ma̱n'na ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya.

Hyu̱ nc'ɛ̱i̱ bi̱ nya̱ui ra̱ Jesús.

57 Mɛ̱nte ni̱ 'yop'ʉ ja ra̱ 'yu̱ p'ʉya, n'na ra̱ n'yohʉ bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ hmu̱, nu̱gä dí̱ nne ga̱ mmɛ hapʉ gdi̱ ma ―bi 'yɛ̱mbi̱.

58 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mp'a̱ ya̱ui:

―Nu̱ yø haho ja yø 'bido ngue säya. Yø ts'ints'ʉ ja yø 'bafi ngue säya. Pɛ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ hi̱n'yʉ rá̱ ngu̱ ha di̱ n'oxi.

59 Bi 'yɛ̱mba̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús:

―Ma ga̱ mmɛp'ʉ nná̱ magä ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Pɛ nu̱'a̱ ts'o p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague grá̱ hmu̱, da̱mi̱ 'dacra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue 'be da̱ du̱ ma̱ papá ga̱ ägui. Ya da̱ zä ga̱ mmɛ p'ʉya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

60 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mp'a̱ ya̱ui:

―Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱ntho ya xa̱ ndu̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱, gue'ʉ da̱ 'yähyø mmi̱ndu̱ui'ʉ. Pɛ nu̱'i̱, ma ga̱ mmɛhma̱, n'namhma̱ gui xihyø ja̱'i̱ ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱.

61 Ma̱hømbi 'yɛ̱n ma̱n'na nc'ɛ̱i̱ p'ʉya:

―Ague grá̱ hmu̱, nu̱gä dí̱ nne ga̱ mmɛ, pɛ da̱mi̱ 'dacra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue 'be ga̱ ma ɛ̱'ʉ bí 'bʉp'ʉ ja ma̱ ngu̱.

62 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ bi bɛntra̱ t'abi nda̱ni̱ ngue di̱ nua̱fani̱, 'nɛ̱ cohrá̱ mmʉi m'mɛfa, gue'a̱ ya hi̱ngrá̱ nzäui da̱ ma̱ ha di̱ njap'ʉ di̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ yø ja̱'i̱'a̱.

10

Ra̱ Jesús bi̱ mɛnhni̱ hya̱te ma̱'dɛt'a nja̱'i̱ da̱ ma̱nna̱ hya̱.

1 M'mɛfa p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Hmu̱, bi huanhni̱ hya̱te ma̱'dɛt'a nja̱'i̱, bi̱ mɛnhni̱ di̱ m'mɛt'o p'ʉ di̱ ma. Yø yonc'ɛ̱i̱ p'ʉ da̱ ma n'na ngu̱ n'na, i̱ map'ʉ ja yø hni̱ni̱ ja ngue da̱ni̱ nthohra̱ Jesús. 2 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue ra̱ 'bɛfi xa̱ngu̱ i ja, pɛ yø mɛfi zi yohotho 'bʉi. Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ 'yäphʉ na̱ Oja̱ rá̱ mmɛti ra̱ 'bɛfi, ngue da̱ mɛnhyø mɛfi p'ʉ ja rá̱ 'bɛfi. 3 Nu̱ya gui̱ mmähä ya. Pɛ da̱mi̱ mfähmʉ, porque gui cʉthʉ p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue yø ndu̱c'ɛ̱i̱, tengu̱tho yø dɛ'yo 'mø 'yop'ʉ ha 'bʉhyø zate, gui̱ njathʉ p'ʉya. 4 'Yo tema̱ bolsa gui ca̱xʉ, 'yo tema̱ njʉmɛ̱nyu̱ gui ca̱xʉ. 'Yo gui cʉx hmi̱'da ni̱ thi̱xfani̱hʉ. 'Yo to di ot'a̱hʉ 'mø gá̱ nzɛnguahʉ p'ʉ ja ra̱ 'yu̱. 5 Nu̱'mø gá̱ sømp'ʉ ja n'na ra̱ ngu̱, gui zɛnguate 'mø gá̱ cʉthʉ mbo. Gui 'yɛ̱na̱: “Oja̱ di ja̱pra̱ ngu̱ ja ua ya”. 6 Nu̱'mø 'bʉp'ʉ yø ja̱'i̱ ngue nneprá̱ nja̱pi̱ Oja̱, nu̱'a̱ ra̱ nzɛngua ga̱di̱ u̱ni̱ ngue Oja̱ di ja̱pyø ja̱'i̱, da̱ gohmi̱ ra̱ nzɛngua. Pɛ nu̱'mø hi̱ngui̱ nne yø ja̱'i̱, ya hi̱n'na̱ 'mø. 7 Da̱mi̱ nsäya p'ʉ ja ra̱ ngu̱ gui sømhmʉ. Da̱mi̱ sihʉ'a̱ te si yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ. Porque ni̱ 'yu̱p'ʉ ngue di t'u̱nná̱ nzäbi ra̱ mɛfi. 'Yo høntho gui pøn'a̱ n'na ra̱ ngu̱, gni̱ mpa ma̱n'na ra̱ ngu̱. Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. 8 Nu̱'mø bi̱ n'na'a̱hʉ ra̱ ts'äya p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ gui sømhmʉ, da̱mi̱ si'a̱ te di̱ n'na'a̱hʉ. 9 Gui 'yøthehʉ yø därquɛ̱hi̱ di 'bʉp'ʉ. Gui 'yɛ̱mhmʉ: “Nu̱yá, ya guep'ʉ gui pa̱hmʉ ha gdi sohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱ ya”. 10 Pɛ nu̱'mø hi̱mbi̱ n'na'a̱hʉ ra̱ ts'äya p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ gui sømhmʉ, gui 'yɛ̱m'mø ga̱ thohmʉ p'ʉ ja yø caye: 11 “Dá̱ hua̱mbʉ ja ra̱ hni̱ni̱ yø fonthäi bá̱ n'youi ma̱ mbonguahe. Gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue ya dá̱ thɛc'a̱hʉ p'ʉ. Pɛ da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue ya mi̱ ja ngue xta̱ si'a̱hʉ ha gdi sohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱”, gui 'yɛ̱mphʉ yø ja̱'i̱. 12 Dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ tha̱xra̱ güɛnda, ma̱n'na xa̱n'ʉ ra̱ castigo da̱ thohya yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ u̱nna̱ ts'äya, ngue'a̱ ra̱ castigo da̱ tho'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sodoma.

Xa̱ndøngu̱ ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne di 'bätyø mmʉi.

13 Hague ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Corazín. Hague ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Betsaida. Porque hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ 'mø mi̱ nu̱ yø milagro dá̱ ørbʉ 'bʉi. A nu̱'mø xta̱ nnu̱ yø milagro yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ nyogui hni̱ni̱ Tiro, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sidón, n'nahma̱ntho xta̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ma̱ni̱ n'yo yø ja̱'i̱. Xti̱ n'yʉxyø 'bospi, 'nɛ̱ xta̱ hye yø he yø ja̱'i̱ nu̱'a̱ xti̱ nɛ̱qui̱ ngue 'bʉ ndu̱mmʉi. 14 Pɛ nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ tha̱xra̱ güɛnda, ma̱n'na xa̱ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ fɛsta̱ ra̱ hya̱ ya, ngue'a̱ ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tiro 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sidón. 15 A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum, rá̱ nzɛgui ɛ̱na̱ ngue da̱ t'ɛ̱spa̱bi̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, 'nɛ̱cua ja ra̱ häi da̱ t'ɛ̱spi̱. Pɛ gue di̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱du̱.

16 Bi 'yɛ̱mbyø xädi ra̱ Jesús:

―Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ ne da̱ 'yøhra̱ hya̱ gui xihmʉ, tengu̱tho 'mø go da̱ 'yørca̱sɛ ma̱ hya̱gä'ʉ. Nu̱ te'o hi̱nda̱ nu̱ ma̱nho'a̱hʉ, tengu̱tho 'mø ngue go hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho gra̱ ja̱'i̱. Nu̱'a̱ to hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nhogui, tengu̱tho 'mø ngue go hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho'a̱ to bá̱ pɛngui̱.

Ya bá̱ penc'ʉ hya̱te ma̱'dɛt'a bi 'bɛnhni̱.

17 Ma̱mbá̱ penc'ʉ hya̱te ma̱'dɛt'a nja̱'i̱ bi 'bɛnhni̱, ɛ̱mmɛ̱i̱ di johya. I ɛ̱na̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, nu̱'mø dá̱ nøngähe ni̱ thu̱hu̱, asta̱ 'nɛ̱hyø ts'onthi̱ n'youi yø ja̱'i̱ hɛp'ʉ.

18 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Gue'a̱ guí̱ mma̱mmi̱. Dá̱ nu̱gä ra̱ Satanás ngue gá̱ ta̱phʉ, bi̱ ma häi tengu̱tho ra̱ huɛi 'mø ni̱ ga̱i̱. 19 Nu̱gä dá̱ 'da'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ngue ma̱da̱gue'a̱ gui̱ nnɛ̱shʉ yø c'ɛ̱ya̱ 'nɛ̱ gui nnɛ̱shʉ yø ixtehe, pɛ hi̱nte da̱ ja'a̱hʉ. 'Nɛ̱ gui ta̱phʉ gätho rá̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ zithu̱ ma̱ nsʉihʉ. 20 Pɛ 'yo ga̱di johyahʉ ngue høntho gui̱ nnønnga̱hʉ ma̱ thu̱hu̱gä, 'bexi hɛp'ʉ yø ts'onthi̱ n'youi yø ja̱'i̱. Sinoque nu̱'a̱ gdi johyahʉ, ngue bi̱ nt'ot'i ni̱ thu̱hu̱hʉ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱.

Di johya ra̱ Jesús.

21 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, ra̱ Espíritu Santo bi japi ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ di johya ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱ Papá'i, da̱di ja ma̱mma̱di̱'i̱ grá̱ Hmu̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, grá̱ Hmu̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Porque yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue yø ba̱mhya̱, i ɛ̱na̱ ngue ti̱ni̱ xa̱nho yø mmʉi hanja ra̱ hya̱, pɛ gá̱ 'ya̱jpa̱bi̱ ya yø hya̱ ya. Gá̱ japi ngue go bi ba̱hya yø ja̱'i̱ ngue yø 'yøde tengu̱tho yø ba̱si̱ ngue yø 'yøde. Ngu̱na̱ gá̱ 'yøt'e ma̱ Papá'i, porque gue'a̱ guá̱ sänni̱ ngue di̱ nja'a̱.

22 Ma̱ Papágä bi däqui gätho yø cosa ngue ga̱ ma̱nda. Hi̱njongui̱ pøni̱ ngue da̱di̱ mpa̱hmi̱ xa̱nho'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, sinoque hønsɛ'a̱ rá̱ Papá di̱ mpa̱hmi̱. Hi̱njongui̱ pøni̱ ngue da̱di̱ mpa̱hmi̱'a̱ ra̱ Papá, sinoque hønsɛ'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ di̱ mpa̱hmi̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ neprá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ ngue da̱ ba̱di̱ te'o na̱ ra̱ Papá, ya da̱ zä da̱ ba̱di̱.

23 Bi hyɛ̱tyø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱msɛbi:

―Bi toca'a̱hʉ ra̱ mmɛ̱nthi̱ ngue gá̱ nu̱sɛ conni̱ dähʉ'a̱ te guí̱ nnu̱hʉ ya. 24 Porque dí xi'a̱hʉ ngue yø pa xa̱ thogui, xa̱ngu̱ yø pønga̱hya̱ Oja̱ xa̱ m'mʉi, 'nɛ̱hyø da̱st'abi xa̱ m'mʉi, bi ne xta̱ nnu̱'a̱ te guí̱ nnu̱hʉ ya, pɛ hi̱mbi zä bi̱ nu̱. Bi̱ ne xta̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ guí øhmʉ ya, pɛ hi̱mbi zä bi 'yøde.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús te bi 'yøtra̱ mmɛ̱ngu̱ Samaria.

25 Nu̱'a̱ n'na ra̱ xännba̱te ngue ra̱ ley p'ʉya, bi guat'i ngue thämma̱hya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, ¿te 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øt'e para ngue ga̱ ti̱nna̱ te para za̱ntho?

26 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Teni̱ 'bɛ'a̱ nt'ot'i p'ʉ ja rá̱ ley Oja̱? ¿Tema̱ hya̱ guí ti̱m'mø ga̱di xädi?

27 Nu̱'a̱ ra̱ xännba̱te ngue ra̱ ley p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, guehna̱ ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue ma̱thoguitho gui̱ ma̱hmʉ Oja̱ co gätho ni̱ mmʉihʉ. Ha̱ngu̱ ra̱ pa hønt'a̱ gui̱ mbɛ̱mhmʉ'a̱. 'Nɛ̱ da̱mi̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui tengu̱tho gni̱ ne ngue di̱ ma ma̱ma̱di̱'i̱”, i ɛ̱nna̱ hya̱.

28 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xa̱nho te guí̱ mma̱. Da̱mi̱ 'yøt'e tengu̱tho ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya n'namhma̱ ngue gui ti̱nna̱ te para za̱ntho.

29 Pɛ nu̱na̱ ra̱ xännba̱te ngue ra̱ ley, i ɛ̱na̱ ngue ya gue'a̱ te øt'e ngue hi̱nga̱ gätho yø ja̱'i̱ 'da gui̱ ma̱tho. Ja̱na̱ngue bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Pɛ, ¿ndana̱ gue'a̱ ma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱'be p'ʉya?

30 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―N'na ra̱ n'yohʉ bá̱ hya̱ ra̱ 'yu̱ xpi 'yɛ̱'a̱ Jerusalén, ni̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jericó. Bi̱ nthɛui yø bɛ̱, bi hya̱nnba̱bi̱'a̱ te mi̱ ha̱, asta̱ bi̱ møjpe. Bi ʉni̱, bi zop'ʉ p'ʉya. Ya sä ra̱ nda̱te 'mø mi̱ zop'ʉ. 31 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi thop'ʉ ja ra̱ 'yu̱ n'na ra̱ mmäcja̱. Bi̱ nu̱ ngue 'bɛmp'ʉ ra̱ n'yohʉ sä ra̱ n'ʉ. Bi̱ mäqui, i gäta̱ n'na nguadi, bi thogui. 32 Xquet'a̱ bi thop'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ ja rá̱ 'bɛfi p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Nu̱'mø mi̱ nu̱'a̱ sä ra̱ n'ʉ, bi̱ mäqui, bi thogui. 33 Pɛ nu̱na̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Samaria, bi thop'ʉ ja ra̱ 'yu̱. Mi̱ nu̱ ngue 'bɛmp'ʉ na̱ xi̱ ma ma̱'ʉni̱, bi huɛ̱qui̱. 34 Bi guarbʉ bɛnna̱ n'yohʉ p'ʉya, bi gospa̱bi̱ ra̱ aceite, 'nɛ̱hra̱ vino bi gospa̱ p'ʉ xi ts'ɛrpi. Bi du̱rpa̱bi̱ rá̱ ts'ɛt'i. Bi 'yɛ̱xpʉ ja rá̱ fani̱ p'ʉya, bi zits'i ngue da̱ hyonnbi̱ ha di̱ nsäya. Bi̱ mädi. 35 Mi̱ hyaxpʉya, nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Samaria 'mø ya ja ngue da̱ ma, bi hya̱'i yoho yø mɛ̱nyu̱ nu̱ya di̱ nthɛui n'na pa ra̱ nzäbi n'na mmɛ̱nyu̱. Bi u̱nna̱ mmɛ̱nni̱gu̱, bi 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ färquits'ʉ na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua. Nu̱'mø hi̱ndi̱ gua'i na̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ja ua, ma̱n'na xa̱ngu̱ gui ʉni̱, ga̱ ju̱t'a̱'i̱ 'mø dá̱ pengui̱ te gui ʉni̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 36 Xiya, ¿ndana̱ gue'a̱ ya hyu̱ nc'ɛ̱i̱ di̱ nɛ̱qui̱ ngue rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui na̱ ra̱ n'yohʉ bi ʉnyø bɛ̱ ya?

37 Nu̱'a̱ ra̱ xännba̱te ngue ra̱ ley p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'a̱ bi huɛ̱qui̱, gue'a̱ rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui'a̱.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ ma ya, da̱mi̱ 'yøt'e tengu̱tho na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya.

Ya 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Marta ra̱ Jesús.

38 Bi thop'ʉ ma̱ni̱ ma ra̱ Jesús, bi zømp'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱. Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ bi zøni̱, 'bʉp'ʉ n'na ra̱ xisu ni̱ hu̱ ngue ra̱ Marta. Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ na̱, bi säyabi ra̱ Jesús. 39 Nu̱na̱ ra̱ Marta, 'bʉ'a̱ n'na rá̱ ju̱huɛ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Ma̱ya. Nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya bi̱ mi̱p'ʉ ni̱ hyandra̱ Jesús ngue øxra̱ hya̱ xihyø ja̱'i̱. 40 Pɛ ra̱ Marta hu̱mbi̱ di̱ mpɛtho. Bi guarbʉ hu̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿ua xa̱nho te ør'ma̱ ju̱huɛ ngue hi̱ndi̱ zɛqui? Da̱mi̱ xifi ngue da̱ mäxqui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

41 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbra̱ Marta:

―Ague Marta, ague Marta, hi̱nguí̱ pa̱di̱ te gui 'yøt'e. Ja̱njua̱ni̱ gui ho ni̱ mmʉi'a̱ te gä ja ngue gui 'yøt'e. 42 Pɛ hønda̱ n'na ra̱ hya̱ ja ngue ma̱ da̱tho di̱ mporta. Nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya xa̱ huanhna̱ hya̱ nu̱'a̱ ma̱ da̱tho di̱ mporta 'nɛ̱ hi̱njonda̱ hya̱nnbi̱.

11

Bi xännba̱bi̱ ha di̱ mat'Oja̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús.

1 Ma̱n'na ra̱ ora p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús mi̱ mmat'Oja̱ p'ʉ ja n'na ra̱ xɛqui. Mi̱ juadi bi̱ mat'Oja̱ p'ʉya, nu̱'a̱ n'na'ʉ yø xädi bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, da̱mi̱ xännga̱he ra̱ mhmat'Oja̱, tengu̱tho ra̱ Xuua bi xännbi̱ da̱ mat'Oja̱ yø xädi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

2 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø guí̱ mmat'Oja̱hʉ, gui 'yɛ̱mhmʉ: “Ma̱ Papá'a̱he guí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱mi̱ 'yøt'e ngue da̱ hnu̱ ma̱nsu̱'i̱. Bá̱ ɛ̱hɛ̱ gui̱ ma̱nda ua. Di̱ nja'a̱ te ni̱ pähä ua ja ra̱ xi̱mhäi tengu̱tho bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. 3 Da̱mi̱ 'dacje ra̱ hmɛ̱ n'na pa ngu̱ n'na pa. 4 'Nɛ̱ da̱mi̱ pu̱nnga̱ ma̱ ts'oquihe, tengu̱tho gähe xquet'a̱ da̱di pu̱nnba̱he to hi̱ngui̱ ho te ørca̱he. Da̱mi̱ fäxca̱he ngue hi̱nga̱ øt'ähe ra̱ nts'o. Da̱mi̱ ya̱nje ngue ra̱ nts'o”.

5 Ra̱ Jesús bi sigue bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'mø ngue n'na ra̱ n'yohʉ ga̱di̱ n'amigo n'na'a̱hʉ ya. Nu̱'mø ma̱de ra̱ xu̱i̱ p'ʉya, da̱ zømp'ʉ ja rá̱ ngu̱ rá̱ amigo, da̱ 'yɛ̱mbi̱: “Ague ma̱ amigo'i, da̱mi̱ hmi̱qui hyu̱ yø thu̱hmɛ̱. 6 Porque n'na ma̱ amigo bi zøp'ʉ ja ma̱ ngu̱, jap'ʉ xpi 'yɛ̱hɛ̱. Pɛ hi̱n'yʉ te ga̱ u̱nni̱”. 7 Nu̱'a̱ ts'o p'ʉya, da̱ 'yɛ̱ntho 'mø bá̱ tha̱'a̱ mbo rá̱ ngu̱: “'Yo ga̱di xu̱na̱nyagui. Ya n'nøt'e ma̱ goxthi. Ma̱ ba̱si̱ ya xa̱ 'yoi. Ya hi̱nda̱ zä ga̱ nnangui̱ ga̱ 'da'i'a̱ guí ädi”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. 8 Ma̱da̱gue'a̱ ngue rá̱ amigo, pɛ hi̱ngui̱ nne da̱ nangui̱ ngue di u̱nni̱ te honi̱. Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue da̱ nanghma̱, di u̱nni̱ te gä honi̱, n'namhma̱ ngue ya hi̱nni̱ mantho di xu̱na̱nya. 9 Ja̱na̱ngue nu̱gä dí xi'a̱hʉ, nu̱na̱ Oja̱ di 'da'i te guí homhmʉ. Da̱mi̱ 'yäpi te guí̱ nnehʉ. Nu̱ te gui honi̱, gui ti̱ni̱. Nu̱'mø gá̱ jätra̱ goxthi ngue gui̱ nzohmʉ Oja̱, da̱ xoc'a̱hʉ. 10 Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ädi te nne, ma̱ t'u̱nni̱. Nu̱'a̱ honi̱, i ti̱ni̱. Nu̱'a̱ di jätra̱ goxthi, i sojpi.

11 Conque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ 'bʉhrá̱ ba̱si̱, nu̱'mø bi 'yäpra̱ thu̱hmɛ̱, hi̱ngui̱ sä rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue ra̱ do di u̱nná̱ ba̱si̱. Ogue ra̱ hua̱ da̱ 'yäprá̱ ba̱si̱, hi̱ngra̱ c'ɛ̱ya̱ di u̱nni̱. 12 Ogue ra̱ do'ni̱ da̱ 'yäprá̱ ba̱si̱, hi̱ngra̱ ixtehe di u̱nni̱. 13 A nu̱yá, i ja ni̱ ts'oquihʉ, pɛ guí pa̱di̱ gui u̱nna̱ cosa xa̱nho ni̱ ba̱si̱hʉ. Nu̱'a̱ ni̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya, ma̱n'natho'a̱, nu̱'mø te'o da̱ 'yäpra̱ Espíritu Santo, da̱ pɛnnba̱bi̱.

Yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ zithu̱ fäts'i te øtra̱ Jesús.

14 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ ma̱di gonebi ra̱ ts'onthi̱ mi̱ n'youi. Nu̱'mø mi̱ hyɛp'ʉ ra̱ ts'onthi̱ mi̱ n'youi ra̱ n'yohʉ, bi̱ nya̱ p'ʉya. Yø ja̱'i̱ p'ʉya di 'yøtho. 15 Pɛ ɛ̱n'i'da yø ja̱'i̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱, pɛ gue gue'a̱ ra̱ zithu̱ rá̱ hmu̱ yø ts'onthi̱ fäts'i ngue jap'ʉ.

16 Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi xifi ngue nu̱nʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ xta̱bá̱ 'yøtyø hmɛ̱ya hi̱njongui̱ sä da̱ 'yøt'e, para ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ di u̱nna̱ ts'ɛdi. 17 Pɛ ra̱ Jesús gä pa̱tho te mbɛ̱nyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xip'ʉ di̱ ma̱nda n'na ra̱ da̱st'abi, nu̱'mø di̱ ndu̱nhyø ja̱'i̱, hi̱nja̱m'mø da̱ zä da̱ zɛhyø hya̱. Xip'ʉ ja n'na ra̱ ngu̱ ya, nu̱'mø di̱ nsʉsɛ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ, da̱ 'yɛ̱hra̱ pa di̱ n'uɛ̱ni̱. 18 Njarbʉtho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. Xi'mø ngue di hɛjpa̱sɛ yø mɛfi ra̱ zithu̱, ya rá̱ 'bɛfisɛ di ts'oni̱. Dí̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue guí ɛ̱njʉ ngue ra̱ zithu̱ fäxca̱'mø dí øthegä yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. 19 A nu̱'mø ngue ngu̱'a̱, xi ni̱ mmi̱judíohʉ tɛnna̱ hya̱ guí xännba̱tehʉ, ¿ua ra̱ zithu̱ fäx'mø øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱? Nu̱yá, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue guí ya̱ xädähʉ, hi̱nguí̱ pa̱di̱ te guí̱ mma̱mhmʉ. 20 Pɛ xi'mø ngue di 'dacra̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue ga̱ øthegä yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya, ngue ya di̱ ma̱nda ua Oja̱.

21 Hi̱ngra̱ zithu̱ øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. Xi'mø ngue n'na ra̱ n'yohʉ xa̱nzaqui, cʉ yø juai gui̱ mfäp'ʉ ja rá̱ ngu̱, hi̱nte da̱ ja'a̱ te fädi. 22 Pɛ nu̱'mø bá̱ ɛ̱p'ʉ ma̱n'na ra̱ n'yohʉ ngue ma̱n'na xta̱ nzaqui, da̱ da̱pi̱, da̱ gʉnnba̱bi̱ yø juai gui̱ mfädi. Ya rá̱ mmɛti'a̱ te da̱ hya̱nnbi̱. Di̱ njadä p'ʉya, ta̱te xa̱ nzaquigui ngue ra̱ zithu̱, ja̱na̱ngue sä dí øthe yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱.

23 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne ngue ma̱ n'yo'be, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ rá̱ n'youi ma̱ nsʉi'be na̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ fäxqui ngue ga̱ ør'be ra̱ 'bɛfi, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di ts'onga̱tho ma̱ 'bɛfi na̱.

Ra̱ ts'onthi̱ bá̱ pengbʉ ja rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱.

24 Nu'mø bi hyɛp'ʉ ra̱ ts'onthi̱ n'youi ra̱ ja̱'i̱, nu̱p'ʉ ja ra̱ xɛqui ma̱thoguitho xa̱ 'yot'i, ja bí 'yop'ʉ ra̱ ts'onthi̱, honi̱ ha di̱ nsäya. Pɛ nu̱'mø hi̱mbi̱ di̱ni̱ ha di̱ nsäya, di̱ n'yomfɛ̱ni̱ p'ʉya, i ɛ̱na̱: “Ga̱ pengä p'ʉ ja ma̱ ngu̱ dá̱ pøni̱”, i ɛ̱na̱. 25 Nu̱'mø bá̱ pengbʉya, da̱ di̱nnba̱bi̱ rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱njongui̱ 'bʉp'ʉ, tengu̱tho n'na ra̱ ngu̱ ngue ma̱hoqui xa̱nho, i̱ njoqui. 26 Da̱ mengbʉya, da̱ si mi̱ yoto yø ts'onthi̱ ma̱n'na xa̱nts'o ngue'a̱ ra̱ ts'onthi̱ rá̱ mʉdi. Gä da̱ yʉrbʉ ja rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue di̱ m'mʉp'ʉ. M'mɛfa p'ʉya, ma̱n'na di̱ m'mʉ ma̱n'ʉ ra̱ ja̱'i̱ ngue'a̱ te ra̱ n'ʉ mi̱ sä m'mɛt'o.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús te'o di̱ nthɛui ra̱ mmɛ̱nthi̱.

27 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, mɛ̱nte mma̱nya yø hya̱ ya, nu̱p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱, bá̱ tha̱'a̱ n'na ra̱ xisu, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ra̱ mmɛ̱nthi̱ bi̱ nthɛui ra̱ xisu bi øn'a̱'i̱, 'nɛ̱ bi sʉt'a̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

28 Ɛ̱m'mø mi̱ da̱hra̱ Jesús:

―Ma̱ da̱tho ra̱ mmɛ̱nthi̱ bi̱ nthɛui ya yø ja̱'i̱ di ho da̱ 'yøxra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱, nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ øde, gue'a̱ øt'a̱.

Yø ts'oc'ɛ̱i̱ äpyø milagro ra̱ Jesús.

29 Ma̱n'na ni̱ mpɛtitho yø ja̱'i̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús. Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉhra̱ pa ja p'ʉya, yø ts'oc'ɛ̱i̱. 'Bet'o äcyø milagro da̱ nu̱, ja da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Pɛ hi̱n tema̱ milagro ga̱ øt'e ngue da̱ nu̱ yø ja̱'i̱. Nu̱'a̱ da̱ nøpa̱ hmɛ̱ya yø ja̱'i̱ ya, gue'a̱ te bi thohra̱ pønga̱hya̱ Jonás. 30 Porque tengu̱tho ra̱ Jonás, nu̱'a̱ te bi tho'a̱, gue'a̱ bi nøpa̱ hmɛ̱ya yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nínive'a̱. Njarbʉtho ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya, nu̱'a̱ te da̱ tho'a̱, gue'a̱ da̱ nøpa̱ hmɛ̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉhra̱ pa jap'ʉ'a̱ ya. 31 Nu̱'mø ra̱ pa ngue da̱ni̱ hya̱xra̱ güɛnda Oja̱ p'ʉya, nu̱'a̱ n'na ra̱ xisu mi̱ nda̱st'abi p'ʉ sur, da̱ nangui̱ ngue di ya̱pya yø ja̱'i̱ 'bʉhra̱ pa ja p'ʉya. Porque nu̱na̱ ra̱ xisu na̱, ndø yap'ʉtho rá̱ häi bi 'yɛ̱hɛ̱ ngue bi 'yøxra̱ hya̱ mi̱ pa̱hra̱ Salomón. Conque ma̱n'na dí ta̱tegä ya ngue ra̱ Salomón, pɛ hi̱nguí̱ nne gui 'yøhmʉ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya. 32 Da̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nínive da̱ nang'mø ra̱ pa da̱ni̱ hya̱xra̱ güɛnda Oja̱, di ya̱pya yø ja̱'i̱ 'bʉhra̱ pa ja p'ʉya. Porque nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nínive, bi 'bätyø mmʉi 'mø mi̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jonás. Conque ma̱n'na dí ta̱tegä ya ngue ra̱ Jonás, pɛ hi̱nguí̱ nne gui 'yøhmʉ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱bi̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ nyot'i.

33 Hi̱ngui̱ sä ngue to di sa̱cra̱ nyot'i 'nɛ̱ da̱ 'ya̱qui̱, ogue da̱ go'mi̱ con n'na ra̱ huada. Sinoque da̱ hyøxma̱ya̱, n'namhma̱ ngue da̱ nu̱ ra̱ nyot'i yø ja̱'i̱ da̱ yʉt'a̱mbo. 34 Nu̱'mø bi xogui xa̱nho ni̱ dähʉ ya, ya guí hɛ̱thʉ xa̱nho ra̱ nyot'i i ja. Njarbʉtho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ya, nu̱'mø bi xogui xa̱nho, ya gui pa̱hmʉ ndana̱ ra̱ nho gdi̱ n'yohʉ 'mø. Pɛ nu̱mø hi̱ngui̱ xogui xa̱nho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, ya hi̱mma̱ jua̱ni̱ guí pa̱hmʉ ndana̱ ra̱ nho gdi̱ n'yohʉ 'mø. Ya nsʉtho 'mø ngue ra̱ ts'a'bɛxu̱i̱ p'ʉ gni̱ mähä. 35 Njarbʉtho ya, da̱mi̱ ne ngue da̱ xohni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, n'namhma̱ ngue da̱ zä gui ti̱mhmʉ ra̱ 'yu̱ xa̱nho. 36 Tengu̱tho n'na ra̱ ja̱'i̱ 'mø ha̱ ra̱ nyot'i, hɛ̱tra̱ 'yu̱ ha ni̱ ma, gui̱ njathʉ p'ʉya. Nu̱'mø ti̱nni̱ mmʉihʉ ndana̱ ra̱ nho, ya gui hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o ngue gui̱ n'yo ma̱nhohʉ.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús te øtyø fariseo 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley.

37 Nu̱'mø mi̱ juadi bi̱ nya̱ ra̱ Jesús, nu̱na̱ n'na ra̱ fariseo bi zits'i ngue da̱ nsi̱hmɛ̱ui p'ʉ ja rá̱ ngu̱. Mi̱ yʉt'a̱mbo ra̱ ngu̱ ra̱ Jesús, bi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa. 38 Nu̱na̱ ra̱ fariseo p'ʉya, di 'yøtho hanja'a̱ bi 'yøtra̱ Jesús ngue hi̱mbi̱ nxʉ'yɛ 'mø mi̱ nsi̱hmɛ̱. 39 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague gyø fariseohʉ, guí pecjʉ ma̱xøts'e ra̱ vaso 'nɛ̱ ma̱xøts'e ra̱ mohi. Pɛ ma̱xøts'etho di̱ nɛ̱qui̱ ngue gyø hoja̱'i̱hʉ. Nu̱ mbo ni̱ mmʉihʉ, gyø bɛ̱hʉ, ngue hønt'a̱ te pɛs'yø ja̱'i̱ so ni̱ mmʉi gui hya̱nnba̱hʉ. 40 Hi̱nguí̱ pa̱di̱ te guí̱ mma̱mhmʉ. ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ngue ma̱xøts'e ma̱ do'yohʉ, Oja̱ bi hoqui, xquet'a̱ 'nɛ̱ mbo ma̱ mmʉihʉ bi hoqui? 41 Pɛ da̱mi̱ fäxyø hyoya co nu̱'a̱ te guí pɛts'i. Ya gä da̱ gomma̱nho p'ʉya.

42 Ague gyø fariseohʉ, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ. Nu̱'a̱ ra̱ diezmo ga̱di̱ u̱nhnʉ Oja̱, ga̱di̱ u̱nni̱ te gä guí ti̱mhmʉ, asta̱ ra̱ xa̱c'a̱ndehe ga̱di̱ u̱nhnʉ ra̱ diezmo Oja̱. Da̱ gue'ʉ gätho mi̱'da yø c'ani̱ ga̱di̱ u̱nhnʉ ra̱ diezmo Oja̱. Ya xa̱nho ngue ngu̱na̱ guí øthʉ, pɛ nu̱ te ra̱ nho ja ngue gui 'yøthʉ, 'nɛ̱'a̱ gdi̱ ma̱hmʉ Oja̱, hi̱nguí̱ øthʉ'a̱.

43 Ague gyø fariseohʉ, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ. Porque guí huanthohʉ yø nthu̱ts'i̱ ta̱te xa̱nho p'ʉ ja yø ni̱ja̱. 'Nɛ̱ guí̱ nnehʉ ngue con n'na ra̱ respeto di zɛngua'a̱hʉ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja yø 'yu̱.

44 Ague gyø xännba̱tehʉ ngue ra̱ ley, conyø fariseo, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ. Porque ma̱xøts'etho di̱ nɛ̱qui̱ ngue xa̱nho'a̱hʉ, hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue xa̱nho ni̱ mmʉihʉ. Nu̱'a̱hʉ, tengu̱tho p'ʉ o ra̱ ánima hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱, thohyø ja̱'i̱ ma̱xøts'e, pɛ hi̱ngui̱ pa̱di̱ te ja mbo ra̱ häi.

45 Mi̱ da̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱'ʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, ngue guí̱ mma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ya, xquet'a̱ 'nɛ̱cähe guí sʉcje ya 'mø ―bi 'yɛ̱mbi̱.

46 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xquet'a̱ 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ. Porque nu̱na̱ ra̱ ley gui xännba̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøt'e, hi̱njongui̱ hät'i da̱ 'yøt'e. Ɛ̱̱ntho ra̱ nda̱te 'bɛni̱ ga̱di du̱thʉ yø ja̱'i̱. Yø ja̱'i̱ p'ʉya, hi̱ngui̱ hät'i da̱ du̱ts'i̱. Pɛ nu̱'a̱hʉ, ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ n'na ni̱ saha guí̱ nne gdi tøxhʉ'a̱ ra̱ 'bɛni̱ guí høspa̱hʉ yø ja̱'i̱.

47 Hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ. Porque guí hømba̱hʉ yø panteo'ʉ yø pønga̱hya̱ Oja̱ xa̱ hyo ni̱ mboxitahʉ. 48 Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue ga̱di thɛhʉ'ʉ ni̱ mboxitahʉ bi hyopyø ponga̱hya̱ Oja̱. Ma̱hønguí̱ nne gui̱ njathʉ p'ʉya, ma̱da̱gue'a̱ ga̱di hojpa̱hʉ yø panteo'ʉ yø pønga̱hya̱ ya xa̱ndu̱.

49 Ja̱na̱ngue ya pa̱tho Oja̱ te di̱ nja. Bi 'yɛ̱na̱: “Ga̱ pɛnhnä ma̱ pønga̱hya̱ 'nɛ̱ mi̱'da yø m'mɛnhni̱. Nu̱ 'da'ʉ p'ʉya, da̱ tho. Mi̱'da p'ʉya, da̱ ju̱i̱”. 50 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉhra̱ pa ja p'ʉya, gä ja da̱ ma̱ ma̱pɛnnbi̱ p'ʉ'a̱ ra̱ castigo ja ngue di̱ nja, ngue yø pønga̱hya̱ xa̱ tho asta̱ gue'mø ma̱mbá̱ fʉ'a̱ nxi̱mhäi. 51 Da̱ fʉp'ʉ bá̱ tu̱ ra̱ Abel, asta̱ guep'ʉ i̱ ntu̱ ra̱ Zacarías nu̱na̱ bi thop'ʉ ha gui̱ nhyacui ra̱ ni̱ja̱ ra̱ altar. Guehna̱ dí xi'a̱hʉ na̱ya, da̱ hya̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda Oja̱ ya yø ja̱'i̱ 'bʉhya, ngue'a̱ te i du̱'ʉ.

52 Ague gyø xännba̱tehʉ ngue ra̱ ley, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ gui thohmʉ. Porque go guí ha̱hʉ ra̱ nsogui ngue ra̱ mfa̱di̱. Pɛ ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱hʉ gdi pa̱hmʉ, ni̱ xi̱nga̱ di japhʉ da̱ ba̱'ʉ yø ja̱'i̱ nne da̱ ba̱di̱.

53 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, høntho bi juadi bi̱ ma̱nya yø hya̱ ya, ma̱thoguitho bi̱ mbøcuɛ yø xännba̱te ngue ra̱ ley 'nɛ̱hyø fariseo. Bi guarbʉya ngue bi 'yørpe xa̱ngu̱ yø nt'änni̱. 54 Honi̱ ha di zʉdi ngue tema̱ hya̱ da̱ ma̱nna̱ Jesús ngue hi̱nda̱ gue'a̱, para ngue da̱ zä di ya̱pi̱.

12

Ra̱ Jesús bi xännba̱ yø ja̱'i̱ ngue hanja'ʉ yø ja̱'i̱ ma̱xøts'etho di̱ nɛ̱qui̱ ngue xa̱nho.

1 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱, yø ma̱hua̱hi̱tho yø ja̱'i̱ bi̱ mpɛti, asta̱ di̱ ntøtyø ja̱'i̱. Ra̱ Jesús bi̱ mʉdi bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―'Yo gni̱ 'yohʉ tengu̱tho ga̱ 'yo yø fariseo. Porque ma̱xøts'etho di̱ nɛ̱qui̱ ngue xa̱nho te ga̱ 'yo, hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue xa̱nho. 2 Hi̱n'yʉ n'na ra̱ hya̱ da̱ bɛ̱mp'ʉ ja rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱nda̱ fa̱di̱. Ma̱da̱gue'a̱ da̱ 'yɛ̱na̱ da̱ go'mi̱, pɛ gä fa̱tho. 3 A nu̱yá, nu̱'a̱ te gäma̱ hya̱ nt'a̱gui̱tho ga̱di̱ nxihmʉ ngue hi̱ngui̱ nnephʉ da̱ fa̱di̱, hi̱nga̱ nt'a̱gui̱'a̱, i fa̱di̱ xa̱ndønho. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ ga̱di̱ nhyʉrpa̱tho ni̱ gu̱hʉ, ogue n'nøt'e ra̱ ngu̱ p'ʉ gui ya̱hʉ, i̱ nt'øde gätho ra̱ hni̱ni̱'a̱ te guí̱ mma̱mhmʉ.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ndana̱ ja ngue da̱ ts'u̱.

4 Ague ma̱ amigo'a̱hʉ, dí xi'a̱hʉ ngue 'yo guí su̱hʉ'ʉ da̱ ne da̱ hyo'a̱hʉ. Porque nu̱'mø bi hyo'a̱hʉ, ya hi̱nda̱ zä te da̱ japra̱ te. 5 Nu̱gä ga̱ xi'a̱hʉ ndana̱ ja ngue gui su̱hʉ. Da̱mi̱ su̱hʉ Oja̱, ngue nu̱'mø bi hya̱c'a̱ ni̱ tehʉ, ja rá̱ ts'ɛdi ngue da̱ mɛn'na̱hʉ ra̱ ni̱du̱. Nu̱na̱ ya, guehna̱ da̱mi̱ su̱hʉ na̱ya.

6 Xi'mø bi 'bä cʉt'a yø ts'ints'ʉ, ua̱ngui̱ høndi yoho yø zixani̱ ma̱ t'u̱ni̱. Pɛ nu̱na̱ Oja̱, hi̱nga̱ n'na di pu̱mbɛ̱ni̱'ʉ yø ts'ints'ʉ. 7 Ja̱njua̱ni̱ ngue fäxa̱hʉ Oja̱. Conque asta̱ ni̱ xta̱hʉ m'mede n'na ngu̱ n'na. Ja̱na̱ngue 'yo guí su̱hʉ yø ja̱'i̱. Porque ma̱n'na xa̱mma̱di̱'a̱hʉ ngue yø ts'ints'ʉ, ma̱da̱gue'a̱ yø mmu̱ndotho'ʉ.

Ra̱ Jesús bi xihyø xädi ngue hi̱nda̱ gømp'ʉ ha 'bʉhyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui.

8 Dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ to gätho da̱ ma̱mp'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, xquet'a̱ ga̱ mma̱ngä p'ʉ 'bʉhyø anxɛ Oja̱ ngue da̱di̱ n'amigo'be ra̱ ja̱'i̱. 9 Pɛ nu̱ te'o da̱ gøngä p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱, da̱ ma̱ ngue hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, xquet'a̱ ga̱ mma̱ngä p'ʉ 'bʉhyø anxɛ Oja̱ ngue hi̱n da̱di̱ n'amigo'be ra̱ ja̱'i̱ da̱ gøngui̱.

10 Nu̱ to bi zä da̱ nømma̱n'ʉ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, i sä ngue di̱ mpu̱nnbi̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ nømma̱n'ʉ ra̱ Espíritu Santo, ya hi̱ndi̱ mpu̱nnbi̱.

11 Nu̱'mø bi ts'ixa̱hʉ p'ʉ ja yø ni̱ja̱, ogue da̱ ts'ixa̱hʉ p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi, 'yo sä di tu̱ ni̱ mmʉihʉ na̱ ra̱ hya̱ ja ngue gdi tha̱hmʉ. 12 Porque nu̱'mø bi zønna̱ ora gui̱ nya̱hʉ, guesɛ ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱n'na̱hʉ ra̱ hya̱ gui̱ mma̱mhmʉ'a̱ ra̱ ora'a̱.

Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ mɛ̱nyu̱, hi̱nga̱ gue'a̱ rá̱ mɛ̱nyu̱ ja ngue di̱ ma rá̱ mmʉi.

13 Ma̱mbá̱ nya̱ n'na nc'ɛ̱i̱ p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ xännba̱te, da̱mi̱ xihma̱ n'yohʉgä ngue di 'dajma̱ parte ngue ra̱ erensia.

14 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague n'yø, ¿te'o bi 'yɛ̱xqui̱ ngue ga̱ nts'ʉt'abi ngue ga̱ hec'a̱hʉ te guí pɛshʉ?

15 Ma̱hømbi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ mfähmʉ, 'yo sä guí ɛ̱mhmʉ ngue gue'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ma̱ da̱tho di̱ mu̱ui. Porque ra̱ ja̱'i̱ nne ngue di̱ m'mʉ ma̱nho, hi̱nga̱ gue'a̱ rá̱ mɛ̱nyu̱ xta̱ngu̱ di pɛts'i di̱ m'mʉ ma̱nho.

16 Bi hyɛjpa̱bi̱ na̱ ra̱ hya̱ ja ua p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Mi̱ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱mmɛti. Ɛ̱̱mmɛ̱i̱ bi̱ nja yø hua̱hi̱. 17 Nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱mmɛti p'ʉya, ngu̱na̱ bi bɛ̱ni̱, bi 'yɛ̱na̱: “¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ga̱ øt'e? Hi̱n'yʉ hapʉ ga̱ pɛts'a̱ te jap'ʉ xtá̱ pɛfi”. 18 Ya ɛ̱mp'ʉya: “Ya dí pa̱di̱ te ga̱ øt'e. Nu̱ya ga̱ xotma̱ t'u̱, ma̱n'na xta̱nnoho ga̱ hoqui. Ja ga̱ pɛspʉ'a̱ te gä ga̱ xoqui, 'nɛ̱'a̱ te gä dí pɛts'i. 19 Ga̱ ɛ̱ngä p'ʉya, Nu̱ya, xa̱ngu̱ te jap'ʉ gdá̱ si xa̱ngu̱ yø jɛya. Di̱ nja ga̱mpähä ya. Ma ga̱ nsäya, ma ga̱ si te ga̱ ti̱ni̱”, da̱ 'yɛ̱na̱. 20 Pɛ Oja̱ p'ʉya, da̱ 'yɛ̱mbi̱: “Ague n'yø, hi̱nguí̱ pa̱di̱ te guí̱ mma̱. Nu̱ya gui tu̱'a̱ di̱ nxu̱i̱ ya. Xi'a̱ te xcá̱ pɛts'i, ¿to da̱ gohmi̱'a̱?” 21 Njarbʉtho ra̱ ja̱'i̱ nu̱'a̱ nne ngue xta̱ngu̱ te da̱ mɛts'i, hi̱nte di̱ mu̱ui p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱.

Nu̱na̱ Oja̱ i fähya yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ.

22 Bi 'yɛ̱mba̱ m'mɛfa yø xädi ra̱ Jesús:

―Nu̱gä dí̱ mma̱, nu̱'a̱ te ja ngue gui sihʉ, ogue te ja ngue gui hyehʉ, 'yo gue'a̱ ma̱thoguitho ga̱ ndu̱ ni̱ mmʉihʉ'a̱. 23 A nu̱yá, nu̱ rá̱ te ra̱ ja̱'i̱ ma̱n'natho di̱ mu̱ui ngue'a̱ te da̱ zi. Nu̱ rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ ma̱n'natho di̱ mu̱ui ngue'a̱ te da̱ hye. 24 Ya guí̱ nnu̱hʉ yø ca ngue hi̱ngui̱ ua̱hi̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ xofo ngue te da̱ mɛts'i. Pɛ Oja̱ di u̱nni̱ te si yø ts'ints'ʉ. Goma̱ gue'a̱hʉ ya, ngue hi̱nda̱ mäxa̱hʉ Oja̱, porque ma̱n'na xa̱mma̱di̱'a̱hʉ ngue yø ts'ints'ʉ. 25 Xiya, xi ra̱ ja̱'i̱ tu̱ rá̱ mmʉi ngue hi̱ngui̱ hɛ̱ts'i̱, ¿ua da̱ zä di̱ nte ma̱n'na doyʉni̱ ngue'a̱ ga̱ nhɛ̱ts'i̱? 26 Nu̱'mø hi̱nda̱ zä ngue ma̱n'na gui̱ ntehʉ mi̱ts'ʉ, ¿hanja ngue tu̱ ni̱ mmʉihʉ mi̱'da yø cosa 'mø?

27 Ya guí̱ nnu̱hʉ yø døni̱ bí ja da̱po ngue hi̱ndi̱ mpɛfi, ni̱ xi̱ngui̱ mpe, pɛ ma̱hotho gui̱ nɛ̱qui̱. Dí xi'a̱hʉ ngue tengu̱ ra̱ da̱st'abi Salomón, ma̱ndønho drá̱ he bi hye, pɛ hi̱nha da̱ zʉdi tengu̱ ga̱ nho yø døni̱. 28 Porque guesɛ Oja̱ øt'e ngue ma̱zihotho gui̱ nɛ̱qui̱ yø døni̱ bí ja da̱po. Bí ja da̱po ya, pɛ ni̱xu̱di̱ p'ʉya, di̱ nzøp'ʉ ja ra̱ orno. ¿Goma̱ gue'a̱hʉ ngue hi̱ndi̱ he'a̱hʉ Oja̱? Pɛ hi̱ngá̱ ɛgui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ xa̱nho ngue fäxa̱hʉ Oja̱. 29 Nu̱ya 'yo ma̱thoguitho di tu̱ ni̱ mmʉi ha gdi hyoni̱ te gui sihʉ. 30 Porque yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, hønt'a̱ te da̱ zi ni̱ ma yø mmʉi honi̱. Pɛ nu̱'a̱hʉ, 'bʉhni̱ Papáhʉ, 'nɛ̱ ya pa̱di̱ ngue guí homhmʉ gätho ya yø cosa ya. 31 Ja̱na̱ngue da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gui 'yøthʉ'a̱ te di̱ ma̱nda Oja̱. Gue'a̱ di 'da'i te gäma̱ cosa guí homhmʉ'a̱.

Da̱mi̱ ne ngue bí ja ni̱ mmɛtihʉ ma̱hɛ̱ts'i̱.

32 Ma̱da̱gue'a̱ ziyohotho'a̱hʉ, pɛ 'yo guí su̱hʉ. Nu̱gä ga̱ fä'a̱hʉ tengu̱tho ra̱ mändɛ'yo 'mø fähyø dɛ'yo. Nu̱na̱ Oja̱ ni̱ Papáhʉ i ja mpähä ngue gui̱ m'mʉhmʉ p'ʉ ha di̱ ma̱nda. 33 Da̱mi̱ pä te gä guí pɛshʉ, gui u̱nhnʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ yø hyoha. Da̱mi̱ nehʉ ra̱ buxa hi̱nja̱m'mø di̱ nts'oni̱. Porque nu̱'mø bí ja ni̱ mmɛtihʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, hi̱nha rá̱ nzɛgui da̱ bøhø. Nu̱p'ʉ hi̱nda̱ zønna̱ bɛ̱, 'nɛ̱ hi̱nda̱ zi ra̱ zu̱'ɛ̱'a̱ te guí pɛts'i. 34 Nu̱'mø guí ɛ̱mhmʉ ngue bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱'a̱ ra̱ nho ta̱te di̱ mu̱ui, hønnbʉ da̱ zo ni̱ mmʉihʉ p'ʉ 'mø.

Ya xqui̱ nsähʉ 'mø bi zøhni̱ Hmu̱hʉ.

35 Ya xqui̱ nsähʉ 'mø bi zøhni̱ Hmu̱hʉ. Ma̱dra̱ xu̱i̱ da̱ zøhø, ya di zø ni̱ nyot'ihʉ. 36 Gui 'yøthʉ tengu̱tho yø hmi̱qui̱ n'na ra̱ hmu̱ 'mø tø'mi̱ ngue da̱ pengbʉ da̱ nu̱ ra̱ ntha̱ti̱. Ngu̱ di zøhø di jätra̱ goxthi̱, 'bexta̱ xojpi. 37 Ra̱ mmɛnthi̱ di̱ nthɛui ra̱ hmi̱qui̱ nu̱na̱ di̱nná̱ hmu̱ 'mø bi zøhø ngue di̱ ndø'ma̱te. Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'a̱ rá̱ hmu̱, di̱ nsä ngue da̱ 'yɛ̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa yø hmi̱qui̱ ngue da̱ 'ui̱ni̱. 38 Ma̱da̱gue'a̱ ma̱de nxu̱i̱ da̱ zøhø, ogue tobe hi̱ndi̱ hats'i da̱ zøhø, pɛ ra̱ mmɛ̱nthi̱ bi̱ nthɛui yø hmi̱qui̱ da̱ thi̱ni̱ ngue di̱ ndø'ma̱te. 39 Da̱mi̱ pa̱hmʉ na̱ ra̱ hya̱ ja ua. Ngue n'na ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱, nu̱'mø da̱ ba̱di̱ tema̱ ora da̱ zøhra̱ bɛ̱ p'ʉ ja rá̱ ngu̱, di̱ mfädi xa̱nho, hi̱ndi̱ n'u̱ni̱ da̱ sojpa̱ rá̱ ngu̱ ngue da̱ fɛ̱. 40 Xquet'a̱ da̱mi̱ njathʉ p'ʉya, da̱mi̱ ndø'ma̱tehʉ. Porque nu̱'a̱ ra̱ ora hi̱nte di so ni̱ mmʉihʉ, xi'mø gue'a̱ ra̱ ora da̱ zøhra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱'a̱.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ yoho yø hmi̱qui̱, n'na ra̱ hmi̱qui̱ ngue ra̱ 'yøde, n'na ra̱ hmi̱qui̱ hi̱ngrá̱ 'yøde.

41 Ra̱ Bɛdu bi 'yänna̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿høngtho gähe guí xicje na̱ ra̱ hya̱ ga̱di hyɛcya, ua gue gätho yø ja̱'i̱ guí xifi?

42 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, gue'a̱ ra̱ hmi̱qui̱ 'bɛt'o bá̱ di̱nna̱ hya̱ dí xicä na̱, nu̱'mø da̱ 'yøt'e te dí xifi. Guehna̱ tengu̱tho n'na ra̱ hmi̱qui̱ da̱ ma ma̱fäti'ʉ to 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ rá̱ hmu̱. Nu̱'mø bi zønna̱ ora di̱ nsi̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱ ma̱fäti, da̱ 'ui̱ni̱. 43 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui ra̱ hmi̱qui̱ da̱ 'yøt'e te di 'bɛprá̱ hmu̱. Nu̱'mø bi zøhrá̱ hmu̱, da̱ di̱ni̱ ngue da̱di̱ mpɛfi. 44 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ te gä pɛsrá̱ hmu̱, gä di fätrá̱ hmi̱qui̱. 45 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hmi̱qui̱ da̱ 'yɛ̱mp'ʉ ja rá̱ mmʉi ngue hi̱m'be da̱ zøhrá̱ hmu̱, da̱ mʉdi da̱ mʉtyø mmi̱hmi̱qui̱ui conyø xisu. Da̱ mi̱ di̱ nsi̱hmɛ̱, ogue di̱ n'i̱ti̱. 46 Nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ ra̱ hmi̱qui̱ p'ʉya, nu̱'a̱ ra̱ pa ra̱ ora ngue hi̱ngui̱ tø'mrá̱ hmu̱, gue'a̱ ra̱ ora da̱ zø'a̱. Nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ p'ʉya, ma̱thoguitho da̱ mɛi, pɛts'i ngue da̱ xɛni̱. Di 'yɛmp'ʉ ni̱ gohyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱.

47 Nu̱na̱ ra̱ hmi̱qui̱ bi ba̱di̱ xa̱nho hanja na̱ ra̱ hya̱ nneprá̱ hmu̱ da̱ 'yøt'e, pɛ hi̱mbi̱ 'yørpa̱bi̱'a̱ te rá̱ pähä rá̱ hmu̱, da̱ 'yɛ̱mmɛ̱i̱ da̱ ma m'mɛi. 48 Pɛ nu̱'a̱ ra̱ hmi̱qui̱ hi̱mbi̱ ba̱di̱ xa̱nho'a̱ te rá̱ pähä rá̱ hmu̱, da̱ 'yøtyø cosa ní̱ n'yu̱p'ʉ ngue di 'bɛi, ts'ʉtho da̱ ma m'mɛi, porque hi̱ngui̱ pa̱di̱ te øt'e. Nu̱ te'o bi ba̱di̱ xa̱nho ra̱ hya̱, jatho ngue da̱ 'yøt'e te sifi. Nu̱ te'o ma̱n'na xa̱ngu̱ ra̱ hya̱ ma̱fäti, ma̱n'natho xa̱ngu̱ ja ngue da̱ 'yøt'e.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue di̱ nja ra̱ sʉi.

49 Nugä ra̱ sibi dá̱ ɛ̱hɛ̱ ga̱ u̱cä ua ja ra̱ xi̱mhäi. Dí̱ nnegä ngue di̱ nzø na̱ ra̱ sibi na̱. 50 Xquet'a̱ ja ngue ga̱ thocä n'na ra̱ n'ʉ, pɛ dí xønni̱ ngue di̱ nja. 51 ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue dá̱ ɛ̱cä ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue hi̱n tema̱ n'ʉ gui sähʉ? Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Sinoque di̱ nja ra̱ sʉi. 52 Porque ra̱ pa di̱ ma p'ʉya, cʉt'a nja̱'i̱ 'dat'a̱ ra̱ ngu̱ di 'bʉi, gä di̱ nsʉi. Hyu̱ nc'ɛ̱i̱ di̱ nsʉhmi̱'ʉ yo nc'ɛ̱i̱ di ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Ogue yo nc'ɛ̱i̱ di̱ nsʉhmi̱'ʉ hyu̱ nc'ɛ̱i̱ di ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. 53 Nu̱ ra̱ papá hi̱nda̱ nu̱ ma̱nho rá̱ ts'ʉnt'ʉ di ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Nu̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ hi̱nda̱ nu̱ ma̱nho rá̱ papá di ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Nu̱ ra̱ mamá hi̱nda̱ nu̱ ma̱nho rá̱ t'i̱xu̱ di ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Nu̱ ra̱ t'i̱xu̱ hi̱nda̱ nu̱ ma̱nho rá̱ mamá di ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Nu̱ ra̱ cä hi̱nda̱ nu̱ ma̱nho rá̱ ts'i̱huɛ̱ di ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Nu̱ ra̱ ts'i̱huɛ̱ hi̱nda̱ nu̱ ma̱nho rá̱ cä di ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱.

I ja yø hmɛ̱ya ngue te di̱ nja.

54 Nuna̱ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱'mø gá̱ nu̱hʉ ngue bá̱ nangyø 'bogu̱i̱, guí ɛ̱mhmʉ p'ʉya ngue di̱ n'ye. 'Nɛ̱ gue'a̱ di̱ nja'a̱. 55 Nu̱'mø 'yo ra̱ nda̱hi̱ ni̱ 'yɛ̱'a̱ sur, guí ɛ̱mhmʉ p'ʉya: “Xta̱ mpa ya”. 'Nɛ̱ gue'a̱ di̱ nja'a̱. 56 Ɛ̱na̱ xø gä guí pa̱hmʉ p'ʉ gni̱ bɛ̱mhmʉ, pɛ hi̱n'na̱. Nu̱'a̱hʉ guí pa̱hmʉ te nne da̱ ma̱nna̱ tiempo 'mø guí hanthʉ yø gu̱i̱ bí ja ma̱ya̱, 'nɛ̱cua ja ra̱ häi guí pa̱hmʉ te di̱ nja'mø 'yo ra̱ nda̱hi̱. ¿Hanja ya'mø ngue hi̱nguí̱ pa̱hmʉ te ga̱ mbøn'a̱ te gäma̱ hya̱ guí̱ nnu̱hʉ yø pa dí 'bʉhmʉ ya?

Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gui̱ nhojpa̱ui ni̱ nsʉiui.

57 ¿Hanja ngue hi̱nguí̱ ha̱csɛhʉ ra̱ güɛnda ndana̱ gue'a̱ xa̱nho? 58 Nu̱'mø bi̱ nya̱p'a̱hʉ, nu̱'a̱ di ya̱p'a̱hʉ da̱mi̱ nhojpa̱hʉ p'ʉ ja ra̱ 'yu̱, n'namhma̱ ngue hi̱ndi̱ dä'a̱hʉ p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi. Porque nu̱'mø ya bi̱ ndä'a̱hʉ p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi, ra̱ ts'ʉt'abi di dä'a̱hʉ ra̱ policía. Ra̱ policía p'ʉya, da̱ zixa̱hʉ fädi. 59 Dí xi'a̱hʉ ngue nu̱p'ʉ ja ra̱ fädi, ya hi̱nda̱ zä guá̱ pønthohʉ p'ʉ, guá̱ pømhmʉ asta̱ gue'mø guá̱ ju̱t'i̱ gätho ra̱ mɛ̱nyu̱ da̱ ts'än'na̱hʉ.

13

Jatho ngue da̱ thɛp'ʉ ra̱ nts'o.

1 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi guat'i 'da yø ja̱'i̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús, bi xifi te xi 'yøtra̱ Pilato ngue xi hyo 'da yø ja̱'i̱ ngue yø mmɛ̱ngu̱ Galilea. 'Nɛ̱ ja xi thop'ʉ ha thohyø zu̱'ɛ̱ nu̱'ʉ tho ngue ra̱ 'bøt'e. 2 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ te ra̱ n'ʉ bi thohya yø mmɛ̱ngu̱ Galilea bi tho, ¿ua guí ɛ̱mhmʉ ngue ma̱n'na mi̱ ja yø ts'oqui ya ngue mi̱'da yø mmɛ̱ngu̱hʉ? 3 Dí xi'a̱hʉ ngue hi̱n'na̱. Nu̱'mø hi̱ngui̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o gni̱ 'yohʉ, xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱hʉ 'da gdi̱ m'mɛhmʉ'ʉ. 4 Xi'ʉ 'dɛ'ma̱ hya̱to nja̱'i̱ bi hyo ra̱ torre Siloé 'mø mi̱ dägui, ¿ua guí ɛ̱mhmʉ ngue ma̱n'na mi̱ ja yø ts'oqui ya bi du̱ ngue gätho mi̱'da yø mmɛ̱ngu̱ Jerusalén? 5 Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue hi̱n'na̱. Nu̱'mø hi̱ngui̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o gni̱ 'yohʉ, 'nɛ̱'a̱hʉ 'da gni̱ m'mɛhmʉ'ʉ.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ za hi̱ngui̱ zʉdi.

6 Bi hyoni̱ te gui hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―N'na ra̱ n'yohʉ bi 'yɛ̱t'a̱ n'na nza ra̱ igo p'ʉ ja rá̱ häi. Bi̱ ma da̱ nu̱ p'ʉya ngue'mø zʉdi. Pɛ hi̱n tema̱ igo bá̱ ti̱ni̱. 7 Bi 'yɛ̱mbrá̱ mɛfi mi̱ fähra̱ häi p'ʉya: “Ague n'yø, ya rá̱ hyu̱ jɛya dí ɛ̱hɛ̱ dí hongä yø ndät'ä ua ja ra̱ za ja ua. Pɛ hi̱nte dí ti̱ni̱. Da̱mi̱ 'yɛts'i ma̱n'na xa̱nho, porque cot'ua ja ra̱ häi”, bi 'yɛ̱mbi̱. 8 Pɛ nu̱'a̱ fähra̱ häi p'ʉya bi 'yɛ̱na̱: “Ague n'yø, da̱mi̱ tø'mra̱ jɛya ja ua ya. Ma ga̱ cu̱nnba̱gä ra̱ häi 'nɛ̱ ga̱ pojpa̱ ra̱ 'yai. 9 Xa̱mhma̱tho di̱ nzʉdi ngue ga̱ jap'ʉ. Nu̱'mø ya hi̱mbi̱ nzʉdi, ya ga̱ ɛxpʉya”, bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ xisu mi̱ mo'mi̱.

10 Ma̱n'na ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, mi̱ xännba̱te p'ʉ ja n'na ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús. 11 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ xisu ngue ya n'nɛ'ma̱ hya̱to njɛya ma̱di̱ hyɛ̱nni̱. Nu̱'a̱ ra̱ ts'onthi̱ mi̱ n'youi, di japi ngue mo'mi̱. Hi̱nja̱m'mø di sä di jua̱nná̱ xʉtha. 12 Nu̱'mø mi̱ nu̱ ra̱ Jesús, bi zonnbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xisu, ya da̱ zä ra̱ n'ʉ guí hɛ̱mbya.

13 Bi japyø 'yɛ p'ʉ ja rá̱ ya̱ p'ʉya. Pɛ 'bexpi zä'a̱ ra̱ ora'a̱, bi̱ njua̱nná̱ xʉtha ra̱ xisu. Nu̱na̱ p'ʉya, bi ja ma̱mma̱di Oja̱. 14 Pɛ nu̱'a̱ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, bi̱ mbøcuɛ ngue ra̱ ts'äya'a̱ ra̱ pa bi̱ n'øthe ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―N'nato ma̱ pa ja ngue di̱ nja ra̱ 'bɛfi. Gue'ʉ yø pa guá̱ ɛ̱hɛ̱ da̱ t'øthe'a̱hʉ 'mø. Pɛ hi̱nga̱ gue'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya da̱ t'øthe'a̱hʉ.

15 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ya gä gue'a̱ guí̱ mma̱mp'ʉ gni̱ bɛ̱mhmʉ ya 'mø. Xi'mø guí si n'na ni̱ nda̱ni̱, ogue n'na ni̱ burru, ¿ua hi̱nguí̱ xoc'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya ngue da̱ ma da̱ nsithe? 16 Xina̱ ra̱ xisu, rá̱ mbom'mɛto ra̱ Abraham, ya n'nɛ'ma̱ hya̱to njɛya di ʉnna̱ zithu̱ ngue'a̱ te hɛ̱mbi̱. ¿Ua hi̱nda̱ zä da̱ t'øthe 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya na̱'mø?

17 Mi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, ma̱mbi̱ mɛsta̱ yø sä'ʉ nnu̱ ma̱n'ʉ ra̱ Jesús. Pɛ gä di johya yø ja̱'i̱, porque hi̱njonda̱ zä da̱ 'yøt'e te nnu̱rpi̱ øtra̱ Jesús.

Bi hyɛcra̱ hya̱ ra̱ Jesús ngue n'na rá̱ hmu̱dä ra̱ mostasa.

18 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―¿Ha di̱ njap'ʉ gdí pa̱hmʉ ngue ha di̱ nxa̱ndyø ja̱'i̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱? ¿Tegue gdá̱ hyɛjpa̱ ra̱ hya̱? 19 Tengu̱tho n'na zihmu̱dä ra̱ mostasa, zitchʉ 'mø bi thu̱p'ʉ ja ra̱ hua̱hi̱. Pɛ di̱ nte asta̱ gue'mø di̱ nda̱t'o. Xta̱ nhɛ̱ts'i̱ da̱ gohi, da̱ 'yøtyø 'bafi yø ts'ints'ʉ p'ʉ ja yø 'yɛt'o.

Bi̱ nhyɛjpa̱ ra̱ hya̱ ra̱ hojʉni̱ i pɛ ra̱ levadura ngue di ixqui.

20 Ma̱hømbi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Nu̱'a̱ di̱ nxa̱ndyø ja̱'i̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱, gui̱ nhyɛjpa̱bi̱ 21 ra̱ íxi 'mø bi japi hyu̱ t'ɛ̱ni̱ ra̱ hojʉni̱ n'na ra̱ xisu, asta̱ gue'mø di ixqui gä ra̱ jʉni̱.

Ma̱hyɛjpi ra̱ hya̱ n'na ra̱ goxthi hi̱ngui̱ uant'i̱.

22 Bi sigue bi̱ n'yo ra̱ Jesús ni̱ ma Jerusalén, xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja yø hni̱ni̱ thogui. 23 Bi 'yɛ̱mba̱ n'na nc'ɛ̱i̱ p'ʉya:

―Ague grá̱ hmu̱, ¿ua ziyohotho yø ja̱'i̱ di̱ nya̱ni̱?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

24 ―Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gdi cʉthʉ p'ʉ ja ra̱ goxthi hi̱ngui̱ uant'i̱. Porque dí xi'a̱hʉ ngue xa̱ngu̱ to da̱ ne da̱ yʉt'i, pɛ hi̱nda̱ zä da̱ yʉt'i. 25 Porque nu̱'mø bi̱ nangra̱ mmɛ̱nni̱gu̱ da̱ nøtra̱ goxthi, nu̱'ʉ da̱ go'a̱thi di jätra̱ goxthi, da̱ 'yɛ̱mbi̱: “Ague grá̱ Hmu̱, da̱mi̱ xoga̱he ra̱ goxthi”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. Pɛ da̱ 'yɛ̱nna̱ Hmʉ 'mø bi da̱di̱: “Hi̱n'na̱. Hi̱mma̱ amigo'a̱hʉ”. 26 Da̱ 'yɛ̱n'ʉ di 'bä'a̱thi p'ʉya: “Pɛ 'nɛ̱ 'dap'ʉ dá̱ nsi̱hmɛ̱hʉ. Nu̱p'ʉ ja ma̱ hni̱ni̱gähe ja gá̱ xännga̱he p'ʉ ni̱ hya̱”. 27 Da̱ 'yɛ̱nna̱ Hmu̱ 'mø bi da̱di̱: “Ya dí xi'a̱hʉ ngue hi̱mma̱ amigo'a̱hʉ. Da̱mi̱ 'uehmʉ ua dí 'bʉi, porque xa̱nts'o te xcá̱ 'yøthʉ”. 28 Ja di̱ nzonp'ʉ'ʉ di 'bä'a̱thi p'ʉya, di gu̱xtyø ts'i 'mø bi̱ nu̱ ra̱ Abraham, ra̱ Isaac, ra̱ Jacob, co gätho mi̱'da yø pønga̱hya̱ Oja̱ di 'bʉp'ʉ di̱ ma̱nda Oja̱. Nu̱'ʉ di 'bä'a̱thi, da̱ gop'ʉ'ʉ. 29 Porque di bønyø ja̱'i̱ p'ʉ ni̱ hyʉhra̱ hyadi, da̱ guep'ʉ ni̱ bøxyadi, norte, 'nɛ̱ sur di bønyø ja̱'i̱ da̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa ngue di̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉ di̱ ma̱nda Oja̱. 30 A nu̱yá, 'bʉ i'da ngue 'bɛfa ua ya, gue'ʉ da̱ni̱ m'mɛt'o p'ʉ'ʉ. 'Bʉ i'da ngue 'bɛt'o ua ya, gue'ʉ da̱ni̱ m'mɛfa p'ʉ'ʉ.

Bi̱ nzonna̱ Jesús ngue handra̱ hni̱ni̱ Jerusalén.

31 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, bi zø i'da yø fariseo, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Da̱mi̱ pøngua ni̱ ma, porque nne da̱ hyo'i ra̱ Herodes ―bi 'yɛ̱mbi̱.

32 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ha̱ntho ɛ̱na̱ da̱ hyäcä na̱ ra̱ Herodes. Ni̱ mähä ya bá̱ xihmʉ ngue nu̱ya 'nɛ̱ ni̱xu̱di̱, ga̱ øthegä yø ja̱'i̱ n'youi yø ts'onthi̱. Ga̱ øthe yø ja̱'i̱ hɛ̱mbi̱ 'dama̱ 'dan'yo ma̱n'ʉ. Ni̱ma̱ni̱ p'ʉya, ga̱ juadi te dí pɛfi. 33 Pɛ jatho ngue ga̱ thogui hapʉ nná̱ ma. Ni̱xu̱di̱ 'nɛ̱ ni̱ma̱ni̱ ga̱ n'yo asta̱ gue'mø ga̱ søn'a̱ Jerusalén. Nu̱ua hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue da̱ thogä ua, nu̱p'ʉ Jerusalén hi̱mma̱ pu̱nnbi̱ yø pønga̱hya̱ sømp'ʉ, gä i tho.

34 Ague gyø mmɛ̱ngu̱hʉ Jerusalén, gue'e gui hophʉ yø pønga̱hya̱ Oja̱, da̱ gue'ʉ yø ma̱mhya̱ Oja̱ bi 'bɛn'na̱hʉ, gä gui pʉndothohʉ. Xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ dá̱ ne ngue ga̱ pɛn'na̱hʉ tengu̱tho ra̱ øni̱ 'mø di pɛtyø ba̱si̱ ngue di huits'i conyø zahua, da̱di ja'a̱hʉ p'ʉ. Pɛ hi̱ngá̱ nehʉ. 35 A nu̱yá, da̱ hyɛc'a̱hʉ p'ʉ Oja̱ ya. Dí xi'a̱hʉ ngue ya hi̱nni̱ mantho gui̱ nnu̱jʉ, asta̱ gue'mø da̱ 'yɛ̱hra̱ pa gui 'yɛ̱mhmʉ: “Di ja̱prá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱ bá̱ pɛnhua”, gui 'yɛ̱mhmʉ.

14

Bi 'yøthe n'na ra̱ därquɛ̱hi̱ ra̱ Jesús.

1 N'na ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ ma da̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉ ja rá̱ ngu̱ n'na ra̱ n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø fariseo. Nu̱ya p'ʉya, fätho te øtra̱ Jesús. 2 Nu̱p'ʉ hu̱di̱, 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ngue neni̱. 3 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ yø xännba̱te ngue ra̱ ley 'nɛ̱hyø fariseo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua da̱ zä ngue da̱ t'øthe n'na ra̱ därquɛ̱hi̱ 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, uague hi̱n'na̱?

4 Nu̱'ʉ nzofo hi̱mbi̱ da̱di̱. Bi bɛntra̱ därquɛ̱hi̱ ra̱ Jesús, bi 'yøthe. Bi xifi ngue da̱ ma. 5 Bi t'ɛ̱mbyø fariseo p'ʉya:

―A nu̱yá, xi'mø gdi sihʉ n'na ra̱ burru ogue n'na ra̱ nda̱ni̱, da̱ zop'ʉ ja n'na ra̱ ots'i 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, ua̱ngui̱ guá̱ jʉts'i 'bexque'a̱, ma̱dra̱ ts'äya'a̱ ra̱ pa da̱ zop'ʉ ja ra̱ ots'i.

6 Hi̱nte ga̱ nda̱tho'ʉ yø ja̱'i̱ nzofo.

Ra̱ Jesús bi xifi te da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ nnu̱ ra̱ ntha̱ti̱.

7 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ xi ts'ofo, hɛ̱tho ra̱ Jesús ha ga̱ huanyø nthu̱ts'i̱ 'mø bi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa. Bi 'yɛ̱mbʉya:

8 ―Nu̱'mø to bi zo'i ngue gui̱ nnu̱hʉ ra̱ ntha̱ti̱, 'yogui huanthohʉ yø nthu̱ts'i̱ ta̱te xa̱nho ngue ja gui̱ mmi̱hmʉ p'ʉ. Ntha̱mbɛni̱tho da̱ zø hma̱n'na nc'ɛ̱i̱, nu̱'a̱ ta̱te hnu̱ ma̱nsu̱ ngue nu̱'i̱. 9 Nu̱'a̱ xa̱ nzo'i p'ʉya, ntha̱mbɛ̱ni̱tho da̱ 'yɛ̱n'i: “Da̱mi̱ u̱nna̱ nthu̱ts'i̱ na̱ 'bʉcua n'yø”. Ya gui pɛs'ni̱ sä p'ʉya ngue gni̱ mmi̱p'ʉ ja ra̱ nthu̱ts'i̱ hi̱nga̱ njua̱ni̱. 10 Nu̱'mø bi ts'o'i, da̱mi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ nthu̱ts'i̱ bí ja nya̱ni̱, n'namhma̱ ngue nu̱'mø bi zø'a̱ xa̱ nzo'i, da̱ 'yɛ̱n'i p'ʉya: “'Dɛ gui̱ mmi̱cua ja ra̱ nthu̱ts'i̱ xanho n'yø”. Xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ 'dap'ʉ gdi hu̱hmʉ p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa da̱ nu̱ ma̱nsu̱'i̱ p'ʉya. 11 Porque nu̱'a̱ nne ngue ma̱n'na di hnu̱ ma̱nsu̱, gue'a̱ ma̱n'na ts'ʉtho hnu̱ ma̱nsu̱'a̱. Pɛ nu̱'a̱ øt'e ngue hi̱ngui̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ga̱ mbɛ̱ni̱, gue'a̱ ma̱n'natho hnu̱ ma̱nsu̱'a̱.

12 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ xi zixpʉ ja rá̱ ngu̱:

―Nu̱'mø guí øt'a̱ n'na ra̱ nts'i̱hmɛ̱, ogui̱ nzohni̱ amigo, ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ ni̱ n'yohʉ, ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ ni̱ mɛ̱ni̱, ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ ni̱ besino ngue ja te da̱ zi. Porque nu̱'ʉ́, xquet'a̱ da̱ 'yɛ̱hra̱ ora da̱ zo'i ngue gui̱ nsi̱hmɛ̱ui. Ya bi̱ ma ma̱ cots'i'a̱ ra̱ ma̱te xcá̱ 'yørbʉya. 13 A nu̱yá, nu̱'mø guí øtra̱ nts'i̱hmɛ̱, da̱mi̱ zo'ʉ yø hyoya di̱ nsi̱hmɛ̱, da̱mi̱ zo'ʉ yø do'yɛ, da̱mi̱ zo'ʉ yø dogua, da̱mi̱ zo'ʉ yø xädä ngue gui 'ui̱ni̱. 14 Ja̱na̱ngue di toca̱'i̱ ra̱ mmɛ̱nthi̱ p'ʉya, porque hi̱nda̱ zä da̱ gu̱t'a̱'i̱ te gui 'yørpe. Pɛ nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ bɛ̱nna̱te yø hoja̱'i̱ p'ʉya, da̱ gu̱t'a̱'i̱ Oja̱ te xcá̱ 'yøt'e.

Bi̱ ma ma̱hyɛqui ra̱ hya̱ ngue n'na ra̱ da̱nts'i̱hmɛ̱ di̱ nja.

15 Nu̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ mi̱ hu̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa p'ʉya, bi 'yøde te mma̱nna̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ mmɛ̱nthi̱ di tocabi'a̱ to si̱hmɛ̱ p'ʉ ha di̱ ma̱nda Oja̱ 'mø.

16 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―N'na ra̱ n'yohʉ, bi 'yøt'a̱ n'na ra̱ da̱nts'i̱hmɛ̱ ngue ra̱ nde. Bi̱ ma̱nda p'ʉya ngue bá̱ ts'ofo xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱. 17 Nu̱'a̱ ra̱ nde ja ngue di̱ nja ra̱ nts'i̱hmɛ̱ p'ʉya, bi̱ mɛnhná̱ hmi̱qui̱ ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱ ngue bá̱ si'ʉ to ya xi ts'ofo. Bi 'yɛ̱mbi̱: “Ma ga̱ mmähä ya, porque ya bi̱ nho'a̱ te da̱ ts'i”. 18 Nu̱'ʉ bá̱ ts'i p'ʉya, ɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ pongui̱. Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi bá̱ ts'ofo bi 'yɛ̱na̱: “Ja dá̱ tän'a̱ n'na ra̱ häi, jatho ngue ga̱ ma nu̱ ya. Da̱mi̱ pu̱nngui̱, nu̱gä hi̱ngui̱ pongui̱ ga̱ mmagä p'ʉ”. 19 Nu̱'a̱ ma̱n'na p'ʉya bi 'yɛ̱na̱: “Ja dí tän'i cʉt'a nt'ɛi yø nda̱ni̱. Nu̱ya dí̱ nne ga̱ sä ya. Da̱mi̱ pu̱nngui̱, nu̱gä hi̱ngui̱ pongui̱ ga̱ mmagä p'ʉ”. 20 Ma̱n'na p'ʉya bi 'yɛ̱na̱: “Ja ɛda̱di̱ ntha̱ti̱, ja̱na̱ngue hi̱nda̱ zä ga̱ mmap'ʉ”. 21 Nu̱'mø ma̱mbá̱ pengra̱ hmi̱qui̱, bi xihrá̱ hmu̱ te bá̱ sifi. Bi̱ mbøcuɛ ra̱ hmu̱ p'ʉya. Bi 'yɛ̱mbrá̱ hmi̱qui̱: “Ni̱ ma n'nahma̱ntho p'ʉ ja ra̱ täi ya, 'nɛ̱p'ʉ ja yø caye ua ja ra̱ hni̱ni̱. Bá̱ si ua yø hyoya. Bá̱ si ua yø do'yɛ, bá̱ si ua yø dogua 'nɛ̱hyø xädä”. 22 Ma̱mbá̱ pengra̱ hmi̱qui̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱: “Ague grá̱ hmu̱, ya dá̱ øt'e te gá̱ 'bɛjpa̱gui̱ ya. Pɛ tobe mbongui̱tho yø nthu̱ts'i̱”. 23 Bi 'yɛ̱nna̱ hmu̱ p'ʉya: “Nu̱ya ni̱ ma ma̱høn'a̱ p'ʉ ja yø caye 'nɛ̱p'ʉ ja yø 'yu̱ ya. Bí ja ts'ɛdi ngue da̱ ɛ̱cua yø ja̱'i̱ n'namhma̱ ngue da̱ yu̱hma̱ ngu̱. 24 Porque dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'ʉ yø n'yohʉ dá̱ zocä m'mɛt'o, ya hi̱nda̱ zä da̱ ɛ̱hɛ̱ di̱ nsi̱hmɛ̱ua'ʉ”.

Ja ua ra̱ hya̱ ja ngue da̱ 'yøtra̱ ja̱'i̱ 'mø nne da̱ dɛnna̱ Cristo.

25 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ ni̱ 'bɛfa p'ʉ ni̱ ma ra̱ Jesús. Bi 'bärbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

26 ―Nu̱ te'o tɛnngui̱ 'nɛ̱ zits'ʉtho di̱ ma̱qui̱ ngue'a̱ te gui̱ ma̱hrá̱ papá, ogue rá̱ mamá, ogue rá̱ xisu, ogue yø ba̱si̱, ogue yø n'yohʉ, ogue yø nju̱, ogue su̱ da̱ tho conná̱ ngueque, nu̱ná̱, guehna̱ hi̱mma̱ xädigä na̱. 27 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne da̱ dɛnngui̱ ngue su̱ da̱ tho, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ma̱ xädigä na̱. 28 A nu̱'a̱hʉ ya, xi'mø to da̱ ne da̱ hyø'a̱ n'na ra̱ torre, ua̱ngui̱ 'bet'o da̱ 'yøtrá̱ güɛnda, da̱ nu̱ 'mø ngue ja te di ʉni̱ para ngue da̱ hyätra̱ 'bɛfi, ogue hi̱n'na̱. 29 Porque nu̱'mø sä di dʉ'mi̱, 'nɛ̱ hi̱nda̱ hyät'a̱ m'mɛfa, da̱ denni̱ to da̱ nu̱ p'ʉya. 30 Da̱ 'yɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua bi dʉ'mrá̱ 'bɛfi, pɛ hi̱ngui̱ sä da̱ hyät'i”, da̱ 'yɛ̱na̱. 31 Xi'mø ngue n'na ra̱ da̱st'abi ja ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ tu̱nhni̱ ma̱n'na rá̱ mmi̱da̱st'abiui, ua̱ngui̱ da̱ mi̱ di̱ n'yomfɛ̱ni̱, da̱ zänni̱ ngue'mø da̱ zä di jʉui 'dɛt'a ma̱hua̱hi̱ yø soldado 'mø bá̱ ɛ̱p'ʉ 'däte ma̱hua̱hi̱ ngue ne tu̱nhni̱. 32 Pɛ nu̱'mø hi̱nda̱ zä p'ʉya, nu̱'mø tobe yap'ʉtho bá̱ ɛ̱hrá̱ nsʉiui, da̱ mɛnnba̱ ra̱ hya̱ rá̱ mmi̱nst'abiui p'ʉya ngue di̱ nhojpa̱ui. 33 Gui̱ njathʉ p'ʉya, ngue gui hya̱cjʉ ra̱ güɛnda, porque ra̱ ja̱'i̱ ngue ta̱te di ma̱'a̱ te pɛts'i, a nu̱gä p'ʉya, zi ts'ʉtho di̱ ma̱qui̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ himma̱ xädigä na̱.

Bi̱ ma ma̱hyɛqui ra̱ hya̱ ngue'mø bi̱ m'mɛ'a̱ te ga̱ n'u̱ ra̱ u̱.

34 Conque ra̱ u̱, xa̱nho'a̱. Pɛ nu̱'mø ya hi̱ngui̱ u̱, ya hi̱nte di̱ mu̱ui. 35 Ni̱ xi̱ngra̱ 'yai ra̱ häi da̱ zä, sinoque da̱ t'ɛntho. A nu̱yá, di̱ nja ni̱ gu̱ ngue gui 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya.

15

Bi hyɛcra̱ hya̱ ra̱ Jesús ngue'mø bi 'ue'a̱ n'na ra̱ dɛ'yo.

1 Gätho yø ngʉthäi 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø ja̱'i̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ja yø ts'oqui bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús ngue øts'e te mma̱. 2 Gue'a̱ ga̱ nnemhya̱ yø fariseo'a̱ 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, guehya yø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui nne di̱ nya̱ui 'nɛ̱ 'dap'ʉ si̱hmɛ̱ui na̱.

3 Ja̱na̱ngue ra̱ Jesús bi hyɛca̱ n'na ra̱ hya̱ bi xifi, bi 'yɛ̱mbi̱:

4 ―Nu̱'a̱hʉ ya, xi'mø di 'bʉi to di si n'na ciento yø dɛ'yo, da̱ 'ue'a̱ n'na ndɛ'yo p'ʉya, ua̱ngui̱ da̱ zop'ʉ'ʉ goho 'däte ma̱'dɛ'ma̱ gʉto ndɛ'yo p'ʉ ja ra̱ da̱po. Da̱ ma da̱ honna̱ n'na ndɛ'yo xa̱ 'uegue asta̱ gue'mø bá̱ ti̱ni̱. 5 Nu̱'mø bá̱ ti̱mp'ʉya, da̱di johya, da̱ hu̱xrá̱ xi̱xi̱, da̱ ɛ̱hɛ̱. 6 Nu̱'mø bi zøp'ʉ ja rá̱ ngu̱, di pɛtyø amigo 'nɛ̱hyø besino, da̱ 'yɛ̱mbi̱: “Bá̱ ɛ̱hmʉ ya, 'da gda̱ johyathohʉ, porque ya dá̱ ti̱ngä ma̱ dɛ'yo xi̱ m'mɛdi”, da̱ 'yɛ̱na̱. 7 Njarbʉtho na̱ dí xi'a̱hʉ ya, ngue'mø bi hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo n'na ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ ts'oqui. Ma̱n'na ra̱ ndøpähä bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱, hi̱nda̱ gue'ʉ goho 'däte ma̱'dɛ'ma̱ gʉto nja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue yø hoja̱'i̱, hi̱n'yʉ yø ts'oqui.

Bi̱ ma ma̱hyɛqui ra̱ hya̱ ngue ra̱ mɛ̱nyu̱ bi̱ m'mɛdi.

8 Xi n'na ra̱ xisu 'mø cʉ 'dɛt'a yø mɛ̱nyu̱, di 'bɛ'a̱ n'na p'ʉya, ua̱ngui̱ di sa̱cra̱ nyot'i da̱ gocrá̱ ngu̱, ma̱hotho di hyoni̱ asta̱ gue'mø bi di̱ni̱. 9 Nu̱'mø bi di̱mp'ʉya, di pɛtyø amigo 'nɛ̱ mi̱'da yø besino, da̱ 'yɛ̱mbi̱: “Ma 'da gdá̱ johyathohʉ ya, porque dá̱ ti̱ngä ma̱ mɛ̱nyu̱ dá̱ 'bɛdi”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. 10 Njarbʉtho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ngue bí ja ra̱ johya p'ʉ bí 'bʉhyø anxɛ Oja̱ ngue n'na ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ ts'oqui, da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo.

Bi̱ ma ma̱hyɛqui ra̱ hya̱ ngue n'na ra̱ n'yohʉ di ʉntho'a̱ te ma̱ t'u̱nni̱.

11 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Mi̱ si yoho yø ts'ʉnt'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ. 12 Nu̱na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ cohi bi 'yɛ̱mbrá̱ papá: “Ague papá, da̱mi̱ 'dac'a̱ te ma̱ mmɛti di tocagui̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. Nu̱na̱ rá̱ papá p'ʉya, bi u̱nni̱ n'na ngu̱ n'na yø ts'ʉnt'ʉ'a̱ te di tocabi. 13 Hi̱mma̱ ya'atho yø pa p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ cohi, bi pɛti gätho'a̱ te rá̱ mmɛti, bi hya̱ts'i̱, bi̱ ma ma̱n'na ra̱ häi yap'ʉtho. Ja bi ʉmma̱ ʉni̱tho p'ʉ rá̱ mɛ̱nyu̱ p'ʉya. 14 Pɛ nu̱'mø mi̱ hyäti gä bi ʉnná̱ mɛ̱nyu̱, nu̱p'ʉ ja ra̱ häi 'bʉi, bi̱ nja n'na ra̱ thu̱hu̱. Ya hi̱n'yʉ te da̱ zi p'ʉya. 15 Bi̱ map'ʉ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue bi 'yänna̱ 'bɛfi p'ʉya. Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi 'bɛpi ngue da̱ märpa̱ yø ts'ʉdi p'ʉ bí ja rá̱ häi. 16 I̱ nne da̱ za'ʉ yø jʉza sa yø ts'ʉdi p'ʉya, pɛ hi̱njondi̱ u̱nni̱. 17 Ya ɛ̱mp'ʉya: “Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ma̱ papágä, xa̱ngu̱ yø hmi̱qui̱ di̱ mpɛp'ʉ, pɛ mbongui̱tho te da̱ zi. Nu̱gä p'ʉya, dí tu̱gä ra̱ thu̱hu̱ ua. 18 Ma ga̱ pengä p'ʉ bí 'bʉhma̱ papá ya. Ga̱ ɛ̱mbi̱: Ague papá, ra̱ ts'oqui dá̱ øt'a̱'i̱, xquet'a̱ ra̱ ts'oqui dá̱ ørpa̱bi̱ Oja̱. 19 Ya hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ gui 'yɛ̱na̱ ngue ni̱ ba̱si̱gui̱ ya. Gui 'yø'ni̱ güɛnda ngue nu̱gä tengu̱tho'ʉ ni̱ mɛfi guí si, di̱ njarbʉtho p'ʉ gdi bɛ̱ngui̱, ga̱ ɛ̱mbi̱”. 20 Bi hya̱ ra̱ 'yu̱ p'ʉya bi̱ mengui̱, i̱ ma rá̱ ngu̱ rá̱ papá.

Nu̱'mø tobe yap'ʉtho bá̱ ɛ̱ p'ʉya, bi hyandrá̱ papá, bi huɛ̱qui̱. Bi̱ ma p'ʉya ngue di c'at'ui, asta̱ hʉfi 'nɛ̱ di u̱nna̱ beso. 21 Nu̱na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbrá̱ papá: “Ague papá, ra̱ ts'oqui dá̱ øt'a̱'i̱, xquet'a̱ ra̱ ts'oqui dá̱ ørpa̱bi̱ Oja̱. Ya hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ gui 'yɛ̱ngui̱ ngue ni̱ ba̱si̱gui̱ ya”. 22 Nu̱'a̱ rá̱ papá p'ʉya, ɛ̱mbyø hmi̱qui̱: “N'nahma̱ntho bá̱ ca̱hmi̱ ra̱ u̱lu ta̱te xa̱nho, da̱mi̱ hetui. Da̱mi̱ hyu̱rpa̱ui n'na ra̱ mfo'yɛ rá̱ 'yɛ. Da̱mi̱ u̱nnui yø 'boxthi̱ da̱ di̱t'i̱. 23 Bá̱ siui n'na ra̱ nda̱ni̱ xa̱noqui ga̱ hohʉ. Ma ga̱ n'øt'a̱ ngohʉ, ga̱ nsi̱hmɛ̱hʉ. 24 Porque nu̱na̱ ma̱ ts'ʉnt'ʉgä 'bʉcua, tengu̱tho 'mø xi du̱ na̱, a nu̱yá, tengu̱tho 'mø ma̱'da'yo bi̱ m'mʉi. Ya xi̱ m'mɛdi, pɛ ma̱høndá̱ nu̱hʉ ya”. Bi̱ mʉdi bi̱ n'øt'a̱ngo p'ʉya.

25 Ma̱mbí 'yo ra̱ 'bɛfi'a̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ma̱ da̱p'ʉya. Nu̱'mø ni̱ ma da̱ zøp'ʉ ja ra̱ ngu̱'a̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ ma̱mbí 'yo ra̱ 'bɛfi p'ʉya, bi 'yøde ngue ja yø 'bida, 'bʉhyø nɛ̱i̱. 26 Bi zonhna̱ n'na'ʉ yø hmi̱qui̱ p'ʉya, bi 'yänni̱ te 'bɛ'a̱ ma̱ ngo i ja. 27 Nu̱'a̱ ra̱ hmi̱qui̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱: “Ni̱ papá'a̱ øt'a̱ngo ngue ni̱ n'yohʉ xa̱ nzøhø. Xa̱ ma̱nda ngue xa̱ tho n'na ra̱ nda̱ni̱ ya xi̱ noqui, porque nnu̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ngue hi̱nte di ja”. 28 Bi̱ mbøcuɛ p'ʉya, hi̱ngui̱ nne da̱ yʉt'a̱mbo. Bá̱ pønna̱ papá p'ʉya, bi xifi ngue da̱ yʉt'a̱mbo. 29 Pɛ nu̱'mø mi̱ da̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbrá̱ papá: “Ya xa̱ mma yø jɛya dí øt'a̱ ni̱ 'bɛfi, nu̱gä hi̱nja̱m'mø xtá̱ fɛts'i te guí̱ mma̱. Pɛ hi̱nja̱m'mø xcá̱ 'daca̱ n'na ra̱ zichivo ngue ga̱ nsänni̱go'be ma̱ amigo. 30 Pɛ nu̱yá, nu̱'mø mi̱ zøhna̱ ni̱ ts'ʉnt'ʉ bi ʉn'na̱ ni̱ mɛ̱nyu̱ ngue yø 'uɛsi, go xcá̱ hyopra̱ nda̱ni̱ na̱ya”. 31 Nu̱na̱ rá̱ papá p'ʉya, bi 'yɛ̱mbrá̱ ts'ʉnt'ʉ: “Ague ts'ʉnt'ʉ, nu̱'i̱ ya 'daua dí 'bʉhmi̱. Nu̱'a̱ te gä dí pɛts'ä, gä ni̱ mmɛti. 32 Pɛ nu̱yá, xa̱nhotho ngue di̱ njajʉ mpähä, ga̱ øthʉ ra̱ ngo. Porque nu̱na̱ ni̱ n'yohʉ, tengu̱tho 'mø ya xi du̱ na̱, ma̱'da'yo ngue bi̱ m'mʉi. Ya xi̱ m'mɛdi, pɛ ma̱høndá̱ nu̱hʉ ya”.

16

Bi hyɛcra̱ hya̱ ra̱ Jesús ngue n'na ra̱ hmi̱qui̱ di̱ ma̱nda yø mɛfi.

1 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Mi̱ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ mmɛ̱mmɛti ngue si n'na rá̱ hmi̱qui̱ di̱ ma̱ndabi̱ yø mɛfi. Nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱mmɛti p'ʉya, bi sifi ngue di ʉnnba̱tho rá̱ mɛ̱nyu̱ na̱ rá̱ hmi̱qui̱. 2 Ra̱ mmɛ̱mmɛti p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱: “Ague n'yø, ¿hanja na̱ ra̱ hya̱ dí øcä si'i̱? Da̱mi̱ däcra̱ güɛnda'a̱ ra̱ 'bɛfi guí øt'e, porque ya hi̱nni̱ mantho gui̱ ma̱ndagui̱ ma̱ hmi̱qui̱gä”, bi 'yɛ̱mbi̱. 3 A nu̱na̱ ra̱ hmi̱qui̱ di̱ ma̱nda yø mɛfi p'ʉya, i ɛ̱nsɛ: “¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ga̱ øt'ä 'mø ya hi̱ndi̱ 'dacä ra̱ 'bɛfi ma̱ hmu̱ ya'mø? Nu̱gä ya hi̱ngui̱ sä ga̱ mpɛfi. Nu̱'mø ga̱ ha̱xra̱ limosna, dí pɛs'ma̱ sä. 4 A nu̱yá, ya dí pa̱di̱ te ga̱ øtya para ngue ya di 'bʉi to bi 'dacra̱ ts'äya p'ʉ ja yø ngu̱ 'mø bi tha̱ga̱ ma̱ 'bɛfi”, i ɛ̱na̱. 5 Bi̱ mʉdi bi zonhni̱ 'da mi̱'da'ʉ to tu̱prá̱ hmu̱ p'ʉya. Nu̱na̱ rá̱ mʉdi bi zonhni̱, bi 'yɛ̱mbi̱: “¿Hangu̱ guí tu̱hma̱ hmu̱gä?” 6 Ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi 'yɛ̱na̱: “Dí tu̱pa̱ n'na ciento barre ra̱ aceite”. Nu̱na̱ ra̱ hmi̱qui̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱: “Ja ua ra̱ sʉcua̱ n'youi ni̱ güɛnda 'mø. Pɛ da̱mi̱ mi̱ ya, gui 'yør'ma̱n'na, gui cuati ngue yote ma̱'dɛt'a barre guí̱ ndu̱pa̱te”, bi 'yɛ̱mbi̱. 7 M'mɛfa p'ʉya, bi 'yän ma̱n'na nc'ɛ̱i̱, bi 'yɛ̱mbi̱: “Xi'i, ¿hangu̱ guí tu̱hma̱ hmu̱gä?” Bi 'yɛ̱n'a̱ ts'o p'ʉya: “N'na ciento t'ɛni̱ ra̱ trigo”. Bi 'yɛ̱mbʉya: “Ja ua ra̱ sʉcua̱ n'youi ni̱ güɛnda 'mø. Pɛ da̱mi̱ 'yør'ma̱n'na ya, ngue høndi goho 'däte t'ɛni̱ gui cuati ngue guí̱ ndu̱pa̱te”, bi 'yɛ̱mbi̱. 8 Nu̱'a̱ ra̱ hmu̱, i ɛ̱spa̱'a̱ ra̱ ts'omɛfi ngue pa̱di̱ ha di japi da̱ hyätyø amigo. Yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi ja̱njua̱ni̱ ga̱ mba̱di̱ ha di hyätyø amigo, a nu̱ yø ja̱'i̱ ngue yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱ngui̱ njap'ʉ'ʉ.

9 Nu̱gä dí xi'a̱hʉ, da̱mi̱ usahʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ nu̱'a̱ di usa yø ts'oc'ɛ̱i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue gdí hyonni̱ amigohʉ. A nu̱'mø gá̱ hyä'ni̱ mɛ̱nyu̱hʉ p'ʉya, ya di 'bʉi to di 'da'a̱hʉ ra̱ ts'äya p'ʉ ha gui̱ m'mʉhmʉ para za̱ntho.

10 Nu̱'a̱ da̱ bømma̱nho, ma̱da̱gue'a̱ ts'ʉtho da̱ ma ma̱fäti, ma̱n'natho da̱ bømma̱nho 'mø da̱ ma ma̱fäti xa̱ngu̱. A nu̱'a̱ hi̱nda̱ bømma̱nho, 'nɛ̱ ts'ʉtho da̱ ma ma̱fäti, ma̱ xtá̱ngu̱ da̱ ma ma̱fäti, pɛ hi̱nda̱ bømma̱nho. 11 Xi'mø hi̱ngui̱ pømma̱nhohʉ 'mø ma̱fäti'a̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, ¿te'o guí ɛ̱na̱ di fät'a̱hʉ'a̱ ma̱jua̱ni̱ ngue xa̱nho 'mø? 12 Xi'mø ngue hi̱ngui̱ pømma̱nhohʉ 'mø ma̱fäti'a̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ndan'yo to rá̱ mmɛti, ¿te'o guí ɛ̱na̱ di 'da'a̱hʉ'a̱ ja ngue da̱ zo ni̱ 'yɛhʉ 'mø?

13 Hi̱nga̱ n'na ra̱ hmi̱qui̱ da̱ zä ngue yoho yø hmu̱ di̱ m'mʉi. A nu̱'mø ngue yoho yø hmu̱ di̱ m'mʉi, n'na'a̱ di̱ ma̱di̱, n'na'a̱ hi̱ndi̱ ma̱di̱. N'na rá̱ hmu̱ da̱ 'yørpe te di̱ ma̱nda, ma̱n'na rá̱ hmu̱ hi̱nda̱ 'yørpe te di̱ ma̱nda. Gui̱ njathʉ p'ʉya, hi̱ngui̱ sä ngue mbø yoho p'ʉ di̱ ma ni̱ mmʉihʉ. Di̱ ma ni̱ mmʉihʉ Oja̱, xi̱ndi̱ ma ni̱ mmʉihʉ ra̱ mɛ̱nyu̱.

14 Nu̱'ʉ yø fariseo, ngue høndra̱ mɛ̱nyu̱ nne, gä bi 'yøxtho na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús. Pɛ thentho'a̱ te øde hma̱. 15 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, gui härpa̱hʉ yø dä yø ja̱'i̱, porque xøgue ɛ̱na̱ ma̱jua̱ni̱ ngue gyø hoja̱'i̱hʉ p'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱. Pɛ nu̱na̱ Oja̱ hi̱nda̱ zä gui hyäthʉ na̱, i pa̱di̱ te ja mbo ni̱ mmʉihʉ na̱. Porque nu̱'a̱ ngue yø ja̱'i̱tho nnu̱ ma̱nho te øt'e, hi̱nga̱ gue'a̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱'a̱.

Bi xännba̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús ngue hanja rá̱ ley Oja̱.

16 Nu̱'ʉ yø pa bá̱ m'mʉhra̱ Xuua, ya mi̱ hma̱nna̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, ya mi̱ hma̱n'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te yø pønga̱hya̱ Oja̱. Asta̱ gue'ʉ yø pa'ʉ ya, i sihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱ ha di zo rá̱ 'yɛ Oja̱. Gätho yø ja̱'i̱ di ja ndu̱mmʉi ngue da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱. 17 Pɛ ma̱n'na hi̱ngui̱ hɛ̱nni̱ ngue da̱ guahra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱ 'nɛ̱hra̱ häi, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue da̱ t'ɛ̱mbi̱ hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja rá̱ ley Oja̱, ma̱da̱gue'a̱ ts'ʉtho.

Bi xännba̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús ngue hi̱ngui̱ sä da̱ 'yɛnyø xisu.

18 Nu̱'ʉ yø n'yohʉ di̱ nxu̱mmi̱ yø xisu, nu̱'mø hømbi̱ ntha̱tra̱ n'yohʉ, da̱ mɛ ma̱n'na ra̱ xisu, ya ra̱ ts'oqui øtra̱ n'yohʉ. Nu̱'mø bi̱ ntha̱tra̱ xisu bi t'ɛi, ya ra̱ ts'oqui øt'ui ra̱ n'yohʉ bi̱ mɛ.

Ra̱ mmɛ̱mmɛti conna̱ Lázaro, gä bi du̱.

19 Mi̱ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱mmɛti. Mi̱ he yø u̱lu ta̱te xa̱nho. N'na pa ngu̱ n'na pa, ɛ̱ntho øt'a̱ngo ngue di yoxni̱ p'ʉ si̱hmɛ̱. 20 Xquet'a̱ mi̱ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ hyoya ni̱ hu̱ ngue ra̱ Lázaro. Xi guahyø sa̱si̱ na̱ ra̱ Lázaro, hu̱p'ʉ ja rá̱ goxthi ra̱ mmɛ̱mmɛti. 21 Nu̱na̱ ra̱ hyoya na̱, i̱ nnehma̱ da̱ zi'ʉ yø xɛmhmɛ̱ täp'ʉ ja rá̱ mɛ̱xa ra̱ mmɛ̱mmɛti, pɛ hi̱ndi̱ u̱nni̱. Nu̱'mø bi thop'ʉ yø fo'yo, tespa̱bi̱ yø sa̱si̱. 22 Pɛ bi zønna̱ pa bi du̱ na̱ ra̱ Lázaro. Yø anxɛ Oja̱ p'ʉya, bi zixpʉ 'bʉhra̱ Abraham. Xquet'a̱ bi du̱ ra̱ mmɛ̱mmɛti p'ʉya, bá̱ t'ägui. 23 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱du̱ sä ra̱ n'ʉ p'ʉya, bi̱ nhanni̱, bi hyannbʉ yap'ʉtho p'ʉya, ngue bí 'bʉp'ʉ ra̱ Abraham, 'dap'ʉ 'bʉhmi̱ ra̱ Lázaro. 24 Ra̱ mmɛ̱mmɛti bi 'yɛ̱na̱: “Ague ma̱ papá'i Abraham, da̱mi̱ huɛ̱ga̱gui̱. Bá̱ pɛnhna̱ Lázaro di po rá̱ saha conna̱ dehe. Da̱ ɛ̱hɛ̱ di pogba̱gui̱ ma̱ ja̱ni̱. Porque dí sägä ra̱ n'ʉ ua ja yø sibi”, bi 'yɛ̱na̱. 25 Ra̱ Abraham bi 'yɛ̱mbi̱: “Ague ts'ʉnt'ʉ'i, da̱mi̱ bɛ̱ni̱ ngue gá̱ m'mʉmma̱nho mɛ̱nte ra̱ pa gá̱ m'mʉi. A nu̱na̱ ra̱ Lázaro bi zä ra̱ n'ʉ na̱. A nu̱yá, go 'bʉmma̱ pähä ua na̱ya, go guí sä ra̱ n'ʉ ya. 26 I ja ma̱n'na ra̱ hya̱ ya. Xa̱ndønhɛ̱ ua hapʉ nná̱ nhyacjʉ. Ja̱na̱ngue nu̱ to da̱ ne di̱ map'ʉ, hi̱nda̱ zä da̱ thogui. A nu̱'ʉ ni̱ gop'ʉ, hi̱nda̱ zä dí 'yɛ̱cua'ʉ”. 27 Bi 'yɛ̱nna̱ mmɛ̱mmɛti p'ʉya: “Pɛ dí ä'i ra̱ ma̱te ma̱ papá'i Abraham, ngue gui pɛnhna̱ Lázaro p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ma̱ papágä. 28 Porque 'bʉp'ʉ mi̱cʉt'a ma̱ n'yohʉ. Da̱ zä da̱ xifi te dí thocä ua, n'namhma̱ hi̱nda̱ ɛ̱cua ha dí sägä ra̱ n'ʉ 'mø bi du̱'ʉ”. 29 Ra̱ Abraham bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱ya guí̱ mma̱, da̱ zä di xä'ʉ yø hya̱ bi 'yotra̱ Moisés, da̱ gue'ʉ bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱. Da̱ 'yørpa̱ ma̱su̱'a̱ ra̱ hya̱ hma̱mp'ʉ”. 30 Ɛ̱nna̱ mmɛ̱mmɛti p'ʉya: “a̱há̱ ma̱ papá'i Abraham, gue'a̱ guí̱ mma̱. Pɛ nu̱'mø da̱ ma n'na ra̱ ánima da̱ xifi te ja ua, da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo'ʉ”. 31 Ra̱ Abraham bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱'mø hi̱ngui̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ te ra̱ hya̱ bi 'yotra̱ Moisés 'nɛ̱'a̱ te bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱, ma̱da̱gue'a̱ di bɛ̱nna̱te n'na ra̱ ánima da̱ ma da̱ nya̱ui, xquet'a̱ ngu̱tho hi̱nda̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ da̱ sifi”.

17

Xa̱ndøngu̱ ra̱ n'ʉ da̱ zä to da̱ japi da̱ 'yøtra̱ ts'oqui rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui.

1 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Nu̱yá, hi̱ndi̱ 'bɛdi tema̱ cosa ga̱ 'yøtra̱ ts'oqui yø ja̱'i̱. Pɛ hague ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohra̱ ja̱'i̱ da̱ japi da̱ 'yøtra̱ ts'oqui rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. 2 Ma̱n'na xa̱nho ngue da̱ thørbʉ ja ra̱ ja̱the di̱ ntha̱rpa̱ n'na ra̱ jʉni̱ p'ʉ ja rá̱ 'yʉga ngue da̱ gʉ'mi̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue da̱ japi da̱ 'yøtra̱ ts'oqui ya yø ja̱'i̱ zits'ʉtho ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. 3 Da̱mi̱ mfähmʉ ma̱mi̱ njahʉ p'ʉ.

Nu̱'mø hi̱nguí̱ nnu̱ ma̱nho te bi 'yøt'a̱'i̱ ni̱ cu̱, da̱mi̱ hɛjpi. Nu̱'mø bi hyɛp'ʉ ra̱ nts'o øt'e, da̱mi̱ pu̱nnbi̱. 4 Ma̱da̱gue'a̱ nyoto nni̱di̱ n'na pa da̱ 'yøt'a̱'i̱'a̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho, 'nɛ̱ nyoto nni̱di̱ da̱ 'yɛ̱n'i̱: “Da̱mi̱ pu̱nngui̱”, da̱ 'yɛ̱n'i̱, da̱mi̱ pu̱nnbi̱.

Yø xädi ra̱ Jesús bi 'yäpi ngue di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱.

5 Bi 'yɛ̱mbyø xädi ra̱ Jesús:

―Ague grá̱ Hmu̱, nu̱'mø te nt'äpi Oja̱, da̱mi̱ 'yøt'e ngue ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱he xa̱nho ngue di̱ nja.

6 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø di ja zits'ʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, ma̱da̱gue'a̱ da̱ngu̱ ga̱ nnoho n'na zihmu̱dä ra̱ mostasa, nu̱nʉ n'na nza ra̱ sicómoro 'bähnʉ, da̱ zä gui 'yɛ̱mphʉ: “Da̱mi̱ 'uecua guí 'bäi, i̱ m'map'ʉ ja ra̱ ja̱the”, gui 'yɛ̱mphʉ. Nu̱na̱ ra̱ za, di̱ map'ʉ gui xihmʉ.

Nu̱ ra̱ hmi̱qui̱ øt'a̱ te rá̱ 'bɛfi ja ngue da̱ 'yøt'e.

7 Nu̱'a̱hʉ ya, xi'mø di 'bʉ'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ngue di si n'na rá̱ hmi̱qui̱, nu̱'mø bi zøhra̱ 'bɛfi ra̱ hmi̱qui̱ ngue xpa̱ nua̱fani̱ ogue fändɛ'yo, ¿ua da̱ 'yɛ̱mbrá̱ hmi̱qui̱: “Da̱mi̱ mi̱hya gui̱ nsi̱hmɛ̱”? 8 Ua̱ngui̱ hi̱n'na̱. Sinoque da̱ 'yɛ̱mbrá̱ hmi̱qui̱: “Da̱mi̱ hoga̱gui̱ te ga̱ si. Da̱mi̱ nsä gui 'daqui te ga̱ si mɛ̱nte ga̱ nsi̱hmɛ̱gä. Nu̱'mø dá̱ juategä ra̱ nts'i̱hmɛ̱ p'ʉya, ja gui̱ nsi̱hmɛ̱”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. 9 ¿Ua di ja ma̱mma̱di̱ rá̱ hmi̱qui̱ ngue bi 'yøt'e te bi 'bɛpi? Conque hi̱n'na̱. 10 Xquet'a̱ gui̱ njathʉ p'ʉya, nu̱'mø gá̱ juadi gá̱ 'yøthʉ'a̱ ra̱ 'bɛfi di 'bɛp'a̱hʉ Oja̱, gui 'yɛ̱mhmʉ p'ʉya: “Hi̱n'yʉ te dí hnu̱ ma̱nhogähe, porque nu̱'a̱ ra̱ 'bɛfi bi̱ m'mɛjpa̱he ga̱ øthe, hønt'a̱ dá̱ øthe'a̱”.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe 'dɛt'a nja̱'i̱ mi̱ hɛ̱mbra̱ ts'o'ya.

11 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi thogui i̱ ma Jerusalén. I̱ nthop'ʉ ja ra̱ hyodi di̱ ntøt'ui ra̱ häi Samaria'a̱ ra̱ häi Galilea. 12 Mi̱ zømp'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya, ma̱mbá̱ ɛ̱p'ʉ 'dɛt'a nja̱'i̱ yø därquɛ̱hi̱ mi̱ hɛ̱mbra̱ ts'o'ya. Yap'ʉtho bá̱ ɛ̱hyø därquɛ̱hi̱ 'mø mi̱ hyandi̱, pɛ 'bexpá̱ m'mäi. 13 Bi̱ marpʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te Jesús, huɛ̱ga̱he, da̱mi̱ 'yøthega̱he.

14 Mi̱ hyandyø därquɛ̱hi̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ya da̱mi̱ sømhmʉ p'ʉ 'bʉhyø mmäcja̱ ya, gui xifi ngue ya bi zä'a̱hʉ.

Mɛ̱nte ni̱ 'yo yø därquɛ̱hi̱ ngue ni̱ map'ʉ 'bʉhyø mmäcja̱ p'ʉya, bi zä ra̱ n'ʉ mi̱ hɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na. 15 Nu̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱'ʉ mi̱ ʉ p'ʉya, mi̱ nu̱ ngue ya bi zä ra̱ n'ʉ mi̱ hɛ̱mbi̱, bi̱ mengbʉya. Pɛ ja̱njua̱ni̱ ngue nts'ɛdi guí ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. 16 Bi nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús, asta̱ di søt'a̱häi rá̱ hmi̱ ha gui ja ma̱mma̱di̱. Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Samaria. 17 Bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―¿Ua̱ngui̱ 'dɛt'a nja̱'i̱ bi zä ra̱ n'ʉ mi̱ hɛ̱mbi̱? ¿Hapʉ 'bʉ'ʉ mi̱ gʉto ya? 18 Hi̱njo mma̱n'na xta̱bá̱ mmengui̱ ngue di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱, hi̱nda̱ hønna̱ n'na nc'ɛ̱i̱ hi̱ngra̱ judío bá̱ pengui̱.

19 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ ma̱rá̱ därquɛ̱hi̱:

―Da̱mi̱ nangui̱, ni̱ ma. Ya bi zä'i ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ha di̱ njap'ʉ di̱ nɛ̱qui̱ ngue di̱ ma̱nda ua Oja̱.

20 Yø fariseo bi 'yänna̱ Jesús ngue nja̱m'mø da̱ zøcua Oja̱ ngue di̱ ma̱nda ua. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Nu̱'mø bi zøcua Oja̱ ngue di̱ ma̱nda ua, hi̱ngra̱ cosa di̱ nɛ̱qui̱ ngue da̱ hnu̱'a̱. 21 Porque hi̱nda̱ zä da̱ 'yɛ̱nyø ja̱'i̱: “Nu̱ua, ja bí ja ua”, ogue “Nu̱nʉ, ja bí ja nʉ”. Porque Oja̱ ya di̱ ma̱nda ua guí 'bʉhmʉ'a̱ ya.

22 Bi 'yɛ̱mbyø xädi p'ʉya:

―Da̱ 'yɛ̱hra̱ pa guí̱ nne gui̱ nnu̱hʉ'a̱ ra̱ pa da̱ zøhra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, pɛ hi̱ngui̱ nnu̱hʉ. 23 Da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ yø ja̱'i̱'a̱ ra̱ pa'a̱: “Ma nu̱hʉ ni̱nguehnʉ”, ogue “Ma̱ nu̱hʉ ni̱nguecua”, da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ. 'Yo sä gui tɛnhnʉ hapʉ di̱ ma yø ja̱'i̱ ngue guá̱ honjʉ. 24 Porque nu̱'mø bi zønna̱ pa da̱ ɛ̱hra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, gätho yø ja̱'i̱ da̱ hyandi̱. Tengu̱tho 'mø bi yotra̱ huɛi, to bi zä handi̱, di̱ njarbʉ. 25 Pɛ nuyá, jatho ngue 'be ga̱ sägä xa̱ngu̱ ra̱ n'ʉ, ngue hi̱nda̱ nu̱ ma̱nhogä yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi. 26 Tengu̱tho bá̱ nja'mø yø pa ma̱mbá̱ m'mʉhra̱ Noé, xquet'a̱ ngu̱'a̱ di̱ nja'a̱ ra̱ pa da̱ ɛ̱hra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya. 27 Porque nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, mi̱ si̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱, ma̱di̱ ntha̱ti̱ 'da, ja t'äpyø t'i̱xu̱ 'da. Pɛ hi̱mbi̱ u̱nna̱ güɛnda yø ja̱'i̱ te ja ngue di̱ nja, asta̱ ja gue'mø ra̱ pa mi̱ yʉtra̱ Noé p'ʉ ja ra̱ barco. Mi̱ nja ra̱ nda̱te 'ye p'ʉya, bi juadi gätho yø ja̱'i̱. 28 Njarbʉtho'a̱ te bi̱ nja'mø yø pa mi̱ m'mʉhra̱ Lot. Mi̱ si̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱, te'o di̱ ntäi, te'o i̱ mpä, te'o tu̱hyø hua̱hi̱, mi̱ hønni̱gu̱ 'da. 29 Pɛ nu̱'a̱ ra̱ pa bi sihra̱ Lot ngue bi bømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sodoma, bá̱ høhma̱ya̱ yø asufre ngue da̱nzø, bi juadi gätho'ʉ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. 30 Ma̱høndi̱ njarbʉtho yø ja̱'i̱ 'mø bá̱ ɛ̱hra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya.

31 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ dí tøhma̱ xøts'e rá̱ ngu̱, 'yo di ɛ̱na̱ ngue di̱ ma mbo rá̱ ngu̱ ngue te da̱ ha̱, sinoque da̱ 'dagui. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ dí 'yo ra̱ 'bɛfi, hi̱ndi̱ ma rá̱ ngu̱ ngue te da̱ ha̱, sinoque da̱ 'dagui n'nahma̱ntho. 32 Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ'a̱ te bi thohrá̱ xisu ra̱ Lot. 33 Nu̱'a̱ te'o nne di̱ mpommi̱ ra̱ nda̱te, gue'a̱ di̱ m'mɛ'a̱. Pɛ nu̱'a̱ te'o da̱ 'yɛnná̱ te conná̱ nguecä, gue'a̱ di̱ nya̱n'a̱.

34 Dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'a̱ ra̱ xu̱i̱'a̱, yo nc'ɛ̱i̱ di oxpʉ ja rá̱ t'ots'i. N'na nc'ɛ̱i̱ da̱ ts'its'i, n'na nc'ɛ̱i̱ da̱ gohi. 35 Yoho yø xisu 'dap'ʉ di̱ ncʉni̱. N'na nc'ɛ̱i̱ da̱ ts'its'i, n'na nc'ɛ̱i̱ da̱ gohi. 36 Yoho yø n'yohʉ 'dap'ʉ da̱di̱ mpɛfi. N'na nc'ɛ̱i̱ da̱ ts'its'i, n'na nc'ɛ̱i̱ da̱ gohi.

37 Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱, ɛ̱nyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―¿Pɛ hapʉ di̱ nja na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mp'ʉya grá̱ hmu̱?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱p'ʉ dí 'bʉhyø ja̱'i̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ tha̱spa̱ ra̱ güɛnda, ja di̱ njap'ʉ ra̱ castigo.

18

Bi hyɛcra̱ hya̱ ra̱ Jesús ngue n'na ra̱ 'danxu̱ mi̱ n'äst'abi.

1 Bi hyɛcra̱ hya̱ bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. Bi xännba̱ yø ja̱'i̱ ngue jatho za̱nt'a̱ da̱ mat'Oja̱, hi̱nha di gohyø mmʉi. 2 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Nu̱p'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ ts'ʉt'abi ngue hi̱ngui̱ su̱ rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, ni̱ xi̱nga̱ gue Oja̱ di su̱. 3 Nu̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱'a̱ p'ʉya, xquet'a̱ mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ 'danxu̱ ngue njandyatho pap'ʉ 'bʉhra̱ ts'ʉt'abi ngue äpra̱ ts'ʉt'abi rá̱ nsʉiui. 4 Nu̱na̱ ra̱ ts'ʉt'abi, bi̱ ma njammi̱ pa ngue hi̱ngui̱ ørpa̱ ma̱su̱ na̱ ra̱ 'danxu̱. Pɛ m'mɛfa p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱gä hi̱ndí̱ su̱gä Oja̱, ni̱ xi̱nga̱ guehma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱'be dí su̱. 5 A nu̱yá, para ngue hi̱nni̱ mantho di xu̱na̱nyagä ua na̱ ra̱ 'dansu̱, ma ga̱ ørpa̱ ra̱ ts'ʉt'abi, n'namhma̱ ngue ya hi̱nni̱ mantho da̱ ɛ̱hɛ̱ di xu̱na̱nyagui”.

6 Bi sigue bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Guehna̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ ts'ʉt'abi ngue ra̱ ts'oc'ɛ̱i̱ na̱ya. 7 Xi Oja̱ ya, ¿ua hi̱nda̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ ts'ʉt'abi ya yø ja̱'i̱ xa̱ huanhni̱, i̱ nzofo ra̱ pa ra̱ xu̱i̱? Xi'mø bi zofo, ¿ua hi̱nga̱ 'be xta̱ mäts'i? 8 Dí xi'a̱hʉ ngue n'na zihma̱ntho da̱ mäts'i. Nu̱'mø bi zøhra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ¿ua da̱ di̱nyø ja̱'i̱ di ɛ̱c'ɛ̱i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi?

Yoho yø n'yohʉ bi̱ ma ra̱ mhmat'Oja̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱.

9 Ma̱hømbi̱ hyɛj ma̱n'na ra̱ hya̱ bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, porque 'bʉhyø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ma̱n'na xa̱nho ngue mi̱'da yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ p'ʉya:

10 ―Yoho yø n'yohʉ bi̱ ma bá̱ mat'Oja̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Nu̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱, ra̱ fariseo'a̱. Nu̱'a̱ ma̱n'na nc'ɛ̱i̱ p'ʉya, ra̱ ngʉthäi'a̱. 11 Nu̱'a̱ ra̱ fariseo 'bäi ha ga̱ mmat'Oja̱, i ɛ̱na̱: “Ma̱ Oja̱'i̱, da̱di ja ma̱mma̱di̱'i̱ ngue nu̱gä hi̱ndí̱ øt'ä tengu̱tho ør'mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue yø bɛ̱, yø ts'oc'ɛ̱i̱, yø 'yots'om'mäi. Ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ te ø'na̱ ra̱ ngʉthäi 'bäcua dí øt'ä. 12 Nu̱gä nyondi̱ n'na semana dí ɛt'ä ma̱ mmʉi. Nu̱'a̱ te dí ta̱ha̱, dí ha̱cra̱ diezmo da̱di u̱ni̱”, bi 'yɛ̱na̱. 13 Pɛ nu̱'a̱ ra̱ ngʉthäi p'ʉya, yap'ʉtho bá̱ m'mäi. Ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ di̱ nnøsma̱ya̱, sinoque mɛ̱nte pʉnná̱ ti̱ya̱ mɛ̱nte ɛ̱na̱: “Ma̱ Oja̱'i̱, da̱mi̱ huɛ̱ga̱gui̱. Nu̱gä ja ma̱ ts'oqui”, bi 'yɛ̱na̱. 14 Dí xi'a̱hʉ, ngue nu̱'a̱ ra̱ ngʉthäi bá̱ ɛ̱hrá̱ ngu̱, pɛ ya bi hojpa̱bi̱ Oja̱. A nu̱na̱ ma̱n'na p'ʉya, hi̱n'na̱ na̱. Porque nu̱'a̱ nne ngue ma̱n'na di hnu̱ ma̱nsu̱, gue'a̱ ma̱n'na ts'ʉtho hnu̱ ma̱nsu̱'a̱. Pɛ nu̱'a̱ øt'e ngue hi̱ngui̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ga̱ mbɛ̱ni̱, gue'a̱ ma̱n'natho hnu̱ ma̱nsu̱'a̱.

Ra̱ Jesús bi xi Oja̱ ngue di ja̱pyø ba̱si̱.

15 Bi zixyø ba̱si̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús. I̱ nnepyø ja̱'i̱ ngue da̱ dospa̱ yø ya̱ yø ba̱si̱, 'nɛ̱ da̱ xi Oja̱ ngue di ja̱pyø ba̱si̱. Pɛ nu̱'mø mi̱ nu̱ ya yø xädi ra̱ Jesús, bi hɛjpa̱ yø ja̱'i̱ bá̱ zi yø ba̱si̱. 16 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús bi zonhyø ba̱si̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ hyɛhmʉ yø ba̱si̱ da̱ thocua dí 'bʉi. Porque tengu̱tho yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱, xquet'a̱ njarbʉtho ya yø ba̱si̱ ya. 17 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue n'na ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngra̱ 'yøde tengu̱tho n'na ra̱ ba̱si̱ ngue ra̱ 'yøde, hi̱nda̱ zä da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱.

Ra̱ mmɛ̱mmɛti hi̱mbi̱ ne da̱ 'yøt'e te bi xihra̱ Jesús.

18 Nu̱na̱ n'na ra̱ n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ hoga̱ xännba̱te, ¿te 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øt'e n'namhma̱ ngue Oja̱ di 'dacra̱ 'da'yo te para za̱ntho? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

19 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí pa̱di̱ te guí̱ mma̱nya, ngue guí ɛ̱ngui̱ xa̱nhogä? Porque hønsɛ Oja̱ xa̱nho. 20 Ua hi̱nguí̱ pa̱di̱ hanja'ʉ yø hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ ngue ɛ̱na̱: “'Yo grá̱ 'yots'om'mäi. 'Yo grá̱ hyote. 'Yo grá̱ bɛ̱. 'Yo to guí sännba̱ ra̱ fɛhni̱. Da̱mi̱ su̱ ni̱ papá, da̱mi̱ su̱ ni̱ mamá” ―bi 'yɛ̱mbi̱.

21 Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ya yø hya̱ guí xicya, ya gä xtá̱ øt'e asta̱ gue'mø ma̱rá̱ ngüɛgui.

22 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱mp'ʉya, mi̱ 'yøhra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Di 'bɛhma̱n'na ra̱ hya̱ ja ngue gui 'yøt'e. Da̱mi̱ pä te gä guí pɛts'i, gui u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ yø hyoya. Nu̱'mø gá̱ 'yøt'a̱ya, ya bí ja ni̱ mmɛti ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya. Bá̱ ɛ̱ p'ʉya, ga̱ mmɛp'ʉ nná̱ magä ―bi 'yɛ̱mbi̱.

23 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ, nu̱'mø mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ sifi, ma̱mbi du̱drá̱ mmʉi, porque ma̱rá̱ ndømmɛ̱mmɛti.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue Oja̱, hi̱nte hɛ̱mbi̱.

24 Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue bi du̱ rá̱ mmʉi ra̱ mmɛ̱mmɛti, bi 'yɛ̱mbyø xädi p'ʉya:

―Xa̱ndøn hɛ̱nni̱tho ha di̱ n'u̱nyø mmɛ̱mmɛti ngue da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱. 25 Ya fa̱di̱ ngue ra̱ cameyo, hi̱nja̱m'mø da̱ zä da̱ thop'ʉ ja rá̱ xa̱gu̱ n'na ra̱ 'yofani̱. Pɛ ma̱n'na xa̱ndøn hɛ̱nni̱tho ngue n'na ra̱ mmɛ̱mmɛti di̱ n'u̱ni̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱.

26 Mi̱ 'yøhyø xädi na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Rá̱ nzɛgui ya hi̱njonni̱ ja̱'i̱ da̱ zä di̱ nya̱nná̱ te ya'mø ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

27 Ra̱ Jesús bi sigue bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ ngue yø ja̱'i̱tho, hi̱nda̱ zä te da̱ 'yøt'e. Pɛ Oja̱, hi̱nte hɛ̱mbi̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue di tocabi ra̱ nho'ʉ yø ja̱'i̱ n'youi p'ʉ ni̱ ma.

28 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gähe, ya xtá̱ sohme p'ʉ te gä dí pɛshe ngue dí tɛn'na̱he.

29 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue nu̱ to gä xpá̱ nzohyø ngu̱, xpá̱ nzohrá̱ papá 'nɛ̱hrá̱ mamá, xpá̱ nzohyø n'yohʉ, xpá̱ nzohyø xisu, xpá̱ nzohyø ba̱si̱, ngue ørpa̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱, 30 pɛ mɛ̱nte 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi ra̱ ja̱'i̱, nu̱'a̱ ga̱ ngu̱'a̱ te xpá̱ nzogui, ma̱n'natho xa̱ngu̱'a̱ te da̱ di̱ni̱. Ra̱ pa di 'yɛ̱p'ʉ p'ʉya, di t'u̱nna̱ te para za̱ntho.

Ma̱hømbi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue da̱ tho, pɛ bi̱ ma̱ ngue di bɛ̱nna̱te.

31 Bi zica̱ n'nanni̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, ya nná̱ mähä Jerusalén. Nu̱p'ʉ, ja da̱ni̱ njap'ʉ'a̱ te gä bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱, ngue te da̱ thohra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. 32 Di̱ ndäpyø ts'oc'ɛ̱i̱, ngue da̱ n'yɛmma̱hya̱, da̱ zʉi, da̱ zots'i. 33 Di ʉni̱, m'mɛfa p'ʉya, da̱ hyo. Pɛ rá̱ hyu̱ pa di bɛ̱nna̱te.

34 Nu̱'ʉ yø xädi hi̱mbi̱ di̱ni̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ xifi. 'Be xi̱mbi̱ n'yo yø mmʉi'a̱ te ra̱ hya̱ bi xifi, porque nu̱ya yø hya̱ ya, xa̱nhɛ̱nni̱tho ha di fa̱di̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ xädä.

35 Nu̱'mø ni̱ ma da̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jericó ra̱ Jesús, mi̱ hu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ n'na ra̱ xädä ngue äpra̱ mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱ thop'ʉ. 36 Mi̱ 'yøde ngue thogui xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱, nu̱'a̱ ra̱ xädä p'ʉya bi 'yänni̱ hanja ngue thohyø ja̱'i̱. 37 Bi si p'ʉya, ngue nu̱na̱ ja ngue da̱ thop'ʉ hu̱di̱, guehna̱ ra̱ Jesús ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret. 38 Bi̱ mʉhra̱ mafi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ huɛ̱ga̱gui̱ ague Jesús, rá̱ mbom'mɛto'i ra̱ David ―bi 'yɛ̱mbi̱.

39 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ni̱ 'bɛt'o p'ʉya, di hɛjpi ngue hi̱ndi̱ mmafi. Pɛ ra̱ xädä, ɛ̱na̱ ma̱n'na nts'ɛdi ga̱ mafi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ huɛ̱ga̱gui̱ ague rá̱ mbom'mɛto'i ra̱ David.

40 Bi̱ m'mähra̱ Jesús, bi̱ ma̱nda bá̱ ts'i ra̱ xädä. Nu̱'mø ni̱ ma da̱ zøp'ʉ 'bä p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

41 ―¿Te guí̱ nne di̱ nja'i?

Ra̱ xädä p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, dí̱ nne ngue di̱ nzø ma̱ dä.

42 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ xädä:

―Di̱ nzø ni̱ dä 'mø. Bi zä'i̱ ya ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ngue jagä ra̱ ts'ɛdi ga̱ øthe'i.

43 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, 'bexpi̱ nzø yø dä ra̱ xädä. Bi̱ mɛp'ʉ ni̱ ma ra̱ Jesús, pɛ di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. Nu̱ya gätho yø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ te bi̱ nja, gä ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱.

19

Ra̱ Jesús bi̱ nya̱ui ra̱ Zaqueo.

1 Mi̱ yʉrbʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jericó ra̱ Jesús, ya ni̱ 'yop'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya. 2 Nu̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱'a̱, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱mmɛti ni̱ hu̱ ngue ra̱ Zaqueo, rá̱ hmu̱'ʉ to jʉhra̱ mɛ̱nyu̱ njʉi. 3 Nu̱na̱ ra̱ Zaqueo p'ʉya, i̱ nne da̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue da̱ ba̱di̱ te'o. Pɛ hi̱ngui̱ sä da̱ hyannbʉya, porque xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ n'youi ra̱ Jesús, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ hɛ̱ts'i̱. 4 I̱ nne ngue da̱ nu̱ xa̱nho. Bi̱ nti p'ʉya, ni̱ 'bɛt'o. Bi̱ nexa̱ n'na ra̱ za ngue ra̱ sicómoro 'bäp'ʉ ja ngue da̱ni̱ nthohra̱ Jesús. 5 Mi̱ thop'ʉ ja ra̱ za tøhra̱ Zaqueo na̱ ra̱ Jesús, bi̱ nøs'ma̱ya̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Zaqueo, bá̱ ca̱i̱ n'na zihma̱ntho, porque nu̱ya ja ngue ga̱ nsäyagä p'ʉ ja ni̱ ngu̱ ya.

6 Nu̱na̱ ra̱ Zaqueo, n'nahma̱ntho bá̱ ca̱i̱. Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱, ja bi säyabi̱ p'ʉ ra̱ Jesús. 7 Yø ja̱'i̱ p'ʉya, hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho te øtra̱ Jesús, ɛ̱mbi̱ ngue guep'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ ts'oqui ja säya p'ʉ. 8 Ra̱ Zaqueo p'ʉya, bi̱ m'mäi, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Nu̱ya grá̱ Hmu̱, nu̱'a̱ te dí pɛts'i, ga̱ u̱nnä ma̱de yø hyoya. Nu̱'mø 'bʉi te'o ma̱n'na xa̱ngu̱ xtá̱ ha̱nnbi̱ ngue'a̱ hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ ga̱ ha̱nnbi̱, pɛ ga̱ cospa̱bi̱ ngoho parte'a̱ te xtá̱ ha̱nnbi̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

9 Mi̱ nya ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ ra̱ ora ja p'ʉya, ya di̱ nya̱nna̱ to 'bʉhra̱ ngu̱ jaua ya. Porque xquet'a̱ 'nɛ̱hna̱ rá̱ mbom'mɛto ra̱ Abraham. 10 Porque ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, bi 'yɛ̱hɛ̱ da̱ hyonyø ja̱'i̱ xa̱ m'mɛdi, ngue da̱ ya̱ni̱.

Bi hyɛcra̱ hya̱ ra̱ Jesús ngue 'dɛt'a yø mɛ̱nyu̱ bi t'u̱ni̱.

11 Mɛ̱nte øxyø ja̱'i̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús, bi hyɛcra̱ hya̱ bi xi p'ʉya. Porque ya xma̱nguerpʉ da̱ zøn'a̱ Jerusalén. Nu̱p'ʉ ga̱ mbɛ̱nyø ja̱'i̱ p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue 'bexti̱ nɛ̱qui̱'a̱ ra̱ ora'a̱ ngue di̱ ma̱nda ua Oja̱. 12 Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Mi̱ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue mi̱ nnu̱ ma̱nsu̱ yø ja̱'i̱. Ya ja ngue da̱ ma n'na ra̱ häi yap'ʉtho, ja di t'u̱nnbʉ rá̱ cargo ngue di̱ nda̱st'abi p'ʉ ja rá̱ häi 'bʉi, da̱ ɛ̱hrá̱ ngu̱ p'ʉya. 13 Pɛ hante ngue da̱ ma ra̱ n'yohʉ, bi zonhni̱ 'dɛt'a yø hmi̱qui̱. N'na ngu̱ n'na yø hmi̱qui̱, bi däpa̱ n'na ra̱ mɛ̱nyu̱ xa̱ndøngu̱ rá̱ mu̱ui. Bi 'yɛ̱mbʉya: “Nu̱na̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ dá̱ 'da'a̱hʉ ya, da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi asta̱ gue'mø dá̱ pengä”. 14 Pɛ nu̱ya yø mmɛ̱ngu̱hʉ ra̱ n'yohʉ, mi̱ nnu̱ ma̱n'ʉ p'ʉya. Bi̱ mɛnhyø m'mɛnhni̱ ngue da̱ ma̱mp'ʉ ha bi zønna̱ n'yohʉ, bi 'yɛ̱na̱: “Hi̱ndí̱ nnegähe na̱ ra̱ n'yohʉ ngue di̱ nda̱st'abi di̱ ma̱ndaga̱he”, bi 'yɛ̱na̱. 15 Pɛ siempre bá̱ t'ɛ̱ts'i̱ ngue bi̱ nda̱st'abi na̱ ra̱ n'yohʉ. Mi̱ zøp'ʉ ja rá̱ häi p'ʉya, bi̱ ma̱nda bá̱ ts'i'ʉ yø hmi̱qui̱ xi u̱nná̱ mɛ̱nyu̱. I̱ nne da̱ ba̱di̱ hangu̱ xa̱ nda̱ha̱ n'na ngu̱ n'na. 16 Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi bi zøp'ʉya, bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱ ni̱ mɛ̱nyu̱ gá̱ däqui, ya jap'ʉ 'dɛt'a yø mɛ̱nyu̱ xa̱ nda̱ha̱”. 17 Ra̱ da̱st'abi p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱: “Ya xa̱nho 'mø, grá̱ hoga̱ mɛfi. Ma̱da̱gue'a̱ zits'ʉtho bi̱ ma ma̱fäti'i, pɛ gá̱ pøngma̱nho. A nu̱yá, dí ɛ̱xa̱'i̱ ya ngue gui̱ ma̱nda 'dɛt'a yø da̱ni̱hni̱ ya”. 18 Bi zøhma̱n'na p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱: “Ague grá̱ hmu̱, nu̱'a̱ ni̱ mɛ̱nyu̱ gá̱ däqui, ya jap'ʉ cʉt'a yø mɛ̱nyu̱ xa̱ nda̱ha̱”. 19 Bi t'ɛ̱mbʉya: “Nu̱'i̱ ya, dí ɛ̱xa̱'i̱ ngue gui̱ ma̱nda cʉt'a yø hni̱ni̱”. 20 Mi̱ zøhma̱n'na p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱: “Ague grá̱ hmu̱, ja ua ni̱ mɛ̱nyu̱ gá̱ däqui. Nu̱gä dá̱ 'uɛ ra̱ bayu dá̱ pɛts'i. 21 Porque dí su̱'i̱ ngue guí ya̱ ma̱nzaqui, guí ä'a̱ te hi̱nxcá̱ ta̱ha̱. Guí xoc'a̱ te hi̱nxcá̱ pɛfi”. 22 Bi 'yɛ̱nna̱ da̱st'abi p'ʉya: “Hi̱ngrá̱ hoga̱ mɛfi n'yø. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya, gue'a̱ gdá̱ ha̱ts'a̱'i̱ ra̱ güɛnda'a̱ ya. Porque guí ɛ̱ngui̱ ngue dí ya̱ ma̱nzaquigä. Guí ɛ̱ngui̱ ngue dí ha̱ngä'a̱ te hi̱nxtá̱ n'ʉni̱, ogue dí äcä'a̱ te hi̱nxtá̱ pɛfi. 23 ¿Hanja ngue hi̱ngá̱ dä ma̱ mɛ̱nyu̱gä p'ʉ ja ra̱ banco, n'namhma̱ ngue nu̱'mø dá̱ søcua ja ma̱ ngu̱, xti̱ ndäcä'a̱ te rá̱ nzäbi ma̱ mɛ̱nyu̱?” 24 Bi t'ɛ̱mp'ʉ 'bäp'ʉ p'ʉya: “Hya̱nnba̱ui ra̱ mɛ̱nyu̱ na̱, n'yø. Da̱mi̱ u̱nui'a̱ ha̱ 'dɛt'a yø mɛ̱nyu̱”. 25 Nu̱'ʉ ts'o p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱: “Ague grá̱ hmu̱, pɛ ya ha̱ 'dɛt'a yø mɛ̱nyu̱ na̱”. 26 Bi 'yɛ̱nna̱ da̱st'abi p'ʉya: “Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'a̱ ya ha̱ xa̱ngu̱, gue'a̱ ma̱n'na di t'u̱n'na̱. Pɛ nu̱'a̱ zits'ʉtho ha̱, da̱ tha̱nnba̱bi̱'a̱ zits'ʉ ha̱. 27 A nu̱yá, nu̱'ʉ ma̱ nsʉigä'be hi̱ngui̱ nneque xca̱ nda̱st'abigä, bá̱ siui ua ya. Ga̱ nnu̱gä ha gdi hyohʉ”.

Ra̱ Jesús bi zøp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén.

28 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, ra̱ Jesús bi thogui, i̱ ma Jerusalén. 29 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ nyu̱ni̱ ja ra̱ mbonza ja yø olivos, ja jarbʉtho ra̱ hni̱ni̱ Betfagé 'nɛ̱hra̱ hni̱ni̱ Betania. Bi 'yɛt'i yoho yø xädi p'ʉya. 30 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ mɛ nʉ ja ra̱ hni̱ni̱ bí janʉ ya. Nu̱'mø gá̱ cʉt'ui ra̱ hni̱ni̱, gui ti̱mmi̱ p'ʉ da̱ ntha̱t'i̱ n'na ra̱ burru ma̱'da'yotho, hi̱njongui̱ sä. Bá̱ xoqui guá̱ siui ua. 31 Nu̱'mø to da̱ 'yɛ̱n'a̱ui, hanja ngue guí xocui ra̱ burru, guí xihmi̱ p'ʉya ngue honna̱ Hmu̱.

32 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi̱ ma. Nu̱p'ʉ bi zømp'ʉya, bi di̱mp'ʉ ntha̱t'i̱ ra̱ burru, tengu̱tho xi̱ ma̱nna̱ Jesús. 33 Mi̱ xojpʉya, nu̱'ʉ yø mmɛ̱mburru bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue guí xocui ra̱ burru?

34 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Porque honna̱ Hmu̱.

35 Bi ts'ispa̱bi̱ ra̱ burru ra̱ Jesús. Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi ga̱spa̱ ra̱ burru yø tu̱hu̱ yø ja̱'i̱ ngue bi̱ nøpa̱ nts'ʉt'i. Bi hyu̱xra̱ burru ra̱ Jesús, bi̱ ma. 36 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di tʉnsyø tu̱hu̱ ngue pøp'ʉ ja ra̱ 'yu̱ ja ngue da̱ thohra̱ Jesús. 37 Nu̱'mø ya xma̱nguerpʉ da̱ zøn'a̱ Jerusalén, ya 'yop'ʉ ja ra̱ nga̱i̱ ja ra̱ mbonza ja yø olivos. Bi̱ mʉhra̱ hmafi gätho yø xädi p'ʉya ngue di johya. I ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ ngue yø milagro xi̱ nu̱rpi̱ øtra̱ Jesús. 38 Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Oja̱ di ja̱pra̱ da̱st'abi bá̱ 'bɛnhni̱ ngue bi zøcua. Ya bi̱ nhojpa̱ui yø ja̱'i̱ na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱ya ma̱guesɛ na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya.

39 Bi 'yɛ̱n'i'da yø fariseo n'youi yø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Ague grá̱ xännba̱te, da̱mi̱ hɛjpa̱ ni̱ xädi. 'Yo di̱ mma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱.

40 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'mø da̱ ma ma̱hɛjpi ya yø ja̱'i̱ ɛ̱sca̱gui̱ ya, di̱ nya̱ yø do ja ua ngue da̱ 'yɛ̱sca̱gui̱.

41 Mi̱ zøn'a̱ neni̱hni̱ ra̱ Jesús, bi hyandra̱ hni̱ni̱ Jerusalén. Bi̱ nzomp'ʉya, ngue pa̱di̱ te da̱ tho'a̱ m'mɛfa yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. 42 Bi 'yɛ̱mbra̱ mɛ̱hni̱ni̱ p'ʉya:

―Nu̱ ra̱ pa ja p'ʉya, dí̱ nnehma̱gä ngue gui pa̱hmʉ hanja na̱ ra̱ hya̱ da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho. Pɛ njot'i ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ya. 43 Da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue gui̱ m'mʉ mma̱n'ʉhʉ, di̱ mäts'a̱ ni̱ nsʉihʉ, ma̱thɛ̱t'i̱ ra̱ hni̱ni̱ da̱ 'yøtyø nju̱di̱. Di̱ nexpʉ di̱ nexyø soldado da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ tu̱nhni̱, da̱ 'yɛ̱'a̱hʉ ma̱de. 44 Da̱ t'ɛn'a̱hʉ häi p'ʉya, ngue da̱ tho yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ hni̱ni̱. Da̱ ma nsʉdi yø ngu̱. Ngu̱na̱ di̱ nja, porque hi̱mbi̱ n'yo ni̱ mmʉihʉ'a̱ ra̱ pa bi zøcua rá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱ ngue xi'i ha gdi̱ nya̱mhmʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi 'yɛtyø ja̱'i̱ mi̱ mpäp'ʉ ja ra̱ thi̱nni̱ja̱.

45 Bi̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús. Gä bi 'yɛtyø ja̱'i̱ mi̱ mpäp'ʉ thi̱nni̱ja̱ p'ʉya. 46 Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue Oja̱ i ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ma̱ ngu̱ngä, ni̱ hu̱ ngue ra̱ ngu̱nga̱ mhmat'Oja̱ na̱”. Pɛ nu̱'a̱hʉ, guí øthʉ ngue ja di̱ mpɛti ua yø bɛ̱.

47 N'na pa ngu̱ n'na pa bi xännba̱te p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús. Pɛ nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉya, 'nɛ̱'ʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley, 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, gä honna̱ forma ha di hyo ra̱ Jesús. 48 Pɛ hi̱ngui̱ ti̱ni̱ ha di japi ngue di̱ nja'a̱ te mbɛ̱ni̱, porque gä 'bʉtyø ja̱'i̱ ngue øxra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús.

20

Ra̱ Jesús bi t'änni̱ to bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te øt'e.

1 N'na ra̱ pa ya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, xihyø ja̱'i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Bi zøhyø hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉya, 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, bá̱ 'yohʉ'ʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. 2 Bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague n'yø, ¿hanja'a̱ te guí øt'e? To bi 'da'i ra̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te guí øt'e? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

3 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gä xquet'a̱ ga̱ øt'a̱hʉ n'na ra̱ nt'änni̱ ya. Pɛ da̱mi̱ xicjʉ hanja'a̱ ra̱ hya̱ ga̱ än'na̱hʉ. 4 ¿Te'o bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ra̱ Xuua bi xixya̱bi̱ yø ja̱'i̱? ¿Ua Oja̱ bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱, uague yø ja̱'i̱tho rá̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te bi 'yøt'e?

5 Yø ja̱'i̱ p'ʉya, di̱ n'yänni̱ te di da̱di̱. Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ga̱ xihmʉ ya 'mø? Nu̱'mø ga̱ xihmʉ ngue Oja̱ bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ te bi 'yøtra̱ Xuua, da̱ 'yɛ̱njʉ p'ʉya: “Xina̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Xuua conná̱ ngueque, ¿hanja ngue hi̱ngá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ 'mø?”, da̱ 'yɛ̱njʉ p'ʉya. 6 A nu̱'mø ga̱ xihmʉ ngue yø ja̱'i̱tho bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ te bi 'yøtra̱ Xuua, di hyojthoga̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue da̱ mʉndoga̱hʉ. Porque gä ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ngue rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ na̱ ra̱ Xuua.

7 Mi̱ da̱hyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Hi̱ndí̱ pa̱cähe to bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te bi 'yøtra̱ Xuua.

8 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ya hi̱ngá̱ xicjʉ na̱ ra̱ hya̱ dí än'na̱hʉ, ni̱ xi̱nga̱ guecä ga̱ xi'a̱hʉ to di 'dacra̱ nt'ɛ̱di̱ te dí øt'e.

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na ra̱ hua̱hi̱ ngue ra̱ jomhmi̱.

9 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi hyoni̱ te gui hyɛjpa̱ yø hya̱ bi̱ xihyø ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Mi̱ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue bi 'yøt'a̱ n'na rá̱ nua̱'uva. M'mɛfa p'ʉya, bi hyoni̱ to da̱ gonhui rá̱ hua̱hi̱, n'namhma̱ ngue nu̱'mø bi̱ nja yø uva, di̱ t'u̱nna̱ mmɛ̱hui̱'a̱ te di tocabi. Bi̱ ma p'ʉya, ya'atho yø pa i̱ ma. 10 Mi̱ zønna̱ pa da̱ thu̱cyø uva p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱hui̱ bi̱ mɛnhna̱ n'na rá̱ hmi̱qui̱ ngue da̱ tu̱ yø uva di tocabi. Pɛ nu̱'ʉ yø mɛfi ma̱mbi̱ 'bʉp'ʉ ja rá̱ hua̱hi̱, bi ʉnna̱ hmi̱qui̱, bá̱ ɛrbʉya. Pɛ hi̱nte bi u̱nni̱. 11 Ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ mɛnhma̱n'na rá̱ hmi̱qui̱ p'ʉ bí ja rá̱ hua̱hi̱. Pɛ xquet'a̱ ngu̱t'a̱tho bá̱ ts'ʉi. Bi̱ ma ma̱'ʉni̱, hi̱nte bi t'u̱nni̱. 12 Ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ mɛnhma̱n'na rá̱ hmi̱qui̱. Yø mɛfi p'ʉya, ma̱hømbi̱ ʉntho, bá̱ ɛt'i.

13 M'mɛfa p'ʉya, ɛ̱nna̱ mmɛ̱hui̱: “¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ga̱ øt'ä 'mø? Nu̱na̱ ma̱ ts'ʉnt'ʉ da̱di̱ ma̱di̱, ma ga̱ pɛnnbi̱. Xa̱mhma̱tho da̱ nu̱ ma̱nsu̱ 'mø bi̱ nu̱na̱”, bi 'yɛ̱na̱. 14 Pɛ nu̱'mø mi̱ zømp'ʉ 'bʉhyø mɛfi na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ mmɛ̱hui̱, di̱ n'yɛ̱mbyø mɛfi: “Nu̱na̱ ya, guehna̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ ja ngue da̱ gohmi̱ ra̱ hua̱hi̱ na̱ya. Ma ga̱ hohʉ ya, n'namhma̱ ngue ya ma̱ mmɛtihʉ ra̱ hua̱hi̱”, di̱ n'yɛ̱mbi̱. 15 Bi bɛnnba̱bi̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ mmɛ̱hui̱ p'ʉya, bi gʉjma̱xøts'e ra̱ hua̱hi̱, ja bá̱ hop'ʉ.

Ra̱ Jesús bi 'yänyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'mø ya gä bi̱ nja ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ da̱ 'yøtra̱ mmɛ̱hui̱? 16 Siempre da̱ ma ra̱ mmɛ̱hui̱, da̱ ho yø mɛfi conhui rá̱ hua̱hi̱. N'nan'yo mi̱'da yø ja̱'i̱ di fätrá̱ hua̱hi̱ p'ʉya.

Nu̱'mø mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―'Yo da̱ ne Oja̱ ngue da̱ ngu̱'a̱ di̱ nja ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

17 Pɛ ra̱ Jesús bi hyɛ̱tyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Te 'bɛ'a̱ ga̱ mbøn'a̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ do hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho yø hyønni̱gu̱, guehna̱ ra̱ do brá̱ 'bɛbo p'ʉ brá̱ fʉhra̱ ja̱do na̱”, i ɛ̱na̱. 18 Nu̱'mø da̱ zoxra̱ ja̱'i̱ ma̱xøts'e ra̱ do, da̱ føhra̱ ja̱'i̱. A nu̱'mø da̱ dähra̱ do ngue da̱ zoxra̱ ja̱'i̱, da̱ xɛni̱.

19 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ 'nɛ̱'ʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley, bi̱ ne xti bɛntra̱ Jesús ngue xta̱ ngot'i. Porque pa̱hyø ja̱'i̱ ngue go xihya yø hya̱ bi hyɛcra̱ Jesús. Pɛ hi̱mbi̱ zä xti bɛnt'i̱, porque su̱pi̱ di̱ mbøcuɛ mi̱'da yø ja̱'i̱.

I̱ nnepyø nsʉiui ra̱ Jesús ngue da̱ 'yɛ̱mbi̱ hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi di̱ nju̱tra̱ mɛ̱nyu̱ njʉi.

20 Yø fariseo p'ʉya, bi̱ mɛ̱nhni̱ to da̱ jʉjpa̱tho häi te ga̱ ya̱ ra̱ Jesús. Nu̱ya bi 'bɛnhni̱ xøgue ya̱ ma̱nhotho, tengu̱tho 'mø ngue nma̱jua̱ni̱ yø hoja̱'i̱. I̱ nnepe ngue di̱ nja tema̱ hya̱ da̱ di̱nnba̱ ra̱ Jesús ngue hi̱nda̱ gue'a̱ da̱ ma̱, para ngue da̱ zäp'ʉ di ya̱pa̱ m'mɛfa. 21 Ja̱na̱ngue bi t'ørpa̱ ra̱ nt'änni̱ na̱ ra̱ hya̱ ja ua, bi t'ɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, dí pa̱cähe ngue gä xa̱nho te guí̱ mma̱, 'nɛ̱ gä gue'a̱ ra̱ hya̱ njua̱ntho guí xännba̱te. 'Nɛ̱ hi̱ngui̱ su̱'a̱ te mbɛ̱n'na̱'i̱ yø ja̱'i̱. Sinoque ma̱jua̱ni̱ guí xännba̱te'a̱ ra̱ hya̱ nne Oja̱ ngue gdá̱ n'yohʉ. 22 Da̱mi̱ xicje ya, ¿ua xa̱nho ngue di̱ nju̱tra̱ mɛ̱nyu̱ ähra̱ da̱st'abi, uague hi̱n'na̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

23 Pɛ ra̱ Jesús, ya pa̱di̱ te mbɛ̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ngue'a̱ ra̱ nt'änni̱ ørpe, bi 'yɛ̱mbʉya:

―¿Hanja ngue guí sämhya̱ga̱hʉ? 24 Da̱mi̱ 'yu̱rca̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱―. ¿To rá̱ hmi̱ na̱ n'youi ra̱ mɛ̱nyu̱ ja ua ya? ¿To rá̱ thu̱hu̱ na̱ ra̱ thu̱hu̱ n'youi na̱ ra̱ mɛ̱nyu̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Mi̱ da̱hya ya̱ui ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Guehna̱ ra̱ da̱st'abi na̱ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

25 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ya̱ui:

―Nu̱'a̱ ja ngue gui 'yøthʉ ya, da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ di tocabi ra̱ da̱st'abi. Da̱ gue Oja̱ p'ʉya, da̱mi̱ u̱nhnʉ'a̱ te di tocabi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

26 Ya hi̱mbi̱ zä xta̱ ndi̱ni̱ ha xti gʉjpa̱ häi'a̱ ra̱ hya̱ ännbʉya. Hante gue di 'yøtho'a̱ ra̱ hya̱ i da̱hra̱ Jesús. Ya hi̱nte ma̱mbi̱ ma̱ntho.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima.

27 M'mɛfa p'ʉya, bi̱ ma 'da yø saduceo, nu̱ya ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima. Bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

28 ―Ague grá̱ xännba̱te, nu̱p'ʉ ja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: nu̱'mø bi du̱ n'na ra̱ n'yohʉ, 'nɛ̱ hi̱ndi̱ m'mʉhyø ba̱si̱, nu̱ rá̱ xisu ra̱ ánima da̱ zogui, nu̱'a̱ rá̱ n'yohʉ ra̱ ánima gue'a̱ di̱ ntha̱tui ra̱ 'danxu̱'a̱, n'namhma̱ ngue di̱ m'mʉhyø ba̱si̱ tengu̱tho 'mø xti̱ m'mʉhyø ba̱si̱ ra̱ ánima. 29 A nu̱yá, xi'mø di 'bʉ'i yoto ma̱'yohʉ ngue ɛda̱di̱ ncu̱ ya. Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ ma̱ da̱, di̱ ntha̱ti̱. Pɛ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa da̱ du̱, 'nɛ̱ hi̱ndi̱ m'mʉhyø ba̱si̱. 30 Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ rá̱ n'yohʉ ra̱ ánima m'mɛfa bi̱ m'mʉi, go di̱ ntha̱tui ra̱ 'danxu̱'a̱. Pɛ xquet'a̱ da̱ du̱ ra̱ n'yohʉ, 'nɛ̱ hi̱ndi̱ m'mʉhyø ba̱si̱. 31 Nu̱'a̱ rá̱ hyu̱ rá̱ n'yohʉ p'ʉya, høndi̱ ntha̱tui ra̱ 'danxu̱ 'mø bi du̱ rá̱ n'yohʉ. Di siguetho di̱ ntha̱tra̱ xisu 'mø bi du̱ rá̱ ndø, asta̱ gue'mø bi du̱ gä yoto ma̱'yohʉ. Gä di̱ ntha̱tui ra̱ xisu, 'nɛ̱ gä bi du̱ yø n'yohʉ. Pɛ hi̱mbi̱ m'mʉhyø ba̱si̱. 32 Rá̱ nzɛgui p'ʉya, bi du̱ ra̱ xisu. 33 A nu̱yá, xi'mø ra̱ pa da̱ni̱ bɛ̱nna̱te yø ánima ya, ¿ndana̱ gue'a̱ ya yoto ma̱'yohʉ rá̱ mmɛti ra̱ xisu? Porque gä bi̱ m'mʉhmi̱.

34 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, di̱ ntha̱tui yø xisu yø n'yohʉ. 35 Pɛ nu̱ to di tocabi ra̱ mmɛ̱nthi̱ ngue di̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ 'mø bi bɛ̱nna̱te yø ánima, ya hi̱n da̱ni̱ ntha̱ti̱. 36 Porque ya hi̱njonda̱ du̱, da̱ gohi tengu̱tho yø anxɛ. Ya yø ba̱si̱ Oja̱, porque da̱ 'yøt'Oja̱ ngue ma̱'da'yo høndi̱ m'mʉi. 37 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hya̱ bi 'yotra̱ Moisés, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima. Porque nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ 'mø mi̱ nya̱ p'ʉ bi̱ nzø ra̱ ndʉt'o, ngue bi 'yɛ̱na̱: “Guecä drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Abraham. Drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Isaac. Drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Jacob”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. 38 Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue nu̱p'ʉ 'bʉ Oja̱, hi̱ngui̱ tu̱ yø te yø ánima. Nu̱p'ʉ 'bʉ Oja̱, hi̱njongui̱ tu̱.

39 Bi 'yɛ̱n'i'da yø xännba̱te ngue ra̱ ley p'ʉya:

―Ma̱jua̱ni̱'a̱ guí̱ mma̱, grá̱ xännba̱te ―bi 'yɛ̱mbi̱.

40 Pɛ ya bi zu̱ xti sigue xta̱ 'yørpa̱ mi̱'da yø nt'änni̱ p'ʉya.

Ra̱ Jesús bi xihyø ja̱'i̱ ngue ra̱ Cristo hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho.

41 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱'a̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi, i̱ mma̱nyø ja̱'i̱ ngue da̱ gue'a̱ n'na'ʉ yø mbom'mɛto ra̱ David. Nu̱gä ga̱ xi'a̱hʉ hanja ya, ma̱da̱gue'a̱ ngue rá̱ mbom'mɛto ra̱ David, pɛ nu̱na̱ ra̱ Cristo hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho na̱. 42 Porque ra̱ David, ɛ̱nna̱ hya̱ bi 'yorpʉ ja ra̱ Salmo: “Nu̱na̱ Oja̱, nu̱'mø mi̱ zojba̱gui̱ ma̱ Hmu̱, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xifi, bi 'yɛ̱mbi̱: Da̱mi̱ mi̱cua ja ma̱ n'yɛigä ya, 43 asta̱ gue'mø ga̱ øt'e ngue guí̱ ma̱nda gätho'ʉ ni̱ nsʉiui”, bi 'yɛ̱mbi̱. 44 Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya, ngue ra̱ David, nu̱'mø nnønna̱ Cristo, ni̱ hu̱ti̱ ngue rá̱ Hmu̱. Ja̱na̱ngue ra̱ Cristo di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho, ma̱da̱gue'a̱ ngue rá̱ mbom'mɛto ra̱ David.

Bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús ngue di̱ mfädi xa̱nho, hi̱nda̱ hyätyø xännba̱te ngue ra̱ ley.

45 Gä bi 'yøhyø ja̱'i̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue ɛ̱mbyø xädi:

46 ―Da̱mi̱ mfähmʉ xa̱nho ya, 'yo di hä'a̱hʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley. 'Yo guí øthʉ tengu̱tho ga̱ 'yo'ʉ. Nu̱ya yø n'yohʉ ya, di ho ngue søt'a̱ häi yø he. Di ho ngue di respeta yø ja̱'i̱ ha gui zɛngua p'ʉ ja ra̱ täi. Nu̱p'ʉ ja yø ni̱ja̱ p'ʉya, huantho yø nthu̱ts'i̱ ta̱te xa̱nho ngue ja hu̱p'ʉ. Nu̱p'ʉ øt'a̱ ngo yø ja̱'i̱ p'ʉya, xquet'a̱ nne ngue ta̱te xta̱nho p'ʉ da̱ mi̱. 47 'Nɛ̱ tu̱nnba̱ yø ngu̱ yø 'danxu̱, i häti, ɛ̱mbi̱ ngue di xa̱nnbi̱ te pɛts'i. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ga̱ ngorpa̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉya, nu̱'mø mmat'Oja̱, ndø ya'atho mmat'Oja̱. I̱ nne da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue yø ndøhoga̱ n'yohʉ. Pɛ nu̱yá, guehya ma̱thoguitho ra̱ castigo da̱ thohya ngue gätho mi̱'da yø ja̱'i̱.

21

Ra̱ 'danxu̱ bi u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ Oja̱.

1 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, hɛ̱tho ra̱ Jesús ha ga̱ yʉtyø mɛ̱nyu̱ yø mmɛ̱mmɛti p'ʉ ja ra̱ huada cʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ ofrenda. 2 Bi̱ nu̱ n'na ra̱ 'danxu̱ ngue ra̱ zibøhyoya, xquet'a̱ bi gät'i yoho yø zi xani̱ p'ʉ ja ra̱ njʉmɛ̱nyu̱. 3 Bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue ra̱ zibøhyoya na̱ ra̱ 'danxu̱ bi u̱nná̱ mɛ̱nyu̱ ya, pɛ ma̱n'natho nnu̱ ma̱nho Oja̱'a̱ rá̱ mɛ̱nyu̱ bi u̱nna̱, hi̱nda̱ gue'ʉ yø mɛ̱nyu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ di u̱ni̱. 4 Porque nu̱ya mi̱'da yø ja̱'i̱, yø mmɛ̱mmɛti ya, pɛ gue'a̱ rá̱ mɛ̱nyu̱ xa̱ pongui̱ di u̱ni̱. A nu̱na̱ ra̱ 'danxu̱, zits'ʉ drá̱ mɛ̱nyu̱ mi̱ ha̱. Mi̱ ja ngue xta̱ nzi rá̱ mɛ̱nyu̱ bi u̱ni̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa da̱ xotra̱ ni̱ja̱.

5 Di c'a̱ 'da yø ja̱'i̱ te ja ra̱ ni̱ja̱. I̱ mma̱nyø ja̱'i̱ ngue ma̱zihotho gui̱ nɛ̱qui̱ ra̱ ni̱ja̱. Ma̱zihotho gui̱ nɛ̱qui̱ yø hmi̱ yø do n'youi. Gui̱ nhohra̱ ni̱ja̱'a̱ tema̱ cosa di u̱nyø ja̱'i̱ ngue nnøpa̱ ofrenda. Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

6 ―Ya guí̱ nnu̱hʉ te ja ra̱ ni̱ja̱ ya. Pɛ nu̱na̱ ra̱ ni̱ja̱ na̱ya, bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa da̱ xotyø ja̱'i̱ na̱. Xøgue di̱ nxʉdi, hi̱n hapʉ nmi̱ nɛ̱qui̱ ra̱ ni̱ja̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús te di̱ nja hante rá̱ nzɛgui yø pa.

7 Bi t'ännbʉya, bi t'ɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, ¿nja̱m'mø di̱ nja ya yø hya̱ guí̱ mma̱nya, ngue da̱ xotra̱ ni̱ja̱ yø ja̱'i̱? ¿Tema̱ hmɛ̱ya di̱ nja'mø ya ni̱ ma da̱ zønna̱ pa di̱ nja'a̱ te guí̱ mma̱nya?

8 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Da̱mi̱ mfähmʉ xa̱ndønho, 'yo guí̱ nne ngue to da̱ hyä'a̱hʉ. Porque xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di̱ n'yo ngue da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱: “Go guecä drá̱ Cristogä ya”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. Xquet'a̱ da̱ 'yɛ̱na̱: “Nu̱ya, ya da̱ guehra̱ ora jap'ʉ da̱ gua'a̱ nxi̱mhäi ya”, da̱ 'yɛ̱na̱. Pɛ 'yo sä guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 9 Nu̱'mø gá̱ 'yøhmʉ ngue ya ja yø da̱tu̱nhni̱, ya di̱ ndu̱nhyø ja̱'i̱, 'yo sä guí su̱hʉ. Porque jatho ngue ya ngu̱'a̱ ja ngue di̱ nja. Pɛ hi̱nga̱ gue'ʉ yø hmɛ̱ya'ʉ ngue rá̱ nzɛqui.

10 Bi sigue bi 'yɛ̱mbʉya:

―Da̱ nangyø nación ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ tu̱nhni̱ mi̱'da yø nación. Da̱ nangyø da̱st'abi ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ tu̱nhni̱ mi̱'da yø da̱st'abi. 11 Ja̱njua̱ni̱ ngue di 'ya̱n'a̱häi. Di̱ nja yø thu̱hu̱, di̱ nja yø guɛ̱hi̱. Di̱ nsu̱ yø ja̱'i̱ 'mø bi̱ nu̱ yø hmɛ̱ya dá̱ nja ma̱ya̱.

Bi xihyø xädi ra̱ Jesús ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ, da̱ ts'ʉi.

12 Pɛ hante ngue di̱ nja ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, da̱ gu̱'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue di bɛnt'a̱hʉ, di dä'a̱hʉ p'ʉ ja yø ni̱ja̱, da̱ jo'a̱hʉ. Di̱ ndä'a̱hʉ p'ʉ 'bʉhyø da̱st'abi. Di ja'a̱hʉ p'ʉ yø ja̱'i̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. 13 Ngue ngu̱'a̱ di̱ nja'a̱hʉ, nu̱'mø ya gdi̱ ya̱hʉ yø ts'ʉt'abi, ja gui xihmʉ p'ʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ p'ʉya. 14 Nu̱'mø bi̱ ma ma̱ bɛnt'i̱'a̱hʉ, 'yo sä di tu̱ ni̱ mmʉihʉ'a̱ ra̱ hya̱ ja ngue gui xihmʉ ra̱ ts'ʉt'abi. 15 Porque ga̱ 'da'a̱hʉ ra̱ hya̱, ngue gui pa̱di̱ te gui̱ mma̱mhmʉ p'ʉ 'bʉ'ʉ di sʉ'a̱hʉ. Hi̱njonda̱ zä da̱ däcra̱ hya̱ ga̱ 'da'a̱hʉ. 16 A nu̱yá, asta̱ ni̱ papásɛ di dä'a̱hʉ. Ni̱ n'yohʉsɛ di dä'a̱hʉ. Ni̱ mɛ̱ni̱sɛ di dä'a̱hʉ, ni̱ amigosɛ di dä'a̱hʉ. Pɛ di̱ m'mʉ'i'da da̱ tho'a̱hʉ. 17 Da̱ zʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ndap'ʉ bi zä ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. 18 Pɛ ni̱ xi̱nga̱ n'na ni̱ xta̱hʉ di̱ m'mɛdi. 19 Nu̱'mø hi̱ngui̱ hyɛga̱hʉ, gue'a̱ di̱ n'na'a̱hʉ ra̱ 'da'yo te'a̱.

20 Nu̱'mø gá̱ nu̱hʉ ngue ya di̱ mäs'yø soldado ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, gui pa̱hmʉ p'ʉya ngue n'na zihma̱ntho da̱ ma ma̱juadi ra̱ hni̱ni̱. 21 Nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Judea, da̱ 'dagui, di̱ map'ʉ ja yø xa̱nthø. Nu̱'ʉ di 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, da̱ 'dagui. A nu̱'ʉ dí 'yo ra̱ 'bɛfi, ya hi̱ndi̱ map'ʉ ja rá̱ hni̱ni̱. 22 Porque ya bi zøhra̱ pa di̱ nja ra̱ castigo. Nu̱ te gä nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, da̱ gue'a̱ ra̱ ora'a̱ ngue di̱ nja'a̱. 23 Huɛ̱ca̱te yø xisu di ha̱dyø ba̱si̱'a̱ ra̱ pa'a̱, ogue di sʉdyø ba̱si̱. Porque ra̱ nda̱te di̱ nja ua ja ra̱ häi. Ra̱ ndu̱ssu̱tho ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱. 24 Da̱ tho yø ja̱'i̱ conyø juai. Mi̱'da p'ʉya, da̱ ts'ixa̱ fädi, di̱ ma ra̱ fädi ndø yap'ʉtho n'nanni̱ yø häi. 'Nɛ̱ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío p'ʉya, da̱ nɛ̱'a̱häi yø mmɛ̱ngu̱ Jerusalén asta̱ gue'mø da̱ ne Oja̱ di̱ m'mɛhyø hya̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue ma̱hønda̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi.

25 Di̱ nja yø hmɛ̱ya p'ʉ ja ra̱ hyadi, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ za̱na̱, 'nɛ̱p'ʉ ja yø sø. Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi p'ʉya, hi̱nda̱ ba̱di̱ te da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja yø nación. Di̱ nsu̱ yø ja̱'i̱ ngue'a̱ gui thoni̱ yø fʉnthe di ja ra̱ ja̱the. 26 Nu̱'mø bi zo yø mmʉi yø ja̱'i̱'a̱ te ja ngue di̱ nja ua ja ra̱ xi̱mhäi, asta̱ da̱ güentyø ja̱'i̱ ngue ra̱ ts'u̱. Nu̱ te gä bí ja ma̱ya̱, gä di pädi hapʉ thogui. 27 Da̱ thandra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ mɛ̱hɛ̱ts'i̱ ngue da̱ n'youi ra̱ gu̱i̱. Da̱ hnu̱ ngue ma̱guesɛ, porque ma̱thoguitho ja rá̱ ts'ɛdi. 28 Nu̱'mø ya bi̱ mʉdi di̱ nja ya yø hya̱ ya, da̱mi̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi gui jʉxni̱ ya̱hʉ, gui hyanthʉ ma̱yá̱. Porque ya xma̱ nguerpʉtho da̱ ɛ̱hni̱ Nya̱tehʉ.

Bi̱ nhyɛjpa̱ ra̱ hya̱ n'na nza ra̱ igo.

29 Ma̱hømbi̱ hyɛj hma̱n'na ra̱ hya̱ bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Guí̱ nnu̱hʉ n'na ra̱ za ra̱ igo, ogue ndana̱ bi zä ma̱ za. 30 Nu̱'mø ya bi c'ammi̱ ngue bi 'dogui, guí pa̱hmʉ p'ʉya ngue ya ni̱ ma di pat'i xa̱nho häi. 31 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ ja ngue di̱ nja ya. Nu̱'mø gá̱ nu̱hʉ ngue ya bi̱ nja ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ, da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue ya xma̱ nguepʉtho di̱ ma̱nda Oja̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. 32 Nu̱ya yø hmɛ̱ya dí xi'a̱hʉ ya, da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue guehya di̱ nja ya, hante ngue da̱ du̱ yø ja̱'i̱ 'bʉhra̱ pa ja p'ʉya. 33 Nu̱ te bí ja ma̱ya̱, 'nɛ̱cua ja ra̱ häi, hi̱ngui̱ za̱i̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, ja para za̱ntho na̱.

34 Da̱mi̱ mfähmʉ xa̱nho, 'yo da̱di̱ mbɛntui ra̱ nts'o ni̱ mmʉihʉ. Ma̱nma̱ thä'i ngue gui̱ n'i̱ti̱hʉ, ogue høndra̱ mɛ̱nyu̱ gui ja ndu̱mmʉi ha gdi ti̱mhmʉ. Porque nu̱'mø bi zønna̱ pa rá̱ nzɛgui, ja̱ gui tha̱mbɛ̱ni̱hʉ, ya di jap'ʉ. 35 Tengu̱tho 'mø te bi zo ra̱ 'dihi, di̱ njarbʉtho'a̱ te da̱ thogui gätho yø ja̱'i̱ 'bʉi rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. 36 Gue'a̱ ngue gdi̱ mfähmʉ xa̱ndønho'a̱. Da̱mi̱ mat'Oja̱hʉ hangu̱ ra̱ pa, n'namhma̱ ngue gui̱ mpomhmʉ ra̱ nda̱te ja ngue di̱ nja. Ja̱na̱ngue da̱ zä guí sømhmʉ p'ʉ di 'bʉhra̱ N'yohʉ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱.

37 Nu̱'mø ra̱ pa, i xännba̱te p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús. Ra̱ xu̱i̱ p'ʉya, pa bi op'ʉ bí ja ra̱ nyu̱ni̱ ja ra̱ mbonza ja yø olivos. 38 Gätho yø ja̱'i̱, xu̱di̱ xu̱di̱ pap'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue øxra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús.

22

Yø nsʉiui ra̱ Jesús ya sänni̱ ngue da̱ hyo.

1 Ya mi̱ ts'ʉdra̱ ngo ngue ra̱ pascua, guehna̱ ra̱ pa ts'i ra̱ thu̱hmɛ̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ íxi. 2 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley, guehya ya rá̱ ya'atho yø pa honi̱ ha di hyo ra̱ Jesús. Pɛ su̱pi̱ di̱ mbøcuɛ yø ja̱'i̱.

3 Ra̱ zithu̱ p'ʉya bi yʉrbʉ ja rá̱ mmʉi ra̱ Judas Iscariote, guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús. 4 Nu̱na̱ ra̱ Judas, bi̱ ma bá̱ nya̱ui yø hmu̱ yø mmäcja̱, 'nɛ̱hyø n'yohʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bá̱ nhɛca̱ hya̱ui yø mmäcja̱ ha di japi di däpra̱ Jesús. 5 Ra̱ ndijohya ya yø mmäcja̱ 'mø di̱ni̱ ha di zʉdi. Bi xihna̱ ra̱ Judas ngue di u̱nna̱ mɛ̱nyu̱. 6 Bi̱ nu̱ ma̱nho te bi sihna̱ ra̱ Judas ngue di t'u̱nna̱ mɛ̱nyu̱. Bi hyoni̱ ha di japi ngue di däpyø mmäcja̱ ra̱ Jesús, pɛ da̱ gue'a̱ ra̱ ora ngue 'bʉsɛ ra̱ Jesús.

Yø xädi ra̱ Jesús bi hoqui te da̱ zi'a̱ ra̱ nde bi̱ nsänni̱go ngue ra̱ pascua.

7 Ya fʉhra̱ ngo nguehya yø pa ts'i ra̱ thu̱hmɛ̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ íxi. Guehna̱ ra̱ pa hodɛ'yo yø ja̱'i̱ ngue sänni̱go, ngue di̱ nzibde ngue ra̱ pascua. 8 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yɛtra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ mɛ ya, bí hocui'a̱ te gdá̱ nzibdehʉ, ga̱ nsänni̱gohʉ ngue ra̱ pascua ―bi 'yɛ̱mbi̱.

9 Bi 'yɛ̱n'ʉ yø xädi p'ʉya:

―¿Hapʉ guí̱ nne ga̱ ma hocä'be'a̱ te ga̱ sihʉ p'ʉya?

10 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø gá̱ cʉt'ui mbo ra̱ hni̱ni̱, gui̱ nthɛui n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ ma rá̱ ngu̱, di tu̱ n'na xøni̱ ra̱ dehe. Da̱mi̱ tɛnnui hapʉ da̱ zøni̱. 11 Gui 'yɛ̱nui ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱ p'ʉya: “Ra̱ xännba̱te i ɛ̱na̱: ¿Hapʉ ja ra̱ cuarto ga̱ nzibdehe ma̱ xädi, ja ga̱ sähe p'ʉ ra̱ ngo ngue ra̱ pascua?” gui 'yɛ̱nui. 12 Ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱ p'ʉya da̱ 'yu̱t'a̱ui n'na ra̱ da̱cuarto bí ja ma̱ya̱ ra̱ tøca̱ngu̱. Ja da̱mi̱ hocui p'ʉ'a̱ te ja ngue gdá̱ nzibdehʉ p'ʉya.

13 Bi̱ ma'ʉ yoho yø xädi mi̱ ya̱ui ra̱ Jesús. Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, tengu̱tho ra̱ hya̱ xi̱ ma̱nna̱ Jesús, gue'a̱ bi̱ nja'a̱. Bi di̱nna̱ ngu̱ tengu̱tho xi xifi, ja bi hojpʉ ra̱ nzibde ngue ra̱ pascua p'ʉya.

Ra̱ Jesús bi zi ra̱ nzibde ngue ra̱ pascua.

14 Nu̱'mø mi̱ zønna̱ ora di̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús, gätho'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi, gä 'bʉp'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa. 15 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―Hante ngue da̱ thogui, ja̱njua̱ni̱ ngue sixa̱ mpähä ma̱ mmʉi ngue 'daua ga̱ nsi̱hmɛ̱hʉ na̱ ra̱ ngo ngue ra̱ pascua. 16 Porque dí xi'a̱hʉ ngue ya hi̱nni̱ mantho ga̱ nsänni̱gohʉ, asta̱ gue'mø di̱ nja'a̱ te ja ngue di̱ nja, ya gdi 'bʉhmʉ p'ʉ ha di̱ ma̱nda Oja̱ p'ʉya.

17 Bi dɛcra̱ vaso p'ʉya ngue di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. Bi 'yɛ̱mbyø xädi p'ʉya:

―Da̱mi̱ ndarpa̱hʉ na̱ya, sihʉ 'da'its'ʉ. 18 Porque dí xi'a̱hʉ ngue ya hi̱nni̱ mantho ga̱ sigä rá̱ ngui ra̱ uva, asta̱ gue'mø bi zønna̱ pa di̱ ma̱nda Oja̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi.

19 M'mɛfa p'ʉya, bi hya̱jma̱n'na ra̱ thu̱hmɛ̱. Mi̱ ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ p'ʉya, bi xɛnna̱ thu̱hmɛ̱, bi u̱nyø xädi ngue da̱ zi. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ya, guehna̱ ma̱ do'yogä na̱ya. Nu̱'mø gá̱ sihʉ yø pa di̱ map'ʉ na̱ya, gue'a̱ gdí bɛ̱njʉ'a̱ ngue da̱di dä ma̱ do'yo ngue dá̱ du̱ conná̱ ngue'a̱hʉ.

20 Mi̱ juadi bi̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉya, bi dɛcra̱ vaso, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ po ra̱ vaso ja ua ya, guehna̱ ra̱ hmɛ̱ya na̱ya ngue nu̱'mø dá̱ tu̱, di̱ nja rá̱ ts'ɛdi ra̱ 'da'yo cohi øt'a̱hʉ Oja̱. Porque di̱ mfämma̱ ji conná̱ ngue'a̱hʉ.

21 Nu̱ua ja ra̱ mɛ̱xa dí si̱hmɛ̱hʉ ya, 'bʉcua n'na nc'ɛ̱i̱ ngue jʉga̱tho häi, ya xa̱ hyoni̱ ha di japi ngue di dägui. 22 Nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ja ngue da̱ tho. Nu̱ te xpa̱ ts'ännbi̱ ngue da̱ thogui, da̱ thomhma̱'a̱. Pɛ hague ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohna̱ ra̱ n'yohʉ di dägui.

23 Bi̱ mʉdi di̱ n'yänni̱ n'na ngu̱ n'na p'ʉya te'o'a̱ ja ngue di dä ra̱ Jesús.

Di̱ ntør'ma̱hya̱ yø xädi ra̱ Jesús ndana̱ ja ngue di̱ m'mɛt'o.

24 Bi̱ mʉdi bi̱ nju̱n'ma̱hya̱ yø xädi ra̱ Jesús ngue nne di̱ m'mɛt'o n'na ngu̱ n'na. 25 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱p'ʉ ja yø nación, i 'bʉhyø da̱st'abi ngue di̱ ma̱nda p'ʉ ja yø häi. Nu̱'a̱ ra̱ ts'ʉt'abi di̱ ma̱nda yø ja̱'i̱ p'ʉya, i ɛ̱nyø ja̱'i̱ ngue xa̱nho te ørpa̱bi̱ ra̱ ts'ʉt'abi. 26 Pɛ nu̱'a̱hʉ, 'yo guí̱ nne guí̱ ma̱ndathohʉ yø ja̱'i̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ nne ngue xta̱ nhɛ̱ts'i̱ rá̱ cargo da̱ mɛfi, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ jatho ngue di̱ mpɛfi da̱ mäxyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui na̱. Nu̱'a̱ da̱ ne di̱ m'mɛt'o ngue gätho yø amigo, guehna̱ jatho da̱ gohi ngue ni̱ mɛfithohʉ na̱. 27 Porque nu̱yá, ¿ndana̱ gue'a̱ nt'ɛ̱mbi̱ ma̱ da̱ya, gue'a̱ hu̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa ma̱ da̱, ua gue gue'a̱ 'ui̱te ma̱ da̱? Ua̱ngui̱ hu̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa'a̱ ma̱ da̱. A nu̱yá, dí 'bʉcä ua ha guí 'bʉhmʉ ya, pɛ hi̱n da̱di̱ ma̱ndathogä. Sinoque da̱di̱ mpɛfi.

28 A nu̱yá, gue'a̱hʉ xtá̱ n'yohʉ mɛ̱nte yø pa xtá̱ sägä ra̱ n'ʉ. 29 Ma̱ Papá bá̱ ɛ̱xqui̱ ngue ga̱ ma̱nda gätho yø ja̱'i̱. Nu̱gä xquet'a̱ dí ɛ̱xa̱hʉ ya ngue 30 nu̱p'ʉ da̱di̱ ma̱ndagä, 'dap'ʉ ga̱ mmi̱hmʉ p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa ga̱ nsi̱hmɛ̱hʉ. Guí̱ mmi̱hmʉ p'ʉ ja yø nthu̱ts'i̱ ngue gui̱ ma̱ndahʉ'ʉ 'dɛ'ma̱ yo'bʉi yø ja̱'i̱ Israel.

I pa̱hra̱ Jesús ngue da̱ zop'ʉ m'mɛfa ra̱ Bɛdu.

31 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu:

―Ague Bɛdu, nu̱'a̱ ra̱ zithu̱, äpra̱ nt'ɛ̱di̱ Oja̱ ngue da̱ hyoni̱ ha di japi ngue gui hyɛga̱hʉ p'ʉ. 32 Pɛ xquet'a̱ dí äpra̱ ma̱te Oja̱ conná̱ ngue'e ngue hi̱ngui̱ 'bɛhni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Pɛ nu̱'i̱ 'mø bi̱ n'yo ni̱ mmʉi'a̱ te guí øt'e, da̱mi̱ ha̱tra̱ ts'ɛdi ni̱ cu̱.

33 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, nu̱gä xquet'a̱ dí 'bʉi ma̱da̱gue'a̱ 'da gdá̱ mɛ fädi, ogue asta̱ 'dap'ʉ ga̱ tu̱ui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

34 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu:

―Ague Bɛdu, nu̱gä dí xi'i, nu̱'mø tobe hi̱ndi̱ mahra̱ øni̱, ya xqui cønga̱ nhyu̱ndi̱, guí̱ mma̱ ngue hi̱nguí̱ pa̱qui̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ya bi zønna̱ ora da̱ ma ma̱'ʉni̱ ra̱ Jesús.

35 Bi 'yänyø xädi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'mø ma̱ xi'a̱hʉ ngue hi̱nte gui hya̱xhʉ p'ʉ gá̱ mähä, xi̱ngra̱ bʉxa, ni̱ xi̱ngra̱ njʉmɛ̱nyu̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ cʉx mi̱'da ni̱ thi̱xfani̱hʉ, ¿ua ja tema̱ cosa gá̱ 'bɛhmʉ?

Bi 'yɛ̱mbyø xädi p'ʉya:

―Hi̱n'na̱, hi̱nte bi̱ m'mɛdi.

36 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, nu̱ to ja rá̱ bʉxa, da̱ ga̱ts'i̱. Da̱ ga̱xrá̱ njʉmɛ̱nyu̱. Nu̱ to hi̱n'yʉ rá̱ juai, da̱ mä rá̱ pahni̱ ngue da̱ dän'a̱ n'na ra̱ juai. 37 Porque dí xi'a̱hʉ ngue jatho ngue ga̱ thocä'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Da̱ tho tengu̱tho n'na ra̱ ts'oc'ɛ̱i̱”, i ɛ̱na̱. Porque nu̱'a̱ te nt'ot'i ngue ga̱ thocä, jatho ngue di̱ njahma̱'a̱.

38 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ja ua yoho yø juai.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Co nu̱'a̱ 'mø ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Jesús bi̱ mat'Oja̱ p'ʉ ja ra̱ xɛqui ni̱ hu̱ ngue Getsemaní.

39 Nu̱p'ʉ bí ja ra̱ nyu̱ni̱ ma̱mbi̱ o'a̱ m'mɛt'o ra̱ Jesús ja ra̱ mbonza ja yø olivos, ja i̱ map'ʉ ra̱ Jesús, bi̱ mähä yø xädi. 40 Mi̱ zømp'ʉ ha ja ngue da̱ zømp'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Da̱mi̱ mat'Oja̱hʉ ya. Nu̱'mø hi̱ngá̱ mat'Oja̱hʉ, ntha̱mbɛ̱ni̱tho hi̱nda̱ gue'a̱ gui 'yøthʉ.

41 Bi thohmi̱ts'ʉ ní̱ nguep'ʉ ra̱ Jesús. Nu̱p'ʉ bi zøni̱, tengu̱ ga̱ yap'ʉ da̱ zøn'a̱ n'na ra̱ do 'mø bi t'ɛi. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉya ngue da̱ mat'Oja̱. 42 Bi 'yɛ̱na̱:

―Ague ma̱ Papá'i, nu̱'mø guí̱ nnu̱ ma̱nho, da̱mi̱ ya̱ngui̱ ngue'a̱ ra̱ nda̱te ja ngue ga̱ thocä. Pɛ hi̱nga̱ nu̱'a̱ go ga̱ sännä gue'a̱ di̱ nja'a̱, sinoque nu̱ te guí sänni̱, gue'a̱ di̱ nja'a̱ ―bi 'yɛ̱na̱.

43 Bi̱ nu̱ p'ʉya ngue bi zø'a̱ n'na ra̱ anxɛ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, di ha̱tra̱ ts'ɛdi. 44 Nu̱'a̱ ga̱ ndär'ma̱ n'ʉ rá̱ mmʉi'a̱ te ja ngue da̱ thogui, ma̱n'na ngue rá̱ mmʉi ga̱ mmat'Oja̱. Nu̱'ʉ yø xänthe i ja, i 'yu̱gui̱ so häi, tengu̱tho 'mø pønna̱ ji p'ʉ ja n'na ra̱ ts'ɛt'i.

45 Mi̱ juadi bi̱ mat'Oja̱ p'ʉya, bi̱ nangui̱, bi̱ map'ʉ bí 'bʉhyø xädi. Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, ya mi̱ a̱ha̱, bi da̱pra̱ t'a̱ha̱ ngue ra̱ du̱mmʉi. 46 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―¿Hanja ngue guí a̱hmi̱? Da̱mi̱ nangui̱, gui̱ mmat'Oja̱hʉ. Nu̱'mø hi̱ngá̱ mat'Oja̱hʉ, ntha̱mbɛni̱tho hi̱nda̱ gue'a̱ gui 'yøthʉ.

Ya bi̱ mbɛntra̱ Jesús.

47 Mɛ̱nte ya̱ui yø xädi ra̱ Jesús, bi zøhna̱ ra̱ Judas ni̱ zi xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱. Guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ya 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús. Bi guat'i ngue bi zɛngua p'ʉ 'bähra̱ Jesús, bi zʉrpa̱ rá̱ hmi̱ p'ʉya. 48 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Judas, con n'na ra̱ beso guí dä ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya'mø.

49 Yø amigo ra̱ Jesús mi̱ nu̱ te bi̱ nja, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿ua guí̱ nne ga̱ japhʉ ra̱ juai? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

50 Bi gʉxrá̱ juai n'na nc'ɛ̱i̱ rá̱ xädi ra̱ Jesús. Bi zɛnnba̱bi̱ rá̱ 'yɛ̱hɛ̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, bi hyɛjpa̱ rá̱ gu̱ ngue rá̱ n'yɛi.

51 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ hyɛgui, 'yo ga̱di japhʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi därpa̱ rá̱ gu̱ na̱ bi thɛjpa̱ rá̱ gu̱ ngue bi 'yøthe. 52 Nu̱ya yø hmu̱ yø mmäcja̱, 'nɛ̱hyø policía fähra̱ ni̱ja̱, 'nɛ̱hyø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, gä ní̱ 'yɛ̱hra̱ nzite. Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue drá̱ bɛ̱gä, ngue guí cʉhʉ yø juai 'nɛ̱ guí cʉhʉ yø za ngue gui bɛnnga̱hʉ? 53 Conque n'na pa ngu̱ n'na pa nmi̱ xännbä ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Ua̱ngui̱ xta̱ nzä ja xqui bɛnnga̱hʉ p'ʉ. Pɛ ya guehna̱ ra̱ ora guí 'yohʉ na̱ya, ngue nu̱'mø ra̱ 'bɛxu̱i̱ i ja rá̱ pähä ra̱ zithu̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Bɛdu ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ te'o ra̱ Jesús.

54 Ya bi bɛntyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. Bi zixpʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱. Pɛ ra̱ Bɛdu, ni̱ 'bɛfa ya'atho p'ʉ ni̱ ma yø ja̱'i̱ ni̱ zi ra̱ Jesús. 55 Nu̱p'ʉ ma̱de ra̱ da̱thi, bi t'u̱'a̱ n'na ra̱ sibi ngue bi̱ mi̱hyø ja̱'i̱ di̱ nhat'i. Xquet'a̱ 'nɛ̱hra̱ Bɛdu bi̱ mi̱ ngue di̱ nhat'i. 56 Nu̱na̱ n'na ra̱ xisu ngue ra̱ gʉni̱ p'ʉ ja ra̱ ngu̱, mi̱ nu̱ ra̱ Bɛdu ngue hu̱p'ʉ ja ra̱ sibi. Bi za di hɛ̱ti̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, xquet'a̱ rá̱ n'youi ra̱ Jesús.

57 Pɛ mi̱ da̱hra̱ Bɛdu, bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱n'na̱ cuø, hi̱ndí̱ pa̱cä na̱ ra̱ n'yohʉ guí̱ mma̱nya.

58 Mi̱ tho ma̱n'na ts'ʉquits'ʉ p'ʉya, hømbi̱ nu̱ ma̱n'na nc'ɛ̱i̱ p'ʉ mi̱ hu̱hra̱ Bɛdu, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'i̱, xquet'a̱ ni̱ n'youi'ʉ tɛnna̱ Jesús.

Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱n'na̱ n'yø, hi̱nga̱ 'nɛ̱cä.

59 Mi̱ tho hma̱n'na ora m'mɛfa p'ʉya, ma̱n'na̱ nc'ɛ̱i̱ ngu̱t'a̱ bi̱ ma̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, rá̱ n'youi ra̱ Jesús, porque di̱ nɛ̱qui̱ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Galilea na̱.

60 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague n'yø, hi̱ndí̱ pa̱cä tema̱ hya̱ guí̱ nne gui xicya.

Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, tobe hi̱n ma̱ni̱ juadi mma̱nna̱ Bɛdu'a̱ te mma̱, bi̱ mmahra̱ øni̱ p'ʉya. 61 Bi 'bätra̱ Jesús ngue bi hyannbʉ bi hu̱hra̱ Bɛdu. Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi zo rá̱ mmʉi na̱ ra̱ hya̱ xi xihra̱ Jesús ngue xi 'yɛ̱mbi̱: “Tobe hi̱ndi̱ mahra̱ øni̱, ya xqui cønga̱ nhyu̱ndi̱, guí̱ mma̱ ngue hi̱nguí̱ pa̱qui̱”, xi 'yɛ̱mbi̱. 62 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, asta̱ ra̱ zondu̱mmʉi bi bøn'a̱thi.

Ra̱ Jesús rá̱ n'yɛmma̱hya̱ yø ja̱'i̱.

63 Nu̱'ʉ yø n'yohʉ fähra̱ Jesús, i thenni̱ 'nɛ̱ i pɛ'mi̱. 64 Bi gorpa̱ yø dä conna̱ u̱lu, bi mɛ'mi̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ pa̱hya te'o bi̱ mɛp'a̱'i̱ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

65 Xa̱ngu̱ mi̱'da yø hya̱ xifi ngue ga̱ ndenni̱.

Ya bí 'bʉp'ʉ ja ra̱ da̱junta ra̱ Jesús.

66 Mi̱ nɛ̱ca̱häi p'ʉya, bi̱ mpɛti gätho yø n'yohʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, conyø hmu̱ yø mmäcja̱, conyø xännba̱te ngue ra̱ ley. Ra̱ da̱junta bi̱ nja, ja bi ts'ixpʉ ra̱ Jesús ngue da̱ t'ørpa̱ ra̱ nt'änni̱, bi t'ɛ̱mbi̱:

67 ―Da̱mi̱ xicje ya ngue'mø gue'e grá̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi, ogue hi̱n'na̱. ¿Te guí̱ mma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ya?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø ga̱ xi'a̱hʉ ngue guecä, hi̱ngui̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. 68 Nu̱'mø xi̱nga̱ øt'a̱hʉ n'na ra̱ nt'änni̱ p'ʉya, xquet'a̱ hi̱ngui̱ nne gui̱ mma̱mhmʉ'a̱ te ga̱ än'na̱hʉ. 'Nɛ̱ hi̱ngui̱ nne gui thøga̱hʉ p'ʉya. 69 Ya ni̱ ma da̱ zønna̱ ora ya, ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ni̱ mmi̱p'ʉ ja rá̱ n'yɛi Oja̱ nu̱na̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi.

70 Gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí ɛ̱na̱ ngue gue'e rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱ 'mø?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―A̱há̱, go guecä tengu̱tho guí̱ mma̱mhmʉ.

71 Di̱ n'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ma̱n'na ma̱ testigo ga̱ nnehʉ ya'mø? Ya dá̱ øsɛhʉ ra̱ hya̱ pønná̱ ne ya.

23

Bi ts'ixpʉ 'bʉhra̱ Pilato ra̱ Jesús.

1 Gä bi̱ nangyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi zixpʉ 'bʉhra̱ Pilato ra̱ Jesús. 2 Bi̱ mʉhyø ja̱'i̱ ngue di ya̱pra̱ Jesús, ɛ̱nyø ja̱'i̱:

―Dí ti̱nnbähe n'na ra̱ hya̱ na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, ngue di ts'onnba̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱. I ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ja ngue di u̱nyø ja̱'i̱'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ähra̱ da̱st'abi 'bʉ'a̱ Roma. Xquet'a̱ i̱ mma̱ ngue guehna̱ ra̱ Cristo na̱, i̱ nne da̱ ma̱ ngue n'na ra̱ da̱st'abi.

3 Ra̱ Pilato bi 'yänna̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua gue'e rá̱ da̱st'abi'i yø judío?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A̱há̱, go guecä tengu̱tho ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Ra̱ Pilato bi 'yɛ̱mbyø hmu̱ yø mmäcja̱, da̱ guehmi̱'da yø ja̱'i̱:

―Hi̱n tema̱ ts'oqui dí ti̱nnbä na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua ―bi 'yɛ̱mbi̱.

5 Pɛ yø ja̱'i̱ ma̱hømbi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ xännba̱te p'ʉ ja ra̱ häi Judea na̱, di ts'onyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Bi fʉ'a̱ Galilea xännba̱te ra̱ hya̱, asta̱ søcua ya.

Bi ts'ixpʉ 'bʉhra̱ Herodes ra̱ Jesús.

6 Mi̱ 'yøhra̱ Pilato na̱ ra̱ hya̱ mma̱nyø ja̱'i̱, bi 'yännbʉya ngue'mø ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ Galilea na̱ ra̱ Jesús. 7 Nu̱'mø mi̱ xi p'ʉya ngue ja ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ, bi̱ mɛnnba̱ na̱ ra̱ Herodes mi̱ nda̱st'abi p'ʉ Galilea. Porque ra̱ Herodes, nu̱'ʉ yø pa'ʉ, mi̱ 'bʉp'ʉ Jerusalén. 8 Ra̱ Herodes, nu̱'mø mi̱ nu̱ ra̱ Jesús, ɛ̱mmɛ̱i̱ di johya. Porque ya rá̱ ya'atho yø pa i̱ nne da̱ nu̱, ngue øde te mma̱nyø ja̱'i̱ t'ɛ̱mbi̱ øtra̱ Jesús. Mi̱ tø'mi̱ ngue da̱ nu̱rpi̱ tema̱ milagro da̱ 'yøt'e. 9 Xa̱ngu̱ yø nt'änni̱ bi 'yørpe, pɛ ra̱ Jesús hi̱nte ga̱ nda̱tho. 10 Xquet'a̱ 'bʉp'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley. Di ya̱pi̱ hi̱n'yʉ p'ʉ rá̱ nzɛgui. 11 Nu̱na̱ ra̱ Herodes co 'nɛ̱hyø soldado xquet'a̱ hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho ra̱ Jesús. I thentho, bi heta̱ n'na rá̱ he ma̱zihotho tengu̱tho rá̱ he n'na ra̱ da̱st'abi. Ra̱ Herodes ma̱hømbi̱ mɛnhna̱ Jesús, i̱ map'ʉ 'bʉhra̱ Pilato. 12 Ma̱da̱gue'a̱ ma̱di̱ nsʉhmi̱ m'mɛt'o ra̱ Pilato ra̱ Herodes, pɛ bi̱ n'amigo m'mɛfa.

Ya nts'änni̱ ngue da̱ tho ra̱ Jesús.

13 Nu̱na̱ ra̱ Pilato bi pɛti gätho yø hmu̱ yø mmäcja̱, gätho yø ts'ʉt'abi, gätho mi̱'da yø ja̱'i̱. 14 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya guá̱ singa̱hʉ ua na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua. Guí ɛ̱mhmʉ ngue di ts'onyø ja̱'i̱. Pɛ ni̱ hmi̱ ni̱ dähʉ hapʉ dí änni̱, 'nɛ̱ guí̱ nnu̱hʉ ngue hi̱n tema̱ ts'oqui dí ti̱nnba̱bi̱ ngue'a̱ te gni̱ ya̱phʉ. 15 Ni̱ xi̱nga̱ guehra̱ Herodes ngue xta̱bá̱ ndi̱nnba̱ rá̱ ts'oqui, porque bi costho hømbi 'yɛ̱cua. Ja guí̱ nnu̱hʉ p'ʉya ngue hi̱n tema̱ hya̱ di̱ nɛ̱qui̱ para ngue da̱ t'ɛ̱mbi̱ ja te rá̱ngue'a̱ ngue da̱ tho. 16 Nu̱gä ga̱ ma̱nda ngue da̱ 'bɛi, pɛ ga̱ thøgue.

17 Ra̱ Pilato i ja ngue da̱ 'yøt'e te ra̱ costumbre ja yø ja̱'i̱, nu̱'mø ra̱ ngo ngue ra̱ pascua, pa ma̱thøgue n'na ra̱ ofädi. 18 Gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi̱ mʉhra̱ mafi, i ɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ Jesús da̱ tho na̱. Go da̱mi̱ thøhra̱ Barrabás.

19 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Barrabás, guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱ mi̱ ofädi ngue ra̱ 'yøt'i sʉi, 'nɛ̱ ra̱ hyote p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. 20 Ra̱ Pilato hømbi̱ xihyø ja̱'i̱ ngue da̱ zä di thøhra̱ Jesús. 21 Pɛ yø ja̱'i̱ p'ʉya, ma̱n'na nts'ɛdi ga̱ mafi, i ɛ̱na̱:

―Da̱ guatra̱ pont'i̱. Da̱ guatra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús.

22 Rá̱ hyu̱ ndi̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱nna̱ Pilato:

―¿Pɛ tema̱ nts'o xa̱ 'yø'na̱ p'ʉya? Nu̱gä hi̱n tema̱ ts'oqui di ti̱nnbi̱ ngue da̱ t'ɛ̱mbi̱ da̱ tho. Nu̱gä ga̱ ma̱nda da̱ 'bɛi, pɛ ga̱ thøgue.

23 Pɛ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ säya ngue mafi, ädi ngue da̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús. Nu̱'a̱ ga̱ ma̱hyø ja̱'i̱ co 'nɛ̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱, bi̱ nja'a̱ te ädi. 24 Ra̱ Pilato p'ʉya bi zänni̱ ngue di̱ nja'a̱ te mma̱nyø ja̱'i̱. 25 Bi̱ ma ma̱thøgue na̱ ra̱ Barrabás xi̱ ma̱nyø ja̱'i̱ ngue di̱ nthøgue. Guehna̱ xi jot'i ngue ra̱ 'yøt'i sʉi 'nɛ̱hra̱ hyote na̱. Go bi̱ ndä na̱ ra̱ Jesús, i hnepe ngue da̱ tho p'ʉya.

Ya cuatra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús.

26 Nu̱'mø mi̱ ts'ixra̱ Jesús ngue da̱ tho, bi̱ nthɛui p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ n'na ra̱ n'yohʉ xpi 'yɛ̱hra̱ 'bɛfi ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simu̱, ra̱ mmɛ̱ngu̱ Cirene. Go bi̱ njapi bi du̱xra̱ pont'i̱ na̱ p'ʉya, ni̱ 'bɛfatho p'ʉ ni̱ ma ra̱ Jesús.

27 Pɛ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi dɛnni̱. I̱ ma'a̱ nts'oni̱ yø xisu, tu̱ yø mmʉi ngue te da̱ thohra̱ Jesús. 28 Pɛ bi hyɛ̱tyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague gyø xisu guí 'bʉhmʉ ua Jerusalén, 'yo guí zomhmʉ conná̱ ngueque. Sinoque da̱mi̱ nzoni̱ ngue conná̱ ngue'a̱hʉ 'nɛ̱ conná̱ nguehni̱ ba̱si̱hʉ. 29 Porque da̱ 'yɛ̱hyø pa gui 'yɛ̱mhmʉ: Xa̱nho 'bʉi te'o hi̱njo'o yø ba̱si̱, ogue hi̱mbi̱ hya̱ yø ba̱si̱, ogue hi̱mbi̱ sʉta̱te. 30 Yø ja̱'i̱ p'ʉya da̱ 'yɛ̱mbyø t'øhø: “Bá̱ tägui, gui soxca̱he”. Da̱ 'yɛ̱mbyø nyu̱ni̱: “Da̱mi̱ cogba̱he”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. 31 A nu̱ya ngue hi̱nte ga̱di ʉphʉ'a̱ ga̱di ʉmhmʉ ya, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ da̱ tho'a̱ ja rá̱ ts'oqui 'mø.

32 Xquet'a̱ ni̱ ts'i yoho yø ts'oc'ɛ̱i̱ ngue 'dap'ʉ da̱ du̱ui ra̱ Jesús. 33 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ nyu̱ni̱ gui hu̱tyø ja̱'i̱ ngue ra̱ Njʉya̱xhmu̱, ja bi̱ ma ma̱cuati p'ʉ ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús. 'Nɛ̱'ʉ yoho yø ts'oc'ɛ̱i̱ bi̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱, n'na rá̱ n'yɛi, n'na rá̱ ga̱ha̱ i gohi. 34 Nu̱'mø ɛma̱ cuati ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱ Papá'i, da̱mi̱ pu̱nnba̱ yø ja̱'i̱ 'bʉcua, porque nu̱ya hi̱ngui̱ pa̱di̱ te øtya ―bi 'yɛ̱na̱.

Yø soldado p'ʉya bi̱ ma ra̱ ta̱ha̱ ngue to xta̱ ra̱ ta̱ha̱, gue'a̱ da̱ ga̱ca̱ n'na xɛqui rá̱ he ra̱ Jesús. 35 Yø ja̱'i̱ 'bäp'ʉ p'ʉya, i hɛ̱tho. Nu̱'ʉ yø judío 'bɛt'o, i thentho'ʉ, i ɛ̱na̱:

―Mi̱ mma̱nnʉ ra̱ n'yohʉ ngue da̱ ya̱nyø ja̱'i̱. Pɛ di̱ nya̱nsɛ ya, ngue'mø ma̱jua̱ni̱ ngue guehna̱ rá̱ thanhni̱ Oja̱ nu̱na̱ t'ɛ̱mbi̱ ra̱ Cristo.

36 Yø soldado p'ʉya, xquet'a̱ thenni̱. Bi guat'i ngue bi u̱nna̱ vino xa̱ n'ixi da̱ zi. 37 Bi t'ɛ̱mbʉya:

―Nu̱'mø gue'e rá̱ da̱st'abi'i yø judío, da̱mi̱ nya̱nsɛ ya'mø.

38 Nu̱p'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ pont'i̱, bi t'ot'a̱ n'na ra̱ letrero ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, guehna̱ rá̱ da̱st'abi yø judío na̱”. Ra̱ letrero p'ʉya, nt'ot'i conna̱ hya̱ ngue ra̱ griego, ra̱ latín, ra̱ ebreo.

39 Nu̱na̱ n'na ra̱ ts'oc'ɛ̱i̱ ya cuarbʉ ja ra̱ pont'i̱ p'ʉya, xquet'a̱ thenni̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø gue'e grá̱ Cristo, da̱mi̱ nya̱nsɛ ya'mø. 'Nɛ̱cä'be gui̱ nya̱n'be p'ʉya.

40 Nu̱'a̱ ma̱n'na nc'ɛ̱i̱ ra̱ ts'oc'ɛ̱i̱ bi 'yɛ̱mbrá̱ amigo di ya̱hni̱:

―Nu̱'i̱ ni̱ xi̱ngui̱ su̱ Oja̱, conque ya guí tu̱p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ya. 41 Nu̱güi ja te rá̱ngue'a̱ ngue dí säui ra̱ n'ʉ, porque di ju̱tui'a̱ te xtá̱ øt'ui. Ya ni̱ 'yu̱p'ʉ'a̱ te dí thohmi̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, hi̱n tema̱ nts'o xa̱ 'yø'na̱.

42 Bi 'yɛ̱n'a̱ m'mɛfa p'ʉya:

―Ague Jesús, nu̱'mø ra̱ pa gui søhø ngue gui̱ ma̱nda ua, gui̱ mbɛ̱ngui̱.

43 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'i, nu̱ya ya ga̱ m'mʉhmi̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya.

Ya bi du̱ ra̱ Jesús.

44 Comma̱ hu̱xyadi, bi̱ mʉdi bi̱ m'mɛxu̱i̱ gä ra̱ xi̱mhäi asta̱ hyu̱ nde. 45 Ra̱ hyadi bi̱ m'mɛxu̱i̱. Nu̱'a̱ ra̱ u̱lu mi̱ zʉp'ʉ ja ra̱ goxthi ni̱ja̱ bi hyehma̱de i ga̱i̱ ngue bi xɛt'i. 46 Bi 'yɛn'a̱ n'na rá̱ hmafi ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague ma̱ Papá'i, da̱di fät'a̱'i̱ ma̱ tegä ya ―bi 'yɛ̱na̱.

Høntho bi̱ ma̱n'a̱ p'ʉya, 'bexpi du̱. 47 N'na ra̱ capita ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Roma bi̱ nu̱ te bi̱ nja, bi 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, hi̱n'yʉ rá̱ ts'oqui na̱.

48 Gä bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bäp'ʉ te bi̱ nja. Bi̱ ma yø ja̱'i̱ p'ʉya, pɛ pʉtyø ti̱ya̱ ngue tu̱ yø mmʉi. 49 Gätho'ʉ yø mpa̱di̱ui ra̱ Jesús, conyø xisu bá̱ nɛ̱xa̱ Galilea ngue tɛnni̱ ha ni̱ ma, yap'ʉtho bi 'bäi, gä hantho te bi̱ nja.

Ya bi̱ ma nt'ägui ra̱ Jesús.

50 Mi̱ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ hoga̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ José, mi̱ øt'e te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Arimatea ja ra̱ häi Judea. 'Nɛ̱hna̱ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ na̱. 51 Xquet'a̱ 'nɛ̱hna̱ mi̱ tø'mi̱ ngue di̱ ma̱nda ua Oja̱. Ja̱na̱ngue hi̱ngui̱ 'bʉi ngue ra̱ acuerdo'a̱ te ra̱ hya̱ bi ts'ännbʉ ha bi̱ mpɛti yø ja̱'i̱. 52 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, bi̱ ma bá̱ nya̱ui ra̱ Pilato, bi 'yäpra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue da̱ hya̱jpʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús. 53 Mi̱ hya̱jpʉ ja ra̱ pont'i̱ p'ʉya, bi 'uɛnnba̱bi̱ rá̱ do'yo ra̱ Jesús co n'na ra̱ sábana ngue ra̱ hoga̱ u̱lu. Bi hyaxpʉ ja ra̱ panteón xi̱ ma nt'a'mi̱ p'ʉ bí ja n'na ra̱ 'bido ngue bá̱ ägui. Nu̱na̱ ra̱ panteón, hi̱njongui̱ o. 54 Nde mbɛ̱hi̱'a̱ ra̱ pa'a̱, ya da̱ yʉtra̱ pa ngue ra̱ ts'äya.

55 Nu̱'ʉ yø xisu bá̱ nɛ̱xa̱ Galilea ngue bá̱ n'youi ra̱ Jesús, bi̱ ma bá̱ nu̱ ra̱ n'yägui. Bi̱ nu̱ ha bi t'ägui. 56 Mi̱ zøp'ʉ ja ra̱ ngu̱ ya yø xisu, bi hocyø 'yɛ̱thi̱ ma̱zihotho ga̱ yʉni̱ ngue da̱ goxra̱ ánima. Bi̱ nsäya'a̱ ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya p'ʉya, porque gue'a̱ di̱ ma̱nda rá̱ ley Oja̱'a̱.

24

Ya bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús.

1 Mi̱ hyaxa̱ ra̱ pa ndomingo, zi xu̱di̱tho bi̱ ma ma̱høn'a̱ yø xisu p'ʉ bí o ra̱ Jesús. Bi hya̱xyø 'yɛ̱thi̱ xi hoqui. Bi̱ mähä mi̱'da yø xisu. 2 Mi̱ zømp'ʉya, bi di̱ni̱ ngue ya n'nanni̱ 'bɛnna̱ do mi̱ nnøpa̱ nju̱'mi̱ ra̱ panteón. 3 Bi yʉt'a̱mbo p'ʉya, pɛ ya hi̱mbi̱ di̱mp'ʉ ra̱ Jesús. 4 Bi̱ nsu̱ p'ʉya, hi̱ngui̱ pa̱di̱ te da̱ 'yøt'e. Mi̱ nu̱ p'ʉya, 'bäp'ʉ yoho yø anxɛ di yoxni̱ yø he. 5 I hɛ̱mtho häi'ʉ yø xisu ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ su̱. Yø anxɛ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue guí homhmʉ ua ma̱nt'ägui'a̱ ya 'bʉi? 6 Ya hi̱njo'o ua, ya xa̱ bɛ̱nna̱te. Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ ra̱ hya̱ bi xi'a̱hʉ 'mø tobe ma̱mbi 'bʉta̱ Galilea. 7 Conque bi̱ ma̱ ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, mi̱ ja ngue da̱ ma ma̱däpi yø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui ngue di cuatra̱ pont'i̱. Rá̱ hyu̱ pa p'ʉya, di bɛ̱nna̱te.

8 Nu̱'ʉ yø xisu p'ʉya, bi zo yø mmʉi na̱ ra̱ hya̱ xi ma̱n'a̱ m'mɛt'o ra̱ Jesús. 9 Nu̱ya yø xisu 'mø ma̱mbá̱ pengbʉ ja ra̱ panteón, nu̱'a̱ te bá̱ nu̱, bi xi'ʉ 'dɛ'ma̱'da nc'ɛ̱i̱ yø xädi ra̱ Jesús. Bi xifi gätho mi̱'da yø ja̱'i̱. 10 Nu̱ya yø xisu bi hya̱spa̱bi̱ ra̱ hya̱ ya yø xädi ra̱ Jesús, guehna̱ ra̱ Ma̱ya Magdalena, 'nɛ̱hra̱ Juana, 'nɛ̱hra̱ Ma̱ya rá̱ mamá ra̱ Jacobo, 'nɛ̱ hmi̱'da yø xisu p'ʉya. 11 Pɛ nu̱ya bi tha̱spa̱ ra̱ hya̱ p'ʉya, hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱tho te mma̱nya yø xisu. Sinoque ɛ̱ntho: “Ha̱ntho loco ya yø xisu”, gue ɛmma̱ ɛ̱ntho.

12 Pɛ ra̱ Bɛdu bi bøn'a̱thi, bi̱ ma n'nahma̱ntho p'ʉ bí ja ra̱ panteón. Mi̱ zømp'ʉya, bi hyɛ̱t'a̱mbo. Bi̱ nu̱ ngue ya n'nanni̱ 'bønna̱ u̱lu ma̱nt'ɛ ra̱ Jesús. Bi̱ mengbʉ ha säya p'ʉya, pɛ di 'yøtho hanja'a̱ te xi̱ nja.

Bi̱ nti̱mmi̱ p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús ngue ma̱ni̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Emaús.

13 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, yoho yø xädi ra̱ Jesús ma̱ni̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Emaús. Nu̱na̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱, di̱ nsocui Jerusalén como 'dɛ'ma̱'da kilómetro. 14 Mɛ̱nte 'yo, mɛ̱nte di c'a̱'a̱ te xi̱ nja. 15 Nu̱na̱ ra̱ Jesús mi̱ zä mi̱ zʉdi, ya 'dap'ʉ ni̱ n'yo. 16 Ma̱da̱gue'a̱ ngue hɛ̱ti̱, pɛ ɛ̱na̱ te corpa̱tho yø dä ngue hi̱nda̱ ba̱di̱ te'o na̱ ra̱ Jesús. 17 Ra̱ Jesús bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ma̱ hya̱ ga̱di̱ nxihmi̱ mɛ̱nte guí 'youi ua ja ra̱ 'yu̱ n'yø? Nu̱p'ʉ nná̱ bɛ̱ngä, ɛ̱na̱ gue tu̱ ni̱ mmʉiui.

18 Nu̱na̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Cleofas bi 'yɛ̱mbi̱:

―Gätho yø ja̱'i̱ bá̱ 'yo Jerusalén, gä pa̱di̱ te bi̱ nja ma̱ntenni̱ pa. 'Nɛ̱ go gui 'yɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱hya.

19 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mp'ʉ ya̱ui:

―¿Tema̱ hya̱ n'yø?

Nu̱'ʉ ts'o p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Xigue ra̱ Jesús nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret. Guehna̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱, di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi ngue bi 'yøtyø milagro, 'nɛ̱ ja rá̱ ts'ɛdi ngue ra̱ hya̱ bi̱ ma̱. Porque bi̱ nu̱ ma̱nho Oja̱ te bi 'yøt'e, da̱ guehyø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ ma̱nho te bi 'yøt'e. 20 Dí̱ mma̱ngä'be ngue nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱, da̱ gue'ʉ ma̱ hmu̱hʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, bi dä ra̱ Jesús. Bi zixpʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi, ja bá̱ ts'ännbʉ ngue da̱ du̱p'ʉ ja ra̱ pont'i̱. 21 Pɛ nu̱gähe nmi̱ ɛ̱ngähe ngue nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, guehna̱ xta̱ nya̱nyø judío na̱. A nu̱yá, ya ma̱ngʉnde bi̱ nja na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱'be ya. 22 Nu̱'ʉ 'da yø xisu 'da'igu̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱he, xa̱ pijthogähe. Porque xa̱ mma mxu̱di̱tho p'ʉ ma̱mbí o ra̱ ánima. 23 Pɛ ya hi̱njonxpa̱ ndi̱ni̱ ngue di op'ʉ. Xpa̱ mmengbʉya, xa̱ xicje ngue xi̱ nu̱ yø anxɛ. A nu̱'ʉ yø anxɛ p'ʉya, i̱ mma̱ ngue ya 'bʉhna̱ ra̱ Jesús. 24 'Bexque'a̱ p'ʉya, nu̱'ʉ 'da ma̱ n'yohe xa̱ mmap'ʉ ma̱mbí̱ o ra̱ ánima, pɛ xa̱ ndi̱ni̱ tengu̱tho ra̱ hya̱ xa̱ mma̱nyø xisu. Pɛ ra̱ Jesús ya hi̱nxa̱ hnu̱ na̱ 'na̱.

25 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱ngui̱ ts'ʉ di 'yo ni̱ mmʉihʉ'a̱ te ra̱ hya̱ i ja? ¿Ua hi̱nja̱m'mø guí øhmʉ para ngue gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ'a̱ te gä ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nyø pønga̱hya̱ Oja̱? 26 ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ngue ra̱ Cristo mi̱ ja ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ hante ngue di̱ nda̱st'abi ngue di̱ ma̱nda̱ ua?

27 Ya bi dʉ'mi̱ bi xifi gätho'ʉ yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue'a̱ te gui c'a̱ ra̱ Jesús. Bi du̱nnba̱bi̱'a̱ te mma̱mp'ʉ ja yø libro bi 'yotra̱ Moisés. Bi sigue bi xi mi̱'da yø hya̱ te gä nt'ot'i p'ʉ ja yø libro bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱.

28 Nu̱'mø mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ ma̱ni̱ ma p'ʉya, ra̱ Jesús bi 'yøt'e ngue ɛ̱na̱ xø nne da̱ thogui. 29 Pɛ nu̱'ʉ yø n'yohʉ p'ʉya, bi japi ngue di̱ nsäya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma 'daua ga̱ nsäyahʉ. Guí̱ nnu̱ ngue ya bi̱ nde. Ya ni̱ ma da̱ dähra̱ nxu̱i̱.

Bi yʉt'a̱mbo ra̱ ngu̱ ra̱ Jesús ngue di̱ nsäya. 30 Mi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa p'ʉya ngue di̱ nsi̱hmɛ̱. Bi hya̱cra̱ thu̱hmɛ̱, bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. Bi xɛmp'ʉya, bi u̱n'nʉ hu̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa. 31 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi xohyø n'yomfɛ̱ni̱ ngue bi ba̱di̱ te'o. Pɛ 'bexpi̱ m'mɛrpʉtho ra̱ Jesús. 32 Di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na p'ʉya:

―Pɛ ua̱ngui̱ hu̱rca̱ ma̱ mmʉiui mɛ̱nte da̱rá̱ ya̱hʉ gä ra̱ 'yu̱, 'nɛ̱ bi xicui tema̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro.

33 Ya hi̱nte ma̱mbi̱ dø'mi̱. Bi̱ mengui 'bexque'a̱, i̱ ma Jerusalén. Bi di̱ni̱ ngue ya xi̱ mpɛti'ʉ 'dɛ'ma̱'da yø xädi ra̱ Jesús co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø n'yohʉ. 34 A nu̱ya xi̱ mpɛti p'ʉya, bi 'yɛ̱mbya ja bi zøhø:

―Ma̱jua̱ni̱ xa̱ bɛ̱nna̱te ra̱ Hmu̱ n'yø. Ya xa̱ nnu̱ ra̱ Bɛdu.

35 A nu̱ya ja bi zø p'ʉya, xquet'a̱ bi̱ ma̱ te xi thop'ʉ ja ra̱ 'yu̱. Bi̱ ma̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ te'o na̱ ra̱ Jesús mɛ̱nte ya̱ui, bi ba̱di̱, ja gue'mø mi̱ xɛnna̱ thu̱hmɛ̱.

Ya bi zømp'ʉ 'bʉhyø xädi ra̱ Jesús.

36 Mɛ̱nte tobe di ya̱hni̱tho'ʉ yo nc'ɛ̱i̱, ngue mma̱ te xi̱ nu̱, mi̱ da̱mbɛni̱ p'ʉya, ya 'bäp'ʉ ma̱de ra̱ Jesús. Bi zɛngua p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱ hyu̱ ni̱ mmʉihʉ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

37 A nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, di fɛtyø mmʉi ngue su̱. I ɛ̱na̱ ngue ra̱ 'yø'a̱ hɛ̱ti̱. 38 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue guí su̱hʉ? ¿Hanja ngue guí ɛ̱mhmʉ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ dí 'bʉcä ua? 39 Da̱mi̱ nu̱rca̱hʉ ma̱ 'yɛ 'nɛ̱hma̱ gua. Gui̱ nnu̱hʉ ngue xquecthocä. Da̱mi̱ thänjʉ n'namhma̱ guí̱ nnu̱hʉ ngue guecä. A nu̱'a̱ ra̱ 'yø, ra̱ nda̱hi̱tho'a̱, hi̱n'yʉ rá̱ do'yo'a̱. Pɛ nu̱gä guí̱ nnu̱hʉ ngue drá̱ ja̱'i̱.

40 Mi̱ juadi bi xi'a̱ ngu̱'a̱ p'ʉya, bi 'yu̱tyø 'yɛ 'nɛ̱hyø gua ha bi̱ mɛ yø clavo. 41 Pɛ nu̱'ʉ yø xädi hi̱nga̱ ɛ'ɛ̱c'ɛ̱i̱ xa̱nho, ngue'a̱ gui johya 'nɛ̱ ɛ̱na̱ su̱dyø n'yomfɛ̱ni̱. Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱ngui̱ ts'ʉ ua te ga̱ sigä ts'ʉ? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

42 Bi u̱nna̱ n'na xɛqui ra̱ hua̱ ngue ntha̱xi̱ p'ʉya, 'nɛ̱ bi u̱nna̱ n'na mhmɛ̱ ra̱ t'afi t'asa. 43 Bi hya̱mp'ʉya, yø hmi̱ yø dä yø xädi p'ʉ ha bi zi. 44 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Nu̱na̱ te dá̱ thocä ya, guehna̱ ra̱ hya̱ ya xtá̱ xi'a̱hʉ m'mɛt'o na̱. Ya xtá̱ xi'a̱hʉ ngue mi̱ jatho di̱ nja'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro. Porque ra̱ Moisés co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø pønga̱hya̱ Oja̱, bi 'yot'a̱ te ja ngue ga̱ thocä, xquet'a̱ ngu̱'a̱ mma̱mp'ʉ ja yø Salmo.

45 Bi xojpa̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ p'ʉya, ngue da̱ di̱ni̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro. 46 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ya ngu̱'a̱ nt'ot'i ngue ra̱ Cristo i ja ngue da̱ tho. Rá̱ hyu̱ pa p'ʉya, di bɛ̱nna̱te p'ʉ da̱ nt'ägui. 47 Guehna̱ ra̱ hya̱ da̱ tha̱spa̱bi̱ yø ja̱'i̱ 'bʉi ndap'ʉ bi zä yø nación, conná̱ nt'ɛ̱di̱ ra̱ Jesús, nu̱ to da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, di pu̱nnba̱bi̱ yø ts'oqui. Pɛ rá̱ mʉditho da̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ Jerusalén. 48 Nu̱yá, go gui xihmʉ yø ja̱'i̱ na̱ te gá̱ nu̱hʉ dá̱ thocä ya. 49 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi ya̱t'a̱hʉ ma̱ Papágä, ga̱ ma pɛnhnä na̱ya. Pɛ 'yogui 'uehmʉ ua ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén asta̱ gue'mø bi̱ n'na'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ya gui̱ mmähä p'ʉya.

Bi̱ ma mɛ̱hɛ̱ts'i̱ ra̱ Jesús.

50 Bi gʉjpʉ mi̱ 'bʉhyø xädi ra̱ Jesús, i̱ map'ʉ jonna̱ hni̱ni̱ Betania. Bi̱ macyø 'yɛ p'ʉya ngue di ja̱pi̱. 51 Mɛ̱nte di ja̱pʉya, hɛ̱tho ha i̱ nangui̱, bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱. 52 Mi̱ juadi bi da̱nne'ʉ yø xädi, bi̱ mengui̱, i̱ ma Jerusalén. Ja̱njua̱ni̱ ngue di johya. 53 N'na pa ngu̱ n'na pa, i pa ni̱ja̱ ngue ba̱di̱ ja ma̱mma̱di̱ Oja̱.

Ra̱ Xuua

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Ra̱ Xuua

Na̱na̱ ra̱ Xuua, ja ua yø hya̱ bi 'yo't'i ngue te bi 'yøtra̱ ra̱ Jesucristo.

1

Rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ øt'e ngue fa̱di̱ hanja Oja̱.

1 Nu̱na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ guehna̱ øt'e ngue fa̱di̱ hanja Oja̱ na̱. Ya mi̱ 'bʉ'mø mi̱ nhohra̱ xi̱mhäi. 'Dap'ʉ 'bʉhmi̱ Oja̱, pɛ 'nɛ̱hna̱ Oja̱ na̱. 2 Hante ngue di̱ nhohra̱ xi̱mhäi, ya rá̱ n'youi Oja̱. 3 Go bi hoqui gätho yø cosa ja na̱, tengu̱tho bá̱ ne Oja̱ ngue bi̱ nja. Nu̱ hangu̱ yø cosa ja ya, hi̱n'yʉ n'na ra̱ cosa ngue hi̱nxti hoqui. 4 Nu̱na̱ go bá̱di̱ u̱nna̱ 'da'yo te na̱. Guehna̱ xojpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ ngue da̱ ba̱di̱ ndana̱ ma̱jua̱ni̱. Nu̱na̱ bá̱di̱ u̱nna̱ 'da'yo te, tengu̱tho n'na ra̱ nyot'i ngue xojpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱. 5 Nu̱ ra̱ nyot'i di yorbʉ ja ra̱ 'bɛxu̱i̱, pɛ hi̱ngui̱ hätra̱ 'bɛxu̱i̱ di 'bɛrpa̱bi̱'a̱ gui yot'i.

6 Nu̱na̱ Oja̱, bi̱ mɛnhna̱ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Xuua. 7 Bi̱ mɛnhni̱ ngue da̱ xihyø ja̱'i̱ te'o na̱ da̱ xojpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱. I̱ nnepe ngue guehna̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ gätho yø ja̱'i̱ na̱. 8 Nu̱na̱ ra̱ Xuua, hi̱nga̱ guehna̱ ja ngue da̱ xojpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ na̱. Sinoque bi 'bɛnhni̱ ngue da̱ xihyø ja̱'i̱ ndana̱ da̱ xojpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱. 9 Nu̱na̱ bi zøcua ja ra̱ xi̱mhäi, guehna̱ ma̱jua̱ni̱ ngue xojpa̱ yø mmʉi gätho yø ja̱'i̱ na̱.

10 Nu̱na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ bi̱ m'mʉcua ja ra̱ xi̱mhäi. Ma̱da̱gue'a̱ ngue go bi hocra̱ xi̱mhäi na̱, pɛ hi̱mbi̱ ba̱hyø ja̱'i̱ te'o na̱. 11 Bi̱ m'mʉp'ʉ ja rá̱ häi, pɛ hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho yø mmɛ̱ngu̱hʉ. 12 Pɛ nu̱ya to gä bi nu̱ ma̱nho, 'nɛ̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue guehna̱ ra̱ Ya̱nte na̱, guehya bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ bi gohi ngue yø ba̱si̱ Oja̱ ya. 13 Nu̱'a̱ i gohi ngue yø ba̱si̱ Oja̱ yø ja̱'i̱, hi̱mma̱ 'da'yo 'bʉi tengu̱tho ga̱ 'bʉhyø ba̱si̱ yø ja̱'i̱, ogue dra̱ ja̱'i̱tho xta̱ nnepe ngue bi̱ njap'ʉ. Sinoque guesɛ Oja̱ bi̱ ne bi 'yøt'e ngue yø ba̱si̱ yø ja̱'i̱.

14 Nu̱na̱ øt'e ngue fa̱di̱ hanja Oja̱ ya, bi̱ nja̱'i̱ na̱. Bi̱ m'mʉcua dí 'bʉhmʉ. Pɛ dá̱ nu̱he ngue ma̱guesɛ. Ma̱guesɛ porque rá̱ 'dants'ʉnt'ʉ Oja̱. Gä ma̱jua̱ni̱ te bi̱ ma̱, 'nɛ̱ hi̱nha rá̱ nzɛgui di̱ ma̱hyø ja̱'i̱. 15 Nu̱na̱ ra̱ Xuua, bi xihyø ja̱'i̱ te'o na̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ya, guehna̱ nmi̱ mma̱ngä m'mɛt'o na̱ya. Porque ya xtá̱ ma̱ngä ngue dí ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ da̱ ɛ̱p'ʉ m'mɛfa, ma̱n'na ta̱te na̱ ngue nu̱gä, porque hante ngue ga̱ m'mʉcä, ya mi̱ 'bʉhna̱”.

16 Nu̱'a̱ te gä ba̱di̱ u̱ni̱, gä di tocaga̱hʉ. Ba̱di̱ thi̱jpa̱tho rá̱ ma̱te ba̱di̱ u̱ni̱ hi̱nha rá̱ nzɛgui. 17 Conná̱ nguehra̱ Moisés bi fa̱hrá̱ ley Oja̱. Pɛ conná̱ nguehra̱ Jesucristo bi fa̱hrá̱ ma̱te Oja̱, 'nɛ̱ bi fa̱hna̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. 18 Nu̱na̱ Oja̱ hi̱nja̱m'mø to di̱ nnu̱ na̱. Hønt'a̱ rá̱ 'dants'ʉnt'ʉ Oja̱ bí 'bʉp'ʉ bí 'bʉhrá̱ Papá, go bi̱ ma̱ hanja Oja̱ na̱.

Ra̱ Xuua nu̱na̱ bi 'yøtra̱ nxixya̱ bi̱ ma̱ hanja na̱ ra̱ Jesucristo.

19 Nu̱'ʉ yø judío 'bɛt'o p'ʉ Jerusalén bi̱ mɛnhyø mmäcja̱ bi̱ mɛ yø n'yohʉ ja yø 'bɛfi p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi̱ map'ʉ 'bʉhra̱ Xuua ngue bá̱ änni̱ te'o. 20 Ra̱ Xuua p'ʉya, njua̱ntho bi̱ ma̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱nga̱ guecä na̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi ―bi 'yɛ̱na̱.

21 Ma̱hømbi̱ 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Pɛ te'o'i p'ʉya? ¿Ua gue gue'e na̱ ra̱ pønga̱hya̱ Elías?

Mi̱ da̱hra̱ Xuua p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱nga̱ guecä.

Bi 'yänni̱ ma̱høn'a̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Masque gue'e na̱ ra̱ pønga̱hya̱ ja ngue da̱ ɛ̱cua 'mø ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi 'yɛ̱na̱ ma̱høn'a̱ p'ʉya:

―Hi̱n'na̱.

22 Bi t'ɛ̱mbʉya:

―Pɛ ¿te'o'i p'ʉya? Da̱mi̱ xicje n'namhma̱ ga̱ ha̱spa̱he ra̱ hya̱'ʉ to xpa̱ mɛnnga̱he. Da̱mi̱ ma̱ te'o'i.

23 Mi̱ da̱hra̱ Xuua, bi 'yɛ̱na̱:

―Go guecä na̱ bi̱ mma̱nna̱ pønga̱hya̱ Isaías ngue bi 'yɛ̱na̱: “Di̱ m'mʉ'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ngue nts'ɛdi di̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ da̱po. Da̱ 'yɛ̱na̱: Da̱mi̱ nsähʉ ya, porque ya ni̱ ma da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱”, bi 'yɛ̱na̱.

24 Nu̱ya yø n'yohʉ bi̱ ma bá̱ nya̱ui ra̱ Xuua, guehya yø m'mɛnhni̱ yø fariseo ya. 25 Ma̱hømbi̱ 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Pɛ hanja ngue guí øtra̱ nxixya̱ 'mø ngue hi̱nga̱ gue'e na̱ ra̱ Cristo, ni̱ xi̱ngrá̱ Elías, ni̱ xi̱ngrá̱ pønga̱hya̱ dí xi'i?

26 Mi̱ da̱hra̱ Xuua, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱gä dí øtra̱ nxixya̱ conna̱ dehe. Pɛ nu̱ua dí 'bʉhmʉ, 'yo ua n'na nc'ɛ̱i̱ ngue hi̱ngui̱ fa̱di̱ te'o. 27 Nu̱gä dá̱ 'bɛt'o, pɛ nu̱na̱ dí xi'a̱hʉ da̱ ɛ̱p'ʉ m'mɛfa na̱. Ma̱n'na ta̱te na̱ ngue nu̱gä. ¿Hapʉ gue ga̱ sʉcä tengu̱ na̱?

28 Gä guehya yø hya̱ ja ua bi̱ ma̱nna̱ Xuua p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Betábara, ma̱n'na nguadi ra̱ da̱the Jordán ma̱mbi̱ øtra̱ nxixya̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Xuua te'o na̱ ra̱ Jesús.

29 Mi̱ hyaxpʉya, bi̱ nu̱ ra̱ Xuua ngue mmap'ʉ ra̱ Jesús da̱ zømp'ʉ ha 'bäi. Bi xihyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ bá̱ ɛ̱cua ya, guehna̱ da̱ hnøpa̱ 'bøt'e na̱ya. Tengu̱tho ra̱ dɛ'yo thop'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue pa m'møt'e, di̱ njarbʉ na̱. Porque guehna̱ bá̱ pɛn'Oja̱ na̱, ngue di hojpa̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱ 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. 30 Guehna̱ dá̱ mma̱ngä 'mø dí xi'a̱hʉ na̱ya ngue dí ɛ̱na̱: “Nu̱gä dá̱ 'bɛt'o, pɛ bá̱ ɛ̱p'ʉ ma̱n'na ra̱ n'yohʉ ta̱te ngue nu̱gä. Porque hante ngue ga̱ m'mʉcä, ya mi̱ 'bʉhna̱”. 31 Nu̱gä xquet'a̱ hi̱nmi̱ pa̱cä te'o na̱ t'ɛ̱mbi̱ ra̱ Cristo, pɛ bá̱ 'bɛnngui̱ ngue ga̱ xixya̱bi̱ yø ja̱'i̱, 'nɛ̱ ga̱ japi gätho yø judío ngue da̱ ba̱di̱ te'o na̱ ra̱ Cristo.

32 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱nna̱ Xuua:

―Dá̱ nu̱gä ra̱ Espíritu Santo bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ tengu̱tho n'na ra̱ paloma ngue bi zøp'ʉ 'bähra̱ Jesús ngue di̱ n'youi. 33 Nu̱gä tobe hi̱nmi̱ pa̱cä te'o na̱ ra̱ Cristo, pɛ nu̱'mø ma̱mbá̱ 'bɛnngui̱ ngue ga̱ xixya̱bi̱ yø ja̱'i̱ conna̱ dehe, Oja̱ bi 'yɛ̱ngui̱: “Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ gui̱ nnu̱rpi̱ ngue da̱ zøhra̱ Espíritu Santo p'ʉ ja rá̱ ya̱, guehna̱ da̱ japyø ja̱'i̱ ngue di ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo na̱”, bi 'yɛ̱ngui̱. 34 Ngu̱na̱ dá̱ nu̱gä ya, ja̱na̱ngue da̱di jagä ma̱jua̱ni̱ ngue guehna̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱.

Yø mʉdi xädi ra̱ Jesús.

35 Mi̱ hyaxpʉya, ma̱høn'a̱ 'bʉp'ʉ ra̱ Xuua n'youi yoho yø xädi. 36 Nu̱'mø mi̱ nu̱ ngue bi thop'ʉ ra̱ Jesús, ra̱ Xuua bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ bá̱ ɛ̱cua ya, guehna̱ bá̱ pɛn'Oja̱ ngue da̱ nøpa̱ 'bøt'e yø ja̱'i̱ na̱, tengu̱tho ra̱ dɛ'yo thop'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue pa m'møt'e.

37 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Xuua, mi̱ zä mi̱ 'yø'ʉ yoho yø xädi, bi dɛnna̱ Jesús. 38 Ra̱ Jesús bi̱ nyɛ̱gui̱, bi̱ nu̱ ngue ni̱ thɛnni̱. Bi 'yɛ̱mbya ni̱ dɛnni̱:

―¿Te guí hommi̱ ya?

Nu̱'ʉ ni̱ dɛnni̱ bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, ¿hapʉ guí säya?

39 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma ga̱ mmähä, ga̱ u̱t'a̱ui.

Bi̱ mɛ p'ʉya, bi 'yu̱ti̱ hapʉ säya. Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱, ya mmap'ʉ 'dɛt'a xu̱di̱. Pɛ ja bá̱ thɛ'i̱nde p'ʉ bi zøni̱.

40 Nu̱na̱ n'na nc'ɛ̱i̱ bi 'yøde te mma̱nna̱ Xuua, bi dɛnna̱ Jesús, guehna̱ ra̱ Andre rá̱ n'yohʉ ra̱ Bɛdu na̱. 41 Nu̱na̱ ra̱ Andre 'bexpi̱ ma bá̱ honná̱ n'yohʉ Bɛdu. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Dá̱ ti̱ngä'be ra̱ Mesías ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱na̱ ra̱ Mesías i̱ nne da̱ ma̱ ngue guehna̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi. 42 Nu̱na̱ ra̱ Andre p'ʉya, bi zixrá̱ n'yohʉ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús. Pɛ mi̱ nu̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Gue'e grá̱ Simu̱, rá̱ ts'ʉnt'ʉ'i ra̱ Jonás. Nu̱ya gdi hu̱ ngue grá̱ Cefas, 'nɛ̱ gdi Bɛdu ya.

Ra̱ Jesús bi zixra̱ Lipe conna̱ Natanael.

43 Mi̱ hyaxpʉya, bi̱ map'ʉ ja ra̱ häi Galilea ra̱ Jesús. Hante ngue da̱ ma, bi̱ nthɛui ra̱ Lipe, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma ga̱ mmɛp'ʉ ga̱ mmagä ague Lipe.

44 Nu̱na̱ ra̱ Lipe, ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Betsaida. Xquet'a̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ na̱ ra̱ Andre 'nɛ̱hra̱ Bɛdu. 45 Nu̱na̱ ra̱ Lipe bi̱ ma bá̱ honna̱ Natanael. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Dá̱ ti̱ngä'be na̱ ra̱ n'yohʉ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro bi 'yotra̱ Moisés da̱ gue'ʉ mi̱'da yø pønga̱hya̱. Guehna̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ José, nu̱na̱ ra̱ Jesús ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret.

46 Mi̱ da̱hra̱ Natanael, bi 'yɛ̱na̱:

―Xip'ʉ Nazaret, ¿ua da̱ zä da̱ pømp'ʉ n'na nc'ɛ̱i̱ ngue xta̱nho?

Bi 'yɛ̱nna̱ Lipe p'ʉya:

―Gue mmɛxa̱ gui̱ nnu̱.

47 Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue mmap'ʉ ra̱ Natanael da̱ guarbʉ 'bʉi, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ya guí̱ nnu̱hʉ ya, bá̱ ɛ̱cua n'na ra̱ judío ngue ma̱jua̱ni̱ xa̱nho te ga̱ 'yo, 'nɛ̱ hi̱ngra̱ fɛhni̱tho.

48 Ra̱ Natanael bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hague go gni̱ pa̱qui̱?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Conque nu̱'mø tobe hi̱mma̱ni̱ zo'i̱ ra̱ Lipe ya, dí̱ nnu̱'i̱ 'mø guí 'bʉp'ʉ 'bähra̱ za ngue ra̱ igo.

49 Bi 'yɛ̱nna̱ Natanael:

―Ague grá̱ xännba̱te, gue'e rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱. Gue'e rá̱ da̱st'abi'i yø judío.

50 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hønt'a̱ guí 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱'a̱ ya, ngue dí xi'i ngue dí̱ nnu̱'i̱ 'mø guí 'bʉp'ʉ 'bähra̱ igo ya. A nu̱yá, ma̱n'na xa̱nhɛ̱nni̱ yø cosa gui̱ nnu̱ ya, para ngue ma̱n'na gdi pa̱di̱ xa̱nho te'ogä.

51 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, guí̱ nnu̱hʉ ngue da̱ xohra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱ ya. Yø anxɛ Oja̱ p'ʉya, ni̱ ma ni̱ 'yɛ̱p'ʉ 'bähra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱.

2

Bi̱ nja n'na ra̱ ntha̱ti̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Caná.

1 Rá̱ hyu̱ pa p'ʉya, bi̱ nja n'na ra̱ ntha̱ti̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Caná ngue ra̱ häi Galilea. Xquet'a̱ bi̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ ntha̱ti̱ rá̱ mamá ra̱ Jesús. 2 Xquet'a̱ bi̱ ma ma̱mbita ra̱ Jesús conyø xädi, ngue bi̱ map'ʉ ha bi̱ nja ra̱ ntha̱ti̱. 3 Mi̱ guahra̱ vino p'ʉya, bi 'yɛ̱mbrá̱ mamá ra̱ Jesús:

―Bi guahra̱ vino ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―Ague mamá, ¿hanja ngue go guí xic'a̱ ya? Porque tobe hi̱ngui̱ sønna̱ ora ngue tema̱ hmɛ̱ya ga̱ øt'ä.

5 Pɛ rá̱ mamá ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ 'ui̱te:

―Da̱mi̱ 'yøt'e te gä da̱ xi'a̱hʉ nʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

6 Mi̱ jap'ʉ 'dato yø mamohi ngue yø do. Gue'ʉ di usa yø judío'ʉ ngue po ra̱ dehe ga̱ nxʉ'yɛ yø ja̱'i̱. N'na ngu̱ n'na'ʉ p'ʉya häti goho 'däte ogue n'na ciento litro ra̱ dehe. 7 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø 'ui̱te:

―Da̱mi̱ 'yu̱shʉ ra̱ dehe ya yø mamohi ja ua ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi yu̱spʉya. 8 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱ ma̱høn'a̱:

―A nu̱yá, hya̱spa̱ui zits'ʉ ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱ ya, ngue da̱ zä.

Bi hya̱spa̱bi̱ p'ʉya. 9 Ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱ p'ʉya, bi zä ra̱ dehe ya xi gohi ngue ra̱ vino. Pɛ hi̱ngui̱ pa̱di̱ ha bá̱ tha̱ ra̱ vino. Nu̱'ʉ to bá̱ ha̱ ra̱ dehe go pa̱di̱ hanja'ʉ. Ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱ p'ʉya bi zonhna̱ novio. 10 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Gätho yø ja̱'i̱, rá̱ mʉditho di u̱n'a̱ ra̱ vino xa̱nho. Pɛ nu̱'ʉ to si ra̱ vino 'mø ya bi zi xa̱ngu̱, ya di u̱n'na̱ ra̱ vino hi̱nga̱ njua̱ni̱ p'ʉya. Pɛ nu̱'i̱, ma̱n'na gue go xcá̱ pɛstho ra̱ hoga̱ vino ngue rá̱ nzɛgui.

11 Nu̱na̱ ya guehna̱ rá̱ mʉdi ra̱ milagro bá̱ ørbʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Caná ngue ra̱ häi Galilea ra̱ Jesús. Ja bi̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ngue ma̱guesɛ ra̱ Jesús. Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, ma̱n'na bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue guehna̱ ra̱ Cristo na̱.

12 M'mɛfa p'ʉya, bi̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum, ni̱ n'youi rá̱ mamá, co 'nɛ̱hyø n'yohʉ, conyø xädi. Ja bá̱ m'mʉp'ʉ njammi̱ pa p'ʉya.

Ra̱ Jesús bi 'yɛt'ʉ mi̱ mpä p'ʉ thi̱nni̱ja̱.

13 Ya xma̱nguerpʉtho di̱ nsänni̱go yø judío ngue ra̱ pascua. Ra̱ Jesús bi̱ ma Jerusalén. 14 Nu̱p'ʉ thi̱nni̱ja̱ p'ʉya, bi di̱mp'ʉ'ʉ mi̱ pä yø nda̱ni̱ 'nɛ̱hyø dɛ'yo, 'nɛ̱hyø paloma. Hu̱p'ʉ ja yø nthu̱ts'i̱'ʉ di pøspa̱ yø mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱ yap'ʉ ni̱ 'yɛ̱hɛ̱. 15 Mi̱ nu̱ te jap'ʉ, bi fʉt'a̱ n'na ra̱ ntha̱hi̱ ra̱ Jesús ngue bi hyøn'a̱thi gätho'ʉ mi̱ mpä p'ʉ thi̱nni̱ja̱. 'Da i̱ mɛ yø dɛ'yo 'nɛ̱hyø nda̱ni̱. Nu̱'ʉ ma̱di pähyø mɛ̱nyu̱ p'ʉya, bi c'uaspa̱bi̱ yø mɛ̱nyu̱, bi 'yennba̱ yø mɛ̱xa. 16 Nu̱'ʉ yø mäpaloma p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ jʉcui ya te ja ua. 'Yo gui̱ nnøpa̱ täihʉ ua ja rá̱ ngu̱ ma̱ Papágä.

17 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi zo yø mmʉi'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Ma̱ ga̱ 'bɛcä ma̱ te ngue dí̱ nnu̱ ma̱nsu̱gä ni̱ ngu̱”.

18 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø judío p'ʉya, bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Tema̱ milagro gui 'yu̱rca̱he n'namhma̱ ga̱ pa̱cähe ngue'mø ma̱jua̱ni̱ Oja̱ di 'da'i ra̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te guí øt'e?

19 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱mi̱ hyømhmʉ häi ra̱ ni̱ja̱ ja ua, 'nɛ̱ nhyu̱ patho gda̱ høcä ma̱høn'a̱.

20 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nyote ma̱'dato njɛya i̱ nangra̱ ni̱ja̱ ja ua, 'nɛ̱ go gui 'yɛ̱na̱ ngue nhyu̱ patho gdi hoqui ma̱høn'a̱.

21 Pɛ nu̱'a̱ ra̱ ni̱ja̱ bi̱ ma̱nna̱ ra̱ Jesús, gue'a̱ rá̱ do'yo bi̱ ma̱ ngue da̱ thømmi̱. 22 Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ bɛ̱nna̱te p'ʉ bi̱ ma nt'ägui ra̱ Jesús, bi zo yø mmʉi yø xädi'a̱ te xi xifi. Bi ba̱di̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Ma̱ca̱ Libro p'ʉya, 'nɛ̱'a̱ te xi̱ ma̱nna̱ Jesús.

Ra̱ Jesús pa̱rpa̱bi̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱.

23 Nu̱na̱ ra̱ Jesús ya 'bʉp'ʉ Jerusalén gä i̱ nja ra̱ ngo ngue ra̱ pascua. Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue guehna̱ ra̱ Cristo na̱, porque nnu̱ yø ja̱'i̱ ngue hi̱njonda̱ zä da̱ 'yøtyø milagro øtra̱ Jesús. 24 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús hi̱ndi̱ u̱nna̱ mmʉi ya yø ja̱'i̱ ya, porque gä pa̱tho te mbɛ̱nyø ja̱'i̱. 25 Hi̱mma̱ hyoni̱ to da̱ xifi te ja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱, porque pa̱sɛ te ja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ n'na ra̱ ja̱'i̱.

3

Ra̱ Nicodemo bi̱ nya̱ui ra̱ Jesús.

1 Bi̱ m'mʉ'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ fariseo ni̱ hu̱ ngue ra̱ Nicodemo. Guehna̱ n'na rá̱ hmu̱ yø judío na̱. 2 Bi̱ ma n'na xu̱i̱ na̱ ra̱ Nicodemo bá̱ nya̱ui ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, dí pa̱cähe ngue bá̱ pɛn'na̱'i̱ Oja̱ ngue gui̱ nxännga̱he. Porque hi̱njonda̱ zä da̱ 'yøtyø milagro guí øt'e ngue'mø hi̱ngui̱ n'youi Oja̱.

3 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'i, ngue ra̱ ja̱'i̱ hi̱mma̱ 'da'yo di̱ m'mʉi, hi̱nda̱ zä da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱.

4 Ra̱ Nicodemo bi 'yänni̱ ha rá̱nja ra̱ hya̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Pɛ xina ra̱ hya̱ guí̱ mma̱, ¿ha di̱ njapi? ¿Ua da̱ zä ngue ma̱'da'yo høndi̱ m'mʉ'a̱ n'na ra̱ da̱ja̱'i̱? ¿Ua da̱ zä hønda̱ yʉrbʉ ja rá̱ mmʉi rá̱ mamá ngue ma̱'da'yo da̱ mi̱?

5 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'i, jatho ngue da̱ ma ma̱xixya̱bi̱ ra̱ ja̱'i̱ conna̱ dehe 'nɛ̱hra̱ Espíritu Santo di u̱nna̱ 'da'yo te, ja̱na̱ngue da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ ra̱ ja̱'i̱. 6 Nu̱mø ja bi̱ mi̱hra̱ ba̱si̱ ra̱ ja̱'i̱tho rá̱ papá, xquetho ngue ra̱ ja̱'i̱tho ra̱ ba̱si̱. Pɛ para ngue ma̱'da'yo di̱ m'mʉhra̱ ja̱'i̱, høndra̱ Espíritu Santo da̱ zä da̱ 'yøt'a̱. 7 'Yo ga̱di 'yøtho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i. Gätho yø ja̱'i̱ ja ngue ma̱'da'yo di̱ m'mʉi. 8 Guí pa̱di̱ ngue ndap'ʉ bi zä 'yo ra̱ nda̱hi̱, nu̱p'ʉ go nne di̱ ma. Guí øde ngue di hi̱, pɛ hi̱nguí̱ pa̱di̱ ha ni̱ 'yɛ̱hɛ̱, ni̱ xi̱nguí̱ pa̱di̱ ha ni̱ ma. Njarbʉtho na̱ ra̱ Espíritu Santo di u̱nna̱ 'da'yo te ra̱ ja̱'i̱ ya, hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱.

9 Mi̱ da̱hra̱ Nicodemo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱ndí̱ pa̱cä hanja na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya.

10 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Go grá̱ xännba̱te p'ʉ 'bʉhyø judío, 'nɛ̱ hi̱nguí̱ pa̱hna̱ ra̱ hya̱ dí xi'i ya. 11 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'i, dí̱ mma̱ngähe'a̱ te dí pa̱hme. Nu̱na̱ te dí̱ nnu̱he, guehna̱ da̱di jahe ma̱jua̱ni̱ na̱. Pɛ hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te dí̱ mma̱ngähe. 12 Xi'mø ngue dí̱ mma̱ngä ya yø hya̱ ja ngue di̱ nja ua ja ra̱ xi̱mhäi, 'nɛ̱ hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ, ¿goma̱ gue'mø ga̱ xi'a̱hʉ'a̱ te bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱ gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ?

13 Hi̱njon xpa̱ mmengbʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, hi̱nda̱ høndra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ zä da̱ ma̱ te bí jap'ʉ, porque ja rá̱ ngu̱mp'ʉ'a̱. 14 Nu̱p'ʉ ja ra̱ da̱po, ra̱ Moisés bi hoca̱ n'na ra̱ c'ɛ̱ya̱ ngue ra̱ t'ɛgui, bi 'bä'ma̱ n'na ra̱ za bi 'yɛ̱ts'i̱. Di̱ njarbʉtho ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya, i ja ngue da̱ ma ma̱'bä'mi̱ ra̱ pont'i̱ di̱ ncuat'i. 15 Ja da̱ thop'ʉ, n'namhma̱ ngue nu̱ te'o gätho da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, hi̱ndi̱ m'mɛdi, sinoque di̱ nja ra̱ 'da'yo te para za̱ntho.

Nu̱na̱ Oja̱ di̱ ma̱hyø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi.

16 Ja̱njua̱ni̱ ngue di̱ ma̱ Oja̱ yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi. Ja̱na̱ngue bá̱ pɛnhua rá̱ 'dants'ʉnt'ʉ ngue da̱ du̱, n'namhma̱ ngue nu̱ to gä da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱, hi̱ndi̱ m'mɛdi, sinoque di̱ nja ra̱ 'da'yo te para za̱ntho. 17 Nu̱na̱ Oja̱, hi̱mbi̱ bɛnhná̱ Ts'ʉnt'ʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue da̱ mɛnhna̱ castigo yø ja̱'i̱. Sinoque bá̱ pɛnhua ja ra̱ xi̱mhäi ngue da̱ ya̱nyø ja̱'i̱.

18 Nu̱ to gä ɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, ya hi̱nda̱ ma ra̱ castigo. Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱, ya da̱ ma ra̱ castigo ngue hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ 'dants'ʉnt'ʉ Oja̱. 19 Porque rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ bá̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi, a nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, gue'a̱ di̱ ma ma̱sentencia yø ja̱'i̱'a̱. Tengu̱tho n'na ra̱ nyot'i di̱ nɛ̱qui̱ gätho yø cosa, njarbʉtho na̱ya, bi japi bi ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ja yø ts'oqui. Pɛ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱ nu̱ya sifi ngue ja yø ts'oqui, porque xa̱nts'o te øt'e. 20 Nu̱ to gä øtra̱ nts'o hi̱ngui̱ nnepe da̱ fa̱di̱ te øt'e. Ja̱na̱ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho brá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ nne da̱ guarbʉ ha ya̱. 21 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ 'yo ma̱nho, cuarbʉ ha ya̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. Porque nnepe da̱ fa̱di̱ ngue gue'a̱ rá̱ pähä Oja̱ ørpa̱bi̱ yø ja̱'i̱.

Nu̱na̱ ra̱ Xuua bi 'yøtra̱ nxixya̱, høn'a̱ mma̱ hanja ra̱ Jesús.

22 M'mɛfa p'ʉya, bi̱ mähä yø xädi ra̱ Jesús, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ häi Judea. Ja bá̱ m'mʉp'ʉ njammi̱ pa, ja bi̱ ma ma̱xixya̱bi̱ p'ʉ yø ja̱'i̱. 23 Nu̱na̱ ra̱ Xuua xquet'a̱ mi̱ øtra̱ nxixya̱ p'ʉ ja ra̱ häi Enón, ha di̱ ntøt'ui ra̱ häi Salim, porque xa̱ngu̱ yø dehe pop'ʉ. Ja bí ɛ̱p'ʉ yø ja̱'i̱ ngue di xixya̱bi̱. 24 Tobe hi̱m ma̱ni̱ ma fädi ra̱ Xuua 'mø mi̱ nja na̱ya.

25 Nu̱ 'da yø xädi ra̱ Xuua, bi̱ nju̱n'ma̱hya̱ui 'da yø judío ngue ndana̱ ma̱n'na xa̱nho ra̱ nxixya̱ øt'e. 26 Bi̱ ma da̱ xihra̱ Xuua p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ gá̱ ma̱n'a̱ m'mɛt'o, guehna̱ gá̱ nya̱ui nʉ ma̱n'na nguadi ra̱ da̱the Jordán, nu̱ya gä ni̱ map'ʉ yø ja̱'i̱ ba̱di xixya̱bi̱ ya.

27 Bi 'yɛ̱nna̱ Xuua p'ʉya:

―Nu̱na̱ Oja̱, ya xpá̱ nzännbi̱ n'na ngu̱ n'na ndana̱ gue'a̱ ta̱te ngue mi̱'da. 28 Ya gá̱ 'yøsɛhʉ te dá̱ ma̱ngä m'mɛt'o, ngue hi̱nga̱ guecä drá̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi. Sinoque bí̱ ma ma̱'bɛt'ogä hante ngue da̱ ɛ̱'a̱. 29 Xi'mø ja ngue di̱ ntha̱ta̱ n'na ra̱ n'yohʉ, da̱ ma ra̱ hmu̱te p'ʉ 'bʉhrá̱ ndø. Nu̱'a̱ rá̱ amigo ra̱ n'yohʉ p'ʉya, 'bäp'ʉ ngue øde te mma̱, di johya ngue ya da̱ mɛ rá̱ ndø ra̱ hmu̱te. Di̱ njadä p'ʉya, da̱di johya ngue dí̱ ma yø ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Jesús. 30 A nu̱ná̱, ma̱n'na di ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ta̱te na̱, nu̱gä ma̱n'na gdá̱ cocä häi.

Bi̱ ma̱nna̱ Xuua ngue bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ra̱ Jesús.

31 Nu̱na̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ta̱te na̱ ngue gätho. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, ya ra̱ mmɛ̱ngu̱ ua'a̱, 'nɛ̱ mma̱nyø cosa ja ua ja ra̱ xi̱mhäi. Pɛ nu̱'a̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ta̱te'a̱ ngue gätho. 32 'Nɛ̱ i̱ mma̱ te bi̱ nnu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ bi øde, gue'a̱ mma̱n'a̱. Pɛ hi̱njongui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱. 33 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱, guehya ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te bi̱ ma̱n'Oja̱ conná̱ nguehna̱ ra̱ hya̱ øde i hma̱. 34 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bá̱ pɛn'Oja̱, rá̱ hya̱ Oja̱ mma̱nna̱. Hi̱nha rá̱ nzɛgui di ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo ra̱ Jesús. 35 Nu̱na̱ ra̱ Papá di̱ ma̱hrá̱ Ts'ʉnt'ʉ, 'nɛ̱ bi u̱nná̱ ts'ɛdi ngue di̱ ma̱nda'a̱ te gä ja ya. 36 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ ja ra̱ 'da'yo te para za̱ntho. Pɛ nu̱'a̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, hi̱ndi̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te ra̱ ja̱'i̱, sinoque gue'a̱ ra̱ castigo da̱ ja Oja̱ da̱ zäui.

4

Ra̱ Jesús bi̱ nthɛui n'na ra̱ xisu ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Samaria.

1 Bi ba̱hyø fariseo ngue xa̱ngu̱ yø xädi di pɛtra̱ Jesús, 'nɛ̱ ma̱n'na xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di xixya̱bi̱ ngue ra̱ Xuua. 2 Pɛ hi̱ngo di jasɛ ra̱ nxixya̱ ra̱ Jesús, sinoque gue'ʉ yø xädi di xixya̱bi̱ yø ja̱'i̱. 3 Mi̱ ba̱hra̱ Jesús ngue ya fa̱di̱ te øt'e, bá̱ ɛ̱p'ʉ Judea ngue i̱ ma Galilea.

4 Mi̱ ma p'ʉya, ja ngue da̱ni̱ nthop'ʉ ja ra̱ häi Samaria. 5 Ni̱ ma da̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sicar ngue ra̱ häi Samaria, ja orbʉ n'na rá̱ häi ra̱ Jacob, nu̱na̱ bi u̱nná̱ ts'ʉnt'ʉ José. 6 Nu̱na̱ ra̱ xɛqui na̱, jap'ʉ n'na ra̱ poso ngue t'ɛ̱mbi̱ bi hocra̱ Jacob. Ra̱ Jesús ya xpí yäp'ʉ ja ra̱ 'yu̱, bi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ poso. Ya 'dato nde'a̱ ra̱ ora'a̱. 7 Ya mi̱ hu̱p'ʉ 'mø mi̱ zø'a̱ n'na ra̱ xisu ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Samaria, ni̱ 'yɛ̱hra̱ 'yai. Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Daqui ts'ʉ ra̱ dehe ga̱ si ―bi 'yɛ̱mbi̱.

8 Ya xi̱ map'ʉ bí ja ra̱ hni̱ni̱ yø xädi ra̱ Jesús ngue da̱ tänna̱ hmɛ̱ da̱ zi. 9 Nu̱'ʉ yø judío di̱ nnu̱ ma̱n'ʉui yø mmɛ̱ngu̱ Samaria, ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ 'yähra̱ dehe ra̱ Jesús, ra̱ xisu bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja? Nu̱'i̱ grá̱ judío, 'nɛ̱ guí äcra̱ dehe guí si. A nu̱gä p'ʉya drá̱ mmɛ̱ngu̱gä Samaria.

10 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø ngue gdi pa̱di̱ te di u̱n'Oja̱ ya, ogue gdi pa̱di̱ te'o na̱ ä'i ra̱ dehe da̱ zi, nu̱'i̱ p'ʉya gui 'yäcra̱ dehe gui si. A nu̱gä p'ʉya ga̱ 'da'i ra̱ dehe di u̱nna̱ 'da'yo te.

11 Mi̱ da̱hra̱ xisu, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague zi'ue, pɛ hi̱n'yʉ te gdi 'yähra̱ dehe ngue xa̱nhyɛ̱ ra̱ poso. ¿Ha gui hya̱'a̱ ra̱ dehe di u̱nna̱ 'da'yo te gui 'daqui? 12 Nu̱na̱ ma̱ mboxitahʉ ra̱ Jacob, bi zoga̱he na̱ ra̱ poso ja ua. Ja mi̱ tu̱xua ra̱ dehe mi̱ si'a̱. Bi zi yø ba̱si̱ co 'nɛ̱'ʉ yø mbo'øni̱ mi̱ si, bi zi ra̱ dehe. ¿Ua ma̱ da̱'i̱ ngue nu̱'a̱ ya?

13 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ gätho yø ja̱'i̱ da̱ zi ra̱ dehe ja ua, ma̱høndi̱ ntu̱the. 14 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ zi ra̱ dehe ga̱ u̱ngä, hi̱nja̱m'mø di̱ ntu̱the. Porque ra̱ dehe da̱di̱ u̱ngä, tengu̱tho 'mø dí pøhra̱ dehe mbo rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ da̱ zi ngue di u̱nna̱ 'da'yo te para za̱ntho.

15 Mi̱ da̱hra̱ xisu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague zi'ue, da̱mi̱ 'dajna̱ ra̱ dehe guí̱ mma̱, n'namhma̱ ngue ya hi̱nni̱ mantho ga̱ ntu̱thegä. 'Nɛ̱ ya hi̱nni̱ mantho ga̱ ma ɛ̱cä ra̱ 'yai ua ja ra̱ poso ja ua.

16 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ga̱ 'yo, bá̱ si ni̱ da̱mme, bá̱ ɛ̱cua p'ʉya.

17 Mi̱ da̱hra̱ xisu p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱njo'o ma̱ da̱mme.

Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ guí̱ mma̱nya, ma̱jua̱ni̱'a̱ ngue hi̱njo'o ni̱ da̱mme. 18 Porque ya rá̱ cʉt'a ni̱ da̱mme xcá̱ m'mʉhmi̱. A nu̱'a̱ guí 'bʉhmi̱ ya, hi̱ngni̱ ndø'a̱. Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue ma̱jua̱ni̱ guí̱ mma̱.

19 Bi 'yɛ̱nna̱ xisu 'mø mi̱ 'yøde te sifi:

―Ague zi'ue, nu̱p'ʉ nná̱ bɛ̱ngä, ɛ̱na̱ gue gue'e n'na rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱. 20 Nu̱ya ma̱ mboxitagähe yø mmɛ̱ngu̱ Samaria, mi̱ tha̱nne Oja̱ ua ja ra̱ nyu̱ni̱ ja ua. Pɛ nu̱'a̱hʉ ngue gyø judíohʉ, guí ɛ̱mhmʉ ngue nu̱p'ʉ Jerusalén, gue'a̱ ra̱ xɛqui ja ngue di̱ ntha̱nne Oja̱'a̱.

21 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ grá̱ xisu, porque da̱ 'yɛ̱hra̱ ora ngue gui tha̱nnehʉ ra̱ Papá, pɛ hi̱mma̱ hyoni̱ guá̱ ɛ̱mhmʉ ua ja ra̱ nyu̱ni̱ ja ua, ni̱ xi̱nga̱ guep'ʉ Jerusalén di ja ngue 'be gui̱ mmähä. 22 Nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ Samaria hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱ i tha̱nne'ʉ. Pɛ yø judío i pa̱ Oja̱ i tha̱nne. Porque Oja̱ bi zänni̱ ngue da̱ pøn'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ra̱ judío ngue dra̱ ya̱nte. 23 Pɛ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa, 'nɛ̱ ya guehra̱ ora ja p'ʉya, ngue nu̱'ʉ ma̱jua̱ni̱ da̱ da̱nne ra̱ Papá, pɛ gue ma̱jua̱ni̱ ngue yø mmʉi da̱ nda̱nne. Guehna̱ nnepra̱ Papá da̱ 'yøt'e te'o ngue da̱ da̱nne na̱ya. 24 Nu̱na̱ Oja̱, hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱ na̱ ngue hi̱n'yʉ rá̱ do'yo. A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ tha̱nne Oja̱, pɛ gue ma̱jua̱ni̱ ngue yø mmʉi da̱ nda̱nne.

25 Mi̱ da̱hra̱ xisu p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱gä dí pa̱di̱ ngue ja ngue da̱ ɛ̱hra̱ Cristo di̱ nda̱st'abi ua. Nu̱'mø bá̱ ɛ̱hna̱ p'ʉya, go da̱ ma̱ xa̱nho hanja gätho na̱.

26 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'a̱ ra̱ Cristo guí̱ mma̱nya, go guecä'a̱ ya.

27 Mɛ̱nte mma̱n'a̱ p'ʉya, bi zøhyø xädi. Di 'yøtho'ʉ p'ʉya ngue bi di̱mp'ʉ mi̱ ya̱ui n'na ra̱ xisu ra̱ Jesús. Pɛ hi̱njombi̱ 'yänni̱ hanja te'bɛ'a̱ ma̱di̱ nxifi. 28 Nu̱na̱ ra̱ xisu p'ʉya, bi zop'ʉ rá̱ ts'øye, bi̱ map'ʉ ja rá̱ hni̱ni̱. Bá̱ xihyø mmɛ̱ngu̱hʉ, bi 'yɛ̱mbi̱:

29 ―Mmähä ga̱ ma nu̱hʉ n'na ra̱ ja̱'i̱ bi xiqui te gätho xtá̱ øt'e. Ntha̱mbɛ̱ni̱tho ngue guehna̱ ra̱ Cristo na̱.

30 Bi̱ nɛ̱xyø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ bi zømp'ʉ bi 'bʉhra̱ Jesús. 31 A nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, da̱mi̱ nsi̱hmɛ̱ ya.

32 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱gä jaga̱ n'na ra̱ cosa ga̱ si. Nu̱na̱ ra̱ cosa na̱, hi̱nguí̱ pa̱hmʉ na̱.

33 A nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na:

―Rá̱ nzɛgui 'bʉi to ya xa̱ 'ui̱ni̱.

34 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Ɛ̱ntho dí si̱hmɛ̱gä 'mø dí ørpa̱bi̱ rá̱ pähä'a̱ bá̱ pɛngui̱, 'nɛ̱ ga̱ juarpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi bi 'daqui. 35 Guí ɛ̱mhmʉ ngue ma̱ngoho za̱na̱ di 'bɛdi di̱ nja ra̱ nsofo. Pɛ nu̱gä dí xi'a̱hʉ, da̱mi̱ hyanthʉ yø ja̱'i̱ bá̱ ɛ̱cua. Hi̱nni̱ mantho ga̱ hu̱xhʉ ra̱ pa, ya da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gä yø ja̱'i̱. 36 Nu̱'a̱ xofo da̱ hya̱nná̱ nzäbi. Di̱ njarbʉtho ra̱ ja̱'i̱ di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gä ya, xquet'a̱ da̱ hya̱nná̱ nzäbi. A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä di̱ nja ra̱ 'da'yo te para za̱ntho. Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ to di dʉ'mra̱ hya̱, 'nɛ̱'a̱ to di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gä, 'da gui johyatho. 37 I t'ɛn'a̱ ra̱ hma̱: “N'nan'yo'a̱ tu̱hu̱, n'nan'yo'a̱ xoqui”. 38 Nu̱gä dí ɛ'a̱hʉ ngue güí ha̱thʉ ra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gä. Pɛ gdi̱ mähä p'ʉ hapʉ ya xa̱ tho'a̱ n'na ra̱ ma̱mhya̱. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ bi dʉ'mi̱ bi̱ ma̱n'ʉ, go güí ha̱thʉ ra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ bi xifi.

39 Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ xisu, xa̱ngu̱ yø mmɛ̱ngu̱ Sicar ngue ra̱ häi Samaria bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús. Porque bi 'yɛ̱nna̱ xisu: “Bi xiqui te gätho xtá̱ øt'e”, bi 'yɛ̱na̱. 40 Mi̱ zøhya yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Samaria, bi xihra̱ Jesús ngue di̱ n'oxpʉ ha bí 'bʉi. Ja̱na̱ngue bi̱ m'mʉp'ʉ nyo pa ra̱ Jesús. 41 Xa̱ngu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø mi 'yø'a̱ ra̱ hya̱ pønná̱ ne ra̱ Jesús. 42 Ya t'ɛ̱mbra̱ xisu p'ʉya:

―A nu̱ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱gähe ya, pɛ hi̱nga̱ hønt'a̱ ra̱ hya̱ gá̱ xicje nná̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gähe ya, sinoque ya dí øsɛhe ra̱ hya̱ mma̱nya. 'Nɛ̱ dí pa̱hme njua̱ni̱ ngue guehna̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱, 'nɛ̱ guehna̱ ra̱ ya̱nte ua ja ra̱ xi̱mhäi na̱.

Ra̱ Jesús bi 'yøthebi rá̱ ts'ʉnt'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ.

43 Mi̱ tho'a̱ nyopa p'ʉya, bi thop'ʉ Samaria ra̱ Jesús, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ häi Galilea. 44 Porque ya xi̱ ma̱nsɛ ra̱ Jesús ngue n'na rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ hi̱ngui̱ hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ja rá̱ xɛqui bi̱ m'mʉi. 45 Nu̱'mø mi̱ zømp'ʉ Galilea, bi̱ nu̱ ma̱nho yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ, porque 'nɛ̱hya ya xi̱ ma ra̱ ts'ännigo ngue ra̱ pascua bá̱ njap'ʉ Jerusalén. Ya xi̱ nu̱rpi̱ te xi 'yørbʉ ja ra̱ ngo.

46 Bi̱ mengra̱ Jesús, i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Caná ngue ra̱ häi Galilea, nu̱p'ʉ bá̱ øt'e ngue bi gohi ngue ra̱ vino ra̱ dehe. Nu̱na̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Capernaum i ja rá̱ 'bɛfi xa̱nhɛ̱ts'i̱, di̱ mpɛhmi̱ ra̱ gobierno. I si n'na rá̱ ts'ʉnt'ʉ ma̱di̱ hyɛ̱nni̱. 47 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi 'yøde ngue ya bi zøp'ʉ Galilea ra̱ Jesús, xpí 'yɛ̱'a̱ Judea. Bi̱ ma bá̱ nu̱ p'ʉya, bá̱ äpra̱ ma̱te ngue da̱ ɛ̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ da̱ 'yøthebi rá̱ ts'ʉnt'ʉ, porque ya ja ngue da̱ du̱. 48 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'mø ngue hi̱ngdi̱ nnu̱hʉ yø milagro dí øt'ä, ya hi̱ngui̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ.

49 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague n'yø, 'yørca̱ ra̱ ma̱te mmɛ nts'ɛdi, 'nɛ̱ da̱ du̱ ma̱ ts'ʉnt'ʉ.

50 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ni̱ ma ni̱ ngu̱ ya. Nu̱ ni̱ ts'ʉnt'ʉ guí̱ mma̱, ya bi zä ya.

Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te bi̱ ma̱nna̱ Jesús. Bi̱ ma rá̱ ngu̱. 51 Nu̱'mø ni̱ ma da̱ zønná̱ ngu̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi̱ ma yø hmi̱qui̱ di c'at'ui, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya bi zä ni̱ ts'ʉnt'ʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

52 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi 'yänni̱ tema̱ ora bi zä. Bi t'ɛ̱mbʉya:

―Comma̱ yoto nde ma̱nde bi bønna̱ pa mi̱ n'youi.

53 Bi bɛ̱n'a̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya ngue gue'a̱ ra̱ ora bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue ya bi zä na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ mi̱ ʉ. Gätho'ʉ to 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ p'ʉya, gä bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús. 54 Ngu̱na̱ bi 'yør'mø ma̱mbá̱ pengbʉ Judea ra̱ Jesús. Ya rá̱ yondi̱ na̱ ra̱ hmɛ̱ya bi 'yørbʉ ja ra̱ häi Galilea p'ʉya.

5

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ tu̱dyø gua.

1 M'mɛfa p'ʉya, bi̱ nsänni̱go yø judío. Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ ma Jerusalén. 2 Nu̱p'ʉ Jerusalén pop'ʉ n'na ra̱ dehe gui̱ nhu̱ti̱ conna̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo “Betesda”. Pop'ʉ jonna̱ goxthi gui̱ nhu̱ti̱ ngue rá̱ Goxthi yø Dɛ'yo. Ja jap'ʉ cʉt'a yø 'døscua̱ngu̱ di thɛ̱sra̱ dehe. 3 Nu̱p'ʉ ja yø 'døscua̱ngu̱ ja 'bomp'ʉ xa̱ngu̱ yø därquɛ̱hi̱. 'Bomp'ʉ yø xädä, 'bomp'ʉ'ʉ xa̱nnu̱nts'i̱, 'bomp'ʉ'ʉ tu̱dyø gua. I tø'mi̱ ngue di 'ya̱nna̱ dehe. 4 Porque njandyatho mi̱ sø'a̱ n'na ra̱ anxɛ ngue a̱nna̱ dehe p'ʉ po. Nu̱'a̱ ra̱ därquɛ̱hi̱ rá̱ mʉdi da̱ yʉrbʉ ja ra̱ dehe 'mø bi 'ya̱ni̱, da̱ zä ndana̱ bi zä ma̱n'ʉ di hɛ̱mbi̱. 5 Mi̱ 'bɛmp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ya n'näte ma̱'dɛ'ma̱ hya̱to njɛya ma̱di hyɛ̱nni̱. 6 Nu̱'mø mi̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue 'bɛmp'ʉ, bi ba̱di̱ ngue ya rá̱ ya'atho yø pa ma̱di hyɛ̱nni̱. Bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí̱ nne da̱ zä'i n'yø? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

7 Mi̱ da̱hra̱ därquɛ̱hi̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague n'yø, hi̱njo'o to di cʉjhnʉ ja ra̱ dehe 'mø bi 'ya̱ni̱. N'na ndi̱ ngu̱ n'na ndi̱ dí ɛ̱na̱ ngue ga̱ cʉnhnʉ ja ra̱ dehe 'mø bi 'ya̱ni̱, n'nan'yo'a̱ ni̱ 'bɛt'o.

8 Bi 'yɛ̱mbra̱ därquɛ̱hi̱ ra̱ Jesús:

―Da̱mi̱ nangui̱. Ca̱xni̱ fi̱di̱, ni̱ ma.

9 'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi zä ra̱ därquɛ̱hi̱. Bi ga̱xrá̱ fi̱di̱, bi̱ ma. Pɛ ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya'a̱ ra̱ pa bi̱ n'øthe ra̱ Jesús. 10 Nu̱ya yø hmu̱ yø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ n'yohʉ mi̱'ʉ:

―Hi̱nda̱ zä guí ca̱xni̱ fi̱di̱ ya, porque ra̱ ts'äya ra̱ pa ja p'ʉya.

11 Bi 'yɛ̱nna̱ n'yohʉ p'ʉya:

―Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ bi 'yøthegui, gue'a̱ bi xiqui ngue ga̱ ca̱xma̱ fi̱di̱, ga̱ mma.

12 Bi t'ännbʉya, t'ɛ̱mbi̱:

―¿Te'o na̱ ɛ̱n'i̱ guí̱ ca̱xni̱ fi̱di̱, gui̱ mma?

13 Pɛ nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya, hi̱ngui̱ pa̱di̱ te'o na̱ xi 'yøthe, porque xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ 'yop'ʉ, 'nɛ̱ ya xi̱ ma ra̱ Jesús. 14 M'mɛfa p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ xi 'yøthe ra̱ Jesús bi̱ nthɛui p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ya bi zä'i n'yø. Pɛ 'yo ni̱mantho guí øtra̱ ts'oqui, n'namhma̱ ngue hi̱m ma̱n'na gui̱ mma ma̱n'ʉ.

15 Nu̱'mø mi̱ 'yø'a̱ te bi sihna̱ ra̱ n'yohʉ xi t'øthe, bi̱ ma bá̱ xipyø hmu̱ yø judío ngue guehna̱ ra̱ Jesús xi 'yøthe. 16 Ja̱na̱ngue bi̱ mʉdi honnba̱bi̱ rá̱ gua ra̱ Jesús, porque t'ɛ̱mbi̱ ngue di̱ mpɛtho 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya. 17 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ guehma̱ Papágä di̱ mpɛtho asta̱ guehya, da̱ guecä p'ʉya da̱di̱ mpɛfi.

18 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, guehna̱ ga̱ nne yø hmu̱ yø judío ngue da̱ hyo. Porque t'ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ høndra̱ pa ngue ra̱ ts'äya hi̱ngui̱ su̱pi̱, sinoque di ʉpi ngue i̱ mma̱ ngue 'da'igu̱ui Oja̱, ngue mma̱ ngue Oja̱ rá̱ Papá.

Bi 'yu̱hrá̱ ts'ɛdi rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱.

19 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ hi̱nda̱ zä te da̱ jasɛ. Tengu̱tho nnu̱rpi̱ øtrá̱ Papá, gue'a̱ øt'a̱. Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ te øtrá̱ Papá, xquet'a̱ gue'a̱ øtrá̱ Ts'ʉnt'ʉ'a̱. 20 Nu̱na̱ ra̱ Papá di̱ ma̱hrá̱ Ts'ʉnt'ʉ 'nɛ̱ u̱ti̱ te gä øt'e. A nu̱yá, ma̱n'na xta̱ nhɛ̱nni̱ mi̱'da da̱ 'yu̱di̱, asta̱ ga̱di 'yøthohʉ 'mø gá̱ nu̱hʉ. 21 Nu̱na̱ ra̱ Papá, øt'e ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima. Njarbʉtho rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ ya, nu̱ to da̱ nepe di bɛ̱nna̱te, da̱ 'yøt'e. 22 Nu̱na̱ ra̱ Papá hi̱njonni̱ ja̱'i̱ di sentencia na̱. Nu̱'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ go bi u̱nná̱ ts'ɛdi ngue go da̱ zänna̱ sentencia'a̱. 23 Porque nnepe ngue go da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ, tengu̱tho ga̱ hnu̱ ma̱nsu̱ rá̱ Papá. Nu̱'a̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱ brá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, ya hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue nnu̱ ma̱nsu̱ brá̱ Papá bá̱ pɛnhni̱.

24 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ørpa̱bi̱ ma̱su̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, 'nɛ̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ to bá̱ pɛnngui̱, ya ja ra̱ 'da'yo te para za̱ntho ra̱ ja̱'i̱. Ya hi̱nda̱ ma ra̱ castigo. Ya bi̱ mpommi̱ ra̱ sentencia mi̱ ja, ya ja ra̱ 'da'yo te para za̱ntho. 25 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, da̱ 'yɛ̱hra̱ ora di̱ nja te dí̱ mma̱, 'nɛ̱ ya da̱ guehra̱ ora ja p'ʉya. Nu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉhya tengu̱tho 'mø ya xa̱ndu̱, pɛ nu̱'mø bi 'yøhra̱ hya̱ mma̱nná̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ 'nɛ̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ya di t'u̱nna̱ 'da'yo te. 26 I ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ Papá ngue di u̱nna̱ 'da'yo te yø ja̱'i̱. Njarbʉtho rá̱ Ts'ʉnt'ʉ ya, bi u̱nná̱ ts'ɛdi ngue di u̱nna̱ 'da'yo te yø ja̱'i̱. 27 'Nɛ̱ bi u̱nná̱ ts'ɛdi ngue go da̱ zänna̱ castigo'a̱, porque gue'a̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱'a̱. 28 'Yo ga̱di 'yøtho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ. Porque da̱ 'yɛ̱hra̱ ora ngue nu̱'ʉ xa̱ndu̱, da̱ 'yø'mø bi zo'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. 29 Da̱ pømp'ʉ da̱ nt'ägui. Nu̱'ʉ xa̱ n'yo ma̱nho, di bɛ̱nna̱te ngue ma̱'da'yo di̱ m'mʉi. A nu̱'ʉ xa̱ n'yo ma̱nts'o, di bɛ̱nna̱te ngue da̱ ma ra̱ castigo.

Bi̱ nepe da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ Jesús.

30 Nu̱gä hi̱nda̱ zä ga̱ sänsɛ te ga̱ øt'e. Ga̱ øt'ä ra̱ ts'ʉt'abi, pɛ gue ma̱'bɛjpa̱gui̱. Nu̱ te ga̱ sännä di̱ nja, gue'a̱ di̱ nja'a̱, pɛ gue da̱ gue'a̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ. Hi̱nda̱ zä ga̱ sänsɛ te ga̱ øt'e. Nu̱'a̱ te nnu̱ma̱nho ma̱ Papá bá̱ pɛnngui̱, gue'a̱ ga̱ øt'a̱. 31 Nu̱'mø da̱di jasɛ ma̱jua̱ni̱ te dí̱ mma̱ngä, 'yogui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ 'mø. 32 Pɛ 'bʉ hma̱n'na di ja ma̱jua̱ni̱ te'ogä. 'Nɛ̱ dí pa̱cä ngue ma̱jua̱ni̱ te gä mma̱nna̱ conná̱ ngueque. 33 Conque gá̱ 'yɛthʉ to bá̱ ørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ra̱ Xuua. Nu̱na̱ p'ʉya, nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ bá̱ ma̱, gä ma̱jua̱ni̱. 34 Pɛ nu̱gä hi̱mma̱ hyoni̱ ngue toni̱ ja̱'i̱ di ja ma̱jua̱ni̱ te dí̱ mma̱ngä. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Xuua conná̱ ngueque, gue'a̱ da̱di bɛ̱n'na̱hʉ'a̱ ya, n'namhma̱ ngue gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, 'nɛ̱ guehna̱ gdi̱ nya̱mhmʉ na̱. 35 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Xuua, tengu̱tho n'na ra̱ nyot'i ngue di pɛtyø 'uɛ̱, ja gá̱ mpɛtihʉ p'ʉ bi̱ nya̱'a̱. Gá̱ johyahʉ n'na ts'ʉquits'ʉ ngue te bi̱ ma̱. 36 Pɛ nu̱gä, nu̱ya yø hmɛ̱ya dí øt'e ngue hi̱njonda̱ zä da̱ 'yøt'e, guehya di ja ma̱jua̱ni̱ te dí̱ mma̱ngä ya. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Xuua, zits'ʉtho na̱. Nu̱ya yø hmɛ̱ya dí øt'ä, ma̱ Papá di 'bɛjpi ngue ngu̱'a̱ ga̱ øt'e. Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue ma̱jua̱ni̱ bá̱ pɛnnga̱gui̱ ma̱ Papá. 37 Nu̱na̱ ma̱ Papá bá̱ pɛnngui̱, go di ja ma̱jua̱ni̱ te dí̱ mma̱ngä na̱. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ como quiera guí ørpa̱hʉ ra̱ hya̱ na̱. Porque hi̱nja̱m'mø guí̱ nnu̱hʉ na̱. 38 Pɛ nu̱na̱ rá̱ hya̱ bá̱ pɛnhni̱, hi̱nguí̱ nne gui 'yøhmʉ. Porque hi̱nguí̱ nne gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te dí xi'a̱hʉ, 'nɛ̱ nu̱gä rá̱ m'mɛnhni̱gä ra̱ Papá. 39 Nu̱'a̱hʉ ga̱di ja ndu̱mmʉi ga̱di xähmʉ ra̱ Ma̱ca̱ Libro guí ca̱hʉ, porque ja guí̱ nne gui ti̱mhmʉ p'ʉ hanja ngue ja na̱ ra̱ 'da'yo te para za̱ntho i ja. Conque nu̱na̱ ra̱ Ma̱ca̱ Libro ga̱di xähmʉ, nu̱'a̱ to mma̱nna̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ, go guecä'a̱. 40 'Nɛ̱ hi̱nguí̱ nne gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ, n'namhma̱ ngue di̱ nja'a̱hʉ ra̱ 'da'yo te.

41 Nu̱gä hi̱ndí̱ honi̱ to da̱ 'yɛ̱squi̱. 42 Nu̱gä dí pa̱di̱ ngue hi̱n ga̱di̱ ma̱hmʉ Oja̱. 43 Nu̱gä, ma̱ Papá bá̱ pɛnngui̱, pɛ hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. Nu̱'mø toni̱ n'yohʉ da̱ ɛ̱hɛ̱ ngue rá̱ hya̱sɛ da̱ ma̱, ma̱n'na go guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ'a̱ p'ʉya. 44 Hague da̱ nzä gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ ngue'mø ga̱di̱ nnu̱ ma̱nhosɛ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, 'nɛ̱ hi̱nguí̱ honi̱ ha dí nu̱ ma̱nho'a̱hʉ Oja̱. 45 'Yo guí ɛ̱na̱ ngue go ga̱ ya̱p'a̱hʉ p'ʉ ha 'bʉhma̱ Papá. Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Nu̱'a̱ di ya̱p'a̱hʉ, gue'a̱ ra̱ Moisés guí ɛ̱na̱ ngue guí̱ nnøxʉ'a̱ ya. 46 A nu̱'mø gdi ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Moisés, xquet'a̱ 'nɛ̱cä gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ 'mø. Porque bi 'yotra̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ libro ra̱ Moisés ngue i̱ mma̱ te'ogä. 47 Pɛ nu̱'mø hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ bi 'yotra̱ Moisés, ¿hague da̱ nzä gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te dí xi'a̱hʉ 'mø?

6

Ra̱ Jesús bi 'yøt'e ngue bi̱ nsi̱hmɛ̱ cʉt'a ma̱hua̱hi̱ ma̱'yohʉ.

1 M'mɛfa p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'dasra̱ zabi Galilea, nu̱na̱ ja ma̱n'na rá̱ thu̱hu̱, ni̱ hu̱ ngue Tiberias. 2 Xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi dɛnni̱, porque nnu̱ yø ja̱'i̱ ngue øthe yø därquɛ̱hi̱. 3 Bi̱ map'ʉ bí ja n'na ra̱ nyu̱ni̱ ra̱ Jesús, ja i̱ mmi̱hmi̱ p'ʉ yø xädi. 4 Ya xma̱ nguerpʉtho di̱ nsännigo yø judío ngue ra̱ pascua. 5 Mi̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ mmap'ʉ ni̱ dɛnni̱, bi 'yɛ̱mbra̱ Lipe p'ʉya:

―¿Hapʉ ga̱ tämhmʉ ra̱ thu̱hmɛ̱ da̱ zi ya yø ja̱'i̱ bá̱ ɛ̱cua ya?

6 Ngu̱na̱ bi xifi, porque nne da̱ nu̱ te da̱ ma̱nna̱ Lipe. A nu̱na̱ ra̱ Jesús ya pa̱di̱ te ja ngue da̱ 'yøt'e. 7 Pɛ ra̱ Lipe bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'mø ngue da̱ thänna̱ thu̱hmɛ̱'a̱ te di̱ mporta yo ciento ma̱ pa ra̱ nzäbi, hi̱ndi̱ zʉdi ngue da̱ zi 'da'i zits'ʉ yø ja̱'i̱.

8 Nu̱na̱ n'na nc'ɛ̱i̱ yø xädi ra̱ Jesús, guehna̱ ra̱ Andre rá̱ n'yohʉ ra̱ Bɛdu. Bi 'yɛ̱na̱:

9 ―'Bʉcua n'na ra̱ ts'ʉnt'ʉ ha̱ cʉt'a yø thu̱hmɛ̱ 'nɛ̱ yoho yø hua̱. Pɛ hapʉ gue da̱ goxna̱, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉcua ―bi 'yɛ̱mbi̱.

10 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱mi̱ xihmʉ yø ja̱'i̱ ngue gä da̱ mi̱.

Comma̱ cʉt'a ma̱hua̱hi̱ yø ja̱'i̱ bi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ 'batha. 11 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi hya̱n'ʉ cʉt'a yø thu̱hmɛ̱, bí ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. M'mɛfa p'ʉya, bi u̱nyø xädi ngue di darpi̱ gätho yø ja̱'i̱ da̱ zi p'ʉ hu̱di̱. Xquet'a̱ ngu̱t'a̱tho yø hua̱ bi darpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ da za. Bi̱ nsahua̱ yø ja̱'i̱ hønt'a̱ hangu̱ bi̱ ne bi za. 12 Nu̱'mø mi̱ nni̱ya̱ yø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbyø xädi ra̱ Jesús:

―Da̱mi̱ pɛthʉ yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱, n'namhma̱ ngue hi̱nte di̱ n'ʉntho.

13 Cʉt'a nthu̱hmɛ̱ bi̱ ma nsɛni̱ ngue bi zi yø ja̱'i̱. Nu̱'ʉ bi bongui̱, 'dɛ'ma̱ yo canasta yø thu̱hmɛ̱ bi bongui̱. 14 Mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ra̱ milagro bi 'yøtra̱ Jesús, bi 'yɛ̱nyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue guehna̱ rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ mí̱ ja ngue da̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi na̱.

15 Bi zänyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue xta̱ nzixra̱ Jesús, xtí japa̱ nts'ɛdi ngue di̱ nda̱st'abi. Pɛ nu̱'mø mi̱ ba̱di̱ te sänyø ja̱'i̱ p'uya, bi zop'ʉ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi̱ ma ma̱yá̱ ra̱ nyu̱ni̱.

Bi n'yo ma̱xøts'e ra̱ dehe ra̱ Jesús.

16 Nu̱'mø mi̱ dähra̱ nde, nu̱'ʉ yø xädi ra̱ Jesús bi̱ map'ʉ brá̱ ja ra̱ zabi. 17 Pɛ ra̱ Jesús hi̱nni̱ zorpʉ 'bʉhyø xädi, 'nɛ̱ ya bi̱ nxu̱i̱. Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi yʉt'a̱ n'na ra̱ barco, bi̱ ma ngue di 'dasra̱ dehe da̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Capernaum. 18 Bi̱ mʉdi bi̱ n'yo n'na ra̱ ndønthi̱ p'uya, bi̱ nangyø fʉnthe. 19 Nu̱'mø mi̱ n'yo'a̱ cʉt'a o 'dato kilómetro p'ʉ ja ra̱ dehe, bi̱ nu̱ p'ʉya ngue mmap'ʉ ra̱ Jesús da̱ guatra̱ barco, ní̱ 'yo ma̱xøts'e ra̱ dehe. Bi̱ nsu̱'ʉ yø xädi p'ʉya. 20 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Go guecä. Oguí̱ su̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

21 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, ra̱ ndi johya ngue ya mmap'ʉ ra̱ Jesús, da̱ zømp'ʉ ja ra̱ barco. N'na zihmantho bi zøn'a̱ nnengui̱ hapʉ ma̱ni̱ ma p'ʉya.

Yø ja̱'i̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ honna̱ Jesús.

22 Mi̱ hyaxpʉya, nu̱ya yø ja̱'i̱ xpí gop'ʉ ma̱n'na nguadi ra̱ dehe ya pa̱di̱ ngue hønda̱ n'na ra̱ barco mi̱ jap'ʉ, gue'a̱ bi 'yo yø xädi ra̱ Jesús. Pɛ ra̱ Jesús bá̱ cohi. 23 Ya hi̱mma̱ ya'atho p'ʉya, bi zø hmi̱'da yø barco bá̱ nɛ̱xpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tiberias, bi zøp'ʉ ja ra̱ xɛqui bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ 'mø bi 'ui̱nyø ja̱'i̱. 24 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, mi̱ nu̱ ngue hi̱njo'o p'ʉ ra̱ Jesús, ni̱ xi̱nga̱ guehyø xädi di 'bʉp'ʉ. Bi 'yo'ʉ yø barco bi zø p'ʉya, bi̱ ma da̱ homp'ʉ Capernaum.

Nu̱na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ ra̱ hmɛ̱ di u̱nna̱ 'da'yo te na̱.

25 Mi̱ zøm ma̱n'na nguadi ra̱ zabi yø ja̱'i̱ p'ʉya, ja ni̱ di̱mp'ʉ ra̱ Jesús. Bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, ¿ha bi̱ nja guí søcua ya?

26 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, guí honjʉ ya, porque ngue gá̱ nsi̱hmɛ̱ 'nɛ̱ gá̱ nni̱ya̱hʉ. Hi̱ngue masque gni̱ hyonjʉ ngue di ti̱nni̱ mmʉihʉ hanja ya yø hmɛ̱ya dí øt'e. 27 'Yo 'be go ga̱di ja ndu̱mmʉi ha gdi ti̱mhmʉ'a̱ ra̱ hmɛ̱ da̱ thogui. Sinoque da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ha gdi ti̱mhmʉ'a̱ ra̱ hmɛ̱ di̱ nja para za̱ntho, nu̱na̱ guehna̱ di 'da'a̱hʉ ra̱ 'da'yo te na̱. Nu̱na̱ guehna̱ ra̱ hmɛ̱ di 'da'a̱hʉ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ na̱. Porque nu̱na̱ Oja̱ ra̱ Papá, guehna̱ bi 'dacä ra̱ ts'ɛdi ngue ngu̱'a̱ ga̱ øt'e.

28 Bi t'ännbʉya, bi t'ɛ̱mbi̱:

―¿Te 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øt'ähe p'ʉya para ngue da̱ nu̱ma̱nho Oja̱ ya yø hya̱ nneque ga̱ øt'ähe?

29 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ nne Oja̱ gui 'yøthʉ, gue'a̱ ngue gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ'a̱ to bá̱ pɛnhni̱.

30 Bi t'ɛ̱mbʉya:

―¿Tema̱ hmɛ̱ya gui 'yøt'e ga̱ nnu̱gähe, n'namhma̱ ja ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱he p'ʉya? ¿Te 'bɛ'a̱ da̱ zä gui 'yøt'e? 31 Conque ma̱ mboxitahʉ, bá̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉ bí ja ra̱ da̱po, tengu̱tho nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ Moisés bi u̱nyø ja̱'i̱ ra̱ hmɛ̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱”, i ɛ̱nna̱ hya̱.

32 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, nu̱na̱ ra̱ Moisés hi̱ngo bi u̱nna̱ hmɛ̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ na̱, sinoque guehna̱ ma̱ Papágä bi u̱n'a̱. 'Nɛ̱ guehna̱ ma̱jua̱ni̱ ngue di 'da'a̱hʉ ra̱ hmɛ̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ na̱. 33 Porque nu̱'a̱ ra̱ hmɛ̱ di u̱n'Oja̱, gue'a̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱'a̱, guehna̱ di u̱nna̱ 'da'yo te yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi.

34 Bi t'ɛ̱mbʉya:

―Ague grá̱ hmu̱, za̱nt'a̱ gui 'dacje na̱ ra̱ hmɛ̱ guí̱ mma̱m'mø.

35 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱gä guecä'a̱ ra̱ hmɛ̱ di u̱nna̱ 'da'yo te. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ dɛnnga̱gui̱, hi̱nja̱m'mø di̱ ntu̱ma̱ nthu̱hu̱. Nu̱'a̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, hi̱nja̱m'mø di̱ ntu̱the. 36 Pɛ ya dí xi'a̱hʉ ngue hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ, ma̱da̱gue'a̱ guí̱ nnu̱hʉ te dí øt'e. 37 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi däcä ra̱ Papá tɛnngä'ʉ. Nu̱'ʉ to tɛnngui̱, hi̱njonda̱ 'yɛ̱mbi̱: “'Yo gui tɛnngui̱”. 38 Porque hi̱mbi̱ 'bɛnngä ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue da̱ gue'a̱ te ma̱ pähäsɛ ga̱ øt'e, sinoque dá̱ ɛ̱hɛ̱ ngue ga̱ ørpa̱bi̱ rá̱ pähä'a̱ to bá̱ pɛnngui̱. 39 Pɛ nu̱'a̱ te rá̱ pähä ma̱ Papá bá̱ pɛnngui̱, i̱ nne'a̱ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi däqui, hi̱njondi̱ m'mɛdi, sinoque ga̱ øt'e ngue di bɛ̱nna̱te 'mø ra̱ pa rá̱ nzɛgui. 40 Nu̱'a̱ te rá̱ pähä'a̱ to bá̱ pɛnngui̱, guehna̱ ngue di̱ nja ra̱ 'da'yo te para za̱ntho te'o gä da̱ ba̱di̱ te'o'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ 'nɛ̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱gä ga̱ øt'e ngue di bɛ̱nna̱te 'mø ra̱ pa rá̱ nzɛgui.

41 Gue'a̱ ga̱ nzʉhyø judío na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, di ʉpi ngue bi 'yɛ̱na̱: “Go guecä'a̱ ra̱ hmɛ̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱”. 42 Di̱ n'yɛ̱mbʉya:

―¿Ua hi̱nga̱ guehna̱ ra̱ Jesús, rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ José na̱? A nu̱jʉ p'ʉya, dí pa̱hmʉ rá̱ papá 'nɛ̱hra̱ mamá na̱. ¿Hanja ngue ɛ̱na̱ ngue bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ 'mø?

43 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―'Yo ni̱mantho guí̱ nemhya̱hʉ. 44 Nu̱'mø hi̱nna̱ ngue hra̱ Papá bá̱ pɛnngui̱ da̱ 'yøt'e ngue di̱ ntɛtyø ja̱'i̱, ya hi̱njonda̱ dɛnngui̱. Pɛ nu̱'ʉ tɛnngui̱, nu̱gä ga̱ øt'e ngue di bɛ̱nna̱te 'mø ra̱ pa rá̱ nzɛgui. 45 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja yø libro bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱, i ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱, da̱ 'yøt'e ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ hanja na̱”. Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ to gä øde te mma̱nna̱ Papá, 'nɛ̱ da̱ 'yɛ̱t'a̱ mmʉi ra̱ hya̱ xännba̱bi̱, gue'ʉ tɛnngä'ʉ.

46 Hi̱ngue masque to ya xpá̱ nnu̱'a̱ ra̱ Papá. Sinoque nu̱'a̱ bí 'yɛ̱p'ʉ 'bʉ Oja̱, gue'a̱ go pa̱'a̱. 47 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ya, ya ja ra̱ 'da'yo te para za̱ntho. 48 Go guecä'a̱ ra̱ hmɛ̱ di u̱nna̱ 'da'yo te. 49 Conque nu̱ ma̱ mboxitahʉ p'ʉ ja ra̱ da̱po, bi zi n'na ra̱ hmɛ̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. Pɛ hi̱mbi̱ m'mʉi para za̱ntho, sinoque bi du̱ da̱m'mɛfa. 50 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hmɛ̱ dí̱ mma̱ngä, guehna̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ na̱. Nu̱ to da̱ zi na̱ ra̱ hmɛ̱ na̱ya, ya hi̱nda̱ du̱. 51 Nu̱gä guecä'a̱ ra̱ hmɛ̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ma̱da̱gue'a̱ drá̱ ja̱'i̱gä. Nu̱ to da̱ zi na̱ ra̱ hmɛ̱ na̱, di̱ m'mʉi para za̱ntho. Nu̱'a̱ ra̱ hmɛ̱ ga̱ u̱ngä p'ʉya, guehna̱ ma̱ do'yogä na̱. Da̱di̱ u̱ngä ma̱ do'yo para ngue di̱ nja ra̱ 'da'yo te yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi.

52 Di̱ nju̱n'ma̱hya̱sɛ yø judío p'ʉya, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Pɛ ua da̱ zä di 'dacjʉ rá̱ ngø 'mø ngue ga̱ sahʉ? ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

53 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, jatho ngue gui saphʉ rá̱ ngø ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, 'nɛ̱ gui siphʉ rá̱ ji, n'namhma̱ ngue di̱ nja'a̱hʉ ra̱ 'da'yo te. 54 Nu̱'a̱ da̱ zacä ma̱ ngø 'nɛ̱ da̱ zicä ma̱ ji, ya ja ra̱ 'da'yo te para za̱ntho ra̱ ja̱'i̱. 'Nɛ̱ ga̱ øt'e ngue di bɛ̱nna̱te 'mø ra̱ pa rá̱ nzɛgui. 55 Porque ma̱ ngøgä, ma̱jua̱ni̱ ngue guehna̱ nnøpa̱ nts'i̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱ na̱. Ma̱ jigä p'ʉya, gue'a̱ gui thocra̱ du̱the yø ja̱'i̱'a̱. 56 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ zacä ma̱ ngø 'nɛ̱ da̱ zicä ma̱ ji, guehna̱ dí̱ n'yogä'be na̱. 57 Nu̱'a̱ ma̱ Papá i 'bʉi, 'nɛ̱ dí 'bʉcä conná̱ ngue'a̱. Nu̱na̱ ma̱ Papá bá̱ pɛnngui̱ para ngue ga̱ japi di̱ m'mʉi te'o da̱ zacä ma̱ ngø. 58 Ja̱na̱ngue ja n'na ra̱ hmɛ̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue di u̱nna̱ 'da'yo te para za̱ntho. Nu̱na̱ ra̱ hmɛ̱ na̱, hi̱nga̱ ngu̱'a̱ ra̱ hmɛ̱ bi zi'ʉ ma̱ mboxitahʉ 'nɛ̱ siempre bi du̱ da̱m'mɛfa.

59 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xännba̱ yø ja̱'i̱ bi̱ mpɛti p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ Capernaum.

Ra̱ Jesús bi̱ ma̱nyø hya̱ ngue ra̱ te para za̱ntho.

60 Nu̱'mø mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te ra̱ Jesús, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ tɛnnbʉ ni̱ ma, xa̱ngu̱ bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nya, xa̱nhɛ̱nni̱tho di fa̱hna̱. ¿Hague da̱ mba̱'a̱ n'na'a̱ te mma̱nnʉ?

61 Bi ba̱hra̱ Jesús ngue di̱ nju̱n'ma̱hya̱ yø ja̱'i̱ co nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱. Bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí̱ mbøcuɛhʉ nguehna̱ ra̱ hya̱ na̱ya? 62 ¿Tegue ngu̱ guí̱ mbɛ̱mhmʉ 'mø gui̱ nnu̱hʉ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue hønda̱ mengui̱ di̱ map'ʉ bí 'yɛ̱hɛ̱? 63 Hønsɛ ra̱ Espíritu Santo di u̱nna̱ 'da'yo te. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, i̱ nne da̱ ma̱ ngue gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ, hi̱ngue dí ɛ̱n'a̱hʉ ngue gui sajʉ. 64 Pɛ nu̱ya 'bʉ i'da ngue hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ.

Bi̱ ma̱nna̱ ngu̱na̱ ra̱ Jesús, ngue ya m'mɛt'o mi̱ pa̱di̱ ndana̱ gue'a̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱, 'nɛ̱ pa̱di̱ te'o ja ngue di dä. 65 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ja̱na̱ngue ya xtá̱ xi'a̱hʉ m'mɛt'o ngue nu̱'mø hi̱nna̱ ngue hra̱ Papá da̱ 'yøt'e ngue di̱ ntɛtyø ja̱'i̱, ya hi̱njonda̱ dɛnngui̱.

66 'Bexpi̱ mʉdi bi go'a̱ nxʉtha xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ mi̱ tɛnna̱ Jesús. Bi zop'ʉ p'ʉya, ya hi̱nga̱ 'dap'ʉ n'youi. 67 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yänya 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua xquet'a̱ guí̱ nne gui 'yøthʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ ngue hɛgä p'ʉ?

68 Bi da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, hi̱njon ma̱n'na da̱ zä ga̱ tɛnnähe. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱, ra̱ hya̱ ngue ra̱ 'da'yo te para za̱ntho na̱. 69 A nu̱gähe p'ʉya, dí ɛ̱c'ɛ̱i̱gähe 'nɛ̱ dí pa̱hme ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱.

70 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Nu̱gä go dá̱ huan'na̱hʉ 'dɛ'ma̱ yo nc'ɛ̱i̱. A nu̱na̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ngue'a̱hʉ ya, rá̱ pähä ra̱ zithu̱ ørpe.

71 Ra̱ Jesús bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, pɛ nu̱na̱ bi̱ ma̱, guehna̱ ra̱ Judas Iscariote rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Simu̱ na̱. Porque ra̱ Judas guehna̱ ja ngue di dä ra̱ Jesús, 'nɛ̱ guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø xädi na̱.

7

Ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø cu̱ ra̱ Jesús di ɛ̱c'ɛ̱i̱.

1 M'mɛfa na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi̱ n'yop'ʉ ja yø xɛqui ngue ra̱ häi Galilea ra̱ Jesús. Pɛ hi̱ngui̱ nne da̱ n'yop'ʉ ja ra̱ häi Judea porque nne di̱ nhote yø hmu̱ yø judío. 2 Ya xma̱ nguerpʉtho di̱ nsännigo yø judío nguehna̱ ra̱ ngo ma̱hoqui yø ngu̱mpaxi. 3 Nu̱'ʉ yø cu̱ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue n'nadua guí 'bʉi? Da̱mi̱ pøngua ni̱ ma Judea, n'namhma̱ ngue 'nɛ̱'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱'i̱ p'ʉ, da̱ nu̱ te guí øt'e. 4 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ nne ngue da̱ fa̱di̱ te ga̱ 'yo, hi̱nga̱ nt'a̱gui̱tho da̱ 'yøt'a̱ te øt'e. Ya guí øtya tengu̱ ya, pɛ gue da̱ ba̱di̱ gätho yø ja̱'i̱ na̱ te guí øt'e.

5 Ngu̱na̱ bi xifi porque ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø cu̱ di ɛ̱c'ɛ̱i̱. 6 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Tobe hi̱ngui̱ sønna̱ ora ga̱ mmagä p'ʉ guí xicui. Pɛ nu̱'a̱hʉ, hønt'a̱ goma̱ ora sä ngue guí̱ mmähä. 7 Nu̱'a̱hʉ, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱n'ʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱gä nnu̱ ma̱n'ʉgä yø ja̱'i̱, porque da̱di jagä ma̱jua̱ni̱ ngue xa̱nts'o te ga̱ 'yo yø ja̱'i̱. 8 Ni̱ mähä ra̱ ngo ya. Nu̱gä hi̱nga̱ mma porque tobe hi̱ngui̱ sønna̱ ora ga̱ mmagä p'ʉ.

9 Mi̱ juadi bi xihyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bá̱ cop'ʉ Galilea ra̱ Jesús.

Ra̱ Jesús ya 'bʉp'ʉ ha bi̱ nsänni̱go yø judío.

10 Mi̱ juadi bi̱ ma ra̱ ts'änni̱go yø cu̱ ra̱ Jesús, xquet'a̱ 'nɛ̱sɛ ra̱ Jesús bi̱ ma ra̱ ts'änni̱go. Bi 'yøt'e ngue hi̱ngui̱ pa̱hyø ja̱'i̱ ngue 'yop'ʉ, ya mmɛ nt'a̱gui̱tho ga̱ 'yo. 11 Nu̱ya yø hmu̱ yø judío homp'ʉ ja ra̱ ngo ngue'mø di 'yop'ʉ ra̱ Jesús. Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Hapʉ 'bʉ'a̱ ra̱ n'yohʉ'a̱? ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

12 Nu̱p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱, xa̱ngu̱ to di c'a̱ na̱ ra̱ Jesús. 'Bʉ i'da ɛ̱na̱: “Ra̱ hoga̱ n'yohʉ'a̱ n'yø”. Pɛ mi̱'da p'ʉya i ɛ̱na̱: “¿Tegue dra̱ hoga̱ n'yohʉ na̱ 'mø, hante gue hätyø ja̱'i̱”, i ɛ̱na̱. 13 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ Jesús, hi̱ngui̱ nnepe da̱ fa̱di̱ ngue nnu̱ ma̱nho, porque su̱pyø hmu̱ yø judío.

14 Comma̱ ɛma̱de ra̱ ngo 'mø mi̱ yʉrbʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús ngue bi̱ nxännba̱te. 15 Nu̱'ʉ yø judío, di 'yøtho'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Hapʉ go bá̱ ha̱'a̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱? 'Nɛ̱ hi̱ndí̱ nnu̱hʉ ngue xta̱ mma ra̱ xädi.

16 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xännba̱tegä, hi̱mma̱ hya̱sɛgä na̱. Nu̱'a̱ bá̱ pɛnngui̱, go rá̱ hya̱'a̱. 17 Nu̱'mø to da̱ ne da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ pähä Oja̱, guehna̱ da̱ ba̱hna̱ ngue'mø ní̱ 'yɛ̱p'ʉ 'bʉ Oja̱ na̱ ra̱ hya̱ dí xännba̱te, ogue ma̱ hya̱sɛ dí̱ mma̱. 18 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue rá̱ hya̱sɛ mma̱, ga̱ 'yøt'e ngue da̱ nu̱ ma̱nhosɛ yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱'a̱ di ja ndu̱mmʉi ngue da̱ hnu̱ ma̱nho'a̱ to bá̱ pɛnhni̱, guehna̱ ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱. 'Nɛ̱ hi̱n tema̱ fɛhni̱ da̱ thi̱nnbi̱.

19 ¿Ua hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue bi 'da'a̱hʉ ra̱ ley ra̱ Moisés? Conque nu̱'a̱ ra̱ ley'a̱, hi̱njongui̱ pøni̱ ngue gdi ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ'ʉ ya yø hya̱ mma̱n'a̱. ¿Hanja ngue guí̱ nne gui hyojʉ, guí ɛ̱njʉ ngue hi̱ndí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley?

20 Mi̱ da̱hyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ra̱ ts'onthi̱ guí̱ n'youi ya. ¿Te'o guí ɛ̱na̱ ngue nne da̱ hyo'i?

21 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hønda̱ n'na ra̱ hya̱ dá̱ øt'ä 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, 'nɛ̱ gä ga̱di 'yøthohʉ. 22 Nu̱na̱ ra̱ Moisés, bi zoc'a̱hʉ n'na ra̱ hmɛ̱pya, ni̱ hu̱ ngue ra̱ circuncisión, ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngo bi fʉt'a̱, sinoque gue'ʉ yø mboxita bi fʉti. Ja̱na̱ngue njap'ʉ gui̱ mmɛ̱pyahʉ yø ts'ʉnt'ʉ 'mø bi̱ m'mʉi, ma̱da̱gue'a̱ di tocabi ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, pɛ ngu̱tho gui̱ mmɛ̱pyahʉ. 23 A nu̱yá, para ngue hi̱ngui̱ 'dasthohʉ'a̱ te mma̱nna̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, guí̱ mmɛ̱pyahʉ n'na ra̱ ts'ʉnt'ʉ 'mø bi̱ m'mʉi, ma̱da̱gue'a̱ ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya. ¿Hanja ngue guí sʉcjʉ ngue dá̱ øthegä n'na ra̱ n'yohʉ 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya 'mø? 24 'Yo høntho guí̱ nnu̱hʉ n'na ra̱ cosa sä 'bexqui ha̱xhʉ ra̱ güɛnda. Nu̱'mø guí̱ nne gui hya̱xhʉ ra̱ güɛnda, pɛ 'bet'o nma̱jua̱ni̱ gdi pa̱di̱ hanja'a̱ te guí̱ mma̱mhmʉ.

Bi̱ ma̱ hapʉ ra̱ mmɛ̱ngu̱ ra̱ Jesús.

25 Bi̱ mʉdi di̱ n'yänni̱ 'da'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ Jerusalén, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱nga̱ guehna̱ nthoni̱ ngue da̱ tho na̱ 'mø? 26 Pɛ ya 'bʉhnʉ ya, ya ya̱hʉ yø ja̱'i̱ 'nɛ̱ hi̱nte xifi. ¿Ua di ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ts'ʉt'abi ngue da̱ guehna̱ ra̱ Cristo na̱ 'mø? 27 Pɛ dí pa̱hmʉ hapʉ ra̱ mmɛ̱ngu̱ na̱. A nu̱'mø bá̱ ɛ̱'a̱ ra̱ Cristo, hi̱njonda̱ ba̱di̱ ha di 'yɛ̱'a̱.

28 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ mi̱ xännba̱te ra̱ Jesús, mi̱ 'yøde te mma̱nyø ja̱'i̱. Bi ts'ɛdi bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya guí ɛ̱na̱ ngue guí pa̱hmʉ ha dá̱ ɛ̱cä. Pɛ hi̱mma̱ partesɛ ngue dá̱ ɛ̱cä. Sinoque dá̱ ɛ̱cä ngue nu̱na̱ ma̱jua̱ni̱ Oja̱ i 'bʉi, guehna̱ bá̱ pɛnngä na̱. Pɛ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ te'o na̱. 29 Nu̱gä go dí pa̱cä te'o na̱, porque ja dá̱ ɛ̱cä p'ʉ bí 'bʉ'a̱, 'nɛ̱ go bá̱ pɛnngä'a̱.

30 Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi̱ ne xtí bɛntyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús ngue xta̱ ngot'i. Pɛ hi̱njombi̱ bɛnt'i̱ porque hi̱m ma̱ni̱ zøhrá̱ ora. 31 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús ngue guehna̱ ra̱ Cristo na̱. Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, ya øtyø hmɛ̱ya tengu̱tho t'ɛ̱mbi̱ da̱ 'yøtra̱ Cristo 'mø bá̱ ɛ̱hɛ̱.

Yø fariseo bi̱ mɛnhyø policía di bɛntra̱ Jesús ngue da̱ got'i.

32 Nu̱ya yø fariseo bi 'yøde te mma̱nyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱mbi̱ guehna̱ ra̱ Cristo na̱ ra̱ Jesús. Yø fariseo p'ʉya, conyø hmu̱ yø mmäcja̱ bi̱ mɛnhyø policía di bɛntra̱ Jesús ngue da̱ got'i. 33 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛmbyø ja̱'i̱:

―Zits'ʉrbʉ guí̱ nnu̱jʉ ua guí 'bʉhmʉ. Ya hi̱mma̱ ya'atho ga̱ mmagä p'ʉ bí 'bʉ'a̱ to bá̱ pɛnngui̱. 34 Gui hyonjʉ p'ʉya, pɛ ya hi̱nha gui ti̱njʉ, porque hi̱nda̱ zä guí thohmʉ p'ʉ ha ga̱ m'mʉcä.

35 Di̱ n'yänsɛ yø judío p'ʉya, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Hapʉ go di̱ ma na̱ p'ʉya, ngue ɛ̱na̱ hi̱nga̱ ti̱mhmʉ ha di̱ ma? ¿Ua da̱ni̱ mpa ma̱n'na nguadi yø häi yap'ʉtho ngue da̱ xännba̱ ra̱ hya̱ yø judío da̱ ti̱mp'ʉ? ¿Ua gue gue'ʉ yø mmɛ̱ngu̱hʉ da̱ ma da̱ xännbi̱? 36 ¿Mbe te nne da̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ xicjʉ na̱, ngue ɛ̱na̱: “Guí hyonjʉ, pɛ ya hi̱nha gui ti̱njʉ, porque ya hi̱nda̱ zä guí thohmʉ p'ʉ ha ga̱ m'mʉcä”?

I pøhra̱ dehe di u̱nna̱ 'da'yo te.

37 Nu̱na̱ rá̱ nzɛgui ra̱ pa ngue ra̱ ngo, guehna̱ ra̱ pa ɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue ta̱te ra̱ da̱nni̱go na̱. Nu̱na̱ ra̱ pa na̱ p'ʉya, bi̱ nangra̱ Jesús, bi ts'ɛdi bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱'mø te'o tu̱the ya, dá̱ ɛ̱cua di̱ nsithe. 38 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ya, nu̱p'ʉ ja rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ tengu̱tho 'mø di pøhra̱ dehe ngue di u̱nna̱ 'da'yo te. Porque ngu̱'a̱ mma̱nna̱ Ma̱ca̱ Libro.

39 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, bi̱ ne bi̱ ma̱ ngue nu̱ to da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ya di̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo. Porque tobe hi̱m ma̱ni̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ ra̱ Jesús ngue da̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo yø ja̱'i̱.

Hi̱nga̱ 'da'igu̱ mma̱nyø ja̱'i̱.

40 Mi̱ t'øhna̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús, bi 'yɛ̱n'i̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, guehna̱ rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ mí̱ ja ngue da̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi na̱.

41 Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ya, guehna̱ ra̱ Cristo na̱ya ―bi 'yɛ̱na̱.

Pɛ mi̱'da yø ja̱'i̱ di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱mma̱ jua̱ni̱'a̱. Porque ra̱ Cristo hi̱nga̱ Galilea di 'yɛ̱'a̱. 42 I̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue nu̱na̱ ra̱ Cristo, da̱ guehna̱ n'na rá̱ mbom'mɛto ra̱ da̱st'abi David. 'Nɛ̱ drá̱ mmɛ̱ngu̱ Belén nu̱p'ʉ ja ra̱ mmɛ̱ngu̱ ra̱ David.

43 Ya hi̱nga̱ n'nat'a̱ mma̱nyø ja̱'i̱ ngue di̱ nxifi te'o na̱ ra̱ Jesús. 44 Bi̱ ne 'da yø ja̱'i̱ xtí bɛntra̱ Jesús ngue xta̱ ngot'i, pɛ hi̱njombi̱ bɛnt'i̱.

Yø ts'ʉt'abi hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús.

45 Nu̱'ʉ yø policía bá̱ nɛ̱xpʉ ja ra̱ ni̱ja̱, bi̱ mengui̱ bi zømp'ʉ 'bʉhyø fariseo conyø hmu̱ yø mmäcja̱ xi̱ mɛnhni̱. Bi t'ɛ̱mbʉya:

―¿Hanja ngue hi̱nguá̱ sihʉ p'ʉya?

46 Mi̱ da̱hyø policía, bi 'yɛ̱na̱:

―Pɛ hi̱nja̱m'mø ha di t'øde da̱ ma̱n'a̱ n'na ra̱ ja̱'i̱ tengu̱ mma̱nna̱ ra̱ n'yohʉ na̱.

47 Yø fariseo p'ʉya bi 'yɛ̱mbyø policía:

―Xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱hʉ ya bá̱ thä'a̱hʉ ya. 48 Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di ɛ̱c'ɛ̱i̱'ʉ ma̱ hmu̱hʉ na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø fariseo di ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱. 49 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, guehya hi̱ngui̱ pa̱hra̱ ley ya, 'nɛ̱ guehya yø ja̱'i̱ da̱ ma ra̱ castigo ya.

50 Nu̱na̱ ra̱ Nicodemo, guehna̱ bi̱ ma n'na xu̱i̱ bá̱ nya̱ui ra̱ Jesús, xquet'a̱ yø n'yohʉ yø fariseo na̱. Bi 'yɛ̱nna̱ p'ʉya:

51 ―Nu̱p'ʉ ja ra̱ ley dí ca̱hʉ, mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ngue hi̱nga̱ sä da̱ ma ma̱sentencia n'na ra̱ ja̱'i̱, mɛ̱nte tobe hi̱ngui̱ ja ra̱ ts'ʉt'abi ngue da̱ t'øde tema̱ hya̱ da̱ ma̱n'a̱ ma̱ ya̱pi̱.

52 Bi t'ɛ̱mbra̱ Nicodemo p'ʉya:

―¿Xquet'a̱ 'nɛ̱'i̱ grá̱ mmɛ̱ngu̱ Galilea 'mø? Da̱mi̱ xädi te mma̱nna̱ Ma̱ca̱ Libro. Ja guí̱ nnu̱p'ʉ p'ʉya ngue hi̱nga̱ n'na rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ ni̱ bøn'a̱ Galilea.

N'na ra̱ xisu ngue ra̱ 'yots'om'mäi bi ts'ixpʉ 'bʉhra̱ Jesús.

53 Bi̱ ma yø ngu̱ n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱.

8

1 Pɛ ra̱ Jesús bi̱ map'ʉ bí ja ra̱ nyu̱ni̱ ja ra̱ mbonza ja yø olivos. 2 Mi̱ hyaxpʉya, ya nɛ̱ca̱häi, bá̱ pengui̱, bi zøp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi guat'i gätho yø ja̱'i̱ p'ʉ ha 'bʉi. Bi̱ mi̱hra̱ Jesús ngue bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. 3 A nu̱'ʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley conyø fariseo, bi zispa̱bi̱ n'na ra̱ xisu xi̱ ma ma̱bɛnt'i̱, ngue xi thi̱nnba̱bi̱ n'na ra̱ n'yohʉ hi̱ngra̱ ndø. Bi̱ ma ma̱'bä'mi̱ p'ʉ ma̱de na̱ ra̱ xisu p'ʉya. 4 Bi t'ɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ xännba̱te, nu̱na̱ ra̱ xisu 'bʉcua, bi̱ ma ma̱bɛnt'i̱ 'mø mi̱ thi̱nnba̱bi̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue hi̱ngra̱ ndø. 5 A nu̱p'ʉ ja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, ja mma̱mp'ʉ ngue da̱ tho ya yø xisu njap'ʉ, ngue da̱ 'bʉndo. Xi'i, ¿te guí̱ mma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ya?

6 Bi xihna̱ ra̱ hya̱ na̱, porque nne da̱ nu̱rpi̱ ngue'mø hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱nna̱ Jesús, para ngue da̱ zä di ya̱pi̱. Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi̱ ndoqui, ot'a̱ häi conná̱ saha. 7 Pɛ hi̱ngui̱ säya'ʉ ya̱ui ngue änni̱ tema̱ hya̱ da̱ ma̱. Bi̱ m'mä p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ua guí 'bʉhmʉ ya, nu̱'mø 'bʉcua n'na nc'ɛ̱i̱ ngue hi̱nja̱m'mø di øtra̱ ts'oqui, gue'a̱ rá̱ mʉdi da̱ mʉndo ra̱ xisu'a̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

8 Bi̱ ndojtho ma̱høn'a̱ p'ʉya, ngue ot'a̱ häi conná̱ saha. 9 Pɛ mi̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ sihyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi där'ma̱n'ʉ yø mmʉi yø ja'i̱ porque pa̱di̱ ngue gä ja yø ts'oqui. Bi bøni̱ 'da mi̱'da p'ʉya. Rá̱ mʉdi bi bønyø da̱ja̱'i̱. Nu̱'mø mi̱ bøni̱ gätho p'ʉya, bi gosɛ p'ʉ ra̱ Jesús co 'nɛ̱hra̱ xisu ma̱ ya̱pi̱ bi gosɛui p'ʉ. 10 Mi̱ gʉxrá̱ ya̱ ra̱ Jesús, bi̱ nu̱ ngue hi̱njongui̱ 'bʉp'ʉ, ya ma̱høndra̱ xisu 'bʉp'ʉ. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ague grá̱ xisu, ¿hapʉ 'bʉ'ʉ ma̱di̱ ya̱p'a̱'i̱ ya? Ya hi̱njombi̱ zänni̱ ngue da̱ tho'i ya 'mø.

11 Mi̱ da̱hra̱ xisu, bi 'yɛ̱na̱:

―Ya hi̱n'na̱ ya, grá̱ hmu̱.

Bi 'yɛ̱mbra̱ xisu ma̱høn'a̱ ra̱ Jesús:

―Ni̱ xi̱nga̱ guecä ga̱ sänni̱ ngue da̱ tho'i ya. Ni̱ ma ya, pɛ 'yoni̱ mantho hønguí̱ øtra̱ ts'oqui.

Da̱ xojpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús.

12 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, ma̱hømbi̱ zohyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gä ga̱ øt'e ngue da̱ xohyø mmʉi yø ja̱'i̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ dɛnngui̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nja ra̱ 'da'yo te na̱, pɛ ya hi̱nni̱ mantho di̱ n'yo ma̱nts'o ra̱ ja̱'i̱.

13 Yø fariseo bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Nu̱'i̱ ga̱di jasɛ ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱. Hi̱nte di̱ mu̱ui ra̱ hya̱ guí̱ mma̱.

14 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, di̱ mu̱ui na̱, ma̱da̱gue'a̱ da̱di jasɛ ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱. Pɛ nu̱gä dí pa̱di̱ ha dá̱ ɛ̱hɛ̱, 'nɛ̱ dí pa̱di̱ ha nná̱ ma. Pɛ nu̱'a̱hʉ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ha dá̱ ɛ̱cä, ni̱ xi̱nguí̱ pa̱hmʉ ha nná̱ magä. 15 Nu̱'a̱hʉ guí ha̱xhʉ ra̱ güɛnda tengu̱tho ga̱ hya̱xra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Nu̱gä hi̱njondí̱ ha̱spa̱ ra̱ güɛnda. 16 A nu̱'mø xi̱nga̱ ha̱xä ra̱ güɛnda, nu̱ te ga̱ sännä ngue di̱ nja, pɛgue dra̱ hya̱ njua̱ntho ga̱ sänni̱. Porque hi̱ndi̱ 'dasɛ ga̱ ha̱xä ra̱ güɛnda. Nu̱na̱ ra̱ Papá bá̱ pɛnnga̱gui̱, guehna̱ 'da gda̱ ha̱xä'be ra̱ güɛnda na̱. 17 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ley guí ca̱hʉ, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue nu̱'mø yoho yø testigo 'da'igu̱ mma̱, jatho ngue da̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱. 18 A nu̱yá, guecä da̱di jasɛ ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä. Nu̱na̱ ra̱ Papá bá̱ pɛnngui̱, 'nɛ̱hna̱ di ja ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä na̱.

19 Bi t'ɛ̱mbʉya:

―¿Hapʉ go 'bʉhni̱ Papá?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'a̱hʉ hi̱nguí̱ pa̱cjʉ, ni̱ xi̱nga̱ guehna̱ ma̱ Papágä guí pa̱hmʉ. Nu̱'mø ngue gdi pa̱cjʉ, xquet'a̱ 'nɛ̱hma̱ Papágä gdi pa̱hmʉ 'mø.

20 Nu̱'mø mi̱ xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Jesús, guehya yø hya̱ ja ua bi xifi. Bi̱ m'mä p'ʉ ja yø njʉmɛ̱nyu̱ ngue ra̱ ofrenda. Pɛ hi̱njombi̱ bɛnt'i̱ ngue xta̱ ngot'i, porque tobe hi̱m ma̱ni̱ zønna̱ ora.

Hi̱nda̱ zä da̱ dɛnyø ja̱'i̱ p'ʉ di̱ ma ra̱ Jesús.

21 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús:

―Ga̱ mmagä, 'nɛ̱ gui hyonjʉ. Gui tu̱hʉ, pɛ hi̱mma̱ hoquitho ni̱ ts'oquihʉ. Nu̱p'ʉ ha gda̱ magä, hi̱nda̱ zä guí tɛnnga̱hʉ.

22 Yø judío p'ʉya, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua da̱ zä di̱ nhyosɛ nʉ, ngue hi̱nda̱ zä ga̱ tɛnhnʉ ha di̱ ma?

23 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱hʉ, gyø mmɛ̱ngu̱hʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Pɛ nu̱gä drá̱ mmɛ̱ngu̱gä ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱'a̱hʉ gyø mmɛ̱ngu̱hʉ ua ja ra̱ häi, pɛ nu̱gä hi̱ndrá̱ mmɛ̱ngu̱gä ua ja ra̱ xi̱mhäi. 24 Ja̱na̱ngue nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue guí tu̱hʉ 'nɛ̱ hi̱mma̱ hoquitho ni̱ ts'oquihʉ. Guehna̱ hi̱ngui̱ nhohni̱ ts'oquihʉ na̱ ngue hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ ngue dí̱ mma̱ te'ogui.

25 Bi t'ännbʉya, bi t'ɛ̱mbi̱:

―¿Pɛ te'o'i p'ʉya?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya xtá̱ xi'a̱hʉ m'mɛt'o te'ogä. 26 Xa̱ngu̱ mi̱'da yø hya̱ da̱ zä ga̱ xi'a̱hʉ, 'nɛ̱ da̱ zä ga̱ ha̱ts'a̱hʉ ra̱ güɛnda. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xicä yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, guehna̱ ra̱ hya̱ dí øde mma̱n'a̱ to bá̱ pɛnngui̱, pɛ gue ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱ mma̱n'a̱.

27 Pɛ hi̱mbi̱ di̱nyø mmʉi yø ja̱'i̱ ngue guehna̱ rá̱ Papá i̱ mma̱. 28 Ja̱na̱ngue bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø gá̱ cuathʉ ra̱ pont'i̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, guí pa̱hmʉ te'ogä p'ʉya. Hi̱nda̱ zä ga̱ sänsɛ ra̱ hya̱ ga̱ mma̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ xännga̱gui̱ ra̱ Papá, guehna̱ dí̱ mma̱ngä na̱. 29 Porque dí̱ n'yogä'be'a̱ to bá̱ pɛnngui̱. Nu̱gä hi̱ngui̱ hɛga̱sɛ ma̱ Papá, porque nu̱ te nnu̱ ma̱nho, que'a̱ za̱nt'a̱ dí øt'a̱.

30 Mi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ndana̱ gue'a̱ yø ba̱si̱ Oja̱.

31 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø judío xi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱:

―Nu̱'mø hi̱ngui̱ hyɛhmʉ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ma̱jua̱ni̱ ngue gue'a̱hʉ ma̱ xädi'a̱hʉ 'mø. 32 'Nɛ̱ gui pa̱hmʉ xa̱nho na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ p'ʉya, guehna̱ da̱ ya̱n'a̱hʉ na̱.

33 Mi̱ da̱hyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gähe yø mbom'mɛto gähe ra̱ Abraham. 'Nɛ̱ hi̱nja̱m'mø to xtá̱ øt'e ngue ma̱ hmu̱he. ¿Hanja'a̱ guí̱ mma̱ ngue guí ɛ̱na̱ da̱ ma nhya̱ni̱gähe?

34 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ to gä øtra̱ ts'oqui, guehya ya xa̱ mbɛnt'ui ra̱ ts'oqui ya. 35 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ra̱ hmi̱qui̱tho, 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ rá̱ hmu̱, hi̱ngui̱ za̱mp'ʉ ja ra̱ ngu̱ na̱ ra̱ hmi̱qui̱. Pɛ nu̱'a̱ ngue rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ hmu̱, za̱mp'ʉ ja rá̱ ngu̱'a̱. 36 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱'mø ngue da̱ ya̱n'a̱hʉ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, ya ma̱jua̱ni̱ gá̱ nya̱mhmʉ 'mø. 37 Nu̱gä dí pa̱di̱ ngue yø mbom'mɛto'a̱hʉ ra̱ Abraham. Pɛ guí̱ nne gui hyojʉ, porque hi̱nguí̱ nnu̱ ma̱nhohʉ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä. 38 Ya dá̱ xi'a̱hʉ te gä dí̱ nnu̱gä p'ʉ bí 'bʉhma̱ Papá. Pɛ nu̱'a̱hʉ ga̱di siguetho guí øthʉ'a̱ te xi'a̱ ni̱ papáhʉ.

39 Mi̱ da̱hyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ ma̱ papágähe gue'a̱ ra̱ Abraham.

Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Nu̱'mø ngue dyø ba̱si̱'a̱hʉ ra̱ Abraham, da̱gue'a̱ te bi 'yøtra̱ Abraham gui 'yøthʉ 'mø. 40 Pɛ nu̱ya guí̱ nne gui hyojʉ. Conque dí xi'a̱hʉ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí øcä mma̱n'Oja̱, guehna̱ dí xi'a̱hʉ na̱. Pɛ nu̱'a̱ guí̱ nne gui 'yøthʉ ya, hi̱nga̱ ngu̱'a̱ bi 'yøtra̱ Abraham. 41 Nu̱'a̱hʉ guí øthʉ tengu̱tho ø'ni̱ papáhʉ.

Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱nyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Nu̱gähe, hi̱ndyø thi̱mba̱si̱tho gähe. N'nat'a ma̱ papágähe 'bʉi, gue'a̱ Oja̱'a̱.

42 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Nu̱'mø ngue nma̱jua̱ni̱ ngue guehna̱ Oja̱ ni̱ papáhʉ, ga̱di̱ ma̱cjʉ 'mø. Porque nu̱gä dá̱ ɛ̱cä p'ʉ 'bʉ Oja̱, 'nɛ̱ ya dí 'bʉcua ya. Hi̱ndá̱ sänsɛ ngue dá̱ ɛ̱cua, sinoque Oja̱ bá̱ bɛnngui̱. 43 ¿Hanja ngue hi̱ngui̱ sä gui ti̱mhmʉ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä? Hi̱ngui̱ ti̱mhmʉ hanja ra̱ hya̱, porque hi̱nguí̱ nne gui 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ dí xän'na̱hʉ. 44 Nu̱'a̱ gui̱ nnøpa̱ papáhʉ, gue'a̱ ra̱ zithu̱'a̱. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ nnu̱ ma̱nho na̱ p'ʉya, guehna̱ guí̱ nne gui 'yøthʉ na̱. Nu̱na̱ ra̱ zithu̱, guehna̱ ra̱ hyote na̱ asta̱ guep'ʉ bá̱ fʉdi. Hi̱nja̱m'mø di̱ mma̱n'a̱ te ma̱jua̱ni̱. Nu̱'mø ya̱, gä ra̱ fɛhni̱ ga̱ ya̱. Gä rá̱ hya̱sɛ ga̱ ya̱ porque ra̱ fɛhni̱. 'Nɛ̱ guehna̱ nnøpa̱ papá'ʉ to mma̱nna̱ fɛhni̱ na̱. 45 Pɛ nu̱gä ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ, hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. 46 Gätho'a̱hʉ ya, hi̱njonda̱ bøni̱ da 'yɛ̱ngui̱ ngue ja ma̱ ts'oqui. Xi'mø ngue ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ, ¿hanja ngue hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ 'mø? 47 Nu̱'a̱ rá̱ ba̱si̱ Oja̱ ya, gue'a̱ di ho da̱ 'yøde te mma̱n'Oja̱'a̱. Pɛ nu̱'a̱hʉ ngue hi̱ngyø ba̱si̱'a̱hʉ Oja̱, ja̱na̱ngue hi̱nguí̱ nne gui 'yøhmʉ ra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱.

Ya mi̱ 'bʉhra̱ Cristo hante di̱ m'mʉhra̱ Abraham.

48 Mi̱ da̱hyø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ni̱ 'yu̱p'ʉ te dí̱ mma̱ngähe ngue grá̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Samaria, nu̱'i̱ guí̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱.

49 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱n teni̱ ts'oqui dí̱ n'yogä'be. Nu̱'a̱ te dí øt'ä, dí̱ nnu̱ ma̱nsu̱gä ma̱ Papá. Pɛ nu̱'a̱hʉ hi̱nguí̱ nnu̱ ma̱nsu̱jʉ. 50 Nu̱gä hi̱ndí̱ honi̱ ha di̱ nu̱ ma̱nsu̱gyø ja̱'i̱. Nu̱na̱ Oja̱ go honngui̱ ha di̱ nu̱ ma̱nsu̱gä yø ja̱'i̱ na̱. 'Nɛ̱ ha̱xta̱ ra̱ güɛnda Oja̱ ya, te'o ngue hi̱ngui̱ su̱gui̱. 51 Nu̱gä ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ to ørpa̱ ma̱su̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nja̱m'mø da̱ du̱ na̱.

52 Mi̱ da̱hyø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, da̱di seguragähe ya ngue guí̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱. Xi ra̱ Abraham 'nɛ̱ gätho mi̱'da yø pønga̱hya̱ xa̱ m'mʉi, gä xa̱ ndu̱. Nu̱'i̱ p'ʉya guí ɛ̱na̱: “Nu̱'a̱ to da̱ 'yørpa̱ ma̱su̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nja̱m'mø da̱ du̱ na̱”, guí ɛ̱na̱. 53 ¿Ua ma̱n'na go ma̱ da̱'i̱ ngue'a̱ ma̱ papágähe Abraham? A nu̱na̱ bi du̱. 'Nɛ̱hyø pønga̱hya̱ xa̱ m'mʉi gä xa̱ ndu̱. ¿Te'o guí ɛ̱na̱ ngue gue'e 'mø?

54 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱'mø ngue go gdi honi̱ ha di̱ nu̱ ma̱nsu̱gä yø ja̱'i̱, hi̱nte di̱ mu̱ui 'mø ɛ̱scä yø ja̱'i̱ 'mø. Pɛ nu̱'a̱ honi̱ ha di hnu̱ ma̱nsu̱gä, guehna̱ ma̱ Papágä na̱. Nu̱ná̱ guí ɛ̱na̱ ngue ni̱ Oja̱hʉ. 55 Pɛ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ na̱ p'ʉya. Nu̱gä go dí pa̱cä na̱. Nu̱'mø ga̱ ɛ̱na̱ ngue hi̱ndí̱ pa̱cä Oja̱, xquet'a̱ dí fɛhni̱gä 'mø tengu̱tho'a̱hʉ ngue gyø fɛhni̱hʉ. Pɛ nu̱gä ma̱jua̱ni̱ dí pa̱cä na̱, 'nɛ̱ dí ørpa̱ ma̱su̱ te xiqui. 56 A nu̱na̱ ma̱ mboxitahʉ ra̱ Abraham, bi johya na̱ ngue ma̱mbá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa ga̱ søcä ua. Bi ba̱di̱ hanja, ja̱na̱ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ bi johya.

57 Mi̱ da̱hyø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Tobe hi̱nguí̱ 'bʉ'a̱ nyote ma̱'dɛt'a njɛya, 'nɛ̱ go gui 'yɛ̱na̱ gá̱ nu̱ ra̱ Abraham.

58 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue ya nmi̱ 'bʉcä hante di̱ m'mʉhra̱ Abraham.

59 Bi gʉxyø do yø ja̱'i̱ p'ʉya, ngue da̱ mʉndo ra̱ Jesús. Pɛ ra̱ Jesús bi thop'ʉ ma̱de ha 'bʉhyø ja̱'i̱, bi bømp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, bi̱ ma.

9

Ra̱ Jesús bi 'yøthe n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ xädä.

1 Nu̱p'ʉ ni̱ nthohra̱ Jesús, bi̱ nu̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ xädä asta̱ gue'mø ma̱mba̱ mi̱. 2 Bi 'yänya yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, ¿hanja ngue ya ra̱ xädä 'mø ma̱mbá̱ mi̱hna̱ ra̱ n'yohʉ na̱? ¿Ndana̱ gue'a̱ ja rá̱ ts'oqui, guehna̱ ra̱ n'yohʉ, ua rá̱ papá, ua gue rá̱ mamá ja rá̱ ts'oqui ngue bi̱ njap'ʉ?

3 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱n'i̱ nxädä na̱ ra̱ n'yohʉ ngue conná̱ ts'oquisɛ, ogue rá̱ ts'oqui rá̱ papá ogue rá̱ mamá. Sinoque bi̱ nxädä para ngue conná̱ nguehnʉ da̱ fa̱di̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue te da̱ 'yørpe. 4 Mɛ̱nte jap'ʉ ra̱ tiempo ya, jatho ngue ga̱ ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi'a̱ to bá̱ pɛnngui̱. Porque da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue ya hi̱mma̱ nzä te ga̱ pɛfi. 5 Mɛ̱nte dí 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, ma ga̱ øt'e ngue da̱ xohyø mmʉi yø ja̱'i̱.

6 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, bi zo'a̱ häi rá̱ ji̱ni̱ ra̱ Jesús. Bi 'yøtra̱ bøhäi conná̱ ji̱ni̱, bi gospa̱ ma̱xøts'e yø dä ra̱ xädä. 7 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ní̱ ma ya, bá̱ nxʉdä p'ʉ ja ra̱ dehe Siloé ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱na̱ ra̱ Siloé ga̱ mbøni̱ ngue “Bi 'bɛnhni̱”. Nu̱na̱ ra̱ xädä bi̱ ma bá̱ nxʉdä. Ma̱mbá̱ pengui̱, ya zø yø dä. 8 A nu̱'ʉ yø besino p'ʉya, 'nɛ̱ hmi̱'da yø ja̱'i̱ ya mi̱ pa̱di̱ ngue ma̱rá̱ xädä, gä di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱nga̱ guehna̱ ra̱ nhya̱xa̱ limosna na̱?

9 Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Guehnʉ.

Pɛ mi̱'da yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱na̱:

―Guehnʉ p'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱, pɛ gue hi̱nga̱ guehnʉ.

Pɛ nu̱sɛ na̱ ma̱rá̱ xädä p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―A̱há̱, go guecä ―bi 'yɛ̱na̱.

10 Ya bi t'ännbʉya, bi t'ɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue ya zø ni̱ dä ya 'mø?

11 Bi 'yɛ̱nna̱ ma̱rá̱ xädä p'ʉya:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Jesús bi 'yøtra̱ bøhäi. Bi gosca̱gui̱ ma̱ dä. Bi 'yɛ̱ngui̱: “Ni̱ map'ʉ ja ra̱ dehe Siloé, bá̱ nxʉdä”, bi 'yɛ̱ngui̱. Dá̱ magä p'ʉya ngue dá̱ nxʉdä, pɛ 'bexpi̱ nzø ma̱ dä 'mø ma̱ nxʉdä.

12 Bi t'ännbʉya, t'ɛ̱mbi̱:

―¿Hapʉ 'bʉhna̱ ra̱ n'yohʉ guí̱ mma̱nya?

Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Hi̱ndí̱ pa̱cä ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Yø fariseo bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ na̱ ma̱rá̱ xädä.

13 Bi ts'ixpʉ 'bʉhyø fariseo na̱ ma̱rá̱ xädä p'ʉya. 14 Ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya 'mø mi̱ 'yøtra̱ bøhäi ra̱ Jesús ngue bi xojpa yø dä ra̱ xädä. 15 Nu̱ya yø fariseo p'ʉya, xquet'a̱ bi 'yän'na̱ ma̱rá̱ xädä ngue ha bi̱ nja ngue ya zø yø dä. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Bi gosca̱ ra̱ bøhäi ma̱xøts'e ma̱ dä. Dá̱ ma da̱ nxʉdä p'ʉya. A nu̱yá, ya zø ma̱ dä ya.

16 Bi 'yɛ̱n'ida yø fariseo p'ʉya:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ bi 'yø'na̱ ra̱ hya̱ na̱, hi̱ngrá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱ na̱, porque hi̱nguí̱ su̱pra̱ pa ngue ra̱ ts'äya.

Mi̱'da p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―A nu̱'mø di ja rá̱ ts'oqui na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, hi̱nda̱ zä da̱ 'yøtya yø milagro ør'mø.

Ya di̱ nju̱n'ma̱hya̱sɛ p'ʉ yø ja̱'i̱ p'ʉya. 17 Ma̱hømbi̱ t'än'na̱ ma̱rá̱ xädä p'ʉya, bi t'ɛ̱mbi̱:

―Xi'i n'yø, ¿te guí̱ mma̱ nguehna̱ ra̱ n'yohʉ bi xoc'a̱ ni̱ dä?

Nu̱na̱ ma̱rá̱ xädä p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ na̱ ra̱ n'yohʉ na̱.

18 Pɛ yø hmu̱ yø judío, hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱rá̱ xädä na̱ ra̱ n'yohʉ ya̱ui. Bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ja gue'mø mi̱ zonnba̱bi̱ rá̱ papá 'nɛ̱hra̱ mamá na̱ ma̱rá̱ xädä. 19 Bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guehna̱ ni̱ ts'ʉnt'ʉui na̱ 'bʉcua, nu̱na̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ya ra̱ xädä 'mø ma̱mbá̱ mi̱? ¿Hanja ngue ya zø yø dä ya 'mø?

20 Bi 'yɛ̱n'a̱ rá̱ papá 'nɛ̱hrá̱ mamá p'ʉya:

―Dí pa̱di̱ ngue guehna̱ ma̱ ts'ʉnt'ʉ'be na̱. 'Nɛ̱ ya ra̱ xädä 'mø ma̱mbá̱ mi̱. 21 Pɛ nu̱yá, hi̱ndí̱ pa̱'be hanja ngue ya zø yø dä ya. Ni̱ xi̱ndí̱ pa̱'be to bi 'yøthebi yø dä. Da̱mi̱ 'yänsɛhʉ. Ya ra̱ da̱n'yohʉ, da̱ xi'a̱sɛhʉ hanja.

22 Nu̱na̱ rá̱ papá 'nɛ̱hrá̱ mamá na̱ ma̱rá̱ xädä, bi̱ ma̱nna̱ tengu̱ na̱ ngue su̱pyø hmu̱ yø judío. Porque ya xi̱ nhɛca̱ hya̱ ngue da̱ du̱jpa̱bi̱ rá̱ thu̱hu̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱'a̱ to da̱ ma̱ ngue ra̱ Jesús gue'a̱ ra̱ Cristo'a̱. 23 Ja̱na̱ngue ngu̱na̱ bi̱ ma̱n'ʉ yø da̱ja̱'i̱ p'ʉya, ngue bi 'yɛ̱na̱: “'Yänsɛhʉ, ya ra̱ da̱n'yohʉ, da̱ xi'a̱sɛhʉ hanja”.

24 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø judío, ma̱hømbi̱ zon'na̱ ra̱ n'yohʉ ma̱rá̱ xädä. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hønt'a̱ Oja̱ gui 'yɛ̱spa̱bi̱ ngue bi̱ nzø ni̱ dä. Nu̱gähe dí pa̱hme ngue ja rá̱ ts'oqui na̱ ra̱ Jesús.

25 Bi 'yɛ̱n'mø mi̱ da̱ p'ʉya:

―Nu̱gä hi̱ndí̱ pa̱di̱ ngue'mø ja rá̱ ts'oqui ogue hi̱n'na̱. Hønt'a̱ dí pa̱di̱ ngue nu̱gä nma̱rá̱ xädä, 'nɛ̱ ya zø ma̱ dä ya.

26 Ma̱hømbi̱ t'ännbʉya, bi t'ɛ̱mbi̱:

―¿Te 'bɛ'a̱ bi ja'i? ¿Te bi 'yøt'e para ngue bi̱ nzø ni̱ dä?

27 Mi̱ da̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ya xtá̱ xi'a̱hʉ, 'nɛ̱ hi̱nguí̱ ørca̱hʉ ma̱su̱. ¿Hanja ngue ma̱høn'a̱ guí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ya? ¿Uague guí̱ nne ngue 'nɛ̱'a̱hʉ dyø xädi'a̱hʉ na̱ ra̱ n'yohʉ na̱?

28 Bi zʉ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'i̱ go rá̱ xädi'i na̱ ra̱ n'yohʉ na̱. Pɛ nu̱gähe yø xädigähe ra̱ Moisés. 29 Nu̱gähe dí pa̱hme ngue bi̱ nya̱ui Oja̱ ra̱ Moisés. Pɛ nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, hi̱njongui̱ pa̱di̱ hapʉ ra̱ mmɛ̱ngu̱ na̱.

30 Bi 'yɛ̱n'a̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya:

―Xquet'a̱ guehna̱ ngue nná̱ 'yøthogä na̱ya, ngue hi̱nguí̱ pa̱hmʉ hapʉ ra̱ mmɛ̱ngu̱ na̱, pɛ bi xoga̱gui̱ ma̱ dä. 31 Conque dí pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ Oja̱, hi̱ngui̱ ø'mø nzo'ʉ yø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui na̱. Pɛ nu̱'mø nzo'ʉ yø ja̱'i̱ tha̱nne 'nɛ̱ ørpa̱bi̱ rá̱ pähä, i øde. 32 Asta̱ guehyø pa xa̱ thogui hi̱ngui̱ t'øde ngue da̱ bøn'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ da̱ xojpa̱ yø dä n'na ra̱ xädä asta̱ gue'mø ma̱mbá̱ mi̱. 33 Ngue'mø hi̱ndrá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱ na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, hi̱nda̱ zä te da̱ 'yøt'e.

34 Ya bi t'ɛ̱mbʉya:

―Nu̱'i̱ gä ra̱ ts'oqui gni̱ 'bʉi asta̱ gue'mø ga̱mbá̱ mi̱, 'nɛ̱ go gui 'yɛ̱na̱ gui xännga̱he ―bi t'ɛ̱mbi̱.

Bi hyøn'a̱ thi p'ʉya.

T'ɛ̱mbi̱ ngue xädä yø ja̱'i̱ ngue njot'i yø n'yomfɛ̱ni̱.

35 Bi ba̱hra̱ Jesús ngue ya bá̱ thøn'a̱ thi p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ na̱ ma̱rá̱ xädä. Mi̱ nthɛui p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí ɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ n'yø?

36 Bi 'yɛ̱nna̱ n'yohʉ p'ʉya:

―Te'o'a̱ p'ʉya grá̱ hmu̱, n'namhma̱ ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ―bi 'yɛ̱mbi̱.

37 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya guí̱ nnu̱gya. Go guecä dí̱ nya̱ui ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

38 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ya grá̱ hmu̱, dí ɛ̱c'ɛ̱i̱'i̱ ya.

39 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Dá̱ ɛ̱cä ua ja ra̱ xi̱mhäi, n'namhma̱ ngue nu̱'ʉ yø xädä di̱ nzø yø dä. A nu̱'ʉ ɛ̱na̱ ngue zø yø dä p'ʉya, tengu̱tho 'mø di xädä'ʉ.

40 Nu̱'ʉ 'da yø fariseo mi̱ 'bäp'ʉ p'ʉya, mi̱ 'yøde te mma̱nna̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí ɛ̱na̱ ngue 'nɛ̱cähe dyø xädägähe?

41 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø ngue gyø xädähʉ, hi̱ndi̱ ja ni̱ ts'oquihʉ 'mø. Pɛ nu̱ya ngue guí ɛ̱na̱ ngue zø ni̱ dähʉ, ya guí pa̱di̱ ngue ja ni̱ ts'oquihʉ ya.

10

Bi hyɛjpa̱ yø føt'e yø dɛ'yo'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús.

1 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, nu̱'a̱ hi̱nni̱ yʉrbʉ ja rá̱ goxthi føt'e yø dɛ'yo, sinoque ni̱ nexma̱n'na nguadi, guehna̱ ra̱ bɛ̱dɛ'yo na̱. 2 Pɛ nu̱'a̱ ni̱ yʉrbʉ ja ra̱ goxthi føt'e, gue'a̱ ra̱ mändɛ'yo'a̱. 3 Nu̱'mø bi zøhø, da̱ xojpa̱ ra̱ mängoxthi da̱ yʉt'a̱mbo. Nu̱'ʉ yø dɛ'yo p'ʉya, pa̱rpa̱bi̱ rá̱ hya̱. I̱ nzohyø dɛ'yo conyø thu̱hu̱, da̱ gʉcathi p'ʉya. 4 Nu̱'mø bá̱ jʉjma̱ xøts'e ra̱ føt'e gätho'ʉ yø dɛ'yo p'ʉya, ní̱ 'bɛt'o p'ʉ ni̱ ma yø dɛ'yo. Yø dɛ'yo p'ʉya tɛnni̱ porque pa̱rpa̱bi̱ rá̱ hya̱. 5 Pɛ nu̱'a̱ hi̱ngui̱ pa̱rpa̱bi̱ rá̱ hya̱, hi̱ngui̱ tɛn'na̱. Hante 'da 'mø bi̱ nu̱, porque hi̱ngui̱ pa̱rpa̱bi̱ rá̱ hya̱.

6 Bi hyoni̱ te gui hyɛjpa̱ ra̱ hya̱ bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús. Pɛ nu̱'ʉ nzofo hi̱mbi̱ di̱nyø mmʉi te ni̱ bønna̱ hya̱ bi xifi.

Nu̱na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ ra̱ hoga̱ mändɛ'yo na̱.

7 Bi sigue bi zohyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, guecä tengu̱tho n'na ra̱ goxthi ni̱ yʉtyø dɛ'yo. 8 Gätho'ʉ yø mädi bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛt'o hante ngue ga̱ ma ɛ̱cä, hi̱nni̱ yʉrbʉ ja ra̱ goxthi, gue'ʉ yø bɛ̱dɛ'yo'ʉ. Ja̱na̱ngue hi̱mbi̱ 'yørpa̱ ma̱ su̱ yø dɛ'yo 'mø nzofo. 9 Go guecä tengu̱tho n'na ra̱ goxthi. Nu̱'a̱ ga̱ japä da̱ thogui, gue'a̱ di̱ nya̱n'a̱. 'Nɛ̱ da̱ 'yøt'e tengu̱tho n'na ra̱ dɛ'yo ngue ni̱ yʉt'i, ni̱ bømp'ʉ ja rá̱ føt'e, 'nɛ̱ ti̱ni̱ te si.

10 A nu̱'a̱ ra̱ bɛ̱, høndrá̱ mfɛ̱ ga̱ 'yo'a̱, di ʉmma̱ho dyø dɛ'yo. Pɛ nu̱gä dá̱ ɛ̱hɛ̱ para ngue di̱ nja'a̱hʉ ra̱ 'da'yo te, 'nɛ̱ gui̱ m'mʉmma̱ pähähʉ. 11 Nu̱gä guecä tengu̱tho n'na ra̱ hoga̱ mändɛ'yo. Nu̱'a̱ ra̱ hoga̱ mändɛ'yo ɛnná̱ te ngue nya̱nyø dɛ'yo. 12 Pɛ nu̱'a̱ ra̱ mädi ngue ra̱ hmi̱qui̱tho, hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ mädi ngue yø dɛ'yo'a̱. Porque hi̱ngrá̱ mmɛti. Nu̱'mø bi̱ nu̱ ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ zate, da̱ zop'ʉ yø dɛ'yo, da̱ 'dagui. Ra̱ zate p'ʉya, di bɛntyø dɛ'yo, di̱ n'uɛn'ʉ hi̱ndi̱ bɛnt'i̱. 13 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, 'dagui porque ngue ra̱ hmi̱qui̱tho. Hi̱ngui̱ tu̱ rá̱ mmʉi 'mø te da̱ ja yø dɛ'yo.

14-15 Nu̱gä guecä tengu̱tho n'na ra̱ hoga̱ mändɛ'yo. Nu̱na̱ ma̱ Papágä pa̱cä na̱, nu̱gä xquet'a̱ dí pa̱cä na̱ ma̱ Papá. Njarbʉtho ya, dí pa̱cä gätho'ʉ ma̱ dɛ'yo. Da̱ gue'ʉ p'ʉya, xquet'a̱ pa̱qui̱. 'Nɛ̱ dí ɛngä ma̱ te ngue di̱ nya̱ngä'ʉ ma̱ dɛ'yo. 16 Xquet'a̱ 'bʉp'ʉ mi̱'da ma̱ dɛ'yo ngue hi̱ngyø n'youi ya 'bʉcua. Xquet'a̱ jatho ngue ga̱ mma si, 'nɛ̱ da̱ 'yø'mø da̱ zofo. Ya n'na 'bʉitho di̱ nja p'ʉya, 'nɛ̱ n'na dra̱ mändɛ'yo di̱ m'mʉi.

17 Nu̱na̱ ma̱ Papá di̱ ma̱cä na̱, porque dí ɛngä ma̱ te conná̱ nguehma̱ dɛ'yo. A nu̱gä da̱ zä ngue ma̱hønga̱ m'mʉi. 18 Pɛ nu̱'mø ga̱ nnegä, hi̱njonda̱ hyogui, pɛ dí̱ nnesɛ ngue dí ɛngä ma̱ te. I ja gra̱ ts'ɛdi ngue da̱di̱ u̱ngä ma̱ te, 'nɛ̱ ja gra̱ ts'ɛdi ngue ma̱hønga̱ m'mʉi. Nu̱na̱ ya, guehna̱ ra̱ hya̱ bi xicä ma̱ Papá na̱.

19 Nu̱'mø mi̱ 'yøhyø judío na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, ya hi̱nga̱ 'da'igu̱ mma̱. 20 Xa̱ngu̱ yø judío bi 'yɛ̱na̱:

―¿Hanja ngue guí ørpa̱hʉ ma̱su̱ te mma̱nna̱? Nu̱na̱ di locobi ra̱ ts'onthi̱ n'youi na̱ ―bi 'yɛ̱na̱.

21 Mi̱'da yø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Pɛ nu̱'mø ngue di̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱, hi̱nda̱ zä da̱ ma̱ tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ 'mø. A nu̱'a̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱, hi̱nda̱ zä da̱ 'yøt'e ngue di̱ nzø yø dä yø xädä'a̱.

Nu̱'ʉ yø judío hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho ra̱ Jesús.

22 Mi̱ ja yø sɛ'ye'a̱ ra̱ ora'a̱. Ya di̱ nsä yø ja̱'i̱ p'ʉ Jerusalén ngue di̱ nsänni̱go p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. 23 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱n'yu̱ ni̱ja̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Salomón, ja 'yop'ʉ. 24 Nu̱'ʉ yø judío bi̱ mäsra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí̱ nnepe ngue xøgue gä ra̱ tiempo di 'yot'itho ma̱ mmʉigähe? Nu̱'mø ngue gue'e grá̱ Cristo, n'na ndi̱tho da̱mi̱ xicje njua̱ni̱.

25 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ya dí xi'a̱hʉ, pɛ hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. Nu̱ te gä guí̱ nnu̱hʉ dí øt'ä conná̱ nguehra̱ ts'ɛdi di 'dacä ma̱ Papá, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. 26 Pɛ hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ, porque hi̱nga̱ gue'e ma̱ dɛ'yo'a̱hʉ, tengu̱tho ra̱ hya̱ ya xtá̱ xi'a̱hʉ m'mɛt'o. 27 Nu̱'ʉ ma̱ dɛ'yogä, xa̱ mba̱rca̱tho ma̱ hya̱gä'ʉ. A nu̱gä p'ʉya, xquet'a̱ dí pa̱thogä ndana̱ gue'a̱ ya ma̱ dɛ'yo. Nu̱'mø bi̱ nu̱gä ma̱ dɛ'yo, tɛnngui̱. 28 Nu̱gä ga̱ u̱nnä ra̱ 'da'yo te para za̱ntho'ʉ ma̱ dɛ'yo, 'nɛ̱ hi̱nja̱m'mø di̱ m'mɛdi. Porque hi̱njonda̱ guasca̱ p'ʉ ja ma̱ 'yɛ. 29 Nu̱'a̱ ma̱ Papá bi 'dacä'ʉ. Hi̱njo mma̱n'na tengu̱ na̱, 'nɛ̱ hi̱njonda̱ guaspa̱bi̱ p'ʉ ja rá̱ 'yɛ ma̱ Papá. 30 Tengu̱tho ma̱ Papágä, xquet'a̱ di̱ njadä p'ʉya.

31 Yø judío p'ʉya, ma̱hømbi̱ go yø do ngue da̱ mʉndo ra̱ Jesús. 32 Pɛ mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ni̱ hmi̱ ni̱ dähʉ hapʉ dí øt'ä xa̱ngu̱ yø cosa xa̱nho conná̱ nguehra̱ ts'ɛdi di 'dacä ma̱ Papá. ¿Ndana̱ gue'a̱ ya yø hya̱ ya ngue gdi pʉndoga̱hʉ ya?

33 Mi̱ da̱hyø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'ʉ yø cosa xa̱nho guí øt'e, hi̱nga̱ gue'a̱ gdá̱ pʉndo'a̱he'a̱. Sinoque gdá̱ pʉndo'a̱he ngue hi̱nguí̱ su̱pra̱ xu̱di̱ Oja̱, co nu̱na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱. Conque nu̱'i̱ grá̱ ja̱'i̱tho tengu̱tho gähe, 'nɛ̱ sä guí ɛ̱na̱ ngue go 'da'igu̱'a̱ui Oja̱.

34 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―I̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley guí ca̱hʉ ngue bi 'yɛ̱n'Oja̱: “Nu̱'a̱hʉ, ɛ̱ntho Oja̱'a̱hʉ”, bi 'yɛ̱na̱. 35 'Nɛ̱ guí pa̱hmʉ'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, hi̱njonda̱ zä da̱ gøn'a̱ te mma̱mp'ʉ. A nu̱na̱ Oja̱, bi̱ ma̱ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ di fätrá̱ hya̱, tengu̱tho Oja̱'ʉ. 36 Xi'mø ngue bá̱ ɛ̱xcä Oja̱ ngue bá̱ pɛnngä ua ja ra̱ xi̱mhäi, ¿ua da̱ zä gui 'yɛ̱mhmʉ ngue hi̱ndí̱ su̱pä rá̱ xu̱di̱ Oja̱ ngue'mø dí̱ mma̱ ngue rá̱ ts'ʉnt'ʉgui Oja̱? 37 A nu̱'mø hi̱ndi̱ sä ga̱ øt'ä yø cosa tengu̱tho ør'ma̱ Papá, 'yo guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ 'mø. 38 Pɛ nu̱'mø ngue sä dí øt'e tengu̱tho øt'a̱, ma̱da̱gue'a̱ hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ, pɛ da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ co nu̱'a̱ te dí øt'e. Ja guí pa̱hmʉ p'ʉ, 'nɛ̱ ja da̱ di̱mp'ʉ ni̱ mmʉihʉ ngue ma̱ Papá dí̱ n'yo'be.

39 Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, ma̱hømbi̱ ne yø ja̱'i̱ xtí bɛnt'i̱ ngue xta̱ ngot'i, pɛ hi̱mbi̱ zä, porque 'bexpi̱ ma.

40 Ma̱hømbi̱ mengra̱ Jesús ngue i̱ ma ma̱n'na nguadi ra̱ da̱the Jordán, ha ma̱mbi̱ øtra̱ nxixya̱ m'mɛt'o ra̱ Xuua. Ja bá̱ n'yop'ʉ p'ʉya. 41 Xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ ma bá̱ nu̱ ra̱ Jesús. Di̱ n'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ Xuua hi̱n tema̱ milagro bi 'yøt'e, pɛ nu̱'a̱ te gäma̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Xuua conná̱ nguehra̱ Jesús, gä ma̱jua̱ni̱.

42 Ja bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús ngue ma̱jua̱ni̱ guehna̱ ra̱ Cristo na̱.

11

Bi du̱ ra̱ Lázaro.

1 Mi̱ 'bʉ'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ma̱di̱ hyɛ̱nni̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Lázaro ra̱ mmɛ̱ngu̱ Betania, ja ra̱ hni̱ni̱ mi̱ 'bʉhra̱ Ma̱ya conná̱ ju̱huɛ Marta. 2 Nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya, rá̱ nju̱ na̱ ra̱ Lázaro ma̱di̱ hyɛ̱nni̱. Guehna̱ bi du̱xra̱ aceite ma̱zihotho ga̱ yʉni̱ ngue bi gospa̱ yø gua ra̱ Hmu̱ Jesús. 'Nɛ̱ bi du̱jpi̱ conyø xta̱. 3 Nu̱ya yø nju̱ ra̱ Lázaro, bi̱ mɛnnba̱ ra̱ hya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, xa̱n'ʉ ni̱ amigo ga̱di̱ nsixui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ bi 'bɛnnba̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Pɛ hi̱nga̱ hyɛ̱mbra̱ n'ʉ na̱ ra̱ Lázaro ngue da̱ hyo. Sinoque ja da̱ ba̱p'ʉ yø ja̱'i̱ ngue ma̱guesɛ Oja̱. 'Nɛ̱ da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue xquet'a̱ ma̱guesɛ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱.

5 Nu̱na̱ ra̱ Lázaro, conna̱ Marta, conna̱ Ma̱ya, n'na ngu̱ n'na, ɛ̱mmɛ̱i̱ ma̱di̱ ma̱hra̱ Jesús. 6 Ma̱da̱gue'a̱ bi 'yøde ngue ma̱di̱ hyɛ̱nni̱, pɛ bá̱ m'mʉhma̱ nyopa p'ʉ ha ma̱mbi̱ 'bʉi. 7 M'mɛfa p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø xädi:

―Ma ga̱ mmähä ma̱høn'a̱ Judea ya.

8 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xännba̱te, conque ja xma̱ nguehya nne da̱ hyo'i yø hmu̱ yø judío ngue xta̱bá̱ mmʉndo'i, 'nɛ̱ ma̱hønguí̱ nne gdí̱ ma p'ʉya.

9 Bi hyɛcra̱ hya̱ bi xihyø xädi ra̱ Jesús, ngue tobe hi̱m ma̱ni̱ zønna̱ ora p'ʉ da̱ du̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue 'dɛ'ma̱ yo ora ja ra̱ nyot'i 'mø ma̱ pa? A nu̱'a̱ 'yo ngue ra̱ pa, hi̱nha di fets'e, porque ga̱ 'yo ra̱ nyot'i di yot'ua ja ra̱ xi̱mhäi. 10 Pɛ nu̱'mø to 'yo xu̱i̱, di fesrá̱ gua, porque hi̱n'yʉ ra̱ nyot'i p'ʉ ni̱ ma.

11 M'mɛfa p'ʉya, bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Nu̱na̱ ma̱ amigohʉ ra̱ Lázaro bí a̱ha̱. Pɛ ga̱ ma ägä ya.

12 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, nu̱'mø ngue bi a̱ha̱, ya hi̱nte da̱ ja 'mø.

13 Bi̱ ne xta̱ mma̱nna̱ Jesús ngue ya xi du̱ ra̱ Lázaro, pɛ nu̱p'ʉ i bɛ̱nyø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱ ngue mma̱ ngue bi a̱tho. 14 Pɛ njua̱ntho bi̱ ma̱n'a̱ m'mɛfa te nne xta̱ mma̱nna̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya bi du̱ ra̱ Lázaro ya. 15 Para ngue nu̱'a̱hʉ ya, ya xa̱nho ngue hi̱n da̱bi 'bʉcä p'ʉ 'mø mi̱ du̱ ra̱ Lázaro, porque nu̱ya ma̱n'natho gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ ya. Nu̱ya ga̱ ma nu̱hʉ ya.

16 Nu̱na̱ ra̱ Toma t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ cuate p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø mmi̱xädihʉ:

―Ma 'da gda̱ mmähä ya, n'namhma̱ ngue 'dap'ʉ da̱ni̱ thojʉ nʉ.

Ra̱ Jesús da̱ 'yøt'e ngue di̱ nja ra̱ mbɛ̱nna̱te, 'nɛ̱ di u̱nna̱ 'da'yo te.

17 Bi zøn'a̱ Betania ra̱ Jesús, pɛ ya rá̱ gʉpa xi̱ ma nt'ägui ra̱ Lázaro. 18 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Betania, como yo kilómetro ma̱de gui̱ nhyacui Jerusalén. 19 Xa̱ngu̱ yø judío xi̱ ma ngue ba̱di zɛngua ra̱ Marta conna̱ Ma̱ya, di hojpa̱ yø mmʉi ngue rá̱ i̱da̱ bi du̱. 20 Nu̱na̱ ra̱ Marta 'mø bi ba̱di̱ ngue ya mmap'ʉ ra̱ Jesús, bi̱ ma bí c'at'ui. Pɛ ra̱ Ma̱ya bi gop'ʉ ja rá̱ ngu̱'a̱. 21 Ra̱ Marta bi 'yɛ̱mbra̱ Jesús:

―Ague grá̱ Hmu̱, nu̱'mø gdi 'bʉcua, hi̱nxta̱ ndu̱ ma̱ i̱da̱gä 'mø. 22 Pɛ nu̱gä dí pa̱di̱ ngue di 'da'i Oja̱ te gä gui 'yäpi.

23 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ ni̱ i̱da̱ di bɛ̱nna̱te'a̱.

24 Bi 'yɛ̱nna̱ Marta p'ʉya:

―A̱há̱, dí pa̱di̱ ngue nu̱'mø ra̱ pa rá̱ nzɛgui, ma̱høndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima.

25 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―Go ga̱ øt'ä ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima, 'nɛ̱ ga̱ u̱nna̱ 'da'yo te. Nu̱'a̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gä, ma̱da̱gue'a̱ xta̱ ndu̱, pɛ høndi̱ bɛ̱nna̱te. 26 A nu̱yá, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉhya 'nɛ̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, ya hi̱nja̱m'mø da̱ du̱, ya ja ra̱ 'da'yo te yø ja̱'i̱. ¿Ua guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ dí xi'i ya?

27 Ra̱ Marta p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―A̱há̱, grá̱ Hmu̱, dí ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ngue gue'e grá̱ Cristo, rá̱ Ts'ʉnt'ʉ'i Oja̱ nu̱'a̱ mi̱ ja ngue da̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi.

Ra̱ Jesús bi̱ nzomp'ʉ ha nt'ägui ra̱ Lázaro.

28 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Marta bi̱ ma bá̱ zo rá̱ ju̱huɛ Ma̱ya. Bi xifi njana̱te, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ xännba̱te. Bá̱ pɛn'na̱ ra̱ hya̱ ngue bi̱ nzo'i 'na̱.

29 Nu̱'mø mi̱ 'yøhra̱ Ma̱ya ngue bi ts'ofo, bi̱ nangui̱, bi̱ ma bá̱ nu̱ ra̱ Jesús. 30 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, tobe hi̱n ma̱ni̱ yʉt'a̱mbo ra̱ hni̱ni̱, bí 'bärpʉ ha bi̱ nthɛui ra̱ Marta. 31 Mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue bi̱ nangra̱ Ma̱ya, bi bøni̱ n'nahma̱ntho, bi̱ ma. Ja̱na̱ngue xquet'a̱ bi̱ ntɛtyø ja̱'i̱ p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue bi̱ ma dá̱ nzomp'ʉ bí o ra̱ ánima. 32 Bi̱ ma ra̱ Ma̱ya p'ʉ ma̱mbi̱ 'bähra̱ Jesús. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ ha 'bäi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, nu̱'mø ngue gdi 'bʉcua, hi̱nxta̱ ndu̱ ma̱ i̱da̱gä 'mø.

33 Nu̱'mø mi̱ nu̱ ra̱ Jesús ngue zonna̱ Ma̱ya co 'nɛ̱'ʉ yø judío ni̱ n'youi, bi där'ma̱n'ʉ rá̱ mmʉi p'ʉya. 34 Bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hapʉ nt'ägui ya? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Mi̱ da̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, bá̱ ɛ̱hɛ̱ guí̱ nnu̱.

35 Xquet'a̱ bi̱ nzonna̱ Jesús. 36 Di̱ n'yɛ̱mbyø judío p'ʉya:

―Ya guí̱ nnu̱hʉ te øtya. Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue ja̱njua̱ni̱ ngue ma̱di̱ ma̱di̱.

37 Bi 'yɛ̱n'i 'da yø judío p'ʉya:

―A nu̱ná̱, ngue bi zä bi xojpa̱ yø dä ra̱ xädä, rá̱ nzɛgui xta̱ nzä xta̱ 'yøt'e ngue hi̱nxtá̱ ndu̱ ra̱ Lázaro.

Ya bi bɛ̱nna̱te ra̱ Lázaro.

38 Ma̱hømbi̱ där'ma̱n'ʉ rá̱ mmʉi ra̱ Jesús. Bi guarbʉ ja ra̱ 'bido o ra̱ ánima p'ʉya ngue da̱ hya̱jpa̱ ra̱ ndødo nnøpa̱ njo'mi̱. 39 Bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Da̱mi̱ hya̱cjʉ ra̱ do ―bi 'yɛ̱na̱.

Bi 'yɛ̱nna̱ Marta nu̱na̱ rá̱ nju̱ ra̱ ánima p'ʉya:

―Ague grá̱ Hmu̱, rá̱ nzɛgui ya yʉnya, porque ya rá̱ gʉpa nt'ägui ya.

40 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ua̱ngui̱ dí xi'i ngue nu̱'mø gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, guí pa̱ p'ʉya ngue ma̱guesɛ Oja̱.

41 Mi̱ ma ntha̱qui̱ ra̱ do p'ʉya. Bi̱ nøs'ma̱ya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱ Papá'i, da̱di ja ma̱mma̱di'i ngue guí ø'mø di̱ nzo'i. 42 Nu̱gä dí pa̱di̱ ngue za̱nt'a̱ guí ø'mø di̱ nzo'i, pɛ dá̱ ma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱ n'namhma̱ ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉcua, da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue go guá̱ pɛnnga̱gui̱ ua.

43 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi̱ matra̱ ánima, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Lázaro, bá̱ pømp'ʉ guí o ―bi 'yɛ̱mbi̱.

44 Bá̱ nangra̱ ánima p'ʉya, bá̱ ɛ̱p'ʉ, bá̱ m'mät'i yø u̱lu yø 'yɛ conyø gua. Rá̱ hmi̱ p'ʉya bá̱ n'youi rá̱ njo'mi̱. Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Da̱mi̱ xʉhmi̱ ya, thøhmi̱ p'ʉya, da̱ ma.

Bi̱ nhɛca̱ hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, ngue di bɛntra̱ Jesús.

45 Nu̱ya yø judío mi̱ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Ma̱ya mi̱ nu̱ te bi 'yøtra̱ Jesús, gue'a̱ i 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ p'ʉya. 46 Pɛ mi̱'da yø judío, bi̱ ma bá̱ xihyø fariseo te bi 'yøtra̱ Jesús. 47 Nu̱ya yø fariseo p'ʉya conyø hmu̱ yø mmäcja̱, co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío, bi 'yøtra̱ da̱junta. Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Te 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øthʉ? Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, xa̱ndøngu̱ yø milagro øt'e. 48 Nu̱'mø ngue ga̱ hɛhmʉ p'ʉ, gä yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱nna̱. A nu̱'ʉ yø ts'ʉt'abi Roma p'ʉya, da̱ pɛnhyø soldado ngue da̱ dɛ̱mhra̱ ma̱ca̱ ni̱ja̱ ja ua, 'nɛ̱ da̱ 'yøtra̱ sʉi ua ja ma̱ häihʉ.

49 Bi da̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Caifás, guehna̱ ra̱ hmu̱ yø mmäcja̱'a̱ ra̱ jɛya'a̱. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ha di̱ nja te ga̱ øthʉ ya? 50 ¿Ua hi̱n ga̱di̱ u̱mhmʉ ra̱ güɛnda hanja? Ma̱n'na xa̱nho ngue n'na nc'ɛ̱i̱tho da̱ du̱ conná̱ nguehyø ja̱'i̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue di̱ m'mɛdi gätho yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ma̱ häihʉ.

51 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Caifás hi̱ngrá̱ hya̱sɛ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱, sinoque Oja̱ bi bɛ̱nnbi̱ ngue ngu̱'a̱ bi̱ ma̱. Porque guehna̱ ra̱ jɛya ngue bi̱ nøpa̱ hmu̱ yø mmäcja̱. Bi̱ ma̱ ngue ra̱ Jesús guehna̱ ja ngue da̱ du̱ conná̱ nguehyø judío na̱. 52 'Nɛ̱ hi̱nga̱ hønt'ʉ yø judío p'ʉya, sinoque da̱ du̱ conná̱ nguehyø ja̱'i̱ 'bʉi ndap'ʉ bi zä. Porque nne Oja̱ ngue ndap'ʉ bi zä di̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ ngue dyø ba̱si̱ Oja̱. 53 Gue'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ nja'a̱ p'ʉya, nu̱'ʉ yø judío mi̱ nts'ʉt'abi, bi̱ mʉdi bi̱ nhɛca̱ hya̱ ngue da̱ hyo ra̱ Jesús.

54 Ja̱na̱ngue ya hi̱m ma̱mbi̱ zøp'ʉ ha 'bʉhyø judío ra̱ Jesús, sinoque bi̱ ma n'nanni̱ n'na ra̱ xɛqui ja ra̱ häi Judea. Ya mmɛ ra̱ nenda̱po, ja n'na ra̱ hni̱ni̱ ni̱ hu̱ ngue Efraín. Ja bá̱ m'mʉhmʉ p'ʉ p'ʉya co 'nɛ̱hyø xädi.

55 Ya xmá̱ nguerp'ʉtho ra̱ pa ngue ra̱ ngo øtyø judío, nu̱na̱ ɛ̱mbi̱ ra̱ pascua. Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ ma Jerusalén ngue dí hocyø ts'oqui p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ hante di̱ nja ra̱ ngo. 56 I 'yo yø ja̱'i̱ p'ʉya, ngue honna̱ Jesús. Nu̱'mø bi zømp'ʉ ni̱ja̱ di̱ n'yänni̱ n'na ngu̱ n'na, i ɛ̱na̱:

―¿Tep'ʉ gni̱ bɛ̱mhmʉ? ¿Ua da̱ ɛ̱cua ja ra̱ ngo ra̱ Jesús, ua gue hi̱n'na̱?

57 Nu̱'ʉ yø fariseo p'ʉya, co 'nɛ̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱, ya xi xihyø ja̱'i̱ ya p'ʉya, ngue nu̱'mø to da̱ ba̱di̱ ha bí 'bʉhra̱ Jesús, da̱ ma̱. Porque bi̱ ne di 'bɛntra̱ Jesús ngue da̱ got'i.

12

N'na ra̱ xisu bi gospa̱ ra̱ aceite ra̱ Jesús.

1 Ma̱n'nato ma̱ patho di̱ nja ra̱ ngo ngue ra̱ pascua. Bi̱ ma ra̱ Jesús bá̱ søn'a̱ Betania rá̱ ngu̱ ra̱ Lázaro. Guehna̱ ra̱ Lázaro bi 'yøtra̱ Jesús ngue bi bɛ̱nna̱te. 2 Ja bá̱ t'ørpa̱ p'ʉ ra̱ nts'i̱hmɛ̱ ra̱ Jesús, bi̱ n'ui̱te ra̱ Marta. Conna̱ Lázaro 'dap'ʉ hu̱hmi̱ p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa ngue si̱hmɛ̱ui. 3 Nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya p'ʉya bá̱ ha̱ ma̱de litro ra̱ aceite ma̱hotho ga̱ yʉni̱, pɛ xa̱ndømma̱di̱ rá̱ mu̱ui. Bi gospa̱bi̱ yø gua ra̱ Jesús, bi du̱jpi̱ conyø xta̱. Bi yu̱'a̱mbo ra̱ ngu̱'a̱ ga̱ yʉnna̱ aceite. 4 Mi̱ 'bʉp'ʉ ra̱ Judas Iscariote rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Simu̱. Guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱ yø xädi ra̱ Jesús, 'nɛ̱ guehna̱ bi dä na̱. Nu̱na̱ ra̱ Judas bi 'yɛ̱na̱:

5 ―¿Hanja ngue hi̱mbi̱ 'bä ra̱ aceite, ngue xtí t'u̱nna̱ mɛ̱nyʉ yø hyoya? Porque xtí 'bä ra̱ aceite'a̱ te pøxi hyu̱ ciento ma̱ pa ra̱ nzäbi.

6 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Judas hi̱n'i̱ mma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue di tu̱ rá̱ mmʉi da̱ mäxyø hyoya. Sinoque bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue ra̱ bɛ̱. Porque go ma̱fäti ra̱ buxa cʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ na̱. I pɛ̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ njäti p'ʉ ja ra̱ buxa. 7 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱mi̱ hyɛ̱mhma̱, 'yo te guí̱ mma̱. Porque nu̱na̱ ra̱ xisu guí sʉi, ya mi̱ pɛsra̱ aceite xta̱ ngosca̱ ma̱ do'yo 'mø dá̱ n'yägui. 8 A nu̱ya yø hyoya guí̱ mma̱, jap'ʉ ra̱ pa gui fäxhʉ ya, porque 'daua guí 'bʉhmʉ ya yø hyoya. Pɛ nu̱gä ya hi̱mma̱ ya'atho ra̱ pa dí̱ n'yohʉ ua.

Bi̱ nhɛ̱ca̱hya̱ yø ja̱'i̱ ngue hønda̱ hyo ra̱ Lázaro.

9 Xa̱ngu̱ yø judío bi̱ ba̱di̱ ngue bí 'bʉp'ʉ Betania ra̱ Jesús. Bi̱ ma yø ja̱'i̱ bá̱ nu̱. Pɛ hi̱nga̱ høntho nne yø ja̱'i̱ ngue da̱ nu̱ ra̱ Jesús, sinoque xquet'a̱ nne da̱ nu̱ ra̱ Lázaro nu̱na̱ xi japi xi bɛ̱nna̱te p'ʉ ma̱nt'ägui. 10 Ja̱na̱ngue bi̱ nhɛca̱hya̱ yø hmu̱ yø mmäcja̱ ngue xta̱ hyo ra̱ Lázaro conna̱ Jesús. 11 Porque nu̱'a̱ i bɛ̱nna̱te ra̱ Lázaro, ya hɛp'ʉ yø mmi̱judíoui yø judío p'ʉya ngue go ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Jesús.

Bi yʉrbʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén ra̱ Jesús.

12 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ ma da̱ nsänni̱go ngue ra̱ pascua. Ja bi ba̱hyø ja̱'i̱ 'mø mi̱ hyats'i, ngue ya ja ngue da̱ zøp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ ra̱ Jesús. 13 Yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi dʉjpa̱ yø xi yø palma, bi̱ ma di c'at'ui ra̱ Jesús. Bi̱ mʉhra̱ hmafi yø ja̱'i̱ p'ʉya, i ɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ rá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱ 'bʉcua, guehna̱ ta̱te na̱. Oja̱ di ja̱phna̱ rá̱ da̱st'abi yø judío bá̱ 'bɛnhni̱.

14 Bi di̱n'a̱ n'na ra̱ burru bi hyu̱xra̱ Jesús. Ya bi̱ nja tengu̱tho nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: 15 “Ague gyø mmɛ̱ngu̱hʉ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sión, 'yogui su̱hʉ. Gui̱ nnu̱ ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ni̱ da̱st'abihʉ, bá̱ hyu̱xa̱ n'na ra̱ burru”. 16 Nu̱p'ʉ rá̱ mʉdi hi̱ngui̱ pa̱hyø xädi ra̱ Jesús hanja'a̱ te øt'e. Pɛ nu̱'mø mi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ ra̱ Jesús, ja bi zo yø mmʉi p'ʉya, ngue nu̱'a̱ te gäma̱ hya̱ xi̱ nja, ya ma̱nt'ot'i ngue ngu̱'a̱ ja ngue di̱ nja.

17 Nu̱ya yø ja̱'i̱ n'youi ra̱ Jesús, guehya bi̱ nu̱p'ʉ bi japi bi bɛ̱nna̱te ra̱ Lázaro, gä mma̱nyø ja̱'i̱ te gä xi̱ nu̱rpi̱ ngue øt'e. 18 Ja̱na̱ngue bi̱ ma yø ja̱'i̱ ngue di c'at'ui ra̱ Jesús, porque pa̱hyø ja̱'i̱ ngue nu̱'a̱ ra̱ milagro xi 'yøt'e, hi̱njonda̱ zä da̱ 'yøt'e. 19 Yø fariseo p'ʉya, di̱ n'yɛ̱msɛbi̱:

―Ya guí̱ nnu̱hʉ ya, ya hi̱ngui̱ sä te ga̱ øthʉ. Guí̱ nnu̱hʉ ngue gä ni̱ mɛ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús.

Nu̱ya 'da yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío bi hyonna̱ Jesús.

20 Nu̱ya yø ja̱'i̱ bi̱ ma Jerusalén ngue da̱ tha̱nne Oja̱ 'mø bi̱ nja ra̱ ngo, n'youi p'ʉ 'da yø mmɛ̱ngu̱ Grecia. 21 Nu̱ya p'ʉya bi guarbʉ 'bähra̱ Lipe nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Betsaida ngue ra̱ häi Galilea. Bi 'yäpra̱ ma̱te p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague n'yø, dí̱ nne ga̱ nya̱gähe ts'ʉ ra̱ Jesús.

22 Nu̱na̱ ra̱ Lipe p'ʉya, bi xihra̱ Andre'a̱ te sifi. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi sifi, 'da i̱ matho gä yoho ngue bá̱ xihra̱ Jesús. 23 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱ntho 'mø mi̱ da̱di̱:

―Nu̱ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, ya ni̱ ma da̱ zønna̱ pa p'ʉ da̱ hnu̱ ngue ma̱guesɛ. 24 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue nu̱gä, ja ngue da̱ thogui, n'namhma̱ ngue xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ di̱nna̱ 'da'yo te. Tengu̱tho n'na zihmu̱dä ra̱ trigo, mɛ̱nte hi̱nga̱ nthu̱hu̱ ra̱ hmu̱dä, xquetho n'na mhmu̱dä tho i ja. Pɛ nu̱'mø ya bi thu̱hu̱, da̱ bøxra̱ hmu̱dä, pɛ ya xa̱ngu̱ yø trigo da̱ ma ma̱ pɛti 'mø bi̱ nja. 25 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ honi̱ ha di̱ mpommi̱ ra̱ nda̱te, guehna̱ di 'bɛhrá̱ te na̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛnná̱ te ua ja ra̱ xi̱mhäi, guehna̱ di t'u̱nna̱ 'da'yo te para za̱ntho na̱. 26 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ nne da̱ 'yørca̱gui̱ ma̱ pähä, da̱ dɛnngui̱. Nu̱p'ʉ ha ga̱ m'mʉcä, ja di̱ m'mʉp'ʉ. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yørca̱gui̱ ma̱ pähä, guehna̱ nnu̱ ma̱nho ma̱ Papágä na̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue ya ni̱ ma da̱ tho.

27 A nu̱yá, hi̱ndí̱ pa̱di̱ te ga̱ øtya. ¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ mma̱? Ya hi̱ngui̱ sä ngue ga̱ ɛ̱na̱: “Ma̱ Papá'i, da̱mi̱ ya̱ngui̱ ngue'a̱ te ja ngue ga̱ thogui”, ga̱ ɛ̱na̱. Porque ya dá̱ ɛ̱cä'a̱, ngue nu̱'a̱ te ja ngue ga̱ thogui, ga̱ thomhma̱gä'a̱.

28 Bi 'yɛ̱mp'ʉya:

―Ague ma̱ Papá'i, da̱ fa̱di̱ ngue ma̱gue'a̱sɛ'i ya.

Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi t'øde ngue bá̱ nya̱ Oja̱ ma̱ya̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Ya xa̱ nja'a̱ te di fa̱di̱ ngue ma̱guecsɛgui. Pɛ ma̱hønga̱ øt'e ngue da̱ fa̱di̱ ngue ma̱guecsɛgui ya.

29 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bäp'ʉ, bi 'yøde ngue bá̱ nya̱ Oja̱ ma̱ya̱, pɛ ɛ̱mthobi ngue ra̱ ngäni̱'a̱ øde. Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Rá̱ anxɛ Oja̱ i̱ nzohnʉ ―bi 'yɛ̱na̱.

30 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi t'øhya, hi̱mma̱ partegä p'ʉ ngue bi t'øhna̱ ya, sinoque ni̱ partehʉ na̱. 31 Ya ni̱ ma da̱ zønna̱ ora da̱ tha̱xra̱ güɛnda ua ja ra̱ xi̱mhäi ya. Da̱ thɛjpa̱ rá̱ hya ra̱ zithu̱ di̱ ma̱nda ua ja ra̱ xi̱mhäi. 32 Nu̱'mø bi̱ ma ma̱'bä'mi̱ ra̱ pont'i̱ da̱ n'nø'mi̱gä, ndap'ʉ bi zä, da̱ dɛnyø ja̱'i̱ ma̱ hya̱gä.

33 Bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, ngue di opa̱n'yu̱ yø ja̱'i̱ tema̱ forma di du̱ 'mø bi tho. 34 Bi 'yɛ̱nyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Ya xtá̱ øcähe te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ libro ngue ra̱ ley, ngue ra̱ Cristo i 'bʉi para za̱ntho. 'Nɛ̱ nu̱'i̱ guí ɛ̱na̱ ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, i ja ngue da̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱. ¿Ndana̱ gue'a̱'a̱ ra̱ n'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ guí̱ mma̱m'mø?

35 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱yá, ya mi̱ts'ʉ dra̱ pa gui hɛ̱thʉ ua'a̱ ja ngue da̱ xoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ ya. Nu̱'mø bi di̱ni̱ xa̱nho ni̱ mmʉihʉ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, guehna̱ ra̱ hya̱ gdi̱ n'yohʉ na̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nda̱ ne da̱ 'yøt'e te dí̱ mma̱ngä, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ te ga̱ 'yo na̱. 36 Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ da̱ xoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ mɛ̱nte da̱ zä ga̱ xi'a̱hʉ ha di xohni̱ mmʉihʉ. 'Nɛ̱ ma̱jua̱ni̱ da̱ xoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱.

Mi̱ juadi bi̱ ma̱nya yø hya̱ ya p'ʉya, bi̱ ma ra̱ Jesús, hi̱ngui̱ fa̱di̱ ha i̱ ma.

Nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue yø judío hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús.

37 Ma̱da̱gue'a̱ xa̱ngu̱ yø milagro bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ bi 'yøtra̱ Jesús, pɛ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ te xifi. 38 Pɛ ya ja ngue da̱ ngu̱'a̱ di̱ nja, tengu̱tho ra̱ hya̱ bi 'yotra̱ pønga̱hya̱ Isaías ngue bi 'yɛ̱na̱: “Ague grá̱ Hmu̱, ¿ndana̱ gue'a̱ bi bøni̱ ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ dá̱ xicähe ya? ¿Ndana̱ gue'a̱ pøni̱ ngue da̱ ba̱di̱ ngue ya u̱hrá̱ ts'ɛdi Oja̱ ya?” 39 Ra̱ Isaías xquet'a̱ bi 'yot'i hanja ra̱ hya̱ ngue hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱na̱: 40 “Nu̱na̱ Oja̱ bi gorpa̱bi̱ yø nthandi̱ yø ja̱'i̱, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ hyɛ̱ti̱ conyø dä. 'Nɛ̱ bi gorpa̱bi̱ yø mmʉi, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ di̱mp'ʉ ja yø mmʉi hanja ra̱ hya̱. 'Nɛ̱ hi̱ndi̱ 'bätyø mmʉi ngue da̱ dɛn'Oja̱ para ngue hi̱ndi̱ pu̱nnbi̱”. 41 Ra̱ Isaías bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, ngue pa̱rpi ngue ma̱guesɛ ra̱ Jesús, ja̱na̱ngue bi̱ ma̱ hanja'a̱ ra̱ Jesús.

42 Co ngu̱'a̱ xa̱ngu̱ yø judío ja yø cargo bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús. Nja hi̱ngui̱ xihyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱, porque su̱ yø fariseo, i̱ nne ngue hi̱nda̱ du̱jpa̱ yø thu̱hu̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. 43 I ɛ̱na̱ ngue ma̱n'na xa̱nho ngue da̱ nu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue Oja̱ da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue xa̱nho te øt'e.

Da̱ ma ra̱ castigo yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱nna̱ Jesús.

44 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi ts'ɛdi bi̱ nya̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ya, hi̱nga̱ høngthogui ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ra̱ ja̱'i̱, sinoque xquet'a̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ma̱ Papá bá̱ pɛnngui̱. 45 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hɛ̱rcä ya, tengu̱tho 'mø go di hɛ̱t'a̱ to bá̱ pɛnngui̱. 46 Nu̱gä guecä ga̱ xoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ. Dá̱ ɛ̱cä ua ja ra̱ xi̱mhäi, n'namhma̱ ngue nu̱'a̱ da̱ 'yɛ̱cɛ̱i̱gä, hi̱ndi̱ m'mʉi tengu̱tho ga̱ 'bʉhyø ja̱'i̱ 'yo ma̱nts'o. 47 A nu̱yá, i 'bʉi to øhra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya, pɛ hi̱ngui̱ ørpa̱ ma̱su̱. Ya hi̱mma̱ partegä p'ʉ da̱ ma ra̱ castigo ra̱ ja̱'i̱. Porque hi̱ndá̱ ɛ̱cä ngue 'bexca̱ sänni̱ da̱ ma ra̱ castigo yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, sinoque dá̱ ɛ̱hɛ̱ ngue ga̱ nya̱ni̱. 48 A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ørca̱ ma̱su̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ ørpa̱ ma̱su̱ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ ma ra̱ castigo na̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya, guehna̱ di ts'ännba̱bi̱ ra̱ castigo yø ja̱'i̱ 'mø ra̱ pa rá̱ nzɛgui na̱, ngue hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ te dí̱ mma̱. 49 Porque hi̱mma̱ hya̱sɛ dí̱ mma̱. Nu̱'a̱ ma̱ Papá bá̱ pɛnngui̱, nu̱na̱ ra̱ hya̱ di 'bɛjpi ga̱ mma̱, guehna̱ ra̱ hya̱ dí xän'na̱hʉ na̱. 50 Pɛ dí pa̱cä p'ʉya, ngue nu̱ to da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ di 'bɛjpa̱gui̱ ma̱ Papá ga̱ mma̱, di̱ nja ra̱ 'da'yo te ra̱ ja̱'i̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ xijma̱ Papá ga̱ mma̱, guehna̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä na̱.

13

Bi̱ merpa̱ yø gua yø xädi ra̱ Jesús.

1 Hante di̱ nja ra̱ ngo ngue ra̱ pascua, nu̱na̱ ra̱ Jesús ya pa̱di̱ ngue ya bi zønna̱ ora da̱ bøngua ja ra̱ xi̱mhäi, di̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉhrá̱ Papá. Nu̱na̱ ra̱ Jesús hi̱nha rá̱ nzɛgui di̱ ma̱'ʉ yø xädi 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi.

2-3 Ra̱ zithu̱ ya xi bɛnnba̱ rá̱ mmʉi ra̱ Judas Iscariote nu̱na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Simu̱ ngue di dä ra̱ Jesús. Nu̱na̱ ra̱ Jesús, ya pa̱di̱ ngue bi 'yɛ̱p'ʉ bí 'bʉ Oja̱, 'nɛ̱ ma̱høndi̱ map'ʉ bí 'bʉ Oja̱. 'Nɛ̱ pa̱di̱ ngue nu̱'a̱ rá̱ Papá, di u̱nna̱ ts'ɛdi ngue di̱ ma̱nda gätho yø cosa i ja. 4 Mɛ̱nte si̱hmɛ̱ p'ʉya, bi̱ nangbʉ ja ra̱ mɛ̱xa mi̱ hu̱di̱, bi̱ møhrá̱ tu̱hu̱, bi̱ ngʉt'a̱ n'na ra̱ toaya p'ʉya. 5 Bi xitra̱ dehe p'ʉ ja n'na ra̱ bandeja, bi̱ merpa̱ yø gua yø xädi. I du̱jpa̱ ra̱ dehe conna̱ toaya di̱ ngʉt'i.

6 Nu̱'mø ya mmap'ʉ da̱ merpa̱ yø gua ra̱ Bɛdu p'ʉya, ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿ua 'nɛ̱cä gui perca̱gui̱ ma̱ guagä?

7 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, hi̱nguí̱ pa̱di̱ te ga̱ mbøn'a̱ te dí øt'ä ya, pɛ gui pa̱'a̱ m'mɛfa te ga̱ mbøni̱.

8 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱gä hi̱nda̱ zä gui perca̱ ma̱ gua.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu:

―Nu̱'mø ngue hi̱nga̱ pet'a̱ ni̱ gua, ya hi̱mma̱ n'youi 'mø.

9 Bi 'yɛ̱nna̱ Bɛdu p'ʉya:

―Ague grá̱ Hmu̱, hi̱nga̱ hørma̱ gua gui perca̱gui̱ 'mø, gui pega̱gui̱ ma̱ 'yɛ 'nɛ̱ gui hiqui.

10 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ya m'met'e, ya bi bo gä rá̱ do'yo. Ya hi̱nda̱ høndyø gua ja ngue da̱ 'berpa̱bi̱ ra̱ ja̱'i̱. Ya gä m'meque'a̱hʉ ngue ra̱ nts'o, hi̱nda̱ hønda̱ n'na'a̱hʉ ngue hi̱nga̱ m'meque.

11 Bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue hi̱nga̱ gätho m'mequebi yø mmʉi yø xädi ngue ra̱ nts'o, porque pa̱di̱ ndana̱ gue'a̱ ja ngue di dä. 12 Mi̱ juadi bi̱ mejpa̱ yø gua yø xädi p'ʉya, ma̱hømbi̱ hye rá̱ tu̱hu̱ ra̱ Jesús. Bi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa ma̱høn'a̱ p'ʉya. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua guí pa̱di̱ te dá̱ øt'a̱hʉ ya? 13 Nu̱'a̱hʉ guí ɛ̱njʉ ngue drá̱ xännba̱tegä, 'nɛ̱ drá̱ hmu̱gä. Pɛ gue ni̱ 'yu̱p'ʉ te guí xicjʉ, porque go guecä drá̱ xännba̱tegä 'nɛ̱ drá̱ hmu̱gä. 14 A nu̱'mø ngue drá̱ xännba̱tegä 'nɛ̱ drá̱ hmu̱gä, 'nɛ̱ dí pet'a̱ ni̱ guahʉ, xquet'a̱ nne ngue guí̱ njahʉ p'ʉya. Guí̱ mpejpa̱ ni̱ gua n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. 15 Nu̱gä, ya dá̱ u̱t'a̱hʉ te ja ngue gui 'yøthʉ, n'namhma̱ ngue tengu̱tho dá̱ øt'a̱hʉ ya, da̱ ngu̱'a̱ gui̱ n'yørpe n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. 16 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, ngue n'na ra̱ mɛfitho, 'yo di ɛ̱na̱ ngue hi̱nda̱ zä da̱ 'yøt'e tengu̱ øtrá̱ hmu̱. Nu̱'a̱ n'na ra̱ m'mɛnhni̱, 'yo di ɛ̱na̱ ngue hi̱nda̱ zä da̱ 'yøt'e tengu̱ øt'a̱ to pɛnhni̱. 17 Nu̱'mø ngue ti̱nni̱ mmʉihʉ ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ gui 'yɛ̱t'a̱ mmʉihʉ ya, ra̱ mmɛ̱nthi̱ gá̱ nthɛhʉ 'mø.

18 Nu̱ te dí̱ mma̱ngä ya, hi̱nga̱ gätho di toca'a̱hʉ na̱ ra̱ mmɛ̱nthi̱ na̱. Porque dí pa̱di̱ te'o ya xta̱ huanhni̱, gue'ʉ di tocabi'ʉ. Pɛ jatho ngue di̱ nja'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ 'daua dí si̱hmɛ̱gä'be ya, guehna̱ 'bʉi ngue ma̱ nsʉigä'be na̱”. 19 Dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ hante ngue di̱ nja, n'namhma̱ ngue nu̱'mø bi̱ nja p'ʉya, gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue go guecä. 20 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di u̱nna̱ säya'a̱ to dí pɛnhnä, tengu̱tho 'mø go da̱di 'dacra̱ ts'äya ra̱ ja̱'i̱. Nu̱ to di 'dacä ra̱ ts'äya p'ʉya, tengu̱tho 'mø go da̱di̱ u̱nna̱ ts'äya'a̱ to bá̱ pɛnngui̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue guehna̱ ra̱ Judas i ja ngue di dä.

21 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi zä ngue tär'ma̱n'ʉ rá̱ mmʉi ra̱ Jesús. Bi̱ ma̱ njua̱ntho p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ya, ngue 'bʉcua n'na nc'ɛ̱i̱ jʉga̱tho häi, ya honi̱ ha di japi ngue di dägui.

22 Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya bi̱ mʉdi di̱ nhyɛ̱ti̱ n'na ngu̱ n'na, hi̱ngui̱ fa̱di̱ te'o sihna̱ ra̱ hya̱ i hma̱. 23 Nu̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ 'dap'ʉ hu̱hmi̱ ngue si̱hmɛ̱ui ra̱ Jesús, guehna̱ rá̱ xädi ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ ma̱di̱. 24 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yørpa̱ ra̱ senya'a̱ 'dap'ʉ hu̱hmi̱ ra̱ Jesús ngue da̱ 'yänni̱ te'o na̱ i̱ mma̱. 25 Nu̱'a̱ bi t'ørpa̱ ra̱ senya p'ʉya, ma̱n'na bi guarbʉ hu̱ ra̱ Jesús ngue bi 'yänni̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿te'o na̱ guí̱ mma̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

26 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma ga̱ pocä n'na xɛqui ra̱ thu̱hmɛ̱ ya. Nu̱na̱ ga̱ u̱nnä p'ʉya, guehna̱ dí̱ mma̱ngä na̱.

Bi po'a̱ n'na xɛqui ra̱ thu̱hmɛ̱ p'ʉya, bi u̱nna̱ Judas Iscariote rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Simu̱. 27 Nu̱na̱ ra̱ Judas, ngu̱ i hya̱nna̱ ra̱ thu̱hmɛ̱, bi yʉtra̱ zithu̱ p'ʉ ja rá̱ mmʉi. Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbʉya:

―Nu̱'a̱ te ja ngue gui 'yøt'e, 'yøt'e n'nahma̱ntho.

28 Pɛ nu̱'ʉ 'dap'ʉ hu̱hmʉ p'ʉ ja ra̱ mɛ̱xa ngue si̱hmɛ̱, hi̱njombi̱ n'yo yø mmʉi hanja na̱ ra̱ hya̱ bi sihna̱ ts'ofo. 29 A nu̱na̱ ra̱ Judas ngue ma̱ fäti ra̱ buxa njʉmɛ̱nyu̱, bi 'yɛ̱mp'ʉ i bɛ̱n'i̱'da, ngue nu̱na̱ ra̱ Jesús bi xifi ngue da̱ däi tema̱ hyoni̱ ngue ra̱ ngo, ogue di u̱nni̱ zi algo yø hyoya. 30 Høntho bi zi ra̱ thu̱hmɛ̱ bi t'u̱nna̱ Judas, bi bøni̱, bi̱ ma. Pɛ ya nxu̱i̱ p'ʉya.

Ma̱'da'yo ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ Jesús ngue di̱ nja.

31 Mi̱ bønna Judas, bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―A nu̱ya ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue ma̱guesɛ ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. 'Nɛ̱ conná̱ ngue'a̱ te øt'e, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ngue ma̱guesɛ Oja̱. 32 Xi'mø ngue ra̱ N'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, nu̱ te øt'e, gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ ngue ma̱guesɛ Oja̱'a̱, nu̱na̱ Oja̱ ya, xquet'a̱ da̱ 'yu̱di̱ ngue ma̱guesɛ'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ ya. 'Nɛ̱ ya mi̱ ts'ʉdyø pa di̱ nja na̱ dí xi'a̱hʉ ya. 33 Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, ya mi̱ ts'ʉdra̱ ora dí 'bʉhmʉ ua ya. Tengu̱tho ra̱ hya̱ xtá̱ xicä yø judío, xquet'a̱ ngu̱t'a̱tho ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. Gui hyonjʉ, pɛ hi̱nda̱ zä gui tɛnnga̱hʉ hapʉ gdá̱ magä. 34 Ma̱'da'yo høn da̱di 'bɛp'a̱hʉ ya, ngue gui̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Tengu̱tho nná̱ ma̱'a̱hʉ, guí̱ njathʉ p'ʉya ngue guí̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. 35 Nu̱'mø ngue guí̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, di u̱nna̱ güɛnda gätho yø ja̱'i̱ ngue gue'e ma̱ xädi'a̱hʉ 'mø.

Bi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue da̱ gøn'a̱ m'mɛfa ra̱ Bɛdu.

36 Ra̱ Bɛdu bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿hapʉ gue gdi̱ ma p'ʉya?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱p'ʉ ha gdá̱ magä, ya hi̱nda̱ zä gui tɛnnga̱hʉ. Pɛ da̱ zä gui tɛnnga̱hʉ m'mɛfa.

37 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿hanja ngue guí ɛ̱na̱ ngue hi̱nda̱ zä ga̱ tɛn'na̱'i̱ ya? Nu̱gä dí ɛmma̱ te conná̱ ngue'e.

38 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Guí ɛ̱na̱ ngue gui ɛnni̱ te conná̱ nguecä. Pɛ ma̱jua̱ni̱ dí xi'i ngue hante di̱ mmahra̱ øni̱, ya xquí cønga̱ nhyu̱ ndi̱.

14

Nu̱na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ ra̱ 'yu̱ na̱ ngue di zønna̱ ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉhra̱ Papá.

1 'Yo di tu̱ ni̱ mmʉihʉ. Guí hya̱hni̱ mmʉi gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱, da̱ guecä da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. 2 Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ma̱ Papágä, xa̱ngu̱ yø ts'äya bí jap'ʉ. Nu̱'mø da̱ hi̱n'yʉ p'ʉ yø ts'äya, hi̱nte ga̱ sänni̱ ga̱ xi'a̱hʉ 'mø. Pɛ nu̱yá, ga̱ mmagä ya ngue güí̱ nsägä ha gui̱ nsäyahʉ. 3 Nu̱'mø dá̱ magä p'ʉya ngue güí̱ nsägä ha gui̱ nsäyahʉ, ga̱ ma ɛ̱cä ma̱høn'a̱ p'ʉya ga̱ sixa̱hʉ, n'namhma̱ ngue 'dap'ʉ ga̱ m'mʉhmʉ. 4 Guí pa̱hmʉ p'ʉya hapʉ gda̱ magä, 'nɛ̱ guí pa̱hmʉ ra̱ 'yu̱.

5 Mi̱ da̱hra̱ Toma p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, hi̱ndí̱ pa̱cähe ha gdi̱ ma, ¿ha da̱ nzä ga̱ pa̱cähe ra̱ 'yu̱ gdi̱ ma?

6 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Conná̱ nguecä da̱ zä guí sømhmʉ p'ʉ 'bʉ Oja̱. 'Nɛ̱ conná̱ nguecä guí pa̱hmʉ ndana̱ ma̱jua̱ni̱. Go da̱di̱ u̱ngä ra̱ 'da'yo te. Nu̱ to gä da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, gue'ʉ da̱ zømp'ʉ 'bʉhma̱ Papá'ʉ. 7 Ngue hi̱ngmi̱ pa̱hmʉ te'ogä ma̱ m'mɛt'o, ja̱na̱ngue hi̱ngmi̱ pa̱hmʉ te'o na̱ ra̱ Papá. A nu̱yá, ya guí pa̱hmʉ ya, porque ya guí̱ nnu̱hʉ ya.

8 Bi 'yɛ̱mbra̱ Lipe p'ʉya:

―Ague grá̱ Hmu̱, 'yøt'e ngue da̱ zä ga̱ nnu̱gähe ra̱ Papá 'mø. Co nu̱'a̱ p'ʉya.

9 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Lipe, ya xa̱ mma yø pa dí̱ n'yohʉ, ¿'nɛ̱ tobe hi̱nguí̱ pa̱qui̱? Nu̱'a̱ to bi̱ nu̱gä, ya bi̱ nu̱ ra̱ Papá'a̱. ¿Hanja'a̱ guí xiqui ngue guí ɛ̱ngui̱ ga̱ øt'ä ngue gui̱ nnu̱ ra̱ Papá? 10 ¿Ua hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ngue tengu̱thogä ya, njarbʉtho ma̱ Papá? Tengu̱tho ma̱ Papágä p'ʉya, xquet'a̱ di̱ njadä p'ʉ. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ya xtá̱ xi'a̱hʉ, hi̱ngo dí̱ mma̱nsɛgä na̱. Nu̱'a̱ ra̱ Papá dí̱ n'yo'be, go øt'a̱ te dí øt'ä'a̱. 11 Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ ngue tengu̱thogä ya, njarbʉtho ma̱ Papá. Tengu̱tho ma̱ Papágä ya, xquet'a̱ di̱ njadä p'ʉ. A nu̱'mø hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱tho, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ 'mø gá̱ nu̱hʉ'a̱ te dí øt'e. 12 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue rá̱ mmʉi ga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, xquet'a̱ da̱ zä da̱ 'yøtra̱ ja̱'i̱ tengu̱tho dí øt'e. Ma̱n'na xa̱ngu̱ da̱ 'yør'mø ngue da̱ zä, porque nu̱gä ga̱ mmagä p'ʉ bí 'bʉhma̱ Papá. 13 Rá̱ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ, nu̱'mø gá̱ mat'Oja̱hʉ, gui hya̱ ra̱ ts'ɛdi gui 'yädi te guí̱ nnehʉ. Nu̱gä ga̱ 'da'a̱hʉ'a̱ te gä gui 'yähmʉ, n'namhma̱ da̱ fa̱di̱ ngue ma̱guesɛ na̱ ma̱ Papá. 14 Rá̱ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ, nu̱'mø gui hya̱ ra̱ ts'ɛdi gui 'yädi te guí̱ nnehʉ, nu̱gä ga̱ 'da'i ndana̱ bi zä ma̱cosa gui 'yähmʉ.

Bi xihyø xädi ra̱ Jesús ngue da̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo.

15 Nu̱'mø ga̱di̱ ma̱cjʉ, da̱mi̱ 'yøt'e te da̱di 'bɛp'a̱hʉ 'mø. 16 Ga̱ äpa̱ ra̱ ma̱te ma̱ Papá ngue da̱ pɛnhni̱ te'o da̱ mäxa̱hʉ, 'nɛ̱ di hoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ, tengu̱tho dí øt'a̱hʉ ya. Nu̱na̱ da̱ 'bɛnhni̱, guehna̱ ra̱ Espíritu Santo da̱ gäp'a̱hʉ ra̱ 'yu̱ ma̱jua̱ni̱. 'Nɛ̱ guehna̱ guí̱ n'yohʉ para za̱ntho na̱. 17 Nu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, hi̱ngui̱ sä di̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo, porque hi̱ngui̱ hɛ̱ti̱ 'nɛ̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ te'o. Pɛ nu̱'a̱hʉ, ya guí pa̱hmʉ te'o na̱, porque ra̱ Espíritu Santo ya 'bʉcua guí 'bʉhmʉ, 'nɛ̱ guí̱ n'yohʉ para za̱ntho na̱. 18 Nu̱gä hi̱nga̱ soc'a̱sɛhʉ ua, ga̱ ma pengä ngue ga̱ n'yohʉ. 19 Ya mi̱ ts'ʉtho ya, ya hi̱nni̱ mantho da̱ nu̱gä yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱'a̱hʉ guí̱ nnu̱jʉ ma̱høn'a̱. 'Nɛ̱ di̱ nja'a̱hʉ ra̱ 'da'yo te, ngue ma̱høngdí 'bʉcä. 20 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, guí u̱mhmʉ ra̱ güɛnda ngue dí̱ n'yogä'be ma̱ Papá. Da̱ gue'a̱hʉ p'ʉya, dí̱ n'yohʉ p'ʉ guí 'bʉhmʉ. 21 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøt'e te da̱di 'bɛpi, guehna̱ di̱ nɛ̱qui̱ ngue ma̱jua̱ni̱ di̱ ma̱qui̱. Ma̱ Papágä p'ʉya, xquet'a̱ di̱ ma̱di̱ gätho ya yø ja̱'i̱ di̱ ma̱qui̱. Nu̱gä p'ʉya xquet'a̱ da̱di̱ ma̱di̱, 'nɛ̱ ga̱ øt'e ngue da̱ fa̱di̱ ngue dí̱ n'yo'be ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱qui̱.

22 Bi 'yɛ̱nna̱ Judas, nu̱na̱ hi̱ngra̱ Iscariote:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿hanja ngue hønjthogähe gui 'yu̱di̱ ngue dí̱ n'yohʉ, 'nɛ̱ hi̱nga̱ gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ da̱ ba̱di̱?

23 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱qui̱, guehna̱ da̱ 'yørpa̱bi̱ ma̱su̱ te dí xifi, 'nɛ̱ guehna̱ di̱ ma̱hma̱ Papágä na̱. Nu̱gä ya, co 'nɛ̱hma̱ Papá, ya dí̱ n'yohe ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱qui̱. 24 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ndi̱ ma̱qui̱, guehna̱ hi̱ngui̱ ørca̱tho ma̱su̱ te dí xännbi̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, hi̱mma̱ hya̱sɛgä na̱, go rá̱ hya̱'a̱ ma̱ Papá bá̱ pɛnngui̱.

25 Dí xi'a̱hʉ gätho ya yø hya̱ ya, mɛ̱nte tobe 'daua dí 'bʉhmʉ. 26 A nu̱gä ga̱ äpra̱ ma̱te ra̱ Papá ngue da̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo, n'namhma̱ da̱ mäxa̱hʉ 'nɛ̱ di hoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ. Gue'a̱ go da̱ xän'na̱hʉ gätho'a̱ p'ʉya, 'nɛ̱ gä di bɛ̱n'na̱hʉ ya yø hya̱ ya xtá̱ xi'a̱hʉ.

27 Ya ga̱ soc'a̱hʉ ya, pɛ di hu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ. Nu̱gä ga̱ øt'e ngue da̱ hyu̱ ni̱ mmʉihʉ, hi̱nga̱ tengu̱ ra̱ hya̱ mma̱nyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱mbi̱ nthu̱mmʉi. 'Yo sä di tu̱ ni̱ mmʉihʉ 'nɛ̱ 'yo guí su̱hʉ. 28 Ya guí øde te xtá̱ xi'a̱hʉ ngue ga̱ mmagä p'ʉ bí 'bʉhra̱ Papá, 'nɛ̱ hønga̱ ma ɛ̱cä ngue 'dap'ʉ ga̱ n'yohʉ. Nu̱'mø ma̱jua̱ni̱ ga̱di̱ ma̱cjʉ, da̱mi̱ johyahʉ ngue ga̱ mmagä. Porque nu̱na̱ ra̱ Papá, ta̱te na̱ ngue nu̱gä. 29 Dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ hante ngue di̱ nja, n'namhma̱ ngue nu̱'mø bi̱ nja, ya gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ ya xtá̱ xi'a̱hʉ p'ʉya.

30 Ya hi̱nga̱ ya'atho ga̱ nya̱hʉ ya, porque ya bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ zithu̱ nu̱'a̱ di̱ ma̱nda yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä. Pɛ cohrá̱ ts'ɛdi na̱, hi̱nda̱ zä da̱ da̱jpi̱. 31 Pɛ ya jatho ngue ngu̱'a̱ di̱ nja, para ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue da̱di̱ ma̱cä ma̱ Papá. 'Nɛ̱ dí øt'e te di 'bɛjpi ga̱ øt'e. Nanjʉ ya, ma ga̱ 'uehmʉ ua.

15

Ra̱ Jesús bi hyɛjpa̱bi̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱ ngue n'na 'bäi ra̱ uva conyø 'yɛt'o.

1 Go guecä tengu̱tho n'na 'bäi ra̱ uva, 'nɛ̱ hi̱njom ma̱n'na tengu̱gä. Ma̱ Papágä p'ʉya, tengu̱tho n'na ra̱ mɛfi ngue fähra̱ nua̱'uva. 2 Sa̱jpa̱ yø 'yɛt'o hi̱ngui̱ nne di̱ nzʉdi. Pɛ nu̱'ʉ yø 'yɛt'o zʉdi, fädi 'nɛ̱ øjpa̱ yø 'yont'o, n'namhma̱ ngue ma̱n'na di̱ nzʉdi xa̱nho. 3 A nu̱'a̱hʉ, tengu̱tho yø 'yɛt'o ngue zʉdi, porque guí ørpa̱hʉ ma̱su̱ te dí xän'na̱hʉ. 4 'Yo gui hɛga̱hʉ p'ʉ, tengu̱tho gä hi̱ndi̱ hɛc'a̱hʉ p'ʉ. Xi n'na ra̱ 'yɛt'o ya, nu̱ hi̱nda̱ zä di̱ nzʉhrá̱ ndät'ä 'mø 'yosɛ, ya hi̱mbi̱ thɛp'ʉ ja ra̱ da̱'yʉ. Guí̱ njathʉ p'ʉya, hi̱nda̱ zä guí̱ n'yo ma̱nhohʉ 'mø gui hyɛga̱hʉ p'ʉ.

5 Nu̱gä tengu̱tho n'na ra̱ da̱'yʉ. A nu̱'a̱hʉ p'ʉya, tengu̱tho yø 'yɛt'o. Nu̱'a̱ hi̱ngui̱ hɛga̱gui̱ ya, ma̱n'na di̱ n'yo ma̱nho, porque dí̱ n'yo'be. A nu̱'mø gui hyɛga̱hʉ p'ʉ, ya hi̱nda̱ zä te gui 'yøthʉ. 6 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hɛp'ʉ ma̱ hya̱gä, di̱ njapi tengu̱tho ra̱ 'yɛt'o hi̱ngui̱ zʉdi. I̱ nthɛqui ngue ma̱'ot'i. Nu̱'mø bi 'yot'i, da̱ ma ma̱pɛti ngue da̱ t'u̱di̱.

7 Nu̱'mø hi̱ngui̱ hyɛga̱hʉ p'ʉ, gui 'yɛ̱t'a̱ mmʉi te dí xän'na̱hʉ, da̱mi̱ 'yädi te guí̱ nne gui 'yähmʉ, guí̱ nnu̱ gue di̱ n'na'a̱hʉ. 8 Nu̱na̱ ma̱ Papágä, da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ 'mø ngue gui̱ n'yo ma̱nhohʉ na̱. Gue'a̱ di̱ nɛ̱qui̱'a̱ p'ʉya ngue ma̱jua̱ni̱ ma̱ xädi'a̱hʉ. 9 Tengu̱tho guí̱ ma̱cä ma̱ Papá, njarbʉtho nná̱ ma̱'a̱hʉ ya. Nu̱ te dí̱ nnu̱ ma̱nhogä, gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. 10 Nu̱'mø gui 'yøt'e te da̱di 'bɛp'a̱hʉ, ya ni̱ mantho ga̱ ma̱'a̱hʉ 'mø. Nu̱gä dí øt'e te di 'bɛjpa̱gui̱ ma̱ Papá, ja̱na̱ngue di̱ ma̱qui̱.

11 Dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, n'namhma̱ ngue tengu̱tho nná̱ johyagä, ngu̱'a̱ gdi johyahʉ. 'Nɛ̱ hangu̱ ra̱ pa guí johyahʉ. 12 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, da̱di 'bɛp'a̱hʉ ngue tengu̱tho nná̱ ma̱'a̱hʉ ya, da̱ ngu̱t'a̱ gdí̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. 13 Nu̱'a̱ ma̱ da̱tho ja ngue da̱ 'yøt'a̱ n'na ngue'mø di̱ ma̱hrá̱ amigo, da̱ 'yɛnná̱ te conná̱ nguehrá̱ amigo. 14 Nu̱'a̱hʉ, ya ma̱ amigo'a̱hʉ ngue'mø gui 'yøt'e te da̱di 'bɛp'a̱hʉ. 15 Nu̱yá, ya hi̱nga̱ ɛ̱n'a̱hʉ ngue gyø mɛfithohʉ ya, porque nu̱'a̱ ra̱ mɛfitho hi̱ngui̱ pa̱di̱ te øtrá̱ hmu̱'a̱. Nu̱ya dí̱ mma̱ ngue ma̱ amigo'a̱hʉ, porque ya dá̱ o'a̱hʉ n'yu̱ te gäma̱ hya̱ xicä ma̱ Papá. 16 Hi̱ngo gá̱ huannga̱hʉ, nu̱gä go dá̱ huan'na̱hʉ. A nu̱yá, ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ, dí̱ nne ngue za̱nt'a̱ gui̱ n'yo ma̱nhohʉ, n'namhma̱ ngue di̱ n'na'a̱hʉ'a̱ te gä gui 'yäphʉ ra̱ Papá. 17 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, da̱di 'bɛp'a̱hʉ ngue guí̱ mma̱di̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ.

I̱ nnu̱ ma̱n'ʉ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús co 'nɛ̱'ʉ yø xädi sʉmba̱bi̱.

18 Nu̱'mø ngue nnu̱ ma̱n'ʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱, ya guí pa̱hmʉ ngue ya ma̱m'mɛt'o xa̱ hnu̱ ma̱n'ʉgui̱. 19 Nu̱'mø ngue ga̱di̱ n'amigohʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä, da̱di̱ ma̱'a̱hʉ yø ja̱'i̱ 'mø tengu̱tho gui̱ ma̱hyø amigo. Pɛ nu̱gä, go dá̱ huan'na̱hʉ p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. A nu̱yá, ya hi̱n ga̱di̱ n'amigohʉ yø ja̱'i̱ ya. Ja̱na̱ngue nnu̱ ma̱n'ʉ'a̱hʉ. 20 Da̱mi̱ bɛ̱nna̱ hya̱ ya xtá̱ xi'a̱hʉ m'mɛt'o. Hi̱njo'o n'na ra̱ mɛfitho da̱ 'yɛ̱na̱ ngue hi̱nda̱ thogui tengu̱tho thohrá̱ hmu̱. Nu̱'mø ngue bi̱ nu̱ ma̱n'ʉgä yø ja̱'i̱, xquet'a̱ guí̱ njathʉ p'ʉya, da̱ nu̱ ma̱n'ʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱. Nu̱'mø ngue hi̱ngui̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ te dí xännba̱tegä, ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱hʉ da̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱hʉ 'mø. 21 Nu̱ te gä dí xi'a̱hʉ ya, da̱ ja'a̱hʉ yø ja̱'i̱, porque ngue ma̱ xädi'a̱hʉ. Nu̱na̱ Oja̱ bá̱ pɛnngui̱, hi̱ngui̱ pa̱hyø ja̱'i̱ te'o na̱, ja̱na̱ngue di ja'a̱hʉ p'ʉ yø ja̱'i̱.

22 Nu̱'mø hi̱n xca̱bá̱ ɛ̱hɛ̱ ga̱ nzohyø ja̱'i̱, ya hi̱ndi̱ jasɛ yø ja̱'i̱ p'ʉ da̱ ma ra̱ castigo 'mø. Pɛ nu̱yá, di jasɛ p'ʉ da̱ ma ra̱ castigo ya ngue hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. 23 A nu̱yá, nu̱'a̱ ga̱ nnu̱ ma̱n'ʉgä yø ja̱'i̱ ya, xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱ ma̱ Papágä nnu̱ ma̱n'ʉ ya. 24 Hi̱n tema̱ castigo di̱ nja 'mø ngue hi̱n tema̱ hmɛ̱ya xcá̱ øt'ä p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ nu̱'a̱ te gä dí øt'e, hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di sä da̱ 'yøt'e. Ma̱da̱gue'a̱ bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ te gä dí øt'e, pɛ co ngu̱'a̱ nnu̱ ma̱n'ʉ gyø ja̱'i̱, co 'nɛ̱'a̱ ma̱ Papá i hnu̱ ma̱n'ʉ ya. 25 Nu̱ya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä, di̱ nja ya, porque jatho ngue di̱ nja'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ra̱ ley ca̱ yø ja̱'i̱, i ɛ̱na̱: “Hi̱ngui̱ ja te rá̱ngue'a̱ i hnu̱ ma̱n'ʉgui”.

26 Ga̱ xicä ma̱ Papá ngue da̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo da̱ mäxa̱hʉ 'nɛ̱ di hoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ. A nu̱'á̱, go di ja ma̱jua̱ni̱ te'ogä'a̱. 27 Xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱hʉ da̱mi̱ jahʉ ma̱jua̱ni̱ te'ogä, porque dí̱ n'yohʉ asta̱ guep'ʉ bá̱ fʉhra̱ hya̱.

16

1 Dí xi'a̱hʉ ya yø hya̱ ya, n'namhma̱ hi̱nguí̱ nyobɛ̱ni̱hʉ. 2 'Nɛ̱ da̱ ma nthu̱qui̱ ni̱ thu̱hu̱ p'ʉ ja yø ni̱ja̱ yø judío. Da̱ 'yɛ̱hra̱ ora ngue di̱ m'mʉ i'da da̱ hyo'a̱hʉ, da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ørpa̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱. 3 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ da̱ ja'a̱hʉ yø ja̱'i̱, porque hi̱nja̱m'mø di̱ nne da̱ ba̱'a̱ ma̱ Papá, ni̱ xi̱nga̱ gueque di pa̱cyø ja̱'i̱. 4 Dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, n'namhma̱ ngue nu̱'mø bi zønna̱ ora di̱ nja, da̱ zo ni̱ mmʉihʉ na̱ ra̱ hya̱ ya xtá̱ xi'a̱hʉ.

Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ'a̱ te øtra̱ Espíritu Santo p'ʉya.

Ma̱m'mɛt'o hi̱nte dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, porque 'daua dí 'bʉhmʉ. 5 A nu̱yá, ya ga̱ mmagä ya, ga̱ni̱ m'mʉp'ʉ bí 'bʉhma̱ Papá bá̱ pɛnngui̱. A nu̱'a̱hʉ ya, ya hi̱njonda̱ bøni̱ da̱ 'yɛ̱ngui̱: “¿Hapʉ gni̱ ma ya?” 6 Pɛ nu̱ya ngue dá̱ xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, bi du̱ ni̱ mmʉihʉ ya. 7 Pɛ ma̱jua̱ni̱ te dí xi'a̱hʉ, go ni̱ nhohʉ ngue ga̱ mmagä. Porque nu̱'mø hi̱nga̱ mmagä, ¿hague di 'yɛ̱'a̱ ra̱ Espíritu Santo da̱ mäxa̱hʉ 'nɛ̱ di hoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ 'mø? Pɛ nu̱'mø ga̱ mmagä, ya ga̱ ma pɛnhnä p'ʉya. 8 Nu̱'mø bá̱ ɛ̱'a̱ p'ʉya, go da̱ 'yøt'a̱ ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi ngue ja yø ts'oqui, 'nɛ̱ da̱ ba̱di̱ hanja na̱ ra̱ 'yu̱ njua̱ntho. 'Nɛ̱ da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue da̱ zønna̱ pa da̱ japra̱ castigo Oja̱. 9 Da̱ ba̱di̱ ngue ra̱ ts'oqui øtyø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. 10 A nu̱gä ngue njua̱ntho dá̱ n'yogä, ya ga̱ mmagä p'ʉ bí 'bʉhma̱ Papá. 'Nɛ̱ ya hi̱nni̱ mantho guí̱ nnu̱jʉ ua. Ja̱na̱ngue da̱ hya̱xa̱ njua̱ni̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya ndana̱ gue'a̱ ra̱ 'yu̱ njua̱ntho ja ngue da̱ n'yo. 11 Da̱ hya̱xa̱ njua̱ni̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya hanja na̱ ra̱ hya̱ xa̱ nzän'Oja̱. Porque ya da̱ ts'ännbi̱ ngue da̱ ma ra̱ castigo na̱ ra̱ zithu̱ di̱ ma̱nda ua ja ra̱ xi̱mhäi.

12 Xa̱ngu̱ mi̱'da yø hya̱ jap'ʉ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ, pɛ tobe hi̱ngui̱ sønna̱ ora p'ʉ da̱ zä gui ti̱mhmʉ te ga̱ mbøn'a̱ te dí xi'a̱hʉ ya. 13 Nu̱'mø bá̱ ɛ̱hra̱ Espíritu Santo ya, go di o'a̱hʉ n'yu̱ hanja'a̱ te ma̱jua̱ni̱'a̱. 'Nɛ̱ gä ma̱jua̱ni̱'a̱ te da̱ xän'na̱hʉ'a̱, porque hi̱ngrá̱ hya̱sɛ da̱ ma̱, a nu̱na̱ tengu̱tho ra̱ hya̱ da̱ sifi, da̱ ngu̱'a̱ da̱ ma̱. Da̱ 'yøt'e ngue gui ti̱mhmʉ hanja'a̱ te ja ngue di̱ nja. 14 Nu̱'a̱ go da̱ 'yøt'e ngue da̱ hnu̱ ma̱nsu̱gä'a̱, porque da̱ ha̱'a̱ ra̱ hya̱ ga̱ xifi, 'nɛ̱ da̱ 'yøt'e ngue gui pa̱hmʉ hanja ra̱ hya̱. 15 Nu̱ te gäma̱ hya̱ mma̱nna̱ Papá, gä gue'a̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä'a̱. Ja̱na̱ngue dí xi'a̱hʉ ngue ra̱ Espíritu Santo da̱ ha̱nnga̱gui̱ ma̱ hya̱, 'nɛ̱ di ja'a̱hʉ ngue gui pa̱hmʉ hanja ra̱ hya̱.

Da̱ gohi ngue ra̱ johya'a̱ ra̱ du̱mmʉi ja yø xädi.

16 Ya mi̱ ts'ʉdra̱ ora ngue hi̱n hapʉ gui̱ nnu̱jʉ ya. M'mɛfa p'ʉya, ya hi̱nda̱ ya'atho gui̱ nnu̱jʉ ma̱høn'a̱, porque ga̱ mmagä ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉhma̱ Papá.

17 Nu̱ya 'da yø xädi p'ʉya, di̱ n'yänni̱ n'na ngu̱ n'na, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Te ga̱ mbøn'a̱ xicjʉ na̱? ngue ɛ̱na̱ ya mi̱ ts'ʉdra̱ ora ya, ya hi̱n hapʉ ga̱ nnu̱hʉ. Xi̱mmi̱ ts'ʉdra̱ ora ngue ga̱ nnu̱hʉ ma̱høn'a̱ p'ʉya, xi̱mmi̱ mma̱mp'ʉya ngue da̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉhrá̱ Papá. 18 ¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ga̱ mbøn'a̱ mma̱nna̱? ngue ɛ̱mbi̱ ya mi̱ ts'ʉtho. Hi̱ndí̱ pa̱hmʉ tema̱ hya̱ mma̱nna̱.

19 Bi ba̱hra̱ Jesús ngue nne da̱ 'yänyø xädi na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Nu̱gä dí xi'a̱hʉ, ya hi̱nda̱ ya'atho hi̱n hapʉ gui̱ nnu̱jʉ. M'mɛfa p'ʉya, ya hi̱nda̱ ya'atho gui̱ nnu̱jʉ. ¿Ua guehna̱ ra̱ hya̱ ga̱di̱ n'yänhnʉ na̱ya? 20 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue gui̱ nzomhmʉ 'nɛ̱ da̱ du̱ ni̱ mmʉihʉ. Nu̱'mø bi̱ nu̱'a̱hʉ yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi p'ʉya, da̱di johya. Pɛ hi̱nte ja'a̱. Nu̱ ni̱ du̱mmʉihʉ da̱ gohi ngue ra̱ johya'a̱. 21 Conque nu̱'mø ja ngue di̱ m'mʉhrá̱ ba̱si̱ n'na ra̱ xisu, tu̱ rá̱ mmʉi porque ya bi zønna̱ ora da̱ zä ra̱ n'ʉ. Pɛ nu̱'mø ya bi̱ m'mʉhrá̱ ba̱si̱ p'ʉya, ya hi̱nni̱ mantho mbɛ̱n'a̱ ra̱ n'ʉ mi̱ sä. Porque di johya ngue ya bi̱ m'mʉhrá̱ ba̱si̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. 22 Xquet'a̱ gui̱ njathʉ p'ʉya. Bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ ora da̱ du̱ ni̱ mmʉihʉ. Pɛ nu̱gä ga̱ ma pengui̱ ga̱ nnu̱'a̱hʉ. Gä ra̱ johya di̱ nja ni̱ mmʉihʉ p'ʉya. Gue'a̱ n'na ra̱ johya hi̱njonda̱ zä da̱ hya̱qui̱.

23 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, ya hi̱mma̱ hyoni̱ te gui 'yännga̱hʉ. Nu̱gä ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ, nu̱'mø gá̱ mat'Oja̱hʉ rá̱ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ, da̱mi̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi gui 'yädi te guí̱ nnehʉ. Ma̱ Papágä p'ʉya di 'da'i te gui 'yäphʉ. 24 Asta̱ guehya tobe hi̱nte guí äphʉ Oja̱ di 'da'a̱hʉ rá̱ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. Da̱mi̱ 'yähmʉ n'namhma̱ di̱ n'na'a̱hʉ. Ja̱njua̱ni̱ ngue gä ra̱ johya di̱ nja'a̱hʉ p'ʉya.

Bi̱ nta̱te ra̱ Jesucristo ua ja ra̱ xi̱mhäi.

25 Nu̱ya yø hya̱ ya xtá̱ xi'a̱hʉ, dá̱ honi̱ te nná̱ hyɛjpa̱bi̱ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱. Pɛ da̱ 'yɛ̱hra̱ ora ngue nu̱ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ, ya hi̱nga̱ honi̱ te gda̱ hyɛjpi. Sinoque ga̱ xi'a̱hʉ njua̱ntho ha di̱ njap'ʉ gdi̱ pa̱hmʉ ra̱ Papá. 26 Nu̱ ra̱ pa ja p'ʉya, ya da̱ zä gui 'yäphʉ ra̱ Papá'a̱ te guí̱ nnehʉ rá̱ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ. Ya hi̱mma̱ hyoni̱ ngue 'bet'o ga̱ äpä ra̱ ma̱te ma̱ Papá conná̱ ngue'a̱hʉ. 27 Porque di̱ ma̱'a̱sɛhʉ ra̱ Papá. Di̱ ma̱'a̱hʉ, porque ga̱di̱ ma̱cjʉ, 'nɛ̱ gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue dá̱ ɛ̱cä p'ʉ bí 'bʉ Oja̱. 28 Bí̱ nɛ̱xcä ma̱ Papá 'mø da̱mbá̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi. A nu̱yá, ga̱ pøngä ua ja ra̱ xi̱mhäi ya, ga̱ mma ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉhma̱ Papá.

29 Mi̱ da̱hyø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―A nu̱yá, njua̱ntho guí xicje ya. Hi̱n tema̱ hya̱ gni̱ hyɛjpi te guí̱ mma̱nya. 30 A nu̱yá, ja dí ti̱ngähe p'ʉya ngue gä guí pa̱rpa̱bi̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱. Hi̱mma̱ hyoni̱ ngue 'bet'o da̱ t'øt'a̱'i̱ ra̱ nt'änni̱. Guehna̱ nná̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gähe na̱ya ngue güí 'yɛ̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉ Oja̱.

31 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―A nu̱yá, ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya. 32 Ya mmɛ 'bexque'a̱ ya, ya ni̱ ma da̱ zønna̱ ora ga̱ nhyɛhmʉ, 'da'a̱ n'nani̱ gdí̱ mähä. Ya gui soga̱sɛhʉ p'ʉya. Pɛ nu̱gä hi̱ndí̱ 'dasɛgä, porque dí̱ n'yogä'be ma̱ Papá. 33 Nu̱'mø ngue gui u̱nni̱ mmʉihʉ ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, guehya yø hya̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ ya. Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi guí sähʉ ra̱ n'ʉ ua. Pɛ da̱mi̱ hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi, ya xtá̱ ta̱pä'a̱ sɛcua ja ra̱ xi̱mhäi.

17

Bi̱ marpa̱bi̱ Oja̱ yø xädi ra̱ Jesús.

1 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nya yø hya̱ ya p'ʉya, bi hyanma̱ hɛ̱ts'i̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱ Papá'i, ya bi zønna̱ ora ya. Da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ya ngue ma̱guesɛ'a̱ ni̱ Ts'ʉnt'ʉ, n'namhma̱ ngue xquet'a̱ 'nɛ̱hni̱ Ts'ʉnt'ʉ da̱ 'yøt'e ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ma̱gue'a̱sɛ'i. 2 Nu̱'i̱ gá̱ u̱nna̱ ts'ɛdi ni̱ Ts'ʉnt'ʉ ngue nu̱'ʉ to gä gá̱ däpi, di u̱nna̱ 'da'yo te para za̱ntho. 'Nɛ̱ gá̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ngue nu̱'a̱ te da̱ zänni̱ gue'a̱ di̱ nja'a̱. 3 Nu̱'a̱ ra̱ 'da'yo te para za̱ntho, gue'a̱ di di̱nna̱ ja̱'i̱ da̱ ba̱'i̱'a̱, 'nɛ̱ da̱ ba̱qui̱. 'Nɛ̱ høn'a̱tho'i ngue ma̱jua̱ni̱ grá̱ Oja̱. A nu̱gä p'ʉya, guecä drá̱ Jesucristo guá̱ pɛnhua.

4 Nu̱gä dá̱ øt'e ngue bi ba̱hyø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue ma̱gue'a̱sɛ'i. Dá̱ juacä ra̱ 'bɛfi gá̱ 'bɛjpi ga̱ øt'e. 5 A nu̱ya ma̱ Papá'i, da̱mi̱ 'daqui ngue nu̱p'ʉ ja ni̱ hmi̱ ni̱ dä, ma̱guecsɛga̱ui tengu̱tho nmi̱ jaui m'mɛt'o hante di̱ nhohra̱ xi̱mhäi.

6 Nu̱ya yø ja̱'i̱ gá̱ huanhua ja ra̱ xi̱mhäi ngue gá̱ däqui, dá̱ japi bi ba̱di̱ te'o'i. Mi̱ o ni̱ 'yɛ yø ja̱'i̱, pɛ go gá̱ däqui, 'nɛ̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ni̱ hya̱ guá̱ pɛnnbi̱. 7 A nu̱yá, ya pa̱hyø ja̱'i̱ ya ngue go guí xiqui te gäma̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä. 8 Dá̱ u̱nnä na̱ ni̱ hya̱ gá̱ xiqui ga̱ xifi. Yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 'Nɛ̱ ha̱xa̱ njua̱ni̱ yø ja̱'i̱ ya ngue ma̱jua̱ni̱ dá̱ ɛ̱cä p'ʉ güí 'bʉi, 'nɛ̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue go guá̱ pɛnnga̱gui̱ ua.

9 Dí ä'i ra̱ ma̱te ya ngue gui fähyø ja̱'i̱. Nu̱na̱ ra̱ ma̱te dí ä'i, hi̱n da̱di tɛrpä p'ʉ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ gá̱ däqui, gue'ʉ dí xi'i guí fä'ʉ, porque o ni̱ 'yɛ. 10 Nu̱'ʉ to gä o ma̱ 'yɛgä, gä o ni̱ 'yɛ'ʉ. Nu̱'ʉ to o ni̱ 'yɛ p'ʉya, o ma̱ 'yɛgä'ʉ. 'Nɛ̱ da̱ hnu̱ ma̱nsu̱gä conná̱ ngue'ʉ.

11 Nu̱gä ya hi̱nni̱ mantho ga̱ m'mʉc'ɛ̱i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Nu̱gä ga̱ mmagä p'ʉ guí 'bʉi, ja ga̱ m'mʉcä p'ʉ. Pɛ nu̱ya da̱ gocua ja ra̱ xi̱mhäi, guehya dí xi'i gui fähya. Ma̱ Papá'i, xa̱ndʉxqui'i. Conni̱ ts'ɛdi da̱mi̱ fädi te'o gá̱ däqui, n'namhma̱ ngue xøgue n'na hya̱tho da̱ gohi, tengu̱thogüi, n'na hya̱tho dí jaui. 12 Mɛ̱nte ra̱ pa 'daua dá̱ m'mʉhme ua ja ra̱ xi̱mhäi ya gá̱ däqui, conni̱ ts'ɛdi nma̱rá̱ fädi. Hi̱njombi̱ m'mɛdi, hi̱nda̱ hønda̱ n'na nc'ɛ̱i̱, nu̱na̱ ya bá̱ nt'ot'i ngue di̱ m'mɛdi, para ngue di̱ nja na̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro.

13 A nu̱yá, ga̱ mmagä p'ʉ guí 'bʉhya. Pɛ mɛ̱nte tobe dí 'bʉtä ua ja ra̱ xi̱mhäi, dí̱ mma̱ngä ya yø hya̱ ya, n'namhma̱ ngue nu̱ya ma̱ ja̱'i̱ui, gä ra̱ johya di̱ nja, tengu̱tho nná̱ johyagä. 14 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ guá̱ pɛnnba̱ yø ja̱'i̱ ngue ga̱ xännbi̱, bi̱ nu̱ ma̱nho ra̱ hya̱. Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho ni̱ hya̱ p'ʉya, bi̱ nu̱ ma̱n'ʉ ya yø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ ma̱nho ni̱ hya̱. Porque ya hi̱nni̱ mantho øtra̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱, tengu̱thogä ngue hi̱ndá̱ øt'ä ra̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱. 15 Hi̱nna̱ ä'i ra̱ ma̱te ngue guí jʉcua ja ra̱ xi̱mhäi ya yø ja̱'i̱ dí xi'i. Sinoque dí ä'i ra̱ ma̱te ngue gui fädi ngue ra̱ zithu̱ hi̱ndi̱ ts'onnba̱ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. 16 Tengu̱tho gä hi̱ndá̱ øt'ä ra̱ nts'o øtyø ja̱'i̱, da̱ guehya ma̱ ja̱'i̱ui, xquet'a̱ hi̱ngui̱ øtra̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ ya. 17 Da̱mi̱ 'yøt'e ngue da̱ hyo yø mmʉi conná̱ ngue'e, da̱ hyonna̱ nho da̱ n'yo conná̱ nguehni̱ hya̱. Porque nu̱na̱ ni̱ hya̱, guehna̱ ma̱jua̱ni̱ na̱. 18 Tengu̱tho güí pɛnnga̱gui̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, xquet'a̱ di̱ njadä p'ʉya, dá̱ ɛt'ä ya ma̱ ja̱'i̱ui ngue da̱ ma da̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱. 19 Dí ɛngä ma̱ te conná̱ nguehma̱ ja̱'i̱ui, n'namhma̱ ngue xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ da̱ hyo yø mmʉi ngue xtá̱ nho te da̱ n'yo conná̱ nguehna̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱.

20 Pɛ hi̱nga̱ hønt'ʉ dí ä'i ra̱ ma̱te guí fä'ʉ, sinoque 'nɛ̱'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gä m'mɛfa conná̱ nguehra̱ hya̱ da̱ ma̱nya ma̱ ja̱'i̱ui, xquet'a̱ dí xi'i ngue gui fädi. 21 Gätho ya dí xi'i ya, dí ä'i ngue xøgue n'na hya̱tho da̱ gohi tengu̱thogüi, ngue n'na hya̱tho di jaui. Ga̱ njathʉ p'ʉya, n'na hya̱tho ga̱ cohmʉ ya ma̱ ja̱'i̱ui, ma̱ Papá'i, gue'a̱ di ba̱di̱ gätho yø ja̱'i̱'a̱ ngue guá̱ pɛnnga̱gui̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. 22 Nu̱gä dá̱ ja̱pä ya ma̱ ja̱'i̱ui tengu̱tho guí ja̱jpa̱gui̱ m'mɛt'o, n'namhma̱ ngue gue'a̱ di gohi ngue xøgue n'na hya̱tho di jahʉ'a̱ p'ʉya, tengu̱tho'i co 'nɛ̱cä n'na hya̱tho di jaui. 23 Nu̱gä dí̱ n'yogä'be ya ma̱ ja̱'i̱ui. Nu̱'i̱ p'ʉya dí̱ n'youi. Gue'a̱ di gohi ngue xøgue n'na hya̱tho di jahʉ'a̱. 'Nɛ̱ gue'a̱ di ba̱ hmi̱'da yø ja̱'i̱'a̱ ngue nu̱'i̱ go guá̱ pɛnnga̱gui̱ ua, 'nɛ̱ ga̱di̱ ma̱'ʉ ma̱ ja̱'i̱ui, tengu̱thogä, ga̱di̱ ma̱qui̱.

24 Ma̱ Papá'i, nu̱ya ma̱ ja̱'i̱ui gá̱ däqui, dí̱ nnegä ngue 'nɛ̱hya di̱ m'mʉp'ʉ ha ga̱ m'mʉcä ya, n'namhma̱ ngue da̱ nu̱ te guí ørca̱gui̱, ngue gui øt'e ngue 'nɛ̱cä dí ta̱tegä hapʉ guí 'bʉi. Porque nu̱'i̱ ga̱di̱ ma̱qui̱ hante di̱ nhohra̱ xi̱mhäi. 25 Ma̱ Papá'i, gä ra̱ nho guí øt'e. Nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, hi̱ngui̱ pa̱'i̱ ya. Pɛ nu̱gä dí pa̱'i̱. A nu̱ya ma̱ ja̱'i̱ui p'ʉya, ya pa̱di̱ ngue go guá̱ pɛnnga̱gui̱ ua. 26 'Nɛ̱ dá̱ xifi hanja ra̱ hya̱ ngue te'o'i. 'Nɛ̱ tobe ni̱ mantho dí xifi te'o'i ya, n'namhma̱ ngue tengu̱'i̱ ngue ga̱di̱ ma̱qui̱, da̱ ngu̱'a̱ da̱ 'yøt'e. A nu̱gä p'ʉya, dí̱ n'yogä'be ya yø ja̱'i̱ ya.

18

Bi ts'ixra̱ Jesús ngue da̱ jot'i.

1 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nya yø hya̱ ya, bi̱ ma ra̱ Jesús, bi̱ mɛ yø xädi, bi̱ ma ma̱n'na nguadi ra̱ 'yu̱the Cedrón. Nu̱p'ʉ ja n'na ra̱ nua̱za p'ʉya, ja bi yʉrbʉ ra̱ Jesús conyø xädi. 2 Xquet'a̱ 'nɛ̱hna̱ ra̱ Judas bi dä ra̱ Jesús, ya mi̱ pa̱'a̱ ra̱ xɛqui'a̱, porque xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ ja ma̱di̱ pɛrpʉ yø xädi ra̱ Jesús. 3 Nu̱na̱ ra̱ Judas bi zømp'ʉ 'bʉhra̱ Jesús. Ní̱ n'youi n'na 'bʉi yø soldado co 'nɛ̱hyø policía yø m'mɛnhni̱ yø mmäcja̱ conyø fariseo. Ni̱ gʉ yø juai, 'nɛ̱ ha̱ yø lámpara gui̱ nyot'i. Mi̱'da yø ja̱'i̱, ni̱ gʉ yø za tøhra̱ sibi yø nya̱ ngue gui̱ nyot'i. 4 Pɛ ra̱ Jesús ya gä pa̱di̱ te ja ngue da̱ thogui. Bi̱ ma di c'at'ui ngue bi 'yänni̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te'o guí homhmʉ?

5 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Dí hongähe ra̱ Jesús nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Go guecä masque guí honjʉ.

Ni̱ n'youi yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ Judas bi dä ra̱ Jesús. 6 Nu̱'mø mi̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús: “Go guecä”, i gohyø xʉtha yø ja̱'i̱, bi t'ʉnga̱ häi. 7 Nu̱na̱ ra̱ Jesús ma̱hømbi̱ 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te'o guí homhmʉ?

Nu̱'ʉ yø nzite p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Dí hongähe ra̱ Jesús nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret.

8 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbi̱:

―Ya dí xi'a̱hʉ ngue go guecä. Nu̱'mø go guí honjʉ, pɛ da̱mi̱ thøhmʉ ya 'bʉcua, da̱ ma.

9 Ngu̱na̱ bi̱ ma̱, para ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ xi̱ ma̱nna̱ Jesús ngue xi 'yɛ̱na̱: “Ma̱ Papá'i, nu̱'ʉ gá̱ däqui, hi̱njombi̱ m'mɛdi”, xi 'yɛ̱na̱. 10 Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi gʉxrá̱ juai mi̱ ha̱, bi hyɛjpa̱ rá̱ gu̱ ngue rá̱ n'yɛi'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Malco, nu̱na̱ rá̱ 'yɛ̱hɛ̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱. 11 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Bɛdu, da̱mi̱ fos'ni̱ juai. ¿Ua guí ɛ̱na̱ ngue ya hi̱ndi̱ nja'a̱ te ra̱ n'ʉ xpá̱ nzänma̱ Papá ga̱ thogui?

Ya 'bʉp'ʉ 'bʉhrá̱ hmu̱ yø mmäcja̱ ra̱ Jesús.

12 Ni̱ n'youi n'na rá̱ hmu̱ ya yø soldado conyø policía yø m'mɛnhni̱ yø hmu̱ yø judío, bi bɛntra̱ Jesús, bi du̱t'i̱. 13 Bi zixpʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Anás. Nu̱na̱ ra̱ Anás ma̱rá̱ ndøhya̱ ra̱ Caifás nu̱na̱ ma̱di̱ ma̱nda yø mmäcja̱'a̱ ra̱ jɛya'a̱. 14 Nu̱na̱ ra̱ Caifás xi 'yɛ̱mbyø hmu̱ yø judío ngue ma̱n'na xa̱nho ngue n'na nc'ɛ̱i̱tho da̱ tho conná̱ngue gätho yø ja̱'i̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Bɛdu ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ te'o ra̱ Jesús.

15 Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ na̱ rá̱ hmu̱ yø mmäcja̱, nu̱'a̱ ra̱ da̱thi ja mbo, ja i ts'ixpʉ ra̱ Jesús. Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu co 'nɛ̱hna̱ ma̱n'na nc'ɛ̱i̱ rá̱ xädi, bi dɛnna̱ Jesús. Nu̱na̱ n'na nc'ɛ̱i̱ rá̱ xädi na̱, ma̱di̱ mpa̱hmi̱ ra̱ mmäcja̱. Ja̱na̱ngue bi tho'a̱mbo 'mø mi̱ yʉt'a̱mbo ra̱ Jesús. 16 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Bɛdu bi gohma̱xøts'e ra̱ goxthi na̱. Ja̱na̱ngue bá̱ pøn'a̱ ra̱ xädi ma̱rá̱ mpa̱di̱ui ra̱ mmäcja̱ ngue bi̱ nya̱ui na̱ ra̱ xisu fähra̱ goxthi ngue da̱ tho'a̱mbo ra̱ Bɛdu. 17 Nu̱'a̱ ra̱ xisu fähra̱ goxthi p'ʉya, bi 'yänna̱ Bɛdu, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱nga̱ 'nɛ̱'i̱ rá̱ xädi'i na̱ ra̱ n'yohʉ na̱?

Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu, bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱n'na̱, hi̱nga̱ 'nɛ̱cä.

18 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ mi̱ sɛ, ja̱na̱ngue nu̱'ʉ yø hmi̱qui̱ 'bʉp'ʉ, conyø policía, xi 'yu̱hra̱ sibi p'ʉ 'bäi ngue di̱ nhat'i. Ra̱ Bɛdu p'ʉya xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱ 'dap'ʉ 'bähmʉ'a̱ ngue di̱ nhat'i.

Nu̱na̱ rá̱ hmu̱ yø mmäcja̱ bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ra̱ Jesús.

19 Nu̱na̱ rá̱ hmu̱ yø mmäcja̱ bi dʉ'mi̱ bi 'yänna̱ Jesús ndana̱ gue'a̱ yø xädi, änni̱ te 'bɛ'a̱ ma̱ hya̱ xännbi̱. 20 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ya xtá̱ ma̱ngä, yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ xtá̱ ma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱. Xtá̱ nxännba̱tegä p'ʉ ja yø t'ʉni̱ja̱, da̱ guep'ʉ ja ra̱ da̱ni̱ja̱ di̱ mpɛti gätho yø judío. Hi̱n tema̱ hya̱ xtá̱ ma̱ngä ngue da̱ nt'a̱gui̱tho. 21 ¿Hanja ngue ja guí änngui̱ tema̱ hya̱ xtá̱ ma̱ngä ya? Da̱mi̱ 'yänhnʉ yø ja̱'i̱ ya, go da̱ xi'a̱hʉ hanja ra̱ hya̱ xtá̱ ma̱ngä'ʉ. Nu̱'ʉ go pa̱'ʉ tema̱ hya̱ xtá̱ ma̱ngä.

22 Høntho bi̱ ma̱nna̱ ngu̱na̱ ra̱ Jesús, mi̱ 'bäp'ʉ n'na ra̱ policía di̱ mpɛp'ʉ ja ra̱ da̱ni̱ja̱, bi̱ mɛmba̱ rá̱ hmi̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua ya ngu̱'a̱ gdi tha̱'mø guí ya̱ui rá̱ hmu̱ yø mmäcja̱ ya?

23 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø ja ma̱ n'ʉ te dá̱ ma̱ngä, da̱mi̱ ma̱ te gui sä ma̱n'ʉ 'mø. Pɛ nu̱'mø ngue njua̱ntho dí ya̱gä, ¿hanja ngue guí pɛgba̱gui̱ ma̱ hmi̱?

24 Ra̱ Anás bi du̱tra̱ Jesús, bi̱ mɛnnba̱bi̱ na̱ ra̱ Caifás rá̱ hmu̱ yø mmäcja̱.

Ma̱hømbi̱ gønna̱ Bɛdu ra̱ Jesús.

25 Mɛ̱nte di sigue 'bäp'ʉ ja ra̱ sibi ra̱ Bɛdu ngue di̱ nhat'i, bi t'ɛ̱mbʉya:

―¿Ua hi̱nga̱ 'nɛ̱'i̱ rá̱ xädi'i na̱ ra̱ n'yohʉ na̱? ―t'ɛ̱mbi̱.

Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, hømbi̱ ncøni̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱n'na̱, hi̱nga̱ 'nɛ̱cä.

26 Mi̱ 'bʉp'ʉ n'na rá̱ hmi̱qui̱ na̱ rá̱ hmu̱ yø mmäcja̱. Nu̱na̱ ra̱ hmi̱qui̱ p'ʉya, di̱ mmɛ̱ni̱ui na̱ ra̱ n'yohʉ xi zɛnna̱ Bɛdu xi hyɛjpa̱ ra̱ gu̱ ngue rá̱ n'yɛi. Bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Pɛ, ua̱ngui̱ gue'e xtá̱ nu̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ nua̱za ngue guí̱ n'youi ra̱ Jesús ―bi 'yɛ̱mbi̱.

27 Ra̱ Bɛdu p'ʉya ma̱hømbi̱ ncøni̱. Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi̱ mmahra̱ øni̱.

Ya 'bʉp'ʉ 'bʉhra̱ Pilato ra̱ Jesús.

28 Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Caifás, bá̱ njʉcra̱ Jesús ngue i̱ map'ʉ ja ra̱ palacio 'bʉhra̱ gobernador. Pɛ ya 'yo haxpʉya. Nu̱'ʉ yø judío p'ʉya, hi̱mbi̱ yʉrbʉ ja ra̱ palacio'ʉ. I ja yø costumbre, i ɛ̱na̱ ngue nu̱'mø ja ngue di̱ nsänni̱go, hi̱ngui̱ sä di̱ ntøt'ui yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Nu̱'mø xta̱ nyʉt'i, ɛ̱na̱ ngue ya hi̱nda̱ zä di̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉ ja ra̱ ngo ngue ra̱ pascua. 29 Ja̱na̱ngue bá̱ pønna̱ Pilato ngue bi̱ nya̱ui yø judío. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te 'bɛ'a̱ ma̱ hya̱ gni̱ ya̱phʉ na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua?

30 Bi 'yɛ̱nyø hmu̱ yø judío p'ʉya:

―Nu̱'mø ngue hi̱ndra̱ ts'oc'ɛ̱i̱ nʉ, hi̱nxca̱ dägähe ua 'mø.

31 Bi 'yɛ̱nna̱ Pilato p'ʉya:

―Ua̱ngui̱ guí ca̱hʉ ra̱ ley p'ʉya, da̱ zä gui sixhʉ gui 'yøsɛhʉ ra̱ ts'ʉt'abi.

Yø judío p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Pɛ nu̱gähe ngue yø judío, hi̱n'yʉgähe ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue sä ga̱ hogähe n'na ra̱ ja̱'i̱. Nu̱'i̱ go nnetho gui sänni̱ te di̱ nja.

32 Ja bi bømp'ʉ'a̱ te xi̱ ma̱n'a̱ m'mɛt'o ra̱ Jesús, ngue ya xi̱ ma̱ ngue da̱ thop'ʉ ja ra̱ pont'i̱. 33 Nu̱'mø mi̱ yʉt'a̱mbo ra̱ palacio ra̱ Pilato, bi̱ ma̱nda bá̱ ts'ohra̱ Jesús ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua gue'e rá̱ da̱st'abi'i yø judío? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

34 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'a̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱nya, go guí änsɛ, ¿ua gue 'bʉi to xa̱ xi'i ngue guecä?

35 Mi̱ da̱hra̱ Pilato p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua go ma̱ mmi̱judíohʉ p'ʉya? Nu̱'ʉ ni̱ mmi̱judíohʉ 'nɛ̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ go xa̱ dä'i ua dí 'bʉcä'ʉ. ¿Teni̱ 'bɛ'a̱ gá̱ 'yøt'e?

36 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱p'ʉ da̱di̱ ma̱ndagä, hi̱nga̱ guecua ja ra̱ xi̱mhäi jaua p'ʉ. Nu̱'mø ngue ja ga̱di̱ ma̱ndagä ua, gdi sigä to da̱ 'yøtra̱ sʉi 'mø, ngue hi̱nxta̱ mma ma̱dägä p'ʉ 'bʉhyø judío. Pɛ nu̱p'ʉ da̱di̱ ma̱ndagä, hi̱nga̱ guecua p'ʉ.

37 Ra̱ Pilato bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ja̱na̱ngue gue'e grá̱ da̱st'abi 'mø?

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱:

―A̱há̱, go guecä tengu̱tho ra̱ hya̱ guí̱ mma̱. Gue'a̱ dá̱ ɛ̱cä ua ja ra̱ xi̱mhäi'a̱, ngue ga̱ m'mʉi para ngue ga̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. Nu̱ to gätho nne da̱ ba̱di̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, da̱ 'yøde te dí̱ mma̱ngä ya.

38 Ra̱ Pilato p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿To go da̱ bøni̱ ngue da̱ ba̱di̱ hanja'a̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ p'ʉya?

Ya nts'änni̱ ngue da̱ tho ra̱ Jesús.

Mi̱ juadi bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ p'ʉya, bi bøn'a̱thi ra̱ Pilato ngue bi̱ nya̱ui yø judío. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱n tema̱ ts'oqui dí ti̱nnbä na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua. 39 Pɛ ja'a̱hʉ ra̱ costumbre ngue pa ma̱thøgue n'na ra̱ ofädi 'mø ja ra̱ ngo ngue ra̱ pascua. ¿Ua guí̱ nnehʉ ngue ga̱ thøcä na̱ rá̱ da̱st'abi yø judío?

40 Bi̱ mʉhra̱ hmafi gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Go da̱mi̱ thøhra̱ Barrabás.

Pɛ nu̱na̱ ra̱ Barrabás, guehna̱ n'na ra̱ bɛ̱ na̱.

19

1 Nu̱na̱ ra̱ Pilato, bi̱ ma̱nda ngue bi̱ ma m'mɛi ra̱ Jesús. 2 Nu̱'ʉ yø soldado, ya xi̱ me n'na ra̱ corona ngue yø 'ui̱ni̱, bi gäspa̱ rá̱ ya̱ ra̱ Jesús. 'Nɛ̱ bi heta̱ n'na ra̱ he ngue ra̱ 'bojʉpoi. 3 Bi guarbʉ 'bähra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Guí ta̱te ague rá̱ da̱st'abi'i yø judío ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Mɛ̱nte pɛmba̱ rá̱ hmi̱ p'ʉya. 4 Ra̱ Pilato p'ʉya, ma̱hømbi̱ bøn'a̱thi, bi 'yɛ̱mbyø judío:

―Para ngue guí u̱mhmʉ ra̱ güɛnda ngue hi̱n tema̱ ts'oqui dí ti̱nnbä na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, gui̱ nnu̱hʉ ngue ga̱ ma jʉcä ua ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

5 Ma̱mbá̱ pønna̱ Jesús, bá̱ oxrá̱ ya̱ n'na ra̱ corona ngue yø 'ui̱ni̱. 'Nɛ̱ he ra̱ 'bojʉpoi xi̱ ma ma̱hete. Ra̱ Pilato p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―'Bʉcua na̱ ra̱ n'yohʉ ya.

6 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ 'mø mi̱ nu̱ p'ʉya, co 'nɛ̱'ʉ yø policía, bi̱ mʉhra̱ hmafi, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ guatra̱ pont'i̱. Da̱ guatra̱ pont'i̱.

Bi 'yɛ̱nna̱ Pilato p'ʉya:

―Pɛ da̱mi̱ sisɛhʉ 'mø, bí cuathʉ ra̱ pont'i̱, porque nu̱gä ya hi̱n tema̱ ts'oqui dí ti̱nnbi̱.

7 Nu̱'ʉ yø hmu̱ yø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱gähe dí ca̱he n'na ra̱ ley. Conforme ra̱ ley dí ca̱gähe, jatho ngue da̱ tho, porque mma̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱.

8 Nu̱na̱ ra̱ Pilato 'mø mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, ma̱n'natho bi̱ nsu̱. 9 Hømbi̱ yʉt'a̱mbo ra̱ palacio p'ʉya, bi 'yänna̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hapʉ grá̱ mmɛ̱ngu̱ n'yø?

Pɛ ra̱ Jesús hi̱nte ga̱ nda̱tho. 10 Ra̱ Pilato p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱nguí̱ nne gui tha̱ 'mø di̱ nzo'i 'mø. ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱di̱ ngue jagä ra̱ ts'ɛdi ga̱ cuat'a̱'i̱ ra̱ pont'i̱? 'Nɛ̱ xquet'a̱ jagä ra̱ ts'ɛdi ngue ga̱ thøc'a̱'i̱.

11 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱n tema̱ ts'ʉt'abi da̱ zä gui 'yøt'e, ngue'mø hi̱n ná̱ngue Oja̱ xtí 'da'i ni̱ cargo. Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ bi dägä ua guí 'bʉi, ma̱ da̱tho ja rá̱ ts'oqui'a̱.

12 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi hyonna̱ forma ra̱ Pilato ngue xtí thøhra̱ Jesús. Pɛ ja̱njua̱ni̱ uɛ yø judío ngue bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø ngue gui thøhna̱ ra̱ n'yohʉ na̱, ya hi̱nni̱ amigo ra̱ da̱st'abi Roma 'mø. Nu̱ to bi zä da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ra̱ da̱st'abi ya, ya rá̱ nsʉiui ra̱ da̱st'abi Roma.

13 Nu̱'mø mi̱ 'yøhra̱ Pilato na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi̱ ma da̱ni̱ mmi̱p'ʉ ja rá̱ nhu̱di̱ nhøt'a̱ hya̱ 'mø bi̱ nya̱. Bi̱ ma̱nda p'ʉ hu̱di̱ ngue bá̱ ts'i̱nnba̱bi̱ ra̱ Jesús. Guehna̱ ra̱ xɛqui ni̱ hu̱ conna̱ hya̱ ebreo, “Gabata”. I̱ nne da̱ ma̱ ngue “Ma̱ts'ʉxti xa̱nho p'ʉ bi t'ʉdo”. 14 Tobe jadyø ngo ngue ra̱ pascua'a̱ ra̱ ora'a̱, ya mmɛ 'dato xu̱di̱. Gue'a̱ ra̱ pa di̱ nsä yø ja̱'i̱ hante ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya. Nu̱na̱ ra̱ Pilato, bi 'yɛ̱mbyø judío:

―'Bʉcua ni̱ da̱st'abihʉ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

15 Bi̱ mʉhra̱ hmafi yø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ tho na̱ya, da̱ tho na̱ya. Da̱ guatra̱ pont'i̱.

Ra̱ Pilato p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―¿Ga̱ cuatä ra̱ pont'i̱ ni̱ da̱st'abihʉ 'mø?

Bi 'yɛ̱n'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉya:

―Nu̱'a̱ ma̱ da̱st'abihʉ, gue'a̱ ra̱ da̱st'abi Roma'a̱, 'nɛ̱ hi̱njom ma̱n'na.

16 Mi̱ ma̱nyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, ra̱ Pilato bi däpyø ja̱'i̱ ra̱ Jesús ngue da̱ ma di cuatra̱ pont'i̱. Bi zixyø judío na̱ ra̱ Jesús.

Bi̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús.

17 Bi̱ ma ra̱ Jesús ni̱ hya̱ rá̱ pont'i̱. I̱ map'ʉ ja ra̱ xɛqui ni̱ hu̱ ngue ra̱ Njʉya̱xhmu̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Gólgota. 18 Ja bi̱ ma ma̱cuati p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús. 'Da i̱ ma ma̱cuatiui ra̱ pont'i̱ mi̱ yonc'ɛ̱i̱. 'Da'a̱ n'na nguadi rá̱ hyo i gohi n'na ngu̱ n'na. Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi gohma̱de na̱. 19 Bi̱ ma̱nda ra̱ Pilato ngue bi̱ ma ma̱cuati p'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ pont'i̱ n'na ra̱ letrero, i ɛ̱na̱: “Guehna̱ ra̱ Jesús, ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret ngue rá̱ da̱st'abi yø judío na̱ya”. 20 Xa̱ngu̱ yø judío bi̱ nu̱ na̱ ra̱ letrero, porque nu̱p'ʉ bi̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús, guerp'ʉtho ra̱ da̱ni̱hni̱. Nu̱na̱ ra̱ letrero, nt'ot'i conna̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo, conna̱ hya̱ ngue ra̱ griego, 'nɛ̱ nt'ot'i conna̱ hya̱ ngue ra̱ latín. 21 Ja̱na̱ngue bi 'yɛ̱mbra̱ Pilato'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱:

―'Yo guí ot'i ngue da̱ 'yɛ̱na̱: “Rá̱ da̱st'abi yø judío”. Sinoque da̱mi̱ 'yot'i ngue da̱ 'yɛ̱na̱: “Nu̱'a̱ t'ɛ̱mbi̱ rá̱ da̱st'abi yø judío”.

22 Mi̱ da̱hra̱ Pilato p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ya di̱ nja p'ʉ'a̱ te nt'ot'i ya ―bi 'yɛ̱na̱.

23 Mi̱ juadi bi cuatra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús, nu̱ya goho yø soldado bi ga̱jpa̱ rá̱ he ra̱ Jesús ngue di̱ nda̱rpi̱ n'na ngu̱ n'na. Bi ga̱jpa̱ rá̱ pahni̱ p'ʉya. Nu̱na̱ ra̱ pahni̱ hi̱nha nt'ɛti, n'na thoguitho bi̱ mɛ rá̱ 'be gä rá̱ do'yo ra̱ pahni̱. 24 Di̱ n'yɛ̱mbyø soldado p'ʉya:

―Hi̱nga̱ xɛ̱mhmʉ na̱ya. Ma̱n'na xa̱nho ga̱ mmähä ra̱ ta̱ha̱. Nu̱'a̱ da̱ da̱ha̱, gue'a̱ da̱ ga̱nna̱ pahni̱'a̱.

Ya bi̱ nja'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Bi̱ nda̱rpa̱bi̱ n'na ngu̱ n'na'ʉ ma̱ he. Bi̱ ma ra̱ ta̱ha̱ ngue to da̱ ga̱ni̱”. Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi 'yøtyø soldado.

25 Nu̱p'ʉ bi̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús, ja 'bärp'ʉtho rá̱ mamá co 'nɛ̱'a̱ rá̱ ju̱huɛ'a̱ rá̱ mamá, conna̱ Ma̱ya rá̱ xisu ra̱ Cleofas, co 'nɛ̱hra̱ Ma̱ya Magdalena 'bäp'ʉ. 26 Nu̱na̱ ra̱ Jesús mi̱ hyɛ̱trá̱ mamá ngue 'bäp'ʉ, 'dap'ʉ 'bähmi̱ n'na rá̱ xädi ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ ma̱hra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbrá̱ mamá p'ʉya:

―Ague mamá, gui 'yøt'e ngue ni̱ ba̱si̱ na̱ ma̱ xädigä ya.

27 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbrá̱ xädi p'ʉya:

―Gui 'yøt'e ngue ni̱ mamá na̱ ma̱ mamágä ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ xädi ra̱ Jesús bi zixra̱ Ma̱ya p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ngue di jamma̱nsu̱.

Ya bi du̱ ra̱ Jesús.

28 Mi̱ thohna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, ya pa̱hra̱ Jesús ngue ya bi̱ nja gätho'a̱ te ja ngue di̱ nja. Para ngue di̱ nja'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Dí tu̱thegä ya.

29 Mi̱ jap'ʉ n'na ra̱ xano yu̱hra̱ vino xa̱n'ixi. Bi̱ ma ma̱pobo p'ʉ ja ra̱ vino n'na ra̱ esponja xa̱nthu̱ti̱. Bi̱ nøta̱ n'na ra̱ 'yɛt'o ngue ra̱ isopo. Bi cuarpa̱ rá̱ ne ngue da̱ zʉts'i. 30 Nu̱na̱ ra̱ Jesús mi̱juadi bi zi ra̱ vino xa̱n'ixi, bi 'yɛ̱mp'ʉya:

―Ya gä bi̱ nja'a̱ te ja ngue di̱ nja ya.

Mi̱ ma̱n'a̱ p'ʉya, bi̱ mɛngrá̱ ya̱ ngue bi du̱.

Nu̱'a̱ n'na ra̱ soldado bi hyɛ̱spa̱ rá̱ hyo ra̱ Jesús conna̱ lansa.

31 Mi̱ hyats'i, ya ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya. Nu̱'ʉ yø judío, hi̱ngui̱ nnepe ngue di cuatho p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ yø ánima 'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, porque gue'a̱ ra̱ pa ngue ra̱ nga̱xa̱ngo ngue ra̱ pascua'a̱. Ja̱na̱ngue nu̱'ʉ yø hmu̱ yø judío bi xihra̱ Pilato ngue di̱ ma̱nda da̱ ma nthɛ̱mhmi̱ yø gua'ʉ mi̱ cuatra̱ pont'i̱, n'namhma̱ ngue da̱ du̱ nts'ɛdi. Ja̱na̱ngue da̱ tha̱cyø ánima p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ 'mø bi du̱. 32 Bi̱ ma yø soldado p'ʉya ngue bá̱ tɛ̱nnba̱bi̱ yø gua'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱. Ja bi̱ map'ʉ'a̱ ma̱n'na ni̱ guatrá̱ hyo ra̱ Jesús. 33 Mi̱ map'ʉ cuatra̱ Jesús, bi̱ nu̱ p'ʉya ngue ya xi du̱. Ja̱na̱ngue ya hi̱mbi̱ dɛ̱nnba̱ yø gua na̱ p'ʉya.

34 Pɛ nu̱'a̱ n'na ra̱ soldado siempre bi hyɛ̱spi̱ conna̱ lansa rá̱ hyo ra̱ Jesús. Nu̱p'ʉ bi thɛ̱xpʉya, bi bønna̱ ji 'nɛ̱hra̱ dehe. 35 Nu̱gä go dá̱ ot'ä ra̱ sʉcua̱ ja ua, dá̱ cuati te dá̱ nu̱. Ma̱jua̱ni̱ te dí̱ mma̱. Dí pa̱di̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te di̱ mma̱ n'namhma̱ ngue xquet'a̱ gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 36 Porque nu̱ya yø hya̱ ya, bi̱ nja para ngue di̱ nja'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue i ɛ̱na̱: “Hi̱nda̱ thɛ̱nnba̱bi̱ yø do'yo”, i ɛ̱na̱. 37 Ma̱n'na parte nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, i ɛ̱na̱: “Da̱ hnu̱ ngue da̱ thɛ̱spa̱ rá̱ do'yo”.

Ya bi̱ ma nt'ägui ra̱ Jesús.

38 M'mɛfa p'ʉya, nu̱na̱ n'na ra̱ mmɛ̱ngu̱ Arimatea ni̱ hu̱ ngue ra̱ José, bi̱ ma bá̱ äpra̱ nt'ɛ̱di̱ ra̱ Pilato ngue da̱ hya̱jpʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús ngue da̱ 'yägui. Xquet'a̱ 'nɛ̱hna̱ ra̱ José mi̱ tɛnna̱ hya̱ mi̱ mma̱nna̱ Jesús. Pɛ hi̱ngui̱ nnepe da̱ ba̱'ʉ yø mmi̱judíoui, porque su̱. Ra̱ Pilato p'ʉya bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱. Bi̱ ma ra̱ José ngue bá̱ ha̱jpʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús. 39 Xquet'a̱ bi zømp'ʉ na̱ ra̱ Nicodemo nu̱na̱ bi̱ ma n'na xu̱i̱ bá̱ nya̱ui ra̱ Jesús. Ní̱ hya̱ 'däte ma̱'dɛt'a kilo yø 'yɛ̱thi̱ ma̱ua̱nts'i̱, i̱ n'youi'a̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ mirra, 'nɛ̱'a̱ ra̱ 'yɛ̱thi̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ áloes. 40 Nu̱na̱ ra̱ José conna̱ Nicodemo bi hya̱jpa̱ rá̱ do'yo ra̱ Jesús. Bi 'uɛ conna̱ u̱lu ma̱ njots'i ra̱ 'yɛ̱thi̱ ma̱ua̱nts'i̱. Gue'a̱ yø costumbre yø judío ør'mø ähra̱ ánima'a̱. 41 Nu̱p'ʉ bi̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesús, guerpʉ mi̱ ja n'na zant'i̱ yø za, ja jarbʉ n'na ra̱ 'bido ngue hi̱njom mi̱ o, ya xi̱ ma ma̱hoqui ngue to da̱ 'yop'ʉ. 42 Nu̱na̱ ra̱ 'bido na̱, ja bi järbʉ ra̱ Jesús, porque ja mi̱ jarbʉtho, 'nɛ̱ ya bi zønna̱ ora da̱ yʉtra̱ pa säya yø judío.

20

Ya bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús.

1 Mi̱ hyaxa̱ ra̱ pa ndomingo p'ʉya, zixu̱di̱tho bi̱ ma ra̱ Ma̱ya Magdalena p'ʉ ma̱mbi̱ o ra̱ Jesús. Tobe 'bøndra̱ 'bɛxu̱i̱. Bi̱ nu̱ p'ʉya ngue ya hi̱nte juaxpʉ ra̱ do mi̱ cotra̱ 'bido. 2 Bi gʉ ra̱ 'dihi p'ʉya, bi̱ map'ʉ bí 'bʉhra̱ Bɛdu co 'nɛ̱'a̱ ma̱n'na ra̱ xädi ɛ̱mmɛ̱i̱ ma̱di̱ ma̱hra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ya xa̱ tha̱xpʉ ha mi̱ o ra̱ Hmu̱ 'na̱, pɛ hi̱ndí̱ pa̱hme hapʉ xa̱ jätya.

3 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, co 'nɛ̱'a̱ ma̱n'na ra̱ xädi, bi̱ map'ʉ ma̱mbí̱ o ra̱ Jesús. 4 'Dap'ʉ bi̱ nɛ̱ts'i gä yoho ngue ni̱ tihi. Pɛ nu̱'a̱ ma̱n'na nc'ɛ̱i̱, ma̱n'na bi̱ nti'a̱ ngue ra̱ Bɛdu. Rá̱ mʉdi bi zømp'ʉ mi̱ o ra̱ Jesús. 5 Bi̱ ndojpʉya ngue c'a̱t'a̱mbo. Bi̱ nu̱ ngue 'bømp'ʉ yø u̱lu bi 'bännba̱bi̱ ra̱ Jesús. Pɛ hi̱mbi̱ yʉt'a̱mbo. 6 'Bexque'a̱ mmarbʉtho ra̱ Bɛdu p'ʉya, go bi yʉt'a̱mbo ra̱ 'bido na̱. Xquet'a̱ bi̱ nu̱ ngue 'bønnbʉtho yø u̱lu ma̱m'mant'i. 7 Da̱ gue'a̱ ra̱ u̱lu bi jomba̱ rá̱ ya̱ ra̱ Jesús bi̱ nu̱ ngue 'bømp'ʉ, pɛ hi̱nga̱ 'dap'ʉ 'bømhmʉ'ʉ yø u̱lu ma̱m'mänhni̱ ra̱ Jesús. Ma̱ nu̱nni̱'ʉ 'bøn'a̱ n'nani̱. 8 Xquet'a̱ bi yʉt'a̱mbo na̱ ra̱ xädi m'mɛt'o bi zømp'ʉ ja ra̱ 'bido p'ʉya. Bi̱ nu̱ te jap'ʉ mi̱ o ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya ngue ya 'bʉi ma̱høn'a̱. 9 Ja bi di̱mp'ʉ'a̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro p'ʉya, ngue ra̱ Jesús mi̱ jatho ngue di bɛ̱nna̱te p'ʉ da̱ nt'ägui. 10 Bá̱ penc'ʉ yø xädi p'ʉya, bí 'yɛ̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱.

Bi̱ nthɛui ra̱ Ma̱ya Magdalena ra̱ Jesús.

11 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya, 'bärma̱ xøts'e ra̱ 'bido ngue zoni̱. Mɛ̱nte zomp'ʉya, bi̱ ndoqui ngue hɛ̱t'a̱mbo ra̱ 'bido. 12 Bi̱ nu̱ ngue 'bʉp'ʉ yoho yø anxɛ p'ʉya, he yø t'axca̱he, ngue hu̱p'ʉ mi̱ o ra̱ Jesús. Nu̱na̱ n'na ra̱ anxɛ hu̱p'ʉ ma̱ni̱ go rá̱ ya̱. Ma̱n'na p'ʉya, hu̱p'ʉ ma̱ni̱ go yø gua. 13 Nu̱ya yø anxɛ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xisu, ¿hanja ngue guí zoni̱?

Mi̱ da̱hra̱ xisu p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Dí zoni̱ tha̱, porque xa̱ tha̱sca̱gui̱ ma̱ Hmu̱. A nu̱yá, hi̱ndí̱ pa̱di̱ hapʉ xa̱ jätya.

14 Mi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi 'bät'i, bi̱ nu̱ p'ʉya ngue 'bäp'ʉ ra̱ Jesús, pɛ hi̱ngui̱ pa̱di̱ ngue gue'a̱ ra̱ Jesús. 15 A nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ xisu, ¿hanja ngue guí zoni̱? ¿Te'o guí honi̱?

Nu̱na̱ ra̱ xisu p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue gue'a̱ ra̱ mädi p'ʉ'a̱ 'bäp'ʉ, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ague grá̱ ja̱'i̱, nu̱'mø ngue go xcá̱ hya̱ts'i̱, da̱mi̱ xiqui hapʉ xcuá̱ pɛgui, n'namhma̱ ngue ga̱ ma ha̱ts'i̱.

16 Mi̱ da̱hra̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Ma̱ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Ma̱ya p'ʉya, bi 'bät'i, bi zofo conna̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Raboni̱.

Nu̱na̱ ra̱ Raboni̱, i̱ nne da̱ ma̱ “Ague grá̱ xännba̱te”. 17 Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―O ga̱di bɛnngui̱, porque ja ngue ga̱ mmagä p'ʉ bí 'bʉhma̱ Papá. A nu̱yá, ni̱ ma ya, bá̱ xi'ʉ ma̱ cu̱gä ngue ya ga̱ mmagä p'ʉ bí 'bʉhma̱ Papá, nu̱'a̱ ni̱ Papáhʉ. Ga̱ mmagä p'ʉ bí 'bʉhma̱ Oja̱, nu̱'a̱ ni̱ Oja̱hʉ.

18 A nu̱na̱ ra̱ Ma̱ya Magdalena p'ʉya, bi̱ ma bá̱ xipyø xädi ra̱ Jesús. Bá̱ xifi ngue ya xi̱ nu̱'a̱ ra̱ Hmu̱, 'nɛ̱ bá̱ xifi te gäma̱ hya̱ xi xifi.

Ya bi̱ nnu̱hʉ yø xädi ra̱ Jesús.

19 Mi̱ dähra̱ nde'a̱ ndomingo rá̱ mʉdi ra̱ pa ngue ra̱ semana p'ʉya, bi̱ mpɛti yø xädi ra̱ Jesús. Pɛ n'nøt'e xa̱nho yø goxthi p'ʉ ha 'bʉi ngue su̱ yø judío. Mi̱ hnu̱ p'ʉya, ya 'bäp'ʉ ra̱ Jesús, bi̱ m'mäp'ʉ ma̱de ha 'bʉhyø xädi. Bi zɛngua p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, da̱ hyu̱ ni̱ mmʉihʉ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

20 Mi̱ juadi bi xihna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi 'yu̱tyø 'yɛ ha bi̱ mfoxyø clavo 'mø mi̱ 'dø'mi̱, 'nɛ̱ bi 'yu̱trá̱ hyo bi̱ mɛ ra̱ lansa. Ja̱njua̱ni̱ ra̱ ndi̱johya'ʉ yø xädi 'mø mi̱ nu̱ yø Hmu̱. 21 Nu̱na̱ ra̱ Jesús ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱ hyu̱ ni̱ mmʉihʉ ya. Nu̱gä, tengu̱tho bi̱ mɛngä ua ma̱ Papá, gui̱ njathʉ p'ʉya, xquet'a̱ dí pɛn'na̱hʉ ngue guá̱ ma̱mhmʉ ra̱ hya̱.

22 Bi japrá̱ hya̱ne p'ʉ 'bʉ'ʉ yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, guí̱ n'yohʉ ra̱ Espíritu Santo ya. 23 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ guí pu̱nnba̱hʉ yø ts'oqui, gue'ʉ ya bi pu̱nnba̱bi̱ Oja̱'ʉ. A nu̱'ʉ hi̱ngui̱ pu̱nnba̱hʉ yø ts'oqui, gue'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ pu̱nnba̱bi̱ Oja̱'ʉ.

Bi̱ nu̱ ra̱ Toma ngue ya 'bʉhrá̱ Hmu̱.

24 Nu̱na̱ ra̱ Toma, guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱'ʉ yø xädi t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ cuate. Hi̱njo'o p'ʉ 'mø mi̱ zø'a̱ m'mɛt'o ra̱ Jesús. 25 Nu̱'ʉ mi̱'da yø xädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya xtá̱ nu̱gähe ra̱ Hmu̱.

Mi̱ da̱hra̱ Toma p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Mɛ̱nte hi̱ndí̱ nnu̱sɛ, 'nɛ̱ ga̱ nnu̱rpa̱ yø 'yɛ ha bi̱ mfoxyø clavo, hi̱ndí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue 'bʉi. Nu̱'mø ngue ga̱ thädi conma̱ saha p'ʉ ha bi yʉhyø clavo, 'nɛ̱ ga̱ thännba̱ rá̱ hyo bi̱ mɛ ra̱ lansa, ya ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱.

26 Mi̱ dätra̱ hya̱to ma̱ pa p'ʉya, ma̱hømbi̱ mpɛti p'ʉ ja n'na ra̱ ngu̱'ʉ yø xädi. Mi̱ 'bʉp'ʉ ra̱ Toma'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya. Ma̱ nnøt'e xa̱nho yø goxthi, pɛ ja̱ mi̱ hnu̱ ya 'bäp'ʉ ra̱ Jesús. Bi zɛngua p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, da̱ hyu̱ ni̱ mmʉihʉ ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

27 Bi 'yɛ̱mbra̱ Toma p'ʉya:

―Da̱mi̱ thäni̱ conni̱ saha ya, da̱mi̱ nu̱ yø mɛdi n'youi ma̱ 'yɛ. 'Nɛ̱ da̱mi̱ cʉ'ni̱ 'yɛ ngue gui thängua ja ma̱ hyo bi̱ mɛ ra̱ lansa. 'Yodi yobɛ̱ni̱ ni̱ mmʉi, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

28 Bi 'yɛ̱nna̱ Toma p'ʉya:

―Ague grá̱ Hmu̱, ma̱ Oja̱'i̱.

29 Ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Toma, nu̱ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ ya ngue gá̱ nu̱sɛ hanja. Pɛ ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui te'o hi̱mbi̱ nu̱gui̱, 'nɛ̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Xuua hanja ngue bi 'yotra̱ libro ja ua.

30 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, yø hmi̱ yø dä yø xädi p'ʉ bi 'yøt'e xa̱ngu̱ yø milagro. Pɛ hi̱nga̱ gä nt'ot'i ua ja ra̱ libro ja ua'ʉ yø milagro bi 'yøt'e. 31 Pɛ nu̱ya yø hya̱ ja ua, bi̱ ma nt'ot'i para ngue gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue nu̱na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱, 'nɛ̱ guehna̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱. Nu̱'mø ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ p'ʉya, ya di̱ nja'a̱hʉ ra̱ 'da'yo te.

21

Ya bi̱ nya̱ui yoto nja̱'i̱ yø xädi ra̱ Jesús.

1 Ma̱n'na ra̱ pa p'ʉya, nu̱p'ʉ ja ra̱ nenzabi Tiberias, ja ma̱hømbi̱ nya̱ui p'ʉ yø xädi ra̱ Jesús. 2 Ja ua yø thu̱hu̱ ya 'dap'ʉ mi̱ 'yo: Ra̱ Bɛdu, ra̱ Toma nu̱na̱ t'ɛ̱mbi̱ ra̱ cuate, ra̱ Natanael nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Caná ngue Galilea, 'nɛ̱'ʉ yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Zebedeo, 'nɛ̱ ma̱mi̱ yoho yø xädi ra̱ Jesús. 3 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbyø amigo:

―Nu̱gä ga̱ mma ra̱ 'bahua̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱'ʉ nzo p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―'Nɛ̱cähe ga̱ mmähä 'mø.

Bi yʉt'a̱ n'na ra̱ barco p'ʉya, bi̱ ma. Pɛ nu̱'a̱ ra̱ xu̱i̱'a̱ p'ʉya, hi̱n teni̱ hua̱ bi di̱ni̱. 4 Mi̱ nɛ̱ca̱häi p'ʉya, bi hnu̱ ra̱ Jesús ngue 'bäp'ʉ ja ra̱ nenthe. Pɛ hi̱ngui̱ pa̱'ʉ yø xädi ngue gue'a̱. 5 Bi 'yɛ̱nna̱ Jesús:

―Ague n'yø'a̱hʉ, ¿ua hi̱n teni̱ hua̱ guí thɛui ya?

Nu̱'ʉ yø mahua̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱ngui̱ ts'ʉ cuø.

6 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'yɛntra̱ xit'a̱ p'ʉ ja rá̱ hyo ra̱ barco ngue n'yɛi ya'mø, guí thɛui yø hua̱ p'ʉya.

Bi 'yɛntra̱ xit'a̱ p'ʉya. M'mɛfa, asta̱ hi̱ngui̱ hät'i da̱ jʉxra̱ xit'a̱ p'ʉ ja ra̱ dehe, ngue xa̱ngu̱ yø hua̱ bá̱ cʉp'ʉ. 7 Nu̱'a̱ ra̱ xädi ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ ma̱hra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ Bɛdu'a̱ p'ʉya:

―Guehna̱ ma̱ Hmu̱hʉ na̱ n'yø.

Høntho bi 'yøhra̱ Bɛdu ngue t'ɛ̱mbi̱ gue'a̱ ra̱ Hmu̱'a̱ 'bäp'ʉ, bi hye rá̱ pahni̱ p'ʉya, porque xi̱ mmøgue. Mi̱ hye p'ʉya, bi̱ nhyørbʉ ja ra̱ dehe ngue bi zøn'a̱ nts'ɛdi p'ʉ bi 'bäi. 8 Ma̱n'na ciento metro ma̱di̱ 'bɛdi ngue da̱ zøn'a̱ nenthe ra̱ barco. Nu̱'ʉ mi̱'da yø xädi p'ʉya, bi 'yonna̱ barco bi zøn'a̱ nnengui, ní̱ gʉtra̱ xit'a̱ cʉ yø hua̱. 9 Mi̱ zøn'a̱ nenthe p'ʉya, ya mi̱ zø ra̱ sibi, oxpʉ 'da yø hua̱ ngue ntha̱xi̱. Jap'ʉ ra̱ thu̱hmɛ̱. 10 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱mbi̱:

―Bá̱ cʉui ua yø hua̱ ja gui thɛui ya.

11 Bi̱ nexpʉ ja ra̱ barco ra̱ Bɛdu p'ʉya, ngue bá̱ jʉnna̱ xit'a̱, bi zøp'ʉ hi̱ngui̱ hɛ̱ ra̱ dehe. Pɛ bá̱ yu̱hyø ndøhua̱ ra̱ xit'a̱, n'na ciento 'nɛ̱ yote ma̱'dɛ'ma̱ hyu̱ yø hua̱ bá̱ cʉp'ʉ. Xa̱ndøngu̱, pɛ hi̱mbi̱ xɛtra̱ xit'a̱. 12 Bi 'yɛ̱mbyø xädi ra̱ Jesús:

―'Dɛ gui̱ nzimxu̱di̱ui ya.

Nu̱'ʉ yø xädi p'ʉya, hi̱njombi̱ 'yänni̱ te'o na̱ ra̱ Jesús, porque ya pa̱di̱ te'o. 13 'Bexpi guatra̱ Jesús, mi̱ hya̱cra̱ thu̱hmɛ̱, bi u̱nni̱ da̱ zi. Bi hya̱cra̱ hua̱ p'ʉya, bi u̱nni̱ da̱ za.

14 Ya rá̱ hyu̱ ndi̱ na̱ ra̱ ora na̱, ngue ma̱hømbi̱ nya̱ui yø xädi 'mø mi̱ bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús.

I̱ nzohra̱ Bɛdu ra̱ Jesús.

15 Mi̱ juadi bi̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yänna̱ Bɛdu, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Bɛdu, rá̱ ts'ʉnt'ʉ'i ra̱ Jonás. ¿Ua ma̱n'na ga̱di̱ ma̱qui̱ ngue tengu̱ gui ma̱cä ya mi̱'da?

Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A̱há̱, grá̱ Hmu̱. Nu̱'i̱ guí pa̱di̱ ngue da̱di̱ ma̱'i̱.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Da̱mi̱ fähyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ya'mø.

16 Rá̱ yondi̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Bɛdu, rá̱ ts'ʉnt'ʉ'i ra̱ Jonás. ¿Ua ga̱di̱ ma̱qui̱?

Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A̱há̱, grá̱ Hmu̱. Guí pa̱di̱ ngue da̱di̱ ma̱'i̱.

Mi̱ nya̱ ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Da̱mi̱ fähyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ya'mø.

17 Rá̱ hyu̱ ndi̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Bɛdu, rá̱ ts'ʉnt'ʉ'i ra̱ Jonás. ¿Ua ga̱di̱ ma̱qui̱?

Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi du̱ rá̱ mmʉi porque ya rá̱ hyu̱ ndi̱ bi 'yänni̱ ngue'mø di̱ ma̱di̱. Bi 'yɛ̱nna̱ Bɛdu p'ʉya:

―Ague grá̱ Hmu̱, nu̱'i̱ gätho guí pa̱di̱. 'Nɛ̱ guí pa̱di̱ ngue da̱di̱ ma̱'i̱.

Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Nu̱'mø ngue ga̱di̱ ma̱qui̱, da̱mi̱ fähyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ya'mø. 18 Ma̱jua̱ni̱ dí xi'i ngue nu̱'mø ma̱rá̱ ngüɛ'i, bi zä gá̱ dʉtni̱ ngʉt'i, gui pa hapʉ guí̱ nne gui̱ mma. Pɛ da̱ zønna̱ pa ngue gui̱ nda̱c'ɛ̱i̱, gui̱ majni̱ 'yɛ p'ʉya ngue n'nan'yo ra̱ ja̱'i̱ di dʉt'a̱'i̱, nu̱p'ʉ hapʉ hi̱nguí̱ nne gui̱ mma, ja di zixa̱'i̱ p'ʉ.

19 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Jesús, di opa̱n'yu̱ ra̱ Bɛdu te ra̱ forma ja ngue di tho, gue'a̱ di 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱'a̱ di du̱. M'mɛfa p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ogui hɛga̱gui̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi 'yänna̱ Bɛdu teni̱ 'bɛ'a̱ da̱ tho'a̱ ma̱n'na ra̱ xädi.

20 Bi̱ nyɛ̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi̱ nu̱ ngue mmap'ʉ'a̱ ma̱n'na rá̱ xädi ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ ma̱hra̱ Jesús. Guehna̱ rá̱ xädi bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱'a̱ ra̱ ora 'dap'ʉ mi̱ si̱hmɛ̱ui yø xädi ra̱ Jesús. Bi 'yɛ̱mbi̱: “Ague grá̱ Hmu̱, ¿te'o'a̱ ja ngue di dä'i?” bi 'yɛ̱mbi̱. 21 Mi̱ nu̱ ra̱ Bɛdu na̱ p'ʉya, bi 'yänna̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xina̱ 'bʉcua, ¿te 'bɛ'a̱ da̱ tho na̱?

22 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø ga̱ nnegä ngue di̱ m'mʉcua nʉ asta̱ gue'mø dá̱ pengui̱, ya di̱ njatho. Xi'i, ¿te go di̱ mporta'i̱? Nu̱'i̱ 'yo gui hɛga̱gui̱.

23 Ya bi̱ n'yo ra̱ hya̱ p'ʉ ha 'bʉ hmi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, ngue t'ɛ̱mbi̱ ya hi̱nda̱ du̱ na̱ ra̱ xädi na̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús hi̱ngue masque bi̱ ma̱ ngue hi̱nda̱ du̱. Sinoque bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱'mø ngue ga̱ nnegä di̱ m'mʉcua nʉ asta̱ gue'mø dá̱ pengui̱, xi'i, ¿te go di̱ mporta'i?” bi 'yɛ̱na̱.

24 Nu̱na̱ ra̱ xädi na̱ya, guehna̱ ra̱ xädi di ja ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, 'nɛ̱ bi 'yot'ua ja ra̱ sʉcua̱ na̱ ra̱ hya̱ mma̱. Pɛ dí pa̱hmʉ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱.

25 Xa̱ngu̱ te gä bi 'yøtra̱ Jesús. Pɛ nu̱'mø ngue xta̱ mma nt'ot'i ua ja ra̱ sʉcua̱ n'na ngu̱ n'na'ʉ yø hya̱ ya, rá̱ nzɛgui hi̱nxti 'yɛngua ja ra̱ xi̱mhäi yø libro xta̱ mma nt'ot'i 'mø. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Hechos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Hechos

Ja ua yø hya̱ bá̱ øtyø xädi ra̱ Jesucristo p'ʉ bá̱ fʉdi bi 'yonna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱.

1

Ra̱ Jesús bi̱ nya̱ui yø xädi 'mø bi bɛ̱nna̱te.

1 Ague Teófilo, nu̱na̱ rá̱ mʉdi ra̱ libro dá̱ ot'i, gä dá̱ cuatra̱ sʉcua̱ te gä bá̱ ørbʉ bá̱ fʉdi bi̱ nxännba̱te ra̱ Jesús, 2 asta̱ gue'mø mi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱. Pɛ hante da̱ ma ma̱ya̱, nu̱ya yø xädi xi huanhni̱ ngue yø representante, bi xifi te nnepra̱ Espíritu Santo da̱ 'yøt'e. 3 Porque nu̱'mø mi̱ bɛ̱nna̱te p'ʉ bi t'ägui, søp'ʉ 'bʉhyø xädi ra̱ Jesús ngue ya̱ui. Mɛ̱nte gue'a̱ nyote ma̱ pa, njandyatho bi̱ hnu̱ ra̱ Jesús. Ja̱na̱ngue bi fa̱di̱ ngue ma̱jua̱ni̱ 'bʉi ma̱høn'a̱. Bi opa̱n'yu̱ yø xädi ra̱ Jesús ngue ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱ yø ja̱'i̱.

4 Nu̱'mø tobe 'dap'ʉ 'bʉhmʉ yø xädi ra̱ Jesús, bi xifi ngue hi̱nda̱ bømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ tømhmʉ na̱ ra̱ hya̱ ya xtá̱ xi'a̱hʉ ngue di ya̱t'a̱hʉ ma̱ Papágä. 5 Ma̱jua̱ni̱ ngue bi 'yøtra̱ nxixya̱ ra̱ Xuua conna̱ dehe, pɛ ya hi̱mma̱ ya'atho yø pa di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo ya.

Bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ ra̱ Jesús.

6 Ma̱hømbi̱ nya̱ui yø xädi ra̱ Jesús. Pɛ bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ya yø xädi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿ua guehyø pa ja ua gui 'yøt'e ngue di̱ mma̱ndasɛ yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ häi Israel?

7 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ xa̱ nzänna̱ Papá da̱ 'yøt'e, hi̱ngui̱ ja ngue go guí pa̱hmʉ tema̱ pa, ogue tema̱ ora da̱ni̱ nja'a̱. 8 Pɛ di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo ngue gui japhʉ ma̱jua̱ni̱ yø ja̱'i̱ te'ogä. Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ gui xihmʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ Jerusalén, gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ häi Judea, da̱ guep'ʉ ja ra̱ häi Samaria, asta̱ gue'mø gá̱ täthʉ rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi.

9 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱mp'ʉya, hɛ̱tho yø xädi ha i̱ ma ma̱ya̱ ra̱ Jesús. Bi yʉrbʉ ja n'na ra̱ gu̱i̱ p'ʉya, ya hi̱nni̱ mantho bi hyandi̱. 10 Hi̱ngui̱ hɛgui hantho ma̱hɛ̱ts'i̱ ha i̱ mpa. Mi̱ nu̱ p'ʉya, 'bäp'ʉ yoho yø anxɛ, he yø t'axca̱he. 11 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ague gyø mmɛ̱ngu̱hʉ Galilea, ¿hanja ngue guí hanthʉ ma̱ya̱? Ya gá̱ nu̱hʉ ngue bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ ra̱ Jesús, pɛ ma̱hønda̱ ɛ̱p'ʉ tengu̱tho guí̱ nu̱hʉ ngue i̱ ma ya.

Bi thanhna̱ Matías.

12 Nu̱ya yø xädi ma̱mbi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ nyu̱ni̱ ja ra̱ mbonza ja yø olivos, bá̱ ɛ̱hɛ̱, bi zø'a̱ Jerusalén. Nu̱na̱ ra̱ nyu̱ni̱ na̱, guerpʉtho ngue Jerusalén, comma̱ n'na kilómetro. 13 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya, bi̱ nexpʉ ja ra̱ tøca̱ngu̱ mi̱ nsäya. Nu̱ya yø xädi, guehna̱ ra̱ Bɛdu, ra̱ Jacobo, ra̱ Xuua, ra̱ Andre, ra̱ Lipe, ra̱ Toma, ra̱ Bartolomé, ra̱ Mateo, ra̱ Jacobo nu̱na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Alfeo, ra̱ Simu̱ nu̱na̱ n'yohʉ ra̱ partido ngue ra̱ zelote, ra̱ Judas nu̱na̱ rá̱ n'yohʉ ra̱ Jacobo. 14 Gätho ya p'ʉya, 'dap'ʉ bi̱ mpɛti ngue mmat'Oja̱. Mi̱ 'bʉp'ʉ mi̱'da yø xisu, 'nɛ̱hra̱ Ma̱ya rá̱ mamá ra̱ Jesús, 'nɛ̱'ʉ yø cu̱ ra̱ Jesús.

15 N'na ra̱ pa p'ʉya, xi̱ mpɛti comma̱ n'na ciento 'nɛ̱ 'däte nja̱'i̱. Bi̱ nangra̱ Bɛdu p'ʉya, bi̱ m'mäp'ʉ ma̱de 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Bi 'yɛ̱mbʉya:

16 ―Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, jatho ngue di̱ nja'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro. Porque ra̱ David, ra̱ Espíritu Santo bi bɛ̱nnba̱bi̱ na̱ ra̱ hya̱ bi 'yot'i ngue bi̱ ma̱ te da̱ thohra̱ Judas. A nu̱na̱ ra̱ Judas, guehna̱ bi̱ m'mɛt'o ngue bi̱ zixyø ja̱'i̱ bi bɛntra̱ Jesús. 17 Ma̱ma̱ n'yogähe na̱ ra̱ Judas, porque xquet'a̱ bi tocabi ra̱ 'bɛfi ngue rá̱ representante ra̱ Jesús. 18 A nu̱na̱ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ nzäbi bi da̱ha̱ ngue bi dä ra̱ Jesús, bi thän'a̱ n'na ra̱ häi. Nu̱na̱ ra̱ häi na̱, ja bi du̱p'ʉ ra̱ Judas ngue bi dägui, i̱ m'mänya̱. Bi bøni̱ gätho yø xɛ̱fo ngue bi føgue. 19 Nu̱'mø mi̱ 'yøhyø mmɛ̱ngu̱ Jerusalén te bi̱ nja, i hu̱tra̱ häi ngue ra̱ Acéldama, gue'a̱ ra̱ hya̱ ga̱ ya̱ yø ja̱'i̱'a̱. I̱ nne da̱ ma̱, ni̱ hu̱ ra̱ häi ngue ra̱ ji. 20 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi cuarpʉ ja ra̱ libro ngue yø Salmo ra̱ David, bi 'yɛ̱na̱: “Da̱ du̱ ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱, ya hi̱njondi̱ m'mʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱”, bi 'yɛ̱na̱. Xquet'a̱ bi 'yɛ̱na̱: “Ndan'yo to di thojpa̱ rá̱ 'bɛfi”.

21 A nu̱ua dí 'bʉhmʉ ya, 'bʉcua 'da yø n'yohʉ ngue hi̱ngui̱ hɛga̱he mɛ̱nte yø pa dá̱ n'yohe ra̱ Hmu̱ Jesús. 22 Bi̱ nu̱p'ʉ bi xixya̱bi̱ ra̱ Xuua, 'nɛ̱ bi̱ nu̱ 'mø mi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱. A nu̱yá, jatho ngue da̱ guehya 'da yø n'yohʉ ya, da̱ t'ɛ̱ts'i̱ ngue 'dap'ʉ ga̱ n'yohe ngue di ja ma̱jua̱ni̱ p'ʉ bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús.

23 Bi thanhni̱ yo nc'ɛ̱i̱ p'ʉya, ra̱ Matías 'nɛ̱hra̱ José. Nu̱na̱ ra̱ José p'ʉya, ja mi̱'da yø thu̱hu̱ ngue i Barsabás 'nɛ̱ i Justo. 24 Mi̱ mat'Oja̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱ Oja̱'i̱, nu̱'i̱ guí pa̱rpa̱bi̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱. Da̱mi̱ 'yu̱hya ndana̱ guí huanhya yo nc'ɛ̱i̱ 'bʉcua ya. 25 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ guí huanhni̱, di thocra̱ 'bɛfi, ngue ra̱ representante mi̱ pɛhra̱ Judas, nu̱na̱ bi hyɛp'ʉ rá̱ 'bɛfi 'mø mi̱ 'yøtra̱ ts'oqui, nu̱p'ʉ ni̱ 'yu̱p'ʉ di̱ ma, ja i̱ map'ʉ.

26 Bi gʉcra̱ suerte yø ja̱'i̱ p'ʉya. Nu̱na̱ ra̱ suerte, bi̱ nthɛui ra̱ Matías. 'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, 'dap'ʉ bi̱ n'yohʉ'ʉ 'dɛ'ma̱'da nc'ɛ̱i̱ yø representante na̱ ra̱ Matías.

2

Ra̱ Espíritu Santo bi ha̱tra̱ ts'ɛdi yø xädi.

1 Nu̱'mø mi̱ zøhra̱ pa ngue ra̱ ngo Pentecostés, gä xi̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ ja n'na ra̱ ngu̱. 2 Xøgue ntha̱mbɛ̱ni̱tho bí 'yɛ̱hma̱ya̱, ɛ̱na̱ n'na ra̱ ndønthi̱ ra̱ ndi fʉt'a̱mbo ra̱ ngu̱. Gä bi 'yu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ xi̱ mi̱hyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 3 Bi hnu̱ p'ʉya ngue ɛ̱na̱ yø ja̱ni̱ yø sibi di̱ nxa̱mp'ʉ hu̱di̱ n'na ngu̱ n'na. 4 Guehna̱ ra̱ Espíritu Santo di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱. Nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo, bi japyø ja̱'i̱ ngue ga̱ ya̱ yø 'dan'yo hya̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱. N'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo xännbi̱ tema̱ hya̱ da̱ ma̱.

5 Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, nu̱p'ʉ Jerusalén mi̱ 'bʉp'ʉ 'da yø judío xpí 'yɛ̱hɛ̱ 'dama̱ 'dan'yo yø häi ngue da̱ nu̱ ra̱ da̱nni̱go. 6 Guehya xi̱ mpɛti 'mø mi̱ 'yøde ngue ɛ̱na̱ 'yo ra̱ ndønthi̱ ya. Mi̱ 'yøde ngue di ya̱hni̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja ngue ga̱ ya̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ te yø hya̱. Porque øhyø ja̱'i̱ ngue ga̱ ya̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ te yø hya̱ ga̱ ya̱p'ʉ ja yø häi xpí 'yɛ̱hɛ̱. 7 Gä di 'yødyø ja̱'i̱, hi̱ngui̱ pa̱di̱ te da̱ 'yøt'e. Di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na:

―Nu̱ya yø n'yohʉ di ya̱hni̱ ua, gä yø mmɛ̱ngu̱ Galilea ya. 8 Pɛ ¿hague nja ngue dí øhmʉ ga̱ ya̱'a̱ te ma̱ hya̱hʉ n'na ngu̱ n'najʉ? 9 A nu̱yá, 'bʉcua yø mmɛ̱ngu̱ Partia, yø mmɛ̱ngu̱ Media, yø mmɛ̱ngu̱ Elam, yø mmɛ̱ngu̱ Mesopotamia, yø mmɛ̱ngu̱ Judea, yø mmɛ̱ngu̱ Capadocia, yø mmɛ̱ngu̱ Ponto, yø mmɛ̱ngu̱ Asia, 10 yø mmɛ̱ngu̱ Frigia, yø mmɛ̱ngu̱ Panfilia, yø mmɛ̱ngu̱ Egipto, yø mmɛ̱ngu̱ Africa nu̱ya rá̱ m'mʉp'ʉ ma̱n'na rá̱ nguep'ʉ ngue ra̱ hni̱ni̱ Cirene. Xquet'a̱ 'bʉcua yø mmɛ̱ngu̱ Roma. Nu̱ 'da'ʉ p'ʉya, yø judío p'ʉ bá̱ mi̱, mi̱'da p'ʉya, ya xa̱ bɛnnba̱bi̱ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø judío. 11 Xquet'a̱ 'bʉcua yø mmɛ̱ngu̱ Creta, yø mmɛ̱ngu̱ Arabia. 'Nɛ̱ dí øhmʉ ngue ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ yø ja̱'i̱, 'nɛ̱ ga̱ ya̱'a̱ te ma̱ hya̱hʉ n'na ngu̱ n'najʉ.

12 Gä di 'yødyø ja̱'i̱, hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja ngue ga̱ ya̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ te yø hya̱ ga̱ ya̱. Di̱ n'yänni̱ n'na ngu̱ n'na p'ʉya, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja'a̱ te hma̱ngua? ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

13 Pɛ thentho mi̱'da yø ja̱'i̱, i ɛ̱mbi̱ ngue i̱ti̱'ʉ di ya̱hni̱.

Bi zohyø ja̱'i̱ ra̱ Bɛdu.

14 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu mi̱ 'bäp'ʉ p'ʉya, 'dap'ʉ 'bähmʉ'ʉ 'dɛ'ma̱'da yø representante ra̱ Jesús. Bi ts'ɛdi bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ague gyø judío guí søthʉ ua, da̱ guehyø mmɛ̱ngu̱ ua Jerusalén, da̱mi̱ pa̱hmʉ hanja na̱ ra̱ hya̱ jap'ʉ ya. Da̱mi̱ 'yøhmʉ xa̱nho ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ ya. 15 Nu̱ya yø n'yohʉ 'bʉcua, hi̱ngui̱ i̱ti̱ ya tengu̱tho guí̱ mbɛ̱mhmʉ. Porque hi̱njongui̱ i̱ti̱'a̱ gʉto xu̱di̱. 16 Nu̱na̱ te bi̱ nja ya, guehna̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ pønga̱hya̱ Joel ngue bi 'yɛ̱na̱: 17 “Ga̱ xi'a̱hʉ ra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱. Bi yɛ̱na̱: Da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ga̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo gätho yø ja̱'i̱ 'bʉi rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. Guehna̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱nni̱ ts'ʉnt'ʉhʉ 'nɛ̱hni̱ t'i̱xu̱hʉ na̱. Yø ts'ʉnt'ʉ da̱ nu̱ yø cosa hi̱ngui̱ nnu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱. Yø da̱c'ɛ̱i̱ da̱ 'ui̱ yø t'i̱. 18 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ, ga̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo ma̱ mɛfi ngue yø n'yohʉ 'nɛ̱hyø xisu. Guehna̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱nna̱. 19 Ga̱ øt'ä yø milagro nʉ ma̱ya̱. Nu̱ua ja ra̱ häi p'ʉya, di̱ nja yø hmɛ̱ya ngue ra̱ ji, 'nɛ̱hra̱ sibi, da̱ nangra̱ 'bifi. 20 Ya hi̱ndi̱ yotra̱ hyadi. Xtá̱ nthɛni̱ ra̱ za̱na̱ tengu̱tho ra̱ ji. Guehna̱ di̱ nja na̱ya hante ngue da̱ zønna̱ pa dá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱. Guehna̱ ra̱ pa di̱ nɛ̱qui̱ rá̱ ts'ɛdi Oja̱ ma̱guesɛ. 21 Nu̱ te'o gä nzo Oja̱, gue'ʉ di̱ nya̱nyø te'ʉ”, i ɛ̱n'Oja̱.

22 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi sigue bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ague gyø judíohʉ, da̱mi̱ 'yøhmʉ ra̱ hya̱ ga̱ mma̱ngä. Bi ne Oja̱ ngue bi 'yøtyø milagro p'ʉ guí 'bʉhmʉ conná̱ nguehna̱ ra̱ Jesús ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret. Ja̱na̱ngue guí pa̱hmʉ ngue guesɛ Oja̱ bi ha̱tra̱ ts'ɛdi'a̱ te bi 'yøtra̱ Jesús. 23 Pɛ gá̱ däphʉ yø ts'oc'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús ngue bi cuatra̱ pont'i̱, bi hyo. Pɛ ya ma̱nja̱m'mø xpá̱ nzän'Oja̱ ngue bi zo ni̱ 'yɛhʉ ra̱ Jesús ngue gá̱ jahʉ p'ʉ. 24 Pɛ nu̱yá, Oja̱ bi japi ngue bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús. Bi gʉjpʉ ja ra̱ nda̱te mi̱ o, porque hi̱ngui̱ sä ngue da̱ cop'ʉ. 25 Ja bi bømp'ʉ'a̱ te bi̱ ma̱nna̱ David conná̱ nguehra̱ Jesús ngue bi 'yɛ̱na̱: “Za̱nt'a̱ ga̱ n'yo'be Oja̱. Oja̱ 'bʉp'ʉ ja ma̱ n'yɛi, n'namhma̱ ngue hi̱njonda̱ 'ya̱ngui̱. 26 Ja̱na̱ngue da̱di johya, ga̱ mma̱ hanja ngue ja gra̱ pähä. 'Nɛ̱ hu̱ ma̱ mmʉi ngue te da̱ thohma̱ do'yo 'mø dá̱ tu̱. 27 Porque hi̱nguá̱ soga̱gui̱ ma̱ tegä p'ʉ ha o yø ánima. Hi̱ngui̱ jaqui da̱ 'ya ma̱ do'yo, porque ni̱ mɛfigui ga̱di̱ ma̱qui̱. 28 Nu̱'i̱ gá̱ xoga̱gui̱ ma̱ mmʉi ngue dá̱ pa̱di̱ ngue ja gra̱ te para za̱ntho. Ya ma̱n'natho di̱ njaga̱ mpähä 'mø ga̱ nnu̱'i̱”, bi 'yɛ̱na̱.

29 Ague n'yø'a̱hʉ, dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ te bi thohna̱ ma̱ mboxitahʉ ra̱ David. Bi du̱ na̱, 'nɛ̱ bi t'ägui. A nu̱'a̱ rá̱ panteón, i jatho asta̱ guehra̱ pa jap'ʉ'a̱ ya. 30 Pɛ nu̱na̱ ra̱ David ma̱rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ na̱. Mi̱ pa̱di̱ te xi ya̱rpa̱bi̱ Oja̱, ngue nu̱na̱ n'na'ʉ yø mbom'mɛto, guehna̱ ra̱ Cristo na̱ya. Go di ponnba̱bi̱'a̱ ra̱ nda̱st'abi mi̱ pɛhra̱ David. 31 Nu̱na̱ ra̱ David, ya mi̱ pa̱'a̱ m'mɛt'o ngue di bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo na̱. Ja̱na̱ngue bi̱ ma̱mp'ʉya ngue rá̱ te ra̱ Cristo, hi̱nda̱ ts'ojpa̱bi̱ p'ʉ ha o yø ánima. Bi̱ ma̱ ngue hi̱nda̱ 'ya rá̱ do'yo. 32 Oja̱ bi japi ngue bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús. Gäthogähe ya, gä da̱di jahe ma̱jua̱ni̱ ngue bi bɛ̱nna̱te na̱. 33 Nu̱na̱ Oja̱ nnepe ngue da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ ra̱ Jesús, bi zixpʉ bí ja rá̱ n'yɛi. Nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo ya xi ya̱t'Oja̱ ngue da̱ pɛnhni̱, bi japra̱ Jesús ngue bá̱ pɛnhni̱, bi zøcua dí 'bʉhmʉ. A nu̱yá, guehna̱ ra̱ Espíritu Santo go øt'a̱ te guí̱ nnu̱hʉ ya, 'nɛ̱'a̱ ra̱ hya̱ guí øhmʉ ya. 34 A nu̱na̱ ra̱ David, hi̱mbi̱ ts'ixma̱te p'ʉ ja rá̱ n'yɛi Oja̱ na̱. Sinoque bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱, nu̱'mø mi̱ zojpa̱gui̱ ma̱ Hmu̱, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xifi, bi 'yɛ̱mbi̱: Da̱mi̱ mi̱cua ja ma̱ n'yɛigä ya, 35 asta̱ gue'mø ga̱ øt'e ngue guí̱ ma̱nda gätho'ʉ ni̱ nsʉiui”, bi 'yɛ̱mbi̱. 36 Gätho yø judío rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ häi Israel, jatho ngue da̱ ba̱'a̱ njua̱ni̱ te'o na̱ ra̱ Jesús. Guehna̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱. Pɛ nu̱'a̱hʉ, gá̱ cuathʉ ra̱ pont'i̱ na̱.

37 Gä bi där'ma̱n'ʉ yø mmʉi yø ja̱'i̱ 'mø mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Bɛdu p'ʉya. Bi 'yørpa̱ ra̱ nt'änni̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø representante ra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague n'yø'a̱hʉ, ¿te 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øt'ähe p'ʉya?

38 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Jatho ngue gui̱ nxixya̱hʉ, gue'a̱ di fa̱di̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo'a̱. Nu̱na̱ Oja̱ p'ʉya, di pu̱n'na̱ ni̱ ts'oquihʉ, 'nɛ̱ da̱ pɛn'na̱hʉ ra̱ Espíritu Santo. 39 Porque go di toca'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ ya xa̱ mma ma̱ya̱t'i̱, 'nɛ̱ ni̱ ba̱si̱hʉ, 'nɛ̱'ʉ to gä rá̱ m'mʉp'ʉ 'yapʉtho. Nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Hmu̱hʉ, i̱ nzohni̱ hangu̱ yø ja̱'i̱ nne prá̱ mmʉi da̱ zofo.

40 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, xa̱ngu̱ mi̱'da yø hya̱ bi xihyø ja̱'i̱. Bi consejo yø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ'a̱ te gäma̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

41 Nu̱ya yø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ ma̱nho ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Bɛdu, bi̱ ma ma̱xixya̱bi̱. Nu̱ya ja ma̱'da'yo bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, comma̱ hyu̱ ma̱hua̱hi̱ nja̱'i̱ bi zʉdi. 42 Gätho ya yø ja̱'i̱ ya, hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛ'a̱ ra̱ hya̱ xännba̱te yø representante ra̱ Jesús. 'Da'igu̱ mma̱ n'na ngu̱ n'na, 'nɛ̱ 'dap'ʉ mmat'Oja̱. 'Dap'ʉ xɛnna̱ thu̱hmɛ̱ da̱ zi, tengu̱tho ra̱ hya̱ bi zohra̱ Jesús.

Ya xa̱ngu̱ to bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús.

43 Gä bi̱ nsu̱ yø ja̱'i̱ ngue xa̱ngu̱ yø milagro bi 'yøtyø representante ra̱ Jesús. 44 Nu̱'ʉ ya xi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ p'ʉya, gä 'dap'ʉ di̱ mpɛti. Nu̱'a̱ te gä pɛts'i, 'da gui̱ mmɛtitho. 45 Bi̱ mä yø häi yø ja̱'i̱, nu̱'ʉ ja mi̱'da te mi̱ pɛts'i, gä bi̱ mä. Di̱ ndarpi n'na ngu̱ n'na'a̱ te honi̱. 46 N'na pa ngu̱ n'na pa di̱ mpɛti p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Nu̱p'ʉ ja yø ngu̱ yø ja̱'i̱, gä 'dap'ʉ di̱ mpɛti ngue si̱hmɛ̱. Gä 'dagui johyatho yø ja̱'i̱ ngue 'dap'ʉ si̱hmɛ̱ 'nɛ̱ hi̱njondi̱ 'yɛ̱ts'i̱. 47 Gä ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. Nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, gätho nnu̱ ma̱nho ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. N'na pa ngu̱ n'na pa, nu̱na̱ Oja̱ øt'e ngue ma̱n'na ni̱ hyu̱xta̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di̱ nya̱nyø te.

3

Bi t'øthe n'na ra̱ dogua.

1 N'na ra̱ pa, nu̱na̱ ra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua, 'da i̱ marbʉ bí ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío. Comma̱ hyu̱ nde bi̱ ma, gue'a̱ ra̱ ora pa ra̱ mhmat'Oja̱ yø ja̱'i̱'a̱. 2 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ goxthi ni̱ja̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Goxthi Ma̱hotho. Mi̱ hu̱p'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ngue tu̱dyø gua asta̱ gue'mø ma̱mba̱ mi̱. I t'ɛ̱p'ʉ ngue hnepe da̱ 'yäpra̱ limosna'ʉ yø ja̱'i̱ cʉt'a̱mbo nni̱ja̱. 3 Nu̱'mø mi̱ nu̱ ra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua ngue mmap'ʉ da̱ yʉrbʉ ja ra̱ ni̱ja̱, nu̱na̱ ra̱ dogua p'ʉya bi 'yäpra̱ limosna. 4 Ra̱ Bɛdu p'ʉya 'nɛ̱hra̱ Xuua bi hyɛ̱ti̱. Bi 'yɛ̱mbra̱ dogua na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya:

―Da̱mi̱ hyɛ̱rca̱'be ―bi 'yɛ̱mbi̱.

5 Nu̱na̱ ra̱ dogua p'ʉya, bi hyɛ̱ti̱. I tø'mi̱ ngue te xti u̱nni̱. 6 Pɛ ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱n tema̱ mɛ̱nyu̱ nna̱ ha̱gä ngue ga̱ 'da'i. Pɛ nu̱ te da̱ zä ga̱ 'da'i, ga̱ 'da'i. Conná̱ ts'ɛdi ra̱ Jesucristo nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret, dí xi'i ya, da̱mi̱ nangui̱, gui̱ n'yo.

7 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi bɛnnba̱ rá̱ 'yɛ ngue rá̱ n'yɛi, bi gʉts'i. 'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi hyʉ xa̱nho yø hyu̱ndo'yo ngue yø dägua. Bi zä bi̱ m'mäi xa̱nho. 8 Nu̱na̱ ra̱ dogua p'ʉya, xøgue ra̱ n'nas'mø mi̱ nangui̱ ngue bi̱ n'yo. 'Da i yʉrbʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya. Ya ni̱ 'yo, 'nɛ̱ ni̱ sägui mɛ̱nte di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. 9 Gätho yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉ'a̱mbo nni̱ja̱, bi̱ nu̱ ngue mɛ̱nte ni̱ 'yo na̱ ma̱rá̱ dogua, mɛ̱nte di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. 10 Nu̱ya yø ja̱'i̱, i pa̱di̱ ngue gue'a̱ ra̱ dogua xi t'ɛ̱p'ʉ ja ra̱ goxthi ni̱ja̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Goxthi Ma̱hotho'a̱. Gue'a̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ äpra̱ limosna yø ja̱'i̱'a̱. Yø ja̱'i̱ p'ʉya, di 'yøtho 'nɛ̱ i su̱ ngue nnu̱ yø ja̱'i̱ ngue ya bi zä na̱ ma̱rá̱ dogua.

Ra̱ Bɛdu bi zohyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱.

11 Nu̱na̱ ma̱rá̱ dogua 'mø mi̱ zä, asta̱ hi̱ngui̱ nne di thøhra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua, i sa̱mmi̱. Gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya, gä di fɛtyø n'yomfɛ̱ni̱ ngue su̱. Bi̱ map'ʉ bi 'bähra̱ Bɛdu ja ra̱ ngu̱n'yu̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Salomón. 12 Mi̱ nu̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya ngue xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ague gyø judíohʉ, ¿hanja ngue ga̱di 'yøthohʉ'a̱ te bi̱ nja? ¿Hanja ngue guí ɛ̱mhmʉ ngue comma̱ ts'ɛdisɛ'be, ogue ngue dí su̱gä'be Oja̱, dá̱ japä'be bi̱ n'yo na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua? 13 Sinoque nu̱'a̱ ma̱ Oja̱hʉ mi̱ tha̱nne ma̱ mboxitahʉ ra̱ Abraham 'nɛ̱hra̱ Isaac 'nɛ̱hra̱ Jacob, gue'a̱ bi̱ n'øthe'a̱ ya, para ngue da̱ t'ɛ̱spa̱bi̱'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Jesús. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ gá̱ dähʉ p'ʉ 'bʉhyø ts'ʉt'abi na̱. Nu̱'mø mi̱ ne xtí thøhra̱ Pilato, pɛ nu̱'a̱hʉ hi̱ngá̱ nehʉ. 14 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús hi̱n tema̱ nts'o bi 'yøt'e, gä ra̱ nho ma̱ni̱ n'yo. A nu̱'a̱hʉ p'ʉya, hi̱ngá̱ nehʉ ngue xtá̱ ma ma̱thøgue na̱, sinoque go gá̱ 'yähmʉ ngue bi̱ ma ma̱thøgue n'na ra̱ hyote. 15 Go gá̱ hyohʉ na̱ bá̱di̱ u̱nna̱ te. Pɛ Oja̱ bi japi ngue bi bɛ̱nna̱te p'ʉ ha bi t'ägui. A nu̱gä'be ya, go da̱di jagä'be ma̱jua̱ni̱ ngue bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús. 16 A nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua ya, guí pa̱hmʉ ngue mi̱ dogua na̱. Pɛ ni̱ hmi̱ ni̱ dähʉ ngue bi zä na̱ ra̱ n'yohʉ na̱. Rá̱ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ra̱ Jesús da̱ zä da̱ 'yøthe, ja̱na̱ngue bi zä xa̱ndønho ya.

17 Ague n'yø'a̱hʉ, nu̱gä dí pa̱di̱ ngue hi̱nguí̱ pa̱di̱ te ga̱ mbøn'a̱ gá̱ 'yøthʉ. Xquet'a̱ njarbʉtho ni̱ hmu̱hʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ya, a̱ha̱ bi hyo ra̱ Jesús. 18 Pɛ nu̱na̱ Oja̱, bi japi ngue bi̱ nja'a̱ te gä bi 'yotyø pønga̱hya̱ 'mø yø pa xa̱thogui. Nu̱'ʉ yø pønga̱hya̱, bi̱ ma̱ ngue ra̱ Cristo i ja ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ. 19 Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ'a̱ te gni̱ 'yohʉ. Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱, n'namhma̱ ngue di̱ mpu̱n'na̱ ni̱ ts'oquihʉ. Ja da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ Oja̱ p'ʉya. 20 A nu̱na̱ Oja̱ da̱ pɛnhna̱ Jesús, porque guehna̱ ra̱ Cristo ya xpa̱ t'ɛ̱ts'i̱ ngue di̱ ma̱nda ua na̱. 21 A nu̱yá, ra̱ Jesucristo jatho ngue da̱ m'mʉp'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ asta̱ gue'mø da̱ 'yøt'Oja̱ ngue da̱ gom'na'yo gätho yø cosa i ja. Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'ʉ yø ma̱ca̱ pønga̱hya̱ Oja̱ xa̱ m'mʉ'mø ya ma̱ndønja̱m'mø tho. 22 Nu̱'mø mi̱ zohyø nyogui ja̱'i̱ ra̱ Moisés, bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Hmu̱hʉ, nu̱'ʉ yø judío, da̱ bøn'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ngue di̱ mpønga̱hya̱ tengu̱tho bi jacä. Nu̱'a̱ ra̱ pønga̱hya̱'a̱ p'ʉya, da̱mi̱ 'yøhmʉ te gäma̱ hya̱ da̱ xi'a̱hʉ. 23 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nda̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ pønga̱hya̱ na̱, da̱ ts'ijpʉ ha 'bʉhyø judío ngue da̱ tho”, bi 'yɛ̱na̱.

24 Bá̱ fʉdi asta̱ ra̱ Samuel, gätho'ʉ mi̱'da yø pønga̱hya̱ xa̱ m'mʉi, gä bi̱ ma̱ ngue di̱ nja'a̱ te gä dí̱ nnu̱hʉ ra̱ pa ja p'ʉya. 25 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ya xa̱ ya̱rpa̱bi̱ Oja̱ yø ja̱'i̱ ngue di̱ nja, tengu̱tho ra̱ hya̱ bi bɛ̱nnba̱bi̱ yø pønga̱hya̱ ngue bi xihyø ja̱'i̱, nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho na̱. Oja̱ bi 'yøt'ui n'na ra̱ cohi ma̱ mboxitahʉ Abraham, bi 'yɛ̱mbi̱: “Conná̱ nguehna̱ n'na ni̱ mbom'mɛto di̱ m'mʉi, da̱ ma ma̱ja̱pi̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi”, bi 'yɛ̱mbi̱. 26 Nu̱na̱ Oja̱ bi u̱nná̱ cargo na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ, rá̱ mʉdi i̱ mɛnnbʉ guí 'bʉhmʉ ngue di ja̱p'a̱hʉ. I̱ nnepe ngue gui hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o gni̱ n'yo n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ.

4

Ra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua bí 'bäp'ʉ ha 'bʉhyø mmäcja̱.

1 Mɛ̱nte ya̱hʉ yø ja̱'i̱ ra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua, bi zøhyø mmäcja̱ p'ʉya, bá̱ n'youi ra̱ 'bɛt'o asminyo co 'nɛ̱'ʉ yø saduceo. 2 I̱ mbøcuɛ'ʉ p'ʉya, ngue ra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱, i xifi ngue nu̱'ʉ xa̱ ndu̱ i ja ngue di bɛ̱nna̱te, porque bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús. 3 Bi bɛnt'i̱ bi got'a̱ fädi, ja gue'mø mi̱ hyats'i xtí̱ nja ra̱ hya̱. Porque ya bi̱ nde bi got'i. 4 Pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi 'yøhra̱ hya̱ i hma̱, xa̱ndøngu̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. Nu̱'a̱ ga̱ngu̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, bi t'øtra̱ güɛnda ngue hønsɛ yø n'yohʉ, ya ni̱ ma da̱ zʉ'i cʉt'a ma̱hua̱hi̱.

5 Mi̱ hyaxpʉya, bi̱ mpɛti yø hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉ Jerusalén, co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío, ni̱ n'yohʉ yø xännba̱te ngue ra̱ ley. 6 Ni̱ n'yohʉ na̱ ra̱ Anás rá̱ hmu̱ mmäcja̱. Ni̱ n'yohʉ ra̱ Caifás, 'nɛ̱hra̱ Xuua 'nɛ̱hra̱ Alejandro. 'Nɛ̱ gätho yø mɛ̱ni̱ ya yø hmu̱ mmäcja̱ ni̱ n'yohʉ. 7 A nu̱ya p'ʉya, bi̱ ma̱nda ngue bá̱ ts'i ra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua, bi̱ ma ma̱'bä'mi̱ p'ʉ ma̱de ngue da̱ t'ørpa̱ ra̱ nt'änni̱. Mi̱ 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te'o bi 'da'a̱ui ra̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ te guí øt'ui n'yø, ogue te'o bi 'da'a̱ui ra̱ ts'ɛdi ngue gui øt'ui tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

8 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu ts'o p'ʉya, ra̱ Espíritu Santo di ha̱tra̱ ts'ɛdi bi 'yɛ̱mbya ya̱ui p'ʉya:

―Ague n'yø'a̱hʉ, nu̱ya yø n'yohʉ di̱ ma̱nda ua ja ra̱ hni̱ni̱, da̱ guehyø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío. 9 Guí ännga̱'be ha bi̱ nja'a̱ ra̱ nho dá̱ ørpä'be na̱ ra̱ n'yohʉ mi̱'ʉ, ngue ha bi̱ njap'ʉ i ya̱ni̱. 10 A nu̱yá, ga̱ xi'a̱hʉ ha bi̱ nja, n'namhma̱ ngue da̱ ba̱di̱ gätho yø judío. Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua bi ya̱ni̱ conná̱ ts'ɛdi ra̱ Jesucristo nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret. Guehna̱ ra̱ Jesucristo gá̱ cuathʉ ra̱ pont'i̱ ngue bi tho na̱. Pɛ Oja̱ bi japi bi bɛ̱nna̱te p'ʉ bi t'ägui. Conná̱ nguehna̱ ya, ni̱ hmi̱ ni̱ dähʉ p'ʉ bi ya̱nna̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua. 11 Gá̱ 'yøthʉ tengu̱tho yø ga̱do 'mø bi 'yɛn'a̱ n'na nguadi n'na ra̱ do, ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ho. Pɛ m'mɛfa p'ʉya, guehna̱ da̱ gohi ngue brá̱ 'bɛbo p'ʉ brá̱ fʉhra̱ ja̱do na̱. Guí̱ njathʉ p'ʉya, hi̱ngá̱ nu̱ ma̱nho ra̱ Jesús. Pɛ guehna̱ rá̱ thanhni̱ Oja̱ na̱. 12 Hi̱njom ma̱n'na da̱ zä gdá̱ nya̱mhmʉ. Porque bá̱ sän'Oja̱ ngue nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, høndra̱ Jesús ja rá̱ ts'ɛdi da̱ ya̱njʉ.

13 Nu̱'ʉ yø n'yohʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, bi̱ nu̱ te øtra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua ngue ya̱ ma̱nzaqui. 'Nɛ̱ pa̱hyø ja̱'i̱ ngue nu̱ya yø n'yohʉ ya, hi̱mbi̱ ma ra̱ xädi, i ɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue hi̱nte pa̱di̱. Ja̱na̱ngue di 'yøtho. Pɛ pa̱hyø ja̱'i̱ ngue mi̱ n'youi ma̱m'mɛt'o ra̱ Jesús. 14 I̱ nnu̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, ngue 'dap'ʉ 'bähmʉ na̱ ra̱ n'yohʉ ma̱rá̱ dogua ya xi zä. Ya hi̱ngui̱ säp'ʉ da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue ra̱ fɛhni̱'a̱ te bi̱ nja. 15 Bi xi p'ʉya ngue bi̱ ma bá̱ m'mä'athi, mɛ̱nte bi̱ nhɛca̱hya̱, bi zänni̱ te da̱ japi. 16 Di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Te 'bɛ'a̱ ga̱ japhʉ ya yø n'yohʉ 'youa dí 'bʉhmʉ? Porque gätho yø mmɛ̱ngu̱ Jerusalén, ya pa̱di̱ ngue hi̱njonda̱ zä da̱ 'yøt'a̱ te bi 'yøt'e. Ya hi̱ngui̱ sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱'a̱ te bi 'yøt'e. 17 A nu̱yá, ma ga̱ pihmʉ ya, n'namhma̱ ngue hi̱nni̱ mantho da̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱. Ma ga̱ xihmʉ ya ngue ra̱ pa di̱ map'ʉ, ya hi̱nni̱ mantho da̱ xihyø ja̱'i̱ hanja na̱ ra̱ Jesús.

18 Mi̱ juadi bi̱ nhɛca̱hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi zonhni̱ ngue bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá n'yø'a̱ui, 'yo høngui̱ xihmʉ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ya. 'Yoni̱ mantho høngui̱ xännba̱hʉ yø ja̱'i̱ rá̱ hya̱ ra̱ Jesús.

19 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ hya̱cjʉ xa̱nho ra̱ güɛnda ya. ¿Ua guí ha̱xʉ njua̱ni̱ ngue da̱ nu̱ ma̱nho Oja̱ ngue go di̱ nja'a̱ te guí̱ mma̱mhmʉ ya'mø, hi̱ngo di̱ nja'a̱ te mma̱n'Oja̱ 'mø? 20 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, jatho ngue ga̱ mma̱mhma̱gä'be'a̱ te dá̱ nu̱'be bi 'yøt'e, 'nɛ̱'a̱ te dá̱ ø'be bi̱ ma̱.

21 Høntho juadi bi pidi, bi thø p'ʉya. Porque ya hi̱mbi̱ di̱ni̱ ha xtí japi ngue xta̱ ngot'i. Porque su̱pi̱ di̱ mbøcuɛ ya yø ja̱'i̱ ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ ngue te xi̱ nja. 22 A nu̱na̱ ra̱ dogua xi t'øthe conná̱ ts'ɛdi Oja̱, i tho'a̱ nyote njɛya 'bʉi.

Bi 'yäprá̱ ts'ɛdi Oja̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue hi̱ndi̱ nsu̱.

23 Nu̱'mø mi̱ ma ma̱thøgue ra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua, bi̱ map'ʉ 'bʉhyø amigo. Bi xifi gätho'a̱ te xi̱ ma̱nyø hmu̱ yø mmäcja̱, 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío. 24 Nu̱'mø mi̱ 'yø'a̱ te si p'ʉya, 'da i̱ mmat'Oja̱tho, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱ Oja̱'i̱, gue'e grá̱ Oja̱ gá̱ hoqui te gä bí ja ma̱ya̱, gá̱ hocra̱ häi, gá̱ hocra̱ ja̱the, gá̱ hoqui gätho yø cosa i ja. 25 Nu̱'i̱ ma̱ Oja̱'i̱, conna̱ Espíritu Santo gá̱ japni̱ mɛfi ra̱ David ngue bi̱ ma̱n'a̱ te guí̱ nne guí̱ mma̱, porque ra̱ David bi 'yɛ̱na̱: “¿Hanja ngue mbøcuɛ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja yø nación? 'Nɛ̱ hi̱ndi̱ nja'a̱ te sänni̱ di̱ nja. 26 Di̱ mpɛti yø da̱st'abi p'ʉ ja yø nación. Da̱ guehyø ts'ʉt'abi 'bʉp'ʉ ja yø hni̱ni̱ 'da'igu̱ sänni̱. I sʉ Oja̱ 'nɛ̱ sʉmba̱bi̱'a̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱ts'i̱”, bi 'yɛ̱nna̱ David. 27 Porque ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱ua ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, nu̱na̱ ra̱ da̱st'abi Herodes conna̱ Poncio Pilato, conyø judío, conyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, gä bi̱ mpɛti, bi̱ nhɛca̱hya̱ ngue sʉ'a̱ ni̱ ma̱ca̱ Ts'ʉnt'ʉ Jesús guá̱ ɛ̱ts'i̱. 28 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi 'yøtyø da̱st'abi, ya ma̱nja̱m'møtho xcá̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ mi̱ ja ngue di̱ nja. 29 A nu̱ya grá̱ Hmu̱, ya guí̱ nnu̱ te gui pite yø ja̱'i̱ ya. Da̱mi̱ ha̱cje ra̱ ts'ɛdi ya, n'namhma̱ ngue hi̱ndi̱ nsu̱ ni̱ mɛfi da̱ ma̱mp'a̱'i̱ ni̱ hya̱. 30 Conni̱ ts'ɛdi da̱mi̱ 'yøt'e ngue da̱ zä'ʉ to xa̱n'ʉ. Da̱mi̱ 'yu̱hyø hmɛ̱ya, ngue di̱ nja yø milagro 'mø ts'o'a̱ ni̱ ma̱ca̱ Ts'ʉnt'ʉ Jesús.

31 Høntho bi juadi bi̱ mat'Oja̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'ya̱n'a̱ häi p'ʉ xi̱ mpɛti yø ja̱'i̱. Gä bi zä yø ja̱'i̱ ngue di ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo. Ya hi̱ngui̱ su̱ da̱ ma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱ p'ʉya.

Nu̱'a̱ te pɛs'yø ja̱'i̱, gä 'da gui̱ mmɛtitho.

32 Gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, 'bʉi tengu̱tho 'mø ngue da̱ n'na nc'ɛ̱i̱tho. 'Da'igu̱ øt'e, 'da'igu̱ mbɛ̱ni̱. Ni̱ xi̱nga̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ngue da̱ 'yɛ̱na̱ jasɛ rá̱ mmɛti. Nu̱ te gä pɛts'i, gä comhmi̱. 33 A nu̱ya yø representante p'ʉya, gä ha̱ ra̱ ts'ɛdi di ja ma̱jua̱ni̱ ngue bi bɛ̱nna̱te ra̱ Hmu̱ Jesús. Nu̱na̱ Oja̱, ma̱n'na bi u̱nná̱ nja̱pi̱. 34 Yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, hi̱njo'o ngue da̱ hi̱n'yʉ te da̱ hyoni̱. Porque nu̱ to gä ja yø häi, ogue yø ngu̱, i pä ngue di u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ ngue ma̱ darpi yø ja̱'i̱. 35 Nu̱'mø bi zøp'ʉ 'bʉhyø representante ra̱ Cristo, di däpra̱ mɛ̱nyu̱. Go di darpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ ya p'ʉya, n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱ ma̱ t'u̱nni̱'a̱ te honi̱.

36 Mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ José. Guehna̱ n'na ra̱ levita na̱ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Chipre. A nu̱'ʉ yø representante ra̱ Cristo p'ʉya, gui hu̱ti̱ ngue ra̱ Bernabé. I̱ nne da̱ ma̱ ngue n'na ra̱ n'yohʉ di hojpa̱ yø mmʉi yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. 37 Nu̱na̱ ra̱ José p'ʉya, bi̱ mä n'na rá̱ häi mi̱ ja. Bi däpra̱ mɛ̱nyu̱ yø representante ngue di dat'i.

5

Ra̱ ts'oqui bi 'yøtra̱ Ananías 'nɛ̱hra̱ Safira.

1 Nu̱na̱ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Ananías conna̱ Safira rá̱ xisu, bi̱ mä n'na rá̱ häi ya p'ʉya. 2 Pɛ bi hya̱ca̱ n'na parte ra̱ mɛ̱nyu̱ i̱ mä rá̱ häi, co 'nɛ̱hrá̱ xisu bi ba̱di̱. Nu̱na̱ ma̱n'na parte p'ʉya, bi däpyø representante ra̱ Cristo, tengu̱tho 'mø ngue hi̱nte xta̱ hya̱qui̱. 3 Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Ananías, ¿hanja ngue di cʉnts'a̱ ni̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ zithu̱ ngue guí̱ nne gui hyätra̱ Espíritu Santo? Porque gá̱ hya̱cra̱ mɛ̱nyu̱ guí pä ni̱ häi. 4 Xina̱ ra̱ häi, ¿ua̱ngui̱ ni̱ mmɛti na̱? Ya gá̱ pä, 'nɛ̱ mi̱ o ni̱ 'yɛ ra̱ mɛ̱nyu̱, ua̱ngui̱ xquí 'yøt'e te guí̱ nne. ¿Hanja ngue gá̱ bɛ̱ni̱ gui̱ mma̱nna̱ fɛhni̱? Hi̱ngyø ja̱'i̱'ʉ guí̱ nne gui hyäti, sinoque Oja̱ guí̱ nne gui hyäti ―bi 'yɛ̱mbi̱.

5 Ngu̱ i 'yøhna̱ ra̱ hya̱ bi sihra̱ Ananías, 'bexpi du̱, bi dä p'ʉya. Gä bi 'yɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ nsu̱ ya yø ja̱'i̱ bi ba̱di̱ te bi̱ nja. 6 Bi̱ nangui̱ 'da yø n'yohʉ mi̱ 'bʉp'ʉ, bi 'uɛnnba̱bi̱ rá̱ do'yo ra̱ ánima, bi hya̱ts'i bá̱ ägui.

7 Mi̱ thogui comma̱ nhyu̱ ora p'ʉya, bi yʉt'a̱mbo na̱ ra̱ Safira rá̱ xisu ra̱ ánima. Pɛ hi̱ngui̱ pa̱di̱ te xi̱ nja. 8 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ xiqui, ¿ua gue'a̱ guí pä ni̱ häiui'a̱ ra̱ hya̱ xa̱ hma̱ngua ma̱hɛ̱'mø, uague hi̱n'na̱?

Mi̱ da̱hra̱ Safira, bi 'yɛ̱na̱:

―A̱há̱, gue'a̱ dá̱ pä'be'a̱ ―bi 'yɛ̱na̱.

9 Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi 'yɛ̱mbra̱ xisu:

―¿Hanja ngue ya xcuá̱ nhɛca̱hya̱ ngue guí hyär'ma̱hya̱ui ra̱ Espíritu Santo? 'Bäp'ʉ goxthi'ʉ to xpá̱ 'yäc'a̱'i̱ ni̱ da̱mme. 'Nɛ̱ ma̱hønda̱ hya̱xa̱'i̱ ya ngue guá̱ n'yägui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

10 'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi dähra̱ xisu p'ʉ mi̱ ya̱ui ra̱ Bɛdu, ngue bi du̱. Mi̱ yʉt'a̱mbo yø 'yäte p'ʉya, ma̱hømbi̱ di̱ni̱ ngue ya xi du̱ ra̱ xisu. Bá̱ jʉjpʉya, bi̱ ma bá̱ ägui 'dap'ʉ bi 'youi rá̱ da̱mme. 11 Gä bi̱ nsu̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Xi̱mma̱ngu̱'ʉ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, xquet'a̱ bi̱ nsu̱ mø mi̱ 'yø'a̱ te bi̱ nja.

Xa̱ngu̱ yø milagro bi̱ nja.

12 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱n'yu̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Salomón, ja bi̱ mpɛti p'ʉ xa̱ngu̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱ya yø representante ra̱ Cristo p'ʉya, 'dama̱ 'dan'yo yø hmɛ̱ya bi 'yu̱tyø ja̱'i̱, porque hi̱njongui̱ sä da̱ 'yøtyø milagro bi 'yørbʉ bi̱ mpɛti yø ja̱'i̱. 13 Ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ cuarbʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya yø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, pɛ nnu̱ ma̱nho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, hi̱ngui̱ sʉi. 14 Ma̱n'na ma̱n'na ni̱ hyu̱xta̱ yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús. Yø n'yohʉ, yø xisu bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 15 Asta̱ bi jʉcyø därquɛ̱hi̱ yø ja̱'i̱ ngue pop'ʉ ja yø caye. 'Bʉ'o bá̱ oxyø t'ots'i, 'bʉ'o bá̱ oxyø fi̱di̱, i nnepyø ja̱'i̱ ngue nu̱'mø bi thop'ʉ ra̱ Bɛdu, ma̱drá̱ xahatho di̱ nthɛui ra̱ därquɛ̱hi̱, 'bexi sä ra̱ n'ʉ hɛ̱mbi̱. 16 Nu̱'ʉ yø hni̱ni̱ guerpʉtho bí ja, bá̱ ɛ̱hyø ja̱'i̱ bi zø'a̱ Jerusalén. Bá̱ du̱ yø därquɛ̱hi̱, bá̱ du̱ yø ndu̱nthi̱. Pɛ gä bi t'øthe.

Bi̱ n'ofädi yø representante ra̱ Cristo.

17 Nu̱na̱ rá̱ hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉya, gätho ya mi̱'da yø n'yohʉ, nu̱ya ja yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ni̱ hu̱ ngue yø saduceo, gä bi̱ nsɛya 'mø mi̱ nu̱ ngue xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ n'youi ya yø representante ra̱ Cristo. 18 Bi̱ ma ma̱bɛnt'i̱ ya yø representante p'ʉya, bi jot'i. 19 Pɛ rá̱ anxɛ Oja̱ p'ʉya, bi xocra̱ goxthi fädi 'mø mi̱nxu̱i̱ ngue bá̱ jʉqui. Bi 'yɛ̱mbi̱:

20 ―Ni̱ mɛ ya, ni̱ m'mähmi̱ p'ʉ ja rá̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío. Da̱mi̱ xihmi̱ yø ja̱'i̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ 'da'yo te.

21 Nu̱'ʉ yø representante ra̱ Cristo 'mø mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ bi xihra̱ anxɛ, bi̱ ma mxu̱di̱tho p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. Nu̱'a̱ ra̱ ora ɛbí̱ mma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, ja bi øt'a̱ junta'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱. Bi pɛtyø n'yohʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Ja bi̱ ma̱nda ngue da̱ njʉcyø ofädi p'ʉya. 22 Pɛ nu̱'mø mi̱ zøp'ʉ ja ra̱ fädi'ʉ yø policía, ya hi̱mbi̱ di̱mp'ʉ yø ofädi. Bá̱ pennbʉya, bi̱ ma̱ ngue ya hi̱njo'o p'ʉ yø ofädi. 23 Bi 'yɛ̱na̱:

―Dá̱ ti̱ngähe ngue n'nøt'e xa̱nho ra̱ fädi, 'bäp'ʉ yø mädi p'ʉ ja ra̱ goxthi. Pɛ nu̱'mø ma̱ xocähe ra̱ goxthi p'ʉya, ya hi̱ndá̱ ti̱ngähe p'ʉ mbo yø ofädi.

24 Mi̱ 'yøhyø hmu̱ yø mmäcja̱ na̱ te xi̱ nja p'ʉya, 'nɛ̱'a̱ rá̱ hmu̱'ʉ yø n'yohʉ ja yø 'bɛfi p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, ngue hi̱njo'o p'ʉ yø ofädi, di̱ n'yɛ̱mbʉya:

―¿Xø hague xpí bøn'ʉ p'ʉya? ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

25 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi zø'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'ʉ yø n'yohʉ gá̱ cothʉ fädi 'mø mi̱nde, ya bí 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Bi xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

26 Nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ yø policía p'ʉya, bi̱ mähä'ʉ yø mmi̱policíaui ngue da̱ si'ʉ yø representante ra̱ Cristo. Pɛ hi̱mbi̱ ʉni̱, porque su̱ da̱ mʉndo yø ja̱'i̱. 27 Nu̱'mø ma̱mba̱ ts'i'ʉ yø representante ra̱ Cristo p'ʉya, bi̱ ma ma̱'bä'mi̱ p'ʉ ja ra̱ junta. Nu̱'a̱ ra̱ hmu̱ mmäcja̱ bi 'yɛ̱mbi̱:

28 ―¿Ua hi̱nguí̱ øhmʉ ra̱ hya̱, ua̱ngui̱ dá̱ hɛc'a̱he ngue nu̱'a̱ rá̱ hya̱ ra̱ Jesús, ya hi̱nni̱ mantho guí xännba̱hʉ yø ja̱'i̱? A nu̱ya gätho ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, ya xcá̱ si̱nnba̱hʉ'a̱ ra̱ hya̱ guí xännba̱tehʉ ya. 'Nɛ̱ guí ɛ̱mhmʉ ngue go ma̱ ts'oquigähe p'ʉ bi du̱ na̱ ra̱ n'yohʉ guí̱ mma̱mhmʉ.

29 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø representante, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱gähe dí̱ ɛ̱mhme ngue jatho da̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱n'Oja̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue yø ja̱'i̱tho da̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ yø hya̱. 30 Nu̱na̱ ra̱ Jesús dí̱ mma̱ngähe ya, guehna̱ gá̱ cuathʉ ra̱ pont'i̱ ngue bi du̱ na̱. Pɛ nu̱na̱ Oja̱ mi̱ tha̱nne ma̱ mboxitahʉ, bi japi ngue bi bɛ̱nna̱te. 31 Oja̱ p'ʉya, bi zixpʉ bí ja rá̱ n'yɛi na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ bi 'yɛ̱ts'i̱ ngue di̱ nda̱st'abi ngue da̱ ya̱nyø ja̱'i̱ na̱. A nu̱yá, nu̱ya yø judío, ma̱t'u̱nni̱ ra̱ tiempo ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, n'namhma̱ ngue di̱ mpu̱nnba̱ yø ts'oqui. 32 Guesɛ ra̱ Espíritu Santo di ja ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Da̱ guecähe p'ʉya, xquet'a̱ da̱di jahe ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo p'ʉya, guehna̱ bá̱ pɛnnba̱bi̱ Oja̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ hya̱ na̱.

33 Mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ bi si p'ʉya, ja̱njua̱ni̱ ngue bi̱ mbøcuɛ. Bi̱ ne ngue xta̱ hyopyø representante ra̱ Cristo. 34 Nu̱p'ʉ 'bʉhyø mmäcja̱, n'youi p'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Gamaliel, ja rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ra̱ fariseo 'nɛ̱ ra̱ xännba̱te ngue ra̱ ley. 'Nɛ̱ gä nnu̱ ma̱nsu̱ yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ Gamaliel. Bi̱ m'mä p'ʉya, bi̱ ma̱nda ngue bi̱ njʉca̱thi n'na ts'ʉquits'ʉ ya yø representante ra̱ Cristo. 35 Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ Gamaliel:

―Ague gyø judíohʉ, da̱mi̱ n'yomfɛ̱ni̱ te guí̱ nne guí 'yørpa̱hʉ ya yø n'yohʉ 'bʉcua. 36 Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ te bi̱ nja 'mø yø pa xa̱ thogui ngue mi̱ 'yonna̱ hya̱ ra̱ Teudas. Bi 'yɛ̱na̱ ngue ma̱guesɛ, 'nɛ̱ bi dɛnni̱ comma̱ goho ciento nja̱'i̱. Mi̱ zä mi̱ tho p'ʉya, gä bi̱ n'uɛn'ʉ mi̱ tɛnni̱. Bi̱ m'mɛp'ʉ ra̱ hya̱ p'ʉya. 37 M'mɛfa p'ʉya, nu̱'mø mi̱ nja ra̱ censo, ma̱hømbi̱ 'yonna̱ hya̱ ra̱ Judas nu̱'a̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Galilea. Xquet'a̱ xa̱ngu̱ to bi dɛnnba̱ rá̱ hya̱. A nu̱'mø mi̱ tho, gä bi̱ n'uɛni̱ to mi̱ tɛnni̱. 38 Ja̱na̱ngue da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉya yø n'yohʉ 'bʉcua. 'Yo ga̱di̱ nthi̱nt'i̱ ngue guí sʉhmʉ. Porque nu̱'mø yø hya̱sɛ'a̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱, di̱ m'mɛhyø hya̱ 'mø. 39 Pɛ nu̱'mø ngue rá̱ hya̱ Oja̱ i̱ mma̱mp'ʉya, hi̱nda̱ zä guí hɛjpa̱hʉ te mma̱m'mø. Ma̱n'na n'yo mi̱ 'yøthʉ ngue go ga̱ cohmʉ ngue ma̱ nsʉihʉ Oja̱.

40 Gä bi̱ nu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱ te bi̱ ma̱nna̱ Gamaliel. Bi̱ ma ma̱cʉt'i mbo ya yø representante ra̱ Cristo p'ʉya ngue bi 'bɛi. Bi xi p'ʉya ngue ya hi̱nni̱ mantho da̱ xihyø ja̱'i̱ hanja na̱ rá̱ hya̱ ra̱ Jesús. Bi thø p'ʉya. 41 Mi̱ bømp'ʉ ja ra̱ junta'ʉ yø representante ra̱ Cristo p'ʉya, di johya ngue ya bi zä ra̱ n'ʉ conná̱ nguehra̱ Jesús. 42 N'na pa ngu̱ n'na pa hi̱ngui̱ säya bi xännba̱te p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío, 'nɛ̱p'ʉ ja yø ngu̱ i̱ mma̱nna̱ Jesucristo p'ʉ ni̱ ma.

6

Bi t'ɛ̱xi̱ yoto nja̱'i̱ ngue di̱ nfäxte.

1 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, ma̱n'na ma̱n'na ni̱ hyu̱xtho'a̱ ga̱ngu̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱'ʉ ga̱ ya̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ griego p'ʉya, bi̱ mʉdi bi zʉ'ʉ yø judío ga̱ ya̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo. I ɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ t'ørpa̱bi̱ ma̱su̱ xa̱nho'ʉ yø 'danxu̱ 'mø ma̱ dat'i ra̱ hmɛ̱ n'na pa ngu̱ n'na pa. 2 Ja̱na̱ngue nu̱'ʉ 'dɛma̱ yoho yø representante ra̱ Cristo p'ʉya, bi pɛti gätho'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱nda̱ zä'a̱ ngue go ga̱ hɛcähe p'ʉ'a̱ nná̱ ma̱ngähe rá̱ hya̱ Oja̱, ngue gui 'yɛ̱mhmʉ ngue 'bet'o go ga̱ ørpa̱he ma̱su̱ p'ʉ ja ra̱ nts'i̱hmɛ̱. 3 Ja̱na̱ngue nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱ua ha dí 'bʉhmʉ ya, da̱mi̱ hyomhmʉ yoto yø n'yohʉ da̱ ma ma̱fäti na̱ ra̱ 'bɛfi na̱. Pɛ gue da̱ gue'ʉ yø n'yohʉ bá̱ di̱nna̱ hya̱, 'nɛ̱ nnu̱ ma̱nsu̱ gätho yø ja̱'i̱, 'nɛ̱ da̱di̱ nɛ̱qui̱ ngue n'youi ra̱ Espíritu Santo. 4 A nu̱gähe p'ʉya, ga̱ siguegähe ra̱ mhmat'Oja̱, 'nɛ̱ ga̱ nxännba̱he yø ja̱'i̱ rá̱ hya̱ Oja̱.

5 Gä 'da'igu̱ bi̱ ma̱mp'ʉya. Bi than'na̱ ra̱ Teba p'ʉya, ngue da̱ t'ɛ̱ts'i̱. Guehna̱ n'na ra̱ n'yohʉ xa̱nzaqui rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, 'nɛ̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo. Conna̱ Lipe bi thanhni̱, ra̱ Prócoro, ra̱ Nicanor, ra̱ Timón, ra̱ Parmenas, ra̱ Nicolás nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Antioquía, guehna̱ ya xi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ m'mɛt'o yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø judío na̱. 6 Nu̱ya yø n'yohʉ bi thannbʉya, bi ts'ixpʉ 'bähyø representante ra̱ Cristo ngue bi̱ marpa̱bi̱ Oja̱. Nu̱ya yoto nja̱'i̱ bi t'u̱nyø cargo, bi japyø 'yɛ p'ʉ ja yø ya̱.

7 Rá̱ hya̱ Oja̱ p'ʉya, ma̱n'na ni̱ ma ma̱'yoni̱tho. Ma̱n'na ni̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱tho yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén. Xquet'a̱ xa̱ngu̱ yø mmäcja̱ bi̱ nu̱ ma̱nho ra̱ hya̱, 'nɛ̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱.

Bi̱ ma ma̱bɛnt'i̱ ra̱ Teba ngue bi tho.

8 Xa̱ndøngu̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ bi u̱nna̱ Teba, ngue yø hmɛ̱ya bi 'yørbʉ 'bʉhyø ja̱'i̱. Nu̱ya yø milagro bi 'yøt'e, hi̱njongui̱ sä da̱ 'yøt'e. 9 Bi̱ mʉdi bi̱ nju̱ntui ra̱ Teba ya yø n'yohʉ pap'ʉ ja rá̱ ni̱ja̱ yø judío ni̱ hu̱ ngue ra̱ Libertos, 'nɛ̱hya yø judío ngue yø mmɛ̱ngu̱ Cirene, 'nɛ̱hya yø mmɛ̱ngu̱ Alejandría, 'nɛ̱hya yø mmɛ̱ngu̱ Cilicia, 'nɛ̱hya yø mmɛ̱ngu̱ Asia, gä tønhma̱hya̱ ra̱ Teba. 10 Pɛ hi̱mbi̱ zä xtá̱ ndäjpa̱ rá̱ hya̱, porque ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Teba. 11 Asta̱ bi̱ da̱hra̱ mɛ̱nyu̱ 'da p'ʉya, sifi ngue da̱ ma̱ ngue xi 'yøde ngue ya̱ ma̱nts'o ra̱ Teba ngue sʉhra̱ Moisés, 'nɛ̱ sʉ Oja̱. 12 Ja̱na̱ngue bi yʉns'yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi̱ mpɛti yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío, 'nɛ̱hyø xännba̱te ngue ra̱ ley. Bi bɛnt'i̱, bi zixpʉ bi̱ nja ra̱ junta. 13 Bi t'ɛ̱xyø ja̱'i̱ da̱ ma̱nyø fɛhni̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, hi̱ngui̱ säya ngue nnømma̱n'ʉ ra̱ ma̱ca̱ ni̱ja̱ ja ua, 'nɛ̱ nnømma̱n'ʉbi rá̱ ley Oja̱. 14 Ya xtá̱ øcähe te mma̱nna̱ ngue nu̱na̱ ra̱ Jesús ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret, ɛ̱mbi̱ ngue da̱ dɛ̱mhra̱ ni̱ja̱ 'na̱. 'Nɛ̱ ɛ̱mbi̱ ngue di pähyø costumbre bi zoga̱hʉ ra̱ Moisés.

15 Nu̱ to gä mi̱ hu̱p'ʉ ja ra̱ junta p'ʉya, hɛ̱rpa̱bi̱ rá̱ hmi̱ ra̱ Teba ngue ɛ̱ntho rá̱ hmi̱ n'na rá̱ anxɛ Oja̱.

7

Bi zohyø nsʉiui ra̱ Teba.

1 Nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua ma̱jua̱ni̱'a̱ si'a̱'i̱ ya n'yø? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

2 Mi̱ da̱hra̱ Teba p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague n'yø'a̱hʉ, da̱mi̱ 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ ga̱ mma̱ngä ya. Nu̱na̱ ma̱ mboxitahʉ ra̱ Abraham, nu̱'mø mi̱ m'mʉ p'ʉ ja ra̱ häi Mesopotamia, tobe hi̱mma̱ni̱ map'ʉ ja ra̱ häi Harán, bi̱ nthɛui na̱ Oja̱ ma̱guesɛ. 3 Oja̱ bi 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ sop'ʉ ni̱ häi ya, gätho'ʉ ni̱ mɛ̱ni̱ da̱ gop'ʉ. Guí̱ mmap'ʉ ja ra̱ häi ga̱ xi'i”, bi 'yɛ̱mbi̱. 4 Nu̱na̱ ra̱ Abraham, bá̱ pømp'ʉ ja rá̱ häi ni̱ hu̱ ngue Caldea mi̱ 'bʉi. Bi̱ ma, i̱ m'mʉ p'ʉ Harán. M'mɛfa p'ʉya, bi du̱ rá̱ papá. Oja̱ p'ʉya, bi xihra̱ Abraham ngue bá̱ ɛ̱cua ja ra̱ häi dí 'bʉhmʉ ya. 5 Pɛ nu̱'mø ma̱mba̱ ɛ̱hɛ̱, ni̱ xi̱nga̱ n'na xɛqui xtí u̱nna̱ ra̱ häi ja ua. Ni̱ xi̱nga̱ guep'ʉ di 'bämrá̱ gua xtí u̱nni̱. Pɛ ma̱da̱gue'a̱, nu̱na̱ Oja̱ bi ya̱rpi̱ ngue di u̱nni̱ gätho na̱ ra̱ häi ja ua. A nu̱'mø bi du̱ p'ʉya, da̱ gohmi̱ yø ba̱si̱. Nu̱'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, tobe hi̱m ma̱ni̱ m'mʉhyø ba̱si̱ ra̱ Abraham. 6 Nu̱na̱ Oja̱ bi 'yɛ̱mbra̱ Abraham, “Nu̱'ʉ ni̱ mbom'mɛto, goho ciento njɛya da̱ni̱ m'mʉp'ʉ ja n'na ra̱ 'dan'yo häi. Ja da̱ ma ma̱'ʉni̱ p'ʉ, porque jatho da̱ 'yøtra̱ 'bɛfi di̱ ma̱nda yø hmu̱”. 7 Pɛ Oja̱ bi 'yɛ̱mbi̱: “Ga̱ ha̱spa̱gä ra̱ güɛnda ya yø ja̱'i̱ da̱ 'yøt'e ngue yø hmu̱. M'mɛfa p'ʉya, da̱ ɛ̱cua ya ma̱ ja̱'i̱ ngue da̱ da̱nnegui”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. 8 Nu̱na̱ Oja̱ bi gohmi̱ n'na ra̱ cohi ra̱ Abraham, bi xifi ngue da̱ thɛjpa̱ n'na xɛqui ra̱ xifani̱ rá̱ do'yo yø ts'ʉnt'ʉ 'mø bi̱ m'mʉi. Gue'a̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ circuncisión, guehna̱ da̱ nøpa̱ hmɛ̱ya na̱ ngue'a̱ ra̱ cohi bi 'yøt'e. Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ m'mʉhra̱ Isaac, bi̱ mɛ̱pya 'mø mi̱ gua'a̱ nhya̱to ma̱ pa. Nu̱na̱ ra̱ Isaac xquet'a̱ ngu̱'a̱ bi 'yør'mø mi̱ m'mʉhrá̱ ts'ʉnt'ʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Jacob. Nu̱na̱ ra̱ Jacob xquet'a̱ ngu̱'a̱ bi japya 'dɛ'ma̱ yoho yø ts'ʉnt'ʉ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, guehya yø xita ya ngue yø judío.

9 Nu̱ya yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Jacob, gä bi sɛyabi na̱ ra̱ José yø n'yohʉ. Ja̱na̱ngue bi̱ 'bä na̱ ra̱ José p'ʉya, bi dänyø ja̱'i̱ ma̱ni̱ ma Egipto. Pɛ ra̱ José, bi̱ mäx Oja̱. 10 Nu̱ hangu̱ ra̱ n'ʉ bi zä ra̱ José, bi ya̱n'Oja̱. 'Nɛ̱ bi u̱nná̱ n'yomfɛ̱ni̱ xa̱nho. Bi 'yøt'Oja̱ ngue bi̱ nu̱ ma̱nho ra̱ José na̱ ra̱ Faraón. Nu̱na̱ ra̱ Faraón ma̱rá̱ da̱st'abi p'ʉ ja ra̱ häi Egipto, guehna̱ bi 'yɛ̱xra̱ José ngue di̱ ma̱nda p'ʉ Egipto na̱, 'nɛ̱ bi 'yɛ̱ts'i̱ ngue bi̱ ma̱ndabi p'ʉ ja rá̱ ngu̱.

11 N'na ra̱ pa p'ʉya, bi̱ nja ra̱ ot'i p'ʉ ja ra̱ häi Egipto, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Canaán bi̱ nja ra̱ ot'i. Ndu̱mmʉitho te bi̱ nja. A nu̱'ʉ ma̱ mboxitahʉ p'ʉya, hi̱nha ti̱ni̱ te da̱ zi. 12 Ngu̱ i 'yøde ngue bí ja te da̱ ts'i p'ʉ ja ra̱ häi Egipto, bi̱ mɛnhyø ts'ʉnt'ʉ ngue da̱ tu̱ ra̱ trigo. Ya rá̱ mʉditho na̱ ra̱ 'yogui na̱ p'ʉya. 13 Rá̱ yondi̱ bi̱ ma p'ʉya, ya bá̱ mpa̱te'ʉ yø n'yohʉ ra̱ José p'ʉya. Ya bá̱ mmɛ̱ya ra̱ Faraón ngue te'o yø mɛ̱ni̱ ra̱ José p'ʉya. 14 Bi̱ ma̱nda na̱ ra̱ José ngue bá̱ ts'i̱nnba̱bi̱ rá̱ papá Jacob, gätho'ʉ mi̱'da yø mɛ̱ni̱ bá̱ ts'i, hya̱te ma̱'dɛ'ma̱ cʉt'a nja̱'i̱ mi̱ sʉdi ngue gätho. 15 Ja̱na̱ngue bi̱ njap'ʉ ngue i̱ mpa Egipto ra̱ Jacob. Ja bá̱ tu̱p'ʉ p'ʉya. Xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø ts'ʉnt'ʉ bá̱ tu̱p'ʉ. 16 Pɛ hi̱mbá̱ t'äp'ʉ Egipto 'mø mi̱ du̱, porque nu̱ya yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Hamor ngue yø mmɛ̱ngu̱ Siquem, ya xi̱ mä n'na ra̱ panteón ngue xi dänna̱ Abraham, ja i thu̱xpʉ ngue bá̱ t'ägui.

17 Pɛ ɛ̱na̱ bi ba̱'mø ni̱ ma da̱ zønna̱ pa di̱ nja'a̱ ra̱ hya̱ xi ya̱rpa̱bi̱ Oja̱ ra̱ Abraham, ma̱thoguitho bi̱ nxa̱ndyø judío p'ʉ Egipto. 18 Nu̱p'ʉ Egipto, bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa n'na ra̱ da̱st'abi ngue hi̱mbi̱ ba̱di̱ te'o na̱ ra̱ José. 19 Nu̱na̱ ra̱ da̱st'abi na̱, bi̱ nu̱ ma̱n'ʉ ya ma̱ mboxitahʉ. Bi japi ngue da̱ 'yɛnyø ba̱si̱ 'mø bi̱ m'mʉi, n'namhma̱ da̱ du̱. 20 Gue'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, ngue bi̱ mi̱hra̱ Moisés. Guehna̱ n'na ra̱ zits'ʉnt'ʉ bi̱ nu̱ ma̱nho Oja̱. Pɛ hønda̱ nhyu̱shna̱ bi zi rá̱ ma̱má p'ʉ ja rá̱ ngu̱. 21 Nu̱'mø mi̱ 'yɛmp'ʉya, nu̱na̱ rá̱ t'i̱xu̱ ra̱ Faraón guesɛ na̱ bi hya̱xra̱ 'uɛne ngue bi tede tengu̱tho 'mø drá̱ ba̱si̱. 22 Nu̱na̱ ra̱ Moisés, gä bi ba̱rpa̱bi̱ yø mfa̱di̱ yø mmɛ̱ngu̱ Egipto. 'Nɛ̱ bi 'yɛ̱hra̱ pa ngue bi zɛdi te bi̱ ma̱. 'Nɛ̱ pa̱di̱ xa̱nho ha di japi te da̱ 'yøt'e.

23 Nu̱'mø mi̱ gua'a̱ nyote njɛya 'bʉhra̱ Moisés, bi zo rá̱ mmʉi ngue da̱ ma di zɛngua ya yø judío ngue yø mɛ̱ni̱. 24 Mi̱ zømp'ʉ 'bʉhyø mɛ̱ni̱ p'ʉya, bi̱ nu̱ n'na ra̱ mmɛ̱ngu̱ Egipto ngue di ʉnnba̱bi̱ n'na rá̱ mɛ̱ni̱. Bi cospa̱bi̱'a̱ te mi̱ ørbʉya, pɛ bi hyo'a̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Egipto. 25 Nu̱na̱ ra̱ Moisés bi 'yɛ̱na̱ ngue di̱ mmɛ̱ya'ʉ yø mɛ̱ni̱ ngue bi̱ mɛnnba̱bi̱ Oja̱ ngue da̱ ya̱ni̱ para ngue da̱ ma ma̱thøgue p'ʉ sä ra̱ n'ʉ. Pɛ hi̱mbi̱ mmɛ̱ya yø judío te t'ørpa̱bi̱. 26 Mi̱ hyaxpʉya, nu̱na̱ ra̱ Moisés bi di̱mmi̱ yo nc'ɛ̱i̱ yø judío ngue di̱ ndu̱nsɛ. Bi hejpa̱ p'ʉya, i̱ nnepe ngue di̱ nhyɛgui, bi 'yɛ̱mbi̱: “Ague n'yø'a̱ui, ga̱di̱ mmɛ̱ni̱ui. ¿Hanja ngue ga̱di̱ ndu̱nsɛui?” bi 'yɛ̱mbi̱. 27 Nu̱'a̱ mi̱ pʉte p'ʉya, bi nønhna̱ Moisés, bi 'yɛ̱mbi̱: “¿Te'o bi 'yɛ̱xa̱'i̱ ngue gui̱ nts'ʉt'abi, ngue gui hya̱sca̱'be ra̱ güɛnda? 28 ¿Ua guí̱ nne gui hyogui tengu̱tho gá̱ japa̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ ua Egipto ma̱nde?” bi 'yɛ̱mbi̱. 29 Mi̱ 'yøhra̱ Moisés ngue t'ɛ̱mbi̱ xi̱ nhote, bi 'dagui, i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Madián. Ja i̱ m'mʉp'ʉ p'ʉya, 'nɛ̱ ja bá̱ mi̱p'ʉ yoho yø ts'ʉnt'ʉ.

30 Nu̱na̱ ra̱ Moisés, mi̱ gua'a̱ nyote njɛya ngue 'bʉp'ʉ Madián. Nu̱p'ʉ ja ra̱ da̱po jonna̱ t'øhø Sinaí, bi̱ nu̱ n'na ra̱ ndʉt'o ngue tøhra̱ sibi. Ja bá̱ nya̱p'ʉ rá̱ anxɛ Oja̱ p'ʉya. 31 Nu̱'mø mi̱ hyɛ̱tra̱ sibi ra̱ Moisés, di 'yøtho hanja'a̱ te bi̱ nu̱. Bi guarbʉya ngue da̱ nu̱ xa̱nho. Bá̱ nya̱ Oja̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱: 32 “Guecä drá̱ Oja̱ mi̱ tha̱nnegä ni̱ mboxita Abraham. Drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Isaac, drá̱ Oja̱gä ngue ra̱ Jacob”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. Pɛ asta̱ hua̱cra̱ Moisés ngue bi̱ nsu̱. Ya hi̱ngui̱ ha̱ nza̱mmʉi ngue da̱ hyɛ̱ti̱ xa̱nho. 33 Bi 'yɛ̱n'Oja p'ʉya: “Da̱mi̱ c'ojhni̱ thi̱xfani̱, porque nu̱ua guí 'bäi, ra̱ ndʉxca̱häi ua. 34 Dí̱ nnu̱gä ra̱ n'ʉ i thohma̱ ja̱'i̱gä rá̱ m'mʉ'a̱ Egipto. Dí ø'mø da̱nts'i̱. Dá̱ ɛ̱cä ya ngue ga̱ nya̱ni̱ n'namhma̱ ngue da̱ ma ma̱thøgue. Ague Moisés, dí̱ nne ga̱ pɛn'na̱'i̱ Egipto ya” ―bi 'yɛ̱mbi̱.

35 Ma̱da̱gue'a̱ hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho m'mɛt'o yø judío na̱ ra̱ Moisés ngue xi 'yɛ̱mbi̱: “¿Te'o xpá̱ 'yɛ̱xa̱'i̱ ngue guí̱ nts'ʉt'abi, ngue guí hya̱sca̱'be ra̱ güɛnda?” xi 'yɛ̱mbi̱, pɛ guehna̱ bi 'yɛ̱x Oja̱ ngue dyø hmu̱ yø ja̱'i̱ nu̱ya da̱ jʉqui. Ngu̱na̱ bi xihra̱ anxɛ bi̱ nu̱p'ʉ ja ra̱ ndʉt'o mi̱ da̱nzø. 36 Nu̱na̱ ra̱ Moisés, guehna̱ bá̱ jʉjpʉ ja ra̱ häi Egipto ma̱ mboxitahʉ na̱. Ja bá̱ u̱p'ʉ yø hmɛ̱ya ngue yø milagro bi 'yøt'e, tengu̱tho bi 'yørbʉ ja ra̱ Thɛnga̱ Ja̱the. Bi 'yøtyø milagro mɛ̱nte bi̱ n'yo da̱po nyote njɛya. 37 Nu̱na̱ ra̱ Moisés bi xihyø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱na̱ Oja̱, da̱ 'yɛ̱xa̱ n'na ra̱ pønga̱hya̱ ngue yø judío tengu̱tho bi jacä. Nu̱na̱ ra̱ pønga̱hya̱ na̱ p'ʉya, da̱mi̱ 'yøhmʉ te gäma̱ hya̱ da̱ xi'a̱hʉ”, bi 'yɛ̱mbi̱. 38 Guehna̱ 'dap'ʉ bi̱ n'yohʉ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ da̱po na̱ ra̱ Moisés. 'Nɛ̱ bi̱ map'ʉ ja ra̱ t'øhø Sinaí ngue bá̱ nya̱ui rá̱ anxɛ Oja̱. Ja bá̱ sip'ʉ rá̱ hya̱ Oja̱ p'ʉya. Bá̱ ɛ̱p'ʉ 'bʉhma̱ mboxitahʉ ngue di thojpa̱bi̱ na̱ ra̱ hya̱ bá̱ sifi, guehna̱ ra̱ hya̱ bi t'u̱nni̱ ngue di thoga̱hʉ na̱ya.

39 Pɛ ma̱ mboxitahʉ hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Moisés. Bi̱ mɛspa̱tho te bi̱ ma̱, sinoque bi̱ ne xta̱bá̱ mmenga̱ Egipto ma̱høn'a̱. 40 Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ra̱ Aarón: “Ague Aarón, dí̱ nnegähe ngue gui hocyø da̱hmu̱ di̱ m'mɛt'o p'ʉ gdá̱ mähä. Porque nu̱na̱ ra̱ Moisés bá̱ jʉga̱hʉ p'ʉ ja ra̱ häi Egipto, hi̱ndí̱ pa̱hmʉ te bá̱ jana̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 41 Bi hoca̱ n'na ra̱ da̱hmu̱ ngue ra̱ t'ʉnda̱ni̱ p'ʉya. 'Nɛ̱ bi hyo yø mbo'øni̱ ngue bi 'yørpa̱ ra̱ 'bøt'e ra̱ da̱hmu̱. Di johya yø ja̱'i̱ ngue ya bi hocra̱ da̱hmu̱ da̱ da̱nne. 42 Nu̱na̱ Oja̱ p'ʉya, bi hyɛp'ʉ yø ja̱'i̱. Bi u̱nna̱ 'yu̱ yø ja̱'i̱ ngue yø sø bí ja̱ ma̱ya̱, gä ørpa̱ yø da̱hmu̱ ngue tha̱nne. Ngu̱'a̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ libro bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱ ngue ɛ̱na̱: “Ague gyø judíohʉ, mɛ̱nte gá̱ n'yo da̱pohʉ nyote njɛya, ¿ua gá̱ hyocjʉ yø mbo'øni̱ ngue gá̱ 'yø'ni̱ 'bøt'ehʉ? Nu̱'á̱, hi̱n'na̱'a̱. 43 Hante gue nu̱p'ʉ gni̱ mähä, ga̱di 'yonnba̱hʉ rá̱ ngu̱ ra̱ da̱hmu̱ Moloc, 'nɛ̱ gui tu̱hʉ n'na ra̱ da̱hmu̱ ngue ra̱ sø ni̱ hu̱ ngue ra̱ Renfán. Guehya yø da̱hmu̱ ga̱di hocsɛ guí tha̱nnehʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ga̱ høn'a̱hʉ thip'ʉ ja ra̱ häi guí 'bʉhmʉ ya, gdá̱ pɛn'na̱hʉ ma̱n'na rá̱ nguep'ʉ ngue ra̱ häi Babilonia”, bi 'yɛ̱na̱.

44 Bi sigue bi̱ nya̱ ra̱ Teba p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱p'ʉ ja ra̱ da̱po, nu̱ya ma̱ mboxitahʉ mi̱ ja n'na ra̱ ngu̱n'u̱lu ngue mi̱ nnøpa̱ ni̱ja̱ yø ja̱'i̱. Ja pɛspʉ yø xindo nt'ot'i rá̱ ley Oja̱. Nu̱na̱ ra̱ ngu̱n'u̱lu p'ʉya, bi xi Oja̱ ra̱ Moisés ngue da̱ 'yøt'e tengu̱tho ra̱ forma xi 'yu̱ti̱. 45 Nu̱na̱ ra̱ ngu̱n'u̱lu di pont'a̱ cohmi̱. Nu̱'mø ma̱mba̱ ɛ̱hra̱ Josué bá̱ n'youi ma̱ mboxitahʉ, go bi søcua ra̱ ngu̱n'u̱lu ua dí 'bʉhmʉ'ʉ ya. Mi̱ zøhø bi hya̱nnba̱ yø häi yø 'dan'yo ja̱'i̱ mi̱ 'bʉcua. Guehna̱ Oja̱ bi hyøn'a̱thi yø mmɛ̱häi. Bi̱ nja ra̱ ngu̱n'u̱lu asta̱ gue'mø mi̱ m'mʉhra̱ da̱st'abi David. 46 Nu̱na̱ ra̱ David, xa̱ngu̱ rá̱ ma̱te Oja̱ bi di̱nnbi̱. Bi̱ ne ngue xta̱ hyø'a̱ n'na ra̱ ni̱ja̱, ngue rá̱ ngu̱ na̱ rá̱ Oja̱ mi̱ tha̱nne ra̱ Jacob. 47 Pɛ go bi hyøhra̱ ni̱ja̱ na̱ ra̱ Salomón rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ David.

48 A nu̱na̱ Oja̱ ma̱guesɛ, hi̱ngui̱ 'bʉp'ʉ ja yø ni̱ja̱ di hocyø ja̱'i̱ na̱. Porque rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ bi 'yotra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: 49 “Dí hu̱cä p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue da̱di̱ ma̱nda. Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi p'ʉya, di̱ nnøpa̱ nhnɛ̱ts'i. ¿Te 'bɛ'a̱ ma̱ngu̱ guí ɛ̱na̱ gui hoga̱hʉ? Ogue ¿hapʉ guí ɛ̱mhmʉ ngue ga̱ nsäyagä? 50 ¿Ua hi̱ndá̱ hocä ya te gäma̱ cosa i ja?” bi 'yɛ̱n'Oja̱.

51 Bi sigue bi zohyø ja̱'i̱ ra̱ Teba, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xa̱ndø nna̱xi ni̱ mmʉihʉ. Ni̱ gu̱hʉ xa̱ncot'i, za̱nt'a̱ guí fɛsthohʉ te mma̱nna̱ Espíritu Santo. Tengu̱tho bi 'yør'ma̱ mboxitahʉ, guí̱ njathʉ p'ʉya. 52 Nu̱ya ma̱ mboxitahʉ, gätho yø pønga̱hya̱ Oja̱ xa̱ m'mʉi, gä xa̱ nzʉi. 'Nɛ̱ bi hyo'ʉ yø pønga̱hya̱ bi xihyø ja̱'i̱ ngue da̱ ɛ̱p'ʉ n'na nc'ɛ̱i̱ ngue gä ra̱ nho da̱ n'yo. A nu̱yá, ya bá̱ ɛ̱'a̱ to bi̱ ma̱n'ʉ yø pønga̱hya̱'ʉ. Pɛ gá̱ dähʉ ngue bi tho. 53 Ma̱da̱gue'a̱ bá̱ pɛnsɛ yø anxɛ Oja̱ ngue bi 'da'a̱hʉ ra̱ ley, pɛ hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hya̱.

Ya bi tho ra̱ Teba.

54 Nu̱'mø mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ bi si p'ʉya, bi̱ nda̱nzø yø mmʉi ngue ra̱ cuɛ, pɛts'i da̱ zadra̱ Teba. 55 Nu̱na̱ ra̱ Teba p'ʉya, di ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo. Bi hyanma̱ hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bi hyandi̱ ngue di yoxni̱ Oja̱, 'nɛ̱ bi hyandi̱ ngue nu̱p'ʉ ja rá̱ n'yɛi Oja̱ ja 'bʉp'ʉ ra̱ Jesús. 56 Bi 'yɛ̱nna̱ Teba p'ʉya:

―Dí handä ngue bi xohra̱ c'amma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱nʉ ra̱ n'yohʉ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, ya 'bʉhnʉ ja rá̱ n'yɛi Oja̱ nʉ ―bi 'yɛ̱na̱.

57 Bi̱ mʉhra̱ hmafi yø judío p'ʉya, bi gotyø gu̱, porque hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Teba. Bi̱ nyu̱ntyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue bi bɛnt'i̱. 58 Bi gʉjma̱ xøts'e ra̱ hni̱ni̱ ngue bá̱ pʉndo. Nu̱'ʉ yø testigo xi̱ ma̱nna̱ fɛhni̱ p'ʉya, bi ga̱cyø tu̱hu̱ ngue bi̱ møp'ʉ 'bä'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Saulo. Bi̱ mʉndo ra̱ Teba p'ʉya. 59 Mɛ̱nte 'bʉndo ra̱ Teba p'ʉya, bi zo Oja̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague ma̱ Hmu̱'i̱ Jesús, da̱di dä'i ma̱ te ―bi 'yɛ̱mbi̱.

60 Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉya, ra̱ ndøts'ɛdi bi 'yɛ̱na̱:

―Ague ma̱ Hmu̱'i̱ Jesús, 'yogui mbɛ̱nnba̱bi̱'a̱ te ra̱ ts'oqui øtya yø ja̱'i̱ 'bʉcua.

Høntho bi̱ ma̱n'a̱ p'ʉya, bi du̱.

8

Bi sigue ra̱ Saulo ngue sʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱.

1 'Da'igu̱ bi̱ ma̱mmi̱ ra̱ Saulo'ʉ to bi hyo ra̱ Teba. Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱ p'ʉya, bi̱ nanga̱ n'na ra̱ da̱sʉi p'ʉ Jerusalén ngue bi ts'ʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Gä bi̱ n'uɛ̱nyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, i̱ mpa mi̱'da yø hni̱ni̱ rá̱ njap'ʉ ja ra̱ häi Judea. I̱ mpa 'da asta̱ ra̱ häi Samaria. Pɛ nu̱ya yø representante ra̱ Cristo hi̱mbi 'dahya. 2 Nu̱ya yø n'yohʉ su̱prá̱ xu̱di̱ Oja̱, guehya bi 'yähra̱ Teba ya. Ja̱njua̱ni̱ zoni̱ ngue mbɛ̱ni̱. 3 Pɛ di sigue ngue sʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ Saulo. I huaxtyø ngu̱, bi jʉcyø n'yohʉ 'nɛ̱hyø xisu ngue cot'i.

Bi̱ ma ma̱'yoni̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ p'ʉ Samaria.

4 Nu̱ya yø ja̱'i̱ bi 'dap'ʉ Jerusalén, ndap'ʉ bi zä i̱ mpa yø ja̱'i̱, pɛ gä mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ p'ʉ ni̱ ma. 5 Nu̱'a̱ ra̱ Lipe guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ra̱ 'dagui na̱, i̱ mpa p'ʉ ja n'na ra̱ hni̱ni̱ ngue ra̱ häi Samaria. Bi̱ mʉdi bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Cristo p'ʉya. 6 Bi̱ mpɛti gätho yø ja̱'i̱ ngue øxra̱ hya̱ mma̱nna̱ Lipe. Mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ yø milagro bi 'yøtra̱ Lipe p'ʉya. 7 Mi̱ 'bʉp'ʉ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ ngue yø ndu̱nthi̱, pɛ gä bi t'øthe. Nu̱'mø xihyø ts'onthi̱ ngue da̱ hyɛp'ʉ yø ja̱'i̱ n'youi, asta̱ mafi. Xa̱ngu̱ yø dogua bi 'yøthe, xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ tu̱dyø gua bi 'yøthe. 8 Ja̱na̱ngue gä di johya yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱.

9 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simu̱. Mi̱ hyätyø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ häi Samaria conná̱ mfa̱di̱ ngue ra̱ magia, mi̱ ɛ̱na̱ ngue ma̱guesɛ. 10 A nu̱ná̱, di̱ngüɛ di̱nnoho mi̱ ørpa̱ ma̱su̱. Di̱ n'yɛ̱mbyø ja̱'i̱: “Nu̱na̱ ra̱ Simu̱, ja̱njua̱ni̱ ngue n'youi rá̱ ts'ɛdi Oja̱ na̱”, di̱ n'yɛ̱mbi̱. 11 Mi̱ t'ørpa̱bi̱ ma̱su̱, porque ya rá̱ ya'atho yø pa mi̱ hätyø ja̱'i̱ conná̱ mfa̱di̱. 12 Pɛ ra̱ Lipe bi xihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱. Bi xihyø ja̱'i̱ ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱. 'Nɛ̱ xifi hanja na̱ ra̱ Jesucristo. Nu̱'mø mi̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ te bi̱ ma̱nna̱ Lipe p'ʉya, yø n'yohʉ yø xisu bi̱ nxixya̱. 13 Xquet'a̱ 'nɛ̱hra̱ Simu̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ 'nɛ̱ bi̱ nxixya̱. Asta̱ ya hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛhra̱ Lipe na̱ ra̱ Simu̱. Di 'yøtho 'mø bi̱ nu̱ yø milagro øtra̱ Lipe.

14 Mi̱ 'yøhyø representante ra̱ Cristo mi̱ 'bʉ'a̱ Jerusalén ngue ya 'nɛ̱p'ʉ Samaria xi t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ hya̱ Oja̱. Ja i 'bɛnnbʉ ra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua p'ʉya. 15 Nu̱'mø mi̱ zømp'ʉ Samaria'ʉ bi 'bɛnhni̱, bi̱ marpa̱bi̱ Oja̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue nnepe di̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo. 16 Porque tobe hi̱nga̱ n'na nc'ɛ̱i̱ mi̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo. Sinoque høntho xi̱ nxixya̱ para ngue da̱ fa̱di̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. 17 Ra̱ Bɛdu 'nɛ̱hra̱ Xuua, nu̱'mø mi̱ japyø 'yɛ p'ʉ ja yø ya̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya bi̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo.

18 Mi̱ nu̱ ra̱ Simu̱'a̱ te øtyø representante ra̱ Cristo, ngue nu̱'a̱ gui japyø 'yɛ p'ʉ ja yø ya̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, 'be xi̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Ra̱ Simu̱ p'ʉya, bi̱ ne xta̱ ngu̱tra̱ mɛ̱nyu̱ ngue di̱ njap'ʉ. 19 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'dacui na̱ ra̱ ts'ɛdi ja'a̱ui, n'namhma̱ ngue nu̱ to bi zä ga̱ japä ma̱ 'yɛ p'ʉ ja rá̱ ya̱, di̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo ―bi 'yɛ̱mbi̱.

20 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ ni̱ mɛ̱nyu̱ 'da gdi̱ m'mɛhmi̱'a̱. ¿Ha̱nto guí ɛ̱na̱ ngue nu̱'a̱ bá̱di̱ u̱n'Oja̱, ra̱ mɛ̱nyu̱ gdí ti̱n'a̱? 21 Nu̱'i̱ hi̱n'yʉ ni̱ mmɛ̱nthi̱ ngue guí̱ nthɛui na̱ ra̱ 'bɛfi na̱. Porque nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, hi̱nga̱ njua̱ni̱tho ni̱ mmʉi. 22 Da̱mi̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ja ni̱ mmʉi. Da̱mi̱ 'yäprá̱ ma̱te Oja̱, xa̱mhma̱tho di pu̱n'na̱'i̱ te guí̱ mbɛ̱ni̱. 23 Porque dí̱ nnu̱gä ngue grá̱ zɛya, 'nɛ̱ gä ra̱ nts'o xa̱ mbɛnt'ui ni̱ mmʉi.

24 Bi 'yɛ̱nna̱ Simu̱ 'mø mi̱ da̱ p'ʉya:

―Da̱mi̱ marca̱uits'ʉ Oja̱ n'namhma̱ ngue hi̱nga̱ thocä'a̱ te guí̱ xicui.

25 M'mɛfa p'ʉya, nu̱ya yø representante ra̱ Cristo, nu̱'mø mi̱ juadi bi xihyø ja̱'i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ rá̱ hya̱ Oja̱, bá̱ pengbʉya, bí 'yɛ̱'a̱ Jerusalén. Nu̱p'ʉ ja yø hni̱ni̱ ja'a̱ ra̱ häi Samaria bá̱ thogui, gä bi xihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱.

Ra̱ Lipe bi̱ nthɛui n'na ra̱ mmɛ̱ngu̱ Etiopía.

26 M'mɛfa p'ʉya, n'na rá̱ anxɛ Oja̱ bi xihra̱ Lipe, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱yá, ja ngue gui̱ mma gdi̱ ma Sur. Gui hya̱xra̱ 'yu̱ bá̱ nɛ̱xa̱ Jerusalén, i̱ ntho'a̱ Gaza ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱p'ʉ i̱ nthohna̱ ra̱ 'yu̱ na̱, hi̱njongui̱ 'bʉi. 27 Bi̱ map'ʉ sihna̱ ra̱ Lipe. Bi̱ nthɛui p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Etiopía, ngue xpí 'yɛ̱hra̱ nda̱nne Jerusalén. Rá̱ 'bɛt'o mɛfi na̱ n'na ra̱ xisu ni̱ hu̱ ngue ra̱ Candase mi̱ nda̱st'abi p'ʉ Etiopía, mi̱ ja rá̱ cargo ngue ra̱ tesorero. 28 Ni̱ hu̱xrá̱ carro jʉtyø fani̱ ni̱ ma rá̱ häi Etiopía. Mɛ̱nte ni̱ 'yo p'ʉya, di xähra̱ libro bi 'yotra̱ pønga̱hya̱ Isaías. 29 Pɛ ra̱ Espíritu Santo bi 'yɛ̱mbra̱ Lipe:

―Da̱mi̱ cuatra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱xrá̱ carro mma nʉ.

30 Ra̱ Lipe p'ʉya bi guarbʉ ja ra̱ carro. Bi 'yøde ngue nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ di xäp'ʉ ja ra̱ libro bi 'yotra̱ Isaías. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―¿Ua guí pa̱di̱ te ga̱di xähya? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

31 Mi̱ da̱hna̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Pɛ ¿hague gdá̱ pa̱cä p'ʉya, 'nɛ̱ hi̱njo'o to da̱ xiqui hanja ra̱ hya̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi xihra̱ Lipe p'ʉya ngue bi̱ nexpʉ ja ra̱ carro, 'dap'ʉ bi̱ mi̱hmi̱. 32 Nu̱'a̱ ra̱ parte nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro di xä p'ʉya, guehna̱ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Tengu̱tho n'na ra̱ dɛ'yo 'mø ni̱ ma da̱ tho, di̱ mmu̱ti̱. Ogue nt'a̱xi̱ n'na ra̱ dɛ'yo hi̱ndi 'ya̱ni̱. Di̱ njarbʉtho na̱ ra̱ n'yohʉ 'mø ni̱ ma da̱ tho ya, hi̱ndi 'ya̱ni̱. 33 Da̱ ma ma̱'bɛrpi̱ rá̱ sä ngue hi̱nda̱ ma m'mäts'i. ¿To go da̱ ba̱di̱ hague ngu̱ ra̱ nts'o da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ di 'bʉ'a̱ ra̱ pa'a̱? Porque da̱ tha̱jpa̱bi̱ rá̱ te ua ja ra̱ xi̱mhäi”.

34 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi 'yänna̱ Lipe, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'yørca̱ ra̱ ma̱te xiqui te'o na̱ mma̱nna̱ ra̱ pønga̱hya̱ na̱ya. ¿Uague nu̱sɛ, uague 'bʉi te'o ma̱n'na mma̱nna̱?

35 Mi̱ da̱hra̱ Lipe p'ʉya, i dʉmba̱tho'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ma̱di xädi, bi xihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue ha bi̱ nja ra̱ Jesús. 36 Nu̱'mø mi̱ thop'ʉ po n'na ra̱ dehe p'ʉya, bi 'yɛ̱n'a̱ ra̱ n'yohʉ ya̱ui ra̱ Lipe:

―I poua ra̱ dehe ya, ¿ua hi̱nda̱ zä ga̱ nxixya̱gä 'mø?

37 Mi̱ da̱hra̱ Lipe p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø guí ha̱hni̱ mmʉi guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱, da̱ zä nja̱m'mø da̱ hi̱n'na̱.

Mi̱ da̱hra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Dí ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ngue ra̱ Jesucristo guehna̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱.

38 Bi̱ ma̱nda ra̱ n'yohʉ ngue bi̱ ma ma̱'bä'mi̱ ra̱ carro p'ʉya. Bi̱ mɛp'ʉ ja ra̱ dehe ngue bi xixya̱bi̱ ra̱ n'yohʉ na̱ ra̱ Lipe. 39 Nu̱'mø mi̱ bøn'a̱ nenthe p'ʉya, bi gʉs'ra̱ Espíritu Santo ra̱ Lipe. Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ bi̱ nxixya̱ p'ʉya, ya hi̱nha ma̱mbi̱ nu̱ ra̱ Lipe. Bi sigue bi̱ n'yo p'ʉya, pɛ di johya gä ra̱ 'yu̱. 40 Mi̱ da̱mbɛ̱ni̱ ra̱ Lipe p'ʉya, ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Azoto. Bi̱ n'yo ngue bi hya̱ 'da yø hni̱ni̱ ngue bi̱ ma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, asta̱ gue'mø mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Cesarea.

9

Nu̱na̱ ra̱ Saulo, bi̱ mʉdi bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús.

1 Nu̱na̱ ra̱ Saulo, hi̱ngui̱ säya di pihyø ja̱'i̱ ngue nne da̱ hyo'ʉ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. Bi̱ map'ʉ 'bʉhrá̱ hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉya. 2 Bi 'yäpra̱ sʉcua̱ da̱ ga̱ts'i̱, di̱ map'ʉ ja yø ni̱ja̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Damasco, ni̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi ngue da̱ si'ʉ to ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Nu̱'mø yø n'yohʉ ogue yø xisu da̱ ti̱ni̱, da̱ tu̱t'i̱ da̱ sip'ʉ Jerusalén ngue di̱ n'ofädi. 3 Pɛ nu̱'mø ni̱ ma da̱ zøt'a̱ Damasco p'ʉya, ntha̱mbɛ̱ni̱tho bi yot'a̱ n'na ra̱ nyot'i ma̱ya̱ ngue bi̱ nthɛui. 4 Bi dä'a̱ häi ra̱ Saulo p'ʉya. Bi 'yø p'ʉya ngue ts'ofo, bi t'ɛ̱mbi̱:

―Ague Saulo. Ague Saulo. ¿Hanja ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ guí̱ sʉqui?

5 Mi̱ da̱hra̱ Saulo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te'o'i p'ʉya, grá̱ Hmu̱?

Nu̱'a̱ nzo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Go guecä drá̱ Jesús ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ guí sʉqui. Pɛ ga̱di̱ n'ʉnsɛ, tengu̱tho ra̱ nda̱ni̱ 'mø ɛmbra̱ nhnɛt'i̱ ra̱ za ma̱ sʉni̱.

6 Asta̱ hua̱cra̱ Saulo ngue bi̱ nsu̱. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ague grá̱ Hmu̱, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ guí̱ nneque ga̱ øt'ä p'ʉya?

Mi̱ da̱hra̱ Hmu̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ nangui̱, ni̱ manʉ bí ja ra̱ hni̱ni̱. Ja da̱ni̱ si'i̱ nʉ te ja ngue gui 'yøt'e.

7 Ɛ̱mmɛ̱i̱ di 'yødya yø n'yohʉ mi̱ n'youi ra̱ Saulo, porque bi 'yøde ngue bi ya̱ ma̱ya̱'a̱ nzohra̱ Saulo, pɛ hi̱njombi̱ nu̱. 8 Nu̱'mø mi̱ nanga̱ häi ra̱ Saulo p'ʉya, i̱ nne di̱ nhanni̱, pɛ bi̱ nxädä. Ja̱na̱ngue bi̱ ma ma̱cʉnhni̱, bi zøn'a̱ Damasco. 9 Bi̱ m'mʉp'ʉ nhyu̱ pa, pɛ hi̱nha hɛ̱ti̱. Xi̱ngra̱ hmɛ̱, ni̱ xi̱ngra̱ dehe xta̱ nzi.

10 Nu̱p'ʉ Damasco, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Ananías. Nu̱na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús bi zohra̱ Ananías, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Ananías ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Mi̱ da̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Dí 'bʉcua grá̱ Hmu̱. ¿Tema̱ hya̱?

11 Mi̱ da̱hra̱ Jesús, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ga̱ 'yo, ni̱ map'ʉ ja ra̱ caye ni̱ hu̱ ngue Njua̱ntho. Cʉrbʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Judas. Da̱mi̱ 'yännbʉ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Saulo, ra̱ mmɛ̱ngu̱ Tarso. Nu̱ya, ɛxa̱ bi̱ mmat'Oja̱ ya. 12 Mɛ̱nte mmat'Oja̱ ra̱ Saulo p'ʉya, nu̱p'ʉ i̱ nu̱, bi zøn'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ p'ʉ ha 'bʉi ni̱ hu̱ ngue ra̱ Ananías. Bi̱ nu̱ ngue bi yʉt'a̱mbo, bi japrá̱ 'yɛ p'ʉ ja rá̱ ya̱ para ngue di̱ nzø yø dä.

13 Nu̱'mø mi̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ sihra̱ Ananías, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague grá̱ Hmu̱, xa̱ngu̱ ra̱ nts'o dí øcä xa̱ 'yø'na̱ ra̱ Saulo ngue di ʉnyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ ɛ̱c'ɛ̱i̱'i̱ p'ʉ Jerusalén. 14 A nu̱yá, bá̱ äpra̱ sʉcua̱ yø hmu̱ yø mmäcja̱ ya, ngue bá̱ ɛ̱cua ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ nzo'i, gä da̱ du̱t'i̱ da̱ zits'i.

15 Pɛ ra̱ Hmu̱ Jesús bi 'yɛ̱mbra̱ Ananías:

―Ni̱ mahma̱. Porque nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, ya xtá̱ huanhnä na̱ ngue da̱ xihyø ja̱'i̱ te'ogui. Da̱ xihyø ja̱'i̱ rá̱ m'mʉ'a̱ n'nanni̱ yø nación, 'nɛ̱p'ʉ ha 'bʉhyø da̱st'abi da̱ ma̱ te'ogui, 'nɛ̱p'ʉ 'bʉhyø judío da̱ xifi te'ogui. 16 Nu̱gä ga̱ u̱ti̱ hague ngu̱ ga̱ngu̱ ra̱ n'ʉ da̱ thogui conná̱ ngueque.

17 Nu̱na̱ ra̱ Ananías bi̱ map'ʉ ja ra̱ ngu̱ ma̱mbí 'bʉhra̱ Saulo. Mi̱ yʉt'a̱mbo p'ʉya, bi japrá̱ 'yɛ p'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ Saulo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague ma̱ zi cu̱'i̱ Saulo, nu̱na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús bá̱ zo'i p'ʉ ja ra̱ 'yu̱, xpá̱ mmɛnngä ya ngue da̱ zä di̱ nzø ni̱ dä, 'nɛ̱ gui̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo ―bi 'yɛ̱mbi̱.

18 'Bexque'a̱ bi̱ nzø yø dä ra̱ Saulo p'ʉya. Bi hyø'ʉ ɛ̱na̱ yø xihua̱ mi̱ ja yø dä. Bi̱ nxixya̱ p'ʉya. 19 Mi̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉya, ma̱hømbi hya̱ ra̱ ts'ɛdi. Bá̱ m'mʉhma̱ njammi̱ pa p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ Damasco.

Ra̱ Saulo bi̱ ma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱ p'ʉ Damasco.

20 Bi dʉ'mi̱ bi̱ ma̱nna̱ hya̱ ra̱ Saulo p'ʉ ja yø ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío p'ʉya. I xihyø ja̱'i̱ ngue ra̱ Jesús, gue'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱'a̱. 21 Nu̱ya gätho yø ja̱'i̱ øde te mma̱mp'ʉya, di 'yøtho, di̱ n'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua hi̱nga̱ guehna̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉ'a̱ Jerusalén, nu̱na̱ t'ɛ̱mbi̱ sʉhyø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús? Hua̱ngui̱ gue'a̱ ni̱ 'yɛ̱cua'a̱ ya ngue da̱ du̱t'ʉ to da̱ di̱ni̱, da̱ zispa̱bi̱ yø hmu̱ yø mmäcja̱.

22 Pɛ ma̱n'na ni̱ hya̱dra̱ ts'ɛdi ra̱ Saulo ngue mma̱nna̱ hya̱. I u̱tyø ja̱'i̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, ngue ra̱ Jesús guehna̱ ra̱ Cristo xa̱ 'yɛ̱x'Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱. Asta̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ te da̱ 'yøtyø judío mi̱ 'bʉ'a̱ Damasco.

Bi pongra̱ nda̱te yø judío na̱ ra̱ Saulo.

23 Mi̱ ma ya'atho yø pa p'ʉya, bi̱ nhɛca̱hya̱ yø judío ngue xta̱ hyo ra̱ Saulo. 24 Nu̱'ʉ yø hyote, i fähyø goxthi ngue ra̱ neni̱hni̱ ngue da̱ hyo 'mø bi thop'ʉ. Pɛ mi̱ mmɛ̱ya'a̱ te fɛnnba̱bi̱ ra̱ Saulo. 25 Nu̱'mø mi̱nxu̱i̱ p'ʉya, nu̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ bi 'yɛ̱t'a̱ n'na ra̱ canasta na̱ ra̱ Saulo. I ca̱mbʉ ja ra̱ ja̱do di thɛsra̱ neni̱hni̱. Bi bømp'ʉya.

Ra̱ Saulo bi̱ ma Jerusalén.

26 Nu̱na̱ ra̱ Saulo, mi̱ zøn'a̱ Jerusalén, bi̱ ne xtí̱ mpɛnhui'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ. Pɛ gä su̱ 'mø mi̱ nu̱, porque ɛ̱mbi̱ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ Saulo. 27 Nu̱na̱ ra̱ Bernabé go bi zixra̱ Saulo p'ʉ 'bʉhyø representante ra̱ Cristo na̱. Go bi̱ ma̱nna̱ p'ʉya ha bi̱ njap'ʉ i̱ nu̱ ra̱ Saulo p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. Bi̱ ma̱ ha bi̱ nja ngue bi zofo. Gue'a̱ i hya̱ ra̱ ts'ɛdi ra̱ Saulo ngue bi̱ ma̱mp'ʉ Damasco hanja na̱ ra̱ Jesús. 28 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, 'dap'ʉ 'yohʉ'ʉ yø representante na̱ ra̱ Saulo. Nu̱p'ʉ ni̱ ma yø representante, ja ni̱ map'ʉ ra̱ Saulo. 29 Nu̱na̱ ra̱ Saulo bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi ngue mma̱ hanja na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. Di̱ nju̱'ma̱hya̱ 'mø ya̱ui ya yø judío ga̱ ya̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ griego. Pɛ nu̱ya̱ yø judío ya, i̱ nne da̱ hyo ra̱ Saulo. 30 Mi̱ mmɛ̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya ngue nne da̱ tho ra̱ Saulo. Bi zixpʉya, i̱ ma Cesarea ja bi thøp'ʉ. Ya bi̱ masɛ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tarso na̱ ra̱ Saulo p'ʉya.

31 Ya 'bʉmma̱nho gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ häi Judea, da̱ guep'ʉ Galilea, da̱ guep'ʉ Samaria. Ma̱n'na ni̱ hya̱dra̱ ts'ɛdi'ʉ rá̱ m'mʉp'ʉ. I 'bʉi ngue su̱prá̱ xu̱di̱ Oja̱, 'nɛ̱ fäxra̱ Espíritu Santo. Ma̱n'na ma̱ni̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱tho mi̱'da yø ja̱'i̱.

Bi t'øthe ra̱ Eneas.

32 Bi̱ n'yo ra̱ Bɛdu ngue bi zɛngua yø cu̱. Xquet'a̱ bi̱ ma bí zɛngua'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Lida. 33 Nu̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱'a̱ p'ʉya, bi di̱mp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Eneas. Ya nhya̱to jɛya mi̱ oxrá̱ t'ots'i, porque mi̱ tu̱dyø gua. 34 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Eneas, da̱ 'yøthe'i ra̱ Jesucristo ya. Da̱mi̱ nangui̱, pɛs'ni̱ fi̱di̱.

Nu̱na̱ ra̱ därquɛ̱hi̱ 'bexpi̱ nangui̱. 35 Nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ Lida 'nɛ̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ Sarón mi̱ nu̱ ngue bi zä ra̱ Eneas. Bi hyɛp'ʉ yø nyogui nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús.

Bi bɛ̱nna̱te ra̱ Dorcas.

36 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jope mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ra̱ xisu ma̱ni̱ hu̱ ngue ra̱ Tabita. Ra̱ hya̱ ngue ra̱ griego p'ʉya, gui hu̱ti̱ ngue ra̱ Dorcas. Nu̱na̱ ra̱ xisu na̱, mɛ̱nte ra̱ pa bi̱ m'mʉi bi 'yøtra̱ nho, i fäxyø ja̱'i̱ hi̱n'yʉ te da̱ hyoni̱. 37 Mi̱ 'yɛ̱'a̱ n'na ra̱ pa p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Dorcas bi hyɛ̱nni̱, pɛ bi du̱ p'ʉya. Nu̱'mø mi̱ 'betra̱ ánima, bi 'bɛp'ʉ ja n'na ra̱ cuarto bí ja ma̱yá̱ ra̱ tøca̱ngu̱. 38 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Lida ja mi̱ du̱p'ʉ ra̱ Dorcas, querpʉtho bí ja ra̱ hni̱ni̱ Jope ma̱mbi 'bʉhra̱ Bɛdu. Nu̱'mø mi̱ ba̱hyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya ngue bí 'bʉp'ʉ Jope ra̱ Bɛdu, n'na zihma̱ntho bi̱ mɛnhni̱ yo nc'ɛ̱i̱ ngue bá̱ si ra̱ Bɛdu.

39 Nu̱'mø mi̱ zømp'ʉ bí 'bʉhra̱ Bɛdu'ʉ yø nzite p'ʉya, 'bexpa̱ ɛ̱hra̱ Bɛdu. Mi̱ zøp'ʉ ja ra̱ ngu̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi ts'ixpʉ ja ra̱ cuarto ma̱ya̱ bí 'bɛnna̱ ánima. Xøgue di̱ mäs'yø 'danxu̱ p'ʉ 'bɛni̱ ngue zoni̱. Bi t'u̱tra̱ Bɛdu'ʉ yø tu̱hu̱ 'nɛ̱hyø vestido mi̱ ør'mø mi̱ 'bʉhra̱ Dorcas. 40 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi xihyø ja̱'i̱ ngue gä da̱ bøn'a̱thi. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉya, bi̱ mat'Oja̱. Mɛ̱nte hɛ̱tra̱ ánima na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Tabita, da̱mi̱ nangui̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi̱ nzø yø dä ra̱ ánima p'ʉya, bi hyɛ̱tra̱ Bɛdu, bi̱ nangui̱ bi̱ mi̱. 41 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu, bi bɛnnba̱ rá̱ 'yɛ ra̱ Dorcas ngue bi xots'i. Mi̱ xoxpʉya, bi̱ ma ma̱cʉt'i mbo yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ conyø 'danxu̱ ngue bi däpi, pɛ ya i te. 42 Bi fa̱di̱ gä ra̱ hni̱ni̱ Jope na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya. Ja̱na̱ngue xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. 43 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, ya'atho yø pa bá̱ m'mʉp'ʉ Jope ja rá̱ ngu̱ n'na ra̱ hyu̱xfani̱ xquet'a̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simu̱.

10

Bi̱ nya̱ui ra̱ Bɛdu ra̱ Nɛyo.

1 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Cesarea, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Nɛyo. Ma̱rá̱ capita na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, rá̱ hmu̱ n'na 'bʉi yø soldado ni̱ hu̱ ngue ra̱ Italiano. 2 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, gä tha̱nne Oja̱'ʉ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱, 'nɛ̱ gä su̱prá̱ xu̱di̱ Oja̱. Xquet'a̱ xa̱ngu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ma̱di̱ u̱ni̱ ngue fäxyø judío. 'Nɛ̱ za̱nt'a̱ mmat'Oja̱. 3 N'na ra̱ pa p'ʉya comma̱ hyu̱ nde, bi̱ mpä rá̱ nthandi̱ ra̱ Nɛyo tengu̱tho 'mø di 'ui̱. Bi̱ nu̱ xa̱nho ngue n'na rá̱ anxɛ Oja̱ bi yʉrbʉ ha 'bʉi, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague Nɛyo ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Bi hyɛ̱tra̱ anxɛ ra̱ Nɛyo p'ʉya, pɛ bi̱ nsu̱. Bi 'yännbʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Tema̱ hya̱, grá̱ Hmu̱?

Mi̱ da̱hra̱ anxɛ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―I̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ ngue guí̱ mmat'Oja̱ 'nɛ̱ nnu̱ ma̱nho te guí øt'e ngue guí fäxyø ja̱'i̱ hi̱n'yʉ te da̱ hyoni̱. 5 A nu̱yá, da̱mi̱ 'yɛt'i to da̱ si ra̱ Simu̱ bí 'bʉ'a̱ Jope, nu̱na̱ ga̱ ts'ofo ngue i Bɛdu. 6 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu, 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ hyu̱xfani̱ nu̱na̱ xquet'a̱ i Simu̱. I ja rá̱ ngu̱ p'ʉ ja rá̱ nnengui ra̱ ja̱the. Nu̱na̱ go da̱ xi'i te 'bɛ'a̱ ja ngue guí 'yø'na̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

7 Mi̱ ma ra̱ anxɛ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Nɛyo bi zonhni̱ yoho yø mɛfi 'nɛ̱ n'na ra̱ soldado. Nu̱na̱ ra̱ soldado, rá̱ n'youi ra̱ Nɛyo ngue xquet'a̱ 'nɛ̱hna̱ mi̱ tha̱nne Oja̱ na̱. 8 Bi xifi te xi̱ nu̱ p'ʉya. M'mɛfa p'ʉya, bi̱ mɛnhyø nzite p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jope.

9 Mi̱ hyaxpʉya, ya ni̱ 'yo ra̱ 'yu̱ yø nzite, ni̱ ma da̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. Comma̱ hu̱xyadi p'ʉya. Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu bi̱ nexma̱ xøts'e ra̱ ngu̱ ngue da̱ mat'Oja̱ 10 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya bi̱ ntu̱ ma̱nthu̱hu̱. Mɛ̱nte ma̱hojpi te da̱ zi, bi̱ mpä rá̱ nthandi̱ tengu̱tho 'mø di 'ui̱. 11 Bi̱ nu̱ ngue bá̱ xohra̱ c'amma̱hɛ̱ts'i̱. Bá̱ ca̱cua häi n'na ra̱ manta xa̱nnoho, bá̱ nthu̱t'i̱ yø ts'a̱t'i̱. 12 Nu̱p'ʉ ja ra̱ u̱lu p'ʉya, bá̱ ca̱p'ʉ xa̱ngu̱ yø zu̱'ɛ̱ ngue ja goho yø gua. Bá̱ ca̱p'ʉ yø c'ɛ̱ya̱, bá̱ ca̱p'ʉ yø ts'i̱nts'ʉ. 13 Bi 'yøhra̱ Bɛdu p'ʉya ngue ts'ofo, bi t'ɛ̱mbi̱:

―Ague Bɛdu, da̱mi̱ nangui̱. Guí hyo yø zu̱'ɛ̱ 'bʉcua n'namhma̱ gui sa.

14 Mi̱ da̱hra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Hi̱n'na̱ grá̱ Hmu̱. Porque hi̱nja̱m'mø xtá̱ sigä n'na ra̱ cosa nu̱'a̱ hi̱n'yʉ rá̱ nt'ɛ̱di̱ ga̱ si, ogue xa̱nts'o ―bi 'yɛ̱mbi̱.

15 Nu̱'a̱ bi ya̱ ma̱ya̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ zofo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ mma̱n'Oja̱ ngue xa̱nho, 'yo gni̱ hu̱ti̱ ngue xa̱nts'o'a̱.

16 Nhyu̱ ndi̱ bi 'yøhra̱ Bɛdu ngue ts'ofo. M'mɛfa p'ʉya, bi̱ mengra̱ manta, i̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱. 17 Pɛ ra̱ Bɛdu hi̱ngui̱ pa̱di̱ te da̱ 'yøt'e. Di̱ n'yomfɛ̱ni̱ hanja te ga̱ mbøn'a̱ bi̱ nu̱. Bi zøp'ʉ ja ra̱ goxthi'ʉ yø nzite ra̱ Nɛyo p'ʉya. Ya xpí̱ n'änni̱ hapʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Simu̱. 18 Bi 'yänni̱ ngue'mø di 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simu̱ 'nɛ̱ i Bɛdu. 19 Mɛ̱nte sodrá̱ mmʉi ra̱ Bɛdu'a̱ te xi̱ nu̱ p'ʉya, ra̱ Espíritu Santo bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Bäcua ja ra̱ goxthi hyu̱ yø n'yohʉ hon'i̱. 20 Ga̱ 'yo, da̱mi̱ ca̱i̱. 'Yo guí yobɛ̱ni̱ ngue guí̱ mmɛ, porque nu̱gä go xtá̱ ɛt'ä'ʉ.

21 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, n'na zihma̱ntho bi ga̱i̱. Bi̱ ma bá̱ nya̱ui'ʉ yø nzite ra̱ Nɛyo bi zøhø. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Dí 'bʉcä ua n'yø, masque go guí hongüi. ¿Tema̱ hya̱ gni̱ 'yɛ̱hmi̱?

22 Nu̱ yø nzite p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'a̱ ra̱ capita ni̱ hu̱ ngue ra̱ Nɛyo xpá̱ mmɛnnga̱he ngue ga̱ sixa̱he. Nu̱na̱ ra̱ Nɛyo, guehna̱ n'na ra̱ hoga̱ n'yohʉ ngue su̱prá̱ xu̱di̱ Oja̱. 'Nɛ̱ nnu̱ ma̱nho gätho yø judío na̱. I mma̱ ngue bi zø'a̱ n'na rá̱ ma̱ca̱ anxɛ Oja̱ p'ʉ ha 'bʉi, bi xifi ngue da̱ pɛnhni̱ to da̱ zixa̱'i̱, para ngue da̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ ja ngue gui̱ mma̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

23 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi cʉt'a̱mbo'ʉ yø nzite ngue di̱ n'oxi. Mi̱ hyaxpʉya, bi̱ mähä ya yø nzite. 'Nɛ̱ bi̱ mähä mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue yø mmɛ̱ngu̱ Jope.

24 Rá̱ yo pa p'ʉya, bi zøn'a̱ Cesarea. Nu̱na̱ ra̱ Nɛyo, ya mi̱ ndø'ma̱te p'ʉ ja rá̱ ngu̱. Ya xi pɛtyø mɛ̱ni̱ conyø amigo di̱ nsixui. 25 Mi̱ zøhra̱ Bɛdu, 'bexpa̱ nangra̱ Nɛyo ngue bi̱ nzɛnguaui. Bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉya ngue nne xta̱ nda̱nne. 26 Pɛ ra̱ Bɛdu bi xihra̱ Nɛyo ngue da̱ nangui̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ nangui̱. Nu̱gä xquet'a̱ drá̱ ja̱'i̱thogä tengu̱tho'i.

27 Mɛ̱nte ya̱ui p'ʉya, bi yʉt'a̱mbo ra̱ ngu̱. Bi̱ nu̱ ngue xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ xi̱ mpɛti. 28 Ra̱ Bɛdu p'ʉya bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Guí pa̱hmʉ ngue n'na ra̱ judío, hi̱ngui̱ nneprá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di̱ n'amigoui n'na ra̱ 'dan'yo ja̱'i̱, ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ ngue da̱ yʉrbʉ ja rá̱ ngu̱. Pɛ Oja̱, ya xa̱ xiqui ngue hi̱njonni̱ ja̱'i̱ ga̱ ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ sä ga̱ nya̱'be, ogue ga̱ ɛ̱mbi̱ ngue xa̱nts'o. 29 Ja̱na̱ngue nu̱'mø ma̱mbá̱ ts'igui, hi̱nte dá̱ ma̱, sinoque n'na zihma̱ntho dá̱ ɛ̱hɛ̱. A nu̱yá, dí̱ nne ga̱ pa̱di̱ te guí zoqui.

30 Mi̱ da̱hra̱ Nɛyo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya rá̱ gʉpa ya, comma̱ tengu̱tho ra̱ ora ja p'ʉya, ya mmap'ʉ comma̱ hyu̱ nde. Hi̱m ma̱rá̱ nsi̱hmɛ̱'a̱ ra̱ ora'a̱. Mɛ̱nte dí̱ mmat'Oja̱ ua ja ma̱ ngu̱, bi̱ mpä ma̱ nthandi̱ tengu̱tho 'mø gdi 'ui̱. Dá̱ nu̱gä n'na ra̱ n'yohʉ bi zøcua, di yoxni̱ rá̱ he. 31 Bi 'yɛ̱ngui̱: “Ague Nɛyo, nu̱'a̱ ni̱ mhmat'Oja̱ guí øt'e, i ø Oja̱'a̱. 32 Da̱mi̱ 'yɛt'i to da̱ si n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simu̱ 'nɛ̱ i Bɛdu. Bí 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jope. I säya p'ʉ ja rá̱ ngu̱'a̱ xquet'a̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simu̱. Ra̱ hyu̱xfani̱'a̱ ra̱ n'yohʉ, 'bʉp'ʉ ja rá̱ nnengui ra̱ ja̱the. Nu̱'mø bi zøcua'a̱ p'ʉya, go da̱ xi'i hanja'a̱”, bi 'yɛ̱ngui̱. 33 Ja̱na̱ngue dá̱ pɛnhnä p'ʉ te'o da̱ si'i. Ya xa̱nho ngue xcuá̱ ɛ̱hɛ̱. A nu̱yá, gätho dí 'bʉcähe ua ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱ ya. Dí̱ nne ga̱ øcähe te gäma̱ hya̱ di 'bɛp'a̱'i̱ Oja̱ gui xicje ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Ra̱ Bɛdu bi xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Nɛyo.

34 Mi̱ nya̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―A nu̱yá, dí ha̱xä njua̱ni̱ ya ngue Oja̱ hi̱njongui̱ ɛn'a̱. 35 Sinoque i̱ nnu̱ ma̱nho hønt'o bi zä ma̱ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi ngue su̱prá̱ xu̱di̱ 'nɛ̱ øtra̱ nho. 36 Nu̱na̱ Oja̱ bi zohyø judío, bá̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue di̱ nhojpa̱ui yø ja̱'i̱ conná̱ nguehra̱ Jesucristo. 'Nɛ̱ guehna̱ nnøpa̱ hmu̱ gätho yø ja̱'i̱ na̱ya. 37 Nu̱'a̱hʉ guí pa̱hmʉ te bá̱ njap'ʉ Galilea 'nɛ̱cua Judea 'mø mi̱ ma̱nna̱ hya̱ ra̱ Xuua bi 'yøtra̱ nxixya̱.

38 Guí pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ Oja̱, bá̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo ra̱ Jesús nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret, ngue bi ha̱tra̱ ts'ɛdi da̱ 'yøtra̱ nho p'ʉ di̱ ma. Bi 'yøthe gätho yø ndu̱nthi̱ ma̱di ʉnna̱ zithu̱. Bi zä bi 'yøt'e tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱, porque n'youi Oja̱. 39 A nu̱gähe ya, da̱di jagähe ma̱jua̱ni̱ te gä bi 'yøtra̱ Jesús, tengu̱tho te bi 'yørbʉ ja ra̱ xɛqui rá̱ njap'ʉ Judea 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén. M'mɛfa p'ʉya, bi̱ ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱ ngue ja bi du̱p'ʉ. 40 Pɛ nu̱na̱ Oja̱, bi japi bi bɛ̱nna̱te'a̱ rá̱ hyu̱ pa. Bi̱ nepe ngue ma̱høndá̱ nu̱he 'mø ya xi bɛ̱nna̱te. 41 Hi̱nque masque gätho yø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ 'mø mi̱ bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús, sinoque go dá̱ nu̱gähe. Ya m'mɛt'o xpí zän'Oja̱ ngue ga̱ jahe ma̱jua̱ni̱ p'ʉ bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesús. Nu̱gähe p'ʉya, 'dap'ʉ dá̱ nsi̱hmɛ̱he 'mø mi̱ bɛ̱nna̱te p'ʉ ma̱nt'ägui. 42 'Nɛ̱ gue'a̱ bi 'bɛjpa̱he'a̱ ngue ga̱ japähe ma̱jua̱ni̱ yø ja̱'i̱, ngue nu̱na̱ ra̱ Jesús guehna̱ bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱, ngue da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda'ʉ i te 'nɛ̱'ʉ xa̱ndu̱. 43 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ bi̱ ma̱ gätho yø pønga̱hya̱ Oja̱ na̱, ngue nu̱ to gätho da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱, di̱ mpu̱nnba̱ yø ts'oqui conná̱ nguehna̱.

Ba̱ 'bɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío.

44 Tobe di ya̱hni̱tho ra̱ Bɛdu 'mø mi̱ zøhra̱ Espíritu Santo p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ mi̱ øxra̱ hya̱ mma̱nna̱ Bɛdu. 45 Nu̱'ʉ yø judío xí 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ m'mɛt'o ra̱ Jesús bá̱ n'youi ra̱ Bɛdu ngue di hyʉni̱, di 'yøtho'ʉ p'ʉya, ngue 'nɛ̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío bá̱ 'bɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo. 46 Mbønɛ̱qui̱ xa̱nho, porque øde ngue n'nan'yo ra̱ hya̱ ga̱ ya̱'ʉ 'bʉp'ʉ. 'Nɛ̱ øde ngue ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. 47 Bi 'yɛ̱nna̱ Bɛdu p'ʉya:

―Xiya, ¿ua hi̱nda̱ zä di̱ nxixya̱ ya yø ja̱'i̱ bá̱ 'bɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo ya, tengu̱tho bi̱ njacjʉ m'mɛt'o? ―bi 'yɛ̱na̱.

48 Bi xihyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue bi̱ ma ma̱xixya̱bi̱, gue'a̱ di fa̱di̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo'a̱. M'mɛfa p'ʉya, ya hi̱mma̱ thøgue ra̱ Bɛdu, xihyø ja̱'i̱ ngue di̱ m'mʉp'ʉ njammi̱ pa.

11

Ra̱ Bɛdu bi däpra̱ güɛnda yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ ja Jerusalén.

1 Nu̱ya yø representante ra̱ Cristo co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ Judea, bi 'yøde ngue 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío ya xí ɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱. 2 Nu̱'mø mi̱ zønna̱ Bɛdu p'ʉ Jerusalén, bi̱ mbøcuɛ 'da yø judío ngue ya ma̱yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 3 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Hanja ngue gá̱ sømp'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, 'nɛ̱ 'dap'ʉ gá̱ nsi̱hmɛ̱ui? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi dä ra̱ güɛnda te gä xi̱ nja, bi 'yɛ̱na̱:

5 ―Nu̱'mø da̱mbí 'bʉcä p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jope, ma̱ mat'Oja̱gä p'ʉya. Bi̱ mpähma̱ nthandi̱ tengu̱tho 'mø gdi 'ui̱. Dá̱ nu̱gä n'na ra̱ manta xa̱nnoho bí ga̱hma̱ya̱, ba̱ nthu̱t'i̱ ngoho ma̱ts'a̱t'i̱. Bi zøp'ʉ dí 'bʉi. 6 Nu̱'mø ma̱ hɛ̱tä p'ʉya, dá̱ nu̱ te 'bɛ'a̱ cʉmbo. Dá̱ nu̱ ngue bá̱ cʉp'ʉ yø zu̱'ɛ̱ ja goho yø gua, bá̱ cʉp'ʉ yø zate, bá̱ ca̱p'ʉ yø c'ɛ̱ya̱, bá̱ cʉp'ʉ yø ts'ints'ʉ. 7 Dá̱ øcä p'ʉya ngue nzoqui bi 'yɛ̱ngui̱: “Ague Bɛdu, da̱mi̱ nangui̱. Guí hyo yø zu̱'ɛ̱ 'bʉcua n'namhma̱ gui sa”, bi 'yɛ̱ngui̱. 8 Nu̱gä p'ʉya dí ɛ̱mbi̱: “Hi̱n'na̱ grá̱ Hmu̱. Porque hi̱nja̱m'mø xtá̱ sigä n'na ra̱ cosa nu̱'a̱ hi̱n'yʉ rá̱ nt'ɛ̱di̱ ga̱ si, ogue xa̱nts'o”, dí ɛ̱mbi̱. 9 Nu̱'a̱ nzojpʉya, ma̱hømbi 'yɛ̱ngui̱: “Nu̱'a̱ mma̱n'Oja̱ ngue xa̱nho, 'yo gni̱ hu̱ti̱ ngue xa̱nts'o'a̱”, bi 'yɛ̱ngui̱. 10 Nhyu̱ ndi̱ bi zoqui ngue ngu̱'a̱ xiqui. 'Bextá̱ nu̱gä p'ʉya ngue bi̱ mengra̱ manta, i̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱. 11 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ nmi̱ 'bʉi, bi zøn'i̱ hyu̱ nc'ɛ̱i̱ xi̱ nɛ̱xa̱ Cesarea, ni̱ ma da̱ sigui. 12 Ra̱ Espíritu Santo p'ʉya, bi xiqui ngue hi̱nga̱ nyobɛ̱ni̱, ga̱ mmɛ'be'ʉ yø n'yohʉ bi zøhø ngue sixqui. Xquet'a̱ dá̱ mäcähe ya 'dato ma̱ zi cu̱hʉ 'bʉcua. Gä dá̱ cʉt'ähe p'ʉ ja rá̱ ngu̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Cesarea. 13 Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi xicje ha bi̱ nja ngue bi̱ nu̱ n'na ra̱ anxɛ bi zøp'ʉ ja rá̱ ngu̱. Ra̱ anxɛ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ 'yɛt'i to da̱ si n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Simu̱, 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jope, nu̱'a̱ xquet'a̱ ja ma̱n'na ra̱ thu̱hu̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Bɛdu. 14 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu, go da̱ xi'i na̱ ha di̱ njap'ʉ gdi̱ nya̱ni̱, co 'nɛ̱'ʉ 'bʉp'ʉ ja ni̱ ngu̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 15 Pɛ høntho dá̱ fʉdi dá̱ xicä ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, 'bexque'a̱ bá̱ 'bɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo, tengu̱tho bi̱ njacjʉ m'mɛt'o. 16 Bi zo ma̱ mmʉigä p'ʉya ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'a̱ m'mɛt'o ra̱ Hmu̱ Jesús, bi 'yɛ̱na̱: “Ra̱ Xuua bi 'yøtra̱ nxixya̱ conna̱ dehe'a̱. Pɛ nu̱'a̱hʉ, ra̱ Espíritu Santo di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi”, bi 'yɛ̱na̱. 17 Pɛ xi'mø ngue bi̱ ne Oja̱ ngue bi japyø ja̱'i̱ tengu̱tho bi jacjʉ 'mø ma̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Hmu̱ Jesucristo, ¿ua da̱ zä ga̱ täjpa̱gä'a̱ te nne da̱ 'yøt'a̱ Oja̱ p'ʉya?

18 Nu̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ Jerusalén, mi̱ zä mi̱ 'yøhya yø hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Bɛdu, ma̱mbi̱ nsäyatho. Bi 'yɛ̱mp'ʉya:

―Ma̱guesɛ na̱ Oja̱, ngue xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío bi̱ ne Oja̱ ngue bi hyɛp'ʉ ra̱ nts'o, 'nɛ̱ bi tocabi ra̱ 'da'yo te para za̱ntho.

Yø mmɛ̱ngu̱ Antioquía bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo.

19 Bi 'yɛ̱mmɛ̱i̱ bi ts'ʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø mi̱ tho ra̱ Teba. Nu̱'ʉ bi 'dagui, i̱ mpa 'da asta̱ Fenicia, asta̱ Chipre, asta̱ Antioquía i̱ mpa 'da. A nu̱ya p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ni̱ hya̱, ja ni̱ ma̱mp'ʉ ni̱ mpa. Pɛ høndyø judío bi xifi, hi̱njom mi̱'da ni̱ ja̱'i̱ xta̱ xifi. 20 Da̱ gue 'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue yø mmɛ̱ngu̱ Chipre, 'nɛ̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ Cirene bi zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Antioquía. Xquet'a̱ bi xihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Bi xihyø ja̱'i̱ hanja'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. 21 Di ha̱tra̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue da̱ ma̱nna̱ hya̱. Ja̱na̱ngue xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi hyɛp'ʉ yø nyogui nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús.

22 Nu̱na̱ te bi̱ nja, mi̱ zä mi̱ 'yø'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ Jerusalén, 'bexpi̱ mɛnhna̱ Bernabé ngue i̱ ma asta̱ Antioquía. 23 Nu̱'mø mi̱ zønna̱ Bernabé, bi̱ nu̱ p'ʉya ngue nu̱na̱ Oja̱ ya xi ja̱pi̱ xa̱ndønho yø ja̱'i̱. Ra̱ ndijohya p'ʉya. Bi xifi gätho yø ja̱'i̱ ngue da̱ hya̱hyø mmʉi da̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi ngue da̱ dɛn'na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús, hi̱nda̱ hyɛgui. 24 Nu̱na̱ ra̱ Bernabé, rá̱ hoga̱ n'yohʉ na̱, n'youi ra̱ Espíritu Santo, di zajpa̱bi̱ rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Ja̱na̱ngue xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi da̱pyø mmʉi ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús.

25 Ja bi̱ nɛ̱xpʉ ra̱ Bernabé ngue bi̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tarso ngue bá̱ honna̱ Saulo. Nu̱'mø ma̱mbá̱ ti̱mp'ʉya, bá̱ n'youi, bí 'yɛ̱'a̱ Antioquía. 26 N'na jɛya xa̱nho bi̱ m'mʉp'ʉ ha 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi xännba̱bi̱ ra̱ hya̱. Ja bá̱ fʉp'ʉ Antioquía p'ʉya, ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ tɛnna̱ Cristo i̱ nhu̱ti̱ ngue yø cristiano.

27 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, nu̱'ʉ 'da yø pønga̱hya̱ Oja̱ bá̱ nɛ̱xpʉ Jerusalén ngue i̱ ma Antioquía. 28 Nu̱na̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Agabo bi̱ nangui̱ bi̱ m'mäp'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Bi bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱mp'ʉya, ngue i ja ngue di̱ nja n'na ra̱ thu̱hu̱ gä rá̱ ngʉni̱ ra̱ häi. Nu̱'a̱ te bi̱ ma̱mp'ʉya, bi̱ nja, gue'ʉ yø pa ngue mi̱ nda̱st'abi ra̱ Claudio. 29 Ja̱na̱ngue nu̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ Antioquía bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ 'bäxte'ʉ yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui ni̱ m'mʉ'a̱ Judea. N'na ngu̱ n'na bi u̱ni̱ te ts'ʉ bi zʉrpa̱ yø ts'ɛdi di u̱ni̱. 30 Ngu̱na̱ bi 'yøt'e ngue bi pɛtra̱ mɛ̱nyu̱, bi̱ mɛnnba̱bi̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ Judea ngue bi̱ ndäpi to 'bɛt'o. Nu̱ya bi hya̱xra̱ mɛ̱nyu̱, guehna̱ ra̱ Bernabé 'nɛ̱hra̱ Saulo.

12

Bi tho ra̱ Jacobo, 'nɛ̱ bi̱ n'ofädi ra̱ Bɛdu.

1 Nu̱na̱ ra̱ tiempo na̱ p'ʉya, bi bɛnt'i̱ 'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ da̱st'abi Herodes ngue bi ʉni̱. 2 Nu̱na̱ ra̱ Jacobo rá̱ n'yohʉ ra̱ Xuua, bi̱ ma̱nda ngue bi thɛjpa̱ rá̱ ya̱ conna̱ juai. 3 Bi̱ nu̱ ra̱ Herodes ngue di ho yø judío te bi 'yøt'e, bi bɛnt'i̱ ma̱høn'a̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi̱ nja'a̱ ra̱ pa ngue ra̱ ngo ts'i ra̱ thu̱hmɛ̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ íxi. 4 Nu̱'mø mi̱ ma ma̱bɛnt'i̱ ra̱ Bɛdu, bi̱ ma̱nda ra̱ Herodes ngue bi jot'i. Nu̱p'ʉ ja ra̱ fädi p'ʉya, bi̱ mä'i goho poni̱ yø soldado ngue yø goho nja̱'i̱ n'na poni̱. Bi zänni̱ ngue ja xti sentencia 'mø xta̱ nguahra̱ ngo ni̱ hu̱ ngue ra̱ pascua. 5 Ya ofädi ra̱ Bɛdu, pɛ m'mädi xa̱ndønho. Ja̱na̱ngue hi̱ngui̱ säya'ʉ yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui, ja̱njua̱ni̱ ngue mmarpa̱bi̱ Oja̱.

Oja̱ bá̱ jʉjpʉ ja ra̱ fädi ra̱ Bɛdu.

6 Nu̱'a̱ ra̱ xu̱i̱'a̱ p'ʉya, høntho xta̱ hyats'i xta̱ mma njʉqui ra̱ Bɛdu ngue xta̱ mma ma̱ sentencia ngue da̱ tho. Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu, xi 'yɛ̱t'i̱nde yoho yø soldado p'ʉ mi̱ a̱ha̱. Ma̱ nthu̱t'i̱ co yoho yø cadena. Nu̱'ʉ mi̱'da yø soldado p'ʉya, 'bäp'ʉ ja ra̱ goxthi fädi ngue di̱ mfädi. 7 Mi̱ zø'a̱ n'na rá̱ anxɛ Oja̱ p'ʉya, bi yot'i gä mbo ra̱ fädi. Nu̱na̱ ra̱ anxɛ, bi dospa̱ rá̱ hyo ra̱ Bɛdu ngue bi 'yä, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ nangui̱ n'nahma̱ntho.

Bi xo'ʉ yø cadena ma̱nthu̱t'i̱ yø 'yɛ ra̱ Bɛdu p'ʉya. 8 Nu̱'a̱ ra̱ anxɛ bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ dʉ'ni̱ ngʉti ya, da̱mi̱ ti̱'ni̱ thi̱xfani̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱'mø mi̱ 'yøtra̱ Bɛdu'a̱ te sifi, ra̱ anxɛ ma̱hømbi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ hye ni̱ tu̱hu̱ ya, bá̱ ntɛrbʉya.

9 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, ni̱ 'bɛfatho p'ʉ ni̱ ma ra̱ anxɛ ngue bi bøni̱. Pɛ hi̱ngui̱ pa̱di̱ ngue'mø ma̱jua̱ni̱ ogue hi̱mma̱ jua̱ni̱'a̱ te ørpa̱bi̱ ra̱ anxɛ, bi 'yɛ̱na̱ ngue i 'ui̱. 10 Pɛ nu̱'mø mi̱ thop'ʉ rá̱ mʉdi 'bʉi yø soldado, bi 'ui̱x'a̱ rá̱ yo 'bʉi, mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ goxthi ngue gä ra̱ t'ɛgui p'ʉya. Bi xosɛ ra̱ ju̱t'i̱, bi bømbʉya. M'mɛfa p'ʉya, ya ni̱ 'yop'ʉ ja ra̱ caye. Bi zop'ʉ ra̱ anxɛ p'ʉya, bi̱ ma. 11 Bi hya̱xa̱ njua̱ni̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya ngue ma̱jua̱ni̱'a̱ te ørpa̱bi̱ ra̱ anxɛ bi nu̱, bi 'yɛ̱mp'ʉya:

―A nu̱yá, dí ha̱xä njua̱ni̱ ya ngue ma̱jua̱ni̱ bá̱ pɛnhna̱ anxɛ Oja̱ ngue bi ya̱ngä p'ʉ ja rá̱ 'yɛ ra̱ Herodes. Bi ya̱ngui̱ ngue ra̱ nda̱te mi̱ mbɛ̱nnga̱gui̱ yø judío.

12 Mɛ̱nte sodrá̱ mmʉi ra̱ Bɛdu'a̱ te tho p'ʉya, bi zømp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Ma̱ya rá̱ mamá ra̱ Xuua. Nu̱na̱ ra̱ Xuua xquet'a̱ ni̱ hu̱ ngue i Marco. Xa̱ngu̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ xi̱ mpɛti p'ʉ ja rá̱ ngu̱ na̱ p'ʉya ngue mmat'Oja̱. 13 Nu̱na̱ ra̱ Bɛdu p'ʉya, bi jätra̱ goxthi p'ʉ thi. Bá̱ pøn'a̱ n'na ra̱ hmu̱te ni̱ hu̱ ngue ra̱ Rode ngue da̱ pa̱di̱ te'o di jätra̱ goxthi. 14 Pɛ nu̱'mø mi̱ ba̱ p'ʉya ngue ra̱ Bɛdu 'bähma̱ xøts'e, nu̱'a̱ gui johya, bi̱ ntihi i̱ ma mbo ngue bá̱ ma̱. Gue hi̱nga̱ 'be bi xojpi. 15 Mi̱ ma̱mp'ʉya ngue 'bäp'ʉ thi ra̱ Bɛdu. Bi t'ɛ̱mbʉya:

―Antho guí loca ya, tegue da̱ hyongua'a̱ 'mø.

Pɛ ra̱ hmu̱te n'nat'a̱ mma̱ ngue ma̱jua̱ni̱ gue'a̱ ra̱ Bɛdu 'bähma̱ xøts'e. Bi 'yɛ̱nyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Hi̱nga̱ gue'a̱, sinoque rá̱ nda̱hi̱'a̱.

16 Pɛ ra̱ Bɛdu bi sigue di jätra̱ goxthi. Bi̱ ma to bá̱ xocra̱ goxthi p'ʉya. Mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue gue'a̱ ra̱ Bɛdu, ɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ nsu̱. 17 Ra̱ Bɛdu p'ʉya, ørpa̱tho yø senya conna̱ 'yɛ ngue hi̱ndi̱ 'ya̱ni̱. Bi xihyø ja̱'i̱ ha bi̱ nja ngue bá̱ jʉc'a̱ Oja̱ p'ʉ ja ra̱ fädi. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ te dá̱ thocä ya, da̱mi̱ xihmʉ ra̱ Jacobo 'nɛ̱'ʉ mi̱'da ma̱ zi cu̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi bømp'ʉya, bi̱ ma ma̱n'na ra̱ xɛqui. 18 Mi̱ hyaxpʉya, ja̱njua̱ni̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ te da̱ 'yøtyø soldado. Porque hi̱ngui̱ pa̱di̱ ha xi̱ nja ra̱ Bɛdu. 19 Bi̱ ma̱nda ra̱ Herodes ngue bá̱ thonna̱ Bɛdu, pɛ hi̱mbá̱ thi̱ni̱. Bi̱ ma nt'änni̱ yø mädi p'ʉya. M'mɛfa p'ʉya, bi̱ ma̱nda ngue bi tho'ʉ yø mädi. Mi̱ nhote ra̱ Herodes, bi bømp'ʉ ja ra̱ häi Judea, bi̱ ma i̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ häi Cesarea.

Ya bi du̱ ra̱ Herodes.

20 Nu̱na̱ ra̱ Herodes ma̱di̱ nsʉhmi̱ yø mmɛ̱ngu̱ Tiro 'nɛ̱hyø mmɛ̱ngu̱ Sidón. Pɛ bi̱ nhɛca̱hya̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ mɛnhna̱ n'na ra̱ comisió ngue da̱ ma da̱ nya̱ui ra̱ Herodes. Pɛ 'be bi hyøspa̱bi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ na̱ ra̱ Blasto di̱ ma̱nda p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Herodes. Go bi cʉtra̱ hya̱ na̱ p'ʉya ngue di̱ nhojpa̱ui yø ja̱'i̱ ra̱ Herodes. Porque nu̱p'ʉ ja ra̱ häi Tiro 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Sidón, ja ma̱ni̱ map'ʉ'a̱ te mi̱ pømp'ʉ ja rá̱ häi ra̱ Herodes ngue si yø ja̱'i̱. 21 N'na ra̱ pa p'ʉya, bi̱ mɛnnba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Herodes ngue bá̱ ɛ̱hyø ja̱'i̱ bi̱ nya̱ui. Nu̱na̱ ra̱ Herodes bi hye rá̱ he ngue ra̱ heda̱st'abi. Bi̱ mi̱p'ʉ ja ra̱ nthu̱ts'i̱ ngue bi̱ nhøt'a̱ hya̱ p'ʉya. 22 Mi̱ juadi bi̱ nya̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱nyø ja̱'i̱:

―Nu̱na̱ ya̱ ya, hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho na̱, sinoque Oja̱ na̱ ―bi 'yɛ̱nyø ja̱'i̱.

23 'Bexque'a̱ p'ʉya, n'na rá̱ anxɛ Oja̱ bi japi ngue bi hyɛ̱nna̱ Herodes, bi gʉmyø masɛ mi̱ ca̱ rá̱ mmʉi, bi du̱. Porque bi hotho te mma̱nyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱mbi̱ Oja̱, hi̱mbi̱ hɛjpi ngue ɛ̱spa̱bi̱ yø ja̱'i̱.

24 Pɛ nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱, ma̱n'na ma̱n'na ni̱ zɛtho ndap'ʉ bi zä i hma̱. 25 Nu̱na̱ ra̱ Bernabé 'nɛ̱hra̱ Saulo mi̱ dä ra̱ mɛ̱nyu̱ i 'bɛnhni̱ ngue da̱ni̱ däp'ʉ Jerusalén. Hømbá̱ pengui̱, bi 'yɛ̱'a̱ Antioquía. Bá̱ si ra̱ Xuua nu̱na̱ ni̱ hu̱ ngue i Marco.

13

Bi̱ mʉdi di̱ mpɛhra̱ Bernabé 'nɛ̱hra̱ Saulo ngue bi 'yonna̱ hya̱.

1 Nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Antioquía, i̱ n'youi p'ʉ 'da yø pønga̱hya̱ Oja̱ 'nɛ̱hyø xännba̱te 'da. Guehna̱ ra̱ Bernabé, ra̱ Simu̱ nu̱na̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Niger, ra̱ Lucio nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Cirene, ra̱ Manaén nu̱na̱ rá̱ tede ra̱ Herodes mi̱ nda̱st'abi p'ʉ Galilea, 'nɛ̱hra̱ Saulo. 2 N'na ra̱ pa bi̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue tha̱nne Oja̱. 'Nɛ̱ ɛtyø mmʉi yø ja̱'i̱ 'mø nda̱nne. Ra̱ Espíritu Santo bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱mi̱ 'yɛ̱xui ra̱ Bernabé 'nɛ̱hra̱ Saulo, para ngue da̱ 'yøtra̱ 'bɛfi ga̱ 'bɛpi, porque ya xtá̱ huanhnä ya.

3 Mi̱ juadi bi̱ mat'Oja̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, 'nɛ̱ ɛtyø mmʉi, bi japyø 'yɛ p'ʉ ja yø ya̱ p'ʉya, para ngue da̱ fa̱di̱ ngue ya bi t'ɛ̱ts'i̱. Bi̱ n'yɛ̱te p'ʉya, bi̱ ma.

Ya bi̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ Chipre.

4 Nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo bi̱ mɛnhna̱ Bernabé 'nɛ̱hra̱ Saulo ngue di 'yonna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. I̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Seleucia. Ja bi 'yop'ʉ ra̱ barco ngue i̱ mpa p'ʉ ja n'na ra̱ häi brá̱ ja ma̱de ra̱ ja̱the ni̱ hu̱ ngue Chipre. 5 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Salamina, nu̱'ʉ yø judío xi̱ mpɛti p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, gä bi xihrá̱ hya̱ Oja̱. Ni̱ n'youi ra̱ Xuua ngue yø mäxte. 6 Bi̱ n'yo p'ʉya, xa̱ngu̱ p'ʉ bi thogui. Sär'mø mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Pafos. Ja bi̱ nthɛui p'ʉ n'na ra̱ judío ni̱ hu̱ ngue ra̱ Barjesús. A nu̱na̱ p'ʉya, ra̱ ba̱di̱ pɛ mma̱nna̱ fɛhni̱, ɛ̱na̱ ngue rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱. 7 Nu̱na̱ ra̱ Barjesús ma̱rá̱ amigo ra̱ da̱st'abi Sergio Paulo. Ra̱ da̱st'abi p'ʉya, mi̱ ja xa̱nho rá̱ n'yomfɛ̱ni̱. Bi zonhna̱ Bernabé 'nɛ̱hra̱ Saulo, bi̱ ne bi 'yø'a̱ rá̱ hya̱ Oja̱. 8 A nu̱na̱ ra̱ ba̱di̱ p'ʉya, ja ma̱n'na rá̱ thu̱hu̱ ngue ra̱ Elimas. Bi däjpi te mma̱nya ya̱ui ra̱ da̱st'abi, bi̱ ne xtí hɛjpi ngue hi̱nda̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ sifi. 9 Nu̱na̱ ra̱ Saulo xquet'a̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Pablo. Pɛ ra̱ Pablo di ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo, bi za di hɛ̱ti̱ ra̱ Elimas. 10 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Nu̱'i̱ grá̱ ndøbɛtha̱ni̱, gä ra̱ nts'o gni̱ 'yo. Rá̱ ba̱si̱'i̱ ra̱ zithu̱. Ni̱ nsʉiui'a̱ te gä xa̱nho. ¿Ua hi̱nja̱m'mø guí 'yɛ̱ts'a̱ gni̱ ts'onnba̱bi̱'a̱ ra̱ hya̱ njua̱ntho di u̱n'Oja? 11 A nu̱yá, di castiga'i Oja̱ ya. Gui̱ nxädä njammi̱ pa ya, hi̱nda̱ zä gui̱ nnu̱rpa̱ rá̱ nyot'i ra̱ hyadi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

N'na zihma̱ntho bi ga̱ 'bɛxu̱i̱ p'ʉ ha hɛ̱tra̱ Elimas, honi̱ to di cʉnhni̱, porque hi̱nha hɛ̱ti̱. 12 Nu̱'mø mi̱ nu̱ ra̱ da̱st'a̱bi'a̱ te bi̱ nja p'ʉya, 'bexque'a̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 'Nɛ̱ ja̱njua̱ni̱ di 'yøtho'a̱ te ra̱ xädi i ja ngue sifi hanja'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesús.

Ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé bi̱ ma ma̱n'na ra̱ hni̱ni̱ xquet'a̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Antioquía.

13 Nu̱na̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hya mi̱'da yø n'yohʉ, gä bi 'youi ra̱ barco p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Pafos ngue i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Perge, ja yø xɛqui rá̱ njap'ʉ Panfilia. Ja bá̱ nsote p'ʉ ra̱ Xuua p'ʉya, porque bá̱ pengui̱ ngue bi zø'a̱ Jerusalén. 14 Ma̱mbá̱ thop'ʉ Perge p'ʉya, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Antioquía ngue Pisidia. Nu̱'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, bi yʉrbʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío. Bi̱ mi̱ p'ʉya. 15 Nu̱'mø mi̱ juadi bi̱ hma̱n'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ libro ngue rá̱ ley Oja̱, 'nɛ̱'a̱ te bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱, nu̱'ʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ bi̱ mɛnnba̱ ra̱ hya̱, bi 'yɛ̱mbi̱: “Ague n'yø'a̱ui, nu̱'mø ja tema̱ hya̱ gni̱ hya̱ui ngue gui xihmi̱ yø ja̱'i̱, da̱ zä guí̱ mma̱mmi̱ ya”. 16 Ra̱ Pablo p'ʉya, bi̱ nangui̱. Bi 'yøtra̱ senya conna̱ 'yɛ, di hɛjpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ ngue hi̱ndi̱ 'ya̱ni̱. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ague gyø judíohʉ, te'o gä su̱prá̱ xu̱di̱ Oja̱, da̱mi̱ 'yøhmʉ ya yø hya̱ ja ua. 17 Nu̱na̱ Oja̱ tha̱nne yø judío, bá̱ huan'ʉ ma̱ mboxitahʉ. Bi 'yøt'e ngue bi zɛ'ʉ yø mbom'mɛto ra̱ Israel mɛ̱nte bá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ 'dan'yo häi Egipto. Conná̱ ts'ɛdi Oja̱ bá̱ jʉcyø ja̱'i̱ p'ʉ Egipto. 18 Mɛ̱nte bi̱ n'yo da̱po nyote njɛya yø ja̱'i̱, nu̱na̱ Oja̱ bi zɛti te øtyø ja̱'i̱. 19 Bi jua Oja̱ yoto yø nación ma̱ni̱ njap'ʉ ja yø häi Canaán. Yø häi ya yø ja̱'i̱ bi gua p'ʉya, go bi t'u̱nma̱ mboxitahʉ ngue da̱ gohmi̱. 20 M'mɛfa p'ʉya, mɛ̱nte bi zøn'i goho ciento 'nɛ̱ yote ma̱'dɛt'a njɛya, bi 'yɛ̱xyø ts'ʉt'abi ngue di̱ ma̱nda yø judío asta̱ gue'mø ma̱mbá̱ m'mʉhra̱ pønga̱hya̱ Samuel. 21 Nu̱ya yø judío, bi 'yädi ngue da̱ t'ɛ̱xra̱ da̱st'abi di̱ ma̱nda. Nu̱na̱ Oja̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱xa̱ n'na ra̱ da̱st'abi ngue bi̱ mpɛ'a̱ nyote njɛya. Guehna̱ ra̱ Saúl bi t'ɛ̱ts'i̱, nu̱na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Cis. Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, rá̱ mbom'mɛto ra̱ Benjamín. 22 M'mɛfa p'ʉya, bi hya̱jpa̱bi̱ Oja̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Saúl. Bi 'yɛ̱x hma̱n'na ra̱ da̱st'abi ni̱ hu̱ ngue ra̱ David. Bi 'yɛ̱n'Oja̱ p'ʉya: “Nu̱na̱ ra̱ David rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Isaí, guehna̱ n'na ra̱ n'yohʉ dí̱ nnu̱ ma̱nhogä na̱. Nu̱'a̱ te gä dí̱ nnegä ngue di̱ nja, nu̱na̱ go da̱ 'yø'na̱”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. 23 A nu̱na̱ ra̱ Jesús, rá̱ mbom'mɛto ra̱ David, guehna̱ bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue da̱ ya̱nyø judío tengu̱tho xi ya̱rpa̱ Oja̱ m'mɛt'o yø judío. 24 Hante ngue da̱ fa̱hna̱ ra̱ Jesús, nu̱na̱ ra̱ Xuua bi xihyø judío ngue jatho da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ n'namhma̱ di̱ nxixya̱. 25 Nu̱'mø ni̱ ma da̱ zønna̱ pa da̱ du̱ na̱ ra̱ Xuua, bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱'a̱ ra̱ Cristo guí̱ mma̱mhmʉ, hi̱nga̱ guecä'a̱. Da̱ ɛ̱p'ʉ m'mɛfa'a̱, pɛgue nma̱guesɛ 'mø bá̱ ɛ̱hɛ̱. ¿Hapʉ gue ga̱ sʉcä tengu̱'a̱?” bi 'yɛ̱na̱.

26 Ague gyø judío ni̱ mɛ̱ni̱hʉ ra̱ Abraham, gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ su̱prá̱ xu̱di̱ Oja̱. Go bá̱ 'bɛn'na̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ ja ua ngue gdi̱ nya̱mhmʉ na̱. 27 Nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ Jerusalén conyø ts'ʉt'abi hi̱ngui̱ 'yo yø mmʉi te'o na̱ ra̱ Jesús. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱, nhya̱to nhya̱to di xäp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ yø ja̱'i̱, pɛ hi̱ngui̱ ti̱nyø mmʉi'a̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i. I̱ njarbʉtho ya, nu̱'mø mi̱ sentencia ra̱ Jesús, ya bi̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i. 28 Ma̱da̱gue'a̱ hi̱mbi̱ di̱nnba̱ rá̱ ts'oqui ngue xtí du̱, pɛ bi xihyø judío na̱ ra̱ Pilato ngue di̱ ma̱nda da̱ tho. 29 Mi̱ zä mi̱ njapi gätho'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro p'ʉya, bá̱ tha̱jpʉ ja ra̱ pont'i̱ p'ʉya ngue bi̱ t'ägui. 30 Pɛ nu̱na̱ Oja̱ bi 'yøt'e ngue bi bɛ̱nna̱te p'ʉ ha bi t'ägui. 31 Nu̱'ʉ yø xädi 'dap'ʉ mi̱ 'youi ra̱ Jesús, n'youi 'mø ma̱mbá̱ nɛ̱xpʉ Galilea ngue ni̱ ma Jerusalén. Pɛ xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ ma̱hømbi̱ nya̱ui 'mø mi̱ bɛ̱nna̱te. Nu̱ya yø xädi ya, guehya 'bʉi ngue di ja ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱ p'ʉ ha 'bʉhyø judío ya, ngue hanja na̱ ra̱ Jesús.

32 Da̱di øt'a̱he na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, ngue nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, ya bi̱ nja na̱ ra̱ hya̱ xi ya̱rpa̱bi̱ Oja̱'ʉ ma̱ mboxitahʉ. 33 Porque ngue yø mbom'mɛtojʉ'ʉ ya, nu̱na̱ Oja̱, ya bi̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ xa̱ mma̱ mma̱m'mɛt'o, ngue da̱ pɛnhua ra̱ Jesús. Ya bi̱ nja na̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Salmo rá̱ yoho ngue ɛ̱na̱: “Gue'e ma̱ Ts'ʉnt'ʉ'i, go dí ɛ̱xa̱'i̱ ya ngue gui̱ nda̱st'abi”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. 34 Ya m'mɛt'o xi̱ ma̱n'Oja̱ ngue jatho da̱ japi di bɛ̱nna̱te p'ʉ ha da̱ nt'ägui ra̱ Jesús. Porque hi̱ngui̱ nnepe da̱ 'ya rá̱ do'yo. Ngu̱na̱ bi̱ ma̱nya ngue bi 'yɛ̱na̱: “Ga̱ øt'ä ngue guí ti̱mhmʉ'a̱ ra̱ nho dá̱ ya̱rpa̱gä ra̱ David”. 35 Xquet'a̱ nt'ot'i ma̱n'na ra̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ Salmo ngue i ɛ̱na̱: “Nu̱'a̱ ni̱ Ma̱ca̱ Ts'ʉnt'ʉ, hi̱ngui̱ japi da̱ 'ya rá̱ do'yo'a̱”, i ɛ̱na̱.

36 Ma̱jua̱ni̱ ngue bi 'yørpa̱bi̱ rá̱ pähä Oja̱ mɛ̱nte ra̱ pa bi̱ m'mʉhra̱ David. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ di 'bɛp'a̱ Oja̱ da̱ 'yøt'e, gue'a̱ bi 'yøt'a. M'mɛfa p'ʉya, bi du̱, 'dap'ʉ bi tähmi̱ rá̱ mboxita. Pɛ bi 'ya rá̱ do'yo. 37 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi 'yøt'a̱ Oja̱ ngue bi bɛ̱nna̱te, hi̱mbi̱ 'ya rá̱ do'yo na̱. 38 Ague n'yø'a̱hʉ, nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱ øt'e'a̱hʉ ya, jatho guí pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ di pu̱nnga̱ ma̱ ts'oquihʉ na̱. 39 Hangu̱ bi̱ mɛhyø ja̱'i̱ ngue nne xtí̱ mpu̱nnbi̱ ngue xta̱ 'yøt'e te gäma̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja rá̱ ley ra̱ Moisés, pɛ hi̱mbi̱ zä. Di̱ mpu̱nnba̱bi̱ ra̱ ja̱'i̱ ya, pɛ gue gue'a̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús. 40 Da̱mi̱ mfähmʉ, ma̱n'na n'yo mi̱ 'yøt'e ngue go guí thohmʉ'a̱ te bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: 41 “Ague gyø denna̱tehʉ, nu̱'a̱ te gá̱ nu̱hʉ ya, ma̱da̱gue'a̱ guí su̱hʉ, pɛ ngu̱tho guí̱ m'mɛhmʉ. Porque guecä drá̱ Oja̱gä, da̱ zønna̱ pa ga̱ øt'ä yø cosa ngue ta̱te ma̱zihotho, asta̱ hi̱ngui̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ 'mø to da̱ xi'a̱hʉ hanja”, bi 'yɛ̱na̱.

42 Mi̱ jua'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Pablo p'ʉya, bi bømp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ n'youi ya mi̱'da yø n'yohʉ. A nu̱'ʉ hi̱ngyø judío p'ʉya, bi xifi ngue nu̱'mø bi dätra̱ pa säya yø ja̱'i̱, hønda̱ ngu̱'a̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱nna̱ Pablo. 43 Mi̱ n'uɛnyø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé, bi dɛnni̱ xa̱ngu̱ yø judío, da̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ ya xa̱ bɛnnba̱ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø judío xquet'a̱ ni̱ tɛt'i. Nu̱ya ni̱ tɛrbʉya, ma̱japi nts'ɛdi ngue hi̱nda̱ hyɛjpa̱bi̱ rá̱ ma̱te Oja̱.

44 Mi̱ dätra̱ hya̱to ma̱ pa säya yø ja̱'i̱ p'ʉya, ya mmɛ gä ra̱ hni̱ni̱ bi̱ mpɛti, ngue nne da̱ 'yøspa̱ rá̱ hya̱ Oja̱. 45 Pɛ mi̱ nu̱ yø judío p'ʉya ngue ɛ̱na̱ yø xa̱jʉ yø ja̱'i̱, bi̱ nsɛya p'ʉya. Bi däjpi te mma̱nna̱ Pablo, bi zʉi. 46 Ra̱ Pablo p'ʉya, 'nɛ̱hra̱ Bernabé bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi ngue bi̱ nya̱, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ague gyø judíohʉ, mi̱ jahma̱ ngue go rá̱ mʉdi dá̱ si'a̱hʉ rá̱ hya̱ Oja̱. Pɛ ya hi̱ngui̱ nthɛhʉ ra̱ 'da'yo te para za̱ntho, ngue hi̱nguí̱ nnu̱ ma̱nhohʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱. A nu̱yá, gdá̱ mäcähe p'ʉ rá̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío ya. 47 Porque guehna̱ bi̱ mɛnngähe Oja̱ na̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱ya dí ɛ̱xa̱'i̱ ya ngue gui cännba̱bi̱ ra̱ 'yu̱ da̱ n'yo yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, tengu̱tho n'na ra̱ nyot'i 'mø ni̱ 'bɛt'o. Ja̱na̱ngue da̱ zä di̱ nya̱nyø ja̱'i̱ rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi”.

48 Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ si p'ʉya, ja̱njua̱ni̱ ngue ra̱ ndi johya'ʉ hi̱ngyø judío. I̱ mma̱nyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue xa̱ndønho rá̱ hya̱ Oja̱. 'Nɛ̱ gä bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'ʉ yø ja̱'i̱ ya xpá̱ ts'ännbi̱ ngue di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te para za̱ntho. 49 Bi̱ ma ma̱'yoni̱ rá̱ hya̱ Oja̱ gätho'a̱ ra̱ xɛqui'a̱ p'ʉya. 50 Nu̱ya yø judío mbøcuɛ, bi 'yʉtya yø xisu ya su̱prá̱ xu̱di̱ Oja̱, guehya hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ ya yø xisu. Da̱ guehyø n'yohʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, gä bi 'yʉt'i. Ja̱na̱ngue bá̱ yʉns'yø ja̱'i̱ p'ʉya, ngue bi zʉhra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé. Bi 'yɛt'i, xifi ngue ya hi̱nda̱ pengui̱. 51 Pɛ nu̱ya yø representante ra̱ Cristo, bi hua̱mhyø fonthäi mi̱ n'youi yø mbongua, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue ya bi thɛp'ʉ yø ja̱'i̱ nu̱ya hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho ra̱ hya̱. Bi tho p'ʉya, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Iconio. 52 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ya xi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ p'ʉya, ja̱njua̱ni̱ ngue di johya 'nɛ̱ di ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo.

14

Ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé bi̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ Iconio.

1 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Iconio, jap'ʉ ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío, ja bi yʉrbʉ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé ngue bi̱ ma̱nna̱ hya̱. Mi̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉya, xa̱ngu̱ yø judío bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. 2 Pɛ nu̱'ʉ yø judío hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ p'ʉya, bi 'yʉtyø mmɛ̱ngu̱ Iconio, bi japi ngue bi̱ nu̱ ma̱n'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 3 Ja̱na̱ngue ya'atho yø pa bá̱ m'mʉp'ʉ, bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi bi̱ ma̱nna̱ hya̱. Hønt'a̱ Oja̱ nøts'e mɛ̱nte xihyø ja̱'i̱ hanja'a̱ rá̱ ma̱te Oja̱. I fäx Oja̱ ngue øtyø milagro para ngue da̱ fa̱di̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱. 4 Pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, yo 'bʉi i̱ nja. Nu̱'a̱ n'na 'bʉi 'da'igu̱ mma̱mhmʉ yø judío. Ma̱n'na 'bʉi p'ʉya, 'da'igu̱ mma̱mhmʉ yø representante ra̱ Cristo.

5 Yø judío, 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío, bi̱ nhɛcahya̱hʉ yø ts'ʉt'abi ngue da̱ zʉmba̱ yø representante ra̱ Cristo, 'nɛ̱ da̱ mʉndo. 6 Mi̱ zä mi̱ ba̱di̱ te fɛnnba̱bi̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé, bi bømp'ʉya, i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Listra. Bi thogui, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Derbe. Guehya yø hni̱ni̱ rá̱ njap'ʉ Licaonia ya. Gä bá̱ n'yop'ʉ ja yø hni̱ni̱ querpʉ bí ja. 7 Ja bi̱ mma̱mp'ʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ p'ʉya.

Bi 'bʉndo ra̱ Pablo.

8 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Listra, bi di̱mp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ mi̱ hu̱p'ʉ ngue hi̱ngui̱ sä di̱ n'yo. Porque ra̱ dogua mɛ̱nte ra̱ pa xa̱ m'mʉi, hi̱nja̱m'mø di 'yo. 9 A nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, mi̱ 'yøde te mma̱nna̱ Pablo. Ra̱ Pablo bi hyɛ̱ti̱, bi ba̱ p'ʉya ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue da̱ zä yø gua. 10 Nu̱na̱ ra̱ Pablo bi ts'ɛdi bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ nangui̱ ga̱ 'bäi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya, bi̱ m'mäi. Bi 'yɛn'a̱ n'na ra̱ sägui p'ʉya, bi̱ n'yo. 11 Mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱'a̱ te bi 'yøtra̱ Pablo p'ʉya, bi̱ mʉhra̱ hmafi yø ja̱'i̱, ga̱ ya̱'a̱ te yø hya̱ yø ja̱'i̱ Licaonia, i ɛ̱na̱:

―Yø zi da̱hmu̱ xpá̱ ngohi ngue yø ja̱'i̱, bi zøcua dí 'bʉhmʉ ya ―bi 'yɛ̱na̱.

12 Nu̱na̱ ra̱ Bernabé, t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ da̱hmu̱ Júpiter. Nu̱na̱ ra̱ Pablo p'ʉya, t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ da̱hmu̱ Mercurio na̱, porque guehna̱ ra̱ Pablo bi̱ ma̱nna̱ hya̱. 13 Nu̱'a̱ rá̱ mmäcja̱ ra̱ da̱hmu̱ Júpiter i ja rá̱ ni̱ja̱ p'ʉ ja ra̱ neni̱hni̱ ni̱ yʉtra̱ 'yu̱. Bá̱ zi yø nda̱ni̱ na̱ p'ʉya, xpí tøtyø thødøni̱, ni̱ map'ʉ 'bʉhyø representante ra̱ Cristo. Bá̱ n'youi yø ja̱'i̱ di̱ nhomnda̱ni̱ ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ 'bøt'e ngue da̱ da̱nne. 14 Pɛ ra̱ Bernabé 'nɛ̱hra̱ Pablo, bi̱ mmɛ̱ya'a̱ te nne da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ ya p'ʉya. Bi xɛtyø pahni̱ p'ʉya, ngue gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho te nne da̱ 'yørpa̱bi̱ yø ja̱'i̱. Bi yʉrbʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ p'ʉya, ni̱ mafi, i ɛ̱na̱:

15 ―Ague n'yø'a̱hʉ, ¿hanja'a̱ guí̱ nne gui 'yøthʉ? Nu̱gä'be xquet'a̱ dyø ja̱'i̱tho gä'be tengu̱tho'a̱hʉ. A nu̱yá, nná̱ ɛ̱hɛ̱ ga̱ øt'a̱'be na̱ rá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ Oja̱ ya, n'namhma̱ gui hyɛhmʉ p'ʉ'a̱ te guí øthʉ, hi̱nte di̱ mu̱ui'a̱. Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱ nu̱na̱ 'bʉi. Guehna̱ bi 'yøt'e te gä bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱, 'nɛ̱hra̱ häi, 'nɛ̱hra̱ ja̱the. 'Nɛ̱ bi 'yøt'e gätho yø cosa dí̱ nnu̱hʉ. 16 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, nu̱na̱ Oja̱, ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho te øtyø ja̱'i̱, pɛ bi u̱nna̱ 'yu̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøt'e te di ho. 17 Pɛ za̱nt'a̱ di̱ nɛ̱qui̱ te'o na̱ Oja̱, ngue gä ra̱ nho ørca̱hʉ. Di 'dacjʉ ra̱ 'ye. I øt'e ngue nja yø hua̱hi̱. Di 'dacjʉ te ga̱ sihʉ, 'nɛ̱ di u̱nna̱ pähä ma̱ mmʉihʉ.

18 Ma̱da̱gue'a̱ ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Pablo, pɛ xa̱nhɛ̱nni̱tho ha i hɛjpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ ngue hi̱nda̱ hyo yø nda̱ni̱ da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e.

19 Bi zøhyø judío ngue yø mmɛ̱ngu̱ Antioquía p'ʉya, 'nɛ̱hyø mmɛ̱ngu̱ Iconio. Bi japa̱ nts'ɛdi yø ja̱'i̱ ya p'ʉya, ngue da̱ mʉndo ra̱ Pablo. Mi̱ mʉndo p'ʉya, ɛ̱na̱ ngue ya bi hyo. Bi gʉrpʉya, bá̱ ɛmma̱ xøts'e ra̱ hni̱ni̱. 20 Pɛ bi̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ ha 'bɛnna̱ Pablo. Bi̱ nangra̱ Pablo p'ʉya, ma̱hømbi̱ yʉrbʉ ja ra̱ hni̱ni̱. Mi̱ hyaxpʉya, bi̱ ma, bi̱ mɛ ra̱ Bernabé, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Derbe.

21 Mi̱ juadi bi̱ ma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Derbe p'ʉya, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. Bi̱ mengui̱ ma̱høn'a̱ p'ʉya, i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Listra. Bi tho'a̱ Iconia, i̱ mpa Antioquía. 22 Di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ ja yø hni̱ni̱ bá̱ thogui. Bi xifi ngue hi̱nda̱ hyɛ'a̱ ra̱ hya̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱. Bi xifi ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ nne da̱ yʉrbʉ di̱ ma̱nda Oja̱, jatho da̱ zä ra̱ n'ʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue da̱ ts'ʉi. 23 Xquet'a̱ bi 'yɛ̱xyø n'yohʉ n'na ngu̱ n'na yø hni̱ni̱ ngue di̱ m'mɛt'o p'ʉ di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱ zømp'ʉ da̱ zøni̱, øtyø mhmat'Oja̱ 'nɛ̱ ɛtyø mmʉi. Nu̱na̱ ra̱ Pablo di fät'a̱ Oja̱ ya yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱.

Bi mengra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé ngue i̱ ma Antioquía.

24 Ma̱mbá̱ ɛ̱p'ʉya, bá̱ tho'a̱ Pisidia, i̱ mpa Panfilia. 25 Mi̱ zøp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Perge p'ʉya, bi̱ ma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Mi̱ thop'ʉ p'ʉya, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Atalia. 26 Ma̱mbá̱ thop'ʉ p'ʉya, bá̱ o ra̱ barco i̱ ma Antioquía. Guehna̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱ ngue bi t'äprá̱ ma̱te Oja̱ ngue da̱ mäp'ʉ di̱ ma ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé ngue'a̱ ra̱ 'bɛfi ya bi juadi bi 'yøt'e. 27 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Antioquía p'ʉya, bi̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Bi xihyø ja̱'i̱ te xi 'yøt'Oja̱ conná̱ ngue'ʉ. Bi xifi ngue nne Oja̱ ngue 'nɛ̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo. 28 Ya'a̱tho yø pa bá̱ m'mʉp'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé.

15

Bi̱ nja n'na ra̱ junta p'ʉ Jerusalén.

1 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, bá̱ nɛ̱xa̱ Judea 'da yø n'yohʉ, bi zø'a̱ Antioquía. Bi̱ mʉdi bi xännba̱bi̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Para ngue guí̱ nya̱mhmʉ, jatho ngue gui 'yøthʉ tengu̱tho bi̱ ma̱nda ra̱ Moisés ngue da̱ hmɛ̱pya'a̱hʉ conna̱ circuncisión ―bi 'yɛ̱mbi̱.

2 Nu̱na̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé, bi 'yɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ nju̱nt'ui'ʉ mma̱n'a̱ p'ʉya. M'mɛfa p'ʉya, bi t'ɛ̱xra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé ngue i̱ ma Jerusalén, bi̱ mähä mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue da̱ nya̱hʉ yø representante ra̱ Cristo co 'nɛ̱'ʉ 'bɛt'o p'ʉ di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ Jerusalén. Ja̱na̱ngue da̱ nu̱ ha di jap'na̱ ra̱ hya̱ na̱.

3 Nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ Antioquía, bi̱ ma bi thøp'ʉ ja ra̱ 'yu̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé. Ni̱ nthop'ʉ ja yø häi Fenicia 'nɛ̱ Samaria. I̱ mma̱ ha bi̱ nja ngue bi hyɛp'ʉ yø nyogui nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱. Gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, ɛ̱mmɛ̱i̱ di johya 'mø mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ na̱.

4 Nu̱na̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé bi zømp'ʉ Jerusalén, bi̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ conyø representante ra̱ Cristo 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Bi̱ ma̱ te xi 'yørpa̱bi̱ Oja̱ p'ʉya. 5 Bi̱ nangui̱ 'da yø fariseo ya xi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Jatho ngue da̱ ma mhmɛ̱pya ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱ngyø judío, di̱ njapra̱ circuncisión. 'Nɛ̱ di̱ njapi ngue da̱ zu̱pra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés ―bi 'yɛ̱mbi̱.

6 Ja̱na̱ngue bi̱ mpɛti yø representante ra̱ Cristo p'ʉya, co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, para ngue da̱ hnu̱ ha di̱ njapra̱ hya̱. 7 Mi̱ juadi mi̱ nya̱ui ya'atho p'ʉya, bi̱ nangra̱ Bɛdu, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, guí pa̱hmʉ ngue nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, bá̱ huanngä Oja̱ p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ, ngue ga̱ xicä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. I̱ nnepe ngue 'nɛ̱hya da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ ya. 8 Nu̱na̱ Oja̱, i pa̱rba̱bi̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ di̱ nɛ̱qui̱ ngue bi̱ nu̱ ma̱nho Oja̱ ngue 'nɛ̱hyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, porque bá̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo, tengu̱tho bi jacjʉ m'mɛt'o. 9 Tengu̱tho bi jacjʉ Oja̱, bi jarbʉtho ya hi̱ngyø judío ya. Bi pu̱nnba̱bi̱ ya yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 10 Xiya, ¿hanja ngue guí täcjʉ'a̱ te nne da̱ 'yøt'Oja̱ ya? Porque guí xihmʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue jatho da̱ dɛnna̱ ley nu̱na̱ hi̱nja̱m'mø di sä da̱ 'yøtyø ja̱'i̱, ni̱ xi̱nga̱ guehma̱ mboxitahʉ xta̱ nzä xta̱ 'yøt'e, ni̱ xi̱nga̱ guecjʉ di sä ga̱ øthʉ'a̱ te gäma̱ hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ ley. 11 Pɛ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue gdá̱ nya̱mhmʉ conná̱ ma̱te ra̱ Hmu̱ Jesús. Xquet'a̱ njarbʉtho yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío ya.

12 Gä bi̱ nsäya'a̱ gui̱ nju̱n'ma̱hya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya. Bi 'yørpa̱ ma̱su̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Bernabé 'nɛ̱hra̱ Pablo. Bi̱ ma̱ te bi̱ nja 'mø mi̱ map'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, ngue bi 'yøtyø milagro Oja̱ conná̱ ngue'ʉ. 13 Mi̱ juadi bi hma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱nna̱ Jacobo:

―Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ 'yøhmʉ te ga̱ mma̱ngä ya. 14 Nu̱na̱ ra̱ Simu̱, ya bi xicjʉ ha bi̱ nja te bi 'yørpa̱bi̱ Oja̱ 'mø rá̱ mʉdi mi̱ map'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Nu̱na̱ Oja̱, ya xpa̱ huanhyø ja̱'i̱ ja ngue da̱ zo rá̱ 'yɛ. 15 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya̱, di̱ nthɛui na̱ ra̱ hya̱ bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱ na̱ya, ngue ɛ̱na̱: 16 “Nu̱'mø bi̱ nja'a̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i ya, nu̱'a̱ ra̱ ni̱ja̱ bi hyøhra̱ David, ma̱'da'yo ga̱ hoqui hapʉ xa̱nts'oni̱, porque ya xa̱ xot'i. 17 Dí̱ nne ngue gätho yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío da̱ hyongui̱ n'namhma̱ da̱ zo ma̱ 'yɛ. 18 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱, 'nɛ̱ bi japi bi ba̱hyø ja̱'i̱ xa̱ m'mʉhyø pa xa̱ thogui”, bi 'yɛ̱na̱.

19 Nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, ngue ya 'yo di 'bätyø mmʉi ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, ya hi̱ngui̱ sä ga̱ ts'onnba̱hʉ yø mmʉi ya. 20 A nu̱yá, para ngue hi̱ndi̱ nsʉhmi̱ ya yø judío ngue yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, høndya yø hya̱ ja ua da̱ ma ma̱cuarpi ra̱ sʉcua̱ ya. Ngue hi̱nda̱ za ra̱ ngø, nu̱'a̱ i tho ngue i t'ørba̱ ra̱ 'bøt'e yø da̱hmu̱. 'Nɛ̱ hi̱ndi̱ n'yots'om'mäi. 'Nɛ̱ hi̱nda̱ zaprá̱ ngø yø zu̱'ɛ̱ hi̱ngui̱ pønna̱ ji 'mø bi du̱, 'nɛ̱ hi̱nda̱ zi ra̱ ji. 21 Porque asta̱ guehyø pa xa̱ thogui, ya ma̱ndø nja̱m'møtho, n'na ngu̱ n'na yø hni̱ni̱ i 'bʉi te'o mma̱nna̱ ley bi 'yotra̱ Moisés. Nu̱na̱ ra̱ ley na̱, nu̱'mø ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, nhya̱to nhya̱to hma̱mp'ʉ ja yø ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío.

22 A nu̱ya yø representante ra̱ Cristo p'ʉya, co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, 'nɛ̱ gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, bi zännbʉya ngue da̱ huanhni̱ to da̱ mɛnhni̱, di̱ ma Antioquía, da̱ mɛ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Bernabé. Bi t'ɛ̱xra̱ Judas nu̱'a̱ ja ma̱n'na ra̱ thu̱hu̱ ngue ra̱ Barsabás. 'Nɛ̱ bi t'ɛ̱xra̱ Silas. Guehya yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya. 23 Bi̱ ma nt'øt'e ra̱ sʉcua̱ da̱ ga̱xpʉya, i ɛ̱nna̱ sʉcua̱:

“Nu̱gähe yø representante ga̱he ra̱ Cristo, 'nɛ̱hya 'bɛt'o ua ja ra̱ ni̱ja̱, 'nɛ̱hya mi̱'da ma̱ zi cu̱hʉ 'bʉcua, da̱di zɛnguagähe'ʉ ma̱ zi cu̱hʉ hi̱ngyø judío rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Antioquía, 'nɛ̱'ʉ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ häi Siria, co 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Cilicia. 24 Dí øcähe ngue bi̱ nɛ̱xua 'da yø n'yohʉ ngue hi̱ndá̱ ɛt'ähe. A nu̱ya p'ʉya, hi̱ngui̱ pa̱di̱ te gui 'yøthʉ ngue bá̱di ts'on'na̱ ni̱ mmʉihʉ 'na̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱, ngue di̱ ma̱nda di̱ nja'a̱hʉ ra̱ hmɛ̱pya ngue ra̱ circuncisión, 'nɛ̱ guí su̱phʉ gätho'a̱ te di̱ ma̱nda ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés. 25 Ja̱na̱ngue dá̱ mpɛtigähe ngue dá̱ nhɛca̱hya̱he. Dá̱ ɛ̱xähe yø n'yohʉ bi̱ map'ʉ, bi̱ mähä na̱ ma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Bernabé 'nɛ̱hra̱ Pablo. 26 A nu̱na̱ ra̱ Bernabé 'nɛ̱hra̱ Pablo i ɛnyø te conná̱ nguehna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 27 Nu̱ya yø n'yohʉ dá̱ ɛt'ähe p'ʉya, guehna̱ ra̱ Judas 'nɛ̱hra̱ Silas. Nu̱ya p'ʉya da̱ zä guí̱ nya̱sɛhʉ, guehya da̱ xi'a̱hʉ tema̱ hya̱ dá̱ sännähe ya. 28 Nu̱'a̱ te bi zänna̱ Espíritu Santo p'ʉya co 'nɛ̱cähe, dá̱ nu̱ ma̱nhohe ngue hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi da̱ 'yøtyø ja̱'i̱'a̱ te gä ga̱ 'yo yø judío. Hi̱nda̱ høndya yø hya̱ i ja ngue gui 'yøthʉ p'ʉ ha 'bʉhyø judío da̱ si'a̱hʉ. 29 'Yo gui sahʉ ra̱ ngø i tho ngue t'ørba̱ ra̱ 'bøt'e yø da̱hmu̱. 'Nɛ̱ ra̱ ji p'ʉya, 'yo gui sihʉ. Nu̱'a̱ ra̱ ngø hi̱ngui̱ pønna̱ ji 'mø bi du̱, 'yo gui sahʉ. 'Nɛ̱ 'yo gui 'yots'om'mäihʉ. Nu̱'mø ngue gá̱ 'yøthʉ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱he ya, ya xa̱nho te guí øthʉ 'mø. Hønt'Oja̱ da̱ mä'a̱hʉ”.

30 Ya bi̱ ma'ʉ bi t'ɛrbʉya. Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Antioquía, bi pɛtyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, bi dä ra̱ sʉcua̱ p'ʉya. 31 Nu̱'mø mi̱ nu̱ ra̱ sʉcua̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, ɛ̱mmɛ̱i̱ di johya ngue ya bi̱ nhohyø mmʉi. 32 Nu̱na̱ ra̱ Judas 'nɛ̱hra̱ Silas xquet'a̱ yø pønga̱hya̱ Oja̱ ya, bi hojpa̱bi̱ yø mmʉi yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya p'ʉya, 'nɛ̱ bi ha̱tra̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ hya̱ bi xifi. 33 Bá̱ m'mʉp'ʉ njammi̱ pa p'ʉ Antioquía. M'mɛfa p'ʉya, bá̱ n'yɛ̱te ngue bi̱ mengui̱ i̱ ma Jerusalén. 34 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Silas bi̱ nu̱ ma̱nho ngue bá̱ cop'ʉ na̱. 35 Xquet'a̱ 'nɛ̱hra̱ Pablo, 'nɛ̱hra̱ Bernabé bá̱ cop'ʉ Antioquía. Bi sigue bi xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ na̱ rá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ Oja̱. Bi̱ mfäxui mi̱'da yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ngue xännba̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱.

Nu̱na̱ ra̱ Pablo, ya rá̱ yo ndi̱ bi̱ ma ngue di 'yonna̱ hya̱.

36 Mi̱ ma njammi̱ pa p'ʉya, ra̱ Pablo bi 'yɛ̱mbra̱ Bernabé:

―Mahønga̱ mmɛp'ʉ ja yø hni̱ni̱ ya xtá̱ ma̱mmi̱ rá̱ hya̱ Oja̱ ya. Ga̱ ma nu̱ui te di ja'ʉ ma̱ zi cu̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

37 Nu̱na̱ ra̱ Bernabé, bi̱ ne xta̱ nzixra̱ Xuua nu̱na̱ ja ma̱n'na ra̱ thu̱hu̱ ngue ra̱ Marco. 38 Pɛ ra̱ Pablo hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho ngue xta̱ nzits'i, porque ra̱ Xuua ya xpí̱ nsote p'ʉ Panfilia, hi̱ngui̱ nne da̱ mɛp'ʉ ni̱ ma ngue di 'yonna̱ hya̱. 39 Bi̱ n'uɛ̱ni̱ n'na ngu̱ n'na ngue hi̱nga̱ 'da'igu̱ i̱ mma̱. Nu̱na̱ ra̱ Bernabé bi zixra̱ Marco na̱. Bi 'yo ra̱ barco i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Chipre. 40 Ra̱ Pablo p'ʉya, guehna̱ ra̱ Silas bi̱ ne bi̱ mɛ na̱. Yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya bi 'yäprá̱ ma̱te Oja̱ ngue da̱ mädi ha ni̱ ma. 41 Ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ häi Siria, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Cilicia. Di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ ni̱ ma.

16

Ra̱ Timoteo bi̱ mähä ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas.

1 Ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas bi zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Derbe. Mi̱ thop'ʉ p'ʉya, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Listra. Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya, bi di̱mp'ʉ n'na ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Timoteo. Ra̱ judío'a̱ rá̱ mamá, pɛ ya ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Rá̱ papá p'ʉya, hi̱ngra̱ judío'a̱. 2 Nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Listra bi̱ nu̱ ma̱nho na̱ ra̱ Timoteo, da̱ gue'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Iconio, xquet'a̱ bi̱ nu̱ ma̱nho. 3 Ra̱ Pablo p'ʉya, bi̱ ne bi̱ mähä na̱ ra̱ Timoteo. Bi japi ngue bi̱ ma mhmɛ̱pya, bi̱ njapra̱ circuncisión n'namhma̱ ngue hi̱ndi̱ mbøcuɛ yø judío p'ʉ di̱ ma. Porque ya fa̱di̱ ngue hi̱ngra̱ judío rá̱ papá na̱ ra̱ Timoteo. 4 Nu̱p'ʉ ja yø hni̱ni̱ ntho p'ʉya, bi xihyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue da̱ 'yøt'e te mma̱nna̱ sʉcua̱ bi̱ mɛnhyø representante ra̱ Cristo, conyø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ Jerusalén. 5 A nu̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. N'na pa ngu̱ n'na pa, ma̱n'na ni̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱tho mi̱'da yø ja̱'i̱.

Ra̱ Pablo bi 'ui̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Macedonia.

6 Ra̱ Espíritu Santo hi̱mbi̱ nepe xta̱ni̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ häi Asia na̱ ra̱ Pablo. Ja̱na̱ngue bi 'damp'ʉ ja ra̱ häi Frigia p'ʉya, i̱ mpa Galacia. 7 Mi̱ zømp'ʉ ja rá̱ hyodi ra̱ häi Misia p'ʉya. Ja bi bɛ̱mp'ʉ p'ʉya ngue xti̱ map'ʉ ja ra̱ häi Bitinia. Pɛ ra̱ Espíritu Santo hi̱mbi̱ nepe xti̱ map'ʉ. 8 Ja̱na̱ngue bi 'dastho'a̱ ra̱ häi Misia p'ʉya, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Troas. 9 Ja bi̱ n'ui̱ p'ʉ na̱ ra̱ Pablo 'mø mi̱nxu̱i̱ p'ʉya. Nu̱'a̱ rá̱ t'i̱ p'ʉya, bi̱ nu̱ ngue 'bäp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Macedonia. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Bí 'yɛ̱cua Macedonia, guí fäxca̱he ―bi 'yɛ̱mbi̱.

10 Mi̱ n'ui̱ ra̱ Pablo p'ʉya, dá̱ sänni̱ ngue dá̱ mäcähe Macedonia. Dí ha̱xhe njua̱ni̱ ngue nzonga̱he Oja̱ ngue ja ga̱ni̱ ma̱ngähe p'ʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱.

Ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas bi̱ ma Filipos.

11 Dá̱ ogähe ra̱ barco p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Troas. Da̱ni̱ mpäcähe p'ʉ ja n'na ra̱ häi bí ja mbo ra̱ ja̱the ni̱ hu̱ ngue Samotracia. Rá̱ yo pa p'ʉya, dá̱ søngähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Neápolis. 12 Dá̱ nɛ̱xähe p'ʉ p'ʉya, da̱ni̱ mpäcähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Filipos, gue'a̱ n'na 'bʉi yø ja̱'i̱ ngue yø romano. Nu̱'a̱ ra̱ da̱ni̱hni̱'a̱ p'ʉya, ta̱te sɛdi ngue'ʉ mi̱'da yø hni̱ni̱ jap'ʉ ja ra̱ häi Macedonia. Dá̱ m'mʉcähe p'ʉ njammi̱ pa p'ʉya. 13 Mi̱ zøhra̱ pa ngue ra̱ ts'äya, dá̱ mähme neni̱hni̱ ha ja n'na ra̱ da̱the. Nu̱'a̱ ra̱ xɛqui'a̱, ja za̱i̱ di̱ mpɛti p'ʉ yø judío ngue mmat'Oja̱. Dá̱ mi̱hme 'mø ma̱ sømhme. Dá̱ xihme ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø xisu ya xi̱ mpɛti. 14 Nu̱'a̱ n'na'ʉ yø xisu p'ʉya, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Lidia, ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tiatira. Ma̱rá̱ mä'u̱lu na̱ ra̱ xisu na̱, pɛ ya tha̱nne Oja̱. Pɛ bi xojpa̱bi̱ Oja̱ rá̱ mmʉi na̱ ra̱ xisu ngue bi 'yørpa̱bi̱ ma̱su̱ te mma̱nna̱ Pablo. 15 Bi̱ nxixya̱ p'ʉya, dá̱ gue'ʉ mi̱ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱, gä bi̱ nxixya̱. M'mɛfa p'ʉya, bi 'yɛ̱nje:

―Nu̱'mø guí ha̱xhʉ njua̱ni̱ ngue ma̱jua̱ni̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ra̱ Jesús, mmähä p'ʉ ja ma̱ ngu̱ngä 'mø, guí̱ nsäyahʉ p'ʉ ―bi 'yɛ̱nje.

Bi jacje ngue dá̱ mähme p'ʉ ja rá̱ ngu̱ p'ʉya.

16 Ma̱n'na ra̱ ora p'ʉya, nma̱rá̱ mähme p'ʉ ja ra̱ mhmat'Oja̱ dí̱ n'yohe ra̱ Pablo, dá̱ nthɛhe n'na ra̱ hmu̱te ma̱rá̱ ba̱di̱ ngue mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱. Nu̱na̱ ra̱ hmu̱te na̱, mi̱ ta̱pi̱ xa̱ngu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ yø hmu̱ ngue mi̱ ja rá̱ mfa̱di̱ conna̱ ts'onthi̱. 17 Nu̱na̱ ra̱ hmu̱te p'ʉya, ni̱ dɛ̱nna̱ Pablo ngue mmarca̱he, i ɛ̱na̱:

―Nu̱ya yø n'yohʉ 'bʉcua, guehya yø mɛfi Oja̱ ma̱guesɛ ya. Nu̱ya guehya xän'na̱hʉ ha di zä guí̱ nya̱hmʉ ya ―bi 'yɛ̱na̱.

18 N'na ndi̱ ngu̱ n'na ndi̱ ga̱ mmähme ra̱ mhmat'Oja̱, di jaje p'ʉ na̱ ra̱ hmu̱te. Mi̱ sørpa̱bi̱ ra̱ Pablo p'ʉya, bi 'bät'i, bi 'yɛ̱mbra̱ ts'onthi̱ mi̱ n'youi ra̱ hmu̱te:

―Conná̱ ts'ɛdi ra̱ Jesucristo, dí xi'i ngue da̱mi̱ hyɛp'ʉ ra̱ hmu̱te guí̱ n'youi ―bi 'yɛ̱mbi̱.

'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi hyɛp'ʉ ra̱ ts'onthi̱ mi̱ n'youi ra̱ hmu̱te. 19 Pɛ nu̱'ʉ yø hmu̱ ra̱ hmu̱te p'ʉya, bi̱ nu̱ ngue ya hi̱ngui̱ tø'mi̱ ngue hønda̱ da̱pra̱ mɛ̱nyu̱ ra̱ hmu̱te. Bi bɛntra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas. Bi zixpʉ ja ra̱ centro 'bʉhyø ts'ʉt'abi. 20 Bi̱ ma ma̱däpi yø ts'ʉt'abi p'ʉya, bi t'ɛ̱mbi̱:

―Nu̱ya yø n'yohʉ 'bʉcua, yø judío ya. Di ts'onyø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ma̱ hni̱ni̱hʉ. 21 I xännba̱te yø costumbre nu̱'ʉ hi̱ngui̱ ja ngue ga̱ øthʉ, porque dyø romanohʉ.

22 Bi̱ nangyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue bi zʉi. Yø ts'ʉt'abi p'ʉya bi̱ ma̱nda ngue da̱ bøjba̱ yø u̱lu ngue da̱ 'bɛi conyø t'o. 23 Ɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ 'bɛi. M'mɛfa p'ʉya, bi got'i. Bi sihra̱ alcaide p'ʉya ngue da̱ mädi xa̱ndønho. 24 A nu̱'a̱ ra̱ alcaide 'mø mi̱ si p'ʉya ngue da̱ mädi xa̱nho, bi cʉrpʉ ja ra̱ ngu̱mm'mɛxu̱i̱ asta̱ mbo ra̱ fädi. Bi japyø za nt'ät'i, ga̱ ts'ɛmba̱ yø gua yø ofädi p'ʉya.

25 Pɛ nu̱'mø mi̱ zo ma̱de ra̱ xu̱i̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas i̱ mmat'Oja̱tho, 'nɛ̱ tu̱rpa̱bi̱ yø alabansa Oja̱. Øxta̱'ʉ mi̱'da yø ofädi te gä øt'e. 26 Nthambɛ̱ni̱tho bi 'ya̱n'a̱ häi p'ʉya. Xøgue ra̱ hua̱tyø ndʉcja̱do p'ʉ ja ra̱ fädi. 'Bexpi xogui gätho yø goxthi, 'nɛ̱ bi̱ nxʉhyø cadena ma̱nthu̱t'i̱ yø za n'youi yø gua yø ofädi. 27 Nu̱'a̱ ra̱ alcaide p'ʉya, mi̱ nu̱ ngue gä xi xohyø goxthi fädi. Bi 'yɛ̱mbi̱ ngue ya xi ma gätho yø ofädi p'ʉya. Bi gʉxrá̱ juai p'ʉya, bi̱ ne xtí̱ nhyosɛ. 28 Pɛ bi̱ matra̱ Pablo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e gui̱ nhyosɛ ague n'yø. Gä dí 'bʉcähe ua ―bi 'yɛ̱mbi̱.

29 Nu̱na̱ ra̱ alcaide p'ʉya, bi 'yähra̱ nyot'i. Ni̱ tihi bi yʉt'a̱mbo. Ni̱ hua̱qui̱ ngue bi̱ nsu̱. Bi guarbʉ 'bähra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas ngue bi̱ nda̱ntyøhmu̱. 30 Bá̱ jʉcathi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague n'yø'a̱ui, ¿te 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øt'e para ngue ga̱ nya̱ni̱?

31 Nu̱ya yø ofädi p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo n'namhma̱ guí̱ nya̱ni̱. 'Nɛ̱'ʉ to 'bʉp'ʉ ja ni̱ ngu̱, di̱ nya̱n'mø da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

32 Nu̱na̱ ra̱ alcaide p'ʉya, gätho'ʉ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱, bi sifi xa̱nho hanja'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. 33 Tobe nda̱xu̱i̱tho'a̱ ra̱ ora'a̱. Nu̱na̱ ra̱ alcaide bi̱ mejpa̱bi̱ yø n'ʉni̱ mi̱ n'youi. Bi̱ nxixya̱ p'ʉya, gätho'ʉ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ bi̱ nxixya̱. 34 M'mɛfa p'ʉya, bi zixrá̱ ngu̱ ngue bi u̱nna̱ hmɛ̱ da̱ zi. Nu̱na̱ ra̱ alcaide p'ʉya, gätho'ʉ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱, ja̱njua̱ni̱ di johya ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱.

35 Nu̱'mø mi̱ hyaxpʉya, nu̱'ʉ yø ts'ʉt'abi bi̱ mɛnhyø policía da̱ xihra̱ alcaide ngue di thøhyø ofädi. 36 Ra̱ alcaide p'ʉya bi 'yɛ̱mbra̱ Pablo:

―Bá̱ pɛnngä ra̱ hya̱ yø ts'ʉt'abi ngue ga̱ thøc'a̱ui. Ja̱na̱ngue 'yo te guí̱ mbɛ̱mbi̱ ya, ni̱ mɛhma̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

37 Mi̱ da̱hra̱ Pablo, bi 'yɛ̱mbyø policía:

―A nu̱gä'be dyø romanogä'be. 'Nɛ̱ nnu̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ bi̱ mɛgba̱'be, ni̱ xi̱nga̱ 'bet'o ha̱cra̱ güɛnda ja di̱ ncote. 'Nɛ̱ da̱ 'yɛ̱na̱ go nt'a̱gui̱tho di thøga̱'be ya. Nu̱'á̱, hi̱n'na̱'a̱. Guí xihmi̱ ya da̱ ɛ̱sɛ da̱ gʉga̱'be ua ja ra̱ fädi.

38 Yø policía p'ʉya, bi̱ mengui̱ ba̱ xihyø ts'ʉt'abi te mma̱nyø ofädi. Yø ts'ʉt'abi p'ʉya, bi̱ nsu̱ 'mø mi̱ ba̱di̱ ngue yø romano ya yø ofädi. 39 Mi̱ zøp'ʉ ja ra̱ fädi yø ts'ʉt'abi p'ʉya, bi 'yäpa̱ mpunnba̱te. Bá̱ jʉjp'ʉya, bi xifi ngue da̱ bømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. 40 Nu̱'mø mi̱ bømp'ʉ ja ra̱ fädi na̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas, i̱ map'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Lidia. Ja bi̱ nya̱hʉ p'ʉ mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya. Høntho bi zajpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱, bi̱ ma p'ʉya.

17

Bi ts'ʉ p'ʉ Tesalónica ra̱ Pablo.

1 Mi̱ ma ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Anfípolis, i̱ nthop'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Apolonia. Bi zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tesalónica p'ʉya. Mi̱ jap'ʉ ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío. 2 Nu̱na̱ ra̱ Pablo bi yʉrbʉ ja ra̱ ni̱ja̱, ya gä ngu̱'a̱ ørbʉ ja yø hni̱ni̱ xi thogui. Nhyu̱ sábadu bi̱ mɛmbi̱ bi̱ nya̱hʉ yø judío p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. 3 Di opa̱n'yu̱ yø ja̱'i̱ hanja'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, ngue ra̱ Cristo jatho ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ, da̱ tho, da̱ t'ägui. M'mɛfa p'ʉya, di bɛ̱nna̱te p'ʉ da̱ nt'ägui. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―A nu̱na̱ ra̱ Jesús dí xi'a̱hʉ ya, guehna̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱.

4 Ngue ngu̱na̱ xifi, bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'da yø judío. Bi guarbʉ ha ya̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas. Xquet'a̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío ya mi̱ tha̱nne Oja̱. 'Nɛ̱ xa̱ngu̱ yø xisu nu̱ya hnu̱ ma̱nsu̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. 5 Bi̱ nsɛya ya yø judío hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ p'ʉya. Bi zonhyø ja̱'i̱ ngue yø ts'oc'ɛ̱i̱ mi̱ 'yop'ʉ ja ra̱ caye, bá̱ yʉns'yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya. Bi̱ mäspa̱ rá̱ ngu̱ ra̱ Jasón ngue honna̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas. Bi̱ ne xta̱ nzits'i ngue xti däp'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱. 6 Pɛ ngue hi̱mbá̱ ti̱mp'ʉ'ʉ p'ʉya, bá̱ jʉcra̱ Jasón 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Bá̱ si ngue bi däp'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi. I̱ mahyø ja̱'i̱ p'ʉya, i ɛ̱na̱:

―Nu̱'ʉ yø n'yohʉ dí̱ mma̱ngähe ya, ndap'ʉ bi zä di ts'onyø ja̱'i̱. A nu̱yá, xquet'a̱ 'youa ja ma̱ hni̱ni̱hʉ ya. 7 Go di säyabi p'ʉ ja rá̱ ngu̱ na̱ ra̱ Jasón. Gätho ya p'ʉya, hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ ley ga̱ 'yo ra̱ da̱st'abi Roma. Porque ɛ̱mbi̱ ngue 'bʉ hma̱n'na ra̱ da̱st'abi ni̱ hu̱ ngue ra̱ Jesús.

8 Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, co 'nɛ̱hyø ts'ʉt'abi, di̱ maxni̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya ngue ncuɛ. 9 Nu̱na̱ ra̱ Jasón co 'nɛ̱'ʉ mi̱'da yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui, bi gu̱tra̱ mɛ̱nyu̱ ngue bi̱ ma ma̱thøgue.

Ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Berea na̱ ra̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas.

10 Mi̱ nxu̱i̱ p'ʉya, nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ n'na zihma̱ntho bi japi bi bønna̱ Pablo 'nɛ̱hra̱ Silas. I̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Berea. Mi̱ zømp'ʉ p'ʉya, bi̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío. 11 Nu̱ya yø judío ngue yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ, ma̱n'na yø ndøhoja̱'i̱ ya ngue yø mmɛ̱ngu̱ Tesalónica. Ja̱njua̱ni̱ ngue yø mmʉi ga̱ 'yøhra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ sifi. N'na pa ngu̱ n'na pa huaxtyø hya̱ nt'ot'i ra̱ Ma̱ca̱ Libro. Porque nne da̱ ba̱di̱ ngue'mø ma̱jua̱ni̱'a̱ te sifi ogue hi̱n'na̱. 12 Ja̱na̱ngue xa̱ngu̱ yø judío bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús. Da̱ gue'ʉ hi̱ngyø judío, xa̱ngu̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Ngu̱ yø n'yohʉ, ngu̱ yø xisu nu̱ya hnu̱ ma̱nsu̱, gä bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. 13 Mi̱ ma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Berea na̱ ra̱ Pablo. Ngu̱ i 'yøhya yø mmɛ̱ngu̱ Tesalónica, 'bexpi̱ ma yø judío ngue bá̱ ʉtyø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. 14 Nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, n'na zihma̱ntho bi 'yɛtra̱ Pablo, bi̱ map'ʉ ja ra̱ nenga̱ ja̱the. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Silas 'nɛ̱hra̱ Timoteo bi gop'ʉ Berea'ʉ. 15 Nu̱'ʉ bi̱ mähä ra̱ Pablo p'ʉya, bá̱ ɛ̱mp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Atenas. Ma̱mbá̱ penc'ʉ p'ʉya bá̱ ha̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ ra̱ Silas 'nɛ̱hra̱ Timoteo ngue da̱ni̱ zʉdi n'na zihma̱ntho.

Ra̱ Pablo ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Atenas.

16 Mɛ̱nte ndø'ma̱te ra̱ Pablo p'ʉ Atenas, bi̱ m'mähra̱ sibi rá̱ mmʉi p'ʉya ngue nnu̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ ngue gä sihyø da̱hmu̱ tha̱nne. 17 Ja̱na̱ngue bi xihra̱ hya̱ yø judío p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, da̱ gue'ʉ ya tha̱nne Oja̱, gä bi xihra̱ hya̱. N'na pa ngu̱ n'na pa xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ di̱ nthɛui p'ʉ ja ra̱ täi. 18 'Bʉ'i'da yø n'yohʉ, ngue ma̱di xä'a̱ ra̱ hya̱ mi̱ xännba̱te ra̱ Epicuro. Mi̱'da p'ʉya, ma̱di xä'a̱ ra̱ xädi ngue ra̱ estoico. Bi̱ mʉdi bi̱ nya̱ui ra̱ Pablo'ʉ p'ʉya. Bi 'yɛ̱n'i̱'da p'ʉya:

―¿Teni̱ 'bɛ'a̱ ma̱ hya̱ mma̱nna̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua? Hi̱n'yʉ p'ʉ rá̱ nzɛgui di ya̱hni̱ ua ―bi 'yɛ̱na̱.

Mi̱'da p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ɛ̱na̱ gue di 'yonna̱ hya̱ na̱ ngue yø 'da'yo da̱hmu̱.

Bi̱ ma̱nna̱ ngu̱na̱, porque ra̱ Pablo bi xihyø ja̱'i̱ hanja ra̱ Jesús, 'nɛ̱ xifi ngue bi bɛ̱nna̱te. 19 Bi ts'ixra̱ Pablo p'ʉ ja n'na ra̱ xɛqui ni̱ hu̱ ngue ra̱ Areópago p'ʉya, nu̱p'ʉ za̱i̱ di̱ mpɛti yø ja̱'i̱ ngue ma̱ consejo. Bi t'ɛ̱mbʉya:

―Dí̱ nne ga̱ pa̱cähe teni̱ 'bɛ'a̱ ma̱'da'yo xädi na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱ n'yø. 20 Porque hi̱nja̱m'mø xtá̱ øcähe te guí̱ mma̱nya. Dí̱ nne gui xicje te ga̱ mbønya yø hya̱ guí̱ mma̱ ―bi 'yɛ̱nyø ja̱'i̱.

21 Nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ Atenas co 'nɛ̱'ʉ yø 'dan'yo ja̱'i̱ ya mi̱ 'bʉp'ʉ, hi̱n tema̱ n'nama̱ hya̱ di ørpa̱ ma̱su̱, hi̱nda̱ hønt'a̱ te ma̱'da'yo nne da̱ sifi ogue da̱ 'yøde. 22 Bi̱ m'mä i̱nde ra̱ Pablo p'ʉ ja ra̱ junta ngue ra̱ Areópago p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ague gyø mmɛ̱ngu̱hʉ ua ja ra̱ hni̱ni̱ Atenas. Ya xtá̱ nu̱gä te guí øthʉ ua guí 'bʉhmʉ. Di̱ nɛ̱qui̱ ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ guí tha̱nnehʉ yø da̱hmu̱. 23 Porque nu̱p'ʉ xtá̱ thocä, xtá̱ nu̱gä n'na ra̱ altar ngue nt'ot'i n'na ra̱ letrero ngue ɛ̱na̱: “Guehna̱ rá̱ altar Oja̱ nu̱'a̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ te'o na̱ya”, i ɛ̱nna̱ letrero. A nu̱yá, guehna̱ Oja̱ guí tha̱nnehʉ na̱ya, pɛ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ te'o na̱, guehna̱ Oja̱ da̱di øt'a̱hʉ na̱ya.

24 Nu̱na̱ Oja̱ bi hocra̱ xi̱mhäi 'nɛ̱ bi hoqui gätho yø cosa i ja. Gue'a̱ rá̱ mmɛti te gä bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱'a̱ ya, 'nɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi. Pɛ hi̱ngui̱ 'bʉp'ʉ ja yø ngu̱nja̱ di hocyø ja̱'i̱ na̱ Oja̱ na̱. 25 Nu̱na̱ Oja̱, hi̱nte honna̱ ngue da̱ 'yɛ̱nyø ja̱'i̱ te di u̱nni̱. Porque go bá̱di 'dacjʉ ra̱ te'a̱, 'nɛ̱hma̱ hya̱ dí jʉxhʉ, 'nɛ̱ gätho mi̱'da yø cosa go bá̱di̱ u̱n'a̱.

26 Nu̱na̱ Oja̱, bi 'yøt'e ngue n'na 'yʉtho p'ʉ bá̱ fʉdi ngue bi̱ nxa̱ndyø ja̱'i̱ 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. Bi zännba̱bi̱ ra̱ pa di̱ m'mʉi. 'Nɛ̱ bi zännba̱bi̱ ra̱ xɛqui hapʉ di̱ m'mʉi. 27 I 'yøt'Oja̱'a̱, n'namhma̱ ngue gätho yø ja̱'i̱ da̱ hyon'Oja̱, 'nɛ̱ da̱ ba̱di̱ te'o. Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱ya, hi̱nga̱ yap'ʉ 'bʉ Oja̱ ngue gätho ga̱hʉ. 28 Porque conná̱ngue Oja̱ dí 'bʉhmʉ, 'nɛ̱ da̱di 'ya̱mhmʉ, 'nɛ̱ ja ma̱ tehʉ. Tengu̱tho ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'i̱'da ni̱ 'yot'a̱ sʉcua̱hʉ, bi̱ ma̱ ngue yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱. 29 Pɛ xi'mø ngue yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱, hi̱ngui̱ sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue nu̱na̱ Oja̱, gdá̱ hyɛjpa̱hʉ yø da̱hmu̱ ngue yø oro, ogue yø da̱hmu̱ ngue yø t'axi, ogue yø da̱hmu̱ ngue yø do. Porque nu̱ya yø da̱hmu̱ ya, rá̱ n'yomfɛ̱ni̱sɛ ra̱ ja̱'i̱ gui hoqui. 30 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, nu̱na̱ Oja̱ mi̱ sɛrpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ tha̱nne yø da̱hmu̱, porque hi̱m ma̱ni̱ ba̱hyø ja̱'i̱ hanja. Pɛ nu̱ ra̱ pa dí 'bʉhmʉ ya, nu̱na̱ Oja̱ hønnbʉ bi zä di 'bɛpi gätho yø ja̱'i̱ ngue da̱ hyɛp'ʉ yø da̱hmu̱ tha̱nne. 31 Porque Oja̱, ya xpá̱ nzänna̱ n'na ra̱ pa ngue da̱ hya̱spi̱ xa̱ndønho ra̱ güɛnda gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi. Nu̱na̱ da̱ hya̱xra̱ güɛnda p'ʉya, guehna̱ n'na ra̱ n'yohʉ ya xpá̱ huanhni̱. Nu̱na̱ Oja̱, i̱ nnepe ngue gätho yø ja̱'i̱ da̱ ba̱di̱ te'o na̱ ya xpá̱ huanhni̱. Ja̱na̱ngue bi japi bi bɛ̱nna̱te p'ʉ ha bi t'ägui.

32 Nu̱'mø mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱mbi̱ bi bɛ̱nna̱te p'ʉ ha bi t'ägui, i thentho 'da. Mi̱'da p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Bet'o ma̱n'na ra̱ pa ya, ma̱høngui̱ xicje na̱ ra̱ hya̱ na̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

33 Bi̱ map'ʉ ha säya ra̱ Pablo p'ʉya. 34 Pɛ nu̱ya 'da yø ja̱'i̱ bi̱ nu̱ ma̱nho ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Pablo, 'nɛ̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. N'youi p'ʉ ra̱ Dionisio, guehna̱ n'na'ʉ yø ts'ʉt'abi p'ʉ ja ra̱ Areópago. Xquet'a̱ n'youi p'ʉ n'na ra̱ xisu bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Dámaris. 'Nɛ̱ n'youi p'ʉ mi̱'da yø ja̱'i̱.

18

Ra̱ Pablo ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Corinto.

1 M'mɛfa p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Pablo bi̱ nɛ̱xpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Atenas, bi zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Corinto. 2 Nu̱na̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱ p'ʉya, bi di̱mp'ʉ n'na ra̱ judío ni̱ nu̱ ngue ra̱ Aquila, ra̱ mmɛ̱ngu̱ Ponto. Nu̱na̱ ra̱ Aquila n'youi na̱ ra̱ Priscila rá̱ xisu, hi̱nna̱ ya'atho yø pa xi zøp'ʉ Corinto. Bá̱ ɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Italia, ngue nu̱na̱ ra̱ da̱st'abi Claudio bi̱ ma̱nda ngue gä bi thøn'a̱thi yø judío mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Roma. Bi̱ ma ra̱ Pablo ngue bá̱ nya̱ui. 3 Nu̱na̱ ra̱ Pablo mi̱ pa̱'a̱ ra̱ 'bɛfi mi̱ pɛhna̱ ra̱ Aquila. 'Dap'ʉ bi̱ m'mʉhmi̱ p'ʉya ngue bi̱ mpɛfi, di hocyø ngu̱n'u̱lu. 4 Nu̱'mø ra̱ pa säya yø ja̱'i̱ p'ʉya, nhya̱to nhya̱to pa ra̱ Pablo p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío, ngue nne di 'bätyø judío 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío, ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo.

5 Mi̱ zøhra̱ Silas 'nɛ̱hra̱ Timoteo ngue xpí 'yɛ̱'a̱ Macedonia. Ra̱ Pablo p'ʉya, hi̱ngui̱ säya ngue mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Di opa̱n'yu̱ yø judío ngue ra̱ Jesús, guehna̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱. 6 Pɛ nu̱ya yø judío, ya̱ ma̱nts'o ngue sʉhra̱ hya̱. Bi hua̱crá̱ pahni̱ ra̱ Pablo p'ʉya, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue ya bi hyɛp'ʉ'ʉ ya̱ui, bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ga̱di jasɛhʉ p'ʉ gui̱ mmähä ra̱ castigo ya, ya hi̱nni̱ ma ma̱ güɛndagä'a̱ ya. Nu̱yá, gdá̱ magä p'ʉ rá̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

7 Mi̱ bømp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Pablo p'ʉya, i̱ map'ʉ ja rá̱ ngu̱ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Justo. 'Bʉp'ʉ ja rá̱ hyo ni̱ja̱, ya tha̱nne Oja̱ na̱ ra̱ n'yohʉ na̱. 8 Ma̱n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Crispo p'ʉya, mi̱ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío, 'nɛ̱hna̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús gätho'ʉ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱. Xquet'a̱ xa̱ngu̱ mi̱'da yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ Corinto bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús. Mi̱ zä mi̱ 'yøhra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱, bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'nɛ̱ bi̱ nxixya̱. 9 Bi̱ n'ui̱ 'mø mi̱ nxu̱i̱ ra̱ Pablo p'ʉya, bi̱ nu̱ ngue ɛ̱mbra̱ Hmu̱ Jesús:

―'Yo guí su̱ ague Pablo. Da̱mi̱ sigue ma̱nna̱ hya̱, o guí säya. 10 Nu̱gä go dí̱ n'youi, hi̱nte da̱ ja'i yø ja̱'i̱. Nu̱na̱ ra̱ hni̱ni̱ ja ua, dí pa̱cä ngue xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gä ua ―bi 'yɛ̱mbi̱.

11 Ja̱na̱ngue bá̱ m'mʉ'a̱ n'na jɛya ma̱de p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Corinto ra̱ Pablo p'ʉya, ngue bi xännba̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱ yø ja̱'i̱. 12 Mi̱ 'yɛ̱hra̱ pa p'ʉya ngue bi̱ nda̱st'abi p'ʉ ja ra̱ häi Acaya na̱ ra̱ Galión. Bi̱ mpɛti yø judío p'ʉya ngue bi zʉhra̱ Pablo. Bi zixpʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi. 13 Bi t'ɛ̱mbra̱ da̱st'abi p'ʉya:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, di japa̱ nts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue da̱ da̱nne Oja̱. Pɛ hi̱nga̱ gue'a̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ i̱ mma̱, tengu̱tho mma̱nna̱ ley ngue gdá̱ tha̱nnehʉ Oja̱ ―bi 'yɛ̱nyø ja̱'i̱.

14 Ya mmap'ʉ ngue da̱ da̱hra̱ Pablo, pɛ nu̱na̱ ra̱ da̱st'abi Galión bi 'yɛ̱mbyø judío:

―Nu̱'mø ngue da̱ n'na ra̱ ts'oqui xta̱nhɛ̱ts'i̱ na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ, da̱ zä ga̱ øt'a̱hʉ ra̱ ts'ʉt'abi conforme ra̱ ley 'mø. 15 Pɛ nja ngue yø hya̱tho'ʉ guí̱ mma̱mhmʉ, 'nɛ̱ yø thu̱hu̱tho yø ja̱'i̱, 'nɛ̱ ni̱ leysɛhʉ'a̱ guí ørpa̱hʉ rá̱ hya̱, da̱mi̱ hocsɛ ni̱ asuntohʉ. Porque hi̱ndí̱ nne ga̱ øt'ä ra̱ ts'ʉt'abi na̱ ra̱ hya̱ na̱.

16 Bi hyøn'a̱thi p'ʉ bi̱ nja ra̱ hya̱ p'ʉya. 17 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío p'ʉya, bi bɛntra̱ Sóstenes nu̱na̱ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, ngue bi̱ ma ma̱'ʉni̱ rá̱ hmi̱ rá̱ dä ra̱ ts'ʉt'abi. Pɛ hi̱mbi̱ 'yørpa̱tho ma̱su̱ na̱ ra̱ Galión te bi 'yøtyø ja̱'i̱.

Ma̱hømbi̱ mengra̱ Pablo, i̱ ma Antioquía.

18 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ mi̱ 'bʉhra̱ Pablo, bi̱ m'mʉp'ʉ ma̱ njammi̱ pa. M'mɛfa p'ʉya, bi̱ 'yɛ̱hyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue bi̱ ma, bi̱ mähä ra̱ Priscila 'nɛ̱hra̱ Aquila, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Cencrea. Ja bi zʉndi̱ bi 'ya̱xpʉ rá̱ ya̱ ra̱ Pablo p'ʉya, ga̱ mbøni̱ ngue ra̱ nda̱nne ga̱ 'yo. Ja bi̱ nɛ̱xpʉ ngue bi 'yo ra̱ barco i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ häi Siria. 19 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso p'ʉya. Ja bá̱ cop'ʉ ra̱ Priscila 'nɛ̱hra̱ Aquila. Hante ngue da̱ tho p'ʉya, bi̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío na̱ ra̱ Pablo ngue bá̱ nya̱hʉ. 20 Nu̱'ʉ yø judío p'ʉ Efeso p'ʉya, i xifi ngue xta̱bá̱ m'mʉp'ʉ njammi̱ pa. Pɛ ra̱ Pablo hi̱mbi̱ ne. 21 Ɛ̱m'mø ma̱mbá̱ ɛ̱di̱:

―I ja ngue ga̱ søngä Jerusalén. Ja ga̱ni̱ sägä p'ʉ ra̱ ngo bá̱ ɛ̱p'ʉ. Pɛ nu̱'mø da̱ ne Oja̱, ga̱ ma pengä ma̱høn'a̱ ngue ga̱ nnu̱'a̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Bi 'yo ra̱ barco p'ʉya, bi̱ ma. 22 Nu̱'mø mi̱ zønna̱ Pablo p'ʉ Cesarea p'ʉya, bi thogui, i̱ ma Jerusalén. Mi̱ juadi bi zɛngua yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉp'ʉ, bi tho p'ʉya, i̱ mpa Antioquía. 23 Mi̱ zømp'ʉ p'ʉya, bi̱ m'mʉp'ʉ njammi̱ pa. Ma̱mbá̱ ɛ̱hɛ̱, bá̱ thop'ʉ ja yø hni̱ni̱ ja'a̱ ra̱ häi Galacia, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Frigia bá̱ thogui ngue di ha̱tra̱ ts'ɛdi gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱.

Ra̱ Apolos bi̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ Efeso.

24 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, bi zøp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso n'na ra̱ judío ni̱ hu̱ ngue ra̱ Apolos, ra̱ mmɛ̱ngu̱ Alejandría. I̱ mma̱ xa̱ndønho ra̱ hya̱, 'nɛ̱ pa̱di̱ xa̱ndønho'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro. 25 Ya xi xädi xa̱nho hanja'a̱ te bi 'yøtra̱ Hmu̱ Jesús. I ha̱ ra̱ ts'ɛdi ngue mma̱nna̱ hya̱, 'nɛ̱ xännba̱te xa̱nho hanjana̱ ra̱ Jesús, ma̱da̱gue'a̱ ngue hønt'a̱ ra̱ nxixya̱ bi̱ nxännba̱te ra̱ Xuua mi̱ pa̱di̱ hanja. 26 Nu̱na̱ ra̱ Apolos bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi bi̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío. Pɛ nu̱'mø mi̱ 'yøhra̱ Priscila 'nɛ̱hra̱ Aquila te i̱ mma̱, bi zica̱ n'nanni̱ ra̱ Apolos. Bi opa̱n'yu̱ xa̱ndønho hanja na̱ rá̱ 'da'yo hya̱ Oja̱. 27 Bi̱ ne bi thohna̱ ra̱ Apolos i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Acaya. Yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, bi̱ mäxma̱hya̱. Bi 'yørpa̱ n'na ra̱ sʉcua̱ bi ga̱ts'i̱ ngue da̱ni̱ däpyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ Acaya, n'namhma̱ ngue di u̱nni̱ xa̱nho ra̱ ts'äya. Nu̱'mø mi̱ zømp'ʉ Acaya p'ʉya, bi 'yørpa̱ ra̱ nho ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya xi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ conná̱ ma̱te Oja̱. 28 Porque yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉ, bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi bi däjpi te mma̱nyø judío. I u̱ti̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, ngue ra̱ Jesús guehna̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱.

19

Ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso ra̱ Pablo.

1 Ra̱ Apolos ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Corinto. Nu̱na̱ ra̱ Pablo p'ʉya, bi 'damp'ʉ ja yø xa̱nthø ngue bi zøn'a̱ Efeso. Ja i di̱mp'ʉ 'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya. 2 Ra̱ Pablo bi 'yänyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Xi'mø gmi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hya̱ ya, ¿ua 'bexquí̱ n'yohʉ ra̱ Espíritu Santo, uague hi̱n'na̱?

Mi̱ da̱hyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱n'na̱. Hi̱nja̱m'mø xtá̱ øcähe ngue di 'bʉ'a̱ ra̱ Espíritu Santo.

3 Nu̱na̱ ra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―¿Tema̱ nxixya̱ bi̱ nja'a̱hʉ p'ʉya?

Bi 'yɛ̱m'mø mi̱ da̱hyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Gue'a̱ ra̱ nxixya̱ bi̱ ma̱nna̱ Xuua.

4 Bi 'yɛ̱nna̱ Pablo p'ʉya:

―Nu̱na̱ ra̱ Xuua bi xixya̱bi̱ yø ja̱'i̱ na̱, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue da̱ fa̱di̱ ngue ya bi hyɛp'ʉ ra̱ nts'o yø ja̱'i̱. Pɛ xquet'a̱ bi xifi ngue jatho da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ da̱ ɛ̱p'ʉ m'mɛfa ngue ra̱ Xuua. Nu̱na̱ bi̱ ma̱, guehna̱ ra̱ Jesucristo na̱.

5 Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ nxixya̱ para ngue da̱ fa̱di̱ ngue ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. 6 Ra̱ Pablo p'ʉya, bi japrá̱ 'yɛ p'ʉ ja yø ya̱ yø ja̱'i̱. Yø ja̱'i̱ p'ʉya di ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo. N'nan'yo yø hya̱ ga̱ ya̱ p'ʉya, øt'a̱ Oja̱ p'ʉya ngue sä da̱ ma̱nyø ja̱'i̱'a̱ ra̱ hya̱ nnepe da̱ ma̱. 7 'Dɛ'ma̱ yonc'ɛ̱i̱'ʉ yø n'yohʉ bi̱ nxixya̱.

8 Nhyu̱shna̱ bi̱ mɛmba̱bi̱ ra̱ Pablo ngue pap'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío. Bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi ngue ja bi̱ mma̱mp'ʉ ra̱ hya̱. I̱ nne di 'bätyø ja̱'i̱, porque xihyø ja̱'i̱ ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱. 9 Pɛ hi̱ngui̱ nne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'da yø ja̱'i̱, nu̱ te ja, ya ja. Sinoque bi̱ nya̱ ma̱n'ʉtho p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱, ngue sʉhra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Bi zop'ʉ ra̱ Pablo'ʉ p'ʉya. Nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, bi zixra̱ Pablo p'ʉ ja n'na ra̱ escuela 'bʉ'a̱ n'na ra̱ xännba̱te ni̱ hu̱ ngue ra̱ Tiranno. N'na pa ngu̱ n'na pa ja bi̱ mma̱mp'ʉ ra̱ hya̱ p'ʉya. 10 Ngu̱t'a̱ i tho'a̱ nyo jɛya p'ʉya. Ja̱na̱ngue gätho'ʉ yø ja̱'i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ häi Asia, ngu̱ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, gä bi 'yøde hanja na̱ rá̱ hya̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. 11 Nu̱na̱ Oja̱, xa̱ngu̱ yø milagro bi japi bi 'yøtra̱ Pablo. 12 Ma̱dra̱ bayutho, ogue tema̱ u̱lu di̱ ngʉt'i, i ja̱spa̱bi̱ yø därquɛ̱hi̱ ngue da̱ dädi. 'Bexta̱ zä ra̱ n'ʉ di ja p'ʉya. Yø ts'onthi̱ p'ʉya, i hɛp'ʉ yø ja̱'i̱ n'youi.

13 Mi̱ 'yop'ʉ 'da yø judío ngue yø mpønthi̱ p'ʉya. Bi zäpi bi̱ ma̱rpa̱bi̱ rá̱ thu̱hu̱ ra̱ Jesús, ngue di japi da̱ hyɛp'ʉ yø ts'onthi̱ n'youi ra̱ ja̱'i̱. Bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱di 'bɛp'a̱'i̱ ya grá̱ ts'onthi̱ ngue gui hyɛp'ʉ ra̱ ja̱'i̱. Dí xi'i ngue gui hyɛp'ʉ conná̱ ts'ɛdi ra̱ Jesús nu̱na̱ mma̱nna̱ Pablo ―bi 'yɛ̱na̱.

14 Nu̱na̱ n'na ra̱ judío ngue ra̱ hmu̱ mmäcja̱, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Esceva, mi̱ si yoto yø ts'ʉnt'ʉ ngue gä yø mpønthi̱. Ngu̱na̱ bi̱ ma̱n'ʉ p'ʉya. 15 Nu̱'mø mi̱ da̱hra̱ ts'onthi̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Dí pa̱cä te'o na̱ ra̱ Jesús guí̱ mma̱nya. 'Nɛ̱ dí pa̱cä te'o na̱ ra̱ Pablo. Pɛ nu̱'a̱hʉ, hi̱ndí̱ pa̱cä te'o'a̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

16 Bi bɛntyø mpønthi̱ na̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ n'youi ra̱ ts'onthi̱ p'ʉya, bi̱ nɛ'a̱häi. Bi da̱pi̱ gätho. Ja̱na̱ngue bi 'dap'ʉ ja ra̱ ngu̱'ʉ yø mpønthi̱ p'ʉya, ngue bi zɛt'i 'nɛ̱ bi̱ nxɛnnba̱ yø u̱lu. 17 Gätho'ʉ yø mmɛngu̱ Efeso p'ʉya, ngu̱ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, gä bi̱ nsu̱ 'mø mi̱ 'yø'a̱ te bi̱ nja. Gä ɛ̱spa̱bi̱ yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús.

18 Nu̱ya yø ja̱'i̱ bi guarbʉ ha bi̱ nja ra̱ hya̱, xa̱ngu̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. I̱ mma̱nyø ja̱'i̱ ngue xa̱nts'o te xi̱ n'yo m'mɛt'o. 19 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya ma̱ni̱ n'yo'a̱ ngue ra̱ mfa̱di̱, xa̱ngu̱ to bá̱ ca̱hyø libro mfa̱di̱ p'ʉya, ngue yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉ bi 'yu̱di̱. Bi t'øtra̱ güɛnda hangu̱ di̱ mu̱ui yø libro p'ʉya, bi bøxra̱ güɛnda comma̱ yote ma̱ 'dɛt'a ma̱hua̱hi̱ ra̱ t'axi di̱ nthɛui. 20 Nu̱'mø bi hma̱ hanja na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús, i u̱ Oja̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi, porque hät'i di 'bätyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱.

21 M'mɛfa p'ʉya, bi zo rá̱ mmʉi ra̱ Pablo ngue di̱ ma Jerusalén. Pɛ 'bet'o da̱ni̱ n'yop'ʉ ja ra̱ häi Macedonia, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Acaya. Bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'mø da̱ juadi dá̱ n'yogä p'ʉya, jatho ga̱ thogui ga̱ni̱ mpagä Roma ―bi 'yɛ̱na̱.

22 Nu̱na̱ ra̱ Pablo, bi̱ mɛnhni̱ yoho yø mäxte ngue di̱ ma Macedonia. Guehna̱ ra̱ Timoteo 'nɛ̱hra̱ Erasto. Pɛ ra̱ Pablo bi gosɛ njammi̱ pa p'ʉ ja ra̱ häi Asia.

Bá̱ ts'ʉhra̱ Pablo p'ʉ Efeso.

23 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ p'ʉya, bi̱ nja n'na ra̱ da̱sʉi conná̱ nguehrá̱ hya̱ ra̱ Jesucristo. 24 Go bi 'yu̱hra̱ sibi na̱ ra̱ Demetrio mi̱ øtyø nt'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ t'axi, mi̱ øt'e tengu̱tho ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉ 'bʉhra̱ da̱hmu̱ Diana. Porque xa̱ngu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ mi̱ jʉtyø mɛfi. 25 Nu̱na̱ ra̱ Demetrio bi pɛti gätho'ʉ 'da'igu̱ ra̱ 'bɛfi pɛhmi̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague n'yø'a̱hʉ, guí pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ ra̱ 'bɛfi jajʉ ya, ja dí ti̱mhmʉ p'ʉ na̱ ra̱ nho nná̱ 'bʉhmʉ. 26 Ya guí̱ nnu̱hʉ te øtra̱ Pablo 'yop'ʉ, i xihyø ja̱'i̱ ngue nu̱'ʉ yø da̱hmu̱ di hocra̱ ja̱'i̱, hi̱nga̱ gue'ʉ Oja̱'ʉ. 'Nɛ̱ dí øhmʉ p'ʉya ngue hi̱nga̱ høndua Efeso njap'ʉ, sinoque ya mmɛ gätho ra̱ häi Asia, ya hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø da̱hmu̱ yø ja̱'i̱ co nu̱'a̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Pablo. 27 Ya nts'u̱tho'a̱ te ja p'ʉya, porque di̱ m'mɛhra̱ 'bɛfi dí pɛhmʉ. Nu̱'a̱ rá̱ ni̱ja̱ ra̱ ma̱ca̱ da̱hmu̱ Diana p'ʉya, xquet'a̱ ya hi̱nni̱ mantho da̱ zu̱pyø ja̱'i̱. Di̱ m'mɛ'a̱ ga̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ ra̱ da̱hmu̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, conque guehna̱ ra̱ da̱hmu̱ Diana tha̱nne gätho yø mmɛ̱ngu̱ Asia, 'nɛ̱ tha̱nne gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi.

28 Bi̱ ndɛcuɛ yø ja̱'i̱ 'mø mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya. I̱ mahyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ma̱guesɛ na̱ ra̱ da̱hmu̱ Diana tha̱nne yø mmɛ̱ngu̱ Efeso ―bi 'yɛ̱na̱.

29 Bi̱ mʉdi bi yʉns'yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya. Bi bɛntra̱ Gayo, 'nɛ̱hra̱ Aristarco, guehya yø n'yohʉ ngue yø mmɛ̱ngu̱ Macedonia ma̱mbá̱ n'youi ra̱ Pablo. Bi zixpʉ ja ra̱ estadio di̱ mpɛti gätho ra̱ hni̱ni̱ 'mø øt'a̱ junta p'ʉya. 30 Bi̱ ne ra̱ Pablo ngue xta̱ mmap'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱, pɛ hi̱mbi̱ japyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ bi̱ ma. 31 Xquet'a̱ ma̱di̱ mpa̱hmi̱ ra̱ Pablo 'da'ʉ yø ts'ʉt'abi di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ häi Asia, guehya bi̱ mɛnnba̱ ra̱ hya̱ ra̱ Pablo ngue hi̱nda̱ zä da̱ zømp'ʉ ha di̱ mpɛti yø ja̱'i̱ ya. 32 Nu̱p'ʉ bi̱ mpɛti yø ja̱'i̱, n'nan'yo mma̱n'i̱'da, n'nan'yo bi̱ mma̱mmi̱'da. Xøgue 'dagui nua̱nstho yø ja̱'i̱ p'ʉ ha mafi, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja ngue bi̱ mpɛti yø ja̱'i̱. 33 Nu̱na̱ n'na ra̱ judío ni̱ hu̱ ngue ra̱ Alejandro, bi bøn'i̱'da yø mmi̱judíoui ngue bi xifi hanja ra̱ hya̱. Mi̱ ba̱di̱ hanja ra̱ hya̱ p'ʉya, bi 'yøtra̱ senya conná̱ 'yɛ ngue nne di hɛjpa̱bi̱ yø ja̱'i̱. Bi̱ ne xtí̱ nya̱p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue di ca̱tra̱ sʉi p'ʉ 'bʉhyø mmi̱judíoui. 34 Pɛ nu̱'mø mi̱ ba̱hyø ja̱'i̱ p'ʉya, ngue xquet'a̱ ra̱ judío na̱ nne di̱ nya̱, bi̱ mʉhra̱ mafi gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya. Comma̱ nyo ora bi̱ mmafi, i ɛ̱na̱:

―Ma̱guesɛ na̱ ra̱ da̱hmu̱ Diana tha̱nne yø mmɛ̱ngu̱ Efeso.

35 A nu̱na̱ go n'na ra̱ secretario p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya, go bi zä bi hɛjpi te mma̱nyø ja̱'i̱ na̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague gyø mmɛ̱ngu̱hʉ ua ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso. Gätho yø ja̱'i̱ ndap'ʉ bi zä, gä pa̱di̱ ngue nu̱ua ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso i høxyø xi yø ja̱'i̱ ngue da̱ mähra̱ ni̱ja̱ hapʉ 'bʉhra̱ da̱hmu̱ Diana nu̱na̱ ma̱guesɛ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. 36 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, gä guí pa̱hmʉ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ nsäyahʉ. Da̱mi̱ n'yomfɛ̱ni̱ te guí̱ nne gui 'yøthʉ. 37 ¿Hanja ngue sä gni̱ sihʉ ua ya yø n'yohʉ 'bʉcua? 'Nɛ̱ hi̱ngui̱ xocra̱ ni̱ja̱, ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ ni̱ da̱hmu̱hʉ di̱ nnømma̱n'ʉ. 38 A nu̱'mø 'bʉi to di̱ nsʉhmi̱ na̱ ra̱ Demetrio, da̱ gue̱'ʉ yø mɛfi n'youi, ua̱ngui̱ gue'a̱ ga̱ 'bʉhyø ts'ʉt'abi'a̱ ngue di̱ nya̱pi̱ n'na ngu̱ n'na. 39 Nu̱'mø ja te ma̱n'na ma̱ hya̱ guí̱ nnehʉ, gui̱ mma̱mhmʉ 'mø bi̱ nja ra̱ junta, ja di̱ nhop'ʉ. 40 Asta̱ guehya dí 'bʉ mma̱n'ʉhʉ 'mø da̱ fa̱di̱ te xa̱ nja ya. Da̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue dyø nequisʉihʉ. Nu̱'mø da̱ t'ännga̱hʉ hanja'a̱ ra̱ nju̱nt'i̱ xa̱nja ya, hi̱n'yʉ p'ʉ te ga̱ mma̱mhmʉ.

41 Høntho bi juadi bi̱ ma̱n'a̱ ra̱ hya̱'a̱ p'ʉya, bi̱ n'yɛ̱te yø ja̱'i̱ ngue bi̱ ma.

20

Ra̱ Pablo bi̱ map'ʉ ja ra̱ häi Macedonia 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Grecia.

1 Nu̱'mø mi̱ thohra̱ sʉi, bi zonhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ Pablo ngue di ha̱tra̱ ts'ɛdi. Bi̱ n'yɛ̱te p'ʉya, bi̱ ma i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Macedonia. 2 Bi zɛngua gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja yø xɛqui rá̱ njap'ʉ. Di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱. M'mɛfa p'ʉya, bi zømp'ʉ ja ra̱ häi Grecia. 3 Ja bá̱ m'mʉp'ʉ nhyu̱shna̱. Ya ja ngue xta̱ 'yo ra̱ barco ngue xtí̱ ma Siria p'ʉya. Pɛ bi ba̱ p'ʉya ngue sänyø judío ngue da̱ hyo. Ja̱na̱ngue bi zännbʉya ngue bi̱ n'yoguatho, ma̱høn'i̱ map'ʉ ja ra̱ häi Macedonia. 4 Nu̱ya yø n'yohʉ ra̱ Pablo 'dap'ʉ 'youi guehna̱: ra̱ Sópater ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ Berea, 'nɛ̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ Tesalónica ra̱ Aristarco 'nɛ̱hra̱ Segundo, 'nɛ̱hra̱ Gayo nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Derbe, 'nɛ̱hra̱ Timoteo, 'nɛ̱hyø mmɛ̱ngu̱ Asia, ra̱ Tíquico 'nɛ̱hra̱ Trófimo. 5 Bi̱ m'mɛt'o ya ngue i̱ ndø'ma̱te p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Troas. 6 Nu̱gähe ja dá̱ mäcähe 'mø mi̱ tho ra̱ ngo ts'i ra̱ thu̱hmɛ̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ íxi. Dá̱ nɛ̱xähe p'ʉ Filipos, da̱ni̱ nthɛgähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Troas. Ja dá̱ m'mʉcähe p'ʉ nyoto ma̱ pa p'ʉya.

Ra̱ Pablo ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Troas.

7 Nu̱'a̱ ndomingo p'ʉya, bi̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di̱ nxɛnnba̱ ra̱ thu̱hmɛ̱ da̱ zi, tengu̱tho ra̱ hya̱ bi zohra̱ Jesús. Nu̱na̱ ra̱ Pablo p'ʉya, bi xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. Pɛ comma̱ ya ja ngue da̱ ma 'mø mi̱ hyats'i, bi gʉnna̱ hya̱ bi̱ ma̱, asta̱ gue'mø mi̱ zo ma̱de ra̱ xu̱i̱. 8 Xi̱ mpɛti yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ cuarto bí ja ma̱ya̱, nu̱p'ʉ bí ja xa̱ngu̱ yø lámpara di yot'i. 9 Mi̱ hu̱xpʉ ja ra̱ ventana n'na ra̱ ts'ʉnt'ʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Eutico. Comma̱ ra̱ Pablo p'ʉya bi gʉnna̱ hya̱ bi̱ ma̱, bi do'mra̱ t'a̱ha̱ na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉya, rá̱ hyu̱ ra̱ piso p'ʉ bá̱ tägui. Ya xi du̱ 'mø ma̱mbá̱ tha̱ts'i̱. 10 Bi ga̱hra̱ Pablo p'ʉya, ngue bá̱ ha̱ts'i̱. Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―'Yo sä guí su̱hʉ, i te na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ ―bi 'yɛ̱na̱.

11 Ma̱hømbi̱ nexma̱ya̱ ra̱ Pablo. Ja bi xɛnna̱ thu̱hmɛ̱ da̱ ts'i p'ʉya, tengu̱tho ra̱ hya̱ bi zohra̱ Jesús. Mi̱ tho'a̱ p'ʉya, bi sigue bi̱ nya̱ asta̱ gue'mø mi̱ hyats'i. Ja bi̱ ma p'ʉya. 12 A nu̱na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ xi dägui, bi ts'ixrá̱ ngu̱ na̱, pɛ ya ja ma̱nho. Gä bi hyu̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱.

Ra̱ Pablo ba̱ nɛ̱xa̱ Troas, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Mileto.

13 Bi̱ ne bi̱ n'yoguatho ra̱ Pablo asta̱ ra̱ hni̱ni̱ Asón. Ja da̱ni̱ nthɛgähe p'ʉ p'ʉya ngue dá̱ ohe ra̱ barco. 14 Ma̱ nthɛgähe ra̱ Pablo p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Asón, ya 'da dá̱ mähme p'ʉya, dá̱ ohe ra̱ barco da̱ni̱ mpähme p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Mitilene. 15 Dá̱ pøngähe p'ʉ'a̱ rá̱ yo pa p'ʉya. Da̱ni̱ nthogähe p'ʉ ja rá̱ nnengui ra̱ häi Quío. Rá̱ hyu̱ pa p'ʉya, dá̱ søngähe p'ʉ ja ra̱ häi Samos. Da̱ni̱ nsäyahe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Trogilio. Rá̱ gʉ pa p'ʉya, dá̱ søngähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Mileto. 16 Nu̱na̱ ra̱ Pablo, ya xi zänni̱ ngue da̱ thorpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso. Hi̱mbi̱ ne di̱ nsäya p'ʉ ja ra̱ häi Asia. Bi xøni̱ bi zøn'a̱ Jerusalén, xa̱mhma̱tho da̱ zʉdi ngue dá̱ni̱ zäp'ʉ ra̱ ngo ngue ra̱ Pentecostés.

Bi̱ nya̱ui ra̱ Pablo'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso.

17 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Mileto, bi̱ mɛnnba̱tho ra̱ hya̱ ra̱ Pablo'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bɛt'o p'ʉ di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱ Efeso, ngue bá̱ ɛ̱hɛ̱ bi̱ nya̱ui. 18 Nu̱'mø mi̱ zø'ʉ bá̱ ts'i p'ʉya, ra̱ Pablo bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya guí pa̱hmʉ te dá̱ n'yogä 'mø rá̱ mʉdi yø pa ma̱ søcä ua Asia ja ni̱ häihʉ. 19 Hi̱ngra̱ n'yɛ̱ts'i̱ dá̱ n'yogä p'ʉ guí 'bʉhmʉ mɛ̱nte ra̱ pa dá̱ ørpä rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱ Jesús. Dá̱ ʉngä ma̱ mmʉi conná̱ nguehyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøhra̱ hya̱. 'Nɛ̱ xa̱ngu̱ ra̱ n'ʉ dá̱ sägä ngue nne xta̱ hyogä yø judío. 20 Nu̱'mø ma̱ xi'a̱hʉ ra̱ hya̱, dá̱ xi'a̱hʉ'a̱ te gäma̱ hya̱ ja ngue da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho. Dá̱ xän'na̱hʉ ra̱ hya̱ p'ʉ ga̱di̱ mpɛtihʉ, 'nɛ̱p'ʉ ja ni̱ ngu̱hʉ dá̱ xän'na̱hʉ ra̱ hya̱. 21 Ngu̱'ʉ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, dá̱ xicä ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, da̱ dɛn'na̱ Oja̱, 'nɛ̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 22 A nu̱yá̱, di 'bɛjpa̱gä ra̱ Espíritu Santo ngue ga̱ni̱ mpagä Jerusalén. Pɛ hi̱ndí̱ pa̱di̱ te ga̱ni̱ nthocä p'ʉ. 23 Hønda̱ n'na ra̱ hya̱ dí̱ pa̱di̱, ngue nu̱p'ʉ ja yø hni̱ni̱ xtá̱ thogui, ra̱ Espíritu Santo xiqui ngue nu̱p'ʉ Jerusalén, ya nthø'mi̱gui̱ ngue da̱ joqui, 'nɛ̱ da̱ ma ma̱'ʉni̱gui̱. 24 Pɛ hi̱nga̱ gue'a̱ di du̱ ma̱ mmʉigä'a̱. Asta̱ dí ɛngä ma̱ te squerá̱ngue ga̱ jua'a̱ te nná̱ 'yo con n'na ra̱ pähä. Dí̱ nne ga̱ juahna̱ ra̱ 'bɛfi bi färca̱ ma̱ Hmu̱ Jesús. I̱ nne ra̱ Jesús ngue ga̱ xicä yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ bá̱ n'youi rá̱ ma̱te Oja̱.

25 Nu̱ to gä guí 'bʉhmʉ ua ya, ya gä xtá̱ xifi ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱, da̱di seguragä ngue ya hi̱nni̱ mantho da̱ nu̱rca̱gui̱ ma̱ hmi̱ yø ja̱'i̱. 26 Ra̱ ora ja p'ʉya, dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ngue ya hi̱nni̱ ma ma̱ xigä te'o da̱ ma ra̱ castigo. 27 Porque nu̱'a̱ te gäma̱ hya̱ xpá̱ nzän'Oja̱ ngue di̱ nja, ya gä xtá̱ xi'a̱hʉ, hi̱n tema̱ hya̱ di 'bɛdi. 28 Da̱mi̱ hyoni̱ ha gdi̱ n'yo ma̱nho n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ ya. Xquet'a̱ da̱mi̱ fähmʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Guehna̱ ra̱ Espíritu Santo ɛ̱xa̱hʉ ngue guí fähmʉ ya yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱. Guehya yø ja̱'i̱ bi pøhra̱ Jesús conná̱ ma̱ca̱ ji bi̱ mämp'ʉ ja ra̱ pont'i̱. 29 Dí pa̱di̱ ngue nu̱'mø dá̱ magä ua, dá̱ ɛ̱p'ʉ mi̱'da yø ma̱mhya̱ da̱ ne da̱ 'uɛ̱nyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Tengu̱tho yø zate 'mø sa yø dɛ'yo, di̱ njarbʉ. 30 Guesɛ ni̱ amigohʉ da̱ bøni̱ ngue di̱ nxännba̱te ra̱ fɛhni̱, go da̱ gʉrpa̱bi̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'ʉ p'ʉya. 31 Da̱mi̱ mfähmʉ 'yo di hä'a̱hʉ ya n'nan'yo ra̱ hya̱ da̱ xän'na̱hʉ. Gui 'yøthʉ tengu̱tho dá̱ øt'ä mɛ̱nte nhyu̱ jɛya, ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ dá̱ xän'na̱hʉ ra̱ hya̱, hi̱ndá̱ nsäya. Asta̱ ma̱ guidä nná̱ xi'a̱hʉ ra̱ hya̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ.

32 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, hønt'Oja̱ da̱ mä'a̱hʉ ya. Da̱mi̱ fähmʉ xa̱nho na̱ ra̱ hya̱ ngue rá̱ ma̱te Oja̱. Nu̱ná̱, i ja rá̱ ts'ɛdi na̱ ngue ma̱n'na gdí ti̱mhmʉ ra̱ hya̱. Oja̱ di ja̱pi̱ te'o gä o rá̱ 'yɛ. 33 Hi̱njonni̱ ja̱'i̱ dá̱ nepä rá̱ mɛ̱nyu̱ ogue rá̱ u̱lu. 34 Guí pa̱hmʉ xa̱nho ngue nu̱'a̱ te di̱ honi̱ co 'nɛ̱hya mi̱'da dí̱ n'yohe, dá̱ mpɛhme n'namhma̱ ga̱ ti̱ni̱ te dí homhme. 35 Gui̱ njathʉ p'ʉya, porque jatho ngue di̱ mpɛ'a̱ n'na, n'namhma̱ da̱ zä da̱ mäts'i to hi̱n'yʉ te da̱ hyoni̱. Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱m'mø mi̱ 'yɛ̱nna̱ Hmu̱ Jesús: “Ma̱n'na xa̱nho ngue di u̱n'a̱ n'na, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue da̱ ma ma̱t'u̱nni̱”.

36 Høntho bi juadi bi̱ ma̱nna̱ Pablo na̱ ra̱ hya̱ na̱, bi̱ nda̱ntyøhmu̱ gätho yø ja̱'i̱ mi̱ n'yohʉ ngue bi̱ mat'Oja̱. 37 Asta̱ zoni̱ gätho yø ja̱'i̱ ha gui̱ nhyʉhmi̱ ra̱ Pablo ngue ɛ̱di̱. 38 Porque ɛ̱mmɛ̱i̱ tu̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ xi̱ ma̱nna̱ Pablo ngue ya hi̱nni̱ mantho da̱ nu̱rpa̱ rá̱ hmi̱. Bi̱ mähä p'ʉ ja ra̱ barco p'ʉya, ja bi̱ n'yɛ̱p'ʉ.

21

Ra̱ Pablo i̱ ma Jerusalén.

1 Nu̱'mø da̱mbá̱ n'yɛ̱tegähe p'ʉ ha 'bʉhma̱ zi cu̱hʉ, dá̱ ogähe ra̱ barco ngue dá̱ mäcähe njua̱ntho p'ʉ ja ra̱ häi Cos. Rá̱ yo pa p'ʉya, da̱ni̱ nthocähe p'ʉ ja ra̱ häi Rodas. Ma̱ thocähe p'ʉ p'ʉya, da̱ni̱ mpäcähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Pátara. 2 Nu̱p'ʉ Pátara, ja dá̱ ti̱ngähe p'ʉ ma̱n'na ra̱ barco ngue i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ häi Fenicia. Dá̱ ogähe'a̱ p'ʉya, dá̱ mähme. 3 Nu̱'mø ma̱ thocähe p'ʉya, da̱ni̱ nu̱gähe ra̱ häi Chipre nu̱na̱ ja mbo ra̱ ja̱the. Nga̱ha̱ i go 'mø ma̱ thocähe na̱ ra̱ häi na̱, da̱ni̱ nthocähe p'ʉ ja ra̱ häi Siria. Nu̱'a̱ ra̱ barco p'ʉya, i ja ngue da̱ni̱ zohrá̱ 'bɛ̱ni̱ p'ʉ ja ra̱ nenthe ngue ra̱ hni̱ni̱ Tiro. Ja̱na̱ngue ja da̱ni̱ mpähme p'ʉ. 4 Dá̱ nthɛgähe p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya. Ja dá̱ m'mʉcähe p'ʉ nyoto ma̱ pa. Pɛ ra̱ Espíritu Santo bi 'yu̱tyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ te ja ngue da̱ thohra̱ Pablo. Ja̱na̱ngue hi̱ndi̱ japyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue xtí̱ ma Jerusalén. 5 Pɛ mi̱ gua'a̱ nyoto ma̱ pa p'ʉya, siempre dá̱ mähme. Gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ conyø xisu 'nɛ̱hyø ba̱si̱ 'da dá̱ mähme asta̱ neni̱hni̱. Dá̱ nda̱ntyøhmu̱ gähe p'ʉ ja rá̱ nnengui̱ ra̱ ja̱the p'ʉya, ngue dá̱ mat'Oja̱he. 6 Nu̱'mø ma̱ n'yɛ̱hme p'ʉya, dá̱ cʉthe ra̱ barco. Bi̱ mengyø ngu̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya.

7 Da̱mbá̱ nɛ̱xähe p'ʉ Tiro, dá̱ søngähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tolemaida. Ja bi zɛp'ʉ'a̱ nná̱ ogähe ra̱ barco p'ʉya. Ma̱ sømhme p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, dá̱ zɛnguahe ya ma̱ zi cu̱hʉ. Ja dá̱ m'mʉcähe p'ʉ n'na pa p'ʉya. 8 Mi̱ hyaxpʉya, dá̱ thogui ngue dá̱ mähme p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Cesarea, di̱ n'yohe ra̱ Pablo co 'nɛ̱hya mi̱'da ma̱n'yohe. Dá̱ mäcähe p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Lipe ma̱di 'yonna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ p'ʉya. Guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱'ʉ yoto nja̱'i̱ xi thanhna̱ m'mɛt'o ngue di̱ mfäxui yø representante ra̱ Cristo. Ja dá̱ n'oxähe p'ʉ ja rá̱ ngu̱ na̱ p'ʉya. 9 Nu̱na̱ ra̱ Lipe, mi̱ si goho yø t'i̱xu̱ ngue hi̱m ma̱di̱ ntha̱ti̱. Nu̱ya yø hmu̱te p'ʉya, nu̱'a̱ ra̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ da̱ ma̱, gue'a̱ mma̱n'a̱. 10 Ya nmi̱ 'bʉcähe p'ʉ njammi̱ pa p'ʉya, bi zø'a̱ n'na rá̱ pønga̱hya̱ Oja̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Agabo, xpí 'yɛ̱'a̱ Judea. 11 A nu̱na̱ p'ʉya, ni̱ 'yɛ̱hɛ̱ da̱ nu̱je. Bi ga̱jpa̱ rá̱ ngʉt'i ra̱ Pablo p'ʉya, bi du̱tyø gua 'nɛ̱hyø 'yɛ. Bi 'yɛ̱mp'ʉya:

―Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Espíritu Santo ya, nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ rá̱ mmɛti ra̱ ngʉt'i ja ua ya, di jaua yø judío p'ʉ Jerusalén ngue da̱ du̱t'i̱. 'Nɛ̱ di̱ ndäpyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío ―bi 'yɛ̱mbi̱.

12 Nu̱'mø ma̱ øcähe na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, hangu̱ dá̱ xicähe ra̱ Pablo, da̱ gue'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ, xifi ngue hi̱ndi̱ ma Jerusalén. 13 Bi 'yɛ̱nna̱ Pablo p'ʉya:

―¿Teni̱ 'bɛ'a̱ guí øt'e ngue sä guí zomhmʉ? Ga̱di ʉnnga̱hʉ ma̱ mmʉigä. Nu̱gä dí 'bʉi hønt'a̱ go te ts'ʉ ga̱ thogui, hi̱nga̱ hønt'a̱ di thʉrca̱gui̱, sinoque xquet'a̱ da̱ zä ga̱ tu̱gä p'ʉ Jerusalén conná̱ nguehma̱ Hmu̱ Jesús ―bi 'yɛ̱na̱.

14 Ya hi̱ndá̱ ta̱phe ngue hi̱nxti̱ map'ʉ, da̱ hɛcähe p'ʉ p'ʉya, di ɛ̱mphe:

―A nu̱yá, di̱ nja'a̱ te rá̱ pähä Oja̱ ya 'mø.

15 M'mɛfa p'ʉya, 'nɛ̱cje dá̱ nsähe ngue da̱ mähme p'ʉ Jerusalén. 16 Bi hyʉngähe 'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue yø mmɛ̱ngu̱ Cesarea. Nu̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya p'ʉya, n'youi p'ʉ n'na ra̱ mmɛ̱ngu̱ Chipre ni̱ hu̱ ngue ra̱ Mnasón. Ya ma̱rá̱ nyogui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱. Go bi zixcähe rá̱ ngu̱ na̱ p'ʉya ngue ja dá̱ nsäyahe p'ʉ.

Bi̱ ma ra̱ Pablo di zɛngua ra̱ Jacobo.

17 Nu̱'mø ma̱ søngähe Jerusalén, ɛ̱mmɛ̱i̱ di johya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue dá̱ nnu̱he. 18 Mi̱ hyaxpʉya, dá̱ mähme ra̱ Pablo ngue di zɛnguahe ra̱ Jacobo. Gä mi̱ 'bʉp'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bɛt'o p'ʉ ha di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 19 Mi̱ juadi bi̱ nzɛnguaui yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ Pablo, bi dʉ'mi̱ bi̱ ma̱ te xi 'yøt'e, ma̱nya̱rbʉ i̱ ma ra̱ hya̱ bi̱ ma̱ ngue xifi hanja ngue xi̱ mäx Oja̱ ra̱ Pablo p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. 20 Mi̱ 'yø'a̱ te sihyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. Bi t'ɛ̱mbra̱ Pablo p'ʉya:

―A nu̱yá ma̱ zi cu̱'i̱ Pablo, ya guí̱ nnu̱ ngue yø ma̱hua̱hi̱tho yø judío ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús. Pɛ gätho ya p'ʉya, hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛp'ʉ yø costumbre n'youi p'ʉ ja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés. 21 I hma̱ ngue t'ɛ̱mbi̱ n'nan'yo ra̱ hya̱ guí xännba̱bi̱ yø judío rá̱ m'mʉ hma̱n'na nguadi yø häi. T'ɛ̱mbi̱ ngue guí xifi ngue hi̱nda̱ 'yørpa̱ ma̱su̱'ʉ yø hya̱ bi̱ ma̱nda ra̱ Moisés, 'nɛ̱ hi̱nda̱ 'yøtyø costumbre nná̱ 'yohʉ. T'ɛ̱mbi̱ ngue guí xifi ngue hi̱nda̱ mɛ̱pya yø ts'ʉnt'ʉ 'mø bi̱ m'mʉi. 22 ¿Ha di̱ nja te ga̱ øthʉ co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya? Porque di̱ mpɛti yø ja̱'i̱ 'mø bi ba̱di̱ ngue ya gá̱ søhø. 23 Ma̱n'na xa̱nho gui 'yøt'a̱ te ga̱ xi'a̱he ya. I 'bʉcua dí 'bʉcähe goho yø n'yohʉ ja ngue da̱ 'yøtyø nda̱nne. 24 Da̱mi̱ sixa̱ ni̱ja̱'ʉ ya, guí̱ nhoqui tengu̱tho da̱ 'yøt'ʉ. Ju̱rpa̱bi̱ yø gasto ngue da̱ 'ya̱xyø ya̱. Nu̱'mø gá̱ 'yøt'a̱ p'ʉya, gätho yø ja̱'i̱ da̱ di̱nyø mmʉi ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱'a̱ te si'i̱. Sinoque xquet'a̱ 'nɛ̱'i̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ 'nɛ̱ guí ha̱ts'i̱ xa̱nho te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. 25 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío ngue ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús, ya xtá̱ orpa̱he ra̱ sʉcua̱ te dá̱ sännähe ya. Ya xtá̱ xihme ngue hi̱nte da̱ ma nts'u̱pi̱ ya yø hya̱ ya. Sinoque høntho ngue hi̱nda̱ za ra̱ ngø 'bøspa̱bi̱ yø da̱hmu̱, 'nɛ̱ hi̱nda̱ zi ra̱ ji. 'Nɛ̱ hi̱nda̱ zapra̱ ngø yø zu̱'ɛ̱ hi̱ngui̱ pønná̱ ji 'mø bi du̱. 'Nɛ̱ hi̱ndi̱ n'yots'om'mäi.

Ya bi̱ mbɛntra̱ Pablo.

26 Mi̱ hyaxpʉya, bi̱ mɛ ra̱ Pablo'ʉ goho yø n'yohʉ ngue 'da di̱ nhojtho. Bi yʉrbʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío p'ʉya para ngue da̱ ma̱ tema̱ pa da̱ zɛ'a̱ guí̱ nhoqui. Nu̱'mø bi dätra̱ pa p'ʉya, da̱ 'yøtyø 'bøt'e n'na ngu̱ n'na.

27 Pɛ nu̱'mø tobe hi̱m ma̱ni̱ dät'a̱ nyoto ma̱ pa, nu̱ya yø judío ngue yø mmɛ̱ngu̱ Asia bi̱ nu̱ ngue 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ra̱ Pablo. Bi hyu̱rpa̱ ra̱ cuɛ yø mmʉi gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya. Ja̱na̱ngue bi̱ ma ma̱bɛnt'i̱ ra̱ Pablo. 28 Bi̱ mʉhra̱ hmafi yø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague gyø judíohʉ, da̱mi̱ fäxca̱he ua. Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua ya, guehna̱ xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ndap'ʉ bi zä na̱ ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho'a̱ te nná̱ 'bʉhmʉ. I xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ ley, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ ni̱ja̱ jaua. I ja ma̱n'na ra̱ hya̱ p'ʉya, ya xa̱ cʉtua ja ra̱ ni̱ja̱ 'da yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Di ts'ongua ja ra̱ ma̱ca̱ ni̱ja̱ jaua.

29 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nyø ja̱'i̱, porque m'mɛt'o ra̱ pa, ya xi hnu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ ra̱ Pablo ngue n'youi n'na ra̱ n'yohʉ hi̱ngra̱ judío, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Trófimo ra̱ mmɛ̱ngu̱ Efeso. Ra̱ Pablo p'ʉya bi t'ɛ̱mbi̱ ngue ya xi cʉrpʉ ja ra̱ ni̱ja̱'a̱ ra̱ n'yohʉ xi̱ hnu̱rpi̱ ngue mi̱ n'youi.

30 Bá̱ yʉnts'i̱ gätho yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya. Bá̱ tihi ngue di bɛntra̱ Pablo. Bá̱ jʉjma̱ xøts'e ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya. N'nahma̱ntho bi̱ ma ndøt'e yø goxthi 'bexque'a̱. 31 Ya nne yø ja̱'i̱ ngue xta̱ hyo ra̱ Pablo. Bi zønna̱ hya̱ p'ʉ bí 'bʉhrá̱ hmu̱ yø soldado p'ʉya, ngue ya bá̱ yʉns'yø ja̱'i̱ gä ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén. 32 Ja̱na̱ngue bi̱ nya̱ mi̱'da yø hmu̱ p'ʉya ngue bi pɛti gätho yø soldado, da̱ ma da̱ nu̱ tema̱ hya̱ bi̱ nja. Ni̱ tihi bi zømp'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱. Mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue mmap'ʉ yø soldado, bi hyɛp'ʉ'a̱ gui ʉnna̱ Pablo. 33 Mi̱ guarbʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ yø soldado p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ hmu̱ bi̱ ma̱nda bi̱ mbɛntra̱ Pablo 'nɛ̱ bi thu̱t'i̱ co yoho yø cadena. Bi 'yänni̱ te'o na̱ ra̱ Pablo, 'nɛ̱ bi 'yänni̱ te'bɛ'a̱ xi 'yøt'e. 34 Pɛ nu̱p'ʉ mahyø ja̱'i̱ p'ʉya, n'nan'yo mma̱n'i̱'da, n'nan'yo'a̱ bi̱ mma̱ mmi̱'da. Ja̱na̱ngue hi̱ngui̱ sä da̱ hya̱xa̱ njua̱ni̱ tema̱ hya̱, porque ja̱njua̱ni̱ di uɛxhni̱ yø ja̱'i̱. Bi̱ ma̱nda ra̱ hmu̱ ngue bi ts'ixra̱ Pablo p'ʉ bí ja ra̱ cuarte p'ʉya. 35 Nu̱'mø mi̱ zømp'ʉ ja yø 'dexto ngue ra̱ cuarte, xøgue ni̱ gʉstho yø soldado na̱ ra̱ Pablo, porque di̱ mäs'yø ja̱'i̱ ngue nne da̱ guaspi. 36 Bá̱ mafi gätho yø ja̱'i̱ bá̱ 'bɛfa, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ du̱ ra̱ Pablo ―bi 'yɛ̱na̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Pablo'a̱ ra̱ hya̱ ja ngue di̱ nya̱mp'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱.

37 Nu̱'mø ni̱ ma da̱ yʉrbʉ ja ra̱ goxthi cuarte ra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbrá̱ hmu̱ yø soldado:

―¿Ua da̱ zä ga̱ xi'i n'na ne yo ne'a̱ te di̱ nne ga̱ mma̱ngä? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Mi̱ da̱hra̱ hmu̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Pablo:

―¿Ua guí pa̱di̱ gui̱ nya̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ griego p'ʉya? 38 ¿Ua hi̱nga̱ gue'e'a̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Egipto bi xoxa̱ n'na ra̱ sʉi 'mø yø pa xa̱ thogui? ¿Ua hi̱n ga̱di̱ ma̱nda̱'ʉ goho ma̱hua̱hi̱ nja̱'i̱ yø hyote bá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ da̱po?

39 Mi̱ da̱hra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱gä drá̱ judíogä, drá̱ mmɛ̱ngu̱gä p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tarso, guehna̱ ra̱ hni̱ni̱ ta̱te p'ʉ ja ra̱ häi Cilicia na̱. Pɛ da̱mi̱ 'yørca̱ ra̱ ma̱te guí 'dacra̱ nt'ɛ̱di̱ ga̱ nzocä yø ja̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

40 Nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ yø soldado p'ʉya, bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ra̱ Pablo ngue di̱ nya̱. Bi̱ m'mäp'ʉ ja yø 'dexto ra̱ Pablo p'ʉya, bi̱ macrá̱ 'yɛ ngue ørpa̱ ra̱ senya yø ja̱'i̱ ngue di̱ nsäya. Nu̱'mø mi̱ nsäya'a̱ guí̱ maxhni̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Pablo i̱ nya̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo, bi 'yɛ̱mbi̱:

22

1 ―Ague n'yø'a̱hʉ, nu̱na̱ ra̱ hya̱ gda̱ nya̱ngä ua guí 'bʉhmʉ ya, da̱mi̱ 'yøhmʉ ha rá̱ nja ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ.

2 Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue ga̱ ts'ofo conna̱ ebreo ga̱ ya̱ yø ja̱'i̱, ma̱n'natho ngue hi̱njondi̱ 'ya̱ni̱. Ra̱ Pablo p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

3 ―Nu̱gä drá̱ judíogä. Drá̱ mmɛ̱ngu̱gä p'ʉ Tarso ja ra̱ häi Cilicia. Pɛ bi̱ ma ma̱ tedegä ua Jerusalén. Ja dá̱ ogä ua ra̱ escuela, gue'a̱ ra̱ Gamaliel ma̱ xännba̱tegä. Bi xännga̱gui̱'a̱ ra̱ ley ma̱ni̱ n'yo ma̱ mboxitahʉ. Nu̱gä dá̱ ja ndu̱mmʉi ngue dá̱ su̱pä rá̱ xu̱di̱ Oja̱ co gätho ma̱ mmʉi, tengu̱tho guí øthʉ ra̱ pa ja p'ʉya. 4 Nu̱gä 'mø yø pa xa̱ thogui, xtá̱ sʉcä'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Yø n'yohʉ 'nɛ̱hyø xisu di tu̱t'i̱ ngue di cot'i, 'nɛ̱ dí̱ nne ga̱ ho 'da. 5 Nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ yø mmäcja̱, 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío, da̱ zä da̱ ma̱ hanja'ʉ, porque go bi 'dacä ra̱ sʉcua̱ dá̱ ca̱ts'i̱ ngue xca̱ni̱ däpä yø judío p'ʉ Damasco. Dá̱ magä p'ʉ ngue di hongä yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, xca̱mbá̱ sigä ua Jerusalén ngue xti̱ n'ofädi.

Bi̱ ma̱nna̱ Pablo ha bi̱ nja ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús.

6 Pɛ nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱ p'ʉya, comma̱ hu̱xyadi ya ni̱ ma ga̱ søn'a̱ Damasco, nthambɛ̱ni̱tho bi yot'a̱ n'na ra̱ nyot'i ma̱ya̱ ngue bi gogba̱gui̱. 7 Dá̱ täcä häi p'ʉya, dá̱ øde ngue nzoqui, bi 'yɛ̱ngui̱: “Ague Saulo. Ague Saulo. ¿Hanja ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ guí̱ nnu̱ ma̱n'ʉgui?” bi 'yɛ̱ngui̱. 8 Ya dí ɛ̱mbä p'ʉya: “¿Te'o'i p'ʉya grá̱ Hmu̱?” Hømbá̱ tha̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱ngui̱: “Guecä drá̱ Jesús, drá̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret, ja̱njua̱ni̱ ngue guí̱ nnu̱ ma̱n'ʉgui”, bi 'yɛ̱ngui̱. 9 A nu̱'ʉ ma̱ amigo nmi̱ n'yo'be p'ʉya, ma̱jua̱ni̱ ngue bi̱ nu̱ ra̱ nyot'i, pɛ bi̱ zu̱. Pɛ hi̱mbi̱ mmɛ̱ya ma̱ amigo te 'bɛ'a̱ xicä'a̱ nzoqui. 10 Nu̱gä p'ʉya, dí ɛ̱mbi̱: “Ague grá̱ Hmu̱, ¿te 'bɛ'a̱ ja ngue ga̱ øt'ä p'ʉya?” Nu̱'a̱ ra̱ Hmu̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱ngui̱: “Da̱mi̱ nangui̱, guí thogui gdi̱ ma Damasco. Nu̱p'ʉ ja da̱ni̱ si'i p'ʉ te gä ja ngue gui 'yøt'e”. 11 Bi xädägui'a̱ ra̱ nyot'i dá̱ nthɛ'be. Bi cʉnnga̱gui̱'ʉ ma̱ n'yo'be, gä dá̱ søn'a̱ Damasco.

12 Nu̱p'ʉ Damasco p'ʉya, mi̱ 'bʉp'ʉ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Ananías. Gue'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue mi̱ øt'e gätho'a̱ te mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. 'Nɛ̱ di̱ nnu̱ ma̱nhoui gätho yø judío. 13 Bá̱ ɛ̱hɛ̱ bi̱ nu̱gä na̱ ra̱ Ananías. Mi̱ zøp'ʉ dí 'bʉi, bi 'yɛ̱ngui̱: “Ague ma̱ zi cu̱'i̱ Saulo, di̱ nzø ni̱ dä ya”, bi 'yɛ̱ngui̱. 'Bexque'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi̱ nzø ma̱ dä, dá̱ hɛ̱ti̱ ha 'bäi. 14 Bi 'yɛ̱ngui̱: “Nu̱na̱ Oja̱ mi̱ tha̱nne ma̱ mboxitahʉ ya, ya ma̱m'mɛt'o xpa̱ huan'na̱'i̱ ngue guí pa̱rpa̱bi̱ rá̱ pähä. Bi̱ ne ngue guí̱ nnu̱rpa̱bi̱ rá̱ hmi̱'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ nu̱na̱ gä ra̱ nho øt'e, 'nɛ̱ gui 'yø'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱. 15 A nu̱yá, ndap'ʉ bi zä guí ja hma̱jua̱ni̱ gätho yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i ya. Guí xihyø ja̱'i̱ te gá̱ nu̱ ya, 'nɛ̱ guí xihyø ja̱'i̱ tema̱ hya̱ gá̱ 'yøde. 16 Xiya, ¿te guí tøm'ya? Da̱mi̱ nangui̱, guí̱ nxixya̱ nts'ɛdi, n'namhma̱ di̱ nɛ̱qui̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús, 'nɛ̱ di pu̱n'na̱'i̱ ni̱ ts'oqui”, bi 'yɛ̱ngui̱.

Bi̱ ma̱nna̱ Pablo tema̱ hya̱ i̱ mɛn'Oja̱ p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío.

17 Dá̱mbá̱ pengä p'ʉya, ngue dá̱ sø'a̱ Jerusalén. Dá̱ map'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue dá̱ mat'Oja̱. Bi̱ mpähma̱ nthandi̱ p'ʉya. 18 Dá̱ nu̱gä ra̱ Jesús ngue ɛ̱ngui̱: “Da̱mi̱ xøni̱ guí pøn'a̱ nts'ɛdi ua Jerusalén, porque hi̱nda̱ t'ørpa̱ ma̱su̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱ conná̱ nguecä”, bi 'yɛ̱ngui̱. 19 A nu̱gä p'ʉya, dí ɛ̱mbi̱: “Ague grá̱ Hmu̱, ya pa̱hyø ja̱'i̱ ngue nmi̱ pagä p'ʉ ja yø ni̱ja̱, da̱mbi sigä yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱'i̱ ngue di cot'i, 'nɛ̱ da̱di ʉni̱. 20 Nu̱'mø mi̱ tho na̱ ni̱ mɛfi ra̱ Teba bi xihyø ja̱'i̱ ni̱ hya̱, dí 'bäcä p'ʉ 'mø, xquet'a̱ dá̱ negä ngue bi du̱ na̱. Nu̱'mø mi̱ tho na̱, dá̱ färpa̱gä yø tu̱hu̱'ʉ to bi hyo”. 21 Pɛ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱ngui̱: “Ga̱ 'yohma̱. Nu̱gä yap'ʉtho ga̱ pɛn'na̱'i̱, guí̱ mmap'ʉ rá̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío”, bi 'yɛ̱ngui̱.

Yø soldado bi bɛntra̱ Pablo.

22 Bi 'yøxhyø ja̱'i̱ p'ʉ bá̱ fʉdi ngue bi̱ nya̱, asta̱ gue'mø mi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱ da̱ map'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Bi̱ mʉhra̱ hmafi yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Da̱ tho na̱ ra̱ n'yohʉ na̱. Hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ ngue 'bʉhna̱ ―bi 'yɛ̱na̱.

23 Mɛ̱nte mafi, mɛ̱nte ca̱cyø tu̱hu̱, ɛn'a̱ häi. 'Nɛ̱ ɛns'ma̱ya̱ yø fonthäi ngue ra̱ cuɛ. 24 Bi̱ ma̱nda na̱ rá̱ hmu̱ yø soldado p'ʉya ngue bi̱ ma ma̱cʉt'i mbo ra̱ cuarte ra̱ Pablo. 'Nɛ̱ bi̱ ma̱nda ngue bi 'bɛi, bi̱ njapi da̱ ma̱ hanja ngue sʉhyø ja̱'i̱. 25 Pɛ nu̱'mø mi̱ du̱t'i̱ ngue da̱ mɛi, nu̱na̱ ra̱ Pablo bi 'yɛ̱mbra̱ capita 'bäp'ʉ:

―¿Tema̱ nt'ɛ̱di̱ guí pɛts'i ngue guí̱ nne gui fɛhmʉ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ra̱ romano, 'nɛ̱ hi̱nga̱ 'bet'o guí ha̱xhʉ ra̱ güɛnda hanja ra̱ hya̱? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

26 Nu̱'mø mi̱ 'yø'a̱ ra̱ hya̱ sihra̱ capita p'ʉya, bi̱ ma bá̱ xi'a̱ rá̱ hmu̱ nne di̱ mfɛte, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ n'yomfɛ̱ni̱ te guí̱ nne gui 'yøt'e, porque nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ guí̱ nne gui fɛi, ra̱ romano na̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

27 Nu̱'a̱ ra̱ hmu̱ p'ʉya, bi guarbʉ 'bähra̱ Pablo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Ua ma̱jua̱ni̱ ngue grá̱ romano ague n'yø?

Mi̱ da̱hra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―A̱há̱, ma̱jua̱ni̱.

28 Nu̱'a̱ ra̱ hmu̱ p'ʉya, ma̱hømbi 'yɛ̱mbi̱:

―Pɛ nu̱gä, xa̱ngu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ xa̱ cuestagä ngue dá̱ cohi ngue drá̱ romano.

Ra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Pɛ nu̱gä drá̱ romanogä p'ʉ dá̱ mi̱cä.

29 Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi zop'ʉ ra̱ Pablo'ʉ mi̱ nne xtí̱ mfɛte. Da̱ guehna̱ ra̱ hmu̱, xquet'a̱ bi zop'ʉ 'mø mi̱ hya̱xa̱ njua̱ni̱ ngue ra̱ romano. Bi̱ nsu̱ p'ʉya ngue xi du̱t'i̱.

Ra̱ Pablo 'bäp'ʉ ha bi 'yøtra̱ junta yø judío.

30 Mi̱ hyaxpʉya, nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ yø soldado bi̱ ne xta̱ hya̱ts'i̱ xa̱nho ra̱ güɛnda teni̱ 'bɛ'a̱ gui ya̱pyø judío na̱ ra̱ Pablo. Bi xojpa̱ yø cadena ma̱ ntha̱t'i̱ p'ʉya, bi̱ ma̱nda ngue bi̱ ma ma̱pɛti yø hmu̱ yø mmäcja̱. Bi̱ nja ra̱ da̱junta. Bá̱ njʉcra̱ Pablo p'ʉya, bi̱ ma ma̱'bä'mi̱ p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱.

23

1 Nu̱na̱ ra̱ Pablo bi hyɛ̱tyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ junta. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ague n'yø'a̱hʉ, i̱ nnu̱ Oja̱ ngue yø pa xpí̱ 'yɛ̱p'ʉ, 'nɛ̱ asta̱ guehya, co n'na ra̱ hoga̱ mmʉitho nná̱ 'bʉi.

2 Nu̱na̱ ra̱ hmu̱ mmäcja̱ Ananías, bi 'bɛp'ʉ 'dap'ʉ 'bähmi̱ ra̱ Pablo ngue da̱ mɛmba̱ rá̱ ne. 3 Bi 'yɛ̱nna̱ Pablo p'ʉya:

―Go di ʉn'i̱ Oja̱ ngue hi̱nga̱ njua̱ntho guí øtra̱ ts'ʉt'abi. ¿Ua hi̱ngni̱ mi̱p'ʉ ngue gui 'yøtra̱ ts'ʉt'abi conforme ra̱ ley? ¿Hanja ngue guí̱ nui̱xra̱ ley ngue ga̱di̱ ma̱nda̱ da̱ 'bɛgbä ma̱ ne? ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Nu̱'ʉ 'bäp'ʉ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Pablo:

―Guí thennba̱bi̱ rá̱ da̱ mmäcja̱ Oja̱ 'mø ―bi 'yɛ̱mbi̱.

5 Mi̱ da̱hra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Pɛ hi̱ndí̱ pa̱cä n'yø, ngue'mø guehna̱ ra̱ da̱ mmäcja̱ na̱. Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “'Yo guí̱ nnømma̱n'ʉ'a̱ nnøpa̱ ts'ʉt'abi yø ja̱'i̱”, i ɛ̱nna̱ hya̱.

6 Bi ba̱hra̱ Pablo p'ʉya, ngue 'bʉp'ʉ 'da yø judío p'ʉ ja ra̱ junta ngue tɛnna̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ saduceo. Ma̱n'na 'bʉi yø judío p'ʉya, ni̱ hu̱ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ra̱ fariseo. Ra̱ Pablo p'ʉya, bi ts'ɛdi bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ague n'yø'a̱hʉ, nu̱gä drá̱ fariseogä, rá̱ ts'ʉnt'ʉgä n'na ra̱ fariseo. Nu̱'a̱ nná̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ya ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa di bɛ̱nna̱te yø ánima, gue'a̱ ga̱ tha̱scä ra̱ güɛnda'a̱ ya.

7 Nu̱'mø mi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, nu̱'ʉ yø fariseo, conyø saduceo, di̱ nju̱n'ma̱hya̱sɛ p'ʉya. Ya yo 'bʉi bi gohyø ja̱'i̱. 8 Porque yø saduceo mma̱n'ʉ ngue hi̱ndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima, ni̱ xi̱ngyø anxɛ di 'bʉi, ni̱ xi̱ngra̱ nda̱hi̱. Pɛ yø fariseo p'ʉya, gä ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya yø hya̱ ya. 9 Bi̱ mʉhra̱ hmafi gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya. Bi̱ nangui̱ 'da yø xännba̱te ngue ra̱ ley, yø n'yohʉ yø fariseo. Bi 'yɛ̱n'ʉ p'ʉya:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, hi̱n tema̱ nts'o dí ø'na̱. Nu̱'mø da̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue n'na ra̱ anxɛ bi zofo, hi̱ngui̱ ho ga̱ cohi ngue ma̱ nsʉihʉ Oja̱.

10 Ma̱thoguitho bi̱ nsʉhyø ja̱'i̱ p'ʉya. Ya nsu̱'a̱ rá̱ hmu̱ yø soldado ngue pɛts'i da̱ xɛnyø ja̱'i̱ ra̱ Pablo. Bi 'bɛpyø soldado p'ʉya ngue bi zicra̱ Pablo p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱, bi zixpʉ ja ra̱ cuarte.

11 Rá̱ nyohra̱ xu̱i̱ p'ʉya, bi̱ nu̱ ra̱ Pablo ra̱ Hmu̱ Jesús, ngue bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi ague Pablo. Tengu̱tho guá̱ ørbʉ Jerusalén ngue gá̱ ma̱ hanja ma̱ hya̱gä, dá̱ ngu̱t'a̱ ra̱ hya̱ gni̱ ma̱n'a̱ Roma ya.

I̱ nthoni̱ ha di tho ra̱ Pablo.

12 Mi̱ hyaxpʉya, bi̱ nhɛca̱hya̱ 'da yø judío ngue da̱ hyo ra̱ Pablo. Bi 'yɛ̱na̱:

―A nu̱yá, ni̱ xi̱ngra̱ hmɛ̱, ni̱ xi̱ngra̱ dehe ga̱ sihʉ ya, asta̱ gue'mø dá̱ nu̱hʉ bi du̱ ra̱ Pablo. Da̱ zʉcjʉ Oja̱ 'mø hi̱ndi̱ nja'a̱ te dí̱ mma̱mhmʉ ―di̱ n'yɛ̱mbi̱.

13 Pongui̱ yote nja̱'i̱ ya 'da'igu̱ bi̱ ma̱ ngue da̱ hyo ra̱ Pablo. 14 Bi̱ map'ʉ 'bʉhyø hmu̱ yø mmäcja̱ p'ʉya, 'nɛ̱p'ʉ 'bʉhyø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ xtá̱ ma̱ngähe, hi̱nga̱ nsi̱hmɛ̱he asta̱ gue'mø dá̱ nu̱he bi du̱ ra̱ Pablo. Dí ɛ̱ngähe ngue da̱ zʉcje Oja̱ 'mø hi̱ndi̱ nja'a̱ te dí̱ mma̱mhme. 15 A nu̱'a̱hʉ ya, co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue ra̱ junta, da̱mi̱ xihmʉ rá̱ hmu̱ yø soldado ngue da̱ si ni̱xu̱di̱ ra̱ Pablo ua guí 'bʉhmʉ. Gui 'yɛ̱mp'ʉ ngue ja ts'ɛdi ma̱n'na ra̱ hya̱ da̱ t'änni̱. Nu̱gähe p'ʉya, ya xca̱ nsähe ngue ga̱ hohe hante da̱ zøcua.

16 Pɛ nu̱'a̱ n'na rá̱ 'bɛ'ue ra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yøde tema̱ hya̱ nts'änni̱. Bi̱ map'ʉ ja ra̱ cuarte ngue bá̱ xihra̱ Pablo'a̱ ra̱ hya̱ xi 'yøde. 17 Nu̱'mø mi̱ xihra̱ Pablo'a̱ te fɛ̱nnbi̱, bi zonhna̱ n'na ra̱ capita p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ 'bʉcua, da̱mi̱ sixpʉ 'bʉhni̱ hmu̱. Porque jap'ʉ n'na ra̱ hya̱ da̱ xifi.

18 Nu̱'a̱ ra̱ capita p'ʉya, bi zixra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉ 'bʉhrá̱ hmu̱ yø soldado. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱na̱ ra̱ Pablo ofädi, bi zonnga̱gui̱ ngue da̱ si̱n'na̱'i̱ ua na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ 'bʉcua. Ja te nne da̱ xi'a̱'i̱ 'na̱ ―bi 'yɛ̱mbrá̱ hmu̱.

19 Nu̱na̱ rá̱ hmu̱ yø soldado p'ʉya, bi bɛnnba̱ rá̱ 'yɛ ra̱ ts'ʉnt'ʉ, bi zica̱ n'nanni̱, bi 'yɛ̱mbi̱:

―¿Te guí̱ nne gui xiqui n'yø?

20 Nu̱na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―A nu̱yá, nu̱ yø judío, ya xa̱ nhɛca̱hya̱ ya, ngue nu̱'mø da̱ xu̱di̱, da̱ 'yä'i̱ ngue gui sixpʉ ja ra̱ da̱junta ra̱ Pablo. Gui 'yɛ̱nui ngue ja ts'ɛdi ma̱n'na ra̱ hya̱ da̱ t'änni̱ 'na̱. 21 Pɛ nu̱'i̱ 'yo guí ɛ̱c'ɛ̱i̱, porque pongui̱ yote nja̱'i̱ yø judío xa̱ nzänni̱ ngue da̱ gorpa̱ ra̱ 'yu̱ ra̱ Pablo, da̱ hyo. 'Nɛ̱ i̱ mma̱ ngue ni̱ xi̱ngra̱ hmɛ̱, ni̱ xi̱ngra̱ dehe da̱ zi, asta̱ gue'mø da̱ nu̱ ngue da̱ du̱ ra̱ Pablo. Ɛ̱̱na̱ ngue da̱ zʉ Oja̱ 'mø hi̱ndi̱ nja'a̱ te xa̱ nzänni̱ 'na̱. A nu̱yá, ya xa̱ nsäya, ngue tømtho tema̱ hya̱ guí̱ mma̱nya.

22 Nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ yø soldado bi xihra̱ ts'ʉnt'ʉ ngue hi̱njonda̱ xifi ngue bi̱ ma̱n'a̱ te ra̱ hya̱ xi 'yøde.

Bi 'bɛnnba̱bi̱ ra̱ Pablo na̱ ra̱ gobierno Félix.

23 Nu̱na̱ rá̱ hmu̱ yø soldado p'ʉya, bi zonhni̱ yoho yø capita. Bi 'bɛpi ngue di̱ nsä yo ciento yø soldado ngue yø 'yogua, 'nɛ̱ hya̱te ma̱'dɛt'a yø tøgue, 'nɛ̱ yo ciento nja̱'i̱ yø nhya̱ lansa ngue da̱ zixra̱ Pablo 'mø bi zʉ'i gʉto nxu̱i̱, da̱ mɛnhni̱ di̱ ma Cesarea. 24 'Nɛ̱ bi̱ ma̱nda ngue da̱ thøspa̱bi̱ ra̱ nthu̱ts'i̱ ra̱ fani̱ da̱ hyu̱xra̱ Pablo. Bi̱ ma̱nda ngue hi̱nte di̱ njapra̱ Pablo, sinoque di̱ ndäpra̱ gobierno Félix. 25 Bi 'yøt'a̱ n'na ra̱ sʉcua̱ ra̱ hmu̱ p'ʉya, ngue bi ga̱xyø soldado, bi däpra̱ Félix. I ɛ̱nna̱ sʉcua̱:

26 “Nu̱gä drá̱ Claudio Lisias, da̱di zɛngua'i̱ grá̱ hoga̱ gobierno Félix. 27 Di pɛn'na̱'i̱ p'ʉ na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, bi gotyø judío, ya ja ngue xta̱ hyo. Pɛ nu̱'mø ma̱ pa̱cä p'ʉya ngue ra̱ romano, dá̱ pɛnnba̱bi̱ yø soldado ngue bá̱ ya̱ni̱. 28 Dá̱ ne ngue xca̱ pa̱di̱ te gui ya̱pi̱. Dá̱ sixä p'ʉ bi 'yøtyø junta yø judío p'ʉya. 29 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ nɛ̱qui̱, guehna̱ ja ua na̱ya. Gui ya̱pi̱ ngue'a̱ ra̱ ley ga̱ 'yo judío. Pɛ hi̱mbi̱ nɛ̱qui̱ ra̱ hya̱ ngue te xtí hyo, ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ di sä ngue da̱ jot'i. 30 Pɛ dá̱ mmɛ̱yagä p'ʉya, ngue nu̱'ʉ yø judío, ya xi̱ nhɛca̱hya̱ ngue xta̱ hyo. Ja̱na̱ngue nu̱ya dí pɛn'na̱'i̱ p'ʉ na̱ ra̱ n'yohʉ na̱. 'Nɛ̱ xquet'a̱ dí xicä'ʉ di ya̱pi̱ ngue da̱ map'ʉ guí 'bʉi ngue da̱ xi'i te gá̱ nzʉi. Hønt'a̱ ra̱ hya̱'a̱ ya”.

31 Nu̱'ʉ yø soldado p'ʉya, bi 'yøt'e te bi̱ m'mɛpi. Bi zixra̱ Pablo 'mø mi̱ nxu̱i̱, bi̱ ma p'ʉya, i̱ nthop'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Antípatris. 32 Mi̱ zä mi̱ nɛ̱ca̱häi p'ʉya, bá̱ penc'ʉ yø soldado ngue yø 'yogua, bi zøp'ʉ ja ra̱ cuarte. Go bi̱ mähä ra̱ Pablo'ʉ yø tøgue. 33 Mi̱ zømpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Cesarea p'ʉya, bi̱ ndäpra̱ sʉcua̱ ra̱ gobierno, 'nɛ̱ xquet'a̱ bi̱ ndäpra̱ Pablo. 34 Nu̱'mø mi̱ juadi bi̱ nu̱ ra̱ sʉcua̱ ra̱ gobierno p'ʉya, bi 'yänni̱ hapʉ ra̱ mmɛ̱ngu̱ na̱ ra̱ Pablo. 'Bexpi ba̱tho ngue ra̱ mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Cilicia. 35 Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ga̱ øcä'a̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱m'mø bi zøcua'ʉ di ya̱p'a̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

Nu̱p'ʉ ja rá̱ ngu̱ na̱ ra̱ da̱st'abi Herodes, bi̱ ma̱nda ngue ja da̱ mäp'ʉ yø soldado na̱ ra̱ Pablo.

24

Ra̱ Pablo bi̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ha 'bʉhra̱ Félix.

1 Ya rá̱ cʉt'a ma̱ pa xi zønna̱ ra̱ Pablo p'ʉ Cesarea 'mø ja mi̱ zøn'a̱ ra̱ hmu̱ mmäcja̱ Ananías, ni̱ n'youi 'da yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío. 'Nɛ̱ ni̱ n'youi n'na ra̱ pønga̱hya̱ p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi ni̱ hu̱ ngue ra̱ Tértulo. Bi zømp'ʉ 'bʉhra̱ gobierno ngue di ya̱pra̱ Pablo. 2 Ma̱mbá̱ ts'i ra̱ Pablo p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Tértulo bi̱ mʉdi di ya̱pra̱ Pablo, bi 'yɛ̱mbra̱ Félix:

―Ague grá̱ gobierno, da̱di ja ma̱mma̱di̱'a̱he ngue hi̱n tema̱ hya̱, dí 'bʉ ma̱nhogähe. Conná̱ nguehni̱ mfa̱di̱ gä 'bʉmma̱nho yø ja̱'i̱. 3 Gätho'a̱ te guí øt'e, dí 'bʉmma̱nhogähe ndap'ʉ bi zä. Gä guehna̱ nná̱ ja ma̱mma̱di̱'a̱he na̱ya, grá̱ ts'ʉt'abi Félix. 4 Pɛ hi̱ndí̱ nne ga̱ 'bɛt'a̱he xa̱ngu̱ ni̱ tiempo. Dí äcähe ra̱ ma̱te n'na ts'ʉquits'ʉ, ngue gui 'yøde te ga̱ xi'a̱he. 5 Dí ti̱ngähe n'na ra̱ hya̱, ngue nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, i 'yo ndap'ʉ bi zä gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi ngue di ts'onyø ja̱'i̱ tengu̱tho n'na ra̱ n'ʉ. Guehna̱ ra̱ 'yøt'i sʉi p'ʉ ha 'bʉhyø judío na̱, porque 'bɛt'o na̱ ngue'ʉ to ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret. 6 Nu̱gähe dá̱ bɛnthe, dá̱ ʉphe ngue bi̱ ne xtí ts'onna̱ ni̱ja̱. Dí̱ nne xca̱ ha̱spa̱he ra̱ güɛnda conna̱ ley ngue ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱he p'ʉya. 7 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Lisias rá̱ hmu̱ yø soldado p'ʉya, rá̱ ts'ɛditho bi 'yøt'e ngue bi yʉrbʉ di ya̱he ngue bi zinnga̱he na̱ ra̱ Pablo. 8 Bi xicje p'ʉya ngue nu̱'mø to nne di ya̱pi̱, da̱ ɛ̱cua guí 'bʉi. Pɛ nu̱yá, da̱ zä ngue gui 'yänsɛ ya. Gui pa̱sɛ p'ʉya ngue ma̱jua̱ni̱'a̱ te gä nná̱ ya̱pähe.

9 A nu̱yá, gätho'ʉ yø judío n'yohʉ ya, 'da'igu̱ mma̱ ngue ɛ̱mbi̱ ma̱jua̱ni̱'a̱ te xifi. 10 Ra̱ gobierno p'ʉya, bi 'yørpa̱ ra̱ senya ra̱ Pablo ngue di̱ nya̱. Ra̱ Pablo p'ʉya bi 'yɛ̱na̱:

―Co n'na ra̱ pähätho ga̱ nya̱ngä ua guí 'bʉi gra̱ ts'ʉt'abi. Porque dí pa̱cä ngue ya xa̱ mma yø jɛya guí̱ nts'ʉt'abi ua ja ra̱ häi dí 'bʉhmʉ. 11 Nu̱'i̱ da̱ zä gui hya̱xa̱ njua̱ni̱ hanja ra̱ hya̱. Tobe hi̱ngui̱ tho'a̱ n'nɛ'ma̱ yomma̱ pa xtá̱ magä Jerusalén ngue dí tha̱nne Oja̱. 12 Pɛ hi̱mbi̱ thi̱ngui̱ ngue to ga̱di̱ nju̱n'ma̱hya̱'be. Ni̱ xi̱nga̱ guep'ʉ ja ra̱ da̱ni̱ja̱ xta̱ thi̱ngui̱ ngue to gdi orpa̱bi̱, ni̱ xi̱nga̱ guep'ʉ mi̱'da yø ni̱ja̱, xta̱ thi̱ngui̱ ngue to gdi ya̱'be. Ni̱ xi̱nga̱ guep'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya. 13 Nu̱ya yø n'yohʉ 'bʉcua, nu̱'a̱ ra̱ hya̱ gui ya̱jpa̱gui̱, hi̱nda̱ zä ha di japi ngue di ja ma̱jua̱ni̱'a̱ te mma̱. 14 Ma ga̱ xi'i hanja ra̱ hya̱ ya. Da̱di̱ njua̱ni̱, hi̱n da̱di̱ ncøni̱ ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱gä Oja̱ nu̱na̱ mi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ma̱ mboxitahe. Da̱ gue'a̱ ra̱ 'da'yo hya̱ ɛ̱mbyø ja̱'i̱ 'bʉcua ngue ra̱ 'dan'yo nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, gue'a̱ ra̱ hya̱ dí tɛnnä'a̱ ya. Pɛ gä dí ɛ̱c'ɛ̱i̱gä'ʉ yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ libro ngue rá̱ ley Oja̱, da̱ gue'ʉ mi̱'da yø hya̱ bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱. 15 Tengu̱tho yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø judío, di̱ njadä p'ʉya. Dí ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ngue da̱ 'yøt'Oja̱ ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima, gue'ʉ yø hoja̱'i̱, gue'ʉ yø ts'oc'ɛ̱i̱, gä di bɛ̱nna̱te. 16 Ja̱na̱ngue da̱di ja ndu̱mmʉi ngue ga̱ n'yo xa̱nho, n'namhma̱ ngue hi̱n tema̱ hya̱ da̱ di̱nnga̱gui̱ Oja̱, ni̱ xi̱nga̱ guehyø ja̱'i̱ da̱ zä da̱ 'yɛ̱ngui̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ nná̱ 'yo.

17 Mi̱ ma njammi̱ jɛya ngue n'nanni̱ ra̱ nación da̱mbi̱ 'yo, ma̱høndá̱ pengui̱ asta̱ Jerusalén ngue dá̱ dä ma̱ limosna, 'nɛ̱ dá̱ ørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱. 18 Pɛ nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, nu̱'ʉ 'da yø judío ngue yø mmɛ̱ngu̱ Asia, bi di̱ngui̱ ngue dí 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue nma̱di̱ nhoqui conforme ra̱ costumbre ja ngue da̱ 'yøt'a̱ n'na. Pɛ hi̱ngui̱ ngu̱p'ʉ dí 'yohe. 'Nɛ̱ hi̱mbi̱ thi̱ngui̱ ngue ga̱di ya̱hni̱he. 19 Nu̱ya yø n'yohʉ dí̱ mma̱ngä ya, guehya ja ngue da̱ thocua di ya̱jpa̱gui̱, ngue'mø ja te ga̱ nzʉqui. 20 A nu̱'mø ngue hi̱n'na̱, nu̱ya yø n'yohʉ 'bʉcua, go da̱ ma̱nya ngue'mø ja tema̱ ts'oqui bi thi̱nnga̱gui̱ 'mø ma̱ thocä p'ʉ bi 'yøtra̱ da̱junta yø judío. 21 Hønda̱ n'na zine nts'ɛdi dá̱ ma̱ngä p'ʉ ja ra̱ junta mi̱ 'bʉhyʉ, ngue dá̱ ɛ̱na̱: “Nu̱'a̱ nná̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ya, ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa di bɛ̱nna̱te yø ánima, gue'a̱ ga̱ tha̱scä ra̱ güɛnda'a̱ ya”, dá̱ ɛ̱na̱.

22 Nu̱'a̱ ra̱ Félix, mi̱ zä mi̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Pablo, ma̱mbi̱ njarbʉtho ra̱ hya̱. Porque ra̱ Félix ya pa̱di̱ xa̱nho hanja'a̱ ra̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja ngue ra̱ Cristo. Bi hyu̱spa̱ ra̱ pa yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱'mø bá̱ ɛ̱hra̱ Lisias rá̱ hmu̱ yø soldado ya, ja ga̱ pa̱cä xa̱nho hanja na̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ p'ʉya.

23 Nu̱na̱ ra̱ Félix, bi 'bɛpa̱ n'na ra̱ capita ngue di sigue da̱ ma m'mädi ra̱ Pablo. Pɛ bi xihra̱ capita ngue ya hi̱nda̱ ma nthu̱t'i̱, 'nɛ̱ bi xifi ngue nu̱'mø bi zøhyø amigo di zɛngua, di̱ njapi ngue di̱ nya̱ui'ʉ nne da̱ mäts'i te honi̱.

24 Mi̱ ma njammi̱ pa p'ʉya, ma̱hømbi zønna̱ Félix, ni̱ n'youi na̱ ra̱ Drusila rá̱ xisu, ra̱ judío na̱ ra̱ xisu. Bi̱ ma̱nda bá̱ ts'i ra̱ Pablo p'ʉya. Bi japi da̱ ma̱ hanja rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja ngue ra̱ Jesucristo. 25 Nu̱na̱ ra̱ Pablo, bi̱ ma̱ hanja'a̱ ra̱ nho ja ngue da̱ n'yo ra̱ ja̱'i̱, 'nɛ̱ bi̱ ma̱ ngue jatho da̱ za̱mrá̱ mmʉi n'na. Bi̱ ma̱ hanja na̱ ra̱ castigo di̱ nja m'mɛfa. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi 'yøhra̱ Félix, bi zu̱. Bi 'yɛ̱mbra̱ Pablo p'ʉya:

―'Be ni̱ mahma̱. Nu̱'mø bi bonga̱gä, ma̱hønga̱ nzon'na̱'i̱ ga̱ nya̱ui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

26 Nu̱na̱ ra̱ Félix i tø'mi̱ ngue xta̱ ngu̱tra̱ mɛ̱nyu̱ ra̱ Pablo ngue xtí thøgue. Ja̱na̱ngue xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ bi zonhni̱ ngue bi̱ nya̱ui. 27 Mi̱ gua'a̱ nyo jɛya p'ʉya, bi dä rá̱ cargo mi̱ pɛhna̱ ra̱ Félix ngue ra̱ gobierno. Bi ponnba̱bi̱ n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Porcio Festo. Nu̱na̱ ra̱ Félix bi̱ ne ngue da̱ nu̱ ma̱nho yø judío, ja̱na̱ngue bi sigue bi̱ ma m'mäditho ra̱ Pablo.

25

Ra̱ Pablo bi̱ nya̱ui ra̱ Festo.

1 Nu̱na̱ ra̱ Festo p'ʉya, bi̱ ma di bɛntrá̱ cargo ngue di̱ ngobierno. Ja rá̱ hyu̱ patho xi bɛntrá̱ cargo p'ʉ Cesarea p'ʉya, ja bá̱ nɛ̱xpʉ ngue i̱ ma Jerusalén. 2 Mi̱ zømp'ʉ Jerusalén, nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱, 'nɛ̱'ʉ yø judío ta̱te ngue t'ɛ̱c'ɛ̱i̱, bi̱ map'ʉ 'bʉhra̱ Festo ngue di ya̱pra̱ Pablo. 3 Bi 'yäpra̱ ma̱te ngue da̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ Pablo di 'yɛ̱'a̱ Jerusalén. Nu̱'ʉ yø judío di ya̱pa̱te p'ʉya, ya xi̱ nhɛca̱hya̱ ngue da̱ hyo ra̱ Pablo p'ʉ ja ra̱ 'yu̱. 4 Mi̱ da̱hra̱ Festo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya m'mädi p'ʉ Cesarea na̱ ra̱ Pablo. Pɛ ya hi̱mma̱ ya'atho ga̱ pengä p'ʉ Cesarea. 5 Nu̱'ʉ yø n'yohʉ ɛxa̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi ngue di ya̱pra̱ Pablo, guí xihmʉ ngue ga̱ mmäcähe Cesarea ngue'mø ja rá̱ ts'oqui ra̱ Pablo, da̱ zä gui ya̱phʉ.

6 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Festo, comma̱ ma̱nhya̱to ma̱ pa, ogue n'nɛt'a ma̱ pa, bá̱ m'mʉ'a̱ Jerusalén. Bá̱ pengui̱, bí 'yɛ̱'a̱ Cesarea p'ʉya. Mi̱ hyaxpʉya, bi̱ mi̱p'ʉ ja rá̱ nthu̱ts'i̱ hu̱'mø øtra̱ ts'ʉt'abi. Bi̱ ma̱nda bá̱ ts'i ra̱ Pablo p'ʉya. 7 Nu̱'mø mi̱ yʉt'a̱mbo ra̱ Pablo, bi̱ mäs'yø judío xpí 'yɛ̱'a̱ Jerusalén ngue di ya̱pi̱. Xa̱ngu̱ yø hya̱ ja ma̱n'ʉ gue gui ya̱pi̱, pɛ yø judío hi̱ngui̱ sä di ja ma̱jua̱ni̱'a̱ te mma̱. 8 Mi̱ da̱hra̱ Pablo p'ʉya ngue di̱ nya̱ni̱, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱gä hi̱n tema̱ ts'oqui dí øt'e. Ni̱ xi̱nga̱ guehra̱ ley da̱ t'ɛ̱ngui̱ hi̱ndí̱ nnu̱ ma̱nho, ni̱ xi̱nga̱ guehra̱ da̱ni̱ja̱, ni̱ xi̱nga̱ guehra̱ da̱st'abi Roma ngue di ti̱nnga̱ ma̱ ts'oqui.

9 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Festo, bi̱ ne ngue da̱ nu̱ ma̱nho yø judío. Ja̱na̱ngue bi 'yɛ̱mbra̱ Pablo:

―¿Ua guí̱ nne gdi̱ ma Jerusalén, ja ga̱ni̱ hocä p'ʉ ni̱ asunto?

10 Mi̱ da̱hra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Nu̱ua 'bʉhra̱ ts'ʉt'abi bi 'yɛ̱xra̱ da̱st'abi Roma. Ja i ja ngue da̱ tha̱sca̱gui̱ ua ra̱ güɛnda. Nu̱'i̱ guí pa̱di̱ xa̱nho ngue hi̱n tema̱ nts'o dí ørpä yø judío. 11 Nu̱'mø ngue di ja ma̱ ts'oquigä, ogue xtí̱ nɛ̱qui̱ n'na ra̱ hya̱ ngue ni̱ 'yu̱p'ʉ ga̱ tu̱, hi̱ndí su̱ ga̱ tu̱gä. Pɛ nu̱'mø ngue hi̱n tema̱ hya̱ di̱ nɛ̱qui̱'a̱ te gui ya̱jpä ya 'bʉcua, hi̱njonda̱ zä di dägui ngue ga̱ sogä yø 'yɛyʉ. Ma̱n'na xa̱nho ngue ga̱ thocä p'ʉ 'bʉhra̱ da̱st'abi Roma 'mø.

12 Nu̱na̱ ra̱ Festo, nu̱ya yø n'yohʉ di̱ nfäxui p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi, bi̱ nhɛca̱hya̱ ngue bi zänni̱ te da̱ 'yøt'e. Bi 'yɛ̱mbra̱ Pablo p'ʉya:

―Guí ädi guí thop'ʉ 'bʉhra̱ da̱st'abi Roma. Pɛ ja gdi̱ ma p'ʉya.

Ra̱ Pablo i 'bäp'ʉ 'bʉhra̱ ts'ʉt'abi Agripa.

13 Mi̱ ma njammi̱ pa p'ʉya, bi̱ map'ʉ Cesarea na̱ ra̱ ts'ʉt'abi Agripa, ni̱ n'youi rá̱ nju̱ Berenice, ngue bí zɛngua ra̱ Festo. 14 Pɛ bá̱ m'mʉp'ʉ njammi̱ pa p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ Festo bi xihra̱ ts'ʉt'abi'a̱ rá̱ asunto ra̱ Pablo. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Gosque 'bʉcua n'na ra̱ n'yohʉ ngue m'mäditho, bi zocua 'mø mi̱ nts'ʉt'abi ra̱ Félix. 15 Nu̱'mø da̱mbá̱ 'yogä p'ʉ Jerusalén, nu̱'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue yø judío, bi̱ map'ʉ dí 'bʉi. I ädi ngue da̱ ma ma̱ sentencia na̱ ra̱ n'yohʉ na̱. 16 Pɛ nu̱gä p'ʉya dí ɛ̱mbi̱: “Nu̱ ra̱ da̱st'abi Roma hi̱ndi costumbra ngue to sä di sentencia'a̱ ngue da̱ tho, mɛ̱nte tobe hi̱ndi̱ n'yu̱nnba̱ hmi̱ui rá̱ nsʉiui'a̱ ma̱ ya̱pi̱, para ngue da̱ fa̱di̱ ndana̱ gue'a̱ di du̱nna̱ hya̱”. 17 Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ zøcua'ʉ ya, hi̱ndá̱ 'bɛtä ra̱ tiempo. 'Bexque'a̱ 'mø mi̱ hyats'i, dá̱ magä p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi. Dá̱ ma̱ndagä bá̱ ts'i'a̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya. 18 Dí ɛ̱ngä ngue mi̱ ja rá̱ ts'oqui, pɛ nu̱'mø mi̱ zø'ʉ yø ya̱pa̱te p'ʉya, hi̱n tema̱ ts'oqui bi̱ nɛ̱qui̱ ngue'ʉ yø hya̱ gui̱ ya̱pi̱. 19 Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ gui̱ nya̱pi̱, gue'ʉ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø judío'a̱, 'nɛ̱'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ bi du̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Jesús, i̱ mma̱nna̱ Pablo ngue 'bʉi. Gue'a̱ ga̱ nzʉ'a̱ ya. 20 Nu̱gä p'ʉya, hi̱ndí̱ pa̱di̱ ha gda̱ japi ga̱ øt'ä ra̱ ts'ʉt'abi tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Ja̱na̱ngue dá̱ ännä ra̱ Pablo p'ʉya, ngue'mø da̱ ne xtí̱ ma Jerusalén, ja xta̱bá̱ njap'ʉ ra̱ ts'ʉt'abi na̱ ra̱ hya̱ na̱. 21 Pɛ ra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yädi ngue da̱ thop'ʉ 'bʉhra̱ Augusto nu̱na̱ nda̱st'abi p'ʉ Roma. Dá̱ ma̱nda p'ʉya ngue bi sigue bi 'bädi, 'be da̱ bonnga̱gui̱ ja ga̱ pɛnhni̱, di̱ map'ʉ 'bʉhra̱ da̱st'abi Roma.

22 Mi̱ da̱hra̱ Agripa p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Festo:

―Xquet'a̱ dí̱ nne ga̱ øcä te da̱ ma̱nna̱ ra̱ n'yohʉ na̱.

Ra̱ Festo bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Bex hni̱xu̱di̱ gui 'yøde te da̱ ma̱nya 'mø.

23 Mi̱ hyaxpʉya, nu̱na̱ ra̱ Agripa 'nɛ̱hra̱ Berenice bi yʉrbʉ ja ra̱ cuarto bi̱ nja ra̱ hya̱. Xa̱ndøngu̱ p'ʉ ni̱ 'yo, tengu̱tho 'mø di sänni̱go. Ni̱ n'yohʉ yø hmu̱ yø soldado, 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. Bi̱ ma̱nda ra̱ Festo p'ʉya ngue bá̱ ts'i ra̱ Pablo. 24 Bi 'yɛ̱nna̱ Festo p'ʉya:

―Ague grá̱ da̱st'abi Agripa, gätho ya yø n'yohʉ 'daua xtá̱ mpɛtihʉ ya. Xa̱ngu̱ yø judío bi xiqui ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, ngu̱p'ʉ Jerusalén, ngu̱ua Cesarea. Hi̱ngui̱ säya yø ja̱'i̱ xiqui ngue jatho da̱ tho na̱ ra̱ n'yohʉ na̱. 25 Pɛ nu̱gä p'ʉya, dí ti̱ngä ngue hi̱n tema̱ ts'oqui di øt'e ngue sä da̱ tho. Nu̱na̱ ra̱ Pablo ädi ngue da̱ thop'ʉ 'bʉhra̱ Augusto nu̱na̱ nda̱st'abi p'ʉ Roma. A nu̱yá, dí sänni̱ ngue ga̱ pɛnnba̱bi̱ ya. 26 Pɛ nja ngue nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ dí̱ nne ga̱ pɛnnba̱bi̱ na̱ ma̱ hmu̱ ra̱ da̱st'abi, ma̱dits'ʉ tema̱ hya̱ dí ti̱nnbi̱ ngue di ja ts'ɛdi ga̱ pɛnnbi̱. A nu̱yá, dá̱ sigä ua ha guí 'bʉhmʉ ya. Ma̱ da̱tho go nná̱ sin'na̱'i̱ ya grá̱ ts'ʉt'abi Agripa, ngue guí jua̱nnba̱bi̱ xa̱nho ha ɛxa̱ hanja rá̱ asunto. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ da̱ bønna̱ ne p'ʉya, gue'a̱ da̱ cuatra̱ sʉcua̱ ga̱ pɛnnba̱ ra̱ da̱st'abi'a̱. 27 Porque nu̱p'ʉ nná̱ bɛ̱ngä, ɛ̱na̱ gue hi̱ngui̱ pønna̱ güɛnda ngue ga̱ pɛnhna̱ n'na ra̱ ofädi, 'nɛ̱ hi̱nda̱ mɛp'ʉ ja ra̱ sʉcua̱'a̱ ra̱ hya̱ gui̱ nya̱pi̱.

26

Bi̱ ma̱nna̱ hya̱ ra̱ Pablo p'ʉ 'bʉhra̱ ts'ʉt'abi Agripa.

1 Nu̱na̱ ra̱ Agripa bi 'yɛ̱mbra̱ Pablo:

―Da̱ zä guí̱ mma̱ te guí̱ nne gui̱ mma̱nya n'yø.

Bi̱ mʉdi bi̱ nya̱ ra̱ Pablo p'ʉya, i a̱nyø 'yɛ ha ga̱ ya̱. Bi 'yɛ̱na̱:

2 ―I jaga̱ mpähä ngue da̱ zä ga̱ nya̱gä ua ha guí 'bʉi, grá̱ ts'ʉt'abi Agripa. Dí̱ nne ga̱ nya̱ngä ngue'a̱ te gäma̱ hya̱ guí ya̱jpä yø judío. 3 Da̱di johyagä ngue guí pa̱di̱ gätho yø costumbre øtyø judío, 'nɛ̱ guí pa̱di̱ te guí̱ nju̱nt'i̱. 'Yørca̱ ra̱ ma̱te gui 'yøde xa̱nho na̱ ra̱ hya̱ ga̱ mma̱ngä ya.

Bi̱ ma̱nna̱ Pablo te ma̱ni̱ n'yo 'mø hi̱m ma̱ni̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo.

4 Nu̱'ʉ ma̱ mmi̱judíohe gä pa̱di̱ te xtá̱ m'mʉcä p'ʉ Jerusalén. I fa̱di̱ te xtá̱ m'mʉcä p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tarso mɛ̱nte ma̱rá̱ ngüɛgui. 5 Nu̱yʉ p'ʉya, i pa̱di̱ xa̱nho hapʉ dá̱ ngüɛ asta̱ yø pa xpí 'yɛ̱p'ʉ. Nu̱'mø nne da̱ ma̱, da̱ ma̱ ha bá̱ njap'ʉ dá̱ ngüɛgä ngue drá̱ fariseo. 'Nɛ̱ da̱ gue'e guí pa̱di̱ ngue nu̱'a̱ rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø fariseo, gue'a̱ ha̱ts'i̱ xa̱ndønho'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱he'a̱. 6 A nu̱yá, guehna̱ nná̱ n'yost'abigä na̱ya, ngue dí tø'mä da̱ 'yøt'Oja̱'a̱ te bi ya̱rpa̱bi̱ ma̱ mboxitahe ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima. 7 Gätho'ʉ 'dɛ'ma̱ yo'bʉi yø judío di̱ mmɛ̱ni̱ ya, i tø'mi̱ ngue da̱ nu̱ di̱ nja'a̱ te xá̱ mma ma̱ ya̱t'i̱. Ja̱na̱ngue njap'ʉ tha̱nne Oja̱ ra̱ pa ra̱ xu̱i̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i ngue nthø'mi̱ ya grá̱ ts'ʉt'abi Agripa, guehna̱ gui ya̱jpä yø judío na̱ya. 8 ¿Hanja ngue hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue da̱ 'yøt'Oja̱ ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima?

Ma̱m'mɛt'o ma̱yø nsʉiui ra̱ Pablo'ʉ mi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo.

9 Nu̱gä 'mø ma̱m'mɛt'o, dí ɛ̱na̱ ngue xa̱nho te nmi̱ øt'e, ngue nmi̱ sʉcä yø ja̱'i̱ mi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Nazaret. 10 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ xtá̱ øt'ä p'ʉ Jerusalén. Pɛ gue yø hmu̱ yø mmäcja̱'ʉ ma̱di 'dacra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue dí cot'ä fädi yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱'mø bi hyo p'ʉya, 'nɛ̱qui̱ dí̱ nnu̱ ma̱nho te øt'e. 11 Xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ dá̱ ʉngä yø ja̱'i̱ ngue dí̱ nnepe da̱ hyɛp'ʉ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱ guep'ʉ n'nanni̱ yø ni̱ja̱, ngu̱'a̱ da̱mbi̱ øt'e. Ja̱njua̱ni̱ gue jo ma̱ xi̱yu̱ ngue ra̱ cuɛ, ngue di sʉcä yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo, asta̱ xtá̱ magä n'nanni̱ yø hni̱ni̱ ngue dí honi̱ hapʉ ga̱ ti̱ni̱.

Ma̱hømbi̱ ma̱nna̱ Pablo te bi̱ nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱.

12 Conque gue'a̱ nná̱ 'yogä 'mø ma̱ magä Damasco'a̱. Gue'ʉ yø hmu̱ yø mmäcja̱ bi ha̱cra̱ ts'ɛdi ngue da̱ magä p'ʉ. 13 Pɛ ague grá̱ ts'ʉt'abi, nu̱p'ʉ ja ra̱ 'yu̱, comma̱ hu̱xyadi dá̱ nu̱gä ngue bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ n'na ra̱ nyot'i bi gogba̱gui̱ co 'nɛ̱'ʉ yø n'yohʉ nmi̱ n'yo'be. Pɛ ma̱n'na xa̱nzaqui ra̱ nyot'i bi gogba̱gui̱ ngue'a̱ gui yotra̱ hyadi. 14 Gä dá̱ täcähe häi p'ʉya. Dá̱ øde ngue nzoqui conma̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo nna̱ ya̱, bi 'yɛ̱ngui̱: “Ague Saulo. Ague Saulo. ¿Hanja ngue guí sʉqui? Ga̱di̱ n'ʉnsɛ tengu̱tho n'na ra̱ nda̱ni̱ 'mø ɛmbra̱ hnɛ̱t'i̱ ra̱ za ma̱ sʉni̱”, bi 'yɛ̱ngui̱. 15 Nu̱gä p'ʉya, dí ɛ̱mbi̱: “¿Te'o'i p'ʉya grá̱ Hmu̱?” Nu̱'a̱ ra̱ Hmu̱ p'ʉya bi 'yɛ̱ngui̱: “Go guecä drá̱ Jesús ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ guí sʉqui”. 16 Ma̱høn'a̱ bi 'yɛ̱ngui̱: “Da̱mi̱ nangui̱, gá̱ 'bäi. Porque guehna̱ dá̱ nthɛui na̱ ngue gui 'yøtra̱ 'bɛfi ga̱ xi'i. Conná̱ nguecä gui ja hma̱jua̱ni̱ yø ja̱'i̱'a̱ te gá̱ nu̱ ya, da̱ gue'a̱ te gui̱ nnu̱ m'mɛfa. 17 Pɛ ga̱ nya̱n'a̱'i̱ 'mø bi zʉ'i yø judío. 'Nɛ̱ ga̱ pɛn'na̱'i̱ p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Nu̱'mø bi zʉ'i, ga̱ nya̱n'i̱. 18 Dí pɛn'na̱'i̱ p'ʉ rá̱ m'mʉ'ʉ ya, ngue gui xojpa̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱. Ya hi̱nni̱ mantho di̱ n'yo ma̱nts'o, sinoque di̱ n'yo ma̱nho, n'namhma̱ ngue hi̱nni̱ mantho da̱ 'yo rá̱ 'yɛ ra̱ zithu̱. Sinoque Oja̱ da̱ zo rá̱ 'yɛ. Nu̱'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gä yø ja̱'i̱, di̱ mpu̱nnba̱ yø ts'oqui, 'nɛ̱ di tocabi tengu̱tho di tocabi yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱”.

Bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Pablo'a̱ ra̱ hya̱ bi sip'ʉ ha bi̱ nu̱ ra̱ nyot'i.

19 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, grá̱ ts'ʉt'abi Agripa, hi̱ndá̱ fɛsthogä na̱. 20 Sinoque rá̱ mʉdi dá̱ xicä ra̱ hya̱ yø mmɛ̱ngu̱ Damasco. M'mɛfa p'ʉya, dá̱ magä p'ʉ Jerusalén, 'nɛ̱ dá̱ n'yogä gätho yø häi Judea ngue dá̱ ma̱nna̱ hya̱. 'Nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío dá̱ xicä ra̱ hya̱. Dá̱ xihyø ja̱'i̱ ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, di 'bätyø mmʉi da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱. Da̱ 'yøtra̱ nho para ngue di̱ nɛ̱qui̱ ngue ya bi 'bätyø mmʉi. 21 Conná̱ nguehna̱ ra̱ hya̱ na̱ya, bi bɛnnga̱ yø judío p'ʉ ja ra̱ da̱ni̱ja̱ ngue nne xta̱ hyogui. 22 Pɛ fäxca̱tho Oja̱, hi̱ndi hɛcä ra̱ hya̱ asta̱ guehya. Dí xicä ra̱ hya̱ gätho yø ja̱'i̱, di̱ ngüɛ, di̱ nnoho. Hi̱nte ma̱n'na ma̱ hya̱ dí xifi, hi̱nda̱ hønt'ʉ yø hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Moisés, gätho mi̱'da yø pønga̱hya̱ Oja̱, gä bi̱ ma̱ te ja ngue di̱ nja m'mɛfa. 23 Bi̱ ma̱ ngue ra̱ Cristo i ja ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ, 'nɛ̱ da̱ du̱. M'mɛfa p'ʉya, gue'a̱ rá̱ mʉdi di bɛ̱nna̱te p'ʉ da̱ nt'ägui'a̱. Ja̱na̱ngue nu̱'ʉ yø judío 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío da̱ ba̱di̱ ngue ma̱jua̱ni̱ di bɛ̱nna̱te yø ánima.

Nu̱na̱ ra̱ Pablo, nnepe ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo na̱ ra̱ Agripa.

24 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ i̱ nya̱nna̱ Pablo p'ʉ bi̱ nya̱. Ra̱ Festo p'ʉya, nts'ɛdi bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ha̱ntho guí loco ya Pablo. Ha̱ntho ngue hi̱nguí̱ säya ga̱di xädi asta̱ guí cohi gui loco ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

25 Mi̱ da̱hra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱ndí̱ locogä grá̱ ts'ʉt'abi Festo. Hante gue nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i, guehna̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ na̱. 26 'Bʉcua ra̱ ts'ʉt'abi Agripa ya. Nu̱na̱ i pa̱di̱ xa̱nho ya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä na̱. Ja̱na̱ngue di ha̱ ra̱ ts'ɛdi dí̱ mma̱ngä ra̱ hya̱ ua hapʉ 'bʉi. Porque da̱di seguragä ngue 'nɛ̱hna̱ pa̱di̱ xa̱nho ya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä na̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya, hi̱nga̱ nt'a̱gui̱tho bi̱ nja na̱. 27 Ague grá̱ ts'ʉt'abi Agripa, ¿ua̱ngui̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱'ʉ yø hya̱ bi̱ ma̱nyø pønga̱hya̱ Oja̱? Nu̱gä dí pa̱di̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱.

28 Mi̱ da̱hra̱ Agripa p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Pablo:

―Ha̱ntho guí ɛ̱na̱ zits'ʉtho dí honi̱ ngue ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä ra̱ Jesús guí̱ mma̱nya.

29 Ra̱ Pablo p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Gue'mø gue ts'ʉtho guí honi̱, gue'mø gue hi̱n'na̱, pɛ da̱ ne Oja̱ ngue hi̱nga̱ høn'a̱tho'i gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, sinoque dí̱ nne ngue 'nɛ̱hya 'bʉcua øde te dí̱ mma̱, gä da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ tengu̱tho nná̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä. Pɛ hi̱ndí̱ nne ngue nu̱'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Jesús, da̱ ma nthu̱t'i̱ conyø cadena tengu̱tho di thocä ―bi 'yɛ̱nna̱ Pablo.

30 Mi̱ ma̱nna̱ Pablo na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi̱ nangra̱ Agripa 'nɛ̱hra̱ Festo conna̱ Berenice. Gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ mi̱ hu̱p'ʉ bi̱ nangui̱. 31 Bi̱ ma n'nanni̱ p'ʉya, di̱ n'yänni̱ ha di̱ nja na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Pablo. Di̱ n'yɛ̱mbʉya:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, hi̱n tema̱ ts'oqui xa̱ 'yøt'e ngue da̱ t'ɛ̱mbi̱ da̱ tho, ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ ngue di sä di̱ n'ofädi.

32 Mi̱ da̱hra̱ Agripa p'ʉya, bi 'yɛ̱mbra̱ Festo:

―I sä da̱ ma ma̱thøgue na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, ngue'mø hi̱ndi̱ ädi da̱ thop'ʉ 'bʉhra̱ da̱st'abi Roma.

27

Bi 'bɛnhna̱ Pablo, i̱ ma Roma ja ra̱ häi Italia.

1 Mi̱ zä bi ts'änni̱ ngue da̱ 'bɛnngähe p'ʉya, gdá̱ mähme p'ʉ ja ra̱ häi Italia. Nu̱na̱ ra̱ Pablo, da̱ guehmi̱'da yø ofädi, bi̱ ndäpa̱ n'na ra̱ capita ni̱ hu̱ ngue ra̱ Julio ngue da̱ zits'i. Nu̱na̱ ra̱ Julio, yø n'yohʉ'ʉ yø federal ni̱ hu̱ ngue ra̱ Augusto. 2 Dá̱ ohe ra̱ barco bi̱ nɛ̱xpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Adramitio, i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ nnenga̱ ja̱the ngue ra̱ häi Asia. 'Da dá̱ mäcähe ra̱ Aristarco nu̱na̱ ra̱ mmɛ̱ngu̱ Tesalónica ja ra̱ häi Macedonia. 3 Mi̱ hyaxpʉya, dá̱ søngähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sidón. Nu̱na̱ ra̱ Julio, ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ n'yørpa̱ui ma̱su̱ ra̱ Pablo na̱. Ja̱na̱ngue bi u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ bi̱ ma bá̱ nu̱ yø amigo p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ bi zøni̱. Nu̱'ʉ yø amigo ra̱ Pablo bi 'yørpa̱bi̱ ma̱su̱, bi̱ mäts'i. 4 Ma̱ pøngähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sidón, da̱ni̱ nthocähe p'ʉ ja ra̱ häi Chipre nu̱na̱ ja mbo ra̱ ja̱the. Pɛ nga̱ha̱ i go 'mø ma̱ thocähe p'ʉ ha ja na̱. 5 Dá̱ 'dangähe ra̱ ja̱the, da̱ni̱ mpäcähe p'ʉ ja ra̱ nnenga̱ ja̱the ngue ra̱ häi Cilicia 'nɛ̱hra̱ häi Panfilia. Dá̱ søngähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Mira, gue'a̱ n'na ra̱ da̱ni̱hni̱ jap'ʉ ja ra̱ häi Licia'a̱.

6 Nu̱na̱ ra̱ capita p'ʉya, ja bi di̱mp'ʉ n'na ra̱ barco bí nɛ̱xpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Alejandría, ma̱ni̱ map'ʉ ja ra̱ häi Italia. Ja dá̱ ogähe p'ʉ ra̱ barco p'ʉya ngue dá̱ thohme p'ʉ nná̱ mähme. 7 Bi̱ ma njammi̱ pa ngue njana̱te ga̱ 'yo ra̱ barco. Xa̱ndøn hɛ̱nni̱tho ha dá̱ thocähe p'ʉ ja ra̱ ja̱the handra̱ hni̱ni̱ Gnido. Pɛ comma̱ tobe di cosca̱he ra̱ nda̱hi̱ p'ʉya, da̱ni̱ nthocähe p'ʉ handra̱ häi Salmón. Dá̱ nthɛts'ähe ra̱ häi ja ma̱de ra̱ ja̱the ni̱ hu̱ ngue ra̱ Creta p'ʉya. 8 Xa̱ndøn hɛ̱nni̱tho ha dá̱ thogähe p'ʉ ja rá̱ nnengui̱'a̱ ra̱ häi'a̱. Sär'mø ma̱ søngähe p'ʉ ja n'na ra̱ xɛqui säya yø barco ni̱ hu̱ ngue ra̱ Buenos Puertos. Ya xma̱ nguerpʉtho ja ra̱ hni̱ni̱ Lasea.

9 Pɛ ya xa̱ngu̱ yø pa xi̱ m'mɛ p'ʉya. Ya nts'u̱tho ngue to di̱ n'yop'ʉ ja ra̱ ja̱the, porque ya tihi bá̱ cuatyø pa ngue ra̱ sɛ'ye. Ra̱ Pablo p'ʉya, tobe ximhma̱'ʉ to di 'yonna̱ barco, 10 bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague n'yø'a̱hʉ, ɛ̱na̱ gue nts'u̱tho ga̱ thohmʉ ya. Porque di̱ m'mɛhra̱ barco 'nɛ̱ di̱ m'mɛhyø 'bɛni̱, asta̱ 'nɛ̱cjʉ ga̱ tu̱hʉ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

11 Pɛ hi̱mbi̱ 'yørpa̱tho ma̱su̱ ra̱ capita'a̱ te mma̱nna̱ Pablo, sinoque go bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱tho te mma̱n'a̱ to di 'yonna̱ barco, 'nɛ̱'a̱ ra̱ mmädi ngue ra̱ barco. 12 Di̱ n'yɛ̱mbi̱ ngue nu̱'a̱ rá̱ ts'äya ra̱ barco jap'ʉ bi ui̱ts'i̱, hi̱ngui̱ ho ngue ja da̱ thop'ʉ ra̱ sɛ'ye. 'Da'igu̱ bi̱ ma̱mp'ʉya ngue bi thogui. Di̱ n'yɛ̱mbi̱ ngue xa̱mhma̱tho da̱ zä da̱ zømp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Fenice ngue ja xta̱ thop'ʉ ra̱ sɛ'ye. Gue'a̱ n'na rá̱ ts'äya yø barco jap'ʉ ja ra̱ häi Creta'a̱. I ɛ̱t'i̱nde ra̱ dehe ra̱ häi, ni̱ nja ra̱ häi norte 'nɛ̱ ni̱ nja ra̱ häi sur.

Bi̱ nangra̱ nda̱te nda̱hi̱ p'ʉ ja ra̱ ja̱the.

13 Bi̱ mʉdi bi̱ n'yo ra̱ huinna̱ nda̱hi̱ ni̱ 'yɛ̱'a̱ sur. Bi 'yɛ̱mp'ʉya ngue da̱ zä da̱ thogui. Dá̱ thocähe p'ʉya, dá̱ tɛnhne ra̱ nnenga̱ ja̱the ngue ra̱ häi Creta. 14 Hi̱mma̱ ya'atho p'ʉya, bi̱ nthɛui n'na ra̱ ndønthi̱ ra̱ barco. Gui hu̱tyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ nda̱hi̱ ngue ra̱ Noreste. 15 Bi gʉtra̱ barco ra̱ nda̱hi̱ p'ʉya, ya hi̱ngui̱ hät'i da̱ hyɛgui. Dá̱ thøjpa̱he ra̱ 'yu̱ ngue bi̱ nønnbʉya. 16 Da̱ni̱ nthogähe p'ʉ ja rá̱ xʉtha n'na ra̱ zit'ʉ häi ja ma̱de ra̱ ja̱the, ni̱ hu̱ ngue ra̱ Clauda. Ya hi̱nts'ɛ hmi̱su̱ 'yo ra̱ nda̱hi̱'a̱ ra̱ xɛqui'a̱. Dá̱ ne dá̱ cʉt'ähe mbo ra̱ da̱barco n'na ra̱ t'ʉbarco ma̱mbá̱ gʉt'i, pɛ xa̱nhɛ̱nni̱tho i yʉt'a̱mbo. 17 Nu̱'mø ma̱ cʉt'ähe mbo'a̱ p'ʉya, bi 'bännba̱bi̱ yø ntha̱hi̱ ra̱ da̱barco p'ʉya ngue ts'u̱pi̱ di̱ nxʉhyø xithɛ. I su̱ ngue xta̱ni̱ mpa p'ʉ ja yø 'bomu̱dehe ni̱ hu̱ ngue ra̱ Sirte. Ja̱na̱ngue bi ga̱jpa̱bi̱ ra̱ u̱lu nu̱'a̱ ɛnna̱ nda̱hi̱ p'ʉya. Bi japi ngue bi̱ nønhna̱ nda̱hi̱ ra̱ barco. 18 Mi̱ hyaxpʉya, tobe nts'ɛdi 'yodra̱ nda̱hi̱. Bi thørbʉ ja ra̱ ja̱the yø 'bɛni̱ ra̱ barco p'ʉya. 19 Rá̱ hyu̱ pa p'ʉya, dá̱ høt'ähe p'ʉ ja ra̱ ja̱the yø cosa mi̱ ja mbo ra̱ barco. 20 Bi̱ ma njammi̱ pa ngue hi̱ndá̱ nu̱he ra̱ hyadi, ni̱ xi̱ngyø sø xcá̱ nu̱he ngue ra̱ xu̱i̱. Høndra̱ nda̱te nda̱hi̱ fɛxca̱he. Ya dí ɛ̱na̱ ngue hi̱nxca̱ ponje.

21 Bi̱ ma njammi̱ pa ngue hi̱ndá̱ nsi̱hmɛ̱he. Bi̱ m'mä i̱nde ra̱ Pablo p'ʉya, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Ague n'yø'a̱hʉ, nu̱'mø xqui 'yørpa̱hʉ ma̱su̱'a̱ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱ngä ngue hi̱n xca̱bá̱ pømhmʉ p'ʉ Creta, hi̱nxti̱ nts'onna̱ barco ja ua 'mø, 'nɛ̱ hi̱nxti̱ m'mɛhyø 'bɛni̱ 'mø. 22 Pɛ nu̱yá, 'yo tu̱ ni̱ mmʉihʉ ya. Hi̱njonda̱ du̱, hi̱nda̱ høndra̱ barco di̱ m'mɛdi. 23 Porque dí ogä rá̱ 'yɛ Oja̱, 'nɛ̱ dí ørpa̱ rá̱ 'bɛfi. Xtá̱ nu̱gä n'na ra̱ anxɛ 'mø ma̱nxu̱i̱ ngue rá̱ m'mɛnhni̱ Oja̱. 24 Xa̱ 'yɛ̱ngä ra̱ anxɛ: “'Yo guí su̱ ague Pablo. Jatho gui sømp'ʉ 'bʉhra̱ da̱st'abi Roma. Conná̱ ngue'e da̱ ya̱n'Oja̱ ya yø ja̱'i̱ guí̱ n'youi ua ja ra̱ barco ngue hi̱nda̱ du̱”, xa̱ 'yɛ̱ngui̱. 25 Ja̱na̱ngue nu̱ya n'yø'a̱hʉ, 'yo di tu̱ ni̱ mmʉihʉ ya, porque nu̱gä da̱di seguragä ngue nu̱'a̱ ra̱ hya̱ xa̱ xicä rá̱ anxɛ Oja̱, di̱ nja'a̱. 26 Pɛ nu̱yá, jatho ngue ga̱ thɛhʉ n'na ra̱ häi ja ma̱de ra̱ ja̱the ya.

27 Mi̱ dähra̱ nde'a̱ rá̱ 'dɛ'ma̱ goho ma̱ pa p'ʉya, dá̱ thocähe p'ʉ ja ra̱ ja̱the ni̱ hu̱ ngue ra̱ Adria. Ni̱ 'yɛnje ua, ni̱ 'yɛnje nʉ ra̱ nda̱hi̱. Nu̱'mø mi̱ zo ma̱de ra̱ xu̱i̱ p'ʉya, nu̱'ʉ di 'yonna̱ barco bi̱ mmɛ̱ya ngue ya ni̱ ma di̱ nthɛui ra̱ häi. 28 Bi 'yɛni̱ hangu̱ ga̱nhɛ̱ ra̱ dehe p'ʉya, 'däte ma̱'dɛ'ma̱ 'dato metro bi zʉdi. Dá̱ n'yogähe mi̱ts'ʉ p'ʉya, ma̱hømbi̱ 'yɛni̱ hangu̱ ga̱nhɛ̱ ra̱ dehe. Ya ma̱mi̱ 'däte ma̱yoto metrotho bi zʉdi. 29 Dí su̱he p'ʉya, ngue di̱ nthɛui ra̱ barco yø do ja mbo ra̱ ja̱the. Bi 'yɛmmi̱ goho yø xone t'ɛgui p'ʉ ja rá̱ xʉtha ra̱ barco p'ʉya ngue bi za̱mmi̱. Dí xønhne ngue da̱ hyats'i. 30 Nu̱'ʉ ma̱di 'yonna̱ barco p'ʉya, bi zänni̱ ngue xtá̱ 'dagui. Bi ca̱'mra̱ t'ʉbarco p'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ da̱barco. I hätyø ja̱'i̱, ɛ̱mbi̱ ngue da̱ 'yɛmmi̱ mi̱'da yø xone t'ɛgui p'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ barco ngue da̱ za̱mmi̱ xa̱nho. 31 Pɛ ra̱ Pablo bi 'yɛ̱mbra̱ capita co 'nɛ̱'ʉ yø soldado:

―Nu̱'mø ngue hi̱ndi̱ m'mʉcua ja ra̱ barco yʉ yø n'yohʉ di 'yonna̱ barco, hi̱ngui̱ ponjʉ 'mø ―bi 'yɛ̱mbi̱.

32 Nu̱'ʉ yø soldado p'ʉya, bi hyɛjpa̱ yø ntha̱hi̱ ma̱ni̱ nzʉhra̱ t'ʉbarco, bi hyørbʉ ja ra̱ ja̱the. 33 Mi̱ nɛca̱häi p'ʉya, bi xihyø ja̱'i̱ ra̱ Pablo ngue gä di̱ nsi̱hmɛ̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya rá̱ 'dɛ'ma̱ goho ma̱ pa ya ngue hi̱njongui̱ si̱hmɛ̱, 'nɛ̱ hi̱njongui̱ a̱ha̱. 34 Dí äcä ra̱ ma̱te ya ngue gui̱ nsi̱hmɛ̱hʉ, n'namhma̱ guí hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi. Ya hi̱njonda̱ du̱ ya, ni̱ xi̱nga̱ n'na ni̱ xta̱hʉ di̱ m'mɛdi.

35 Mi̱ ma̱nna̱ Pablo na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi̱ macrá̱ 'yɛ ngue bi hya̱cra̱ hmɛ̱. Yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉ bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. Bi xɛjpʉya ngue bi̱ mʉdi bi̱ nsi̱hmɛ̱. 36 M'mɛfa p'ʉya, gä bi hyu̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱. Ja̱na̱ngue bi̱ nsi̱hmɛ̱. 37 Nu̱'a̱ ga̱ngu̱'ʉ mi̱ op'ʉ ja ra̱ barco p'ʉya, mi̱ juadi comma̱ yo ciento 'nɛ̱ hya̱te ma̱'dɛ'ma̱ 'dato ma̱'yohʉ. 38 Mi̱ juate ra̱ ts'i̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi hyøtra̱ trigo p'ʉ ja ra̱ ja̱the, i̱ nnepe ngue hi̱ndi̱ hyʉ ra̱ barco.

Ya bi thu̱nt'a̱ mbonthe ra̱ barco.

39 Nu̱'mø mi̱ hyats'i xa̱nho p'ʉya, nu̱'ʉ ma̱di 'yonna̱ barco hi̱ngui̱ pa̱di̱ tema̱ häi handi̱. Mi̱ hyanda̱ n'na ra̱ 'yɛthe ngue gä ra̱ 'bomu̱dehe p'ʉya. Bi zänni̱ ngue ja xtí cʉrpʉ ra̱ barco. 40 Bi hyɛjpa̱bi̱ yø ntha̱hi̱ ma̱mbi thɛ yø xone t'ɛgui p'ʉya, bi zop'ʉ ja ra̱ ja̱the'ʉ. Bi 'yannba̱ ra̱ palanca gá̱ 'yo ra̱ barco p'ʉya. Bi ga̱spa̱bi̱ ra̱ u̱lu p'ʉ ja ra̱ za 'bäp'ʉ ja rá̱ ya̱ ra̱ barco, i̱ nnepe ngue da̱ nønhna̱ nda̱hi̱. Ra̱ barco p'ʉya, bi guarbʉ ja ra̱ nenthe. 41 I̱ mpa p'ʉ di̱ nthɛ yø ts'ɛdi yø dehe p'ʉya. Bi̱ ndʉp'ʉ ja yø 'bomu̱dehe ra̱ barco, ya hi̱ngui̱ sä di 'ya̱ni̱. Bi 'uahrá̱ xʉtha ra̱ barco p'ʉya ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ tønhyø fʉnthe. 42 Yø soldado p'ʉya bi̱ ne xta̱ hyo yø ofädi, porque su̱pi̱ xtí̱ nxaha ngue da̱ 'dagui. 43 Pɛ nu̱na̱ ra̱ capita bi̱ nepe ngue da̱ bongra̱ Pablo, hi̱mbi̱ japyø soldado xtá̱ hyo yø ofädi. Sinoque bi 'bɛpyø ja̱'i̱ ngue nu̱'ʉ pa̱hra̱ nxaha, di̱ nhyørbʉ ja ra̱ dehe, da̱ zøn'a̱ nenthe. 44 Nu̱'ʉ hi̱ngui̱ pa̱hra̱ nxaha p'ʉya, da̱ gʉxyø xɛca̱ xithɛ jap'ʉ ja ra̱ barco ngue di 'yoxma̱ xøts'e ra̱ dehe, ogue te ma̱n'na ma̱cosa jap'ʉ ja ra̱ barco, da̱ hya̱ts'i̱ ngue di̱ nxaha, da̱ zøn'a̱ nenthe. Gue'a̱ bi̱ nja'a̱ p'ʉya, ya hi̱njombi̱ du̱.

28

Ra̱ Pablo ya 'bʉp'ʉ ja ra̱ t'ʉhäi ja mbo ra̱ ja̱the ni̱ hu̱ ngue ra̱ Malta.

1 Nu̱'mø gä ma̱ søngähe nenthe p'ʉya, dá̱ mmɛ̱yahe ngue nu̱'a̱ ra̱ häi dá̱ nthɛhe ni̱ hu̱ ngue ra̱ Malta. 2 Mi̱ sɛ'ʉ yø pa'ʉ, ngue ma̱rá̱ 'ye. Pɛ nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi dá̱ sømhme bi 'yørca̱he ma̱su̱, bi 'yu̱'a̱ n'na ra̱ sibi ngue di̱ nhatyø ja̱'i̱. Bi xicje p'ʉya ngue ga̱ cuat'i ga̱ nhathe. 3 Bi̱ ma ra̱ Pablo ngue bí honna̱ 'yonza. Mi̱ 'yʉts'a̱ sibi ra̱ za ma̱mbá̱ gʉ p'ʉya. Bá̱ hsä'a̱ n'na ra̱ c'ɛ̱ya̱ ngue su̱ ra̱ pa. Bi zaprá̱ 'yɛ. 4 Nu̱'mø mi̱ nu̱ yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ngue di̱ nts'ʉnna̱ c'ɛ̱ya̱ p'ʉ ja rá̱ 'yɛ ra̱ Pablo, di̱ n'yɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na:

―Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ 'bʉcua, rá̱ nzɛgui ra̱ hyote na̱. Ya xpá̱ mbongbʉ ja ra̱ ja̱the ya, pɛ di castiga Oja̱ ngue nnepe da̱ du̱.

5 Bi hua̱cra̱ c'ɛ̱ya̱ p'ʉ ja ra̱ sibi na̱ ra̱ Pablo p'ʉya. Pɛ hi̱nte bi ja rá̱ 'yɛ. 6 Gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya, tø'mi̱ ngue xta̱ nnenna̱ 'yɛ ra̱ Pablo, ogue n'na ts'ʉquits'ʉtho xta̱ ndägui ngue da̱ du̱. Tø'mi̱, tø'myø ja̱'i̱ ngue te da̱ ja ra̱ Pablo. Pɛ bi̱ nu̱ p'ʉya ngue hi̱nte di jatho. Bi 'bätyø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱ ngue n'na ra̱ da̱hmu̱ na̱ ra̱ Pablo.

7 Nu̱p'ʉ dá̱ n'u̱spigähe p'ʉya, ja orbʉtho yø häi n'na ra̱ n'yohʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Publio. Gue'a̱ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ t'ʉhäi dá̱ søngähe'a̱. Nhyu̱ pa bi ja mma̱nsu̱je, bi 'dacje ra̱ ts'äya. 8 Nu̱'a̱ rá̱ papá ra̱ Publio p'ʉya, mi̱ oxpʉ ja rá̱ t'ots'i ngue ma̱di̱ hyɛ̱nni̱. Mi̱ hɛ̱mbra̱ pa, 'nɛ̱ ra̱ 'bicji. Bi̱ ma ra̱ Pablo ngue bá̱ nu̱ p'ʉya. Bi̱ marpa̱bi̱ Oja̱, bi japyø 'yɛ p'ʉ ja rá̱ do'yo ra̱ därquɛ̱hi̱. Bi zä p'ʉya. 9 Mi̱ 'yøhyø ja̱'i̱'a̱ te bi̱ nja p'ʉya, nu̱'ʉ yø därquɛ̱hi̱ ngue yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ, bá̱ ɛ̱hɛ̱ ngue bi hmarpa̱bi̱ Oja̱, 'nɛ̱ bi zä ha hɛ̱mbi̱. 10 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, bi̱ nu̱ ma̱nhoje. M'mɛfa p'ʉya, nu̱'mø ma̱ ohe ra̱ barco ngue dá̱ mähme, bi 'dacje te ga̱ homhme p'ʉ ja ra̱ 'yu̱.

Bi zøn'a̱ Roma ra̱ Pablo.

11 Mi̱ gua'a̱ nhyu̱shna̱ dá̱ m'mʉhme p'ʉ ja ra̱ t'ʉhäi ja mbo ra̱ ja̱the, mi̱ jap'ʉ n'na ra̱ barco mi̱ tø'mi̱ ngue da̱ thohra̱ sɛ'ye, guɛ'a̱ dá̱ ohe'a̱ p'ʉya. Bi̱ nɛ̱xpʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Alejandría na̱ ra̱ barco. Nu̱'a̱ nnøpa̱ senya ra̱ barco p'ʉya, gue'a̱ n'na ra̱ cuate da̱hmu̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Cástor, ma̱n'na p'ʉya ni̱ hu̱ ngue ra̱ Pólux. 12 Dá̱ søngähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Siracusa p'ʉya. Ja dá̱ m'mʉhme p'ʉ nhyu̱ pa. 13 Ma̱ mähme p'ʉya, dá̱ tɛnthohe ra̱ nnenga̱ ja̱the, dá̱ sømhme p'ʉ ja ra̱ hi̱ni̱ Regio. Mi̱ hyaxpʉya, bi̱ n'yo ra̱ nda̱hi̱ ni̱ 'yɛ̱'a̱ sur. Rá̱ yo pa p'ʉya, dá̱ søngähe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Puteoli. 14 Ja dá̱ ti̱nngähe p'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya. Bi xicje ngue dá̱ m'mʉhme p'ʉ nyoto ma̱ pa. M'mɛfa p'ʉya, dá̱ mähme Roma. 15 Nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ bí 'bʉp'ʉ Roma, mi̱ zä mi̱ 'yøde ngue da̱rá̱ mpäcähe p'ʉ, bá̱ ɛ̱'ʉ p'ʉya ngue da̱ c'athe p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tres Tabernas. Mi'da p'ʉya bi thogui ngue bá̱ tha̱cje p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Foro de Apio. Nu̱'mø ma̱ nthɛgähe'ʉ bá̱ tha̱cje p'ʉya, bi ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ra̱ Pablo, 'nɛ̱ bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi ngue bi̱ nu̱ yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui. 16 Nu̱'mø ma̱ søngähe Roma p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ capita nmi̱ n'yogähe, bi däpyø ofädi na̱ rá̱ mmi̱mhmu̱ui. Pɛ ra̱ Pablo bi̱ njapi ngue bi̱ m'mʉ'a̱ n'nanni̱, hønda̱ n'na ra̱ soldado bi̱ mädi.

Ra̱ Pablo bi̱ ma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱ p'ʉ Roma.

17 Rá̱ hyu̱ patho xtá̱ søngähe Roma p'ʉya, bi zonhna̱ Pablo ya yø n'yohʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja yø ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío, ngue bi̱ nya̱ui. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ague n'yø'a̱hʉ, hi̱n tema̱ nts'o dá̱ øt'ä ngue'a̱ te ga̱ nzʉcä yø judío. Ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø costumbre ma̱ mboxitahʉ di thi̱nnga̱gui̱ n'na ra̱ hya̱ ngue gdi̱ nnømma̱n'ʉ. Pɛ ma̱da̱gue'a̱, bi jocä p'ʉ Jerusalén, bi̱ ma ma̱ dägä p'ʉ 'bʉhyø mmɛ̱ngu̱ Roma. 18 Pɛ comma̱ ngue hi̱n tema̱ hya̱ bi di̱nnga̱gui̱ ya bi 'yørca̱ ra̱ nt'änni̱, ja̱na̱ngue bi̱ ne xtí thøga̱gui̱. Porque hi̱n tema̱ hya̱ bi̱ nɛ̱qui̱ ngue da̱ t'ɛ̱mbi̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ ga̱ tu̱. 19 Pɛ hi̱mbi̱ ne yø judío ngue xti thøga̱gui̱. Da̱ guecä p'ʉya, dá̱ ädi ngue da̱ thocä ua Roma 'bʉhra̱ da̱st'abi, ngue da̱ 'yørca̱gui̱ ra̱ ts'ʉt'abi, ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ ja te rá̱ngue'a̱ gui ya̱jpä yø judío. 20 Ja̱na̱ngue guehna̱ ra̱ hya̱ dá̱ zon'na̱hʉ na̱ya, ngue ga̱ nya̱hʉ. Porque jatho ngue ga̱ mma̱ngä hanja na̱ ra̱ hya̱ tø'myø judío ngue di̱ nja. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, guehna̱ ga̱ nthu̱t'i̱gä conyø cadena na̱ya.

21 Mi̱ da̱hyø judío p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Hi̱n tema̱ sʉcua̱ di søcua ngue di 'yɛ̱'a̱ Judea ngue nma̱ya̱pi̱'i̱. Ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ ma̱ mmi̱judíohʉ di søcua da̱di ya̱p'a̱'i̱, ogue di̱ nnømma̱n'ʉ'i. 22 Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ guí̱ mbɛ̱ni̱ guí̱ mma̱nya, dí̱ nne ga̱ øcähe hague rá̱ nja'a̱. Porque dí pa̱cähe ngue ndap'ʉ bi zä hnømma̱n'ʉ na̱ ra̱ 'da'yo nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

23 Ja̱na̱ngue bi hyu̱spa̱bi̱ tema̱ pa di̱ mpɛti p'ʉya. Pɛ xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ mpɛti p'ʉ säya ra̱ Pablo 'mø mi̱ zønna̱ pa. Bi dʉ'mra̱ hya̱ ra̱ Pablo 'mø mi̱xu̱di̱, asta̱ gue'mø mi̱ dähra̱ nde. I xihyø ja̱'i̱ ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱. I̱ nnepyø judío ngue nu̱'mø bi di̱nyø mmʉi'a̱ te mma̱nna̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, 'nɛ̱'a̱ te bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱, ya da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús. 24 Bi nu̱ ma̱nho 'da yø judío te bi̱ ma̱nna̱ Pablo. Mi̱'da p'ʉya, hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ te xifi. 25 Pɛ comma̱ ngue hi̱nga̱ 'da'igu̱ mma̱mp'ʉya, bi̱ mʉdi bi bønyø ja̱'i̱ ngue bi̱ ma. Ra̱ Pablo p'ʉya bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Espíritu Santo 'mø mi̱ bɛ̱nnba̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ pønga̱hya̱ Isaías, ngue bi xihma̱ mboxitahʉ, bi 'yɛ̱mbi̱: 26 “Ni̱ ma ya, bá̱ xihyø judío na̱ ra̱ hya̱ jaua, gui 'yɛ̱mbi̱: Da̱ 'yøhyø ja̱'i̱ hanja ra̱ hya̱ ja ua, pɛ hi̱nda̱ di̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱ da̱ 'yøde. Nu̱ te da̱ nu̱ yø ja̱'i̱, hi̱nda̱ di̱nyø mmʉi yø ja̱'i̱ hanja'a̱ te da̱ nu̱. 27 Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, i̱ njot'i yø n'yomfɛ̱ni̱. Ɛ̱̱ntho xa̱ ngotyø gu̱ ngue hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøhra̱ hya̱. Ɛ̱̱ntho xa̱ ts'a̱ntyø dä ngue hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛ̱t'a̱ te ja ngue da̱ hyɛ̱ti̱. Porque hi̱ngui̱ nne da̱ di̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ nne di 'bätyø mmʉi ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, n'namhma̱ ngue ga̱ pu̱nnba̱bi̱ yø ts'oqui”, ɛ̱n'Oja̱. 28 A nu̱yá, da̱mi̱ pa̱hmʉ ya ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ bá̱ pɛn'Oja̱ ngue di̱ mpøhyø ja̱'i̱, di 'bɛnnbʉ rá̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío na̱ya. Nu̱'ʉ p'ʉya da̱ 'yø'mø bi sifi.

29 Mi̱ ma̱nna̱ Pablo na̱ p'ʉya, bi̱ ma yø judío, pɛ di̱ nju̱'ma̱hya̱sɛ p'ʉ ni̱ ma. 30 Nu̱na̱ ra̱ Pablo, nyo jɛya bi̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ ngu̱ bi hmi̱hi̱. Pɛ gä di u̱nna̱ ts'äya'ʉ yø ja̱'i̱ bá̱di̱ zɛngua p'ʉ 'bʉi. 31 Bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi xihyø ja̱'i̱ ha di̱ njap'ʉ di zo rá̱ 'yɛ Oja̱. Bi xännba̱ yø ja̱'i̱ ha ɛxa̱ nja na̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ Hmu̱ Jesucristo. Pɛ hi̱njondi̱ hɛjpi.

Romanos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Romanos

Ja ua ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Roma.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, rá̱ mɛfigä ra̱ Jesucristo. Nu̱na̱ Oja̱ bi 'yɛ̱xqui̱ ngue drá̱ representantegä ra̱ Jesucristo. Bi huannga̱gui̱ Oja̱ ngue ga̱ mma̱mbrá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 2 Ya ma̱ndønja̱m'mø tho bi 'yorpʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro yø pønga̱hya̱ Oja̱ ngue da̱ 'yɛ̱hra̱ pa di̱ nja ya yø hya̱ n'youi na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 3 Nu̱na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ na̱, i̱ mma̱ hanja na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. I̱ mma̱ ngue bi̱ nja̱'i̱, 'nɛ̱ quehna̱ rá̱ mbom'mɛto ra̱ da̱st'abi David. 4 Pɛ nu̱'a̱ rá̱ ma̱ca̱ te ra̱ Jesucristo, di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho, porque bi bɛ̱nna̱te 'mø mi̱ du̱. Ja̱na̱ngue nts'ɛditho di̱ nɛ̱qui̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱.

5 Ra̱ Jesucristo bi 'yøtra̱ ma̱te bi 'dacra̱ 'bɛfi ngue rá̱ representantegui. I̱ nneque ngue ndap'ʉ bi zä yø häi, ga̱ xicä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱, 'nɛ̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱ 'yøtyø ja̱'i'a̱ ra̱ hya̱ ga̱ xifi. Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ ra̱ Jesucristo. 6 A nu̱ya yø ja̱'i̱ bi zon'na̱ Oja̱ ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo, xquet'a̱ nzon'na̱hʉ Oja̱ ngue gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo ya.

7 Da̱di zɛngua'a̱hʉ, ague gyø mmɛ̱ngu̱hʉ Roma. Bi̱ ma̱'a̱hʉ Oja̱, gue'a̱ i zon'na̱hʉ'a̱ ngue gui sohʉ rá̱ 'yɛ. Dí̱ nnegä ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱p'a̱hʉ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

8 A nu̱yá, ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo, ya da̱ zä ga̱ mmat'Oja̱. Nu̱'mø dí̱ mmat'Oja̱, da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. Porque da̱di johya ngue nu̱na̱ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, ya i hma̱ ndap'ʉ bi zä. 9 A nu̱gä, dí ha̱hma̱ mmʉi ngue dí ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱. Dí̱ mma̱ngä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue hanja rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. Pɛ pa̱ Oja̱ ngue nu̱'mø dí̱ mmat'Oja̱, za̱nt'a̱ da̱di tɛt'a̱hʉ p'ʉ dí̱ mmat'Oja̱. 10 Nu̱gä, ɛ̱mmɛ̱i̱ dí äpra̱ ma̱te Oja̱ xa̱mhma̱tho ngue Oja̱ da̱ nu̱ ha di japi ngue da̱ zä ga̱ mmagä p'ʉ guí 'bʉhmʉ. 11 Porque dí̱ nne ga̱ mmagä p'ʉ ga̱ ma nu̱'a̱hʉ. Gue'a̱ di zä ga̱ o'a̱hʉn'yu̱ xa̱nho hanja Oja̱'a̱, n'namhma̱ ngue ma̱n'na gui hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi. 12 Dí̱ nnegä ngue nu̱na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, ma̱n'na ga̱ nhya̱thʉ ra̱ ts'ɛdi n'na ngu̱ n'najʉ.

13 Ague ma̱ zi cu̱'ahʉ, dí̱ nne guí pa̱hmʉ ngue ya xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ xtá̱ sänni̱ ga̱ ma nu̱'a̱hʉ. Pɛ asta̱ guehya hi̱ngui̱ sä ga̱ mmap'ʉ. Nu̱'a̱ nna̱ ne ga̱ mmagä p'ʉ, dí̱ nne ga̱ japä mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra Jesucristo tengu̱tho dí ørpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ 'bʉi ndap'ʉ bi zä. 14 A nu̱gä 'yo ma̱ güɛnda ngue ga̱ xihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ gätho yø ja̱'i̱. Ga̱ xihra̱ hya̱ yø ba̱sʉcua̱, ga̱ xihra̱ hya̱'ʉ hi̱ngyø ba̱sʉcua̱. 15 Ja̱na̱ngue nu̱gä, nu̱'ʉ ni̱ mmɛ̱ngu̱hʉ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Roma, ja̱njua̱ni̱ ngue dí̱ nne ga̱ xicä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱'ʉ.

---------

16 Nu̱gä hi̱ndí̱ pɛs'ma̱ sä ngue ga̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Porque nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, n'youi rá̱ ts'ɛdi Oja̱ para ngue di̱ nya̱ni̱ gätho yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. Hi̱nga̱ høndyø judío di̱ nya̱nyø te, sinoque xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío di̱ nya̱nyø te 'mø da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. 17 Nu̱na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ na̱, ja ti̱mp'ʉ ma̱ mmʉihʉ ngue Oja̱ di hojpa̱ rá̱ ts'oqui ra̱ ja̱'i̱, høntho da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo n'na. Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ to da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, gue'a̱ ra̱ ja̱'i̱ di hojpa̱bi̱ rá̱ ts'oqui'a̱ 'nɛ̱ di u̱nna̱ 'da'yo te ra̱ ja̱'i̱”.

---------

18 Ya dí̱ nnu̱hʉ ngue nu̱na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ra̱ ndu̱ssu̱tho ra̱ castigo da̱ japyø ja̱'i̱ ngue yø ts'oc'ɛ̱i̱. Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, nu̱na̱ te ra̱ nts'o øt'e, hi̱ndi̱ japi da̱ fa̱hna̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. 19 I jahma̱ ha rá̱ nja nguep'ʉ di fa̱di̱ ngue 'bʉ Oja̱. Porque nu̱na̱ Oja̱ i u̱di̱ hanja ngue 'bʉi. 20 A nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱ na̱, hi̱njongui̱ nnu̱ na̱, pɛ nu̱ te bi hoqui, gä dí̱ nnu̱hʉ. Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ngue 'bʉ Oja̱. Mi̱ zä mi̱ nja ra̱ xi̱mhäi, ya bi̱ nɛ̱qui̱ ngue 'bʉ Oja̱, 'nɛ̱ ja rá̱ ts'ɛdi para za̱ntho. Ya hi̱ngui̱ säp'ʉ da̱ 'yɛ̱nyø ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ ngue 'bʉ Oja̱. 21 Ma̱da̱gue'a̱ pa̱hyø ja̱'i̱ ngue 'bʉ Oja̱, pɛ hi̱ngui̱ ɛ̱spi̱ ngue da̱ 'yɛ̱mbi̱ gue'a̱ Oja̱'a̱. Ni̱ xi̱ndi̱ ja ma̱mma̱di̱. Nu̱'a̱ te gäma̱ hya̱ ngue yø hya̱sɛ yø ja̱'i̱, gä hi̱nte di̱ mu̱ui. Gue'a̱ corpa̱bi̱ yø n'yomfɛ̱ni̱'a̱. 22 Yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ja yø mfa̱di̱, pɛ nu̱ te øt'e, gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱nte pa̱di̱. 23 Porque yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱spa̱bi̱ na̱ Oja̱ ma̱guesɛ hi̱nja̱m'mø da̱ du̱. Guego ɛ̱spa̱bi̱'ʉ yø da̱hmu̱ ja yø hmi̱ tengu̱tho ra̱ ja̱'i̱ nu̱na̱ da̱ thotho. Bi hocyø da̱hmu̱ ngue yø ts'ints'ʉ, bi hocyø da̱hmu̱ ngue yø c'ɛ̱ya̱, bi hocyø da̱hmu̱ ngue yø zu̱'ɛ̱ ja goho yø gua, ɛ̱mbi̱ ngue gue'ʉ Oja̱'ʉ.

24 Ngue ngu̱na̱ bi 'yøtyø ja̱'i̱, nu̱na̱ Oja̱ ya bi hyɛp'ʉ, bi u̱nna̱ 'yu̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøt'a̱ te ra̱ nts'o so yø mmʉi. A nu̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, ra̱ 'bɛ'isätho te di̱ n'yørpe n'na ngu̱ n'na. 25 Guehya yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ ne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ para ngue da̱ ba̱di̱ hanja Oja̱. Sinoque nu̱'a̱ ra̱ fɛhni̱, gue'a̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱. Pɛ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ tha̱nne Oja̱, nu̱na̱ bi hoqui te gäma̱ cosa i ja. Sinoque gue'ʉ yø cosa bi hoc'a̱ Oja̱ tha̱nne yø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ gue'ʉ nnu̱ ma̱nsu̱'ʉ. Conque nu̱na̱ ma̱jua̱ni̱ ngue Oja̱ p'ʉya, hønt'a̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ ngue da̱ ma ntha̱nne para za̱ntho'a̱. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

26 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ Oja̱, di u̱nna̱ 'yu̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøt'a̱ te yø 'bɛ'isä ga̱ 'yo. Nu̱ yø xisu hi̱ngui̱ nne di̱ ntha̱ti̱ ngue di̱ m'mʉhyø ndø, sinoque yø mmi̱xisuui'ʉ di̱ n'u̱ni̱ ngue di 'bɛspa̱bi̱ yø sä. 27 Xquet'a̱ njarbʉtho yø n'yohʉ p'ʉya, hi̱ngui̱ nne ngue di̱ ntha̱ti̱ ngue di̱ m'mʉhyø xisu. Sinoque di̱ n'u̱ni̱ ngue yø mmi̱n'yohʉui di 'bɛrpa̱bi̱ yø sä. Pɛ nu̱'a̱ ra̱ nts'o ga̱ 'yo ya yø ja̱'i̱ ya, ya ja rá̱ nju̱t'i̱'a̱ te øt'e, ngue gä ra̱ m'mɛdi ga̱ 'yo.

28 A nu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne da̱ ba̱di̱ hanja Oja̱, ja̱na̱ngue nu̱na̱ Oja̱ bi hyɛp'ʉ, bi u̱nna̱ 'yu̱ yø ja̱'i̱ da̱ 'yøt'a̱ te ra̱ nts'o so yø mmʉi ngue hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ 'yøt'e. 29 Ya xa̱ bɛnnba̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱'a̱ ra̱ nts'o ga̱ 'yo. A nu̱ yø ja̱'i̱, yø 'yots'om'mäi, yø ts'oc'ɛ̱i̱, ma̱n'na ni̱ netho ngue di xa̱ndi̱ te pɛts'i, yø zɛya, yø hyote, yø nequisʉi, yø hyäte, yø ma̱mbɛthani̱. 30 Ɛn'a̱ häi yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui p'ʉ ha ya̱. 'Nɛ̱ nnu̱ ma̱n'ʉ Oja̱, hi̱njongui̱ su̱, yø denna̱te, di 'yɛ̱ts'i̱ ha ya̱, honi̱ ha di zä da̱ 'yøtra̱ nts'o. Hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ papá ogue rá̱ mamá 'mø nzofo. 31 Ma̱ 'bɛdi yø mmʉi. Nu̱ te mma̱ ngue da̱ 'yøt'e, hi̱ngui̱ øt'e. Hi̱n'yʉ yø yemmʉi, 'nɛ̱ hi̱ndi̱ pu̱nnba̱bi̱ yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Hi̱n'yʉ yø huɛ̱ca̱te. 32 Nu̱ya yø ja̱'i̱ øtya yø hya̱ ja ua, pa̱di̱ xa̱nho ngue mman'Oja̱ ngue da̱ japra̱ castigo ya yø ja̱'i̱ øtra̱ ts'oqui. Pɛ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ma̱n'na di sigue ni̱ 'yøtho ra̱ ts'oqui. Nu̱'mø nnu̱ ngue xa̱nts'o te øtyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui, asta̱ di johya.

---------

2

1 Nu̱ to gä ha̱spa̱ ra̱ güɛnda te ga̱ 'yo rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, ɛ̱mbi̱ ngue da̱ ma ra̱ castigo ngue ra̱ ts'oqui øt'e, pɛ nu̱na̱ ra̱ ja̱'i̱ ha̱xra̱ güɛnda, guehna̱ di jasɛ p'ʉ da̱ ma ra̱ castigo na̱, porque xquet'a̱ ja rá̱ ts'oqui. 2 Dí pa̱hmʉ njua̱ni̱ ngue nu̱na̱ Oja̱, go ni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda'a̱ te gä ra̱ nts'o øtyø ja̱'i̱ na̱. 3 Nu̱ to gätho mma̱ ngue da̱ ma ra̱ castigo rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui ngue xa̱nts'o te øt'e, 'nɛ̱ xquet'a̱ njasɛ p'ʉ ngue xa̱nts'o te øt'e, xquet'a̱ 'nɛ̱hya hi̱ndi̱ mpommi̱ ra̱ castigo ya. 4 ¿Ua hi̱ndi̱ u̱nna̱ güɛnda na̱ ra̱ ja̱'i̱ na̱, ngue hanja ngue nu̱na̱ Oja̱, hi̱nga̱ 'bexque'a̱ di japra̱ castigo ra̱ ja̱'i̱ 'mø xa̱nts'o te øt'e? Ra̱ ja̱'i̱ i jonnba̱bi̱ rá̱ ma̱te Oja̱, porque Oja̱ i tø'mra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo. 5 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ xa̱ndønna̱xi̱ rá̱ mmʉi ngue hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, pɛ nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ hya̱xra̱ güɛnda Oja̱, ma̱n'na xa̱ngu̱ ra̱ castigo da̱ thohna̱ ra̱ ja̱'i̱ njap'ʉ.

6 Nu̱na̱ Oja̱, nu̱ te xa̱ 'yøt'e n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱, gue'a̱ ra̱ nju̱t'i̱ di t'u̱n'na̱. 7 Nu̱na̱ Oja̱, ra̱ 'da'yo te di u̱nni̱ te'o ya ga̱ 'bʉ'a̱ ngue høndra̱ nho øt'e, i honnbi̱ ngue ha di hnu̱ ma̱nho Oja̱ 'nɛ̱ di ja ndu̱mmʉi ngue honi̱ ha di yʉrbʉ di̱ ma̱nda Oja̱ para za̱ntho. 8 Pɛ Oja̱, da̱ japra̱ castigo ya yø ja̱'i̱ fɛstho ra̱ hya̱ 'nɛ̱ hi̱ngui̱ nne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, sinoque gue'a̱ te xa̱nts'o ga̱ 'yo. 9 Ra̱ ndø du̱mmʉi da̱ thogui te'o gätho xa̱nts'o te ga̱ 'yo. Hi̱nga̱ høndyø judío, sinoque 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío ma̱thoguitho ra̱ n'ʉ da̱ zä. 10 Pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ngue gä ra̱ nho ga̱ 'yo, gä ra̱ nho di t'u̱nni̱. Oja̱ da̱ 'yøt'e ngue da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ 'nɛ̱ da̱ hyu̱rpa̱ yø mmʉi. Hi̱nga̱ høndyø judío, sinoque xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío di̱ nthɛui ra̱ nho. 11 Porque nu̱na̱ Oja̱, n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱ da̱ hya̱spa̱bi̱ xa̱ndønho ra̱ güɛnda.

12 A nu̱yá, gätho yø ja̱'i̱, gä ja yø ts'oqui. Pɛ nu̱na̱ Oja̱ da̱ hya̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda. A nu̱ yø ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱'a̱ ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío, xquet'a̱ da̱ tha̱spa̱ ra̱ güɛnda co nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ pa̱di̱. Pɛ nu̱ yø ja̱'i̱ pa̱di̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío, da̱ tha̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda co nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley. 13 Porque Oja̱ hi̱ndi̱ nu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱'a̱ ngue høntho da̱ ba̱di̱ te mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱, gue'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ 'yøt'a̱ te ra̱ nho mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱'ʉ. 14 A nu̱yá, ma̱da̱gue'a̱ 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue hi̱nja̱m'mø xa̱ 'yøde te ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío, pɛ xquet'a̱ ya pa̱sɛ'a̱ te ra̱ nho di̱ ma̱nda Oja̱ ngue da̱ n'yo. Porque pa̱sɛ p'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱'a̱ te ra̱ nho i jatho ngue da̱ 'yøt'e. Ya xquet'a̱ di̱ nthɛdui'a̱ te ra̱ nho mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. 15 Nu̱'a̱ te ga̱ 'yo, gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱'a̱ ngue pa̱p'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱'a̱ te ra̱ nho mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley nu̱na̱ ja ngue da̱ 'yøt'e. I pa̱hyø ja̱'i̱ ngue'mø xa̱nho te øt'e, ogue hi̱ngui̱ ho te øt'e. 16 Nu̱ te gäma̱ hya̱ mbɛ̱mp'ʉ ja yø mmʉi yø ja̱'i̱, nu̱na̱ Oja̱, da̱ 'yɛ̱hra̱ pa da̱ pɛnhna̱ Jesucristo ngue da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ te gäma̱ hya̱ mbɛ̱ni̱. Guehna̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä na̱ya mɛ̱nte ngue da̱di 'yongä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱.

17 Nu̱'ʉ yø judío, dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ te ra̱ hya̱ ja ngue da̱ thogui. Guehya pa̱di̱ xa̱nho te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés. 'Nɛ̱ di 'yɛ̱ts'i̱ ngue pa̱di̱ xa̱nho hanja Oja̱. 18 Yø judío pa̱di̱ xa̱nho hanja'a̱ te rá̱ pähä Oja̱, porque nu̱na̱ ra̱ ley i ca̱, guehna̱ xännba̱bi̱ na̱ ndana̱ gue'a̱ ra̱ nho i jatho ngue da̱ 'yøt'e. 19 I ɛ̱na̱ ngue yø mba̱di̱ xa̱ndønho, da̱ zä da̱ xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ɛ̱ntho yø xädä ngue 'yo 'bɛxu̱i̱. 20 I ɛ̱na̱ ngue pa̱di̱ xa̱ndønho ha di japra̱ hya̱ da̱ xännba̱bi̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱nte pa̱di̱. I ɛ̱na̱ ngue pa̱di̱ xa̱ndønho ha di japra̱ hya̱ di opa̱n'yu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja ra̱ hya̱. Porque nu̱p'ʉ ja ra̱ ley, i ɛ̱na̱ ngue gä ja bí jʉjpʉ'a̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ ngue xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱. 21 Pɛ xi'mø ɛ̱na̱ ngue ma̱jua̱ni̱'a̱ te ra̱ hya̱ xännba̱bi̱ mi̱'da yø ja̱'i̱, ¿hanja'mø ngue hi̱ngui̱ øt'a̱ te ra̱ hya̱ xännba̱te 'mø? I ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ho di̱ mpɛ̱ yø ja̱'i̱, ¿hanja'mø ngue go i̱ mpɛ̱sɛ? 22 I ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ho di̱ n'yots'om'mäi yø ja̱'i̱, 'nɛ̱ go 'yots'om'mäisɛ. I ɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho yø da̱hmu̱, pɛ nu̱ya p'ʉya, guehya pɛ̱sɛ'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ di̱ mpɛti p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ya. 23 Di 'yɛ̱ts'i̱ ngue ɛ̱na̱ pa̱di̱ xa̱ndønho'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. Pɛ nu̱yá, guehya hi̱ngui̱ øtya yø hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ya, go guehya yø ts'oqui ya nguep'ʉ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱ Oja̱ yø ja̱'i̱. 24 I̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Go ni̱ ts'oquihʉ p'ʉ nnømma̱n'ʉ Oja̱ ya yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío”, i ɛ̱nna̱ hya̱.

25 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ bi̱ mi̱ ngue ra̱ judío, ya xa̱nho ngue'mø øt'e te gäma̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo yø mmi̱judíoui. Pɛ nu̱'mø hi̱ngui̱ øt'e te gäma̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, ya hi̱nte di̱ mu̱ui, ma̱da̱gue'a̱ bi̱ mi̱ ngue ra̱ judío. 26 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngra̱ judío, 'nɛ̱ da̱ 'yøt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío, ya rá̱ ja̱'i̱ Oja̱. Ya cohi tengu̱tho 'mø dra̱ judío. 27 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱ngra̱ judío pɛ øt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, ya di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue ja rá̱ ts'oqui ra̱ judío. Porque ja ha nt'ot'i ra̱ ley i ca̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ øt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley i ca̱. 28 I t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ judío, gue'a̱ rá̱ ja̱'i̱ Oja̱'a̱. Pɛ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue rá̱ ja̱'i̱ Oja̱ ra̱ ja̱'i̱ nu̱'a̱ høntho bi̱ mi̱ ngue rá̱ ba̱si̱ ra̱ judío, ogue n'youi ra̱ hmɛ̱pya rá̱ do'yo tengu̱tho yø judío ngue n'youi ra̱ circuncisión. 29 A nu̱'a̱ ma̱jua̱ni̱ ngue rá̱ ja̱'i̱ Oja̱, gue'a̱ ra̱ ja̱'i̱ ha̱hrá̱ mmʉi ngue hɛp'ʉ ra̱ nts'o'a̱. Guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ na̱ p'ʉya, ma̱da̱gue'a̱ ngue hi̱ngo nnu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱.

---------

3

1 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, hi̱ndí̱ mma̱ngä ngue hi̱nte di̱ mu̱ui te bi 'yøt'Oja̱ ngue bi huanhyø judío 'nɛ̱ bi̱ ma̱nda bi̱ njapra̱ hmɛ̱pya ngue ra̱ circuncisión. 2 Porque xa̱ngu̱ ha rá̱ nja ra̱ hya̱. Porque gue'ʉ yø judío, ma̱ da̱tho ngue bi fätrá̱ hya̱ Oja̱. 3 A nu̱yá, nu̱ 'da'ʉ yø judío ya, ya bi hyɛp'ʉ Oja̱. Pɛ, ¿ua rá̱ngue bi hyɛp'ʉ Oja̱'ʉ, ua go 'nɛ̱'a̱ Oja̱ da̱ hyɛp'ʉ'a̱ rá̱ hya̱ bi̱ ma̱ ngue da̱ 'yøt'e? 4 Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Ma̱da̱gue'a̱ gä yø fɛhni̱ yø ja̱'i̱, pɛ nu̱na̱ Oja̱ hi̱nja̱m'mø di fɛhni̱ na̱. Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, i ɛ̱na̱: “Nu̱'i̱ ma̱ Oja̱'i̱, di̱ nɛ̱qui̱ ngue nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ guí̱ mma̱, gä xa̱nho. Hi̱njonni̱ ja̱'i̱ da̱ bøni̱ da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱”, i ɛ̱na̱.

5 Pɛ xi'mø ngue gue'a̱ ra̱ nts'o dí øthʉ, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ngue ta̱te xa̱ndønho Oja̱, ¿ndana̱ ja ngue ga̱ mma̱mhmʉ ya 'mø? ¿Ua da̱ zä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue ya hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ te da̱ 'yørca̱hʉ Oja̱ ngue da̱ jacjʉ ra̱ castigo 'mø? Porque gue'a̱ yø hya̱ yø ja̱'i̱'a̱. 6 Nu̱'a̱ ra̱ hya̱'a̱, hi̱nda̱ zä ngue gue'a̱ ga̱ mma̱mhmʉ'a̱. Porque nu̱'mø ya hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ te ørca̱hʉ Oja̱, ¿ha di zä da̱ hya̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi 'mø?

7 Pɛ xi'mø mma̱nna̱ fɛhni̱ n'na, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ngue nu̱na̱ Oja̱ i ta̱te xa̱ndønho rá̱ hya̱, porque hi̱nja̱m'mø di fɛhni̱ Oja̱, ¿ua sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue ya hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ ha̱sca̱ ra̱ güɛnda ma̱ ts'oquihʉ na̱ Oja̱ 'mø? 8 Ya sätho ngue ma̱n'na xa̱nts'o te ga̱ øthʉ 'mø, n'namhma̱ ngue da̱ zä ga̱ ma̱mhmʉ ngue dí honnba̱hʉ ha di̱ nɛ̱qui̱ ngue xa̱ndønho Oja̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, i 'bʉ i'da yø ja̱'i̱ di ya̱jpa̱gui̱ ngue ɛ̱ngui̱ ngue ngu̱'a̱ ra̱ hya̱ dí xännba̱te. Pɛ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue xa̱nts'o te dí xännba̱te. Nu̱ya yø ja̱'i̱ mma̱n'a̱ ra̱ hya̱'a̱, guehya yø ja̱'i̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ ma ra̱ castigo ya.

---------

9 Xi ya 'mø, ¿ua ma̱n'na ta̱te xa̱nho'ʉ yø judío ngue gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ ya 'mø? Nu̱'a̱ ra̱ hya̱'a̱, hi̱nda̱ zä'a̱. Porque ya dí̱ mma̱ngä ngue ngu̱'ʉ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, gä ja yø ts'oqui. 10 Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Hi̱njonni̱ ja̱'i̱ di pøni̱ ngue xta̱nho te ga̱ 'yo, ni̱ xi̱nga̱ n'na nc'ɛ̱i̱. 11 Hi̱njonni̱ ja̱'i̱ di pøni̱ ngue di ti̱ni̱ hanja ra̱ hya̱. Ni̱ xi̱nga̱ n'na nc'ɛ̱i̱ di pøni̱ ngue da̱ hyon'Oja̱. 12 Gätho yø ja̱'i̱ ya xa̱ hyɛp'ʉ Oja̱. Porque xøgue gä ra̱ m'mɛdi ga̱ 'yo. Hi̱njongui̱ pøni̱ ngue xta̱nho te øt'e, ni̱ xi̱nga̱ n'na nc'ɛ̱i̱. 13 Nu̱'mø bi̱ nya̱ yø ja̱'i̱, tengu̱tho 'mø bi̱ ma nts'ots'i p'ʉ o ra̱ ánima, njapʉ ga̱ nts'o ra̱ hya̱ pønna̱ ne. Gä ra̱ fɛhni̱ ga̱ ya̱. Ra̱ nda̱te n'youi yø hya̱ pønna̱ ne ra̱ ja̱'i̱, tengu̱tho ra̱ pozʉ 'mø bi za ra̱ ja̱'i̱ n'youi ra̱ nda̱te p'ʉ ha sa. 14 Høndra̱ ts'ate ga̱ ya̱, hi̱nja̱m'mø di ya̱ ma̱nho. 15 Høndra̱ nthote nne. 16 Nu̱p'ʉ ha ni̱ ma, gä ra̱ nts'oni̱ ørpa̱ yø ja̱'i̱. 17 Nu̱'a̱ da̱ japi ngue hi̱ndi̱ nsʉhyø ja̱'i̱, hi̱ngui̱ pa̱di̱ ha rá̱ nja'a̱ ra̱ hya̱'a̱. 18 Ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ di so yø mmʉi ngue da̱ nu̱ ma̱nsu̱ Oja̱”.

19 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, hi̱ngui̱ sä ngue to da̱ 'yɛ̱na̱ ngue hi̱n'yʉ rá̱ ts'oqui. Porque nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱nna̱ ley, i̱ mma̱n'a̱ te ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ ca̱'a̱ ra̱ ley'a̱. Guehna̱ ra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱ na̱ ngue gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi, gä ja yø ts'oqui. 20 Nu̱'a̱ te gä ra̱ nho di̱ ma̱nda ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío, hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di øt'e. Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ to ɛ̱na̱ ngue ga̱ 'yo'a̱ te di̱ ma̱nda ra̱ ley, pɛ hi̱nga̱ gue'a̱ di̱ nya̱nná̱ te'a̱. Porque Oja̱ bi u̱nna̱ ley para ngue ga̱ pa̱hmʉ ngue ja ma̱ ts'oquihʉ.

---------

21 A nu̱yá, ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ i̱ mma̱ ha rá̱ nja ra̱ hya̱ ngue di hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ Oja̱. Ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue bi hoga̱tho ma̱ ts'oquihʉ Oja̱, hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío i̱ nhohma̱ ts'oquihʉ. Nu̱p'ʉ ja ra̱ ley, nu̱'ʉ yø pønga̱hya̱ Oja̱ bi 'bɛt'o ra̱ hya̱ ngue da̱ zønna̱ pa da̱ ya̱njʉ Oja̱. 22 Nu̱na̱ Oja̱, di hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ 'mø ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue ya bi ya̱njʉ ra̱ Jesucristo. Hønt'o bi zä ma̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, di hojpa̱bi̱ rá̱ ts'oqui. Porque gätho yø ja̱'i̱, ma̱hyoni̱tho ngue guehna̱ Oja̱ di hojpa̱bi̱ yø ts'oqui. 23 Porque gätho yø ja̱'i̱, gä ja yø ts'oqui. Hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di øt'a̱ te ra̱ nho i̱ nne Oja̱ ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱. 24 Nu̱na̱ Oja̱, ra̱ ma̱tetho bi 'yøt'e ngue bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Porque ra̱ Jesucristo gue'a̱ bi gu̱rca̱ ma̱ ts'oquihʉ'a̱. 25 Nu̱na̱ Oja̱, bá̱ pɛnhna̱ Cristo para ngue yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉ da̱ tho. Bi du̱ ngue di hojpa̱ yø ts'oqui gätho yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱'mø mi̱ du̱ ra̱ Cristo, ya bi̱ nɛ̱qui̱ hanja ra̱ hya̱ ngue ya bi̱ nhohyø ts'oqui yø ja̱'i̱. Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, xa̱ nzɛrpa̱ yø ja̱'i̱ na̱ Oja̱, hi̱mbi̱ mɛnhna̱ castigo ngue yø ts'oqui xa̱ 'yøt'a̱ m'mɛt'o. 26 Pɛ nu̱ya ngue ya bi du̱ ra̱ Cristo, ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue nju̱t'i̱ gätho yø ts'oqui yø ja̱'i̱. A nu̱yá, ya dí ha̱xhʉ njua̱ni̱ ngue Oja̱, njua̱ntho ra̱ ts'ʉt'abi øt'e, nu̱ te'o gätho ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo, gue'ʉ di hojpa̱ yø ts'oqui'ʉ.

27 Xi ya, ¿hapʉ di̱ nɛ̱qui̱ yø hya̱'ʉ di 'yɛ̱ts'i̱, ɛ̱na̱ ngue ja tema̱ nho bi 'yøt'e ngue i̱ nhohyø ts'oqui ya? Ya hi̱nha di̱ nɛ̱qui̱'a̱ ya. Porque nu̱'a̱ i̱ nya̱nma̱ tehʉ, hi̱nga̱ gue'a̱ ngue ga̱ øthʉ'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley'a̱. Sinoque nu̱'a̱ i̱ nya̱nma̱ tehʉ, gue'a̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ja'a̱. 28 A nu̱yá, ya dí̱ nnu̱hʉ ngue nu̱'a̱ i̱ nhohma̱ ts'oquihʉ, hi̱nga̱ gue'a̱ ngue ga̱ øthʉ'ʉ yø hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío'a̱. Nu̱'a̱ di̱ nhohra̱ ts'oqui, gue'a̱ ngue da̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo'a̱.

29 Xi Oja̱, ¿ua ɛ̱n'a̱ ngue hønt'ʉ yø judío yø Oja̱'a̱? ¿Ua̱ngui̱ mma̱n'Oja̱ ngue 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø judío yø ja̱'i̱ Oja̱? Ma̱jua̱ni̱ ngue xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ. 30 Porque nu̱na̱ Oja̱, 'dasɛ na̱. 'Nɛ̱ guehna̱ di hojpi gätho yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo na̱, ngu̱ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, gä di hojpi. 31 Xi ya, ngue ja ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, ¿ua da̱ zä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue ya hi̱nga̱ øthʉ'a̱ te ra̱ nho mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ya'mø? 'Yo gui̱ mma̱n'a̱ tengu̱'a̱. Hante gue ma̱n'na gue'a̱ di zäp'ʉ ga̱ øthʉ'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley'a̱.

---------

4

1 Xi ma̱ mboxitahʉ ra̱ Abraham, ¿te 'bɛ'a̱ bi 'yøt'e ngue Oja̱ bi hojpa̱bi̱ yø ts'oqui? 2 Nu̱'mø ngue ra̱ Abraham ja tema̱ nho bi 'yøt'e ja̱na̱ngue Oja̱ bi hojpa̱bi̱ yø ts'oqui, ya säp'ʉ da̱ 'yɛ̱na̱ di 'yɛ̱x'mø. Pɛ pa̱ Oja̱ ngue hi̱ngui̱ sä di 'yɛ̱ts'i̱. 3 I̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ha bi̱ nja ngue Oja̱ bi hojpa̱bi̱ ra̱ Abraham ngue ɛ̱na̱: “Ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ xi xi Oja̱. Nu̱'a̱ i 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya̱, Oja̱ bi hojpa̱bi̱”, i ɛ̱na̱. 4 A nu̱yá, nu̱'mø ngue to øt'a̱ n'na ra̱ 'bɛfi, nu̱'a̱ ra̱ nzäbi ma̱ t'u̱nni̱, ya hingra̱ ma̱tetho t'ørpe ngue'a̱ te ma̱ t'u̱nni̱, sinoque thu̱pi̱. 5 Pɛ Oja̱ hi̱ngui̱ ɛ̱njʉ ngue ja tema̱ 'bɛfi ga̱ øthʉ ngue di hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Porque Oja̱, ra̱ ma̱tetho bi 'yøt'e ngue bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. A nu̱yá, høntho ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue Oja̱ di̱ nja'a̱ te bi̱ ma̱. 6 Ra̱ David bi̱ ma̱ ngue ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ nu̱'ʉ di hojpa̱bi̱ Oja̱, ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ øt'e gätho'a̱ te ra̱ nho ja ngue da̱ 'yøt'e. 7 Bi 'yɛ̱na̱: “Ya ra̱ mmɛ̱nthi̱ bi̱ nthɛui yø ja̱'i̱, nu̱'ʉ di pu̱nnba̱bi̱ Oja̱. Ya hi̱nda̱ japra̱ castigo ngue yø ts'oqui xa̱ 'yøt'e. 8 Ya ra̱ mmɛ̱nthi̱tho bi̱ nthɛui yø ja̱'i̱ nu̱'ʉ ja yø ts'oqui 'nɛ̱ di hojpa̱tho Oja̱ yø ts'oqui”, i ɛ̱na̱.

9 Xina̱ ra̱ mmɛ̱nthi̱ na̱, ¿ua høndyø judío mmɛ̱pya yø do'yo di̱ nthɛui na̱ ra̱ hya̱ na̱? Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Sinoque 'nɛ̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱nga̱ mhmɛ̱pya yø do'yo di̱ nthɛui na̱ ra̱ mmɛ̱nthi̱ na̱. Porque dí xi'a̱hʉ ngue ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi xi Oja̱. Nu̱'a̱ i 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, gue'a̱ i hojpa̱bi̱ Oja̱'a̱. 10 Xi'mø mi̱ ma ma̱hojpi ra̱ Abraham, ¿ua ya mhmɛ̱pya, ua gue tobe hi̱mma̱ni̱ hmɛ̱pya 'mø mi̱ ma ma̱hojpi? Nu̱ná̱, bi̱ ma ma̱hojpi hante ngue da̱ hmɛ̱pya. 11 M'mɛfa p'ʉya, ra̱ Abraham bi̱ njapra̱ hmɛ̱pya ngue ra̱ circuncisión, gue'a̱ bi̱ nøpa̱ hmɛ̱pya Oja̱ ngue ya bi hojpi ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, guehna̱ ra̱ Abraham i̱ nnøpa̱ papá to gätho ja yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya. Ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ hmɛ̱pya ngue ra̱ circuncisión, pɛ Oja̱ di hojpi. 12 Xquet'a̱ ra̱ Abraham guehna̱ bi̱ nøpa̱ papá'ʉ to gä bi̱ njapra̱ hmɛ̱pya ngue ra̱ circuncisión. Pɛ hi̱nga̱ høntho bi̱ nøpa̱ papá ngue n'youi ra̱ hmɛ̱pya, sinoque bi̱ nøpa̱ papá ngue bi dɛnnba̱bi̱ rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ bi̱ nja ra̱ Abraham hante ngue da̱ hmɛ̱pya.

---------

13 Nu̱na̱ Oja̱, bi ya̱rpa̱bi̱ n'na ra̱ hya̱ ra̱ Abraham ngue nu̱'ʉ yø mbom'mɛto, di t'u̱nna̱ häi da̱ gohmi̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. Pɛ hi̱ngue i t'u̱nna̱ häi da̱ gohmi̱ ngue da̱ t'ɛ̱mbi̱ bi 'yøt'e gätho'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Sinoque bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue Oja̱ bi hojpa̱bi̱ yø ts'oqui, ja̱na̱ngue bi t'u̱n'na̱ ra̱ häi da̱ gohmi̱. 14 Nu̱'mø di t'ɛ̱njʉ ngue jatho ga̱ øthʉ te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, ja di̱ n'nacjʉ'a̱ te ra̱ hya̱ di ya̱t'a̱ Oja̱, ya hi̱nte ni̱ bøntho ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ 'mø. Xi mma̱ngu̱'a̱ ra̱ hya̱ di ya̱t'a̱ Oja̱ p'ʉya, xquet'a̱ hi̱nte ni̱ bøntho 'mø, porque gä ja yø ts'oqui yø ja̱'i̱. 15 'Nɛ̱ nu̱'a̱ ra̱ ley, ra̱ castigotho n'youi'a̱. Nu̱p'ʉ hapʉ fa̱di̱ tema̱ hya̱ mma̱nna̱ ley, ya pa̱hyø ja̱'i̱ ngue ja yø ts'oqui, porque hi̱ngui̱ øt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley.

16 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ di ya̱t'a̱ Oja̱, i̱ mma̱ ngue gue'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, di ja̱pi̱. Ya di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue Oja̱ ra̱ ma̱tetho bi 'yøt'e ngue di ja̱pi̱ to da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Hi̱ngui̱ mma̱n'Oja̱ ngue da̱ hønt'ʉ to da̱ 'yøt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley di ja̱pi̱. Porque ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ tengu̱tho rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ bi̱ nja ra̱ Abraham, ya guehna̱ ra̱ Abraham i̱ nnøpe ngue rá̱ papá ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 17 Guehna̱ i̱ nne da̱ ma̱nna̱ hya̱ bi xi Oja̱ ra̱ Abraham ngue bi 'yɛ̱mbi̱: “Ague Abraham, ga̱ øt'ä ngue guí cohi grá̱ papá ya. Porque xa̱ngu̱ ni̱ ba̱si̱ di̱ nxa̱ndi̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi”, bi yɛ̱mbi̱. Nu̱na̱ ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te bi̱ ma̱n'Oja̱, porque Oja̱ i sä da̱ 'yøt'e ngue di bɛ̱nna̱te'ʉ to ya xa̱ ndu̱. Xi̱mmi̱ sä da̱ 'yøt'e ngue di̱ m'mʉ'ʉ yø ba̱si̱ tobe hi̱ngui̱ 'bʉi.

18 Ra̱ Abraham bi xi Oja̱ ngue di̱ m'mʉhrá̱ ba̱si̱, nu̱na̱ rá̱ ba̱si̱ di̱ m'mʉi, di̱ nxa̱ndi̱ ndap'ʉ bi zä gä ra̱ xi̱mhäi. 'Nɛ̱ hi̱ngui̱ sä di 'bede hangu̱ ga̱ ngu̱. Ra̱ Abraham hi̱mbi ba̱di̱ ha di zä di̱ nja na̱ ra̱ hya̱ na̱, pɛ nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ bi xi Oja̱, bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di̱ nja. 19 Ra̱ Abraham rá̱ nzɛgui ya mmɛmi̱ 'bʉ'a̱ n'na ciento njɛya. Ra̱ Sara p'ʉya, xquet'a̱ ya ra̱ bøda̱c'ɛ̱i̱. Ya xi thohyø pa p'ʉ xtí̱ m'mʉhrá̱ ba̱si̱. Pɛ ra̱ Abraham hi̱mbi̱ 'bɛhrá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ bi̱ nja. 20 Hi̱nja̱m'mø bi̱ nyobɛ̱ni̱. Sinoque n'nat'a̱ bi bɛ̱ni̱ ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ xi xi Oja̱. Bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi ɛ̱c'ɛ̱i̱tho ngue di̱ m'mʉhrá̱ ba̱si̱ xi xi Oja̱ ngue di̱ m'mʉi. Ja̱na̱ngue ɛ̱spa̱tho Oja̱. 21 Nu̱na̱ ra̱ Abraham ya ma̱n'natho di segura p'ʉya ngue Oja̱ i ja rá̱ ts'ɛdi da̱ 'yøt'a̱ te gäma̱ hya̱ di ya̱t'i̱ ngue di̱ nja. 22 Nu̱na̱ rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ bi̱ nja ra̱ Abraham, guehna̱ i hojpa̱bi̱ Oja̱ yø ts'oqui mi̱ ja na̱.

23 Nu̱'mø mi̱ ma nt'ot'i ra̱ hya̱ ngue ya bi̱ ma ma̱hojpi ra̱ Abraham, hin'i̱ ma nt'ot'i na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue høntho da̱ hnu̱ ma̱nho ra̱ Abraham. 24 Sinoque bi̱ ma nt'ot'i na̱ ra̱ hya̱ na̱, ja ga̱ pa̱hmʉ p'ʉ ngue Oja̱ xquet'a̱ di hoga̱hʉ 'mø ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ Oja̱ bi 'yøt'e ngue bi bɛ̱nna̱te ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo 'mø mi̱ du̱. 25 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi̱ n'u̱ni̱ bi tho ngue bi gu̱rca̱ ma̱ ts'oquihʉ. M'mɛfa p'ʉya, bi bɛ̱nna̱te. A nu̱yá, gue'a̱ i hoga̱hʉ Oja̱'a̱ ya.

---------

5

1 Ya bi̱ nhohma̱ ts'oquihʉ ngue dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Conná̱ nguehra̱ Jesucristo ya dá̱ nhojpa̱hʉ Oja̱. 2 Ya dá̱ ti̱nnba̱hʉ rá̱ ma̱te Oja̱ ngue dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo. 'Nɛ̱ da̱di johyahʉ ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa ga̱ nnu̱hʉ'a̱ ra̱ nho di u̱n'Oja̱. 3 Pɛ hi̱nga̱ høndra̱ nho di u̱n'Oja̱ gdá̱ johyahʉ ya, sinoque 'nɛ̱'mø dí sähʉ ra̱ n'ʉ jatho ga̱ johyahʉ. Porque nu̱'mø sä ra̱ n'ʉ n'na, ja fʉp'ʉ ngue sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ sä ra̱ ja̱'i̱. 4 Nu̱'mø dí sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ dí thohmʉ, ya nnu̱ ma̱nhojʉ Oja̱ 'mø. A nu̱'mø ya nnu̱ ma̱nhojʉ Oja̱ p'ʉya, ya dí pa̱hmʉ ngue bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa ga̱ nnu̱hʉ'a̱ ra̱ nho di u̱ni̱. 5 Nu̱na̱ ra̱ nho ja ngue di̱ n'nacjʉ, hi̱ngra̱ fɛhni̱tho na̱. Porque ya bá̱ 'bɛnnga̱hʉ ra̱ Espíritu Santo ga̱ n'yohʉ, gue'a̱ xoga̱ ma̱ mmʉihʉ ha gdá̱ pa̱hmʉ ngue ma̱jua̱ni̱ di̱ ma̱cjʉ Oja̱'a̱.

6 A nu̱jʉ, hi̱nda̱ zä ngue ga̱ honsɛ ha di̱ nya̱mma̱ tehʉ. Pɛ bi zønna̱ pa bi̱ nja'a̱ te bá̱ sän'Oja̱, ngue ra̱ Cristo bi du̱ conná̱ nguehma̱ ts'oquihʉ. 7 Conque nu̱jʉ, hi̱njonni̱ ja̱'i̱ di pøni̱ da̱ 'yɛnná̱ te da̱ tho conná̱ nguehrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, ma̱da̱gue'a̱ ra̱ hoja̱'i̱'a̱ ja ngue da̱ tho. Pɛ rá̱ nzɛgui 'bʉi te'o da̱ 'yɛnná̱ te da̱ tho conná̱ ngue'a̱ ra̱ ndø hoja̱'i̱. 8 A nu̱yá, di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue di̱ ma̱cjʉ Oja̱, porque ra̱ Cristo bi du̱ conná̱ nguecjʉ, conque ja ma̱ ts'oquihʉ. 9 Ra̱ Cristo ya bi du̱ ngue bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ma̱n'natho dí ha̱xhʉ njua̱ni̱ ngue ya bi ya̱njʉ p'ʉ ja ra̱ castigo di̱ nja'mø rá̱ nzɛgui. 10 Conná̱ nguehma̱ ts'oquihʉ, ma̱ma̱ nsʉihʉ Oja̱. Pɛ bi 'yøt'Oja̱ ngue da̱ nhojpa̱hʉ conná̱ ngue'a̱ i du̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ. A nu̱yá, ya da̱di̱ n'amigohʉ Oja̱ ya. Ya ma̱n'natho dí ha̱xhʉ njua̱ni̱ ngue hi̱ngui̱ ɛncjʉ ra̱ Cristo, sinoque 'bʉi ngue da̱ ya̱njʉ p'ʉ ja ra̱ castigo. 11 Pɛ hi̱nga̱ høntho ga̱ johyahʉ ngue ya bi ya̱njʉ p'ʉ ja ra̱ castigo, sinoque ma̱ da̱tho da̱di johyahʉ ngue ya dá̱ nhojpa̱hʉ Oja̱ conná̱ nguehna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo.

---------

12 Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, n'na nc'ɛ̱i̱tho rá̱ mʉdi bi 'yøtra̱ ts'oqui. Ja bá̱ fʉp'ʉ ra̱ nda̱te p'ʉya ngue'a̱ ra̱ ts'oqui bi̱ nja. Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉi, gä i tu̱ porque gä øtra̱ ts'oqui. 13 Nu̱ yø ja̱'i̱ bi̱ m'mʉi hante ngue da̱ fa̱hra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, gä bi 'yøtra̱ ts'oqui. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱'ʉ, hi̱ngui̱ sä da̱ 'yɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ ndana̱'a̱ ra̱ nho ja ngue da̱ 'yøt'e. 14 Di̱ nɛ̱qui̱ ngue ra̱ ts'oqui bi 'yøtyø ja̱'i̱, porque gä bi du̱. Rá̱ mʉditho ra̱ Adán bi 'yøtra̱ ts'oqui, m'mɛfa p'ʉya gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ bi 'yøtra̱ ts'oqui, ma̱da̱gue'a̱ ngue hi̱nga̱ 'da'igu̱ui ra̱ ts'oqui bi 'yøtra̱ Adán.

Nu̱'a̱ te ra̱ ts'oqui bi 'yøtra̱ Adán, gue'a̱ bi ts'oni̱ gätho yø ja̱'i̱'a̱. Pɛ m'mɛfa bi̱ m'mʉhra̱ Cristo, guehna̱ bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho yø ja̱'i̱ na̱. 15 Ja uana̱ te bi̱ nja ngue ra̱ Adán bi 'yøtra̱ ts'oqui, xi̱mmi̱ ja uana̱ te bi̱ nja ngue'a̱ rá̱ ma̱te Oja̱ bi 'dacjʉ. A nu̱na̱ ra̱ Adán, mi̱ zä mi̱ 'yøtra̱ ts'oqui, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi tocabi ngue bi du̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesucristo guehna̱ bá̱ ha̱nnba̱bi̱ rá̱ ma̱te Oja̱, 'nɛ̱ xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ bi tocabi ngue di̱ nya̱ni̱. Ma̱n'na ja ts'ɛditho te bi 'yøtra̱ Jesucristo ngue ra̱ Adán. 16 Nu̱'mø mi̱ mʉdi bi̱ nja ra̱ ts'oqui, bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue nu̱'a̱ ra̱ ts'oqui, di̱ nja ra̱ nju̱t'i̱ ngue ra̱ castigo. Pɛ nu̱'mø ya ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ øtra̱ ts'oqui, nu̱na̱ Oja̱ bi̱ ma̱ ngue da̱ 'yøtra̱ ma̱te di̱ nhojpa̱thoui yø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui. 17 Co nu̱na̱ n'na nc'ɛ̱i̱ bi 'yøtra̱ ts'oqui, m'mɛfa p'ʉya, gätho yø ja̱'i̱ ja ngue da̱ tho ra̱ nda̱te. Pɛ nu̱ to gä di̱ nthɛui rá̱ ma̱te Oja̱ ngue di pu̱nnba̱ yø ts'oqui, di t'u̱nna̱ 'da'yo te conná̱ nguehra̱ Jesucristo.

18 Nu̱na̱ ra̱ Adán bi 'yøtra̱ ts'oqui, gätho yø ja̱'i̱ mi̱ ja ngue da̱ ma ra̱ castigo. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesucristo bi 'yøtra̱ nho, gätho yø ja̱'i̱ ja ngue di tocabi da̱ ma ma̱hojpi yø ts'oqui 'nɛ̱ di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te. 19 Ra̱ Adán hi̱mbi̱ 'yøt'e te bi xi Oja̱, ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi gohi ngue yø 'yøt'its'oqui. Pɛ ra̱ Jesucristo ngue bi 'yøt'e te bi xi Oja̱, ya ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ di tocabi ngue di hojpa̱bi̱ Oja̱.

20 Nu̱na̱ ra̱ ley, bi̱ ma nt'ot'i para ngue ma̱n'na gdá̱ pa̱di̱ ngue ja ma̱ ts'oquihʉ. A nu̱yá, nu̱'mø dí pa̱di̱ ngue xa̱ngu̱ ma̱ ts'oquihʉ i ja, ya ma̱n'na gdá̱ pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ rá̱ ma̱te Oja̱ bi 'dacjʉ, ma̱ da̱tho ngue xa̱ngu̱ na̱. 21 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ ts'oqui xa̱ bɛnnga̱ ma̱ mmʉihʉ, gue'a̱ bá̱ ha̱nnga̱hʉ ra̱ nda̱te'a̱. Pɛ nu̱yá, ngue ya bi bɛnnga̱ ma̱ mmʉihʉ rá̱ ma̱te Oja̱ ya, guehna̱ bá̱ ha̱nnga̱hʉ ra̱ 'da'yo te na̱ya, ngue ya bi̱ ma ma̱hoqui ma̱ ts'oquihʉ conná̱ nguehma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo.

---------

6

1 ¿Ndana̱ ɛxa̱ ja ngue ga̱ øthʉ ya'mø? ¿Ua sä ngue ga̱ sigue ga̱ øthʉ yø ts'oqui n'namhma̱ ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱n'na xa̱ngu̱ rá̱ ma̱te di 'dacjʉ? 2 Nu̱'a̱, hi̱ngui̱ sä'a̱ ngue ga̱ sigue ga̱ øthʉ yø ts'oqui. Sinoque ya bi zɛp'ʉ'a̱ te ra̱ ts'oqui xtá̱ øthʉ m'mɛt'o. ¿To go ɛ̱na̱ ngue ga̱ sigue ga̱ øthʉ yø ts'oqui? 3 ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ngue nu̱ to gätho ya dá̱ nxixya̱hʉ, ya dá̱ mbɛnthʉ ra̱ Jesucristo? Nu̱'a̱ i du̱'a̱, xquet'a̱ tengu̱tho 'mø ya dá̱ tu̱hʉ. 4 Nu̱'mø ma̱ nxixya̱hʉ, ya dí ør'ma̱ güɛndahʉ ngue ya bi zɛp'ʉ'a̱ ra̱ nts'o xtá̱ øthʉ m'mɛt'o. Ɛ̱̱ntho ya bi̱ ma nt'äguiga̱hʉ tengu̱tho ra̱ Cristo ngue bi t'ägui. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Cristo conná̱ ts'ɛdi rá̱ Papá bi japi ngue bi bɛ̱nna̱te p'ʉ bi t'ägui. A nu̱jʉ ya, tengʉtho 'mø ya dá̱ bɛ̱nna̱tehʉ ngue ma̱'da'yo dá̱ m'mʉhmʉ. 5 Porque nu̱'mø dí øthʉ ra̱ güɛnda ngue ya dá̱ tu̱hʉ tengu̱tho ra̱ Cristo ngue bi du̱, xquet'a̱ ya dí øthʉ ra̱ güɛnda ngue ya ma̱'da'yo høndá̱ m'mʉhmʉ tengu̱tho ra̱ Cristo ngue ma̱'da'yo bi̱ m'mʉi.

6 Nu̱'mø mi̱ 'dømbʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Cristo, tengu̱tho 'mø ngue ma̱ do'yohʉ bi 'dø'mi̱. Porque ya bi zɛp'ʉ yø ts'oqui xtá̱ øthʉ m'mɛt'o, ya hi̱nni̱ mantho di̱ ma̱ndaga̱hʉ ra̱ ts'oqui tengu̱tho 'mø gdi øt'e ngue ma̱ hmu̱hʉ'a̱. 7 Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ øtrá̱ güɛnda ngue bi du̱ rá̱ do'yo, ya bi hyɛp'ʉ ra̱ ts'oqui. 8 Pɛ nu̱'mø dí ør'ma̱ güɛnda ngue ya dá̱ tu̱hʉ 'mø mi̱ du̱ ra̱ Cristo, ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue ma̱'da'yo høndá̱ m'mʉhmʉ tengu̱tho ra̱ Cristo ngue ma̱'da'yo hømbi̱ m'mʉi. 9 Porque dí pa̱hmʉ ngue nu̱'mø mi̱ du̱ ra̱ Cristo, bi bɛ̱nna̱te, 'nɛ̱ ya hi̱nni̱ mantho da̱ du̱. Sinoque 'bʉi para za̱ntho. 10 Ra̱ Cristo n'na ndi̱tho bi du̱ conná̱ nguehyø ts'oqui yø ja̱'i̱. A nu̱ya ngue ya 'bʉi, ga̱ 'bʉhya ngue ørpa̱bi̱ rá̱ pähä Oja̱. 11 Da̱ guecjʉ ya, ma ga̱ njathʉ p'ʉya, ga̱ øthʉ ngue ya bi zɛp'ʉ ra̱ ts'oqui ngue ya ma̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo. Ya gdá̱ 'bʉhmʉ'a̱ ya ngue ga̱ ørpa̱hʉ rá̱ pähä Oja̱.

12 Ja̱na̱ngue nu̱yá, mɛ̱nte yø pa dí 'bʉhmʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi, ya hi̱nni̱ mantho ga̱ u̱nhnʉ ra̱ 'yu̱'a̱ ra̱ ts'oqui. Hi̱nga̱ nnehʉ ngue da̱ da̱jpa̱hʉ'a̱ tengue rá̱ pähäsɛ ma̱ do'yohʉ. 13 Hi̱nga̱ u̱nna̱ 'yu̱ ma̱ mmʉihʉ ngue ga̱ øthʉ ra̱ nts'o. Sinoque ma ga̱ u̱nma̱ mmʉihʉ Oja̱ ngue ra̱ nho ga̱ øthʉ. Porque ya ma̱'da'yo høndá̱ m'mʉhmʉ. 14 Nu̱'a̱ ra̱ ts'oqui xí bɛnnga̱ ma̱ mmʉi ngue ma̱di̱ ma̱ndaga̱hʉ, ya hi̱nni̱ mantho di̱ ma̱ndaga̱hʉ'a̱ ya. Nu̱'a̱ ra̱ ley mi̱ ha̱xra̱ güɛnda ngue ma̱ ts'oquihʉ, ya hi̱nni̱ mantho ha̱sca̱hʉ ra̱ güɛnda'a̱ ya. Porque Oja̱, ra̱ ma̱tetho bi 'yøt'e ngue bi ya̱ngthoga̱hʉ.

---------

15 Ya bi̱ nya̱mma̱ tehʉ, pɛ hi̱nga̱ gue'a̱ ngue ga̱ øthʉ te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley i̱ nya̱mma̱ tehʉ. Sinoque Oja̱ ra̱ ma̱tetho bi 'yøt'e ngue bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Xi ya, ngue ya bi̱ ma ma̱hoqui ma̱ ts'oquihʉ, ¿ua sä ga̱ sigue hønga̱ øthʉ yø ts'oqui? Nu̱'a̱ ya hi̱n'na̱'a̱. 16 Ya guí pa̱hmʉ ngue nu̱'mø ga̱ homma̱ hmu̱ di̱ ma̱ndaga̱hʉ, ya dí ohʉ rá̱ 'yɛ'a̱ ma̱ hmu̱hʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱'mø ga̱ øt'e ngue ma̱ hmu̱hʉ'a̱ ra̱ ts'oqui, ya jatho ngue ga̱ tu̱hʉ 'mø. Pɛ nu̱'mø ga̱ øt'e ngue ma̱ hmu̱hʉ Oja̱, ya di hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. 17 A nu̱gä, da̱di ja ma̱mma̱di Oja̱ porque ya gá̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ ts'oqui xí bɛnt'a̱ ni̱ mmʉihʉ. 'Nɛ̱ ya gá̱ u̱nni̱ mmʉi gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hya̱ bi sän'na̱hʉ. 18 Ya bá̱ njʉc'a̱hʉ p'ʉ ja ra̱ ts'oqui. A nu̱yá, gä gue'a̱ ra̱ nho guí̱ nnøpe ni̱ hmu̱hʉ ya. 19 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, dí honi̱ te nna̱ hyɛjpa̱ ra̱ hya̱, n'namhma̱ ngue da̱ di̱ni̱ xa̱nho ni̱ mmʉihʉ hanja ra̱ hya̱. A nu̱yá, nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, xcá̱ u̱nhnʉ ra̱ 'yu̱'a̱ ra̱ nts'o ngue mi̱ ta̱p'a̱hʉ, ma̱thoguitho yø ts'oqui xcá̱ 'yøthʉ. Pɛ nu̱yá, da̱mi̱ u̱nni̱ mmʉihʉ ngue gä ra̱ nho gui 'yøthʉ ya. Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ te gä gui 'yøthʉ, da̱ gue'a̱ te rá̱ 'bɛfi Oja̱ gui 'yøthʉ.

20 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui ngue gä ra̱ nts'o xtá̱ øthʉ, hi̱nmi̱ pa̱di̱ ga̱ øthʉ ra̱ nho. 21 ¿Teni̱ 'bɛ'a̱ dá̱ ta̱hmʉ ngue'a̱ ra̱ nts'o xtá̱ øthʉ? Porque ra̱ 'bɛ'isätho te xtá̱ øthʉ. Gä ra̱ nda̱te bá̱ n'youi. 22 Pɛ nu̱yá, ya dá̱ pømhmʉ p'ʉ ja ra̱ ts'oqui ya, ya yø mɛfiga̱hʉ Oja̱ ya. Ja̱na̱ngue ya yø ja̱'i̱ga̱hʉ Oja̱ 'nɛ̱ ya di 'dacjʉ ra̱ te para za̱ntho. 23 Nu̱'a̱ ra̱ nju̱t'i̱ ngue ra̱ ts'oqui, gue'a̱ ra̱ nda̱te'a̱. Pɛ nu̱'a̱ di u̱n'Oja̱, gue'a̱ ra̱ te para za̱ntho di 'dacjʉ rá̱ngue dí̱ n'yohʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo.

---------

7

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ya guí pa̱hmʉ ngue ra̱ ley i ja, i ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ ley ngue di̱ ma̱nda ra̱ ja̱'i̱ mɛ̱nte 'bʉi. Pɛ nu̱'mø bi du̱ ra̱ ja̱'i̱, ya hi̱nni̱ mantho di̱ ma̱nda ra̱ ley ra̱ ja̱'i̱. 2 Ya guí̱ nnu̱hʉ tengu̱tho n'na ra̱ xisu 'mø bi̱ ntha̱ti̱, i ja n'na ra̱ ley hapʉ mma̱ ngue hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ da̱ hyɛp'ʉ rá̱ da̱mme ra̱ xisu. Pɛ nu̱'mø ya bi du̱ rá̱ da̱mme, ya bi xot'a̱ ra̱ ley mi̱ sa̱mmra̱ xisu. 3 Pɛ nu̱'mø høndi̱ ntha̱tra̱ xisu 'nɛ̱ 'bʉtrá̱ da̱mme, ya ra̱ ts'oqui øtra̱ xisu. A nu̱'mø bi du̱ rá̱ da̱mme, ya bi xot'a̱ ra̱ ley mi̱ ja ngue ra̱ ntha̱ti̱. Ya sä di̱ ntha̱ti̱ ma̱høn'a̱, 'nɛ̱ ya hi̱ngra̱ ts'oqui øtra̱ xisu ngue di̱ ntha̱ti̱.

4 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ya dí øtra̱ güɛnda ngue dá̱ tu̱hʉ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ bi du̱ ra̱ Cristo. Nu̱'a̱ ra̱ ley mi̱ sa̱ngba̱hʉ, ya bi xotrá̱ hya̱'a̱ ya. Ya hi̱ndi̱ ma̱ndaga̱hʉ ra̱ ley ya. Ya ma̱ n'yohʉ'a̱ ra̱ Cristo bi bɛ̱nna̱te p'ʉ ha bi t'ägui. Ya da̱ zä ga̱ ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱ ya. 5 Nu̱'mø yø pa xá̱ thogui, gä ra̱ nts'o xtá̱ n'yohʉ. Ma̱ pa̱hmʉ'a̱ te mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱, ɛ̱na̱ ma̱n'na bi 'ya̱nnga̱ ma̱ mmʉihʉ ra̱ ley ngue ra̱ ts'oqui ga̱ øthʉ. Pɛ nu̱'a̱ ra̱ nju̱t'i̱ ngue ra̱ ts'oqui, gue'a̱ ra̱ nda̱te'a̱. 6 Pɛ ya bi xotrá̱ hya̱'a̱ ra̱ ley ma̱di̱ ma̱ndaga̱hʉ ya. Porque ya dí øthʉ ra̱ güenda ngue ya dá̱ tu̱hʉ. A nu̱yá, ma̱'da'yo dá̱ m'mʉhmʉ para ngue ga̱ ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱. Guehna̱ ra̱ Espíritu Santo di 'dacjʉ ra̱ pähä ga̱ ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱ ya, pɛ hi̱nna̱ øthʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱ ngue ga̱ su̱hʉ'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ nyogui ley.

---------

7 Ngue ya dí̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱, ¿ua guí ɛ̱mhmʉ ngue dí̱ mma̱ ngue ya hi̱ngui̱ ho rá̱ ley Oja̱? Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Sinoque ra̱ ley xa̱ndønho. Xi'mø ngue hi̱ndi̱ ja ra̱ ley, ya hi̱nxca̱ pa̱hmʉ te 'bɛ'a̱ na̱ ra̱ ts'oqui 'mø. Tengu̱tho mma̱nna̱ ley ngue ɛ̱na̱: “'Yo guí̱ nnehʉ n'na ra̱ cosa ngue n'nan'yo to rá̱ mmɛti”, i ɛ̱na̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, dí pa̱hmʉ ngue ra̱ ts'oqui dí øthʉ 'mø dí̱ nnehʉ n'na ra̱ cosa ngue n'nan'yo to rá̱ mmɛti. 8 Nu̱'mø ma̱ pa̱hmʉ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, ɛ̱na̱ ma̱n'na bi ha̱cjʉ ra̱ ts'ɛdi ngue dí̱ nnehʉ n'na ra̱ cosa nu̱'a̱ n'nan'yo to rá̱ mmɛti. Mɛ̱nte ra̱ pa hi̱mbi̱ fa̱di̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱ te 'bɛ'a̱ na̱ ra̱ ts'oqui. 9 Nu̱gä, nu̱'mø hi̱mma̱rá̱ pa̱di̱ te mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱, ya dí ɛ̱na̱ ngue xa̱nho te dí øt'e. Pɛ nu̱'mø ma̱ pa̱di̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, bi̱ di̱nma̱ mmʉi p'ʉya ngue hi̱ndí̱ øt'e te mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. Ya dá̱ pa̱di̱ ngue ja ngue ga̱ mma ra̱ castigo ngue ma̱ ts'oqui. 10 Porque nu̱na̱ ra̱ ley mi̱ ja ngue xti 'dacra̱ 'da'yo te 'mø xca̱ øt'e te gä di̱ ma̱nda, guehna̱ ra̱ ley bi zänngui̱ ngue ga̱ mma ra̱ castigo na̱, porque hi̱ndá̱ øt'e te di̱ ma̱nda ra̱ ley. 11 Nu̱'a̱ ra̱ ts'oqui mi̱ jagui, gue'a̱ mi̱ härca̱ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱'a̱, dí ɛ̱na̱ ngue da̱ zä ga̱ øt'e te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. Pɛ nu̱p'ʉ ja ra̱ ley p'ʉya, dá̱ ti̱mp'ʉ mma̱ ngue ga̱ mma ra̱ castigo ngue ma̱ ts'oqui.

---------

12 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ rá̱ ley Oja̱, xa̱ndønho na̱. Nu̱ te gäma̱ hya̱ di̱ ma̱nda, gätho xa̱ndønho. 13 Hi̱ngui̱ sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue hi̱ngui̱ ho rá̱ ley Oja̱ ngue i̱ mma̱ ngue jatho ga̱ mmähä ra̱ castigo. Nu̱'a̱ ja ngue gdá̱ mähä ra̱ castigo, ngue ja ma̱ ts'oquihʉ. Ja̱na̱ngue co nu̱'a̱ te gäma̱ hya̱ mma̱nna̱ hoga̱ ley, gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ ngue xa̱ndønts'o ma̱ ts'oquihʉ'a̱.

---------

14 Dí pa̱hmʉ ngue nu̱'a̱ ra̱ ley, gä gue'a̱ ra̱ hoga̱ hya̱ bi u̱n'Oja̱ i̱ mma̱mp'ʉ. Pɛ nu̱jʉ ngue dyø ja̱'i̱thohʉ, gä gue'a̱ ra̱ ts'oqui xa̱ bɛnnga̱ ma̱ mmʉihʉ. 15 Hi̱ndí̱ pa̱di̱ hanja te nmi̱ øt'e. Porque nu̱'a̱ ra̱ nho nmi̱ nne ga̱ øt'e, hi̱nga̱ gue'a̱ nmi̱ øt'a̱. Nu̱'a̱ tengue hi̱ndí̱ nnu̱ ma̱nho p'ʉya, go gue'a̱ dí øt'a̱. 16 Pɛ nu̱'mø ngue 'nɛ̱qui̱ hi̱ndi̱ nnu̱ ma̱nhosɛ te dí øt'e, ya dí pa̱di̱ ngue nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, xa̱ndønho. 17 Ja̱na̱ngue nu̱yá, hi̱ngui̱ nne ma̱ mmʉi ngue dá̱ øt'a̱ te ya xtá̱ øt'e. Sinoque gue'a̱ ra̱ ts'oqui mi̱ jagui, gue'a̱ go di̱ mpɛ'a̱ ngue'a̱ te xtá̱ øt'e. 18 Porque dí pa̱di̱ ngue hi̱n tema̱ nho xtá̱ øt'e. Nu̱'a̱ ra̱ nho nmi̱ nne ga̱ øt'e, hi̱mbi̱ zä xcá̱ øt'e. 19 Hi̱ndá̱ øt'a̱ te ra̱ nho nmi̱ nne ga̱ øt'e, sinoque nu̱'a̱ te ra̱ nts'o hi̱ndí̱ nnu̱ ma̱nho ngue ga̱ øt'e, gue'a̱ xtá̱ øt'a̱. 20 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱'mø xtá̱ øt'ä'a̱ ra̱ nts'o hi̱ndí̱ nne ga̱ øt'e, pɛ hi̱ngo da̱di jagä'a̱, sinoque gue'a̱ ra̱ ts'oqui xa̱ bɛnnga̱ ma̱ mmʉi, gue'a̱ go di ja'a̱.

21 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ xtá̱ thocä ya. Nu̱'mø nmi̱ nne ga̱ øtra̱ nho, pɛ xøgue høntra̱ nts'o mi̱ so ma̱ mmʉi ga̱ øt'e. 22 A nu̱gui̱, da̱di hogä'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. 23 Nu̱ua ja ma̱ mmʉi mi̱ ja ua n'na ra̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue hi̱nmi̱ nnu̱ ma̱nho'a̱ te ra̱ nho nmi̱ sänni̱ ga̱ øt'e. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, nu̱'a̱ ra̱ ts'oqui xa̱ bɛnnga̱gui̱ ma̱ mmʉi, gue'a̱ hi̱mmi̱ nneque ga̱ øtra̱ nho'a̱. 24 Pɛ huɛ̱ca̱te yø ja̱'i̱ njap'ʉ. ¿Te'o da̱ zä da̱ ya̱ni̱ ngue hi̱nda̱ thohra̱ castigo ja ngue da̱ thogui? 25 Porque conná̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱ i̱ nnu̱ ma̱nho'a̱ te ra̱ nho mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. Pɛ nu̱ rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, gä gue'a̱ rá̱ pähä ra̱ ts'oqui i̱ nne da̱ 'yørpe. Pɛ da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo go bi zä bá̱ jʉga̱hʉ p'ʉ ja ra̱ nts'o'a̱.

---------

8

1 A nu̱yá, ngue ya ma̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo ya, ya hi̱nga̱ mmähä ra̱ castigo ya. Porque nu̱ to n'youi ra̱ Jesucristo, ya bi̱ n'u̱ni̱ ngue gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo da̱ xännbi̱ te da̱ n'yo. Ya hi̱nni̱ mantho ngue øtra̱ nts'o mi̱ ja rá̱ mmʉi m'mɛt'o. 2 A nu̱yá, i ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo ngue di 'dacjʉ ra̱ 'da'yo te ngue ma̱n'yohʉ ra̱ Jesucristo. Ya bá̱ jʉga̱hʉ p'ʉ ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ ts'oqui ma̱di̱ ma̱ndaga̱hʉ, ya bi ya̱njʉ ngue ra̱ castigo mi̱ ja ngue ga̱ thohmʉ. 3 Dá̱ pa̱hmʉ hanja'a̱ rá̱ ley Oja̱, pɛ hi̱mbi̱ hyät'i bi gʉga̱hʉ p'ʉ ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ ts'oqui'a̱ ra̱ ley. Porque hi̱mbi̱ zä dá̱ øthʉ gätho'a̱ te gäma̱ hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ ley. Pɛ nu̱na̱ Oja̱ bi ya̱njʉ. Bi 'yøt'e ngue bi̱ nja̱'i̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ bá̱ pɛnhua. Bi hnu̱ ngue ra̱ ja̱'i̱, pɛ hi̱mbi̱ 'yøtra̱ ts'oqui. Guehna̱ bi tho na̱ ngue bi gu̱rca̱ ma̱ ts'oquihʉ. Bi hyɛjpa̱bi̱ rá̱ ts'ɛdi ra̱ ts'oqui xi bɛnnga̱ ma̱ mmʉihʉ. 4 Ngu̱na̱ bi 'yøt'e, porque bi̱ nepe ngue gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo da̱ gägba̱hʉ ra̱ 'yu̱ gdá̱ n'yohʉ, n'namhma̱ ngue da̱ zäp'ʉ ga̱ øthʉ ra̱ nho mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. Pɛ nu̱'a̱ ra̱ nts'o mi̱ ja ma̱ mmʉihʉ m'mɛt'o, ya hi̱ngui̱ sä ngue ni̱ mantho ga̱ øthʉ'a̱ ya.

5 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue rá̱ n'yomfɛ̱ni̱sɛ jʉqui te ga̱ 'yo, hønt'a̱ te ra̱ nts'o ga̱ 'bʉhyø ja̱'i̱ di ja ndu̱mmʉi ngue øt'e. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo di u̱nna̱ hoga̱ n'yomfɛ̱ni̱ ga̱ 'yo, gue'a̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue høndrá̱ pähä Oja̱ di ja ndu̱mmʉi ngue øt'e. 6 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ to di ja ndu̱mmʉi ngue da̱ 'yøtra̱ nts'o ga̱ 'bʉhyø ja̱'i̱, da̱ ma ra̱ castigo. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di ja ndu̱mmʉi ngue gue'a̱ rá̱ pähä Oja̱ da̱ 'yørpe, gue'a̱ ra̱ ja̱'i̱ hu̱ rá̱ mmʉi ngue di t'u̱nna̱ 'da'yo te'a̱. 7 Nu̱ yø ja̱'i̱ ngue høndra̱ nts'o di ja ndu̱mmʉi ngue øt'e, guehya yø nsʉiui Oja̱ ya. Porque hi̱ngui̱ nne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. Ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ Oja̱ di sä ha di 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 8 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ngue høndra̱ nts'o di ho da̱ 'yøt'e, guehya hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ te ga̱ 'yo ya.

9 Pɛ nu̱jʉ ngue ya dá̱ hɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo i cägba̱hʉ ra̱ 'yu̱ nna̱ 'yohʉ. Porque ra̱ Cristo bá̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo ngue di̱ n'youi te'o gä ɛ̱c'ɛ̱i̱. A nu̱ yø ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo, guehya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo ya. 10 Nu̱ ma̱ do'yohʉ, ya bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa da̱ du̱ ngue ra̱ ts'oqui i ja. Pɛ ngue dí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo, nu̱ ma̱ tehʉ di sigue di̱ m'mʉtho, porque ya bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ Oja̱. 11 Nu̱na̱ Oja̱ bi japi bi bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo 'mø mi̱ du̱. Xquet'a̱ da̱ japi di bɛ̱nna̱te ma̱ do'yohʉ 'mø ya xtá̱ ndu̱, porque ya dí̱ n'yohʉ ra̱ Espíritu Santo.

12 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, i ja ts'ɛditho ga̱ øthʉ'a̱ te ra̱ hya̱ xännga̱hʉ ra̱ Espíritu Santo. Ya hi̱nda̱ da̱jpa̱hʉ ra̱ nts'o so ma̱ mmʉihʉ. 13 Porque nu̱'mø ga̱ siguethohʉ ra̱ nts'o xtá̱ øthʉ m'mɛt'o, ya ga̱ mmähä ra̱ castigo. Pɛ nu̱'mø ga̱ øthʉ'a̱ te xännga̱hʉ ra̱ Espíritu Santo, ngue ga̱ hɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o, ya di 'dacjʉ ra̱ 'da'yo te para za̱ntho.

14 A nu̱yá, nu̱ to gätho ya ga̱ 'yo'a̱ te ra̱ hya̱ xännba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo, gue'ʉ yø ba̱si̱ Oja̱'ʉ. 15 Ya ma̱ n'yohʉ ra̱ Espíritu Santo ya. Ya hi̱ngui̱ ja ngue hønga̱ nsu̱hʉ ya, tengu̱tho n'na ra̱ ja̱'i̱ 'mø su̱ rá̱ hmu̱. Porque ma̱jua̱ni̱ ngue ya yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱ ya. Nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo dí̱ n'yohʉ, guehna̱ a̱nnga̱ ma̱ mmʉihʉ na̱ ngue dí ɛ̱mphʉ Oja̱: “Ma̱ Papá'i”, dí ɛ̱mphʉ. 16 A nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo dí̱ n'yohʉ, guehna̱ øt'e ngue dí pa̱hmʉ p'ʉ ja ma̱ mmʉihʉ ngue ya yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱ na̱. 17 Pɛ ngue ya yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱ ya, xquet'a̱ di tocaga̱hʉ'a̱ ra̱ nho di ya̱t'Oja̱ di u̱ni̱. Tengu̱tho ra̱ nho di t'u̱nna̱ Cristo, ngu̱t'a̱tho di̱ n'nacjʉ. A nu̱yá, nu̱'mø dí̱ nne di̱ n'nacjʉ na̱ ra̱ nho di t'u̱nna̱ Cristo ya, pɛ gue'mø ga̱ n'u̱ni̱ ga̱ sähʉ ra̱ n'ʉ tengu̱tho ra̱ n'ʉ bi zä ra̱ Cristo.

---------

18 Ma ga̱ ør'ma̱ güɛndahʉ ya, ngue zits'ʉrbʉ dí sähʉ ra̱ n'ʉ ya, porque nu̱'a̱ ra̱ nho di 'dacjʉ Oja̱ m'mɛfa, ma̱ da̱tho xa̱ndøngu̱'a̱. 19 Nu̱ te gäma̱ cosa bi zän'Oja̱ ngue ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, a nu̱yá, i̱ ndø'ma̱tetho asta̱ gue'mø da̱ zønna̱ pa xa̱ nzän'Oja̱ ngue di u̱nna̱ nho yø ba̱si̱. 20 Porque Oja̱ bi hocra̱ xi̱mhäi, pɛ bi̱ nts'om'mø mi̱ ma̱n'Oja̱ ngue di̱ njapra̱ castigo'a̱ ra̱ ts'oqui bi 'yøtra̱ Adán. Pɛ xquet'a̱ Oja̱ bi zänni̱ ngue da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ma̱hønda̱ gom'da'yo ra̱ xi̱mhäi. 21 Gue'a̱ ra̱ pa'a̱ ngue ya hi̱nni̱ mantho di̱ nja ra̱ nda̱te'a̱ ra̱ xi̱mhäi'a̱. Ya hi̱ndi̱ nts'onyø cosa nu̱'ʉ ja yø te. Nu̱ya yø hya̱ ya, gä guehya di̱ nja'mø bi zønna̱ pa di u̱nna̱ nho yø ba̱si̱ Oja̱ ya. 22 A nu̱yá, dí pa̱hmʉ ngue nu̱'a̱ te gäma̱ cosa ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, gä sä ra̱ n'ʉ, i da̱nts'i̱ tengu̱tho 'mø bi zønna̱ ora di̱ m'mʉhrá̱ ba̱si̱ n'na ra̱ xisu i sä ra̱ nda̱te, i̱ njarbʉtho yø cosa ja ya. 23 'Nɛ̱ hi̱nga̱ hønt'a̱ te ja nxi̱mhäi sä ra̱ n'ʉ, xquet'a̱ 'nɛ̱cjʉ dí̱ nnehʉ ngue da̱ tho'a̱ ra̱ n'ʉ dí sähʉ, da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue da̱ gom'na'yo ma̱ do'yohʉ. Ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue dyø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱ p'ʉya. Ma̱da̱gue'a̱ ngue ya dí̱ n'yohʉ ra̱ Espíritu Santo, pɛ dí̱ nne ga̱ nnu̱hʉ te gäma̱ nho di̱ nja m'mɛfa. 24 A nu̱yá, ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue di̱ nja'a̱ te mma̱n'Oja̱, ja̱na̱ngue bi ya̱njʉ. Pɛ xi'mø ngue ya bi̱ nja te mma̱n'Oja̱, ya hi̱ngui̱ ja ngue te ni̱mantho ga̱ tømhmʉ 'mø. 25 A nu̱jʉ, dí tømhmʉ'a̱ te ja ngue di̱ nja m'mɛfa. Ma ga̱ sɛthʉ'a̱ te gä ra̱ n'ʉ dí thomhmʉ, asta̱ gue'mø di̱ nja'a̱ te dí tømhmʉ di̱ nja.

26 A nu̱jʉ́, nu̱'mø dí̱ nne ga̱ mmat'Oja̱hʉ 'nɛ̱ hi̱ndí̱ pa̱di̱ te ga̱ xihmʉ Oja̱, go ra̱ Espíritu Santo i fäxte. Ma̱da̱gue'a̱ ra̱ ja̱ts'i̱tho nna̱ bɛ̱mhmʉ Oja̱, pɛ ra̱ Espíritu Santo go øt'a̱ ngue i cohi ngue ra̱ mhmat'Oja̱'a̱ ra̱ hya̱ hi̱ngui̱ pøts'e ga̱ mma̱mhmʉ. 27 Porque nu̱na̱ Oja̱, ya pa̱di̱ tema̱ hya̱ ja mbo ma̱ mmʉihʉ. I ti̱ni̱ tema̱ hya̱ i̱ nne da̱ ma̱nna̱ Espíritu Santo. Porque nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ nne Oja̱ ngue di ts'ofo, go ra̱ Espíritu Santo'a̱ äpra̱ ma̱te Oja̱ conná̱ nguecjʉ.

---------

28 Dí pa̱hmʉ ngue nu̱ to gä da̱di̱ ma̱hmʉ Oja̱, gue'mø xa̱nho ogue xa̱n'ʉ te dí thohmʉ, pɛ Oja̱ honi̱ ha gui japi ngue da̱ 'yørca̱hʉ ra̱ nho. Porque ya xpa̱ nzänn'Oja̱ tengu̱ ga̱ cohmʉ m'mɛfa. 29 Hante ngue di̱ nhohra̱ xi̱mhäi, nu̱na̱ Oja̱ ya pa̱di̱ te'o ja ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ m'mɛfa, guehya yø ja̱'i̱ bi zännbi̱ ngue da̱ gohi tengu̱tho rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ ya. Ja̱na̱ngue nu̱na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, guehna̱ 'bɛt'o na̱ ngue di̱ ncu̱ui gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 30 Nu̱na̱ Oja̱, ya ma̱m'mɛt'o xpa̱ nzänni̱ te'o ja ngue da̱ zofo, guehya yø ja̱'i̱ bi zohya. A nu̱ya yø ja̱'i̱ bi zofo, ya bi hojpa̱bi̱ yø ts'oqui. Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya bi hojpa̱bi̱ yø ts'oqui, bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa da̱ gohyø ja̱'i̱ tengu̱tho rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱.

31 ¿Ndana̱ ma̱n'na ra̱ hya̱ ja ngue ga̱ mma̱mhmʉ 'mø? Ya ma̱ amigohʉ Oja̱ ya. Nu̱ te'o nne da̱ zʉcjʉ ya, ya hi̱nte di̱ mu̱ui'ʉ ya. 32 Nu̱na̱ Oja̱ hi̱mbi̱ nya̱ rá̱ mmʉi ngue bá̱ pɛnhua rá̱ Ts'ʉnt'ʉ ngue bi du̱ conná̱ nguejʉ. Ja dí ha̱xʉ p'ʉ njua̱ni̱ ya ngue nu̱ te gäma̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue di 'dacjʉ, di 'dacjʉ'a̱. 33 Gätho ga̱hʉ, ya xa̱ huannga̱hʉ Oja̱, ya hi̱ngui̱ sä to da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue ni̱ mantho ja ma̱ ts'oquihʉ. Porque guesɛ Oja̱ bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. 34 Ya hi̱nda̱ zä to da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ga̱ mmähä ra̱ castigo. Porque ya bi du̱ ra̱ Cristo conná̱ nguejʉ, 'nɛ̱ bi bɛ̱nna̱te, ya bí 'bʉp'ʉ ja rá̱ n'yɛi Oja̱ ya. A nu̱yá, gue'a̱ za̱nt'a̱ ma̱ mäxtehʉ p'ʉ ha 'bʉ Oja̱'a̱ ya. 35 Ya hi̱nte da̱ zä da̱ hya̱qui̱ te gui̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo. Ma̱da̱gue'a̱ ga̱ sähʉ ra̱ n'ʉ, pɛ ngu̱tho di̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo. Ogue tu̱ ma̱ mmʉihʉ, pɛ ngu̱tho di̱ ma̱cjʉ. Ogue sʉcjʉ yø ja̱'i̱, pɛ ngu̱tho di̱ ma̱cjʉ. Ogue hi̱n'yʉ te ga̱ sihʉ, pɛ ngu̱tho di̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo. Ogue hi̱n'yʉ ra̱ u̱lu ga̱ hehʉ, pɛ ngu̱tho di̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo. Ogue dí 'bʉmma̱ n'ʉhʉ, hi̱ngui̱ nne ha da̱ nu̱hʉ yø ja̱'i̱, pɛ ngu̱tho di̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo. Ogue ya ja ngue da̱ thojʉ, pɛ ngu̱tho di̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo. 36 I̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Di ʉcähe yø ja̱'i̱ ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱he, n'na pa ngu̱ n'na pa i̱ nne da̱ hyoje. Ɛ̱̱ntho ho dɛ'yo yø ja̱'i̱ p'ʉ ga̱ mbɛ̱ni̱”, i ɛ̱na̱. 37 Ma̱da̱gue'a̱ ga̱ sähʉ ra̱ n'ʉ 'mø ngue dí thohmʉ tengu̱ ya yø hya̱ ya, pɛ ma ga̱ ha̱hma̱hʉ ra̱ ts'ɛdi'a̱ te gui̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo. 38 Ja̱na̱ngue ma ga̱ segurahʉ ngue nu̱na̱ Oja̱ za̱nt'a̱ di̱ ma̱cjʉ na̱. Ya hi̱nda̱ zä da̱ hya̱c'a̱ te ra̱ n'ʉ dí thohmʉ mɛ̱nte dí tehʉ. Ni̱ xi̱nga̱ gue'mø da̱ thojʉ. Ni̱ xi̱nga̱ guehyø anxɛ da̱ zä da̱ hya̱qui̱. Ni̱ xi̱ngra̱ zithu̱ da̱ zä da̱ hya̱qui̱. Porque Oja̱ di̱ ma̱cjʉ ra̱ pa ja p'ʉya, da̱guehra̱ pa di 'yɛ̱p'ʉ di̱ ma̱jcʉ Oja̱. 39 Nu̱ te gätho bi hoc'a̱ Oja̱, ngu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ngu̱ ua ja ra̱ häi, ya hi̱njonda̱ zä da̱ hya̱ga̱hʉ'a̱ gui̱ ma̱cjʉ Oja̱. Porque ya ma̱ n'yohʉ na̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo.

---------

9

1 Nu̱gä dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ya, hi̱ngra̱ fɛhni̱ na̱. Guesɛ ra̱ Espíritu Santo xijpa̱ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ. 2 Ma̱thoguitho dí 'bʉ ndu̱mmʉi. I 'bʉmma̱n'ʉ ma̱ mmʉi ngue ma̱ mmi̱judíohe hi̱ngui̱ nne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. 3 Nu̱'mø dí sä ha gdá̱ japi ngue ga̱ nya̱ngä ma̱ mmi̱judíohe, nu̱gä ga̱ øt'e, ma̱da̱gue'a̱ go ga̱ mmagä ra̱ castigo, ya hi̱nga̱ nnu̱gä ra̱ Cristo. Pɛ nja ngue hi̱ngui̱ sä. 4 Nu̱ya yø judío ya, guehya yø mbom'mɛto ra̱ Israel. Bi zo Oja̱ ngue da̱ 'yøt'e ngue yø ba̱si̱. Guehya bi̱ nu̱ ha bi̱ nja ngue bi 'yu̱hrá̱ ts'ɛdi Oja̱ ya. 'Nɛ̱ bi gohmi̱ ra̱ cohi ya yø judío ya. Bi däpra̱ ley nu̱'a̱ ja ngue da̱ n'yo. Bi xifi ha di japyø nda̱nne ja ngue da̱ 'yøt'e. Ma̱zihotho na̱ ra̱ hya̱ bi ya̱rpa̱bi̱ Oja̱ yø judío ngue da̱ 'yørpe. 5 Guehya yø mbom'mɛto yø ndiua judío ya. Nu̱'mø mi̱ mi̱hra̱ Cristo, xquet'a̱ ra̱ judío na̱. 'Nɛ̱ guehna̱ Oja̱ na̱ ngue di̱ ma̱nda gätho'a̱ tengue i ja. 'Nɛ̱ guehna̱ t'ɛ̱spa̱bi̱ na̱ para za̱ntho na̱. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

6 A nu̱yá, xa̱ngu̱ yø judío hi̱ngui̱ nne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Pɛ hi̱ngui̱ sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue ya hi̱ndi̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi xi Oja̱ yø judío. Porque hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue gätho yø judío yø ja̱'i̱ Oja̱. Ja̱na̱ngue hi̱nga̱ gätho yø judío di tocabi ya yø hya̱ xa̱ ya̱t'Oja̱ ngue di̱ nja. 7 Porque bi xi Oja̱ ra̱ Abraham ngue hi̱nga̱ gätho'ʉ yø mbom'mɛto da̱ gohi ngue yø ja̱'i̱ Oja̱. Nu̱na̱ Oja̱ bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱'ʉ yø ba̱si̱ ra̱ Isaac, hønt'ʉ da̱ gohi ngue yø ba̱si̱ Oja̱'ʉ”, bi 'yɛ̱mbi̱. 8 Gätho yø ja̱'i̱ 'bʉi, hi̱nga̱ gätho yø ba̱si̱ Oja̱. A nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue yø ba̱si̱ Oja̱, guehya yø ja̱'i̱ ya xpa̱ nzännbi̱ ngue di tocabi ra̱ hya̱ di ya̱t'a̱ Oja̱ ya, høndya yø ba̱si̱ Oja̱ ya. 9 Porque ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xi Oja̱ ra̱ Abraham, bi 'yɛ̱mbi̱: “Bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa ga̱ u̱t'a̱ui ngue ja ma̱ ts'ɛdi. Nu̱na̱ ra̱ Sara ni̱ xisu, di̱ m'mʉ'a̱ n'na rá̱ ts'ʉnt'ʉ”, bi 'yɛ̱mbi̱.

10 Mi̱ ma yø jɛya p'ʉya, bi̱ nte na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Isaac, bi̱ ntha̱tui ra̱ Rebeca. Mi̱ hya̱ ra̱ ba̱si̱ na̱ ra̱ Rebeca p'ʉya, yø cuate bi øni̱. 11-13 Pɛ hante ngue da̱ mi̱hya yø ba̱si̱ ya, nu̱na̱ Oja̱, bi xihra̱ Rebeca ngue ra̱ Esaú rá̱ mʉdi da̱ mi̱'a̱. Nu̱na̱ ra̱ Jacob ngue ra̱ zʉxinya̱, di̱ ma̱nda rá̱ n'yohʉ na̱. Ngu̱na̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue bi̱ ma̱n'Oja̱, bi 'yɛ̱na̱: “Da̱di̱ ma̱cä ra̱ Jacob, pɛ ra̱ Esaú, hi̱n da̱di̱ ma̱di̱”. Guehna̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ na̱ya hante da̱ mi̱hyø ba̱si̱. Hi̱nga̱ 'be bi dø'ma̱ Oja̱ ngue di̱ m'mʉhya yø ba̱si̱ para ngue da̱ hnu̱ ndana̱ di̱ n'yo xa̱nho, ndana̱ hi̱ngui̱ 'yo xa̱nho. Ja di̱ nɛ̱qui̱ ua ya ngue ya ma̱m'mɛt'o xpa̱ nzän'na̱ Oja̱ te 'bɛ'a̱ ja ngue di̱ nja m'mɛfa. Hi̱ngue ma̱sque 'bet'o da̱ nu̱ te 'bɛ'a̱ da̱ gohyø ba̱si̱, sinoque nu̱'a̱ te xa̱ nzänni̱ ngue da̱ huanhni̱, gue'a̱ nja'a̱.

14 Xi ya, ¿ua i sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue hi̱ngui̱ ho te øt'Oja̱? Nu̱'a̱ hi̱ngui̱ sä'a̱. Porque nu̱ te gä øt'Oja̱, gä gue'a̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ øt'e. 15 Porque Oja̱ bi 'yɛ̱mbra̱ Moisés: “Nu̱ te'o dí sänni̱ ga̱ huɛ̱qui̱, gue'a̱ da̱di huɛ̱c'a̱ 'nɛ̱ ja ma̱ yemmʉi conná̱ ngue'a̱”. 16 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ nho di u̱n'Oja̱, hi̱nda̱ 'yɛ̱nna̱ ja̱'i̱ ngue bi 'yɛ̱mmɛ̱i̱ bi hyoni̱ ha di di̱nna̱ nho. Porque Oja̱ ya xa̱ nzänni̱ to di huɛ̱qui̱. 17 I̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro te bi xi Oja̱ ra̱ da̱st'abi ma̱di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ häi Egipto. Bi 'yɛ̱mbi̱: “Dí ɛ̱xa̱'i̱ ya ngue gui̱ nda̱st'abi n'namhma̱ ngue nu̱'ʉ yø hmɛ̱ya ga̱ u̱t'a̱'i̱, da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ndap'ʉ bi zä ngue te'o gä. 'Nɛ̱ da̱ ba̱di̱ ngue ja ma̱ ts'ɛdi”, bi 'yɛ̱mbi̱. 18 Ja di̱ nɛ̱qui̱ ua ya ngue nu̱na̱ Oja̱, nu̱'a̱ go da̱ zänni̱ ngue di huɛ̱qui̱, gue'a̱ di huɛ̱c'a̱. Nu̱'a̱ go da̱ zänni̱ di u̱ntho ra̱ 'yu̱ ngue xta̱ nna̱xi̱ rá̱ mmʉi, gue'a̱ di̱ u̱nna̱ 'yu̱'a̱.

19 Rá̱ nzɛgui 'bʉi to nne da̱ 'yɛ̱ngya: “Hanja Oja̱ 'mø ngue ɛ̱mbi̱ ja yø ts'oqui yø ja̱'i̱. Porque Oja̱, nu̱'a̱ te xa̱ nzänni̱ ngue da̱ 'yøt'e, hi̱njonni̱ ja̱'i̱ da̱ zä da̱ däqui te sänni̱ da̱ 'yøt'e”, da̱ 'yɛ̱ngui̱. 20 A nu̱jʉ ngue dyø ja̱'i̱thohʉ, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ go guí ɛ̱na̱ ga̱ japhʉ Oja̱ ngue'mø ga̱ ɛ̱na̱ hi̱nga̱ nnu̱ ma̱nhohʉ te sänni̱ da̱ 'yøt'e? Xi n'na ra̱ ts'øye, ¿ua sä da̱ 'yɛ̱mbra̱ 'yøt'a̱ts'øye: “Hi̱ndí̱ nnu̱ ma̱nhogä te ra̱ forma guí hoga̱gui̱”, da̱ 'yɛ̱mbi̱? 21 Nu̱ ra̱ 'yøt'a̱ts'øye, nu̱'a̱ goma̱ forma da̱ nepe da̱ gohra̱ ts'øye di hoqui, ya gue'a̱ da̱ go'a̱. Ma̱da̱gue'a̱ ngue n'nat'a̱ ra̱ bøhäi, pɛ da̱ zä da̱ 'yøt'a̱ n'na ra̱ ts'øye ngue nts'u̱pi̱, xi̱nda̱ zä da̱ 'yøt'a̱ n'na ra̱ ts'øye ngue hi̱nga̱ nts'u̱pi̱.

22 A nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱, nnepe ngue ma̱n'na di ba̱hyø ja̱'i̱ ngue jasɛ rá̱ ts'ɛdi. 'Nɛ̱ nnepe ngue ma̱n'na di ba̱hyø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui ngue da̱ japra̱ castigo. Ja̱na̱ngue tobe sɛrpa̱bi̱ ya yø ja̱'i̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ ngue da̱ ma ra̱ castigo. 23 Bi̱ nepe ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i ngue ma̱thoguitho xa̱ndøngu̱ rá̱ nho i ja Oja̱. Porque bi huɛ̱ga̱hʉ 'nɛ̱ ya dí pa̱hmʉ'a̱ te ra̱ nho xa̱ nzänni̱ ngue di 'dacjʉ ya. 24 Bi zonga̱hʉ Oja̱. Hi̱nga̱ høndyø judío bi zofo, sinoque xquet'a̱ 'nɛ̱hyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío bi zofo. 25 Bi̱ nja tengu̱tho mma̱mp'ʉ ja ra̱ libro bi 'yotra̱ pønga̱hya̱ Oseas, ngue Oja̱ bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱ya yø ja̱'i̱ xtá̱ ma̱n'a̱ m'mɛt'o ngue hi̱mma̱ ja̱'i̱, a nu̱yá dí̱ mma̱ ngue ma̱ ja̱'i̱ ya. Guehya yø ja̱'i̱ ngue hi̱n ma̱di̱ ma̱di̱, pɛ nu̱ya da̱di̱ ma̱hya”, bi 'yɛ̱na̱. 26 Nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ xɛqui bi xihyø ja̱'i̱ Oja̱ ngue ɛ̱mbi̱: “Nu̱gä, hi̱mma̱ ja̱'i̱'a̱hʉ”, pɛ ja 'bexpi xip'ʉ p'ʉya ngue ɛ̱mbi̱: “Nu̱gä drá̱ Oja̱, ma̱jua̱ni̱ ngue dí 'bʉi, guecä ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ ya”, bi 'yɛ̱mbi̱.

27 A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ngue yø judío, nu̱na̱ ra̱ pønga̱hya̱ Isaías bi 'yɛ̱na̱: “A nu̱'ʉ yø judío, ma̱da̱gue'a̱ ma̱ndøngu̱tho'ʉ, tengu̱tho yø 'bomu̱ dehe p'ʉ ja ra̱ ja̱the, pɛ zi yohotho'ʉ da̱ bøni̱ ngue di̱ nya̱ni̱. 28 Porque nu̱'mø ra̱ pa da̱ japra̱ castigo Oja̱ gätho yø ja̱'i̱ rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, n'na zihma̱ntho di̱ nja”. 29 Ra̱ Isaías ma̱hømbi̱ 'yɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi, nu̱'mø hi̱n da̱di huɛ̱cyø ja̱'i̱ na̱, n'na zihma̱ntho di jua'ʉ yø judío, tengu̱tho 'mø mi̱ jua'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sodoma 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Gomorra”.

---------

30 Guehna̱ ra̱ hya̱ na̱ya ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, guehya hi̱mmi̱ honi̱ ha di̱ nhojpa̱ui Oja̱ ya. Pɛ bi 'yɛ̱hra̱ pa ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱ yø ja̱'i̱, gue'a̱ i̱ nhojpa̱ui Oja̱'a̱ ya. 31 Pɛ nu̱ya yø judío mi̱ hu̱ yø mmʉi xti̱ nhojpa̱ui Oja̱, ngue mi̱ ɛ̱na̱ xta̱ 'yøt'e te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. Pɛ hi̱njombi̱ bøni̱ ngue xta̱ mma ma̱hojpi rá̱ ts'oqui ngue xta̱ 'yøt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, porque hinjongui̱ pøni̱ ngue da̱ 'yøt'e te gäma̱ hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ ley. 32 ¿Hanja 'mø ngue hi̱mbi̱ nhojpa̱ui Oja̱ yø ja̱'i̱? Porque mi̱ nne ngue xtí̱ nya̱nyø te yø ja̱'i̱ ngue xta̱ 'yøt'a̱ te gä ra̱ nho mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. Pɛ hi̱mbi̱ ne xta̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ngue ra̱ Cristo na̱ da̱ zä da̱ ya̱ni̱. Ja bi fespʉ yø gua p'ʉya, porque ra̱ Cristo tengu̱tho 'mø 'bɛnna̱ do p'ʉ ha da̱ tho ra̱ ja̱'i̱, di fets'e. 33 Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue Oja̱ bi 'yɛ̱na̱: “Ga̱ pɛcä p'ʉ Sión n'na ra̱ do ngue di fesyø ja̱'i̱. Pɛ guedra̱ ndø mɛ̱do da̱ 'yøt'e ngue da̱ dähyø ja̱'i̱. Pɛ nu̱ to gätho da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ do na̱, da̱ di̱ni̱ xa̱nho p'ʉ ja yø mmʉi ngue nu̱ te ra̱ hya̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱, gätho ma̱jua̱ni̱ ngue di̱ nja”.

---------

10

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ja̱njua̱ni̱ dí ha̱hma̱ mmʉi dí̱ mmarpa̱bi̱ Oja̱'ʉ yø judío ngue di̱ nya̱ni̱. 2 Porque dí pa̱cä ngue yø mmʉi ga̱ nda̱nne Oja̱. Pɛ nja ngue nu̱'a̱ rá̱ nda̱nne øt'e, hi̱ngui̱ ti̱nyø mmʉi hanja na̱ ra̱ hya̱ nne Oja̱ ngue di̱ nya̱nyø ja̱'i̱. 3 Porque hi̱ngui̱ nne da̱ ba̱di̱ tema̱ hya̱ xa̱ zän'Oja̱ ngue di̱ nhojpa̱bi̱ yø ja̱'i̱. I ɛ̱na̱ ngue da̱ hyonsɛ ha di japi ngue di hojpa̱bi̱ Oja̱. Ja̱na̱ngue hi̱ngui̱ nne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya di hojpa̱bi̱ Oja̱ yø ja̱'i̱. 4 Nu̱ to gätho ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, guehya yø ja̱'i̱ bi̱ nhohyø ts'oqui ya. Ya hi̱nni̱ mantho da̱ 'yɛ̱nyø ja̱'i̱ ngue 'be da̱ 'yøt'e te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, ja di̱ nya̱nyø te.

5 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue di hojpa̱ Oja̱ yø ts'oqui ngue da̱ 'yøt'e te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, pɛ ra̱ Moisés, i ja ua na̱ ra̱ hya̱ bi 'yot'i, ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ hyät'i da̱ 'yøt'e gätho'ʉ yø hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ ley, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nya̱nna̱ te na̱”, i ɛ̱nna̱ hya̱. 6 Pɛ ja ma̱n'na ra̱ hya̱, guehna̱ ra̱ hya̱ na̱ya di̱ nhohma̱ ts'oquihʉ ngue ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo. Porque nt'ot'i ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Ja̱na̱ngue nu̱yá, 'yo sä guí ɛ̱mhmʉ ngue jatho ngue to da̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱ si ra̱ Cristo ngue di̱ nya̱nte. Porque ya bi zøcua ra̱ Cristo. 7 'Yo sä guí ɛ̱mhmʉ ngue nu̱ya jatho ngue to da̱ map'ʉ o yø ánima ngue da̱ honna̱ Cristo. Porque ya bi bɛ̱nna̱te”. 8 Ya hi̱ngui̱ ja ngue ja gui hyomhmʉ hanja ra̱ hya̱ ngue ha di̱ nhohyø ts'oqui yø ja̱'i̱. Porque nt'ot'i ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, hi̱nga̱ yap'ʉtho ja ngue nu̱'i̱. Ya ga̱di̱ nxihmʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ ya. Ya jap'ʉ ja ni̱ mmʉihʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱”, i ɛ̱na̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ ya, guehna̱ ra̱ hya̱ dí xi'i ngue gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱. 9 Nu̱'mø ga̱ ma̱mhmʉ ngue ra̱ Jesús, gue'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ'a̱, 'nɛ̱ ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ ja ma̱ mmʉihʉ ngue Oja̱ bi japi bi bɛ̱nna̱te 'mø bi du̱, ya di̱ nya̱nma̱ tehʉ. 10 Porque Oja̱ gue'a̱ di hoga̱hʉ'a̱ ngue'mø dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ ja ma̱ mmʉihʉ. 'Nɛ̱'mø ga̱ xihmʉ yø ja̱'i̱ ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Hmu̱ Jesucristo, ya da̱ ya̱njʉ Oja̱.

11 Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ to gä da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, hi̱nja̱m'mø da̱ zä da̱ 'yɛ̱nna̱ ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ ho te ɛ̱c'ɛ̱i̱”. 12 I̱ mma̱ ngue gätho yø ja̱'i̱, ngu̱'ʉ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, gä n'nat'a̱ Oja̱ nnøpe ngue yø Hmu̱. 'Nɛ̱ nu̱na̱ Oja̱, xa̱ndøngu̱ ra̱ nho di u̱nni̱ te'o gä nzofo. 13 Porque nu̱ to gä nzohna̱ ra̱ Hmu̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nya̱nna̱ te na̱.

14 Xi'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo ya, ¿hague di zohra̱ Cristo 'mø? Pɛ ¿hague di 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø ngue hi̱ngui̱ øde hanja ra̱ hya̱? 'Nɛ̱ ¿hague di 'yøhyø ja̱'i̱ hanja ra̱ hya̱ 'mø ngue hi̱njongui̱ xifi hanja? 15 'Nɛ̱ ¿hague da̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ da̱ ma̱ hanja ra̱ hya̱ 'mø ngue hi̱njongui̱ ɛt'i ngue da̱ ma da̱ ma̱nna̱ hya̱? Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro i ɛ̱na̱: “Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue ha di zä ga̱ nhojpa̱hʉ Oja̱, ma̱zihotho 'mø da̱ zøcua'ʉ ngue da̱ xicjʉ rá̱ hya̱ Oja̱”.

16 Pɛ nja ngue hi̱nga̱ gätho yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ 'mø sifi. Ra̱ Isaías ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱, bi 'yɛ̱na̱: “Ague ma̱ Oja̱'i̱, ¿hanja ngue hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngähe?” bi 'yɛ̱na̱. 17 Pɛ nu̱ to bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue bi 'yøde hanja ra̱ hya̱ bi sifi. 'Nɛ̱ nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi sihyø ja̱'i̱ p'ʉya, guehna̱ ra̱ hya̱ i hma̱ hanja na̱ ra̱ Cristo na̱.

18 Pɛ xi'ʉ yø judío ngue hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱, ¿ua hi̱mbi̱ 'yøde hanja ra̱ hya̱'ʉ? Ma̱jua̱ni̱ ngue bi 'yøde hanja ra̱ hya̱. Porque mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, ndap'ʉ bi zä nt'øde na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nyø ma̱mhya̱. Porque nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, ma̱ 'yoni̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi”. 19 Xiya yø judío ya 'mø, ¿ua hi̱ngui̱ 'yo yø mmʉi hanja na̱ ra̱ hya̱ bi sifi 'mø? Pɛ nu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ bi di̱nyø mmʉi hanja na̱ ra̱ hya̱ bi sifi. Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, bi 'yɛ̱nna̱ Moisés: “Nu̱na̱ Oja̱, da̱ ya̱nyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, n'namhma̱ ngue yø judío di sɛyabi yø ja̱'i̱ nu̱'ʉ di̱ nya̱ni̱. Di̱ ncuɛ yø judío ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱n'yʉ yø n'yomfɛ̱ni̱ go da̱ di̱nnba̱bi̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ ya”. 20 Pɛ ra̱ Isaías njua̱ntho bi 'yotra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱mmi̱ hongui̱, gue'ʉ bi di̱nyø mmʉi ha di ba̱di̱ te'o gui'ʉ. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱mmi̱ änni̱ te'o gui, gue'ʉ da̱ nthɛ'be'ʉ”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. 21 Pɛ nu̱'ʉ yø judío, Oja̱ bi 'yɛ̱na̱: “N'na pa ngu̱ n'na pa dí̱ nzocä yø judío. Pɛ nu̱ya p'ʉya, hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ dí xifi”.

---------

11

1 Xi ya, xi'Oja̱, ¿ua ya bi hyɛp'ʉ'ʉ yø judío ya 'mø? Hi̱n'na̱, hi̱ngui̱ hɛp'ʉ. Porque nu̱gä drá̱ judío, ma̱ mboxitagä na̱ ra̱ Benjamín, nu̱na̱ rá̱ mbom'mɛto ra̱ Abraham. 2 Nu̱'ʉ yø judío, ya ma̱ m'mɛt'o xa̱ huan'na̱ Oja̱'ʉ ngue da̱ gohi ngue yø ba̱si̱. Ja̱na̱ngue hi̱ngui̱ hɛp'ʉ Oja̱ ya yø judío. Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ra̱ Elías bi ya̱pyø judío 'mø mi̱ mat'Oja̱, bi 'yɛ̱na̱: 3 “Ague ma̱ Oja̱'i̱, nu̱ yø judío, ya bi hyo'ʉ ni̱ pønga̱hya̱. A nu̱'a̱ ni̱ altar hapʉ tha̱nne'i yø ja̱'i̱, ya bi thɛmhmi̱. Ya ma̱høngsɛgui dí 'bʉi ngue dí tha̱nne'i ya. Pɛ xquet'a̱ nne da̱ hyogyø ja̱'i̱”, bi 'yɛ̱nna̱ Elías. 4 Mi̱ da̱ Oja̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱: “Hi̱n'na̱, hi̱nga̱ høn'a̱tho'i guí tha̱nnegui. Sinoque 'bʉrpʉtho mi̱ yoto ma̱hua̱hi̱ yø judío ngue tha̱nnegui, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bʉhra̱ da̱hmʉ Baal ngue da̱ da̱nne”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. 5 Da̱ guehra̱ pa ja p'ʉya, xquet'a̱ njarbʉtho ya, hi̱nga̱ gätho yø judío xa̱ hyɛp'ʉ Oja̱. Sinoque 'bʉ i'da ngue conná̱ ma̱te Oja̱ bi gohi ngue yø thanhni̱ Oja̱. 6 ¿Ua di ja tema̱ nho bi 'yøtya yø ja̱'i̱ bi huan'na̱ Oja̱ 'mø? Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Sinoque ra̱ ma̱tetho bi 'yøt Oja̱ ngue bi huanhni̱. Nu̱'mø ngue di ja tema̱ nho xta̱ 'yøtyø ja̱'i̱, ja̱na̱ngue bi huanhni̱, ya hi̱ngrá̱ ma̱tetho bi 'yøt'Oja̱ 'mø.

7 Guehna̱ ra̱ hya̱ na̱ya ngue nu̱'ʉ yø judío mi̱ honi̱ ha xtí̱ nhohyø ts'oqui, pɛ hi̱ngui̱ ngu̱'ʉ bi di̱ni̱ ha di̱ nhojpa̱ yø ts'oqui. Høndya te'o ya xpa̱ huan'na̱ Oja̱ ngue bi̱ ma ma̱hojpi. A nu̱'ʉ mi̱'da yø judío, bi jorpa̱bi̱ yø n'yomfɛ̱ni̱'ʉ ngue hi̱mbi̱ di̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱. 8 I̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱, bi 'yøt'e ngue hi̱nda̱ di̱nyø mmʉi yø ja̱'i̱'a̱ ra̱ hya̱ da̱ 'yøde. Nu̱'a̱ te da̱ nu̱, hi̱nda̱ di̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱. Da̱ 'yøhyø hya̱ da̱ hma̱, pɛ hi̱ndi̱ n'yo yø mmʉi hanja'a̱ ra̱ hya̱ da̱ 'yøde. Ngu̱'a̱ bá̱ nja'ʉ yø pa xa̱ thogui, da̱ guehya ma̱høn'a̱ njarbʉtho”. 9 Ra̱ David ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱p'ʉ ha di sännigo yø ja̱'i̱, di ɛ̱na̱ ngue ja mpähä, di ɛ̱na̱ ngue i̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ te øt'e. Pɛ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue di̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ te øt'e. Sinoque di̱ njapra̱ castigo'a̱ te øt'e. 10 Nu̱'a̱ te da̱ hyɛ̱tyø ja̱'i̱, hi̱nda̱ di̱nyø mmʉi hanja. Ja̱na̱ngue di̱ m'mʉmma̱n'ʉ hangu̱ ra̱ pa”.

---------

11 Xi ya 'mø, ¿ua xma̱ ma da̱ hyɛp'ʉ Oja̱ yø judío ya 'mø? ¿Ua hi̱nja̱m'mø da̱ 'yɛ̱hra̱ pa di̱ nya̱nyø te mi̱'da yø judío ya 'mø? a̱há̱, da̱ 'yɛ̱hra̱ pa di̱ m'mʉhyø judío di̱ nya̱nyø te. Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱ya yø judío bi hyɛp'ʉ Oja̱, pɛ Oja̱ bi 'yøt'e ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío da̱ gohi ngue yø ja̱'i̱ Oja̱. Porque nnepe ngue nu̱'ʉ yø judío bi hyɛp'ʉ Oja̱, di sɛyabi ya yø ja̱'i̱ ya. 12 Nu̱'a̱ i hyɛp'ʉ Oja̱ yø judío, nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, gue'a̱ di di̱nnba̱bi̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱'a̱. Pɛ nu̱'mø bi zønna̱ pa ngue 'nɛ̱hyø judío da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, nu̱na̱ Oja̱ ma̱thoguitho di ja̱pi̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi.

13 A nu̱yá, i ja ma̱n'na ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ xihyø ja̱'i̱ ngue hi̱ngyø judío. Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, bá̱ pɛnnga̱gui̱ Oja̱ ngue ga̱ xihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ 'bɛfi bi 'dacä Oja̱, dí honnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ha di ba̱di̱ ngue dí̱ nnu̱ ma̱nsu̱gä na̱ ra̱ 'bɛfi na̱. 14 Porque nu̱'ʉ ma̱ mmi̱judíohe hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo ya, dí̱ nnegä ngue di sɛyabi ya yø ja̱'i̱ bi̱ nthɛui ra̱ Cristo, n'namhma̱ ngue xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'ʉ n'namhma̱ di̱ nya̱nyø te. 15 Ma̱zihotho 'mø da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue ma̱høndi̱ nhojpa̱ui Oja̱ yø judío nu̱ya ya xi hyɛp'ʉ Oja̱. Conque Oja̱, bi 'yøt'e ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío bi̱ nhojpa̱ui. Pɛ nu̱yá, nu̱'mø di 'bätyø mmʉi yø judío ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, ɛ̱ntho ja di bɛ̱nna̱te yø ja̱'i̱ ngue ya xí du̱.

16 Nu̱na̱ ra̱ Abraham, guehna̱ rá̱ mʉditho ra̱ judío na̱, 'nɛ̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱. Xquet'a̱ nu̱'ʉ yø judío ngue yø mbom'mɛto ya, xquet'a̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱. Nu̱na̱ ra̱ Abraham, tengu̱tho n'na ra̱ da̱za na̱. Nu̱'ʉ yø judío ngue yø mbom'mɛto p'ʉya, tengu̱tho yø 'yɛza'ʉ. Pɛ o rá̱ 'yɛ Oja̱ gä rá̱ do'yo ra̱ za. 17 Guehna̱ n'na ra̱ za ngue ra̱ hoga̱ za na̱. Pɛ bi̱ ma nts'a̱qui̱ 'da yø 'yɛza ra̱ za. Guehya yø judío bi hyɛp'ʉ Oja̱ ya. Nu̱'a̱hʉ ya, ngue hi̱ngyø judíohʉ, tengu̱tho 'mø ngue yø 'yɛza'a̱hʉ n'na ra̱ za ngue ja da̱po. Nu̱p'ʉ bi ts'a̱jpa̱bi̱ yø 'yɛza ra̱ hoga̱ za, ja bi̱ ma nt'ɛ̱ts'i̱'a̱hʉ p'ʉ. A nu̱yá, ya ni̱ n'yohʉ'ʉ yø ja̱'i̱ Oja̱ ya. 18 Pɛ ma̱hsä mi̱ 'yɛ̱na̱ ngue ma̱n'na ta̱te xa̱nho'a̱hʉ ngue'ʉ yø judío bi hyɛp'ʉ Oja̱. Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ ngue yø 'yɛza i ja yø te ngue bi thɛp'ʉ ja ra̱ da̱za. Hi̱ngue masque ja ra̱ te ra̱ da̱za conná̱ ngue'ʉ yø 'yɛza.

19 ¿Ua guí ɛ̱na̱ ngue ma̱n'na ta̱te xa̱nho'a̱hʉ ngue'ʉ yø judío bi hyɛp'ʉ Oja̱, ja̱na̱ngue bi ts'a̱jpa̱ yø 'yɛ ra̱ hoga̱ za ngue ja bi̱ ma nt'ɛ̱ts'a̱hʉ p'ʉ? Nu̱'a̱, hi̱nda̱ zä'a̱. 20 Nu̱ya yø judío mi̱ nnøpa̱ 'yɛza ra̱ hoga̱ za, bi̱ ma nts'a̱qui̱, bi thɛp'ʉ p'ʉya ngue hi̱mbi̱ ne bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Pɛ nu̱'a̱hʉ ja da̱po ra̱ za mi̱ nnøpa̱ 'yɛza'a̱hʉ. Nu̱'a̱ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ bi̱ nja, gue'a̱ i̱ ma nt'ɛ̱ts'i̱'a̱hʉ p'ʉ ja ra̱ hoga̱ za'a̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, 'yo sä ga̱di 'yɛ̱xhʉ, da̱mi̱ mfähmʉ xa̱nho. Nu̱'mø hi̱nga̱ mfähmʉ, ya da̱ ma nthɛqui'a̱hʉ ma̱høn'a̱. 21 Xi'mø ngue Oja̱ bi hyɛp'ʉ yø judío ngue hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, da̱ gue'a̱hʉ ya, nu̱'mø hi̱ngui̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, da̱ hyɛc'a̱hʉ p'ʉ. 22 Nu̱na̱ Oja̱, ya guí̱ nnu̱hʉ ngue nu̱'a̱ rá̱ ma̱te i ja, ma̱ndønhotho te øt'e. Pɛ xquet'a̱ da̱ japra̱ castigo yø ja̱'i̱ øtra̱ ts'oqui. Porque bi japra̱ castigo'ʉ yø judío hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Go bi 'da'a̱hʉ rá̱ ma̱te ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Pɛ nu̱'mø gui hyɛhmʉ p'ʉ Oja̱, xquet'a̱ di ja'a̱hʉ ra̱ castigo. 23 A nu̱yá, nu̱'mø da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue yø judío da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, i ja rá̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue ma̱hønda̱ 'yɛ̱spʉ ja ra̱ za bá̱ sa̱qui̱. 24 Porque ma̱n'na hi̱ngui̱ hɛ̱nni̱ di t'ɛ̱sra̱ 'yɛza nu̱'a̱ bá̱ ts'a̱jpʉ ja ra̱ hoga̱ za, hi̱nda̱ gue'a̱hʉ ngue ja da̱po ra̱ za ga̱mbi̱ thɛhʉ.

---------

25 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱na̱ ra̱ hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ hanja, dí̱ nnegä ya ngue guí pa̱hmʉ xa̱nho hanja ya. Porque hi̱ndí̱ nnegä ngue gui 'yɛ̱na̱ ngue guí ta̱tehʉ ngue yø judío. Ma̱jua̱ni̱ ngue xa̱ngu̱ yø judío hi̱ngui̱ nne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Pɛ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ja gue'mø bi zønna̱ pa ngue ya ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. 26 Nu̱'mø ya bi̱ nja'a̱ p'ʉya, gätho'ʉ yø judío di 'bʉ'a̱ ra̱ pa'a̱, ya di̱ nya̱ni̱. I̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ Ya̱nte, guep'ʉ Sión di̱ m'mʉhna̱. Guehna̱ di hojpa̱ yø ts'oqui yø judío na̱, nuya yø 'yʉmɛ̱ni̱ p'ʉ bá̱ fʉdi ba̱ m'mʉhra̱ Jacob. 27 Guehna̱ ra̱ cohi ga̱ co'be na̱ ngue ya ga̱ hojpa̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱”, ɛ̱n'Oja̱.

28 Nu̱'ʉ yø judío ngue fɛstho na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, bi gohi ngue yø nsʉiui Oja̱. Ja̱na̱ngue i̱ mɛnhna̱ hya̱ Oja̱ p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Pɛ ma̱da̱gue'a̱, nu̱na̱ Oja̱ xquetho ngue di̱ ma̱'ʉ yø judío. Porque nu̱'ʉ yø mboxita'ʉ gue'ʉ yø thanhni̱ Oja̱'ʉ. 29 Nu̱na̱ Oja̱, hi̱nja̱m'mø ngue di cohrá̱ mmʉi na̱. Nu̱ to gä bi zofo, hangu̱ ra̱ pa di̱ ma̱di̱ 'nɛ̱ di ja̱pi̱. 30 Nu̱'mø ma̱ m'mɛt'o, xa̱ mmɛstho te mi̱ ma̱n'Oja̱'ʉ yø ja̱'i̱ hingyø judío. Pɛ nu̱ya ngue 'nɛ̱hyø judío bi̱ mɛstho te mma̱n'Oja̱ ya, ja̱na̱ngue Oja̱ bi u̱nná̱ ma̱te'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío ya. 31 Nu̱ya yø judío bi̱ mɛspa̱tho te mma̱n'Oja̱. Pɛ nu̱na̱ Oja̱, ni̱ netho ngue di u̱nná̱ ma̱te tengu̱tho i u̱nná̱ ma̱te'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. 32 Nu̱na̱ Oja̱, ngu̱na̱ bi 'yøt'e, bi u̱nna̱ 'yu̱ ngue gätho yø ja̱'i̱ bi̱ mɛspa̱tho te mma̱, para ngue da̱ zäp'ʉ 'da di u̱ntho rá̱ ma̱te gätho yø ja̱'i̱.

---------

33 Hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di pa̱di̱ xa̱ndønho hangu̱ ga̱ngu̱ ra̱ nho i ja Oja̱. Hi̱njongui̱ pa̱di̱ hangu̱ ga̱ngu̱ rá̱ mfa̱di̱ Oja̱ i ja. Hi̱njongui̱ pa̱di̱ hangu̱ ga̱ngu̱ rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ i ja. Porque hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di pa̱di̱ xa̱ndønho tengu̱ ɛga̱ 'yo Oja̱. 34 Hi̱njonni̱ ja̱'i̱ di pøni̱ ngue di ti̱ni̱ xa̱ndønho hanja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ Oja̱, 'nɛ̱ hi̱njonni̱ ja̱'i̱ di t'ɛ̱mbi̱ ngue bi xännbi̱ te øt'e. 35 Nu̱na̱ Oja̱, hi̱ngra̱ mi̱hi̱ na̱ ngue da̱ 'yɛ̱nyø ja̱'i̱ ya mi̱ ndu̱pa̱te Oja̱'a̱ te bi u̱nni̱. 36 Porque nu̱ te gäma̱ cosa dí̱ nnu̱hʉ ngue ja, Oja̱ bá̱di̱ u̱ni̱. Go bi hoc'a̱ 'nɛ̱ gä go rá̱ mmɛti'a̱. A nu̱yá, hønsɛ Oja̱ i ja ngue da̱ t'ɛ̱spi̱ para za̱ntho. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

12

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ma̱thoguitho ngue bi 'dacjʉ rá̱ ma̱te Oja̱. Ja̱na̱ngue dí ha̱gä ra̱ ts'ɛdi dí xi'a̱hʉ ngue gui u̱nni̱ mmʉihʉ Oja̱, n'namhma̱ ngue hangu̱ ra̱ pa gui 'yøthʉ'a̱ te rá̱ pähä Oja̱. Guehna̱ ra̱ nda̱nne i ja ngue gui 'yørpa̱hʉ Oja̱ na̱ya. 2 A nu̱yá, da̱mi̱ pähni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ya. 'Yo guí øthʉ tengu̱tho øtyø ts'oc'ɛ̱i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Da̱mi̱ 'yøt'e ngue da̱ gom'na'yo'a̱ te ja ngue gdí̱ n'yohʉ. Ja̱na̱ngue da̱ zäp'ʉ gui pa̱hmʉ xa̱nho'a̱ te rá̱ pähä Oja̱. Nu̱na̱ te ra̱ nho nne Oja̱ ngue gdí̱ n'yohʉ, da̱ gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱.

3 Oja̱ bi 'yøtra̱ ma̱te bi 'dacä ra̱ ts'ɛdi ngue ga̱ xi'a̱hʉ te ja ngue gui 'yøthʉ. 'Yo to di̱ nne ma̱n'na ra̱ 'bɛfi xa̱nhɛ̱ts'i̱ ngue'a̱ te ra̱ 'bɛfi bi u̱n'Oja̱. Sinoque da̱ hya̱cra̱ güɛnda xa̱nho te 'bɛ'a̱ ma̱'bɛfi bi t'u̱nni̱. 4 Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, xa̱ngu̱ yø xɛqui i ja ngue 'dama̱ 'dan'yo i pɛfi. 5 Xquet'a̱ njarbʉtho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya. Ma̱da̱gue'a̱ xa̱ngu̱jʉ, pɛ ɛ̱ntho n'na nc'ɛ̱i̱tho di jahʉ. Porque gätho ma̱ n'yohʉ ra̱ Cristo. Pɛ nu̱na̱ ra̱ 'bɛfi bi 'dacjʉ Oja̱, 'dama̱ 'dan'yo ma̱ 'bɛfi na̱.

6 Oja̱ bi zänni̱ tema̱ 'bɛfi di tocabi n'na ngu̱ n'najʉ. Ya gue'a̱ ra̱ 'bɛfi ja ngue ga̱ øthʉ'a̱ p'ʉya. I 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue bi t'u̱nná̱ 'bɛfi ngue drá̱ pønga̱hya̱ Oja̱. Pɛ nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱ Oja̱ da̱ ma̱, hønt'a̱ da̱ ma̱n'a̱. 7 I 'bʉhyø ja̱'i̱ bi t'u̱nná̱ 'bɛfi ngue da̱ mäxrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Pɛ i jatho ngue co gätho rá̱ mmʉi di 'yøtra̱ 'bäxte. I 'bʉhyø ja̱'i̱ bi t'u̱nná̱ 'bɛfi ngue di̱ nxännba̱te rá̱ hya̱ Oja̱. Pɛ i jatho ngue di̱ nxännba̱te xa̱nho. 8 I 'bʉhyø ja̱'i̱ bi t'u̱nná̱ 'bɛfi ngue di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui. Pɛ di ja ndu̱mmʉi ngue da̱ 'yøt'a̱ te rá̱ 'bɛfi pɛfi. I 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue bi t'u̱nná̱ 'bɛfi ngue co nu̱'a̱ te pɛts'i, da̱ mäxyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Pɛ 'yo di ya̱ yø mmʉi ngue'a̱ te ra̱ 'bäxte da̱ 'yørpa̱ rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. I 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue bi t'u̱nná̱ 'bɛfi ngue di̱ m'mɛt'o p'ʉ di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Pɛ jatho ngue da̱ gämfɛ̱ni̱ da̱ 'yøt'e xa̱nho'a̱ te rá̱ 'bɛfi pɛfi. I 'bʉhyø ja̱'i̱ bi t'u̱nná̱ 'bɛfi ngue da̱ mäts'i to ja te hɛ̱mbi̱. Pɛ nu̱'a̱ ra̱ 'bäxte da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, co n'na ra̱ pähätho di 'yøt'e.

---------

9 Pɛ gue ma̱jua̱ni̱ ngue ni̱ mmʉi gdí̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o. Da̱mi̱ 'yøthʉ ra̱ nho. 10 I jatho ngue gui̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ porque gätho ga̱di̱ ncu̱hʉ ngue ra̱ Cristo. N'na ngu̱ n'na'a̱hʉ da̱mi̱ hyonnbi̱ ha di hnu̱ ma̱nsu̱ mi̱'da ni̱ cu̱hʉ. 11 'Yo guí säyathohʉ, da̱mi̱ hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi'a̱ te ja ngue gui 'yøthʉ. Co gätho ni̱ mmʉi gdí 'yørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 12 Za̱nt'a̱ da̱mi̱ johyahʉ ngue bi di̱nni̱ mmʉihʉ hanja'a̱ ra̱ nho ja ngue di̱ nja. Nu̱'mø guí sähʉ ra̱ n'ʉ, da̱mi̱ sɛti xa̱nho. 'Nɛ̱ da̱mi̱ mat'Oja̱hʉ hangu̱ ra̱ pa, 'yogui säyathohʉ. 13 Nu̱'ʉ ni̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ 'mø ngue hi̱n'yʉ te da̱ hyoni̱, da̱mi̱ fäxhʉ. A nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yap'ʉ ni̱ 'yɛ̱hɛ̱, da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ ts'äya.

14 A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ sʉ'a̱hʉ, da̱mi̱ 'yäphʉ Oja̱ ngue di ja̱pi̱. 'Yo tema̱ ya̱nthi̱ guí äphʉ Oja̱ ngue da̱ thogui. 15 Nu̱p'ʉ ha di johya ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, xquet'a̱ da̱mi̱ johyahʉ. Nu̱p'ʉ zonni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, xquet'a̱ ja da̱mi̱ nzomhmʉ p'ʉ. 16 Gätho da̱mi̱ nnu̱ ma̱nho n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. O ga̱di̱ 'yɛ̱xhʉ. Da̱mi̱ 'yøt'e ngue 'da'igu̱'a̱hʉ'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱nga̱ njua̱ni̱. 'Yo sä guí ɛ̱na̱ ngue go jasɛ ni̱ mfa̱di̱hʉ.

17 'Yo ga̱di cospa̱bi̱'a̱ te ra̱ nts'o øt'a̱'i̱ ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ. Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉihʉ ngue nu̱'a̱ te xa̱nho, da̱ gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. 18 Da̱mi̱ hyoni̱ ha gdí̱ n'amigohʉ gätho yø ja̱'i̱ asta̱ nu̱p'ʉ go da̱ zä. Gui ja ndu̱mmʉi ngue 'yo ga̱di̱ nju̱nthʉ. 19 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, 'yo ga̱di cots'i te t'øt'a̱hʉ. Da̱mi̱ hyɛmhma̱hʉ hma̱, nu̱'a̱ Oja̱ go di cots'a̱. Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱n'Oja̱: “Nu̱gä, go ni̱ 'yɛ̱ ma̱ xi ngue ga̱ jagä ra̱ castigo. Go ga̱ ju̱t'ä'a̱ te øt'a̱hʉ yø ja̱'i̱”, ɛ̱n'Oja̱. 20 Xquet'a̱ nt'ot'i ra̱ hya̱ ngue ɛ̱n'Oja̱: “Nu̱'mø gá̱ nu̱ ni̱ nsʉiui ngue tu̱ ma̱nthu̱hu̱, da̱mi̱ u̱nna̱ hmɛ̱ da̱ zi. Nu̱'mø gá̱ nu̱ ngue tu̱the, da̱mi̱ u̱nna̱ dehe da̱ zi. Nu̱'mø guí ørpa̱bi̱ ni̱ nsʉiui tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, ya da̱ mɛsrá̱ sä, porque da̱ zo rá̱ mmʉi'a̱ te ra̱ nts'o xa̱ 'yøt'a̱'i̱”. 21 Ma̱nma̱ nda̱p'a̱hʉ ra̱ nts'o ngue gui 'yøt'e tengu̱tho øt'a̱ ni̱ nsʉihʉ. Sinoque da̱mi̱ ta̱phʉ ra̱ nts'o ngue gui 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho ni̱ nsʉihʉ.

---------

13

1 Gätho yø ja̱'i̱ 'bʉi, jatho ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ts'ʉt'abi. Porque gätho yø ts'ʉt'abi, Oja̱ bi zännbi̱ ngue ja yø cargo. Hi̱njo'o ra̱ ts'ʉt'abi ngue da̱ zänsɛ ngue di̱ nja rá̱ cargo. 2 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ fɛspa̱tho te mma̱nna̱ ts'ʉt'abi, nu̱na̱ Oja̱ bi 'yɛ̱xra̱ ts'ʉt'abi, go guehna̱ fɛspa̱bi̱ rá̱ hya̱ na̱. Ya rá̱ ts'oquisɛ ra̱ ja̱'i̱ p'ʉ da̱ japra̱ castigo ra̱ ts'ʉt'abi. 3 Porque yø ts'ʉt'abi hi̱nga̱ 'bʉi ngue di pihyø ja̱'i̱ nu̱ya øtra̱ nho. Sinoque guehya yø ja̱'i̱ xa̱nts'o te øt'e i cot'i. Nu̱'mø guí̱ nne ngue hi̱ngui̱ su̱hʉ yø ts'ʉt'abi, da̱mi̱ 'yøthʉ ra̱ nho n'namhma̱ ngue da̱ hnu̱ ma̱nho'a̱hʉ. 4 Porque yø ts'ʉt'abi, rá̱ 'bɛfi Oja̱ ørpe para ngue da̱ mäxa̱hʉ. Pɛ nu̱'mø ngue xa̱nts'o te guí øthʉ, ya gui su̱hʉ ra̱ ts'ʉt'abi p'ʉya. Ya säp'ʉ ha̱ ra̱ ts'ɛdi ra̱ ts'ʉt'abi ngue di ja'a̱hʉ ra̱ castigo. Porque rá̱ 'bɛfi Oja̱ ørpe ngue da̱ japra̱ castigo yø ja̱'i̱ xa̱nts'o te øt'e. 5 Ja̱na̱ngue ja ts'ɛditho ngue da̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ te di̱ ma̱nda yø ts'ʉt'abi. Pɛ hi̱ndi̱ 'yøtyø ja̱'i̱'a̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ ts'ʉt'abi ngue høntho di̱ mpommi̱ ra̱ castigo, sinoque da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱nyø ts'ʉt'abi porque ni̱ 'yu̱p'ʉ ngue da̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ te di̱ ma̱nda yø ts'ʉt'abi.

6 Ja̱na̱ngue da̱mi̱ ju̱thʉ ra̱ nju̱thäi 'mø njʉi. Porque yø ts'ʉt'abi øtra̱ 'bɛfi nu̱na̱ bi u̱n'Oja̱. 7 Nu̱ to gä guí tu̱phʉ, da̱mi̱ ju̱thʉ. Nu̱ to ndu̱pa̱te ra̱ nju̱thäi, da̱ gu̱tra̱ nju̱thäi. Ogue ndu̱pa̱te ra̱ cooperación, da̱ gu̱t'i̱. Da̱mi̱ nu̱ ma̱nsu̱hʉ te'o gätho ja yø cargo.

---------

8 Nu̱'mø ngue guí̱ ndu̱pa̱tehʉ, 'yo di̱ njarbʉtho, da̱mi̱ ju̱thʉ. Nu̱'a̱ ja ngue gui 'yøthʉ hangu̱ ra̱ pa, da̱mi̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, ya ga̱ 'yo tengu̱tho ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ja ngue da̱ n'yo yø ja̱'i̱. 9 A nu̱na̱ ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ ley i ɛ̱na̱: “'Yo grá̱ 'yots'om'mäi. 'Yo grá̱ hyote. 'Yo grá̱ bɛ̱. 'Yo to guí sännba̱ ra̱ fɛhni̱. 'Yo guí̱ nnehʉ n'na ra̱ cosa ngue ndan'yo to rá̱ mmɛti”. Guehya yø hya̱ ja ua di̱ ma̱nda ra̱ ley ya. 'Nɛ̱ ja mi̱'da yø hya̱ ngue di̱ ma̱nda. Pɛ gätho ja di̱ mpɛnhua yø hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ngue ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui tengu̱tho gni̱ ne ngue di̱ ma ma̱ma̱di̱'i̱”. 10 Porque ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, ya hi̱n tema̱ nts'o ørpa̱bi̱ rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Ja̱na̱ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱hrá mmi̱c'ɛ̱i̱ui, ɛ̱ntho 'mø di pa̱di̱ xa̱nho te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, porque gue'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo.

11 Guehya yø hya̱ jatho ngue gdí̱ n'yohʉ ya. Ya guí̱ nnu̱hʉ, nu̱'mø ra̱ pa da̱mbá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, ma̱di̱ 'bɛtyø pa 'mø. Pɛ nu̱yá, n'na pa ngu̱ n'na pa bá̱ cuatyø pa ngue da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Cristo ma̱ Ya̱ntehʉ. Ya hi̱ngui̱ ja ngue ga̱ nsäyathohʉ ya. 12 Ya ni̱ ma da̱ ga̱xyø pa di̱ m'mʉhmʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi, ya bá̱ cuatyø pa ga̱ m'mʉhmʉ p'ʉ 'bʉ Oja̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Gä gue'a̱ te xa̱nho gui 'yøthʉ. 'Yo di ta̱p'a̱hʉ ra̱ nts'o. 13 Ma gda̱ 'yohʉ'a̱ ra̱ nho ni̱ 'yu̱p'ʉ gdá̱ 'yohʉ. Hi̱nga̱ n'i̱ti̱hʉ. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ m'mʉhmʉ p'ʉ ha 'bʉhyø mi̱nhni̱. Hi̱nga̱ n'yots'om'mäihʉ. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ ndu̱nhnʉ. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ nsɛyahʉ. 14 Nu̱'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, gä ra̱ nho i̱ n'yo'a̱, da̱ ngu̱t'a̱tho gdí̱ n'yohʉ ya. 'Yo sä guí ɛ̱mhmʉ ngue i sätho gui 'yøthʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱. Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱.

---------

14

1 Nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue tobe hi̱ngui̱ ti̱ni̱ xa̱nho rá̱ mmʉi hanja'a̱ ra̱ hya̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱, nu̱p'ʉ ha ga̱di̱ mpɛtihʉ da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ ts'äya. 'Yo guí̱ nne ngue gui̱ nju̱n'ma̱ hya̱thohʉ. 2 Porque 'bʉ i'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ti̱ni̱ xa̱nho p'ʉ ja yø mmʉi ngue sä da̱ zi gätho'a̱ te ts'i. Pɛ 'bʉ hmi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, ngue hi̱ngui̱ ti̱ni̱ xa̱nho p'ʉ ja yø mmʉi hanja'a̱ ra̱ hya̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱. I ɛ̱na̱ ngue ra̱ ts'oqui da̱ 'yøt'e ngue da̱ zi ra̱ ngø, ja̱na̱ngue ɛ̱na̱ ngue høndyø cosa ngue hi̱ngra̱ ngø sä da̱ zi. 3 A nu̱yá, nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue si gätho'a̱ te si yø ja̱'i̱, 'yo di ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ho te øtra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ nu̱'a̱ ha̱jtho yø cosa si. Xi mma̱ngu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ nu̱'a̱ ha̱jtho yø cosa si, 'yo di ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ho te øtra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ nu̱'a̱ si gätho'a̱ tengue ts'i. Porque ya ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ya o rá̱ 'yɛ Oja̱. 4 Nu̱ ra̱ mɛfi n'nan'yo to di̱ mpɛhmi̱, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ guí ɛ̱na̱ go gui japi ngue gui 'yɛ̱mbi̱ hi̱nga̱ gue'a̱ te øt'e? Nu̱'a̱ rá̱ hmu̱ ra̱ mɛfi, go da̱ ma̱n'a̱ ngue'mø xa̱nho te øtrá̱ mɛfi ogue hi̱n'na̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ da̱ gomma̱nho, porque nu̱'a̱ rá̱ Hmu̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi ngue da̱ zä da̱ 'yøt'e ngue da̱ gomma̱nho.

5 I 'bʉ i'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, ɛ̱mbi̱ ngue ja dra̱ pa ta̱te xa̱ndʉxqui ngue mi̱'da yø pa. Ximmi̱ 'bʉ hmi̱'da p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue gätho yø pa, gä 'da'igu̱tho. Ja̱na̱ngue nu̱yá, n'na ngu̱ n'na yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, nu̱ te ra̱ hya̱ ti̱mp'ʉ ja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue ɛ̱mbi̱ xa̱nho, da̱ 'yøt'a̱ te ra̱ hya̱ ti̱ni̱. 6 Nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ja n'na ra̱ pa su̱pi̱, ga̱ nzu̱p'a̱ ra̱ pa'a̱ ngue nnu̱ ma̱nsu̱ Oja̱. A nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue hi̱ngui̱ su̱pra̱ pa su̱prá̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui, hi̱ngui̱ su̱p'a̱ ra̱ pa'a̱ porque nu̱ te øt'e, gue'a̱ ga̱ nnu̱ ma̱nsu̱ Oja̱'a̱. A nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue si gätho'ʉ yø cosa i ts'i, i si, porque di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue'a̱ te gä si. A nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ɛ̱na̱ ngue i ja 'da yø cosa ngue hi̱ngui̱ nnep'a̱ Oja̱ ngue da̱ zi, ya hi̱ngui̱ si, porque gue'a̱ ga̱ nnu̱ ma̱nsu̱ Oja̱'a̱ te øt'e. 'Nɛ̱ xquet'a̱ di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue te si.

7 Hi̱njo'o ngue to da̱ zänsɛ te da̱ n'yo, porque gäthoga̱hʉ dí ohʉ rá̱ 'yɛ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Nu̱'mø dí tehʉ, dí ohʉ rá̱ 'yɛ. Nu̱'mø dá̱ tu̱hʉ, dí ohʉ rá̱ 'yɛ. 8 Ja̱na̱ngue nu̱yá, mɛ̱nte dí 'bʉhmʉ, ya gdá̱ 'bʉhmʉ'a̱ ngue ga̱ ørpa̱hʉ rá̱ pähä ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Nu̱'mø ja ngue ga̱ tu̱hʉ, gue'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ sänni̱ ngue ga̱ tu̱hʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, gue'mø dí tehʉ, ogue xtá̱ tu̱hʉ, gue'a̱ ra̱ Hmu̱ dí ohʉ rá̱ 'yɛ. 9 Ra̱ Cristo bi du̱ 'nɛ̱ ma̱hømbi̱ m'mʉi para ngue da̱ gohi ngue gue'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ'a̱. Ngu̱'mø dí tehʉ, ngu̱'mø xtá̱ tu̱hʉ, gue'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ'a̱.

10 Nu̱'a̱ ngue ra̱ ja̱'i̱tho, hi̱ngui̱ sä ngue da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda te ga̱ 'yo rá̱ cu̱. Hi̱ngui̱ sä ngue sä da̱ 'yɛ̱mbi̱ hi̱ngui̱ ho te ga̱ 'yo rá̱ cu̱. Porque bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa ngue gäthoga̱hʉ ga̱ sømhmʉ p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä ra̱ Cristo. Nu̱na̱ p'ʉya, go da̱ hya̱sca̱hʉ ra̱ güɛnda na̱. 11 Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ te dí̱ mma̱ngä, ma̱jua̱ni̱ ngue di̱ nja'a̱, ɛ̱nna̱ Oja̱ i 'bʉi. Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue gätho yø ja̱'i̱ di̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ ha ga̱ m'mʉcä. Gätho yø ja̱'i̱ p'ʉya da̱ ma̱ ngue guecä drá̱ Oja̱gä”, ɛ̱nna̱ hya̱. 12 Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, n'na ngu̱ n'najʉ ga̱ däpsɛhʉ ra̱ güɛnda Oja̱ te xtá̱ n'yohʉ.

---------

13 Ya hi̱ngui̱ sä ngue ga̱ ha̱spa̱hʉ ra̱ güɛnda ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue ga̱ ɛ̱mphʉ hi̱ngui̱ ho te ga̱ 'yo. A nu̱yá, ma ga̱ ja ndu̱mmʉi ngue hi̱ngo ma̱ ts'oquihʉ p'ʉ da̱ 'yøtra̱ ts'oqui ma̱ cu̱hʉ. 14 A nu̱yá, ngue ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Hmu̱ Jesucristo, nu̱ tengue dí sihʉ, ya dí pa̱hmʉ njua̱ni̱ ngue hi̱n tema̱ cosa di ja ngue ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue ra̱ ts'oqui dí øthʉ 'mø dá̱ sihʉ. Pɛ nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ɛ̱na̱ ngue ra̱ ts'oqui bi 'yør'mø bi zi'a̱ te dí sihʉ, ya ra̱ ts'oqui bi 'yøt'e, porque bi zi 'nɛ̱ ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ho. 15 Ja̱na̱ngue nu̱'mø ma̱jua̱ni̱ ngue ga̱di̱ ma̱hni̱ cu̱, 'yo guí sihʉ n'na ra̱ cosa nu̱'a̱ di ts'onnba̱bi̱ rá̱ mmʉi ni̱ cu̱. Ra̱ Cristo ya bi du̱ ngue bi ya̱ni̱. 'Yo gni̱ 'yøthʉ'a̱ ngue gui ts'onnba̱hʉ rá̱ n'yomfɛ̱ni̱, ngue høntho go guí̱ nne guí sihʉ n'na ra̱ cosa xa̱ncʉhi. 16 Ma̱da̱gue'a̱ guí pa̱hmʉ njua̱ni̱ ngue xa̱nho te guí øthʉ, pɛ 'yo gni̱ 'yøthʉ'a̱ ngue da̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue ra̱ ts'oqui guí øthʉ. 17 Porque nu̱yá, ngue gue'a̱ Oja̱ dí ørpa̱hʉ rá̱ pähä, ya hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi ngue ga̱ sihʉ'a̱ te gä da̱di ho ga̱ sihʉ. A nu̱'a̱ ja ts'ɛditho ngue ga̱ øthʉ, gue'a̱ ngue ga̱ ha̱hma̱ mmʉi ga̱ n'yohʉ xa̱nho, 'nɛ̱ ja ts'ɛdi ngue ga̱ nhojpa̱hʉ te'o da̱di̱ nsʉhmʉ, ma ga̱ johyahʉ ngue ya dí̱ n'yohʉ ra̱ Espíritu Santo. 18 Porque nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ørpa̱bi̱ rá̱ pähä ra̱ Cristo, guehya yø hya̱ dá̱ mma̱ngä nnepe ngue da̱ n'yo ra̱ ja̱'i̱. 'Nɛ̱ nu̱na̱ Oja̱ i̱ nnu̱ ma̱nho te ga̱ 'yo ra̱ ja̱'i̱, da̱ guehyø ja̱'i̱ p'ʉya xquet'a̱ da̱ nu̱ ma̱nho.

19 Ma ga̱ homhmʉ ra̱ hya̱ ngue hi̱nga̱ nju̱n'ma̱hya̱hʉ. N'na ngu̱ n'najʉ, ma ga̱ honnba̱hʉ ha di zacyø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 20 'Yo ga̱di ts'onnba̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱ ngue co nu̱'a̱ te guí sihʉ. Ma̱jua̱ni̱ ngue gätho'a̱ te i ts'i, gä xa̱nho ngue da̱ ts'i. Pɛ nu̱'mø 'bʉp'ʉ ha dí 'bʉhmʉ n'na ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ nu̱'a̱ ɛ̱na̱ ngue ra̱ ts'oqui da̱ 'yør'mø da̱ zi'a̱ te dí sihʉ, ma̱n'na xa̱nho ngue hi̱nga̱ sihʉ'a̱ te ɛ̱na̱ ngue di 'yøtra̱ ts'oqui 'mø da̱ zi. 21 Ma̱n'na xa̱nho ngue hi̱nga̱ sahʉ ra̱ ngø, ni̱ xi̱ngra̱ vino ga̱ sihʉ, hi̱nga̱ nne ngue ga̱ øthʉ'a̱ tengue di 'yøtra̱ ts'oqui ma̱ cu̱hʉ. Hi̱nga̱ øthʉ'ʉ yø hya̱ di ts'onnba̱bi̱ rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja. 22 'Yo guí̱ nne ngue nu̱ te guí sihʉ, gue'a̱ gdi̱ nju̱nt'ui ni̱ cu̱hʉ'a̱. Ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue gä xa̱nho'a̱ te guí sihʉ, da̱ gue Oja̱ p'ʉya, ya pa̱di̱ te guí øthʉ. A nu̱yá, ra̱ mmɛ̱nthi̱ bi̱ nthɛui ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ nu̱'a̱ pa̱di̱ xa̱nho p'ʉ ja rá̱ mmʉi ngue xa̱nho te øt'e, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ ɛ̱nná̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue ra̱ ts'oqui øt'e ngue te ga̱ 'yo. 23 Pɛ nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue si n'na ra̱ cosa nu̱'a̱ ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ho, nu̱'mø bi zi, ya ra̱ ts'oqui bi 'yøt'e. Porque hi̱ngrá̱ mmʉi ga̱ nzi'a̱ te si. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøt'a̱ te ɛ̱mbrá̱ mmʉi ngue hi̱ngui̱ ho da̱ 'yøt'e, nu̱'mø bi 'yøt'e, ya ra̱ ts'oqui øt'e.

---------

15

1 A nu̱jʉ, ngue ya ti̱ni̱ xa̱nho ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ'a̱ te ja ngue gdá̱ 'yohʉ, i jatho ngue ga̱ sɛrpa̱hʉ ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ nu̱'ʉ hi̱ngui̱ ti̱ni̱ xa̱nho p'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱ te ja ngue di̱ n'yo. Hi̱nga̱ honsɛhʉ ra̱ nho ngue di tocaga̱hʉ, sinoque ga̱ honnba̱hʉ ra̱ nho mi̱'da yø ja̱'i̱. 2 N'na ngu̱ n'najʉ, jatho ngue ga̱ øthʉ'a̱ te nnu̱ ma̱nho ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Nu̱'a̱ te dí pa̱hmʉ ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho mi̱'da yø ja̱'i̱, gue'a̱ ga̱ øthʉ'a̱, para ngue da̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. 3 Porque ra̱ Cristo hi̱mbi̱ hyonsɛ ra̱ nho di tocabi. Ya mma̱nna̱ Ma̱ca̱ Libro te ra̱ hya̱ bi xi Oja̱, ngue bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ sʉ'i, xquet'a̱ 'nɛ̱qui̱ bi zʉqui”, bi 'yɛ̱mbi̱. 4 Nu̱ te gäma̱ hya̱ nt'ot'i ra̱ Ma̱ca̱ Libro, bi̱ ma nt'ot'i para ngue ga̱ xähmʉ 'nɛ̱ ga̱ pa̱hmʉ hanja'a̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Ma̱ca̱ Libro, 'nɛ̱ ti̱mma̱ mmʉihʉ hanja, di ha̱tra̱ ts'ɛdi ma̱ mmʉihʉ ngue ga̱ sɛti te dí thohmʉ. Porque dí pa̱hmʉ ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i. 5 Nu̱na̱ Oja̱ di ha̱tra̱ ts'ɛdi ma̱ mmʉihʉ ngue ga̱ sɛti te gä ra̱ n'ʉ ja ngue ga̱ thohmʉ. Dí̱ nnegä ngue Oja̱ da̱ 'yøt'e ngue n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, da̱ zä gui̱ n'yohʉ tengu̱tho i̱ n'yo ra̱ Jesucristo. 'Nɛ̱ da̱ 'yøt'e ngue xøgue da̱ 'da'igu̱ ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. 6 Ja̱na̱ngue da̱ zäp'ʉ ngue xøgue n'na hya̱tho gui 'yɛ̱spa̱hʉ na̱ Oja̱ rá̱ Papá ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo.

---------

7 Gue'a̱ di t'ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱'a̱, ngue gui 'yøt'e ngue guí̱ n'amigohʉ n'na ngu̱ n'na. Ngu̱na̱ ja ngue gui 'yøthʉ porque ra̱ Cristo bi 'yøt'e ngue dá̱ n'amigohʉ'a̱. 8 Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue ra̱ Cristo bí 'yɛ̱hɛ̱ ngue di ja̱pyø judío. Nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma ma̱ya̱t'i̱bi̱'ʉ ma̱ mboxitahʉ 'mø ma̱nja̱m'mø, gue'a̱ bi 'yɛ̱hɛ̱ bi 'yøt'a̱. Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue Oja̱ hi̱ndi̱ pu̱mbɛ̱ni̱'a̱ te ra̱ hya̱ xa̱ ya̱t'i̱ ngue di̱ nja. 9 Co 'nɛ̱hyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío bí 'yɛ̱hra̱ Cristo ngue bi ja̱pi̱ n'namhma̱ ngue 'nɛ̱'ʉ di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue ya bi di̱nnba̱bi̱ rá̱ ma̱te. I̱ nt'ot'i ra̱ Ma̱ca̱ Libro te ra̱ hya̱ bi xihrá̱ Papá ra̱ Cristo ngue bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, ga̱ ɛ̱ts'a̱'i̱. 'Nɛ̱ ga̱ t'u̱t'a̱'i̱ yø alabansa n'namhma̱ di ba̱hyø ja̱'i̱ ngue guí ta̱te”, bi 'yɛ̱mbi̱. 10 I̱ mma̱nna̱ hya̱ nt'ot'i ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, 'da di johyathoui'ʉ yø judío ngue yø thanhni̱ Oja̱”. 11 Ma̱n'na parte ra̱ Ma̱ca̱ Libro i̱ nt'ot'i ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Gätho yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, da̱mi̱ 'yɛ̱spa̱hʉ Oja̱. Hønnbʉ bi zä 'bʉhyø ja̱'i̱, gä da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱”. 12 Ra̱ pønga̱hya̱ Isaías bi 'yɛ̱na̱: “Di̱ m'mʉ'a̱ n'na rá̱ mbom'mɛto ra̱ Isaí. Nu̱ná̱, guehna̱ da̱ bøni̱ ngue hønnbʉ bi zä di̱ ma̱nda yø ja̱'i̱ ngue hi̱ngyø judío. 'Nɛ̱ nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, guehya da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya ngue gue'a̱ yø Ya̱nte'a̱”.

13 Da̱ ne Oja̱ ngue gä ra̱ johya di̱ nja'a̱hʉ, 'nɛ̱ da̱ 'yøt'e ngue da̱ hyu̱ ni̱ mmʉi ngue ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 'Nɛ̱ da̱ 'yøt'e ngue ra̱ Espíritu Santo da̱ xoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ ngue ma̱n'na gdi pa̱hmʉ ngue nu̱'a̱ te ra̱ nho guí tømhmʉ di̱ nja, ma̱jua̱ni̱ ngue di̱ nja.

---------

14 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, dí ha̱xä njua̱ni̱ ya ngue guí pa̱di̱ xa̱nho ndana̱ ra̱ nho ja ngue gdí̱ n'yohʉ ya. Ya bi di̱nni̱ mmʉihʉ xa̱nho hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. A nu̱yá, ya sä ngue n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ gui opa̱n'yu̱ ni̱ cu̱hʉ hanja ra̱ hya̱ ya. 15 Pɛ nu̱gä njua̱ntho dá̱ xi'a̱hʉ hanja ya yø hya̱ dá̱ cuatä ra̱ sʉcua̱ ja ua. Høntho da̱di bɛ̱n'na̱hʉ hanja ra̱ hya̱, n'namhma̱ ngue hi̱nguí̱ pu̱mbɛ̱ni̱hʉ. Nu̱gä da̱di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi, porque gue'a̱ ma̱ 'bɛfi bi 'dacä Oja̱'a̱ ngue ga̱ ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi. 16 Nu̱na̱ Oja̱ bi 'dacä ma̱ 'bɛfi ngue ga̱ mma̱mbra̱ hya̱ ra̱ Jesucristo p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Dí̱ mma̱mbrá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ Oja̱ n'namhma̱ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío ga̱ däpä Oja̱ tengu̱tho 'mø ngue ra̱ 'bøt'e t'ørpa̱bi̱ Oja̱. Nu̱na̱ Oja̱ p'ʉya, da̱ nu̱ ma̱nho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, porque ra̱ Espíritu Santo ya xa̱ 'yøt'e ngue ya yø ja̱'i̱ Oja̱.

17 Da̱di ja ma̱mma̱di̱gä ra̱ Jesucristo ngue ya bi bønnma̱nho na̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ dí ørpe. 18 Hi̱nte ma̱n'na ma̱hya̱ dí̱ nne ga̱ mma̱, høntho dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ te bi 'yørca̱gui̱ ra̱ Jesucristo. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ xicä yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, ra̱ Jesucristo bi 'yøt'e ngue yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱. Go bi 'dacra̱ ts'ɛdi ngue dá̱ ma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱. 'Nɛ̱ bi 'dacra̱ ts'ɛdi te dí øt'e. 19 Conná̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo bi̱ nja yø milagro. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ya dá̱ täti dá̱ ma̱ngä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ya, ngue ra̱ Jesucristo gue'a̱ ra̱ Ya̱nte'a̱. Bá̱ fʉdi asta̱ Jerusalén ngue dá̱ ma̱ngä ra̱ hya̱ ndap'ʉ bi zä. Da̱ni̱ mpagä asta̱ ra̱ häi Ilírico ngue dá̱ ma̱ngä ra̱ hya̱. 20 A nu̱gä, nu̱p'ʉ hapʉ hi̱nja̱m'mø xa̱ 'yøtyø ja̱'i̱ rá̱ thu̱hu̱ ra̱ Cristo, ja dá̱ ja ndu̱mmʉi dá̱ ma̱ngä p'ʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Porque nu̱p'ʉ ya fa̱hra̱ hya̱, ngue n'nan'yo to xa̱ mpɛfi, hi̱ndá̱ ne ngue ja hønga̱ mma̱ngä p'ʉ ra̱ hya̱. 21 Dí øt'e tengu̱tho ra̱ hya̱ ma̱nna̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱nja̱m'mø xa̱ 'yøde hanja rá̱ hya̱ Oja̱, pɛ da̱ ma ma̱'øte ra̱ hya̱ ya. Nu̱ yø ja̱'i̱ ma̱da̱ n'na ndi̱ di sifi hanja rá̱ hya̱ Oja̱, pɛgue nu̱ya da̱ sifi hanja ra̱ hya̱ ya”.

---------

22 Ja̱na̱ngue njap'ʉ ngue hi̱nga̱ mbongui̱ ga̱ mmagä p'ʉ guí 'bʉhmʉ ga̱ ma nu̱'a̱hʉ. Ma̱da̱gue'a̱ xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ dí sänni̱ ga̱ mmap'ʉ, pɛ hi̱ngui̱ sä. 23 Pɛ nu̱yá, ya da̱ zä ga̱ mmagä p'ʉya, porque ya dá̱ täti dá̱ ma̱ngä ra̱ hya̱ yø xɛqui rá̱ njaua ya. Pɛ ya xa̱ mma yø jɛya dí sänni̱ ga̱ mmagä p'ʉ guí 'bʉhmʉ ngue ga̱ ma nu̱'a̱hʉ. 24 Nu̱'mø dá̱ magä p'ʉ ja ra̱ häi España, nu̱p'ʉ guí 'bʉhmʉ ga̱ni̱ nthocä p'ʉ ngue ga̱ nzɛnguahʉ. Porque ja ga̱mpähä ngue ga̱ nnu̱hʉ. M'mɛfa p'ʉya ga̱ n'yɛ̱hmʉ. 25 Pɛ nu̱yá, dí̱ nne 'be ga̱ mmagä Jerusalén. Ga̱ ma dägä ra̱ mɛ̱nyu̱, nu̱na̱ bi̱ ma ma̱pɛti ngue di t'u̱nyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ nu̱'ʉ hyoya. 26 Porque nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ häi Macedonia conyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ häi Acaya, gä bi pɛtra̱ mɛ̱nyu̱ da̱ mɛnhni̱ ngue di t'u̱nyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue hyoya p'ʉ Jerusalén. 27 Nu̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hingyø judío i ja mpähä ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ 'bäxte ya yø judío ngue yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui. Ní̱ 'yu̱p'ʉ ngue da̱ mäts'i, porque yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío bi̱ ma ma̱thoquibi ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ mi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya yø judío. Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ya yø judío bi thocra̱ hya̱ mi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue bi xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. A nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío bi sihra̱ hya̱ ya, 'nɛ̱ ja te pɛts'i, nu̱'a̱ gui ja ma̱mma̱di̱ ya to bi xihra̱ hya̱, i fäts'i to hyoya. 28 Pɛ nu̱yá, høntho ga̱ ma dägä na̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ bi̱ ma ma̱pɛti, 'bexque'a̱ ga̱ mmagä España p'ʉya. 'Nɛ̱ dí̱ nne ga̱ni̱ thocä p'ʉ guí 'bʉhmʉ ngue ga̱ nzɛnguahʉ. 29 Nu̱'mø dá̱ søngä p'ʉ guí 'bʉhmʉ, nu̱na̱ te ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ, dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue ra̱ Cristo ma̱thoguitho di ja̱jpa̱hʉ.

30 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ngue ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, ra̱ Espíritu Santo i øt'e ngue ga̱di̱ ma̱cjʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, dí äcä ra̱ ma̱te ya ngue guí fäxca̱hʉ, gui̱ mmarca̱hʉ Oja̱ ngue Oja̱ da̱ mäxca̱gui̱. 31 Da̱mi̱ 'yäphʉ Oja̱ ngue nu̱p'ʉ ja ra̱ häi Judea, Oja̱ da̱ ya̱ngä p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 'Nɛ̱ da̱mi̱ 'yäphʉ Oja̱ ngue nu̱na̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ga̱ ha̱spä'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Jerusalén, da̱ ne da̱ hya̱ni̱. 32 Da̱ ne Oja̱ ngue ngu̱'a̱ di̱ nja. Ja̱na̱ngue nu̱'mø dá̱ søngä p'ʉ guí 'bʉhmʉ, ga̱ johya. Porque ya da̱ zäp'ʉ ga̱ nsäyats'ʉ. 33 Oja̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ, 'nɛ̱ di ja̱pi̱ gätho'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

16

1 Nu̱na̱ n'na ma̱ cu̱hʉ ngue ra̱ xisu ni̱ hu̱ ngue ra̱ Febe, da̱mi̱ pa̱hmʉ te'o na̱. Nu̱ná̱, guehna̱ di̱ mpɛp'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ jap'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Cencrea na̱. 2 Nu̱ná̱, ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ xa̱nho na̱, da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ ts'äya 'mø bi̱ map'ʉ. Porque ní̱ 'yu̱p'ʉ ngue ngu̱'a̱ da̱ 'yøtyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱na̱ ra̱ Febe, nu̱'mø tema̱ hya̱ da̱ hyɛ̱mbʉ guí 'bʉhmʉ, da̱mi̱ fäxhʉ. Porque nu̱ná̱, xa̱ngu̱ ra̱ 'bäxte xa̱ 'yørpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ 'bʉcua, da̱ gueque 'nɛ̱qui̱ fäxca̱gui̱ 'mø te dí honi̱.

3 Da̱mi̱ zɛnguaga̱hʉ ts'ʉp'ʉ ra̱ Priscila co 'nɛ̱hra̱ Aquila nu̱na̱ rá̱ da̱mme ra̱ Priscila. Nu̱yá, guehya ma̱ mmi̱mmɛfihe ngue dí ørpa̱he rá̱ 'bɛfi ra̱ Jesucristo. 4 Nu̱'mø mi̱ zʉcä yø ja̱'i̱, nu̱ya guehya bi 'yɛnyø te ya ngue bi ya̱ngui̱. Ja̱na̱ngue da̱di ja ma̱mma̱di̱gä ya yø ja̱'i̱ ya. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ høngthogui da̱di ja ma̱mma̱di̱ ngue'a̱ te øt'e, sinoque 'nɛ̱hyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱ngyø judío di ja ma̱mma̱di̱ ngue bi ya̱ngui̱. 5 'Nɛ̱ da̱mi̱ zɛnguaga̱hʉ ts'ʉp'ʉ gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di̱ mpɛti p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Aquila. Co 'nɛ̱'a̱ ma̱ ndø'amigo ra̱ Epeneto, da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ. Nu̱ná̱, guehna̱ rá̱ mʉdi bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo p'ʉ ja ra̱ häi Acaya na̱. 6 Co 'nɛ̱hra̱ Ma̱ya, da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ. Nu̱ná, guehna̱ ma̱thoguitho xa̱ngu̱ ra̱ 'bɛfi xa̱ 'yørbʉ ha guí 'bʉhmʉ na̱. 7 Da̱ guehya ma̱ mmɛ̱ngu̱he ra̱ Andrónico co 'nɛ̱hra̱ Junias da̱mi̱ zɛnguaguits'ʉ p'ʉya. Guehya 'dap'ʉ dá̱ n'ofädigähe ya. Xquet'a̱ da̱mi̱ pa̱hmi̱ xa̱nho ngue 'nɛ̱hya yø representante ra̱ Cristo ya. 'Nɛ̱ guehya m'mɛt'o bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo ya ngue nu̱gä.

8 Nu̱na̱ ra̱ Amplias ma̱ ndø'amigo ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús, da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ na̱. 9 Da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ ra̱ Urbano, guehna̱ ma̱ mmi̱mɛfihe na̱ ngue dí ørpa̱he ra̱ 'bɛfi ra̱ Jesucristo. Co 'nɛ̱hna̱ ma̱ amigo ra̱ Estaquis da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ. 10 Da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ na̱ ra̱ Apeles. Nu̱ná̱, xa̱ndøngu̱ ra̱ n'ʉ bi zä 'mø mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Da̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo p'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Aristóbulo, da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ. 11 Nu̱na̱ ma̱ mmɛ̱ngu̱'be ra̱ Herodión, da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ. Co 'nɛ̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Narciso ngue ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, xquet'a̱ da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ.

12 A nu̱ya ma̱ cu̱hʉ ngue yø xisu, nu̱na̱ n'na ni̱ hu̱ ngue ra̱ Trifena, nu̱na̱ ma̱n'na ni̱ hu̱ ngue ra̱ Trifosa, da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ. Nu̱ya yo nc'ɛ̱i̱ ya, ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ mpɛfi xa̱ndønho, ngue ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱ Jesús. Co 'nɛ̱hna̱ ma̱n'na ma̱ cu̱ ngue ra̱ xisu ni̱ hu̱ ngue ra̱ Pérsida, da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ. 'Nɛ̱hna̱ xquet'a̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ mpɛfi xa̱nho ngue ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱ Jesús. 13 Da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ ra̱ Rufo. Nu̱ná̱, ya fa̱di̱ xa̱nho ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ xa̱nho ra̱ Hmu̱ Jesús. Co 'nɛ̱'a̱ rá̱ mamá ra̱ Rufo, da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ. Nu̱na̱ ra̱ xisu na̱, 'nɛ̱qui̱ xøgue ɛ̱ntho ma̱ mamágä na̱. 14 Da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ ya yø ja̱'i̱ ga̱ xi'a̱hʉ ya: guehna̱ ra̱ Asíncrito, ra̱ Flegonte, ra̱ Hermas, ra̱ Patrobas, ra̱ Hermes, co gätho'ʉ mi̱'da ma̱ cu̱hʉ 'bʉp'ʉ ha 'bʉhya p'ʉya, da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ. 15 Da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ ra̱ Filólogo, conna̱ Julia, conna̱ Nereo, co 'nɛ̱'a̱ rá̱ nju̱, conna̱ Olimpas, co gätho'ʉ mi̱'da ma̱ cu̱hʉ 'bʉp'ʉ ha 'bʉ'ʉ ya, da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ.

16 Co n'na ra̱ respeto da̱mi̱ nzɛngua n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Gätho ya yø ja̱'i̱ 'bʉi ndap'ʉ bi zä ngue ya xa̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, gä di zɛngua'a̱hʉ.

---------

17 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue da̱mi̱ mfähmʉ xa̱ndønho. Porque 'bʉ i'da ngue høndra̱ sʉi nne. I 'uɛnyø ja̱'i̱, asta̱ di ts'onna̱ hya̱. Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, guehya hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ hya̱ bi sän'na̱hʉ. O ga̱di̱ nsixhʉ ya to øtra̱ sʉi. 18 Porque nu̱ya yø n'yohʉ ya, hi̱nga̱ gue'a̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱ Jesucristo ørpa̱bi̱, s n que gue'a̱ te nnepsɛbi yø mmʉi da̱ n'yo, gue'a̱ øt'a̱. 'Nɛ̱ di hoc'a̱ te ra̱ hya̱ xihyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ hi̱ngui̱ hɛ̱nni̱ ga̱ thät'i. 19 Nu̱ hangu̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ i 'bʉi, gä pa̱di̱ xa̱nho ngue ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Ja̱na̱ngue nu̱gä, nu̱ te gá̱ 'yøthʉ, ja̱njua̱ni̱ da̱di johya. A nu̱yá, dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ngue da̱mi̱ pa̱hmʉ xa̱nho ha gdí 'yøthʉ ra̱ nho. A nu̱'a̱ ra̱ nts'o, 'yogui 'yøthʉ'a̱. 20 Nu̱na̱ Oja̱ da̱ zä da̱ 'yøt'e ngue da̱ thohra̱ sʉi, ya hi̱ngui̱ nju̱nthʉ. A nu̱'a̱ ra̱ zithu̱ nne da̱ 'uɛnyø ja̱'i̱ p'ʉya, Oja̱ da̱ 'yøt'e ngue da̱ ma häi rá̱ hya̱'a̱. Dí̱ nnegä ya ngue di ja̱p'a̱hʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo.

21 Nu̱na̱ ma̱ mmi̱mmɛfigä'be ra̱ Timoteo di zɛngua'a̱hʉ. 'Nɛ̱ di zɛngua'a̱hʉ ya hyu̱ ma̱ mmɛ̱ngu̱he 'bʉcua, ra̱ Lucio, ra̱ Jasón 'nɛ̱hra̱ Sosípater.

22 A nu̱gä drá̱ Tersio, da̱di cuatä ua ja ra̱ sʉcua̱ na̱ te ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Pablo, xquet'a̱ 'nɛ̱cä da̱di zɛngua'a̱hʉ conná nguehra̱ Jesucristo.

23 'Nɛ̱hna̱ ma̱ cu̱hʉ ra̱ Gayo di zɛngua'a̱hʉ. Go rá̱ mmɛti ra̱ ngu̱ hapʉ dí säyagä na̱. 'Nɛ̱ xquet'a̱ di hmi̱ na̱ rá̱ ngu̱ ngue ja di̱ mpɛti ua yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉcua. Xquet'a̱ di zɛngua'a̱hʉ na̱ ra̱ Erasto, nu̱na̱ ja rá̱ 'bɛfi ngue ra̱ tesorero ua ja ra̱ hni̱ni̱. Nu̱na̱ ma̱ cu̱hʉ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Cuarto, xquet'a̱ di zɛngua'a̱hʉ.

24 Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, dí̱ nne ngue di ja̱pi̱ gätho'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

25 A nu̱yá, ma ga̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱ ya. Nu̱ná̱, guehna̱ da̱ 'yøt'e ngue da̱ zä di̱ ndʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja na̱. Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ n'youi ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ dá̱ øt'a̱hʉ 'mø ma̱ xi'a̱hʉ hanja ra̱ Jesucristo. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, ya ma̱ndø nja̱m'møtho hi̱ngui̱ fa̱di̱ hanja. 26 Pɛ nu̱yá, ya bi fa̱di̱ hanja ya. Porque guehya yø hya̱ bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱ ya. 'Nɛ̱ nu̱na̱ Oja̱ i 'bʉi para za̱ntho, guehna̱ di 'bɛpyø ja̱'i̱ ngue di 'yonna̱ hya̱ na̱ya, i̱ nnepe ngue ndap'ʉ bi zä da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ 'nɛ̱ da̱ 'yøtyø ja̱'i̱'a̱ te ra̱ hya̱ ma̱'bɛpi da̱ 'yøt'e.

27 A nu̱na̱ Oja̱, hønsɛ na̱ i ja rá̱ mfa̱di̱. 'Nɛ̱ conná̱ nguehra̱ Jesucristo i t'ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ para za̱ntho. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

1 Corintios

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

1 Corintios

Ja ua rá̱ mʉdi ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Corinto.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, Oja̱ bi 'yɛ̱xqui̱ ngue drá̱ representantegä ra̱ Jesucristo. Co 'nɛ̱hna̱ ma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Sóstenes 'bʉcua, 2 da̱di zɛnguagä'be'ʉ to gätho ya o rá̱ 'ye Oja̱, rá̱ mm̱ʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Corinto. Ya yø ja̱'i̱'a̱hʉ Oja̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo. Bi zon'na̱hʉ Oja̱ ngue gui hyɛmhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o. Porque gue'a̱ i ts'ofo gätho yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo'a̱ ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o. Ngu̱jʉ, ngu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱, gue'a̱ ra̱ Jesucristo ga̱ øt'e ngue ma̱ Hmu̱hʉ. 3 Dí̱ nnegä'be ya ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱p'a̱hʉ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

4 Nu̱gä njandyatho da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. Porque xa̱ndøngu̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ bi u̱nni̱ te'o gätho ya guí̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo. 5 A nu̱yá, ngue ya guí̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo ya, ɛ̱mmɛ̱i̱ di ja̱p'a̱hʉ Oja̱. Porque xoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ Oja̱, ngue guí pa̱hmʉ xa̱nho hanja ra̱ hya̱. 'Nɛ̱ øt'e ngue guí pa̱di̱ ha gdi japra̱ hya̱ gui xihmʉ yø ja̱'i̱. 6 A nu̱yá, nu̱ te ra̱ hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ ngue di̱ nja'mø gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, gue'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ njap'ʉ guí 'bʉhmʉ'a̱ ya. 7 Ja̱na̱ngue nu̱yá, mɛ̱nte ra̱ pa guí tømhmʉ ngue da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, ya hi̱nte ga̱di 'bɛhmʉ'a̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ di u̱ni̱. 8 Di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue guí̱ ndʉhʉ xa̱ndønho asta̱ guep'ʉ rá̱ nzɛgui. Porque nnepe ngue hi̱n tema̱ hya̱ da̱ di̱n'na̱hʉ 'mø ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 9 Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. Bi zonnga̱hʉ Oja̱ ngue 'dap'ʉ ga̱ n'yohʉ na̱. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ di ya̱rca̱hʉ Oja̱ ngue di̱ nja, gue'a̱ di̱ nja'a̱.

---------

10 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, gue'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di 'dacä ra̱ ts'ɛdi ngue dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ ja ua. Dí xi'a̱hʉ ngue hi̱nga̱ 'da'a̱ n'nanni̱ di̱ n'yo ni̱ hya̱hʉ, sinoque 'dap'ʉ di̱ n'yo ni̱ hya̱hʉ. I jatho ngue da̱ 'da'igu̱ ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, da̱ 'da'igu̱ gui 'yøthʉ. 11 Dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, porque nu̱'ʉ yø mɛ̱ni̱ ra̱ Cloé bi xiqui ngue ga̱di̱ nju̱nthʉ. 12 Porque hi̱nga̱ n'na hya̱tho guí̱ mma̱mhmʉ. I 'bʉ i'ḏa ni̱ n'yohʉ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱gä dí tɛnnä ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Pablo”. Mi̱'da p'ʉya ɛ̱na̱: “Nu̱gä dí tɛnnä ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Apolos”. Mi̱'da p'ʉya ɛ̱na̱: “Nu̱gä dí tɛnnä ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Bɛdu”. Mi̱'da p'ʉya ɛ̱na̱: “Nu̱gä dí tɛnnä ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Cristo”. 13 A nu̱yá, xi'a̱ ra̱ Cristo, ¿ua 'bʉti'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue n'youi'a̱? A nu̱gä drá̱ Pablo, ¿ua guí ɛ̱mhmʉ ngue bi̱ ma ma̱ cuatigä ra̱ pont'i̱ conná̱ ngue'a̱hʉ? ¿Uague gá̱ nxixya̱ 'da'a̱hʉ ngue gui tɛnnga̱hʉ?

14 Nu̱gä da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue hi̱njon dá̱ xixya̱'a̱hʉ, hi̱nda̱ høndra̱ Crispo 'nɛ̱hra̱ Gayo dá̱ xixya̱bi̱. 15 Ja̱na̱ngue hi̱ngui̱ sä gui 'yɛ̱mhmʉ ngue dá̱ xixya̱bi̱ yø ja̱'i̱ para ngue da̱ dɛnngui̱. 16 Bi zo ma̱ mmʉi ya ngue ra̱ Estéfanas co ṉɛ̱'ʉ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱'a̱, xquet'a̱ dá xixya̱bi̱. Hi̱ndí̱ pa̱di̱ ngue'mø 'bʉ hmi̱'da yø ja̱'i̱ dá̱ xixya̱bi̱, ogue hi̱n'na̱. 17 Pɛ ra̱ Cristo hi̱mbi̱ mɛnngui̱ ngue ga̱ xixya̱bi̱ yø ja̱'i̱. Sinoque bi̱ mɛnngui̱ ngue ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ga̱ xihyø ja̱'i̱. Nu̱gä hi̱ndí̱ mma̱ngä yø hya̱ ma̱hotho ga̱ nt'øde ngue høntho ga̱ nnepe da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱ yø ja̱'i̱ te dí̱ mma̱. Sinoque hønt'a̱ ja ts'ɛdi ga̱ mma̱ ngue bi du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Cristo, gue'a̱ dí̱ mma̱n'a̱.

---------

18 Nu̱na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ na̱, i hma̱ ngue bi du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Cristo ngue bi ya̱njʉ. A nu̱ yø ja̱'i̱ ngue di̱ m'mɛdi, ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui na̱ ra̱ hya̱ na̱. Pɛ nu̱jʉ ngue di̱ nya̱mma̱ tehʉ, n'youi rá̱ ts'ɛdi Oja̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. 19 I̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ te bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ja xa̱ngu̱ yø mfa̱di̱, nu̱gä ga̱ u̱di̱ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui yø hya̱ pa̱di̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ra̱ ba̱mhya̱, di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui rá̱ hya̱ pa̱di̱”, ɛ̱n'Oja̱. 20 Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, i 'bʉhyø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ja yø mfa̱di̱. I 'bʉhyø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue yø xännba̱te. I 'bʉhyø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue yø mba̱di̱ xa̱ndønho, i pa̱di̱ te gä ja nxi̱mhäi. Pɛ nu̱na̱ Oja̱ i ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui yø mfa̱di̱ ya yø ja̱'i̱ ya.

21 Nu̱na̱ Oja̱ ma̱jua̱ni̱ ngue jasɛ rá̱ mfa̱di̱. Bi zänni̱ ngue nu̱'a̱ te yø mfa̱di̱ yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, hi̱nga̱ gue'a̱ ja ngue di fa̱di̱ te'o Oja̱'a̱. Nuna̱ Oja̱ bi zänni̱ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, gue'ʉ di̱ nya̱nyø te'ʉ. Nu̱na̱ ra̱ 'da'yo hya̱ na̱, ɛ̱mbyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱, ngue hi̱nte di̱ mu̱ui ra̱ hya̱. 22 Yø judío, i̱ nne ngue 'be da̱ nu̱ yø milagro, ja da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. A nu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, gue'a̱ te yø mfa̱di̱ yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi di ho da̱ 'yøde. 23 Pɛ nu̱gähe, nu̱na̱ ra̱ hya̱ ja ts'ɛditho ga̱ mma̱ngähe, guehna̱ ngue da̱ sihyø ja̱'i̱ ngue bi du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Cristo na̱, ngue di hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Hønt'a̱ dí̱ mma̱ngähe'a̱. Pɛ yø judío p'ʉya, i ɛ̱na̱ ngue ra̱ 'bɛ'isätho 'mø øhna̱ ra̱ hya̱ na̱. A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío p'ʉya, ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui na̱ ra̱ hya̱ na̱. 24 Pɛ nu̱jʉ, ngue ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, ngu̱ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, gä bi zonnga̱hʉ Oja̱ 'nɛ̱ bi xoga̱ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ para ngue ga̱ pa̱hmʉ ngue ra̱ Cristo ha̱prá̱ ts'ɛdi Oja̱ 'nɛ̱ ha̱prá̱ mfa̱di̱ Oja̱. 25 Nu̱'a̱ te i du̱ ra̱ Cristo, yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue Oja̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ te øt'e. Pɛ Oja̱ i pa̱sɛ te øt'e. A nu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja'a̱ te øt'Oja̱. Porque yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ nzaqui Oja̱. Pɛ Oja̱ ma̱thoguitho ga̱ ndønzaqui ngue'a̱ ga̱ nzaqui yø ja̱'i̱.

26 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ya guí̱ nnu̱hʉ te gäma̱ ja̱'i̱ bi zon'na̱ Oja̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Zi yohotho bi zo'ʉ yø ja̱'i̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ja yø mfa̱di̱, nu̱ya nnu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Nu̱'ʉ ja yø cargo ngue nts'ʉt'abi xquet'a̱ zi yohotho bi zofo. Xquet'a̱ zi yohotho bi zo'ʉ yø ja̱'i̱ ngue hnu̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ ja yø hni̱ni̱. 27 A nu̱yá, Oja̱ bi huanhyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ hi̱n'yʉ yø mfa̱di̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi para ngue di 'bɛrpa̱bi̱ yø sä'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ja yø mfa̱di̱. Oja̱ bi huanhyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ hi̱ngui̱ nzaqui yø hya̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi para ngue di 'bɛrpa̱bi̱ yø sä'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue xa̱nzaqui yø hya̱. 28 Nu̱na̱ Oja̱ bi huanhyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ t'ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ njua̱ni̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi xøque ma̱ høt'e p'ʉ, para ngue da̱ hyɛjpa̱bi̱ yø hya̱'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ja yø ts'ɛdi. 29 Ja̱na̱ngue nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱ ya hi̱njonni̱ ja̱'i̱ da̱ zäp'ʉ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue di 'yɛ̱ts'i̱. 30 Nu̱na̱ Oja̱, bi 'yøt'e ngue ya ma̱n'yohʉ ra̱ Jesucristo ya. Oja̱ bi ne ngue conná̱ nguehra̱ Cristo dá̱ pa̱hmʉ hanja na̱ rá̱ hya̱ Oja̱. A nu̱yá, ngue conná̱ nguehra̱ Cristo, ya bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. 'Nɛ̱ go øt'a̱ ra̱ Cristo ngue ya dí ohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱. Porque go gue'a̱ ra̱ Cristo bi gu̱rca̱ ma̱ ts'oquihʉ. 31 Ja di̱ nɛ̱qui̱ ua hanja na̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ to i̱ nne di 'yɛ̱ts'i̱, pɛ gue da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱'a̱ rá̱ Hmu̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, hi̱ngue ma̱sque go ra̱ ja̱'i̱'a̱ di 'yɛ̱ts'i̱”, i ɛ̱na̱.

---------

2

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø ma̱ magä p'ʉ guí 'bʉhmʉ ngue dá̱ xi'a̱hʉ rá̱ hya̱ Oja̱, hi̱ndá̱ ma̱ngä yø hya̱ ga̱ ya̱ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue yø ba̱mhya̱. Ni̱ xi̱ndá̱ ma̱ngä yø hya̱ nu̱'ʉ ma̱hotho da̱ nt'øde. 2 Porque nu̱'mø ya di 'bʉcä p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ, hønda̱ n'na ra̱ hya̱ dá̱ sänni̱ ngue ga̱ xi'a̱hʉ. Guehna̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue ga̱ mma̱ hanja ngue bi̱ ma ma̱ cuati p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesucristo. 3 A nu̱'mø ya di 'bʉcä p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ p'ʉya, gá̱ nu̱hʉ ngue hi̱ndí̱ ya̱ ma̱nzaqui. Sinoque asta̱ dí hua̱qui̱, porque dí su̱ ngue hi̱nda̱ bøngma̱nho ra̱ hya̱ ga̱ mma̱. 4 Nu̱'mø ma̱ xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, hi̱ndá̱ ma̱ngä'ʉ yø hya̱ ma̱hotho da̱ nt'øde ngue ma̱ mfa̱di̱sɛ, para ngue di tha̱p'a̱ ni̱ mmʉihʉ. Sinoque nu̱ya yø hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ, guesɛ ra̱ Espíritu Santo i ja rá̱ ts'ɛdi ngue bi xoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ para ngue da̱ di̱nni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ xa̱nho hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. 5 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ja ya, guehna̱ Oja̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi bi thɛ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Hi̱nga̱ guep'ʉ ja yø hya̱ yø ja̱'i̱ nu̱'ʉ ɛ̱na̱ ngue yø ba̱mhya̱ bi thɛ na̱ ra̱ hya̱ na̱.

---------

6 Pɛ nu̱p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue ya xa̱ nzɛhyø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, guehya dí xicä ra̱ hya̱ nu̱'a̱ ma̱jua̱ni̱ ngue di gohi ngue yø ba̱mhya̱ yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, hi̱nga̱ guehna̱ ra̱ hya̱ pa̱'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue yø ba̱mhya̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi yø hya̱ na̱. Ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ te ra̱ hya̱ pa̱'ʉ yø ja̱'i̱ di̱ ma̱nda ua ja ra̱ xi̱mhäi yø hya̱ na̱. Porque nu̱ te ra̱ hya̱ pa̱'ʉ, da̱ thotho'a̱. 7 A nu̱na̱ ra̱ hya̱ ngue ma̱jua̱ni̱ di gohi ngue yø ba̱mhya̱ yø ja̱'i̱, guehna̱ rá̱ hya̱ Oja̱ dí̱ mma̱ngä na̱. Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, nu̱ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi hi̱mbi̱ ba̱di̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. Hante ngue di hocra̱ xi̱mhäi Oja̱, ya xi zänni̱ te 'bɛ'a̱ di̱ njam'mɛfa ngue ha di̱ njap'ʉ di̱ nya̱mma̱ tehʉ. 8 Nu̱'ʉ yø ts'ʉt'abi ua ja ra̱ xi̱mhäi, hi̱njombi̱ n'yo yø mmʉi ngue xta̱ mba̱di̱ hanja na ra̱ hya̱ na̱. Porque nu̱'mø ngue xta̱ ndi̱nyø mmʉi yø ja̱'i̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱, nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo ma̱guesɛ, ya hi̱nxta̱ mma ma̱ cuati ra̱ pont'i̱ 'mø. 9 Bi̱ nja tengu̱tho ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱, ya xa̱ nzänni̱ te da̱ japyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ di̱ ma̱di̱. Guehna̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ hi̱njonni̱ ja̱'i̱ di pøni̱ ngue di pa̱di̱ hanja na̱. Porque hi̱nja̱m'mø 'be bi̱ nja'a̱ te mi̱ ja ngue da̱ 'yøt'Oja̱”. 10 Pɛ Oja̱ bá̱ pɛnnga̱hʉ ra̱ Espíritu Santo, gue'a̱ bi 'yøt'e ngue bi di̱nma̱ mmʉihʉ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. Porque ra̱ Espíritu Santo i pa̱di̱ gätho'a̱ te rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ Oja̱'a̱. 11 Nú̱ n'na ra̱ ja̱'i̱ ya, hi̱njongui̱ pa̱rpi̱ te ja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱. Hønsɛ ra̱ ja̱'i̱ pa̱sɛ te mbɛ̱mp'ʉ ja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱. Xquet'a̱ njarbʉtho Oja̱ ya, hi̱njonni̱ ja̱'i̱ da̱ zä da̱ ba̱di̱ te ja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ Oja̱. Sinoque hønsɛ ra̱ Espíritu Santo i pa̱di̱ xa̱nho te ja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ Oja̱. 12 Ja̱na̱ngue nu̱jʉ, hi̱nga̱ gue'ʉ yø hya̱ yø ba̱mhya̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi na̱ ra̱ hya̱ dí pa̱hmʉ. Oja̱'a̱ bá̱ pɛnnga̱hʉ ra̱ Espírito Santo ngue gda̱ pa̱hmʉ hanja na̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ di 'dacjʉ. 13 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱nya, hi̱nga̱ guehya yø hya̱ ngue ma̱ n'yomfɛ̱ni̱sɛ dí̱ mma̱, sinoque ra̱ Espíritu Santo i xännga̱ ra̱ hya̱ dí xihyø ja̱'i̱ nu̱ya n'youi ra̱ Espíritu Santo.

14 Pɛ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo hi̱ngui̱ sä da̱ di̱nyø mmʉi hanja na̱ ra̱ hya̱ xännga̱hʉ ra̱ Espíritu Santo. Ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngrá̱ ba̱mhya̱ ra̱ ja̱'i̱ mma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱. Hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja, porque hi̱ngui̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo. 15 A nu̱ yø ja̱'i̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo i sä ha̱cra̱ güɛnda xa̱ndønho hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. 'Nɛ̱ hi̱ngui̱ sä to da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ te ra̱ hya̱ i̱ mma̱. 16 Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “¿Te'o ni̱ ja̱'i̱ da̱ zä da̱ ba̱rpa̱bi̱ rá̱ n'yomfɛ̱ni̱'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ? ¿Te'o da̱ 'yɛ̱na̱ ngue bi̱ m'mʉhrá̱ xännba̱te Oja̱ ngue bi xännbi̱ te øt'e?” Pɛ nu̱jʉ, ra̱ Espíritu Santo'a̱ dí̱ n'yohʉ, 'nɛ̱ gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo øt'e ngue dí ti̱mhmʉ zits'ʉ hanja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ Cristo.

---------

3

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø dá̱mba̱ m'mʉcä p'ʉ guí 'bʉhmʉ, nu̱gä hi̱ndá̱ xi'a̱hʉ yø hya̱ nu̱'ʉ dí xicä yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya n'youi ra̱ Espíritu Santo. Sinoque dá̱ xi'a̱hʉ ra̱ hya̱ hi̱ngui̱ hɛ̱nni̱ gdi pa̱hmʉ. Porque guí 'bʉhmʉ tengu̱tho yø ba̱si̱ ngue zits'ʉtho ti̱nni̱ mmʉihʉ hanja rá̱ hya̱ ra̱ Cristo. 2 Dá̱ xän'na̱hʉ yø hya̱ hi̱ngui̱ hɛ̱nni̱ gdi pa̱hmʉ. Tengu̱tho n'na ra̱ ba̱si̱ 'mø sidra xi'ba, hi̱ngra̱ hmɛ̱ ma̱ t'u̱nni̱ da̱ zi, dá̱ ja'a̱hʉ p'ʉ. Porque hi̱mbi̱ zä xta̱ ndi̱nni̱ mmʉihʉ hanja ya yø hya̱ xa̱nhɛ̱nni̱. Asta̱ ni̱ xi̱nga̱ guedya di ti̱ntho ni̱ mmʉihʉ hanja ra̱ hya̱ ya. 3 Porque tobe guí øthohʉ tengu̱tho ga̱ 'bʉ hmi̱'da yø ja̱'i̱. Tobe gyø zɛyathohʉ. Tobe gyø 'yøt'i sʉithohʉ. Tobe hi̱nga̱ 'da'igu̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ. Tobe guí øthohʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱. 4 Porque nu̱ 'da'a̱hʉ, guí ɛ̱m'mø gui ya̱hʉ: “Nu̱gä dí tɛnnä ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Pablo”. Mi̱'da p'ʉya ɛ̱na̱: “Nu̱gä dí tɛnnä ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Apolos”. Ja̱na̱ngue ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue guí øthohʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi.

5 Nu̱gä drá̱ Pablo, conna̱ Apolos, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ goma̱ ts'ɛdi jagä'be ngue go tɛnngä'be yø ja̱'i̱? A nu̱gä'be yø mɛfithogä'be Oja̱. Høntho dá̱ øt'ä'be ra̱ 'bɛfi ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Hmu̱ Jesucristo. Pɛ n'na ngu̱ n'nagä'be, nu̱'a̱ te ra̱ 'bɛfi bi 'dacä'be Oja̱, gue'a̱ dí øt'ä'be'a̱. 6 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ, tengu̱tho n'na ra̱ hmu̱dä 'mø bi thu̱hu̱, njarbʉtho na̱. Nu̱ ra̱ Apolos, go bi xinthe'a̱. Pɛ gue'a̱ Oja̱ di tetra̱ hmu̱dä. 7 Ja̱na̱ngue nu̱yá, ngu̱'a̱ tu̱ ra̱ hmu̱dä, ngu̱'a̱ xinthe, hi̱njongui̱ ta̱te. Go gue'a̱ Oja̱ i ta̱te, porque go øt'e ngue i te ra̱ hmu̱dä'a. 8 A nu̱'ʉ tu̱hra̱ hmu̱dä, 'nɛ̱'ʉ xinthe, 'da'igu̱ yø hya̱. Pɛ n'na ngu̱ n'na ya, nu̱'a̱ te ra̱ 'bɛfi bi 'yøt'e, Oja̱ da̱ gu̱t'i̱. 9 A nu̱gä'be, yø mɛfithogä'be Oja̱. A nu̱'a̱hʉ, ni̱ mmʉihʉ p'ʉ bi̱ ma nthu̱hu̱ ra̱ hmu̱dä, gue'a̱hʉ i̱ nnøpa̱ hua̱hi̱ Oja̱.

I ja ma̱n'na ra̱ hya̱ ya. Nu̱na̱ Oja̱, tengu̱tho 'mø ngue bi dʉ'mi̱ bi hyø'a̱ n'na ra̱ ngu̱ p'ʉ guí 'bʉhmʉ. 10 A nu̱gä p'ʉya, tengu̱tho n'na ra̱ ga̱do. Nu̱na̱ Oja̱ bi 'yøt'e ngue dá̱ dʉ'mä ra̱ 'bɛfi. A nu̱ mi̱'da yø xännba̱te p'ʉya, tengu̱tho 'mø da̱di tetra̱ ja̱do'ʉ. Pɛ n'na ngu̱ n'na yø ga̱do di sigue ra̱ 'bɛfi, i ja ngue da̱ mädi xa̱ndønho, hi̱nha di du̱nna̱ ngu̱. 11 Nu̱na̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma ma̱ dʉ'mi̱ ngue bi si'a̱hʉ hanja ra̱ Jesucristo, guehna̱ ra̱ hya̱ bi nøpa̱ do p'ʉ ha brá̱ fʉhra̱ ngu̱ na̱. Hi̱ngui̱ sä ngue da̱ ma ma̱dʉ'mi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ mɛ̱nte hi̱ngui̱ hma̱ hanja'a̱ ra̱ Jesucristo. 12 Pɛ nu̱yá, xa̱ngu̱ yø do i ja ngue di usa'ʉ to di sigue ra̱ 'bɛfi ngue hønni̱gu̱. Nu̱ 'da yø mɛfi, da̱ japra̱ do ngue ra̱ oro p'ʉ ja ra̱ ngu̱. Nu̱ mi̱'da yø mɛfi, da̱ japra̱ do ngue ra̱ t'axi. Mi̱'da yø mɛfi, da̱ japyø do ngue ma̱zihotho gui̱ nɛ̱qui̱. A nu̱ mi̱'da yø mɛfi, yø za da̱ japra̱ ngu̱. Mi̱'da yø mɛfi, da̱ japyø paxi ra̱ ngu̱. Mi̱'da yø mɛfi, yø xʉnza da̱ japra̱ ngu̱. 13 Pɛ n'na ngu̱ n'na yø mɛfi, nu̱'a̱ te ra̱ 'bɛfi bi hoqui, nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ tha̱xra̱ güɛnda, ja da̱ fa̱di̱ xa̱nho p'ʉya ngue'mø xa̱nho ra̱ 'bɛfi bi hoqui, ogue hi̱n'na̱. Porque nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, ra̱ sibi di̱ nja. Nu̱'a̱ ra̱ sibi p'ʉya, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ'a̱ te ga̱ nho ra̱ 'bɛfi bi hoqui n'na ngu̱ n'na yø hyønni̱gu̱. 14 A nu̱ ra̱ hyønni̱gu̱ ngue hi̱ndi̱ nzø'a̱ te bi japra̱ ngu̱, ya da̱ hya̱nna̱ nzäbi. 15 Pɛ nu̱ ra̱ hyønni̱gu̱ ngue bi̱ nzø'a̱ te bi japra̱ ngu̱, ya di̱ m'mɛ'a̱ te ra̱ 'bɛfi bi hoqui. Hønsɛ ra̱ hyønni̱gu̱ di̱ nya̱nna̱ te, tengu̱tho 'mø ngue bá̱ pongra̱ nda̱te n'na ra̱ ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ nda̱te sibi.

16 ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ngue gätho'a̱hʉ, i̱ nnøpa̱ ni̱ja̱ Oja̱ hapʉ 'bʉhra̱ Espíritu Santo? Porque ra̱ Espíritu Santo ya guí̱ n'yohʉ'a̱ ya. 17 Nu̱'mø ngue to di ts'onnba̱bi̱ rá̱ ni̱ja̱ Oja̱, Oja̱ di castiga ra̱ ja̱'i̱. Porque rá̱ ni̱ja̱ Oja̱ xa̱ndʉxqui'a̱. Ja̱na̱ngue nu̱ ra̱ xännba̱te ngue di ts'onnba̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ p'ʉ guí 'bʉhmʉ, da̱ ma ra̱ castigo.

18 Hi̱ngui̱ sä ga̱ här'ma̱ mmʉi, ga̱ ɛ̱na̱ ngue dí pa̱sɛhʉ hanja ra̱ hya̱. Ma̱da̱gue'a̱ ɛ̱n'i'da yø ja̱'i̱ ngue xa̱ngu̱ yø mfa̱di̱ i ja, pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, jatho ngue da̱ 'yøt'e tengu̱tho 'mø ngue hi̱nte di pa̱di̱. Ja da̱ di̱mp'ʉ xa̱nho rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ha rá̱ nja na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ di̱ nja rá̱ mfa̱di̱. 19 Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, ngue hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱, nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱ hi̱nte di̱ mu̱ui yø mfa̱di̱ ya yø ja̱'i̱ ya. I̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱, i øt'e ngue nu̱na̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue bi di̱nsɛ rá̱ mmʉi na̱ ra̱ hya̱ pa̱di̱, nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi di̱nna̱ ja̱'i̱, hi̱n tema̱ nho da̱ 'yørpa̱bi̱”. 20 I̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ma̱n'na ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ja yø mfa̱di̱, pɛ Oja̱ pa̱rpa̱bi̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱ ngue nu̱ya yø hya̱ pa̱hyø ja̱'i̱ hi̱nte di̱ mu̱ui”. 21 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ guí ɛ̱mhmʉ ngue ja yø mfa̱di̱ ngue yø ba̱mhya̱, 'yo sä guí ɛ̱spa̱hʉ ngue da̱ guehya gui huanhni̱ ndana̱ guí tɛnhnʉ ya. Porque gätho yø xännba̱te, gätho'a̱ te ja nxi̱mhäi, gätho Oja̱ bá̱ sänni̱ ngue i ja para ngue da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho. 22 Nu̱gä drá̱ Pablo, ra̱ Apolos, ra̱ Bɛdu, dí 'bʉcähe ngue ga̱ fäxa̱he. A nu̱yá, nu̱ te gä bá̱ sän'Oja̱ ngue ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, i ja ma̱ tehʉ, i ja ra̱ nda̱te, nu̱ te gä dí̱ nnu̱hʉ ngue ja ra̱ pa dí 'bʉhmʉ ya, da̱ gue'a̱ te ga̱ nnu̱hʉ ra̱ pa di 'yɛ̱p'ʉ, nu̱ te gätho dí̱ nnu̱hʉ ya, ga̱ nja yø cosa ngue da̱ 'yørca̱hʉ ra̱ nho. 23 A nu̱jʉ ya, ma ga̱ ørpa̱hʉ rá̱ pähä ra̱ Cristo. Ra̱ Cristo p'ʉya, i ørpa̱bi̱ rá̱ pähä Oja̱.

---------

4

1 A nu̱yá, da̱mi̱ 'yø'ni̱ güɛndahʉ ngue yø mɛfithogähe ra̱ Cristo. Bá̱ ɛ̱xca̱he ngue nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ hanja, ga̱ xännba̱he yø ja̱'i̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. 2 Guí pa̱hmʉ ngue n'na ra̱ mɛfi 'mø bi̱ ndäpa̱ n'na ra̱ 'bɛfi, nu̱'a̱ ra̱ 'bɛfi sifi ngue da̱ 'yøt'e i ja ts'ɛditho ngue da̱ 'yøt'e. 3 A nu̱gui̱, ¿te'o da̱ zä da̱ hya̱sca̱ ra̱ güɛnda ngue'mø xa̱nho te dí øt'e, ogue hi̱n'na? Dí ha̱xä njua̱ni̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ ni̱ 'bɛfihʉ'a̱ ngue gui hya̱sca̱hʉ ra̱ güɛnda. 'Nɛ̱ hi̱njonni̱ ja̱'i̱ da̱ zä ngue da̱ hya̱sca̱gui̱ ra̱ güɛnda ngue'mø gue'a̱ dí øt'e ogue hi̱n'na̱. Ni̱ xi̱nga̱ gueque dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue'mø gue'a̱ te dí øt'e ogue hi̱n'na̱. 4 Nu̱p'ʉ nná̱ bɛ̱ngä'a̱ te dí øt'e, dí ɛ̱na̱ ngue ya gue'a̱ te nná̱ 'yo ya. Pɛ hi̱ngue masque dí ɛ̱na̱ ngue hi̱n'yʉ ma̱ ts'oqui. A nu̱yá, nu̱'a̱ ja ngue da̱ hya̱sca̱ ra̱ güɛnda te dí øt'e, guesɛ Oja̱ da̱ hya̱sca̱ ra̱ güɛnda. 5 A nu̱yá, 'yo to sä guí ha̱spa̱hʉ ra̱ güɛnda mɛ̱nte tobe hi̱ngui̱ sønna̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Nu̱'a̱ go da̱ hya̱xra̱ güɛnda'a̱, ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ xa̱nho te xa̱ 'yøt'e, ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ho te xa̱ 'yøt'e. Nu̱'a̱ go pa̱'a̱ te mbɛ̱mp'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱ n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱. Nu̱'a̱ te da̱ di̱nnba̱bi̱ Oja̱ n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱, gue'a̱ ra̱ nju̱t'i̱ di̱ nja'a̱.

6 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ya dá̱ xi'a̱hʉ ya yø hya̱ dá̱ hyɛqui ngue ra̱ 'bɛfi dí øt'e, da̱ guehra̱ 'bɛfi øtra̱ Apolos. Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ, n'namhma̱ ngue guí pa̱hmʉ ngue nu̱'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, 'yo gui fɛsthohʉ. Porque gätho di̱ mu̱ui yø xännba̱te, hi̱ngui̱ ho gui 'yɛ̱spa̱hʉ 'da yø xännba̱te, xi̱ngui̱ 'yɛ̱mhmʉ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui mi̱'da yø xännba̱te. 7 Xiya, ¿te'o bi xi'a̱hʉ ya ngue ma̱n'na ta̱te xa̱nho'a̱hʉ ngue mi̱'da yø ja̱'i̱? ¿Ndana̱ ra̱ hya̱ guí ti̱mhmʉ ya ngue hi̱nda̱ gue'a̱ Oja̱ bi 'da'a̱hʉ ra̱ hya̱ ya? A nu̱yá, xi'mø ngue Oja̱ bi 'yøt'e ngue gá̱ pa̱hmʉ ra̱ hya̱ guí pa̱hmʉ ya, ¿hanja ngue ga̱di 'yɛ̱xhʉ co nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ guí pa̱hmʉ ya 'mø, ɛ̱ntho xøga̱ xäsɛhʉ ra̱ hya̱ p'ʉ gni̱ bɛ̱mhmʉ ya?

8 Nu̱p'ʉ gni̱ bɛ̱mhmʉ ya, ngue ya gá̱ pa̱hmʉ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱, guí ɛ̱na̱ ngue ya hi̱nte ga̱di 'bɛhmʉ ya. Guí 'bʉ mma̱nhohʉ p'ʉ gni̱ bɛ̱mhmʉ ya, ɛ̱ntho guí̱ nda̱st'abihʉ p'ʉ ga̱ mbøn'a̱ te guí øthʉ ya. Nu̱gähe p'ʉya, guí ɛnje n'na nguadi tengu̱tho 'mø ngue hi̱nte da̱di̱ mu̱gähe. Nu̱hma̱ 'mø ma̱jua̱ni̱ ngue gdi nda̱st'abi, ga̱di̱ ma̱ndahʉ ndap'ʉ bi zä. 'Nɛ̱cähe dí jats'ʉ ma̱ cargogähe 'mø ngue'a̱ te ra̱ 'bɛfi gdi pɛhmʉ. 9 Nu̱p'ʉ ga̱ mbøn'a̱ te t'ørcähe ngue yø representantegähe ra̱ Cristo, ɛ̱na̱ gue xøgue ga̱ 'yøt'a̱ Oja̱'a̱ ngue ga̱ m'mɛfathogähe. Dí 'bʉcähe tengu̱tho 'mø ngue yø ofädi xa̱ ts'ännbi̱ ngue da̱ tho, di̱ njagähe p'ʉ. Di̱ mpɛti yø ja̱'i̱ ngue da̱ nu̱ te ga̱ thohme. Ngu̱ yø anxɛ, ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ nu̱tho te ga̱ thohme. 10 A nu̱gähe, i t'ɛnje ngue dyø 'ya̱mmʉigähe ngue rá̱ hya̱ ra̱ Cristo dí̱ mma̱mhme. Pɛ nu̱'a̱hʉ p'ʉya, nu̱p'ʉ gni̱ bɛ̱mhmʉ, nu̱'a̱ rá̱ hya̱ ra̱ Cristo ya guí ti̱nsɛhʉ xa̱ndønho hanja ra̱ hya̱. Pɛ nu̱gähe dí ɛ̱ngähe ngue hi̱ndi̱ ya̱ ma̱nzaquigähe. A nu̱'a̱hʉ p'ʉya, guí ɛ̱mhmʉ ngue xa̱nzaqui te guí̱ mma̱mhmʉ. Mɛ̱nte thenngähe yø ja̱'i̱, a nu̱'a̱hʉ p'ʉya i hnu̱ ma̱nsu̱'a̱hʉ. 11 Nu̱'mø yø pa xa̱thogui, xtá̱ sähe ra̱ n'ʉ ngue hi̱n'yʉ te ga̱ sihe. Asta̱ guehya, dí sähe ra̱ n'ʉ ra̱ thu̱hu̱. Ja'mø dí tu̱thegähe, ogue hi̱n'yʉ te ga̱ hegähe. Ja'mø di ʉnje yø ja̱'i̱ ngue pɛgba̱he. Ni̱ xi̱ngra̱ ngu̱ di ja ngue hapʉ ga̱ m'mʉhme. 12 Da̱di̱ n'ʉni̱ da̱di̱ mpɛfi conma̱ 'yɛhe. I sanje yø ja̱'i̱, pɛ nu̱gähe p'ʉya dí äpähe Oja̱ ngue di ja̱pi̱ te'o sanje. I mbɛ̱nga̱he xa̱n'ʉ yø ja̱'i̱, pɛ dí sɛtähe. 13 I̱ nnø ma̱n'ʉje p'ʉ ha ya̱ yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱gähe dí tha̱mma̱nhotho gähe. I̱ nnu̱ häigähe yø ja̱'i̱, ɛ̱nje p'ʉ tengu̱tho 'mø ngue n'na ra̱ cosa ya xa̱ hørbʉ yø ja̱'i̱, ya hi̱nte di̱ mu̱ui. Ngu̱na̱ bi 'yørca̱he yø ja̱'i̱, asta̱ guetya njarbʉtho.

14 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ cuatä ua ja ra̱ sʉcua̱ ja ua, hi̱ndá̱ cuatä na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue ga̱di 'bɛt'a̱ ni̱ sähʉ. Sinoque da̱di 'da'a̱hʉ n'na ra̱ consejo tengu̱tho 'mø ngue ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ. 15 Ma̱da̱gue'a̱ gui 'yɛ̱na̱ ngue di 'bʉ'i 'dɛt'a ma̱hua̱hi̱ ni̱ xännba̱tehʉ ngue di xän'na̱hʉ hanja rá̱ hya̱ ra̱ Cristo, pɛ nu̱gä go ni̱ papága̱hʉ. Porque go rá̱ mʉdi dá̱ xän'na̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, ja̱na̱ngue bi̱ njap'ʉ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo ya. 16 A nu̱yá, ya gá̱ nu̱hʉ te dá̱ øt'ä p'ʉ guí 'bʉhmʉ, gue'a̱ dí xi'a̱hʉ gui 'yøthʉ'a̱ ya. 17 Ja̱na̱ngue dí ɛt'ä p'ʉ na̱ ra̱ Timoteo ngue da̱ xi'a̱hʉ te ja ngue gdi̱ n'yohʉ. Nu̱ná̱, da̱di̱ ma̱di̱ tengu̱tho 'mø ngue ma̱ ts'ʉnt'ʉ, porque dí pa̱di̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ xa̱nho ra̱ Jesucristo. Nu̱'a̱ te nná̱ 'yogä ya ngue dí tɛnnä ra̱ Jesucristo, go da̱ xi'a̱hʉ hanja na̱. Tengu̱tho ra̱ hya̱ dí xännba̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di̱ mpɛti ndap'ʉ bi zä, da̱ ngu̱t'a̱tho da̱ xi'a̱hʉ na̱ya.

18 Nu̱'ʉ ni̱ xännba̱tehʉ p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ, i 'bʉp'ʉ 'da ngue di 'yɛ̱ts'i̱, ɛ̱na̱ ngue yø ba̱mhya̱. Nu̱p'ʉ ga̱ mbɛ̱ni̱, ɛ̱na̱ ngue ga̱ su̱ ga̱ mmagäp'ʉ ngue ga̱ ma nya̱hʉ. 19 Pɛ da̱ ne Oja̱ ngue ya hi̱nda̱ ya'atho ga̱ mmagä p'ʉ ga̱ ma nya̱hʉ. Ga̱ nnu̱gä p'ʉya tegue ngu̱ da̱ 'yøt'ʉ di 'yɛ̱xpʉ guí 'bʉhmʉ. Ya ga̱ nnu̱gä 'mø ngue ma̱jua̱ni̱ øt'a̱ te ra̱ hya̱ i̱ mma̱, hi̱ngra̱ hya̱tho i̱ mma̱. 20 Porque nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ngue ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱, hi̱ngra̱ hya̱tho mma̱n'ʉ, sinoque ha̱ ra̱ ts'ɛdi ngue øt'a̱ te ra̱ hya̱ i̱ mma̱. 21 Xiya, ¿ndana̱ guí̱ nne gui 'yøthʉ ya? Guí̱ nne gui sigue te guí øthʉ para ngue ga̱ sʉ'a̱hʉ 'mø dá̱ magä p'ʉ, ¿uague guí̱ nne gui̱ n'yo ma̱nhohʉ para ngue ma̱hotho gda̱ zo'a̱hʉ 'mø dá̱ magä p'ʉ?

---------

5

1 A nu̱yá, ndap'ʉ bi zä i hma̱ te 'bɛ'a̱ bi 'yøt'a̱ n'na ma̱ cu̱hʉ p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ, ngue ya 'bʉhmi̱ rá̱ hømme. Nu̱na̱ ra̱ ts'oqui na̱ p'ʉya, guehna̱ ta̱te xa̱nts'o, conque guí̱ nnu̱hʉ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱, hi̱ngui̱ øt'e tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. 2 'Nɛ̱ tobe ga̱di 'yɛ̱xpʉ gui ya̱hʉ ngue guí ɛ̱na̱ ya gä gue'a̱ te guí øthʉ. A nu̱yá, ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ nja, i jatho ngue gui̱ m'mʉ ndu̱mmʉihʉ. A nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ bi 'yø'na̱ ra̱ ts'oqui na̱, da̱mi̱ hyømhmʉ thi p'ʉ ha ga̱di̱ mpɛtihʉ na̱. 3 Ma̱da̱gue'a̱ ngue hi̱ndí̱ 'bʉcä p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ, pɛ nu̱'mø dá̱ bɛ̱n'a̱hʉ ɛ̱ntho ya xti 'bʉcä p'ʉ ngue ga̱ ha̱spa̱ ra̱ güɛnda na̱ ra̱ n'yohʉ bi 'yøtra̱ ts'oqui. 4 A nu̱yá, da̱mi̱ mpɛtihʉ ya, da̱mi̱ 'yøthʉ'a̱ te nnu̱ ma̱nho ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Nu̱p'ʉ ha guí̱ mpɛtihʉ, gui 'yø'ni̱ güɛndahʉ ngue dí 'bʉcä p'ʉ. Da̱ gue'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo guí pa̱hmʉ ngue di̱ m'mʉp'ʉ'a̱ ngue da̱ xän'na̱hʉ'a̱ te ja ngue gui 'yøthʉ. 5 Nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ bi 'yøtra̱ ts'oqui, da̱mi̱ hyømhmʉ thi p'ʉ guí 'bʉhmʉ, di̱ map'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ di̱ ma̱nda ra̱ zithu̱, ja da̱ säp'ʉ ra̱ n'ʉ rá̱ do'yo. Xa̱mhma̱tho ngue di̱ nya̱nna̱ te 'mø ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱ Jesús.

6 Nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ guí øthʉ, ya hi̱ngui̱ sä ni̱mantho sä gui 'yɛ̱ts'i̱ ngue gui 'yɛ̱na̱ gä gue'a̱ te gni̱ 'yohʉ. ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ngue co zits'ʉ ra̱ íxi, di ixqui gä ra̱ jʉni̱? 7 Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ hyømhmʉ thi'a̱ ra̱ n'yohʉ bi 'yøtra̱ ts'oqui ya, n'namhma̱ ngue hi̱ndi̱ ts'om mi̱'da yø ja̱'i̱. Porque tobe hi̱ndi̱ nts'onyø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱ ya. Ra̱ Cristo ya bi tho ngue bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ, bi gohi tengu̱tho ra̱ 'bøt'e ja'mø ra̱ ngo ngue ra̱ Pascua. 8 Ja̱na̱ngue jatho ngue ma̱jua̱ni̱ gui hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o, gätho da̱ gue'a̱ ra̱ nho gdi̱ n'yohʉ.

9 Nu̱'a̱ ra̱ carta dá̱ pɛn'na̱hʉ m'mɛt'o, dá̱ xi'a̱hʉ te ja ngue gui 'yøthʉ, ngue 'yo ga̱di̱ nua̱nsʉ'ʉ yø 'yots'om'mäi. 10 Pɛ nu̱gä hi̱ndí̱ ɛ̱n'a̱hʉ ngue ya hi̱ngui̱ sä gui̱ ntøthʉ'ʉ yø 'yots'om'mäi 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi. Ogue ya hi̱ngui̱ sä gui̱ ntøthʉ yø ja̱'i̱ høndyø mɛ̱nyu̱ di xa̱ndi̱, ogue yø bɛ̱, ogue tha̱nne yø da̱hmu̱. Nu̱'mø ngue da̱ gue'a̱ gdi xi'a̱hʉ'a̱, ya nnetho ngue gui pømhmʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi 'mø. Pɛ nja ngue hi̱nga̱ gue'a̱ dí̱ mma̱ngä'a̱. 11 A nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ ne ga̱ xi'a̱hʉ ya, 'yo ni̱mantho ga̱di̱ nsixui'ʉ sä ɛ̱na̱ ngue ga̱di̱ ncu̱hʉ, 'nɛ̱ yø 'yots'om'mäi, ogue høndyø mɛ̱nyu̱ di xa̱ndi̱, ogue tha̱nne yø da̱hmu̱, ogue yø fɛhni̱, ogue yø i̱ti̱, ogue yø bɛ̱. Nu̱yá, guehya ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ di sä ngue 'dap'ʉ guí̱ nsi̱mhmɛ̱hʉ ya. 12-13 Porque nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngma̱ n'yohʉ, hi̱ngo di tocagui̱ ga̱ ha̱spa̱ ra̱ güɛnda. Guesɛ Oja̱ da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda ya dí xi'a̱hʉ. Pɛ nu̱p'ʉ ha ga̱di̱ mpɛtihʉ, da̱mi̱ hya̱xhʉ ra̱ güɛnda te ga̱ 'yo yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Ja̱na̱ngue nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ bi 'yøtra̱ ts'oqui, da̱mi̱ hyømhmʉ thi na̱.

---------

6

1 A nu̱yá, nu̱'mø 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ja ngue di ya̱prá̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui, 'yo di thop'ʉ 'bʉhra̱ ts'ʉt'abi hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱ zä di̱ map'ʉ 'bʉyø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui, da̱ xifi ngue di hojpi tema̱ hya̱ hɛ̱mbi̱. 2 ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ Oja̱, gue'ʉ da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi'ʉ? Xi'mø ja ngue ga̱ ha̱spa̱hʉ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, xi ra̱ asunto zits'ʉtho guí hɛ̱mphʉ, ¿ua hi̱nda̱ zä guí xihni̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue di hoqui? 3 Conque asta̱ yø anxɛ Oja̱ ga̱ ha̱spa̱hʉ ra̱ güɛnda. Ja̱na̱ngue goma̱ gue'a̱ n'na ra̱ asunto zits'ʉtho di hɛ̱msɛhʉ ngue hi̱nda̱ zä ga̱ hocjʉ. 4 Xi'mø hi̱nguí̱ pa̱di̱ ha gdi hocjʉ n'na ra̱ asunto 'mø guí hɛ̱mphʉ, ¿ua sä ngue gue'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di hoc'a̱ ni̱ asuntohʉ 'mø? 5 Dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ n'namhma̱ ngue guí pɛs'ni̱ sähʉ. Xip'ʉ ha guí 'bʉhmʉ, ¿ua xi̱nga̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ni̱ n'yohʉ ngue di pa̱di̱ di hoca̱ n'na ra̱ asunto 'mø ja te hɛ̱mbyø cu̱? 6 ¿Hanja ngue nu̱p'ʉ 'bʉhra̱ ts'ʉt'abi hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ja ni̱ map'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di ya̱prá̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui?

7 A nu̱yá, nu̱'a̱ te ra̱ nju̱nt'i̱ guí øthʉ, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue ga̱di 'bɛhmʉ ra̱ hya̱. ¿Hanja ngue nu̱'mø hi̱nga gue'a̱ t'øt'a̱hʉ, hi̱ngui̱ hät'i guí sɛthʉ? ¿Hanja ngue hi̱n ga̱di̱ n'u̱ni̱ da̱ fɛ'a̱hʉ, xøgue ma̱di̱ zits'ʉ te guí̱ nne gui 'bɛhmʉ? 8 Conque xquet'a̱ gui̱ njahʉ p'ʉ ngue hi̱ngui̱ ho te guí øthʉ, asta̱ ni̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui guí pɛ̱hʉ.

9 'Yo gyø thätihʉ. Guí pa̱hmʉ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ xa̱nts'o te øt'e, hi̱nda̱ yʉrbʉ ha di̱ ma̱nda Oja̱'ʉ. Hi̱nda̱ yʉrbʉ yø 'yots'om'mäi. Hi̱nda̱ yʉrbʉ ya yø n'yohʉ ørpe tengu̱tho 'mø dra̱ xisu yø mmi̱n'yohʉui. Hi̱nda̱ yʉrbʉ ya yø ja̱'i̱ tha̱nne yø da̱hmu̱. 10 Hi̱nda̱ yʉrbʉ yø bɛ̱. Hi̱nda̱ yʉrbʉ ya yø ja̱'i̱ høntho i̱ nne ngue di xa̱ndi̱ te pɛts'i. Hi̱nda̱ yʉrbʉ yø i̱ti̱. Hi̱nda̱ yʉrbʉ yø zate. Hi̱nda̱ yʉrbʉ'ʉ corpa̱ ra̱ 'yu̱ yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui ngue pɛ̱. 11 Nu̱ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ya xcá̱ njap'ʉ 'da'a̱hʉ ya. Pɛ nu̱yá, ya bi̱ ma ma̱hojpi'a̱hʉ. Ya yø ja̱'i̱'a̱hʉ Oja̱ ya, ngue gá̱ 'yɛ̱cɛ̱i̱hʉ'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. Ya guí̱ n'yohʉ ra̱ Espíritu Santo bá̱ pɛn'na̱hʉ Oja̱ ya.

---------

12 Ya hi̱ndi̱ ma̱ndaga̱hʉ ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío ya. Ya sä ga̱ øthʉ te dí̱ nnehʉ ya. Pɛ ma ga̱ sa̱mma̱ mmʉihʉ ngue hi̱nga̱ øthʉ'a̱ te hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ ga̱ øthʉ. 13 Ma̱jua̱ni̱'a̱ te ra̱ hya̱ i hma̱ ngue nu̱ te si ra̱ ja̱'i̱, rá̱ mmʉi ni̱ ma. A nu̱ rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ p'ʉya, ga̱ nja'a̱ ngue ja da̱ mɛspʉ'a̱ te si. Pɛ nu̱ya yoho yø hya̱ ya, Oja̱ da̱ 'yøt'e ngue di̱ njap'ʉ rá̱ nzɛqui ya. Pɛ hi̱ngui̱ sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue ga̱ nja ma̱ do'yohʉ ngue ra̱ 'yots'om'mäi. Sinoque rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, ga̱ nja na̱ para ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱. A nu̱'a̱ ra̱ Hmu̱ p'ʉya, di ha̱tra̱ ts'ɛdi ma̱ do'yohʉ. 14 Nu̱na̱ Oja̱ bi japi ngue bi bɛ̱nna̱te ra̱ Hmu̱ Jesucristo p'ʉ ha bi t'ägui. Xquet'a̱ di jajʉ p'ʉya, ja rá̱ ts'ɛdi ngue da̱ 'yøt'e ngue ga̱ bɛ̱nna̱tehʉ.

15 ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ngue nu̱ ma̱ do'yohʉ, i̱ nnøpe ngue rá̱ do'yo ra̱ Cristo? ¿Ua da̱ zä ga̱ ha̱jpa̱hʉ n'na parte rá̱ do'yo ra̱ Cristo ngue di̱ mpɛnhui rá̱ do'yo n'na ra̱ xisu ngue ra̱ 'yots'om'mäi? Nu̱'a̱, hi̱ngui̱ sä'a̱. 16 Guí pa̱hmʉ ngue n'na ra̱ n'yohʉ 'mø bi̱ mɛ n'na ra̱ xisu ngue ra̱ 'yots'om'mäi, nu̱ya yo nc'ɛ̱i̱ ya, ɛ̱ntho n'na nc'ɛ̱i̱tho, porque n'nat'a̱ ra̱ te comhmi̱. I̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱'ʉ yo nc'ɛ̱i̱ di̱ mpɛnhni̱, i cohi ngue n'nat'a̱ yø do'yo, porque i comnda̱ ra̱ te”. 17 A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ mpɛnhui ra̱ Hmu̱ Jesús, i cohi tengu̱tho 'mø n'na nc'ɛ̱i̱tho.

18 'Yo gui 'yots'om'mäihʉ. I ja xa̱ngu̱ mi̱'da yø ts'oqui øtyø ja̱'i̱, pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue 'yots'om'mäi, rá̱ do'yosɛ di ts'oni̱. 19 ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ngue nu̱ ma̱ do'yohʉ, gue'a̱ nnøpa̱ ni̱ja̱ ra̱ Espíritu Santo'a̱? Porque Oja̱ bá̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo ngue di̱ m'mʉp'ʉ ja ma̱ mmʉihʉ. A nu̱yá, ya hi̱n da̱di̱ mma̱ndasɛhʉ ya. 20 Porque ya dí ohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱ ya ngue bi gu̱rca̱ ma̱ ts'oquihʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, jatho ngue ga̱ ørpa̱hʉ rá̱ pähä Oja̱ conma̱ do'yohʉ 'nɛ̱ conma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. Porque ya rá̱ mmɛtiga̱hʉ Oja̱.

---------

7

1 Nu̱na̱ ma̱n'na ra̱ hya̱ guí ännga̱hʉ ya, dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ hanja. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱nguí̱ nne di̱ ntha̱ti̱, ya xa̱nho ngue'mø hi̱ndi̱ ntha̱ti̱. 2 Pɛ i fa̱di̱ ngue ndap'ʉ bi zä ɛ̱mmɛ̱i̱ 'yots'om'mäi yø ja̱'i̱. Ja̱na̱ngue ma̱n'na xa̱nho ngue ra̱ n'yohʉ di̱ m'mʉhrá̱ xisu. Ra̱ xisu p'ʉya, di̱ m'mʉhrá̱ ndø. 3 Nu̱ ra̱ n'yohʉ i jatho ngue di̱ m'mʉhmi̱ xa̱nho rá̱ xisu. Xi̱mma̱ngu̱ ra̱ xisu, i jatho ngue di̱ m'mʉhmi̱ xa̱nho rá̱ ndø. 4 Nu̱ ra̱ xisu ngue ya o rá̱ 'yɛ rá̱ ndø, da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ pähä rá̱ ndø. A nu̱ ra̱ n'yohʉ ngue ya o rá̱ 'yɛ rá̱ xisu, da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ pähä rá̱ xisu. 5 Nu̱'mø ja rá̱ pähä ra̱ n'yohʉ, 'yo di ɛ̱nna̱ xisu ngue hi̱nda̱ zä. Nu̱'mø ja rá̱ pähä ra̱ xisu, 'yo di ɛ̱nna̱ n'yohʉ ngue hi̱nda̱ zä. A nu̱'mø ja ngue da̱ 'yøtyø mhmat'Oja̱, ma̱n'na xa̱nho da̱ gohra̱ cohi ngue hi̱nda̱ dährá̱ xisu ra̱ n'yohʉ njammi̱ pa. M'mɛfa p'ʉya, ya di siguetho tengu̱tho m'mɛt'o. A nu̱'mø hi̱ndi̱ siguetho tengu̱tho m'mɛt'o, nu̱'a̱ hi̱ndi̱ hyäti da̱ za̱myø mmʉi, ra̱ zithu̱ p'ʉya da̱ japi ngue da̱ 'yøtra̱ ts'oqui n'nanni̱.

6 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ja ua dí xi'a̱hʉ, høntho dí̱ xi'a̱hʉ ngue da̱ zä di̱ ntha̱tra̱ ja̱'i̱. Pɛ nu̱gä hi̱n da̱di̱ ma̱ndagä ngue xøgue di ja ts'ɛditho di̱ ntha̱tra̱ ja̱'i̱. 7 Dí ɛ̱nsɛgä ngue xa̱nho 'mø ngue gätho'a̱hʉ gui 'yøthʉ tengu̱tho dí øt'ä ngue hi̱n da̱di̱ ntha̱ti̱. Pɛ nu̱na̱ Oja̱, gä go bi sännbi̱ n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱ te da̱ zä da̱ 'yøt'e. 'Bʉhyø ja̱'i̱ ngue di̱ ntha̱ti̱, 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ndi̱ ntha̱ti̱.

8 Nu̱gä dí xihyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ tobe hi̱ndi̱ ntha̱ti̱, da̱ guehyø 'danxu̱, nu̱ to hi̱ndi̱ ntha̱ti̱ tengu̱tho dí øt'ä ngue hi̱n da̱di̱ ntha̱ti̱, ya xa̱nho. 9 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue hi̱nda̱ zä di̱ m'mʉsɛ, ma̱n'na xa̱nho ngue di̱ ntha̱ti̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue ja di ʉndrá mmʉi ngue hi̱ndi̱ ntha̱ti̱.

10 Nu̱gä dí xihyø ja̱'i̱ ngue ya xa̱ ntha̱ti̱, nu̱ ra̱ xisu ya 'bʉhrá̱ ndø, 'yo di hɛp'ʉ rá̱ ndø. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ, hi̱ngma̱ hya̱sɛgä na̱, sinoque gue'a̱ ra̱ Hmu̱ rá̱ hya̱ na̱ te dí xi'a̱hʉ ngue gui 'yøthʉ. 11 Pɛ nu̱'mø ya bi hyɛp'ʉ rá̱ ndø n'na ra̱ xisu, ra̱ xisu 'yo da̱di̱ ntha̱ti̱ ma̱høn'a̱, ogue ma̱n'na xa̱nho da̱ mɛ rá̱ ndø ma̱høn'a̱. Ximma̱ngu̱ ra̱ n'yohʉ p'ʉya, hi̱ngui̱ ja ngue da̱ hyɛp'ʉ rá̱ xisu.

12 I ja ma̱n'na ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ, pɛ ja dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, hi̱mbi̱ ma̱n'a̱ m'mɛt'o'a̱ ra̱ Hmu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. A nu̱ ma̱ cu̱hʉ ngue ra̱ n'yohʉ, nu̱'mø hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ xisu, nu̱'mø nnu̱ ma̱nho ra̱ xisu ngue di sigue di̱ m'mʉhmi̱ rá̱ ndø, ra̱ n'yohʉ 'yo di hɛp'ʉ rá̱ xisu. 13 A nu̱'mø ngue ra̱ xisu, hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ ndø, 'nɛ̱'mø nnu̱ ma̱nho ra̱ n'yohʉ ngue di sigue di̱ mm̱ʉhmi̱ rá̱ xisu, ra̱ xisu 'yo di hɛp'ʉ rá̱ ndø. 14 Porque ra̱ n'yohʉ ngue hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di tocabi rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ di t'u̱nna̱ xisu ngue ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱ guehra̱ xisu ngue hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, di̱ nthɛui rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ di t'u̱nna̱ n'yohʉ ngue ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. A nu̱'mø ngue hønsɛ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di̱ nthɛui rá̱ nja̱pi̱ Oja̱, nu̱ yø ba̱si̱ p'ʉya, ya hi̱n'na̱'ʉ. Pɛ ya fa̱di̱ ngue xquet'a̱ 'nɛ̱hyø ba̱si̱ di̱ nthɛui rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ di t'u̱nna̱ papá ogue rá̱ mamá ngue rá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 15 Pɛ nu̱'mø ra̱ n'yohʉ ogue ra̱ xisu ngue hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ da̱ ne ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉhmi̱, ya da̱ zä da̱ hyɛp'ʉ. Porque ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱ngui̱ sä da̱ 'yørpa̱ ra̱ ts'ɛdi di̱ m'mʉhmi̱ 'mø hi̱ngui̱ nne. Porque bi zonnga̱hʉ Oja̱ ngue ga̱ m'mʉ mma̱nhohʉ, hi̱n tema̱ sʉi di̱ nja. 16 A nu̱yá, ngu̱ yø n'yohʉ, ngu̱ yø xisu ngue yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, nu̱'mø 'bʉhmi̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, xa̱mhma̱tho da̱ zä ha di japi di̱ nya̱nná̱ te ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱.

17 Nu̱na̱ Oja̱, bá̱ sänni̱ te nná̱ 'bʉhmʉ n'na ngu̱ n'najʉ. Nu̱ te di jahʉ 'mø ma̱mba̱ zonnga̱hʉ Oja̱, ya gue'a̱ ga̱ siguethohʉ'a̱. Ndap'ʉ bi zä yø hni̱ni̱ hapʉ di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, guehna̱ ra̱ hya̱ dí xicä yø ja̱'i̱ na̱ya. 18 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ bi zon'na̱ Oja̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, 'nɛ̱ ya n'youi ra̱ hmɛ̱pya ngue ra̱ circuncisión, 'yo sä di tu̱ rá̱ mmʉi ngue ya mhmɛ̱pya. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ bi zon'na̱ Oja̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, 'nɛ̱ hi̱nma̱ni̱ njapra̱ hmɛ̱pya, 'yo sä da̱di ja ndu̱mmʉi ngue di̱ njapra̱ hmɛ̱pya. 19 Porque ya hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi'a̱ ya ngue di̱ njapra̱ hmɛ̱pya yø ja̱'i̱, ogue hi̱n'na̱. A nu̱'a̱ ja ts'ɛditho ngue da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ ya, ma̱ da̱tho ja ts'ɛdi ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ pähä Oja̱. 20 N'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱, nu̱ te mi̱ ja 'mø mi̱ zon'na̱ Oja̱ ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo, ya di̱ nja tengu̱tho ja ra̱ ja̱'i̱. 21 A nu̱'mø ngue grá̱ hmi̱qui̱ 'mø ma̱mba̱ zo'i Oja̱, 'yo sä di tu̱ ni̱ mmʉi ngue grá̱ hmi̱qui̱. Pɛ nu̱'mø ngue da̱ zä ha gdi japi ngue gui pømp'ʉ 'bʉhni̱ hmu̱, da̱mi̱ hyoni̱ ha i japi. 22 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ma̱rá̱ hmi̱qui̱ 'nɛ̱ ya ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, da̱ ba̱di̱ ngue nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, ya rá̱ n'youi ra̱ Cristo. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ma̱njo'o rá̱ hmu̱, 'nɛ̱ ya ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, da̱ ba̱di̱ ngue nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, ya rá̱ mɛfi ra̱ Cristo. 23 A nu̱yá, ya dí ohʉ rá̱ 'yɛ ra̱ Cristo nu̱'a̱ bi gu̱rca̱ ma̱ ts'oquihʉ ya. Ya hi̱ngrá̱ ja̱'i̱tho ma̱ hmu̱ ya. 24 A nu̱yá ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'a̱ te ra̱ 'bɛfi mi̱ pɛhyø ja̱'i̱ 'mø mi̱ zon'na̱ Oja̱, di siguehma̱ha̱ yø 'bɛfi yø ja̱'i̱. Porque ndap'ʉ bi zä 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱ ya, pɛ ya gä yø n'youi Oja̱.

---------

25 A nu̱yá, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ngue tobe hi̱ndi̱ ntha̱ti̱, nu̱'a̱ ra̱ Hmu̱ hi̱n tema̱ hya̱ bi̱ ma̱ ngue ha di̱ njapi. Pɛ nu̱gä ga̱ xi'a̱hʉ na̱ te ra̱ hya̱ dí̱ mbɛ̱ni̱ ga̱ mma̱. Pɛ da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te ga̱ mma̱, porque conná̱ ma̱te Oja̱ ja ts'ɛdi na̱ te ra̱ hya̱ dí̱ mma̱. 26 Nu̱p'ʉ nná̱ bɛ̱ngä, xa̱nho ngue hi̱ndi̱ ntha̱ta̱ n'na ra̱ n'yohʉ. Porque yø pa dí 'bʉhmʉ, ya xa̱nhɛ̱nni̱tho 'mø ngue 'bʉhrá̱ xisu ra̱ n'yohʉ. 27 A nu̱ ra̱ n'yohʉ ngue ya 'bʉhrá̱ xisu, 'yo sä di sänni̱ da̱ hyɛp'ʉ. Pɛ nu̱ ra̱ n'yohʉ ngue hi̱njo'o rá̱ xisu, ma̱n'na xa̱nho 'yo di honná̱ xisu. 28 Nu̱'mø bi̱ ntha̱tra̱ n'yohʉ, hi̱ngrá̱ ts'oqui bi 'yøt'e. Nu̱ ra̱ hmu̱te 'mø bi̱ ntha̱ti̱, ngu̱tho hi̱ngrá̱ ts'oqui bi 'yøt'e. Nja ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ di̱ ntha̱ti̱, hi̱ndi 'bɛdi tema̱ hya̱ hɛ̱mbi̱, hi̱nga̱ ngu̱'mø ngue hi̱ndi̱ ntha̱ti̱. Dí̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue hi̱ndí̱ nnegä ngue gui thohmʉ'a̱ ra̱ du̱mmʉi tho'ʉ yø ja̱'i̱ ya xa̱ ntha̱ti̱.

29 Ague ma̱ zi cu'a̱hʉ, nu̱'a̱ ga̱ mbønna̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ya mi̱ts'ʉ dyø pa jap'ʉ. Ja̱na̱ngue jatho ngue gui 'yørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱. Ya hi̱nga̱ mbongui̱ ra̱ ora ga̱ m'mʉmma̱ pähäthohʉ p'ʉ ja ma̱ ngu̱mhmʉ ya. 30 Nu̱ yø ja̱'i̱ ngue 'bʉ ndu̱mmʉi, ya hi̱nga̱ mbongui̱ ra̱ ora 'be di̱ nzoni̱. Nu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉmma̱ pähä, ya hi̱nga̱ mbongui̱ ra̱ ora 'be di̱ nthede. Nu̱ yø ja̱'i̱ ja te nne da̱ däi, ya hi̱nga̱ mbongui̱ ra̱ ora da̱ däi te honi̱. 31 Mɛ̱nte ngue dí 'bʉhmʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi, ya hi̱ndi̱ ma ma̱ mmʉihʉ'a̱ te dí pɛshʉ ua. Porque nu̱na̱ ra̱ xi̱mhäi ja ua dí 'bʉhmʉ, ya ni̱ ma da̱ guadi.

32 Dí̱ nnegä ngue hi̱nte ma̱n'na ni̱ hya̱ di̱ ma ni̱ mmʉihʉ. Nu̱ ra̱ n'yohʉ hi̱ndi̱ ntha̱ti̱, guehna̱ ra̱ n'yohʉ di ja ndu̱mmʉi ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo para ngue da̱ nu̱ ma̱nho ra̱ Cristo te øt'e. 33 Pɛ nu̱ ra̱ n'yohʉ ya xa̱ ntha̱ti̱, gue'ʉ yø cosa honyø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi ni̱ ma rá̱ mmʉi ngue honi̱. Porque nne da̱ nu̱ ma̱nho rá̱ xisu. 34 Xi̱mma̱ngu̱ yø xisu, xquet'a̱ njarbʉtho. Nu̱ ra̱ hmu̱te hi̱ndi̱ ntha̱ti̱, i ho rá̱ mmʉi ngue ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo. Ngu̱ rá̱ do'yo, ngu̱ rá̱ n'yomfɛ̱ni̱, gä xa̱ däp'a̱ Oja̱ ngue ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi. Pɛ nu̱ ra̱ hmu̱te ngue ya xa̱ ntha̱ti̱, i ho rá̱ mmʉi ngue da̱ 'yøt'a̱ te ra̱ 'bɛfi ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, porque i̱ nne ngue da̱ nu̱ ma̱nho rá̱ ndø.

35 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, høntho dí̱ nnegä ngue ga̱ fäxa̱hʉ. Porque hi̱ndí̱ nnegä ngue guí̱ m'mʉ mma̱n'ʉhʉ. Sinoque dí̱ nnegä ngue guí̱ m'mʉ mma̱nhohʉ, gui hyo ni̱ mmʉi ngue gui 'yørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo.

36 A nu̱yá, dí̱ nne ga̱ xi'a̱ n'na ra̱ hya̱ ya yø n'yohʉ si yø t'i̱xu̱, 'nɛ̱ ya sønyø pa ngue di̱ ntha̱ti̱. Nu̱'mø ɛ̱nna̱ n'yohʉ p'ʉya ngue hi̱ngui̱ ho ngue da̱ thohrá̱ ntha̱ti̱ rá̱ t'i̱xu̱, da̱ zä di tha̱rpi̱. Porque ra̱ ntha̱ti̱, hi̱ngra̱ ts'oqui'a̱. 37 A nu̱ ra̱ n'yohʉ ngue n'nat'a̱ mbɛ̱ni̱ ngue hi̱ndi̱ tha̱rpa̱bi̱ rá̱ t'i̱xu̱, da̱ 'yɛ̱mp'ʉ ja rá̱ mmʉi ngue hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi ngue di̱ ntha̱trá̱ t'i̱xu̱, ya xa̱nho te øt'e. 38 Nu̱'a̱ di tha̱rpa̱bi̱ rá̱ t'i̱xu̱, ya xa̱nho te øt'e. A nu̱'a̱ hi̱ndi̱ tha̱rpa̱bi̱ rá̱ t'i̱xu̱, ma̱n'natho xa̱nho te øt'e.

39 A nu̱ ra̱ xisu 'mø ngue bi̱ ntha̱ti̱, ya hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue høndi̱ ntha̱tui ma̱n'na ra̱ n'yohʉ mɛ̱nte ra̱ pa ngue 'bʉtrá̱ ndø. Pɛ nu̱'mø ya bi du̱ rá̱ ndø, ya da̱ zä di̱ ntha̱ti̱ ma̱høn'a̱. Hønt'o bi zä da̱ ne da̱ mɛ, gue go drá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ n'yohʉ da̱ mɛ. 40 Pɛ nu̱ ra̱ 'danxu̱ ngue'mø ya hi̱nni̱ mantho di̱ ntha̱ti̱, ma̱n'na xa̱nho. Guehna̱ ra̱ hya̱ dí̱ mbɛ̱ngä na̱ya, pɛ dí pa̱di̱ ngue ra̱ Espíritu Santo'a̱ di bɛ̱nngui̱ te dí̱ mma̱.

---------

8

1 A nu̱na̱ ma̱n'na ra̱ hya̱ guí ännga̱hʉ ngue'mø da̱ zä guí sahʉ ra̱ ngø i tho ngue 'bøspa̱bi̱ yø da̱hmu̱, ogue hi̱nda̱ zä guí sahʉ. Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱jʉ dí pa̱hmʉ ngue nu̱'a̱ ra̱ ngø 'bøspa̱bi̱ ra̱ da̱hmu̱, hi̱ndi̱ ts'onnga̱ ma̱ mmʉihʉ 'mø ngue ga̱ sahu̱. Pɛ hi̱ngui̱ ho 'mø ga̱ ɛ̱na̱ ngue dí pa̱sɛhʉ xa̱nho hanja ra̱ hya̱ ngue mi̱'da ma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ. A nu̱jʉ, jatho ngue ga̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'najʉ para ngue ma̱n'na di zajma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 2 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ya bi di̱ni̱ xa̱nho hanja ra̱ hya̱, pɛ di 'bɛtho da̱ di̱ni̱ xa̱nho ha ɛxa̱ nja ra̱ hya̱ nu̱'a̱ ja ngue da̱ ba̱di̱. 3 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱ Oja̱, Oja̱ i̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ ja̱'i̱.

4 A nu̱yá, ma ga̱ xi'a̱hʉ xa̱nho hanja'a̱ ra̱ ngø i tho ngue 'børpa̱bi̱ yø da̱hmu̱ ya. Dí pa̱hmʉ xa̱nho ngue nu̱ yø da̱hmu̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, hi̱nte di̱ mu̱ui, porque n'natho Oja̱ i 'bʉi. 5 A nu̱ yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue xa̱ngu̱ yø Oja̱ i 'bʉi, ngu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ngu̱ ua ja ra̱ häi. Ma̱da̱gue'a̱ ɛ̱nyø ja̱'i̱ ngue xa̱ngu̱ yø da̱hmu̱ 'bʉi, 'nɛ̱ xa̱ngu̱ yø hmu̱, 6 pɛ para ngue nu̱jʉ, n'natho'a̱ ma̱ Oja̱hʉ 'bʉi, gue'a̱ ma̱ Papáhʉ'a̱. Nu̱ná̱, guehna̱ Oja̱ bi hoqui te gä dí̱ nnu̱hʉ ngue ja na̱ya. A nu̱jʉ p'ʉya, dí bʉhmʉ para ngue ga̱ ørpa̱hʉ rá̱ pähä Oja̱. A nu̱na̱ di̱ nnøpe ngue ma̱ Hmu̱hʉ ya, guehna̱ ra̱ Jesucristo na̱. Conná̱ nguehna̱ ya, i ja dyø cosa dí̱ nnu̱hʉ ngue ja ya, 'nɛ̱ guehna̱ di 'dacjʉ ma̱ tehʉ na̱.

7 Pɛ hi̱nga̱ gätho ma̱ cu̱hʉ ti̱ni̱ xa̱nho yø mmʉi hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱ya. Ya xa̱ nza̱nyø ja̱'i̱ ngue mi̱ tha̱nne yø da̱hmu̱. Ja̱na̱ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nzaqui yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, nu̱p'ʉ ga̱ mbɛ̱ni̱, i ɛ̱na̱ ngue ra̱ ts'oqui ør'mø bi za ra̱ ngø nu̱'a̱ tho ngue t'ørpa̱ ra̱ 'bøt'e yø da̱hmu̱. 8 A nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱, hi̱nte da̱ jacjʉ ngue'mø ga̱ sihʉ ogue hi̱nga̱ sihʉ'ʉ yø cosa'ʉ. Pɛ nu̱'mø ga̱ sihʉ, hi̱nga̱ sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue ma̱n'na xa̱nho te dí øthʉ. Nu̱'mø hi̱nga̱ sihʉ, ngu̱tho hi̱nga̱ sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue hi̱ngui̱ ho te dí øthʉ.

9 Ma̱da̱gue'a̱ sä ngue ga̱ sihʉ'a̱ ra̱ ngø'a̱, pɛ da̱mi̱ mfähmʉ xa̱nho ngue te guí sihʉ. 'Yo guí̱ nne ngue nu̱ te guí sihʉ, go guí̱ ndu̱pa̱tehʉ p'ʉ da̱ 'yøtra̱ ts'oqui'ʉ ma̱ cu̱hʉ hi̱ngui̱ nzaqui yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. 10 Xi'mø da̱ nu̱ ni̱ cu̱hʉ ngue guí si̱hmɛ̱ p'ʉ ja n'na ra̱ ngu̱nja̱ 'bʉhyø da̱hmu̱. A nu̱'a̱hʉ p'ʉya, ya guí pa̱hmʉ ngue hi̱nte ja ngue gui sihʉ'a̱ te ts'i p'ʉ. Pɛ nu̱ ni̱ cu̱, ngue hi̱ngui̱ nzaqui rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, da̱ 'yøtra̱ ts'ɛdi da̱ zi'a̱ te xa̱ 'børpa̱ yø da̱hmu̱. 11 A nu̱'a̱hʉ guí pa̱hmʉ ngue da̱ zä gui sihʉ'a̱ te gä ts'i p'ʉ. Pɛ nu̱ ni̱ cu̱, ngue hi̱ngui̱ nzaqui rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, da̱ 'yøt'e tengue guí øt'e. Gue'a̱ di̱ m'mɛ'a̱ p'ʉya ngue ɛ̱na̱ ngue ra̱ ts'oqui bi 'yøt'e ngue bi zi'a̱ te ts'i p'ʉ 'bʉhyø da̱hmu̱. Conque guí̱ nnu̱hʉ ngue gue'a̱ i du̱ ra̱ Cristo'a̱ ngue bi ya̱ni̱. 12 Ja̱na̱ngue nu̱ to ndu̱pa̱te p'ʉ øtra̱ ts'oqui rá̱ cu̱, gue'a̱ ra̱ ts'oqui øt'a̱, ngue fɛstho'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Cristo. 13 A nu̱gä, nu̱'mø ngue gue'a̱ ra̱ ngø dí si ngue ga̱ 'yøtra̱ ts'oqui ma̱ cu̱, ya hi̱ngui̱ ja ngue ga̱ si ra̱ ngø. Porque hi̱ndí̱ nne ngue ga̱ japi da̱ 'yøtra̱ ts'oqui ma̱ cu̱ co nu̱'a̱ te dí si.

---------

9

1 A nu̱gä, rá̱ representantegä ra̱ Cristo, hi̱nga̱ to bi zä ni̱ ja̱'i̱tho di̱ ma̱ndaqui ya. Nu̱na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús, dá̱ nya̱sɛgä'be na̱. A nu̱na̱ te ra̱ 'bɛfi bi 'dacra̱ Hmu̱, di̱ nɛ̱qui̱ ngue bi bømma̱nho, porque go dá̱ ja'a̱hʉ gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ba̱hʉ rá̱ hya̱. 2 Ma̱da̱gue'a̱ 'bʉ i'da ɛ̱ngui̱ ngue hi̱nga̱ guecä rá̱ representantegä ra̱ Cristo, pɛ nu̱'a̱hʉ guí pa̱hmʉ xa̱nho ngue guecä rá̱ representantegä'a̱. A nu̱yá, ngue ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo ya, ja guí ha̱xhʉ p'ʉ ma̱jua̱ni̱ ngue go rá̱ representantegä na̱.

3 Nu̱'mø te'o ɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho te dí øt'e, guehna̱ ra̱ hya̱ dí xihna̱ ya. 4 Nu̱na̱ te ra̱ 'bɛfi dí øt'e, ni̱ 'yu̱p'ʉ di n'nacra̱ hmɛ̱ dí si. 5 'Nɛ̱ xquet'a̱ ja gra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue ga̱ ntha̱ti̱, ga̱ mmɛ'be n'na ra̱ xisu ngue dra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ n'namhma̱ ngue ga̱ mmɛ'be p'ʉ gdá̱ ma. Porque gue'a̱ øt'ʉ mi̱'da yø representante'a̱ ngue sixyø xisu. Tengu̱tho øtyø n'yohʉ ra̱ Hmu̱ Jesús, xi̱mma̱ngu̱ ra̱ Bɛdu xquet'a̱ njarbʉ. 6 ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue nu̱gä ya, 'nɛ̱hra̱ Bernabé, høngthogä'be jatho ngue ga̱ ta̱ha̱ te ga̱ si'be mɛ̱nte ga̱ mma̱ngä'be ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱? 7 Xi n'na ra̱ soldado, ¿ua hi̱ngui̱ ta̱hrá̱ nzäbi ngue'a̱ te rá̱ 'bɛfi øt'e, ua n'nanni̱ bi ta̱hra̱ mɛ̱nyu̱ ngue rá̱ gasto p'ʉ ha 'yo? Xi n'na ra̱ n'yohʉ ngue'mø bi 'yøt'a̱ n'na ra̱ nua̱ndät'ä ngue yø uva, ¿ua hi̱ngui̱ si'a̱ te pømp'ʉ ja rá̱ 'bɛfi? Xi n'na ra̱ n'yohʉ ngue fähyø dɛ'yo, ¿ua hi̱ngui̱ si ra̱ leche 'mø bi dɛ'mi̱?

8 'Yo guí ɛ̱mhmʉ ngue ma̱ hya̱sɛ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya. Porque nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, guehna̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés. 9 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley, guehna̱ ngue ɛ̱na̱: “'Yo gui tu̱rpa̱bi̱ rá̱ ne ra̱ nda̱ni̱ nu̱'a̱ nnɛ̱hyø trigo ngue di̱ nta̱qui̱”, i ɛ̱na̱. A nu̱na̱ Oja̱ ya, hi̱n'i̱ mma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue da̱ høndyø nda̱ni̱ da̱di ja ndu̱mmʉi ngue di̱ nnepe di̱ nsi̱hmɛ̱. 10 Sinoque bi̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, porque nnepe ngue gue'ʉ yø mɛfi Oja̱ da̱ 'bäts'i. Porque n'na ra̱ mɛfi di̱ mpɛp'ʉ ja n'na ra̱ hua̱hi̱ i tø'mi̱ da̱ da̱hrá̱ nzäbi. Xi̱mma̱ngu̱'a̱ ta̱cyø trigo, xquet'a̱ tø'mi̱ da̱ da̱hrá̱ nzäbi ngue'a̱ te pɛfi. 11 Nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ dá̱ ma̱ngä'be p'ʉ guí 'bʉhmʉ, tengu̱tho 'mø dá̱ tu̱cä'be n'na ra̱ hua̱hi̱ co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱. Xi ya, ¿ua ya̱ ni̱ mmʉihʉ ya ngue'mø gui fäxca̱'be te dí hongä'be ya? 12 Conque ga̱di̱ u̱nhnʉ te hon'ʉ mi̱'da yø ma̱mhya̱. Goma̱ guecä'be p'ʉya ngue ma̱n'natho ni̱ 'yu̱p'ʉ ngue gui 'dacjʉ te dí hongä'be.

Pɛ nu̱gä'be hi̱nte dí xi'a̱hʉ 'mø ja te dí hongä'be. A nu̱'mø hi̱n'yʉ te ga̱ hongä'be, dí hät'i dí sɛtä'be p'ʉ. Porque hi̱ndí̱ nnegä'be ngue da̱ gohyø mmʉi yø ja̱'i̱ nguehna̱ rá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ra̱ Cristo dí̱ mma̱ngä'be. 13 Pɛ guí pa̱hmʉ xa̱nho ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ øtra̱ 'bɛfi p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛti yø judío, nu̱'a̱ tema̱ cosa ha̱xyø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, gue'a̱ ja ngue da̱ zi'a̱. Nu̱ya dí̱ mma̱ngä guehya yø ja̱'i̱ ho yø zu̱'ɛ̱ ngue øtra̱ 'bøt'e p'ʉ ja ra̱ altar, guehya di tocabi sa ra̱ ngø nu̱'a̱ pøt'e. 14 Xi̱mma̱ngu̱dya, nu̱na̱ ra̱ Cristo bá̱ sänni̱ ngue nu̱'ʉ yø mɛfi ma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ sihra̱ hya̱ gue'ʉ go di pøn'a̱ te honyø ma̱mhya̱'ʉ.

15 Pɛ nu̱gä hi̱nja̱m'mø te dí xi'a̱hʉ ngue guí fäxca̱hʉ 'mø ja te dí honi̱. Ma̱da̱gue'a̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ ga̱ xi'a̱hʉ ngue gui fäxca̱hʉ, pɛ hi̱nte dí xi'a̱hʉ. A nu̱gä ya, hi̱nna̱ ot'ä na̱ ra̱ sʉcua̱ ja ua ngue gdí ädi gui 'dacjʉ te dí honi̱. Ma̱n'na xa̱nho gá̱ tu̱ ua ra̱ thu̱hu̱, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue gui 'yɛ̱njʉ ngue dí ädi gui fäxca̱hʉ. 16 'Yo guí ɛ̱mhmʉ ngue ra̱ ma̱tetho dí øt'e ngue dí xi'a̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. A nu̱gä, ya ma̱ 'bɛfigä'a̱, i høxhma̱ xi ngue ga̱ mma̱nna̱ hya̱. Huɛ̱ca̱tegui ngue'mø hi̱nga̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 17 A nu̱yá, nu̱'mø ngue ma̱ pähäsɛ nná̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱, ya ja rá̱ nju̱t'i̱ xa̱nho. Pɛ nja ngue hi̱ngma̱ pähäsɛhɛ te dí øt'e, sinoque ja ts'ɛditho ngue ga̱ mma̱nna̱ hya̱, porque Oja̱ bi 'dacra̱ 'bɛfi ngue ga̱ mma̱mbrá̱ hya̱. 18 A nu̱yá, nu̱na̱ dí ør'ma̱ güɛnda ngue ma̱ nzäbi ya, i ja gra̱ pähä ngue hi̱nte dí jʉi nguehna̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ dí̱ mma̱. Ma̱dague'a̱ ja gra̱ nt'ɛ̱di̱ ga̱ xi'a̱hʉ ngue gui 'dacjʉ te dí honi̱, pɛ nu̱gä hi̱nte dí xi'a̱hʉ ngue gui 'dacjʉ.

19 A nu̱yá, ma̱da̱gue'a̱ ngue hi̱njonni̱ ja̱'i̱ di 'bʉi ngue ma̱ hmu̱, pɛ nu̱gä dí øt'e ngue tengu̱tho 'mø di̱ nnøpa̱ hmu̱ gätho yø ja̱'i̱. Porque dí̱ nne ga̱ japi ngue xta̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. 20 Nu̱'mø dí 'bʉcä p'ʉ ha 'bʉhyø judío, dí øt'ä tengu̱tho øtyø judío, n'namhma̱ ngue xa̱mhma̱tho ga̱ ta̱pyø mmʉi ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Tengu̱tho øt'ʉ to øt'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, gue'a̱ dí øt'ä'a̱. Ma̱da̱que'a̱ ngue hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi ga̱ øt'ä te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, pɛ dí øt'e para ngue xa̱mhma̱tho ga̱ ta̱pyø mmʉi yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. 21 Nu̱'mø ngue dí 'bʉcä p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, dí øt'ä tengu̱tho øt'ʉ, n'namhma̱ ngue xa̱mhma̱tho ga̱ ta̱pyø mmʉi ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Pɛ hi̱ndí̱ nne ga̱ mma̱ ngue ga̱ ɛ̱na̱ ya hi̱ndí̱ tɛnnba̱ rá̱ ley Oja̱, sinoque dí tɛnna̱ ley bi̱ ma̱nna̱ Cristo. 22 Nu̱'mø dí 'bʉcä p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue hi̱ngui̱ nzaqui yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, dí øt'e tengu̱tho øt'ʉ, n'namhma̱ ngue da̱ zäp'ʉ ga̱ ha̱tra̱ ts'ɛdi yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja. Nná̱ øt'ä'a̱ ngue 'da'igu̱ dí ør'be yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ha dí̱ mma̱nna̱ hya̱, n'namhma̱ ngue xa̱mhma̱tho da̱ zäp'ʉ di̱ nya̱nyø te 'da'ʉ øxra̱ hya̱ dí̱ mma̱. 23 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ øt'ä ya, n'namhma̱ ngue da̱ zäp'ʉ da̱ 'yøhyø ja̱'i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya. Nu̱'a̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ bá̱ n'youi na̱ ra̱ hya̱ na̱, da̱ zäp'ʉ di tocabi gätho'ʉ bi 'yøde hanja ra̱ hya̱.

24 Ya guí pa̱hmʉ ngue nu̱p'ʉ ja n'na ra̱ xɛqui ma̱jua̱nni̱ ngue di̱ nja ra̱ 'dihi, gätho'ʉ to da̱ gʉcra̱ 'dihi, n'na ngu̱ n'na ni̱ tihi, pɛ n'natho'a̱ da̱ da̱ha̱. Da̱mi̱ njathʉ p'ʉya, guí ja ndu̱mmʉi gui 'yøthʉ'a̱ te di 'bɛp'a̱hʉ Oja̱ gui 'yøthʉ, n'namhma̱ ngue da̱ zäp'ʉ gui ta̱hmʉ. 25 Gätho'ʉ to honi̱ ha di da̱p'ʉ ja ra̱ nt'ɛ̱ni̱, hi̱nte nne di hɛ̱ni̱ para ngue da̱ da̱ha̱. Pɛ nu̱ya p'ʉya, di ja ndu̱mmʉi ngue da̱ da̱'a̱ n'na ra̱ corona ngue da̱ thotho, porque ra̱ paxitho. Pɛ nu̱jʉ, da̱di ja ndu̱mmʉi ngue ga̱ øthʉ'a̱ te di 'bɛjpa̱hʉ Oja̱, n'namhma̱ ngue di 'dacjʉ rá̱ nja̱pi̱, nu̱'a̱ hi̱nja̱m'mø da̱ thogui. 26 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ nná̱ 'yogä, dí ha̱xra̱ 'yu̱ nu̱'a̱ ja ngue gdá̱ n'yo, hi̱ndi̱ päjtho'a̱ te ja ngue gdá̱ n'yo. Nu̱gä dí ho ma̱ mmʉi ha gda̱ ørpa̱bi̱ rá̱ pähä Oja̱, porque hi̱ndí̱ nne ngue hi̱nte di bøntho na̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ nná̱ 'yo. 27 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ 'mø nne ngue da̱ da̱ha̱, di̱ n'ʉnnbi̱ ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ di xädi ha di da̱ha̱. Di̱ njadä p'ʉya, di ho ma̱ mmʉi ngue dí honi̱ ha di̱ nta̱hna̱ ra̱ hya̱ nná̱ 'yo. Porque dí̱ nne ga̱ øt'e tengu̱tho ra̱ hya̱ di xihyø ja̱'i̱ da̱ 'yøt'e. Nu̱gä hi̱ndí̱ nne da̱ 'yɛ̱nc'a̱ Oja̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ te dí øt'e.

---------

10

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ma̱mi̱ pu̱mbɛ̱ni̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ ja ua, ngue Oja̱ bi 'yøt'e ngue ni̱ 'bɛt'o ra̱ gu̱i̱ p'ʉ ni̱ ma yø nyogui ja̱'i̱ nu̱ya bi japi bi 'daxra̱ Thɛnga̱ ja̱the. 2 Gätho ya yø ja̱'i̱ ya, 'dap'ʉ ni̱ 'youi ra̱ Moisés ngue ni̱ dɛnna̱ gu̱i̱, 'nɛ̱ gä 'da i thorpʉ ja ra̱ ja̱the. Guehya yø ja̱'i̱ bi 'yøt'e ngue yø n'youi ra̱ Moisés. 3 Gätho yø ja̱'i̱ bi zi'a̱ ra̱ hmɛ̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. 4 'Nɛ̱ gätho yø ja̱'i̱ bi zi'a̱ ra̱ dehe bi bop'ʉ ja ra̱ mmʉndo. Pɛ nu̱'a̱ bi 'ui̱nthe yø ja̱'i̱, hi̱ngra̱ do, sinoque gue'a̱ ra̱ Cristo bi̱ mäxyø ja̱'i̱ hapʉ ni̱ ma. 5 Pɛ nu̱na̱ Oja̱, hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho te bi 'yøtyø ja̱'i̱ m'mɛfa. Ja̱na̱ngue ya mmɛ gä bi du̱ p'ʉ ja ra̱ da̱po.

6 A nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ nda̱te bi thohya yø nyogui ja̱'i̱ bi 'yøtra̱ nts'o, nu̱'mø ngue 'nɛ̱cjʉ ga̱ øthʉ ra̱ nts'o ya, xquet'a̱ ngu̱'a̱ ra̱ nda̱te ga̱ thohmʉ. 7 Ja̱na̱ngue nu̱yá, 'yo gui tha̱nnehʉ yø da̱hmʉ tengu̱tho bi 'yøt'i'da'ʉ ngue bi da̱nne yø da̱hmʉ. Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro te bi 'yøtyø ja̱'i̱, i ɛ̱na̱: “Bi mi̱ yø ja̱'i̱ ngue di̱ nsi̱hmɛ̱, 'nɛ̱ bi̱ mmi̱nhni̱. Mi̱ juate ra̱ ts'i̱hmɛ̱ yø ja̱'i̱, bi̱ nangui̱ ngue bi da̱nne ra̱ da̱hmu̱. Bi̱ mʉhra̱ hnɛ̱i̱ p'ʉya”, ɛ̱nna̱ Ma̱ca̱ Libro. 8 'Nɛ̱ hi̱nga̱ n'yots'om'mäihʉ tengu̱tho bi 'yøt'i'da'ʉ ngue bi̱ n'yots'om'mäi. Ngue ngu̱na̱ bi 'yøt'e, n'na patho i du̱ 'däte ma̱hyu̱ ma̱hua̱hi̱ yø ja̱'i̱. 9 Nu̱na̱ Oja̱ i sɛti te dí øthʉ, pɛ hi̱ngui̱ sä ngue xøgue gdá̱ øthʉ'a̱ ngue ga̱ u̱nhnʉ ra̱ cuɛ Oja̱. Ngu̱na̱ bi 'yøt'i'da yø nyogui ja̱'i̱, pɛ mi̱ søtrá̱ mmʉi Oja̱, bi guadi bi du̱ yø ja̱'i̱ ngue bi za yø c'ɛ̱ya̱. 10 Ma̱mi̱ nømma̱n'ʉhʉ Oja̱ tengu̱tho bi 'yøt'i'da'ʉ yø nyogui ja̱'i̱ ngue bi̱ nømma̱n'ʉ Oja̱. Ja̱na̱ngue Oja̱ bá̱ pɛnnba̱bi̱ rá̱ anxɛ ngue bi hyo ya yø nyogui ja̱'i̱.

11 Nu̱na̱ ra̱ nda̱te bi thohya yø nyogui ja̱'i̱, bi̱ ma ma̱cuati p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro'a̱ te bi̱ nja, n'namhma̱ ngue nu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉhya yø pa rá̱ nzɛguitho dí 'bʉhmʉ, da̱ sifi ngue 'yo di̱ njap'ʉ. 12 Ja̱na̱ngue nu̱ te'o ɛ̱na̱ ngue hi̱nja̱m'mø da̱ 'yøtra̱ ts'oqui, jatho ngue di̱ mfädi xa̱ndønho ma̱nma̱ 'yøtra̱ ts'oqui. Porque yø nyogui ja̱'i̱ bi 'yøtra̱ ts'oqui. 13 Nu̱'mø so ma̱ mmʉihʉ ngue ga̱ øthʉ ra̱ nts'o, xquet'a̱ njarbʉtho gätho mi̱'da yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱na̱ Oja̱ hi̱ngui̱ hɛga̱hʉ na̱, da̱ mäxca̱hʉ ngue hi̱nda̱ da̱jpa̱ ma̱ mmʉihʉ ra̱ nts'o. Nu̱'mø ya bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ ts'on'yomfɛ̱ni̱, nu̱na̱ Oja̱ di̱ mfäxte ngue da̱ zä ga̱ ta̱phʉ'a̱ ra̱ nts'o ngue hi̱ndi̱ nja.

14 Ja̱na̱ngue nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, 'yo guí tha̱nnehʉ yø da̱hmu̱. 15 Da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ na̱ ra̱ hya̱ ga̱ mma̱ngä ya. I sä ngue gui hya̱csɛhʉ ra̱ güɛnda ngue'mø gue'a̱ dí xi'a̱hʉ ogue hi̱n'na̱. 16 Nu̱'mø dí äphʉ Oja̱ ngue di ja̱pra̱ vaso 'mø dí sihʉ ra̱ Santa Cena, ¿huangui̱ ga̱ mbøni̱ ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ si, guehya yø ja̱'i̱ i̱ männa̱ ji ra̱ Cristo p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ngue da̱ ya̱ni̱? Nu̱na̱ ra̱ thu̱hmɛ̱ dí xɛni̱ ngue dí sihʉ, ¿huangui̱ ga̱ mbøni̱ ngue nu̱ to gätho di sihʉ na̱, gue'ʉ yø ja̱'i̱ i u̱nná̱ do'yo ra̱ Cristo p'ʉ ha bi tho na̱ ngue da̱ ya̱ni̱? 17 A nu̱yá, xa̱ ngu̱jʉ ya. Pɛ ma̱ mmʉihʉ, xøgue 'da'igu̱ porque nu̱'a̱ ra̱ thu̱hmɛ̱ di xɛni̱ ngue di comhmi̱ di sihʉ, n'natho'a̱.

18 Guí̱ nnu̱hʉ te øtyø judío 'mø ørpa̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱. Nu̱ to gätho sa ra̱ ngø i tho ngue ørpa̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱, i comhmi̱ sa, porque 'da'igu̱ yø mmʉi ngue'a̱ ra̱ nda̱nne øt'e. 19 Nu̱na̱ te dí̱ nne ga̱ mma̱nya, hi̱nga̱ mbøni̱ ngue da̱ t'ɛ̱mbi̱ ja rá̱ ts'ɛdi n'na ra̱ da̱hmu̱. Ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ ngø 'børpa̱bi̱ ra̱ da̱hmu̱ da̱ t'ɛ̱mbi̱ ma̱n'na xa̱ndʉxqui ngue'a̱ ra̱ ngø hi̱nga̱ m'møt'e. 20 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱, ørpa̱ ra̱ 'bøt'e ra̱ da̱hmu̱, gue'ʉ yø ts'onthi̱ ørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e 'nɛ̱ hi̱nga̱ gue'a̱ Oja̱ ørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e. Pɛ hi̱ndí̱ nnegä ngue 'nɛ̱'a̱hʉ gui cohi ngue da̱ 'da'igu̱ gui 'yøthʉ ya yø ja̱'i̱ tha̱nne yø ts'onthi̱. 21 Hi̱ngui̱ sä ga̱ sihʉ ra̱ Santa Cena bi zoga̱hʉ ra̱ hya̱ ra̱ Hmu̱ Jesús ngue ga̱ øthʉ, 'nɛ̱ xi̱nga̱ mmähä p'ʉ ha ts'a ra̱ ngø nu̱'a̱ 'bøspa̱bi̱ yø ts'onthi̱. 22 'Yo guí̱ nne ngue da̱ zʉcjʉ ra̱ Hmʉ Jesús. ¿Teni̱ 'bɛ'a̱ guí ɛ̱na̱ go ga̱ japhʉ'a̱?

---------

23 A nu̱yá, ya hi̱ndi̱ ma̱ndaga̱hʉ ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío ya. Ya sä ga̱ øthʉ te dí̱ nnehʉ ya. Pɛ hi̱ngui̱ ja ngue ga̱ øthʉ'a̱ te hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ ga̱ øthʉ. Hi̱nga̱ nne ngue ga̱ øthʉ'a̱ te di ts'onnba̱bi̱ rá̱ mmʉi ma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ. 24 Jatho ngue ga̱ honnba̱hʉ ra̱ nho mi̱'da yø ja̱'i̱, hi̱ngue masque ga̱ honsɛ ra̱ nho gdá̱ 'bʉhmʉ.

25 Nu̱'a̱ ra̱ ngø pä yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ täi, da̱mi̱ sihma̱hʉ hma̱. 'Yo tema̱ nt'änni̱ guí øthʉ porque 'yo sä gui su̱ guí sihʉ'a̱ ra̱ ngø xa̱ 'bøspa̱bi̱ yø da̱hmu̱. 26 Porque nu̱ te gä ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, gä rá̱ mmɛti Oja̱.

27 Nu̱'mø da̱ zixa̱hʉ ra̱ ts'i̱hmɛ̱ n'na ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'nɛ̱ guí̱ n'u̱ni̱ ngue guí̱ mmähä, da̱mi̱ sihʉ te di 'da'a̱hʉ. 'Yo 'be guí änhnʉ ngue'mø ra̱ 'bøt'e ra̱ ngø ogue hi̱n'na̱. 'Yo sä guí su̱ gui sihʉ. 28 Pɛ nu̱'mø toni̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ: “Nu̱na̱ ra̱ ngø ja ua, ya xa̱ 'bøspa̱bi̱ yø da̱hmu̱ na̱”, da̱ 'yɛ̱na̱, 'yo guí sahʉ ra̱ ngø p'ʉya. Porque hi̱nguí̱ nnetho ngue gui ts'onnba̱hʉ rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ nu̱'a̱ su̱ da̱ za ra̱ ngø ngue ra̱ 'bøt'e. 29 Ma̱da̱gue'a̱ guí pa̱hmʉ ngue gätho yø ngø 'da'igu̱, pɛ 'yo guí sahʉ ra̱ ngø 'mø ɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ ho da̱ ts'i.

A nu̱yá, rá̱ nzɛgui 'bʉ i'da ngue nne da̱ 'yɛ̱ngui̱: “¿Hanja ngue ga̱ ɛts'a̱ te dí si conná̱ ngue'a̱ te rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ n'nan'yo n'na ra̱ ja̱'i̱?” da̱ 'yɛ̱ngui̱. 30 “Xi'mø dí äprá̱ ma̱te Oja̱ ngue di ja̱pi̱ te dí si, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ go nne'a̱ n'nan'yo n'na ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ 'yørpa̱ rá̱ hya̱ te di si?” da̱ 'yɛ̱ngui̱. 31 Nu̱gä ga̱ xi'a̱hʉ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. Nu̱'mø guí si̱hmɛ̱hʉ ogue guí sithehʉ, ogue ja te ma̱n'na ma̱cosa guí øthʉ, nu̱ te gä guí øthʉ, da̱mi̱ hyomhmʉ ra̱ hya̱ ngue ha di t'ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. 32 'Yo guí̱ nnehʉ ngue go da̱ t'ɛ̱njʉ ngue di jʉthʉ ra̱ 'yu̱ hapʉ øtra̱ ts'oqui mi̱'da yø ja̱'i̱, ngu̱'ʉ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ Oja̱. 33 Conma̱ parte, da̱di ja ndu̱mmʉi ngue dí øt'ä'a̱ te 'bɛ'a̱ ja ngue da̱ nu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱. Porque hi̱ngma̱ nhosɛ dí honi̱, sinoque dí honnba̱bi̱ ra̱ nho da̱ n'yo mi̱'da yø ja̱'i̱ para ngue di̱ nya̱nyø te.

11

1 Tengu̱tho guí̱ nnu̱hʉ dí øt'ä ya, da̱ ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ. Porque nu̱gä dí øt'e tengu̱tho bi 'yøtra̱ Cristo.

---------

2 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱di johyagä ngue za̱nt'a̱ guí̱ mbɛ̱njʉ, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ hɛhmʉ na̱ ra̱ hya̱ dá̱ xän'na̱hʉ. 3 Pɛ nu̱gä jap'ʉ n'na ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ. Da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ Oja̱ i 'bɛt'o na̱ ngue ra̱ Cristo. Ra̱ Cristo p'ʉya, i 'bɛt'o na̱ ngue ra̱ n'yohʉ. Ra̱ n'yohʉ p'ʉya, i 'bɛt'o na̱ ngue rá̱ xisu. 4 Nu̱'mø mmat'Oja̱ n'na ra̱ n'yohʉ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, ogue nne da̱ ma̱nna̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱ Oja̱ da̱ ma̱, 'nɛ̱'mø hu̱stho rá̱ fʉi ra̱ n'yohʉ, ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱ndi̱ respeta xa̱nho ra̱ Cristo. 5 Nu̱ n'na ra̱ xisu 'mø ngue mma̱t'Oja̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, ogue i̱ nne da̱ ma̱nna̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱ Oja̱ da̱ ma̱ 'nɛ̱ hi̱ngui̱ 'uɛ rá̱ ya̱, ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱ndi̱ respeta xa̱nho rá̱ da̱mme. Nu̱'mø hi̱ngui̱ 'uɛ rá̱ ya̱ ra̱ xisu, ya øt'e tengu̱tho yø xisu nt'a̱xi yø ya̱. 6 Nu̱ ra̱ xisu hi̱ngui̱ nne da̱ 'uɛ rá̱ ya̱, ma̱n'na xa̱nho da̱ 'ya̱xrá̱ ya̱. Pɛ nu̱'mø ɛ̱nna̱ xisu ngue ra̱ 'bɛ'isä ngue da̱ 'ya̱xrá̱ ya̱, ma̱n'na xa̱nho da̱ 'uɛ rá̱ ya̱ 'mø. 7 A nu̱ ra̱ n'yohʉ, hi̱ngui̱ sä da̱ hyu̱sta̱ rá̱ fʉi p'ʉ ha dí̱ mpɛti yø ja̱'i̱, porque Oja̱ bi hocra̱ n'yohʉ ngue bi gohi tengu̱tho'a̱. Ja̱na̱ngue conná̱ nguehra̱ n'yohʉ i t'ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. Pɛ nu̱ ra̱ xisu, i 'bʉi ngue ga̱ t'ɛ̱spa̱bi̱ ra̱ n'yohʉ'a̱. 8 Porque Oja̱, nu̱'mø ma̱mbi̱ hocra̱ n'yohʉ, hi̱ngra̱ xisu'a̱ bi ta̱jpa̱bi̱ rá̱ do'yo ngue bi̱ nhohra̱ n'yohʉ. Sinoque ra̱ n'yohʉ'a̱ bi ta̱jpa̱bi̱ rá̱ do'yo ngue bi̱ nhohra̱ xisu. 9 A nu̱ ra̱ xisu, bi̱ ma ma̱hoqui para ngue rá̱ mäxtetho ra̱ n'yohʉ, hi̱ngue masque ra̱ n'yohʉ bi̱ ma ma̱hoqui para ngue drá̱ mäxtetho ra̱ xisu. 10 Ja̱na̱ngue guehna̱ dí̱ mma̱ngä na̱ya ngue ra̱ xisu jatho ngue da̱ 'uɛ rá̱ ya̱, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ da̱mme 'mø nzofo. 'Nɛ̱ gue'a̱ nnu̱ ma̱nho yø anxɛ Oja̱'a̱. 11 Pɛ Oja̱ bá̱ sänni̱ ngue ngu̱ yø n'yohʉ, ngu̱ yø xisu, ma̱hyoni̱tho ngue di̱ m'mʉi. 12 Porque ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱p'ʉ bá̱ fʉdi bá̱ m'mʉhra̱ xisu, guep'ʉ ja rá̱ do'yo ra̱ n'yohʉ bá̱ tha̱qui̱. Pɛ xquet'a̱ ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱ ra̱ n'yohʉ, ra̱ xisu di̱ mi̱'mi̱. Nu̱na̱ p'ʉya, gätho Oja̱ bá̱ sänni̱ ngue njap'ʉ.

13 Da̱mi̱ hya̱cjʉ xa̱nho ra̱ güɛnda na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. Xi n'na ra̱ xisu 'mø mmat'Oja̱, ¿ua xa̱nho ngue da̱ 'uɛ rá̱ ya̱ uague hi̱n'na̱? 14 Ya guí̱ nnu̱hʉ te øt'e gätho yø ja̱'i̱. Nu̱ ra̱ n'yohʉ, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ngue xta̱mma rá̱ xta̱. Porque ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ 'bɛ'isä. 15 Pɛ ra̱ xisu i̱ nnu̱ ma̱nho ngue xta̱mma rá̱ xta̱. Porque gue'a̱ rá̱ xta̱ bi t'u̱nni̱ ngue da̱ nøpa̱ nt'ɛya̱. 16 Pɛ nu̱'mø 'bʉi to i̱ nne di̱ nnemhya̱ nguehna̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, da̱ ba̱ta̱ njua̱ni̱ ngue ni̱ xi̱nga̱ guecjʉ, ni̱ xi̱nga̱ gue hmi̱'da yø ja̱'i̱ Oja̱ i 'bʉi ndap'ʉ bi zä yø hni̱ni̱ ngue da̱ n'nan'yo ma̱n'na ra̱ hya̱ di tɛnni̱.

---------

17 I ja ma̱n'na ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ya. Porque nu̱p'ʉ ha ga̱di̱ mpɛtihʉ, hi̱nga̱ gue'a̱ te guí øthʉ. Ngue hi̱ngra̱ nho gni̱ mpɛtihʉ, sinoque n'na ra̱ n'ʉtho gni̱ mpɛtihʉ. 18 Dí øcä ngue nu̱p'ʉ ha ga̱di̱ mpɛtihʉ ga̱di̱ nju̱n'ma̱hya̱hʉ. Rá̱ nzɛgui ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ dí øcä. 19 Pɛ ngu̱tho ya ja ngue da̱ ngu̱'a̱ di̱ nja, ngue di̱ nja ra̱ nju̱n'ma̱hya̱ p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ. Gue'a̱ di fa̱'a̱ ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 20 Ja̱na̱ngue nu̱'mø ga̱di̱ mpɛti ngue gui sihʉ ra̱ Santa Cena, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ Cristo te guí øthʉ. 21 Porque nu̱'mø bi zønna̱ ora gui̱ nsi̱hmɛ̱hʉ, n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱ xʉhyø hmɛ̱ ni̱ hya̱ ngue da̱ zi. Da̱ mi̱, di̱ nsi̱hmɛ̱ sɛhɛ p'ʉya. Pɛ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue hyoya, i tu̱ ma̱nthu̱hu̱, mɛ̱nte mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya i̱ ni̱ya̱ asta̱ i̱ti̱tho. 22 ¿Ua hi̱n'yʉ ni̱ ngu̱ guí si'a̱ te gui ti̱mhmʉ? ¿Hanja ngue høntho guí̱ nne ngue ga̱di 'bɛrpa̱hʉ yø sä'ʉ yø ja̱'i̱ Oja̱ i hyoya, hi̱n'yʉ te di̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉ ha ga̱di̱ mpɛtihʉ? ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue dí̱ nnu̱ ma̱nhogä te guí øthʉ? Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱.

---------

23 A nu̱na̱ ra̱ Santa Cena dí xi'a̱hʉ, guesɛ'a̱ ra̱ Jesucristo bi xännga̱gui̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. Nu̱'a̱ ra̱ xu̱i̱ bi̱ ma ma̱ dä ra̱ Hmu̱ Jesús, bi hya̱cra̱ thu̱hmɛ̱. 24 Mi̱ ja ma̱mma̱di̱ Oja̱, bi xɛmp'ʉya. Bi 'yɛ̱mbyø xädi: “Da̱mi̱ sihʉ ra̱ thu̱hmɛ̱ ja ua ya. Guehna̱ ma̱ do'yogä na̱. Nu̱'mø gá̱ sihʉ yø pa di̱ map'ʉ na̱ya, gue'a̱ gdi bɛ̱njʉ'a̱ ngue ma̱ do'yo da̱di dä ngue da̱ du̱ conná̱ ngue'a̱hʉ”. 25 Mi̱ juadi bi̱ nsi̱hmɛ̱ p'ʉya, bi dɛcra̱ vaso, bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ya, guehna̱ ra̱ hmɛ̱ya na̱ya ngue nu̱'mø dá̱ tu̱, di̱ nja rá̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ 'da'yo cohi øt'a̱hʉ Oja̱. Porque di̱ mfämma̱ ji conná̱ ngue'a̱hʉ. N'na ndi̱ ngu̱ n'na ndi̱ guí sihʉ na̱ya, da̱mi̱ bɛ̱njʉ ngue dá̱ tu̱gä”, bi 'yɛ̱na̱. 26 Ja̱na̱ngue n'na ndi̱ ngu̱ n'na ndi̱ guí sihʉ na̱ ra̱ thu̱hmɛ̱ na̱, 'nɛ̱ guí sihʉ na̱ rá̱ ngui ra̱ uva, gui 'yøthʉ ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue bi du̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. Da̱ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ asta̱ guehra̱ pa ngue da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱ Jesús.

27 A nu̱yá, nu̱ to bi zä ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱ na̱ ra̱ Santa Cena 'mø bi zi, ya ra̱ ts'oqui øt'e. Porque hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱'a̱ ra̱ Hmu̱ bi̱ männá̱ ji p'ʉ ha bi du̱ conná̱ guehra̱ ja̱'i̱. 28 Ja̱na̱ngue nu̱yá, n'na ngu̱ n'najʉ, ma ga̱ ha̱cjʉ ra̱ güɛnda te ja ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ hante ngue ga̱ sihʉ ra̱ Santa Cena. 29 Porque nu̱'mø ngue sä da̱ zi ra̱ Santa Cena ra̱ ja̱'i̱, 'nɛ̱ hi̱nga̱ 'bet'o ha̱cra̱ güɛnda hanja te ga̱ mbøni̱ ngue bi du̱ ra̱ Hmu̱, ra̱ ja̱'i̱ ya honsɛ rá̱ castigo da̱ thogui. 30 Ja njap'ʉ ngue xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ tho ra̱ castigo, sä ra̱ n'ʉ ngue di hyɛ̱nni̱. Ya hi̱ngui̱ nzaqui 'da, 'nɛ̱ ya xa̱ndu̱ 'da. Porque hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱ ra̱ Santa Cena. 31 Pɛ nu̱'mø ngue ga̱ ha̱cjʉ ra̱ güɛnda xa̱nho p'ʉ ja ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ tengue ga̱ mbønna̱ Santa Cena, ya hi̱n tema̱ castigo ga̱ thohmʉ. 32 A nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ha̱cra̱ güɛnda xa̱nho p'ʉ ja yø n'yomfɛ̱ni̱ tengue ga mbøni̱, guehya da̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ castigo Oja̱ ya ngue di hyɛ̱nni̱. Porque Oja̱ nnepe ngue di 'bätyø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ map'ʉ ja ra̱ castigo di̱ ma yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱.

33 Ja̱na̱ngue nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø ga̱di̱ mpɛtihʉ ngue 'dap'ʉ gui si̱hmɛ̱hʉ, da̱mi̱ ntø'mi̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ ngue 'da gdi̱ nsi̱hmɛ̱thohʉ. 34 Pɛ nu̱'mø ngue to hi̱ngui̱ hätra̱ thu̱hu̱, 'be di̱ nsi̱hmɛ̱ 'mø bi nɛ̱xpʉ ja rá̱ ngu̱, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ 'yøtra̱ ts'oqui p'ʉ ha ga̱di̱ mpɛtihʉ, ya hi̱n tema̱ castigo da̱ thogui. A nu̱'mø ngue ja mi̱'da yø hya̱ guí hɛ̱mphʉ, ga̱ xi'i ha gdi japhʉ 'mø dá̱ magä p'ʉ.

---------

12

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ hanja'a̱ te ørpe n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ Espíritu Santo.

2 Ya guí pa̱hmʉ ngue nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, nu̱'mø tobe hi̱ngma̱ni̱ pa̱hmʉ Oja̱, xcá̱ tha̱nnehʉ yø da̱hmʉ hi̱ngui̱ ya̱. 'Nɛ̱ conná̱ nguehyø da̱hmu̱ xcá̱ tha̱nnehʉ, hi̱ngá̱ pa̱hmʉ hanja na̱ rá̱ 'yu̱ Oja̱. 3 A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya i̱ mma̱, da̱mi̱ pa̱di̱ ha gdi hya̱cjʉ ra̱ güɛnda xa̱nho ngue'mø ma̱jua̱ni̱ ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱nnbi̱ te mma̱ ogue hi̱n'na̱. Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nja̱m'mø di sanna̱ Jesús. A nu̱yá, nu̱ya yø ja̱'i̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo, høndya sä da̱ ma̱ ngue ra̱ Jesús gue'a̱ ra̱ Hmu̱ ma̱hɛ̱ts'i̱'a̱.

4 A nu̱na̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ i ja, 'dama̱ 'dan'yo ma̱ 'bɛfi di 'bɛpi da̱ 'yøtyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Pɛ gä gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo øt'e ngue da̱ zä da̱ 'yøtra̱ 'bɛfi yø ja̱'i̱. 5 N'na ngu̱ n'najʉ, 'dama̱ 'dan'yo ra̱ 'bɛfi dí pɛhmʉ, pɛ nu̱ te gä dí øthʉ, gue'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesús dí ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi. 6 Hi̱nga̱ 'da'igu̱ ra̱ 'bɛfi bi̱ n'nacjʉ, sinoque 'dama̱ 'dan'yo ra̱ 'bɛfi. Pɛ gätho gue'a̱ Oja̱ di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue da̱ ba̱di̱ ha di japra̱ 'bɛfi da̱ 'yøt'e. 7 N'na ngu̱ n'najʉ, Oja̱ bi zänni̱ tema̱ 'bɛfi ja ngue ga̱ øthʉ, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo di ha̱cjʉ ra̱ ts'ɛdi ngue da̱ zä ga̱ ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱. Pɛ nu̱'a̱ te gätho ma̱ 'bɛfi bi 'dacjʉ, bi 'dacjʉ ra̱ 'bɛfi para ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ.

8 Nu̱ 'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, ra̱ Espíritu Santo di japyø ja̱'i̱ ngue da̱ ba̱di̱ xa̱nho p'ʉ ja yø mmʉi ha di japra̱ hya̱ da̱ ma̱. Nu̱ mi̱'da p'ʉya, di japi ngue da̱ ba̱di̱ ha di japi da̱ ma̱n'ʉ yø hya̱ xa̱nhɛ̱nni̱, para ngue da̱ zä da̱ di̱nyø mmʉi yø ja̱'i̱ ya yø hya̱ da̱ ma̱. 9 Mi̱'da p'ʉya, di japra̱ Espíritu Santo ngue nu̱'mø mmat'Oja̱ ra̱ ja̱'i̱, da̱ di̱nna̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue di̱ nja'a̱ te äp'a̱ Oja̱. Mi̱'da p'ʉya, ra̱ Espíritu Santo di u̱nna̱ ts'ɛdi ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøthe yø därquɛ̱hi̱. 10 Mi̱'da p'ʉya, ra̱ Espíritu Santo di u̱nna̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøtyø milagro. Mi̱'da p'ʉya, ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱nnba̱bi̱'a̱ te ra̱ hya̱ ja ngue da̱ ma̱. Mi̱'da p'ʉya, di japyø ja̱'i̱ ngue da̱ ba̱di̱ xa̱nho ngue'mø guesɛ ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱nnba̱bi̱'a̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ ja̱'i̱ ogue hi̱n'na̱. Mi̱'da p'ʉya, ra̱ Espíritu Santo di japyø ja̱'i̱ ngue da̱ nya̱ yø 'dan'yo hya̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱. 'Bʉ i'da yø ja̱'i̱ p'ʉya ngue ra̱ Espíritu Santo di japyø ja̱'i̱ ngue da̱ zä da̱ ma̱ te ni̱ bøn'ʉ yø 'dan'yo hya̱ i hma̱. 11 Pɛ gätho ya yø 'bɛfi ya, guesɛ'a̱ ra̱ Espíritu Santo di japyø ja̱'i̱ ngue da̱ zä da̱ 'yøtra̱ 'bɛfi. Nu̱'á̱, go gue'a̱ sännbi̱ n'na ngu̱ n'na yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ nda̱na̱ gue'a̱ ra̱ 'bɛfi da̱ zä da̱ 'yøtyø ja̱'i̱.

---------

12 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱, ma̱da̱gue'a̱ xa̱ngu̱ yø xɛqui n'youi rá̱ do'yo, pɛ ra̱ ja̱'i̱ n'na nc'ɛ̱i̱tho. Di̱ njathʉ p'ʉya, ngue conna̱ Cristo xa̱ngu̱jʉ ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ'a̱, pɛ tengu̱tho 'mø ngue n'na nc'ɛ̱i̱tho di jahʉ ra̱ Cristo. 13 Gäthoga̱hʉ ya, ngu̱ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, 'bʉ i'da ngue 'bʉhyø hmu̱, 'bʉ i'da ngue hi̱njo'o yø hmu̱, pɛ gäthoga̱hʉ, nu̱'mø bi̱ ma ma̱ xixya̱ga̱hʉ, ra̱ Espíritu Santo øt'e ngue dí cohi ngue ɛ̱ntho n'na nc'ɛ̱i̱tho di jahʉ. Porque gäthoga̱hʉ, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo dí̱ n'yohʉ.

14 Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ hi̱nga̱ n'na xɛquitho i ja, sinoque xa̱ngu̱ yø xɛqui n'youi. 15 Nu̱'mø da̱ 'yɛ̱nná̱ gua ra̱ ja̱'i̱: “¿Hanja ngue hi̱ngrá̱ 'yɛgä ra̱ ja̱'i̱? Ya hi̱ngma̱ n'yogä'be rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱”, da̱ 'yɛ̱na̱, pɛ nu̱p'ʉ ja rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ ja n'youi p'ʉ. 16 Ogue ma̱ gu̱hʉ da̱ 'yɛ̱na̱: “¿Hanja ngue hi̱ngrá̱ dägä ra̱ ja̱'i̱? Ya hi̱ngma̱ n'yogä'be rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱”, da̱ 'yɛ̱na̱, pɛ nu̱p'ʉ ja rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ ja n'youi p'ʉ. 17 Xi'mø ngue gä rá̱ ngʉni̱ rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, gä dyø dä, ¿ha di zä ga̱ øhmʉ ra̱ hya̱ 'mø? Ogue gä ma̱ do'yohʉ, gä dyø gu̱, ¿ha di zä di̱ nja ma̱ fa̱ha̱hʉ 'mø? 18 Pɛ Oja̱ bi 'yøt'e ngue bi̱ njap'ʉ ma̱ do'yohʉ. N'na ngu̱ n'na yø xɛqui ja rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, bi japi hapʉ bi̱ nepe da̱ mɛ. 19 A nu̱'mø ngue gätho ya yø xɛqui ja rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, da̱ 'da'igu̱, ¿ha di zä di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ 'mø? 20 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ i ja, ma̱da̱gue'a̱ ngue xa̱ngu̱ yø xɛqui n'youi rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, pɛ gätho ya yø xɛqui ya, gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue ja rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱'a̱.

21 Nu̱ yø dä ra̱ ja̱'i̱, hi̱ngui̱ sä da̱ 'yɛ̱mbyø 'yɛ: “Nu̱gä hi̱ndí̱ hon'a̱'i̱”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. Nu̱ rá̱ ya̱ ra̱ ja̱'i̱, hi̱ngui̱ sä da̱ 'yɛ̱mbyø gua: “Nu̱gä hi̱ndí̱ hon'a̱ui”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. 22 Pɛ gätho ya yø xɛqui ja ma̱ do'yohʉ, gätho ma̱hyoni̱tho. A nu̱ yø xɛqui dí ɛ̱mhmʉ ngue hi̱n'ɛ ma̱hyoni̱, gue'ʉ yø xɛqui ma̱ da̱tho ma̱hyoni̱'ʉ. 23 I ja 'da yø xɛqui n'youi ma̱ do'yohʉ ngue ɛ̱ntho hi̱nts'ɛhmi̱ su̱ t'ørpa̱ ma̱su̱, pɛ gue'a̱ ra̱ xɛqui'a̱ ngue ma̱n'na dí päxhʉ xa̱nho. 'Nɛ̱ ja n'na ra̱ xɛqui ma̱ do'yohʉ ngue hi̱ngui̱ sä da̱ hnu̱, 'nɛ̱ guehna̱ ra̱ xɛqui na̱ p'ʉya ngue ma̱n'natho dí su̱phʉ na̱. 24 I ja yø xɛqui ma̱ do'yohʉ ngue di̱ nɛ̱qui̱, 'nɛ̱ hi̱nte ma̱n'na dí honi̱ ngue ga̱ japhʉ. Nu̱na̱ Oja̱ bi hoqui gätho ma̱ do'yohʉ, 'nɛ̱ bi 'yøt'e ngue ma̱n'na di̱ mu̱ui'a̱ ra̱ xɛqui dí ɛ̱mhmʉ ngue hi̱nga̱ njua̱ni̱ p'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱. 25 Ja̱na̱ngue nu̱yá, hi̱nga̱ 'da'a n'nanni̱ 'yo rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, sinoque gätho'ʉ yø xɛqui ja rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, n'na ngu̱ n'na, di̱ nhyoni̱. 26 Nu̱'mø ngue di hyɛ̱nna̱ n'na xɛqui rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, gä rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ di hyɛ̱nni̱. Nu̱'mø ja n'na ra̱ xɛqui rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ ngue hnu̱ ma̱nsu̱, gä rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱, gä di johya.

27 A nu̱yá, guecjʉ'a̱ nnøpe ngue rá̱ do'yo ra̱ Cristo ya. N'na ngu̱ n'najʉ, guecjʉ'ʉ yø xɛqui n'youi p'ʉ ja rá̱ do'yo'a̱. 28 Njarbʉtho Oja̱ ya, n'na ngu̱ n'na yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ bi zännbi̱ ndana̱ gue'a̱ ra̱ 'bɛfi da̱ zä da̱ 'yøt'e n'na ngu̱ n'na. Rá̱ mʉditho, Oja̱ bi u̱nyø 'bɛfi'ʉ yø representante ra̱ Cristo. Rá̱ yoho, 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue bi t'u̱nna̱ 'bɛfi ngue da̱ ma̱nna̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo ngue da̱ ma̱. Rá̱ hyu̱, i 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue bi t'u̱nyø 'bɛfi ngue di̱ nxännba̱te rá̱ hya̱ Oja̱. I 'bʉhyø ja̱'i̱ bi t'u̱nyø 'bɛfi ngue øtyø milagro. I 'bʉhyø ja̱'i̱ bi t'u̱nyø 'bɛfi ngue da̱ 'yøthe yø därquɛ̱hi̱. A nu̱yá, i 'bʉhyø ja̱'i̱ bi t'u̱nyø 'bɛfi ngue fäxyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. 'Nɛ̱ i 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue bi t'u̱nyø 'bɛfi ngue di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. I 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue bi t'u̱nyø 'bɛfi ngue da̱ nya̱'ʉ yø 'dan'yo hya̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱. 29 Pɛ hi̱nga̱ to bi zä ngue da̱ zä da̱ 'yøtra̱ 'bɛfi ngue drá̱ representante ra̱ Cristo. Ni̱ xi̱nga̱ to bi zä ni̱ ja̱'i̱ da̱ zä da̱ 'yøtra̱ 'bɛfi ngue da̱ nya̱'ʉ yø hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Espíritu Santo da̱ ma̱. 'Nɛ̱ hi̱nga̱'da gui t'u̱ntho yø 'bɛfi yø ja̱'i̱ ngue da̱ zä di̱ nxännba̱te rá̱ hya̱ Oja̱. 'Nɛ̱ hi̱nga̱'da gui t'u̱ntho yø 'bɛfi yø ja̱'i̱ ngue da̱ zä da̱ 'yøtyø milagro. 30 'Nɛ̱ hi̱nga̱'da gui t'u̱ntho yø 'bɛfi yø ja̱'i̱ ngue da̱ zä da̱ 'yøthe yø därquɛ̱hi̱. 'Nɛ̱ hi̱nga̱'da gui t'u̱ntho yø 'bɛfi yø ja̱'i̱ ngue da̱ nya̱'ʉ yø 'dan'yo hya̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱. 'Nɛ̱ hi̱nga̱'da gui t'u̱ntho yø 'bɛfi yø ja̱'i̱ ngue da̱ zä da̱ ma̱ te ga̱ mbøn'ʉ yø 'dan'yo hya̱ i hma̱. 31 Da̱mi̱ nehʉ ngue Oja̱ di 'da'a̱hʉ rá̱ 'bɛfi nu̱'a̱ ma̱ da̱tho ta̱te di̱ mu̱ui. Pɛ nu̱gä, nu̱na̱ ma̱n'na ra̱ hya̱ ta̱te di̱ mu̱ui ngue mi̱'da yø hya̱, guehna̱ dí̱ nne ga̱ xän'na̱hʉ na̱ya.

---------

13

1 A nu̱yá, ma̱da̱gue'a̱ gdi pa̱di̱ gdá̱ nya̱hʉ'ʉ yø hya̱ yø 'dan'yo ja̱'i̱, ogue gdi pa̱di̱ gdá̱ nya̱hʉ'ʉ yø hya̱ ga̱ ya̱ yø anxɛ, pɛ nu̱'mø hi̱n da̱di̱ ma̱hma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, ya hi̱nte da̱di̱ mu̱hʉ. Nu̱ ma̱ hya̱hʉ hi̱nte di̱ mu̱ui porque di cohmʉ tengu̱tho ra̱ t'ɛgui 'mø ma̱ zʉnt'i̱, ogue tengu̱tho ra̱ xit'ɛgui di zʉntyø hyʉxi. 2 Ma̱da̱gue'a̱ gdi pa̱di̱ gdá̱ nya̱'a̱hʉ'ʉ yø hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo yø ja̱'i̱ da̱ ma̱, ogue gdi pa̱hmʉ gätho'ʉ yø hya̱ xa̱nhɛ̱nni̱, ogue gdi ti̱mhmʉ xa̱ndønho hanja'ʉ yø hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ hanja, ogue di ja xa̱nho ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, asta̱ ga̱ ɛ̱mphʉ yø nyu̱ni̱ ngue da̱ 'uegue, da̱ni̱ mpa n'na nguadi, 'nɛ̱ di̱ nja, pɛ nu̱'mø hi̱n da̱di̱ ma̱hma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, ya hi̱nte da̱di̱ mu̱hʉ. 3 Ma̱da̱gue'a̱ ga̱ dat'i gätho'a̱ te dí pɛshʉ ngue ga̱ u̱nhnʉ te da̱ zi yø hyoya, ogue asta̱ ga̱ n'u̱ni̱ ngue da̱ ma nt'u̱di̱ ga̱hʉ, pɛ nu̱'mø hi̱n da̱di̱ ma̱hma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, ya hi̱nte da̱di̱ mu̱hʉ.

4 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ sɛti te sifi. Guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ yemmʉi. Guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngra̱ zɛya. Guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ndi̱ 'yɛ̱ts'i̱ hapʉ ya̱. 5 'Nɛ̱ di jamma̱nsu̱ rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Hi̱ngui̱ honsɛ ra̱ nho da̱ m'mʉi, sinoque honnba̱bi̱ ra̱ nho yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. 'Nɛ̱ hi̱ngra̱ cuɛ. I ja rá̱ mpu̱nnbi̱ tengue t'ørpe. 6 Hi̱ndi̱ johya 'mø nnu̱ ngue øtra̱ ts'oqui mi̱'da yø ja̱'i̱, sinoque di johya 'mø nnu̱ ngue njua̱ntho ga̱ 'yo yø ja̱'i̱. 7 Nu̱'mø di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui n'na, ya di siguetho di̱ ma̱di̱ ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ ho te ørpa̱bi̱. Za̱nt'a̱ ɛ̱mbra̱ mmʉi ngue xa̱nho te øtra̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, porque hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛp'ʉ'a̱ gui ma̱di̱. I tø'mi̱ ngue di̱ n'yo rá̱ mmʉi rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui 'mø ngue hi̱nga̱ gue'a̱ øt'e.

8 A nu̱yá, nu̱'a̱ ngue ga̱ ma̱hma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, i jatho ngue hi̱nha rá̱ nzɛgui ga̱ ma̱hmʉ. Pɛ nu̱ya yø 'bɛfi bi 'dacjʉ Oja̱, di̱ njap'ʉ rá̱ nzɛgui ya. Porque da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue ra̱ Espíritu Santo ya hi̱nni̱ mantho di bɛ̱nnba̱ yø ja̱'i̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱. Da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue ra̱ Espíritu Santo ya hi̱nni̱ mantho da̱ japyø ja̱'i̱ da̱ nya̱ yø 'dan'yo hya̱. Da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue ra̱ Espíritu Santo ya hi̱nni̱ mantho ngue ja da̱ xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱'ʉ yø hya̱ xa̱nhɛ̱nni̱. 9 A nu̱yá, ma̱jua̱ni̱ ngue hi̱nga̱ gätho dí pa̱hmʉ hanja yø hya̱. Porque Oja̱ hi̱ngui̱ u̱di̱ gätho'a̱ te ra̱ hya̱ i ja. 10 Pɛ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue gäthoga̱hʉ ga̱ pa̱hmʉ xa̱nho hanja ra̱ hya̱. Nu̱'ʉ yø pa'ʉ, ya hi̱mma̱ hyoni̱ ngue di̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ da̱ xännba̱ ra̱ hya̱ yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui.

11 A nu̱'mø ma̱rá̱ ngüɛgui, dí̱ mma̱nyø hya̱ ga̱ nya̱ yø ba̱si̱. Nu̱ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱ mi̱ ja, tengu̱tho yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ba̱si̱. Pɛ nu̱yá, ya dá̱ nda̱n'yohʉ ya, ya bi gop'ʉ'ʉ yø hya̱ xtá̱ ma̱ngä 'mø ma̱rá̱ ngüɛgui. 12 Nu̱yá, nu̱p'ʉ ga̱ mbɛ̱mma̱ mmʉi hanja ra̱ hya̱ ya, ɛ̱ntho tengu̱tho 'mø di hɛ̱tra̱ hyɛ̱, hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho hanja gätho yø hya̱. Pɛ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue ga̱ nnu̱rpa̱hʉ rá̱ hmi̱ ra̱ Cristo. Ya ja ga̱ pa̱hmʉ p'ʉ xa̱nho hanja ra̱ hya̱ p'ʉya. A nu̱yá, zits'ʉtho dí pa̱hmʉ hanja ra̱ hya̱ ya, pɛ nu̱'ʉ yø pa'ʉ, ya ga̱ pa̱hmʉ xa̱ndønho gätho hanja, tengu̱tho Oja̱ i pa̱cjʉ xa̱ndønho'a̱.

13 Ja̱na̱ngue ja ua ya hyu̱ yø hya̱ za̱nt'a̱ ja ts'ɛditho ngue ga̱ øthʉ. Ja ts'ɛditho ngue za̱nt'a̱ ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱. Ja ts'ɛditho ngue za̱nt'a̱ ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue di̱ nja'a̱ te mma̱n'Oja̱. 'Nɛ̱ ja ts'ɛditho ngue za̱nt'a̱ ga̱ ma̱hma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ. Pɛ nu̱na̱ ma̱ da̱tho di̱ mu̱ui ya hyu̱ yø hya̱ ya, gue'a̱ ngue za̱nt'a̱ ga̱ ma̱hma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ.

---------

14

1 Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue guí̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Nu̱na̱ Oja̱, 'dama̱ 'dan'yo yø 'bɛfi i ja, pɛ da̱mi̱ ne ngue da̱ zä gui 'yørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱. 'Nɛ̱ ma̱ da̱tho da̱mi̱ nehʉ ngue di̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ ngue ya dyø 'bɛfitho'a̱ ngue da̱ ma̱nna̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱ Oja̱. 2 Porque nu̱'mø 'bʉhra̱ ja̱'i̱ ngue ga̱ ya̱'ʉ yø hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱, ya hi̱ngyø ja̱'i̱'ʉ nzofo, porque hi̱njongui̱ øde te ga̱ ya̱. Hi̱nda̱ hønsɛ Oja̱ pa̱di̱ tema̱ hya̱ mma̱nna̱ ja̱'i̱. Porque ra̱ Espíritu Santo di ha̱tra̱ ts'ɛdi di bɛ̱nnbi̱ te da̱ ma̱, pɛ hi̱njongui̱ pa̱di̱ te ga̱ mbønyø hya̱ i̱ mma̱. 3 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ ra̱ hya̱ ja ngue da̱ xihyø ja̱'i̱, gue'ʉ yø ja̱'i̱ nzofo para ngue di zacyø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱. Di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ øde hma̱, 'nɛ̱ hu̱rpa̱bi̱ yø mmʉi. 4 A nu̱ya yø ja̱'i̱ ga̱ ya̱ yø 'dan'yo hya̱, guehya hi̱njongui̱ øde te ga̱ ya̱, sinoque pa̱sɛ hanja'a̱ ra̱ hya̱ mma̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ na̱ ra̱ hya̱ da̱ xihyø ja̱'i̱, nu̱ya yø ja̱'i̱ di̱ mpɛti, di japi ngue da̱ di̱nyø mmʉi yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ xifi.

5 Ma̱hotho 'mø ngue gätho di sä gdi̱ nya̱hʉ yø 'dan'yo hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱. Pɛ ma̱ da̱tho dí̱ nnegä ngue di bɛ̱n'na̱hʉ Oja̱'a̱ te ra̱ hya̱ gui xihmʉ yø ja̱'i̱. Porque ma̱n'na xa̱nho ngue da̱ 'yøde xa̱nho yø ja̱'i̱'a̱ te ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue gdi̱ nya̱hʉ n'na ra̱ hya̱ ngue hi̱ngui̱ øhyø ja̱'i̱. Xquet'a̱ xa̱nho, pɛ gue'mø 'bʉp'ʉ te'o da̱ zä da̱ ma̱ te ga̱ mbønna̱ hya̱ da̱ hma̱. Ja̱na̱ngue gätho yø ja̱'i̱ di 'bʉp'ʉ da̱ di̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱. 6 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, xi'mø ga̱ mmagä p'ʉ ngue ga̱ xän'na̱hʉ ra̱ hya̱, 'nɛ̱ gdá̱ zo'a̱hʉ yø hya̱ hi̱nguí̱ øhmʉ, ¿ndana̱ ra̱ hya̱ gui 'yɛ̱t'a̱mmʉihʉ 'mø? Pɛ nu̱'mø gdá̱ zo'a̱hʉ'a̱ te ra̱ hya̱ gni̱ ya̱hʉ, ya da̱ di̱ni̱ xa̱nho ni̱ mmʉihʉ hanja ra̱ hya̱ 'mø. Ya guí pa̱hmʉ hanja'a̱ ra̱ hya̱ di bɛ̱nnga̱gui̱ Oja̱ ga̱ mma̱mmp'ʉya, guehna̱ ra̱ hya̱ da̱ zä ga̱ xän'na̱hʉ na̱.

7 Ya guí̱ nnu̱hʉ, nu̱'mø ya̱ ra̱ corneta xi̱mmi̱ ya̱ ra̱ 'bida, nu̱'mø hi̱ndi̱ nti̱nyø hya̱, ya hi̱ngui̱ fa̱di̱ tema̱ so i ja. 8 Nu̱p'ʉ ja n'na ra̱ tu̱nhni̱ ya, nu̱'a̱ pixtra̱ corneta 'mø hi̱ngui̱ pa̱di̱ da̱ mixt'i, a̱ha̱ ya̱ ra̱ corneta, hi̱nte ni̱ bøntho. Porque hi̱ndi̱ nsä yø ja̱'i̱ ngue di̱ nja ra̱ tu̱nhni̱. 9 Guí̱ njathʉ p'ʉya, nu̱'mø hi̱ngui̱ øhyø ja̱'i̱'a̱ ra̱ hya̱ gni̱ ya̱hʉ, ¿hague da̱ mba̱hyø ja̱'i̱'a̱ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ 'mø? a̱ha̱ ga̱di ya̱hni̱hʉ, hi̱njongui̱ øde te guí̱ mma̱mhmʉ. 10 Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, ma̱ndøngu̱ dyø hya̱ ja ua ngue ga̱ ya̱ yø ja̱'i̱. Pɛ gätho'ʉ yø hya̱ ga̱ ya̱ yø ja̱'i̱, ja te ga̱ mbøni̱. 11 A nu̱yá, nu̱'mø toni̱ ja̱'i̱ da̱ zoqui, 'nɛ̱ ga̱ ya̱ ra̱ hya̱ hi̱ndí̱ øde, ya tengu̱tho 'mø da̱ ndø yap'ʉtho rá̱ häi'a̱ nzoqui, porque hi̱nda̱ zä gdá̱ nya̱'be'a̱ te ra̱ hya̱ ga̱ ya̱ ra̱ ja̱'i̱. 12 Nu̱gä dí pa̱di̱ ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ guí̱ nne di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo ngue da̱ zä gui 'yørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱. Pɛ da̱mi̱ nehʉ ngue nu̱'a̱ ra̱ 'bɛfi gui 'yøthʉ, da̱ gue'a̱ ra̱ 'bɛfi ma̱ da̱tho da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho ni̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ gui 'yøthʉ.

13 Nu̱ to nne da̱ nya̱ yø hya̱ ngue hi̱ngui̱ øhyø ja̱'i̱, da̱ 'yäpra̱ ma̱te Oja̱ ngue da̱ zä da̱ xihyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui te ga̱ mbønna̱ hya̱ da̱ ma̱. 14 Porque nu̱'mø dí̱ mmat'Oja̱ 'nɛ̱ hi̱ngui̱ øhyø ja̱'i̱'a̱ te ra̱ hya̱ nna̱ mat'Oja̱, nu̱ua ja ma̱ mmʉi dí pa̱di̱ ngue dí̱ mmat'Oja̱, pɛ nu̱ya yø hya̱ dí̱ mma̱, ya hi̱n tema̱ nho da̱ 'yørpa̱bi̱ yø ja̱'i̱. 15 ¿Ndana̱ gue'a̱ ja ngue ga̱ øt'ä ya 'mø? I ja ngue ga̱ mmat'Oja̱ co gätho ma̱ mmʉi, pɛ guehya yø hya̱ øhyø ja̱'i̱ gdá̱ mat'Oja̱. I ja ngue ga̱ tu̱tyø alabansa co gätho ma̱ mmʉi, pɛ da̱ gue'ʉ yø alabansa ngue øhyø ja̱'i̱ yø hya̱ i̱ mma̱. 16 Nu̱'mø ga̱di ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱, 'nɛ̱'mø hi̱njongui̱ øde tema̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ øts'e te guí̱ mma̱mhmʉ, ya hi̱ngui̱ pa̱di̱ te ga̱ mbønna̱ hya̱. Ya hi̱ngui̱ sä da̱ 'yɛ̱nna̱ ja̱'i̱ da̱ ngu̱t'a̱tho. 17 Ma̱da̱gue'a̱ ngue ma̱zi hotho ha gni̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱, pɛ nu̱'mø ngue hi̱ngui̱ øhyø ja̱'i̱'a̱ ra̱ hya̱ gni̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱, ya hi̱n tema̱ nhotho ørpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ ra̱ hya̱ øde.

18 Nu̱gä da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue mi̱ts'ʉ xa̱ngu̱ yø 'dan'yo hya̱ dí pa̱di̱ gdá̱ nya̱gä ngue'a̱hʉ. 19 Pɛ nu̱p'ʉ di̱ mpɛti yø ja̱'i̱, nu̱gä dí̱ nnu̱ ma̱nho ngue høndi̱ cʉt'atho yø hya̱ ga̱ xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱, pɛ da̱ gue'ʉ yø hya̱ øhyø ja̱'i̱ gdá̱ nya̱, hi̱nda gue'a̱ ngue ga̱ mma̱ngä 'dɛt'a ma̱hua̱hi̱ yø hya̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱hyø ja̱'i̱ te ga̱ mbøni̱.

20 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, 'yoni̱ mantho guí øthʉ tengu̱tho yø ba̱si̱ ngue zits'ʉ dyø n'yomfɛ̱ni̱ i ja. Pɛ xa̱nho ngue guí cohmʉ tengu̱tho yø ba̱si̱ ngue hi̱ngui̱ ngu̱ ra̱ nts'o pa̱di̱, gui̱ njathʉ p'ʉya. Pɛ ya gyø da̱ja̱'i̱hʉ, da̱mi̱ 'yøt'e ngue ya ja xa̱nho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ya. 21 Nu̱p'ʉ ja ra̱ libro ngue rá̱ ley, Oja̱ i ɛ̱na̱: “Nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue yø mmɛjma̱hya̱, ga̱ japi ngue di ts'ofo conyø hya̱ ga̱ ya̱ yø 'dan'yo ja̱'i̱. Pɛ ma̱da̱gue'a̱ di ts'ofo conyø 'dan'yo hya̱, ngu̱tho hi̱nda̱ 'yørca̱gui̱ ma̱su̱”, ɛ̱n'Oja̱. 22 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ Oja̱, nu̱'mø nzohyø ja̱'i̱ conyø hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ts'ofo, sinoque yø mmɛjma̱hya̱tho. Pɛ nu̱'mø nzo Oja̱ yø ja̱'i̱ conna̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ yø pønga̱hya̱ da̱ ma̱, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ nzofo.

23 A nu̱'mø ngue n'narbʉ xá̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, 'nɛ̱'mø gä ga̱ ya̱ yø 'dan'yo hya̱ ngue hi̱nga̱ nt'øde te ga̱ ya̱, xi'mø bi yu̱t'a̱ n'na ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'nɛ̱ hi̱ngui̱ pa̱hyø 'dan'yo hya̱ ga̱ ya̱ yø ja̱'i̱, ua̱ngui̱ da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue loco yø ja̱'i̱ di ya̱hni̱. 24 Pɛ nu̱'mø nne di̱ nya̱ n'na ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue da̱ ma̱nna̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ da̱ ma̱, 'nɛ̱ da̱ nya̱ ra̱ hya̱ ga̱ ya̱ yø ja̱'i̱, xi'mø bi yʉt'a̱ n'na ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'nɛ̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja ra̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, ra̱ ja̱'i̱ da̱ di̱nná̱ mmʉi ngue ja rá̱ ts'oqui co nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ da̱ 'yøde. 25 Di̱ n'yo rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue Oja̱ i pa̱di̱ xa̱nho te gäma̱ hya̱ mbɛ̱mp'ʉ ja rá̱ mmu̱i. Di̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉya ngue da̱ da̱nne Oja̱. Da̱ 'yɛ̱na̱: “Ma̱jua̱ni̱ ngue gue'a̱ Oja̱ n'youi ua ha di̱ mpɛti yø ja̱'i̱ 'bʉcua”, da̱ 'yɛ̱na̱.

---------

26 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱p'ʉ ha ga̱di̱ mpɛtihʉ ya, i 'bʉi to nne da̱ du̱tyø salmo, i 'bʉi to nne di̱ nxännba̱te rá̱ hya̱ Oja̱, i 'bʉi to nne da̱ ma̱nna̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱, i 'bʉi to i̱ nne da̱ nya̱ yø hya̱ ngue hi̱nga̱ nt'øde, i 'bʉi to da̱ zä da̱ ma̱ te ga̱ mbønyø 'dan'yo hya̱ hi̱nga̱ nt'øde. Pɛ nu̱ te gäma̱ hya̱ guí̱ nne guí̱ mma̱mhmʉ, guí̱ mma̱mhmʉ'ʉ yø hya̱ di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱. 27 A nu̱'mø te'o ga̱ ya̱ ra̱ 'dan'yo hya̱ hi̱nga̱ nt'øde, ya høndi̱ yo nc'ɛ̱i̱ ogue hyu̱ nc'ɛ̱i̱ di̱ nya̱. Pɛ 'da mi̱'datho di̱ nya̱. 'Nɛ̱ nnetho ngue di 'bʉi te'o da̱ xihyø ja̱'i̱ teni̱ bøn'ʉ yø hya̱ da̱ hma̱. 28 A nu̱'mø ngue hi̱njo'o p'ʉ to di thocra̱ hya̱, ma̱n'na xa̱nho ngue 'yo di̱ nzohyø ja̱'i̱'a̱ n'nan'yo ra̱ hya̱ ga̱ ya̱. Porque hi̱njongui̱ øde te ga̱ ya̱. Sinoque n'na ngu̱ n'na di̱ nya̱sɛui Oja̱ p'ʉ ja yø mmʉi.

29 Xquet'a̱ ngu̱t'a̱ ya, nu̱ te'o nne da̱ xihyø ja̱'i̱'ʉ yø hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ da̱ ma̱, di̱ nya̱ yonc'ɛ̱i̱ ogue hyu̱ nc'ɛ̱i̱. Mi̱'da yø ja̱'i̱ p'ʉya, da̱ hya̱cra̱ güɛnda ngue'mø ma̱jua̱ni̱ Oja̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ ja̱'i̱ ogue hi̱n'na̱. 30 Nu̱'mø ngue 'bʉp'ʉ ma̱n'na ra̱ ja̱'i̱ nne da̱ xihyø ja̱'i̱ ra̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ da̱ ma̱, di̱ nsäya'a̱ ya̱ p'ʉya, di japi di̱ nya̱ ma̱n'na nc'ɛ̱i̱ nne di̱ nya̱. 31 Gätho'a̱hʉ, nu̱ to nne da̱ xihyø ja̱'i̱ ra̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ da̱ ma, 'da mi̱'da di̱ nya̱. Ja̱na̱ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ øxra̱ hya̱ da̱ hma̱, da̱ di̱nyø mmʉi hanja ra̱ hya̱, gue'a̱ di hya̱ ra̱ ts'ɛdi'a̱. 32 Nu̱ te'o nne da̱ xihyø ja̱'i̱'a̱ te ra̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ da̱ ma̱, da̱ dø'mi̱ mɛ̱nte da̱ zä di̱ nya̱. 33 Porque Oja̱ hi̱nguí̱ nnepe ngue 'da di ya̱hni̱tho yø ja̱'i̱ p'ʉ ha ja ra̱ hya̱.

Nu̱'a̱ te ør'mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ mi̱'da yø hni̱ni̱, da̱ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ. 34 Porque yø xisu hi̱ngui̱ sä ngue di̱ nya̱p'ʉ ha di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Porque yø xisu hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue da̱ gue'ʉ di opa̱n'yu̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱'ʉ. Sinoque yø n'yohʉ'ʉ i ja ngue di̱ m'mɛt'o tengu̱tho ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. 35 Nu̱'mø ja tema̱ hya̱ nne da̱ 'yänna̱ n'na ra̱ xisu, da̱ 'yänna̱ da̱mme p'ʉ ja rá̱ ngu̱. Porque hi̱ndi̱ nɛ̱jma̱nho ngue ra̱ xisu di̱ nya̱p'ʉ ha di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱.

36 Ma̱hsä mi̱ 'yɛ̱na̱ ngue da̱ zä guí sänsɛ te gui 'yøthʉ. Porque hi̱ngo gá̱ dʉmhmʉ rá̱ hya̱ Oja̱, sinoque m'mɛfatho bi zønna̱ hya̱ p'ʉ guí 'bʉhmʉ. 37 Nu̱'mø toni̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ ra̱ hya̱ ja ngue da̱ ma̱, ogue to da̱ 'yɛ̱na̱ ngue n'youi ra̱ Espíritu Santo, da̱ ba̱di̱ ngue nu̱ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ, gue'a̱ Oja̱ di 'bɛjpa̱sɛgui te dí̱ mma̱. 38 A nu̱'mø toni̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱ngui̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, da̱ gue'a̱ to mma̱n'a̱ p'ʉya xquet'a̱ hi̱ngui̱ ja ngue da̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue gue'a̱ ra̱ hya̱ mma̱.

39 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ nehʉ ya ngue guesɛ Oja̱ di bɛ̱n'na̱hʉ ra̱ hya̱ gui xihmʉ yø ja̱'i̱. A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ga̱ ya̱ yø 'da̱n'yo hya̱, da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue di̱ nya̱. 40 Pɛ da̱ 'yo ni̱ 'yu̱'a̱ te gäma̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ, ma̱zihotho gdi̱ ma̱mhmʉ ra̱ hya̱.

---------

15

1 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue guí pu̱mbɛ̱ni̱hʉ na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ ya. Ya gá̱ nu̱ ma̱nhohʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, 'nɛ̱ guehna̱ ga̱ dʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ya. 2 Nu̱'mø ngue hi̱ngui̱ hyɛhmʉp'ʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, gue'mø ngue hi̱ngma̱ xøts'etho gni̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ 'mø, guehna̱ ra̱ hya̱ di̱ nya̱nni̱ tehʉ na̱.

3 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi siqui, guehna̱ ra̱ hya̱ rá̱ mʉditho dá̱ xän'na̱hʉ na̱. Guehna̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue bi du̱ ra̱ Cristo ngue bi̱ hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Ya bi̱ nja na̱ te ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro. 4 Mi̱ du̱ ra̱ Cristo, bi̱ ma nt'ägui. Pɛ bi bɛ̱nna̱te'a̱ rá̱ hyu̱ pa. Ya ma̱hømbi̱ nja ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro. 5 Mi̱ bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo, bi̱ nu̱ ra̱ Bɛdu ngue ya 'bʉi ma̱høn'a̱. M'mɛfa p'ʉya, bi̱ nu̱ gätho'ʉ mi̱'da yø representante ra̱ Cristo. 6 Ma̱n'na ra̱ pa p'ʉya, tho'i cʉt'a ciento'ʉ ma̱ cu̱hʉ bi̱ nnu̱ui ra̱ Cristo ma̱høn'a̱. 'Nɛ̱ xa̱ngu̱ tobe 'bʉtho ya, xi̱nxa̱ ndu̱ 'da. 7 M'mɛfa p'ʉya, bi̱ nu̱ ra̱ Jacobo. Ma̱n'na ra̱ pa p'ʉya, gätho'ʉ yø representante bi̱ nu̱ ma̱høn'a̱.

8 Mi̱ nu̱ ra̱ Cristo ya to gä bi̱ nu̱, ya dá̱ nthɛsɛ'be p'ʉ rá̱ nzɛqui. Pɛ nu̱gui̱, ma̱n'natho hi̱nga̱ njua̱ni̱gui̱. 9 Porque guecä mi̱ts'ʉ hi̱nga̱ njua̱ni̱gä ngue gätho mi̱'da yø representante ra̱ Cristo. A nu̱gui̱, ya ra̱ ma̱tetho bi 'yøt'Oja̱ ngue bi 'dajma̱ 'bɛfi ngue rá̱ representantegui, porque nu̱gui̱ xtá̱ sʉcä ya yø ja̱'i̱ Oja̱. 10 Pɛ Oja̱ bi 'yøtra̱ ma̱te ngue bi 'dacra̱ 'bɛfi di pɛhya, 'nɛ̱ hi̱nga̱ särbʉtho'a̱ rá̱ ma̱te bi 'daqui. Porque ma̱n'na xa̱ngu̱ ra̱ 'bɛfi dí øt'ä ngue gätho'ʉ mi̱'da yø representante ra̱ Cristo. Pɛ nu̱na̱ ra̱ 'bɛfi na̱, hi̱ngo da̱di jasɛgä na̱, sinoque ørca̱gui̱ ra̱ ma̱te Oja̱ ngue fäxqui te dí øt'e. 11 A nu̱yá, nu̱'mø gueque xa̱ngu̱ ra̱ 'bɛfi dí øt'e, ogue go gue'ʉ mi̱'da xa̱ngu̱ ra̱ 'bɛfi bi 'yøt'e, pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngähe, 'da'igu̱ na̱. 'Nɛ̱ guehna̱ ra̱ hya̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ya.

---------

12 A nu̱yá, gä 'da'igu̱ dí̱ mma̱ngähe ya ngue bi du̱ ra̱ Cristo 'nɛ̱ bi bɛ̱nna̱te. ¿Pɛ hanja ngue guí ɛ̱mhmʉ ngue hi̱ndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima? 13 A nu̱'mø ngue ma̱jua̱ni̱ guí̱ mma̱mhmʉ ngue hi̱ndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima ya, ¿hanja ngue bi zä bi bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo 'mø? 14 A nu̱'mø ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ bi bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo, ya hi̱nte ni̱ bøntho na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ dí̱ mma̱ngähe 'mø. Da̱ guehni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ p'ʉya, xquet'a̱ hi̱nte ni̱ bøntho 'mø. 15 Ya ra̱ fɛhni̱ dí̱ mma̱ngähe 'mø ngue dí xi'a̱hʉ te bi 'yøt'Oja̱. Porque dí xi'a̱he ngue Oja̱ bi japi bi bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo 'mø mi̱ du̱. A nu̱'mø ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ di bɛ̱nna̱te yø ánima ya, ya hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue Oja̱ bi japi bi bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo 'mø. 16 Xi'mø ngue hi̱ndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima ya, ya xma̱ma̱ bi du̱ ra̱ Cristo 'mø. 17 Xi'mø ngue ra̱ Cristo hi̱mbi̱ bɛ̱nna̱te, nu̱na̱ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, ya hi̱nte ni̱ bøntho. Porque hi̱nga̱ nju̱t'i̱tho ni̱ ts'oquihʉ 'mø. 18 Nu̱'mø ngue ngu̱'a̱ ya, nu̱'ʉ to ya xa̱ ndu̱, ma̱dague'a̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, pɛ xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ di̱ m'mɛ'ʉ. 19 Nu̱'mø ngue hi̱nte ni̱ bøntho ngue dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo mɛ̱nte ra̱ pa dá̱ m'mʉhmʉ, ya ma̱n'natho huɛ̱ca̱tejʉ 'mø ngue gätho mi̱'da yø ja̱'i̱.

20 Pɛ ma̱jua̱ni̱ dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'mø mi̱ du̱ ra̱ Cristo, bi bɛ̱nna̱te. Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue gätho yø ánima xa̱ ndu̱ jatho ngue di bɛ̱nna̱te m'mɛfa. 21 Nu̱'a̱ ra̱ ts'oqui bi 'yøtra̱ Adán, ja bá̱ fʉp'ʉ ngue bi du̱ yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Pɛ xquet'a̱ nu̱'a̱ i bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo 'mø mi̱ du̱, go bá̱ jʉtra̱ 'yu̱'a̱ ngue jatho di bɛ̱nna̱te yø ánima. 22 Ra̱ Adán, rá̱ 'yʉ'a̱ ngue gäthoga̱hʉ, gätho ja ngue ga̱ tu̱hʉ. Pɛ nu̱ to gätho ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo ya, ja ngue di bɛ̱nna̱te. 23 N'na ngu̱ n'na bá̱ n'youi ra̱ pa p'ʉ ngue di bɛ̱nna̱te. Rá̱ mʉditho bi bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo, m'mɛfa p'ʉya, nu̱'mø bá̱ ɛ̱hra̱ Cristo, nu̱ te'o gä xa̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, gä di bɛ̱nna̱te. 24 Nu̱'mø ngue bi̱ da̱pi̱ gätho yø nsʉiui, nu̱'ʉ ɛ̱na̱ ngue ja yø ts'ɛdi ngue di̱ mma̱ndasɛ, gä di ts'onnba̱bi̱ yø hya̱, ya gue'a̱ ra̱ pa rá̱ nzɛgui'a̱ p'ʉya. Nu̱na̱ Oja̱ rá̱ Papá, di däprá̱ cargo p'ʉya ngue di̱ nda̱st'abi. 25 Porque ra̱ Cristo jatho ngue gue'a̱ di̱ nda̱st'abi'a̱ asta̱ gue'mø da̱ 'yøt'a̱ Oja̱ ngue da̱ da̱pi̱ gätho yø nsʉiui. 26 Nu̱'a̱ rá̱ nsʉiui rá̱ nzɛguitho da̱ da̱pi̱, gue'a̱ ra̱ nda̱te i ja'a̱, porque ya hi̱njon da̱ du̱. 27 Nu̱na̱ Oja̱ bi u̱nná̱ cargo ra̱ Cristo ngue gä go di̱ ma̱nda te gä ja na̱. Pɛ nu̱yá, hi̱ngui̱ nne da̱ ma̱ ngue ra̱ Cristo di̱ ma̱nda rá̱ Papá, porque go gue'a̱ rá̱ Papá bi u̱nná̱ cargo ra̱ Cristo ngue di̱ ma̱nda te gä i ja. 28 Da̱ zønna̱ pa ngue da̱ da̱hra̱ Cristo ngue di̱ ma̱nda te gä ja. Ra̱ Cristo p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ Papá bi u̱nna̱ cargo ngue di̱ ma̱nda te gä ja, di däpi ngue di̱ ma̱ndasɛ, ya guesɛ Oja̱ di̱ ma̱nda te gä ja p'ʉya.

29 I ja ma̱n'na ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ya. I 'bʉ i'da yø ja̱'i̱ ngue nyondi̱ i̱ nxixya̱ ngue di pørpa̱bi̱ yø ánima hi̱mbi̱ nxixya̱ hante ngue da̱ du̱. A nu̱yá, xi'mø ɛ̱nyø ja̱'i̱ ngue hi̱ndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima, ¿hanja ngue nxixya̱ yø ja̱'i̱ ngue di pørpa̱bi̱ yø ánima tengu̱tho 'mø xtí̱ nxixya̱ hante ngue da̱ du̱ 'mø?

30 ¿Hanja ngue hangu̱ ra̱ pa dí ɛngä ma̱ te 'mø ngue hi̱ndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima 'mø? 31 Porque n'na pa ngu̱ n'na pa ja ngue da̱ hyo gyø ja̱'i̱. Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, høntho dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, porque ma̱jua̱ni̱ ngue ja ga̱mpähä ngue n'na ngu̱ n'najʉ, gä di̱ n'yohʉ ra̱ Hmu̱ Jesucristo. 32 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso, xa̱ndøngu̱ ra̱ n'ʉ dá̱ sägä p'ʉ, porque ɛ̱na̱ yø zate yø ja̱'i̱ da̱ nju̱n'me. A nu̱yá, xi'mø ngue hi̱ndi̱ bɛ̱nna̱te yø ánima ya, ¿teni̱ 'bɛ'a̱ dí ta̱ha̱ ngue te dí øt'ä 'mø? Ma̱n'na xa̱nho ngue ga̱ ɛ̱na̱: “Ma ga̱ nsänni̱go ya, ga̱ mmi̱ ga̱ si te xtá̱ ti̱ni̱. Porque ni̱ xu̱di̱ ga̱ tu̱”, ga̱ ɛ̱na̱.

33 'Yo ga̱di̱ nhyɛgui ngue to da̱ hyä'a̱hʉ. Porque nu̱'mø ga̱di̱ nsixhʉ'ʉ yø ja̱'i̱ xa̱nts'o ga̱ 'yo, di ts'on'na̱tho'a̱ te ra̱ nho gni̱ 'yohʉ'ʉ. 34 'Yo ma̱'bɛdi ni̱ mmʉihʉ. Da̱mi̱ hya̱xhʉ ra̱ 'yu̱ njua̱ntho, ma̱mi̱ 'yøthʉ ra̱ ts'oqui. Porque 'bʉ i'da ngue tobe hi̱ngui̱ pa̱hmʉ Oja̱. Dí̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱ n'namhma̱ ngue guí pɛs'ni̱sähʉ.

---------

35 Rá̱ nzɛgui 'bʉ i'da nne ngue da̱ 'yørca̱ ra̱ nt'änni̱ ya, da̱ 'yɛ̱ngui̱: “¿Ha di̱ njap'ʉ di bɛ̱nna̱te yø ánima? ¿Tengu̱ da̱ gohyø do'yo 'mø bi bɛ̱nna̱te?” da̱ 'yɛ̱ngui̱. 36 Gue'a̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ma̱'bɛdi rá̱ mmʉi da̱ 'yänni̱ tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Ya guí̱ nnu̱hʉ 'mø bi̱ ma nthu̱hu̱ n'na ra̱ hmu̱dä, i 'ya rá̱ do'yo ra̱ hmu̱dä, nu̱'a̱ rá̱ mmʉi ra̱ hmu̱dä p'ʉya da̱ bøts'e. 37 Nu̱'mø bi̱ ma nthu̱hu̱ ra̱ hmu̱dä, ogue ra̱ trigo, ogue ja te ma̱n'na ma̱ hmu̱dä, hi̱nga̱ tengu̱ nja ra̱ hmu̱dä da̱ thu̱hu̱ da̱ ngu̱t'a̱tho 'mø bi bøts'e. Sinoque ya n'nan'yo rá̱ do'yo 'mø bi bøts'e. 38 N'na ngu̱ n'na yø hmu̱dä 'mø bi̱ ma nthu̱hu̱, nu̱ te nne Oja̱ ngue da̱ gohrá̱ do'yo n'na ngu̱ n'na yø hmu̱dä, gue'a̱ di jap'a̱.

39 Gätho yø cosa ngue ja yø do'yo, hi̱nga̱ 'da'igu̱ yø do'yo. Nu̱ rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ hi̱nga̱ 'da'igu̱ui rá̱ do'yo yø zu̱'ɛ̱. 'Dama̱ 'da̱n'yo yø do'yo i ja, n'nan'yo rá̱ do'yo yø ts'ints'ʉ, ndan'yo rá̱ do'yo yø hua̱.

40 Njarbʉtho te bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱ ya. N'nan'yo gui̱ nɛ̱qui̱ yø do'yo nguep'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱ yø do'yo ya te ja ua ja ra̱ häi. Nu̱'ʉ bí̱ ja ma̱hɛ̱ts'i̱, n'nan'yo gui̱ nɛ̱jma̱nho ngue'a̱ te gui̱ nɛ̱jma̱nho ya ja ua ja ra̱ häi. 41 N'nan'yo gui yotra̱ hyadi ngue'a̱ gui yotra̱ za̱na̱. Xquet'a̱ njarbʉtho yø sø ya, nu̱'a̱ te gui yot'i 'da yø sø hi̱nga̱ 'da'igu̱ui yø nyot'i mi̱'da yø sø.

42 Nu̱'mø ra̱ pa da̱ni̱ bɛ̱nna̱te ma̱ do'yohʉ, n'nan'yo da̱ gohi, ya hi̱nda̱ ngu̱'a̱ tengu̱tho ja ya. 'Nɛ̱ ya hi̱nda̱ zä da̱ du̱ 'mø bi bɛ̱nna̱te. 43 Xa̱nts'o rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ 'mø bi t'ägui. Nu̱'mø bi bɛ̱nna̱te p'ʉya, ya di̱ nɛ̱jma̱nho rá̱ do'yo. Hi̱ngui̱ nzaqui ra̱ ja̱'i̱ 'mø bi t'ägui, pɛ nu̱'mø bi bɛ̱nna̱te, ya xa̱nzaqui. 44 Nu̱ ma̱ do'yohʉ ja ua ja ra̱ xi̱mhäi da̱ ma nt'ägui. Pɛ nu̱'mø da̱ni̱ bɛ̱nna̱te p'ʉya, ya hi̱nma̱ nzä ngue da̱ du̱. Porque ja rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ du̱, xi̱ndi̱ nja rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱nda̱ du̱.

45 I̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ Adán, ra̱ mʉdi ja̱'i̱ bi̱ m'mʉi, Oja̱ bi hoqui 'nɛ̱ bi japi ngue bi̱ nja rá̱ te”, i ɛ̱na̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Cristo bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, ya hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho na̱, guehna̱ da̱ zä di u̱nna̱ 'da'yo te yø ja̱'i̱ na̱. 46 Rá̱ mʉdi, bi̱ nja ma̱ do'yohʉ ngue da̱ du̱. M'mɛfa p'ʉya, di̱ nja ma̱ do'yohʉ ngue hi̱nda̱ du̱. 47 Nu̱na̱ rá̱ mʉdi ra̱ ja̱'i̱ bi̱ m'mʉi, ra̱ häi rá̱ do'yo 'mø mi̱ ma ma̱hoqui na̱. Pɛ nu̱na̱ rá̱ yoho ra̱ ja̱'i̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, gue'a̱ ra̱ Cristo bi 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ na̱. 48 Gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi i ja yø do'yo tengu̱tho rá̱ do'yo na̱ ra̱ ja̱'i̱ rá̱ mʉdi bi̱ m'mʉi ngue ra̱ häi rá̱ do'yo. Pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ di̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱, di̱ nja yø do'yo tengu̱tho rá̱ do'yo'a̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. 49 A nu̱jʉ, i ja ma̱ do'yohʉ tengu̱tho rá̱ do'yo ra̱ Adán. Pɛ m'mɛfa, xquet'a̱ di̱ nja ma̱ do'yohʉ tengu̱tho rá̱ do'yo ra̱ Cristo bí̱ 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱.

50 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ya, nu̱na̱ ma̱ do'yohʉ n'youi ra̱ ji, hi̱nda̱ zä di̱ m'mʉp'ʉ ha di̱ ma̱nda Oja̱ na̱. Porque nu̱na̱ ma̱ do'yohʉ hi̱ngui̱ za̱i̱, ya hi̱nda̱ zä di̱ m'mʉi para za̱ntho na̱. 51 Pɛ dí̱ nne ngue ga̱ xi'a̱hʉ n'na ra̱ hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱ hanja. A nu̱jʉ ya, hi̱nga̱ gätho ga̱ tu̱hʉ, pɛ gä da̱ ma ma̱pädi ma̱ do'yohʉ, n'nan'yo da̱ gohi. 52 Tengu̱tho gui ts'a̱ntrá̱ dä ra̱ ja̱'i̱, n'na zihma̱ntho di̱ njarbʉtho'a̱ te ja ngue di̱ nja. Nu̱ ra̱ pa ngue rá̱ nzɛgui, da̱ t'øde ngue di̱ nya̱ ra̱ corneta. Nu̱'mø bi̱ nya̱'a̱ p'ʉya, nu̱'ʉ xa̱ndu̱, di bɛ̱nna̱te ngue di̱ m'mʉi para za̱ntho. Pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ di 'bʉtho'a̱ ra̱ pa'a̱, da̱ ma ma̱pädithobi yø do'yo. 53 Porque ma̱ do'yohʉ hi̱ngui̱ za̱i̱, jatho ngue di̱ mpädi, da̱ gohi ngue di̱ nza̱i̱. A nu̱yá, nu̱na̱ ma̱ do'yohʉ ja ngue da̱ du̱. Nu̱'mø bi zä bi̱ mpädi, ya hi̱nda̱ du̱. 54 Nu̱na̱ ma̱ do'yohʉ i tu̱, bi zä bi̱ mpädi, para za̱ntho di̱ nja ma̱ 'do'yohʉ. Ya di̱ nja'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ nda̱te i ja, di̱ m'mɛhrá̱ ts'ɛdi, porque da̱ tha̱pi̱. 55 Ya hi̱nda̱ zä da̱ hyojʉ ra̱ nda̱te. Porque hi̱nha da̱ zä di̱ nta̱te ngue da̱ hyojʉ”, i ɛ̱nna̱ hya̱. 56 I ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ nda̱te ngue ho yø ja̱'i̱ porque ja yø ts'oqui yø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ i̱ mma̱nna̱ ley ngue di̱ njapra̱ castigo ra̱ ts'oqui. 57 Pɛ ja̱njua̱ni̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue mi̱ zä ma̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, gue'a̱ bi 'yøt'e ngue dá̱ ta̱phʉ ra̱ nda̱te'a̱.

58 Ja̱na̱ngue nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ga̱ dʉhʉ xa̱ndønho. 'Yo guí hɛhmʉ na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. 'Yo guí säyahʉ ya, za̱nt'a̱ da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱. Ya guí pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱ dí ørpa̱hʉ hi̱nga̱ särbʉtho da̱di̱ mpɛhmʉ.

---------

16

1 Nu̱'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ja ngue gui pɛthʉ para ngue gui u̱nhnʉ ma̱ cu̱hʉ rá̱ m'mʉ'a̱ n'nanni̱, da̱mi̱ 'yøthʉ tengu̱tho ra̱ hya̱ dá̱ xicä yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ häi Galacia. 2 Nu̱'mø gá̱ mpɛtihʉ'a̱ ndomingo, n'na ndi̱ ngu̱ n'na ndi̱ guí̱ mpɛtihʉ, n'na ngu̱ n'na yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ da̱ hya̱xi zi algo ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ ofrenda para ngue da̱ ma m'mɛts'i. Ja̱na̱ngue nu̱'mø dá̱ magä p'ʉ guí 'bʉhmʉ, hi̱nga̱ ja gui pɛthʉ ra̱ mɛ̱nyu̱. Ya xqui 'uecjʉ zihangu̱'a̱ tengue xa̱ nzʉt'a̱ ni̱ ts'ɛdi xcá̱ ta̱hmʉ. 3 Nu̱'mø dá̱ magä p'ʉ, ya xqui huanhnʉ yø n'yohʉ ga̱ ɛt'ä ngue da̱ ma Jerusalén, di dä ra̱ mɛ̱nyu̱. 'Nɛ̱ ga̱ u̱nna̱ carta da̱ ga̱ts'i̱ ngue da̱ni̱ dä. 4 A nu̱'mø da̱ zä ngue 'nɛ̱qui̱ ga̱ mma, 'da gdá̱ mɛgä'be'ʉ yø n'yohʉ da̱ ma p'ʉya.

---------

5 Nu̱'mø dá̱ nɛ̱xä ua ngue ga̱ni̱ mpagä p'ʉ ja ra̱ häi Macedonia, m'mɛfa p'ʉya ga̱ thogui ga̱ni̱ mpap'ʉ Corinto guí 'bʉhmʉ. 6 Xa̱mhma̱tho da̱ zä ngue ga̱ m'mʉcä p'ʉ njammi̱ pa. A nu̱'mø da̱ zä, ja ga̱ m'mʉp'ʉ mɛ̱nte gä di thohyø sɛ'ye. Ya da̱ zä guí fäxca̱hʉ te ga̱ honi̱ ha ga̱ni̱ mpa 'mø dá̱ thogui. 7 Hi̱ndí̱ nne ngue ga̱ thotho 'mø dá̱ map'ʉ guí 'bʉhmʉ. Da̱ ne Oja̱ ngue da̱ zä ga̱ m'mʉcä p'ʉ njammi̱ pa. 8 Pɛ nu̱yá, dí̱ nne ga̱ m'mʉcua Efeso mɛ̱nte da̱ zønna̱ pa ngue ra̱ ngo Pentecostés. 9 Porque nu̱ua Efeso säp'ʉ ga̱ mma̱ngä xa̱nho ra̱ hya̱ ua ma̱da̱gue'a̱ xa̱ngu̱ to sʉqui.

10 Nu̱'mø bi̱ map'ʉ guí 'bʉhmʉ na̱ ra̱ Timoteo, da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ma̱su̱, porque nu̱na̱ xquet'a̱ ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱ tengu̱tho ra̱ 'bɛfi dí øt'ä. 11 Nu̱na̱ ra̱ Timoteo, da̱mi̱ nu̱ ma̱nsu̱hʉ na̱. A nu̱'mø bá̱ pengui̱ ngue da̱ zøcua dí 'bʉi, guá̱ fäxhʉ'a̱ te di zøcua. Porque dí tø'mi̱ ngue da̱ zøcua ha dí 'bʉi, da̱ gue'ʉ ma̱ cu̱hʉ n'youi dí tø'mi̱ ngue da̱ zøcua.

12 A nu̱na̱ ma̱ cu̱hʉ ra̱ Apolos, dá̱ xicä na̱ ngue 'da xtí mähä'ʉ ma̱ cu̱hʉ bi̱ ma da̱ nu̱'a̱hʉ. Pɛ hi̱mbi̱ ne bi̱ ma. A nu̱yá, xa̱mhma̱tho da̱ bongui̱ ngue da̱ map'ʉ ya.

---------

13 Dá̱ 'yo ni̱ 'yu̱ te gui 'yøthʉ. Da̱mi̱ 'yøt'e ngue dʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Da̱mi̱ hya̱hʉ nzammʉi n'na ngu̱ n'na. 14 Nu̱'a̱ te gä i ja ngue gui 'yøthʉ, to bi zä ma̱ ja̱'i̱, gä guí̱ ma̱hmʉ.

15 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø rá̱ mʉdi ma̱mbá̱ hma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ p'ʉ ja ra̱ häi Acaya guí 'bʉhmʉ, guí pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ ra̱ Estéfanas co gätho'ʉ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ na̱, guehya rá̱ mʉditho bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. 'Nɛ̱ guehya ja̱njua̱ni̱ ngue ho yø mmʉi ngue fäxyø cu̱ ya. 16 Dí̱ nnegä ya ngue nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱nya dí xi'a̱hʉ ya, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Da̱ gue'ʉ mi̱'da di̱ mpɛfi ngue mma̱nna̱ hya̱, 'nɛ̱ da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho na̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te mma̱.

17 Ja̱njua̱ni̱ da̱di johya ngue bi zøcua ya ni̱ mmɛ̱ngu̱hʉ ra̱ Estéfanas, bá̱ n'youi ra̱ Fortunato, conna̱ Acaico. Porque hi̱ngui̱ sä guí zɛnguaga̱hʉ ngue yap'ʉtho ni̱ ngu̱hʉ. Pɛ ya bi zøcua ya ma̱ cu̱hʉ ngue bi zɛnguagui, ɛ̱ntho gá̱ søsɛhʉ ua ngue gá̱ zɛnguaga̱hʉ. 18 Ja̱njua̱ni̱ ngue di ha̱cra̱ ts'ɛdi 'mø mi̱ zøhø, tengu̱tho gui ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi. Da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue nu̱ya yø n'yohʉ njap'ʉ ngue di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱, da̱mi̱ nu̱ ma̱nsu̱hʉ ya.

19 Nu̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉi gä ra̱ häi Asia, gä di zɛngua'a̱hʉ. Nu̱ya di zɛngua'a̱hʉ, guehna̱ ra̱ Aquila 'nɛ̱hra̱ Priscila, da̱ guehya yø ja̱'i̱ di̱ mpɛti p'ʉ ja yø ngu̱ ya p'ʉya di zɛngua'a̱hʉ. Porque n'nat'a̱ ma̱ Hmu̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 20 I pɛn'na̱hʉ ra̱ nzɛngua gätho ya ma̱ cu̱hʉ 'bʉcua. Gätho ma̱ zɛngua n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ.

21 Nu̱gä drá̱ Pablo da̱di cuatä ma̱ thu̱hu̱ na̱ ra̱ carta ja ua ngue da̱di zɛngua'a̱hʉ.

22 A nu̱yá, nu̱'mø toni̱ ja̱'i̱ ngue hi̱ndi̱ ma̱'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ ma ra̱ castigo na̱. Da̱ ne'a̱ ra̱ Hmu̱ ngue da̱ ɛ̱hɛ̱.

23 Nu̱'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo da̱ ne ngue di ja̱p'a̱hʉ. 24 Nu̱ to gätho di ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo, dí pɛnnba̱bi̱ ra̱ hya̱ ngue da̱di̱ ma̱di̱. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

2 Corintios

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

2 Corintios

Ja ua rá̱ yoho ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Corinto.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, Oja̱ bi 'yɛ̱xqui̱ ngue drá̱ representantegä ra̱ Jesucristo. Nu̱gä ya, co 'nɛ̱hna̱ ma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Timoteo da̱di zɛnguagä'be'ʉ yø ja̱'i̱ Oja̱ di̱ mpɛti p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Corinto, da̱ gue'ʉ mi̱'da yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ häi Acaya da̱di zɛngua'be. 2 Dí̱ nnegä'be ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱p'a̱hʉ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

3 Nu̱na̱ Oja̱ ngue rá̱ Oja̱ 'nɛ̱hrá̱ Papá ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, ma ga̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ na̱ya. Nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, di huɛ̱ga̱hʉ 'nɛ̱ di hoga̱ ma̱ mmʉihʉ na̱. 4 N'na ndi̱ ngu̱ n'na ndi̱ ga̱ sähʉ ra̱ n'ʉ, guehna̱ Oja̱ di hoga̱ ma̱ mmʉihʉ. Pɛ tengu̱tho bi 'yørca̱hʉ Oja̱ ngue bi hoga̱ ma̱ mmʉihʉ, i̱ nnepe ngue ga̱ jahʉ p'ʉ ma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ ya. Nu̱'mø dí̱ nnu̱ ma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue sä ra̱ n'ʉ, xquet'a̱ ga̱ hojpa̱hʉ yø mmʉi. 5 Nu̱'mø xa̱ngu̱ ra̱ n'ʉ dí sähʉ tengu̱tho ra̱ n'ʉ bi zä ra̱ Cristo, pɛ nu̱na̱ ra̱ Cristo ma̱thoguitho di hoga̱ ma̱ mmʉihʉ na̱. 6 A nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ n'ʉ dí sägä, guehna̱ di zäp'ʉ di̱ nhohni̱ mmʉihʉ na̱ 'nɛ̱ di̱ nya̱nni̱ tehʉ na̱ya. Nu̱'mø ngue di hogä ma̱ mmʉi Oja̱, xquet'a̱ da̱ zä gui ti̱ni̱ ha di̱ nhohni̱ mmʉihʉ 'nɛ̱ gui ti̱ni̱ ha di̱ nya̱nni̱ tehʉ. Porque nu̱'mø guí sähʉ ra̱ n'ʉ tengu̱tho xtá̱ sägä, dí̱ nne ngue gui sɛti xa̱nho te gä ra̱ n'ʉ ja ngue gui sähʉ. 7 A nu̱yá, dí pa̱'a̱ njua̱ni̱ ngue gä gui pømma̱nhohʉ ya, porque dí pa̱cä ngue nu̱'mø ya gdi sähʉ ra̱ n'ʉ tengu̱tho xtá̱ sägä, nu̱na̱ Oja̱ xquet'a̱ di hoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ tengu̱tho i hoga̱ ma̱ mmʉi.

---------

8 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'ʉ yø xɛqui jap'ʉ ja ra̱ häi Asia, da̱mi̱ pa̱hmʉ ya ngue xa̱ndøngu̱ ra̱ n'ʉ xtá̱ sägä p'ʉ. Ja̱njua̱ni̱ ngue dá̱ m'mʉ mma̱n'ʉ. Ya di ɛ̱na̱ ngue hi̱n xca̱bá̱ sɛti te gä ra̱ n'ʉ dá̱ thogui. Porque ya ja ngue xta̱bá̱ thogui. 9 Nu̱p'ʉ ngue nná̱ bɛ̱ni̱, ɛ̱na̱ gue ya xi ts'änni̱ ngue da̱ thogui. Pɛ nu̱na̱ te gä ra̱ n'ʉ dá̱ thocä, i̱ nja na̱ para ngue ma̱n'natho ga̱ hon'Oja̱ ngue da̱ ya̱ngui̱. Porque Oja̱ i sä da̱ 'yøt'e ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima. Ya hi̱nda̱ zä da̱ 'yɛ̱nna̱ ja̱'i̱ ngue dá̱ hyonsɛ ha di̱ nya̱nna̱te. 10 Pɛ nu̱'mø ra̱ ora mi̱ ja ngue xta̱bá̱ thogui, dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue guehna̱ Oja̱ bi ya̱ngui̱. Asta̱ guehya i fäxqui. Da̱ guehya dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue nu̱'mø ni̱mantho ga̱ sä ra̱ n'ʉ di sigue da̱ ya̱ngui̱. 11 Pɛ i jatho gui fäxca̱hʉ ya ngue gui̱ mmarca̱hʉ Oja̱. Nu̱ hangu̱ ga̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ marca̱gui̱ Oja̱, nu̱'mø bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue di ja̱jpa̱gui̱ Oja̱, gä gue'ʉ di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱'ʉ.

---------

12 I jap'ʉ ma̱n'na ra̱ hya̱ ya ngue ma̱n'na ma̱ da̱tho nná̱ johya. Porque da̱di̱ u̱nna̱ güɛnda ua ja ma̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue ma̱jua̱ni̱ da̱di̱ mporta xa̱nho ua ja ra̱ xi̱mhäi. Pɛ nu̱ te gä dí øt'e, ma̱jua̱ni̱ ngue ma̱ mmʉi nná̱ øt'e. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, guehna̱ dá̱ n'yogä 'mø ma̱ magä p'ʉ guí 'bʉhmʉ na̱ya. Pɛ gue bi 'dacrá̱ ma̱te Oja̱, go bi 'yøt'a̱ ngue ngu̱'a̱ dá̱ n'yo. Hi̱nga̱ sä ga̱ ɛ̱na̱ ngue dí pa̱sɛ te nná̱ 'yo. 13 Nu̱ya yø hya̱ da̱di cuatä ua ja ra̱ sʉcua̱, hi̱n tema̱ ma̱n'na ma̱ hya̱ ma̱ ua̱nts'ibi, gä gue'a̱ te mma̱nna̱ sʉcua̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ guí ti̱mhmʉ p'ʉ ja ra̱ sʉcua̱, guehna̱ ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ na̱ya, nu̱gä hi̱ndi̱ hä'a̱hʉ. Ɛ̱mmɛ̱i̱ dí̱ nnegä ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ xa̱ndønho ngue gä gue'a̱ te dí øt'e. 14 Porque nu̱yá, hi̱nga̱ gä ti̱nni̱ mmʉihʉ xa̱nho hanja te dí øt'e. Pɛ dí̱ nnegä ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ xa̱nho te dí øt'e, n'namhma̱ ngue nu̱'mø ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱ Jesús, ya da̱ zäp'ʉ gui 'yɛ̱spa̱hʉ'a̱ tengue nná̱ 'yogä. Dagueque, xquet'a̱ ga̱ ɛ̱spa̱bi̱'a̱ tengue gni̱ 'yohʉ p'ʉya.

15 Nu̱gä nu̱p'ʉ nná̱ bɛ̱ni̱, dí ɛ̱na̱ ngue ya guí̱ nnu̱ ma̱nhojʉ, ja̱na̱ngue dá̱ sännä'a̱ rá̱ yondi̱ ngue xca̱ map'ʉ ngue xca̱bi zɛngua'a̱hʉ. 16 Porque dá̱ ne ngue nu̱'mø xca̱ ma Macedonia, xca̱ni̱ nthocä p'ʉ guí 'bʉhmʉ. Nu̱'mø xca̱bá̱ pengä Macedonia p'ʉya, ma̱høn'a̱ xca̱bá̱ thocä p'ʉ guí 'bʉhmʉ. Dí ɛ̱ngä ngue gui fäxca̱hʉ te ga̱ honi̱ ngue gdá̱ thop'ʉ ja ra̱ häi Judea. 17 Pɛ ya hi̱mbi̱ zä dá̱ map'ʉ. ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ya ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ te dí̱ mma̱ngä 'mø ma̱ sänni̱ ngue ga̱ mmap'ʉ? Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱ ngue xca̱ øt'e 'nɛ̱ ya hi̱mbi̱ nja, ¿ua sä gui 'yɛ̱mhmʉ ngue 'da'igu̱ nna̱ ya̱gä'be yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi? Porque yø ja̱'i̱ i̱ mma̱ ngue da̱ 'yøt'a̱ n'na ra̱ hya̱, 'nɛ̱ pa̱di̱ xa̱nho ngue nu̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱, hi̱nda̱ 'yøt'e. 18 Pɛ i pa̱ Oja̱ ngue hi̱nja̱m'mø dí̱ mma̱ ngue ga̱ øt'ä n'na ra̱ hya̱ nu̱'a̱ dí pa̱di̱ ngue hi̱nda̱ zä ga̱ øt'e. 19 Hi̱nga̱ gue'a̱ dí øt'ä'a̱, porque dí tɛnnä ra̱ Jesucristo rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. A nu̱gä ya, conna̱ Silvano, conna̱ Timoteo, ya xtá̱ xi'a̱he ha̱nja na̱ ra̱ Jesucristo. Nu̱na̱, hi̱nja̱m'mø bi̱ ma̱n'a̱ n'na ra̱ hya̱ ngue da̱ 'yøt'e, 'nɛ̱ pa̱di̱ ngue hi̱nda̱ 'yøt'e. Porque nu̱na̱ ra̱ Cristo gätho ma̱jua̱ni̱ te bi̱ ma̱. 20 Nu̱ te gäma̱ hya̱ xa̱ ya̱t'Oja̱ ngue di̱ nja, go gue'a̱ ra̱ Cristo øt'e ngue gä di̱ nja. Ja̱na̱ngue ya dí ɛ̱spa̱hʉ Oja̱ 'mø dí ɛ̱mhmʉ ngue ma̱jua̱ni̱'a̱ te mma̱nná̱ hya̱ Oja̱. Porque nu̱'a̱ te mi̱ hma̱ ngue da̱ tho ra̱ Jesucristo, ya bi̱ nja. 21 A nu̱gä ya, xi̱mma̱ ngu̱'a̱hʉ, guehna̱ Oja̱ di ha̱cjʉ ra̱ ts'ɛdi ngue hi̱nha gdá̱ hɛhmʉ ra̱ Cristo. Nu̱na̱ Oja̱, ya bi 'yøt'e ngue yø ja̱'i̱ga̱hʉ. 22 Ya dí ohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱ ya. Ya bá̱ 'bɛnnga̱hʉ ra̱ Espíritu Santo ngue ga̱ n'yohʉ. Ja̱na̱ngue ya dí ha̱xhʉ njua̱ni̱ ya ngue gätho mi̱'da yø hya̱ xa̱ ya̱t'Oja̱ ngue ra̱ nho di 'dacjʉ, gä di̱ nja.

23 Nu̱'a̱ ngue hi̱ndá̱ magä p'ʉ Corinto tengu̱tho nmi̱ sänni̱ ngue xca̱ map'ʉ, nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue go ni̱ nhohʉ ngue hi̱ndá̱ magä p'ʉ. I pa̱ Oja̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te dí xi'a̱hʉ. A nu̱'mø guí ɛ̱mhmʉ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ te dí̱ mma̱, nu̱gä da̱di̱ n'u̱ni̱ ngue ma̱da̱ zʉcä Oja̱ 'mø. 24 Hi̱ndí̱ nne ga̱ mma̱ ngue ja ga̱ sänni̱ ha gdi japni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, ya dí pa̱di̱ ngue dʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. A nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ øt'e̱, guehna̱ ngue ma̱n'natho gui johyahʉ 'mø di ya̱hʉ.

2

1 Ja̱na̱ngue nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue ma̱n'na xa̱nho ngue ya hi̱ndá map'ʉ ma̱høn'a̱, porque nu̱'mø xca̱ magä p'ʉ, hønt'a̱ xti du̱ ni̱ mmʉihʉ co nu̱na̱ ra̱ hya̱ xca̱ ma̱ ngue xca̱ hɛc'a̱hʉ te gä guí øthʉ. 2 Porque nu̱'mø ga̱ øt'ä ngue da̱ du̱ ni̱ mmʉihʉ, ¿te'o da̱ zä da̱ 'yøt'e ngue ga̱ johyagä 'mø? Hi̱nda̱ høn'a̱thohʉ sä gui 'yøthʉ ngue ga̱ johyagä. Pɛ ¿ha di zä ga̱ johyagä 'mø ga̱ xi'a̱hʉ yø hya̱ di du̱ ni̱ mmʉihʉ? 3 Ja̱na̱ngue ya hi̱ndá̱ magä p'ʉ, sinoque høntho dá̱ pɛn'na̱hʉ ra̱ carta dá̱ ot'i. Hi̱ndá̱ ne ngue ga̱ mmap'ʉ ngue høndra̱ du̱mmʉi ga̱ ma ha̱. Porque ya hi̱nda̱ zä ga̱ johya 'mø ga̱ hɛc'a̱hʉ te guí øthʉ. Da̱gue'a̱hʉ p'ʉya, xquet'a̱ dí pa̱di̱ ngue hi̱nda̱ zä gui johyahʉ 'mø høndra̱ du̱mmʉi ga̱ ha̱ts'a̱hʉ p'ʉ. 4 Nu̱'mø ma̱ ot'ä ra̱ carta dá pɛn'na̱hʉ p'ʉ, ja̱njua̱ni̱ ngue hi̱ndí̱ pa̱di̱ te ga̱ ot'i, asta̱ dí zoni̱ ngue ra̱ ndødu̱mmʉi jagui. Porque dí pa̱di̱ ngue da̱ du̱ ni̱ mmʉihʉ 'mø gá̱ nu̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ dá̱ ot'i. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ, hi̱ndá̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ ra̱ hya̱ ngue da̱ du̱ ni̱ mmʉihʉ. Sinoque dá̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ ra̱ hya̱ n'namhma̱ guí pa̱di̱ ngue ma̱thoguitho da̱di̱ ma̱'a̱hʉ.

---------

5 A nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ bi 'yøtra̱ sʉi p'ʉ guí 'bʉhmʉ, hi̱nga̱ høngthogui bi 'yøt'e ngue bi du̱ ma̱ mmʉi, sinoque xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱hʉ bi 'yøt'e ngue bi du̱ ni̱ mmʉihʉ na̱. Pɛ hi̱ndí̱ nne ga̱ mma̱ ngue ma̱thoguitho ra̱ nts'oni̱ bi 'yø'na̱ ra̱ n'yohʉ dí xi'a̱hʉ. Porque hi̱ndí̱ nne ngue da̱ 'yɛ̱ngui̱ ngue dí hørpa̱bi̱ ra̱ hya̱. 6 Pɛ nu̱yá, ya mmɛ gätho 'da'igu̱ ga̱ ma̱mhmʉ ngue ga̱ hɛjpa̱hʉ'a̱ te ø'na̱ ra̱ n'yohʉ na̱. Ya co nu̱'a̱ ya. 7 Xa̱nho ngue guí pu̱nnba̱hʉ'a̱ ra̱ n'yohʉ ya. Da̱mi̱ hojpa̱hʉ rá̱ mmʉi. Nu̱ya hi̱ngui̱ pa̱di̱ te da̱ 'yøtya, pɛ 'yo guí̱ nnehʉ ngue ni̱mantho ma̱thoguitho da̱ du̱ rá̱ mmʉi. 8 Ma̱'da'yo da̱mi̱ 'yu̱ti̱ ngue ga̱di̱ ma̱hmʉ'a̱ ra̱ n'yohʉ ya. 9 Ya ma̱m'mɛt'o xtá̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ ra̱ carta ngue guí hɛjpa̱hʉ'ʉ yø mmɛjma̱hya̱. Dá̱ xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, dá̱ ne ngue ga̱ ha̱xä njua̱ni̱ ngue'mø gui 'yøt'e te dí xi'a̱hʉ, ogue hi̱n'na̱. Pɛ ya bi̱ nja, ya gá̱ hɛjpa̱hʉ na̱ ra̱ n'yohʉ dí̱ mma̱ngä. 10 Nu̱'mø guí pu̱nnba̱hʉ na̱ ra̱ n'yohʉ gá̱ hɛjpa̱hʉ ya, xquet'a̱ 'nɛ̱qui da̱di̱ pu̱nnbi̱. Porque dí̱ nne ngue rá̱ hmi̱ rá̱ dä ra̱ Cristo p'ʉ ga̱ pu̱nnbi̱ te'o guí pu̱nnba̱hʉ. Ma̱dague'a̱ hi̱ngui̱ ho te bi 'yørca̱gui̱ ra̱ ja̱'i̱, pɛ ga̱ pu̱nnbi̱, porque hi̱ndí̱ nne ngue di nts'onna̱ hya̱ p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ. 11 Porque ra̱ zithu̱ ja̱njua̱ni̱ ngue thu̱hrá̱ xä ngue di ts'onna̱ hya̱ p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ. Pɛ nu̱'mø di̱ nhojpa̱bi̱ yø ja̱'i̱, ya hi̱nda̱ da̱hra̱ zithu̱.

---------

12 Nu̱gä dá̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Troas ngue dá̱ ma̱ngä hanja na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue ra̱ Cristo. Pɛ Oja̱ bi 'yøt'e ngue bi bøngma̱nho ra̱ hya̱ dá̱ ma̱ngä p'ʉ. 13 Pɛ hi̱mbi̱ zä xca̱ n'yo ma̱pähä, porque ma̱ cu̱hʉ ra̱ Tito ya ma̱rá̱ hya̱'a̱ ngue ja xca̱ nthɛ'be p'ʉ, pɛ hi̱mbi̱ zøhø. Ja̱na̱ngue dá̱ n'yɛ̱tegä p'ʉya, dá̱ thogui, da̱ni̱ mpagä p'ʉ ja ra̱ häi Macedonia, xa̱mhma̱tho ngue ja xca̱ni̱ nthɛ'be p'ʉ ra̱ Tito.

---------

14 Bi̱ mäqui ja̱mma̱digui Oja̱ nu̱na̱ bi 'yøt'e ngue dí̱ n'yo'be ra̱ Cristo, 'nɛ̱ fäxqui ngue hønnbʉ bi zä nná̱ ma i̱ ntha̱ha̱ ra̱ hya̱. Ndap'ʉ bi zä ni̱ ma ra̱ hya̱, tengu̱tho ra̱ bopo ngue ma̱hotho ga̱ yʉni̱ ndap'ʉ bi zä. Porque Oja̱ bi 'yøt'e ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ di̱ n'yo ndap'ʉ bi zä. 15 Ja̱njua̱ni̱ ngue nnu̱ ma̱nho Oja̱ ngue da̱di 'yonna̱ hya̱ ngue ra̱ Cristo. Nu̱'mø zø ra̱ bopo, nu̱'a̱ ga̱ yʉni̱, gätho yø ja̱'i̱ pa̱ha̱. Njarbʉtho ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya, gätho yø ja̱'i̱ øxra̱ hya̱, ngu̱'ʉ di̱ nya̱nyø te, ngu̱'ʉ da̱ ma ra̱ castigo, gä øxra̱ hya̱. 16 A nu̱ yø ja̱'i̱ da̱ ma ra̱ castigo, nu̱na̱ ra̱ hya̱ øde, ɛ̱na̱ ra̱ nda̱te n'youi ra̱ hya̱ p'ʉ ga̱ mbɛ̱ni̱. Pɛ yø ja̱'i̱ di̱ nya̱nyø te, nu̱na̱ ra̱ hya̱ øde, ma̱zihotho p'ʉ ga̱ 'yøde, 'nɛ̱ ti̱nyø mmʉi ngue guehna̱ ra̱ hya̱ i di̱nna̱ 'da'yo te na̱. ¿Te'o xøda̱ bøni̱ ngue da̱ ba̱sɛ ha di japi da̱ 'yø'na̱ ra̱ 'bɛfi na̱? 17 Porque xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di ho ngue da̱ ma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱, pɛ høntho nne ngue da̱ gʉjpa̱bi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱. Porque ma̱ ua̱nts'i̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱, hi̱nga̱ gä gue'a̱ rá̱ hya̱ Oja̱ i̱ mma̱. Pɛ nu̱gä, nu̱na̱ ra̱ 'bɛfi bi 'dacä Oja̱ ngue ga̱ øt'e, gue'a̱ dí øt'a̱. 'Nɛ̱ nnu̱ Oja̱ ngue hi̱mma̱ xøts'etho nná̱ ma̱nna̱ hya̱, sinoque dí ha̱hma̱ mmʉi ngue dí ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo.

---------

3

1 Ma̱mi̱ 'yɛ̱mhmʉ ngue nná̱ ma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue dí ɛ̱spa̱bi̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱. ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue ma̱hyoni̱tho gdi ca̱gä n'na ra̱ carta ga̱ dä'a̱hʉ, ja di̱ mma̱mp'ʉ ngue xa̱nho ra̱ 'bɛfi dí øt'e? ¿Ogue go guí 'dacjʉ n'na ra̱ carta ngue ga̱ ca̱xpʉ nná̱ ma, ja da̱ ma̱mp'ʉ ngue xa̱nho ra̱ 'bɛfi dí øt'e, tengu̱tho øt'i'da? 2 Pɛ nu̱gä hi̱ngra̱ carta dí honi̱ ngue da̱ mäxqui. Nu̱'mø nne n'na ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ ba̱di̱ hanja ra̱ hya̱, da̱ zä da̱ nu̱ te gni̱ 'yohʉ, ja da̱ ba̱p'ʉ p'ʉya ngue'mø pømma̱nho ra̱ hya̱ dá̱ ma̱ngä p'ʉ guí 'bʉhmʉ ogue hi̱n'na̱. Nu̱gä za̱nt'a̱ dí̱ mbɛ̱n'a̱hʉ. 3 Ra̱ Cristo nnepe ngue da̱ nu̱ yø ja̱'i̱ hangu̱ ra̱ nho bi 'yøt'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱ngä. Pɛ hi̱mbi̱ 'yotra̱ carta conna̱ tinta para ngue da̱ nu̱ yø letra yø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ hi̱mbi̱ 'yotyø letra p'ʉ ja n'na ra̱ xindo tengu̱tho yø hya̱ bi 'yotra̱ Moisés. Sinoque ra̱ Espíritu Santo bi 'bät'a̱ ni̱ mmʉihʉ, gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱'a̱ te bi 'yøt'a̱hʉ ra̱ Cristo'a̱.

4 Dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ya ngue nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, nu̱na̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo dí øt'e i pømma̱nho ngue dí̱ n'yogä'be ra̱ Cristo. 5 Nu̱'a̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ dá̱ øt'e, i pa̱sɛ Oja̱ ha gui japi ngue i sä di ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi. A nu̱gui̱, hi̱ngui̱ sä ga̱ ɛ̱na̱ ngue dí pa̱sɛ ha gda̱ japi te dí øt'e. 6 I øt'a̱ Oja̱ ngue i sä ga̱ xicä yø ja̱'i̱ hanja na̱ ra̱ 'da'yo cohi bi 'yøt'ui Oja̱ yø ja̱'i̱. Nu̱na̱ ra̱ 'da'yo cohi na̱, hi̱ngui̱ ngu̱ yø ley nt'ot'i ngue da̱ t'ɛ̱mbi̱ da̱ 'yøtra̱ ja̱'i̱. Sinoque i̱ mma̱nna̱ 'da'yo cohi ngue høndra̱ Espíritu Santo da̱ zä di u̱nna̱ 'da'yo te yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue da̱ 'yøt'e gätho yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley, ya ra̱ castigo di̱ nthɛui, porque hi̱nda̱ zä da̱ 'yøt'e te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. Pɛ ra̱ Espíritu Santo, ra̱ 'da'yo te di u̱ni̱.

7 A nu̱na̱ ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, guep'ʉ ja n'na ra̱ xindo bi 'yotra̱ letra. Nu̱'mø mi̱ ma nt'ot'i na̱ ra̱ hya̱ p'ʉya, xa̱ndøn zaqui rá̱ nyot'i Oja̱ n'youi. Nu̱'a̱ rá̱ hmi̱ ra̱ Moisés, asta̱ hi̱ngui̱ sä da̱ hyɛ̱tyø judío porque ɛ̱mmɛ̱i̱ di yoxni̱ rá̱ hmi̱. Pɛ nu̱'a̱ te gui yoxni̱ rá̱ hmi̱, 'dami̱ts'ʉ bi̱ m'mɛdi asta̱ gue'mø mi̱ gohi tengu̱tho mi̱ ja m'mɛt'o. Ja̱na̱ngue ma̱zihotho te bá̱ njap'ʉ ha bá̱ fʉdi bá̱ nja rá̱ ts'ɛdi ra̱ ley. Nja ngue nu̱'a̱ ra̱ ley, i̱ mma̱ ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ øt'e te gäma̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, da̱ ma ra̱ castigo ra̱ ja̱'i̱. 8 Pɛ ma̱ da̱tho ma̱zihotho na̱ ra̱ hya̱ bi 'dacjʉ ra̱ Espíritu Santo. 9 Xi'mø ngue ma̱zihotho i̱ nɛ̱qui̱ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱ ngue da̱ ma ra̱ castigo yø ja̱'i̱, goma̱ guehna̱ ra̱ hya̱ xicjʉ Oja̱ ya ngue ya bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Ma̱n'na ma̱ da̱tho ngue ma̱zihotho na̱ ra̱ hya̱ na̱ya. 10 Mi̱ ta̱te mi̱ ho ra̱ ley mi̱ ja ma̱m'mɛt'o, pɛ hapʉ gue da̱ hya̱nnba̱bi̱ ra̱ ley'a̱ ga̱nho ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ya. 11 Xi'mø ngue mi̱ ta̱te mi̱ ho ra̱ ley mi̱ ja m'mɛt'o, 'nɛ̱ hi̱mbi̱ zɛdi para za̱ntho, ya ma̱n'natho ma̱thoguitho xa̱ndønho na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ya, porque i ja para za̱ntho na̱ya.

12 Dí pa̱'a̱ njua̱ni̱ ngue guehna̱ ra̱ hya̱ ta̱te xa̱nho na̱ya. Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱di ja ndu̱mmʉi ngue dí̱ mma̱nna̱ hya̱, dí̱ nnepe da̱ ba̱di̱ gätho yø ja̱'i̱ ngue ta̱te xa̱nho na̱ ra̱ hya̱ na̱. 13 Nu̱gä hi̱ndí̱ øt'e tengu̱tho bi 'yøtra̱ Moisés ngue bi gu̱trá̱ hmi̱, hi̱mbi̱ nepe xta̱ nnu̱ yø judío ngue di yoxni̱ rá̱ hmi̱. Porque hi̱ngui̱ nnepe da̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ha di̱ m'mɛ'a̱ gui yoxni̱ rá̱ hmi̱. 14 Hi̱mbi̱ zä bi di̱nyø mmʉi yø judío hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. Asta̱ guetya njarbʉtho, hi̱ngui̱ ti̱ndyø mmʉi yø ja̱'i̱ hanja ra̱ hya̱. Nu̱'mø di xähra̱ Ma̱ca̱ Libro ha nt'ot'i ra̱ nyogui cohi bá̱ nja m'mɛt'o, hi̱ngui̱ ti̱ni̱ hanja ra̱ hya̱. Porque høndra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, da̱ zä da̱ di̱ni̱ xa̱nho rá̱ mmʉi hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. 15 Asta̱ guetyø pa ja p'ʉya, nu̱'mø di xähyø judío ya yø hya̱ bi 'yotra̱ Moisés, njot'itho yø n'yomfɛ̱ni̱. 16 Pɛ nu̱'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo ra̱ ja̱'i̱, ya i xohrá̱ n'yomfɛ̱ni̱ i̱ njot'i, da̱ di̱nna̱ mmʉi hanja ra̱ hya̱. 17 Porque ra̱ Hmu̱ Jesucristo conna̱ Espíritu Santo 'da'igu̱ øt'e. A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue n'youi ra̱ Espíritu Santo, nu̱na̱ ra̱ ley mi̱ mma̱ ngue da̱ ma ra̱ castigo ra̱ ja̱'i̱, ya bi xotra̱ hya̱ ma̱di̱ ja ts'ɛdi ra̱ ley. 18 Gätho ga̱hʉ ya, ya bi di̱ni̱ xa̱nho ma̱ mmʉihʉ ngue ma̱ da̱tho xa̱ndønho'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. Mɛ̱nte ra̱ pa dí 'bʉhmʉ ya, hønt'a̱ hønt'a̱ so ma̱ mmʉihʉ'a̱ ya, ya sär'mø ngue ma̱n'na ma̱n'na gda̱ cohmʉ tengu̱tho'a̱. Pɛ gue gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo da̱ ja na̱ ra̱ hya̱ na̱.

---------

4

1 Bi 'yørca̱ ra̱ ma̱te Oja̱ ngue bi 'dacä na̱ ra̱ 'bɛfi na̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, hi̱nja̱m'mø di cohma̱ mmʉi ngue ha nná̱ ma̱ngä ra̱ hya̱. 2 Nu̱'a̱ n'na ra̱ hya̱ ngue nt'a̱gui̱tho i̱ nja, i̱ n'youi ra̱ 'bɛ'isä, hi̱nga̱ gue'a̱ nná̱ 'yogä'a̱. Hi̱ngra̱ nts'o nná̱ n'yo ngue ga̱ hätyø ja̱'i̱. Sinoque rá̱ hya̱ Oja̱ dí̱ mma̱, hi̱ndí̱ sänsɛ yø hya̱ dí̱ mma̱. Nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, gä gue'a̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ dí̱ mma̱. Ngu̱na̱ dí øt'e, n'namhma̱ ngue di̱ n'yo yø mmʉi yø ja̱'i̱ ngue xa̱nho na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱. 3 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ti̱mp'ʉ ja yø mmʉi hanja na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ dí̱ mma̱, guehya yø ja̱'i̱ ni̱ hya̱ ra̱ 'yu̱ ngue di̱ ma ra̱ castigo ya. 4 Gue'a̱ ra̱ zithu̱ 'yo ua ja ra̱ xi̱mhäi xa̱ ngorpa̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ya. Porque hi̱ngui̱ nnepe da̱ xohyø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱ co nu̱na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, ngue da̱ ba̱di̱ hanja ngue ma̱guesɛ na̱ ra̱ Cristo. Porque ra̱ Cristo bi̱ nja̱'i̱, 'nɛ̱ gue'a̱ ra̱ Cristo 'da'igu̱ui Oja̱. 5 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱, hi̱nna̱ ma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue go da̱ 'yɛ̱sca̱gui̱ yø ja̱'i̱. Sinoque gue'a̱ ra̱ Jesucristo dí̱ mma̱ hanja ngue hønsɛ'a̱ ra̱ Hmu̱ ja ngue da̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱. A nu̱gä p'ʉya, rá̱ mɛfitho gra̱ Cristo, dí ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi nu̱na̱ da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho. 6 A nu̱yá, Oja̱ bi zänni̱ ngue bi̱ nja rá̱ nyot'i di yorbu̱ ja ra̱ 'bɛxu̱i̱. 'Nɛ̱ xquet'a̱ bá̱ sänni̱ ngue guehna̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ bi xoga̱ ma̱ mmʉihʉ, n'namhma̱ ngue ga̱ pa̱hmʉ hanja ngue ta̱te Oja̱. Porque ya bi̱ di̱mma̱ mmʉihʉ hanja ra̱ Cristo.

---------

7 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi färca̱gui̱ Oja̱ ngue ga̱ mma̱, guehna̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ hi̱n'yʉ n'na ra̱ cosa ngue rá̱ mu̱ui na̱. Pɛ nu̱gui̱, hi̱n tema̱ ts'ɛdi jagui ngue gdi pa̱sɛ ha gdá̱ japi ga̱ mma̱nna̱ hya̱. Ja̱na̱ngue ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ xa̱nho ya ngue guesɛ Oja̱ bi 'dacra̱ ts'ɛdi ngue dí̱ mma̱mbrá̱ hya̱. 8 Ma̱da̱gue'a̱ ngue gä ra̱ n'ʉ nná̱ 'bʉi, pɛ hi̱ngui̱ tu̱ ma̱ mmʉi. Ma̱da̱gue'a̱ ngue ja'mø ya hi̱ndí pa̱di̱ te ga̱ øt'e, pɛ hi̱ngui̱ cohma̱ mmʉi. 9 Ma̱da̱gue'a̱ sʉcyø ja̱'i̱, pɛ Oja̱ hi̱ngui̱ hɛga̱gui̱. Ma̱da̱gue'a̱ ɛngba̱ häi yø ja̱'i̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, pɛ ma̱høndí̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi dí honi̱ ha nná̱ japra̱ hya̱. 10 Hønnbʉ bi zä dí søni̱ da̱di̱ n'u̱ni̱ ngue ma̱da̱ thogui, tengu̱tho bi 'yøtra̱ Jesús ngue bi tho. Ja̱na̱ngue ja dá̱ ba̱p'ʉ yø ja̱'i̱ ya ngue gue'a̱ ra̱ Jesús i 'bʉi ngue fäxca̱gui̱. 11 Mɛ̱nte yø pa dí 'bʉi, n'na pa ngu̱ n'na pa, ya ja ngue da̱ hyogyø ja̱'i̱ ngue dí̱ mma̱ hanja ra̱ Jesús. Ja dá̱ ba̱p'ʉ yø ja̱'i̱ ya ngue gue'a̱ ra̱ Jesús i 'bʉi ngue fäxca̱gui̱, ja̱na̱ngue hi̱nte di jacyø ja̱'i̱. 12 Mɛ̱nte yø ja̱'i̱ honi̱ ngue ha di hyogui, pɛ nu̱gä p'ʉya mɛ̱nte dí 'bʉi, dí honi̱ ha gdí̱ nthɛhʉ ra̱ 'da'yo te.

13 Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, i̱ nt'ot'i ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ngue bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱na̱ te ra̱ hya̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱, guehna̱ ra̱ hya̱ ja ngue ga̱ xihyø ja̱'i̱ na̱”, bi 'yɛ̱na̱. Xquet'a̱ di̱ njadä p'ʉya ngue nu̱na̱ te ra̱ hya̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱, guehna̱ dí xihyø ja̱'i̱ na̱ya. 14 'Nɛ̱ hi̱ndí̱ su̱ ngue da̱ hyogyø ja̱'i̱, porque dí pa̱di̱ ngue nu̱'mø mi̱ tho ra̱ Jesús, Oja̱ bi japi bi bɛ̱nna̱te. Di̱ njathʉ p'ʉya, ngue ya ma̱ n'yohʉ ra̱ Jesús, xquet'a̱ da̱ 'yøt'Oja̱ ngue ga̱ bɛ̱nna̱tehʉ, 'nɛ̱ 'da zixca̱thohʉ Oja̱ p'ʉ ha 'bʉi. 15 Nu̱ te gä ra̱ n'ʉ dá̱ sägä ya, da̱di̱ n'u̱ni̱ ngue dá̱ sägä ra̱ n'ʉ ngue dí honi̱ ha gdi̱ nthɛhʉ rá̱ ma̱te Oja̱. Nu̱'mø ya xta̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di̱ nthɛui rá̱ ma̱te Oja̱, nu̱'a̱ ga̱ngu̱ yø ja̱'i̱ di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ p'ʉya, gä guehya yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ ya.

---------

16 Ja̱na̱ngue nu̱yá, hi̱nja̱m'mø ngue di cohma̱ mmʉi te dí øt'e. Ma̱da̱gue'a̱ ngue ma̱n'na ni̱ ga̱hma̱ ts'ɛdi, pɛ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱, n'na pa ngu̱ n'na pa ma̱n'na̱ ni̱ hya̱ ra̱ ts'ɛ̱di. 17 Ma̱da̱gue'a̱ ngue dí sä ra̱ n'ʉ mɛ̱nte yø pa dí 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, pɛ zits'ʉtho p'ʉ nná̱ bɛ̱ngä'a̱, porque da̱ thotho'a̱ ra̱ n'ʉ dí sägä. A nu̱p'ʉ di̱ mengra̱ n'ʉ xtá̱ sägä, xa̱ndøngu̱ ra̱ nho ga̱ nthɛ'be para za̱ntho. 18 Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ te ra̱ n'ʉ dí thogui, hi̱ndí̱ ør'ma̱ güɛnda ngue masque dí sä ra̱ n'ʉ. Nu̱'a̱ ma̱ da̱tho ngue so ma̱ mmʉi, gue'a̱ ra̱ nho di 'daca̱ m'mɛfa Oja̱'a̱. Porque nu̱'a̱ te ra̱ n'ʉ tho'a̱ n'na mɛ̱nte ra̱ pa 'bʉi, i thotho'a̱. Pɛ nu̱'a̱ ra̱ nho mma̱n'Oja̱ ngue di̱ nja m'mɛfa, i ja para za̱ntho'a̱.

5

1 A nu̱yá, gä dí pa̱di̱ ngue ga̱ tu̱hʉ, porque ma̱ do'yohʉ hi̱ngui̱ za̱i̱. Pɛ Oja̱, ya xa̱ nsäp'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue ja ga̱ni̱ m'mʉhmʉ p'ʉ para za̱ntho. Nɛ̱ nu̱p'ʉ ha ga̱ m'mʉhmʉ, guesɛ Oja̱ bi hoqui. 2 Ma̱jua̱ni̱ ngue mɛ̱nte ra̱ pa dí 'bʉhmʉ ua ja ra̱ häi, hi̱ndí̱ nnu̱hʉ ra̱ pa di̱ mpädi ha dí 'bʉhmʉ, n'na zihma̱ntho ga̱ni̱ m'mʉhmʉ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí ja ma̱ ngu̱hʉ. 3 Ya ja ra̱ 'da'yo ngu̱ ha ga̱ m'mʉhmʉ. Hi̱ngui̱ sä ga̱ ɛ̱na̱ ngue hi̱n'yʉ ma̱ ngu̱mhmʉ. 4 Mɛ̱nte dí 'bʉhmʉ ua, dí da̱nts'i̱ ngue ra̱ n'ʉ dí sähʉ. Hi̱ndí̱ nne ga̱ mma̱ ngue ga̱ ɛ̱na̱ dí xønni̱ ga̱ socua ma̱ do'yo. Sinoque nu̱'a̱ dí xønhnʉ ngue ga̱ m'mʉhmʉ p'ʉ ja ra̱ ngu̱ di 'dacjʉ Oja̱ para za̱ntho, ya hi̱njon da̱ du̱. 5 Guehna̱ xí̱ nsä Oja̱ na̱ya ngue xa̱ hoqui hapʉ ga̱ m'mʉhmʉ. 'Nɛ̱ bá̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo ga̱ n'yohʉ. A nu̱yá, ngue ya dí̱ n'yohʉ ra̱ Espíritu Santo, ya dí ha̱xʉ njua̱ni̱ ya ngue nu̱ te gäma̱ hya̱ mma̱n'Oja̱, gä di̱ nja.

6 Ja̱na̱ngue nu̱yá, dí ha̱ ra̱ ts'ɛdi hangu̱ ra̱ pa hi̱ndí̱ yobɛ̱ni̱. Mɛ̱nte dí 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, ya dí pa̱di̱ ngue tobe hi̱ndí̱ 'bʉp'ʉ ja ma̱ ngu̱m'me ra̱ Hmu̱ Jesús. 7 Nu̱'a̱ dí tø'mi̱ ngue dí nja, dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue ma̱jua̱ni̱ di̱ nja. 8 Ya hi̱ndí̱ yobɛ̱ni̱ ngue ngu̱'a̱ di̱ nja, ja̱na̱ngue da̱di xøni̱ ga̱ tu̱. Porque dí xønni̱ ga̱ni̱ m'mʉ'be ra̱ Hmu̱ Jesús. 9 Pɛ nu̱yá, mɛ̱nte dí 'bʉi ogue xca̱ tu̱, para za̱ntho dí̱ nne ga̱ ørpa̱bi̱ rá̱ pähä ra̱ Hmu̱. 10 Porque gäthoga̱hʉ, nu̱'a̱ te xtá̱ n'yohʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi, da̱ zønna̱ pa da̱ hya̱sca̱hʉ ra̱ güɛnda ra̱ Cristo. N'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱ di t'u̱nni̱ te ja ngue di tocabi, ogue xa̱nho ogue xa̱n'ʉ te xa̱ n'yo mɛ̱nte ra̱ pa xa̱ m'mʉhra̱ ja̱'i̱.

---------

11 A nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús dí̱ nnu̱ ma̱nsu̱gä na̱, 'nɛ̱ dí̱ nne ngue da̱ nu̱ ma̱nhogui. Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱di ja ndu̱mmʉi ngue ga̱ ta̱pyø mmʉi mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. Nu̱na̱ Oja̱, ya pa̱di̱ te gä dí øt'e, da̱ gue'a̱hʉ, xquet'a̱ dí̱ nne ngue guí pa̱hmʉ hanja'a̱ te dí øt'e. 12 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, ma̱mi̱ 'yɛ̱mhmʉ ngue høntho da̱di hoqui te dí̱ mma̱ para ngue da̱ zäp'ʉ ga̱ ɛ̱spi̱ te dí øt'e. Sinoque dí xi'a̱hʉ xa̱nho hanja te dí øt'e, n'namhma̱ ngue da̱ zäp'ʉ gui̱ nya̱njʉ p'ʉ ha di ya̱jpa̱gui̱ yø ja̱'i̱. A nu̱ya yø ja̱'i̱ di ya̱jpa̱gui̱, guehya di ho da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ yø hya̱ p'ʉ ha ya̱, ma̱da̱gue'a̱ hi̱nga̱ njua̱ni̱ yø n'yomfɛ̱ni̱. 13 Nu̱'mø guí ɛ̱njʉ ngue dí locogä ngue te dí øt'e, nu̱ te dí øt'e høntho dí honnbi̱ ha di t'ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. A nu̱'mø guí ɛ̱mhmʉ ngue hi̱ndí̱ locogä, gue'mø høntho gdi honi̱ ha gdá̱ japi ngue ga̱ øt'a̱hʉ ra̱ nho 'mø. 14 Rá̱ngue di̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo, a nu̱ya høndrá̱ pähä ra̱ Cristo dí honi̱ ha gdá̱ ørpa̱bi̱ ya. Ya bi du̱ ra̱ Cristo ngue bi ya̱ncjʉ. Ja̱na̱ngue dí ør'ma̱ güɛnda ya ngue ɛ̱ntho gä dá̱ tu̱hʉ 'mø mi̱ du̱'a̱. 15 Bi du̱ ra̱ Cristo ngue da̱ ya̱ni̱ gätho ga̱hʉ. Ja̱na̱ngue ya hi̱nga̱ sänsɛ te gdá̱ 'yohʉ ya, sinoque ya gdá̱ 'bʉhmʉ'a̱ ngue ga̱ ørpa̱hʉ rá̱ pähä ra̱ Cristo, nu̱'a̱ bi du̱ 'nɛ̱ bi bɛ̱nna̱te.

16 Xiya, ¿ua høntho da̱ hnu̱ n'na ra̱ ja̱'i̱, ya fa̱di̱ te ja rá̱ mmʉi? Nu̱'a̱, hi̱nda̱ zä'a̱. Nu̱'mø yø pa mi̱ m'mʉhra̱ Cristo, dá̱ ɛ̱na̱ ngue dá̱ pa̱di̱ te'o. Pɛ nu̱ te dá̱ bɛ̱ngä'ʉ yø pa'ʉ, ya hi̱nma̱ ngu̱'a̱ ja ma̱ n'yomfɛ̱ni̱ ya. 17 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, ya com'da'yo rá̱ n'yomfɛ̱ni̱. Ya bi zɛp'ʉ'a̱ te ma̱ni̱ n'yo m'mɛt'o. A nu̱'a̱ te ga̱ 'yo ya, gä ma̱'da'yo. 18 Guehna̱ Oja̱ øt'e ngue ma̱'da'yo'a̱ te ga̱ 'yo ra̱ ja̱'i̱. Ya ma̱ amigohʉ Oja̱ ya ngue bi gu̱rca̱ ma̱ ts'oquihʉ ra̱ Cristo. Ja̱na̱ngue bi 'dajhma̱ 'bɛfihʉ Oja̱ ngue ga̱ xihmʉ mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue di̱ n'amigoui Oja̱. 19 Nu̱na̱ Oja̱, bá̱ ɛ̱xra̱ Cristo para ngue da̱ japyø ja̱'i̱ ngue di̱ n'amigoui Oja̱. Hi̱mbi bɛ̱ntho Oja̱ ngue ja yø ts'oqui yø ja̱'i̱. Ya bi 'dacjʉ ra̱ 'bɛfi ngue ga̱ ximhmʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱.

20 A nu̱gä bi 'yøt'e ngue rá̱ representantegä ra̱ Cristo. Tengu̱tho 'mø ngue da̱ zo'a̱sɛhʉ Oja̱, nu̱ te nne da̱ ma̱n'Oja̱, guehna̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ na̱ya. Nu̱na̱ ra̱ Cristo i̱ nne na̱ ngue gui̱ n'amigohʉ Oja̱. 21 Ra̱ Cristo hi̱n tema̱ ts'oqui i ja na̱, pɛ para ngue bi gu̱rca̱ ma̱ ts'oquihʉ, Oja̱ bi japi ngue bi du̱ conná̱ nguehma̱ ts'oquihʉ. Ja̱na̱ngue nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, nu̱'mø bi zä dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, ya bi̱ nhohma̱ ts'oquihʉ p'ʉya.

---------

6

1 A nu̱gä ya, ngue ya rá̱ mɛfigä Oja̱, dí xi'a̱hʉ ngue ma̱mi̱ ʉnthohʉ na̱ rá̱ ma̱te Oja̱ di 'da'a̱hʉ. 2 Porque Oja̱, nu̱'a̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro i ɛ̱na̱: “Bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa xtá̱ sänni̱ ngue ga̱ 'da'a̱hʉ n'na ra̱ ma̱te. Nu̱'mø ga̱ socjʉ, ga̱ øde te guí xicjʉ. Gue'a̱ ra̱ pa'a̱ ngue da̱ zä di̱ nya̱nni̱ tehʉ 'nɛ̱ ga̱ fäxa̱hʉ”, ɛ̱n'Oja̱. A nu̱yá, guehra̱ pa jap'ʉ i sä gui̱ nzohmʉ Oja̱ ya. Guehra̱ pa jap'ʉ di̱ nya̱nni̱ tehʉ ya.

3 Nu̱ te dí øt'e, dí honi̱ ha nna̱ japi ngue da̱ gohi xa̱nho, porque hi̱ndí̱ nnepe ngue da̱ 'yɛ̱ngyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ho rá̱ hya̱ Oja̱ dí̱ mma̱. 4 Sinoque dí̱ nnepe ngue da̱ ba̱di̱ gätho yø ja̱'i̱ ngue rá̱ 'bɛfi Oja̱ dí ørpe. Ja̱na̱ngue nu̱gä dí sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ dí thogui. Ja'mø hi̱n'yʉ te ga̱ honi̱. Ja'mø congba̱ yø ja̱'i̱ ngue sʉqui. 5 Ja'mø fɛgba̱gui̱ yø ja̱'i̱. Ja'mø coca̱ fädi. Ja'mø pɛts'i da̱ zajthogui yø ja̱'i̱. Ja'mø da̱di̱ mpɛfi hi̱n'yʉ p'ʉ rá̱ nzɛgui. Ja'mø hi̱nga̱ mbongui̱ ra̱ ora ga̱ n'a̱ha̱. Ja ra̱ ora ngue ya ga̱ tu̱ ra̱ thu̱hu̱. 6 Nu̱'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue rá̱ 'bɛfi Oja̱ dí ørpe ngue di 'yo xa̱nho, 'nɛ̱ dí pa̱di̱ xa̱nho hanja na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 'Nɛ̱ gä dí sɛti te gä ørca̱gui̱ yø ja̱'i̱, i ja ma̱ yemmʉi. 'Nɛ̱ fäxca̱gui̱ ra̱ Espíritu Santo ngue sä dí ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱. 'Nɛ̱ ma̱jua̱ni̱ ngue da̱di̱ ma̱di̱ gätho yø ja̱'i̱. 7 Di 'dacra̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ da̱ zä ga̱ mma̱ xa̱nho hanja. 'Nɛ̱ da̱di ja ndu̱mmʉi ngue gä ra̱ nho gdá̱ n'yo, n'namhma̱ ngue hi̱nha di da̱jpa̱gui̱ ra̱ nts'o i ja ndap'ʉ bi zä. 8 A nu̱yá, 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue nnu̱ ma̱nsu̱gui̱, xi̱mmi̱ 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱gui̱. 'Bʉhyø ja̱'i̱ ngue nnømma̱nhogui̱, ximmi̱ 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue nnømma̱n'ʉgui̱. 'Bʉhyø ja̱'i̱ ɛ̱ngui̱ ngue dí häte, pɛ nu̱gä za̱nt'a̱ gä gue'a̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ dí̱ mma̱. 9 Ma̱da̱gue'a̱ da̱di̱ mpa̱'be xa̱nho yø ja̱'i̱, pɛ 'bʉ i'da mma̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱gui̱. Ja ra̱ ora ya dí 'bʉi ngue ra̱ nda̱te, pɛ tobe di pongui̱. Mbɛ̱nngui̱ xa̱ n'ʉ yø ja̱'i̱, pɛ hi̱ngui̱ hogui. 10 Ma̱da̱gue'a̱ tär'ma̱n'ʉ ma̱ mmʉi te dí thogui, pɛ nu̱ua ja ma̱ n'yomfɛ̱ni̱ da̱di johyatho. Ma̱da̱gue'a̱ dí hyoya, pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, xa̱ndøngu̱ yø ja̱'i̱ ørpa̱bi̱ ra̱ nho na̱ ra̱ hya̱ na̱. Ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ts'ʉ te dí pɛts'i, pɛ nu̱ te gätho i ja, gä gue'a̱ ørca̱gui̱ ra̱ nho'a̱.

11 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ gyø mmɛ̱ngu̱hʉ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Corinto. Nu̱gä, gä dá̱ xi'a̱hʉ te gäma̱ hya̱ so ma̱ mmʉi, hi̱n tema̱ hya̱ dá̱ co'mi̱. Porque ja̱njua̱ni̱ da̱di̱ ma̱'a̱hʉ. 12 A nu̱'mø ngue hi̱n da̱di̱ n'amigoui ya, pɛ ngue guí̱ nnesɛ ngue hi̱n da̱di̱ n'amigoui. Pɛ nu̱gui̱, ɛ̱mmɛ̱i̱ dí̱ nne ga̱ n'amigoui. 13 Nu̱gä dí̱ nzo'a̱hʉ tengu̱tho n'na ra̱ papá 'mø nzohyø ba̱si̱, da̱di ja'a̱hʉ p'ʉ. Da̱mi̱ ma̱qui̱ tengu̱tho nná̱ ma̱'a̱hʉ.

---------

14 A nu̱yá, 'yo guí̱ nne gui̱ nsixhʉ'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Porque n'nan'yo ra̱ hya̱ ga̱ 'yo yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue'a̱ te ra̱ hya̱ ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue gä ra̱ nho ga̱ 'yo, hi̱nga̱ 'da'igu̱ øt'ui ra̱ ja̱'i̱ nu̱'a̱ xa̱ nts'o ga̱ 'yo. N'nan'yo ga̱ 'yo'ʉ, tengu̱tho ra̱ nyot'i, n'nan'yo gui̱ nɛ̱qui̱ ngue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ ra̱ 'bɛxu̱i̱. 15 Porque ra̱ Cristo hi̱nga̱ 'da'igu̱ øt'ui ra̱ zithu̱'a̱. Xi̱mma̱ngu̱ n'na ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, xquet'a̱ hi̱nga̱ 'da'igu̱ øt'ui n'na ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 16 Nu̱p'ʉ ja rá̱ ni̱ja̱ Oja̱, hønsɛ'a̱ ma̱jua̱ni̱ ngue Oja̱ i 'bʉi i̱ ntha̱nne p'ʉ. Hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue ja di̱ ntha̱nne p'ʉ yø da̱hmu̱. Gue'a̱hʉ i̱ nnøpa̱ ni̱ja̱ Oja̱, porque Oja̱ i ɛ̱na̱: “Ga̱ n'yo'be'ʉ yø ja̱'i̱ tha̱nnegui. 'Nɛ̱ gueque rá̱ Oja̱gä'ʉ, 'nɛ̱ gue'ʉ ma̱ ja̱'i̱'ʉ”, ɛ̱n'Oja̱. 17 Nu̱na̱ Oja̱ ma̱høn'a̱ ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ pømhmʉ p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ xa̱nts'o te øt'e. 'Yoguí øthʉ'a̱ ra̱ nts'o øt'ʉ, n'namhma̱ ngue da̱ zä gui sohʉ ma̱ 'yɛgä. 18 Nu̱gä ya da̱ zä gui 'yøt'e ngue ni̱ papága̱hʉ. Nu̱gä p'ʉya, ga̱ øt'e ngue ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ”, ɛ̱nna̱ Oja̱ i jasɛ rá̱ ts'ɛ̱di.

7

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ di ya̱t'Oja̱ da̱ 'yørca̱hʉ ya. Ja̱na̱ngue ma ga̱ hɛhmʉ p'ʉ'a̱ te gäma̱ nts'o i ja. Ga̱ hɛhmʉ p'ʉ'ʉ te gäma̱ cosa di ts'onnga̱ ma̱ do'yohʉ. Ga̱ hɛhmʉ p'ʉ'ʉ te gäma̱ hya̱ di ts'onnga̱ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. Ma ga̱ ha̱hma̱ mmʉi ga̱ nnu̱ ma̱nsu̱hʉ Oja̱. Ma ga̱ u̱nma̱ mmʉihʉ Oja̱ para za̱ntho.

---------

2 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, 'yo di ju̱nngä ni̱ mmʉihʉ, da̱mi̱ 'yøt'e ngue gui̱ ma̱cjʉ. Porque nu̱gä hi̱njondí̱ sʉi. Hi̱n tema̱ nts'oni̱ dí ørpa̱bi̱ n'na ra̱ ja̱'i̱, 'nɛ̱ hi̱njondi̱ här'ma̱ hya̱ ngue te ga̱ hannba̱bi̱ n'na ra̱ ja̱'i̱. 3 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, hi̱njondi̱ hørpa̱ ra̱ hya̱ ngue ga̱ ɛ̱mbi̱ hi̱ngui̱ ho te ørque. Ya xtá̱ xi'a̱hʉ m'mɛt'o ngue nu̱gä da̱di̱ ma̱'a̱hʉ mɛ̱nte dí 'bʉi 'nɛ̱ asta̱ gue'mø dá̱ tu̱. 4 Nu̱gä dí pa̱'a̱ njua̱ni̱ ngue gui 'yøthʉ ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ. Nu̱gä dí ɛ̱ts'a̱hʉ 'mø dí ya̱'be yø ja̱'i̱, porque dí xifi te guí øthʉ. Ma̱da̱gue'a̱ dí sägä ra̱ n'ʉ, pɛ nu̱'mø bi zo ma̱ mmʉigä'a̱ te guí øthʉ, ya ma̱n'natho da̱di johya.

5 Nu̱'mø ma̱ søcä ua ja ra̱ häi Macedonia, hi̱nja̱m'mø xtá̱ nzä xca̱ m'mʉmma̱ pähä. Porque ndap'ʉ bi zä mi̱ ja ra̱ sʉi. Ya bi du̱ ma̱ mmʉi dí ɛ̱na̱ ngue xtí ts'onyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱. 6 Pɛ nu̱na̱ Oja̱, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi, go di ha̱tra̱ ts'ɛdi na̱. Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ zøcua ra̱ Tito, Oja̱ bi 'yøt'e ngue ma̱n'natho bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi ma̱ mmʉi. 7 Hi̱nga̱ hønt'a̱ dá̱ johya 'mø ma̱ nu̱ ra̱ Tito ma̱høn'a̱, sinoque ma̱n'natho dá̱ johya 'mø mi̱ xiqui ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ gá̱ 'yørpa̱hʉ ma̱ su̱ mɛ̱nte bá̱ m'mʉp'ʉ guí 'bʉhmʉ. Porque ra̱ Tito ja̱njua̱ni̱ di johya conná̱ ngue'a̱hʉ. 'Nɛ̱ bi xiqui ngue tu̱ ni̱ mmʉihʉ ngue'a̱ te gni̱ ʉnnga̱hʉ ma̱ mmʉigä. I ɛ̱ngui̱ ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ guí̱ mbɛ̱njʉ. Mi̱ zä ma̱ øcä na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, ma̱n'na ma̱thoguitho dá̱ johya.

8 Nu̱'mø ma̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ ra̱ carta m'mɛt'o, bi du̱ ma̱ mmʉi ngue'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ mɛ ra̱ carta. Porque dí pa̱'a̱ njua̱ni̱ ngue da̱ du̱ ni̱ mmʉihʉ 'mø gá̱ nu̱hʉ'a̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i. A nu̱yá, ya hi̱ngui̱ tu̱ ma̱ mmʉi ngue'a̱ ra̱ carta dá̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ. Porque dí pa̱di̱ ngue hi̱nxma̱ ma da̱ du̱ ni̱ mmʉihʉ. 9 A nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ da̱di johya. Pɛ hi̱ngue da̱di johya ngue bi du̱ ni̱ mmʉihʉ. Sinoque da̱di johya ngue nu̱'a̱ i du̱ ni̱ mmʉihʉ, bi̱ mpähni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. Oja̱ bi 'yøt'e ngue bi du̱ ni̱ mmʉihʉ ngue'a̱ te gmi̱ øthʉ, n'namhma̱ ngue nu̱'a̱ ra̱ carta dá̱ ot'i bi 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho, hi̱ngue ma̱sque ra̱ nts'oni̱ bi 'yøt'a̱hʉ. 10 Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ tär'ma̱n'ʉ rá̱ mmʉi ngue te ga̱ 'yo, ya di 'bätrá̱ mmʉi, da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo. 'Nɛ̱ gue'a̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱'a̱, gue'a̱ di̱ nya̱nná̱ te ra̱ ja̱'i̱'a̱. Pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ njua̱ntho hi̱ngui̱ nne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, ma̱da̱gue'a̱ ja'mø tu̱ yø mmʉi, pɛ hi̱ndi̱ nya̱nyø te. 11 Bi̱ nu̱ ma̱nho Oja̱ te gá̱ 'yøthʉ, porque mi̱ zä gmi̱ nu̱hʉ ra̱ carta dá̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ ngue'a̱ ra̱ ts'oqui bi̱ nja, bi du̱ ni̱ mmʉihʉ p'ʉya. Ya guí̱ nnu̱hʉ te bi̱ nja m'mɛfa mi̱ zä gmi̱ pa̱hmʉ'a̱ te bi̱ nja. Gá̱ mbøcuɛhʉ p'ʉya, porque guí su̱hʉ ra̱ castigo da̱ ja Oja̱. Ja̱na̱ngue gá̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi ga̱ hɛjpa̱hʉ'a̱ bi 'yøtra̱ ts'oqui. Ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱n ga̱di hothohʉ'a̱ ra̱ ts'oqui bi̱ nja. A nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ guí̱ nne gui̱ nnu̱jʉ ya.

12 Nu̱'mø ma̱ ot'ä na̱ ra̱ carta dá̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉya, hi̱nga̱ høntho dí̱ nnegä ngue di̱ njapra̱ castigo'a̱ to bi 'yøtra̱ ts'oqui, ni̱ xi̱ndi̱ fäts'i to ts'ʉi. Sinoque pa̱ Oja̱ te dá̱ bɛ̱ngä, porque dá̱ negä ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ, guehna̱ ra̱ hya̱ guí̱ nnu̱ ma̱nsu̱hʉ na̱. 13 Gue'a̱ i̱ nhohma̱ mmʉigä'a̱ ya.

Pɛ hi̱nga̱ hønt'a̱ i johya ma̱ mmʉi'a̱, sinoque ma̱n'natho dá̱ johya 'mø ma̱ nu̱ ra̱ Tito ngue ja̱njua̱ni̱ di johya conná̱ ngue'a̱ ra̱ nja mma̱nsu̱ guá̱ ørpa̱hʉ. 14 Nu̱'mø tobe hi̱mma̱ni̱ map'ʉ ra̱ Tito ya, nu̱gä dí ɛ̱mbi̱: “Dí̱ pa̱cä njua̱ni̱ ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ ma̱su̱ yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ ga̱ pɛnnba̱bi̱ ya”, dí ɛ̱mbi̱. Pɛ nu̱ te dá̱ xicä ra̱ Tito, ma̱jua̱ni̱ ngue gue'a̱ gá̱ 'yøthʉ'a̱. Ja bi bømp'ʉ ma̱jua̱ni̱ te dá̱ xicä ra̱ Tito ya, tengu̱tho 'mø dá̱mbá̱ m'mʉcä p'ʉ guí 'bʉhmʉ ya, gä ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ. 15 Dí pa̱'a̱ njua̱ni̱ ngue ma̱n'natho di̱ ma̱'a̱hʉ ra̱ Tito ya, porque mbɛ̱ndya ngue gä gá̱ 'yørpa̱hʉ ma̱su̱ yø hya̱ bi xi'a̱hʉ, 'nɛ̱ nu̱'ʉ yø hya̱ bi xi'a̱hʉ, gá̱ ja ndu̱mmʉi ga̱ 'yøthʉ'ʉ. 16 A nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ da̱di johya, porque nu̱'a̱ te gä guí øthʉ, gä gue'a̱, hi̱nte di 'bɛdi. Ya hi̱ndí̱ yobɛ̱ni̱ co nu̱'a̱hʉ ya.

---------

8

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ hanja ngue bi bøngma̱nho'a̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ bi u̱nyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉp'ʉ ja yø hni̱ni̱ ja'a̱ ra̱ häi Macedonia. 2 Ma̱da̱gue'a̱ 'bʉmma̱n'ʉ ngue ts'ʉi, pɛ ja̱njua̱ni̱ di johya. Ma̱da̱gue'a̱ hyoya, pɛ nu̱'ʉ yø 'bäxte øt'e, di u̱nna̱ mɛ̱nyu̱ tengu̱tho 'mø di̱ mmɛ̱mmɛti. 3 Da̱di jagä ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱'a̱ te yø 'bäxte di u̱ni̱, co gä yø mmʉi gui u̱ni̱. Nu̱'a̱ te xa̱ nzänni̱ di u̱ni̱, ma̱n'na ngue hu̱s'mø bi u̱ni̱. 4 Ɛ̱mmɛ̱i̱ bi 'yäcra̱ ma̱te'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉ'a̱ Macedonia ngue da̱ ma ma̱cʉt'ibi ra̱ güɛnda yø mɛ̱nyu̱ ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ 'bäxte'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉ'a̱ Jerusalén. 5 Nu̱'a̱ te mi̱ so ma̱ mmʉigä ngue xta̱ 'yøt'e, hi̱nga̱ hønt'a̱ bi 'yøt'a̱. Sinoque bi 'yøt'e te nne Oja̱ ngue da̱ 'yøt'e. Rá̱ mʉditho bi u̱nyø mmʉi ra̱ Cristo. M'mɛfa p'ʉya bi ma̱ ngue ya 'bʉi ngue da̱ 'yøt'a̱ te ra̱ hya̱ dí xifi. 6 Ma̱ nu̱gä'a̱ te ra̱ 'bäxte bi 'yøtyø mmɛ̱ngu̱ Macedonia p'ʉya, dá̱ xicä ra̱ Tito p'ʉya ngue ma̱hønda̱ map'ʉ ngue di 'yopra̱ hya̱ ngue'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ gá̱ dʉ'mi̱ ga̱ pɛthʉ m'mɛt'o, guí sigue gui pɛthʉ'a̱ ra̱ 'bäxte'a̱.

7 A nu̱yá, ma̱n'na xa̱nho te guí øthu̱, porque xa̱nzaqui ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. 'Nɛ̱ guí pa̱di̱ gui̱ nxännba̱tehʉ xa̱nho ra̱ hya̱, porque guí ti̱mhmʉ xa̱ndønho hanja ra̱ hya̱. I ja'a̱hʉ ra̱ pähä gui 'yørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱. 'Nɛ̱ ja̱njua̱ni̱ ga̱di̱ ma̱cjʉ. Ja̱na̱ngue da̱mi̱ nta̱tehʉ ya ngue ma̱n'na xta̱ngu̱ ra̱ 'bäxte gui 'yørpa̱bi̱ ni̱ cu̱hʉ. 8 Hi̱nna̱ ma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue xøgue ga̱di 'bɛp'a̱hʉ gui 'yøthʉ ra̱ 'bäxte. Sinoque dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue dí̱ nne guí pa̱hmʉ'a̱ te ør'mi̱'da yø ja̱'i̱ nu̱ya ja mpähä da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ 'bäxte yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui. Nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue xa̱mhma̱tho di̱ nɛ̱qui̱ ngue 'nɛ̱'a̱hʉ ma̱jua̱ni̱ ga̱di̱ ma̱hni̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui. 9 Ya di̱ nɛ̱qui̱ xa̱ndønho hanja'a̱ rá̱ ma̱te ra̱ Hmu̱ Jesucristo bi 'dacjʉ. Nu̱'a̱ go rá̱ mmɛti'a̱ te gä i ja'a̱, bi 'yøt'a̱ hyoya ngue bi̱ ma̱di̱ gäthoga̱hʉ. A nu̱ya ngue bi 'yøt'a̱ hyoya, nu̱'a̱ rá̱ ma̱te bi 'dacjʉ, ma̱thoguitho di̱ mu̱ui.

10 Nu̱'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ 'bäxte gá̱ dʉ'mi̱ gá̱ pɛthʉ ra̱ jɛya bi thogui, nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue ma̱n'na xa̱nho ngue guí juathʉ ya. Porque go rá̱ mʉdi bi̱ nja'a̱hʉ mpähä gá̱ pɛthʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 11 A nu̱yá, tengu̱tho gá̱ 'yøthʉ m'mɛt'o ngue gá̱ hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi bi̱ nja ra̱ 'bäxte, xi̱mma̱ngu̱dya da̱mi̱ hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi guí u̱mhmʉ hangu̱ ts'ʉ da̱ zʉt'a̱ ni̱ ts'ɛdi guí u̱mhmʉ. 12 Porque ra̱ ja̱'i̱ ma̱jua̱ni̱ ngue ja mpähä da̱ 'yøtra̱ 'bäxte, i̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ te øtra̱ ja̱'i̱, ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ ngu̱ n'na ra̱ cosa sʉrpa̱ rá̱ ts'ɛdi di u̱ni̱. Nu̱na̱ Oja̱ hi̱ngui̱ äcjʉ n'na ra̱ cosa ngue hi̱n'yʉ ga̱hʉ na̱.

13 Hi̱ndí̱ ɛ̱n'a̱hʉ ngue guí u̱ni̱ gätho'a̱ te guí pɛts'i asta̱ da̱ hi̱n'yʉ te guí sihʉ. 14 Sinoque hnepe ngue da̱ 'da'igu̱, gä di̱ nja te guí sihʉ. A nu̱yá, ngue ja te guí sihʉ ya, da̱mi̱ u̱nhnʉ'a̱ te hommi̱'da yø ja̱'i̱. Pɛ ma̱n'na ra̱ pa p'ʉya, nu̱'mø da̱ hi̱n'yʉ te gui hyomhmʉ, xi̱ndi 'da'a̱hʉ p'ʉya. Ja̱na̱ngue n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ hi̱njonda̱ zä ra̱ n'ʉ, da̱ 'da'igu̱ yø ja̱'i̱, gä di ja te da̱ hyoni̱. 15 Ya di̱ nja tengu̱tho ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja xa̱ngu̱ te da̱ zi, hi̱nte di pongui̱, porque di u̱ni̱. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue zits'ʉtho ja te da̱ zi, hi̱nte di 'bɛdi, porque ma̱ t'u̱nni̱ te da̱ zi”, i ɛ̱na̱.

---------

16 Da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue tengu̱tho ma̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue dí̱ nne ga̱ øt'a̱hʉ ra̱ nho, njarbʉtho rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ Tito ya. Xquet'a̱ di ja ndu̱mmʉi ngue nne da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho. 17 Nu̱'mø ma̱ xifi ngue da̱ ma da̱ nu̱'a̱hʉ, ra̱ ndijohya ngue bi̱ ne da̱ ma. Porque 'nɛ̱sɛ na̱ nne da̱ map'ʉ da̱ nu̱'a̱hʉ na̱. 18 Nu̱na̱ ma̱ cu̱hʉ ra̱ Tito, xquet'a̱ da̱ mɛ ma̱n'na ma̱ cu̱hʉ ngue da̱ nu̱'a̱hʉ. Nu̱na̱ ma̱ cu̱hʉ da̱ mɛ, i̱ nnu̱ ma̱nho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ndap'ʉ bi zä na̱, porque nu̱ná̱, i pa̱di̱ xa̱ndønho ha di japi da̱ ma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 19 Nu̱na̱ ma̱ cu̱hʉ na̱, bi 'yɛ̱xyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ga̱ mmɛ'be Jerusalén, ga̱ ma dä'be ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ 'bäxte. Dí̱ nnehe ngue nu̱na̱ ra̱ 'bäxte na̱, guehna̱ di̱ mama̱ jama̱ mma̱di̱ ra̱ Jesucristo na̱, 'nɛ̱ da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ja'a̱hʉ ra̱ pähä gui fäxni̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 20 Mɛ̱nte di yoho hyu̱he hi̱nte da̱ ja'ʉ nemhya̱ nguehna̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ dí xihyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di pɛti. 21 I pa̱ Oja̱ ngue nu̱na̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ hi̱njonda̱ hya̱qui̱, gä da̱ ma ma̱ dä. Xquet'a̱ dí̱ nnepe da̱ ba̱di̱ gätho yø ja̱'i̱ ngue gä ga̱ dägähe na̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ na̱.

22 Nu̱ya yo nc'ɛ̱i̱ ya, da̱ mɛ ma̱n'na nc'ɛ̱i̱ ma̱ cu̱hʉ. Nu̱na̱, ya pa̱di̱ xa̱nho ha di japra̱ 'bɛfi da̱ 'yøt'e, 'nɛ̱ di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja mpähä da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱. Ya rá̱ 'bɛfitho'a̱ ngue ha da̱ ma. A nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ di johya ngue da̱ map'ʉ ya, porque ɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ ya̱ ni̱ mmʉi ngue gui fäxhʉ mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 23 Nu̱'mø to da̱ ne da̱ 'yänni̱ hanja ngue ga̱ pɛnhnä p'ʉ ra̱ Tito, da̱mi̱ xihmʉ ngue ma̱ amigo na̱, 'nɛ̱ ma̱ mmi̱mmɛfi'be para ngue da̱ hyoni̱ ha gdi ti̱mhmʉ ra̱ nho. A nu̱ya mi̱ yoho ma̱ cu̱hʉ da̱ map'ʉ, da̱mi̱ xihmʉ yø ja̱'i̱ ngue guehya ma̱ cu̱hʉ 'bʉcua bi huanhni̱ ngue da̱ map'ʉ ya. 'Nɛ̱ conná̱ nguehna̱ ra̱ 'bɛfi øtya, i̱ nnu̱ ma̱nsu̱ ra̱ Cristo yø ja̱'i̱. 24 Nu̱'mø bi̱ ma p'ʉya dí̱ mma̱ngä ya, da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ma̱ su̱ xa̱nho, n'namhma̱ ngue nu̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ndap'ʉ bi zä 'bʉi da̱ ba̱di̱ ngue ma̱jua̱ni̱ ga̱di̱ ma̱hni̱ cu̱hʉ. Porque guehna̱ ra̱ hya̱ dí xifi gätho yø ja̱'i̱ na̱ ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ ga̱di̱ ma̱hni̱ cu̱hʉ.

---------

9

1 A nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ 'bäxte ya xtá̱ xi'a̱hʉ m'mɛt'o gui 'yørpa̱hʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ya hi̱mma̱ hyoni̱ ngue hønga̱ otra̱ sʉcua̱ ngue ga̱ yopä na̱ ra̱ hya̱ na̱. 2 Porque ya dí pa̱di̱ xa̱nho ngue ja mpähä gui 'yørpa̱ ra̱ 'bäxte ni̱ cu̱hʉ. Dí xicä yø ja̱'i̱ 'mø ma̱ magä p'ʉ ja ra̱ häi Macedonia, dí ɛ̱mbi̱: “Nu̱ya yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Acaya, ya desde ra̱ jɛya bi thogui di pɛtra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ 'bäxte da̱ 'yøt'e”, dí ɛ̱mbi̱. A nu̱yá, co nu̱na̱ te ra̱ hya̱ guí øthʉ ya, nu̱ya yø mmɛ̱ngu̱ ua ja ra̱ häi Macedonia, xquet'a̱ ya ha̱ ra̱ ts'ɛdi ya ngue di pɛtyø mɛ̱nyu̱ ngue ra̱ 'bäxte da̱ 'yøt'e, tengu̱tho guí øthʉ ya. 3 Pɛ nu̱yá, da̱ map'ʉ ma̱ cu̱hʉ ngue di yopra̱ hya̱. Porque dí̱ nne ngue nu̱'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ gui̱ mfäxtehʉ gui pɛthʉ hante ga̱ mmagä p'ʉ. Porque ya xtá̱ xicä yø ja̱'i̱ ngue ya guí 'bʉi ngue gui̱ mfäxtehʉ. 4 Xi'mø gue 'da gda̱ mɛgä'be p'ʉ 'da yø mmɛ̱ngu̱ Macedonia, da̱ thi̱n'a̱hʉ p'ʉya ngue hi̱n ga̱di pɛthohʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ gui̱ mfäxtehʉ, sä ya xtá̱ ma̱ngä p'ʉya ngue ya guí 'bʉi ngue gui̱ mfäxtehʉ. Ga̱ pɛts'ä ma̱ sä p'ʉya. Xi̱nguí̱ pɛs'ni̱ sähʉ ngue da̱ hi̱n'yʉtho ra̱ mɛ̱nyu̱ ngue ni̱ 'bäxtehʉ. 5 Ja̱na̱ngue nu̱gä dí̱ nnu̱ ma̱nho ngue di̱ m'mɛt'o ya ma̱ cu̱hʉ da̱ ma di zɛngua'a̱hʉ. Guehya di bɛ̱n'na̱hʉ ya ngue nu̱'a̱ ra̱ 'bäxte ya xcá̱ ya̱t'i̱ gui pɛthʉ, ya di ja 'mø dá̱ mäcähe p'ʉ. Ya di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue nu̱'a̱ ra̱ 'bäxte guí øthʉ, i ja mpähä guí øthʉ ra̱ 'bäxte. Ya hi̱nda̱ zäp'ʉ da̱ 'yɛ̱nyø ja̱'i̱ ngue go da̱di ja ts'ɛdigä ngue gui 'yøthʉ ra̱ 'bäxte.

6 Pɛ da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ xa̱nho na̱ ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ ya. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue zits'ʉtho di u̱ni̱, xquet'a̱ Oja̱ zits'ʉtho di u̱nni̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue xa̱ngu̱ di u̱ni̱, xquet'a̱ Oja̱ xa̱ngu̱ di u̱nni̱. 7 N'na ngu̱ n'na ra̱ ja̱'i̱, nu̱ te mi̱'a̱ mpähä rá̱ mmʉi i ja ngue di u̱ni̱, di u̱ni̱. 'Yo di ya̱ rá̱ mmʉi'a̱ te di u̱ni̱, 'yo di ɛ̱na̱ ngue ra̱ ts'ɛdi t'ørpe. Porque Oja̱ i̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ ja̱'i̱ nu̱'a̱ mpähä gui u̱n'a̱ te di u̱ni̱. 8 Nu̱na̱ Oja̱, ja rá̱ ts'ɛdi ngue da̱ zä da̱ 'yøt'e ngue guí ti̱mhmʉ'a̱ te ra̱ nho guí homhmʉ. Ma̱thoguitho di u̱nni̱ n'namhma̱ ngue da̱ bongtho p'ʉ'a̱ te gdi fäxni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ. 9 A nu̱ ra̱ Ma̱ca̱ Libro i ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ hoja̱'i̱, ngue ma̱thoguitho fäxhra̱ hyoya, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ndi̱ 'bɛ'a̱ te di u̱ni̱”. 10 Nu̱na̱ Oja̱ bá̱di̱ u̱nna̱ hmu̱dä ngue nthu̱hu̱ para ngue di̱ nja te da̱ zi yø ja̱'i̱, xquet'a̱ di 'da'a̱hʉ te gä gui hyomhmʉ. Ya di̱ nja xa̱ngu̱ n'namhma̱ ngue da̱ zäp'ʉ gui 'yørpa̱hʉ ra̱ nho mi̱'da yø ja̱'i̱. 11 Gui ti̱mhmʉ xa̱ngu̱ n'namhma̱ ngue da̱ zäp'ʉ xa̱ngu̱ gui u̱mhmʉ. Nu̱'mø dá̱ dägä'a̱ ra̱ 'bäxte gui pɛnnba̱ ma̱ cu̱hʉ 'bʉ mma̱n'ʉ, gue'a̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱'a̱. 12 Porque nu̱'mø gui 'yørpa̱hʉ ra̱ 'bäxte'ʉ ma̱ cu̱hʉ, hi̱nga̱ høntho da̱ ma ma̱ t'u̱nni̱ te honi̱, sinoque nu̱'mø bi hya̱n'a̱ te ma̱t'u̱nni̱, ja̱njua̱ni̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue te gui 'yørpa̱hʉ. 13 Guehya da̱ 'yɛ̱sba̱bi̱ Oja̱ ya, porque nu̱'a̱ ra̱ 'bäxte gui 'yøthʉ gue'a̱ di̱ nɛ̱qui̱'a̱ ngue ma̱jua̱ni̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ba̱hʉ rá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ra̱ Cristo. Yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ porque di̱ nɛ̱qui̱ ngue ma̱jua̱ni̱ ni̱ mmʉi gni̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ 'bäxte ni̱ cu̱hʉ 'bʉp'ʉ Jerusalén, da̱ gue'ʉ 'bʉi ndap'ʉ bi zä. 14 A nu̱ya p'ʉya, da̱ mat'Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ 'nɛ̱ ma̱thoguitho di̱ ma̱'a̱hʉ. Porque da̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue Oja̱ bi 'yɛ̱mmɛ̱i̱ bi xoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ ngue da̱ zä gui 'yøthʉ ra̱ nho. 15 A nu̱yá, ma ga̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱ ya ngue bá̱ pɛnnga̱hʉ ua rá̱ Ts'ʉnt'ʉ. Nu̱na̱ ra̱ ma̱te bi 'yørca̱hʉ i ta̱te di̱ mu̱ui, porque hi̱ngui̱ sä di hma̱ hangu̱ ga̱ngu̱ rá̱ mu̱ui'a̱ te bi 'yørca̱hʉ.

---------

10

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, jap'ʉ n'na ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ. Pɛ ma̱hotho dí̱ nne gdá̱ zo'a̱hʉ tengu̱tho i̱ nya̱ ra̱ Cristo 'mø mi̱ n'yo ua. A nu̱yá, 'bʉ i'da ɛ̱ngui̱ ngue di ya̱ ma̱nhuɛ̱hi̱gä 'mø dí ya̱sɛhʉ, pɛ nu̱'mø ngue ra̱ cartatho dí pɛn'na̱hʉ p'ʉya, ɛ̱ngui̱ ngue høn'mø dí ya̱ ma̱nzaquigä 'mø. 2 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ hyɛ̱hmʉ p'ʉ'a̱ te gäma̱ hya̱ hi̱nga̱ gue'a̱, n'namhma̱ ngue nu̱'mø da̱ magä p'ʉ ga̱ ma nu̱'a̱hʉ, ya ga̱ nya̱ ma̱nhohʉ p'ʉya. 'Yo guí̱ nne ngue ja ga̱ hɛca̱hʉ'a̱ te gni̱ 'yohʉ. Pɛ nu̱'mø tobe 'bʉi to xi'a̱hʉ ngue dí honsɛ ha di hnu̱ ma̱nhogui, guehya jatho ngue ga̱ nya̱ ma̱nzaqui'be ya. 3 Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱gä drá̱ ja̱'i̱tho, pɛ hi̱mma̱ hya̱sɛ nná̱ ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱. 4 Hi̱nga̱ guecsɛqui dí honi̱ ha dí ntha̱hna̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ dí ørpe, porque n'na ra̱ hya̱ ngue rá̱ hya̱sɛ ra̱ ja̱'i̱, hi̱nda̱ zä ha di da̱ha̱. Ja̱na̱ngue nu̱gui̱, nu̱na̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ dí ørpe, di ha̱cra̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue ga̱ ta̱pra̱ nts'o i ja. 5 Oja̱ di 'dacra̱ ts'ɛdi ngue säp'ʉ dí ta̱pra̱ hya̱'ʉ yø ja̱'i̱ di 'yɛ̱xpʉ ha ya̱, guehya honi̱ ha ga̱ ndäcra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya, porque hi̱ngui̱ nnepe da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ hanja Oja̱. Di hät'i di 'uajpa̱tho yø hya̱ yø ja̱'i̱, da̱di japi ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ xa̱ndønho ra̱ Cristo. 6 A nu̱'mø bi̱ nɛ̱qui̱ xa̱ndønho ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ fɛsra̱ hya̱ p'ʉya, ya säp'ʉ ga̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi ngue ga̱ hɛjpi te øt'e.

7 ¿Hanja ngue høntho guí̱ nnu̱hʉ te ja n'na ra̱ ja̱'i̱, pɛ hi̱nga̱ 'be gui ha̱cjʉ ra̱ güɛnda te ja mbo rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱? A nu̱ya yø ja̱'i̱ sʉqui, i ɛ̱na̱ ngue yø mɛfi ra̱ Cristo, pɛ da̱ ba̱di̱ hanja ra̱ hya̱, ngue xquet'a̱ 'nɛ̱qui̱ rá̱ mɛfigui ra̱ Cristo. 8 Ma̱da̱gue'a̱ sä ga̱ hongä mi̱'da yø hya̱ ngue ga̱ o'a̱hʉ n'yu̱ xa̱nho hanja te nná̱ 'yo, pɛ nu̱na̱ te ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, hi̱ndí̱ pɛs'ma̱ sä. Porque dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue gue'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesús di ha̱cra̱ ts'ɛdi ngue dí̱ mma̱mbrá̱ hya̱, para ngue ma̱n'na di hya̱ ra̱ ts'ɛdi ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Hi̱ngue ma̱sque da̱di ts'on'na̱ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱ẖʉ i ja, tengu̱tho øt'a̱hʉ mi̱'da yø ja̱'i̱. 9 'Yo guí ɛ̱mhmʉ ngue høn'mø dí otra̱ carta dí pɛn'na̱hʉ ngue dí ya̱ ma̱nzaqui. 10 Porque gue'a̱ mma̱nyø ja̱'i̱'a̱, ɛ̱mbi̱ ngue nu̱'mø dí otra̱ carta ga̱ pɛn'na̱hʉ, gue'mø dí ya̱ ma̱nzaqui 'mø. Pɛ nu̱'mø dí ya̱sɛhʉ p'ʉya, ya ɛ̱ngui̱ ngue dí ya̱ ma̱nhuɛ̱hi̱ 'mø. 'Nɛ̱ ɛ̱ngui̱ ngue nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, hi̱nga̱ njua̱ni̱ ga̱ nt'øde. 11 Pɛ nu̱ to i̱ mma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, da̱ ba̱'a̱ njua̱ni̱ ngue hi̱nga̱ høn'mø dí otra̱ carta dí pɛn'na̱hʉ ngue dí ya̱ ma̱nzaqui, sinoque xquet'a̱ da̱ zä ga̱ nya̱ ma̱nzaquigä'a̱ ra̱ pa ga̱ mmagä p'ʉ ngue ga̱ nya̱hʉ.

12 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, hi̱ngui̱ sä ma̱ mmʉi ngue ga̱ øt'e tengu̱tho ga̱ ya̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue ɛ̱spa̱bi̱ yø hya̱, i ɛ̱na̱ ngue ta̱te yø ba̱mhya̱ ngue mi̱'da yø ja̱'i̱. Pɛ guehya yø ja̱'i̱ ma̱'bɛdi yø mmʉi ya. Guehya høntho honi̱ ngue ha di̱ nta̱te yø hya̱ ngue mi̱'da yø mmi̱xännba̱tehʉ. 13 A nu̱gui̱ hi̱ngra̱ n'yɛ̱ts'i̱tho na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱. Nu̱ te dí øt'e, gue'a̱ dí̱ mma̱n'a̱. Pɛ høntho dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ha rá̱ nja na̱ ra̱ 'bɛfi bi 'dacä Oja̱. Bi 'dacra̱ 'bɛfi Oja̱ ngue nu̱p'ʉ ja ni̱ hni̱ni̱hʉ Corintio, asta̱ ja ga̱ ma ma̱ngä p'ʉ rá̱ hya̱ Oja̱. 14 A nu̱yá, hi̱ndá̱ sänsɛ ngue ga̱ mmagä p'ʉ guí 'bʉhmʉ, sinoque Oja̱ bi 'dajma̱ 'bɛfi ngue ga̱ mmap'ʉ. 'Nɛ̱ guecä rá̱ mʉditho dá̱ xi'a̱hʉ hanja rá̱ hya̱ ra̱ Cristo ngue mi̱'da yø ma̱mhya̱. 15 Nu̱na̱ ra̱ 'bɛfi dí øt'e, guehna̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ na̱. Hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ 'bɛfi n'nan'yo to xa̱ mpɛfi dí̱ nne ga̱ mma̱. A nu̱yá, dí̱ nne ngue ma̱n'na xta̱ nzaqui ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, n'namhma̱ ngue nu̱p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ da̱ zä ga̱ mpɛfi xa̱nho. Pɛ nu̱na̱ ra̱ 'bɛfi bi 'dacä Oja̱, quehna̱ za̱nt'a̱ dí̱ nne ga̱ ø'na̱. 16 M'mɛfa p'ʉya, nu̱'ʉ yø hni̱ni̱ rá̱ nja n'nanni̱ p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ, da̱ zä ga̱ sigue ga̱ øtra̱ 'bɛfi ngue ga̱ mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Pɛ hi̱nga̱ guep'ʉ ha 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue n'nan'yo to bi̱ ma̱nna̱ hya̱ ga̱ øtra̱ 'bɛfi, sinoque n'nanni̱ ga̱ mma mma̱nna̱ hya̱.

17 A nu̱yá, nu̱ ra̱ mɛfi nne ngue da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱'a̱ rá̱ 'bɛfi øt'e, pɛ gue da̱que'a̱ rá̱ Hmu̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ i fäts'i da̱ 'yɛ̱spi̱. Hi̱ngue ma̱sque ra̱ ja̱'i̱ go di 'yɛ̱ts'i̱ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue go øsɛ ra̱ 'bɛfi. 18 Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue pømma̱nho rá̱ 'bɛfi øt'e, ngue guesɛ rá̱ Hmu̱ da̱ ma̱ ngue xa̱nho te øtrá̱ mɛfi, hi̱ngue ma̱sque ra̱ ja̱'i̱'a̱ da̱ ma̱nsɛ ngue xa̱nho te øt'e.

---------

11

1 A nu̱gui̱, nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ mma̱, dí̱ nne xindí̱ nne ngue ga̱ xi'a̱hʉ. Pɛ da̱mi̱ sɛti te ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ. 2 A nu̱gui̱, co 'nɛ̱'a̱ Oja̱ ja̱njua̱ni̱ ngue hi̱ndí̱ nnegä'be ngue gui hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ Cristo. Ya dá̱ ja'i ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo ya. A nu̱yá, tengu̱tho n'na ra̱ hmu̱te 'mø i ja ngue di̱ ntha̱ti̱, høndra̱ ndø di̱ ma̱di̱, njarbʉtho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. Nu̱'a̱ ma̱ da̱tho ja ngue gui̱ ma̱di̱ gätho'a̱hʉ, gue'a̱ ra̱ Cristo'a. 3 Tengu̱ ra̱ Eva bi hyätra̱ zithu̱, guehna̱ dí su̱gä na̱ya ngue da̱ thä'i ngue gui hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ Cristo. 4 Porque nu̱ya yø ma̱mhya̱ søhø ngue n'nan'yo ra̱ hya̱ xännba̱te, go guí ørpa̱hʉ ma̱su̱ ya. Conque nu̱ya yø hya̱ xän'na̱hʉ, hi̱nga̱ 'da'igu̱ui ya yø hya̱ dí xän'na̱hʉ ngue hanja ra̱ Jesús. N'nan'yo ga̱ xän'na̱hʉ hanja ra̱ Espíritu Santo, n'na'yo ga̱ xän'na̱hʉ ha rá̱nja ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, hi̱nga̱ 'da'igu̱ui ya yø hya̱ ya xtá̱ xän'na̱hʉ.

5 Nu̱ya yø xännba̱te ɛ̱na̱ i ta̱te ngue yø representante ra̱ Cristo, hi̱nga̱ høndya pa̱di̱ te mma̱nya. Xquet'a̱ dí pa̱cä hanja'a̱ ra̱ hya̱ nne da̱ xän'na̱hʉ ya. 6 Ma̱da̱gue'a̱ ɛ̱ngä yø ja̱'i̱ ngue hi̱ndí̱ pa̱di̱ ga̱ ʉt'i xa̱nho ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, ngue ma̱hotho da̱ nt'øde, pɛ nu̱gä nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xännba̱te, dí pa̱di̱ xa̱ndønho hanja ra̱ hya̱. Nu̱ te gäma̱ hya̱ dí̱ mma̱m'mø dí xännba̱te, ya gá̱ 'yøhmʉ xa̱nho hanja ra̱ hya̱.

7 ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue hi̱ngui̱ ho te dá̱ øt'e ngue hi̱nte dá̱ jʉp'a̱hʉ mɛ̱nte dá̱ xi'a̱hʉ rá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ Oja̱? Para ngue da̱ zäp'ʉ gui jʉxni̱ ya̱hʉ, dá̱ n'ʉni̱ ngue dá̱ mpɛfi, da̱ ta̱ha̱ te ga̱ si mɛ̱nte dí xän'na̱hʉ ra̱ hya̱. 8 Mɛ̱nte ra̱ pa ngue dá̱ xän'na̱hʉ ra̱ hya̱ p'ʉ ja ni̱ hni̱ni̱hʉ, gue'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉ'a̱ n'nanni̱ ba̱di̱ pønna̱ mɛ̱nyu̱ dí honi̱. 9 Nu̱'mø dá̱mba̱ m'mʉcä p'ʉ guí 'bʉhmʉ ya, ja'mø hi̱n'yʉ te ga̱ si, pɛ hi̱njondí̱ äpi te dí honi̱. Nu̱'ʉ go ma̱ cu̱hʉ bi zøhø bi 'yɛ̱'a̱ Macedonia, go bi 'daqui te dí hongä'ʉ. Co ngu̱'a̱ p'ʉya, ya hi̱ndá̱ ä'a̱hʉ te ga̱ si, 'nɛ̱ da̱ ngu̱t'a̱ yø pa di̱ ma p'ʉya, nu̱ te dí honi̱, hi̱nte dí ä'a̱hʉ. 10 A nu̱ya ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, guehna̱ dí̱ mma̱nna̱. 'Nɛ̱ ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ häi Acaya, hi̱n tema̱ mɛ̱nyu̱ di äpi. 11 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, ma̱mi̱ 'yɛ̱na̱ ngue hi̱ndí̱ nnu̱ ma̱nho'a̱hʉ. Nu̱na̱ Oja̱, i pa̱di̱ hanja ngue ja̱njua̱ni̱ da̱di̱ ma̱'a̱hʉ.

12 Ma̱da̱ mi̱ 'dacjʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ dí honi̱, pɛ nu̱gä hi̱nga̱ ha̱ni̱, n'namhma̱ ngue nu̱'ʉ yø xännba̱te høndra̱ mɛ̱nyu̱ jʉp'a̱hʉ hi̱nda̱ zäp'ʉ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue 'da'igu̱ dí øthe. 13 A nu̱ya yø xännba̱te dí̱ mma̱ngä, i ɛ̱na̱ ngue guehya yø representante ra̱ Cristo ya, pɛ hi̱mma̱ jua̱ni̱'a̱, sinoque guehya yø hyäte ya. Porque ma̱xøts'etho p'ʉ ɛ̱na̱ ngue yø representante ra̱ Cristo. 14 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä ya, hi̱ngui̱ ja ngue di 'yødyø ja̱'i̱ na̱. Porque 'nɛ̱sɛ ra̱ zithu̱ i sä ngue di pährá̱ hmi̱ p'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱, i cohi tengu̱tho n'na ra̱ anxɛ ma̱hɛ̱ts'i̱. 15 Ja̱na̱ngue ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ xa̱nho ra̱ hya̱ ya, nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue yø mɛfi ra̱ zithu̱, xquet'a̱ i sä øt'e ngue ma̱xøts'etho di̱ nɛ̱qui̱ ngue øtra̱ nho. Pɛ nu̱ te ga̱ 'yo, nu̱p'ʉ rá̱ nzɛgui di̱ nja rá̱ nju̱t'i̱'a̱.

---------

16 A nu̱yá, ma̱høndí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ya, ma̱sä mi̱ 'yɛ̱mhmʉ ngue da̱di 'bɛcä ra̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue dí̱ mma̱ te dí øt'e. Pɛ nu̱'mø ngue ngu̱'a̱ gui̱ mbɛ̱mhmʉ ngue da̱di 'bɛcä ra̱ n'yomfɛ̱ni̱, pɛ da̱mi̱ 'dacjʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ ga̱ nya̱, ga̱ mma̱n'its'ʉ te dí øt'e. Porque nu̱'ʉ yø xännba̱te sʉqui, i ɛ̱spa̱bi̱ yø hya̱ i̱ mma̱. 17 Nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue jatho ga̱ mma̱ te gä dí øt'e, ma̱da̱ 'yɛ̱ngyø ja̱'i̱ ngue ya hi̱ndí̱ øt'e ngue rá̱ representantegui ra̱ Cristo, sinoque yø ja̱'i̱ ɛ̱ngui̱ ngue da̱di 'bɛhra̱ n'yomfɛ̱ni̱. 18 Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue xa̱ngu̱ yø xännba̱te xi'a̱hʉ hanja'a̱ te gäma̱ hya̱ ɛ̱na̱ ngue øt'e. Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱ te gäma̱ hya̱ dí øt'e xquet'a̱ 'nɛ̱qui̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ. 19 Porque guí ɛ̱na̱ ngue ya gyø ba̱mhya̱hʉ ya. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ hant'a̱ ga̱ ya̱, ngue di 'bɛhra̱ n'yomfɛ̱ni̱, ya guí sɛti te xi'a̱hʉ. 20 'Nɛ̱ nu̱ya yø xännba̱te guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hya̱ i̱ mma̱, i̱ nne di̱ ma̱nda'a̱hʉ. Pɛ guí häti gui sɛti te øt'a̱hʉ. Guehya yø ja̱'i̱ høndra̱ mɛ̱nyu̱ i̱ nne da̱ gʉc'a̱hʉ ya. I øt'e ngue ni̱ hmu̱hʉ 'nɛ̱ ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nte ga̱di̱ mu̱hʉ, asta̱ pɛp'a̱ ni̱ hmi̱hʉ. Pɛ gä guí sɛthʉ. 21 A nu̱gä p'ʉya, hi̱ngui̱ sä ma̱ mmʉi ngue ngu̱'a̱ ga̱ øt'a̱hʉ tengu̱tho øt'a̱hʉ ya dí̱ mma̱ngä. ¿Ua ra̱ 'bɛ'isä te dí øt'e ngue hi̱n da̱di̱ ʉn'a̱hʉ?

A nu̱ya yø xännba̱te i̱ mma̱ te gä øt'e, ɛ̱spa̱bi̱ yø hya̱, xquet'a̱ 'nɛ̱qui̱ da̱ zä ga̱ mma̱ te dí øt'e, ma̱da̱ 'yɛ̱ngui̱ ma̱'bɛdi ma̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue da̱di̱ 'yɛ̱ts'i̱. 22 Di 'yɛ̱xya yø ja̱'i̱ ya ngue ɛ̱na̱ ngue yø judío. Pɛ 'nɛ̱qui̱ xquet'a̱ drá̱ judío. Di 'yɛ̱ts'i̱ ngue ɛ̱na̱ yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ häi Israel. Pɛ xquet'a̱ 'nɛ̱qui̱ drá̱ mmɛ̱ngu̱gä p'ʉ. Di 'yɛ̱ts'i̱ ngue ɛ̱na̱ yø mbom'mɛto ra̱ Abraham. Pɛ xquet'a̱ 'nɛ̱qui̱ rá̱ mbom'mɛto gra̱ Abraham. 23 I̱ mma̱ ngue yø mɛfi ra̱ Cristo. Pɛ nu̱gui̱, ma̱n'natho ngue xa̱ngu̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo xtá̱ ørpe nguehya dí̱ mma̱ngä. A nu̱yá, hi̱ndí̱ nne ga̱ mma̱ te gäma̱ hya̱ i ja ngue ga̱ mma̱. Ya ma̱n'natho xa̱ngu̱ ra̱ 'bɛfi xtá̱ øt'e ngue nu̱'ʉ. Ma̱n'natho ngue ma̱thoguitho xtá̱ sägä ra̱ n'ʉ, xa̱ 'bɛgba̱gui̱ ngue nu̱'ʉ. Ma̱n'natho xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ xtá̱ ogä ra̱ fädi ngue nu̱'ʉ. Ma̱n'natho xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ ya ja ngue da̱ thogui ngue nu̱'ʉ. 24 Nu̱'ʉ yø judío cʉt'a̱ nni̱di̱ ma̱thoguitho bi 'ʉngui̱, bi jaqui 'däte ma̱'dɛ'ma̱ gʉto yø mfɛi. 25 Nhyu̱ ndi̱ bi 'bäzagui. N'na ndi̱ bi 'bʉndogui. Nu̱'ʉ yø barco di o, nhyu̱ ndi̱ bi thu̱nt'a̱ mbonthe. N'na pa 'nɛ̱ n'na xu̱i̱ xøque ya dí oxma̱ xøts'e ra̱ dehe p'ʉ ja ra̱ ja̱the ngue bi thu̱ntra̱ barco. 26 Ma̱n'natho ngue xtá̱ sä ra̱ nda̱te ha nná̱ ma ngue dí̱ mma̱nna̱ hya̱. Porque i ja ngue dá̱ du̱xca̱ ra̱ dehe 'mø i po yø dehe p'ʉ ha di thogui. Yø bɛ̱ ya ja ngue da̱ hyogui. Ma̱ mmi̱judíohe, ya ja ngue da̱ hyogui. Yø ja̱'i̱ ngue hi̱ngyø judío, ya ja ngue da̱ hyogui. Nu̱p'ʉ ja yø da̱ni̱hni̱ dí̱ mma̱nna̱ hya̱, ya ja ngue da̱ thogui. Dá̱ guehyø ja̱'i̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue yø hoga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ya ja ngue da̱ hyogui. Nts'u̱tho p'ʉ ja yø da̱po di thogui. Nu̱p'ʉ ja yø ja̱the xtá̱ thogui, nts'u̱tho ngue ga̱ tu̱. 27 Xa̱nhɛ̱nni̱tho na̱ ra̱ 'bɛfi dí øt'e, xa̱ndøngu̱ ra̱ n'ʉ xtá̱ sä. Xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ hi̱nga̱ mbongui̱ ga̱ n'a̱ha̱. Xta̱ sä ra̱ n'ʉ ngue ra̱ thu̱hu̱. Xta̱ sä ra̱ n'ʉ ngue ra̱ du̱the. Xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ ngue nu̱'mø bi c'ʉgui te di si, ya hi̱ndi̱ si̱hmɛ̱. Nu̱p'ʉ ja yø da̱po, xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ xtá̱ sä ra̱ sɛ. Xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ xtá̱ sä ra̱ n'ʉ ngue hi̱n'yʉ ra̱ u̱lu ga̱ he. 28 A nu̱yá, i ja ma̱n'na ra̱ hya̱ ngue dí ʉnnga̱ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱ ya. N'na pa ngu̱ n'na pa i tär'ma̱n'ʉ ma̱ mmʉi ngue hi̱ndí̱ pa̱di̱ te ga̱ 'yo yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉ'a̱ n'nanni̱. 29 Nu̱'mø dá̱ ti̱ngä p'ʉ ha 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue hi̱ngui̱ nzaqui yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, 'nɛ̱qui̱ tu̱ ma̱ mmʉi tengu̱tho ga̱ ndu̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱. Nu̱'mø ngue n'na ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ bi thäti ngue bi 'yøtra̱ ts'oqui, asta̱ 'bähra̱ sibi ma̱ mmʉi ngue'a̱ ga̱ ndu̱ ma̱ mmʉi ngue te øt'ʉ to hätyø ja̱'i̱.

30 I jatho ngue ga̱ xi'a̱hʉ te dí øt'e, høntho dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ngue nu̱gui̱ hi̱ngui̱ nzaquigui. 31 Nu̱na̱ te ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ, Oja̱ pa̱di̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te dí̱ mma̱. Nu̱na̱ Oja̱ rá̱ Papá ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, guehna̱ dí̱ nnepe ngue da̱ t'ɛ̱spa̱bi̱ para za̱ntho ṉa. 32 Nu̱na̱ ra̱ häi ma̱di̱ ma̱nda ra̱ da̱st'abi Aretas, ja jap'ʉ ra̱ hni̱ni̱ Damasco. Nu̱'a̱ ra̱ ts'ʉt'abi mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, guehna̱ bi̱ ma̱nda ngue bi̱ ma m'mädi ra̱ neni̱hni̱. Nu̱ hapʉ da̱ hnu̱qui̱, di̱ mbɛnngui̱ ngue da̱ joqui. 33 Pɛ nu̱p'ʉ ja ra̱ ngu̱ nmi̱ 'bʉi, bi t'ɛ̱ca̱ n'na ra̱ canasta, bi̱ ma ma̱ ca̱'mi̱gui̱ p'ʉ ja n'na ra̱ ventana ní̱ gop'ʉ ja ra̱ ja̱do di thɛ̱sra̱ hni̱ni̱. Ja dá̱ pømp'ʉ, ja̱na̱ngue dá̱ pongui̱.

---------

12

1 Hi̱nte ga̱ ta̱ha̱ ngue ga̱ mma̱nsɛ ngue xa̱ndønho ra̱ hya̱ dí̱ mma̱. Ma̱n'na xa̱nho, ma ga̱ mma̱nya yø hya̱ bi 'yu̱rca̱gui̱ ra̱ Hmu̱ Jesús, ga̱ xi'a̱hʉ te dá̱ nu̱. 2 Ya xi 'danyø pa ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Ya mmap'ʉ n'nɛ'ma̱ goho njɛya, bi zixca̱gui̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉhra̱ Hmu̱ Jesús. Pɛ hi̱ndí̱ pa̱di̱ ngue'mø 'nɛ̱hma̱ do'yo bi̱ ma, ogue hi̱n'na̱, hi̱nda̱ hønsɛ Oja̱ pa̱di̱ hanja. 3 Nu̱'a̱ go pa̱'a̱ ngue'mø 'nɛ̱hma̱ do'yo bi̱ ma, ogue hi̱n'na̱. 4 Pɛ dí pa̱di̱ ngue gue'a̱ ra̱ Hmu̱ bi zixca̱gui̱ p'ʉ bí 'bʉi. Ja dá̱ øcä p'ʉ 'da yø hya̱ ngue hi̱ndi̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ Oja̱ ngue ga̱ mma̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ bá̱ xiqui. 5 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, mfa̱di̱ ngue i sä ga̱ ɛ̱spa̱bi̱ na̱. Pɛ nu̱gui̱ hi̱ngui̱ sä ga̱ n'yɛ̱ts'i̱ ngue sä ga̱ ɛ̱na̱ dí pa̱sɛ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, nu̱gä njua̱ntho dí̱ mma̱ ngue hi̱ngui̱ nzaquigui. 6 A nu̱'mø xi̱nga̱ ɛ̱na̱ ngue ga̱ mma̱nsɛ ngue xa̱nho te nná̱ 'yo, da̱ zä ga̱ mma̱. Hi̱nda̱ zä to da̱ 'yɛ̱ngui̱ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ te ga̱ mma̱. Pɛ hi̱ndí̱ nne ngue to da̱ 'yɛ̱ngui̱ ngue dí ɛ̱spa̱sɛ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱. Sinoque dí̱ nne ngue guí̱ nnu̱hʉ te nná̱ 'yo, 'nɛ̱'a̱ te ra̱ hya̱ guí øhmʉ, da̱mi̱ hya̱csɛhʉ ra̱ güɛnda hanja.

7 Nu̱ya yø hya̱ dá̱ øde, ta̱te ngue ma̱zihotho. Pɛ Oja̱ hi̱ngui̱ nneque ngue guehya yø hya̱ gdá̱ 'yɛ̱xä ya. Ja̱na̱ngue bi zʉca̱ n'na ra̱ n'ʉ, tengu̱tho 'mø ngue dra̱ 'ui̱ni̱ bi̱ nøgba̱gui̱ p'ʉ ja ma̱ do'yo ra̱ zithu̱. 8 A nu̱na̱ ra̱ n'ʉ na̱, nhyu̱ ndi̱ dá̱ äpä ra̱ Hmu̱ ngue da̱ hya̱ga̱gui̱. 9 Pɛ ra̱ Cristo ɛ̱ngthogui: “Høntho da̱mi̱ pa̱di̱ xa̱nho ngue da̱di̱ ma̱'i̱. Nu̱gä hi̱nga̱ øthe'i n'namhma̱ ngue di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱ngui̱ nzaqui'i. Gue'a̱ di̱ nɛ̱qui̱'a̱ ngue go guecä da̱di 'da'i ra̱ ts'ɛdi te guí øt'e”, bi 'yɛ̱ngui̱. Ja̱na̱ngue da̱di johyagä 'mø hi̱ngui̱ nzaquigui. Porque gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱'a̱ ngue ra̱ Cristo di 'dacra̱ ts'ɛdi te dí øt'e. 10 Da̱di johyatho 'mø dí sä ra̱ n'ʉ, ja'mø ts'ʉqui, ja'mø hi̱n'yʉ te ga̱ si, ja'mø hi̱ngui̱ nne ha da̱ nu̱gyø ja̱'i̱ ngue sʉqui, ja'mø xa̱ndøngu̱ ra̱ n'ʉ dí sä ngue rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo dí ørpe, pɛ da̱di johyatho. A nu̱'mø di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱ngui̱ nzaquigui, ya ma̱n'natho di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue gue'a̱ ra̱ Cristo di 'dacra̱ ts'ɛdi te dí øt'e.

---------

11 Nu̱p'ʉ nna̱ bɛ̱ngä ya, xøgue ɛ̱na̱ gue ya dí ya̱ tengu̱tho n'na ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ pɛsrá̱ sä ngue ɛ̱spa̱bi̱ te ga̱ ya̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱, jatho ngue ga̱ mma̱ hanja. Porque nu̱'ʉ yø xännba̱te ɛ̱ngui̱ ngue hi̱ngui̱ ho te dí øt'e, hi̱ngá̱ täjpa̱hʉ yø hya̱. Ua̱ngui̱ xtá̱ nzä xquí xihmʉ ngue xa̱nho te dí øt'e. Guí pa̱hmʉ ngue nu̱ya yø xännba̱te guí tɛnnba̱hʉ yø hya̱, guehya ɛ̱na̱ ngue ta̱te ngue yø representante ra̱ Cristo ya. Pɛ hapʉ go ma̱n'na da̱ ha̱'a̱ te di̱ nta̱te yø hya̱ ya p'ʉya, porque nu̱'a̱ ra̱ hya̱ pa̱hya, xquet'a̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ dí pa̱cä'a̱, ma̱da̱gue'a̱ ɛ̱ngui̱ ngue hi̱nte da̱di̱ mu̱'be. 12 Nu̱'mø da̱mbá̱ m'mʉcä p'ʉ guí 'bʉhmʉ ngue dá̱ ma̱nna̱ hya̱, bi̱ nɛ̱qui̱ xa̱ndønho ngue rá̱ representantegui ra̱ Cristo. Ngue'a̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo dá̱ ørpa̱bi̱, dá̱ hät'i da̱ sɛti te gäma̱ hya̱ mma̱nyø ja̱'i̱. A nu̱ya yø milagro dá̱ øt'e, gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱'a̱ ngue rá̱ representantegui ra̱ Cristo. 13 'Yo guí ɛ̱mhmʉ ngue 'bʉtyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ i ta̱te dí̱ nnu̱ ma̱nsu̱ ngue'a̱hʉ, ngue nu̱gä hi̱ndá̱ xi'a̱hʉ ngue xqui fäxca̱hʉ te dí honi̱ tengu̱tho ør'mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue fäxqui te dí honi̱. ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue asta̱ ga̱ n'yo nda̱ntyøhmu̱gä ngue ga̱ ä'a̱ mpu̱nnba̱te ngue hi̱nte dí xi'i gui fäxca̱hʉ te dí honi̱?

14 A nu̱yá, ya rá̱ hyu̱ndi̱ 'mø ngue ga̱ mmap'ʉ ma̱høn'a̱ ya. Pɛ nu̱'mø dá̱ map'ʉ, hi̱n tema̱ mɛ̱nyu̱ dí ädi ngue gui 'dacjʉ. Høntho dí ädi ngue gui̱ ma̱cjʉ. Porque ra̱ papá'a̱ di ja ndu̱mmʉi ngue honna̱ mɛ̱nyu̱ si yø ba̱si̱. Hi̱ngue masque yø ba̱si̱'ʉ go i pɛpa̱te. 15 Di̱ njadä p'ʉya, di ho ma̱ mmʉi da̱di̱ mpɛfi conná̱ ngue'a̱hʉ. Dí̱ nne ngue nu̱ te dí øt'e, da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho 'nɛ̱ i ja ga̱mpähä ngue ga̱ ʉni̱ te dí pɛts'i ngue ga̱ fäxa̱hʉ. Pɛ ɛ̱na̱ ma̱n'na ngue da̱di̱ ma̱'a̱hʉ, ɛ̱ntho gue gue'a̱ ma̱n'na ga̱ ngohni̱ mmʉihʉ'a̱ ngue hi̱nga̱ ɛga̱di̱ ma̱cjʉ.

16 Guí pa̱hmʉ xa̱nho ngue ja'mø hi̱n'yʉ te ga̱ honi̱, pɛ nu̱gä hi̱nte dí ä'a̱hʉ. Pɛ 'bʉ i'da ya ngue di ya̱jpa̱gui̱, ɛ̱ngui̱ ngue ra̱ nthät'itho dí øt'a̱hʉ. 17 ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue 'bʉi toni̱ ja̱'i̱ dí pɛnhnä ngue da̱ jʉc'a̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱? Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. 18 Xi'mø ma̱ pɛnhnä p'ʉ ra̱ Tito ngue bi̱ ma di zɛngua'a̱hʉ, 'nɛ̱ bi̱ mɛ ma̱n'na ma̱ cu̱hʉ, xina̱ ra̱ Tito, ¿ua bi 'yä'a̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱? Guí pa̱hmʉ xa̱nho ngue ra̱ Tito bi 'yøt'e tengu̱tho dí øt'e. Høntho bi̱ ne ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xi'a̱hʉ, da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho. Pɛ hi̱n tema̱ mɛ̱nyu̱ bi 'yä'a̱hʉ.

19 'Yo guí ɛ̱mhmʉ ngue nná̱ ma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue høntho dí̱ nnegä ngue gui̱ nnu̱ ma̱nhojʉ. Nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. Sinoque nu̱na̱ ra̱ hya̱ nnecra̱ Cristo ngue ga̱ mma̱, guehna̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱nna̱. 'Nɛ̱ dí̱ nne ngue gue'a̱ Oja̱ da̱ nu̱ ma̱nho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ. A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱ya te gäma̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ, dí honi̱ ngue ha di zajni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱ẖʉ. 20 Porque dí su̱ ngue nu̱'mø dá̱ magä p'ʉ, nthambɛ̱ni̱tho ga̱ ti̱n'a̱hʉ ngue hi̱ngdi 'yohʉ xa̱nho. Ga̱di̱ nsʉthohʉ, di 'bʉtyø zɛya, di 'bʉtyø cuɛ, di 'bʉ'ʉ di honi̱ ha di di̱nsɛ ra̱ nho, di 'bʉtyø ma̱mbɛthani̱, di 'bʉtyø nemhya̱, di 'bʉ'ʉ da̱di̱ 'yɛ̱ts'i̱, di 'bʉtyø 'yøt'i sʉi. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ ma̱nho guí̱ nnehʉ gdá̱ nya̱gä'be p'ʉya, ya hinga̱ gue'a̱ di̱ nja'a̱. Sinoque ra̱ cuɛtho di̱ nja porque ga̱ hɛc'a̱hʉ te gdi øthʉ. 21 Guehna̱ ra̱ hya̱ dí su̱gä 'mø dá̱ søngä p'ʉ guí 'bʉhmʉ na̱ya. Nu̱ te gdi øthʉ, ga̱ pɛsta̱ ma̱ sä p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱. Porque asta̱ ga̱ra̱ zongä 'mø dá̱ pa̱di̱ ngue nu̱'a̱ ra̱ nts'o xa̱ 'yøt'a̱ m'mɛt'o yø ja̱'i̱, hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛp'ʉ. Sinoque di 'yots'om'mäitho 'nɛ̱ nu̱'a̱ te ra̱ nts'o xa̱ bɛnnba̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ da̱di siguetho.

---------

13

1 Ya rá̱ hyu̱ ndi̱ ga̱ mmap'ʉ ngue güi zɛngua'a̱hʉ ya. Nu̱'mø 'bʉi to nne di ya̱prá̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui, ma̱hyoni̱tho ngue di 'bʉ'i yoho ogue hyu̱ yø testigo ngue di ja ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱. 2 Nu̱ya yø ja̱'i̱ xa̱ 'yøtyø ts'oqui m'mɛt'o, co gätho mi̱'da yø ja̱'i̱, tengu̱tho ra̱ hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ 'mø rá̱ yondi̱ ma̱ magä p'ʉ ya, a nu̱'mø dá̱ magä p'ʉ ma̱høn'a̱ ngue ga̱ ma nu̱'a̱hʉ 'nɛ̱ ga̱ ti̱ni̱ ngue ga̱di siguethohʉ ra̱ nts'o, ya hi̱nni̱ mantho ga̱ sɛti te gä guí øthʉ. 3 Ja guí pa̱hmʉ p'ʉ xa̱nho p'ʉya ngue gue'a̱ ra̱ Cristo di ha̱cra̱ ts'ɛdi'a̱ ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ. Porque ra̱ Cristo hi̱nga̱ 'nɛ̱'a̱ di̱ nya̱ ma̱nhuɛ̱hi̱ 'mø da̱ zo'a̱hʉ'a̱, sinoque di̱ nya̱ ma̱nzaqui'a̱. 4 Ma̱da̱gue'a̱ hi̱mbi̱ 'yu̱di̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi 'mø mi̱ guatra̱ pont'i̱, pɛ nu̱yá, ya i 'bʉi 'nɛ̱ i̱ n'youi rá̱ ts'ɛdi Oja̱. Da̱ guecä ya, xquet'a̱ di̱ n'yo'be ra̱ Cristo. A nu̱'mø dá̱ magä p'ʉ, gue'a̱ ra̱ Cristo di ha̱cra̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ, ma̱da̱gue'a̱ t'ɛ̱ngui̱ ngue dí ya̱ ma̱nhuɛ̱hi̱ 'mø dí ya̱hʉ.

5 Nu̱ te gni̱ 'yohʉ ya, da̱mi̱ hya̱csɛhʉ ra̱ güɛnda ngue'mø dʉ xa̱ndønho ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ogue hi̱n'na̱. Da̱mi̱ pa̱hmʉ xa̱nho ngue'mø guí̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo ogue hi̱n'na̱. A nu̱'mø hi̱nguí̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo, ya hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue gyø hoga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ 'mø. 6 Nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue di̱ n'yo ni̱ mmʉihʉ ngue ma̱jua̱ni̱ dí̱ n'yo'be ra̱ Cristo 'mø dá̱ nya̱hʉ, hi̱ngra̱ nthätitho ga̱ øt'a̱hʉ. 7 Dí äpä Oja̱ ngue da̱ 'yøt'e ngue hi̱nte ma̱nts'o da̱ di̱n'na̱hʉ. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, hi̱ndí̱ honi̱ ha di t'ɛ̱ngui̱ ngue go dí øt'e ngue guí 'yohʉ xa̱nho, sinoque høntho dí̱ nnegä ngue ma̱jua̱ni̱ guí̱ n'yohʉ xa̱nho. A nu̱gui̱, hi̱nte ja'a̱ ngue ɛ̱ngyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pømma̱nho te dí øt'e. 8 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, guehna̱ dí honi̱ ha di̱ ntha̱ha̱. Hi̱ndí̱ nne ga̱ øt'a̱ n'na ra̱ hya̱ nu̱'a̱ di ts'onna̱ ra̱ hya̱ na̱. 9 Ja̱na̱ngue nu̱gui̱ da̱di johyatho 'mø t'ɛ̱ngui̱ hi̱ndí ya̱ ma̱nzaqui, høntho dí̱ nnegä ngue da̱ zɛdi xa̱nho ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Nu̱gä za̱nt'a̱ dí̱ mmat'Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ ngue da̱ bømma̱nho ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱ẖʉ, hi̱nda̱ t'ɛ̱n'a̱hʉ ngue te da̱di 'bɛdi. 10 Hante ngue ga̱ mmagä p'ʉ ga̱ ma zɛngua'a̱hʉ, dí otra̱ carta ja ua ngue ga̱ pɛnnbʉ. Nu̱na̱ ra̱ carta dá̱ ot'i, i ya̱ ma̱nzaqui n'namhma̱ ngue xa̱mhma̱tho ya hi̱mma̱ hyoni̱ ga̱ nya̱ ma̱nzaqui 'mø dá̱ magä p'ʉ ngue ga̱ nya̱hʉ. Nu̱gä, nu̱na̱ ra̱ 'bɛfi bi 'dacä Oja̱, guehna̱ dí øt'ä na̱. Nu̱gä dí honi̱ ha di zɛhni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Hi̱ngue ma̱sque dí honi̱ ha gdá̱ japyø hya̱ ngue ga̱ ɛn'a̱ häi te gni̱ 'yohʉ.

11 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, Oja̱ da̱ mäxa̱hʉ ya. Da̱mi̱ hyomhmʉ ra̱ nho gdi̱ n'yohʉ. Oja̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ. 'Nɛ̱ da̱mi̱ mma̱di̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Nu̱'mø ngue ja ra̱ nju̱n'ma̱hya̱, da̱mi̱ nhojpa̱hʉ. Nu̱'mø ngue ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ, ya gue'a̱ rá̱ pähä Oja̱ gui 'yørpa̱hʉ p'ʉya. Nu̱na̱ Oja̱ p'ʉya hi̱nha di hyɛc'a̱hʉ.

12 Da̱mi̱ nzɛngua xa̱nho n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Di̱ nɛ̱qui̱ xa̱ndønho ngue ga̱di̱ ncu̱hʉ. 13 Gätho ma̱ cu̱hʉ 'da'igu̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, i pɛn'na̱hʉ ra̱ nzɛngua.

14 Di ja̱p'a̱hʉ na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo ngue da̱ di̱nni̱ mmʉi ngue di̱ ma̱'a̱hʉ. 'Nɛ̱hra̱ Espíritu Santo da̱ 'yøt'e ngue da̱ di̱nni̱ mmʉi ngue gui̱ n'yohʉ'a̱. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Gálatas

1

2

3

4

5

6

Gálatas

Ja ua ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Galacia.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, rá̱ representantegä ra̱ Jesucristo. Hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho rá̱ ts'änni̱ ngue drá̱ representantegä. 'Nɛ̱ hi̱njonni̱ ja̱'i̱ da̱ bøni̱ ngue da̱ t'ɛ̱mbi̱ bi 'yɛ̱xca̱gui̱. Nu̱'a̱ bi 'yɛ̱xqui̱, guehna̱ ra̱ Jesucristo co 'nɛ̱hna̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ nu̱na̱ bi 'yøt'e ngue bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesucristo 'mø mi̱ du̱. 2 Nu̱gä ya, co 'nɛ̱hya ma̱ zi cu̱hʉ dí̱ n'yogä'be ya, da̱di zɛnguagähe'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di̱ mpɛti p'ʉ ja yø hni̱ni̱ ngue ra̱ häi Galacia. 3 Nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, dí̱ nne ngue di ja̱p'a̱hʉ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

4 Nu̱na̱ ra̱ Jesucristo bi̱ nesɛ ngue bi tho conná̱ nguehma̱ ts'oquihʉ para ngue da̱ gʉga̱hʉ p'ʉ ja ra̱ nts'o ja ua ja ra̱ xi̱mhäi. Nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, go rá̱ ts'änni̱'a̱ tengue bi thohra̱ Cristo na̱. 5 Ja̱na̱ngue ma ga̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱ hangu̱ ra̱ pa. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

6 Nu̱na̱ rá̱ ma̱te ra̱ Jesucristo bi 'dacjʉ, Oja̱ bi 'yøt'e ngue bi di̱mma̱ mmʉihʉ ngue nzonga̱hʉ Oja̱ ngue ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo. A nu̱yá, da̱di 'yøthogä hanja ngue n'nahma̱ntho guí̱ nne gui hyɛhmʉ p'ʉ Oja̱, guí̱ nne gui tɛnhnʉ mi̱'da yø hya̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 7 Pɛ nu̱'a̱ ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, hi̱ngui̱ yoho, hyu̱ ja'a̱, sinoque hønda̱ n'na. A nu̱yá, 'bʉi to øt'e ngue di 'yot'itho ni̱ mmʉihʉ, i̱ nne da̱ männa̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue te bi 'yøtra̱ Cristo. 8 Pɛ nu̱yá, ma̱da̱gue'a̱ da̱ guecsɛgähe, ogue n'na ra̱ anxɛ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ bøni̱ ngue da̱ xi'a̱hʉ ma̱n'na ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue hi̱nda̱ 'da'igu̱ui na̱ ra̱ hya̱ ya xtá̱ xi'a̱he, nu̱na̱ n'nan'yo ra̱ hya̱ da̱ ma̱, da̱ ma ra̱ castigo na̱. 9 Ya xtá̱ xi'a̱hʉ m'mɛt'o, 'nɛ̱ ma̱høn'a̱ ga̱ mma̱ngä ya. Nu̱'mø to da̱ xi'a̱hʉ ma̱n'na ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ hi̱nda̱ 'da'igu̱ui na̱ ra̱ hya̱ ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, nu̱na̱ n'nan'yo ra̱ hya̱ da̱ ma̱, da̱ ma ra̱ castigo na̱.

10 Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, ¿ua da̱ zä gui 'yɛ̱mhmʉ ngue dí hongä ra̱ hya̱ ha di nu̱ ma̱nhogä yø ja̱'i̱? Nu̱'á̱, hi̱n'na̱'a̱. Dí̱ nne ngue gue'a̱ Oja̱ da̱ nu̱ ma̱nhogui. Nu̱gä hi̱nna̱ ma̱ngä ya yø hya̱ ya, ngue di̱ nu̱ ma̱nhogyø ja̱'i̱. Nu̱'mø gdi hongä ra̱ hya̱ ngue da̱ gue'a̱ te nnu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱ ga̱ mma̱, ya hi̱ngrá̱ mɛfigä ra̱ Cristo 'mø.

---------

11 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ da̱di øt'a̱hʉ, hi̱ngra̱ ja̱'i̱tho rá̱ ts'änni̱ na̱. 12 Hi̱njonni̱ ja̱'i̱ dá̱ mɛ̱pyagä te bi̱ ma̱, 'nɛ̱ hi̱njonni̱ ja̱'i̱ xänngui̱ te dí̱ mma̱. Hi̱nda̱ hønsɛ ra̱ Jesucristo bi jaqui ngue dá̱ pa̱cä na̱ ra̱ hya̱ na̱.

13 Ya xcá̱ 'yøhmʉ te 'bɛ'a̱ nma̱rá̱ n'yogä m'mɛt'o ngue'mø nmi̱ tɛnnä yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø judío. Guí pa̱hmʉ ngue ja̱njua̱ni̱ hi̱nmi̱ säyagä dí honi̱ ha gda̱ sʉcä'ʉ yø ja̱'i̱ Oja̱. Porque nmi̱ nnegä ngue xøgue xtí̱ m'mɛhna̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ na̱. 14 Nu̱'a̱ rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø judío mi̱ ja, ma̱n'na ta̱te ngue nmi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱gä'a̱ ngue'ʉ mi̱'da ma̱ mmi̱judíogähe 'da'igu̱ ra̱ pa dí 'bʉhme. Nu̱gä ma̱n'na xtá̱ øt'ä xa̱nho'a̱ te ra̱ costumbre ma̱ni̱ n'yo ma̱ mboxitahʉ. 15 Nu̱na̱ Oja̱ bi 'dacrá̱ ma̱te ngue bá̱ huanngui̱ hante ngue gá̱ m'mʉi. 'Nɛ̱ bi zoqui ngue ga̱ øtra̱ 'bɛfi bi 'daqui. 16 Porque bi̱ ne Oja̱ ngue dá̱ mpa̱cä'be'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ, n'namhma̱ ngue da̱ zäp'ʉ ga̱ xicä yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío te'o na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. A nu̱gä p'ʉya, hi̱njonni̱ ja̱'i̱ dá̱ änni̱ te ja ngue ga̱ øt'e. 17 'Nɛ̱ hi̱nga̱ 'bet'o dá̱ magä p'ʉ Jerusalén ngue xca̱ xädi te mi̱ xännba̱te'ʉ yø representante ra̱ Cristo bi 'yɛ̱xa̱ m'mɛt'o hante ngue da̱ 'yɛ̱xqui̱. Sinoque da̱ni̱ mpagä p'ʉ ja ra̱ häi Arabia. 'Dámba̱ pengä p'ʉya, ma̱høndá̱ ɛ̱cä p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Damasco. 18 Mi̱ tho'a̱ nhyu̱ jɛya p'ʉya, ja dá̱ magä Jerusalén ngue dá̱ nya̱gä'be ra̱ Bɛdu. Pɛ hønda̱ n'nɛ'ma̱ cʉt'a dá̱ m'mʉcä p'ʉ mi̱ 'bʉ'a̱. 19 'Nɛ̱ hi̱njom mi̱'da ni̱ representante dá̱ nya̱gä'be, hi̱nda̱ høndra̱ Jacobo nu̱'a̱ rá̱ n'yohʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo dá̱ nu̱gä p'ʉ. 20 I pa̱ Oja̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ.

21 M'mɛfa p'ʉya, da̱ni̱ mpagä p'ʉ ja ra̱ häi Siria, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Cilicia. 22 A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo di̱ mpɛti p'ʉ ja yø hni̱ni̱ ngue ra̱ häi Judea, tobe hi̱nga̱ n'na ndi̱ da̱di̱ nnu̱gähe'ʉ. 23 Høntho nt'øde te hma̱ ngue ɛ̱nyø ja̱'i̱: “Nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ mi̱ honi̱ ha di zʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø ma̱n'na ra̱ pa, a nu̱yá hma̱nya ngue guehna̱ xihyø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ Cristo nu̱na̱ hi̱nmi̱ nnepe da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ m'mɛt'o”. 24 Ja̱na̱ngue ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ yø ja̱'i̱, porque nu̱na̱ Oja̱ bi hyät'i bi pärca̱gui̱ ma̱ mmʉi.

---------

2

1 Mi̱ gua'a̱ rá̱ 'dɛ'ma̱ goho ra̱ jɛya p'ʉya, ma̱høndá̱ magä Jerusalén. Dá̱ mɛgä'be ra̱ Bernabé conna̱ Tito. 2 Dá̱ magä p'ʉ, porque Oja̱ bi 'yu̱rca̱gui̱, bi̱ neque ngue ga̱ mmagä Jerusalén. Bi̱ mpɛti'ʉ 'bɛt'o ra̱ hya̱ p'ʉya ngue dá̱ nya̱he. Dá̱ xicä'ʉ p'ʉya hanja na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ da̱di øtä yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Dá̱ ne ngue da̱ fa̱di̱ ngue 'da'igu̱ ra̱ hya̱ dí xihme yø ja̱'i̱. Porque dá̱ negä ngue hi̱ndi̱ nts'onna̱ ma̱ 'bɛfi ya xtá̱ øt'e, 'nɛ̱ ni̱mantho da̱di̱ mpɛfi. 3 Pɛ ma̱juadi dá̱ nya̱he, bi hnu̱ ma̱nho na̱ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱. Nu̱na̱ ra̱ Tito ma̱ n'yogä'be hi̱ngui̱ n'youi ra̱ hmɛ̱pya ngue ra̱ circuncisión. Pɛ ya hi̱mbi̱ ma ma̱ jats'ɛdi ngue di̱ njapi tengu̱tho ma̱nna̱ ley ga̱ 'yo yø judío. 4 Høndi 'da yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, bi nepe ngue xta̱ hmɛ̱pya na̱ ra̱ Tito. Pɛ nu̱yá, guehya yø ja̱'i̱ cuatyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, i honi̱ ha di zʉrca̱ ma̱ guahʉ ngue da̱ zäp'ʉ di ya̱jpa̱hʉ m'mɛfa ngue hi̱ndí̱ øthʉ'a̱ te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. Porque ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo. 'Nɛ̱ guehya yø ja̱'i̱ di ja ts'ɛdi ngue ga̱ øthʉ te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ya. 5 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nya, hi̱nga̱ n'na ne dí ørpähe ma̱su̱. Porque nu̱na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, guehna̱ ra̱ hya̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱, ya hi̱nda̱ zä to di pädi.

6 Nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bɛt'o ra̱ hya̱, hi̱ndi̱ mportagä 'mø ngue 'bɛt'o ogue hi̱n'na̱, porque nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, ya hi̱mma̱ hyɛts'i yø ja̱'i̱ p'ʉ. Pɛ nu̱'ʉ 'bɛt'o, hi̱n tema̱ hya̱ bi xiqui ngue da̱ 'yɛ̱ngui̱ hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱. 7 Hante gue bi̱ mmɛ̱yasɛ ngue Oja̱ di färca̱gui̱ rá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue ga̱ xihyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. A nu̱na̱ ra̱ Bɛdu bi̱ ma ma̱fäti ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ da̱ xihyø ja̱'i̱ ngue yø judío. 8 Porque guesɛ Oja̱ bi 'yɛ̱xra̱ Bɛdu ngue drá̱ representante ra̱ Cristo p'ʉ ha 'bʉhyø judío. Pɛ xquet'a̱ bi 'yɛ̱xqui̱ ngue drá̱ representantegä ra̱ Cristo p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío.

9 Ja̱na̱ngue nu̱ya hyu̱ nc'ɛ̱i̱ ya, ra̱ Jacobo, ra̱ Bɛdu, ra̱ Xuua guehya 'bɛt'o p'ʉ Jerusalén, bi ba̱hya p'ʉya ngue Oja̱ bi̱ ne ngue di tocagä ra̱ mmɛ̱nthi̱ ngue ga̱ øt'ä na̱ ra̱ 'bɛfi na̱. Ya dá̱ mbɛnnba̱ 'yɛhe p'ʉya, guehna̱ ra̱ hmɛ̱ya na̱ ngue jaje ra̱ acuerdo na̱ te ra̱ 'bɛfi ga̱ øthe. Bi ts'ännbʉya ngue ga̱ mmɛgä'be ra̱ Bernabé, ga̱ ma ma̱ngä'be ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. A nu̱ya dá̱ nya̱gähe p'ʉya, guehya da̱ xihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ya yø judío ya. 10 Hønda̱ n'na ra̱ hya̱ bi sicä'be p'ʉya, ngue hi̱nda̱ ma ma̱pu̱mbɛ̱ni̱ yø hyoya, da̱ 'bäts'i te honi̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, hi̱nga̱ ja dí̱ mbɛ̱nnga̱gui̱, ya za̱nt'a̱ da̱di ja ndu̱mmʉi ngue da̱ 'bäts'i te honyø hyoya.

---------

11 M'mɛfa p'ʉya, ya dí 'bʉcä p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Antioquía, xquet'a̱ bi zøp'ʉ ra̱ Bɛdu. Mi̱ ma njammi̱ pa p'ʉya, bi 'yɛ̱hra̱ pa ngue hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ te bi 'yøtra̱ Bɛdu. Ja̱na̱ngue yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ p'ʉ dá̱ hɛjpi te øt'e. 12 Rá̱ mʉditho xa̱nho te bi 'yøtra̱ Bɛdu. 'Dap'ʉ bi̱ nsi̱hmɛ̱ui yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ hmɛ̱pya di̱ njapyø judío. Mi̱ zø i'da yø ja̱'i̱ bá̱ nɛ̱xpʉ 'bʉhra̱ Jacobo, guehya yø ja̱'i̱ di ja ts'ɛdi ngue da̱ hmɛ̱pya gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱ngyø judío ya. Mi̱ zøhya p'ʉya, ra̱ Bɛdu bi zu̱ ngue da̱ ts'ʉi, ja̱na̱ngue bi 'uep'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱nga̱ mhmɛ̱pya. 13 Nu̱ya mi̱'da yø judío ngue ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i p'ʉya, xquet'a̱ 'nɛ̱hya bi 'yøt'e tengu̱tho øtra̱ Bɛdu ya ngue bi̱ nsu̱, bi 'uep'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱nga̱ mhmɛ̱pya. Co 'nɛ̱hna̱ ra̱ Bernabé bi̱ ntɛt'i te øtra̱ Bɛdu. 14 Nu̱'mø ma̱ nu̱gä te øtra̱ Bɛdu p'ʉya ngue ya hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue gue'a̱ te mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ga̱ 'yo, yø hmi̱ yø dä yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ dá̱ hɛjpi, dí ɛ̱mbi̱: “Ague Bɛdu, nu̱'i̱ grá̱ judío, pɛ asta̱ 'nɛ̱sɛ'i, ya xcá̱ hyɛp'ʉ 'da yø hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío. Ya guí øt'e tengu̱tho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱ngyø judío. ¿Hanja ya ngue ja guí̱ nnepe da̱ 'yɛ̱n'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱ngyø judío ngue jatho ga̱ øthʉ te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío ya?” dí ɛ̱mbi̱.

---------

15 Dí̱ nne ga̱ xi'a̱ n'na ra̱ hya̱ ya te'o gätho ya ma̱ mmi̱judíohʉ. A nu̱jʉ, hi̱nna̱ 'bʉhmʉ'a̱ ngue ra̱ ts'oqui ga̱ øthʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. 16 Pɛ dí pa̱hmʉ ngue nu̱'a̱ di̱ nhohma̱ ts'oquihʉ, hi̱nga̱ gue'a̱ ngue ga̱ øthʉ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío'a̱. Nu̱'a̱ di̱ nhohra̱ ts'oqui, gue'a̱ ngue da̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo'a̱. A nu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo ya, pɛ xquet'a̱ 'nɛ̱cjʉ ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ Jesucristo ya. 'Nɛ̱ guehna̱ di̱ nhohma̱ ts'oquihʉ na̱ ngue dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, hi̱ngue masque bi̱ nhohma̱ ts'oquihʉ ngue xcá̱ øthʉ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo ma̱ mmi̱judíohʉ. Porque hi̱njonda̱ bøni̱ ngue di̱ nhohrá̱ ts'oqui ngue da̱ 'yøt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. 17 A nu̱yá, ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo ngue di̱ nhohma̱ ts'oquihʉ. Pɛ mi̱'da yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ ts'oqui dí øthʉ ngue hi̱ndí̱ øthʉ te gäma̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. ¿Ua sä da̱ 'yɛ̱nya yø ja̱'i̱ ya ngue nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ bi xännga̱hʉ ra̱ Cristo, ya i 'yøt'a̱ ngue ga̱ øthʉ ra̱ ts'oqui? Nu̱'á̱, hi̱n'na̱'a̱. 18 A nu̱yá, ya xtá̱ ma̱ngä ngue hi̱ngui̱ ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ ley ngue di̱ nhohra̱ ts'oqui. Xi'mø hønga̱ 'bät'i, ga̱ ɛ̱mbi̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ ley, ya hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue bi̱ nhohma̱ ts'oquigä 'mø. 19 Pɛ ya hi̱nni̱ mantho ngue ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ ley ya, porque ya bi̱ nja'a̱ ra̱ castigo mi̱ mma̱nna̱ ley. Nu̱gä tengu̱tho 'mø bi hyogä ra̱ ley. Nu̱yá, ya gdá̱ 'bʉ'a̱ ngue ga̱ tɛn'na̱ Oja̱. 20 Nu̱'mø mi̱ ma ma̱cuat'i ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesucristo, 'nɛ̱qui̱ dí ør'ma̱ güɛnda ngue ya bi̱ ncuarca̱gui̱ ra̱ pont'i̱. Nu̱ya hi̱ndí̱ sänsɛ te nna̱ 'bʉi, hønt'a̱ ra̱ Cristo o ma̱ mmʉigä ya. A nu̱yá, mɛ̱nte ra̱ pa dí 'bʉcä ua ja ra̱ xi̱mhäi, hønt'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya. Nu̱ná̱, di̱ ma̱qui 'nɛ̱ bi̱ ndäsɛ ngue bi tho conná̱ ngueque. 21 Nu̱na̱ rá̱ ma̱te Oja̱ bi 'daqui, hi̱ndí̱ nne ga̱ joni̱. Xi'mø ngue da̱ gue'a̱ ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío di̱ nhohrá̱ ts'oqui ra̱ ja̱'i̱, ya säditho bi du̱ ra̱ Cristo 'mø.

---------

3

1 Ague gyø mmɛ̱ngu̱hʉ p'ʉ ja ra̱ häi Galacia, rá̱ nzɛgui ma̱'bɛdi ni̱ mmʉihʉ. ¿Hanja ngue ga̱di̱ n'u̱ni̱ thä'a̱hʉ ngue hi̱nguí̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱? Ni̱ hmi̱ ni̱ dähʉ p'ʉ dá̱ ma̱ngähe na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue ra̱ Jesucristo bi 'dømp'ʉ ja ra̱ pont'i̱. ¿Ua ya gá̱ pu̱mbɛ̱ni̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ya? 2 Ya guí pa̱hmʉ xa̱ndønho ngue Oja̱ bá̱ pɛn'na̱hʉ ra̱ Espíritu Santo ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ bi si'a̱hʉ. Hi̱mbi̱ 'bɛn'na̱hʉ na̱ ra̱ Espíritu Santo ngue gá̱ 'yøthʉ'a̱ te gä nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley. 3 ¿Mba hanja'a̱ ni̱ m'mɛmmʉi guí øthʉ? Ya guí pa̱hmʉ ngue gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo bi 'da'a̱hʉ ra̱ 'da'yo te. Pɛ nu̱ya guí ɛ̱na̱ ngue gui hyonsɛ ha di gomma̱nho te gdi̱ n'yohʉ ya. 4 Ya xa̱ngu̱ ra̱ n'ʉ xca̱ sähʉ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo. ¿Ua hi̱nte ni̱ bøntho'a̱ ya? Pɛ dí ɛ̱na̱ ngue ja te ni̱ bøn'a̱. 5 Da̱mi̱ pa̱hmʉ hanja ya ngue Oja̱ bá̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo ngue bi 'yøtyø milagro p'ʉ guí 'bʉhmʉ. Ngu̱na̱ gá̱ nu̱hʉ ngue bi̱ nja rá̱ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ bi si'a̱hʉ. Pɛ hi̱n'i̱ nja na̱ te gá̱ nu̱hʉ ngue gá̱ 'yøthʉ'a̱ te gä nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley.

6 Tengu̱tho dí xi'a̱hʉ ya, ngu̱na̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ xi xi Oja̱. Nu̱'a̱ i 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, Oja̱ bi hojpa̱bi̱ rá̱ ts'oqui”, i ɛ̱na̱. 7 Ja̱na̱ngue da̱mi̱ pa̱hmʉ ya ngue nu̱'ʉ nnøpa̱ mbom'mɛto ra̱ Abraham, guehya yø ja̱'i̱ ja yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya. 8 Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, ya ma̱nja̱m'møtho nt'ot'i ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue 'nɛ̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío di̱ nhohyø ts'oqui 'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱. Porque ngu̱'a̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ bi̱ nya̱ui ra̱ Abraham ngue bi 'yɛ̱mbi̱: “Conná̱ ngue'a̱'i̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi da̱ ma ma̱ja̱pi̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 9 Nu̱ ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, 'nɛ̱ Oja̱ bi ja̱pi̱. A nu̱yá, nu̱ to gä da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, Oja̱ di ja̱pi̱ tengu̱tho ra̱ Abraham.

10 Nu̱ to gä ɛ̱na̱ ngue di̱ nya̱n'a̱ ngue da̱ 'yøt'e te gä nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley, da̱ tho ra̱ castigo ra̱ ja̱'i̱. Porque nt'ot'i ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ to hi̱ngui̱ øt'e para za̱ntho'a̱ te gätho nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley, gue'a̱ da̱ tho ra̱ castigo'a̱”. 11 Pɛ dí pa̱hmʉ ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue da̱ 'yøt'e gätho'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, hi̱nga̱ gue'a̱ di hojpa̱bi̱ Oja̱'a̱. Porque ra̱ Ma̱ca̱ Libro i ɛ̱na̱: “A nu̱ya to bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, guehya di hojpa̱bi̱ ya, 'nɛ̱ di u̱nna̱ 'da'yo te”. 12 Ya hi̱nte ni̱ bøndrá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ ja̱'i̱ nu̱'a̱ ɛ̱na̱ ngue di̱ nya̱n'a̱ ngue da̱ 'yøt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nte di 'bɛdi da̱ 'yøt'e gätho'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, hønt'a̱ ra̱ ja̱'i̱ di t'u̱nna̱ 'da'yo te'a̱”.

13 A nu̱yá, ya hi̱nga̱ thomhmʉ ra̱ castigo mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ya. Porque ra̱ Cristo, ya bi thohra̱ castigo conná̱ nguecjʉ'a̱. Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro i ɛ̱mp'ʉ: “Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ma̱cuati ra̱ za, ya ra̱ castigo thogui”. 14 Ra̱ Cristo bi thohra̱ castigo conná̱ nguecjʉ n'namhma̱ ngue hi̱nga̱ høndra̱ Abraham di̱ nthɛui rá̱ nja̱pi̱ Oja̱, sinoque xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío di̱ nthɛui. Ja̱na̱ngue ya di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi ya̱t'a̱ Oja̱, nu̱ to gä dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo, ya dí̱ n'yohʉ ra̱ Espíritu Santo.

---------

15 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱na̱ ra̱ hya̱ ga̱ mma̱ngä ya, gdá̱ hyɛjpa̱hʉ'a̱ te øtyø ja̱'i̱. Nu̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue'mø øt'ui n'na ra̱ cohi rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, 'nɛ̱ bi firma ra̱ sʉcua̱ da̱ nangui̱, ya hi̱nda̱ zä to da̱ xotra̱ hya̱ bi̱ nja, ni̱ xi̱nda̱ zä ngue to da̱ hyu̱ts'i̱ te nt'ot'i. 16 Nu̱na̱ Oja̱ bi ya̱rpa̱bi̱ n'na ra̱ hya̱ ra̱ Abraham co 'nɛ̱'a̱ rá̱ mbom'mɛto bi tɛrpa̱p'ʉ. Pɛ hi̱nte mma̱mp'ʉ ha nt'ot'i ra̱ hya̱ ngue da̱ 'yɛ̱na̱ “yø mbom'mɛto” tengu̱tho 'mø di̱ mma̱ ngue xtá̱ngu̱. Sinoque n'na nc'ɛ̱i̱tho'a̱ mma̱mp'ʉ, guehna̱ ra̱ Cristo na̱ p'ʉya. 17 Tengu̱tho ra̱ cohi øtyø ja̱'i̱, xquet'a̱ Oja̱ bi gohmi̱ n'na ra̱ cohi ra̱ Abraham, 'nɛ̱ bi ya̱rpi̱ ngue di̱ nja'a̱ te bi xifi. Mi̱ tho'i 430 njɛya, bi t'u̱nna̱ ley ra̱ Moisés, pɛ hi̱mbi̱ nts'onna̱ ra̱ cohi mi̱ jaui Oja̱ ra̱ Abraham. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ya xi̱ ma ma̱ya̱t'i̱, di̱ njahma̱ na̱. 18 Xi'mø hønt'ʉ to øt'e te gä di̱ ma̱nda ra̱ ley di t'u̱nna̱ nja̱pi̱, ya hi̱mma̱ hyoni̱ tema̱ hya̱ di ya̱rca̱hʉ Oja̱ 'mø. Pɛ ra̱ Abraham bi ya̱rpa̱bi̱ Oja̱ ngue di u̱nná̱ nja̱pi̱, 'nɛ̱ bi u̱nni̱.

19 Pɛ ¿hanja ngue bi̱ nja na̱ ra̱ ley 'mø? Bi u̱n'Oja̱ na̱ ra̱ ley para ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ te 'bɛ'a̱ ra̱ ts'oqui øtyø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ bi̱ nja rá̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ ley asta̱ gue'mø mi̱ m'mʉ'a̱ rá̱ mbom'mɛto ra̱ Abraham. Nu̱ná̱, bá̱ ts'ännbi̱ ngue da̱ 'yøt'a̱ te ra̱ hya̱ ma̱ya̱t'i̱ ngue di̱ nja. Nu̱na̱ ra̱ ley na̱, yø anxɛ bi̱ ma̱ hanja, ja̱na̱ngue ra̱ Moisés bi xihyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nyø anxɛ. 20 Pɛ nu̱'mø mi̱ nya̱ui Oja̱ ra̱ Abraham ngue bi ya̱rpa̱bi̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱, hi̱nga̱ 'be bi hyonna̱ pønga̱hya̱, sinoque bi̱ nya̱sɛui.

---------

21 ¿Ua sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue nu̱na̱ ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés di̱ nju̱nt'ui na̱ te ra̱ hya̱ bi ya̱t'a̱ Oja̱? Nu̱'á̱, hi̱n'na̱'a̱. Porque hi̱n tema̱ ley di ja ngue da̱ hyät'i da̱ 'yøtra̱ ja̱'i̱ te gä di̱ ma̱nda para ngue di t'u̱nna̱ 'da'yo te ra̱ ja̱'i̱. 22 Pɛ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue gätho yø ja̱'i̱ xa̱ mbɛnt'ui ra̱ ts'oqui. Ja̱na̱ngue dí pa̱hmʉ ya ngue hønt'ʉ to ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo di̱ nthɛui'a̱ te xa̱ ya̱t'a̱ Oja̱ ngue di u̱n'ʉ to bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱.

23 Hante ngue da̱ zøcua ra̱ Cristo, gue'a̱ ra̱ ley ma̱di̱ ma̱nda yø ja̱'i̱. Bi̱ nja rá̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ ley na̱, asta̱ gue'mø ma̱ pa̱hmʉ ngue gue'a̱ ra̱ Cristo ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue di̱ nhohma̱ ts'oquihʉ. 24 Nu̱na̱ ra̱ ley bi̱ nøpa̱ mädi yø ja̱'i̱, ngue di̱ ndäpyø ja̱'i̱ ra̱ Cristo 'mø mi̱ zøhø. A nu̱ to da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ Cristo p'ʉya, ya di̱ nhohrá̱ ts'oqui ra̱ ja̱'i̱. 25 A nu̱yá, ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, ya hi̱nni̱ mantho di̱ ma̱ndaga̱hʉ na̱ ra̱ ley mi̱ fäcjʉ ya.

26 Rá̱ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo ya, ya yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱ ya. 27 A nu̱yá, nu̱ to gä bi̱ nxixya̱ 'mø mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo, guehya ga̱ 'yo tengu̱tho i̱ n'yo ra̱ Cristo ya. 28 Ya hi̱ndi̱ mporta ngue'mø grá̱ judío ogue hi̱ngrá̱ judío; 'bʉhni̱ hmu̱ ogue hi̱njo'o ni̱ hmu̱; ogue grá̱ n'yohʉ ogue grá̱ xisu. Porque nu̱'mø ya gä guí̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo, ya n'na hya̱tho gui jahʉ'a̱. 29 Nu̱'mø ngue guí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo, ya gue'a̱hʉ yø mbom'mɛto ra̱ Abraham. 'Nɛ̱ di toca'a̱hʉ na̱ te xa̱ ya̱t'Oja̱ ngue di u̱ni̱.

4

1 Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue nu̱'mø rá̱ ngüɛtho n'na ra̱ ts'ʉnt'ʉ ja ngue da̱ gohmi̱ n'na ra̱ erensia, 'da'igu̱dui n'na ra̱ hmi̱qui̱, ma̱da̱gue'a̱ ngue rá̱ mmɛti gätho. 2 Porque 'bʉhyø ja̱'i̱ di̱ ncarga ngue da̱ märpa̱bi̱ te pɛts'i asta̱ gue'mø bi zønna̱ pa da̱ zännba̱bi̱ rá̱ papá ngue di̱ ndäpi. 3 Di̱ njathʉ p'ʉya. Hante ngue ga̱ pa̱hmʉ hanja na̱ ra̱ Cristo, dá̱ ja ndu̱mmʉi ngue ga̱ øthʉ'ʉ yø costumbre ga̱ 'bʉhyø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. 4 Pɛ nu̱'mø mi̱ zønna̱ pa bá̱ sän'na̱ Oja̱ ngue bá̱ pɛnhua rá̱ Ts'ʉnt'ʉ, bi øn'a̱ n'na ra̱ xisu. Nu̱na̱ ra̱ Ts'ʉnt'ʉ na̱, bi 'yøt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío. 5 Bí 'yɛ̱hɛ̱ ngue go bi tho'a̱ ra̱ castigo mi̱ ja ga̱ thohmʉ tengu̱tho di̱ ma̱nda ra̱ ley. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ya guecjʉ yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱ ya.

6 A nu̱ya ngue ya yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱, nu̱na̱ Oja̱ conná̱ Ts'ʉnt'ʉ bá̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo p'ʉ ja ma̱ mmʉihʉ ngue ga̱ n'yohʉ. 'Nɛ̱ guehna̱ ra̱ Espíritu Santo bi bɛ̱nnbi̱ te mma̱nna̱ ja̱'i̱ 'mø xi Oja̱ ngue ɛ̱mbi̱: “Ma̱ Papá'i Oja̱”. 7 Ja̱na̱ngue nu̱yá, ngue ya yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱ ya, ya hi̱ndí̱ 'bʉhmʉ tengu̱tho n'na ra̱ hmi̱qui̱. A nu̱'mø ngue ya yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱, tengu̱tho n'na ra̱ basi̱ ja rá̱ erensia, di̱ njathʉ p'ʉya, di tocaga̱hʉ'a̱ te di u̱n'Oja̱ rá̱ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo.

---------

8 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui ngue hi̱nma̱ni̱ pa̱hmʉ Oja̱, gue'ʉ yø da̱hmu̱ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ Oja̱ gmi̱ nnøpa̱ hmu̱hʉ ngue gmi̱ tha̱nnehʉ. 9 A nu̱yá, ya guí pa̱hmʉ Oja̱ ya, ogue ma̱n'na xa̱nho, bi ba̱'a̱hʉ Oja̱. ¿Hanja ngue ya guí̱ nne gui hyɛhmʉ p'ʉ Oja̱ ya, ma̱hønguí̱ nne gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ'ʉ yø costumbre hi̱n tema̱ ts'ɛdi di ja? 10 Porque guí su̱phʉ yø pa di costumbra yø ja'i̱ ngue su̱pi̱. Nu̱'mø ra̱ t'ʉsna̱ guí su̱phʉ. Njɛya, njɛya i ja mi̱'da yø pa guí su̱phʉ. 11 Ya xa̱ngu̱ ra̱ 'bɛfi xtá̱ øt'e ngue dí xän'na̱hʉ ra̱ hya̱. Guehna̱ dí su̱gä na̱ya ngue di̱ nts'onna̱ ra̱ hya̱ na̱.

12 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ 'yøthʉ tengu̱tho dí øt'ä ngue hi̱ndí̱ øt'ä'ʉ yø costumbre yø judío ya. A nu̱gä dí øt'ä tengu̱tho gmi̱ øthʉ m'mɛt'o. Pɛ nu̱gä dí ɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ sʉcjʉ tengue dí øt'e. 13 Guí pa̱hmʉ ngue nu̱'mø rá̱ mʉdi ma̱ magä p'ʉ guí 'bʉhmʉ, dá̱ xi'a̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, nu̱gä nma̱di̱ hyɛ̱nni̱. 14 'Nɛ̱ nu̱'a̱ ra̱ n'ʉ nmi̱ hɛ̱mbä, xa̱nhɛ̱nni̱tho ha xtí zä xca̱ nya̱hʉ. Pɛ nu̱'a̱hʉ p'ʉya hi̱nga̱ 'yɛ̱mhmʉ ngue hi̱nda̱ zä ga̱ nya̱hʉ, ni̱ xi̱nga̱ fɛsca̱thohʉ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱ngä. Hante gue co n'na ra̱ pähä guí 'yøhmʉ ra̱ hya̱ dá̱ ma̱ngä, tengu̱tho 'mø di 'bäp'ʉ n'na rá̱ anxɛ Oja̱ ngue da̱ zo'a̱sɛhʉ, ogue tengu̱tho 'mø di 'bäsɛ p'ʉ ra̱ Jesucristo da̱ zo'a̱hʉ, gá̱ jajʉ p'ʉ. 15 ¿Hapʉ gá̱ 'yɛmhmʉ'a̱ ra̱ pähä bi̱ nja'a̱hʉ'a̱ ra̱ ora dá̱ xi'a̱hʉ ra̱ hya̱? Conque dí pa̱cä ngue nu̱'a̱ ra̱ 'bäxte guí̱ nne xqui 'yørca̱hʉ, nu̱'mø di sä asta̱ ni̱ dä guí̱ nne xqui hya̱i̱ ngue xqui 'dacjʉ. 16 Xiya, asta̱ guí̱ nne gui 'yøt'e ngue ma̱ nsʉihʉ ya ngue njua̱ntho dí xi'a̱hʉ na̱ te ma̱jua̱ni̱.

17 A nu̱ya mi̱'da yø ja̱'i̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ nne da̱ mäxa̱hʉ, pɛ hi̱ngra̱ nho nne da̱ 'yøt'a̱hʉ ya. Sinoque høntho nne ya ngue gui hyɛga̱hʉ p'ʉ, i̱ nne ngue go gui tɛnhnʉ'a̱ ra̱ hya̱ mma̱nya. 18 Pɛ ya xa̱nho ngue'mø to nne da̱ mäxa̱hʉ, pɛgue ya da̱ n'yo'a̱ ngue ra̱ nho da̱ 'yøt'e. A nu̱gä xquet'a̱ dí̱ nne ga̱ fäxa̱hʉ, pɛ hi̱nga̱ høn'mø dí 'bʉp'ʉ guí 'bʉhmʉ dí̱ nne ga̱ fäxa̱hʉ, sinoque hangu̱ ra̱ pa dí̱ nne ga̱ fäxa̱hʉ. 19 Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, tengu̱tho n'na ra̱ xisu 'mø ja ngue di ønná̱ ba̱si̱ sä ra̱ n'ʉ, di̱ njadä p'ʉya, ma̱høndi̱ sä ra̱ n'ʉ co nu̱'a̱hʉ asta̱ gue'mø gui 'yøthʉ tengu̱tho bi 'yøtra̱ Cristo. 20 Nu̱gä hi̱ndí̱ sani̱ ngue gdi 'bʉcä p'ʉ guí 'bʉhmʉ ya ngue ga̱ nya̱sɛhʉ, n'namhma̱ ga̱ nnu̱ ha gda̱ japä'a̱ ra̱ hya̱ si'a̱hʉ. Porque nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ hi̱ndí̱ pa̱di̱ te ga̱ øt'e co nu̱'a̱hʉ.

---------

21 Nu̱ to gätho nne da̱ 'yøt'e te gä nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío, da̱mi̱ xicjʉ ya. ¿Ua hi̱nja̱m'mø guí øhmʉ'a̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ libro ngue ra̱ ley? 22 Ya guí pa̱hmʉ ngue nt'ot'i ngue ra̱ Abraham bi̱ m'mʉ'i yoho yø ts'ʉnt'ʉ. Nu̱na̱ n'na rá̱ ts'ʉnt'ʉ, rá̱ ts'ʉnt'ʉ n'na ra̱ xisu ngue ra̱ gʉni̱tho. Nu̱na̱ ma̱n'na rá̱ ts'ʉnt'ʉ, rá̱ ts'ʉnt'ʉ na̱ ra̱ xisu ngue ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱. 23 Nu̱na̱ ra̱ xisu ngue ra̱ gʉni̱tho, hi̱ngra̱ 'ya̱ba̱si̱ na̱, ja̱na̱ngue bi̱ m'mʉhrá̱ ba̱si̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ xisu ngue ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱, ma̱rá̱ 'ya̱ba̱si̱, guesɛ Oja̱ bi ya̱rpa̱bi̱ ra̱ Abraham ngue bi̱ m'mʉhrá̱ ba̱si̱ na̱. 24 Ja ua yø hya̱ ma̱hyɛqui. Nu̱ya yoho yø xisu ya, guí̱ nhyɛjpa̱bi̱ yoho yø cohi i ja. Nu̱na̱ ra̱ xisu ngue ra̱ gʉni̱tho ni̱ hu̱ ngue ra̱ Agar. Gui̱ nhyɛjpa̱bi̱'a̱ ra̱ cohi bá̱ njap'ʉ ja ra̱ t'øhø Sinaí. A nu̱ya yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue da̱ 'yøt'e te di̱ ma̱nda ra̱ ley ya, guehya nnøpa̱ ba̱si̱ ra̱ Agar. 25 Nu̱na̱ ra̱ Agar, yoho yø xɛqui ma̱hyɛjpi. Gui̱ nhyɛjpa̱ ra̱ t'øhø Sinaí jap'ʉ ja ra̱ häi Arabia. 'Nɛ̱ gui̱ nhyɛjpa̱ ra̱ Jerusalén, nu̱'a̱ ja ua ja ra̱ häi. Porque nu̱ya yø judío 'bʉp'ʉ, i tɛntho te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley. 26 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ yø ngu̱mp'ʉ ja ra̱ Jerusalén bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱, hi̱ndi̱ ma̱nda ra̱ ley ya. A nu̱jʉ, ja dyø mmɛ̱ngu̱hʉ p'ʉya. 27 A nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Di̱ nja'i mpähä grá̱ 'ya̱ba̱si̱, nu̱'i̱ hi̱nga̱ pa̱hra̱ ønna̱te. Ga̱ mafi ngue gui johya, ma̱da̱gue'a̱ ngue tobe hi̱ngui̱ pa̱'a̱ ra̱ ønna̱te. Porque ra̱ xisu ngue ra̱ 'ya̱ba̱si̱ bi hyɛp'ʉ rá̱ ndø, pɛ ma̱n'na xa̱ngu̱ yø ba̱si̱ di̱ m'mʉi, hi̱nda̱ gue'a̱ ra̱ xisu 'bʉhmi̱ rá̱ ndø”.

28 A nu̱jʉ ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, tengu̱tho ra̱ Isaac, Oja̱ bi ya̱t'i̱ ngue di̱ m'mʉi. Di̱ njathʉ p'ʉya, Oja̱ bi ya̱t'i̱ ngue dyø ba̱si̱ga̱hʉ. 29 Nu̱'mø mi̱ nja na̱ te ra̱ hya̱ xí ya̱t'a̱ Oja̱ ngue di̱ nja, ra̱ Espíritu Santo bi 'yøt'e ngue bi̱ m'mʉhra̱ Isaac. Pɛ nu̱na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Agar bi̱ mbøcuɛ, bi zʉhra̱ Isaac. Xquet'a̱ di̱ njathʉ p'ʉya, nu̱'ʉ mma̱ ngue øt'e te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley i sʉcjʉ'ʉ. 30 Pɛ guí pa̱hmʉ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ xisu ngue ra̱ gʉni̱tho, da̱ thøn'athi, da̱ mɛ rá̱ ts'ʉnt'ʉ. Porque nu̱na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ na̱, hi̱ndi̱ tocabi'a̱ te da̱ hya̱nna̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ na̱ ra̱ xisu ngue ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱”, i ɛ̱na̱. 31 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, hi̱ngyø ba̱si̱ga̱hʉ na̱ ra̱ xisu ngue ra̱ gʉni̱tho, sinoque gue'a̱ ra̱ xisu ngue ra̱ mmɛ̱nni̱gu̱ yø ba̱si̱ga̱hʉ.

---------

5

1 Ya bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ ra̱ Jesucristo. Ja̱na̱ngue ya hi̱ndí̱ tɛnhnʉ'a̱ ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío ngue ga̱ ɛ̱na̱ di̱ nya̱nma̱ tehʉ. Da̱mi̱ hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ya, da̱mi̱ ndʉhʉ co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱. 'Yo sä guí ɛ̱na̱ ngue di̱ nja ra̱ castigo ngue'mø hi̱ngui̱ tɛnna̱ ley ga̱ 'yo yø judío.

2 Nu̱gä drá̱ Pablo, da̱mi̱ 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ ga̱ mma̱ngä ya. 'Yo ga̱di̱ n'u̱ni̱ ngue da̱ hmɛ̱pya'a̱hʉ ngue sä gui 'yɛ̱na̱ gue'a̱ di̱ nhohni̱ ts'oquihʉ'a̱. Nu̱'mø, ya säditho gá̱ pa̱hmʉ ra̱ Cristo 'mø. 3 Ma̱høn'a̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ya, nu̱ gätho yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue da̱ mɛ̱pya yø do'yo, 'yo sä di ɛ̱na̱ ngue hønt'a̱ da̱ 'yøt'a̱, sinoque ja ngue da̱ 'yøt'e gätho'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley. 4 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue di̱ nhohyø ts'oqui ngue da̱ 'yøt'e te gäma̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley, guehya yø ja̱'i̱ hɛp'ʉ ra̱ Cristo ya. Ya ɛmp'ʉ na̱ rá̱ ma̱te Oja̱. 5 Pɛ nu̱jʉ, ra̱ Espíritu Santo di ha̱tra̱ ts'ɛdi ma̱ mmʉihʉ ngue dí tømhmʉ'a̱ ra̱ pa rá̱ nzɛgui. Guesɛ Oja̱ da̱ ma̱mp'ʉya ngue ya bi̱ nhohma̱ ts'oquihʉ rá̱ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo. 6 A nu̱yá, ngue ya dí̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo, ya hi̱nte di̱ mu̱ui 'mø mhmɛ̱pya ma̱ do'yohʉ ogue hi̱nga̱ mhmɛ̱pyaga̱hʉ. A nu̱'a̱ ta̱te di̱ mu̱ui ya, guehna̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ja na̱ya, 'nɛ̱ nu̱na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱, guehna̱ øt'e ngue da̱di̱ ma̱hma̱ cu̱hʉ n'na ngu̱ n'najʉ na̱ya.

7 Ya xa̱nho te gma̱ni̱ n'yohʉ m'mɛt'o. ¿Te'o di ts'on'na̱ ni̱ mmʉihʉ ngue guí hɛhmʉ p'ʉ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱? 8 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ di ts'on'na̱ ni̱ mmʉihʉ, hi̱ngrá̱ ts'änni̱ Oja̱ na̱. Porque Oja̱, i zon'na̱hʉ na̱ ngue gui siguethohʉ te mi̱ ja. 9 Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue n'na zitʉqui ra̱ íxi di ixqui gätho ra̱ jʉni̱. 10 Nu̱gä hu̱ ma̱ mmʉi ngue ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo hi̱ndi ja'i ngue gui pähni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. Pɛ nu̱na̱ ra̱ n'yohʉ nne di ts'on'na̱ ni̱ mmʉihʉ, da̱ japra̱ castigo Oja̱ na̱, hønt'o bi zä ma̱ja̱'i̱.

11 Pɛ nu̱gä ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø gdi xi'a̱hʉ ngue gui̱ mmɛ̱pya ni̱ do'yohʉ, hi̱ndi̱ nnu̱ ma̱n'ʉgä yø judío 'mø. Pɛ nu̱yá, sʉcyø ja̱'i̱ co nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xännba̱te, ngue ra̱ Cristo bi du̱p'ʉ ja ra̱ pont'i̱, gue'a̱ i̱ nya̱nyø te yø ja̱'i̱'a̱. 12 Nu̱ya yø n'yohʉ di pi'a̱hʉ ɛ̱na̱ ngue jatho gui̱ mmɛ̱pya ni̱ do'yohʉ ngue da̱ ma nthɛqui, ¿hanja ngue nu̱ya yø n'yohʉ ya, hi̱ndi̱ nhyɛcsɛ xa̱nho asta̱ da̱ ma m'moqui?

13 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, bi zon'na̱hʉ Oja̱ ngue hi̱nni̱ mantho gui su̱hʉ ra̱ castigo di̱ ma̱nda ra̱ ley. Pɛ 'yo sä guí ɛ̱mhmʉ ngue sätho gui 'yøthʉ ra̱ nts'o so ni̱ mmʉihʉ ya. Nu̱'á̱, hi̱n'na̱'a̱. Para ngue di̱ nɛ̱qui̱ ngue ga̱di̱ mma̱di̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, a nu̱ya da̱mi̱ mfäts'i n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ ya. 14 Hønt'a̱ n'na ra̱ hya̱ ja ngue di̱ nja para ngue di̱ ma ma̱cumple te gä nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley. Guehna̱ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui tengu̱tho gni̱ ne ngue di̱ ma ma̱ma̱di'i̱”. 15 Pɛ nu̱'mø ga̱di̱ nsothʉ, ya ja ngue gui̱ nsahʉ n'na ngu̱ n'na, pɛts'i guí tu̱tho ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui.

---------

16 Nu̱gä dí xi'a̱hʉ, da̱mi̱ n'u̱ni̱ ngue gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo da̱ xän'na̱hʉ te gdí̱ n'yohʉ. Nu̱'mø gui hya̱xhʉ'a̱ ra̱ 'yu̱ di 'da'a̱hʉ'a̱, hi̱ngui̱ 'yøthʉ'a̱ te ni̱ pähäsɛhʉ 'mø. 17 Nu̱'a̱ ra̱ nts'o so ma̱ mmʉihʉ, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ Espíritu Santo'a̱. Nu̱na̱ te nne ra̱ Espíritu Santo ga̱ øthʉ, n'nan'yo na̱ ngue'a̱ ra̱ nts'o so ma̱ mmʉihʉ. Guehya di̱ ntør'ma̱hya̱ p'ʉ ja ma̱ mmʉihʉ ya. Ja̱na̱ngue xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ hi̱ngui̱ sä ga̱ øthʉ'a̱ te dí̱ nne ga̱ øthʉ. 18 A nu̱'mø gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo da̱ xännga̱hʉ te ga̱ øthʉ, ya hi̱ngui̱ ja ngue ga̱ su̱hʉ ra̱ castigo di̱ ma̱nda ra̱ ley 'mø.

19 Hi̱ngui̱ hɛ̱nni̱ gdá̱ pa̱hmʉ ndana̱ gue'a̱ ya yø nts'o øtyø ja̱'i̱. Gue'a̱ ra̱ n'yots'om'mäi, gä ra̱ nts'o ja rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱, hi̱ngui̱ nne di ts'a̱mmi̱ ngue'a̱ te ra̱ nts'o ga̱ 'yo. 20 I tha̱nne yø da̱hmʉ, i ɛ̱te. Di̱ nsʉhyø ja̱'i̱. Høndra̱ nju̱nt'i̱ nne. I sɛhya. I̱ ncuɛ. Di 'yɛ̱ts'i̱. I 'uɛnyø ja̱'i̱ ya yø hya̱ i̱ mma̱. Porque høndra̱ nta̱pa̱hya̱ i̱ nne. 21 I̱ nnepe te pɛsrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, hote, i̱ti̱, 'nɛ̱ hi̱nha ga̱ ndi̱ts'i̱. Gätho mi̱'da yø nts'o i ja, gä øt'e. Nu̱gä ya xtá̱ xi'a̱hʉ m'mɛt'o 'nɛ̱ ma̱høn'a̱ dí xi'a̱hʉ ya, ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ njap'ʉ, ya hi̱nda̱ ma ma̱cʉt'i p'ʉ di̱ ma̱nda Oja̱ ya.

22 Pɛ ra̱ Espíritu Santo di ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ ja̱'i̱ te da̱ n'yo. Guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui na̱, di johya, hu̱ rá̱ mmʉi, sɛti te thogui, ra̱ hoja̱'i̱, hi̱ngui̱ ya̱ rá̱ mmʉi ngue'a̱ ra̱ nho øt'e. Nu̱ te ra̱ hya̱ pønna̱ ne, gue'a̱ øt'a̱. 23 Hi̱ndi̱ 'yɛ̱ts'i̱, hät'i sa̱mrá̱ mmʉi. A nu̱yá, hi̱n tema̱ ley di ja ngue da̱ zä da̱ ma̱ ngue da̱ ma ra̱ castigo ya yø ja̱'i̱ ga̱ 'yo ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. 24 Gätho ya to n'youi ra̱ Jesucristo, ya bi 'yøt'e ngue bi̱ m'mɛ'ʉ yø pähä xa̱nts'o ma̱ni̱ n'yo. 25 Nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo di 'dacjʉ ra̱ 'da'yo te. Ja ts'ɛditho ga̱ n'u̱mhmʉ ya ngue gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo da̱ xännga̱hʉ te gdá̱ n'yohʉ. 26 Hi̱ngui̱ sä ga̱ 'yɛ̱xhʉ ya, hi̱ngui̱ sä ga̱ nju̱nthʉ ya. Hi̱ngui̱ sä ga̱ nsɛyaba̱hʉ n'na ngu̱ n'najʉ ya.

---------

6

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø gá̱ pa̱hmʉ ngue bi 'yøtra̱ ts'oqui n'na ni̱ amigohʉ, nu̱'ʉ n'youi ra̱ Espíritu Santo, gue'ʉ di̱ nya̱ui'a̱ bi 'yøtra̱ ts'oqui'ʉ. Da̱ xifi ngue da̱ hyɛp'ʉ'a̱ te øt'e. Pɛ gue di̱ nya̱ ma̱nhuɛ̱hi̱ ha di hɛjpi. Di̱ mfädi xa̱nho, hi̱nga̱ mbɛ̱nnbʉ ngue xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ di̱ njap'ʉ m'mɛfa'ʉ. 2 Ngu̱ mi̱'da, ngu̱ mi̱'da, nu̱'mø gá̱ nu̱hʉ te hɛ̱mbi̱ n'na ngu̱ n'na da̱mi̱ nfäxhʉ. Nu̱'mø ngue ngu̱'a̱ guí øthʉ ya, ya guí øthʉ'a̱ te ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ Cristo 'mø. 3 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue sʉhra̱ güɛnda ngue ta̱tesɛ, pɛ hi̱nda̱ zä to da̱ hyät'i. Sinoque di̱ nhyäsɛ 'mø ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ te mma̱. 4 N'na ngu̱ n'na'a̱hʉ da̱mi̱ hya̱csɛ ra̱ güɛnda ngue'mø xa̱nho te gni̱ 'yohʉ ogue hi̱n'na̱. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ha̱cra̱ güɛnda ngue xa̱nho te øt'e, ya da̱ zä di johya. Pɛ hi̱ngue masque di johya ngue da̱ denna̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui ngue hi̱ngui̱ øtrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui tengu̱tho øt'e. 5 Porque n'na ngu̱ n'najʉ høxhma̱ xihʉ ngue ga̱ ha̱cjʉ ra̱ güɛnda ngue'mø xa̱nho te dí øthʉ ogue hi̱n'na̱.

6 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ sännba̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱, jatho ngue da̱ mäxrá̱ xännba̱te ngue di u̱nni̱ te honi̱.

7 Nu̱na̱ Oja̱ hi̱ngra̱ nt'ɛ̱mbi̱ na̱. Hɛ̱rca̱thohʉ na̱, ma̱sä mi̱ 'yɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ nnu̱ te dí øthʉ. Nu̱ te ga̱ 'yo ra̱ ja̱'i̱, gue'a̱ ra̱ nju̱t'i̱ di̱ nja'a̱. 8 Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ øtra̱ nts'o so rá̱ mmʉi, gue'a̱ ra̱ castigo da̱ tho'a̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ha̱xra̱ 'yu̱ xännba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ para za̱ntho di u̱nna̱ 'da'yo te ra̱ Espíritu Santo na̱. 9 Ogui säyahʉ, ma ga̱ øthʉ ra̱ nho. Porque nu̱'mø hi̱nga̱ nsäya ngue ga̱ øthʉ ra̱ nho, da̱ zønna̱ pa di̱ nju̱rca̱hʉ. 10 Ja̱na̱ngue nu̱p'ʉ da̱ zä ga̱ øthʉ ra̱ nho, ma ga̱ ørpa̱hʉ ra̱ nho gätho. Pɛ ma̱ da̱tho'ʉ ma̱ cu̱hʉ n'nat'a̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja ngue nnetho ga̱ ørpa̱hʉ ra̱ nho.

---------

11 Nu̱gä drá̱ Pablo, da̱mi̱ nu̱hʉ ya yø da̱ letra ga̱ osɛgä ya. 12 A nu̱ya yø ja̱'i̱ di ja ts'ɛdi da̱ hmɛ̱pya ni̱ do'yohʉ, høntho nne ya ngue da̱ nu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱. Porque hi̱ngui̱ nne da̱ zä ra̱ n'ʉ tho'ʉ to i̱ mma̱ ngue ya bi̱ nhohyø ts'oqui yø ja̱'i̱ ngue bi du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Cristo. 13 Pɛ nu̱ya yø xännba̱te ya mhmɛ̱pyabi yø do'yo, ni̱ xi̱nga̱ guehya di øt'e te gä mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ya. Høntho nne ya ngue da̱ hmɛ̱pya'a̱hʉ n'namhma̱ ngue nu̱p'ʉ di̱ nya̱, ya di 'yɛ̱ts'i̱, da̱ ma̱ ngue ya guí øthʉ'a̱ ra̱ hmɛ̱pya di̱ ma̱nda gui 'yøthʉ. 14 Pɛ nu̱gä hi̱ndí̱ nne ngue te gdá̱ 'yɛ̱xä, hønt'a̱ dí̱ nne ga̱ mma̱ ha bi̱ nja ngue bi du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Jesucristo. Pɛ rá̱ngue bi du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱, ya hi̱n da̱di hogä'a̱ ra̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. A nu̱ya yø ja̱'i̱ øtra̱ nts'o p'ʉya, xquet'a̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nhogui. 15 Nu̱'mø ya dí̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo, ya hi̱nte di̱ mmu̱ui ngue'mø mhmɛ̱pya rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ ogue hi̱n'na̱. A nu̱'a̱ di̱ mu̱ui ya, gue'a̱ ngue da̱ gom'na'yo ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. 16 A nu̱ya to gätho da̱ hya̱xna̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, dí̱ nne ngue da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ Oja̱ 'nɛ̱ di huɛ̱c'a̱hʉ. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ høn'a̱thohʉ, sinoque gätho'ʉ te'o ya yø ja̱'i̱ Oja̱.

17 A nu̱ ra̱ pa di̱ ma p'ʉya, hi̱ndí̱ nne to da̱ gu̱n'ma̱hya̱gui̱. Nu̱ya yø mɛdi n'youi ma̱ do'yo ngue xa̱ u̱ngyø ja̱'i̱, ja di̱ nɛ̱qui̱ ua ngue rá̱ mɛfigä ma̱ Hmu̱ Jesús.

18 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, dí̱ nnegä ngue gä di ja̱p'a̱hʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Efesios

1

2

3

4

5

6

Efesios

Ja ua ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Efeso.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, bá̱ ɛ̱xcä Oja̱ ngue drá̱ representantegä ra̱ Jesucristo. Nu̱yá, da̱di zɛnguagä yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ̱ Oja̱, guehya yø ja̱'i̱ ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso. 2 Dí̱ nnegä ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱p'a̱hʉ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

3 Ma ga̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ na̱ Oja̱ rá̱ Papá ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Porque nu̱jʉ ngue ya dí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo, ya bi ja̱jpa̱hʉ Oja̱. Nu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ 'dama̱ 'dan'yo rá̱ nja̱pi̱ ma̱mbí̱ jap'ʉ, gue'a̱ bi 'dacjʉ'a̱ ya. 4 Nu̱ to gätho ya n'youi ra̱ Cristo, ya xpá̱ huan'na̱ Oja̱ hante di̱ nhohra̱ xi̱mhäi. I̱ nnepe ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ya yø ja̱'i̱ xa̱ huanhni̱, n'namhma̱ ngue nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, hi̱n tema̱ nts'o da̱ thi̱nnbi̱. 5 Nu̱na̱ Oja̱ di̱ ma̱cjʉ. Ya ma̱ndø nja̱m'møtho xpá̱ nzänni̱ ngue ra̱ Jesucristo da̱ 'yøt'e ngue ga̱ cohi ngue yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱. Nu̱'a̱ te bi̱ nja mpähä Oja̱ da̱ 'yøt'e, gue'a̱ bi̱ nja'a̱. 6 Nu̱na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ ma̱thoguitho di̱ ma̱di̱, ya ma̱ n'yohʉ na̱ya. Ja ts'ɛditho ngue za̱nt'a̱ ga̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱ ya, porque ma̱ndøngu̱ drá̱ ma̱te bi 'dacjʉ.

7 Conná̱ nguehrá̱ ma̱te Oja̱, nu̱na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ bi du̱ ngue bi ya̱njʉ 'nɛ̱ bi pu̱nnga̱ ma̱ ts'oquihʉ. 8 Ma̱thoguitho di̱ ma̱cjʉ Oja̱. Bi xoga̱ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, bi 'yøt'e ngue dá̱ pa̱hmʉ hanja rá̱ hya̱. 9 Nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ hi̱mmi̱ fa̱di̱ hanja, bi 'yøt'e ngue da̱ fa̱di̱ hanja'a̱ te xpá̱ nzänni̱ di̱ nja. 10 Nu̱'a̱ te ya xpá̱ nzänni̱ di̱ nja, da̱ 'yɛ̱hra̱ pa di̱ nja'a̱. Nu̱na̱ Oja̱, da̱ japi di̱ ma̱nda ra̱ Cristo gätho'a̱ tema̱ cosa i ja, ngu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ngu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, gätho go di̱ ma̱nda'a̱.

11 Nu̱'a̱ te ya xpá̱ nzän'Oja̱ di̱ nja, gue'a̱ øt'a̱. Ya ma̱ndø nja̱m'møtho xpá̱ nzän'Oja̱ ngue nu̱ to gätho ya dí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo, ga̱ nnu̱hʉ'a̱ ra̱ nho di u̱n'Oja̱. 12 Ja̱na̱ngue'a̱, nu̱ya rá̱ mʉditho dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱he ngue ra̱ Ya̱nte na̱ ra̱ Cristo, ya nnu̱ ra̱ nho ørca̱he Oja̱. Guehya jatho ngue ga̱ ɛ̱spa̱he Oja̱ ya. 13 Xquet'a̱ nu̱'mø gmi̱ 'yøhmu̱ na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ma̱jua̱ni̱ ngue di̱ nya̱nni̱ tehʉ, ya gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo p'ʉya. A nu̱yá, ngue guí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo, ya bá̱ 'bɛn'na̱hʉ ra̱ Espíritu Santo. Porque ya xa̱ ya̱t'Oja̱ ngue da̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo te'o gätho ya o rá̱ 'yɛ. 14 Ngue ya bá̱ 'bɛnhna̱ Espíritu Santo ga̱ n'yohʉ, ya dí ha̱xhʉ njua̱ni̱ ngue nu̱'a̱ te gä ra̱ nho xa̱ ya̱t'Oja̱ di 'dacjʉ, gä di̱ nja. Nu̱'mø bi dät'i da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'ʉ to ja ngue da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱, guehya yø hya̱ jaua da̱ 'yørpe. Nu̱ te gä øt'Oja̱, gä ta̱te. Ja̱na̱ngue jatho da̱ t'ɛ̱spi̱.

---------

15 Nu̱gä dí øde ngue ja̱njua̱ni̱ guí ha̱hni̱ mmʉi guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Hmu̱ Jesús. 'Nɛ̱ dí øde ngue ga̱di̱ ma̱hmʉ gätho'ʉ to ya o rá̱ 'yɛ Oja̱. 16 Ja̱na̱ngue nu̱gä hi̱ndí̱ säya ja̱njua̱ni̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱gä Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. A nu̱yá, za̱nt'a̱ dí̱ mmat'Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. 17 A nu̱na̱ Oja̱, guehna̱ rá̱ Oja̱ na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo na̱, 'nɛ̱ guehna̱ ra̱ Papá ma̱guesɛ na̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, dí äpä Oja̱ ngue da̱ 'yøt'e ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ xa̱ndønho hanja Oja̱. 18 Nu̱na̱ Oja̱, bi zonnga̱hʉ ngue di tocaga̱hʉ ra̱ nho m'mɛfa. Dí äpi ngue da̱ xoc'a̱ ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ xa̱ndønho, n'namhma̱ ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ hanja'a̱ te ra̱ hya̱ dí tømhmʉ di̱ nja. Porque ma̱zihotho'a̱ te ra̱ nho xa̱ nzän'Oja̱ di u̱nni̱ te'o gätho ya o rá̱ 'yɛ. 19 Dí äpä Oja̱ ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ xa̱ndønho hanja, ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱thoguitho ja rá̱ ts'ɛdi hi̱nha rá̱ nzɛgui. A nu̱na̱ rá̱ ts'ɛdi Oja̱ i ja, guehna̱ fäts'i gätho'ʉ to ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱. Nu̱na̱ Oja̱ na̱, i u̱di̱ ngue ma̱thoguitho ja rá̱ ts'ɛdi. 20 Porque guehna̱ Oja̱ bi 'yøt'e ngue bi bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo 'mø mi̱ du̱, 'nɛ̱ bi zits'i i̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue i̱ mmi̱p'ʉ ja rá̱ n'yɛi Oja̱. 21 Nu̱na̱ ra̱ Cristo bi t'u̱nná̱ cargo ngue ta̱te, go guehna̱ di̱ ma̱nda gätho'ʉ bi ja yø ts'ɛdi ma̱hɛ̱ts'i̱ na̱, 'nɛ̱cua ja ra̱ häi. Di̱ ma̱nda yø da̱st'abi, 'nɛ̱ gätho'ʉ to mi̱'da ja yø ts'ɛdi. Nu̱na̱ go 'bɛt'o na̱ ngue gätho, da̱ gue'ʉ 'bʉhra̱ pa ja p'ʉya, da̱ gue'ʉ di̱ m'mʉhyø pa di 'yɛ̱p'ʉ, gätho go di̱ ma̱nda'a̱. 22 Nu̱ te gäma̱ cosa i ja, Oja̱ bi japra̱ Cristo ngue gä go di̱ ma̱nda'a̱. 'Nɛ̱ bi japi ngue ra̱ Cristo go di̱ ma̱nda gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱. 23 A nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, gue'ʉ nnøpa̱ do'yo ra̱ Cristo'ʉ. Nu̱'a̱ ra̱ Cristo n'youi gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱, 'nɛ̱ 'bʉi hønnbʉ bi zä, bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ 'nɛ̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi.

---------

2

1 Nu̱'mø ma̱m'mɛt'o, xa̱ndønts'o te nmi̱ øthʉ. Ɛ̱ntho ya xtá̱ tu̱hʉ ngue ma̱ ts'oquihʉ mi̱ ja. 2 Xtá̱ øthʉ yø nts'o ja ua ja ra̱ xi̱mhäi. Xtá̱ ørpa̱hʉ rá̱ pähä ra̱ zithu̱ nu̱na̱ di̱ ma̱nda gätho yø ts'onthi̱ i 'yo ndap'ʉ bi zä. 'Nɛ̱ gue'a̱ ra̱ zithu̱ xa̱ bɛnnba̱ yø mmʉi'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱nguí̱ nne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱ ya. 3 Nu̱'mø ma̱n'na ra̱ pa gä xtá̱ njahʉ p'ʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱ ya. Xtá̱ øthʉ'a̱ te ma̱ pähäsɛhʉ. Nu̱'a̱ te ra̱ nts'o so ma̱ mmʉihʉ, gue'a̱ xtá̱ øthʉ'a̱. Ja̱na̱ngue ma̱ma̱ nsähʉ'a̱ ra̱ castigo da̱ ja Oja̱, tengu̱tho ra̱ castigo da̱ thohyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱ ya.

4 Pɛ nu̱na̱ Oja̱, ma̱thoguitho di̱ ma̱cjʉ, 'nɛ̱ ma̱thoguitho di huɛ̱ga̱hʉ. 5 A nu̱yá, ngue dí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo, ya bi 'dacjʉ ra̱ 'da'yo te ya. Porque nu̱jʉ ya xtá̱ tu̱hʉ ngue ma̱ ts'oquihʉ mi̱ ja. Pɛ nu̱na̱ Oja̱, ra̱ ma̱tetho bi 'yøt'e ngue bi ya̱njʉ. 6 Nu̱na̱ Oja̱, xquet'a̱ da̱ 'yøt'e ngue 'nɛ̱cjʉ da̱ zä ga̱ bɛ̱nna̱tehʉ tengu̱tho ra̱ Cristo ngue bi bɛ̱nna̱te. 'Nɛ̱ da̱ 'yøt'e ngue 'dap'ʉ ga̱ni̱ mmi̱hmʉ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. 7 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ xpá̱ nzän'Oja̱ di̱ nja ya, n'namhma̱ ngue hangu̱ ra̱ pa di̱ nɛ̱qui̱ xa̱ndønho ngue ja̱njua̱ni̱ di̱ ma̱cjʉ, ngue'a̱ te ra̱ nho bi 'yørca̱hʉ conná̱ nguehra̱ Jesucristo. 8 Nu̱na̱ Oja̱, ra̱ ma̱tetho bi 'yøt'e ngue bi ya̱njʉ ngue dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo. Hi̱nga̱ ɛ̱mhmʉ ngue ja tema̱ nho dá̱ øthʉ ngue bi ya̱njʉ. Sinoque bi̱ nesɛ Oja̱ ngue bi ya̱njʉ. 9 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱, hi̱ngui̱ sä da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ja tema̱ nho da̱ 'yøt'e ngue da̱ zä di̱ nya̱ni̱. Ja̱na̱ngue hi̱nda̱ zäp'ʉ di 'yɛ̱ts'i̱ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue nu̱'a̱ te ra̱ nho øt'e, gue'a̱ di̱ n'ya̱n'a̱. 10 Oja̱ bi 'yøt'e ngue ja ma̱'da'yo dá̱ m'mʉhmʉ ngue dí̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo. Ya ma̱m'mɛt'o xpá̱ nzänni̱ ngue ya gda̱ 'bʉhmʉ'a̱ ngue gä ra̱ nho ga̱ øthʉ.

---------

11 A nu̱ya ngue hi̱ngyø judíohʉ, da̱mi̱ bɛ̱ni̱ te gmi̱ jahʉ 'mø yø pa xa̱ thogui. Yø judío hi̱mmi̱ nnu̱ ma̱nho'a̱hʉ porque ni̱ do'yohʉ hi̱mma̱ mhmɛ̱pya tengu̱tho øtyø judío. 12 Nu̱'ʉ yø pa'ʉ, hi̱mgmi̱ pa̱hmʉ te'o na̱ ra̱ Cristo. Ma̱ma̱ hyaqui'a̱hʉ ya yø judío 'bʉp'ʉ ja ra̱ häi Israel. Hi̱ngmi̱ pa̱hmʉ'a̱ te ra̱ cohi mi̱ jaui Oja̱'ʉ. Ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø hya̱ di ya̱t'a̱ Oja̱ ngue gdi pa̱hmʉ hanja. A̱ha̱ gmi̱ 'bʉhmʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi, 'be xi̱ngmi̱ tømhmʉ ngue xta̱ 'yɛ̱hra̱ pa xta̱ nya̱n'a̱hʉ Oja̱. Hi̱mgmi̱ pa̱hmʉ ngue 'bʉ Oja̱. 13 Pɛ nu̱ya ngue guí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo ya, 'nɛ̱ bi du̱ conná̱ guecjʉ, gue'a̱ øt'e ngue gá̱ pa̱hmʉ Oja̱'a̱ ya. 14 A nu̱yá, ra̱ Cristo guehna̱ bi 'yøt'e ngue ga̱ n'amigohʉ Oja̱ na̱ya. Ngu̱ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, ya n'na 'bʉitho bi gohyø ja̱'i̱ ya. Porque bi xotra̱ Cristo ya yø hya̱ ma̱di̱ hyaga̱hʉ. 15 Nu̱'a̱ ra̱ nda̱te bi thohra̱ Cristo, ja bi zɛp'ʉ rá̱ ts'ɛdi ra̱ ley nu̱'a̱ ma̱di̱ ma̱nda yø costumbre ma̱ni̱ n'yo yø judío. Nu̱ya yo 'bʉi yø ja̱'i̱ ma̱di̱ nsʉi, ma̱'da'yo bi̱ mpɛnhni̱ ngue n'na 'bʉitho bi gohi. Porque ya gä yø n'youi ra̱ Cristo. Gue'a̱ i hojpa̱bi̱'a̱. 16 Porque nu̱'a̱ i du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Cristo, gue'a̱ i̱ nhojpa̱ui Oja̱ yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱. Ngu̱ yø judío, ngu̱'ʉ hi̱ngyø judío, nu̱'a̱ ra̱ nju̱nt'i̱ mi̱ øt'e ngue ma̱di̱ nsʉi, ya bi zɛp'ʉ. Bi̱ ma ma̱ pɛnhni̱ gätho yo 'bʉi yø ja̱'i̱ tengu̱tho 'mø n'na nc'ɛ̱i̱tho bi gohi. 17 Ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱hɛ̱ ngue bi xihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱ ngue bi̱ nhojpi. Bi xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ hi̱mmi̱ pa̱ Oja̱, xi̱mma̱ngu̱ yø judío ya mi̱ pa̱ Oja̱ xquet'a̱ bi xihra̱ hya̱. 18 Conná̱ nguehra̱ Cristo, ngu̱ yø judío, ngu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo fäxca̱hʉ ya ngue da̱ zäp'ʉ ga̱ n'amigohʉ xa̱nho'a̱ ra̱ Papá. 19 A nu̱yá, ya hi̱ngyø 'dan'yo ja̱'i̱hʉ ya. Ya gue'a̱hʉ yø ja̱'i̱ Oja̱ ya, porque ya ni̱ n'yohʉ gätho'ʉ yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱.

20-22 Nu̱p'ʉ ha nanga̱ n'na ra̱ ngu̱ ngue ra̱ ni̱ja̱, nu̱p'ʉ brá̱ fʉhra̱ ja̱do, n'youi mi̱'da yø do di tetra̱ ja̱do ngue rá̱ ni̱ja̱ Oja̱. Gue'a̱hʉ'ʉ yø do di tetra̱ ja̱do ngue ra̱ ni̱ja̱ ya. Nu̱'a̱ ra̱ Cristo, gue'a̱ ra̱ do bi dʉ'mra̱ ja̱do'a̱. A nu̱'ʉ yø representante p'ʉya co 'nɛ̱'ʉ yø pønga̱hya̱ Oja̱, gue'ʉ yø do rá̱ mʉditho bi̱ mɛ ra̱ ngu̱'ʉ. A nu̱ya conná̱ nguehra̱ Cristo ya, nu̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, ya yø n'youi to gä ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo'ʉ ya. Porque gäthoga̱hʉ, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo dí̱ n'yohʉ.

---------

3

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, dí ofädi ngue dí̱ mma̱ngä rá̱ hya̱ ra̱ Jesucristo p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. 2 Ya guí pa̱hmʉ ngue bi 'yørca̱gui̱ ra̱ ma̱te Oja̱ bi 'dajma̱ 'bɛfi ngue ga̱ xi'a̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 3 Gä dá̱ cuatä ua ja ra̱ sʉcua̱'a̱ te gäma̱ hya̱ bi yu̱rca̱gui̱ Oja̱. Hi̱mmi̱ fa̱di̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. 4 A nu̱'mø gá̱ nu̱hʉ na̱ ra̱ sʉcua̱ na̱ya, ya gui hya̱xhʉ njua̱ni̱ p'ʉya ngue nu̱'a̱ rá̱ hya̱ ra̱ Cristo hi̱mmi̱ fa̱di̱ hanja, bi jaqui dá̱ pa̱di̱ hanja. 5 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, nu̱na̱ Oja̱, hi̱njonni̱ ja̱'i̱ xa̱ mbøni̱ ngue xtí japi xta̱ mba̱hna̱ ra̱ hya̱ na̱. Pɛ nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱ bá̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo'ʉ yø representante co 'nɛ̱'ʉ yø pønga̱hya̱ ngue bi japi da̱ ba̱di̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. 6 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ hi̱mmi̱ fa̱di̱ hanja, guehna̱ ra̱ hya̱ ja ua na̱ya: Ngue hi̱nga̱ høndyø judío di tocabi na̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱, sinoque xquet'a̱ 'nɛ̱hyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío di tocabi rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ 'mø da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Ya gä da̱ gohi ngue yø ja̱'i̱ Oja̱. Porque di tocabi'a̱ ra̱ nho ya xa̱ ya̱t'Oja̱ ngue di u̱nyø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo.

---------

7 A nu̱yá, Oja̱ bi 'yøtra̱ ma̱te bi 'dajhma̱ 'bɛfi ngue ga̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 'Nɛ̱ guesɛ Oja̱ di 'dacra̱ ts'ɛdi ngue da̱ zä ga̱ øt'ä na̱ ra̱ 'bɛfi na̱. 8 Nu̱gä, ma̱n'natho hi̱nga̱ njua̱ni̱gä ngue gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱. Pɛ guesɛ Oja̱ bi 'yøtra̱ ma̱te ngue bi tocagä ra̱ mmɛ̱nthi̱ ngue ga̱ xicä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. 'Nɛ̱ ga̱ xihyø ja̱'i̱ ngue nu̱'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, ma̱thoguitho ra̱ nho di tocabi hi̱nha rá̱ nzɛgui. 9 I̱ nneque ngue ga̱ japi da̱ ba̱di̱ gätho yø ja̱'i̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱. Nu̱na̱ Oja̱ bi hoqui gätho'a̱ te ja ya, ma̱ndø nja̱m'møtho xpa̱ nzän'na̱ te nnepe di̱ nja. Pɛ hi̱mmi̱ fa̱di̱ hanja, asta̱ ja guehya ja bi fa̱hya. 10 A nu̱yá, ya bi zønna̱ pa ngue co 'nɛ̱hyø anxɛ bi ja yø ts'ɛdi ma̱hɛ̱ts'i̱ da̱ nu̱'a̱ te da̱ 'yørpa̱bi̱ Oja̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 'Nɛ̱ da̱ nu̱ ngue ma̱thoguitho ja rá̱ mfa̱di̱ Oja̱. 11 Ya ma̱ndø nja̱m'møtho xpa̱ nzän'Oja̱'a̱ te nnepe di̱ nja. Pɛ ya bi̱ nja 'mø mi̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo. 12 A nu̱yá, ngue ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, ya nthu̱mmʉi ngue ma̱ n'yohʉ Oja̱ ya. 13 Ja̱na̱ngue nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue 'yo di tu̱ ni̱ mmʉihʉ ngue dí sägä ra̱ n'ʉ ngue dí xi'a̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Sinoque da̱mi̱ johyahʉ ngue nu̱'a̱ te ra̱ n'ʉ dí thocä conná̱ ngue'a̱hʉ da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho na̱.

---------

14 Ja̱na̱ngue nu̱gä dí̱ nda̱ntyøhmu̱ ngue da̱di ja ma̱mma̱di na̱ rá̱ Papá ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 15 Nu̱na̱ ra̱ Papá na̱, nu̱'ʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱ gue'ʉ 'bʉcua ja ra̱ häi, gätho yø Papá. 16 Guehna̱ ma̱ da̱tho ngue ja rá̱ ts'ɛdi na̱. Ja̱na̱ngue dí äpi ngue di zac'a̱ ni̱ mmʉihʉ ngue da̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi. 17 Dí äpi ngue nu̱ te'o gätho ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, høndra̱ Cristo da̱ 'yo ni̱ mmʉihʉ. A nu̱'a̱ te gni̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, ja̱njua̱ni̱ ngue ni̱ mmʉi gdi 'yøthʉ. 18 Dí̱ nnegä ya ngue gätho'a̱hʉ co gätho mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, da̱mi̱ pa̱hmʉ xa̱ndønho hague ngu̱ ga̱ngu̱'a̱ te gui̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo. 19 Ja̱na̱ngue dí äpä Oja̱ ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ xa̱nho hanja na̱ te gui̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo, ma̱da̱gue'a̱ ngue hi̱nja̱m'mø da̱ zä ga̱ pa̱hmʉ gätho'a̱ te gui̱ ma̱cjʉ. Pɛ co ngu̱'a̱, ma̱n'na ma̱n'na di̱ nɛ̱qui̱ ngue guí̱ n'yohʉ Oja̱.

20 Nu̱na̱ Oja̱, ma̱ da̱tho ja rá̱ ts'ɛdi na̱, porque sä di u̱n'a̱ te t'äpi. Hi̱nga̱ hønt'a̱ te ra̱ hya̱ so ma̱ mmʉi dí äphʉ di u̱ni̱, sinoque ma̱n'na xa̱ngu̱ di u̱ni̱ ngue'a̱ te t'äpi. A nu̱yá, nu̱na̱ rá̱ ts'ɛdi Oja̱ i ja, guehna̱ di ha̱cjʉ ra̱ ts'ɛdi na̱ya. 21 Nu̱ to gätho dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo ya, ma ga̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱ para za̱ntho. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

4

1 Nu̱gä dí ofädi ngue dí ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱ Jesús. Pɛ nu̱yá, dí xi'a̱hʉ ngue guí̱ mportahʉ xa̱ndønho. Nu̱na̱ te ra̱ hya̱ i zon'na̱hʉ Oja̱ gdi̱ n'yohʉ, gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. 2 O ga̱di 'yɛ̱x'mø guí ya̱hʉ, ma̱hotho gdi̱ nya̱hʉ. Da̱mi̱ sɛti te ga̱di̱ n'yørpa̱hʉ. Di̱ nɛ̱qui̱ ngue n'na ngu̱ n'na ga̱di̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ. 3 Da̱ mäx'a̱hʉ ra̱ Espíritu Santo ngue da̱ 'yøt'e ngue xøgue n'na hya̱tho gui̱ mma̱mhmʉ. Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue hi̱nja̱m'mø gui̱ nju̱nthʉ. 4 Nu̱ to gätho ya dyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, ɛ̱ntho n'na nc'ɛ̱i̱tho p'ʉ da̱ nnu̱jʉ Oja̱. Nu̱'a̱ ra̱ Espíritu Santo dí̱ n'yohʉ, n'nat'a̱'a̱. Nu̱na̱ te ra̱ hya̱ dí tømhmʉ di̱ nja m'mɛfa, n'nat'a̱ na̱ ra̱ hya̱ gá̱ nzonnga̱hʉ Oja̱. 5 N'nat'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ. N'nat'a̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. N'nat'a̱ ra̱ nxixya̱ i jajʉ. 6 'Nɛ̱ n'nat'a̱ Oja̱ i 'bʉi, gue'a̱ ra̱ Papá'a̱ ngue gätho. 'Nɛ̱ gue'a̱ di̱ ma̱nda gäthogahʉ'a̱. Gue'a̱ 'bʉi ndap'ʉ bi zä'a̱. 'Nɛ̱ gue'a̱ dí̱ n'yohʉ gäthoga̱hʉ'a̱.

7 Nu̱p'ʉ ha di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, bi zännba̱ ra̱ Cristo n'na ngu̱ n'najʉ'a̱ te ja ngue ga̱ øthʉ. Di ha̱cjʉ ra̱ ts'ɛdi ngue da̱ zä ga̱ øthʉ'a̱ te nnepe ga̱ øthʉ. 8 Ngu̱na̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ Cristo bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱, pɛ 'be bi da̱pi̱ gätho'ʉ yø nsʉiui. 'Nɛ̱ ma̱ndøngu̱ drá̱ ma̱te bi u̱nyø ja̱'i̱ bi gocua ja ra̱ xi̱mhäi”, i ɛ̱na̱. 9 ¿Te nne da̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ ɛ̱mbi̱ ngue bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱? I̱ nne da̱ ma̱ ngue ra̱ Cristo bi zøcua ja ra̱ häi 'nɛ̱ bi̱ mengui̱, i̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱. 10 Nu̱sɛ na̱ ra̱ Cristo bá̱ nɛ̱xpʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, bi zøcua ja ra̱ häi. 'Nɛ̱ bi̱ ma asta̱ ndøya ma̱ya̱ bí ja ra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱ para ngue di̱ nɛ̱qui̱ ngue ndap'ʉ bi zä 'bʉi ngue di̱ ma̱nda.

11 N'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱, bi zännba̱ ra̱ Cristo'a̱ te ja ngue da̱ mɛfi. Bi 'yɛ̱xyø ja̱'i̱ ngue dyø representante. Mi̱'da p'ʉya, bi 'yɛ̱ts'i̱ ngue da̱ ma̱nna̱ hya̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ ngue da̱ ma̱. Mi̱'da p'ʉya, bi 'yɛ̱ts'i̱ ngue di̱ n'yo ngue da̱ ma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Mi̱'da p'ʉya, bi 'yɛ̱ts'i̱ ngue di̱ m'mɛt'o ngue dyø ma̱mhya̱ p'ʉ ha 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Mi̱'da p'ʉya, bi 'yɛ̱ts'i̱ ngue dyø xännba̱te ngue ra̱ hya̱. 12 Nu̱ya yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱ts'i̱, guehya da̱ japi gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue da̱ 'yøtra̱ 'bɛfi di̱ ma̱nda ra̱ Cristo da̱ 'yøtyø ja̱'i̱ ya. Guehya ma̱n'na di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi ya. 13 Di̱ mpɛfi asta̱ gue'mø da̱ zʉdi ngue xøgue da̱ 'da'igu̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, 'nɛ̱ ga̱ pa̱hmʉ xa̱ndønho'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. Ma̱n'na ma̱n'na dí thi̱ni̱ xa̱nho hanja ra̱ hya̱, ya da̱ zä ga̱ n'yohʉ tengu̱tho i̱ n'yo ra̱ Cristo p'ʉya. 14 Ya hi̱nga̱ øthʉ tengu̱tho øtyø t'ʉba̱si̱ p'ʉya. Porque yø ba̱si̱ hi̱ngui̱ hɛ̱nni̱ ga̱ thät'i. Tengu̱tho 'mø te ha̱xra̱ nda̱hi̱ ni̱ ma ua, ni̱ ma nʉ, njarbʉtho yø ba̱si̱, hønt'o bi zä ma̱xädi tɛnni̱. A nu̱'ʉ yø xännba̱te ngue yø hyäte, xøgue ga̱ mba̱tho da̱ hyoni̱ ha di hyätyø ja̱'i̱. I̱ nne'ʉ ngue ga̱ tɛnhnʉ'a̱ ra̱ fɛhni̱ hya̱ i xännba̱te. 15 Pɛ nu̱jʉ, ma ga̱ ja ndu̱mmʉi ga̱ mma̱mhmʉ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. Ma ga̱ u̱di̱ ngue da̱di̱ ma̱hmʉ'ʉ yø ja̱'i̱ dí xihmʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Ma ga̱ homhmʉ ra̱ hya̱ ngue ma̱n'na gda̱ cohmʉ tengu̱tho ra̱ Cristo. Nu̱na̱ ra̱ Cristo, guehna̱ 'bɛt'o na̱ ngue di̱ ma̱nda gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, tengu̱tho rá̱ ya̱ ra̱ ja̱'i̱ i 'bɛt'o ngue di̱ ma̱ndabi rá̱ do'yo. 16 Ngue guehna̱ ra̱ Cristo 'bɛt'o ngue di̱ nnøpa̱ ya̱hʉ ya, nu̱'ʉ yø xɛqui ha di̱ ntøtrá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ p'ʉya, go guecjʉ'a̱. A nu̱'mø ngue cʉ xa̱nho yø hyu̱ndo'yo, gätho 'da gui̱ mpɛtho, ya xa̱nho i ja. Njarbʉtho ya, nu̱'mø di̱ mma̱di̱ n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱, gätho 'da ga̱ hya̱dra̱ ts'ɛdi di̱ mpɛfi xa̱nho.

---------

17 Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, go di 'dacä ra̱ ts'ɛdi na̱ nguehna̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. 'Yoni̱ mantho guí øthʉ'a̱ ra̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱. Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, nu̱'a̱ ra̱ nts'o so yø mmʉi, gue'a̱ øt'a̱. Pɛ hi̱nte di̱ mu̱ui te øt'e. 18 I̱ njot'i yø n'yomfɛ̱ni̱, hi̱ngui̱ pa̱'a̱ ra̱ 'da'yo te di u̱n'Oja̱. Porque ma̱ndø nna̱xitho yø n'yomfɛ̱ni̱. Hi̱ndi̱ n'u̱ni̱ da̱ sifi ha di̱ njap'ʉ dí ba̱ Oja̱, ja̱na̱ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja. 19 Ja̱njua̱ni̱ ngue xa̱ u̱nyø mmʉi yø ja̱'i̱'a̱ ra̱ nts'o ga̱ 'yo. 'Be xi̱ngui̱ ja yø 'bɛ'isä. Ɛ̱na̱ gue ma̱n'na di johya 'mø 'dama̱ 'dan'yo ma̱ nts'o øt'e.

20 Pɛ hi̱nga̱ ngu̱'a̱ ra̱ hya̱ gá̱ 'yøhmʉ bi̱ nxännba̱te ra̱ Cristo. 21 Ma̱jua̱ni̱ ngue ya gá̱ 'yøhmʉ na̱ te ra̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te ra̱ Jesucristo. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, guehna̱ ma̱jua̱ni̱ na̱, 'nɛ̱ guehna̱ ra̱ hya̱ xännga̱hʉ ra̱ Jesús. 22 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱'a̱ te gä ra̱ nts'o gma̱ni̱ n'yohʉ ma̱m'mɛt'o, da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ'a̱ ya. Porque nu̱'a̱ ra̱ nts'o gma̱di̱ ho gui 'yøthʉ, mi̱ hät'a̱tho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ'a̱. 23 A nu̱yá, da̱mi̱ 'yøt'e ngue da̱ gom'na'yo ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ya. 24 Gätho ma̱'da'yo'a̱ te gdí̱ n'yohʉ. Gä ra̱ nho gdí̱ n'yohʉ. Tengu̱tho Oja̱ ma̱jua̱ni̱ ngue xa̱ndønho'a̱, gui̱ njathʉ p'ʉya, gä ra̱ nho gui 'yøthʉ, hi̱n tema̱ nts'o gui 'yøthʉ.

25 A nu̱yá, 'yo guí̱ mma̱mhmʉ ra̱ fɛhni̱. N'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, gä ma̱jua̱ni̱ guí xihni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Porque gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ tengu̱tho 'mø n'na nc'ɛ̱i̱tho di jahʉ'ʉ. 26 Nu̱'mø gui̱ ncuɛhʉ, ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue da̱ gohi ngue dra̱ ts'oqui'a̱ ni̱ cuɛhʉ. Da̱ thotho'a̱ ni̱ cuɛhʉ, 'yo guí̱ nnehʉ ngue gä ra̱ ngʉni̱ ra̱ pa gui̱ ncuɛhʉ. 27 'Yo ga̱di̱ u̱nhnʉ ra̱ 'yu̱ ra̱ zithu̱ ngue gui 'yøthʉ'a̱ te rá̱ pähä.

28 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ma̱rá̱ bɛ̱, da̱ hyɛp'ʉ'a̱ rá̱ mfɛ̱, di̱ mpɛfi. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue rá̱ 'bɛfisɛ da̱ 'yøt'e, gue'a̱ di di̱ni̱ te da̱ zi'a̱, ja̱na̱ngue di̱ nja te di u̱nyø ja̱'i̱ hi̱n'yʉ te da̱ hyoni̱.

29 'Yo tema̱ ts'omhya̱ guí̱ mma̱mhmʉ. Sinoque ra̱ hoga̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ, da̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho yø ja̱'i̱ da̱ 'yøde. 30 'Yo guí øthʉ ngue da̱ du̱ rá̱ mmʉi ra̱ Espíritu Santo ngue n'na ra̱ ts'oqui gui 'yøthʉ. Porque dí̱ n'yohʉ ra̱ Espíritu Santo, ya di ha̱xhʉ njua̱ni̱ ngue ya dí ohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱, 'nɛ̱ fäcjʉ asta̱ gue'mø bá̱ ɛ̱p'ʉ ma̱ Ya̱ntehʉ.

31 A nu̱yá, da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ gätho ya yø hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ ya. Ra̱ sʉi, ra̱ cuɛ, ra̱ nju̱nt'i̱, ra̱ ts'ate. 'Yo to gui̱ nnu̱ ma̱n'ʉhʉ. 32 Nu̱'a̱ ja ngue gui 'yøthʉ, da̱mi̱ n'yørpa̱hʉ ra̱ nho n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Di̱ nja ni̱ yemmʉihʉ. Da̱mi̱ mpu̱nnbi̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ ngue'mø 'bʉi to hi̱nga̱ gue'a̱ øt'e, tengu̱tho Oja̱ bi pu̱n'na̱hʉ conná̱ nguehra̱ Cristo.

---------

5

1 Nu̱na̱ Oja̱, ja̱njua̱ni̱ ngue di̱ ma̱cjʉ ngue ya yø ba̱si̱ga̱hʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ma ga̱ øthʉ tengu̱tho øt'Oja̱. 2 Ma ga̱ ma̱hma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ tengu̱tho gui̱ ma̱cjʉ ra̱ Cristo. Nu̱ná̱, asta̱ bi̱ ndä ngue bi du̱ conná̱ nguecjʉ. Oja̱ bi̱ nu̱ ma̱nho ngue gue'a̱ bi gohi ngue ra̱ 'bøt'e i̱ nhohma̱ ts'oquihʉ'a̱.

3 Ya guí ohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱ ya. Ja̱na̱ngue nu̱yá, 'yo di so ni̱ mmu̱ihʉ'a̱ ra̱ n'yots'om'mäi. 'Yo tema̱ nts'o guí øthʉ. 'Nɛ̱ 'yo guí̱ ɛ̱mhmʉ ngue gue'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ma̱ da̱tho di̱ mu̱ui. 4 'Yo tema̱ ts'omhya̱ guí̱ mma̱mhmʉ. 'Yo guí̱ mma̱mhmʉ yø hya̱ hi̱nte ni̱ bøntho. Porque nu̱ya yø hya̱ ya, hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ ngue guí̱ mma̱mhmʉ ya. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ gui 'yøthʉ, gue'a̱ ngue njandyatho gui ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱'a̱. 5 Ya guí pa̱hmʉ ngue nu̱p'ʉ di̱ ma̱nda ra̱ Cristo, co 'nɛ̱hrá̱ Papá, nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue yø 'yots'om'mäi hi̱nda̱ ma ma̱cʉt'i p'ʉ ya. Da̱ guehyø ts'oc'ɛ̱i̱, da̱ guehya yø ja̱'i̱ ngue hønt'a̱ te pɛs'ua ja ra̱ xi̱mhäi so yø mmʉi ngue di xa̱ndi̱, hi̱nda̱ yʉrbʉ ya. Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ njap'ʉ, nu̱'a̱ te ra̱ cosa ni̱ ma yø mmʉi, gue'a̱ tha̱nne'a̱, hi̱nga̱ gue'a̱ Oja̱ i tha̱nne. 6 Ma̱tonma̱ hyä'a̱hʉ ngue gui 'yøthʉ ya yø nts'o dí xi'a̱hʉ. Porque nu̱ to øtya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ngue fɛspa̱tho rá̱ hya̱ Oja̱, guehya da̱ japra̱ castigo Oja̱ ya. 7 Ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue gui 'yøthʉ tengu̱tho øtya yø ja̱'i̱ dí xi'a̱hʉ ya.

8 Nu̱'mø ma̱m'mɛt'o, gä ra̱ nts'o nma̱rá̱ n'yohʉ. Pɛ nu̱yá, ya ma̱ n'yohʉ ra̱ Cristo ya. Ma gdá̱ n'yohʉ'a̱ te nne Oja̱ gdá̱ 'yohʉ ya. 9 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue xojpa̱bi̱ Oja̱ rá̱ mmʉi, gä ra̱ nho ga̱ 'yo ra̱ ja̱'i̱. Nu̱'mø ha ya̱, gä ma̱jua̱ni̱ te mma̱. Nu̱'a̱ te di̱ ma̱nda Oja̱, gue'a̱ øt'a̱. 10 Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉihʉ ngue nu̱'a̱ te nnu̱ ma̱nho Oja̱, gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. 11 Ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue go gui 'yøthʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ xa̱nts'o ga̱ 'yo. Da̱mi̱ japhʉ ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ra̱ ts'oqui'a̱ te øt'e. 12 Nu̱'a̱ ra̱ nts'o nt'a̱gui̱tho øtyø ja̱'i̱, ya ra̱ 'bɛ'isätho ngue da̱ hma̱ngua'a̱. 13 Pɛ nu̱'mø da̱ ma nsʉdi ra̱ hya̱ ha rá̱ nja na̱ ra̱ nts'o nt'a̱gui̱tho øtyø ja̱'i̱, da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ra̱ ts'oqui øt'e. 14 Ja̱na̱ngue ɛ̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro: “Nu̱p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ ɛ̱ntho ya xa̱ ndu̱, da̱ xoc'a̱ ni̱ mmʉi ra̱ Cristo. Ɛ̱̱ntho ja gui̱ nnu̱'a̱ nt'a̱ha̱”, i ɛ̱na̱.

15 Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ fähmʉ xa̱nho te gdi̱ n'yohʉ. 'Yo gni̱ 'yohʉ tengu̱tho ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱. Sinoque da̱mi̱ 'yøt'e ngue di̱ nɛ̱qui̱ ngue guí pa̱hmʉ Oja̱. 16 Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gui̱ mpɛfi ngue gui̱ mma̱mhmʉ ra̱ hya̱. Porque yø pa dí 'bʉhmʉ, xa̱ndøngu̱ ra̱ nts'o i ja. 17 Ja̱na̱ngue nu̱yá, 'yo gyø 'ya̱mmʉihʉ. Nu̱'a̱ te rá̱ pähä ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue da̱ di̱ni̱ xa̱nho ni̱ mmʉihʉ hanja ra̱ hya̱, n'namhma̱ ngue gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. 18 Para ngue gui̱ m'mʉmma̱ pähähʉ, 'yo ga̱di̱ u̱nni̱ mmʉihʉ ra̱ n'i̱ti̱. Porque ra̱ n'i̱ti̱ xa̱nts'o te øt'a̱hʉ'a̱. A nu̱yá, go da̱mi̱ u̱nni̱ mmʉihʉ'a̱ ra̱ Espíritu Santo ngue da̱ gue'a̱ da̱ xän'na̱hʉ te ja ngue gui 'yøthʉ'a̱. 19 N'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, nu̱'mø gui ya̱hʉ, nu̱'ʉ yø hya̱ ma̱zihotho nt'ot'i p'ʉ ja yø salmo, gue'ʉ da̱mi̱ nxihmʉ'ʉ, 'nɛ̱'ʉ yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja yø alabansa. Da̱mi̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo p'ʉ ja ni̱ mmʉihʉ. Gui 'yɛ̱spa̱hʉ conyø salmo 'nɛ̱ conyø alabansa gui tu̱rpa̱hʉ. 20 Rá̱ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ da̱ 'yø'mø gá̱ zohmʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, za̱nt'a̱ gui ja ma̱mma̱di̱hʉ ya ngue'a̱ te gä ra̱ nho ørca̱hʉ.

---------

21 A nu̱yá, ngue guí̱ nnu̱ ma̱nsu̱hʉ Oja̱, da̱mi̱ mfäts'i n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ ya.

22 Ague gyø xisuhʉ, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ni̱ da̱mme 'mø nzo'a̱hʉ. Porque gue'a̱ di̱ ma̱nda ra̱ Hmu̱ Jesucristo'a̱. 23 Porque ra̱ n'yohʉ i 'bɛt'o'a̱ ngue di̱ ma̱nda rá̱ xisu, tengu̱tho ra̱ Cristo i 'bɛt'o'a̱ ngue di ma̱nda yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱'a̱ ra̱ Cristo bi ya̱nyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, gue'a̱ 'bɛt'o'a̱ ya, tengu̱tho rá̱ ya̱ ra̱ ja̱'i̱, 'bɛt'o ngue di̱ ma̱ndabi rá̱ do'yo. 24 A nu̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ i øt'e te di̱ ma̱nda ra̱ Cristo. Xquet'a̱ njarbʉtho yø xisu ya, da̱ 'yøt'e te gä di 'bɛpyø da̱mme.

25 Ague n'yø'a̱hʉ, da̱mi̱ ma̱hni̱ xisuhʉ, tengu̱tho ra̱ Cristo di̱ ma̱hyø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, asta̱ bi du̱ ngue bi ya̱ni̱. 26 Ngu̱na̱ bi 'yørpa̱bi̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ para ngue di zo rá̱ 'yɛ Oja̱. Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ bi hojpa̱ yø ts'oqui. Bi̱ nxixya̱ p'ʉya ngue ya bi hyɛp'ʉ ra̱ nts'o. 27 I̱ nne ngue nu̱'mø bá̱ ɛ̱p'ʉ ma̱høn'a̱ ra̱ Cristo, gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ da̱ 'yɛ̱spi̱, porque ya hi̱n tema̱ nts'o da̱ di̱nnbi̱.

28 A nu̱ yø n'yohʉ i jatho ngue di̱ ma̱hyø xisu. Tengu̱tho ga̱ mmährá̱ do'yo, di jarbʉ rá̱ xisu. Porque nu̱ ra̱ n'yohʉ di̱ ma̱hrá̱ xisu, i øtrá̱ güɛnda ra̱ n'yohʉ ngue rá̱ do'yosɛ di̱ ma̱di̱. 29 'Nɛ̱ hi̱njo'o n'na ra̱ ja̱'i̱ ngue di sʉhrá̱ do'yo, sinoque fährá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱ 'nɛ̱ pɛpi. Njarbʉtho'a̱ te ørca̱hʉ ra̱ Cristo ya, fäcjʉ 'nɛ̱ i pɛjpa̱hʉ. 30 Porque ra̱ Cristo, i̱ nnøpe ngue rá̱ do'yoga̱hʉ. 31 N't'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱'mø bi̱ ntha̱tra̱ n'yohʉ, ra̱ n'yohʉ p'ʉya sop'ʉ rá̱ papá 'nɛ̱hra̱ mamá ngue 'bʉhmi̱ rá̱ xisu. Nu̱ya yo nc'ɛ̱i̱ ya, di̱ nne n'na ngu̱ n'na, ja̱na̱ngue ya hi̱ngui̱ yo nc'ɛ̱i̱, sinoque ɛ̱ntho n'na nc'ɛ̱i̱tho”, ɛ̱nna̱ hya̱. 32 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, ma̱zihotho hma̱ te nne da̱ ma̱. Porque ga̱ mbøni̱ ngue ra̱ Cristo ya yø n'youi yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'nɛ̱ gue'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ nnøpe ngue rá̱ do'yo. 33 Pɛ xquet'a̱ i̱ nne da̱ ma̱ ngue n'na ngu̱ n'na yø n'yohʉ jatho di̱ ma̱hyø xisu. Tengu̱tho ga̱ nne ngue di̱ ma ma̱ma̱di̱, di jarbʉtho rá̱ xisu ya di̱ ma̱di̱. A nu̱ ra̱ xisu p'ʉya, i jatho ngue da̱ nu̱ ma̱nsu̱ rá̱ da̱mme.

---------

6

1 Ague gyø ba̱si̱hʉ, nu̱'mø bi zo'a̱ ni̱ papá ogue ni̱ mamá, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te xi'a̱hʉ. Porque gue'a̱ jatho ngue da̱ 'yøtyø ba̱si̱ ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo'a̱. 2 Guehna̱ rá̱ mʉditho ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱ na̱, ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøt'e te xi Oja, da̱ di̱nnba̱bi̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱. Guehna̱ ra̱ hya̱ na̱ya ngue ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ su̱ ni̱ papá, da̱mi̱ su̱ ni̱ mamá. 3 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøtya yø hya̱ ya, ya'atho ra̱ pa di̱ m'mʉcua ja ra̱ häi, 'nɛ̱ di̱ m'mʉmma̱ pähä”, ɛ̱nna̱ hya̱.

4 A nu̱ yø n'yohʉ conyø xisu, ngue ya 'bʉhyø ba̱si̱, 'yo di honnbi̱ ha di̱ mbøcuɛ yø ba̱si̱. Sinoque di tede xa̱nho, da̱ ba̱di̱ ngue da̱ za̱mmi̱. 'Nɛ̱ da̱ xännba̱ yø ba̱si̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo.

---------

5 Ague gyø hmi̱qui̱hʉ, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ni̱ hmu̱ ga̱di̱ mpɛhmʉ ua ja ra̱ häi. Ma̱jua̱ni̱ ngue ni̱ mmʉi gdi 'yørpa̱bi̱ ma̱su̱ ni̱ hmu̱hʉ. Ni̱ mmʉi gdi 'yøtra̱ 'bɛfi guí pɛhmʉ, gui 'yø'ni̱ güɛndahʉ ngue tengu̱tho 'mø gdi ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo. 6 Gui hyu̱mba̱bi̱ 'mø ga̱di̱ mpɛhmʉ. 'Yo guí̱ nnehʉ ngue høn'mø nnu̱ ni̱ hmu̱ guí hu̱mba̱hʉ, sinoque gui 'yøt'e ngue yø mɛfi'a̱hʉ ra̱ Cristo. Co gätho ni̱ mmʉi gdi 'yørpa̱hʉ'a̱ te rá̱ pähä Oja̱. 7 Nu̱'mø ja te guí pɛhmʉ, con n'na ra̱ pähä gdi 'yøthʉ ra̱ 'bɛfi. Gui 'yø'ni̱ güɛnda ngue ra̱ Cristo guí ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi, hi̱ngue ma̱sque gui 'yɛ̱mhmʉ ngue ra̱ ja̱'i̱tho guí ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi. 8 Porque ya guí pa̱hmʉ ngue nu̱'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo, nu̱'a̱ te ra̱ nho xa̱ 'yøt'e n'na ngu̱ n'na ra̱ ja̱'i̱, gue'a̱ rá̱ nzäbi ra̱ ja̱'i̱ di u̱n'na̱. Nu̱'mø 'bʉhrá̱ hmu̱ ogue hi̱njo'o rá̱ hmu̱ n'na ra̱ ja̱'i̱, nu̱ te ra̱ nho xa̱ 'yøt'e, gue'a̱ rá̱ nzäbi di t'u̱n'na̱.

9 Ague gyø hmu̱hʉ, da̱mi̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho ni̱ mɛfi guí sihʉ. 'Yo ga̱di pihmʉ yø mɛfi. Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ na̱ ra̱ hya̱ ja ua. Ngu̱'ʉ yø hmu̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, ngu̱'ʉ yø hmi̱qui̱, n'nat'a̱ ni̱ Hmu̱hʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. A nu̱'a̱ p'ʉya, hi̱ngui̱ huantho yø ja̱'i̱ ørpa̱ ma̱su̱'a̱.

---------

10 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ zajni̱ mmʉihʉ conna̱ ts'ɛdi di 'da'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ. Porque hønt'a̱ ta̱te ja rá̱ ts'ɛdi'a̱. 11 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ di 'da'a̱hʉ Oja̱ ngue gdi̱ mfähmʉ, da̱mi̱ 'yøthʉ ngue tengu̱tho 'mø da̱ m'mant'i̱'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Ja̱na̱ngue da̱ zä gui täjpa̱hʉ rá̱ hya̱ ra̱ zithu̱ nu̱'a̱ nne da̱ hyäcjʉ. 12 Porque nu̱na̱ ra̱ tu̱nhni̱ dí øthʉ ya, hi̱nga̱ gue'ʉ ma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ da̱di̱ ndu̱nhnʉ, sinoque nu̱'ʉ da̱di̱ ndu̱nhnʉ ya, gue'ʉ yø ts'onthi̱ ja yø ts'ɛdi ngue di̱ ma̱nda ra̱ nts'o ja ua ja ra̱ xi̱mhäi. I 'yo ma̱ya̱ ndap'ʉ bi zä. 13 Ja̱na̱ngue di̱ ndʉ xa̱nho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ya co nu̱na̱ ra̱ hya̱ di 'da'a̱hʉ Oja̱, guehna̱ gdi täcjʉ ra̱ nts'o na̱. Nu̱'mø da̱ 'yɛ̱hra̱ ora ngue gui̱ nthɛhʉ n'na ra̱ hya̱ xa̱nts'o, 'yo di da̱p'a̱hʉ. Nu̱'mø ngue gá̱ 'yøthʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, ya dʉ xa̱nho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ 'mø.

14 Nu̱ ra̱ soldado 'mø ngue ya xa̱ nsä ngue da̱ ma ra̱ tu̱nhni̱, ya xa̱ dʉtra̱ ngʉt'i, ya ha̱ ra̱ nju̱di̱ di̱ nya̱ni̱, 'nɛ̱ he rá̱ he ngue ra̱ t'ɛgui. Da̱mi̱ njathʉ p'ʉya ngue gdi̱ nya̱mhmʉ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. Nu̱'a̱ te xa̱nho, gä gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. 15 Nu̱ ra̱ soldado 'mø ja ngue ha da̱ ma, ya xa̱ nsä, hi̱nha ga̱ hyɛhyø 'boxthi̱. Da̱mi̱ njathʉ p'ʉya, gui ja ndu̱mmʉi ngue gui̱ mma guá̱ ma̱mhmʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Guá̱ xihmʉ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ngue ha di zä di̱ nhojpa̱ui Oja̱. 16 Nu̱ ra̱ soldado ha̱ rá̱ nju̱di̱. Nu̱'ʉ yø nsa̱ n'youi ra̱ sibi bi ɛnyø nsʉiui hi̱ngui̱ thot'i. Gui̱ njathʉ p'ʉya co nu̱'a̱ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, ya hi̱nda̱ zä da̱ da̱p'a̱hʉ ra̱ zithu̱. 17 Gui 'yøt'e tengu̱tho 'mø gdi hu̱shʉ ra̱ fʉi t'ɛgui, hi̱nte da̱ thot'i. Da̱mi̱ njathʉ p'ʉya, n'nat'a̱ bɛ̱ni̱ ngue ya bi nya̱nni̱ tehʉ. Nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ di 'da'a̱hʉ ra̱ Espíritu Santo, guehna̱ gui̱ nnøpa̱ juaihʉ na̱, ngue gdi ta̱phʉ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱.

18 'Yo di cohni̱ mmʉihʉ, mat'Oja̱hʉ hangu̱ ra̱ pa. 'Yäphʉ Oja̱'a̱ te gäma̱ hya̱ di bɛ̱n'na̱hʉ ra̱ Espíritu Santo gui 'yäphʉ. Gätho yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱ da̱mi̱ ma̱rpa̱hʉ Oja̱ yø ja̱'i̱, 'yogui säyathohʉ. 19 Xquet'a̱ 'nɛ̱cä da̱mi̱ marca̱hʉ Oja̱ n'namhma̱ ngue Oja̱ di 'dacra̱ hya̱ ga̱ mma̱. Nu̱p'ʉ ha ga̱ mma̱nna̱ hya̱, ga̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi ngue ga̱ mma̱nna̱ hya̱. Nu̱na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, hi̱nga̱ su̱ ga̱ xicä yø ja̱'i̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. Porque hi̱ngui̱ pa̱hyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. 20 Oja̱ bi 'yɛ̱xqui̱ ngue drá̱ representantegui̱ ngue ga̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ na̱. A nu̱yá, ngue dí̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱, ya dí ofädi. Ja̱na̱ngue da̱mi̱ ma̱rca̱hʉ Oja̱ n'namhma̱ ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ ni̱ 'yɛhma̱ xi ga̱ mma̱, da̱ zä ga̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi ga̱ mma̱ xa̱nho ra̱ hya̱.

---------

21 Nu̱na̱ ma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Tíquico, xquet'a̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ mpɛfi ngue ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱. Nu̱'mø bi̱ map'ʉ na̱ya, go da̱ xi'a̱hʉ te da̱di jagä na̱. 'Nɛ̱ da̱ xi'a̱hʉ te dí øt'ä ua. 22 Nu̱na̱ ra̱ Tíquico dí ɛt'ä p'ʉ na̱ ngue da̱ ma di zɛngua'a̱hʉ. 'Nɛ̱ da̱ni̱ xi'a̱hʉ te da̱di ja. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ da̱ xi'a̱hʉ p'ʉya, di ha̱tra̱ ts'ɛdi ni̱ mmʉihʉ na̱.

23 Dí̱ nnegä ya ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di dʉrpa̱bi̱ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ to gätho ya ja yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, 'yo da̱di̱ nju̱nt'i̱, sinoque di̱ ma̱hyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui n'na ngu̱ n'na. 24 Oja̱ di ja̱pi̱ te'o gätho ngue yø mmʉi gui̱ ma̱'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Filipenses

1

2

3

4

Filipenses

Ja ua ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Filipos.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, conna̱ Timoteo, yø mɛfigä'be ra̱ Jesucristo. Nu̱'ʉ yø ma̱mhya̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Filipos, da̱ gue'ʉ yø n'yohʉ ja yø cargo p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱ ngue ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo, gä da̱di zɛngua'be. 2 Dí̱ nnegä'be ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱p'a̱hʉ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

3 N'na ndi̱ ngu̱ n'na ndi̱ ga̱ mbɛ̱n'a̱hʉ, da̱di ja ma̱mma̱di̱gä Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. 4 Nu̱'mø dá̱ mat'a̱hʉ Oja̱, ja̱njua̱ni̱ da̱di johya. 5 Porque dí̱ mbɛ̱n'a̱hʉ ngue nu̱'mø ma̱mbá̱ fʉdi gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hya̱, gá̱ fäxca̱hʉ mɛ̱nte da̱di 'yongä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 'Nɛ̱ asta̱ guetya guí fäxca̱thohʉ. 6 Asta̱ gue'mø ga̱mbá̱ fʉdi gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo ya, bi 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho Oja̱. 'Nɛ̱ ma̱n'na di 'yøt'e ngue gui comma̱nhohʉ. 'Nɛ̱ dí pa̱di̱ ngue go gue'a̱ da̱ 'yøt'e ngue gui pømma̱nhohʉ 'mø ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Jesucristo'a̱. 7 Ni̱ 'yu̱p'ʉ ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ mbɛ̱n'a̱hʉ, porque gäthoga̱hʉ, bi 'yøtra̱ ma̱te Oja̱ ngue bi 'dacjʉ ra̱ 'bɛfi ngue da̱di 'yonnba̱hʉ rá̱ hya̱. A nu̱yá, gue'mø dí ofädi, ogue dí 'bʉcä p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi, dí tøxä na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, 'nɛ̱ da̱di ja ma̱jua̱ni̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱. 8 Nu̱na̱ Oja̱ i pa̱di̱ ngue ja̱njua̱ni̱ da̱di̱ ma̱di̱ gätho'a̱hʉ tengu̱tho gui̱ ma̱'a̱hʉ ra̱ Jesucristo.

9 Nu̱'mø dí̱ mmat'Oja̱gä, dí äpi ngue nu̱'a̱ te gni̱ mma̱hmʉ, ma̱n'na ma̱n'na gdí̱ mma̱hmʉ. 'Nɛ̱ dí äpi ngue da̱ xoc'a̱ ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ngue da̱ di̱ni̱ xa̱nho ni̱ mmʉihʉ hanja ra̱ hya̱. 10 Dí̱ nnegä ngue guí pa̱di̱ gui huanhnʉ ndana̱ ra̱ nho i ja ngue gui 'yøthʉ. Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Cristo, ya hi̱nte ma̱nts'o da̱ thi̱n'na̱hʉ. 11 'Nɛ̱ hønt'a̱ ra̱ Jesucristo da̱ zä da̱ 'yøt'e ngue gä ra̱ nho gdi̱ n'yohʉ. Nu̱'mø bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue guí 'yohʉ xa̱nho, ya da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ yø ja̱'i̱.

---------

12 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, dí̱ nnegä ngue guí pa̱hmʉ ngue nu̱'a̱ te gä dá̱ thocä, ɛ̱na̱ gue gue'a̱ ma̱n'na i fa̱hra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱'a̱. 13 A nu̱yá, gätho yø soldado 'bʉcua ja ra̱ palacio, 'nɛ̱ gätho ya mi̱'da yø ja̱'i̱ 'bʉcua, ya pa̱di̱ ngue dí ofädigä ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. 14 Nu̱'mø mi̱ hnu̱ ngue ya dí ofädigä, xa̱ngu̱ ma̱ cu̱hʉ bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi, hi̱mbi̱ nsu̱ da̱ ma̱mbrá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ Oja̱. I pa̱di̱ ngue hi̱ngui̱ hɛga̱hʉ'a̱ ra̱ Hmu̱.

15 A nu̱yá, nu̱'ʉ to mma̱nna̱ Cristo ya, 'bʉ i'da ngue di sɛyagui, i̱ nne da̱ 'yɛnga̱häi. Pɛ mi̱'da p'ʉya, conna̱ pähätho ga̱ mma̱nna̱ Cristo. 16 A nu̱'ʉ di sɛyagui, i̱ mma̱nna̱ hya̱ ngue di̱ nu̱ ma̱nhosɛ yø ja̱'i̱, 'nɛ̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue yø mmʉi ga̱ ma̱nna̱ hya̱. Porque ɛ̱mbi̱ ngue da̱ du̱ ma̱ mmʉigä 'mø ga̱ pa̱di̱ ngue gä tɛnyø ja̱'i̱'a̱ ra̱ hya̱ mma̱n'ʉ. 17 Mi̱'da p'ʉya, ga̱ mma̱nna̱ Cristo ngue di̱ ma̱qui. I pa̱di̱ ngue dí 'bʉi ngue ga̱ tøxä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ua ja ra̱ ts'ʉt'abi.

18 Pɛ hi̱nte ja'a̱, gue'mø gue yø mmʉi ga̱ ma̱nna̱ Cristo yø ja̱'i̱, ogue hi̱n'na̱. Pɛ squera̱ngue i hma̱nna̱ Cristo, guehna̱ nná̱ johyagä na̱ya. 'Nɛ̱ ma̱n'natho da̱di johya. 19 Porque dí pa̱di̱ ngue ga̱ pømma̱nhogä ua ja ra̱ fädi ngue guí̱ mmarca̱hʉ Oja̱, 'nɛ̱ fäxcä ra̱ Espíritu Santo bá̱ pɛnhna̱ Jesucristo. 20 A nu̱gui̱, nu̱'mø ga̱ su̱ ga̱ mma̱nna̱ hya̱ ngue ra̱ Cristo, ya ra̱ 'bɛ'isätho te dí øt'ä 'mø. Hante gue ga̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi ga̱ mma̱nna̱ hya̱ hangu̱ ra̱ pa, hi̱ngue ma̱sque ga̱ su̱ ngue dí ofädi. Ogue ga̱ pongui̱, ogue da̱ thogui, hi̱ndi̱ mportagä'a̱. Nu̱gui̱ da̱di ja ndu̱mmʉi dí honnbi̱ ha di hnu̱ ma̱nho ra̱ Cristo. 21 A nu̱yá, dí̱ nne ngue ya gdá̱ 'bʉ'a̱ ngue ga̱ ørpa̱bi̱ rá̱ pähä ra̱ Cristo. A nu̱'mø dá̱ tu̱, ya man'na ma̱ da̱tho ra̱ nho ga̱ nthɛ'be. 22 Nu̱'mø ga̱ sigue ga̱ m'mʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, da̱ zä ga̱ ta̱pä mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Ja̱na̱ngue nu̱ya hi̱ndí̱ pa̱di̱ ndana̱ gue'a̱ ɛxa̱ ja ts'ɛditho ga̱ øtya. ¿Ua nu̱hma̱ xa̱nho ngue ga̱ sigue ga̱ m'mʉi, ua gue xa̱nho ngue ga̱ tu̱? 23 Nu̱ya hi̱ndí̱ pa̱di̱ ndana̱ ɛxa̱ ja ts'ɛditho ya yoho yø hya̱ ya. Nu̱p'ʉ nná̱ bɛ̱ngä, ma̱n'na xa̱nho ngue ga̱ tu̱, ya ga̱ni̱ m'mʉ'be ra̱ Cristo p'ʉya. A nu̱gui̱, dí̱ nnu̱ ma̱nho ngue ga̱ tu̱. 24 Pɛ co nu̱'a̱hʉ, ya xa̱nho ngue dí 'bʉi. 25 Ja̱na̱ngue'a̱ dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue ga̱ sigue ga̱ m'mʉi, n'namhma̱ ga̱ ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ngue di̱ ndʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 'Nɛ̱ ma̱n'na di̱ nja'a̱hʉ mpähä porque ma̱n'na di̱ ndʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. 26 Nu̱'mø ga̱ nu̱jʉ ma̱høn'a̱ p'ʉya, ya ma̱n'natho ga̱di ja ma̱mma̱dihʉ ra̱ Jesucristo conná̱ nguecä.

27 Guí ja ndu̱mmʉi gui 'yøthʉ'ʉ yø hya̱ mma̱nná̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ra̱ Cristo. Da̱mi̱ 'yøt'e te dí xi'a̱hʉ, gue'mø ga̱ mmagä p'ʉ ga̱ ma nu̱'a̱hʉ, ogue hi̱n'na̱. Pɛ dí̱ nne ga̱ øde ngue guí ha̱hʉ ra̱ ts'ɛdi 'nɛ̱ 'da'igu̱ guí̱ mma̱mhmʉ. 'Nɛ̱ guí honi̱ ha gdi japhʉ ngue di̱ ntha̱'a̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue'a̱ ra̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ja'a̱hʉ. 28 Nu̱'mø di pi'a̱hʉ ya yø ja̱'i̱ sʉhra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, 'yo sä guí su̱hʉ. Porque nu̱yá, nu̱ te øt'e, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue di̱ m'mɛdi. Pɛ nu̱'a̱hʉ p'ʉya, nu̱ te guí øthʉ, gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue di̱ nya̱nni̱ tehʉ. Porque guehna̱ Oja̱ fäxa̱hʉ. 29 Nu̱na̱ Oja̱ bi 'da'a̱hʉ rá̱ ma̱te, hi̱nga̱ høntho ngue gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, sinoque xquet'a̱ ja ngue gui sähʉ ra̱ n'ʉ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱. 30 A nu̱yá, ma ga̱ homhmʉ ha di̱ ntha̱hra̱ hya̱ ya. Ya guí̱ nnu̱hʉ te dá̱ øt'ä m'mɛt'o, 'nɛ̱ ya guí øhmʉ ngue da̱di̱ sigue dí honi̱ ha nná̱ japi ngue di̱ ntha̱hra̱ hya̱.

---------

2

1 Di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ Cristo. Nu̱'a̱ gui̱ ma̱'a̱hʉ, gue'a̱ di hoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ'a̱. Nu̱'a̱ ra̱ Espíritu Santo guí̱ n'yohʉ ya. Ya ja ni̱ yemmʉihʉ ya, 'nɛ̱ ya ja ni̱ nhuɛ̱ca̱tehʉ ya. 2 Pɛ ma̱n'na ga̱ johyagä 'mø gui 'yøthʉ ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ. Da̱mi̱ ne ngue 'darbʉ di̱ n'yo ni̱ hya̱hʉ. Gätho'a̱hʉ 'da gdi̱ mma̱thohʉ, hi̱njon da̱ bøni̱ ngue da̱ n'nan'yo rá̱ n'yomfɛ̱ni̱. 3 'Yo ga̱di̱ 'yɛ̱xhʉ, 'nɛ̱ 'yo guí̱ nne ngue go da̱ nu̱ ma̱nho'a̱sɛhʉ yø ja̱'i̱. Sinoque gui 'yøt'e tengu̱tho 'mø hi̱nte ga̱di̱ mu̱hʉ. Gui 'yøthʉ ngue ta̱te xa̱nho mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue'a̱hʉ. 4 'Yo guí øthʉ ngue høn'a̱sɛhʉ gui ti̱mhmʉ ra̱ nho. Da̱mi̱ 'yøthʉ ngue 'nɛ̱ hmi̱'da yø ja̱'i̱ da̱ di̱nna̱ nho.

5 Da̱mi̱ 'yøthʉ tengu̱tho bi 'yøtra̱ Jesucristo ngue hi̱ngui̱ ts'ʉ bi 'yɛ̱ts'i̱. 6 Ma̱da̱gue'a̱ ngue Oja̱'a̱, pɛ bá̱ sop'ʉ rá̱ cargo mi̱ ja ngue ma̱di̱ ma̱nda p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. 7 Bi̱ n'u̱ni̱ bi̱ nja̱'i̱. Bi gohi tengu̱tho n'na ra̱ hmi̱qui̱. 8 Nu̱'mø mi̱ m'mʉi ngue ra̱ ja̱'i̱ p'ʉya, hi̱ngui̱ ts'ʉ bi 'yɛ̱ts'i̱. Gä bi 'yu̱tho'a̱ te rá̱ nt'ɛ̱di̱ Oja̱, asta̱ bi̱ n'u̱ni̱ bi tho. Bi du̱p'ʉ ja ra̱ pont'i̱, ma̱da̱gue'a̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ 'bɛ'isä ngue to da̱ du̱p'ʉ ja ra̱ pont'i̱. 9 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ Oja̱ bi japi ngue ma̱ da̱tho da̱ hnu̱ ma̱nsu̱. Bi japi ngue bi̱ nta̱te, hi̱n jomma̱n'na ngue tengu̱'a̱. 10 I̱ nnepe ngue nu̱'mø bi t'øde ngue hma̱mbrá̱ thu̱hu̱ ra̱ Jesús, gä di̱ nda̱ntyøhmu̱'ʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, 'nɛ̱'ʉ 'bʉcua ja ra̱ häi, co 'nɛ̱'ʉ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ni̱du̱, gä di̱ nda̱ntyøhmu̱. 11 Gätho da̱ ma̱ ngue ra̱ Jesucristo, gue'a̱ ra̱ Hmu̱'a̱. 'Nɛ̱ nu̱'mø t'ɛ̱spa̱bi̱ ra̱ Jesucristo, tengu̱tho 'mø go di t'ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱, rá̱ Papá.

---------

12 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø da̱mbá̱ m'mʉcä p'ʉ guí 'bʉhmʉ, gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te dá̱ xi'a̱hʉ. A nu̱yá, ma̱da̱gue'a̱ yaua dí 'bʉcä ya, pɛ ma̱ da̱tho da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ dí pɛn'na̱hʉ ya. Ya bi̱ nya̱nni̱ tehʉ. Ja̱na̱ngue ma̱ da̱tho da̱mi̱ nu̱ ma̱nsu̱hʉ Oja̱ ya. Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gui hyoni̱ ha di hnu̱ ma̱nho'a̱hʉ. 13 Nu̱na̱ Oja̱, go di bɛ̱n'na̱hʉ na̱ te ra̱ nho ja ngue gui 'yøthʉ na̱, 'nɛ̱ da̱ mäxa̱hʉ ngue da̱ zä gui 'yøthʉ'a̱ te nne Oja̱ ngue gui 'yøthʉ.

14 Nu̱ te ja ngue gui 'yøthʉ, 'yøthʉ co n'na ra̱ pähä. 'Yo 'be guí ɛ̱na̱ ngue ra̱ ts'ɛdi t'øt'a̱hʉ. 15 Ja̱na̱ngue hi̱n tema̱ ts'oqui da̱ thi̱n'na̱hʉ. Porque ya yø ba̱si̱'a̱hʉ Oja̱ p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue yø ts'oc'ɛ̱i̱ 'nɛ̱hyø mmɛjma̱hya̱. Ma̱hyoni̱tho ngue di̱ nɛ̱qui̱ ngue n'nan'yo'a̱hʉ ngue yø ts'oc'ɛ̱i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi. 16 Da̱mi̱ xihmʉ yø ja̱'i̱ ha di zä di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te. A nu̱'mø bá̱ ɛ̱hra̱ Cristo p'ʉya, da̱ zä di̱ nja ga̱ mpähä conná̱ ngue'a̱hʉ. Porque ya hi̱nga̱ särbʉtho dá̱ mpɛcä p'ʉ guí 'bʉhmʉ.

17 A nu̱yá, ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo, ya gá̱ u̱nni̱ mmʉihʉ Oja̱ ya. Nu̱'a̱ te gni̱ johyahʉ ya, xquet'a̱ 'nɛ̱qui̱ da̱di johya, ma̱da̱gue'a̱ ya ja ngue da̱ thogui co nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ. 18 Pɛ da̱mi̱ johyahʉ tengu̱tho nná̱ johyagä, 'yo tu̱ ni̱ mmʉihʉ 'mø dá̱ tu̱gä.

---------

19 Da̱ ne ra̱ Hmu̱ Jesús ngue ga̱ pɛnhnä p'ʉ ra̱ Timoteo, da̱ nu̱'a̱hʉ. Nu̱'mø bá̱ penc'a̱ p'ʉya, ya ga̱ johya 'mø dá̱ pa̱di̱ te ga̱di jahʉ. 20 Porque hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di øt'e tengu̱tho dí ør'be ra̱ Timoteo ngue dí hon'na̱'be ha gdi ti̱mhmʉ ra̱ nho. 21 Nu̱ya gätho mi̱'da 'bʉcua, yø 'bɛfisɛ'a̱ ni̱ ma yø mmʉi øt'e, hi̱nga̱ gue'a̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo ni̱ ma yø mmʉi ngue da̱ 'yøt'e. 22 Guí pa̱hmʉ ngue ra̱ Timoteo di̱ nɛ̱qui̱ ngue ha̱ ra̱ ts'ɛdi fäxca̱gui̱ ngue dí̱ mma̱m'be ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Tengu̱tho n'na ra̱ ts'ʉnt'ʉ 'mø fäxrá̱ papá p'ʉ ha di̱ mpɛfi, njarbʉtho na̱. 23 Dí̱ nne ga̱ pɛnhnä p'ʉ ra̱ Timoteo, høntho ga̱ pa̱di̱ tengu̱ da̱ gohma̱ asunto. 24 Da̱ ne Oja̱ ngue ya hi̱mma̱ ya'atho ga̱ mmagä p'ʉ, ga̱ ma nu̱'a̱hʉ.

25 Nu̱na̱ ra̱ Epafrodito guá̱ pɛnnga̱hʉ ua ngue bá̱ hannga̱gui̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ dí honi̱, xquet'a̱ 'nɛ̱hna̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ bi̱ mäxqui ngue honi̱ ha gdá̱ japra̱ hya̱. Pɛ nu̱yá, dí ɛ̱na̱ ngue ma̱hyoni̱tho da̱ map'ʉ ya. 26 Porque mi̱ zä mi̱ ba̱di̱ ngue gá̱ 'yøhmʉ ngue bi hyɛ̱nni̱, ɛ̱mmɛ̱i̱ bi du̱ rá̱ mmʉi. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ya hi̱ngui̱ nnu̱ ra̱ pa da̱ map'ʉ ya, para ngue guí pa̱hmʉ ngue ya bi zä. 27 'Nɛ̱ ma̱jua̱ni̱ bi hyɛ̱nni̱, ya ja ngue xta̱ ndu̱. Pɛ conná̱ nguehrá̱ ma̱te Oja̱ hi̱mbi̱ du̱. Nu̱'mø ngue xta̱ ndu̱, xøgue di̱ nti̱mbʉ ma̱ du̱mmʉigä p'ʉya. 28 Ja̱na̱ngue nu̱ya dí xønni̱ ga̱ pɛnnbʉya, n'namhma̱ ngue ma̱n'na guí johyahʉ 'mø gá̱ nu̱hʉ ma̱høn'a̱. Ya xquet'a̱ da̱ hyu̱ ma̱ mmʉigä p'ʉya ngue guí̱ nnu̱hʉ ngue ya hi̱nte di ja. 29 Gui johyahʉ ngue guí̱ nnu̱hʉ, porque ga̱di̱ ncu̱hʉ ngue ra̱ Cristo. Da̱mi̱ nu̱ ma̱nsu̱hʉ gätho yø ja̱'i̱ te'o ga̱ 'yo tengu̱tho ga̱ 'yo ra̱ Epafrodito. 30 Ya guí̱ nnu̱hʉ, ya ja ngue xta̱ ndu̱ ngue ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo ngue bi̱ mäxca̱gui̱. Bi̱ n'u̱ni̱ bi̱ m'mʉ ma̱n'ʉ ngue bi 'yørca̱gui̱ ra̱ 'bäxte nu̱na̱ hi̱mmi̱ sä gui 'yørca̱hʉ.

---------

3

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ johyahʉ rá̱ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. A nu̱gui̱, hi̱nte ga̱ 'bɛdi ngue nyondi̱ ga̱ xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ dá̱ cuatä ra̱ sʉcua̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho. 2 Da̱mi̱ mfähmʉ ngue'ʉ yø ts'oc'ɛ̱i̱ 'yop'ʉ hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ te øt'e. Guehya ɛ̱mbi̱ ngue jatho da̱ hmɛ̱pya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di̱ njapra̱ circuncisión. 3 A nu̱jʉ, nu̱'a̱ ma̱ hmɛ̱pyahʉ, gue'a̱ nná̱ tha̱nnehʉ Oja̱ co gätho ma̱ mmʉihʉ'a̱. Ya da̱di johya ngue ma̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo. Dí pa̱hmʉ ngue hi̱nda̱ zä ga̱ honsɛ ha gdá̱ nya̱mhmʉ. 4 Pɛ nu̱'mø to ɛ̱na̱ ngue da̱ zä da̱ hyonsɛ ha di̱ ma ma̱hojpi, pɛ ma̱ da̱thogä ngue gue'a̱ nmi̱ hongä'a̱. Porque ma̱n'natho mi̱ pømma̱nho te nma̱rá̱ 'yogä ngue mi̱'da. 5 Ja rá̱ hya̱to ma̱ pa dí 'bʉcä 'mø mi̱ hmɛ̱pyagä bi̱ njacra̱ circuncisión. Porque drá̱ judíogä. Nu̱na̱ ma̱ mboxitagä, guehna̱ ra̱ Benjamín. Drá̱ judío 'mø ma̱ mi̱, 'nɛ̱ nu̱'a̱ ma̱ hya̱, guehna̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo. Nu̱'a̱ te nná̱ ma̱ngä'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ca̱ yø judío, gue'a̱ rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø fariseo'a̱. 6 Ngue hi̱nmi̱ nnegä ngue da̱ thɛp'ʉ'a̱ p'ʉya, nmi̱ sʉcä'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Nu̱'a̱ ngue nma̱rá̱ øt'ä'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley p'ʉya, hi̱njongui̱ ɛ̱ngui̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ te dí øt'e. 7 Pɛ nu̱ya te gätho nmi̱ ɛ̱mbä ngue ta̱te ma̱di̱ mu̱ui ngue'mø ga̱ øt'e, nu̱ya dí ør'ma̱ güɛnda ngue hi̱nte di̱ mu̱ui ya, porque ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. 8 A nu̱yá, ma̱da̱gue'a̱ ngue nmi̱ ɛ̱ngä ngue ta̱te di̱ mu̱ui te xtá̱ øt'e, pɛ nu̱ya dí ør'ma̱ güɛnda ngue hi̱nte di̱ mu̱ui ya. Porque nu̱yá, ma̱n'na ta̱tetho di̱ mu̱ui ngue dá̱ pa̱cä'a̱ ma̱ Hmu̱ Jesucristo ya. A nu̱yá, nu̱ te gätho nmi̱ nnøxä m'mɛt'o, dí ɛngä p'ʉ'a̱ ya ngue dí tɛnna̱ Cristo. 9 Høndra̱ Cristo dí̱ nnøxä ya ngue bi ya̱ngui̱. Ya hi̱nga̱ gue'a̱ ngue ga̱ øt'ä'a̱ te ra̱ nho mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley ca̱ yø judío ngue gdá̱ nya̱nya. Sinoque bi hoga̱gui̱ ma̱ ts'oqui Oja̱ ngue dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Porque Oja̱ di hojpi te'o ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱. 10 A nu̱'a̱ dí̱ nnegä ya, ngue ga̱ pa̱di̱ xa̱nho ra̱ Cristo. Dí̱ nne di 'dacä'a̱ rá̱ ts'ɛdi Oja̱ bi 'yu̱'mø mi̱ bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo. Ja̱na̱ngue tengu̱tho ra̱ Cristo ngue bi tho, xquet'a̱ 'nɛ̱qui̱ dí ɛmma̱ te ya, ma̱da̱gue'a̱ ngue ga̱ tu̱. 11 Dí̱ nne ngue 'nɛ̱qui̱ ga̱ bɛ̱nna̱te 'mø bi bɛ̱nna̱te yø ánima.

---------

12 Di 'bɛtho ga̱ øt'a̱ te gätho ja ngue gdá̱ n'yogä. Hi̱ngue masque sä ga̱ ɛ̱na̱ ngue ya hi̱nte di 'bɛdi. A nu̱yá, da̱di ja ndu̱mmʉi ngue xa̱mhma̱tho ga̱ sʉdi ga̱ øt'ä'a̱ te i zonga̱gui̱ ra̱ Cristo ngue ga̱ øt'e. 13 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, hi̱ndí̱ nne ga̱ mma̱ ngue ga̱ ɛ̱na̱ ya gä xa̱nho te nná̱ 'yo. Pɛ hønda̱ n'na ra̱ hya̱ ja ngue ga̱ øtya. Nu̱ te xa̱ thogui, ya da̱ gop'ʉ'a̱ ya. Nu̱ ra̱ pa di̱ ma p'ʉya, ma ga̱ ja ndu̱mmʉi ga̱ øt'a̱ te ja ngue ga̱ øt'e. 14 Nu̱'mø bi zʉdi ngue gätho ga̱ øt'a̱ te i zonga̱gui̱ Oja̱ ngue ga̱ øt'e, hi̱nte di 'bɛdi, nu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ di̱ n'najhma̱ nzäbi ngue ya ma̱ n'yo'be ra̱ Cristo.

15 Gäthoga̱hʉ ngue ya bi di̱mma̱ mmʉihʉ xa̱nho hanja na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, a nu̱yá, ma ga̱ homhmʉ ya ngue ma̱n'na ma̱n'na di zä ga̱ n'yo ma̱nhohʉ. Pɛ nu̱ te'o ɛ̱na̱ ngue ya hi̱nte di 'bɛdi, ɛ̱na̱ ngue ya gä øt'a̱ te nnep'a̱ Oja̱ ngue da̱ 'yøt'e, Oja̱ da̱ xojpa̱ rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ ba̱di̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ te øt'e. 16 Nu̱'a̱ te gäma̱ hya̱ dí ti̱mhmʉ ya, gue'a̱ ja ngue ga̱ øthʉ'a̱.

17 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, para ngue gui pa̱di̱ te i ja ngue gdí̱ n'yohʉ, tengu̱tho gá̱ nu̱hʉ ngue dí øt'ä, da̱ gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱ ya. Ya guí̱ nnu̱hʉ te ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ nu̱ya øt'e tengu̱tho dí øt'ä. 18 Ya xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ xtá̱ xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ hønga̱ mma̱ngä ya. 'Nɛ̱ conma̱ guidä nná̱ xi'a̱hʉ ngue 'yop'ʉ xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ nu̱'ʉ i̱ mma̱ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui'a̱ i du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Cristo. 19 Nu̱'a̱ ja ngue da̱ thoya yø ja̱'i̱ ya, di̱ m'mɛdi. Guehya hi̱ngui̱ so yø mmʉi Oja̱ ya, sinoque hønt'a̱ te yø pähäsɛ so yø mmʉi. Nu̱'mø bi 'yøtra̱ nts'o ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, gue ɛmma̱ gue di 'yɛ̱xtho, 'be xi̱ngui̱ pɛs'yø sä. 20 Pɛ nu̱jʉ, dyø mmɛ̱ngu̱hʉ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. 'Nɛ̱ dí tømhmʉ ngue ja di 'yɛ̱p'ʉ na̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo ma̱ Ya̱ntehʉ. 21 Nu̱ná̱, di pärca̱ ma̱ do'yohʉ porque nu̱ya hi̱ngui̱ nzaquiga̱hʉ ya. Di japi ngue da̱ gohi tengu̱tho rá̱ do'yo ngue ma̱guesɛ. I ja rá̱ ts'ɛdi ngue nu̱ te di̱ ma̱nda di̱ nja, gue'a̱ di̱ nja'a̱.

---------

4

1 Ague ma̱ zimma̱di̱ cu̱'a̱hʉ, ja̱njua̱ni̱ ngue dí̱ nne ga̱ nnu̱'a̱hʉ. Ja̱njua̱ni̱ ngue da̱di johya conná̱ ngue'a̱hʉ. A nu̱yá, dí xi'a̱hʉ ngue 'yogui hɛhmʉ na̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo.

2 Nu̱na̱ ra̱ Evodia, conna̱ Síntique, dí äpra̱ ma̱te ngue 'yo da̱di̱ nsʉi, da̱ 'yøt'e ngue di̱ ncu̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. 3 A nu̱'i̱ ma̱ mmi̱mmɛfiui, dí ä'i ra̱ ma̱te ngue guí̱ nnu̱ ha gdi japra̱ hya̱ di̱ nxihya ma̱ zi cu̱hʉ yø xisu di̱ nsʉi. Nu̱ya yø xisu ya, guehya bi̱ mäxca̱gui̱ m'mɛt'o p'ʉ ha dá̱ ma̱ngä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 'Nɛ̱ xquet'a̱ bi̱ mäxca̱gui̱ ra̱ Clemente con mi̱'da ma̱ cu̱ bi̱ mäxqui ngue bi̱ ma̱nna̱ hya̱. Nu̱ yø thu̱hu̱ ya yø ja̱'i̱ ya, i̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ libro nt'ot'i yø thu̱hu̱ yø ja̱'i̱ nu̱ya di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te.

4 Za̱nt'a̱ da̱mi̱ johya ngue guí̱ n'yohʉ ra̱ Hmu̱ Jesús. Da̱di yopra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ, da̱mi̱ johyahʉ.

5 Nu̱'a̱ te ra̱ nho gni̱ 'yohʉ, da̱mi̱ 'yu̱thʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ guí 'bʉhmʉ ngue gyø hoja̱'i̱hʉ. Nu̱'a̱ ra̱ Hmu̱, ya hi̱mma̱ ya'atho da̱ ɛ̱cua'a̱. 6 Nu̱'mø ja te guí hɛ̱mphʉ, 'yo di su̱ ni̱ mmʉihʉ. 'Yäphʉ Oja̱ ngue da̱ mäxa̱hʉ 'mø te guí thohmʉ. 'Nɛ̱ da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ ngue xa̱ndøngu̱ te ja ngue gdi ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱. 7 Nu̱'mø gui 'yøthʉ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, Oja̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ. Nu̱'a̱ di hyu̱ ni̱ mmʉihʉ p'ʉya, ma̱ da̱tho ngue nthu̱mmʉi xa̱ndønho, hi̱nga̱ ngu̱'a̱ ra̱ hya̱ ga̱ ya̱ yø ja̱'i̱ ngue ɛ̱mbi̱ nthu̱mmʉi. Ya hi̱nni̱ ma̱ntho te da̱ zu̱ ni̱ mmʉihʉ ngue'mø ya guí̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo.

---------

8 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ya rá̱ nzɛguitho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. Da̱ zo ni̱ mmʉihʉ ya yø hya̱ ma̱jua̱ni̱. Guehya yø hya̱ bá̱ n'youi ra̱ respeto. Guehya yø hya̱ njua̱ntho ya. Guehya yø hya̱ hi̱n tema̱ ts'omhya̱ bá̱ n'youi. Guehya yø hya̱ ngue ma̱hotho da̱ zo ni̱ mmʉihʉ. 9 Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ dá̱ xän'na̱hʉ, gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. Ya guí̱ nnu̱hʉ te dá̱ øt'ä, da̱ ngu̱t'a̱ gui 'yøthʉ ya. Nu̱'mø gui 'yøthʉ'a̱ ya, Oja̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

10 Da̱di johyagä 'nɛ̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue ya gá̱ bɛ̱njʉ ma̱høn'a̱ 'nɛ̱ ga̱di zɛcjʉ te dí honi̱. Dí pa̱cä ngue hi̱n ga̱di pu̱mbɛ̱ni̱jʉ, pɛ ma̱m'mɛt'o hi̱mmi̱ säp'ʉ guí zɛcjʉ 'mø. 11 Nu̱gä hi̱n da̱di ʉ'mø hi̱ngui̱ fäxca̱hʉ. Da̱di johyatho hønt'a̱ ts'ʉ te nná̱ 'bʉi. 12 Dí pa̱di̱ te nná̱ tho 'mø dí hyoya, xi̱ndí̱ pa̱ 'mø ngue ja te ga̱ si. Da̱di johyatho 'mø dí̱ ni̱ya̱, ogue dí tu̱ ma̱nthu̱hu̱. Ngu̱tho da̱di johya gue'mø mbonguitho ogue hi̱ngui̱ ts'ʉ te ga̱ honi̱. 13 Hønt'a̱ ts'ʉ tengue ga̱ thogui, hi̱ndí̱ su̱, porque ra̱ Cristo di ha̱cra̱ ts'ɛdi.

14 Xa̱nho te guí ørca̱hʉ ngue guí fäxca̱hʉ 'mø te dí hongä. 15 Nu̱'a̱hʉ, gyø mmɛ̱ngu̱hʉ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Filipos, nu̱'mø rá̱ mʉdi da̱mbá̱ ma̱ngä ra̱ hya̱ p'ʉ Macedonia ja ni̱ häihʉ, ma̱ thocä p'ʉya ngue da̱ni̱ mpagä ma̱n'na nguadi, høn'a̱tho gá̱ fäxca̱hʉ'a̱ te dí honi̱. 16 Nu̱'mø tobe da̱mbi̱ 'bʉtä p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tesalónica, nyo ndi̱, nhyu̱ ndi̱ gá̱ pɛnnga̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ ga̱ si 'mø hi̱n'yʉ te ga̱ honi̱. 17 Hi̱nga̱ høntho da̱di johyagä ngue ga̱di 'dacjʉ te dí si, sinoque da̱di johyagä ngue nu̱ te guí ørca̱hʉ, gue'a̱ ma̱n'na di̱ nu̱ ma̱nho'a̱hʉ Oja̱'a̱. 18 Nu̱'a̱ te ra̱ mɛ̱nyu̱ guá̱ pɛnhnʉ ngue bá̱ ha̱ ra̱ Epafrodito ngue bi 'daqui, nu̱gä dá̱ ha̱ni̱. A nu̱ya mbonguitho te dí honya. Nu̱na̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ na̱, cohi como tengu̱tho ra̱ bopo ʉsyø ja̱'i̱ 'mø øtra̱ 'bøt'e, ma̱zi hotho ga̱ yʉni̱. 'Nɛ̱ i̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱. 19 Nu̱'a̱ ma̱ Oja̱hʉ, di̱ mfäxte ngue di 'da'a̱hʉ te gä ga̱di 'bɛhmʉ. Porque hi̱n'yʉ p'ʉ rá̱ nzɛgui i ja rá̱ nja̱pi̱ di u̱nni̱ to n'youi ra̱ Jesucristo. 20 Para za̱ntho ga̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱ ma̱ Papáhʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

21 Dí pɛnnba̱bi̱ ra̱ nzɛngua te'o gätho ya n'youi ra̱ Jesucristo. Nu̱ya ma̱ cu̱hʉ 'bʉcua dí 'bʉi, xquet'a̱ pɛn'na̱hʉ ra̱ nzɛngua. 22 Gätho ya yø ja̱'i̱ 'bʉcua ngue ya yø ja̱'i̱ Oja̱ di zɛngua'a̱hʉ. Da̱ guehya 'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ da̱st'abi Roma pɛnhma̱ nzaqui ra̱ hya̱ ngue di zɛngua'a̱hʉ.

23 Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱pi̱ gätho'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱ tho.

Colosenses

1

2

3

4

Colosenses

Ja ua ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Colosas.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, Oja̱ bi 'yɛ̱xqui̱ ngue drá̱ representantegä ra̱ Jesucristo. Co 'nɛ̱hna̱ ma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Timoteo 2 da̱di zɛnguagä'be'ʉ to gätho ya o rá̱ 'yɛ Oja̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Colosas. Gue'e ma̱ zi cu̱'a̱hʉ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo. Dí̱ nne ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ di ja̱p'a̱hʉ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

3 Nu̱na̱ Oja̱, guehna̱ rá̱ Papá ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Guehna̱ za̱nt'a̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱ 'mø dá̱ mat'Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ na̱. 4 Porque dí øcä te ja ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue ra̱ Jesucristo. 'Nɛ̱ dí øde ngue ma̱jua̱ni̱ ga̱di̱ ma̱hmʉ to gätho ya o rá̱ 'yɛ Oja̱. 5 Xquet'a̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue'a̱ te gä ra̱ nho ya xpá̱ nzänni̱ di 'da'a̱hʉ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Ya guí pa̱hmʉ ngue Oja̱ di 'da'a̱hʉ ra̱ nho, porque guehna̱ ra̱ hya̱ n'youi ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ bi si'a̱hʉ na̱. A nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi si'a̱hʉ, ma̱jua̱ni̱ na̱. 6 Pɛ hi̱nga̱ høn'a̱thohʉ bi si'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, sinoque ma̱'yoni̱ ra̱ hya̱ ndap'ʉ bi zä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. A nu̱yá, ndap'ʉ bi zä, ma̱n'na ma̱n'na ni̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱tho ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ ma̱n'na ni̱ xohyø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱ ndana̱ ra̱ nho dá̱ n'yo. Porque nu̱yá, ndap'ʉ bi zä njap'ʉ tengu̱tho'a̱ te bi̱ njap'ʉ guí 'bʉhmʉ asta̱ guehyø pa xcá̱ 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Ja bá̱ ti̱mp'ʉ ni̱ mmʉihʉ ngue ma̱jua̱ni̱ ja rá̱ ma̱te Oja̱. 7 Nu̱na̱ ma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Epafras bi xän'na̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Xquet'a̱ ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo tengu̱tho dí øt'ä. Nu̱na̱ ra̱ Epafras di̱ mpɛfi xa̱nho p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ ngue ma̱nna̱ hya̱, tengu̱tho 'mø gdí 'bʉcä p'ʉ. 8 Nu̱na̱ ra̱ Epafras, guehna̱ bi xiqui hanja'a̱ te øt'a̱hʉ ra̱ Espíritu Santo ngue ga̱di̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ.

---------

9 Asta̱ guehra̱ pa xtá̱ øcä na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, hi̱ndí̱ säya dí̱ mmat'Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. Dí äpä Oja̱ ngue da̱ 'yøt'e ngue guí pa̱hmʉ xa̱nho'a̱ te gä nne Oja̱ gui 'yøthʉ. Da̱ xoc'a̱ ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ngue ma̱n'na gdí pa̱hmʉ'a̱ te ra̱ nho ja ngue gdí̱ n'yohʉ. 10 Porque dí̱ nnegä ngue gui̱ n'yohʉ tengu̱tho nne Oja̱ gdí̱ n'yohʉ. Nu̱'mø ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ ya, nu̱na̱ Oja̱ za̱nt'a̱ jampähä conná̱ ngue'a̱hʉ. Dí̱ nnegä ya ngue nu̱na̱ te gä gui 'yøthʉ, gä da̱ gue'a̱ te xa̱nho gui 'yøthʉ. Dí̱ nne ngue ma̱n'na ma̱n'na gdí̱ mbɛnthʉ Oja̱. 11 Nu̱na̱ Oja̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi, guehna̱ dí äpi ngue di 'da'a̱hʉ rá̱ ts'ɛdi nu̱na̱ guí homhmʉ ngue da̱ zäp'ʉ gui sɛthʉ'a̱ te gä ra̱ n'ʉ guí thohmʉ. Za̱nt'a̱ guí johya thohʉ. 12 Dí̱ nne ngue guí ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱, nu̱na̱ rá̱ Papá ra̱ Jesucristo. Porque guehna̱ bi 'yøt'e ngue di tocaga̱hʉ na̱ te gä di u̱nnbʉ ma̱hɛ̱ts'i̱'ʉ yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ. 13 Nu̱na̱ guehna̱ bá̱ jʉga̱hʉ p'ʉ ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ zithu̱ ma̱di̱ ma̱ndaga̱hʉ na̱. Bi 'yøt'e ngue go dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ'a̱ te ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. Nu̱na̱ Oja̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ di ma̱'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ. 14 'Nɛ̱ guehna̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ bi gu̱rca̱ ma̱ ts'oquihʉ. Ja̱na̱ngue ya bi pu̱nnga̱ ma̱ ts'oquihʉ.

---------

15 Nu̱na̱ Oja̱, hi̱njongui̱ nnu̱ na̱. Pɛ conná̱ nguehra̱ Jesucristo ya fa̱ Oja̱ ya, porque 'da'igu̱'ʉ. Nu̱na̱ ra̱ Jesucristo, guehna̱ ma̱guesɛ na̱ ngue'a̱ te gätho i ja. 16 Conná̱ nguehra̱ Jesucristo i ja ya yø cosa bi hogui, tengu̱tho bi ja ma̱hɛ̱ts'i̱ 'nɛ̱'a̱ te gä ja ua ja ra̱ xi̱mhäi. Guehya yø cosa dí̱ nnu̱hʉ ngue ja, co 'nɛ̱'ʉ yø cosa ngue hi̱ndí̱ nnu̱hʉ. Conná̱ ngue'a̱, 'bʉ'ʉ to ja yø ts'ɛdi, 'nɛ̱ 'bʉ'ʉ to t'ɛ̱c'ɛ̱i̱, 'nɛ̱ 'bʉ'ʉ yø ts'ʉt'abi, 'nɛ̱ 'bʉ'ʉ to gätho yø hmu̱. Porque ra̱ Cristo go bá̱ sänni̱ te gätho ja'a̱, 'nɛ̱ go gue'a̱ di̱ ma̱nda gätho yø cosa'a̱. 17 Nu̱na̱ ra̱ Cristo, ya mi̱ 'bʉ'mø tobe hi̱mmi̱ ja'a̱ te ja ya. Pɛ nu̱ te dí̱ nnu̱hʉ ngue ja ya, go gue'a̱ øt'a̱ ya ngue di sigue jatho yø cosa i ja. 18 A nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ Cristo guehna̱ 'bɛt'o na̱ ngue gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉi, tengu̱tho rá̱ ya̱ ra̱ ja̱'i̱, gue'a̱ 'bɛt'o'a̱ ngue di̱ ma̱ndabi gä rá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱. A nu̱na̱ ra̱ Cristo, guehna̱ di u̱nna̱ 'da'yo te'ʉ to gä ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱. 'Nɛ̱ go 'bɛt'o na̱ ngue'ʉ to di bɛ̱nna̱te p'ʉ ha da̱ nt'ägui. Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ Cristo, guehna̱ ma̱guesɛ na̱ ngue'a̱ te gätho i ja. 19 Oja̱ bi̱ ne ngue tengu̱tho'a̱, xquet'a̱ njarbʉtho ra̱ Cristo ya. 20 Oja̱ bi̱ ne ngue conna̱ Cristo da̱ zä di̱ mpɛnhui Oja̱ yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ häi co 'nɛ̱'ʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Di̱ nhojpa̱ui Oja̱ rá̱ngue bi du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Cristo.

21 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, gmi̱ nnu̱ 'dan'yohʉ Oja̱ p'ʉ ja ni̱ mmʉihʉ. Ma̱ni̱ nsʉihʉ na̱, porque gä ra̱ nts'o gma̱ni̱ n'yohʉ. Pɛ ya bi̱ ne Oja̱ ngue da̱ n'amigohʉ ya. 22 Ra̱ Cristo bi̱ n'u̱ni̱ bi tho, n'namhma̱ ngue di hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Ja̱na̱ngue nu̱'mø ya gdi 'bʉhmʉ p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, ya hi̱n tema̱ nts'o di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ja ma̱ mmʉihʉ. Ya hi̱n tema̱ hya̱ da̱ thi̱nnga̱hʉ. 23 Pɛ jatho ga̱ ha̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ngue di̱ ndʉ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. 'Nɛ̱ 'yo guí yobɛ̱ni̱hʉ nguehna̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ bi si'a̱hʉ. 'Nɛ̱ guehna̱ ra̱ hya̱ i hma̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi na̱. Nu̱gä drá̱ Pablo xquet'a̱ guehna̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ na̱ya.

---------

24 A nu̱yá, da̱di johyagä ngue dí sägä ra̱ n'ʉ conná̱ ngue'a̱hʉ. Porque ya dí thocä ra̱ n'ʉ ja ngue ga̱ thogui, tengu̱tho ra̱ Cristo bi zä ra̱ n'ʉ conná̱ ngue'ʉ yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 25 Nu̱na̱ Oja̱ bi 'dacä ra̱ 'bɛfi ngue ga̱ fäxa̱hʉ co gätho mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, gä dí̱ mma̱ngä'a̱ te gäma̱ hya̱ n'youi rá̱ hya̱ Oja̱. 26 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, hi̱mmi̱ fa̱'mø yø pa xa̱ thogui, asta̱ ja nu̱ya, ja bi fa̱hya. A nu̱'ʉ yø nyogui ja̱'i̱ xa̱ m'mʉi, hi̱mbi̱ ba̱hna̱ ra̱ hya̱ na̱. Pɛ nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱ bi japi ngue bi ba̱'ʉ yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ ya. 27 Oja̱ bi 'yøt'e ngue da̱ fa̱di̱ hangu̱ ga̱ngu̱ ra̱ nho di u̱nyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Guehna̱ ra̱ hya̱ na̱ya ngue ya guí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo. A nu̱yá, ngue ya guí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo, ya ti̱nni̱ mmʉihʉ xa̱ndønho ngue ma̱jua̱ni̱ di̱ n'na'a̱hʉ ra̱ nho p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱.

28 Nu̱na̱ ra̱ Cristo dí̱ mma̱ngähe. Da̱di consejohe gätho yø ja̱'i̱. Dí xännba̱he ra̱ hya̱ gätho yø ja̱'i̱, n'namhma̱ ngue da̱ ba̱di̱ xa̱nho hanja ra̱ hya̱. Dí̱ nnegähe ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ya n'youi ra̱ Cristo, gätho ra̱ nho da̱ n'yo n'namhma̱ ngue da̱ nu̱ ma̱nho Oja̱. 29 Guehna̱ ngue nná̱ ho ma̱ mmʉi da̱di̱ mpɛfi. Porque di ha̱cra̱ ts'ɛdi ra̱ Cristo ngue ga̱ mpɛfi ga̱ mma̱nna̱ hya̱.

---------

2

1 Dí̱ nnegä guí pa̱hmʉ ngue ma̱thoguitho dí hogä ma̱ mmʉi dí̱ mmat'Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. 'Nɛ̱ dí̱ mmat'Oja̱ conná̱ ngue'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Laodicea. 'Nɛ̱ dí̱ mma̱rpa̱bi̱ Oja̱ gätho mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱nja̱m'mø xa̱ nnu̱gui̱. 2 Dí̱ nnegä ngue guí ha̱tra̱ ts'ɛdi ni̱ mmʉihʉ ngue xøgue da̱ 'da'igu̱ guí̱ mma̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. 'Nɛ̱ dí̱ nnegä ngue hi̱nguí̱ nyobɛ̱ni̱hʉ, guí pa̱hmʉ xa̱ndønho hanja na̱ ra̱ Cristo. Nu̱na̱ Oja̱, go øt'a̱ ngue fa̱di̱ xa̱nho hanja'a̱ ra̱ Cristo. 3 Nu̱na̱ ra̱ Cristo, guesɛna̱ da̱ xoga̱ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ na̱ ngue da̱ di̱nma̱ mmʉihʉ hanja na̱ ra̱ hya̱ ta̱te di̱ mu̱ui.

4 Dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, n'namhma̱ ngue hi̱njonda̱ hyär'ma̱ hya̱'a̱hʉ. Porque 'bʉhyø ja̱'i̱ ngue ma̱hotho ga̱ ngʉcyø hya̱ mma̱ ngue ga̱ nhäte. 5 Nu̱gä hi̱nga̱ 'dap'ʉ dí 'bʉhmʉ ya, pɛ høn'a̱tho dí̱ mbɛ̱n'a̱hʉ. 'Nɛ̱ hu̱ ma̱ mmʉigä 'mø dí øde ngue dʉ xa̱ndønho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, porque guí ha̱hʉ ra̱ ts'ɛdi guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo.

---------

6 Nu̱'mø ma̱mbá̱ fʉdi gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo, gá̱ 'yøt'e ngue ni̱ Hmu̱hʉ na̱. A nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ Cristo gá̱ 'yøt'e ngue ni̱ Hmu̱hʉ, hønt'a̱ za̱nt'a̱ da̱ 'yo ni̱ mmʉihʉ na̱ ya. 7 Ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue gui hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ Cristo. Gá̱ 'bʉhmʉ conná̱ ngue'a̱. Di̱ ndʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ co nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi sän'na̱hʉ. Gui ja ndu̱mmʉi gui ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱.

8 Da̱mi̱ mfähmʉ xa̱ndønho. 'Yo toni̱ ja̱'i̱ da̱di ts'on'na̱ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, sä da̱ 'yɛ̱na̱ ngue da̱ xän'na̱hʉ yø hya̱ ngue yø mfa̱di̱sɛ yø ja̱'i̱, 'nɛ̱ hi̱nda̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te ra̱ Cristo da̱ xän'na̱hʉ. Guehya yø hyäte ya, hi̱mma̱ jua̱ni̱ te i̱ mma̱. Gue'a̱ te yø mfa̱di̱ yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi i̱ mma̱nya. Gue'ʉ yø hya̱ xa̱ nja ma̱njam'mø i̱ mma̱.

9 Ra̱ Cristo bi hnu̱ ngue bi̱ nja̱'i̱ na̱, pɛ hi̱nte di 'bɛdi ngue rá̱ ts'ɛdi Oja̱. 10 Ya dí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo ya, ya hi̱nte ma̱n'na dí 'bɛdi. Guehna̱ 'bɛt'o na̱ya ngue'ʉ to gätho ja yø ts'ɛdi. 11 A nu̱yá, ngue ya ni̱ n'yohʉ ra̱ Cristo, ya bi̱ mɛ̱pya'a̱hʉ. Pɛ gue hi̱mma̱ xøts'etho bi̱ mɛ̱pya'a̱hʉ tengu̱tho øtyø judío. Sinoque nu̱na̱ ra̱ hmɛ̱pya bi ja'a̱hʉ, bi hyɛcra̱ nts'o mi̱ ja ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. 12 Nu̱'mø gmi̱ nxixya̱hʉ, gá̱ 'yø'ni̱ güɛndahʉ ngue ya bi zɛp'ʉ ra̱ nts'o gma̱ni̱ n'yohʉ m'mɛt'o. Guí øthʉ ra̱ güɛnda ngue 'darbʉ bi t'äc'a̱hʉ ra̱ Cristo. 'Nɛ̱ gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue ja ra̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue bi japi bi bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo 'mø mi̱ du̱. Gá̱ 'yøthʉ ra̱ güɛnda ngue 'dap'ʉ gá̱ bɛ̱nna̱tehʉ ra̱ Cristo, gá̱ pa̱hmʉ ngue ya ma̱'da'yo gá̱ m'mʉhmʉ ma̱høn'a̱. 13 A nu̱'mø ma̱n'na ra̱ pa, gätho yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío, ma̱ hi̱n'yʉ ra̱ 'da'yo te porque hi̱mmi̱ pa̱'a̱ rá̱ 'yu̱ Oja̱, gä ra̱ nts'o ma̱ni̱ n'yo. Pɛ nu̱yá, bi 'yøt'Oja̱ ngue gá̱ nthɛhʉ ra̱ 'da'yo te conná̱ nguehra̱ Cristo. Nu̱'a̱ te ma̱ ts'oquihʉ mi̱ ja, ya gä bi pu̱nnga̱hʉ Oja̱. 14 Mi̱ ja ma̱ ts'oquihʉ ngue xtá̱ fɛsthohʉ rá̱ ley Oja̱. Pɛ nu̱na̱ Oja̱, ya bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ ngue bi du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Cristo. 15 Nu̱'mø mi̱ du̱ p'ʉ ja ra̱ pont'i̱ ra̱ Cristo, bi 'yɛmba̱ häi rá̱ hya̱'a̱ ra̱ hmu̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, porque nu̱'ʉ ma̱ma̱ dʉxquibi, gä bi̱ ma häi. Xøgue nhmi̱te ngue bi 'bɛrpa̱ yø sä porque bi da̱pi̱ gätho.

---------

16 Ja̱na̱ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ho te guí sihʉ, 'yo guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te mma̱nya. 'Yo guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ 'mø da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue jatho guí su̱phʉ ra̱ ngo, ogue guí su̱phʉ ra̱ t'ʉsna̱, ogue da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue jatho guí su̱phʉ ra̱ pa ngue ra̱ ts'äya. 17 Nu̱ya yø hya̱ ya, guehya mi̱ ja ts'ɛditho ngue di̱ nja hante ngue da̱ ɛ̱hra̱ Cristo. Pɛ nu̱yá, ngue ya bá̱ ɛ̱hra̱ Cristo, ya hi̱n'na̱ ya. 18 'Yo guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ 'mø da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ ngue ra̱ ts'oqui gui 'yøthʉ 'mø hi̱nguí̱ tha̱nnehʉ yø anxɛ Oja̱ tengu̱tho øt'ʉ. Ɛ̱̱mbi̱ ngue di 'yɛ̱xra̱ ja̱'i̱ nu̱'a̱ hi̱nguí̱ nne da̱ 'yøt'e tengu̱tho ga̱ 'yo'ʉ. 'Nɛ̱ guehya yø ja̱'i̱ mma̱nya ngue ja yø mfa̱di̱, ɛ̱na̱ ngue nnu̱ yø cosa nu̱'ʉ hi̱njongui̱ nnu̱. Pɛ di̱ nɛ̱qui̱ ngue guehya yø ja̱'i̱ di 'yɛ̱ts'i̱, porque ɛ̱na̱ ngue pa̱sɛ, guehya yø ja̱'i̱ hi̱nte di̱ mu̱ui te mma̱nya. 19 Guehya yø ja̱'i̱ xa̱ hyɛp'ʉ ra̱ Cristo ya. Conque hønsɛ ra̱ Cristo 'bɛt'o ngue gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 'Nɛ̱ guehna̱ ra̱ Cristo fäxyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, porque gue'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ nnøpe ngue rá̱ do'yo. 'Nɛ̱ guehna̱ di 'dacjʉ ra̱ ts'ɛdi ngue ga̱ n'yohʉ xa̱nho na̱, tengu̱tho nnecjʉ Oja̱ ngue gdá̱ n'yohʉ.

---------

20 Da̱mi̱ 'yø'ni̱ güɛndahʉ ngue nu̱'mø mi̱ du̱ ra̱ Cristo, xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱hʉ ya gá̱ tu̱hʉ, ya bi zɛp'ʉ'a̱ te yø ts'änni̱sɛ yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Pɛ, ¿hanja ngue guí ɛ̱mhmʉ ngue ni̱ mantho ja ts'ɛdi ya yø hya̱ ya? Porque tobe guí̱ nne gui siguetho gui 'yøthʉ'a̱ te ga̱ 'yo yø ja̱'i̱. 21 Nu̱ya ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ sä da̱ ts'i 'da yø cosa. Ɛ̱m'mø bi̱ nya̱: “'Yo guí̱ nne ngue gui sä, asta̱ 'yo gui thädi”, i ɛ̱na̱. 22 Pɛ gätho yø cosa i ja, xa̱nho ngue da̱ ts'i, 'nɛ̱ nu̱'a̱ te si ra̱ ja̱'i̱, i thotho. Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ xännba̱te ya yø ja̱'i̱ ya, yø hya̱sɛ. 23 Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ mma̱nya yø hya̱ ya, ɛ̱na̱ xøyø ba̱mhya̱ p'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱. Porque ɛ̱na̱ ngue xännba̱te'a̱ te ni̱ 'yu̱p'ʉ ngue di 'yøtyø nda̱nne yø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ xän'na̱hʉ ngue gui 'yøt'e ngue hi̱nte ga̱di̱ mu̱hʉ. 'Nɛ̱ xän'na̱hʉ ngue gui sa̱mmi̱ xa̱ndønho'a̱ te rá̱ pähä ni̱ do'yohʉ. Pɛ hi̱nte di̱ mu̱ui ya yø hya̱ mma̱, porque hi̱ngui̱ ha̱jpa̱bi̱'a̱ te rá̱ ts'on'yomfɛ̱ni̱ jap'ʉ ja rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱.

---------

3

1 Da̱mi̱ 'yø'ni̱ güɛndahʉ ngue nu̱'mø mi̱ bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo, xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱hʉ ya gá̱ bɛ̱nna̱tehʉ. Ja̱na̱ngue nu̱ te gdí 'bʉhmʉ ya, 'yø'ni̱ güɛnda ngue tengu̱tho 'mø ya gdí 'bʉhmʉ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉhra̱ Cristo ja rá̱ n'yɛi Oja̱. 2 Ma̱ da̱tho da̱ zo ni̱ mmʉihʉ'ʉ yø cosa bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Hi̱nga̱ gue'ʉ yø cosa ja ua ja ra̱ häi gui 'yɛ̱mphʉ ngue ma̱ da̱tho di mu̱ui. 3 A nu̱yá, ngue guí̱ n'yohʉ ra̱ Cristo ya, ya hi̱ngui̱ ja ngue gdí 'bʉhmʉ tengu̱tho gma̱ni̱ 'bʉhmʉ m'mɛt'o. Nu̱na̱ ra̱ Cristo, i̱ n'youi na̱ Oja̱ rá̱ Papá, 'nɛ̱ guehna̱ fät'a̱ ni̱ tehʉ na̱ya. 4 Nu̱na̱ ra̱ Cristo rá̱ mmɛti ma̱ tehʉ. Nu̱'mø bá̱ ɛ̱p'ʉ na̱, ya da̱ hnu̱ ngue ta̱te ja rá̱ ts'ɛdi. 'Nɛ̱ xquet'a̱ 'nɛ̱cjʉ da̱ hnu̱ ngue ya ma̱n'yohʉ na̱.

---------

5 Ja̱na̱ngue nu̱yá, nu̱'a̱ te gä ra̱ ts'on'yomfɛ̱ni̱ ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ'a̱. 'Yo gui 'yots'om'mäihʉ. 'Yo tema̱ nts'o guí øthʉ. 'Yo di so ni̱ mmʉihʉ ra̱ nts'o. Nu̱ te guí pɛshʉ, 'yo guí̱ nnehʉ ngue ma̱n'na ma̱n'na di̱ nxa̱ndi̱. Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue njap'ʉ, gue'a̱ te pɛts'i tha̱nne, hi̱nga̱ gue'a̱ Oja̱ ni̱ ma yø mmʉi ngue tha̱nne. 6 Nu̱ya yø ja̱'i̱ njap'ʉ, guehya fɛspa̱tho rá̱ hya̱ Oja̱ ya. Ja̱na̱ngue guehya da̱ japra̱ castigo Oja̱ ya. 7 Da̱ gue'a̱hʉ 'mø yø pa xa̱ thogui, xquet'a̱ xcá̱ njahʉ p'ʉya ngue gmi̱ fɛspa̱thohʉ rá̱ hya̱ Oja̱.

8 Pɛ nu̱ ra̱ pa ja p'ʉya, da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ gätho ya yø hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ ya: 'yo gyø cuɛhʉ, 'yo høndra̱ nju̱nt'i̱ guí̱ nnehʉ, 'yo gyø zatehʉ, 'yo gyø nequisʉihʉ, 'yo gyø ya̱ ma̱nts'ohʉ, 9 'yo ga̱di̱ nhyät'i n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Nu̱'a̱ te gma̱ni̱ n'yohʉ m'mɛt'o, ya bi̱ mpädi. 10 A nu̱yá, ya bi gom'da'yo ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ya. A nu̱na̱ Oja̱, da̱ zä da̱ 'yøt'e ngue ma̱n'na ma̱n'na gdí pa̱hmʉ na̱. 'Nɛ̱ da̱ 'yøt'e ngue nu̱'a̱ te nne Oja̱ gdí̱ n'yohʉ, hønt'a̱ hønt'a̱ da̱ zo ni̱ mmʉihʉ'a̱. 11 A nu̱yá, ya hi̱ndi̱ mporta ngue'mø ra̱ judío ogue hi̱ngra̱ judío ya, mhmɛ̱pya ogue hi̱nga̱ mhmɛ̱pya ra̱ ja̱'i̱ ya, ra̱ 'dan'yo ja̱'i̱ ogue ra̱ ja̱'i̱ hi̱n'yʉ ra̱ mfa̱di̱, 'bʉhrá̱ hmu̱ ogue hi̱njo'o ra̱ hmu̱. A nu̱yá, nu̱na̱ ma̱ da̱tho ngue di̱ mporta ya, guehna̱ ngue da̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Porque ra̱ Cristo, guehna̱ n'youi gätho yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱.

12 Nu̱na̱ Oja̱ di̱ ma̱'a̱hʉ 'nɛ̱ bá̱ hua̱n'na̱hʉ ngue guí sohʉ rá̱ 'yɛ. O ga̱di̱ 'yɛ̱xhʉ ya, sinoque di̱ nja ni̱ nhuɛ̱ca̱tehʉ. Di̱ nja ni̱ yemmʉihʉ. Da̱mi̱ 'yørpa̱ ra̱ nho ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ. Nu̱'mø te si'a̱hʉ, da̱mi̱ sɛthʉ. 13 Da̱mi̱ sɛti te ga̱di̱ n'yørpe n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Nu̱'mø ja te gni̱ nju̱nthʉ, da̱mi̱ mpu̱nnbi̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Tengu̱tho ra̱ Cristo bi pu̱n'na̱hʉ, da̱mi̱ njathʉ p'ʉya ngue gui̱ mpu̱nnba̱hʉ. 14 Nu̱na̱ ma̱ da̱tho i ja ngue gui 'yøthʉ ya, guehna̱ ngue guí̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Gue'a̱ di zä gui 'yøthʉ'a̱ te gä da̱di̱ 'bɛp'a̱hʉ gui 'yøthʉ'a̱ p'ʉya. 15 Nu̱na̱ Oja̱, bi 'yøt'e ngue xøgue ɛ̱ntho n'na nc'ɛ̱i̱tho ja gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 'Nɛ̱ bi zon'na̱hʉ Oja̱ ngue hi̱ngui̱ nnu̱ 'dan'yo n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. A nu̱yá, gui ja ndu̱mmʉi ngue ma̱mi̱ ts'omhmʉ na̱ ra̱ hya̱ i zon'na̱hʉ Oja̱. Za̱nt'a̱ gui ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱.

16 Nu̱na̱ rá̱ hya̱ ra̱ Cristo hønna̱ da̱ 'yo ni̱ mmʉihʉ xa̱ndønho na̱. Nu̱'mø guí xännba̱tehʉ ra̱ hya̱, da̱mi̱ pa̱di̱ ha gdi japhʉ ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ. Da̱mi̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱ co gätho ni̱ mmʉihʉ mɛ̱nte guí tu̱rpa̱hʉ yø salmo 'nɛ̱hyø alabansa. 17 Nu̱'mø ja te guí øthʉ, ogue ha guí ya̱thohʉ, da̱mi̱ 'yøthʉ para ngue di t'ɛ̱spa̱bi̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Rá̱ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ da̱ 'yø'mø gá̱ zohmʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, gui ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱ ya ngue'a̱ te gä ørca̱hʉ.

---------

18 Ague gyø xisuhʉ, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ni̱ da̱mmehʉ. Guehna̱ rá̱ nsäui da̱ 'yøt'e te'o ngue ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús.

19 Ague n'yø'a̱hʉ, da̱mi̱ ma̱hni̱ xisuhʉ. Ma̱hotho gdí zohmʉ, 'yo høndra̱ sʉi guí̱ nnehʉ.

20 Ague gyø ba̱si̱hʉ, nu̱'mø nzo'i ni̱ papá ogue ni̱ mamá, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Porque gue'a̱ di ho ra̱ Hmu̱ Jesús ngue gui 'yøhmʉ ra̱ hya̱ 'mø ts'o'a̱hʉ.

21 Ague gyø papáhʉ, nu̱'mø gui̱ nzohni̱ ba̱si̱hʉ, da̱mi̱ hyonnbi̱ ha hi̱ndi̱ mbøcuɛ ni̱ ba̱si̱hʉ, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ gohyø mmʉi.

22 Ague gyø hmi̱qui̱hʉ, da̱mi̱ 'yøt'e te gä di 'bɛp'a̱ ni̱ hmu̱ gui 'yøthʉ. 'Yo guí øthʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ ngue høn'mø nnu̱ yø hmu̱ di̱ mpɛfi, høntho nne ngue da̱ hnu̱ ma̱nho. Rá̱ngue guí̱ nnu̱ ma̱nsu̱hʉ Oja̱, nu̱ te guí pɛhmʉ, co gätho ni̱ mmʉi gdí 'yøthʉ ra̱ 'bɛfi. 23 Nu̱'mø ja te guí pɛhmʉ, da̱mi̱ ne ngue co n'na ra̱ pähätho gdí 'yøthʉ ra̱ 'bɛfi. Gui 'yø'ni̱ güɛndahʉ ngue tengu̱tho 'mø gdí ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱ Jesús. Hi̱ngue masque gui 'yɛ̱mhmʉ ngue ra̱ ja̱'i̱tho guí ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi. 24 Ya guí pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo go da̱ gu̱t'a̱hʉ na̱ co nu̱'a̱ te gä ra̱ nho di 'da'a̱hʉ m'mɛfa. Porque guehna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di̱ ma̱ndaga̱hʉ ya. 25 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ xa̱nts'o te øt'e, ra̱ castigo rá̱ nju̱t'i̱. Porque gätho yø ja̱'i̱, nu̱ te gä xa̱ 'yøt'e, gue'a̱ ra̱ nju̱t'i̱ di̱ nja'a̱.

4

1 Ague gyø hmu̱hʉ, nu̱'a̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ gui 'yørpa̱ ni̱ hmi̱qui̱hʉ, gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱, 'yo ma̱thoguitho ga̱di ʉmhmʉ. Da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue xquet'a̱ bí 'bʉhni̱ hmu̱hʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ 'nɛ̱ nnu̱tho te guí ørpa̱ ni̱ hmi̱qui̱hʉ.

---------

2 Guí hya̱ ra̱ ts'ɛdi ngue njandya̱tho guí̱ mat'Oja̱hʉ. Hi̱nha rá̱ nzɛgui gui ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱. 3 Nu̱'mø gá̱ ma̱t'Oja̱hʉ, xquet'a̱ 'nɛ̱cä da̱mi̱ marca̱hʉ Oja̱, n'namhma̱ ngue nu̱na̱ Oja̱ da̱ nu̱ ha di japi hapʉ da̱ zä ga̱ mma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱. Porque yø ja̱'i̱ tobe hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja'a̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ Cristo. A nu̱yá, ya dí ofädi nguehna̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä. 4 Da̱mi̱ marca̱hʉ Oja̱ n'namhma̱ ngue Oja̱ da̱ xänngui̱ ha gdá̱ japra̱ hya̱ ga̱ mma̱. Porque nu̱'mø dá̱ ma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱, ma̱hyoni̱tho ngue da̱ 'yo ni̱ 'yu̱ ra̱ hya̱.

5 Nu̱p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, da̱mi̱ mportahʉ xa̱nho. 'Nɛ̱ da̱mi̱ hyoni̱ ha gdi xihmʉ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱. 'Yo ga̱di 'bɛthʉ ra̱ ora. 6 Nu̱p'ʉ hapʉ guí ya̱hʉ, da̱mi̱ nehʉ ngue gä ra̱ hoga̱ hya̱ gdí̱ nya̱hʉ, ma̱hotho da̱ nt'øde ra̱ hya̱ gdí̱ nya̱hʉ. I jatho ngue ya gdí pa̱di̱ ha gdí japhʉ ra̱ hya̱ gui xihmʉ n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱.

---------

7 Nu̱na̱ ma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Tíquico hi̱ngui̱ hɛga̱gui̱, i fäxqui xa̱nho. Porque 'dap'ʉ dí 'yo'be ngue dí ørpa̱'be rá̱ 'bɛfi ra̱ Hmu̱ Jesús. Nu̱ te dí øt'ä ua ya, go da̱ni̱ xi'a̱hʉ p'ʉ na̱ ra̱ Tíquico 'mø bi̱ map'ʉ. 8 Guehna̱ nná̱ ɛt'ä p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ na̱ya, para ngue guí pa̱hmʉ te dí øt'ähe ua. Go da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ na̱. 9 Da̱ mɛ na̱ ma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Onésimo, xquet'a̱ 'nɛ̱hna̱ hi̱ngui̱ hɛhra̱ hya̱ na̱. Guehna̱ n'na nc'ɛ̱i̱ ni̱ mmɛ̱ngu̱hʉ na̱. Nu̱ya p'ʉya, go da̱ xi'a̱hʉ tema̱ hya̱ ja ua ya.

10 Nu̱na̱ ra̱ Aristarco 'daua dí ofädigä'be, di zɛngua'a̱hʉ. Da̱ guehna̱ ra̱ Marco rá̱ primo ra̱ Bernabé, xquet'a̱ di zɛngua'a̱hʉ. Ya xtá̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ ra̱ hya̱ ngue nu̱na̱ ra̱ Marco 'mø bi zømp'ʉ guí 'bʉhmʉ, da̱mi̱ u̱mhnʉ xa̱nho ra̱ ts'äya. 11 Xquet'a̱ di zɛngua'a̱hʉ na̱ ra̱ Jesús i Justo. Nu̱ gätho yø judío ngue ya ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo ua ja ra̱ hni̱ni̱, høndya hyu̱ nc'ɛ̱i̱ pøni̱ ngue nne da̱ mäxqui ngue rá̱ 'bɛfi Oja̱ ya. A nu̱yá, guehya hu̱rca̱gui̱ ma̱ mmʉigä ya.

12 Nu̱na̱ ra̱ Epafras ni̱ mmɛ̱ngu̱hʉ xquet'a̱ di zɛngua'a̱hʉ na̱. Pɛ xquet'a̱ ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo na̱. Nu̱'mø ngue bi̱ mat'Oja̱ na̱, ja̱njua̱ni̱ ngue äpra̱ ma̱te Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. Nnepe ngue di̱ ndʉ xa̱nho ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, n'namhma̱ ngue gui ja ndu̱mmʉi gui 'yøthʉ gätho'a̱ te rá̱ pähä Oja̱, hi̱nte di̱ m'mɛdi. 13 Nu̱na̱ ra̱ Epafras, da̱di jagä ma̱jua̱ni̱ ngue ma̱thoguitho ho rá̱ mmʉi ngue mmat'Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ na̱, da̱gue'ʉ yø ja̱'i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Laodicea, co 'nɛ̱'ʉ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Hierápolis. Gä mmarpa̱bi̱ Oja̱. 14 Xquet'a̱ di zɛngua'a̱hʉ na̱ ma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Lucas, nu̱na̱ ra̱ médico. 'Nɛ̱hna̱ ma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Demas, xquet'a̱ di zɛngua'a̱hʉ.

15 Nu̱gä drá̱ Pablo, dí pɛnnba̱bi̱ ra̱ nzɛngua'ʉ ma̱ zi cu̱hʉ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Laodicea. Xquet'a̱ da̱di zɛngua'a̱ ra̱ Ninfas co 'nɛ̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di̱ mpɛti p'ʉ ja rá̱ ngu̱ na̱ p'ʉya.

16 Nu̱'mø ya bi hnu̱ na̱ ra̱ carta ja ua p'ʉ guí 'bʉhmʉ, da̱mi̱ thocjʉ ra̱ carta, di̱ map'ʉ ha di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Laodicea ngue da̱ hnu̱. Xquet'a̱ nu̱na̱ ra̱ carta ga̱ pɛnnba̱gä'ʉ yø mmɛṉgu̱ Laodicea, xquet'a̱ di thoqui, di̱ map'ʉ guí 'bʉhmʉ ngue guí nnu̱hʉ tema̱ hya̱ nt'ot'i. 17 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ja ua, da̱mi̱ xihma̱ zi cu̱hʉ ra̱ Arquipo, gui 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ 'yøt'e gätho'a̱ te ra̱ 'bɛfi bi 'da'i ra̱ Hmu̱ Jesús, 'yo te da̱di 'bɛdi”, gui 'yɛ̱mbi̱.

18 Nu̱gä drá̱ Pablo, nu̱na̱ ra̱ nzɛngua ja ua dá̱ otra̱ letra conma̱ 'yɛ. O ga̱di pu̱mbɛ̱ni̱jʉ ngue dí ofädi. Da̱ ne Oja̱ ngue di ja̱p'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

1 Tesalonicenses

1

2

3

4

5

1 Tesalonicenses

Ja ua rá̱ mʉdi ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Tesalónica.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, conna̱ Silvano 'nɛ̱hra̱ Timoteo, da̱di zɛnguagähe'ʉ ma̱ zi cu̱hʉ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tesalónica. Nu̱'a̱hʉ, guí̱ n'yohʉ Oja̱ ma̱ Papáhʉ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo guí̱ n'yohʉ. Dí̱ nnegähe ngue guehya di ja̱p'a̱hʉ ya, 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

2 Za̱nt'a̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱gähe Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. 'Nɛ̱ za̱nt'a̱ dí̱ mmat'Oja̱gähe conná̱ ngue'a̱hʉ. 3 Nu̱'mø dá̱ mat'ähe Oja̱ ma̱ Papáhʉ, dí̱ mbɛ̱n'a̱he ngue'a̱ te ra̱ 'bɛfi guí øthʉ ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo. 'Nɛ̱ dí̱ mbɛ̱n'a̱he ngue'a̱ ra̱ 'bäxte guí øthʉ ngue ga̱di̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. 'Nɛ̱ dí̱ mbɛ̱n'a̱he ngue dʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ porque guí tømhmʉ'a̱ ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 4 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱na̱ Oja̱ di̱ ma̱'a̱hʉ, 'nɛ̱ dí ha̱xähe njua̱ni̱ ngue Oja̱ bi hua̱n'na̱hʉ. 5 Porque nu̱p'ʉ guí 'bʉhmʉ 'mø ma̱ ha̱xähe p'ʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, hi̱nga̱ høndra̱ hya̱ bi zømp'ʉ. Sinoque ra̱ Espíritu Santo bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi ngue bi xoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ ngue gá̱ pa̱hmʉ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ te dá̱ n'yogähe 'mø ma̱ mäcähe p'ʉ guí 'bʉhmʉ. Dá̱ negähe ngue gui ti̱mhmʉ ra̱ nho. 6 Nu̱'a̱hʉ, nu̱ te gá̱ nu̱rca̱he, gue'a̱ gá̱ 'yøthʉ'a̱. Ya guí øthʉ tengu̱tho i̱ n'yo ra̱ Cristo. Gá̱ nu̱ ma̱nhohʉ ra̱ hya̱, ma̱da̱gue'a̱ bi zʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱. Pɛ ra̱ Espíritu Santo øt'e ngue ga̱di johyathohʉ. 7 Nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ häi Macedonia, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ häi Acaya, nu̱ te bi̱ nu̱ ngue guí øthʉ, xquet'a̱ gue'a̱ bi 'yøt'a̱. 8 Nu̱'a̱hʉ ya gá̱ xihmʉ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ ngue hanja na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Ya hi̱nga̱ hønnbʉ Macedonia 'nɛ̱ Acaya bi zønna̱ hya̱, sinoque ndap'ʉ bi zä fa̱di̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱ ya. A nu̱yá, ya hi̱mma̱ hyoni̱ ngue hønga̱ xicähe te 'bɛ'a̱ guí øthʉ'ʉ ya. 9 Hante gue di̱ nxisɛ yø ja̱'i̱ ya ngue tema̱ hya̱ bi̱ njap'ʉ guí 'bʉhmʉ 'mø ma̱ mäcähe p'ʉ. Di̱ nxihyø ja̱'i̱ ha bi̱ nja ngue gá̱ hyɛhmʉ p'ʉ yø da̱hmʉ, gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ma̱jua̱ni̱ ngue Oja̱ i 'bʉi. 10 Nu̱na̱ ra̱ Jesús rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, nu̱'mø mi̱ du̱, bi japi bi bɛ̱nna̱te, bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya. 'Nɛ̱ ja dí 'yɛ̱p'ʉ ma̱høn'a̱ ngue da̱ zøcua. Guehna̱ di̱ nxihyø ja̱'i̱ na̱ya ngue guí tømthohʉ da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱høn'a̱. A nu̱na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ da̱ ya̱njʉ na̱ ngue ra̱ castigo ja ngue di̱ nja.

---------

2

1 Da̱ gue'a̱ sɛhʉ ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, guí pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ te dá̱ mäcähe p'ʉ guí 'bʉhmʉ, hi̱nga̱ särbʉtho. 2 Guí pa̱hmʉ ngue nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Filipos, ya xi zʉcähe yø ja̱'i̱, bi ʉnje. Nu̱'mø ma̱ mäcähe p'ʉ ja ni̱ hni̱ni̱hʉ p'ʉya, ma̱hømbi ts'ʉcje. Pɛ Oja̱ bi ha̱cähe ra̱ ts'ɛdi ngue dá̱ xi'a̱he ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱.

3 Nu̱'mø ma̱ xi'a̱he ra̱ hya̱, hi̱ndá̱ homhme yø hya̱ ha di thä'a̱hʉ. Hi̱n tema̱ hya̱ dá̱ xi'a̱he ngue hi̱nda̱ gue'a̱. Hønt'a̱ te ra̱ hya̱ da̱ 'yøt'a̱hʉ ra̱ nho dá̱ ma̱ngähe. 4 Porque bá̱ huanngähe Oja̱ ngue bi färca̱he na̱ rá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 'Nɛ̱ guehna̱ dí̱ mma̱ngähe na̱ya. Hi̱nna̱ ma̱ngähe na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue di̱ nu̱ ma̱nhogähe yø ja̱'i̱. Sinoque dí̱ nnegähe ngue Oja̱ da̱ nu̱ ma̱nhoje. Porque gue'a̱ ha̱spa̱ ra̱ güɛnda ma̱ n'yomfɛ̱ni̱gähe'a̱. 5 Ya guí pa̱hmʉ xa̱nho ngue hi̱ndá̱ xi'a̱he yø hya̱ ngue gdi honi̱ ha di t'ɛ̱ts'a̱hʉ. Da̱ gue'Oja̱ pa̱di̱ ngue hi̱nna̱ xi'a̱he ra̱ hya̱ para ngue da̱ zäp'ʉ ga̱ jʉc'a̱he ra̱ mɛ̱nyu̱. 6 Hi̱nna̱ ma̱ngähe ra̱ hya̱ ngue gdi̱ nne da̱ nu̱ ma̱nhogähe yø ja̱'i̱, ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱hʉ, ni̱ xi̱nga̱ gue hmi̱'da yø ja̱'i̱. Hi̱ndí̱ ya̱ ma̱nzaqui ha nna̱ zo'a̱hʉ, ma̱da̱gue'a̱ ngue säpʉ ga̱ nya̱ ma̱nzaquigähe porque yø representantegähe ra̱ Cristo. 7 Hante ma̱hotho nna̱ zo'a̱hʉ, tengu̱tho øt'a̱ n'na ra̱ mamá 'mø di hotyø ba̱si̱, dá̱ ja'a̱hʉ p'ʉ. 8 Ma̱thoguitho da̱di̱ ma̱'a̱hʉ. Dá̱ negähe ngue hi̱nga̱ hønt'a̱ rá̱ hya̱ Oja̱ di̱ n'na'a̱hʉ, pɛts'i ngue xcá̱ ha̱hma̱ mmʉigähe ngue xcá̱ 'da'a̱hʉ. Porque mi̱ zä ma̱ mpa̱hmʉ, ja̱njua̱ni̱ ngue dá̱ ma̱'a̱hʉ. 9 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ¿ua hi̱nguí̱ mbɛ̱mhmʉ te ra̱ n'ʉ dá̱ sägähe p'ʉ ja ra̱ 'bɛfi? Mɛ̱nte ra̱ pa dá̱ xi'a̱he rá̱ hya̱ Oja̱, ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ dá̱ mpɛcähe ngue da̱ ta̱ha̱ te dí sihe. Porque hi̱ndá̱ negähe ngue di toca'a̱hʉ ra̱ gasto.

10 Ya guí pa̱hmʉ, da̱ gue'Oja̱ pa̱di̱, ngue hi̱njonni̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ da̱ zä da̱ 'yɛ̱na̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ te dá̱ n'yogähe. Hi̱n tema̱ hya̱ bi thi̱nngähe. 11 Xquet'a̱ ya guí pa̱hmʉ na̱ ra̱ hya̱ ya xtá̱ o'a̱hʉ n'yu̱, dá̱ ha̱tä ra̱ ts'ɛdi ni̱ mmʉi n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Tengu̱tho di japyø ba̱si̱ n'na ra̱ papá 'mø i fädi, dá̱ ja'a̱hʉ p'ʉ. 12 Dá̱ xi'a̱hʉ ngue gui̱ n'yohʉ xa̱nho tengu̱tho nne Oja̱ ngue gdí̱ n'yohʉ. Porque Oja̱ bi zon'na̱hʉ ngue guí̱ n'yohʉ'ʉ to di̱ ma̱nda. 'Nɛ̱ guí pa̱hmʉ ngue gue'a̱ ta̱te'a̱.

13 Nu̱ya hi̱ndí̱ säya da̱di ja ma̱mma̱di̱gähe Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. Porque nu̱'mø ma̱ xi'a̱he ra̱ hya̱, hi̱nga̱ 'yɛ̱mhmʉ ngue rá̱ hya̱ ra̱ ja̱'i̱ gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Sinoque bi di̱nni̱ mmʉihʉ ngue ma̱jua̱ni̱ rá̱ hya̱ Oja̱. Conná̱ nguehna̱ ra̱ hya̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, ya ma̱n'na ma̱n'na gní̱ n'yohʉ xa̱nho. 14 Ya gá̱ sähʉ ra̱ n'ʉ ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ngue bi zʉ'a̱ ni̱ mmɛ̱ngu̱hʉ. Gá thohmʉ tengu̱tho bi thohyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ tha̱nne Oja̱ p'ʉ ja ra̱ häi Judea. Porque nu̱'ʉ, xquet'a̱ bi zä ra̱ n'ʉ ngue bi zʉhyø mmi̱judíohʉ. 15 Nu̱'ʉ yø judío'ʉ p'ʉya, gue'ʉ bi hyo ma̱ Hmu̱hʉ ra̱ Jesús. Xquet'a̱ xa̱ hyopyø pønga̱hya̱ Oja̱ ma̱m'mɛt'o. 'Nɛ̱ nu̱ya 'bex hi̱nguí̱ nne hapʉ da̱ nu̱je. Nu̱'ʉ yø judío'ʉ, hi̱nguí̱ nnepe da̱ hnu̱ma̱nho Oja̱. Xquet'a̱ 'nɛ̱sɛ ya, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho gätho mi̱'da yø ja̱'i̱. 16 Porque nu̱'mø ma̱ xihme ngue hi̱nga̱ høndyø judío ja ngue di̱ nya̱nyø te, nu̱'ʉ yø judío'ʉ, bi hɛga̱he. Gue'a̱ ma̱n'na ni̱ du̱xra̱ ts'oqui'a̱ p'ʉya. Pɛ nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱ ya xa̱ nzänni̱ ngue guehya da̱ thohra̱ castigo ya.

---------

17 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø rá̱ ts'ʉtho xtá̱ ɛ̱cähe p'ʉ guí 'bʉhmʉ, ɛ̱mmɛ̱i̱ dá̱ bɛ̱n'a̱hʉ. Asta̱ gue'mø ya, za̱nt'a̱ dí̱ nne ga̱ nnu̱'a̱hʉ. 18 Nu̱gä drá̱ Pablo, n'na ndi̱ ngu̱ n'na ndi̱ dí sänni̱ ga̱ mmähme p'ʉ, pɛ ra̱ zithu̱ p'ʉya, di̱ nthi̱nt'i̱ ngue orca̱he.

19 Con n'na ra̱ pähä dí tømhmʉ ngue dá̱ ɛ̱p'ʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Porque di̱ njaje mpähä ga̱ xihme ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ, gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ xa̱ndønho. 20 Ja̱njua̱ni̱ ngue da̱di johyagähe conná̱ ngue'a̱hʉ.

---------

3

1 Pɛ ya hi̱ndá̱ hät'ähe ngue xtí̱ njarbʉtho ngue xta̱ tho hma̱n'na ra̱ pa ngue to da̱ map'ʉ guí 'bʉhmʉ. Dá̱ sännähe p'ʉya ngue dá̱ cosɛgä'be ua ja ra̱ hni̱ni̱ Atenas. 2 Dá̱ pɛnhnä'be na̱ ma̱ cu̱hʉ ra̱ Timoteo bi̱ ma bá̱ nu̱'a̱hʉ. Porque ma̱ mmi̱mmɛfigähe na̱, di̱ mmpɛhmi̱ Oja̱ ngue dí̱ mma̱ngähe ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ngue ra̱ Cristo. Bi̱ ma di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ngue hi̱ndi̱ nts'onni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. 3 Hi̱ndí̱ nnegähe ngue da̱ gohni̱ mmʉi ngue'a̱ ga̱ ts'ʉ'a̱hʉ. Ya guí pa̱hmʉ ngue jatho ga̱ sähʉ ra̱ n'ʉ ngue da̱ ts'ʉcjʉ. 4 Porque nu̱'mø nma̱rá̱ 'bʉcähe p'ʉ guí 'bʉhmʉ, dá̱ xi'a̱he ngue jatho da̱ ts'ʉcjʉ, pɛ ya bi̱ nja'a̱ te dá̱ xi'a̱he ya. 5 Ja̱na̱ngue nu̱gähe, ya hi̱ndá̱ tø'mi̱ ngue xtá̱ thohma̱ ma̱n'na ra̱ pa, dá̱ pɛnhnä p'ʉ ra̱ Timoteo ngue da̱ pa̱'a̱ njua̱ni̱ te ja ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Dí ɛ̱ngä nthambɛ̱ni̱tho ngue da̱ da̱p'a̱hʉ ra̱ zithu̱ 'nɛ̱ nu̱'a̱ ra̱ 'bɛfi nná̱ 'yogähe p'ʉya di̱ nts'oni̱.

6 Pɛ ya bá̱ pengra̱ Timoteo p'ʉ guí 'bʉhmʉ, bi zøcua dí 'bʉcä'be. Bá̱ hya̱ ra̱ hya̱ ngue xa̱nzaqui ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, 'nɛ̱ ma̱jua̱ni ga̱di̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Bi xicä'be ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ guí̱ mbɛ̱nje, 'nɛ̱ guí̱ nne gui̱ nnu̱je, xi mma̱ngu̱gähe p'ʉya xquet'a̱ dí̱ nne ga̱ nnu̱'a̱he. 7 Ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ bá̱ hya̱ na̱ p'ʉya, bi hyu̱ ma̱ mmʉi'be 'mø ma̱ øcä'be te ja ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, ma̱da̱gue'a̱ n'na ra̱ n'ʉ dá̱ n'yogähe. 8 A nu̱yá, ma̱n'na dí ha̱gähe ra̱ ts'ɛdi ngue dí ha̱xähe njua̱ni̱ ngue hi̱nguí̱ hɛhmʉ'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo.

9 Ɛ̱mmɛ̱i̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱gähe Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. Porque nu̱'mø dá̱ mat'Oja̱gähe, ja̱njua̱ni̱ da̱di johyagähe ngue xa̱nzaqui ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 10 Nu̱yá, ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ dí äpähe Oja̱ ngue da̱ zä ga̱ mmäcähe p'ʉ ga̱ nnu̱hʉ. Dí̱ nne ga̱ xän'na̱hʉ hanja'ʉ yø hya̱ tobe hi̱nguí̱ pa̱hmʉ xa̱nho hanja. 11 Da̱ ne na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo da̱ 'yøt'e ngue ga̱ mmäcähe p'ʉ guí 'bʉhmʉ ngue ga̱ nnu̱hʉ.

12 Da̱ ne na̱ ma̱ Hmu̱hʉ ngue ma̱n'na gdi pa̱di̱ guí̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, co 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ guí̱ ma̱hmʉ, tengu̱tho nná̱ ma̱'a̱hʉ. 13 Da̱ 'yøt'e ngue gui hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi gui hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o. Porque dí̱ nnegä ngue hi̱n tema̱ nts'o da̱ di̱n'na̱hʉ Oja̱ ma̱ Papáhʉ 'mø ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo co gätho'ʉ da̱ n'youi.

---------

4

1 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, jap'ʉ ma̱n'na ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ ya. 'Nɛ̱ gue'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesús di 'dacra̱ ts'ɛdi ngue ga̱ o'a̱hʉ n'yu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Ya xtá̱ xän'na̱hʉ m'mɛt'o te ja ngue gdí̱ n'yohʉ ngue di̱ nu̱ ma̱nho'a̱hʉ Oja̱. 'Nɛ̱ ya gue'a̱ guí øthʉ'a̱ ya. Pɛ dí̱ nnegähe ngue ma̱n'na ma̱n'na gdí hyoni̱ ha di̱ nu̱ ma̱nho'a̱hʉ Oja̱. 2 Ya guí pa̱hmʉ ngue nu̱ya yø hya̱ dá̱ xän'na̱hʉ, guehya yø hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ Hmu̱ Jesús. 3 I̱ nne Oja̱ ngue guí cämfɛ̱ni̱ guí u̱nni̱ mmʉihʉ Oja̱. 'Yo to di 'yots'om'mäi. 4 A nu̱ yø n'yohʉ, n'na ngu̱ n'na di̱ m'mʉhyø xisu, di̱ ntha̱ti̱, pɛ da̱ zu̱pyø xisu, di̱ ma̱di̱. 5 'Yo di̱ nnepe ngue di̱ m'mʉ mma̱n'ʉ yø xisu tengu̱tho øthø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱. 6 'Yo guí̱ nnehʉ n'na ra̱ xisu ngue ya 'bʉhrá̱ ndø. Porque ya xtá̱ xi'a̱hʉ m'mɛt'o ngue nu̱ yø n'yohʉ njap'ʉ, ma̱thoguitho ra̱ castigo da̱ jap'a̱ Oja̱. 7 Porque Ojá̱, bi zonnga̱hʉ ngue ra̱ nho gdá̱ m'mʉhmʉ, hi̱ngui̱ nnecjʉ Oja̱ ngue ra̱ nts'o gdá̱ m'mʉhmʉ. 8 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ fɛstho na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, hi̱ngra̱ ja̱'i̱ fɛspa̱bi̱ rá̱ hya̱, sinoque guesɛ Oja̱ fɛspa̱bi̱ rá̱ hya̱. 'Nɛ̱ guesɛ Oja̱ bá̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo ngue da̱ mäxca̱hʉ ngue ga̱ hɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o.

9 A nu̱'a̱ gni̱ ma̱hni̱ cu̱hʉ, hi̱mma̱ hyoni̱ ngue ga̱ ot'a̱hʉ'a̱, porque Oja̱ ya bi xän'na̱hʉ te gdi̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. 10 'Nɛ̱ nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, gue'a̱ guí ørpa̱hʉ gätho ma̱ cu̱hʉ 'bʉi ndap'ʉ bi zä ngue ra̱ häi Macedonia na̱. Pɛ nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, dí ä'a̱hʉ n'na ra̱ ma̱te ngue nu̱ te guí øthʉ ya, hi̱nga̱ hønt'a̱ gui 'yøthʉ'a̱, sinoque ma̱n'na ma̱n'na ngue gdí̱ mma̱hmʉ. 11 Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi guí̱ m'mʉ mma̱nhohʉ. Gue'a̱ te ni̱ 'bɛfisɛ gui 'yøthʉ, hi̱ngui̱ nthi̱nthʉ yø asunto mi̱'da yø ja̱'i̱. Da̱mi̱ mpɛ̱hmʉ tengu̱tho ya xtá̱ xi'a̱hʉ. 12 Ja̱na̱ngue hi̱nte gui 'bɛhmʉ. A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, di respeta'a̱hʉ.

---------

13 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, dí̱ nnegähe ngue guí pa̱hmʉ hanja'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya xa̱ndu̱. Nu̱'mø to bi du̱, 'yo di tu̱ ni̱ mmʉihʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱, ngue tu̱ yø mmʉi 'mø to bi du̱. 14 Pɛ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue bi du̱ ra̱ Jesús 'nɛ̱ bi bɛ̱nna̱te m'mɛfa. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ma ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue nu̱'ʉ xa̱ndu̱ 'nɛ̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús, nu̱na̱ Oja̱ da̱ japi ngue da̱ n'youi ra̱ Jesús 'mø bá̱ ɛ̱cua ma̱høn'a̱.

15 Ja̱na̱ngue nu̱yá, dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ xa̱nho hanja na̱ ra̱ hya̱ bi xännga̱hʉ ra̱ Hmʉ Jesús. A nʉ'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di 'bʉtho'a̱ ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱, hi̱ndi̱ m'mɛt'o ngue da̱ ma di̱ nthɛui ra̱ Hmu̱. 16 Porque nu̱'mø bá̱ ɛ̱hra̱ Hmu̱ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, nu̱ te da̱ ne da̱ 'yøt'e, da̱ ma̱ nts'ɛditho. Co 'nɛ̱'a̱ ra̱ anxɛ 'bɛt'o ngue yø anxɛ Oja̱, xquet'a̱ da̱ ɛ̱nna̱ hya̱. 'Nɛ̱ da̱ nya̱ rá̱ corneta Oja̱. A nu̱'ʉ to ya xa̱ndu̱ 'nɛ̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, rá̱ mʉdi di bɛ̱nna̱te yø do'yo'ʉ. 17 A nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di 'bʉtho, 'da di ts'ixtho ma̱ya̱ bi ja yø gu̱i̱. Ja da̱ni̱ nthɛui p'ʉ ra̱ Hmu̱. Ya 'dap'ʉ di̱ m'mʉhmʉ para za̱ntho ra̱ Hmu̱ p'ʉya. 18 Ja̱na̱ngue nu̱yá, co nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, da̱mi̱ nhya̱thʉ ra̱ ts'ɛdi n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ.

---------

5

1 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, hi̱mma̱ hyoni̱ ga̱ ot'a̱hʉ hanja ra̱ hya̱ ngue hi̱ngui̱ fa̱di̱ tema̱ pa, tema̱ ora da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱. 2 Porque ya guí pa̱hmʉ xa̱nho ngue hi̱njongui̱ pa̱di̱ tema̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Cristo. Nu̱'mø 'yo ra̱ bɛ̱ ngue ra̱ nxu̱i̱, hi̱njongui̱ pa̱di̱ tema̱ ora da̱ zøp'ʉ ja ra̱ ngu̱, njarbʉtho ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. 3 Da̱ gue'a̱ ra̱ ora ngue da̱di̱ n'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue ya 'bʉmma̱nho, hi̱n tema̱ hya̱. 'Nɛ̱ da̱ gue'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya ngue di̱ nja ra̱ nda̱te. Nthambɛ̱ni̱tho da̱ zøhø, tengu̱tho 'mø bi zønna̱ ora di̱ m'mɛn'a̱ n'na ra̱ xisu ha̱ rá̱ ba̱si̱. Ya hi̱nha di̱ mpommi̱. 4 Pɛ nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ya hi̱nguí̱ 'bʉ 'bɛxu̱i̱hʉ ya. Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱, hi̱nga̱ nthambɛ̱ni̱tho da̱ zʉ'a̱hʉ. Hi̱ndi̱ nja'a̱hʉ tengu̱tho øt'a̱ n'na ra̱ bɛ̱, ngue nthambɛ̱ni̱tho sømp'ʉ ha søni. 5 Porque gätho'a̱hʉ ya gni̱ n'yohʉ'a̱ ra̱ nyot'i ja ngue ra̱ pa, ya gá̱ hyɛhmʉ p'ʉ'a̱ ra̱ nts'o ja 'mø ra̱ xu̱i̱. 6 Ja̱na̱ngue nu̱yá, hi̱ngui̱ ja ngue 'nɛ̱cjʉ da̱ njot'i ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, tengu̱tho mi'da yø ja̱'i̱ ngue njot'i yø n'yomfɛ̱ni̱. Sinoque nne ngue ga̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ xa̱nho. 7 Nu̱'ʉ a̱ha̱, ra̱ xu̱i̱ a̱ha̱. Nu̱'ʉ i̱ti̱, ra̱ xu̱i̱ i̱ti̱. 8 Pɛ nu̱jʉ, ya dá̱ hɛhmʉ p'ʉ ra̱ 'bɛxu̱i̱. Ya nná̱ 'yohʉ rá̱ nyot'i Oja̱ ya. Ma ga̱ sa̱mma̱ mmʉihʉ ya ngue hi̱nda̱ da̱jpa̱hʉ ra̱ nts'o. Da̱ zɛhma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. A nu̱yá, ma ga̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'najʉ. Ma ga̱ segurahʉ ngue da̱ ya̱njʉ Oja̱. 9 Porque hi̱mbi̱ zän'Oja̱ dá̱ m'mʉhmʉ ngue ga̱ thohmʉ ra̱ castigo. Sinoque bá̱ sänni ngue gda̱ nya̱mhmʉ na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 10 Ra̱ Jesucristo bi du̱ conná̱ nguecjʉ. Ja̱na̱ngue nu̱'mø bá̱ ɛ̱hɛ̱, ngu̱'ʉ xa̱ndu̱, ngu̱'ʉ di 'bʉtho, 'dap'ʉ ga̱ m'mʉhmʉ para za̱ntho. 11 Da̱mi̱ hyu̱tho ni̱ mmʉihʉ 'nɛ̱ da̱mi̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, tengu̱tho guí øthʉ ya.

---------

12 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, dí̱ nnegähe ngue gui 'yørpa̱hʉ ma̱su̱'ʉ yø mɛfi Oja̱ di̱ mpɛp'ʉ guí 'bʉhmʉ. Porque guehya bi huan'Oja̱ ngue di̱ m'mɛt'o p'ʉ guí 'bʉhmʉ ngue da̱ xän'na̱hʉ rá̱ hya̱ Oja̱. 13 Rá̱ngue ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱, jatho ngue guí̱ nnu̱ ma̱nhohʉ, da̱mi̱ ma̱hmʉ. 'Nɛ̱ 'yo ga̱di̱ nju̱nthʉ p'ʉ guí 'bʉhmʉ.

14 Da̱mi̱ hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi gui xihmʉ'ʉ to hi̱nguí̱ nne di̱ mpɛfi ngue 'yo di̱ njap'ʉ. Da̱mi̱ ha̱thʉ ra̱ ts'ɛdi'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉ ndu̱mmʉi. 'Nɛ̱ da̱mi̱ hyonnba̱hʉ ha di zacyø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ tobe hi̱ngui̱ nzaqui yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱mi̱ sɛrpa̱hʉ te ga̱ 'yo. 15 Da̱mi̱ mfähmʉ, 'yo to da̱di cosra̱ nts'o t'ørpa̱bi̱. Hante gue gui̱ n'yørpa̱hʉ ra̱ nho n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, co 'nɛ̱'ʉ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ gui 'yørpa̱hʉ ra̱ nho.

16 Hangu̱ ra̱ pa guí johyahʉ. 17 'Nɛ̱ hangu̱ ra̱ pa guí̱ mmat'Oja̱hʉ. 18 Za̱nt'a̱ da̱mi̱ ja ma̱mma̱dihʉ Oja̱, ma̱dague'a̱ ja'mø ja te guí thohmʉ. Porque Oja̱, guehna̱ nnepe da̱ 'yøt'e te'o gä tɛnna̱ Cristo na̱.

19 'Yo gui täcjʉ'a̱ te nne da̱ 'yøtra̱ Espíritu Santo. 20 Da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ma̱su̱'a̱ te mma̱nyø pønga̱hya̱ Oja̱, 'yogui fɛsthohʉ ra̱ hya̱. 21 Da̱mi̱ hya̱cjʉ xa̱nho ra̱ güɛnda ngue'mø ma̱jua̱ni̱ ngue rá̱ hya̱ Oja̱ mma̱, ogue rá̱ hya̱sɛ mma̱. Nu̱'mø guí ha̱xhʉ njua̱ni̱ ngue ma̱jua̱ni̱ rá̱ hya̱ Oja̱ mma̱nna̱ ja̱'i̱, da̱mi̱ 'yɛ̱t'a̱ mmʉihʉ'a̱ te i̱ mma̱. 22 Da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ'a̱ te gäma̱ nts'o i ja.

23 Nu̱na̱ Oja̱ ya dá̱ nhojpa̱hʉ, da̱ 'yøt'e ngue guí u̱nni̱ mmʉihʉ xa̱ndønho, gui̱ nsu̱phʉ, da̱ mät'a̱ ni̱ tehʉ, 'nɛ̱ da̱ mät'a̱ ni̱ do'yohʉ, hi̱n tema̱ nts'o di̱ nɛ̱qui̱ 'mø ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 24 Ngu̱na̱ da̱ 'yøt'Oja̱, porque guehna̱ bi zon'na̱hʉ na̱ 'nɛ̱ hi̱ngui̱ hɛc'a̱hʉ na̱.

---------

25 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ marca̱hʉ Oja̱.

26 Da̱di zɛngua gätho'a̱hʉ.

27 Guehna̱ ra̱ Hmu̱ di ha̱cä ra̱ ts'ɛdi te dí̱ mma̱. Dí xi'a̱hʉ ngue nu̱'ʉ gätho ma̱ zi cu̱hʉ, jatho ngue di̱ mpɛti para ngue da̱ 'yøde te mma̱nna̱ carta ja ua.

28 Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱p'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

2 Tesalonicenses

1

2

3

2 Tesalonicenses

Ja ua rá̱ yoho ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Tesalónica.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, conna̱ Silvano 'nɛ̱hra̱ Timoteo, da̱di zɛnguagähe'ʉ ma̱ zi cu̱hʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tesalónica. Gue'a̱hʉ yø ja̱'i̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, co 'nɛ̱'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 2 Dí̱ nnegähe ngue guehya di ja̱p'a̱hʉ ya 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

3 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, za̱nt'a̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱gähe Oja̱ conná̱ ngue'a̱hʉ. Ní̱ 'yu̱p'ʉ ngue gue'a̱ ga̱ øthe'a̱, porque ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja̱, ma̱n'na ni̱ hyu̱xtho. 'Nɛ̱ xquet'a̱ ma̱n'na ma̱n'na ga̱di̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. 4 A nu̱csɛga̱he p'ʉ ha nná̱ mähme, nu̱p'ʉ di̱ mpɛti yø ja̱'i̱ Oja̱, i jaje mpähä ngue dí xihme yø ja̱'i̱ hanja ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Nu̱'a̱ te ra̱ n'ʉ guí sähʉ ngue sʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱, gä guí sɛthʉ.

5 Nu̱yá, guí sähʉ ra̱ n'ʉ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ rá̱ hya̱ Oja̱. A nu̱'a̱ ga̱ dʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱'a̱ ya ngue gä xa̱nho te øt'Oja̱. Gue'a̱ di zʉdi ngue gui thohmʉ p'ʉ di̱ ma̱nda Oja̱'a̱. 6 Pɛ ní̱ 'yu̱p'ʉ di ʉn'Oja̱'ʉ te'o di ʉn'a̱hʉ. 7 A nu̱jʉ ngue dí sähʉ ra̱ n'ʉ, da̱ 'yɛ̱hra̱ pa da̱ zɛp'ʉ'a̱ ra̱ n'ʉ dí sähʉ. Di̱ n'nacjʉ ra̱ ts'äya 'mø ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱ Jesús. Nu̱na̱ di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱ n'youi yø anxɛ ja yø ts'ɛdi. Nu̱'mø bá̱ ɛ̱hɛ̱, da̱di yoxni̱ tengu̱tho gui yoxni̱ ra̱ sibi. 8 Di 'yɛ̱hɛ̱ da̱ mɛnhna̱ castigo gätho yø ja̱'i̱ hi̱nxa̱ mba̱ Oja̱, 'nɛ̱ hi̱nxa̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ i hma̱ ngue hanja'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo. 9 A nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, da̱ ma ra̱ castigo, di̱ m'mɛdi para za̱ntho. Da̱ ma ma̱'ueque p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä ra̱ Hmu̱ Jesús. Nu̱p'ʉ da̱ 'yu̱di̱ hague ngu̱ ga̱ngu̱ rá̱ ts'ɛdi i ja, ya hi̱ndi̱ njapi di̱ m'mʉp'ʉ ngue da̱ nu̱. 10 Nu̱'a̱ ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱, gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ 'nɛ̱ da̱ da̱nne. Xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱hʉ gui̱ m'mʉhmʉ p'ʉ ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ.

11 Ja̱na̱ngue nu̱yá, za̱nt'a̱ dí̱ mmat'Oja̱ gähe conná̱ ngue'a̱hʉ. Dí äpähe Oja̱ ngue nu̱'a̱ ra̱ hya̱ i zon'na̱hʉ ngue gdí̱ n'yohʉ, gue'a̱ gdí̱ n'yohʉ'a̱. Dí äpähe Oja̱ ngue nu̱'a̱ te gä ra̱ nho so ni̱ mmʉi gui 'yøthʉ, di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi gui 'yøthʉ. 'Nɛ̱ di ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi gui 'yøthʉ'a̱ te gä ra̱ nho rá̱ nsäui ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. 12 Nu̱'mø da̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue guí 'bʉhmʉ xa̱nho, yø ja̱'i̱ da̱ nu̱ ma̱nsu̱ ra̱ Jesucristo. Xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱hʉ da̱ hnu̱ ma̱nsu̱'a̱hʉ p'ʉya ngue gui̱ n'yohʉ ra̱ Jesús. Ngu̱na̱ di̱ nja conná̱ nguehrá̱ ma̱te Oja̱ 'nɛ̱ conná̱ nguehrá̱ ma̱te ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo.

---------

2

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo ngue di pɛrca̱hʉ 'dap'ʉ ga̱ m'mʉhmʉ. Dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ te 'bɛ'a̱ ja ngue di̱ nja. 2 Nu̱'mø to da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ, ya da̱ guehra̱ pa jap'ʉ da̱ zøhra̱ Hmu̱ ya, da̱ 'yɛ̱na̱, 'yo sä da̱di fɛ'ni̱ mmʉihʉ. 'Yo guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te da̱ ma̱, ma̱da̱gue'a̱ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue Oja̱ di bɛ̱nnbi̱ te i̱ mma̱, ogue da̱ 'yɛ̱n'a̱hʉ ngue go dá̱ ot'ä ra̱ sʉcua̱ n'youi yø hya̱ da̱ xi'a̱hʉ. 3 Xi̱nda̱ ha̱ngu̱ da̱ si'a̱hʉ, 'yo ga̱di̱ n'u̱ni̱ da̱ thä'a̱hʉ. Porque hante da̱ zønna̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱, i jatho ngue rá̱ mʉditho di̱ n'yo yø ja̱'i̱ ngue dyø mmɛjma̱hya̱, da̱ gohi ngue yø nsʉiui Oja̱. Nu̱'mø bi̱ nja na̱ ra̱ hya̱ na̱, ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ra̱ ja̱'i̱ ngue ta̱te ja rá̱ ts'oqui p'ʉya. 'Nɛ̱ guehna̱ ya xpa̱ ts'ännbi̱ ngue da̱ ma ra̱ castigo. 4 Nu̱na̱ guehna̱ da̱ bøni̱ ngue da̱ zʉmba̱bi̱'a̱ te gä tha̱nne yø ja̱'i̱ na̱, da̱ gue Oja̱ da̱ zʉi. Hønsɛ na̱ da̱ ne ngue da̱ ma ntha̱nne na̱. 'Nɛ̱ da̱ mi̱p'ʉ ja rá̱ ni̱ja̱ Oja̱ tengu̱tho 'mø ngue da̱ guehna̱ Oja̱ na̱. Da̱ 'yɛ̱mp'ʉya: “Nu̱gä, guecä Oja̱gä ya”, da̱ 'yɛ̱na̱.

5 Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ'a̱ ra̱ hya̱ dá̱ xi'a̱hʉ 'mø da̱mbí 'bʉcä p'ʉ guí 'bʉhmʉ. Guí̱ nnu̱ ngue dá̱ xi'a̱hʉ tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. 6 Ya guí pa̱hmʉ te 'bɛ'a̱ sa̱mya ngue hi̱ngui̱ nɛ̱qui̱ nts'ɛdi, hante ngue da̱ zønna̱ pa bá̱ ts'ännbi̱ ngue di̱ nɛ̱qui̱ te'o na̱ ra̱ ts'oc'ɛ̱i̱ na̱. 7 Tobe hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱ xa̱ndønho'a̱ te gä rá̱ ts'ɛdi ra̱ nts'o, pɛ nu̱'a̱ ra̱ nts'o, ya i ja. Høntho ngue hi̱ndi̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱'a̱ to sa̱mmi̱ ngue di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho te'o ni̱ ja̱'i̱ na̱ dí xi'a̱hʉ. 8 Pɛ nu̱'mø bi zønna̱ pa di t'u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ da̱ 'yu̱hrá̱ ts'ɛdi, ya di̱ nɛ̱qui̱ na̱ ra̱ ts'oc'ɛ̱i̱ dí xi'a̱hʉ p'ʉya. Pɛ nu̱'mø bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱ Jesús, ya da̱ hnu̱ ngue ma̱thoguitho ja rá̱ ts'ɛdi, porque conná̱ hya̱netho di hyo na̱ ra̱ ts'oc'ɛ̱i̱ na̱.

9 Nu̱'mø bi̱ nɛ̱qui̱ na̱ ra̱ ts'oc'ɛ̱i̱ na̱, ra̱ zithu̱'a̱ di ha̱tra̱ ts'ɛdi. Da̱ hnu̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi da̱ 'yøtyø hmɛ̱ya hi̱njongui̱ sä da̱ 'yøt'e. Gue'a̱ di̱ nhäte'a̱ p'ʉya. 10 Xa̱nts'o te gätho da̱ 'yøt'e. 'Dama̱ 'dan'yo te gä da̱ 'yøt'e, da̱ hyoni̱ ha di hyätyø ja̱'i̱ ja ngue di̱ m'mɛdi. Nu̱'a̱ di̱ m'mɛdi ngue hi̱mbi ne xta̱ mba̱hna̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. 'Nɛ̱ guehna̱ ra̱ hya̱ xtí̱ nya̱nyø te yø ja̱'i̱ na̱. 11 Ja̱na̱ngue Oja̱ di japi ngue da̱ thätya yø ja̱'i̱ ya, da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ fɛhni̱. 12 Gue'a̱ di̱ ma ra̱ castigo gätho ya yø ja̱'i̱, ngue hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. 'Nɛ̱ hønt'a̱ te yø nts'o ga̱ 'yo nnu̱ ma̱nho.

---------

13 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di̱ ma̱'a̱hʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, za̱nt'a̱ jatho ngue ga̱ ja ma̱mma̱di̱gähe Oja̱ ngue te bi 'yøt'a̱hʉ. Porque rá̱ mʉditho bi huan'na̱hʉ Oja̱, ya xpá̱ nzänni̱ ngue di̱ nya̱nni̱ tehʉ. Nu̱'mø gmi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, ra̱ Espíritu Santo bi 'yøt'e ngue gá̱ sohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱. 14 Dá̱ xi'a̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, guehna̱ ra̱ hya̱ i zon'na̱hʉ Oja̱ na̱. I̱ nnepe ngue di toca'a̱hʉ na̱ ra̱ nho jap'ʉ ha 'bʉhma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 15 Ja̱na̱ngue nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, di̱ ndʉ xa̱nho ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ya. Ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue guí pu̱mbɛ̱ni̱hʉ ya yø hya̱ dá̱ xän'na̱sɛhʉ. Da̱ gue'ʉ yø hya̱ dá̱ orpʉ ja ra̱ carta dá̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ, ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue guí pu̱mbɛ̱ni̱hʉ.

16 Bi̱ ma̱cjʉ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, 'nɛ̱ bi 'dacjʉ rá̱ ma̱te ngue bi hoga̱ ma̱ mmʉihʉ para za̱ntho. Xquet'a̱ dí tømhmʉ'a̱ ra̱ nho di 'dacjʉ Oja̱ m'mɛfa. Da̱ ne Oja̱ co 'nɛ̱'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱p'a̱hʉ. 17 Da̱ ne Oja̱ ngue di ha̱tra̱ ts'ɛdi ni̱ mmʉihʉ 'nɛ̱ gui dʉ'ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ngue nu̱p'ʉ guí ya̱hʉ, ra̱ hya̱ xta̱nho gui̱ ma̱mhmʉ. Nu̱'mø te guí øthʉ, gä da̱ gue'a̱ te xa̱nho gui 'yøthʉ.

---------

3

1 Hønt'a̱ di 'bɛhya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ marca̱he Oja̱, n'namhma̱ ngue nu̱p'ʉ dí̱ mma̱ngähe rá̱ hya̱ ma̱ Hmu̱hʉ, xta̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ tengu̱tho bi̱ njap'ʉ guí 'bʉhmʉ. 2 Xquet'a̱ da̱mi̱ marca̱he Oja̱ n'namhma̱ ngue da̱ ya̱ngähe Oja̱ ngue'a̱ te mbɛ̱nngähe yø ts'oc'ɛ̱i̱. Porque hi̱nga̱ gätho yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngähe.

3 Pɛ nu̱'a̱ ra̱ Hmu̱ hi̱ngui̱ hɛga̱hʉ'a̱. Da̱ 'yøt'e ngue gui hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi 'nɛ̱ da̱ ya̱n'a̱hʉ ngue ra̱ nts'o. 4 Da̱di seguragä ngue di̱ mfäxte ra̱ Hmu̱. Ja̱na̱ngue dí pa̱cä ngue nu̱na̱ te ra̱ hya̱ ga̱ 'bɛp'a̱hʉ, guehna̱ guí̱ nne gui 'yøthʉ na̱, hi̱nda̱ 'yɛ̱hra̱ pa guí fɛsthohʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱.

5 Da̱ ne Oja̱ ngue da̱ di̱nni̱ mmʉihʉ'a̱ te gui̱ ma̱'a̱hʉ Oja̱. 'Nɛ̱ da̱ 'yøt'e ngue gui sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ guí thohmʉ tengu̱tho ra̱ Cristo bi zɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ bi thogui.

---------

6 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di 'dacähe ra̱ ts'ɛdi ga̱ xi'a̱he na̱ ra̱ hya̱ ga̱ mma̱nya. Nu̱'ʉ ma̱ cu̱hʉ hi̱ngui̱ nne di̱ mpɛfi, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ ha̱xra̱ hya̱ dá̱ xän'na̱hʉ, oga̱di̱ nsixhʉ'ʉ. 7 Ya guí pa̱hmʉ te gdí 'bʉhmʉ, hi̱n tema̱ nda̱nhyɛ̱i̱ gá̱ nu̱rca̱he. 8 Hi̱njonda̱ äptho te dá̱ sihe. Sinoque dá̱ honi̱ ha da̱ japi te dí homhme. Ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ dá̱ mpɛfi ngue di ta̱ha̱ te ga̱ sihe, porque hi̱ndá̱ negähe ngue di toca'a̱hʉ ra̱ gasto ngue te dí sihe. 9 Ma̱da̱gue'a̱ ní̱ 'yu̱p'ʉ xcá̱ ma̱ngähe ngue xquí fäxca̱he, pɛ hi̱nte dá̱ ma̱ngähe. Sinoque dá̱ mpɛhme para ngue ga̱ u̱t'a̱he te ja ngue gdí̱ n'yohʉ. 10 Porque nu̱'mø da̱mbá̱ m'mʉcähe p'ʉ guí 'bʉhmʉ, guehna̱ ra̱ hya̱ dá̱ xi'a̱he na̱, dá̱ ma̱ngähe ngue nu̱ to hi̱ngui̱ nne di̱ mpɛfi, ya hi̱ndi̱ nsi̱hmɛ̱. 11 Dí øcähe n'na ra̱ hya̱ ua, ngue 'bʉ i'da ni̱ amigohʉ hi̱ngui̱ nne di̱ mpɛfi. Nu̱'a̱ te ga̱ 'yo, høndyø ja̱'i̱ di a̱ts'i̱ te ga̱ 'bʉi para ngue da̱ zäp'ʉ di c'a̱. 12 A nu̱ya yø ja̱'i̱ njap'ʉ, guesɛ ra̱ Jesucristo di ha̱cje ra̱ ts'ɛdi ngue ga̱ xifi ngue 'yo ni̱ma̱ntho di orpa̱bi̱ yø ja̱'i̱, njua̱ntho da̱ ma ra̱ 'bɛfi da̱ da̱ha̱ te da̱ zi.

13 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, 'yo gui säyahʉ, hangu̱ ra̱ pa da̱mi̱ 'yøthʉ ra̱ nho. 14 Nu̱'mø toni̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue hi̱nda̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ dá̱ cuatähe ua ja ra̱ carta ja ua, 'yo ga̱di̱ nsixhʉ, n'namhma̱ ngue da̱ mɛsrá̱ sä. 15 Pɛ 'yo guí øt'e ngue ni̱ nsʉiui. Sinoque da̱mi̱ hɛjpa̱hʉ'a̱ te øt'e, porque ni̱ cu̱hʉ.

---------

16 Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo guehna̱ da̱ zä da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ na̱. Da̱ ne ngue hi̱nda̱ hyɛc'a̱hʉ hangu̱ ra̱ pa. Nu̱'mø tema̱ hya̱ guí thohmʉ, da̱ hyoni̱ ha di japi ngue da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ, hønt'a̱ bi zä ma̱hya̱ guí thohmʉ.

17 Nu̱gui̱ drá̱ Pablo conma̱ 'yɛsɛ nna̱ cuatä na̱ ra̱ letra ja ua ngue nná̱ zɛngua'a̱hʉ. Nu̱'mø da̱di firmagä ma̱ carta 'mø bi gua'a̱ nt'ot'i, guehna̱ ra̱ hya̱ ja ua da̱di cuati: 18 Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱pi̱ gätho'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

1 ra̱ Timoteo

1

2

3

4

5

6

1 ra̱ Timoteo

Ja ua rá̱ mʉdi ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ ra̱ Timoteo.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, rá̱ representantegä ra̱ Jesucristo. Nu̱ya bi 'yɛ̱xqui̱, guesɛ Oja̱, nu̱na̱ ra̱ Ya̱nte, co 'nɛ̱hna̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo bi 'yɛ̱xqui̱. 'Nɛ̱ dí pa̱hmi̱ ya ngue conná̱ nguehra̱ Jesucristo di̱ nja'a̱ te gä dí tøn'ui ya ngue di̱ nja. 2 Ague Timoteo, da̱di zɛngua'i. Pɛ nu̱'mø dá̱ bɛ̱n'a̱'i̱, xøgue ɛ̱ntho ma̱jua̱ni̱ ngue ma̱ ts'ʉnt'ʉ'i p'ʉ nná̱ bɛ̱n'i̱. Porque go dá̱ ja'i gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya. Dí̱ nnegä ya ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáui co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱ui ra̱ Jesucristo, di ja̱p'a̱'i̱, di huɛ̱c'a̱'i̱, 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉi.

---------

3 Da̱mba̱ soc'a̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso. Nu̱'mø ma̱ thogui, dá̱ magä p'ʉ ja ra̱ häi Macedonia, dá̱ xi'i ngue guá̱ cop'ʉ Efeso. A nu̱yá, dí̱ nnegä ngue guí sigue guí̱ m'mʉp'ʉ, porque jatho ngue nu̱'ʉ yø fɛhni̱ xännba̱te xännba̱te p'ʉ, gui hɛjpa̱bi̱. 4 Guí xifi ngue 'yoni̱ mantho di xännba̱te'ʉ yø cuentotho. Porque nu̱yá, hi̱nha rá̱ nzɛgui xännba̱te'ʉ yø hya̱ bá̱ øtyø ndiua ma̱nja̱m'mø. Pɛ nu̱ya yø hya̱ ya, høndra̱ nju̱nt'i̱ n'youi, hi̱nte ni̱ bøntho. A nu̱na̱ ra̱ hoga̱ xädi rá̱ n'youi ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, guehna̱ nne Oja̱ ngue ga̱ xännba̱hʉ yø ja̱'i̱ na̱.

5 Da̱mi̱ hɛjpa̱bi̱ ya dí xi'i ya, n'namhma̱ ngue gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di̱ mma̱di̱ n'na ngu̱ n'na. Para ngue da̱ zä di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui n'na, jatho ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ ts'on'yomfɛ̱ni̱, nu̱'a̱ te ra̱ nho pa̱di̱, gue'a̱ da̱ 'yøt'a̱. 'Nɛ̱ hi̱mma̱ xøts'etho di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. 6 Porque 'bʉ i'da yø ja̱'i̱ ngue ya bi hyɛp'ʉ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i, høndra̱ nju̱n'ma̱hya̱ nne. 7 I̱ nne da̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue pa̱di̱ xa̱nho di̱ nxännba̱te rá̱ ley Oja̱. I ya̱ ma̱nzaqui 'mø xännba̱te. Pɛ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue ti̱nyø mmʉi hanja'a̱ ra̱ ley i̱ nne di̱ nxännba̱te.

8 Nu̱na̱ ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío, ya dí pa̱hmi̱ xa̱nho te mma̱. Pɛ jatho ngue da̱ fa̱di̱ hanja ngue bi̱ ma nt'ot'i na̱ ra̱ ley na̱. 9 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ya øtra̱ nho, ya hi̱n tema̱ ley di ja ngue da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda. Nu̱na̱ ra̱ ley, bi̱ ma nt'ot'i para ngue da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ fɛstho ra̱ ley. Ha̱spa̱ ra̱ güɛnda yø mmɛjma̱hya̱. Ha̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ts'oc'ɛ̱i̱ øtyø ts'oqui. Ha̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ su̱ Oja̱ 'nɛ̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱. Ha̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ ho yø papá, ogue ho yø mamá, ogue ho yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. 10 Ha̱spa̱ ra̱ güɛnda yø 'yots'om'mäi. Ha̱spa̱ ra̱ güɛnda yø n'yohʉ ørpe tengu̱tho 'mø dra̱ xisu yø mmi̱n'yohʉui. Ha̱spa̱ ra̱ güɛnda'ʉ yø ja̱'i̱ a̱hyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui ngue sits'i yap'ʉtho. Ha̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ma̱mbɛthani̱. Ha̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ ngue mma̱nna̱ fɛhni̱ 'nɛ̱ ɛ̱xa̱ ntestigo Oja̱ ngue ɛ̱na̱ ma̱jua̱ni̱ te mma̱. Ha̱spa̱ ra̱ güɛnda gätho yø ja̱'i̱ fɛstho na̱ ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ hoga̱ xädi. 11 Nu̱na̱ ra̱ hoga̱ xädi na̱ya, rá̱ n'youi ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Nu̱ná, di 'bɛjpa̱gui̱'a̱ ma̱ ma̱ca̱ Oja̱ui ngue ga̱ xihyø ja̱'i̱.

---------

12 Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱ui ra̱ Jesucristo di 'dacra̱ ts'ɛdi ngue dí̱ mma̱mbrá̱ hya̱. Da̱di ja ma̱mma̱di̱gä na̱, porque guehna̱ bi̱ nu̱ ma̱nhogui 'nɛ̱ bi 'yɛ̱xqui̱ ngue ga̱ øtra̱ 'bɛfi bi 'daqui. 13 Bi 'yøt'e ngue drá̱ mɛfigui̱ ma̱da̱gue'a̱ xtá̱ nu̱ ma̱n'ʉgä ma̱m'mɛt'o na̱ ra̱ Jesucristo. Porque xtá̱ ma̱ngä yø ʉmhya̱ co nu̱na̱, 'nɛ̱ nmi̱ sʉcä'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱. Pɛ bi huɛ̱ga̱gui̱ Oja̱, porque pa̱ Oja̱ ngue hi̱ndí̱ pa̱di̱ te dí øt'e ngue tobe hi̱n ma̱rá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 14 Nu̱na̱ ra̱ Hmu̱, ma̱thoguitho rá̱ ma̱te bi 'daqui. Ngue ya dí̱ n'yo'be ra̱ Jesucristo, nu̱na̱ di ha̱cra̱ ts'ɛdi ngue ma̱n'na di̱ ndʉ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, 'nɛ̱ øt'e ngue ma̱n'na ma̱n'na gdá̱ ma̱di̱.

15 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ga̱ xi'i ya, ma̱jua̱ni̱ na̱, 'nɛ̱ guehna̱ ra̱ hya̱ jatho ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ gätho yø ja̱'i̱ na̱: ngue ra̱ Jesucristo bá̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi ngue da̱ ya̱nyø ja̱'i̱ ja yø ts'oqui. Nu̱ya yø ja̱'i̱ dí̱ mma̱ngä ngue ja yø ts'oqui ya, pɛ ma̱n'na ma̱ da̱tho mi̱ ja ma̱ ts'oquigä. 16 Pɛ bi huɛ̱ga̱gui̱ Oja̱ n'namhma̱ ngue da̱ fa̱di̱ ngue ra̱ Jesucristo bi zɛti te gä dá̱ ørpe, conque nu̱gui̱ ma̱thoguitho ja ma̱ ts'oqui. Gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱'a̱ ya ngue gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ xquet'a̱ di pu̱nnba̱bi̱ Oja̱ 'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, ya di u̱nna̱ 'da'yo te para za̱ntho. 17 Ja̱na̱ngue nu̱yá, jatho ngue da̱ t'ɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ para za̱ntho. Porque nu̱ te gä ja, go di̱ ma̱nda Oja̱ para za̱ntho. Guehna̱ Oja̱ para za̱ntho hi̱nja̱m'mø da̱ du̱, 'nɛ̱ hi̱njonni̱ ja̱'i̱ di sä da̱ nu̱. Hi̱njom ma̱n'na tengu̱ na̱. Guehna̱ jasɛ rá̱ mfa̱di̱. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

18 Ague ma̱ ts'ʉnt'ʉ'i Timoteo, nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i gui 'yøt'e, di̱ nthɛui na̱ ra̱ hya̱ bi bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ yø pønga̱hya̱ 'mø yø pa xa̱ thogui, guehya bi̱ ma̱ ngue di̱ nja ni̱ 'bɛfi. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ da̱di 'bɛp'a̱'i̱ ya, da̱mi̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi gui 'yøt'e gätho'a̱ te ra̱ 'bɛfi bi 'da'i Oja̱ ngue gui 'yøt'e. Di̱ ndʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. 'Yo di ta̱p'a̱'i̱ ra̱ nts'o. 19 'Bʉ i'da yø ja̱'i̱ pa̱di̱ xa̱nho ndana̱ ra̱ hya̱ hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ 'yøt'e, pɛ gue'a̱ øt'a̱. Gue'a̱ gui ts'onyø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ p'ʉya. 20 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi 'yøtra̱ Himeneo 'nɛ̱hra̱ Alejandro. Nu̱ya yo nc'ɛ̱i̱ ya, dá̱ däpra̱ zithu̱ para ngue da̱ ba̱di̱ hanja te øt'e. Porque hi̱ngui̱ ho ngue da̱ nømma̱n'ʉ Oja̱ p'ʉ ha ya̱.

---------

2

1 Rá̱ mʉditho dí xi'i ngue gui xifi gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue da̱ marpa̱bi̱ Oja̱ gätho yø ja̱'i̱ ndap'ʉ bi zä. Da̱ 'yäpi ngue da̱ mäxyø ja̱'i̱ na̱ Oja̱. 'Nɛ̱ di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ yø ja̱'i̱ ngue'a̱ rá̱ 'bäxte Oja̱ da̱ 'yøt'e. 2 Da̱ marpa̱bi̱ Oja̱ yø da̱st'abi. Da̱ marpa̱bi̱ Oja̱ gätho yø ja̱'i̱ ja yø cargo. Porque gäthoga̱hʉ dí̱ nne ngue ga̱ m'mʉmma̱ pähähʉ, hi̱n temma̱ hya̱, n'namhma̱ ngue co n'na ra̱ pähätho gdá̱ tha̱nnehʉ Oja̱ 'nɛ̱ da̱ zäp'ʉ ga̱ n'yo ma̱nhohʉ. 3 Ma̱ da̱tho ma̱hyoni̱tho ngue ga̱ mmarpa̱hʉ Oja̱ gätho yø ja̱'i̱, porque guehna̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ ma̱ Ya̱ntehʉ na̱. 4 Porque Oja̱, nnepe ngue xøgue gätho yø ja̱'i̱ di̱ nya̱nyø te. 'Nɛ̱ nnepe ngue da̱ di̱ni̱ xa̱nho yø mmʉi yø ja̱'i̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. 5 Nu̱na̱ Oja̱, n'natho i 'bʉi. 'Nɛ̱ xquet'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱tho na̱ da̱ zä da̱ 'yøt'e ngue di̱ nhojpa̱ui Oja̱ yø ja̱'i̱, guehna̱ ra̱ Jesucristo na̱. 6 Ra̱ Jesucristo bi̱ n'u̱ni̱ bi tho ngue bi gu̱rpa̱bi̱ yø ts'oqui gätho yø ja̱'i̱. Nu̱'mø mi̱ zønna̱ pa bi̱ nja na̱ ra̱ hya̱ na̱, ya bi̱ nɛ̱qui̱ xa̱ndønho p'ʉya ngue Oja̱ nnepe ngue gätho yø ja̱'i̱ di̱ nya̱nyø te. 7 Ja̱na̱ngue bi 'yɛ̱xca̱gui̱ Oja̱ ngue drá̱ representantegä ra̱ Cristo. 'Nɛ̱ pɛnnga̱gui̱ ndap'ʉ bi zä ya ngue ga̱ ma xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ui, guehna̱ ga̱ xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ na̱. Guí pa̱di̱ xa̱nho ngue ma̱jua̱ni̱ te dí xi'i, 'nɛ̱ guí pa̱di̱ ngue hi̱ndí̱ fɛhni̱ porque dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. 8 Dí̱ nnegä ngue ndap'ʉ bi zä da̱ mat'Oja̱ gätho yø n'yohʉ. Nu̱'mø ɛ̱ns'yø 'yɛ yø ja̱'i̱ ngue mmat'Oja̱, di u̱nyø mmʉi Oja̱, di ja ma̱nho yø mmʉi, hi̱ngue di da̱nzø yø mmʉi ngue da̱di̱ nju̱nt'ui yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui.

9 A nu̱ yø xisu, 'yo da̱di 'yɛ̱x'mø bi̱ nhoqui. Hi̱ngra̱ n'yɛ̱ts'i̱ di hocyø ya̱. Hi̱ngra̱ n'yɛ̱ts'i̱ di hye ra̱ u̱lu xa̱mma̱di rá̱ mu̱ui. Hi̱ngra̱ n'yɛ̱ts'i̱ di japyø oro ogue yø perla da̱ japyø he. Sinoque da̱ hye yø he tengu̱tho yø he yø hoja̱'i̱, ngue hi̱ndi̱ 'yɛ̱ts'i̱. 10 Nu̱'a̱ di̱ nɛ̱jma̱nho yø xisu, da̱ gue'a̱ ngue ra̱ nho da̱ 'yøt'e. Porque yø xisu ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, ma̱hotho 'mø di̱ nɛ̱qui̱ ngue øtra̱ nho. 11 Mɛ̱nte ra̱ ora sännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱, yø xisu 'yo sä di ya̱ ngue da̱ zohyø ja̱'i̱, di̱ nja yø ts'u̱. 12 Porque hi̱n da̱di̱ u̱ngä ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue di̱ nxännba̱te n'na ra̱ xisu, sinoque ra̱ xisu i ja ngue da̱ 'yøxtho ra̱ hya̱. Porque hi̱ngui̱ sä di̱ m'mɛt'o p'ʉ ha 'bʉhyø n'yohʉ ngue di̱ ma̱nda. 13 Porque Oja̱, rá̱ mʉditho bi hocra̱ Adán, m'mɛfa p'ʉya bi hocra̱ Eva. 14 Pɛ ra̱ Adán hi̱mbi̱ hyätra̱ zithu̱'a̱, sinoque ra̱ xisu'a̱ bi hyätra̱ zithu̱. Mi̱ thätra̱ xisu p'ʉya, ya gue'a̱ ra̱ ts'oqui bi 'yøt'a̱. 15 Pɛ ra̱ xisu di̱ nya̱nná̱ te 'mø da̱ 'yøtra̱ 'bɛfi bi u̱n'Oja̱, ngue di tehyø ba̱si̱. Høntho ngue ra̱ xisu jatho ngue di̱ nja rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, di̱ ma̱hyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui, di̱ n'yo xa̱nho, hi̱nda̱ 'yɛ̱spi̱ te ga̱ 'yo.

---------

3

1 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱ngä, ma̱jua̱ni̱ na̱. Ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ nne rá̱ cargo ngue di̱ m'mɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue dra̱ ma̱mhya̱, xa̱ndønho ra̱ 'bɛfi nne da̱ 'yøt'e. 2 Ja̱na̱ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ cargo ngue 'bɛt'o ra̱ hya̱, jatho ngue hi̱n tema̱ hya̱ da̱ thi̱nnbi̱. N'na dra̱ xisu da̱ zi. Da̱ za̱mrá̱ mmʉi. Di̱ mfädi xa̱nho. Da̱ 'yøt'e ngue da̱ hnu̱ ma̱nho te ga̱ 'yo. Di u̱nna̱ ts'äya p'ʉ ja rá̱ ngu̱. Da̱ ba̱di̱ xa̱nho ha di japra̱ hya̱ di̱ nxännba̱te. 3 'Yo di i̱ti̱. 'Yo dra̱ nequisʉi. Di̱ nja rá̱ yemmʉi. Da̱ ba̱di̱ ha di hojpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ di̱ nsʉi. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ høndra̱ mɛ̱nyu̱ di̱ ma rá̱ mmʉi. 4 Da̱ ba̱di̱ ngue di̱ ma̱nda xa̱nho p'ʉ ja rá̱ ngu̱. Da̱ 'yøt'e ngue dyø 'yøde xa̱nho yø ba̱si̱, 'nɛ̱ di̱ nja yø ts'u̱ yø ba̱si̱. 5 A nu̱'mø hi̱ngui̱ pa̱di̱ di̱ ma̱nda xa̱nho p'ʉ ja rá̱ ngu̱, ya hi̱nda̱ ba̱di̱ ha di japi di̱ m'mɛt'o p'ʉ ha di̱ mpɛti yø ja̱'i̱ Oja̱ 'mø. 6 A nu̱'a̱ ra̱ n'yohʉ da̱ t'ɛ̱ts'i̱ ngue di bɛntrá̱ cargo di̱ m'mɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, hi̱nda̱ gue'a̱ n'na ra̱ n'yohʉ ngue ts'ʉdra̱ pa xa̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo. Porque nthambɛ̱ni̱tho di 'yɛ̱ts'i̱. Ya da̱ 'yøtra̱ ts'oqui tengu̱tho bi 'yøtra̱ zithu̱ ma̱nja̱m'mø ngue bi 'yɛ̱ts'i̱ 'nɛ̱ 'da di̱ mɛp'ʉ ja ra̱ castigo. 7 Jatho ngue di̱ n'yo ma̱nho n'namhma̱ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ da̱ nu̱ ma̱nsu̱. Ya hi̱nda̱ zä ha di japyø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ ga̱ 'yo. Porque ra̱ zithu̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ honi̱ ha di ts'onnbi̱ ha ya̱ yø ma̱mhya̱.

---------

8 A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ja yø cargo ngue fäxte p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, xquet'a̱ ngu̱t'a̱tho ja ngue da̱ 'yøt'e, jatho ngue di̱ nho ja̱'i̱, jatho ngue hi̱ndi̱ nhäte p'ʉ ha ya̱. Jatho ngue hi̱ndi̱ n'i̱ti̱. Jatho ngue hi̱nga̱ høndra̱ mɛ̱nyu̱ di̱ ma yø mmʉi. 9 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ n'youi yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja, guehna̱ ra̱ hya̱ hi̱mmi̱ fa̱di̱ hanja na̱, guehna̱ di̱ nxännba̱te na̱ ra̱ hya̱ na̱ co gätho yø mmʉi. 10 Nu̱ya yø n'yohʉ ya, 'bet'o da̱ hnu̱ te ga̱ 'yo. A nu̱'mø ngue ya hi̱n tema̱ nts'o bi thi̱nnbi̱, ya da̱ zä di̱ nja yø cargo ngue di̱ mfäxte p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. 11 Xi̱mma̱ngu̱ yø xisu fäxte p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, xquet'a̱ di̱ nɛ̱qui̱ ngue dyø hoja̱'i̱. Hi̱ndyø zate. Da̱ za̱myø mmʉi. 'Yo di hɛp'ʉ'a̱ rá̱ 'bɛfi pɛfi. 12 A nu̱ yø n'yohʉ ngue ja yø cargo fäxte p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, n'na ngu̱ n'na jatho ngue n'na dra̱ xisu da̱ zi. Pɛ da̱ ba̱di̱ ngue di̱ ma̱nda xa̱nho p'ʉ ja rá̱ ngu̱. Ngu̱ yø ba̱si̱, ngu̱'ʉ hi̱ngyø ba̱si̱, da̱ ba̱di̱ di̱ ma̱nda xa̱nho. 13 Porque nu̱ya yø n'yohʉ ja yø cargo ngue fäxte p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, nu̱'mø pa̱di̱ xa̱nho ha di japi da̱ 'yøtra̱ 'bɛfi pɛfi, ya ma̱n'natho nnu̱ ma̱nsu̱ yø ja̱'i̱. Ya säp'ʉ da̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi da̱ ma̱ hanja ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo.

---------

14 Ague Timoteo, nu̱gä dí xønni̱ ga̱ mmap'ʉ ga̱ ma nu̱'i̱. 15 Pɛ nu̱'mø hi̱mbi zä dá̱ magä p'ʉ n'nahma̱ntho, ya dí otra̱ carta ja ua ngue ga̱ pɛn'a̱'i̱ p'ʉ. Porque dí̱ nnegä ngue guí pa̱di̱ xa̱nho hanja ra̱ hya̱ nu̱na̱ ja ngue da̱ n'yo yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱. Nu̱na̱ Oja̱ na̱, ma̱jua̱ni̱ ngue 'bʉi. A nu̱ya yø ja̱'i̱ Oja̱ ya, guehya färpa̱bi̱ rá̱ hya̱ 'nɛ̱ tøxhma̱ hya̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱. 16 Ja̱njua̱ni̱ ngue ma̱zihotho na̱ ra̱ hya̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Pɛ Oja̱ bi 'yøt'e ngue bi di̱nma̱ mmʉihʉ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱, ngue ra̱ Cristo bi̱ nja̱'i̱. 'Nɛ̱ ra̱ Espíritu Santo bi 'yøt'e ngue fa̱di̱ ngue hi̱n tema̱ nts'o bi 'yøtra̱ Cristo. Da̱ guehyø anxɛ Oja̱ i̱ nnu̱ ma̱nsu̱. A nu̱yá, ndap'ʉ bi zä i hma̱ te'o na̱ ra̱ Cristo. 'Nɛ̱ t'ɛ̱c'ɛ̱i̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. 'Nɛ̱ bi zix Oja̱ ngue i̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱.

---------

4

1 Pɛ ra̱ Espíritu Santo njua̱ntho xicjʉ ngue nu̱'mø ni̱ ma da̱ ga̱xyø pa, di̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ da̱ hyɛp'ʉ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱'ʉ yø fɛhni̱ xännba̱te ngue ra̱ zithu̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ xännba̱te, go gue'ʉ da̱ dɛn'nʉ. 2 Nu̱ya yø xännba̱te ya, ra̱ fɛhni̱ na̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱ ngue di hyätyø ja̱'i̱. Pa̱di̱ xa̱nho ngue hi̱nga̱ gue'a̱ te øt'e, pɛ 'be xi̱ngui̱ tär'ma̱n'ʉ yø mmʉi'a̱ te øt'e. 3 Nu̱ya yø xännba̱te ya, xihyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱mbi̱ hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ di̱ ntha̱tyø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ xihyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱mbi̱ hi̱nga̱ gätho yø cosa sä ngue da̱ ts'i. Conque Oja̱ bá̱ sänni̱ ngue bá̱ nja'a̱ te ts'i n'namhma̱ ngue nu̱ya yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ 'mø bi zi'a̱ te si. 4 Porque nu̱ te gä bi hoc'a̱ Oja̱ ngue da̱ ts'i, gä xa̱nho. Hi̱ngui̱ sä ga̱ ɛ̱mhmʉ ngue ja rá̱ ts'oqui ra̱ ja̱'i̱ nu̱'a̱ si te ti̱ni̱. Sinoque ma ga̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱ 'mø dí sihʉ'a̱ te bá̱ sänni̱ ngue ga̱ sihʉ. 5 Porque nu̱'mø t'äprá̱ ma̱te Oja̱ ngue di ja̱pi̱ te ts'i, Oja̱ di ja̱pi̱ te si ra̱ ja̱'i̱.

---------

6 Nu̱'mø ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ guí xännba̱bi̱'ʉ ma̱ cu̱hʉ ya, ma̱jua̱ni̱ ngue gue'e rá̱ hoga̱ mɛfi'i ra̱ Jesucristo 'mø. Da̱mi̱ hya̱ni̱ guí hyu̱'ni̱ mmʉi na̱ ra̱ hoga̱ xädi ya xcá̱ bɛnt'i̱. 7 Pɛ nu̱'ʉ yø hya̱ te säma̱ cuento ngue hi̱nga̱ gue'a̱ rá̱ hya̱ Oja̱, 'yo guí ørpa̱ ma̱su̱'ʉ yø hya̱'ʉ, porque hi̱nte di̱ mu̱ui. Da̱mi̱ hyoni̱ ha di̱ ndʉ xa̱nho ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja. 8 Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue xʉhrá̱ do'yo, di 'yani̱, ma̱n'na xa̱nzaqui cohi ngue'a̱ gui 'yani̱. Pɛ ma̱ da̱tho ma̱n'na xa̱nhotho ngue di zacrá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ ja̱'i̱. Porque nu̱na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, hi̱nga̱ høndra̱ pa jap'ʉ ga̱ ti̱nnba̱hʉ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱, sinoque 'nɛ̱hra̱ pa di 'yɛ̱p'ʉ. 9 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, guehna̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱. 'Nɛ̱ guehna̱ ma̱hyoni̱tho da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ gätho yø ja̱'i̱ na̱. 10 Ja̱na̱ngue nu̱yá, ma̱da̱gue'a̱ sʉcui yø ja̱'i̱ ya, pɛ ma ga̱ ho ma̱ mmʉi ga̱ øt'ui ra̱ 'bɛfi bi 'dacui Oja̱. Porque dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue nu̱'a̱ ma̱ Oja̱ui i 'bʉ'a̱. 'Nɛ̱ guehna̱ ja ngue da̱ ya̱ni̱ gätho yø ja̱'i̱ na̱. Pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ di̱ nya̱nyø te, guehya da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo ya.

11 Nu̱'mø guí xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱, nu̱ya yø hya̱ dí xi'i, guehya gui xihyø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøtya yø hya̱ ya. 12 'Yo guí̱ nne ngue hi̱njonda̱ 'yøt'a̱ ma̱su̱ ngue grá̱ ts'ʉnt'ʉtho. Sinoque da̱mi̱ 'yu̱'a̱ te ra̱ nho ja ngue da̱ n'yo yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱mi̱ 'yu̱di̱ ngue guí ya̱ma̱nho p'ʉ ha guí ya̱. Da̱mi̱ 'yu̱di̱ ngue ga̱di̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Da̱mi̱ 'yu̱di̱ ngue ja xa̱nho ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱mi̱ 'yøt'e ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue gä ra̱ nho gní̱ 'yo. 13 Mɛ̱nte ga̱ mmagä p'ʉ, da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi guí̱ mma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱ p'ʉ ha di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱mi̱ opa̱n'yu̱ hanja ra̱ hya̱. Da̱mi̱ nxännba̱te xa̱nho. 14 Nu̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ bi japyø 'yɛ p'ʉ ja ni̱ ya̱, ya bi xi'i te 'bɛ'a̱ ma̱ hya̱ nne'e Oja̱ gui 'yøt'e. Nu̱na̱ ra̱ 'bɛfi bi 'da'i Oja̱, ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue te sätho gui 'yøt'e.

15 Nu̱ya yø hya̱ dí xi'i ya, da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue gui 'yøt'e te dí xi'i. Dí̱ nne ngue da̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue ma̱n'na ma̱n'na gdí pa̱di̱ ha gdí japra̱ hya̱ ngue da̱ zä gui 'yørpe xa̱nho rá̱ 'bɛfi Oja̱. 16 Da̱mi̱ mfädi xa̱nho, 'nɛ̱ da̱mi̱ mfädi ngue gä da̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ gui̱ nxännba̱te. Nu̱'mø gui 'yøt'e te dí xi'i, ya di̱ nya̱nni̱ te, da̱ guehyø ja̱'i̱ da̱ 'yøxra̱ hya̱ guí̱ mma̱, xquet'a̱ di̱ nya̱nyø te.

---------

5

1 Nu̱ ra̱ da̱c'ɛ̱i̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ te øt'e, 'yo gui ya̱ ma̱nzaqui 'mø ga̱ hɛjpa̱bi̱ te øt'e. Ma̱hotho gdí zofo, gui 'yøt'e como tengu̱tho 'mø ngue ni̱ papá'a̱ ra̱ da̱c'ɛ̱i̱. A nu̱'ʉ yø ts'ʉnt'ʉtho, gui 'yøt'e como tengu̱tho 'mø ngue ni̱ n'yohʉ. 2 A nu̱'ʉ yø xisu ngue ya yø da̱c'ɛ̱i̱, gui 'yøt'e como tengu̱tho 'mø ngue ni̱ mamá. A nu̱'ʉ yø hmu̱te xisu, gui 'yøt'e como tengu̱tho 'mø ngue ɛni̱ nju̱, pɛ gä ra̱ nho gdi̱ n'youi.

3 A nu̱'ʉ yø 'danxu̱ ngue hi̱njo'o to da̱ hyonnbi̱ te da̱ zi, gue'ʉ yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui da̱ mäts'i ngue di u̱nni̱ te honi̱. 4 Pɛ nu̱ ra̱ 'danxu̱ ngue 'bʉhyø ba̱si̱ ogue 'bʉhyø 'bɛt'o, guehya yø ba̱si̱ na̱ ra̱ 'danxu̱ høxyø xi ngue di u̱nni̱ te da̱ zi. Porque yø pa xa̱ thogui, gue'a̱ rá̱ mamá yø ba̱si̱ bi ja mma̱nsu̱ gä i̱ nte. Ja̱na̱ngue ní̱ 'yu̱p'ʉ ngue di ja mma̱nsu̱ yø mamá yø ba̱si̱ 'mø bi̱ nda̱c'ɛ̱i̱. Porque gue'a̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱'a̱ ngue yø ba̱si̱ di ja mma̱nsu̱ to bi tede. 5 Pɛ nu̱ ra̱ 'danxu̱ ngue 'bʉsɛ, hi̱njo'o to da̱ hyonnbi̱ te da̱ zi, guehna̱ ja ngue da̱ mäxyø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui na̱. Porque hi̱nda̱ hønt'a̱ Oja̱ nnøts'e 'nɛ̱ hi̱ngui̱ säya ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ nzo Oja̱. 6 Pɛ nu̱ ra̱ 'danxu̱ ngue gue'a̱ te rá̱ pähäsɛ ga̱ 'bʉi, ya hi̱nda̱ ma m'mäts'i. Porque nu̱ná̱, ɛmma̱ 'bʉi pɛ tengu̱tho 'mø ya xa̱ ndu̱. 7 Guehna̱ ra̱ hya̱ gui xifi da̱ 'yøtyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ya, n'namhma̱ ngue ya hi̱njonda̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ te øt'e. 8 A nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue hi̱ndi̱ u̱nni̱ te 'bɛ'a̱ honna̱ papá ogue rá̱ mamá, ogue rá̱ mɛ̱ni̱, guehna̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue hi̱nga̱ 'yo'a̱ te ra̱ hya̱ rá̱ nsäui rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱. Ma̱n'na nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱ngui̱ njap'ʉ'ʉ, ma̱n'na di u̱nni̱ te honyø da̱c'ɛ̱i̱'ʉ.

9 A nu̱p'ʉ ja ra̱ lista ngue yø 'danxu̱ gui 'yɛ̱ts'i̱ ngue di̱ mfäxte p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, da̱ gue'ʉ yø 'danxu̱ ngue tho'i hya̱te njɛya 'bʉi. 'Nɛ̱ n'nat'a̱ rá̱ ndø xa̱ m'mʉhmi̱. 10 Da̱ gue'ʉ yø xisu fa̱di̱ ngue xa̱ 'yøtra̱ nho, xa̱ tede xa̱nho yø ba̱si̱, xa̱ u̱nna̱ ts'äya p'ʉ ja rá̱ ngu̱ te'o hi̱n'yʉ ha di̱ nsäya ngue yap'ʉ ní̱ 'yɛ̱hɛ̱. 'Nɛ̱ fa̱di̱ ngue hi̱ndi̱ 'yɛ̱ts'i̱ ha ya̱, di ja mma̱nsu̱ yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui. I fäts'i to sä ra̱ n'ʉ. Za̱nt'a̱ ngue høndra̱ nho di ho da̱ 'yøt'e.

11 Pɛ nu̱'ʉ yø 'danxu̱ ngue cohra̱ jɛya 'bʉi, 'yogui ɛ̱ts'i̱ ngue di̱ mfäxte p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱'ʉ. Porque nthambɛ̱ni̱tho ngue da̱ di̱ni̱ to di̱ ntha̱tui ma̱høn'a̱, ya da̱ hyɛp'ʉ'a̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo ørpe. 12 Ya cohi ngue fɛstho'a̱ ra̱ hya̱ xa̱ nhyøxma̱xi ngue di̱ mfäxte p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya. 13 Ogue da̱ gohi ngue yø monni̱, ní̱ yʉt'i ní̱ bømp'ʉ ja yø ngu̱. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ høntho ngue yø monni̱, sinoque di c'a̱ yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui p'ʉ ha 'yo. I̱ mma̱nyø hya̱ nu̱'ʉ hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ ma̱. Nu̱'a̱ te ga̱ 'bʉhyø ja̱'i̱ p'ʉ ha søni̱, gä di̱ nthi̱nt'i̱. 14 Ja̱na̱ngue dí̱ nnegä ngue nu̱'ʉ yø 'danxu̱ ngue yø hmu̱te xisutho di̱ ntha̱ti̱ ma̱høn'a̱, di̱ m'mʉhyø ba̱si̱, da̱ mähyø ngu̱. Ya hi̱nda̱ zä ngue toni̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱mbi̱ hi̱nga̱ gue'a̱ øt'e. 15 Porque 'bʉ i'da yø 'danxu̱ ngue ya xa̱ 'uegue, ya ørpa̱bi̱ rá̱ pähä ra̱ zithʉ.

16 Nu̱'mø n'na ra̱ n'yohʉ ogue n'na ra̱ xisu ngue ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, nu̱'mø bi̱ n'nanxu̱ n'na rá̱ mɛ̱ni̱, da̱ mäts'i, di u̱nni̱ te honi̱. 'Yo di̱ nnepe ngue gä go yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ da̱ hyonnba̱bi̱'a̱ te rá̱ gasto honi̱. Porque yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, gue'ʉ yø 'danxu̱ hi̱njo'o to da̱ hyonnbi̱ te da̱ zi, gue'ʉ ja ngue da̱ mäts'i, di u̱nni̱ te honi̱.

17 A nu̱'ʉ yø n'yohʉ 'bɛt'o ngue øtra̱ 'bɛfi p'ʉ di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, jatho ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ da̱ nu̱ ma̱nsu̱ yø ja̱'i̱. Da̱ gue'ʉ yø ma̱mhya̱ ho yø mmʉi di̱ mpɛfi ngue xännba̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱ yø ja̱'i̱, ma̱ da̱tho nne ngue da̱ nu̱ ma̱nsu̱ yø ja̱'i̱ ya. 18 Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ japi ngue di̱ nsi̱hmɛ̱ ra̱ nda̱ni̱ nu̱na̱ nnɛ̱hyø trigo ngue di̱ nta̱gui̱, 'yogui tu̱rpa̱bi̱ rá̱ ne”, i ɛ̱nna̱ hya̱. Ma̱høn'a̱ nt'ot'i ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ mɛfi øtra̱ 'bɛfi, ni̱ 'yu̱p'ʉ ngue di t'u̱nná̱ nzäbi”.

19 A nu̱'mø ngue ma̱ ya̱pi̱ n'na nc'ɛ̱i̱'ʉ 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, nu̱'mø ngue hi̱njo'o yoho ogue hyu̱ yø testigo di ja ma̱jua̱ni̱'a̱ te gui̱ nya̱pi̱, 'yo gui 'yørpa̱ ma̱su̱'a̱ ra̱ ya̱pa̱te. 20 Pɛ nu̱'a̱ ma̱ ya̱pi̱ 'nɛ̱ ma̱jua̱ni̱ ngue ja rá̱ ts'oqui, da̱mi̱ hɛjpa̱bi̱. Da̱ nu̱ gätho yø ja̱'i̱ p'ʉ gui hɛjpi n'namhma̱ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ nu̱p'ʉ gui hɛjpi, ya da̱ zu̱ da̱ 'yøtra̱ ts'oqui. 21 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i ya, nu̱na̱ Oja̱ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱ui Jesucristo co 'nɛ̱'ʉ yø ma̱ca̱ anxɛ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ øde te dí xi'i ya. Nu̱'mø ga̱di̱ n'amigoui n'na ra̱ ja̱'i̱, ogue hi̱n ga̱di̱ n'amigoui n'na̱ ra̱ ja̱'i̱, pɛ nu̱'mø ja rá̱ ts'oqui da̱mi̱ hɛjpa̱hma̱bi. 22 Nu̱'mø ja ngue gui 'yɛ̱ts'i̱ to di̱ m'mɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, 'yo guí̱ nne ngue ra̱ søni̱tho'a̱ te gui 'yøt'e. Da̱mi̱ tø'mi̱, 'be guí̱ nnu̱ te ga̱ 'yo ra̱ ja̱'i̱. Xi'mø gue gui 'yɛ̱x'a̱ n'na nc'ɛ̱i̱, nu̱'a̱ fa̱di̱ ngue ja rá̱ ts'oqui, 'yo guí̱ nne da̱ 'yɛ̱n'a̱'i̱ yø ja̱'i̱ ngue guí̱ nnu̱ ma̱nho'a̱ ra̱ ts'oqui øt'a̱ gui 'yɛ̱ts'i̱. Pɛ nu̱'i̱, 'yo tema̱ nts'o guí øt'e.

23 Ague Timoteo, nu̱'mø ngue thojpa̱tho ga̱di hyɛ̱nni̱ ngue xa̱n'ʉ ni̱ mmʉi, 'yo høndra̱ dehe guí si, da̱mi̱ si zits'ʉ ra̱ vino.

24 I 'bʉ i'da yø ja̱'i̱ ya, hante ngue da̱ tha̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda, di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue ja yø ts'oqui. Pɛ xi̱mmi̱ 'bʉ mi̱'da p'ʉya ngue hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱ ngue ja yø ts'oqui. Sinoque ja gue'mø bi tha̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja yø ts'oqui. 25 Xquet'a̱ njarbʉtho yø ja̱'i̱ ngue øtra̱ nho ya, di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho'a̱ te ra̱ nho øt'e. Ma̱da̱gue'a̱ ngue hi̱ngui̱ fa̱di̱ te gäma̱ nho øt'e, pɛ m'mɛfatho fa̱di̱ ngue xa̱nho te øt'e.

---------

6

1 A nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue yø hmi̱qui̱, jatho ngue da̱ nu̱ ma̱nsu̱ yø hmu̱. Porque nu̱'mø hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱ yø hmu̱ yø hmi̱qui̱, yø ja̱'i̱ p'ʉya da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ho ra̱ hya̱ nná̱ 'yohʉ. Ya da̱ nømma̱n'ʉ Oja̱ p'ʉya. 2 A nu̱'ʉ yø hmi̱qui̱ ngue yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø hmu̱, 'yo di ɛ̱na̱ ngue ts'ʉtho ja ngue di̱ nu̱ ma̱nsu̱ yø hmu̱, da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ya 'da'igu̱ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja, ya di̱ ncu̱. Sinoque ma̱n'natho ja ngue da̱ hyu̱mbi̱ di̱ mpɛfi, porque ma̱ ma̱di̱'a̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ t'ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi. Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ guí xihyø ja̱'i̱ 'mø guí xännba̱te ya.

---------

3 Nu̱na̱ ra̱ hoga̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te ra̱ Hmu̱ Jesucristo, guehna̱ rá̱ n'youi ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ jagüi na̱ya. Pɛ nu̱yá, ya 'bʉ i'da yø ja̱'i̱ ngue n'nan'yo ra̱ hya̱ xännba̱te. 4 Guehya yø ja̱'i̱ di 'yɛ̱x'mø ya̱, guehya hi̱nte pa̱hya. Ma̱'bɛdi yø mmʉi, gä ra̱ nju̱n'ma̱hya̱ ga̱ 'yo. Guehya yø zɛya, yø nequisʉi, yø nemhya̱. Hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ te sifi. 5 Hi̱nha rá̱ nzɛgui ra̱ nju̱nt'i̱ øt'ui yø ja̱'i̱ porque xa̱nts'o yø n'yomfɛ̱ni̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja na̱. I ɛ̱na̱ ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ ngue rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja, xa̱ngu̱ rá̱ mu̱ui, porque ɛ̱na̱ ngue guehna̱ ra̱ hya̱ di da̱ha̱ xa̱ngu̱ ra̱ mɛ̱nyu̱. Pɛ nu̱'a̱'i̱, oga̱di̱ nsixui'ʉ njap'ʉ. 6 Ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ jagüi, xa̱ndøngu̱ rá̱ mu̱ui na̱, porque xa̱ndøngu̱ ra̱ nho n'youi. Pɛ ra̱ ja̱'i̱, ja ngue di johyahma̱ha̱ hønt'a̱ zihangu̱ ts'ʉ ti̱ni̱. 7 Porque nu̱'mø bi̱ mi̱hra̱ ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, hi̱nte bá̱ hya̱. Xi̱mma̱ngu̱ 'mø bi du̱, hi̱nte da̱ hya̱ts'i̱. 8 Ja̱na̱ngue nu̱'mø ja te da̱ zi ra̱ ja̱'i̱, ogue ja te da̱ hye, co nu̱'a̱ p'ʉya, di johyahma̱ha̱.

9 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ høntho nne ngue di̱ mmɛ̱mmɛti, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ hɛ̱nni̱ ga̱ hyätrá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue øtra̱ ts'oqui ha di di̱nna̱ mɛ̱nyu̱. Ɛ̱̱ntho so ra̱ 'dihi, porque hønt'ʉ yø pähä hi̱nte di̱ mu̱ui so rá̱ mmʉi, gue'a̱ di̱ m'mɛ'a̱. 10 Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue høndra̱ mɛ̱nyu̱ di ja ndu̱mmʉi honi̱ ha di di̱ni̱, xa̱ngu̱ ra̱ ts'oqui øt'e ngue ha ga̱ ndi̱nna̱ mɛ̱nyu̱. A nu̱yá, 'bʉ i'da yø ja̱'i̱, asta̱ ya xa̱ hyɛp'ʉ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue høndra̱ mɛ̱nyu̱ di ja ndu̱mmʉi honi̱ ha di di̱ni̱. Pɛ nu̱'a̱ te rá̱ mɛ̱nyu̱ ya xa̱ ndi̱ni̱, gue'a̱ ra̱ m'mʉ ma̱n'ʉ i tho'a̱.

---------

11 Pɛ nu̱'i̱, ngue rá̱ mɛfi'i Oja̱, ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue gui 'yøt'e tengu̱ ya yø hya̱ ja dí xi'i. A nu̱'a̱'i̱ da̱mi̱ 'yøt'a̱ te xa̱nho. Di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja xa̱nho ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Ja ndu̱mmʉi da̱mi̱ tha̱nne Oja̱. Ja ndu̱mmʉi da̱mi̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Da̱mi̱ sɛti te gäma̱ hya̱ guí thogui. 'Nɛ̱ oga̱di 'yɛ̱x'mø guí ya̱. 12 Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue ya gdí 'bʉ'a̱ ngue gui 'yøt'a̱ te rá̱ nsäui ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja, n'namhma̱ ngue gui̱ nthɛui ra̱ te para za̱ntho. Porque bi zon'na̱'i̱ Oja̱ ngue gue'a̱ gui 'yøt'a̱. Nu̱'a̱ ra̱ pa bi zon'na̱'i̱ Oja̱, xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi 'yøde te gá̱ ma̱ ngue ja ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. 13 A nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱ di u̱nná̱ te gätho'ʉ ja yø te, guehna̱ øde gätho ya yø hya̱ da̱di 'bɛp'a̱'i̱ gui 'yøt'e. Da̱ guehra̱ Jesucristo, nu̱na̱ bi dä xa̱nho rá̱ hya̱ p'ʉ ha 'bʉhra̱ Poncio Pilato, xquet'a̱ øde gätho ya yø hya̱ da̱di 'bɛp'a̱'i̱ gui 'yøtya. 14 Gätho ya yø hya̱ da̱di 'bɛp'a̱'i̱ gui 'yøtya, da̱mi̱ 'yøt'e. 'Yo te da̱di 'bɛdi, n'namhma̱ ngue hi̱n tema̱ hya̱ da̱ thi̱n'na̱'i̱ ngue hi̱nda̱ gue'a̱ gui 'yøt'e asta̱ guehra̱ pa ngue da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱høn'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo. 15 A nu̱yá, nu̱'mø bi zønna̱ pa xpá̱ nzännba̱bi̱ Oja̱ ngue da̱ ɛ̱p'ʉ, ya da̱ ɛ̱hɛ̱. Nu̱na̱ ma̱ ma̱ca̱ Oja̱hʉ, guehna̱ hønsɛ na̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi na̱. Guehna̱ ra̱ da̱st'abi na̱ ngue yø da̱st'abi. Guehna̱ ra̱ Hmu̱ na̱ ngue yø hmu̱. 16 Guehna̱ Oja̱ na̱ ngue hi̱nja̱m'mø da̱ du̱. Nu̱p'ʉ ja rá̱ nyot'i 'bʉi, hi̱njonda̱ zä da̱ guat'i. 'Nɛ̱ hi̱nxa̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue toni̱ ja̱'i̱ xa̱ mbøni̱ ngue da̱ nu̱, porque hi̱ngui̱ sä di hnu̱ hapʉ 'bʉi. Nu̱na̱ Oja̱ na̱, guehna̱ ma̱ da̱tho hnu̱ ma̱nsu̱ na̱. 'Nɛ̱ guehna̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi para za̱ntho na̱. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

17 A nu̱ yø ja̱'i̱ ngue yø mmɛ̱mmɛti ua ja ra̱ xi̱mhäi, da̱mi̱ xifi ngue 'yo da̱di 'yɛ̱ts'i̱ ngue ja yø mɛ̱nyu̱. 'Yo sä di ɛ̱na̱ ngue gue'ʉ yø mɛ̱nyu̱ da̱ mäts'i. Porque hi̱nga̱ gue'a̱ rá̱ mɛ̱nyu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ mäts'i. Da̱mi̱ xifi ngue da̱ hyu̱tho yø mmʉi ngue gue'a̱ Oja̱ i fäts'i. Nu̱na̱ Oja̱ i 'bʉi, guehna̱ ma̱thoguitho di ja̱jpa̱hʉ na̱, porque nnepe ngue ga̱ johyahʉ. 18 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ ja xa̱ngu̱ yø mɛ̱nyu̱, da̱mi̱ xifi ngue da̱ 'yøtra̱ nho. Porque ma̱n'natho xa̱ngu̱ di̱ mu̱ui ngue xta̱ ngu̱ ra̱ nho da̱ 'yøt'e, hi̱nda̱ gue'a̱ ngue da̱ mɛstho rá̱ mɛ̱nyu̱. Da̱mi̱ xifi ngue 'yo di ya̱ yø mmʉi ngue di u̱nyø ja̱'i̱'a̱ te ti̱ni̱. 19 Nu̱na̱ ra̱ nho da̱ 'yøt'e ngue da̱ mäxyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui, di̱ nja rá̱ nju̱t'i̱ 'mø yø pa dí 'yɛ̱p'ʉ, gue'a̱ di segura'a̱ ngue di t'u̱nna̱ te para za̱ntho'a̱ te da̱ 'yøt'e.

---------

20 Ague Timoteo, nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma ma̱fäti'i ngue gui xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱, da̱mi̱ fädi xa̱nho ngue da̱ guehna̱ ra̱ hya̱ gui̱ nxännba̱te na̱. 'Yo gui ørpa̱ ma̱su̱'ʉ yø hya̱ te sätho hi̱nte di̱ mu̱ui. Da̱ guehyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ ɛ̱na̱ ngue ja xa̱ngu̱ yø mfa̱di̱, 'yo gui ørpa̱ ma̱su̱'ʉ yø hya̱ mma̱, porque hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue di̱ nthɛ yø hya̱ i̱ mma̱. 21 'Nɛ̱ nu̱yá, ya 'bʉ i'da yø ja̱'i̱ ngue di xähna̱ ra̱ hya̱ na̱, ya mma̱ ngue ja xa̱ngu̱ yø mfa̱di̱, asta̱ gue'mø da̱ gohi ngue di pu̱mbɛ̱ni̱'a̱ rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja. Ya dí xi'i ngue ma̱mi̱ njap'ʉ.

Oja̱ di ja̱p'a̱'i̱. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

2 ra̱ Timoteo

1

2

3

4

2 ra̱ Timoteo

Ja ua rá̱ yoho ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ ra̱ Timoteo.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, Oja̱ bi 'yɛ̱xqui̱ ngue drá̱ representantegä ra̱ Jesucristo. Bi̱ neque ngue ga̱ xicä yø ja̱'i̱ ngue Oja̱ di ya̱t'i̱ ngue di u̱nna̱ 'da'yo te to gä di u̱nyø mmʉi ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo. 2 Ja̱njua̱ni̱ ngue da̱di̱ ma̱'i̱, ague ma̱ ts'ʉnt'ʉ'i Timoteo. Dí̱ nnegä ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáui co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱ui ra̱ Jesucristo di ja̱p'a̱'i̱, di 'da'i rá̱ ma̱te, 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉi.

---------

3 Tengu̱tho ma̱ni̱ da̱nne Oja̱'ʉ ma̱ mboxitagä ma̱nja̱m'mø, xquet'a̱ ngu̱t'a̱tho ya, dí tha̱nne Oja̱ co gätho ma̱ mmʉi. Ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ dí̱ mmat'Oja̱gä conná̱ ngue'e. Nu̱'mø dá̱ bɛ̱n'a̱'i̱, za̱nt'a̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱gä Oja̱. 4 Dí̱ mbɛ̱ngä ngue nu̱'mø da̱mbá̱ soc'a̱'i̱ p'ʉ, asta̱ gá̱ nzoni̱. A nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ ngue dí̱ nne ga̱ nnu̱'i̱, n'namhma̱ ngue di̱ nja ga̱ mpähä. 5 Dí̱ mbɛ̱n'a̱'i̱ ngue hi̱mma̱ xøts'etho'a̱ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja. Nu̱'a̱ ni̱ su Loida 'nɛ̱'a̱ ni̱ mamá Eunice, rá̱ mʉditho bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱'ʉ. Dí pa̱cä njua̱ni̱ ya ngue xquet'a̱ 'nɛ̱'i̱ ma̱jua̱ni̱ ja xa̱nho ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya.

6 Nu̱gä dí xi'i ngue 'yo guí̱ nnepe di̱ m'mɛ'a̱ ra̱ ts'ɛdi bi 'da'i Oja̱ 'mø ma̱ japä ma̱ 'yɛ p'ʉ ja ni̱ ya̱. 7 Porque nne'e Oja̱ ngue hi̱ngui̱ nsu̱. Ja̱na̱ngue di 'da'i ra̱ ts'ɛdi ngue 'yoguí su̱ yø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ di 'da'i ra̱ ts'ɛdi ngue gui̱ ma̱hyø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ di 'da'i ra̱ ts'ɛdi ngue gui sa̱mmi̱ xa̱nho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱. 8 'Yogui ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ 'bɛ'isä guí xihyø ja̱'i̱ hanja rá̱ hya̱ na̱ ma̱ Hmu̱ui Jesucristo. Xi̱mma̱ngu̱gä p'ʉya, 'yogui pɛs'ni̱ sä gui̱ mma̱ ngue da̱di̱ mpa̱hmi̱, a nu̱gä ma̱da̱gue'a̱ dí ofädi ngue dí̱ mma̱mbä rá̱ hya̱ ra̱ Cristo. Tengu̱tho dí øt'ä ya, da̱mi̱ njap'ʉ, da̱mi̱ ne ngue di ha̱'i̱ ra̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue guí̱ mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, ma̱da̱gue'a̱ guí sä ra̱ n'ʉ conná̱ nguehna̱ ra̱ hya̱ na̱. 9 Nu̱na̱ Oja̱ bi ya̱njʉ, 'nɛ̱ bi zonnga̱hʉ ngue ga̱ hɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o. Ma̱da̱gue'a̱ ngue hi̱nga̱ gä ra̱ nho xtá̱ n'yohʉ, pɛ Oja̱ bi 'yøtra̱ ma̱te bi zonnga̱hʉ ngue da̱ ya̱njʉ. Porque hante ngue di̱ nhohra̱ xi̱mhäi, Oja̱ ya xi zänni̱ ngue da̱ pɛnhna̱ Jesucristo ngue da̱ ya̱njʉ. 10 A nu̱yá, ya bi zøcua na̱ ma̱ Ya̱ntehʉ ra̱ Jesucristo ya. Mi̱ zøcua na̱, ya bi fa̱di̱ hanja na̱ rá̱ ma̱te Oja̱. Ra̱ Cristo bi da̱prá̱ ts'ɛdi ra̱ nda̱te. Nu̱na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ bi ma̱, guehna̱ i ba̱hyø ja̱'i̱ ngue ha di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te para za̱ntho na̱.

11 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, go bá̱ t'ɛ̱xcä ngue ga̱ mma̱ngä na̱. 'Nɛ̱ bá̱ t'ɛ̱xqui̱ ngue drá̱ representantegä ra̱ Cristo ngue ga̱ xännba̱bi̱ ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ 'bʉi ndap'ʉ bi zä. 12 Ja̱na̱ngue guehna̱ nná̱ sägä ra̱ n'ʉ na̱ya. Pɛ nu̱gä hi̱ndí̱ pɛs'ma̱ sä ngue dí ofädi. Porque nu̱na̱ Oja̱ dí̱ nnøxä, dí pa̱cä njua̱ni̱ ngue xa̱nho na̱. 'Nɛ̱ dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue da̱ mäqui, 'nɛ̱ da̱ bømma̱nho te nná̱ 'yo asta̱ gue'mø rá̱ nzɛgui yø pa.

13 Ague Timoteo, nu̱na̱ ra̱ hoga̱ hya̱ dá̱ xän'na̱'i̱, da̱ ngu̱t'a̱tho ra̱ hya̱ guí xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ya. Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo hangu̱ ra̱ pa. Rá̱ngue guí̱ n'youi ra̱ Jesucristo, da̱mi̱ ma̱hyø ja̱'i̱ hangu̱ ra̱ pa. 14 Di fät'a̱'i̱ rá̱ hya̱ Oja̱ ngue gui xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱. Nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo dí̱ n'yohʉ, da̱mi̱ 'yäpi ngue da̱ mäxa̱'i̱ ngue guí pa̱di̱ ha gdí̱ japra̱ hya̱.

15 Ya guí pa̱di̱ ngue nu̱'ʉ ma̱ cu̱hʉ ngue yø mmɛ̱ngu̱ Asia, gä bi hyɛga̱gui̱ p'ʉ, tengu̱tho bi jacra̱ Figelo 'nɛ̱hra̱ Hermógenes. 16 Pɛ nu̱'a̱ ra̱ Onesíforo, Oja̱ di ja̱pi̱ te'o gä 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱. Porque nu̱ná̱, xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ bi hoga̱ ma̱ mmʉi. Hi̱mbi̱ mɛsta̱ rá̱ sä ngue dí ofädi. 17 Nu̱'mø mi̱ zøcua Roma na̱ ra̱ n'yohʉ na̱, bi 'yɛ̱mmɛ̱i̱ bi hyongui̱ hapʉ dí ofädi asta̱ gue'mø mi̱ di̱ngui̱. 18 Da̱ gue'e, ya guí̱ nnu̱sɛ ngue nu̱na̱ ra̱ Onesíforo xa̱ngu̱ ra̱ 'bäxte bi 'yørca̱gui̱ 'mø da̱mbá̱ m'mʉcä p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso. Da̱ ne Oja̱ ngue di u̱nna̱ ma̱te 'mø rá̱ nzɛgui ra̱ pa.

---------

2

1 Ague ma̱ ts'ʉnt'ʉ'i, da̱mi̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi co nu̱na̱ rá̱ ma̱te di 'da'i ra̱ Jesucristo. 2 Ya xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ bi 'yøde hanja na̱ ra̱ hya̱ dá̱ xän'na̱'i̱. Nu̱ya yø hya̱ dá̱ xi'i, da̱mi̱ xihyø ja̱'i̱ nu̱ya ya pa̱di̱ ha di japra̱ hya̱ da̱ ma̱, da̱ ngu̱'a̱ ra̱ hya̱ da̱ xännba̱bi̱ mi̱'da yø ja̱'i̱.

3 Da̱mi̱ 'yøt'e ngue rá̱ hoga̱ soldado'i ra̱ Jesucristo. Gui sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ ja ngue gui thogui. 4 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ nnøpe ngue rá̱ soldado ra̱ Cristo, nu̱'a̱ rá̱ Hmu̱ di̱ ma̱nda, gue'a̱ ørpa̱bi̱ rá̱ pähä'a̱. Ya hi̱ngui̱ sänsɛ'a̱ rá̱ 'bɛfi ga̱ 'yo. 5 Gui 'yøt'e tengu̱tho yø ja̱'i̱ pa ra̱ ta̱ha̱ ngue ra̱ 'dihi. Nu̱'a̱ hi̱nda̱ 'yøt'e gätho'a̱ te di̱ ma̱nda'a̱ to di̱ ma̱rca ra̱ 'dihi, ya hi̱nte da̱ da̱ha̱. 6 Gui 'yøt'e tengu̱tho ra̱ mɛfi di̱ mpɛp'ʉ ja ra̱ hua̱hi̱. Nu̱ ra̱ mɛfi sä ra̱ n'ʉ ngue di̱ mpɛfi, gue'a̱ ra̱ mɛfi ja xa̱nho rá̱ nzäbi'a̱. 7 Da̱mi̱ pa̱di̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i. Nu̱na̱ ma̱ Oja̱ui, da̱ 'yøt'e ngue da̱ di̱nni̱ mmʉi xa̱nho te gäma̱ hya̱ dí xi'i.

8 Hønna̱ da̱ zo ni̱ mmʉi na̱ ra̱ Jesucristo. Nu̱na̱ rá̱ mbom'mɛto ra̱ David, guehna̱ nda̱st'abi na̱ya, porque bi bɛ̱nna̱te 'mø mi̱ tho na̱. Nu̱yá, guehna̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ dí xicä yø ja̱'i̱ na̱ya. 9 Conná̱ nguehna̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ dí̱ mma̱ngä, guehna̱ ra̱ n'ʉ dí sägä na̱ya. I̱ nthu̱t'i̱gä ua ja ra̱ fädi conyø cadena tengu̱tho 'mø ngue di ja te xca̱ ts'oni̱. Pɛ nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ dí̱ mma̱ngä, hi̱nga̱ 'nɛ̱hna̱ nthu̱t'i̱ conyø cadena na̱, siempre dí̱ mma̱mhma̱gä ra̱ hya̱. 10 Nu̱gä, nu̱ hangu̱ ra̱ n'ʉ dí thogui, gätho dí sɛti. Porque dí̱ nnegä ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo'ʉ yø ja̱'i̱ ya xpá̱ huan'Oja̱. Gue'a̱ di̱ nya̱nyø te'a̱, 'nɛ̱ da̱ di̱nna̱ nho para za̱ntho. 11 Ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱'mø dá̱ thojʉ conná̱ nguehra̱ Cristo, ya 'dap'ʉ ga̱ m'mʉhmʉ na̱ ra̱ Cristo p'ʉya. 12 Nu̱'mø ngue ga̱ sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ ga̱ sähʉ, xquet'a̱ nu̱p'ʉ ha di̱ ma̱nda ra̱ Cristo 'nɛ̱cjʉ di̱ nja ma̱ 'bɛfihʉ. Pɛ nu̱'mø ngue ga̱ hɛhmʉ p'ʉ ra̱ Cristo, xquet'a̱ ra̱ Cristo da̱ hyɛga̱hʉ p'ʉ. 13 Xiya, xi'mø ngue hi̱ndá̱ ja̱ts'i̱ te dí̱ mma̱mhmʉ, pɛ nu̱'a̱ ra̱ Cristo za̱nt'a̱ ngue di ja̱ts'i̱ te ra̱ hya̱ mma̱n'a̱. Porque ra̱ Cristo, nu̱na̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱, hi̱nja̱m'mø ngue da̱di pädi”.

---------

14 Da̱mi̱ bɛ̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i. Rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱ p'ʉ gui xifi ngue hi̱ndi̱ nju̱n'ma̱hya̱ co nu̱'ʉ yø hya̱ hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi. Porque ra̱ nju̱nt'i̱ hi̱ngui̱ pømma̱nho. Sinoque di ts'onnba̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱ øxra̱ hya̱. 15 Nu̱na̱ Oja̱ i ha̱jta̱ ra̱ güɛnda te guí øt'e. Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gui pøni̱ xa̱nho ra̱ 'bɛfi bi 'da'i Oja̱, ya hi̱n'yʉ te gdí pɛs'ni̱ sä. Gui hya̱ts'i̱ xa̱ndønho na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, da̱ guehna̱ gui xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ na̱. 16 Nu̱'ʉ yø hya̱ hi̱nte di̱ mu̱ui ngue hi̱nga̱ gue'a̱ rá̱ hya̱ Oja̱, ogui xännba̱te'ʉ, porque guehya yø hya̱ di ts'onnba̱ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ya. 17 Nu̱ya yø hya̱ xännba̱te ya yø ja̱'i̱ njap'ʉ, i 'yo yø hya̱ asta̱ gue'mø da̱ 'yøtra̱ nts'oni̱. Ngu̱'a̱ ra̱ nts'oni̱ bi 'yøtra̱ Himeneo, xi̱mma̱ngu̱ ra̱ Fileto. 18 Guehya bi hyɛp'ʉ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ ya, xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ngue ɛ̱mbi̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱ di bɛ̱nna̱te yø do'yo, sinoque ɛ̱mbi̱ ngue nu̱'a̱ ra̱ mbɛ̱nna̱te ya bi̱ nja'mø mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱'a̱. Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, di ts'onnba̱bi̱ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ 'da yø ja̱'i̱. 19 Pɛ nu̱yá, hi̱nda̱ zä ngue di ts'onnba̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱. Porque nt'ot'i yoho yø hya̱ ngue i dʉ. Nu̱ya yø hya̱ ya, i ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱, ya pa̱di̱ te'o gätho ya o rá̱ 'yɛ”. Nu̱'a̱ rá̱ yoho ra̱ hya̱ p'ʉya i ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue nne da̱ dɛnna̱ Cristo, jatho ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o”.

20 Nu̱p'ʉ ja n'na ra̱ ngu̱ xa̱nnoho, hi̱nga̱ 'da'igu̱ yø mohi jap'ʉ. Jap'ʉ yø mohi ngue yø oro, jap'ʉ yø mohi ngue ra̱ t'axi, jap'ʉ yø mohsa, jap'ʉ yø mohi ngue ra̱ häi. Nu̱ya yø mohi ya, ja 'da ngue nts'u̱pi̱. Xi̱mmi̱ ja 'da ngue hi̱nga̱ nts'u̱pi̱. 21 Njarbʉtho p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ya, hi̱nga̱ gätho yø ja̱'i̱ hɛp'ʉ ra̱ nts'o. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ nne ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ øt'e ngue rá̱ mɛfi Oja̱ na̱, i pɛhra̱ 'bɛfi ngue nts'u̱pi̱.

22 'Yo guí øt'a̱ te ra̱ ts'oqui ør'mi̱'da yø ts'ʉnt'ʉ. Da̱mi̱ 'yøt'a̱ te xa̱nho. Di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱mi̱ ma̱hyø ja̱'i̱. 'Yo to ga̱di̱ nju̱nt'ui. Da̱ 'da'igu̱ gui 'yøt'ui yø ja̱'i̱ ya bi hyɛp'ʉ ra̱ nts'o, ya nzo'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo co gätho yø mmʉi. 23 Pɛ nu̱'ʉ høndra̱ nju̱n'ma̱hya̱ nne, hi̱ngui̱ pa̱di̱ te mma̱, da̱mi̱ hyɛp'ʉ'ʉ. Ya guí pa̱di̱ ngue nu̱'a̱ ra̱ nju̱nt'i̱, ja bi fʉp'ʉ ngue di̱ nnu̱ ma̱n'ʉ yø ja̱'i̱. 24 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue rá̱ mɛfi Oja̱, hi̱ngui̱ ja ngue di̱ nnequisʉi. Sinoque ja ngue 'da di̱ ma̱tho gätho yø ja̱'i̱. Da̱ ba̱di̱ ha di japi ngue dra̱ hoga̱ hya̱ di̱ nxännba̱te. Da̱ zɛti te mma̱nyø ja̱'i̱. 25 Di̱ nya̱ ma̱nhuɛ̱hi̱ ha di opa̱n'yu̱ ra̱ hya̱'ʉ to hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ hya̱. Xa̱mhma̱tho da̱ ne Oja̱ di 'bärpa̱bi̱ yø mmʉi, da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. 26 Nu̱'mø bi xohrá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱, ya da̱ hyɛp'ʉ ra̱ zithu̱ o rá̱ 'yɛ. Porque gue'a̱ ra̱ zithu̱ ørpa̱bi̱ rá̱ pähä.

---------

3

1 Da̱mi̱ pa̱hna̱ ra̱ hya̱ ga̱ xi'i ya. Nu̱'mø ya ni̱ ma da̱ ga̱xyø pa, ya man'na xta̱ n'ʉtho. 2 Di̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ da̱ ne ngue hønsɛ da̱ di̱nna̱ nho. Høndyø mɛ̱nyu̱ da̱ ne di xa̱ndi̱. Di 'yɛ̱xpʉ ha ya̱. Da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ma̱guesɛ. Di̱ nsate. Hi̱nda̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te da̱ xihyø papá yø ja̱'i̱. Hi̱nda̱ bɛ̱nna̱ ma̱te t'ørpe. Ni̱ xi̱nga̱ guehna̱ Oja̱ da̱ 'yørpa̱bi̱ ma̱su̱. 3 Hi̱ndi̱ nja yø yemmʉi. Hi̱ndi̱ nja yø nhuɛ̱ca̱te. Da̱ nømma̱n'ʉ yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Hi̱nda̱ za̱myø mmʉi. Dyø nequisʉi. Porque yø nsʉiui'a̱ te gätho xa̱nho. 4 Guehya dyø ngʉjma̱hya̱tho ya. Hi̱nha ga̱ nja yø ts'u̱. Di 'yɛ̱x'mø ya̱. Nu̱'a̱ te yø pähä yø ja̱'i̱, gue'a̱ ni̱ ma yø mmʉi'a̱, hi̱nda̱ gue'a̱ Oja̱. 5 Nu̱p'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱, ɛ̱na̱ xø ma̱jua̱ni̱ ngue su̱ Oja̱. Pɛ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue jasɛ rá̱ ts'ɛdi Oja̱. Oga̱di̱ nsixui'ʉ to njap'ʉ. 6 Porque guehya yø ja̱'i̱ ya, ya ja 'da yø ngu̱ ya, ngue ya xa̱ ts'onnba̱ yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱. Rá̱ mʉditho, nu̱ya yø xisu tu̱ yø mmʉi ngue ja yø ts'oqui, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ ha di hocyø ts'oqui, guehya honya ngue da̱ hyät'i co nu̱'a̱ te yø fɛhni̱ xännba̱te. 7 Porque nu̱ya yø xisu ya, i̱ nne da̱ ba̱di̱ tema̱ 'da'yo xädi i ja. Pɛ nu̱'a̱ ra̱ hya̱ di xädi, hi̱nja̱m'mø di ti̱nyø mmʉi ndana̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. 8 Nu̱ya yø fɛhni̱ xännba̱te, øt'e tengu̱tho bi 'yøtra̱ Janes 'nɛ̱hra̱ Jambres ngue bi̱ mɛs'ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Moisés. Xquet'a̱ njarbʉtho ya dí̱ mma̱ngä ya. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ i fɛstho. Guehya xa̱nts'o yø n'yomfɛ̱ni̱ ya. Hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue tɛn'na̱ ra̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ jajʉ. 9 Pɛ hi̱nda̱ zä da̱ hyät'i xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱. Porque nu̱'a̱ te yø m'mɛmmʉi, sär'mø da̱ ba̱di̱ gätho yø ja̱'i̱. Di̱ nja tengu̱tho bi ja'ʉ yo nc'ɛ̱i̱ bi̱ mɛs'ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱ Moisés.

---------

10 Pɛ ague Timoteo, ya guí pa̱di̱ xa̱nho hanja na̱ ra̱ hya̱ dí xännba̱tegä. 'Nɛ̱ guí pa̱di̱ te nná̱ 'yogä. Guí pa̱di̱ te dí øt'ä. Guí pa̱di̱ ngue nu̱gä dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ xa̱nho ra̱ Jesucristo. 'Nɛ̱ dí sɛti te ørca̱gui̱ yø ja̱'i̱. Da̱di̱ ma̱cä yø ja̱'i̱. Nu̱'mø dí sägä ra̱ n'ʉ, ɛ̱na̱ gue ma̱n'na dí ha̱ ra̱ ts'ɛdi. 11 Guí pa̱di̱ hanja ngue nnu̱ ma̱n'ʉgyø ja̱'i̱, hi̱ngui̱ nne da̱ nu̱gui̱. 'Nɛ̱ guí pa̱di̱ hangu̱ ra̱ n'ʉ xtá̱ sägä. Tengu̱tho ra̱ n'ʉ dá̱ sägä p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Antioquía, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Iconio, 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Listra, dá̱ sä ra̱ n'ʉ ngue hi̱ngui̱ nne da̱ nu̱gyø ja̱'i̱. Pɛ nu̱na̱ gä ra̱ n'ʉ na̱ya, bi ya̱ngä Oja̱. 12 A nu̱yá, nu̱ to gätho nne da̱ dɛnna̱ Jesucristo, gä da̱ zä ra̱ n'ʉ ngue da̱ ts'ʉi. 13 A nu̱ yø ja̱'i̱ ngue yø ts'oc'ɛ̱i̱ 'nɛ̱ yø fɛhni̱ xännba̱te, ma̱n'na ma̱n'na ni̱ go ma̱nts'o te ga̱ 'yo. Mɛ̱nte häte, xi̱mmi̱ thät'i.

14 Pɛ ague Timoteo, 'yogui hɛhna̱ ra̱ hya̱ bi sän'na̱'i̱. Ya guí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱, porque guí pa̱di̱ ngue nu̱'ʉ bi xän'na̱'i̱ ra̱ hya̱, hi̱ngyø fɛhni̱'ʉ. 15 Asta̱ gue'mø ma̱rá̱ ngüɛ'i, gá̱ xähya yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro. A nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, ja mma̱mp'ʉ ngue di̱ nya̱nna̱ ja̱'i̱ 'mø da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo. 16 Gätho'ʉ yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, guesɛ Oja̱ bi bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ bi 'yot'ʉ to bi 'yot'a̱ te nt'ot'i. Guehna̱ ma̱hyoni̱tho ga̱ xähmʉ na̱ya. Gue'a̱ gdá̱ pa̱hmʉ ndana̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ ja ngue ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ'a̱, ndana̱ gue'a̱ hi̱nga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Gue'a̱ gdá̱ pa̱hmʉ ndana̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ hi̱nga̱ gue'a̱ dí øthʉ, gue'a̱ gdá̱ pa̱hmʉ'a̱ te gä ra̱ nho ja ngue ga̱ øthʉ'a̱. 17 Ja̱na̱ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱, nu̱'a̱ di xädi, gue'a̱ di di̱nna̱ mmʉi'a̱ te gä ra̱ nho ja ngue da̱ 'yøt'e, hi̱nte di 'bɛdi.

---------

4

1 Rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, 'nɛ̱ rá̱ hmi̱ rá̱ dä ra̱ Hmu̱ Jesucristo, go guehya øhna̱ ra̱ hya̱ da̱di 'bɛp'a̱'i̱ gui 'yøt'e. Porque ra̱ Jesucristo da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱høn'a̱ ngue di̱ ma̱nda ua. Nu̱'mø bá̱ ɛ̱hɛ̱, ya da̱ hya̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda'ʉ i te, 'nɛ̱'ʉ xa̱ndu̱. 2 Gui ja ts'ɛdi ngue gui 'yø'na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i. Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi guí̱ mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Ogui säya guí xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱, ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøde. Gui hyoni̱ ha gdi ta̱pyø mmʉi yø ja̱'i̱. Nu̱'ʉ hi̱nga̱ gue'a̱ te ga̱ 'yo, da̱mi̱ hɛjpa̱bi̱. Gui japa̱ nts'ɛdi ngue da̱ gue'a̱ te nnu̱ ma̱nho Oja̱ da̱ 'yøt'e. Gui sɛrpa̱bi̱ te xi'i yø ja̱'i̱. Ogui säya da̱mi̱ xännba̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱. 3 Porque da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue yø ja̱'i̱ hi̱nda̱ ne da̱ 'yøhna̱ ra̱ hoga̱ xädi. Sinoque da̱ hyonyø xännba̱te yø ja̱'i̱ ngue n'nan'yo ra̱ hya̱ da̱ xännba̱bi̱, gue'a̱ ra̱ hya̱ da̱ ne da̱ 'yøhyø ja̱'i̱'a̱. 'Nɛ̱ nu̱ya yø xännba̱te ya, yø mmu̱ndotho di̱ m'mʉi ngue di̱ nxännba̱te ra̱ fɛhni̱ xädi. 4 Porque yø ja̱'i̱ hi̱nda̱ ne da̱ 'yøhra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. Nu̱'ʉ yø hya̱ xa̱ nzänsɛ yø fɛhni̱ xännba̱te, gue'ʉ da̱ 'yøt'ʉ. 5 Pɛ nu̱'i̱, da̱mi̱ sa̱msɛ ni̱ n'yomfɛ̱ni̱. Nu̱'mø gui sä ra̱ n'ʉ, da̱mi̱ sɛti. Ja ndu̱mmʉi gui 'yonna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Da̱mi̱ 'yøt'e xa̱nho na̱ ni̱ 'bɛfi bi 'da'i Oja̱.

6 Ya ni̱ ma da̱ zønna̱ pa ga̱ pøngä ua ja ra̱ xi̱mhäi. Pɛ nu̱gui̱ da̱di̱ n'u̱ni̱ da̱ thogui ngue rá̱ 'bɛfi Oja̱ dí ørpe. 7 Nu̱gä xtá̱ ho ma̱ mmʉi dí honi̱ ha di̱ ntha̱hra̱ hya̱. Nu̱ te ra̱ hya̱ bi 'bɛjpa̱gui̱ Oja̱ ga̱ øt'e, dá̱ øt'e asta̱ guep'ʉ rá̱ nzɛgui. Nu̱na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja, dá̱ fädi xa̱nho. 8 Nu̱yá, dí tø'mi̱ ngue nu̱na̱ ma̱ Hmu̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ ha̱sca̱ ra̱ güɛnda xa̱nho. Dí pa̱cä ngue di 'dajma̱ nju̱t'i̱, nu̱na̱ da̱ ma ma̱ t'u̱nni̱ te'o gä øtra̱ nho. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ høngthogui di 'daqui, sinoque di u̱nni̱ te'o gä di̱ ma̱'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesús, 'nɛ̱ tø'mi̱ ngue da̱ zønna̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ.

---------

9 Ague Timoteo, gui ja ndu̱mmʉi guá̱ ɛ̱hɛ̱ n'nahma̱ntho ua dí 'bʉcä ngue ga̱ nya̱ui. 10 Porque nu̱na̱ ra̱ Demas bi ho ra̱ pähä ja ua ja ra̱ xi̱mhäi na̱, bi zoga̱gui̱ ua, bi̱ ma i̱ mpa p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tesalónica. Nu̱na̱ ra̱ Crescente i̱ ma Galacia na̱. Ra̱ Tito p'ʉya, i̱ ma Dalmacia na̱. 11 Høndra̱ Lucas bi gocua ya. Dí̱ nnegä ngue guá̱ sip'ʉ ra̱ Marco 'mø guá̱ ɛ̱hɛ̱. Porque nu̱na̱ ra̱ Marco dí hongä ua na̱ ngue di̱ mpɛfi. 12 Nu̱na̱ ra̱ Tíquico dá̱ pɛnhnä na̱ ngue i̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Efeso. 13 Nu̱'mø guá̱ ɛ̱hɛ̱, guá̱ ca̱nngui̱ts'ʉ ma̱ tu̱hu̱ dá̱ socä p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Troas, ja rá̱ ngu̱ ra̱ Carpo. 'Nɛ̱ guá̱ ca̱ yø libro dá̱ socä p'ʉ. Pɛ ma̱ da̱tho ja ts'ɛdi guá̱ ca̱nngui̱ts'ʉ ma̱ sʉcua̱ nu̱ya m'mäni̱tho.

14 Nu̱na̱ ra̱ Alejandro ngue ra̱ 'yøt'a̱ t'ɛgui, xa̱nts'o te bi 'yørca̱gui̱. Pɛ Oja̱ da̱ gu̱t'i̱ te bi 'yøt'e. 15 Pɛ nu̱'i̱, da̱mi̱ mfädi xa̱nho 'mø gá̱ nu̱ na̱. Porque ja̱njua̱ni̱ ngue täcra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ dí̱ mma̱mhmʉ na̱.

16 Nu̱'mø rá̱ mʉdi mi̱ ma ma̱ jua̱nnga̱gui̱ p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi, dá̱ honi̱ ha da̱ japi ngue da̱ nya̱ni̱. Pɛ hi̱njombi̱ bøni̱ ngue xta̱ mmäxqui. Hante gue gätho'ʉ ma̱ cu̱ bi hyɛga̱gui̱ p'ʉ. Da̱ ne Oja̱ ngue hi̱nda̱ bɛ̱nnba̱tho ngue bi hyɛga̱gui̱ p'ʉ. 17 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Hmu̱ bi mäxqui, 'nɛ̱ bi ha̱cra̱ ts'ɛdi ngue dá̱ ma̱ngä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngyø judío. Oja̱ bi ya̱ngui̱, porque ɛ̱na̱ yø zate yø ja̱'i̱ pɛts'i da̱ du̱jthogui. 18 Pɛ Oja̱ di sigue da̱ ya̱ngä p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ xa̱nts'o ga̱ 'yo. 'Nɛ̱ da̱ mäqui xa̱nho para ngue da̱ zixca̱gui̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bá̱di̱ ma̱nda. A nu̱yá, ma ga̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱ hangu̱ ra̱ pa. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

19 Da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉp'ʉ ra̱ Prisca co 'nɛ̱hna̱ ra̱ Aquila. Co 'nɛ̱'ʉ to gä 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱ ra̱ Onesíforo da̱mi̱ zɛnguagui ts'ʉ. 20 Nu̱na̱ ra̱ Erasto bá̱ cop'ʉ Corinto na̱. Nu̱na̱ ra̱ Trófimo dá̱ socä p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Mileto na̱ ngue mi̱'ʉ. 21 A nu̱'i̱, gui ja ndu̱mmʉi guá̱ ɛ̱hɛ̱ hante ngue da̱ cʉtyø pa xta̱ sɛ.

Nu̱na̱ ra̱ Eubulo pɛn'na̱'i̱ ra̱ nzɛngua na̱. 'Nɛ̱hna̱ ra̱ Prudente di zɛngua'i. Da̱ guehra̱ Lino co 'nɛ̱hra̱ Claudia, gätho ya mi̱'da ma̱ cu̱hʉ 'bʉcua, gä di zɛngua'i.

22 Da̱ mäxa̱'i̱ ma̱ Hmu̱ui ra̱ Jesucristo. Oja̱ di ja̱pi̱ gätho'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Ra̱ Tito

1

2

3

Ra̱ Tito

Ja ua ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ ra̱ Tito.

1

1 Nu̱gä drá̱ Pablo, rá̱ mɛfigä Oja̱, 'nɛ̱ rá̱ representantegä ra̱ Jesucristo. Bi 'dacra̱ 'bɛfi ngue ga̱ japi da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo'ʉ to ya xpá̱ huan'Oja̱. Ga̱ japi da̱ ba̱di̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. 2 Ja̱na̱ngue da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ngue di̱ n'nacjʉ ra̱ 'da'yo te para za̱ntho. Hante ngue di̱ nhohra̱ xi̱mhäi, ya xi zän'Oja̱ ngue di 'dacjʉ ra̱ 'da'yo te. A nu̱na̱ Oja̱, hi̱ngui̱ fɛhni̱ na̱. 3 A nu̱yá, ya bi zønna̱ pa bá̱ sän'Oja̱ ngue da̱ fa̱di̱ hanja na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. Nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Ya̱ntehʉ bi 'yɛ̱xqui̱ ngue ga̱ mma̱mbrá̱ hya̱.

4 Da̱di zɛngua'i, ague Tito. Nu̱'mø dá̱ bɛ̱n'i̱, xøgue ɛ̱ntho ma̱jua̱ni̱ ngue ma̱ ts'ʉnt'ʉ'i. Porque dá̱ ja'i gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ jagüi. Dí̱ nnegä ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱p'a̱'i̱, di huɛ̱c'a̱'i̱, da̱ hyu̱t'a̱ ni mmʉi.

---------

5 Nu̱gä dá̱ soc'a̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ häi Creta ngue gui juatyø hya̱ di̱ m'mɛp'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. N'na ngu̱ n'na yø hni̱ni̱, nu̱p'ʉ di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, gui 'yɛ̱xyø n'yohʉ di̱ m'mɛt'o. Ya xtá̱ xi'i ndana̱ gue'a̱'ʉ gui 'yɛ̱ts'i̱. 6 Da̱ gue'ʉ yø n'yohʉ hi̱n tema̱ hya̱ xa̱ thi̱nnbi̱ gui 'yɛ̱ts'i̱. 'Nɛ̱ n'na drá̱ xisu di si. Nu̱ yø ba̱si̱ di si, dyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 'Nɛ̱ hi̱njonda̱ zä da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ma̱thøguetho yø ba̱si̱, ogue dyø mmɛjma̱hya̱. 7 Jatho ngue nu̱ to 'bɛt'o ngue yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, hi̱n tema̱ hya̱ da̱ thi̱nnbi̱, porque nu̱'a̱ 'bɛt'o, ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱. Ja̱na̱ngue da̱ thanhni̱ to hi̱ndi̱ 'yɛ̱ts'i̱. Hi̱ndra̱ cuɛ. Hi̱ndra̱ i̱ti̱. Hi̱ndi̱ mpʉte. Hi̱nga̱ høndra̱ mɛ̱nyu̱ di̱ ma rá̱ mmʉi. 8 Gue'a̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue di u̱nna̱ ts'äya p'ʉ ja rá̱ ngu̱. Di ho da̱ 'yøtra̱ nho. Da̱ za̱mrá̱ mmʉi. Di̱ nhoja̱'i̱. Da̱ nu̱ ma̱nsu̱ Oja̱. Di̱ mfäsɛ xa̱nho. 9 Nu̱ ra̱ n'yohʉ gui 'yɛ̱ts'i̱, jatho ngue tengu̱tho ra̱ hya̱ bi sännba̱bi̱, da̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ di̱ nxännba̱te'a̱. Porque gue'a̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱'a̱. Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, da̱ zä di ha̱tra̱ ts'ɛdi mi̱'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 'Nɛ̱ da̱ zä da̱ da̱p'ʉ te'o hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ mma̱.

---------

10 A nu̱yá, 'bʉi xa̱ngu̱ yø mmɛjma̱hya̱, hi̱nte di̱ mu̱ui yø hya̱ xännba̱te, hätyø ja̱'i̱. Pɛ ma̱ da̱tho'ʉ yø judío njap'ʉ. 11 Jatho ngue da̱ thɛjpa̱ yø hya̱'ʉ. Porque hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ xännba̱te. Høntho nne ngue da̱ gʉjpa̱bi̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ yø ja̱'i̱. Ya ja 'da yø ngu̱ ya xa̱ 'bärpa̱bi̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱.

12 Nu̱na̱ n'na ra̱ ba̱mhya̱ p'ʉ ja ra̱ häi Creta bi ma̱ te ga̱ 'yo'ʉ yø mmɛ̱ngu̱hʉ. Bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ Creta ga̱ 'yot'a̱ yø fɛhni̱'ʉ. 'Bʉi tengu̱tho yø ts'o zu̱'ɛ̱. Hønt'a̱ te da̱ zi honi̱, ɛ̱mmɛ̱i̱ yø da̱nhyɛ̱i̱”, bi 'yɛ̱na̱. 13 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nna̱, gue'a̱ ga̱ 'yo yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ guí 'bʉi. Ja̱na̱ngue 'yɛ̱mmɛ̱i̱ da̱mi̱ hɛjpa̱bi̱'ʉ yø hyäte, n'namhma̱ ngue da̱ bømma̱nho yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱. 14 Ya hi̱nda̱ 'yørpa̱bi̱ ma̱ su̱'a̱ te säma̱hya̱ mma̱nyø judío, ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø hya̱ ngue ra̱ ja̱'i̱tho di̱ ma̱nda, guehya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ ya.

15 Nu̱ to xa̱nho yø mmʉi, hi̱nga̱ høntho di̱ ntøt'ui n'na ra̱ cosa, sä da̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ya bi̱ nts'onyø mmʉi. Pɛ nu̱ to hi̱ngui̱ ho yø mmʉi, ngue hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, hi̱n hapʉ da̱ thi̱nnba̱ ra̱ nho. Porque ya xa̱nts'o yø n'yomfɛ̱ni̱, ni̱ xi̱ngui̱ tär'ma̱n'ʉ yø mmʉi 'mø xa̱nts'o te øt'e. 16 I̱ mma̱ ngue pa̱ Oja̱, pɛ co nu̱'a̱ te ga̱ 'yo, di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱. Hi̱ngui̱ hnu̱ ma̱nho te ga̱ 'yo, porque yø mmɛjma̱hya̱, ja̱na̱ngue hi̱ngui̱ sä tema̱ nho da̱ 'yøt'e.

2

1 A nu̱'i̱ ague Tito, nu̱na̱ ra̱ hya̱ rá̱ nc'at'iui ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ui i ja, da̱ gue'a̱ ra̱ hya̱ gui xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱'a̱. 2 Gui xihyø da̱ja̱'i̱ ngue da̱ za̱myø mmʉi, di̱ nhoja̱'i̱, di̱ mfädi xa̱nho. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, guehna̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱. Di̱ ma̱hyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Da̱ zɛti te ra̱ n'ʉ i sä. 3 'Nɛ̱'ʉ yø xisu ngue yø da̱ja̱'i̱, gui xifi ngue da̱ 'yøt'e ngue da̱ hnu̱ ma̱nsu̱. Hi̱ndyø zate. Hi̱ndyø i̱ti̱. Gä ra̱ nho da̱ 'yu̱di̱. 4 Da̱ xännba̱bi̱ yø hmu̱te xisu ngue di̱ ma̱hyø da̱mme conyø ba̱si̱ di̱ ma̱di̱. 5 Da̱ xännbi̱ ngue di̱ mfädi xa̱nho, 'yo di øtra̱ nts'o. Da̱ mähyø ngu̱. Di̱ nja yø yemmʉi. Da̱ 'yøt'e te xihyø da̱mme. Nu̱'mø da̱ 'yøt'e tengu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, ya hi̱njonda̱ zannba̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱.

6 Nu̱'ʉ yø ts'ʉnt'ʉ, xquet'a̱ gui xifi ngue di̱ mfädi xa̱nho.

7 A nu̱'i̱, da̱mi̱ 'yu̱'a̱ te ra̱ nho ja ngue da̱ n'yo yø ja̱'i̱. Nu̱'mø guí xännba̱te, dra̱ hya̱ njua̱ntho guí̱ mma̱. 'Nɛ̱ di̱ nja ni ts'u̱. 8 Dra̱ hya̱ xta̱ nho guí̱ mma̱, ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue hi̱nda̱ gue'a̱ guí̱ mma̱. Ja̱na̱ngue nu̱'ʉ mbøcuɛ da̱ mɛs'yø sä. Porque hi̱nda̱ di̱ni̱ ha di japi da̱ nømma̱n'ʉ'a̱hʉ.

9 Da̱mi̱ xi'ʉ 'bʉi ngue yø hmi̱qui̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø hmu̱ 'mø nzofo. 'Yo di tha̱tho. Da̱ 'yøt'e ngue da̱ hnu̱ ma̱nho te ga̱ 'yo. 10 'Yo tema̱ cosa di ha̱qui̱. Za̱nt'a̱ da̱ 'yøtra̱ nho n'namhma̱ ngue di̱ nɛ̱jma̱nho rá̱ hya̱ na̱ Oja̱ ma̱ Ya̱ntehʉ.

11 Ya fa̱di̱ hangu̱ ga̱ngu̱ rá̱ ma̱te Oja̱ bi 'dacjʉ. I̱ nnepe ngue di̱ nya̱ni̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉcua nxi̱mhäi. 12 Rá̱ngue bi 'dacjʉ rá̱ ma̱te, ya nne ngue ga̱ hɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o, da̱ gue'ʉ yø pähä ja ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue hi̱ngui̱ ho, ma ga̱ hɛhmʉ p'ʉ. Ya jatho ngue mɛ̱nte dí 'bʉhmʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi, ga̱ mfähmʉ xa̱nho. Ga̱ n'yo ma̱nhohʉ. Ga̱ ørpa̱hʉ ma̱su̱ Oja̱. 13 A nu̱yá, co n'na ra̱ pähätho nná̱ tømhmʉ'a̱ ra̱ pa da̱ ɛ̱cua ra̱ Jesucristo. Ga̱ nnu̱hʉ ngue i ta̱te na̱, porque nu̱ná̱, guehna̱ Oja̱ ma̱ Ya̱ntehʉ na̱. 14 Guehna̱ bi däsɛ rá̱ te conná̱ nguecjʉ na̱. Bi du̱ ngue da̱ ya̱njʉ ngue ra̱ nts'o. Bi hoga̱ ma̱ mmʉihʉ. I̱ nne ngue ga̱ sohʉ rá̱ 'yɛ. 'Nɛ̱ i̱ nne ngue ga̱ ha̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ga̱ øthʉ ra̱ nho.

15 Guehna̱ ra̱ hya̱ gui xännba̱ yø ja̱'i̱ na̱ya. Da̱mi̱ ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue di̱ n'yo xa̱nho. Da̱mi̱ hɛjpa̱bi̱ 'mø hi̱nga̱ gue'a̱ øt'e. Gue'a̱ ni̱ 'bɛfi bi 'da'i Oja̱'a̱. 'Yo guí̱ nne ngue hi̱nda̱ t'øt'a̱'i̱ ma̱ su̱.

---------

3

1 Da̱mi̱ xihyø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yørpa̱ ma̱ su̱ ra̱ da̱st'abi, gätho'ʉ mi̱'da ja yø cargo xa̱nhɛ̱ts'i̱. Da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te di 'bɛpi. Co n'na ra̱ pähätho da̱ 'yøtra̱ hoga̱ 'bɛfi sifi da̱ 'yøt'e. 2 Gui xifi ngue 'yo to di̱ nnømma̱n'ʉ. 'Yo dyø nequisʉi. Di̱ nya̱ ma̱nho p'ʉ ha ya̱. Da̱ hnu̱ ngue di̱ m'mʉ mma̱nhuɛ̱hi̱ p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱.

3 Ma ga̱ mmbɛ̱mhmʉ 'mø ma̱n'na ra̱ pa ngue 'nɛ̱cjʉ nma̱ yø m'mɛmmʉihʉ, dyø mmɛjma̱hya̱hʉ, hi̱nga̱ gue'a̱ te nmi̱ øthʉ. Xi bɛnnga̱ ma̱ mmʉihʉ yø pähä xa̱nts'o. Xtá̱ m'mʉ ma̱nts'ohʉ, 'nɛ̱ dyø zɛyahʉ. 'Da xi̱ nu̱ ma̱n'ʉjthoga̱hʉ yø ja̱'i̱. 'Nɛ̱ da̱di̱ nnu̱ ma̱n'ʉhʉ n'na ngu̱ n'najʉ. 4 Pɛ bi 'yɛ̱hra̱ pa ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Ya̱ntehʉ, bi fa̱di̱ hanja na̱ ra̱ ma̱te bi 'yøt'e ngue bi̱ ma̱di̱ gätho yø ja̱'i̱. 5 Nu̱na̱ Oja̱ bi ya̱njʉ. Hi̱n tema̱ nho dá̱ øthʉ ngue'a̱ i ya̱njʉ. Sinoque bi huɛ̱ga̱hʉ, ja̱na̱ngue bi ya̱njʉ. Bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Bi 'dacjʉ ra̱ 'da'yo te ngue ra̱ Espíritu Santo bi 'yøt'e ngue ma̱'da'yo dá̱ m'mʉhmʉ. 6 Ngue ya bi ya̱njʉ ra̱ Jesucristo, Oja̱ bá̱ pɛnnga̱hʉ ra̱ Espíritu Santo ngue da̱ mäxca̱hʉ xa̱ndønho. 7 Bi 'yøtra̱ ma̱te Oja̱ ngue bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ, bi nepe ngue nu̱p'ʉ 'bʉ Oja̱ di tocaga̱hʉ ngue ja ga̱ m'mʉhmʉ p'ʉ para za̱ntho. A nu̱yá, gue'a̱ dí tømhmʉ'a̱ ya.

8 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ja ua, gä ma̱jua̱ni̱ na̱. Ja̱na̱ngue da̱mi̱ ha̱tra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue guehna̱ ra̱ hya̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱. Nu̱ to gä ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, di ja ndu̱mmʉi da̱ 'yøtra̱ nho. Nu̱ya yø hya̱ ya, xa̱nho 'nɛ̱ da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho yø ja̱'i̱. 9 Pɛ 'yo guí̱ nnehʉ ngue di̱ nja yø nju̱nt'i̱ hi̱ngui̱ ja te rá̱ngue'a̱. 'Yo ga̱di̱ nju̱nthʉ co nu̱'a̱ te xi̱ n'yo yø ndiua ma̱nja̱m'mø. 'Nɛ 'yo ga̱di̱ nju̱nthʉ ngue conna̱ ley ga̱ 'yo yø judío. Porque ra̱ nju̱nt'i̱, hi̱n tema̱ nho øt'e.

10 Nu̱'mø 'bʉi to øtra̱ sʉi ngue di 'uecyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, da̱mi̱ hɛjpi. Rá̱ 'dandi̱ ogue rá̱ yondi̱ guí hɛjpi. Pɛ nu̱'mø hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøde te guí xifi, o ni̱mantho ga̱di̱ nsixui. 11 Porque nu̱ to hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøde te sifi, ma̱'bɛdi rá̱ mmʉi. Ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue nne rá̱ mmʉi øtra̱ ts'oqui.

---------

12 Dí sänni̱ ngue ga̱ pɛn'na̱'i̱ p'ʉ ra̱ Artemas, ogue ra̱ Tíquico. Nu̱'mø bi zømp'ʉ, 'yørquits'ʉ ra̱ ma̱te guá̱ ɛ̱'a̱ n'nihi, ga̱ nc'atui p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Nicópolis. Porque dí̱ nne ngue ja ga̱ni̱ nthocä p'ʉ ra̱ sɛ'ye. 13 Nu̱na̱ ra̱ Zenas ra̱ pønga̱hya̱ ngue ra̱ ley, da̱mi̱ fäts'i te honi̱. Da̱ guehra̱ Apolos da̱mi̱ fäts'i te honi̱. Güi u̱nni̱ te da̱ n'yo, 'yo te da̱di 'bɛdi. 14 Gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ da̱ ba̱di̱ ngue jatho da̱ 'yørpa̱ ra̱ 'bäxte'ʉ ja te hɛ̱mbi̱. Porque nu̱'mø hi̱n tema̱ nho ørpa̱bi̱ rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui ra̱ ja̱'i̱, ya hi̱nte di̱ mu̱ui te ga̱ 'yo ra̱ ja̱'i̱.

15 Gätho ya 'daua dí 'bʉcähe di zɛngua'i. Gui xi'ʉ ma̱ zi cu̱hʉ p'ʉ guí 'bʉi ngue da̱di zɛnguagähe. Oja̱ di ja̱pi̱ gätho'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Ra̱ Filemón

Ra̱ Filemón

Ja ua ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Pablo, ngue bi̱ mɛnnba̱ ra̱ Filemón.

1

1 Ague ma̱ zimma̱di̱ mmi̱mmɛfihʉ Filemón. Nu̱gui̱, conma̱ zi cu̱ui ra̱ Timoteo, da̱di zɛngua'a̱'be. A nu̱guí̱, drá̱ Pablo, dí ofädigä ua ngue dí̱ mma̱mbä rá̱ hya̱ ra̱ Jesucristo. 2 Dí pɛnnba̱bi̱ ra̱ nzɛngua'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di̱ mpɛti p'ʉ ja ni̱ ngu̱. Co 'nɛ̱hna̱ ma̱ cu̱ ra̱ Apia, 'nɛ̱hra̱ Arquipo, nu̱na̱ fäxqui ngue dí 'yonna̱ hya̱, gä da̱di zɛngua'be. 3 Dí̱ nnegä ngue nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱p'a̱hʉ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni mmʉihʉ.

---------

4 Nu̱'mø dí̱ mmat'Oja̱gä, za̱nt'a̱ da̱di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ conná̱ ngue'e. 5 Porque dí øcä ngue ja̱njua̱ni̱ ga̱di̱ ma̱di̱ to gätho yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱, 'nɛ̱ guí ha̱hni̱ mmʉi guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. 6 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ gá̱ japi bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱, dí äpä Oja̱ ngue da̱ xojpa̱ yø mmʉi ngue da̱ ba̱di̱ xa̱nho hanja'a̱ te gä rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ di 'dacjʉ conná̱ nguehra̱ Jesucristo. 7 A nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ ngue da̱di johya, ya hu̱ ma̱ mmʉi tengue guí øt'e, ngue ga̱di̱ ma̱'ʉ ma̱ zi cu̱hʉ. Porque nu̱'a̱ te ra̱ nho guí øt'e ma̱ zi cu̱'i̱, di ha̱tra̱ ts'ɛdi yø n'yomfɛ̱ni̱'ʉ ma̱ zi cu̱hʉ'a̱.

---------

8 Ja̱na̱ngue nu̱gä, n'na ra̱ ma̱te dí̱ nne ga̱ ä'i. Hi̱ngrá̱ ngue'mø ngue bi 'dacra̱ ts'ɛdi ra̱ Cristo ngue ga̱ xi'i te ja ngue gui 'yøt'e. 9 Pɛ dí ä'i ra̱ ma̱te, porque da̱di̱ ma̱'i̱. Nu̱gä drá̱ Pablo, ya drá̱ da̱c'ɛ̱i̱gä 'nɛ̱ dí ofädigä ngue dí̱ mma̱mbrá̱ hya̱ ra̱ Jesucristo. 10 Nu̱na̱ ra̱ ma̱te dí ä'i, da̱mi̱ huɛ̱cra̱ Onésimo. Nu̱ná̱, 'bʉi tengu̱tho 'mø ngue ma̱ ba̱si̱gä na̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ xicä ua ja ra̱ fädi, bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te dá̱ xifi. 11 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, nu̱na̱ ra̱ Onésimo ma̱ni̱ hmi̱qui̱ na̱. Hi̱mmi̱ pønna̱ güɛnda te mi̱ øt'a̱'i̱. A nu̱yá, mɛ̱nte dí yohmi̱ ya, dí hommi̱ na̱ ra̱ Onésimo ya.

12 Ya ga̱ ɛt'ä ya ngue da̱ map'ʉ guí 'bʉi. Pɛ nu̱gä hi̱nha nná̱ pu̱mbɛ̱ni̱, porque ɛ̱mmɛ̱i̱ da̱di̱ ma̱di̱. 13 Dí pa̱cä ngue guí̱ nne gui fäxqui̱ te dí honi̱. Ja̱na̱ngue nmi̱ nne xcá̱ sa̱mmä ua na̱ ngue da̱ mäxqui̱ mɛ̱nte dí ofädi, ma̱'ʉqui ngue dí̱ mma̱ngä ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 14 Pɛ hi̱ndá̱ sa̱mmi̱, porque hi̱ndí̱ nne ga̱ øt'a̱'i̱ ra̱ ts'ɛdi gui fäxqui̱. A nu̱'mø guí̱ nne gui fäxca̱gui̱, nu̱ te da̱ mi̱'a̱ mpähä ni mmʉi, gue'a̱ di̱ nja'a̱.

15 Rá̱ nzɛgui mi̱ jatho ngue da̱ zoc'a̱'i̱ p'ʉ ni̱ hmi̱qui̱ njammi̱ pa. Porque nu̱'mø bá̱ pengui̱, ya dra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, 'nɛ̱ ya hi̱nni̱ mantho da̱ hyɛc'a̱'i̱ p'ʉ. 16 Nu̱na̱ ni̱ hmi̱qui̱, 'yo ni̱ mantho guí ørpe tengu̱tho ørpa̱ yø hmi̱qui̱ yø ja̱'i̱. Sinoque nu̱na̱ ni̱ hmi̱qui̱, guí mbɛ̱ni̱ ngue bi gohi tengu̱tho 'mø ngue ɛni̱ cu̱ na̱. Nu̱gä ɛ̱mmɛ̱i̱ da̱di̱ ma̱cä na̱ ra̱ Onésimo, pɛ da̱ gue'e ma̱ da̱tho ja ngue gui̱ ma̱di̱. Porque nu̱yá, hi̱nga̱ høntho ngue ni̱ hmi̱qui̱ ya, sinoque ni cu̱ ya ngue n'nat'a̱ ra̱ Hmu̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ui ya.

17 Ja̱na̱ngue nu̱'mø guí 'bʉi ngue da̱di̱ n'amigoui ya, da̱mi̱ u̱nna̱ ts'äya na̱ ra̱ Onésimo tengu̱tho 'mø ngue go ga̱di 'dacra̱ ts'äya. 18 Nu̱'mø ngue bi 'yøt'a̱'i̱ ra̱ nts'oni̱, ogue tu̱'i̱ ra̱ mɛ̱nyu̱, go da̱mi̱ jʉgba̱gui̱. 19 Ga̱ cuatä ua ja ra̱ sʉcua̱ na̱ ra̱ hya̱ ja ua: “Nu̱gä drá̱ Pablo, go ga̱ ju̱t'a̱'i̱”. Pɛ hi̱ndí̱ nne ga̱ bɛ̱n'a̱'i̱ ngue 'nɛ̱'i̱ guí tu̱qui̱. Porque go dá̱ xi'i ra̱ hya̱ ngue ha di̱ nya̱nni̱ te. 20 Ague ma̱ zi cu̱'i̱, ngue n'nat'a̱ ra̱ Hmu̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱ui, 'yørca̱gui̱ ra̱ ma̱te na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i. Da̱mi̱ hyu̱rca̱gui̱ ma̱ mmʉi ngue da̱di̱ ncu̱ui ngue ra̱ Cristo.

21 Dí pɛn'na̱'i̱ ra̱ hya̱ ja ua, porque dí pa̱cä xa̱nho ngue gui 'yøt'a̱ te dí xi'i. 'Nɛ̱ dí pa̱di̱ ngue ma̱n'na xa̱ngu̱ gui 'yøt'e ngue'a̱ te dí xi'i ya. 22 A nu̱yá, da̱mi̱ nsä hapʉ ga̱ nsäya 'mø dá̱ magä p'ʉ. Ya dí ɛ̱na̱ ngue ga̱ mma p'ʉya, porque gue'a̱ gui äphʉ Oja̱ ngue di̱ nja'a̱.

---------

23 'Nɛ̱hna̱ ra̱ Epafras, 'daua dí ofädigä'be, pɛn'na̱'i̱ ra̱ nzɛngua. Xquet'a̱ bi̱ n'ʉpi ngue i̱ mma̱mbrá̱ hya̱ ra̱ Jesucristo. 24 Nu̱na̱ ra̱ Marco, 'nɛ̱hra̱ Aristarco, 'nɛ̱hra̱ Demas, 'nɛ̱hra̱ Lucas, guehya di̱ mpɛfi fäxqui̱ ngue mma̱nna̱ hya̱ ya, xquet'a̱ di zɛngua'i.

25 A nu̱yá, nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo di ja̱pi̱ gätho'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Hebreos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Hebreos

Ja ua ra̱ carta bi 'bɛnnba̱bi̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ca̱ ra̱ nyogui testamento, nt'o't'i ra̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo.

1

1 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, nu̱na̱ Oja̱, bi bɛ̱nnba̱bi̱ yø pønga̱hya̱ na̱ ra̱ hya̱ bi xihyø nyogui ja̱'i̱ bi zofo. Xa̱ndøngu̱ yø nni̱di̱ bi zohyø ja̱'i̱, pɛ 'dama̱ 'dan'yo bi 'yøt'Oja̱ ngue ha ga̱ nzohyø ja̱'i̱. 2 A nu̱yá, nu̱ua ya rá̱ nzɛgui yø pa ya, Oja̱ bá̱ pɛnhná̱ Ts'ʉnt'ʉ ngue bi zoc'sɛga̱hʉ. Nu̱na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ bá̱ pɛnhua, guehna̱ bi däpi gätho yø cosa i ja ngue di̱ ma̱nda na̱. Conná̱ nguehna̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ bi̱ nhogui te gäma̱ cosa ja nxi̱mhäi, da̱ gue'a̱ te bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱ bi hoqui. 3 Tengu̱tho Oja̱ ngue ma̱guesɛ, njarbʉtho rá̱ Ts'ʉnt'ʉ ya ngue ma̱guesɛ, porque 'da'igu̱ui. 'Nɛ̱ høntho da̱ ma̱ tengue di̱ nja, ya di sigue jatho yø cosa ja nxi̱mhäi, da̱ guep'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ di siguetho te bí jap'ʉ. Guehna̱ bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ na̱. M'mɛfa p'ʉya bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ ha bá̱di̱ ma̱nda, i̱ mmi̱p'ʉ bí ja rá̱ n'yɛi Oja̱ rá̱ Papá. 4 Guehna̱ ta̱te ja rá̱ ts'ɛdi na̱ ngue'a̱ ra̱ ts'ɛdi ja yø anxɛ. Porque ma̱ da̱tho xa̱nhɛ̱ts'i̱ rá̱ 'bɛfi bi tocabi ngue'a̱ te ra̱ 'bɛfi pɛhyø anxɛ.

---------

5 Nu̱na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ i ta̱te na̱ ngue gätho yø anxɛ. Porque Oja̱ bi 'yɛ̱mbrá̱ Ts'ʉnt'ʉ: “Gue'e ma̱ Ts'ʉnt'ʉ'i. A nu̱yá, da̱ fa̱di̱ ngue guecä ni̱ Papágui”, bi 'yɛ̱mbi̱. Pɛ Oja̱, hi̱nja̱m'mø xa̱ xi'a̱ n'na ra̱ anxɛ ngue da̱ 'yɛ̱mbi̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ. Ma̱hømbi 'yɛ̱n'Oja̱: “Go gueque rá̱ Papágä'a̱. Nu̱'a̱ p'ʉya, gue'a̱ ma̱ Ts'ʉnt'ʉ'a̱”, bi 'yɛ̱na̱. 6 Nu̱na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, guehna̱ ta̱te na̱ ngue gätho. Ja̱na̱ngue nu̱'mø ma̱mbá̱ pɛnhná̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, Oja̱ bi 'yɛ̱na̱: “Gätho yø anxɛ, da̱ da̱nne na̱ ma̱ Ts'ʉnt'ʉ”, bi 'yɛ̱na̱.

7 Pɛ nu̱'mø mi̱ ma̱n'Oja̱ ngue te pɛhyø anxɛ bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱ya yø anxɛ, guehya yø m'mɛnhni̱ Oja̱ ya. 'Nɛ̱ 'yo yø anxɛ tengu̱tho ga̱ n'yo ra̱ nda̱hi̱. I ja yø ts'ɛdi tengu̱tho ra̱ sibi ngue hi̱njonda̱ däqui”, bi 'yɛ̱na̱.

8 Nu̱na̱ Oja̱, bi 'yɛ̱mbrá̱ Ts'ʉnt'ʉ: “Nu̱yá, gue'e grá̱ Oja̱ ya, 'nɛ̱ gue'e gui̱ ma̱nda para za̱ntho'a̱ te ja ya. Nu̱'mø gá̱ 'yøtra̱ ts'ʉt'abi, gä ra̱ nho gui 'yøt'e. 9 Gä gue'a̱ ra̱ nho ga̱di ho gui 'yøt'e. A nu̱'a̱ hi̱nni̱ 'yu̱p'ʉ, hi̱n ga̱di ho gui 'yøt'a̱. Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ ni̱ Oja̱, ma̱ da̱tho bi ja̱p'a̱'i̱. Bi 'yøt'e ngue ma̱thoguitho gui johya ngue gätho mi̱'da ni̱ n'youi”. 10 Ma̱hømbi̱ 'yɛmbrá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱: “Nu̱'i̱, gue'e grá̱ Hmu̱, ngue nu̱p'ʉ bá̱ fʉdi bá̱ nja ra̱ xi̱mhäi go gá̱ hoqui. 'Nɛ̱ conni̱ 'yɛ gui hoqui te bí ja ma̱ya̱ ra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱. 11 Pɛ nu̱ te gätho ja ya, da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue da̱ guadi. Pɛ nu̱'i̱, guí 'bʉi para za̱ntho. Gätho ya yø cosa gá̱ hoqui, da̱ thogui. Tengu̱tho ra̱ zɛbazʉ 'mø ya hi̱nte pɛfi, 12 da ja̱qui̱, da̱ ma ma̱ poni̱. Di̱ njarbʉtho'a̱ te ja ya. Pɛ nu̱'i̱ di siguetho gui 'bʉi para za̱ntho”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. 13 Nu̱na̱ Oja̱, hi̱njonni̱ anxɛ bi xifi tengu̱tho bi xihrá̱ Ts'ʉnt'ʉ ngue bi 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ mi̱cua ja ma̱ 'yɛi mɛ̱nte ga̱ øt'ä ngue guí ma̱nda gätho'ʉ ni̱ nsʉiui”, bi 'yɛ̱mbi̱. 14 Gätho yø anxɛ, i ja yø te pɛ hi̱n'yʉ yø do'yo. 'Nɛ̱ guehya 'bʉi ngue ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ ya. Guehya yø m'mɛnhni̱ Oja̱ ya, ngue pa ndap'ʉ bi zä ngue bí fähyø ja̱'i̱ nu̱ya tø'mi̱ ngue da̱ nu̱ ra̱ nho i ja ngue di u̱n'na̱ Oja̱ yø ja̱'i̱ bi ya̱ni̱.

---------

2

1 Ja̱na̱ngue nu̱yá, ngue ya dá̱ pa̱hmʉ ngue ta̱te na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, ma̱thoguitho nne ngue ga̱ ørpa̱hʉ ma̱su̱ na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ bi xicjʉ. Ma ga̱ ja ndu̱mmʉi ngue hi̱nga̱ hɛhmʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱. 2 Conque ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nyø anxɛ Oja̱ 'mø yø pa xa̱ thogui, di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma̱. Pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱mbi 'yørpa̱ ma̱su̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱, sinoque bi̱ mɛstho ra̱ hya̱, guehya bi̱ nthɛui ra̱ castigo ya yø mmɛjma̱hya̱. 3 Ja̱na̱ngue nu̱yá, ¿hague ngu̱ ra̱ castigo ga̱ thohmʉ 'mø hi̱nga̱ ørpa̱hʉ ma̱su̱ na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ sicjʉ ngue ha di̱ nya̱nma̱ tehʉ? Porque guesɛ ra̱ Hmu̱ Jesucristo bi̱ ma̱ ngue ha di̱ nya̱nma̱ tehʉ. A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱, i ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ bi sifi, ja̱na̱ngue bi thoga̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱. 4 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱, nu̱na̱ Oja̱ bi japyø ja̱'i̱ ngue da̱ di̱nyø mmʉi ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ bi sifi. Porque bi̱ mfäxte Oja̱ ngue di japyø mɛfi ngue da̱ zä da̱ 'yøtyø milagro p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱, 'nɛ̱ bá̱ pɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo yø mɛfi ngue da̱ mäts'i da̱ 'yøtyø mɛfi'a̱ te gä nnepe da̱ 'yøt'e.

---------

5 Pɛ nu̱na̱ ra̱ 'da'yo xi̱mhäi dí̱ mma̱ngä ngue di̱ nja, hi̱nte mma̱n'Oja̱ ngue da̱ gue'ʉ yø anxɛ di̱ ma̱nda na̱. 6 Sinoque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro te'o bi zän'Oja̱ ngue di̱ ma̱nda na̱ ra̱ 'da'yo häi. I ɛ̱nna̱ hya̱ nt'ot'i: “Ague ma̱ Oja̱'i̱, ¿te 'bɛ'a̱ ɛxa̱ guí̱ mbɛ̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱? ¿Hanja ngue ma̱thoguitho gui ho ni̱ mmʉi conná̱ ngue'ʉ? 7 Ma̱ Oja̱'i̱, m'mɛt'o gá̱ japi ngue bi gohyø ts'ɛdi yø ja̱'i̱ ngue'a̱ rá̱ ts'ɛdi ja yø anxɛ. Pɛ m'mɛfa p'ʉya, gá̱ japi ngue ma̱ da̱tho da̱ hnu̱ ma̱nsu̱. Porque gá̱ u̱nná̱ cargo ngue di̱ ma̱nda gätho yø cosa gá̱ hoqui. 8 Nu̱ hangu̱ yø cosa i ja, gä gá̱ japi ngue di̱ ma̱nda”, i ɛ̱nna̱ hya̱. Ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i ya ngue Oja̱ bi japra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱nda gätho yø cosa i ja, gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱'a̱ ya ngue nu̱ hangu̱ yø cosa i ja, gä bi fäti. Pɛ asta̱ guehya, tobe hi̱ndí̱ nnu̱hʉ ngue gätho yø cosa i ja, da̱di̱ ma̱nda ra̱ ja̱'i̱. 9 A nu̱yá, ma ga̱ u̱mhmʉ xa̱nho ra̱ güɛnda te bi thohra̱ Jesús. Oja̱ bi japi ngue bi gohrá̱ ts'ɛdi m'mɛt'o ngue'a̱ rá̱ ts'ɛdi ja yø anxɛ. Pɛ Oja̱ bi 'dacjʉ rá̱ ma̱te ngue bi du̱ ra̱ Jesús, bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. A nu̱ya ngue bi du̱ ra̱ Jesús conná̱ nguecjʉ, Oja̱ bi 'yøt'e ngue ma̱thoguitho hnu̱ ma̱nsu̱ na̱ ra̱ Jesucristo.

10 Nu̱ te gäma̱ cosa bá̱ sän'Oja̱ ngue i ja, ga̱ nja yø cosa ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi. Pɛ nne Oja̱ ngue nu̱ hangu̱ yø ja̱'i̱ da̱ gohi ngue yø ba̱si̱, guehya da̱ zixpʉ ha 'bʉi. Ja̱na̱ngue Oja̱ mi̱ jatho ngue bi hojpa̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱, bi japi ngue bi du̱ ra̱ Jesús ngue da̱ ya̱ni̱. 11 A nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ Jesús bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Nu̱'a̱ rá̱ Papá na̱ya, gue'a̱ ma̱ Papáhʉ'a̱ ya. Ja̱na̱ngue ra̱ Jesús ya hi̱ngui̱ pɛsrá̱ sä da̱ ma̱nya ngue da̱di̱ ncu̱hʉ. 12 Ra̱ Jesús bi xihrá̱ Papá'ʉ yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ da̱di̱ ncu̱'be, ja ga̱ mma̱ngä p'ʉ te'o'i. Nu̱p'ʉ hapʉ ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ di̱ mpɛti, ja ga̱ tu̱t'a̱'i̱ p'ʉ yø alabansa”, bi 'yɛ̱mbi̱. 13 Ra̱ Jesús ma̱hømbi̱ 'yɛ̱na̱: “Nu̱gä hi̱nda̱ hønt'a̱ Oja̱ dí̱ nnøxä ya”. Ma̱høn'a̱ ɛ̱mp'ʉya: “A nu̱yá, nu̱ya yø ba̱si̱ Oja̱ bi däqui ngue ga̱ fäts'i, 'daua dí 'bʉ'be”, bi 'yɛ̱na̱.

14 Nu̱ya mma̱ ngue yø ba̱si̱ ya, guehya yø ja̱'i̱ ya. Ja̱na̱ngue ra̱ Jesús bi̱ nja̱'i̱ para ngue da̱ gohi tengu̱thojʉ. Bi̱ ne ngue da̱ zäp'ʉ da̱ du̱, n'namhma̱ ngue di ts'onnba̱ rá̱ ts'ɛdi ra̱ zithu̱ nu̱na̱ rá̱ ts'oqui p'ʉ bá̱ nja ra̱ nda̱te ngue bi du̱ yø ja̱'i̱. 15 Nu̱ya yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉ ndu̱mmʉi hangu̱ ra̱ pa ngue mi̱ su̱ da̱ du̱, a nu̱ya bi japi ngue ya hi̱nni̱ ma̱ntho da̱ zu̱ da̱ du̱ yø ja̱'i̱ ya. 16 Nu̱na̱ ra̱ Jesús hi̱mbi̱ 'yɛ̱hɛ̱ ngue yø anxɛ da̱ mäts'i. Sinoque guehya yø ja̱'i̱ bi dɛnnba̱bi̱ rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Abraham bi 'yɛ̱hɛ̱ da̱ mäts'i. 17 Para ngue da̱ zä da̱ mäxyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ Jesús, mi̱ jatho ngue bi̱ nja̱'i̱, bi tho'a̱ te gäma̱ n'ʉ thohyø cu̱. Nu̱'mø ngue mi̱ tho'a̱ te gä mi̱ thohyø cu̱ p'ʉya, ya bi̱ nja rá̱ yemmʉi di huɛ̱cyø ja̱'i̱. A nu̱yá, ya da̱ zäp'ʉ da̱ gohi xa̱nho ngue rá̱ mmäcja̱ Oja̱ ya, da̱ 'yøtra̱ 'bøt'e ngue di hojpa̱bi̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱. 18 Nu̱'mø ma̱japi da̱ 'yøtra̱ ts'oqui yø ja̱'i̱, pɛ ra̱ Jesús pa̱di̱ ha di japi ngue di zajpa̱bi̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱. Porque nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi xa̱ngu̱ ra̱ n'ʉ bi thogui, 'nɛ̱ xquet'a̱ 'nɛ̱sɛ ra̱ Jesús bi̱ njapi ngue xta̱ 'yøtra̱ ts'oqui.

---------

3

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, bi zon'na̱hʉ Oja̱ ngue dyø ja̱'i̱'a̱hʉ. A nu̱yá, da̱mi̱ hya̱cjʉ xa̱ndønho ra̱ güɛnda ngue te rá̱ 'bɛfi ra̱ Jesucristo i ja. Guehna̱ rá̱ representante Oja̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi na̱, 'nɛ̱ guehna̱ nnøpe ngue rá̱ 'bɛt'o mmäcja̱ Oja̱ p'ʉ ha bí 'bʉi ngue fäxca̱hʉ na̱. Porque nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, guehna̱ gui̱ nɛ̱qui̱ na̱ ngue ja te pɛfi. 2 Nu̱na̱ ra̱ Jesucristo, guehna̱ bi 'yɛ̱x Oja̱ ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi. Pɛ bi 'yøt'e tengu̱tho bi 'yøtra̱ Moisés, ngue bi 'yøt'e xa̱nho ra̱ 'bɛfi bi xi Oja̱ ngue da̱ 'yørbʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ Oja̱. 3 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús, ma̱ da̱tho ní̱ 'yu̱p'ʉ da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ na̱ ngue ra̱ Moisés. Tengu̱tho n'na ra̱ ja̱'i̱ di hoca̱ n'na ra̱ ngu̱ ngue di̱ ma̱nda. Nu̱'a̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱nda rá̱ ngu̱, gue'a̱ ma̱ da̱tho hnu̱ ma̱nsu̱'a̱ ngue gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱. 4 Porque gätho yø ngu̱ i ja, i 'bʉi to bi hoqui. A nu̱yá, nu̱ te gäma̱ cosa i ja, gä gue'a̱ Oja̱ bá̱ zänni̱ ngue bi̱ nja. 5 Ra̱ Moisés bi gohi ngue ra̱ mɛfitho ngue bi̱ mpɛp'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ Oja̱. Pɛ bi 'yøt'e xa̱nho ra̱ 'bɛfi bi xi Oja̱ da̱ 'yøt'e. Porque bi xihyø ja̱'i̱ te ja ngue di̱ nja m'mɛfa. 6 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Cristo ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱, bi 'yøt'e xa̱nho te ra̱ 'bɛfi bi u̱n'na̱ Oja̱ ngue di̱ ma̱ndabi yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ. A nu̱jʉ ya, guecjʉ yø ja̱'i̱ga̱hʉ Oja̱ ngue'mø ga̱ ha̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ga̱ tɛnhnʉ ra̱ Cristo asta̱ guep'ʉ rá̱ nzɛgui, 'nɛ̱ ga̱ ha̱hʉ ra̱ ts'ɛdi co n'na ra̱ pähä ga̱ tømhmʉ'a̱ te ra̱ nho di 'dacjʉ Oja̱ m'mɛfa.

---------

7 Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ma̱su̱ na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Espíritu Santo p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ pa ja p'ʉya, da̱mi̱ 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ xi'a̱hʉ Oja̱. 8 Ogui fɛsthohʉ ra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱. Ma̱mi̱ 'yøthʉ tengu̱tho bi 'yøtyø nyogui ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ da̱po ngue bi̱ mɛstho ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱, asta̱ gue'mø mi̱ u̱nna̱ cuɛ Oja̱ te ørpe. 9 Ja̱na̱ngue Oja̱ bi 'yɛ̱na̱: Nu̱p'ʉ ja ra̱ da̱po, ma̱thoguitho ngue bi 'dacra̱ cuɛ'ʉ yø nyogui ja̱'i̱. Mɛ̱nte gue'a̱ nyote njɛya, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi 'yøtyø ja̱'i̱, ma̱da̱gue'a̱ bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ yø milagro dí øt'e. 10 Ja̱na̱ngue nu̱gä dá̱ sʉi. Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, xoxca̱ nzäntho ngue da̱ hyɛga̱gui̱ p'ʉ. Hi̱ngui̱ nne da̱ hya̱xra̱ hya̱ dí xifi ngue da̱ n'yo. 11 Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ 'dacra̱ cuɛ yø ja̱'i̱, dá̱ xi p'ʉya dá̱ ɛ̱mbi̱: Nu̱yá, ya hi̱nga̱ cʉ'a̱hʉ p'ʉ ja ra̱ häi xtá̱ sänni̱ ngue xcá̱ni̱ nsäyahʉ ya”, ɛ̱n'Oja̱.

12 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ mfähmʉ ya, ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøthʉ ngue to da̱ 'yɛ̱nná̱ mmʉi ngue da̱ hyɛp'ʉ Oja̱, da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ya hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱. Porque Oja̱ ma̱jua̱ni̱ ngue 'bʉi. 13 Mɛ̱nte tobe nzocjʉ Oja̱ ya, n'na pa ngu̱ n'na pa da̱mi̱ nhya̱thʉ ra̱ ts'ɛdi n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue sägui hyä'ni̱ mmʉi gui 'yøthʉ ra̱ ts'oqui ngue gui fɛsthohʉ ra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱. 14 Nu̱ to gätho ya dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hya̱ ya, nu̱'mø ga̱ ha̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ngue hi̱nha gdá̱ hɛhmʉ ra̱ hya̱ asta̱ guep'ʉ rá̱ nzɛgui, gue'mø di tocaga̱hʉ ngue ma̱ n'yohʉ ra̱ Cristo p'ʉ ha di̱ ma̱nda 'mø.

---------

15 Nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ pa ja p'ʉya, da̱mi̱ 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ xi'a̱hʉ Oja̱. Ogui fɛsthohʉ ra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱ ya. Ma̱mi̱ 'yøthʉ tengu̱tho bi 'yøtyø nyogui ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ da̱po ngue bi̱ mɛstho ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱”, i ɛ̱na̱. 16 Ya guí pa̱hmʉ te'o ya yø ja̱'i̱ bi̱ mɛstho ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱. Guehya yø ja̱'i̱ bá̱ jʉca̱ Egipto ra̱ Moisés. 17 'Nɛ̱ ya guí pa̱hmʉ ngue guehya yø ja̱'i̱ bi zʉ Oja̱ ngue bi 'yøtyø ts'oqui mɛ̱nte nyote njɛya. Ja̱na̱ngue bi du̱p'ʉ ja ra̱ da̱po gätho ya yø ja̱'i̱ ya. 18 'Nɛ̱ guí pa̱hmʉ ngue guehya yø ja̱'i̱ bi̱ mɛstho ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ ya. Ja̱na̱ngue Oja̱ bi xihyø ja̱'i̱ ngue bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱yá, ya hi̱nga̱ cʉ'a̱hʉ p'ʉ ja ra̱ häi xtá̱ sänni̱ ngue xcá̱ni̱ nsäyahʉ ya”, bi 'yɛ̱mbi̱. 19 Ja di̱ nɛ̱qui̱ ua ya ngue hi̱mbi̱ ma ma̱cʉt'i p'ʉ ja ra̱ häi mi̱ ja ngue xtá̱ni̱ nsäya porque hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱.

4

1 A nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱ nzonga̱hʉ ngue dí cʉcjʉ p'ʉ ja rá̱ ts'äya mma̱ ngue dí säyaga̱hʉ. Pɛ tobe ni̱mantho nzonga̱hʉ. A nu̱yá, ya nts'u̱tho, porque nthambɛ̱ni̱tho ngue di̱ m'mʉ i'da ngue hi̱nda̱ ma ma̱cʉt'i p'ʉ ja rá̱ ts'äya Oja̱. 2 Porque tengu̱tho na̱ ra̱ hya̱ bi sicjʉ ya, ngue nne Oja̱ da̱ ya̱njʉ, xquet'a̱ guehna̱ ra̱ hya̱ bi si'ʉ yø ja̱'i̱ bi̱ mɛstho ra̱ hya̱ ma̱nja̱m'mø na̱ya. Bi 'yøde hanja ra̱ hya̱, pɛ hi̱nte ni̱ bøntho ngue bi 'yøde, porque hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ bi sifi. 3 Pɛ nu̱jʉ, ngue ya dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱, ya di cʉcjʉ p'ʉ ja rá̱ ts'äya Oja̱. Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱mbi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱, guehya yø ja̱'i̱ bi zʉ Oja̱ ya. Ja̱na̱ngue ngu̱na̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ ma̱m'mɛt'o: “Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ 'dacra̱ cuɛ yø ja̱'i̱, dá̱ xi p'ʉya, dí ɛ̱mbi̱: Nu̱yá, ya hi̱nga̱ cʉ'a̱hʉ p'ʉ ja ra̱ häi xtá̱ sänni̱ ngue xcá̱ni̱ nsäyahʉ ya”, bi 'yɛ̱mbi̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ ts'äya bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue di u̱ni̱, ya ja na̱ asta̱ gue'mø mi̱ hocra̱ xi̱mhäi Oja̱. 4 Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue mma̱ te bi 'yøt'Oja̱'a̱ rá̱ yoto ma̱ pa. I̱ mma̱ ngue bi̱ nsäya Oja̱'a̱ rá̱ yoto ma̱ pa ngue bi jua'a̱ te rá̱ 'bɛfi bi 'yøt'e. 5 Ya ma̱høn'a̱ guehna̱ ra̱ ts'äya bi̱ ma̱n'Oja̱ 'mø yø pa mi̱ 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ na̱ya: “Ya hi̱nda̱ zä ga̱ cʉ'a̱hʉ p'ʉ hapʉ mi̱ ja ngue xcá̱ni̱ nsäyahʉ”, bi 'yɛ̱mbi̱. 6 A nu̱ya yø ja̱'i̱ rá̱ mʉdi bi 'yøhna̱ ra̱ hoga̱ hya̱ na̱, nu̱na̱ Oja̱, hi̱mbi̱ säyabi ya yø ja̱'i̱ p'ʉ ja rá̱ ts'äya, porque hi̱mbi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ te xifi. Pɛ nu̱yá, tobe ni̱mantho nthø'mi̱tho mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱n'Oja̱ ngue di u̱nna̱ ts'äya yø ja̱'i̱ p'ʉ ja rá̱ ts'äya. 7 Asta̱ guehyø pa dí 'bʉhmʉ ya, hi̱ngui̱ thohna̱ ra̱ hya̱ bi xi Oja̱ yø ja̱'i̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ pa ja p'ʉya”, i ɛ̱na̱. Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, mi̱ nzo Oja̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ da̱po. Mi̱ ma ndø ya'atho yø pa m'mɛfa p'ʉya, ma̱hømbi̱ bɛ̱nnba̱bi̱ Oja̱ ra̱ David hanja ra̱ hya̱ bi cuarpʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱ ra̱ pa ja p'ʉya, da̱mi̱ 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ xi'a̱hʉ Oja̱. Ogui fɛsthohʉ ra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱ ya”, bi 'yɛ̱na̱.

8 Ja di̱ nɛ̱qui̱ ua ya ngue nu̱'a̱ ra̱ ts'äya bi xi Oja̱ yø ja̱'i̱ ngue di u̱nni̱, hi̱nga̱ guep'ʉ ja ra̱ häi ma̱ni̱ zixyø ja̱'i̱ ra̱ Josué bi xi Oja̱. Porque nu̱'mø ra̱ pa mi̱ zixyø ja̱'i̱ ra̱ Josué, mi̱ thogui ya'atho yø pa p'ʉya, ma̱hømbi̱ 'yɛ̱n'Oja̱ ngue jap'ʉ ma̱n'na ra̱ pa ngue da̱ yʉtyø ja̱'i̱ p'ʉ ja rá̱ tsäya. 9 Ja̱na̱ngue nu̱yá, jap'ʉ ra̱ ts'äya xa̱ nzänni̱ ngue di säyabi yø ja̱'i̱ Oja̱ tengu̱tho Oja̱ ngue bi̱ nsäya'a̱ rá̱ yoto ma̱ pa. 10 Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ yʉrbʉ ha 'bʉ Oja̱ ngue 'dap'ʉ di̱ nsäyaui, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ ya bi zɛp'ʉ rá̱ 'bɛfi xa̱ 'yøt'e, tengu̱tho Oja̱ 'mø mi̱ jua'a̱ te rá̱ 'bɛfi bi hoqui, bi̱ nsäya. 11 A nu̱yá, gäthoga̱hʉ, da̱mi̱ hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ya, ma ga̱ ja ndu̱mmʉi ngue ga̱ cʉthʉ p'ʉ ja rá̱ ts'äya Oja̱. Ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøthʉ ngue gui 'yøthʉ tengu̱tho bi 'yøt'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ bi xi Oja̱. Ja̱na̱ngue Oja̱ hi̱mbi̱ cʉrpʉ ja rá̱ ts'äya.

12 Nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱, ta̱tetho ja rá̱ ts'ɛdi ngue di̱ mpɛp'ʉ ja rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱. Tengu̱tho n'na ra̱ juai xa̱ndø nts'a̱ 'nɛ̱ ja yoho yø hɛt'i, njarbʉtho na̱ ra̱ hya mma̱n'Oja̱ ya. Porque thohra̱ hya̱ asta̱ mbo rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱, bí 'uɛ̱spa̱bi̱ rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱. I øt'e ngue rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nɛ̱qui̱tho 'mø ngue xa̱nho ogue hi̱ngui̱ ho. 13 A nu̱yá, nu̱ te gäma̱ hya̱ ja mbo ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ya, hi̱nda̱ zä ngue tema̱ hya̱ ga̱ a̱jpa̱hʉ Oja̱, ga̱ ɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ te dí̱ mbɛ̱mhmʉ. Porque ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, hi̱nte ju̱ti̱, gä pa̱ Oja̱ te dí̱ mbɛ̱mhmʉ. Porque nu̱yá, guesɛ Oja̱ ga̱ däphʉ ra̱ güɛnda tengue nná̱ 'yohʉ.

---------

14 Nu̱na̱ ra̱ Jesús rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, bi yʉrbʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, 'nɛ̱ guehna̱ di̱ nnøpa̱ mmäcja̱hʉ p'ʉ ha 'bʉ Oja̱ na̱ya. Ja̱na̱ngue nu̱yá, nnetho ngue di̱ ndʉ xa̱ndønho ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 15 Nu̱na̱ ma̱ mmäcja̱hʉ na̱, guehna̱ di huɛ̱ga̱hʉ 'mø nnu̱ ngue dí 'bʉ ndu̱mmʉi ngue hi̱ngui̱ nzaquiga̱hʉ. Ya pa̱di̱ te dí thohmʉ 'mø dí 'bʉ ndu̱mmʉihʉ, porque 'nɛ̱'a̱ bi̱ njapi ngue xta̱ 'yøtra̱ ts'oqui'a̱. Pɛ nu̱na̱, hi̱n tema̱ ts'oqui bi 'yø'na̱. 16 A nu̱yá, ma ga̱ ha̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ga̱ nzohmʉ Oja̱ ya. Ga̱ äphʉ ra̱ ma̱te ngue da̱ mäxca̱hʉ. Porque Oja̱ ja rá̱ nhuɛ̱ca̱te. Nu̱'mø ga̱ xihmʉ ngue da̱ mäxca̱hʉ, di̱ mfäxte.

5

1 Nu̱ gätho yø mmäcja̱ pøni̱ ngue yø 'bɛt'o mmäcja̱ yø judío, yø ja̱'i̱tho tengu̱tho yø mmi̱judíoui. Guehya t'ɛ̱ts'i̱ ngue dyø representante yø ja̱'i̱ p'ʉ 'bʉ Oja̱ ya. I ja yø 'bɛfi ngue ørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱, para ngue di̱ nhohyø ts'oqui yø ja̱'i̱. 2 Guehna̱ di huɛ̱cyø mmi̱c'ɛ̱i̱ui hi̱ngui̱ pa̱di̱ te øt'e, guehya ta̱pthobi ra̱ ts'oqui ngue hi̱ngui̱ nzaqui. Nu̱'a̱ gui huɛ̱qui ngue 'nɛ̱sɛ na̱ ra̱ mmäcja̱ hi̱ngui̱ nzaqui. 3 A nu̱na̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, ngue 'nɛ̱sɛ na̱ hi̱ngui̱ nzaqui na̱, rá̱ mʉdi ørpa̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱ ngue di hocrá̱ ts'oqui. Ja da̱ 'yøtra̱ 'bøt'e p'ʉya, ngue di̱ nhohyø ts'oqui yø ja̱'i̱. 4 Nu̱na̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, hi̱ngui̱ sänsɛ rá̱ 'bɛfi pɛfi ngue ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱. Tengu̱tho ra̱ Aarón, hi̱mbi̱ zänsɛ rá̱ 'bɛfi ngue rá̱ 'bɛt'o mmäcja̱ Oja̱, sinoque Oja̱ bi 'yɛ̱ts'i̱.

5 A nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ Jesucristo nnøpa̱ 'bɛt'o mmäcja̱ Oja̱ p'ʉ ha 'bʉi. Hi̱mbi̱ zänsɛ na̱ ngue dra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, sinoque Oja̱ bi 'yɛ̱ts'i̱ tengue pɛhya. Porque Oja̱ bi 'yɛ̱mbi̱: “Gue'e ma̱ Ts'ʉnt'ʉ'i. Da̱ ba̱hyø ja̱'i̱ ya ngue guecä ni̱ Papágui”, bi 'yɛ̱mbi̱. 6 A nu̱yá, ma̱høn'a̱ nt'ot'i ra̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱yá, gue'e grá̱ mmäcja̱ para za̱ntho ya. Gui thocra̱ 'bɛfi mi̱ pɛhra̱ mmäcja̱ Melquisedec”.

7 Nu̱'mø mi̱ m'mʉcua ja ra̱ xi̱mhäi ra̱ Cristo, nts'ɛdi ga̱ nzo Oja̱ 'mø bi̱ mat'Oja̱, asta̱ zoni̱. Porque Oja̱ xta̱ nzä xta̱ nya̱ni̱ ngue hi̱nxta̱ ndu̱. Pɛ Oja̱ ørpa̱bi̱ ma̱su̱ 'mø bi zofo, porque ma̱thoguitho nnu̱ ma̱nsu̱ Oja̱. 8 Ma̱da̱gue'a̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱ ra̱ Cristo, pɛ para ngue da̱ zä da̱ 'yørpa̱bi̱ rá̱ pähä Oja̱, bi̱ n'u̱ni̱ ngue bi zä ra̱ n'ʉ. 9 A nu̱yá ngue hi̱nte di 'bɛdi, gä bi 'yøt'e te bi zännba̱bi̱ Oja̱ ngue da̱ thogui, ja̱na̱ngue ya sä da̱ ya̱ni̱ para za̱ntho yø ja̱'i̱ nu̱ya da̱ 'yøt'e te xifi. 10 Ra̱ Cristo, Oja̱ bi 'yɛ̱ts'i̱ ngue da̱ gohi ngue ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, di thocra̱ 'bɛfi mi̱ pɛhra̱ mmäcja̱ Melquisedec.

---------

11 Dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ hanja na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱. Pɛ xa̱nhɛ̱nni̱tho ha di zä ga̱ mma̱, porque hi̱ngui̱ ti̱nni̱ mmʉi te dí xi'a̱hʉ. 12 Ya ma̱nja̱m'møtho guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo ya. Nu̱'mø gdí̱ ha̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ya, ya gdi xännba̱hʉ ra̱ hya̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ ya 'mø. Pɛ asta̱ guetya ngue hi̱ngui̱ ti̱nni̱ mmʉihʉ hanja ra̱ hya̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ya. Tobe ni̱mantho guí̱ nnehʉ ngue nu̱'mø sän'na̱hʉ rá̱ hya̱ Oja̱, da̱ gue'ʉ yø hya̱ hi̱ngui̱ hɛ̱nni̱ guí̱ nne da̱ si'a̱hʉ. Ma̱hønguí̱ nne guí cohmʉ tengu̱tho yø ba̱si̱ ngue sidra̱ xi'ba, conque ya ja ngue ra̱ hmɛ̱ da̱ zi. 13 A nu̱'ʉ sidra̱ xi'ba, gue'ʉ yø ba̱si̱ sʉtho 'nɛ̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ ndana̱ ra̱ hya̱ njua̱ntho, ndana̱ hi̱n'na̱. 14 Pɛ nu̱'ʉ ya si ra̱ hmɛ̱, gue'ʉ yø da̱ja̱'i̱. Porque ya pa̱di̱ da̱ hya̱cra̱ güɛnda te ga̱ 'yo. Pa̱'mø ngue xa̱nho te ga̱ 'yo ogue hi̱n'na̱.

6

1 A nu̱yá, ma̱ ga̱ xähmʉ yø hya̱ rá̱ nsäui di xä yø da̱ja̱'i̱ ya. A nu̱'ʉ yø hya̱ hi̱ngui̱ hɛ̱nni̱ güí xähmʉ p'ʉ bá̱ fʉdi güá̱ pa̱hmʉ ra̱ Cristo, 'yo guí̱ nne ngue hønt'ʉ gui 'yøhmʉ'ʉ yø hya̱'ʉ. Ya hi̱nni̱ mantho ja ga̱ xi'a̱hʉ ngue hi̱ngui̱ 'yøthʉ'ʉ yø nts'o bá̱ n'youi ra̱ castigo, ogue ja ga̱ xi'a̱hʉ ngue gui 'yɛ̱c'ɛ̱ẖʉ Oja̱. 2 Ya hi̱nni̱ mantho ja ga̱ xi'a̱hʉ ngue gui̱ nxixya̱hʉ, ogue ja ga̱ xi'a̱hʉ ngue gui japni̱ 'yɛhʉ p'ʉ ja yø ya̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Ya hi̱nni̱ mantho ja ga̱ xän'na̱hʉ ngue di bɛ̱nna̱te yø ánima. Hi̱nga̱ ja ga̱ xän'na̱hʉ ngue jatho ngue da̱ tha̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱, ngue ja da̱ zännba̱bi̱ Oja̱ te da̱ thogui para za̱ntho n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱. 3 Da̱ ne Oja̱ ngue da̱ zä ga̱ sigue ga̱ xähmʉ mi̱'da yø hya̱.

4 Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ ya xa̱ hyɛp'ʉ ra̱ Cristo, ya hi̱nte ni̱ bøntho ngue ma̱høndi̱ xännba̱bi̱ ra̱ hya̱. Guehya bi xojpa̱hma̱ Oja̱ yø mmʉi ya, bi̱ nthɛhma̱ui rá̱ nja̱pi̱ Oja̱. Ya bi̱ nthɛhma̱ui ra̱ Espíritu Santo. 5 Ya bi di̱nhma̱ yø mmʉi ngue xa̱nho rá̱ hya̱ Oja̱. Ma̱da̱gue'a̱ tobe hi̱ngui̱ søhra̱ Jesucristo ngue di̱ ma̱nda ra̱ xi̱mhäi yø pa bá̱ ɛ̱p'ʉ, pɛ bi ba̱di̱ xa̱nho ya yø ja̱'i̱ ya ngue ja rá̱ ts'ɛdi. 6 Pɛ bi hyɛp'ʉ ra̱ Cristo m'mɛfa ya yø ja̱'i̱ ya. Ya hi̱ngui̱ sä ngue xøgue ra̱ ts'ɛditho ga̱ ørpe ngue høndi̱ 'bätyø mmʉi, porque nu̱ya yø ja̱'i̱ njap'ʉ, tengu̱tho 'mø ma̱høn da̱di cuarpa̱bi̱ ra̱ pont'i̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. Di japi ngue thenni̱ gätho yø ja̱'i̱ ma̱høn'a̱.

7 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, øt'e tengu̱tho yø hua̱hi̱ 'mø bi̱ n'ye, ngue sinna̱ häi ra̱ 'ye. Nu̱ ra̱ hua̱hi̱ bi zinni̱ xa̱nho ra̱ 'ye häi, nu̱'mø bi̱ nja ra̱ hua̱hi̱ i pø mma̱nho, ya da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ nho'a̱ to bi̱ mpɛfi. I̱ n'youi rá̱ nja̱pi̱ Oja̱. 8 Pɛ nu̱ ra̱ hua̱hi̱ ngue bi zinni̱ xa̱nho ra̱ 'ye häi, 'nɛ̱ høndyø 'ui̱ni̱ bi̱ nja, ya di̱ nzø, porque hi̱nte di̱ mu̱ui. Guehya yø ja̱'i̱ da̱ japra̱ castigo Oja̱ ya.

---------

9 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, dá̱ ma̱ngä na̱ ra̱ hya̱ na̱, pɛ hi̱ndí̱ mma̱ngä ngue gdí ɛ̱n'a̱hʉ ngue ya xcá̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ Cristo. Porque dí pa̱cä ngue ya bi̱ nya̱nni̱ tehʉ, ja̱na̱ngue ya guí øthʉ ra̱ nho. 10 Nu̱na̱ Oja̱, gä gue'a̱ te ni̱ 'yu̱p'ʉ øt'e. Ja̱na̱ngue nu̱na̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ guí ørpa̱hʉ, hi̱ndi̱ pu̱mbɛ̱ni̱ na̱. Da̱ gue'a̱ ra̱ 'bäxte njandya̱tho guí ørpa̱bi̱ ni̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, xquet'a̱ hi̱ndi̱ pu̱mbɛ̱ni̱ Oja̱. Nu̱na̱ te gä ra̱ nho guí ørpa̱ ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ ngue ma̱jua̱ni̱ ga̱di̱ ma̱hmʉ Oja̱'a̱. 11 A nu̱yá, dí̱ nnegä ya ngue nu̱na̱ ra̱ 'bäxte mi̱'a̱ mpähä ni̱ mmʉi guí ørpa̱bi̱ ni̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, da̱mi̱ sigue ngue hangu̱ ra̱ pa da̱ gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. Ja̱na̱ngue nu̱ te ra̱ nho guí tø'mi̱ di 'da'a̱hʉ Oja̱, ya ra̱ seguro di 'da'a̱hʉ. 12 Ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue hi̱ngui̱ 'yøthʉ ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya. Da̱mi̱ hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi gui 'yøthʉ tengu̱tho øtyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ nu̱'ʉ di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja xa̱nho yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱ hangu̱ ra̱ n'ʉ thogui, gä sɛti, 'nɛ̱ guehya yø ja̱'i̱ ya ngue di tocabi'a̱ ra̱ nho di ya̱t'Oja̱ ngue di u̱ni̱.

---------

13-16 A nu̱'mø ɛ̱na̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te nne da̱ ma̱nyø ja̱'i̱, i ɛ̱xa̱ ntestigo Oja̱. Nu̱'mø ya bi 'yɛ̱xa̱ ntestigo Oja̱ ra̱ ja̱'i̱ p'ʉya, nu̱ rá̱ amigo ya̱ui, ya hi̱ngui̱ sä da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ te xifi. A nu̱na̱ Oja̱, bi ya̱rpa̱bi̱ n'na ra̱ hya̱ ra̱ Abraham, pɛ nu̱na̱ Oja̱ hi̱njongui̱ ta̱te ngue nu̱na̱. Ja̱na̱ngue rá̱ thu̱hu̱sɛ bi̱ nøni̱, bi xihra̱ Abraham ngue da̱ jasɛ Oja̱ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱. Bi 'yɛ̱mbi̱: “Nu̱gä, ma̱jua̱ni̱ te dí xi'i, ma̱thoguitho ga̱ ja̱p'a̱'i̱. Ga̱ øt'e ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ nxa̱nni̱ ba̱si̱ di̱ m'mʉi”, bi 'yɛ̱mbi̱. Pɛ ra̱ Abraham, hi̱mbi̱ xøtrá̱ mmʉi na̱ ra̱ hya̱ bi xi Oja̱. Sinoque tø'mi̱, tø'mi̱ ngue di̱ nja, asta̱ gue'mø mi̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue bi̱ nja na̱ te ra̱ hya̱ xi ya̱rpa̱ba̱bi̱ Oja̱ ngue di̱ nja. 17 Oja̱ bi̱ nepe ngue da̱ ba̱di̱ xa̱nho yø ja̱'i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ gä di̱ nja na̱ te bi̱ ma̱, hi̱nte di̱ m'mɛdi. Pɛ comma̱ ngue hi̱njo'o to da̱ 'yɛ̱xa̱ ntestigo Oja̱, rá̱ thu̱hu̱sɛ bi̱ nøni̱ para ngue da̱ fa̱di̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱. 18 Nu̱ te gäma̱ hya̱ xicjʉ Oja̱ ngue di̱ nja, i dʉ xa̱nho ra̱ hya̱, porque Oja̱ hi̱ngui̱ fɛhni̱. A nu̱yá, ya dá̱ äphʉ Oja̱ ngue da̱ ya̱njʉ. Nu̱ te ra̱ hya̱ xa̱ mma̱n'Oja̱, ya dí ha̱xʉ njua̱ni̱ ngue ra̱ seguro di̱ nja. 19 Ya hi̱ndí̱ yobɛ̱ni̱ ngue di tocaga̱hʉ na̱ ra̱ nho di u̱n'Oja̱. Porque nu̱na̱ di̱ nnøxʉ ngue di dʉrca̱ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ya, guehna̱ ra̱ Jesucristo bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ na̱. 20 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi yʉrbʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉi. Guehna̱ fäxca̱hʉ na̱ ngue da̱ zä ga̱ni̱ m'mʉhmʉ p'ʉ bí 'bʉi. I cohi ngue rá̱ mmäcja̱ Oja̱ para za̱ntho. Di thocra̱ 'bɛfi mi̱ pɛ ra̱ Melquisedec.

---------

7

1 Nu̱na̱ ra̱ Melquisedec ma̱rá̱ da̱st'abi p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Salem. 'Nɛ̱ guehna̱ Oja̱ ma̱guesɛ rá̱ mmäcja̱ na̱. Guehna̱ ra̱ Melquisedec bi̱ ma bi c'at'ui ra̱ Abraham 'mø ma̱mbá̱ pengui̱ ngue bá̱ ta̱pra̱ tu̱nhni̱ yø da̱st'abi ma̱di̱ nsʉhmi̱. Mi̱ thɛ p'ʉya, ra̱ Melquisedec bi 'yäp'Oja̱ ngue di ja̱pra̱ Abraham. 2 Pɛ ra̱ Abraham, nu̱'a̱ te gäma̱ cosa bá̱ ha̱p'ʉ ja ra̱ tu̱nhni̱ bá̱ ta̱ha̱, bi hya̱cra̱ diezmo ngue bi däpra̱ mmäcja̱ Melquisedec. Nu̱na̱ rá̱ thu̱hu̱ ra̱ Melquisedec i̱ nne da̱ ma̱ ngue ra̱ da̱st'abi ngue øtra̱ nho. Ngue bi̱ nda̱st'abi p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Salem, ja̱na̱ngue i hu̱tyø ja̱'i̱ ngue ra̱ da̱st'abi di hojpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ di̱ nsʉi. 3 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Melquisedec hi̱nha nt'ot'i ngue di̱ mma̱ te'o rá̱ papá, ogue te'o rá̱ mamá. Ni̱ xi̱ngui̱ fa̱di̱ te'o rá̱ mboxita. Ni̱ xi̱ngui̱ fa̱di̱ tema̱ pa bá̱ mi̱, ni̱ xi̱ngui̱ fa̱di̱ tema̱ pa bi du̱. Høntho nt'ot'i ngue ma̱rá̱ mmäcja̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, gui̱ nhyɛjpa̱bi̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ ya, porque nu̱na̱ guehna̱ ra̱ mmäcja̱ para za̱ntho na̱.

4 A nu̱yá, da̱mi̱ hya̱cjʉ xa̱ndønho ra̱ güɛnda hanja ya ngue ma̱thoguitho bi hnu̱ ma̱nsu̱ ra̱ Melquisedec. Porque ra̱ Abraham guehna̱ ra̱ 'yʉ na̱ ngue yø judío, pɛ nu̱ te gäma̱ cosa bá̱ ha̱nnba̱bi̱ yø da̱st'abi bi da̱pra̱ tu̱nhni̱, bi hya̱cra̱ diezmo ngue bi däpra̱ Melquisedec. 5 A nu̱ya yø mmäcja̱ ngue yø mbom'mɛto ra̱ Leví, di̱ ma̱nda ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés ngue nu̱'a̱ te gäma̱ cosa ti̱nyø ja̱'i̱, da̱ gʉmba̱bi̱ ra̱ diezmo. Ma̱da̱gue'a̱ yø mɛ̱ni̱ p'ʉ bá̱ fʉdi bá̱ m'mʉhra̱ Abraham, pɛ da̱ gʉmba̱hma̱ ra̱ diezmo. 6 Conque ra̱ Leví hi̱ngrá̱ mɛ̱ni̱ ra̱ Melquisedec, pɛ ra̱ Melquisedec bi gʉmba̱bi̱ ra̱ diezmo ra̱ Abraham nu̱na̱ ya xi ya̱rpa̱bi̱ Oja̱ ngue di ja̱pi̱. Pɛ ra̱ Melquisedec ma̱høn'a̱ bi 'yäp'Oja̱ ngue di ja̱pra̱ Abraham. 7 Ya fa̱di̱ xa̱nho hanja ya ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ma̱thoguitho hnu̱ ma̱nsu̱, gue'a̱ äp'Oja̱ ngue di ja̱pra̱ ja̱'i̱ ngue co'a̱ ga̱ hnu̱ ma̱nsu̱. 8 A nu̱ya yø mmäcja̱ 'bʉhya, nu̱ te gäma̱ cosa ti̱nyø ja̱'i̱, jʉmba̱bi̱ ra̱ diezmo yø ja̱'i̱. Nu̱'mø bi du̱ p'ʉya, n'nan'yo ra̱ mmäcja̱ di thojpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi pɛfi. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Melquisedec hi̱ndi̱ nɛ̱qui̱ ngue bi guahrá̱ 'bɛfi na̱. Sinoque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro tengu̱tho 'mø ngue di 'bʉtho. 9 Nu̱'ʉ yø mmäcja̱ ngue yø judío 'bʉhya, jʉmba̱bi̱ ra̱ diezmo yø ja̱'i̱. Pɛ gätho ya yø mmäcja̱ ya, gue'a̱ ra̱ Leví ra̱ 'yʉ p'ʉ bá̱ fʉdi ngue bá̱ m'mʉhya. A nu̱na̱ ra̱ Leví, gue'a̱ ra̱ Abraham rá̱ 'yʉ p'ʉ bá̱ fʉdi ngue bá̱ m'mʉhna̱. Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ hya̱cra̱ diezmo ra̱ Abraham ngue bi däpra̱ Melquisedec, a nu̱na̱ ra̱ Leví co gätho mi̱'da yø mmäcja̱ 'bʉhya, ɛ̱ntho go ma̱ däpi ra̱ diezmo ra̱ Melquisedec. 10 Porque nu̱'mø ma̱mbá̱ ha̱cra̱ diezmo ra̱ Abraham ngue bi däpra̱ mmäcja̱ Melquisedec, tengu̱tho 'mø ngue bi gu̱rpa̱bi̱ yø diezmo'ʉ yø mbom'mɛto bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa.

11 Nu̱ya yø mmäcja̱ ya, di japa̱ nts'ɛdi yø judío ngue da̱ dɛnna̱ ley bi 'yotra̱ Moisés. Ɛ̱̱mbi̱ ngue di siguetho tengu̱tho bá̱ øtra̱ mmäcja̱ Aarón. Pɛ nu̱na̱ ra̱ ley sihyø judío ngue di cumple ya, ya hi̱n'yʉ rá̱ ts'ɛdi na̱ ngue da̱ zä di̱ nhojpa̱ui Oja̱ yø ja̱'i̱ na̱. Porque jatho ngue ma̱'da'yo ma̱n'na ra̱ mmäcja̱ di̱ m'mʉi, pɛ hi̱nda̱ dɛntho'a̱ te mi̱ øtra̱ mmäcja̱ Aarón. Sinoque di thocra̱ 'bɛfi mi̱ pɛhra̱ mmäcja̱ Melquisedec. 12 A nu̱yá, ngue ya bi̱ ma ma̱pädi yø mmäcja̱ ya, xquet'a̱ jatho ngue 'nɛ̱hra̱ ley di̱ mpähya. 13 Nu̱na̱ ra̱ 'da'yo mmäcja̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue di̱ m'mʉhya, guehna̱ ra̱ Jesucristo na̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús, hi̱ngrá̱ mɛ̱ni̱ ra̱ Leví, sinoque rá̱ mɛ̱ni̱ ra̱ Judá. 'Nɛ̱ nu̱ya yø mɛ̱ni̱ ra̱ Judá, hi̱nja̱m'mø to xi bøni̱ ngue dra̱ mmäcja̱ ya. 14 Ya fa̱di̱ xa̱nho ngue nu̱na̱ ra̱ Hmu̱ Jesús, ra̱ mɛ̱ni̱ na̱ ngue ra̱ Judá. Pɛ nu̱'mø ma̱mbá̱ ɛ̱xyø mmäcja̱ ra̱ Moisés, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ ra̱ Judá hi̱nte bi̱ ma̱ ngue di̱ nja yø 'bɛfi ngue di̱ mmäcja̱ ya.

---------

15 Ja di̱ nɛ̱qui̱ ua xa̱nho ya ngue ma̱'da'yo ma̱n'na ra̱ mmäcja̱ di̱ m'mʉi ngue di tocra̱ 'bɛfi mi̱ pɛhra̱ mmäcja̱ Melquisedec. 16 Nu̱na̱ ra̱ ley ga̱ 'yo yø judío ngue i̱ mma̱ to di̱ mmäcja̱, hi̱nga̱ guehna̱ ra̱ ley bi 'yɛ̱xra̱ Jesucristo na̱ ngue di̱ mmäcja̱ na̱. Sinoque bi̱ mmäcja̱ na̱ ra̱ Jesucristo porque jasɛ rá̱ ts'ɛdi ngue di̱ m'mʉi para za̱ntho. 17 Porque guesɛ Oja̱ bi 'yɛ̱xna̱ ra̱ mmäcja̱ na̱ ngue bi 'yɛ̱mbi̱: “Gue'e grá̱ mmäcja̱ para za̱ntho ya. Gui thocra̱ 'bɛfi mi̱ pɛhra̱ mmäcja̱ Melquisedec”, bi 'yɛ̱mbi̱. 18 Porque ya bi zɛp'ʉ rá̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ ley ma̱di̱ ma̱nda yø hya̱ ma̱ni̱ n'yo yø ja̱'i̱ m'mɛt'o ya. Ya hi̱n'yʉ rá̱ ts'ɛdi ra̱ ley ngue da̱ ya̱nyø ja̱'i̱. 19 Nu̱na̱ ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, hi̱njonni̱ ja̱'i̱ xta̱ nzä xtí hojpa̱bi̱. Pɛ ja ma̱n'na ra̱ hya̱ ya ngue ma̱n'na ta̱te ja rá̱ ts'ɛdi, porque guehna̱ di̱ nhojpa̱ui Oja̱ yø ja̱'i̱ na̱.

20 Guesɛ Oja̱ bi ya̱t'i̱ ngue di̱ mmäcja̱ na̱ ra̱ Jesucristo. 21 Gätho mi̱'da yø mmäcja̱ da̱ thotyø 'bɛfi pɛfi ngue yø mmäcja̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesucristo hønsɛ na̱ ngue Oja̱ ya xi ya̱t'i̱ te gäma̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue Oja̱ bi 'yɛ̱mbi̱: “Guecä drá̱ Oja̱gä, ma̱jua̱ni̱ te dí xi'i. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'i, hi̱njonda̱ zä di pädi. A nu̱yá, gue'e grá̱ mmäcja̱ para za̱ntho ya. Gui thocra̱ 'bɛfi mi̱ pɛhra̱ mmäcja̱ Melquisedec”, bi 'yɛ̱mbi̱. 22 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ Jesús, ma̱ da̱tho ja rá̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ cohi bi̱ nja 'mø mi̱ t'ɛ̱ts'i̱ ngue'a̱ rá̱ ts'ɛdi'a̱ ra̱ cohi mi̱ ja m'mɛt'o.

23 Nu̱ mi̱'da yø mmäcja̱ xa̱ m'mʉi, gä xa̱ ndu̱. Nu̱'mø bi du̱ p'ʉya, n'nan'yo to di thojpa̱bi̱ yø 'bɛfi. A nu̱yá, ma̱ndønngu̱ dyø mmäcja̱ xa̱ m'mʉi, pɛ gä xa̱ thogui. 24 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús, ya hi̱nda̱ du̱ na̱. Nu̱'a̱ te rá̱ 'bɛfi pɛfi ngue ra̱ mmäcja̱, ya hi̱nja̱m'mø da̱ thogui, porque ya hi̱njondi̱ ponnbi̱. 25 Ja̱na̱ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱ ya ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús, ya hi̱ndi̱ m'mɛhyø te. Porque nu̱na̱ ra̱ Jesús ya rá̱ 'bɛfitho'a̱ ngue ra̱ mmäcja̱ para za̱ntho p'ʉ ha 'bʉ Oja̱ ngue da̱ mäxyø ja̱'i̱ nu̱ya ɛ̱c'ɛ̱i̱.

26 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ ma̱ da̱tho ngue nmi̱ homhmʉ na̱. Hangu̱ ra̱ pa gä ra̱ nho øt'e. Hi̱n'yʉ rá̱ ts'oqui. Hi̱nja̱m'mø ngue di̱ nnu̱ ma̱nho yø ts'oqui øtyø ja̱'i̱. A nu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉhya, ma̱ da̱tho ngue bi hnu̱ ma̱nsu̱ ya. 27 A nu̱ya yø judío ngue yø 'bɛt'o mmäcja̱, n'na pa ngu̱ n'na pa ørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱ ngue yø ts'oquisɛ. M'mɛfa p'ʉya, ja da̱ 'yøtra̱ 'bøt'e ngue di̱ nhohyø ts'oqui mi̱'da yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jesús hønda̱ n'na ndi̱ bi̱ ndäsɛ ngue bi tho, para za̱ntho bi̱ nøpa̱ 'bøt'e yø ja̱'i̱. 28 A nu̱na̱ ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, nu̱ya yø ja̱'i̱ ɛ̱ts'i̱ ngue dra̱ 'bɛt'o mmäcja̱, ja yø ts'oqui yø ja̱'i̱. M'mɛfa nguehna̱ ra̱ ley na̱, guesɛ Oja̱ cohi ntestigo na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉsɛ bi 'yɛ̱ts'i̱ ngue para za̱ntho ra̱ m'mɛt'o mmäcja̱. Ma̱dits'ʉ te da̱di 'bɛdi, para za̱ntho øt'e xa̱nho'a̱ te rá̱ 'bɛfi.

---------

8

1 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱ da̱tho ja ts'ɛdi ngue guí pa̱hmʉ ya, guehna̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ Jesucristo di̱ nnøpa̱ 'bɛt'o mmäcja̱hʉ na̱ya. 'Nɛ̱ ya bí̱ hu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ha bí ja rá̱ n'yɛi Oja̱ na̱. 2 Nu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉ Oja̱, bí ja rá̱ 'bɛfi ngue ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱. Hi̱nga̱ guecua ja yø ni̱ja̱ bi hocyø ja̱'i̱ øtra̱ 'bɛfi ngue ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ na̱.

3 Nu̱'a̱ rá̱ 'bɛfi ja yø 'bɛt'o mmäcja̱, t'ɛ̱ts'i̱ ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱. Ja̱na̱ngue ra̱ Jesucristo xquet'a̱ mi̱ jatho ngue bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱. 4 Pɛ hi̱nga̱ guecua ja ra̱ xi̱mhäi 'bʉhra̱ Jesús. Nu̱'mø ngue ja di 'bʉcua, ya hi̱ngui̱ sä da̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ 'mø, porque yø 'bɛt'o mmäcja̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, di sigue øtho yø 'bøt'e di̱ ma̱nda ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés. 5 Pɛ nu̱'a̱ te yø 'bɛfi yø mmäcja̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, høntho øt'e tengu̱tho ra̱ forma bi ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Porque nu̱'mø mi̱ nya̱ui Oja̱ ra̱ Moisés, bi 'yɛ̱mbi̱: “Da̱mi̱ bɛ̱ni̱ xa̱nho te ra̱ forma dá̱ u̱t'a̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ t'øhø dá̱ nya̱ui, da̱ ngu̱'a̱ ra̱ forma ra̱ ni̱ja̱ gui hocya”, bi 'yɛ̱mbi̱. 6 A nu̱jʉ ya, ngue ma̱ 'bɛt'o mmäcja̱hʉ na̱ ra̱ Jesucristo, ta̱te xa̱ndø nzaqui rá̱ 'bɛfi pɛfi ngue'a̱ ra̱ 'bɛfi pɛhyø mmäcja̱ ua ja ra̱ häi. Porque xa̱ndønho ra̱ 'da'yo cohi bi hoqui ngue'a̱ ra̱ nyogui cohi mi̱ ja m'mɛt'o. Nu̱na̱ ra̱ 'da'yo cohi bi̱ nja ya, ma̱thoguitho xa̱ndønho ra̱ hya̱ di ya̱t'Oja̱ ngue di̱ nja.

7 Nu̱'a̱ ra̱ cohi mi̱ ja m'mɛt'o, hi̱njonni̱ ja̱'i̱ bi bøni̱ ngue xta̱ 'yøt'e te bi̱ ma̱nda Oja̱. Ja̱na̱ngue Oja̱ bi hyoni̱ ha di japi ngue ma̱'da'yo ma̱n'na ra̱ cohi bi̱ nja. 8 I̱ nnu̱ Oja̱ ngue hi̱ngui̱ øtyø ja̱'i̱'a̱ ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda. Ja̱na̱ngue mma̱nna̱ Ma̱ca̱ Libro ngue Oja̱ bi 'yɛ̱na̱: “Da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue nu̱ya yø judío ngue yø mmɛ̱ngu̱ Israel conyø mmɛ̱ngu̱ Judea, ma̱'da'yo ma̱n'na ra̱ cohi ga̱ cohme. 9 N'nan'yo ma̱n'na ra̱ cohi di̱ nja. Ya hi̱nda̱ ngu̱'a̱ tengu̱tho ra̱ cohi dá̱ co'be'ʉ yø nyogui ja̱'i̱ 'mø yø pa da̱mbá̱ jʉjpʉ ja ra̱ häi Egipto. Porque nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ co'be yø ja̱'i̱ ngue xta̱ 'yøt'e, hi̱mbi̱ 'yøt'e. Ja̱na̱ngue dá̱ hɛcäp'ʉ yø ja̱'i̱. 10 Bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa di̱ nja na̱ ra̱ cohi dí̱ mma̱ ngue ga̱ co'be yø ja̱'i̱ Israel. Nu̱'mø ya bi̱ nja na̱ ra̱ hya̱ na̱, ga̱ japyø ja̱'i̱ ngue da̱ di̱nyø mmʉi hanja na̱ ra̱ hya̱ da̱di̱ ma̱nda, di̱ nja mpähä yø ja̱'i̱ da̱ 'yøtya yø hya̱ da̱di 'bɛpi da̱ 'yøt'e. Nu̱gä p'ʉya, gueque drá̱ Oja̱gä ya yø ja̱'i̱ ya. Nu̱ya p'ʉya, guehya ma̱ ja̱'i̱ ya. 11 Di̱ ngüɛ di̱ nnoho, gä da̱ ba̱di̱ te'ogui. Ya hi̱mma̱ hyoni̱ ngue ja da̱ xännba̱bi̱ yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui ogue yø cu̱ ja da̱ xännbi̱ te'ogui. Porque 'da di ba̱tyø ja̱'i̱ te'ogui. 12 Nu̱'a̱ ra̱ nts'o xa̱ 'yøtyø ja̱'i̱, ga̱ pu̱nnba̱bi̱. Ya hi̱nni̱ mantho ga̱ mbɛ̱nnba̱bi̱ yø ts'oqui xa̱ 'yøtyø ja̱'i̱”, bi 'yɛ̱n'Oja̱. 13 A nu̱yá, Oja̱ i̱ mma̱ ngue ma̱'da'yo ma̱n'na ra̱ cohi di̱ nja. Nu̱'a̱ ra̱ nyogui cohi mi̱ ja m'mɛt'o, di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue ya bi thogui, porque ma̱'da'yo ma̱n'na ra̱ cohi di̱ nja. Nu̱na̱ ra̱ nyogui cohi mi̱ ja, ya bi zɛp'ʉ na̱.

---------

9

1 Nu̱'a̱ ra̱ nyogui cohi mi̱ ja m'mɛt'o, xa̱ndøngu̱ yø hya̱ nt'ot'i ngue ha di da̱nne Oja̱ yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱p'ʉ mi̱ øtyø nda̱nne yø ja̱'i̱, gue'a̱ ra̱ ni̱ja̱ ja ua ja ra̱ xi̱mhäi. 2 Nu̱'a̱ ra̱ ni̱ja̱ mi̱ ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, mi̱ ja yoho yø cuarto. Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi ra̱ cuarto gui̱ nhu̱ti̱ ngue ra̱ xɛqui xa̱ ndʉxqui. Nu̱p'ʉ mbo ra̱ cuarto, jap'ʉ ra̱ mfoxiyo. 'Nɛ̱ jap'ʉ ra̱ mɛ̱xa hapʉ t'ʉspa̱bi̱ yø thu̱hmɛ̱ Oja̱ ngue da̱ nu̱. 3 Nu̱'a̱ ma̱n'na ra̱ cuarto brá̱ ja mbo, nu̱p'ʉ ja ra̱ goxthi, zʉp'ʉ ra̱ u̱lu ngue nnøpa̱ ju̱t'i̱ ra̱ goxthi. Nu̱p'ʉ mbo p'ʉya, gue'a̱ ra̱ xɛqui ma̱thoguitho xa̱ ndʉxqui. 4 Brá̱ jap'ʉ n'na ra̱ altar ngue ra̱ oro, ja zøp'ʉ ra̱ bopo. 'Nɛ̱ jap'ʉ n'na ra̱ huada ngue gä ra̱ oro ma̱xøts'e, guehna̱ ra̱ huada m'mɛts'i ra̱ nyogui cohi mi̱ ja m'mɛt'o na̱ya. Nu̱p'ʉ mbo ra̱ huada, op'ʉ n'na ra̱ ts'øye ngue gä ra̱ oro, ja op'ʉ ra̱ thu̱hmɛ̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ maná. Da̱ guehrá̱ tøhø ra̱ Aarón nu̱na̱ bi 'doqui, ja op'ʉ ja ra̱ huada na̱. 'Nɛ̱ ja cʉp'ʉ ja ra̱ huada'ʉ yø xindo nt'ot'i rá̱ ley Oja̱, ngue ra̱ nyogui cohi mi̱ ja m'mɛt'o. 5 Nu̱p'ʉ ma̱xøts'e ra̱ huada, 'da'a̱ n'na nguadi yø hyo ra̱ huada ma̱hoqui yoho yø anxɛ di̱ nzøtyø zahua p'ʉ ma̱xøts'e ra̱ huada. Porque nu̱p'ʉ ma̱xøts'e ra̱ huada ja m'møt'e p'ʉ ra̱ ji gui̱ nhohyø ts'oqui yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱yá, hi̱ngui̱ ja ngue 'bexca̱ xi'a̱hʉ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱ya.

6 Guehna̱ ra̱ forma mi̱ jap'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ m'mɛt'o na̱ya. A nu̱'a̱ rá̱ mʉdi ra̱ cuarto, n'na pa ngu̱ n'na pa cʉtyø mmäcja̱ ngue øt'a̱ te yø 'bɛfi i ja. 7 Pɛ nu̱'a̱ rá̱ yoho ra̱ cuarto brá̱ ja mbo ngue ma̱thoguitho xa̱ ndʉxqui, høndra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ ja ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue cʉrbʉ. 'Nɛ̱ hønda̱ n'na ndi̱ n'na jɛya i sä ngue da̱ yʉt'a̱mbo. Nu̱'mø bi yʉt'a̱mbo p'ʉya, ni̱ dɛ ra̱ ji da̱ pøt'e ngue di hocsɛ rá̱ ts'oqui, nɛ̱ xquet'a̱ ni̱ dɛ ra̱ ji da̱ pøt'e ngue di̱ nhohyø ts'oqui mi̱'da yø ja̱'i̱. 8 Nu̱ya yø hya̱ ja uaya, ra̱ Espíritu Santo nnepe ngue ga̱ pa̱hmʉ hanja na̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ yogui cohi mi̱ ja m'mɛt'o. Mɛ̱nte yø tiempo ngue øtyø nda̱nne yø mmäcja̱ p'ʉ rá̱ mʉdi ra̱ cuarto, ya hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ to da̱ tho'a̱mbo ra̱ cuarto nu̱na̱ ma̱thoguitho xa̱ ndʉxqui. 9 Nu̱ya yø hya̱ ya, di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue nu̱ya yø 'bøt'e ørpa̱bi̱ Oja̱ yø mmäcja̱, hi̱n'yʉ rá̱ ts'ɛdi ngue da̱ hyät'i da̱ hya̱jpa̱ ra̱ nts'o ja yø mmʉi yø ja̱'i̱. 10 Nu̱ya yø hya̱ mi̱ ja m'mɛt'o, gue'a̱ ngue da̱ huantho yø cosa da̱ zi yø ja̱'i̱, i xihyø ja̱'i̱ tema̱ forma di̱ mpet'e para ngue da̱ zä da̱ da̱nne Oja̱. Pɛ gätho ya yø hya̱ ya, bi̱ nja rá̱ ts'ɛdi te mi̱ øtyø ja̱'i̱ mɛ̱nte tobe hi̱nma̱ni̱ nja ra̱ 'da'yo cohi bi 'yøt'ui Oja̱ yø ja̱'i̱.

11 Pɛ nu̱yá, ya bá̱ ɛ̱hra̱ Cristo nu̱na̱ bi gohi ngue ma̱ 'bɛt'o mmäcja̱hʉ ya. 'Nɛ̱ guehna̱ bá̱ ha̱nga̱hʉ ra̱ nho mi̱ ja ngue di̱ nja na̱ya. Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ di̱ mpɛhra̱ Cristo ngue ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ ya, ta̱te ngue xa̱ndønho. Hi̱nga̱ ngu̱ ra̱ ni̱ja̱ ja ua ja ra̱ häi ngue ra̱ ja̱'i̱ bi hoqui. 12 Ra̱ Cristo bi yʉrbʉ ja ra̱ xɛqui ma̱thoguitho xa̱ ndʉxqui. Pɛ rá̱ jisɛ ra̱ Cristo ní̱ hya̱ ngue da̱ pøt'e. Ya hi̱ngrá̱ ji ra̱ nda̱ni̱ ogue rá̱ ji ra̱ chivo ní̱ hya̱ ngue da̱ pøt'e, tengu̱tho øtyø mmäcja̱ ua ja ra̱ häi. 'Nɛ̱ ya hi̱nga̱ xøxtí yʉtho ya, sinoque n'na ndi̱tho bi yʉt'i para za̱ntho ngue bi ya̱njʉ. 13 Nu̱'a̱ rá̱ ji ra̱ nda̱ni̱, ogue rá̱ ji ra̱ chivo, ogue rá̱ 'bospi ra̱ ngønda̱ni̱ zøp'ʉ ja ra̱ altar, nu̱'mø bi̱ njapyø ja̱'i̱ nu̱ya t'ɛ̱mbi̱ ngue n'youi ra̱ ts'oqui yø do'yo, ya di̱ nhohrá̱ do'yo ra̱ ja̱'i̱. 14 Goma̱ guehrá̱ ji ra̱ Cristo ngue ma̱ da̱tho ja rá̱ ts'ɛdi ya. Porque guesɛ ra̱ Espíritu Santo nu̱na̱ 'bʉi para za̱ntho bi ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ Cristo bi̱ ndäsɛ ngue da̱ tho ngue bi̱ nøpa̱ 'bøt'e Oja̱. Conque ra̱ Cristo, hi̱n'yʉ rá̱ ts'oqui. Pɛ bi̱ männá̱ ji ngue bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ, mi̱ ja ngue xcá̱ mähä ra̱ castigo. Pɛ nu̱yá, nu̱na̱ ma̱jua̱ni̱ ngue Oja̱ i 'bʉi, ya säp'ʉ ga̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi ga̱ tha̱nnehʉ na̱ya.

15 Gue'a̱ ra̱ hya̱'a̱ ya, ngue ra̱ Jesucristo go bi hocra̱ 'da'yo cohi ja na̱ya. Ja̱na̱ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ nzon'na̱ Oja̱ ya ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo, nu̱'a̱ ra̱ nho xa̱ ya̱rpa̱bi̱ Oja̱ yø ja̱'i̱ ngue di u̱nni̱ para za̱ntho, go di tocabi ya to nzofo. Porque ra̱ Jesucristo gue'a̱ i du̱'a̱ ngue bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ xa̱ nja mɛ̱nte bi̱ nja rá̱ ts'ɛdi ra̱ ley mi̱ ja m'mɛt'o.

16 Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue nu̱'mø bi̱ nanga̱ n'na ra̱ sʉcua̱ hapʉ di consta'a̱ te ja ngue di̱ nja m'mɛfa, nu̱'mø bi du̱'a̱ to bi hocra̱ sʉcua̱, nu̱'a̱ ra̱ sʉcua̱ bi xots'i. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi zohra̱ du̱, i ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ hya̱ m'mɛfa. 17 Pɛ mɛ̱nte ngue 'bʉtra̱ ja̱'i̱ bi xoxra̱ sʉcua̱, tobe hi̱n'yʉ rá̱ ts'ɛdi ra̱ sʉcua̱. A nu̱'mø bi du̱'a̱ to bi xoxra̱ sʉcua̱, gue'mø ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ sʉcua̱ 'mø. 18 I̱ njarbʉtho na̱ ra̱ nyogui cohi mi̱ ja m'mɛt'o ya. Nu̱'mø bi tho yø mbo'øni̱ ngue da̱ 'bøt'e, ya ja rá̱ ts'ɛdi ra̱ ley. 19 Nu̱ ra̱ Moisés, mi̱ juadi bi xihyø ja̱'i̱ na̱ te gäma̱ hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ ley, bi ga̱ca̱ n'na nt'o ra̱ isopo, i̱ n'youi ra̱ xidɛ'yo xa̱ nthɛni̱. Nu̱p'ʉ ja rá̱ ji yø nda̱ni̱ 'nɛ̱hyø chivo, bi japra̱ dehe, ja bi dí̱mbʉ ra̱ t'o. Nu̱'a̱ ra̱ ji p'ʉya, bi̱ na̱spa̱bi̱ p'ʉ ja ra̱ Libro ngue ra̱ ley, xquet'a̱ bi japra̱ ji gätho yø ja̱'i̱. 20 Bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱ p'ʉya: “Nu̱yá, gá̱ cohmʉ ra̱ cohi Oja̱ ya, ya bi xi'a̱hʉ tema̱ hya̱ ja ngue gdí̱ n'yohʉ. Nu̱na̱ ra̱ ji jaua ya, guehna̱ di ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ hya̱ bi xi'a̱hʉ Oja̱ na̱ya”, bi 'yɛ̱mbi̱. 21 Ra̱ Moisés bi̱ na̱spa̱bi̱ ra̱ ji p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ 'nɛ̱ bi̱ na̱spa̱bi̱ ra̱ ji te gäma̱ cosa ja mbonni̱ja̱. 22 Nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley ngue rá̱ ji yø zu̱'ɛ̱ i tho, nu̱p'ʉ ha pɛ ra̱ ji, ya co mma̱nho. Pɛ mɛ̱nte hi̱nte ho ra̱ ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøtra̱ 'bøt'e, hi̱n'yʉ rá̱ mpu̱nnbi̱ ra̱ ts'oqui.

---------

23 Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, para ngue da̱ gomma̱nho yø cosa i ja, ma̱ma̱ hyoni̱tho rá̱ ji yø zu̱'ɛ̱ mi̱ tho ngue ra̱ 'bøt'e, ngue ma̱japi yø cosa. Pɛ nu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ya, xquet'a̱ bí jap'ʉ ra̱ 'bøt'e ngue ma̱ da̱tho ja rá̱ ts'ɛdi. 24 Ja̱na̱ngue ra̱ Cristo ya hi̱nga̱ guehra̱ ni̱ja̱ ja ua ja ra̱ häi bi hocyø ja̱'i̱ ja rá̱ 'bɛfi ngue ra̱ mmäcja̱ ya. Porque ra̱ ni̱ja̱ ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, høntho u̱hra̱ forma te bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Ra̱ Cristo p'ʉya, ya bi yʉrbʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉ Oja̱ ngue da̱ mäxca̱hʉ. 25 A nu̱na̱ ra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ ua ja ra̱ häi, nu̱p'ʉ ja ra̱ cuarto ma̱thoguitho xa̱ ndʉxqui, njɛya njɛya cʉt'a̱mbo ra̱ mmäcja̱ ngue bi pørpa̱bi̱ rá̱ ji yø zu̱'ɛ̱ i tho, ya hi̱ngrá̱ jisɛ bi pøt'e. Pɛ ra̱ Cristo hi̱nga̱ xøxtí du̱tho ngue hønda̱ gohi ngue ra̱ 'bøt'e. 26 Nu̱'mø da̱ ngu̱'a̱ ngue xøxtí du̱tho, asta̱ gue'mø ma̱mba̱ fʉ'a̱ nxi̱mhäi xta̱bá̱ ts'ännbi̱ ngue xøxti du̱tho 'mø. Pɛ nu̱na̱ te bi̱ nja ya, nu̱'mø ni̱ ma da̱ ga̱xyø pa, ra̱ Cristo bi zøcua, 'nɛ̱ bi̱ ndäsɛ ngue da̱ tho. Pɛ n'na ndi̱tho bi du̱ para za̱ntho, da̱ gohi ngue ra̱ 'bøt'e. Bi gu̱rpi gätho yø ts'oqui yø ja̱'i̱. 27 A nu̱yá, nu̱ hangu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉi, gätho ja ngue da̱ du̱, pɛ hønda̱ n'na ndi̱ da̱ du̱. M'mɛfa p'ʉya da̱ hya̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda̱ Oja̱ te xa̱ n'yo yø ja̱'i̱. 28 Njarbʉtho ra̱ Cristo ya, n'na ndi̱tho bi du̱, bi gohi ngue ra̱ 'bøt'e. Ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi hojpa̱bi̱ yø ts'oqui. A nu̱yá, ma̱hønda̱ ɛ̱p'ʉ ya, pɛ ya hi̱ndi̱ 'yɛ̱hɛ̱ ngue da̱ gu̱rpa̱bi̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱ ya, sinoque di 'yɛ̱hɛ̱ ngue da̱ ya̱nyø ja̱'i̱ nu̱ya tø'mi̱ ngue da̱ ɛ̱p'ʉ.

10

1 Nu̱na̱ ra̱ Moisés bi 'yotra̱ ley da̱ n'yo yø judío. Pɛ nu̱na̱ ra̱ ley bi 'yot'i, tengu̱tho 'mø ngue drá̱ xahatho na̱ te ra̱ nho ja ngue di̱ nja m'mɛfa. Porque conna̱ ley, hi̱mbi̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho hanja na̱ ra̱ hya̱ di̱ nja m'mɛfa. Nu̱ya yø ja̱'i̱ mi̱ tha̱nne Oja̱, mi̱ øtyø 'bøt'e di̱ ma̱nda ra̱ ley. Pɛ nu̱na̱ ra̱ 'bøt'e øtyø ja̱'i̱, hi̱nxma̱ ma ha̱jpa̱bi̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱ na̱, porque njɛya njɛya øtho ra̱ 'bøt'e yø ja̱'i̱ ma̱høn'a̱. 2 Nu̱'mø ngue da̱ gue'a̱ di̱ nhohrá̱ ts'oqui ra̱ ja̱'i̱'a̱, ngue da̱ 'yøt'e te gäma̱ hya̱ di̱ ma̱nda ra̱ ley, ya hi̱nni̱ mantho ngue da̱ 'yøtyø 'bøt'e yø ja̱'i̱ 'mø. Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ øtra̱ 'bøt'e, n'na ndi̱tho 'mø ɛ̱na̱ ngue di hocrá̱ ts'oqui, ya hi̱ngui̱ nne ngue ni̱ma̱ntho da̱ du̱ rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ja rá̱ ts'oqui. 3 Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ njɛya njɛya øtho yø 'bøt'e, i sodyø mmʉi ngue jadyø ts'oqui. 4 Nu̱ rá̱ ji ra̱ nda̱ni̱ ogue ra̱ chivo 'mø bi tho, hi̱nja̱m'mø da̱ zä da̱ hya̱jpa̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱.

5 Ja̱na̱ngue ra̱ Cristo, nu̱'mø ya ja ngue da̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi, ɛ̱nna̱ hya̱ bi xi Oja̱: “Nu̱'ʉ yø zu̱'ɛ̱ ho yø ja̱'i̱ ngue pøt'e, hi̱nguí̱ nnu̱ ma̱nho ngue gue'a̱ di hocyø ts'oqui yø ja̱'i̱'a̱. Sinoque guá̱ sänni̱ ngue bá̱ nja ma̱ do'yo ngue guehna̱ da̱ gohi ngue ra̱ 'bøt'e na̱. 6 Nu̱'ʉ yø zu̱'ɛ̱ ho yø ja̱'i̱ ngue øt'a̱'i̱ ra̱ 'bøt'e, 'nɛ̱ u̱hyø ngø, zøp'ʉ ja ra̱ altar ngue di hocyø ts'oqui yø ja̱'i̱, ya hi̱nga̱ gue'a̱ guí̱ nnu̱ ma̱nho'a̱ ya. 7 Ja̱na̱ngue dí ɛ̱ngä p'ʉya: Dí 'bʉcä ua ya ma̱ Oja̱'i̱. Ga̱ øt'ä'a̱ te guí̱ nnu̱ ma̱nho. Tengu̱tho ra̱ hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro te ja ngue ga̱ thogui, gue'a̱ di̱ nja'a̱ ya”, bi 'yɛ̱na̱.

8 Rá̱ mʉdi bi xi Oja̱ ra̱ Cristo, bi 'yɛ̱mbi̱ ngue i pa̱tho ngue Oja̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho'ʉ yø zu̱'ɛ̱ ho yø ja̱'i̱ ngue ørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e ngue di hocyø ts'oqui yø ja̱'i̱. Ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø zu̱'ɛ̱ ho yø ja̱'i̱ ngue u̱hyø ngø p'ʉ ja ra̱ altar ngue di̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱. Ma̱da̱gue'a̱ ngue nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley'a̱ te gä øtyø ja̱'i̱, pɛ ngu̱tho hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ te øtyø ja̱'i̱. 9 Pɛ ra̱ Cristo ma̱hømbi̱ xi Oja̱, bi 'yɛ̱mbi̱: “Dí 'bʉcä ua ya ma̱ Oja̱'i̱. Ga̱ øt'ä'a̱ te guí̱ nnu̱ ma̱nho”, bi 'yɛ̱mbi̱. Ja di̱ nɛ̱qui̱ ua ya ngue ya bi zɛp'ʉ'ʉ yø 'bøt'e mi̱ øtyø ja̱'i̱, go da̱ zɛ'a̱ te bi 'yøtra̱ Cristo bi gohi ngue ra̱ 'bøt'e. 10 Porque ra̱ Jesucristo bi 'yøt'e te nnu̱ ma̱nho Oja̱. Pɛ n'na ndi̱tho bi du̱, bi gohi ngue rá̱ 'bøt'e Oja̱. Para za̱ntho bi hojpa̱bi̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱.

11 Pɛ nu̱'ʉ yø mmäcja̱ ngue yø judío, n'na pa ngu̱ n'na pa di siguetho hodyø zu̱'ɛ̱ ngue ørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱. Pɛ nu̱ya yø 'bøt'e øtyø ja̱'i̱, hi̱nja̱m'mø da̱ zä ngue da̱ hya̱cra̱ ts'oqui ya. 12 A nu̱na̱ ra̱ Jesucristo, hønda̱ n'na ndi̱ bi du̱, para za̱ntho bi gohi ngue ra̱ 'bøt'e. 'Nɛ̱ ya bí hu̱p'ʉ ja rá̱ n'yɛi Oja̱ ya. 13 A nu̱p'ʉ bí 'bʉhya, tømtho ngue da̱ da̱pi̱ gätho yø nsʉiui. 14 Ja di̱ nɛ̱qui̱ ua ya ngue n'na ndi̱tho bi du̱, para za̱ntho bi gohi ngue ra̱ 'bøt'e ngue di pu̱nnba̱bi̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱.

15 Ya dí pa̱hmʉ ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱, porque ngu̱'a̱ mma̱nna̱ Espíritu Santo p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: 16 “Bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa di̱ nja na̱ ra̱ cohi dí̱ mma̱ ngue ga̱ cocä'be yø ja̱'i̱ Israel. Nu̱gä p'ʉya, ga̱ japyø ja̱'i̱ ngue da̱ di̱nyø mmʉi hanja na̱ ra̱ hya̱ da̱di̱ ma̱nda, di̱ nja mpähä yø ja̱'i̱ da̱ 'yøtya yø hya̱ da̱di 'bɛpi da̱ 'yøt'e”, ɛ̱n'Oja̱. 17 Ma̱høn'a̱ ɛ̱mp'ʉya: “Ya hi̱nni̱ mantho ga̱ mbɛ̱nnba̱bi̱ yø ts'oqui xa̱ 'yøtyø ja̱'i̱”, bi 'yɛ̱na̱. 18 Ja̱na̱ngue nu̱yá, Oja̱ ya bi pu̱nnga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Ya hi̱mma̱ hyoni̱ ngue ra̱ 'bøt'e ga̱ ørpa̱hʉ Oja̱ ya ngue di hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ.

---------

19 A nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, nu̱p'ʉ ja ra̱ xɛqui ma̱thoguitho xa̱ ndʉxqui, høndra̱ 'bɛt'o mmäcja̱ mi̱ sä da̱ yʉt'i. Pɛ nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, gä da̱ zä ga̱ thohmʉ p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱ ya. Porque guesɛ ra̱ Jesucristo bi du̱ ngue bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. 20 Mi̱ zä mi̱ du̱ ra̱ Jesucristo, bi xocra̱ ju̱t'i̱ nu̱'a̱ mi̱ ju̱rpʉ ha 'bʉ Oja̱. Bi xoga̱hʉ ra̱ 'yu̱ ngue da̱ zä ga̱ thohmʉ p'ʉ 'bʉ Oja̱. 21 Nu̱na̱ ra̱ Jesucristo di̱ nnøpa̱ 'bɛt'o mmäcja̱hʉ ya, guehna̱ fäxca̱hʉ p'ʉ ha 'bʉ Oja̱ na̱ya. 22 Ja̱na̱ngue ma ga̱ cuathʉ p'ʉ ha 'bʉ Oja̱ ya. Ga̱ tha̱nne co gätho ma̱ mmʉihʉ, hi̱nja̱m'mø ga̱ nyobɛ̱ni̱hʉ na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. Nu̱'a̱ ma̱ ts'o n'yomfɛ̱ni̱hʉ mi̱ ja, ya bi 'beque. Da̱ guehma̱ do'yohʉ, bi̱ meque para ngue da̱ zä ga̱ thohmʉ p'ʉ 'bʉ Oja̱. 23 Ma ga̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue di̱ nja ya yø hya̱ dí tømhmʉ di̱ nja. Porque nu̱ya yø hya̱ xa̱ ya̱t'Oja̱ ngue di̱ nja, di̱ njahma̱. 24 Xquet'a̱ ma ga̱ honi̱ ha gdá̱ nhya̱thʉ ra̱ ts'ɛdi ngue ma̱n'na gdá̱ ma̱hma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ n'na ngu̱ n'najʉ. 'Nɛ̱ ga̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi ga̱ øthʉ ra̱ nho. 25 I 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ya hi̱ngui̱ pap'ʉ ha di̱ mpɛti yø mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱ui ya. Pɛ hi̱ngui̱ ja ngue ga̱ tɛnthohʉ'a̱ te øt'ʉ, sinoque ma ga̱ mmähä p'ʉ ha di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, ga̱ nhya̱tra̱ ts'ɛdi n'na ngu̱ n'najʉ. I ja ts'ɛditho ngue gue'a̱ ga̱ øthʉ'a̱, porque ya guí̱ nnu̱hʉ, ma̱n'na ni̱ guatyø pa ngue da̱ ɛ̱p'ʉ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo.

26 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ya pa̱di̱ ndana̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, 'nɛ̱ sänni̱ ngue ya di̱ m'mʉ'a̱ ngue ra̱ nts'o da̱ 'yøt'e, m'mɛfa ya hi̱n'yʉ ra̱ 'bøt'e di̱ nhohrá̱ ts'oqui da̱ 'yøt'e. 27 Sinoque høndra̱ nda̱te sibi di da̱nzø da̱ japyø nsʉiui Oja̱ 'mø bi hya̱spa̱ ra̱ güɛnda, gue'a̱ tø'mi̱ di̱ nthɛui'a̱. 28 Conque ra̱ ley bi 'yotra̱ Moisés, nu̱'mø to mi̱ fɛstho'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley, co yoho hyu̱ yø testigo da̱ hyørpa̱ ra̱ hya̱, ya hi̱njondi̱ huɛ̱qui̱, sinoque da̱ tho. 29 A xiya 'mø, ¿hague ngu̱ ga̱ngu̱ ra̱ castigo da̱ thogui te'o fɛspa̱tho te mma̱nná̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, da̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱nte ni̱ bøntho ngue bi du̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱? Conque gue'a̱ i du̱'a̱ ngue bi hocra̱ 'da'yo cohi, bi hya̱jpa̱ ra̱ nts'o yø ja̱'i̱. Pɛ yø ja̱'i̱, nu̱'a̱ rá̱ ma̱te ra̱ Espíritu Santo nne di u̱ni̱, i thenma̱ hya̱thobi. 30 Pɛ ya dí pa̱hmʉ te da̱ 'yøt'Oja̱. Porque bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱gä go ni̱ 'yɛ̱hma̱ xi ga̱ jagä ra̱ castigo. Go ga̱ ju̱t'ä'a̱ te øtyø ja̱'i̱”, bi 'yɛ̱na̱. 'Nɛ̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda'ʉ yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ. 31 Nu̱na̱ Oja̱ ma̱jua̱ni̱ ngue 'bʉi, nu̱ te'o da̱ japra̱ castigo, ra̱ ndu̱ssu̱tho te da̱ thogui.

---------

32 Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ yø pa xa̱ thogui, nu̱'mø rá̱ ts'ʉtho xqui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hya̱ ya. Ma̱thoguitho gá̱ sähʉ ra̱ n'ʉ ngue bi zʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱. Pɛ gá̱ hyät'i gá̱ sɛti te bi 'yøt'a̱hʉ yø ja̱'i̱. 33 Bi̱ nja yø pa ngue bi̱ mpɛti yø ja̱'i̱ ngue thenma̱ hya̱'a̱hʉ, 'nɛ̱ bi ʉn'a̱hʉ. Mi̱'da ni̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ p'ʉya gui hɛ̱thohʉ ha gui ʉnyø ja̱'i̱, pɛ hi̱ngá̱ su̱tho gui 'yøt'e ngue ni̱ amigohʉ'ʉ to ma̱'ʉni̱. 34 Nu̱'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ bi̱ ma fädi, gá̱ fäts'i ngue gá̱ u̱nhnʉ te honi̱. Nu̱'mø bi fɛ̱'a̱ te guí pɛshʉ, asta̱ ja'a̱hʉ mpähä, porque guí pa̱hmʉ ngue ma̱ da̱tho di̱ mu̱ui na̱ ra̱ nho gui̱ nthɛhʉ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, 'nɛ̱ para za̱ntho i ja na̱. 35 Da̱mi̱ hya̱hʉ za̱mmʉi ngue gui sigue da̱ ngu̱t'a̱ gui 'yøthʉ yø pa di̱ map'ʉ. Porque xa̱ndøngu̱ ra̱ nju̱t'i̱ bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. 36 Hønt'a̱ ja ngue gui 'yøthʉ ya, da̱mi̱ sɛti te gä ra̱ n'ʉ gui thohmʉ. Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gui 'yørpa̱hʉ rá̱ pähä Oja̱, n'namhma̱ ngue di toca'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ xa̱ ya̱t'Oja̱ ngue di̱ nja. 37 Porque nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue ɛ̱na̱: “Ya hi̱mma̱ 'ya'atho yø pa ya, ngue da̱ ɛ̱p'ʉ'a̱ ja ngue da̱ ɛ̱hɛ̱. Ya hi̱nni̱ mantho da̱ hma̱nya ngue di 'bɛtyø pa. 38 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ bi̱ nhohrá̱ ts'oqui, di̱ nya̱nna̱ te ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hɛp'ʉ ma̱ hya̱, ya hi̱ndí̱ nnu̱ ma̱nho te øt'e”. 39 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, hi̱nga̱ hɛhmʉ p'ʉ Oja̱, porque yø ja̱'i̱ hɛp'ʉ Oja̱, gue'ʉ di̱ m'mɛ'ʉ. Pɛ nu̱jʉ, ngue dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱, ya di̱ nya̱nma̱ tehʉ.

---------

11

1 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue di̱ nja'a̱ te tø'mi̱ di̱ nja. Pɛ di segura ngue ma̱jua̱ni̱ di̱ nja, ma̱da̱gue'a̱ ngue tobe hi̱ngui̱ nnu̱ te 'bɛ'a̱ ja ngue di̱ nja. 2 Nu̱na̱ Oja̱, bi̱ nu̱ ma̱nho 'da yø nyogui ja̱'i̱ xa̱ m'mʉhma̱ nja̱m'mø porque bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱.

3 A nu̱yá, ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱ ya, ya dí pa̱hmʉ xa̱nho ya ngue Oja̱ høntho bi̱ ma̱ ngue di̱ nja ra̱ xi̱mhäi, 'bexpi̱ nja. Nu̱'a̱ te gä dí̱ nnu̱hʉ ngue ja ya, Oja̱ bi hoqui. Porque ma̱ m'mɛt'o hi̱n tema̱ cosa mí̱ ja.

4 Nu̱ ra̱ Abel bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue nu̱'a̱ rá̱ 'bøt'e bi 'yøt'e bi̱ nu̱ ma̱nho Oja̱. Pɛ nu̱na̱ rá̱ 'bøt'e ra̱ Caín, hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho Oja̱. Ja̱na̱ngue di̱ nɛ̱qui̱ ngue Oja̱ bi hojpa̱bi̱ rá̱ ts'oqui ra̱ Abel ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. A nu̱yá, ma̱da̱gue'a̱ ngue ya xa̱ ndu̱ ra̱ Abel, pɛ di sigue xänga̱thohʉ ngue ga̱ øthʉ tengu̱tho bi 'yøt'e ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱.

5 Nu̱ ra̱ Enoc bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Oja̱ p'ʉya bi zixma̱ tetho bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱. 'Bexi̱mbi̱ du̱ na̱, ya hi̱nha ma̱mbi̱ thi̱ngua ja ra̱ xi̱mhäi, porque Oja̱ bi zits'i. 'Nɛ̱ mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue Oja̱ mi̱ nnu̱ ma̱nho te ma̱ni̱ n'yo ra̱ Enoc, m'mɛfa p'ʉya bi zits'i. 6 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱, ya hi̱ngui̱ sä da̱ 'yɛ̱nna̱ ja̱'i̱ ngue nnu̱ ma̱nho Oja̱ te ga̱ 'yo. A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ nne ngue rá̱ n'youi Oja̱, jatho ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ 'bʉ Oja̱, 'nɛ̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hon'Oja̱, gue'ʉ di̱ nsixui Oja̱'ʉ.

7 Nu̱ ra̱ Noé bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø mi̱ xi Oja̱ ngue di̱ nja ra̱ nda̱te, ma̱da̱gue'a̱ tobe di 'bɛtra̱ pa di̱ nja'a̱ te bi sifi. Pɛ bi hocra̱ barco bi xi Oja̱ ngue di hoqui. Ja di̱ nya̱mp'ʉ ra̱ Noé co 'nɛ̱'ʉ to 'bʉp'ʉ ja rá̱ ngu̱. Rá̱ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Noé na̱ ra̱ hya̱ na̱, ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue ra̱ ts'oqui øtyø ja̱'i̱ nu̱'ʉ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱n'Oja̱. 'Nɛ̱ bi̱ ma ma̱hojpi rá̱ ts'oqui ngue bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱'a̱ te bi xifi.

8 Nu̱ ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ zon'na̱ Oja̱, bi xifi ngue da̱ bømp'ʉ mi̱ 'bʉi, di̱ map'ʉ ja ra̱ häi xi xifi ngue da̱ gohmi̱, 'nɛ̱ bi 'yøt'e te bi xifi. Bi bømp'ʉ ja ra̱ häi mi̱ 'bʉi, bi̱ ma. Ni̱ xi̱ngui̱ pa̱di̱ hapʉ da̱ni̱ mpa. 9 Mi̱ zømp'ʉ ja ra̱ häi xi ya̱rpa̱bi̱ Oja̱ ngue drá̱ mmɛti, bi di̱mp'ʉya ngue 'bʉp'ʉ yø ja̱'i̱ yø mmɛti ra̱ häi. Pɛ ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱, bi̱ mi̱hi̱ hap'ʉ di̱ m'mʉi. Bi hocyø ngu̱n'u̱lu, ja bi̱ m'mʉp'ʉ. Mi̱ m'mʉhra̱ Isaac, ngu̱t'a̱ bi 'yøt'e. Mi̱ m'mʉhra̱ Jacob, ngu̱t'a̱ bi 'yøt'e, guehya bi tocabi ra̱ hya̱ xi ya̱t'Oja̱ m'mɛt'o ya p'ʉya. 10 Porque ra̱ Abraham bi dø'mi̱ ngue da̱ni̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ da̱ni̱hni̱ bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Guehna̱ ra̱ da̱ni̱hni̱ ngue guesɛ Oja̱ bi hoqui 'nɛ̱ i ja para za̱ntho na̱.

11 Xquet'a̱ ra̱ Sara bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue ma̱da̱gue'a̱ ya ra̱ bøda̱c'ɛ̱i̱, pɛ bi̱ m'mʉhrá̱ ts'ʉnt'ʉ bi xi Oja̱ ngue di̱ m'mʉi. 12 Da̱ guehra̱ Abraham xquet'a̱ ya ra̱ bøda̱c'ɛ̱i̱, ya bi tho ra̱ ora p'ʉ ngue di̱ m'mʉhyø ba̱si̱. Pɛ ma̱da̱gue'a̱, siempre bi̱ m'mʉhrá̱ ts'ʉnt'ʉ. Guehna̱ bi̱ nxa̱ndi̱, ma̱ndøngu̱tho yø mbom'mɛto bi̱ m'mʉi. Nu̱'a̱ ga̱ngu̱ tengu̱tho yø sø bí ja ma̱ya̱ ogue tengu̱tho yø 'bomu̱ dehe jap'ʉ ja rá̱ nnengui̱ ra̱ ja̱the, hi̱ngui̱ sä di 'bede hangu̱ ga̱ngu̱.

13 Gätho ya yø ja̱'i̱ ya, bi̱ m'mʉi, pɛ bi du̱. 'Nɛ̱ hi̱mbi̱ nu̱'a̱ te ra̱ hya̱ xi ya̱rpa̱bi̱ Oja̱. Pɛ comma̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱, ja̱njua̱ni̱ ngue di johya porque pa̱di̱ xa̱nho ngue di̱ nja'a̱ ra̱ hya̱ di ya̱t'Oja̱ ngue di̱ nja. Ja̱na̱ngue mɛ̱nte ra̱ pa bi̱ m'mʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, bi̱ ma̱ ngue hi̱ngyø ngu̱ngua, sinoque da̱ ma, da̱ni̱ mpa ma̱hɛ̱ts'i̱. 14 A nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ i̱ mma̱, ya di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue guehya yø ja̱'i̱ honna̱ häi hapʉ da̱ni̱ m'mʉi para za̱ntho. 15 Pɛ hi̱nga̱ guep'ʉ ja ra̱ häi bá̱ pøni̱ honi̱ ngue da̱ni̱ m'mʉi. Porque nu̱'mø da̱ gue'a̱, mi̱ ja ra̱ tiempo ngue xta̱ mmengui ha bi 'yɛ̱hɛ̱. 16 Nu̱'a̱ ra̱ häi honyø ja̱'i̱ ngue da̱ni̱ m'mʉi, gue'a̱ ra̱ häi ma̱ da̱tho xa̱ndønho bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Ja̱na̱ngue nu̱na̱ Oja̱ ya, ya hi̱ngui̱ pɛsrá̱ sä 'mø mma̱nyø ja̱'i̱ ngue ɛ̱mbi̱: “Ma̱ Oja̱'i̱”. A nu̱na̱ Oja̱, ya xa̱ hojpa̱bi̱ n'na ra̱ da̱ni̱hni̱ hapʉ da̱ni̱ m'mʉhya yø ja̱'i̱.

17 Nu̱na̱ Oja̱, bi̱ ne ngue da̱ ba̱'a̱ njua̱ni̱ 'mø ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ te bi xihra̱ Abraham ogue hi̱n'na̱. Bi xihra̱ Abraham ngue da̱ zixrá̱ ts'ʉnt'ʉ Isaac ngue da̱ hyo, da̱ 'yørpa̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱. Pɛ ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te xi Oja̱, bi̱ n'u̱ni̱ ngue xta̱ hyo ra̱ Isaac, xta̱ 'yørpa̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱. Ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te xi xi Oja̱ ngue xi 'yɛ̱mbi̱: 18 “Nu̱'mø bi̱ m'mʉhni̱ ts'ʉnt'ʉ Isaac, di̱ nxa̱ndi̱, di̱ m'mʉi xa̱ndøngu̱ ni̱ 'bɛto”, xi 'yɛ̱mbi̱. 19 Ja̱na̱ngue ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ ja rá̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue nu̱'mø xta̱ ndu̱ ra̱ Isaac, ma̱'da'yo xti̱ m'mʉi. Pɛ mi̱ zä ngue hi̱mbi̱ du̱ ra̱ Isaac, ɛ̱ntho ja ma̱'da'yo bi̱ m'mʉi, porque ra̱ Abraham ya xi zänni̱ ngue xta̱ hyo.

20 Nu̱na̱ ra̱ Isaac bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue ra̱ Isaac bi zojpa̱ ra̱ hya̱ yø ts'ʉnt'ʉ, bi xifi ngue da̱ di̱nnba̱bi̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ m'mɛfa. Guehna̱ ra̱ Jacob 'nɛ̱hra̱ Esaú.

21 Ra̱ Jacob xquet'a̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue nu̱'mø ni̱ ma da̱ du̱, bi xi'ʉ yoho yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ José ngue da̱ di̱nnba̱bi̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱. Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱ mɛ̱nte tosrá̱ tøhø ngue bi̱ da̱nne Oja̱.

22 Ra̱ José xquet'a̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue nu̱'mø ya ni̱ ma da̱ du̱, bi xihyø judío ngue da̱ 'yɛ̱hra̱ pa da̱ bømp'ʉ ja ra̱ häi Egipto. 'Nɛ̱ bi zohra̱ hya̱ ra̱ José ngue nu̱p'ʉ Egipto hi̱nda̱ cop'ʉ rá̱ do'yo, sinoque da̱ hya̱x'mø bi bømp'ʉ Egipto.

23 Rá̱ papá 'nɛ̱hrá̱ mamá ra̱ Moisés bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue nu̱'mø ra̱ pa mi̱ m'mʉhra̱ Moisés hi̱mbi̱ zu̱dra̱ hya̱ bi̱ ma̱nda ra̱ da̱st'abi, ngue nu̱'mø bi̱ m'mʉhyø ts'ʉnt'ʉ yø judío, da̱ thopi. Mi̱ nu̱ ngue ra̱ Moisés ma̱zihotho 'mø mi̱ m'mʉi. Nhyu̱shna̱ bi 'ya̱gui̱.

24 Ra̱ Moisés bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue nu̱'mø mi̱ ndan'yohʉ hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho ngue da̱ gohi ngue rá̱ tede na̱ rá̱ t'i̱xu̱ ra̱ da̱st'abi p'ʉ ja ra̱ häi Egipto. 25 Sinoque bi̱ ne ngue 'dap'ʉ da̱ zäui ra̱ n'ʉ yø ja̱'i̱ Oja̱. Hi̱mbi̱ ne xta̱ 'yøtra̱ ts'oqui ngue xta̱ hyɛp'ʉ Oja̱ ngue xta̱ ngop'ʉ mi̱ 'bʉi, nu̱p'ʉ zits'ʉdyø pa xti̱ nja mpähä. 26 Nu̱na̱ ra̱ Moisés ma̱n'na xa̱nho bi̱ nu̱ ma̱nho ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ tengu̱tho ra̱ n'ʉ ja ngue da̱ zä ra̱ Cristo. Ja̱na̱ngue nu̱p'ʉ Egipto hi̱mbi̱ ne xta̱bá̱ ngop'ʉ ngue drá̱ mmɛti gätho ra̱ mɛ̱nyu̱ mi̱ jap'ʉ. Porque pa̱di̱ xa̱nho ngue xa̱ndøngu̱ rá̱ nju̱t'i̱ Oja̱ di̱ nja m'mɛfa.

27 Ra̱ Moisés bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Bi bømp'ʉ ja ra̱ häi Egipto, hi̱mbi̱ zu̱tho ngue mbøcuɛ ra̱ da̱st'abi. Hi̱mbi̱ gohrá̱ mmʉi, porque pa̱di̱ ngue n'youi Oja̱, ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngui̱ hɛ̱ti̱. 28 Ra̱ Moisés bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱, bi 'bɛpi gätho yø judío ngue da̱ hyo yø dɛ'yo, da̱ zä ra̱ ngo ngue ra̱ pascua. Nu̱ rá̱ ji yø dɛ'yo da̱ hyo, da̱ gospa̱bi̱ p'ʉ ja yø goxthi, n'namhma̱ ngue nu̱'mø bi thohra̱ anxɛ ngue da̱ hyo yø ts'ʉnt'ʉ ma̱da̱, ya hi̱nda̱ hyopyø ts'ʉnt'ʉ yø judío.

29 Yø judío bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue bi zä bi thop'ʉ ja ra̱ Thɛnga̱ Ja̱the, tengu̱tho 'mø ngue dra̱ 'yonhäi p'ʉ ni̱ 'yo. Yø mmɛ̱ngu̱ Egipto p'ʉya, xquet'a̱ bi̱ ne ngue xta̱ thop'ʉ ja ra̱ ja̱the, pɛ bi go'mra̱ ja̱the.

30 Yø judío bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Nyoto ma̱ pa bi thɛ̱sra̱ hni̱ni̱ Jericó. M'mɛfa p'ʉya bi xotyø ja̱do ma̱di̱ thɛ̱sra̱ hni̱ni̱. 31 Nu̱na̱ n'na ra̱ xisu ni̱ hu̱ ngue ra̱ Rahab ra̱ mmɛ̱ngu̱ Jericó, ma̱rá̱ 'yots'om'mäi na̱, xquet'a̱ bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue hi̱nga̱ 'da'i du̱ui yø mmɛ̱ngu̱ Jericó, porque nu̱na̱ ra̱ xisu na̱, bi u̱nna̱ ts'äya'ʉ yø judío bi̱ ma bi a̱xra̱ häi m'mɛt'o.

32 ¿Te 'bɛ'a̱ ga̱ øt'e? ¿Ua xøgue ma̱hyoni̱tho ngue ga̱ xi'a̱hʉ mi̱'da yø hya̱ di 'bɛdi? Pɛ ya hi̱nga̱ mbongui̱ ra̱ ora ga̱ xi'a̱hʉ te bi 'yøtra̱ Gedeón, ra̱ Barac, ra̱ Sansón, ra̱ Jefté, ra̱ David, ra̱ Samuel, co gätho yø pønga̱hya̱ Oja̱. 33 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, gätho bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Ja̱na̱ngue 'bʉ i'da bi 'yøtra̱ tu̱nhni̱, bi da̱pyø da̱st'abi mi̱ nzaqui te mi̱ mma̱. I 'bʉ i'da ngue bi 'yøtra̱ ts'ʉt'abi xa̱nho, bi̱ nthɛui rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ xi ya̱rpi̱. I 'bʉ i'da ngue bi t'ɛnnbʉ 'bʉhyø zate, pɛ hi̱mbi̱ za yø zate. 34 I 'bʉ i'da ngue bi thørbʉ ja ra̱ sibi, pɛ hi̱mbi̱ nzø. I 'bʉ i'da, ya ja ngue da̱ tho conna̱ juai, pɛ pongui̱. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ njua̱ni̱, gue'ʉ bi hya̱ ra̱ ts'ɛdi ngue bi̱ ma ra̱ tu̱nhni̱ 'nɛ̱ bi da̱pyø nsʉiui. 35 I 'bʉ i'da yø xisu ngue nu̱'mø bi du̱ yø ba̱si̱, Oja̱ bi 'yøt'e ngue nu̱'a̱ xa̱ ndu̱ ma̱høndi̱ m'mʉi.

I 'bʉ i'da p'ʉya, i̱ nthu̱t'i̱ ngue ma̱'ʉni̱, sifi ngue nu̱'mø da̱ hyɛp'ʉ Oja̱, ya di̱ mpommi̱ ra̱ nda̱te. Pɛ bi̱ n'u̱ni̱ ngue da̱ du̱, bi̱ ne ngue di tocabi'a̱ ra̱ nho di̱ nja 'mø da̱ni̱ nja ra̱ mbɛ̱nna̱te m'mɛfa. 36 Mi̱'da p'ʉya, bi zä ra̱ n'ʉ ngue bi 'bɛi. 'Nɛ̱ bi zä ra̱ n'ʉ ngue rá̱ n'yɛmma̱ hya̱ yø ja̱'i̱. Mi̱'da p'ʉya, bi thu̱t'i̱ conyø cadena, bi̱ ma fädi. 37 Mi̱'da p'ʉya, ga̱ ndu̱tho'a̱ ngue bi 'bʉndo. Mi̱'da p'ʉya, bi̱ ma ma̱heque ma̱de ra̱ ja̱'i̱ conna̱ thɛgui. Mi̱'da p'ʉya, ma̱japi ngue da̱ 'yøt'a̱ te xa̱nts'o, pɛ hi̱ngui̱ nne. Mi̱'da p'ʉya, ra̱ juai ga̱ ndu̱. Mi̱'da p'ʉya, bi̱ n'yo ndap'ʉ bi zä ngue hi̱n'yʉ ha di̱ nsäya. Bi̱ nøpa̱ he yø xidɛ'yo ogue yø xi yø chivo bi hye. Mi̱'da p'ʉya, bi zä ra̱ n'ʉ ngue hyoya. 'Nɛ̱ bi̱ ma ma̱'ʉni̱, gä ra̱ du̱mmʉi ga̱ 'bʉi. 38 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, yø ndø ho ja̱'i̱, hi̱n hapʉ da̱ hyannba̱bi̱ yø ts'oc'ɛ̱i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi. Pɛ bi zä ra̱ n'ʉ ngue bi̱ n'yo da̱po, ni̱ xi̱ngui̱ pa̱di̱ hapʉ da̱ni̱ mpa. Bi̱ n'yop'ʉ ja yø da̱xa̱nt'øhø. Bi̱ m'mʉp'ʉ ja yø 'bido. Bi̱ m'mʉp'ʉ ja yø hya̱do brá̱ ja mbo häi.

39 Gätho ya yø ja̱'i̱ ya, bi̱ nu̱ ma̱nho Oja̱, porque bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Pɛ tobe hi̱mma̱ t'u̱nni̱tho'a̱ te xa̱ ya̱rpa̱bi̱ Oja̱ ngue di u̱nni̱. 40 Porque Oja̱ bi zänni̱ ngue hi̱mbi̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho hanja ra̱ hya̱, asta̱ guehyø pa dí 'bʉhmʉ ya. Ya xa̱ nzän'Oja̱ ngue nu̱ya yø nyogui ja̱'i̱ 'da gdá̱ nu̱thohʉ na̱ ra̱ nho xa̱ ya̱t'Oja̱ ngue di 'dacjʉ.

---------

12

1 Ya dí̱ nnu̱hʉ ya ngue ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi zɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ bi thogui, porque bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱. Da̱ guecjʉ ya, ma ga̱ sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ ja ngue ga̱ thohmʉ. Nu̱'a̱ dí pa̱di̱ ngue da̱ 'yørca̱hʉ ra̱ nts'oni̱, ma ga̱ ɛmhmʉ n'na nguadi'a̱. Nu̱'a̱ ra̱ ts'oqui di ts'onga̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱ẖʉ, ma ga̱ hɛhmʉ p'ʉ'a̱. Ma ga̱ ja ndu̱mmʉihʉ yø pa di̱ map'ʉ ya, ngue nu̱ te nnecjʉ Oja̱ gdá̱ n'yohʉ, gue'a̱ ga̱ øthʉ'a̱. 2 Za̱nt'a̱ da̱ zo ma̱ mmʉihʉ ra̱ Jesucristo. Porque guehna̱ bi 'yøt'e ngue dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱n'Oja̱ na̱. 'Nɛ̱ go guehna̱ da̱ 'yøt'e ngue para za̱ntho ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ xa̱ndønho. Nu̱na̱ ra̱ Jesús, ma̱da̱gue'a̱ ngue ra̱ 'bɛ'isä ngue to tu̱p'ʉ ja ra̱ pont'i̱, pɛ nu̱na̱ hi̱mbi̱ 'bɛsrá̱ sä. Bi zɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ bi thop'ʉ ja ra̱ pont'i̱, porque pa̱di̱ ngue nu̱'mø mi̱ tho'a̱ te ra̱ n'ʉ bi zä, ma̱ da̱tho ja mpähä ngue da̱ni̱ mmi̱p'ʉ ja rá̱ n'yɛi Oja̱. 3 Nu̱'mø mi̱ ʉnyø ts'oc'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ Jesús, da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ hangu̱ ra̱ n'ʉ bi zä. Ja̱na̱ngue nu̱yá, 'yo di cohni̱ mmʉihʉ 'mø dí sähʉ ra̱ n'ʉ. 4 Mɛ̱nte gui honi̱ ha gdi hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ ts'oqui ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, tobe hi̱ngui̱ sä da̱ hyo'a̱hʉ yø ts'oc'ɛ̱i̱.

5 Ma̱mi̱ pu̱mbɛ̱ni̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ xi'a̱hʉ Oja̱ ngue ya yø ba̱si̱'a̱hʉ. Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue bi 'yɛ̱n'Oja̱: “Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, da̱mi̱ hya̱cjʉ ra̱ güɛnda xa̱nho hanja ngue fɛp'a̱hʉ Oja̱. 'Yo di cohni̱ mmʉihʉ 'mø di hɛc'a̱hʉ Oja̱ te guí øthʉ. 6 Porque Oja̱, nu̱'a̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱di̱, nu̱'mø hi̱nga̱ gue'a̱ øtra̱ ja̱'i̱, di hɛjpi. Nu̱ yø ja̱'i̱ ngue ya yø ba̱si̱ Oja̱, nu̱'mø hi̱nga̱ gue'a̱ øt'e, i fɛi”. 7 Nu̱'mø ngue guí sähʉ ra̱ n'ʉ, da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ ngue nu̱na̱ Oja̱ øt'e ngue yø ba̱si̱'a̱hʉ, guehna̱ fɛp'a̱hʉ na̱. Porque gätho yø ba̱si̱, nu̱'mø hi̱nga̱ gue'a̱ øt'e, i fɛhyø papá. 8 Gätho'ʉ yø ba̱si̱ Oja̱, gä i fɛi, pɛ nu̱'mø hi̱nguí̱ nne ngue da̱ mɛp'a̱hʉ Oja̱, ¿ha di zä gui 'yɛ̱mbi̱ ngue ni̱ Papáhʉ Oja̱ 'mø? 9 Conque nu̱'mø ma̱rá̱ ngüɛjʉ, nu̱'a̱ ma̱ papá bi tecjʉ. Nu̱'mø hi̱nga̱ gue'a̱ dí øthʉ, i fɛgba̱hʉ. Pɛ xquet'a̱ dí̱ nnu̱ ma̱nsu̱hʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, goma̱ gue'a̱ ma̱ Papáhʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ga ɛ̱na̱ ngue hi̱nga̱ ørpa̱hʉ ma̱ su̱ ya. Porque nu̱na̱, i̱ nnepe ngue nma̱'da'yo ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. 10 Conque ma̱ papáhʉ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi mɛ̱nte ra̱ pa bi tecjʉ, i fɛgba̱hʉ 'mø ɛ̱na̱ ngue ørca̱hʉ ra̱ nho. Pɛ nu̱na̱ Oja̱ 'mø ngue i fɛgba̱hʉ, ma̱jua̱ni̱ ngue ni̱ 'yu̱p'ʉ te ørca̱hʉ, porque gä ra̱ nho øt'e. I̱ nnepe ngue gä ra̱ nho gdá̱ n'yohʉ, tengu̱tho Oja̱ ngue gä ra̱ nho øt'e. 11 Nu̱'mø ngue bi̱ mɛgba̱hʉ Oja̱, di sähʉ ra̱ n'ʉ, hi̱ndí̱ nnu̱ ma̱nhohʉ ra̱ mfɛi di jacjʉ. Pɛ nu̱'mø bi di̱nma̱ mmʉihʉ ngue da̱ 'yørca̱hʉ ra̱ nho'a̱ te øt'e, ya hu̱ ma̱ mmʉihʉ p'ʉya. Ya ma̱n'natho ga̱ ja ndu̱mmʉi ga̱ n'yo ma̱nhohʉ.

---------

12 Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ hya̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ya, di̱ ndʉ xa̱ndønho ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. 13 Da̱mi̱ hya̱xhʉ n'na ra̱ hoga̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue gui̱ n'yohʉ xa̱nho, n'namhma̱ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ di̱ n'yo xa̱nho, da̱ di̱nyø mmʉi ndana̱ ra̱ 'yu̱ njua̱ntho.

14 Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue 'yo ga̱di̱ nju̱nthʉ. Da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ'a̱ te gäma̱ nts'o i ja. Porque hi̱nda̱ nu̱ Oja̱ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o. 15 Da̱mi̱ hya̱mhmʉ na̱ rá̱ ma̱te Oja̱ nne di 'da'a̱hʉ, 'yo ga̱di costhohʉ. Da̱mi̱ mfähmʉ xa̱ndønho, ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøthʉ ngue to da̱ bøni̱ di ts'onnba̱bi̱ rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ja mi̱'da yø ja̱'i̱. 16 'Yo gyø 'yots'om'mäihʉ. 'Yo guí øthʉ tengu̱tho bi 'yøtra̱ Esaú ngue bi̱ mɛspa̱tho rá̱ nja̱pi̱ Oja̱. Porque nu̱na̱ ra̱ Esaú, mi̱ zä mi̱ ntu̱ ma̱nthu̱hu̱, hønda̱ n'na ra̱ nts'i̱hmɛ̱ i pä'a̱ rá̱ erensia ma̱di̱ tocabi porque guehna̱ ma̱ da̱na̱. 17 Guí pa̱hmʉ te bi 'yøtra̱ Esaú. Ja̱njua̱ni̱ ngue hangu̱ ra̱ mbɛ̱n'a̱ m'mɛfa ngue xta̱ nzo rá̱ 'yɛ'a̱ te mi̱ ja xti u̱nná̱ papá. Pɛ ya hi̱mbi̱ zä ha xti japra̱ hya̱. Ma̱da̱gue'a̱ ngue ja̱njua̱ni̱ ja ra̱ zon'a̱ m'mɛfa, pɛ ya hi̱mbi̱ di̱ni̱ ha xti xotra̱ hya̱ xi 'yøt'e.

---------

18 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱na̱ ra̱ cohi bi 'dacjʉ Oja̱ ngue gdá̱ n'yohʉ ya, ma̱'da'yo na̱, hi̱nga̱ 'da'igu̱ui'a̱ ra̱ nyogui cohi bi t'u̱nna̱ m'mɛt'o yø judío ngue da̱ n'yo. Nu̱'mø ma̱mbi t'u̱nna̱ nyogui cohi yø judío ya, nu̱'a̱ ra̱ t'øhø ja ua ja ra̱ xi̱mhäi bá̱ nya̱ Oja̱, ja bi̱ map'ʉ. Bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue di yoxni̱ yø sibi. Bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue ja ra̱ ts'a'bɛxu̱i̱. Bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue 'yo ra̱ nda̱te nda̱hi̱. 19 Bi 'yøhyø ja̱'i̱ ngue ya̱ yø corneta. Bi 'yøhyø ja̱'i̱ ngue bá̱ nya̱ Oja̱ ngue nzofo. Nu̱ya yø ja̱'i̱ bi 'yøde ngue ts'ofo, bi̱ nsu̱. Ja̱na̱ngue bi 'yädi ngue ya hi̱nni̱ mantho da̱ 'yøde tema̱ hya̱ mma̱n'Oja̱. 20 Porque øde te bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue ma̱da n'na ra̱ mbo'øni̱tho da̱ guarbʉ ja ra̱ nexa̱nt'øhø, da̱ tho ngue da̱ 'bʉndo, ogue da̱ tho conyø lansa. 21 Ja̱njua̱ni̱ ngue ra̱ ndu̱ssu̱tho te bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱. Xquet'a̱ 'nɛ̱sɛ ra̱ Moisés bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱gui̱, asta̱ dí hua̱qui̱ ngue dí su̱”.

22 A nu̱jʉ ya, nu̱p'ʉ nná̱ mähä, gue'a̱ ra̱ t'øhø Sión bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱ ja ra̱ hni̱ni̱ bí 'bʉ Oja̱, ja nná̱ mähä p'ʉya. Guehna̱ ra̱ Jerusalén bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱ na̱ya. Nu̱p'ʉ, xi̱nga̱ m'medetho yø ma̱hua̱hi̱ yø anxɛ i 'bʉi. 23 Nu̱'mø gä bi̱ mpɛti yø anxɛ ngue da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱, 'dap'ʉ ga̱ m'mʉhmʉ ya yø ba̱si̱ Oja̱ ya xa̱ cuarpa̱bi̱ yø thu̱hu̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. A nu̱na̱ ma̱ Oja̱hʉ guehna̱ ra̱ ts'ʉt'abi na̱ ngue gätho yø ja̱'i̱. Nu̱ya yø nyogui ja̱'i̱ ya xa̱ ndu̱ 'nɛ̱ xa̱ hojpa̱bi̱ Oja̱ yø ts'oqui, gä da̱di̱ ncu̱hʉ ya. 24 Nu̱na̱ ra̱ Jesús, bi hocra̱ 'da'yo cohi ja ya. Nu̱ rá̱ ji bi̱ mäni̱, i ja rá̱ ts'ɛdi ngue di hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ, hi̱nga̱ ngu̱ rá̱ ji ra̱ Abel ngue n'äst'abitho.

25 Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ mfähmʉ xa̱ndønho ya, ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue gui fɛspa̱thohʉ rá̱ hya̱ na̱ Oja̱ nzocjʉ. Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue hi̱mbi̱ mpommi̱ ra̱ castigo ya yø ja̱'i̱ bi̱ mɛspa̱tho rá̱ hya̱ Oja̱ 'mø ra̱ pa mi̱ zocua ja ra̱ xi̱mhäi. Goma̱ guehya ngue gui 'yɛ̱na̱ ga̱ mpomhmʉ ra̱ castigo 'mø ga̱ fɛspa̱thohʉ te mma̱n'Oja̱ nu̱na̱ bi̱ nzocsɛga̱hʉ asta̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. 26 Nu̱'mø yø pa xa̱ thogui, nu̱'mø bá̱ nya̱ Oja̱ ngue nzohyø ja̱'i̱ ua ja ra̱ häi, asta̱ di 'ya̱n'a̱häi. A nu̱yá, ma̱høn'a̱ ɛ̱n'Oja̱: “Nu̱'mø ngue høndá̱ nya̱gä ya, ga̱ øt'e ngue di 'yan'a̱häi 'nɛ̱ ga̱ øt'e ngue di 'ya̱n'a̱ te bí ja ma̱ya̱”, bi 'yɛ̱na̱. 27 Ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱n'Oja̱ da̱ yør'mø hømbá̱ nya̱ ya, ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue Oja̱ da̱ hya̱jpa̱bi̱ yø 'bɛfi te gä bi hoqui. Nu̱ te da̱ bøni̱ ngue hi̱ndi̱ 'ya̱ni̱, gue'a̱ di̱ nja para za̱ntho'a̱. 28 Nu̱na̱ ra̱ xɛqui hi̱ndi̱ 'ya̱ni̱, guep'ʉ ha di̱ ma̱nda Oja̱ ja ga̱ m'mʉhmʉ p'ʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ma ga̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱ ya. Ma ga̱ tha̱nnehʉ Oja̱ tengu̱tho nnu̱ ma̱nho ngue ga̱ ørpa̱hʉ. Porque Oja̱ ní̱ 'yu̱p'ʉ ngue ma̱thoguitho ga̱ nnu̱ ma̱nsu̱hʉ. 29 Porque Oja̱ ra̱ ndu̱ssu̱tho, tengu̱tho ra̱ sibi ngue di juadi u̱di̱ ha sʉdi.

---------

13

1 Hangu̱ ra̱ pa, da̱mi̱ mma̱di̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, tengu̱tho 'mø ngue ɛga̱ di̱ ncu̱hʉ. 2 Ma̱mi̱ pu̱mbɛ̱ni̱hʉ ya, ngue nu̱'mø to bi zøp'ʉ ja ni̱ ngu̱hʉ, da̱mi̱ u̱nhnʉ ra̱ ts'äya. Porque 'bʉ i'da yø ja̱'i̱ di u̱nna̱ ts'äya p'ʉ ja yø ngu̱, pɛ hi̱ngui̱ pa̱di̱ ngue'mø yø anxɛ Oja̱'ʉ di u̱nna̱ ts'äya.

3 Nu̱'mø to bi̱ n'ofädi, da̱mi̱ fäxhʉ te honi̱. Da̱mi̱ fäxhʉ gui 'yø'ni̱ güɛndahʉ tengu̱tho 'mø ngue go gdi ofädihʉ. Gui fäxhʉ'ʉ sä ra̱ n'ʉ ngue ma̱'ʉni̱. Gui 'yø'ni̱ güɛndahʉ ɛ̱ntho go gui thohmʉ'a̱ te ra̱ n'ʉ thogui.

4 Nu̱ gätho yø ja̱'i̱ ya xa̱ ntha̱ti̱, da̱ zu̱pyø ntha̱ti̱ bi 'yøt'e. 'Yo di homma̱n'na di̱ m'mʉhmi̱. Porque Oja̱ da̱ hya̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda̱ yø 'yots'om'mäi.

5 'Yo sä guí ɛ̱mhmʉ ngue gue'a̱ ra̱ mɛ̱nyu̱ ma̱ da̱tho di̱ mu̱ui. Da̱mi̱ conformahʉ'a̱ te ts'ʉ ma̱cosa di 'da'a̱hʉ Oja̱. Porque Oja̱ i ɛ̱na̱: “Nu̱gä, hi̱n da̱di pu̱mbɛ̱ni̱'i̱. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ hɛc'a̱tho'i”. 6 Ja̱na̱ngue nu̱ya ma̱ mmʉi gdá̱ ma̱mhmʉ na̱ ra̱ hya̱ ja ua ya ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ma̱ Oja̱, guehna̱ fäxca̱gui̱ na̱. Ya hi̱ndi̱ su̱gä 'mø ja tema̱ hya̱ mbɛ̱nnga̱gui̱ yø ja̱'i̱”.

7 Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ te ma̱ni̱ n'yo'ʉ yø ma̱mhya̱ bi xi'a̱hʉ rá̱ hya̱ Oja̱. Da̱mi̱ mɛ̱pyahʉ'a̱ te ra̱ nho bi 'yøt'e mɛ̱nte bi̱ m'mʉi, da̱ ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ. A nu̱ya yø ma̱mhya̱ mi̱ dʉ xa̱nho yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, da̱mi̱ njathʉ p'ʉya, di̱ ndʉ xa̱nho ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ.

8 Nu̱na̱ ra̱ Jesucristo, ngu̱'mø yø pa xa̱ thogui, xi̱ mma̱ngu̱dya, xquetho para za̱ntho na̱, hi̱nja̱m'mø ngue da̱di̱ mpädi. 9 Ja̱na̱ngue ma̱mi̱ n'u̱ni̱ da̱ thä'a̱hʉ ngue hønt'o bi zä ma̱ xädi gui tɛnhnʉ ngue hi̱nda̱ 'da'igu̱ui na̱ ra̱ hya̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ya. Da̱mi̱ hya̱nnba̱hʉ rá̱ ma̱te Oja̱ di 'da'a̱hʉ, gue'a̱ di zajni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ'a̱. 'Yo di hä'a̱hʉ ya yø ja̱'i̱ ha̱jtho te si, porque hi̱nga̱ gue'a̱ di zacrá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ ja̱'i̱'a̱ ngue da̱ hya̱jtho te da̱ zi.

10 A nu̱jʉ, guehna̱ ra̱ Jesucristo di̱ nnøpa̱ 'bøt'e ngue di̱ nhohma̱ ts'oquihʉ. A nu̱ya yø 'bɛt'o mmäcja̱ ngue yø judío, 'be ho yø zu̱'ɛ̱ ngue ørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱ ya, 'nɛ̱ ja ra̱ 'bøt'e ngue hi̱n'yʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ da̱ za ra̱ ngø pøtyø ja̱'i̱. 11 Nu̱ rá̱ ji ra̱ zu̱'ɛ̱ i tho, ha̱xra̱ mmäcja̱ ní̱ ma mbonni̱ja̱, ja ra̱ xɛqui ma̱thoguitho xa̱ ndʉxqui ja bi porbʉ ra̱ ji gui̱ nhohyø ts'oqui yø ja̱'i̱. Ra̱ ngø p'ʉya bi̱ nt'u̱di̱ ma̱xøts'e ra̱ hni̱ni̱. 12 Njarbʉtho ra̱ Jesús, bi zä ra̱ n'ʉ ngue bá̱ tho ma̱xøts'e ra̱ hni̱ni̱. Nu̱'a̱ rá̱ ji bi̱ mäm'mø mi̱ du̱, guehna̱ nnøpa̱ 'bøt'e yø ja̱'i̱ ngue i̱ nhohma̱ ts'oquihʉ na̱. 13 I ɛ̱mbyø ja̱'i̱ ngue ra̱ 'bɛ'isä te t'ørpa̱ ra̱ Jesús ngue bá̱ tho ma̱xøts'e ra̱ hni̱ni̱. Pɛ ma ga̱ tɛnhma̱hʉ ra̱ Jesús, ma̱da̱gue'a̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue ra̱ 'bɛ'isä ngue dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesús. 14 Porque nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, hi̱n'yʉ ga̱hʉ ua n'na ra̱ hni̱ni̱ ngue di ja para za̱ntho. Sinoque dí tømhmʉ ma̱n'na ra̱ hni̱ni̱, nu̱na̱ ja ngue di̱ nja m'mɛfa. 15 Ja̱na̱ngue nu̱yá, ma ga̱ ja ma̱mma̱dihʉ Oja̱ para za̱ntho, porque nu̱na̱ ra̱ Jesucristo ma̱ 'bɛt'o mmäcja̱hʉ p'ʉ 'bʉ Oja̱, go guehna̱ ha̱xpʉ 'bʉ Oja̱'a̱ te nná̱ ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱ na̱. 16 Ma̱mi̱ pu̱mbɛ̱ni̱hʉ, za̱nt'a̱ da̱mi̱ 'yøthʉ ra̱ nho, guí fäxni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ co nu̱'a̱ te guí pɛshʉ. Porque gue'a̱ di̱ nɛ̱qui̱ ngue ga̱di ja ma̱mma̱di̱hʉ Oja̱'a̱. A nu̱'mø ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ, da̱ nu̱ma̱nho Oja̱ te guí øthʉ.

17 Nu̱'ʉ yø n'yohʉ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱, da̱mi̱ 'yøt'e te da̱ xi'a̱hʉ. Gui 'yørpa̱hʉ ma̱su̱ xa̱nho, porque gue'ʉ fät'a̱ ni̱ tehʉ'ʉ. I pa̱di̱ ngue nu̱'a̱ ra̱ 'bɛfi øt'e, bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa di däpra̱ güɛnda Oja̱. Ja̱na̱ngue da̱mi̱ 'yøt'e ngue di johyatho ni̱ mädihʉ, 'yo gui honnba̱hʉ ngue ha di du̱ yø mmʉi. Porque nu̱'mø hi̱ngui̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te xi'a̱hʉ, ya hi̱ngui̱ säp'ʉ da̱ mä'a̱hʉ xa̱nho.

18 Da̱mi̱ marca̱hʉ Oja̱, porque nu̱gui̱ dí ɛ̱na̱ ngue ya xa̱nho te nná̱ 'yo, 'nɛ̱ dí̱ nne ga̱ sigue ngue ni̱ma̱ntho ga̱ n'yo xa̱nho. 19 Nu̱'mø gá̱ marca̱hʉ Oja̱, da̱mi̱ 'yähmʉ ngue da̱ yøt'Oja̱ ngue n'nahma̱ntho ga̱ mmagä p'ʉ ga̱ ma nu̱'a̱hʉ.

---------

20 Nu̱na̱ Oja̱ bi 'yøt'e ngue bi bɛ̱nna̱te ra̱ Hmu̱ Jesucristo 'mø mi̱ du̱. Nu̱'a̱ rá̱ ji bi̱ mäm'mø mi̱ du̱, gue'a̱ ra̱ ji di ja ts'ɛdi para za̱ntho ngue di̱ nja ra̱ 'da'yo cohi i ja. I øt'e ngue nu̱na̱ ra̱ Cristo, guehna̱ ma̱ Ma̱ca̱ Mädihʉ na̱. 'Nɛ̱ øt'Oja̱ ngue yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di̱ mma̱di̱ n'na ngu̱ n'na. 21 Dí̱ nnegä ya ngue da̱ 'yøt'Oja̱ ngue da̱ zäp'ʉ gui 'yørpa̱hʉ'a̱ te gä rá̱ pähä, hi̱nte di̱ m'mɛdi. Da̱ ne Oja̱ ngue conná̱ ts'ɛdi ra̱ Jesucristo gui cohmʉ tengu̱tho nnepe ngue gui cohmʉ. A nu̱yá, ma ga̱ ɛ̱spa̱hʉ ra̱ Cristo para za̱ntho. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

22 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ 'yøde xa̱nho na̱ ra̱ hya̱ ja ua dí xi'a̱hʉ. Ya dá̱ xi'i ha gdi japi te gui 'yøthʉ, pɛ hi̱nga̱ yap'ʉtho pa ra̱ hya̱. 23 Dí pɛn'na̱hʉ ra̱ hya̱ ngue nu̱na̱ ma̱ cu̱hʉ ra̱ Timoteo mi̱ ofädi, ya bi bøts'e. A nu̱yá, nu̱'mø ngue hi̱mma̱ ya'atho da̱ zøcua ya, 'da gdá̱ mɛ'be p'ʉ ngue ga̱ ma zɛngua'a̱hʉ.

24 Da̱di zɛngua gätho'ʉ yø ma̱mhya̱ 'bʉp'ʉ. Da̱ gue'ʉ mi̱'da ma̱ cu̱hʉ, gä da̱di zɛngua. A nu̱ya ma̱ cu̱hʉ ngue yø mmɛ̱ngu̱ Italia xquet'a̱ di zɛngua'a̱hʉ.

25 Oja̱ di ja̱pi̱ gätho'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Ra̱ Santiago

1

2

3

4

5

Ra̱ Santiago

Ja ua ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Santiago.

1

1 Nu̱gä drá̱ Santiago, rá̱ mɛfigä Oja̱, 'nɛ̱ rá̱ mɛfigä ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Da̱di zɛnguagä'ʉ ma̱ cu̱ ngue yø mbom'mɛtojʉ ra̱ Israel, nu̱'ʉ 'bʉi ndap'ʉ bi zä gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi.

---------

2 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ johyahʉ ngue'mø 'dama̱ 'dan'yo ma̱n'ʉ guí sähʉ. 3 Porque guí pa̱hmʉ ngue nu̱'mø guí sähʉ ra̱ n'ʉ, 'nɛ̱ hi̱mbi̱ nts'onni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, ya ma̱n'natho gui sɛti te guí thohmʉ 'mø. 4 Da̱mi̱ sɛti xa̱ndønho te guí thohmʉ, n'namhma̱ ngue ma̱n'na di̱ ndʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ p'ʉya, hi̱nte da̱ t'ɛ̱mbi̱ ngue di 'bɛdi. 5 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ ha di japi te thogui, da̱ 'yäp'a̱ Oja̱ ngue da̱ mäts'i. A nu̱na̱ Oja̱ da̱ xännbi̱ ha di japi. Nu̱na̱ Oja̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ di ho di̱ mfäxte, hi̱ngui̱ ɛ̱na̱ ngue hi̱n'na̱. 6 Pɛ nne da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue Oja̱ da̱ mäts'i, 'yo di yobɛ̱ni̱. Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱nga̱ n'nat'a̱ mbɛ̱ni̱, ni̱ maua, ni̱ manʉ rá̱ n'yomfɛ̱ni̱, øt'e tengu̱tho ra̱ ja̱the 'mø ɛnna̱ nda̱hi̱. 7 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue yobɛ̱ni̱, nu̱na̱ Oja̱ hi̱nte di u̱nni̱. 8 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue n'na ra̱ hya̱ da̱ zänni̱, 'nɛ̱ yobɛ̱ni̱, hi̱nja̱m'mø di ti̱nná̱ mmʉi ndana̱ gue'a̱ ɛda̱ 'yøt'e.

---------

9 A nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue hyoya, t'ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nte di̱ mu̱ui, pɛ di johya hma̱ha̱. Porque Oja̱ ɛ̱mbi̱ ngue di̱ mu̱ui ra̱ hyoya. 10 Pɛ nu̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ra̱ mmɛ̱mmɛti, di johya hma̱ha̱ 'mø bi di̱nná̱ mmʉi ngue nu̱'a̱ rá̱ mɛ̱nyu̱ i ja, hi̱nte di̱ mu̱ui p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱. Porque gätho yø mmɛ̱mmɛti da̱ thotho. Ya guí̱ nnu̱hʉ yø paxi 'mø bi̱ ndøni̱, hi̱nga̱ ya'a̱ ra̱ pa hät'i. 11 Nu̱'a̱ ga̱ mpa ra̱ hyadi 'mø ma̱ pa, ra̱ paxi da̱ 'yot'i, ya da̱ dährá̱ døni̱, ya di̱ m'mɛ'a̱ te ga̱nho. Njarbʉtho ra̱ mmɛ̱mmɛti 'mø di xa̱ndra̱ mɛ̱nyu̱ ya ngue nnepe xa̱ngu̱ di̱ nja, pɛ nu̱'mø bi du̱, da̱ zotrá̱ mɛ̱nyu̱ xa̱ xa̱ndi̱.

---------

12 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui ra̱ ja̱'i̱ da̱ zɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ da̱ thogui. Porque nu̱'a̱ da̱ zɛti te thogui, mma̱n'Oja̱ ngue para za̱ntho 'dap'ʉ di̱ m'mʉhmi̱. Guehna̱ di ya̱rpa̱bi̱ Oja̱ ya yø ja̱'i̱ di̱ ma̱ Oja̱ co gätho yø mmʉi na̱ya. 13 Nu̱'mø te'o so rá̱ mmʉi ngue da̱ 'yøtra̱ nts'o, 'yo sä di ɛ̱na̱ ngue Oja̱ di bɛ̱nnba̱bi̱'a̱ ra̱ nts'o nne da̱ 'yøt'e. Porque Oja̱ hi̱ngui̱ so rá̱ mmʉi'a̱ ngue tema̱ nts'o da̱ 'yøt'a̱, 'nɛ̱ hi̱ndi̱ bɛ̱nnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøtra̱ nts'o. 14 N'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱, i sosɛ rá̱ mmʉi'a̱ ra̱ nts'o nne da̱ 'yøt'e. 15 Nu̱'mø ngue ya bi̱ nja'a̱ ra̱ nts'o so rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøt'e, ya ra̱ ts'oqui bi 'yøtra̱ ja̱'i̱. Nu̱na̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ra̱ 'yøt'its'oqui, ya ndø'ma̱te dra̱ castigo 'mø ngue di sigue.

16 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'a̱ ra̱ nts'o so ni̱ mmʉi gui 'yøthʉ, 'yo sä guí ɛ̱mhmʉ ngue Oja̱ di bɛ̱n'na̱hʉ'a̱. 17 Porque nu̱'a̱ di 'dacjʉ Oja̱, gätho gue'a̱ ta̱te xa̱nho'a̱. Nu̱na̱ Oja̱ bá̱di̱ u̱n'a̱ ra̱ nho p'ʉya, gue'a̱ bi 'yøtyø nyot'i bí ja ma̱ya̱. Nu̱ya yø nyot'i ya, di pähyø hmi̱ ya, pɛ Oja̱ hi̱nha gui pä'a̱ te mma̱n'a̱, nu̱'a̱ mma̱, i̱ mma̱. 18 Nu̱'mø ma̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, nu̱na̱ Oja̱ bá̱ sänni̱ ngue bi 'dacjʉ ra̱ 'da'yo te. Bi ziga̱hʉ p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ para ngue dyø mʉdi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱. M'mɛfa p'ʉya, xa̱ngu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱.

---------

19 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø toni̱ ja̱'i̱ da̱ zo'a̱hʉ, da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ma̱su̱. Hante ngue gui̱ nya̱hʉ, 'be hya̱cra̱ güɛnda 'mø xa̱nho te guí̱ nne gui̱ mma̱mhmʉ, ogue hi̱n'na̱. Nu̱'mø guí̱ mbøcuɛhʉ, hya̱cra̱ güɛnda ngue'mø ni̱ 'yu̱p'ʉ gui̱ mbøcuɛhʉ, ogue hi̱n'na̱. 20 Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ mbøcuɛ, hi̱ngui̱ øt'a̱ te ra̱ nho nnep'a̱ Oja̱ da̱ 'yøt'e. 21 Ja̱na̱ngue nu̱yá, da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ'a̱ te gä xa̱nts'o. 'Yo ni̱mantho guí øthʉ'a̱ te hi̱nga̱ njua̱ni̱. Da̱mi̱ hya̱hni̱ mmʉi gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma nthu̱hu̱ p'ʉ ja ni̱ mmʉihʉ. A nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, ja rá̱ ts'ɛdi ngue da̱ ya̱n'na̱ ni̱ tehʉ.

22 Pɛ da̱mi̱ 'yøthʉ'a̱ te xän'na̱hʉ na̱ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱. 'Yo sä guí hä'ni̱ mmʉihʉ ngue gui 'yɛ̱na̱ ngue høntho gui 'yøxthohʉ ra̱ hya̱. Nu̱'á̱, hi̱n'na̱'a̱. 23 Nu̱'a̱ te'o høntho nne ngue da̱ 'yøde te mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ øt'a̱ te mma̱nna̱ hya̱, i øt'e tengu̱tho n'na ra̱ ja̱'i̱ hɛ̱trá̱ hmi̱ conna̱ hyɛ̱. 24 Nu̱'mø hɛ̱tra̱ hyɛ̱, i̱ nnu̱ rá̱ hmi̱, pɛ nu̱'mø bi gʉ ra̱ hyɛ̱ p'ʉya, ya di pu̱mbɛ̱ni̱ tengu̱ rá̱ hmi̱. 25 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ bi 'yɛ̱t'a̱ mmʉi xa̱ndønho'a̱ te ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, hi̱mbi̱ pu̱mbɛ̱ni̱, nu̱ te øde i hma̱, i øt'e, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di ja̱p'a̱ Oja̱ te ga̱ 'yo na̱. Porque ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, ta̱te ngue xa̱ndønho, 'nɛ̱ nu̱ya yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱, guehya ho yø mmʉi ngue nne da̱ 'yøt'e te di̱ ma̱nda Oja̱ ya.

26 Nu̱ te'o gätho hi̱ngui̱ sa̱mmrá̱ ja̱ni̱ ngue xa̱nts'o ga̱ ya̱, 'yo sä di hätrá̱ mmʉi, da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱na̱ ra̱ ja̱'i̱ na̱, ya säditho ngue tha̱nne Oja̱ na̱. 27 Nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, i̱ nne na̱ ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, da̱ 'yøt'e te rá̱ nsäui rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ 'bäxte yø ba̱si̱ hi̱njongui̱ 'bʉi. 'Nɛ̱ da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ 'bäxte yø 'danxu̱ 'mø hi̱n'yʉ te da̱ hyoni̱. 'Nɛ̱ hi̱nda̱ 'yøtra̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi.

---------

2

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo ma̱guesɛ, ya hi̱ngui̱ ho ngue'mø guí huanthohʉ to guí̱ nne gui̱ ma̱hmʉ. 2 Xi'mø da̱ yʉrbu̱ ha ga̱di̱ mpɛtihʉ n'na ra̱ mmɛ̱mmɛti di ha̱ n'na ra̱ mfo'yɛ ngue ra̱ oro, di he ra̱ u̱lu xa̱nho. Xquet'a̱ da̱ 'yʉt'a̱ n'na ra̱ hyoya hi̱nga̱ njua̱ni̱ rá̱ he. 3 'Nɛ̱ go guí̱ nnu̱ ma̱nsu̱hʉ na̱ ra̱ n'yohʉ xa̱nho rá̱ he p'ʉya, gui 'yɛ̱mphʉ p'ʉya: “Da̱mi̱ mi̱cua ja ra̱ nthu̱ts'i̱ xa̱nho”, gui 'yɛ̱mphʉ. Pɛ nu̱na̱ ra̱ hyoya p'ʉya, gui 'yɛ̱mphʉ na̱: “Nu̱'a̱'i̱ gá̱ 'bähnʉ, ogue da̱mi̱ mi̱cua häi”. 4 Xi'mø ngue ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ, ya guí huantho to ga̱di̱ ma̱hmʉ 'mø. Ɛ̱̱ntho go guí̱ nts'ʉt'abihʉ ngue go gui sänhnʉ ndana̱ gue'a̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ mu̱ui, ndana̱ hi̱nte di̱ mu̱ui. Ya hi̱ngra̱ hoga̱ n'yomfɛ̱ni̱'a̱ p'ʉya.

5 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱na̱ Oja̱, ya xpa̱ huan'nʉ yø hyoya ua ja ra̱ xi̱mhäi, ngue nu̱'mø bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱, ɛ̱ntho di̱ mmɛ̱mmɛti, hi̱nda̱ gue'a̱ ja xa̱ngu̱ rá̱ mɛ̱nyu̱. Porque nu̱ya yø hyoya, nu̱'a̱ ra̱ nho di u̱n'Oja̱ p'ʉ ha di̱ ma̱nda, go di tocabi ya. Guehna̱ ra̱ nho ma̱ ya̱t'i̱bi ya yø ja̱'i̱ di ma̱ Oja̱ co gätho yø mmʉi ya. 6 Pɛ nu̱'a̱hʉ ga̱di 'bɛrpa̱hʉ rá̱ sä yø hyoya. Go guí̱ nnu̱ ma̱nsu̱hʉ ya yø mmɛ̱mmɛti, conque guehya yø ja̱'i̱ di pʉc'a̱hʉ ya. Nu̱'mø hi̱ngá̱ 'yøthʉ'a̱ te di̱ ma̱nda ya, da̱ ma ma̱bɛnt'i̱'a̱hʉ, da̱ ts'ixa̱hʉ p'ʉ ja ra̱ ts'ʉt'abi. 7 Ya fa̱di̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo. ¿Hanja ngue go guí̱ nnu̱ ma̱nhohʉ ya yø mmɛ̱mmɛti i ya̱ ma̱nts'o 'mø i hnøn'a̱ rá̱ ma̱ca̱ thu̱hu̱ na̱ ra̱ Cristo?

8 Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro i̱ nt'ot'i p'ʉ ra̱ Ley i ta̱te ngue mi̱'da yø ley, i ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ ma̱hni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui tengu̱tho gni̱ ne ngue di̱ ma ma̱mma̱di̱'i̱”. Nu̱'mø ngue ma̱jua̱ni̱ guí øthʉ'a̱ te mma̱nna̱ ra̱ ley na̱, ya xa̱nho te guí øthʉ 'mø. 9 Pɛ nu̱'mø guí huantho yø ja̱'i̱ ga̱di̱ ma̱hmʉ, ya ra̱ ts'oqui guí øthʉ 'mø. Ya guí fɛsthohʉ'a̱ te mma̱mp'ʉ ja rá̱ ley Oja̱. 10 Xi'mø ngue n'na ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøt'e gätho'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ ley, pɛ con n'na parte di 'bɛdi hi̱nda̱ 'yøt'e, ya fɛstho ra̱ ley. Ya sʉtho 'mø hi̱nte bi 'yøt'e te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. 11 Porque guesɛ Oja̱ bi 'yɛ̱na̱: “'Yo grá̱ 'yots'om'mäi”. Ma̱høn'a̱ ɛ̱na̱: “'Yo grá̱ hyote”. A nu̱yá, nu̱'mø hi̱ngra̱ 'yots'om'mäi ra̱ ja̱'i̱, pɛ ra̱ hyote, ya fɛstho'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ ley. 12 Gä ra̱ hya̱ ma̱nho gdi̱ nya̱hʉ. Nu̱'a̱ te guí øthʉ, da̱gue'a̱ te nnu̱ ma̱nho Oja̱ gui 'yøthʉ. Porque guí pa̱hmʉ ngue da̱ tha̱ts'a̱hʉ ra̱ güɛnda conna̱ 'da'yo ley bi zän'Oja̱ ngue di̱ n'yo yø ja̱'i̱ nu̱ya bi̱ nya̱ni̱. 13 A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱ndi huɛ̱crá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, hi̱nda̱ ma ma̱huɛ̱qui 'mø bi tha̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ja rá̱ nhuɛ̱ca̱te, nu̱'mø bi tha̱xra̱ güɛnda, hi̱nte di̱ njapi.

---------

14 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'nɛ̱ hi̱n tema̱ nho di̱ nne da̱ 'yøt'e, ya säditho ngue ɛ̱na̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ ja̱'i̱. ¿Ua da̱ zä di̱ nya̱nna̱ ja̱'i̱ ngue høntho da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ja rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱? 15 Xi'mø ngue di 'bʉhma̱ cu̱ ngue ra̱ n'yohʉ ogue ra̱ xisu, hi̱n'yʉ ra̱ u̱lu da̱ hye, ogue hi̱n'yʉ te da̱ zi. 16 Nu̱ n'na'a̱hʉ p'ʉya da̱ 'yɛ̱mbi̱: “Da̱ hyu̱ ni̱ mmʉi ya. Nu̱ya hi̱ndi̱ sɛ'i ya, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ tu̱ ra̱ thu̱hu̱ ya”, da̱ 'yɛ̱mbi̱. Pɛ nu̱'mø hi̱ndi̱ u̱nna̱ u̱lu da̱ hye 'nɛ̱ hi̱ndi̱ u̱nni̱ te da̱ zi, ¿ndana̱ ra̱ nho ɛ̱na̱ ør'mø? 17 Njarbʉtho ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ja rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ya. Nu̱'mø hi̱ngui̱ nne ngue tema̱ nho da̱ 'yøt'e, ya hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ ja̱'i̱.

18 Xi'mø di 'bʉi to da̱ 'yɛ̱na̱: “Nu̱ya 'bʉi to ja rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, xi̱mmi̱ 'bʉi to øtra̱ nho”, da̱ 'yɛ̱na̱. Ga̱ ɛ̱mbʉya: “¿Ha di zä di̱ nɛ̱qui̱ ngue ja ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ 'nɛ̱ hi̱n tema̱ nho di fa̱di̱ ngue guí øt'e? A nu̱gä, ya da̱ zä guí pa̱di̱ ngue ja ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ co nu̱'a̱ te ra̱ nho dí øt'e”, ga̱ ɛ̱mbi̱. 19 A nu̱'i̱, guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue n'natho Oja̱. Xa̱nho ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue hønda̱ n'na Oja̱ i 'bʉi. Pɛ xquet'a̱ 'nɛ̱hyø ts'onthi̱ i ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue n'natho Oja̱. Nja ngue nu̱'ʉ yø ts'onthi̱ i hua̱qui̱ ngue su̱'a̱ te da̱ thogui. 20 Nu̱'i̱, di 'bɛ'a̱'i̱ ra̱ n'yomfɛ̱ni̱. ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱di̱ ngue ra̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ hi̱n tema̱ nho n'youi, hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ ja̱'i̱? 21 Nu̱ ma̱ mboxitahʉ ra̱ Abraham bi 'yøt'e te bi xi Oja̱. Ja̱na̱ngue bi hojpa̱bi̱ yø ts'oqui. Porque bi̱ n'u̱ni̱ ngue xta̱ hyo rá̱ ts'ʉnt'ʉ ngue xta̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ 'bøt'e Oja̱. 22 Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue hi̱nga̱ høntho bi̱ nja rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Abraham, sinoque bi 'yøt'e te rá̱ nsäui rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Co nu̱'a̱ te bi 'yøt'e, di̱ nɛ̱qui̱ ngue ma̱jua̱ni̱ ja rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. 23 Ya bi̱ nja'a̱ te nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Ra̱ Abraham bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi xi Oja̱. Nu̱'a̱ i 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ p'ʉya, Oja̱ bi hojpa̱bi̱”. 'Nɛ̱ Oja̱ bi 'yøt'e ngue rá̱ amigo ra̱ Abraham.

24 Ya guí̱ nnu̱hʉ ngue nu̱na̱ Oja̱, di hojpa̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱ ngue øtra̱ nho. Pɛ ngue da̱ 'yɛ̱nna̱ ja̱'i̱ ngue høntho ɛ̱c'ɛ̱i̱, ya di pu̱nnba̱bi̱, nu̱'a̱, hi̱n'na̱'a̱. 25 Nu̱ ra̱ Rahab, ma̱rá̱ 'yots'om'mäi na̱, pɛ Oja̱ bi hojpa̱bi̱ yø ts'oqui ngue'a̱ ra̱ nho bi 'yøt'e. Porque nu̱'ʉ yø m'mɛnhni̱ ra̱ Josué bi̱ ma di a̱xra̱ häi, bi zømp'ʉ mi̱ 'bʉhna̱ ra̱ xisu. Nu̱'mø mi̱ thon'ʉ yø m'mɛnhni̱, bi 'ya̱gui̱ 'nɛ̱ bi xifi ngue n'nanni̱ ma̱n'na ra̱ 'yu̱ di̱ mengui̱, n'namhma̱ ngue hi̱ndi̱ mbɛnt'i̱. 26 Xi ra̱ ja̱'i̱ ngue ya xa̱ndu̱, ya hi̱nte pɛfi. Njarbʉtho ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ ra̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya, hi̱n tema̱ nho di̱ nɛ̱qui̱ ngue di øt'e.

---------

3

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'a̱hʉ ya, hi̱ngui̱ sä ngue to bi zä da̱ 'yɛ̱na̱ ngue di̱ nxännba̱te rá̱ hya̱ Oja̱. Porque ya guí pa̱hmʉ ngue nu̱gähe ngue dí xännba̱tehe rá̱ hya̱ Oja̱, ma̱ da̱tho ngue ha̱sca̱he ra̱ güɛnda Oja̱, a nu̱'ʉ hi̱ngui̱ xännba̱te nzäni̱'ʉ. 2 Gäthoga̱hʉ ya, xa̱ngu̱ yø nni̱di̱ hi̱nga̱ gue'a̱ te dí øthʉ. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue gä gue'a̱ ra̱ hya̱ mma̱nya, rá̱ nzɛgui gä ra̱ nho ga̱ 'yo na̱ ra̱ ja̱'i̱ na̱. Porque nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ma̱jua̱ni̱ ngue pa̱di̱ da̱ za̱mrá̱ ja̱ni̱, guehna̱ da̱ zä da̱ za̱mrá̱ mmʉi ngue'a̱ te rá̱ pähä rá̱ do'yo na̱. 3 Nu̱'mø ma̱japi ra̱ freno p'ʉ ja rá̱ ne yø ndøfani̱, ya sä di ts'a̱mmi̱ p'ʉya, hi̱nte di ja. Nu̱p'ʉ go da̱ t'ɛ̱mbi̱ di̱ ma, ja di̱ map'ʉ. 4 Nu̱ yø barco, xa̱nnoho'ʉ. Nu̱'mø bi̱ nthɛui ra̱ nda̱hi̱ i tønhni̱, pɛ hi̱ngui̱ a̱ni̱. Porque nu̱'a̱ di 'yoni̱, høntho da̱ 'ya̱nnba̱ rá̱ nt'a̱nnbi̱ ngue di̱ n'yo, ya da̱ ma ra̱ barco nu̱p'ʉ go da̱ nepe di̱ ma. 5 A nu̱ ma̱ ja̱ni̱hʉ ya, gue'a̱ n'na ra̱ parte n'youi ma̱ do'yohʉ ngue zitchʉ. Pɛ nu̱'mø dá̱ nya̱hʉ, nu̱'a̱ n'na ne pømma̱ nehʉ, xa̱ngu̱ nja'a̱.

Nu̱ ra̱ sibi ya, nu̱'mø ja bi̱ mʉdi bi̱ nzø, ra̱ t'ʉspi. Pɛ da̱ zä di juadi da̱ 'yu̱'a̱ n'na ra̱ da̱xa̱nt'øhø 'mø bi̱ nda̱spi. 6 Njarbʉtho ma̱ ja̱ni̱hʉ ya, ɛ̱ntho ra̱ sibi na̱. Di ts'onna̱ ja̱'i̱ porque nu̱'a̱ ra̱ nts'o ja ua ja ra̱ xi̱mhäi, gä go mma̱nna̱ ma̱ ja̱ni̱hʉ. Brá̱ thɛp'ʉ ja ra̱ ni̱du̱'a̱ ra̱ sibi u̱di̱. Porque mɛ̱nte ra̱ pa 'bʉhra̱ ja̱'i̱, 'bʉmma̱n'ʉ ra̱ ja̱'i̱ ngue ra̱ ts'omhya̱ pønná̱ ne. 7 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱, i sä ngue di̱ ma̱xubi̱ yø zu̱'ɛ̱ 'bʉi, yø zate, yø ts'ints'ʉ, yø c'ɛ̱ya̱, 'nɛ̱hyø zu̱'ɛ̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ja̱the di̱ ma̱xubi̱ yø ja̱'i̱. 8 Pɛ nu̱ rá̱ ja̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱, hi̱njongui̱ pøni̱ ngue da̱ hyäti da̱ za̱mmi̱. Porque gue'a̱ n'na ra̱ nts'o'a̱ ngue hi̱ngui̱ sä di ts'a̱mmi̱. Nu̱ ra̱ c'ɛ̱ya̱ 'mø bi za ra̱ ja̱'i̱, i tu̱ ra̱ ja̱'i̱. Njarbʉtho ma̱ ja̱ni̱hʉ ya, mma̱n'i'da yø hya̱ ngue n'youi ra̱ ndate. 9 A nu̱yá, nu̱na̱ ma̱ ja̱ni̱hʉ nná̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱ nu̱na̱ ma̱ Papáhʉ. Guehna̱ ma̱ ja̱ni̱hʉ nná̱ samhmʉ yø ja̱'i̱ na̱. Conque Oja̱ go øt'a̱ ngue ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ te tengu̱tho Oja̱. 10 Nu̱na̱ ma̱ nehʉ ɛ̱spa̱ Oja̱, guehna̱ ma̱ nehʉ sate na̱. Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, hi̱ngui̱ ho ngue ngu̱'a̱ ga̱ øthʉ. 11 Xip'ʉ pøhra̱ hojtehe, hi̱ngui̱ sä ngue ja da̱ bøp'ʉ ra̱ ts'othe. 12 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, hi̱ngui̱ sä ngue nu̱p'ʉ ja ra̱ za ngue ra̱ igo ja di̱ nzʉp'ʉ ra̱ ndät'ä ni̱ hu̱ ngue ra̱ aceituna. Hi̱ngui̱ sä ngue nu̱p'ʉ ja rá̱ 'yʉ ra̱ uva ja di̱ nzʉp'ʉ ra̱ igo. Hi̱ngui̱ sä ngue nu̱p'ʉ pø ra̱ ts'othe, 'dap'ʉ da̱ bøhmi̱ ra̱ hojtehe.

---------

13 Nu̱'mø to pøni̱ ngue ra̱ njammʉi ya, ɛ̱t'a̱mmʉi ra̱ hya̱ øde, ya da̱ hnu̱ ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøtra̱ nho. Nu̱'a̱ ra̱ hya̱ pa̱di̱, gue'a̱ øt'a̱, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ ɛ̱spa̱sɛ'a̱ te øt'e. 14 I ja ma̱n'na ra̱ hya̱ ya, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ra̱ zɛya, ra̱ nequisʉi, honi̱ ha di̱ nu̱ ma̱nhosɛ yø ja̱'i̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue ra̱ njammʉi na̱. 15 A nu̱na̱ ra̱ hya̱ pa̱hya yø ja̱'i̱ njap'ʉ, hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue Oja̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ mma̱. Gue'a̱ ra̱ hya̱ pa̱hyø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi pa̱di̱. Di thɛui tengu̱tho rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ zithu̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱. 16 Porque nu̱p'ʉ ja ra̱ nts'ɛya, ya høndra̱ sʉi ja. N'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱ honi̱ ha di hnu̱ ma̱nsu̱sɛ, ya hi̱n tema̱ nhotho jap'ʉ. 17 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue Oja̱ øt'e ngue ra̱ njammʉi, rá̱ mʉditho di̱ nɛ̱qui̱ ngue gä ra̱ nho ga̱ 'yo ra̱ ja̱'i̱. 'Nɛ̱ hi̱ngra̱ nequisʉi, hi̱njondi̱ nju̱nt'ui, di jamma̱nsu̱ rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui. I ja rá̱ yemmʉi. I øtra̱ nho. Hi̱ngui̱ huantho'a̱ fäts'i. Co gä rá̱ mmʉi ga̱ 'yøt'a̱ te øt'e. 18 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di ja ndu̱mmʉi ngue honi̱ ha di̱ nhojpa̱ui'ʉ di̱ nju̱nt'ui, ya da̱ zä di̱ m'mʉ mma̱nho m'mɛfa.

---------

4

1 ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ hanja ngue ga̱di̱ nju̱nthʉ, xøgue høndra̱ nnemhya̱ gui pɛfi n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ? Nu̱'a̱ ra̱ ts'on'yomfɛ̱ni̱ ja'a̱hʉ, gue'a̱ ta̱p'a̱hʉ'a̱, hi̱ngui̱ sä gui 'yøthʉ ra̱ nho. 2 Guí̱ nnehʉ n'na ra̱ cosa, pɛ hi̱ngui̱ sä gui ti̱mhmʉ, gui̱ nhotehʉ p'ʉya. Nu̱'mø te ga̱ nu̱rpa̱bi̱ ni̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, ga̱di sɛyabahʉ. Guí fʉhmʉ ra̱ nju̱nt'i̱ p'ʉya, guí̱ nemhya̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Pɛ nu̱ te guí̱ nnehʉ, hi̱ndi̱ n'na'a̱hʉ, porque hi̱nga̱ gue'a̱ Oja̱ guí äphʉ. 3 A nu̱'mø ja te guí äphʉ Oja̱, hi̱ndi̱ 'da'a̱hʉ, porque hi̱nga̱ gue'a̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ di u̱n'a̱ te guí äphʉ Oja̱. Høntho guí̱ nne ngue di ja te gui ʉmhmʉ p'ʉ ha guí ø'ni̱ pähähʉ. 4 ¿Hanja ngue guí hɛhmʉ p'ʉ Oja̱? ¿Ua hi̱nguí̱ pa̱hmʉ ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ øt'a̱ te ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, gue'ʉ yø nsʉiui Oja̱'ʉ? Ja̱na̱ngue nu̱ to bi zä ngue nne da̱ 'yøt'a̱ te ra̱ nts'o ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, gue'a̱ cohi ngue rá̱ nsʉiui Oja̱'a̱. 5 ¿Ua guí ɛ̱mhmʉ ngue hi̱nte ni̱ bøntho'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱, bá̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo ngue da̱ mäcjʉ ua. Guehna̱ hi̱ngui̱ nne na̱ya ngue ga̱ hɛhmʉ p'ʉ Oja̱”? 6 Nu̱na̱ Oja̱, øtra̱ ma̱te ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ fäxca̱hʉ. Porque nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, i ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ Oja̱, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho yø ja̱'i̱ di 'yɛ̱ts'i̱. A nu̱yá, nu̱'ʉ hi̱ndi̱ 'yɛ̱ts'i̱, gue'ʉ fäx'ʉ”, i ɛ̱na̱. 7 Da̱mi̱ nehʉ ya ngue gui 'yørpa̱hʉ rá̱ pähä Oja̱. 'Yo guí ørpa̱hʉ rá̱ pähä ra̱ zithu̱, n'namhma̱ ngue da̱ hyɛc'a̱hʉ p'ʉ. 8 Da̱mi̱ 'yøt'e ngue ma̱n'na gdí pa̱hmʉ Oja̱. A nu̱na̱ Oja̱, da̱ 'yøt'e ngue ma̱n'na di di̱nni̱ mmʉihʉ hanja na̱. Ague gyø 'yøt'its'oquihʉ, da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o gní̱ 'yohʉ. A nu̱ yø ja̱'i̱ ngue di ho ra̱ päha̱ ja ua ja ra̱ xi̱mhäi 'nɛ̱ xi̱mmi̱ nne Oja̱, da̱ hya̱hyø mmʉi da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ja yø mmʉi yø ja̱'i̱, da̱ dɛn'na̱ Oja̱. 9 Da̱ du̱ ni̱ mmʉihʉ, da̱mi̱ m'mʉ ndu̱mmʉi ngue ja ni̱ ts'oquihʉ. Nu̱'mø to thede ngue ja mpähä, da̱ gohi ngue ra̱ ts'oni̱'a̱ rá̱ thede. Nu̱'mø ga̱di johyahʉ, da̱ gohi ngue ra̱ du̱mmʉi'a̱ gui johya. 10 Nu̱'mø guí tha̱nnehʉ Oja̱, da̱mi̱ m'mʉmma̱ nhuɛ̱hi̱hʉ. Oja̱ da̱ 'yɛ̱ts'a̱hʉ 'mø ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ.

---------

11 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, oga̱di̱ n'yɛmba̱häi te gní̱ 'yo n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Nu̱ te'o ngue ɛn'a̱ häi te ga̱ 'yo rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, ogue ha̱spa̱ ra̱ güɛnda te ga̱ 'yo, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho te mma̱nná̱ ley Oja̱ na̱, ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ i̱ mma̱. Pɛ xi'mø gui ha̱xhʉ ra̱ güɛnda te mma̱nna̱ ley, 'nɛ̱ hi̱nguí̱ øthʉ'a̱ te ra̱ hya̱ mma̱nna̱ ley, ya guí sänsɛ te gdí̱ n'yohʉ tengu̱tho ra̱ ts'ʉt'abi ngue di̱ mma̱ndasɛ. 12 Pɛ hønt'a̱ Oja̱ 'bʉi ngue bi u̱nna̱ ley, 'nɛ̱ nu̱'á̱, gue'a̱ ra̱ ts'ʉt'abi'a̱. Nu̱'á̱, go da̱ ma̱n'a̱ ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ nya̱ni̱, ndana̱ da̱ ma ra̱ castigo. Pɛ nu̱'a̱hʉ, ¿te go ma̱ngu̱'a̱hʉ ngue guí ha̱spa̱ ra̱ güɛnda mi̱'da yø ja̱'i̱ te ga̱ 'yo?

--------

13 I 'bʉ i'da ngue di̱ n'yɛ̱mbi̱: “Nu̱ya, ogue ni̱xu̱di̱, ga̱ mmähä p'ʉ ja n'na ra̱ da̱ni̱hni̱. Ga̱ ma m'mʉhmʉ p'ʉ n'na jɛya, ga̱ honi̱ te ga̱ pɛhmʉ, ga̱ ta̱hmʉ ra̱ mɛ̱nyu̱”, di̱ n'yɛ̱mbi̱. Pɛ nu̱ to mma̱nna̱ tengu̱ na̱, da̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ ja ua. 14 Nu̱'i̱, hi̱nguí̱ pa̱di̱ te ja ngue di̱ nja ni̱xu̱di̱. Hi̱nguí̱ pa̱di̱ tema̱ pa gui tu̱. Guí̱ nnu̱ 'mø ngue ja n'na ra̱ gu̱i̱, ja guí̱ nnu̱ ngue jap'ʉ, ja̱ guí̱ nnu̱ ya hi̱n'yʉ p'ʉ, n'na zihma̱ntho di̱ m'mɛdi. Guí̱ njarbʉtho ya, guí thotho. 15 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ ja ngue guí̱ mma̱, gui 'yɛ̱na̱: “Nu̱'mø da̱ ne Oja̱ ngue ga̱ m'mʉhmʉ njammi̱ pa, ga̱ øthʉ'a̱ te ra̱ 'bɛfi da̱ zä ga̱ øthʉ”, gui 'yɛ̱na̱. 16 Pɛ nu̱'i̱, ya gni̱ 'bʉ'a̱ ngue ga̱di 'yɛ̱x'mø guí ya̱. 'Nɛ̱ nu̱'a̱ ra̱ n'yɛ̱ts'i̱ guí øt'e, hi̱ngui̱ ho'a̱. 17 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ pa̱di̱ ndana̱ guehna̱ ra̱ nho da̱ 'yøt'e, pɛ hi̱ngui̱ øt'e, gue'a̱ ra̱ ts'oqui'a̱ p'ʉya, ngue hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøtra̱ nho i pa̱di̱.

---------

5

1 Ague gyø mmɛ̱mmɛtihʉ, da̱mi̱ 'yøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ jaua. Ga̱ ma'a̱ ts'oni̱ ngue'a̱ ra̱ n'ʉ ja ngue gui thohmʉ. 2 Nu̱'a̱ te guí pɛshʉ, ya xa̱ 'ya. Nu̱ yø hoga̱ u̱lu xcá̱ pɛshʉ, ya xa̱ nzi yø zu̱'ɛ̱. 3 Xa̱ mboxjuatho ni̱ mɛ̱nyu̱hʉ ngue ra̱ oro 'nɛ̱ ra̱ t'axi. Pɛ ngue xa̱ mboxjuatho ni̱ mɛ̱nyu̱hʉ, ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱n'yʉ ra̱ mɛ̱nyʉ, hi̱ngá̱ 'yørpa̱hʉ ra̱ 'bäxte. Ja̱na̱ngue guehna̱ ra̱ castigo gui thohmʉ na̱. Porque xøque xa̱ pɛtitho ni̱ mɛ̱nyu̱ ga̱di xa̱nthʉ asta̱ guehyø pa ja p'ʉya. 4 Nu̱'ʉ yø mɛfi bi̱ mpɛp'ʉ ja ni̱ hua̱hi̱hʉ, hi̱ngá̱ u̱nhnʉ yø nzäbi. Di ya̱p'a̱hʉ ngue hi̱ngá̱ ju̱thʉ. Nu̱na̱ Oja̱ di̱ ma̱ndasɛ'a̱ te gäma̱ cosa i ja, øde te mma̱nya yø mɛfi di ya̱pa̱te. 5 Nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, ja̱njua̱ni̱ ngue gá̱ m'mʉmma̱ pähähʉ. Xøgue xa̱ noc'a̱thohʉ tengu̱tho ra̱ ts'ʉdi ma̱noqui ngue da̱ tho. 6 Nu̱'a̱hʉ, nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱nte ndu̱pa̱te, go guí sänhnʉ ngue da̱ tho ya. Nu̱ya p'ʉya, hi̱ngui̱ täqui te gui sänhnʉ.

---------

7 Ja̱na̱ngue nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, oga̱di xøhni̱ mmʉihʉ, da̱mi̱ tømhmʉ'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo mɛ̱nte da̱ zønna̱ pa da̱ ɛ̱hɛ̱. Conque nu̱'mø bi du̱hrá̱ hua̱hi̱ n'na ra̱ ja̱'i̱, hi̱ndi̱ xøtrá̱ mmʉi, tø'mi̱ asta̱ gue'mø bi̱ nja'a̱ rá̱ mʉdi thogui ra̱ 'ye. A nu̱'mø bi̱ n'ye'a̱ rá̱ yondi̱ p'ʉya, ya pa̱di̱ ngue di̱ nxofo. 8 Xquet'a̱ da̱mi̱ njathʉ p'ʉya, 'yo ga̱di xøhni̱ mmʉihʉ. Porque ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱ Jesucristo ya ni̱ map'ʉ.

9 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, 'yo ga̱di̱ nya̱pi̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ tha̱ts'a̱hʉ ra̱ güɛnda. Porque nu̱na̱ ra̱ ts'ʉt'abi ja ngue da̱ hya̱xra̱ güɛnda, guehna̱ Oja̱ na̱. Pɛ ya ni̱ ma da̱ ɛ̱p'ʉ na̱. 10 Nu̱'ʉ yø pønga̱hya̱ Oja̱ hi̱mbi̱ xøhyø mmʉi, ma̱da̱gue'a̱ ja ra̱ ora ngue bi zä ra̱ n'ʉ. Da̱mi̱ njathʉ p'ʉya, 'yo ga̱di xøhni̱ mmʉihʉ. 11 Porque dí pa̱hmʉ ngue ra̱ mmɛ̱nthi̱ bi̱ nthɛui ya yø pønga̱hya̱ bi zɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ bi thogui. Gá̱ 'yøhmʉ te ra̱ n'ʉ bi thohra̱ Job, 'nɛ̱ bi zɛti. Xquet'a̱ guí pa̱hmʉ'a̱ te ra̱ nho bi 'yørpa̱bi̱ Oja̱ 'mø rá̱ nzɛgui. Pɛ nu̱na̱ Oja̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ ja rá̱ nhuɛ̱ca̱te, 'nɛ̱ ja rá̱ yemmʉi.

12 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ja ua ma̱n'na ra̱ hya̱ ja ts'ɛditho ga̱ xi'a̱hʉ. 'Yo te guí ɛ̱xhʉ ntestigo 'mø guí ya̱hʉ, ni̱ xi̱ngra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱, ni̱ xi̱ngra̱ häi, hi̱n tema̱ ma̱n'na ma̱ cosa gui 'yɛ̱xhʉ ntestigo. Nu̱'mø guí ya̱hʉ, da̱mi̱ 'yɛ̱mhmʉ: “a̱há̱”, ya hønt'a̱ guí̱ mma̱mhmʉ'a̱. Nu̱'mø gui 'yɛ̱mhmʉ ngue hi̱n'na̱, ya hønt'a̱. Oguí̱ nnehʉ ngue da̱ mɛn'na̱hʉ ra̱ castigo Oja̱ co nu̱na̱ te ra̱ hya̱ guí̱ mma̱mhmʉ.

13 Nu̱'mø 'bʉi to sä ra̱ n'ʉ, da̱ mat'Oja̱. Nu̱'mø to di johya, da̱ du̱tyø alabansa. 14 Nu̱'mø to di hyɛ̱nni̱, da̱ zon'ʉ to 'bɛt'o p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ngue da̱ marpa̱bi̱ Oja̱. Da̱ gospa̱ ra̱ aceite ra̱ därquɛ̱hi̱ mɛ̱nte täprá̱ 'bäxte ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 15 Nu̱'mø da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ yø ja̱'i̱ ngue ra̱ Jesucristo da̱ 'yøt'e ngue da̱ ya̱nna̱ därquɛ̱hi̱ 'mø äprá̱ 'bäxte, ra̱ därquɛ̱hi̱ da̱ zä. Nu̱'mø sä ra̱ n'ʉ ra̱ därquɛ̱hi̱ ngue yø ts'oqui xá̱ 'yøt'e, Oja̱ ja rá̱ mpu̱nnba̱te. 16 Ja̱na̱ngue nu̱'mø ja rá̱ ts'oqui ra̱ därquɛ̱hi̱, da̱ ma̱, n'namhma̱ gui̱ mmarpa̱hʉ Oja̱. Ra̱ därquɛ̱hi̱ da̱ zä ha hɛ̱mbi̱. A nu̱ ra̱ hoja̱'i̱ 'mø ngue ja̱njua̱ni̱ rá̱ mmʉi ga̱ mmat'Oja̱, Oja̱ i fäts'i. 17 Nu̱ ra̱ pønga̱hya̱ Elías xquet'a̱ ra̱ ja̱'i̱tho'a̱ tengu̱thojʉ. Pɛ ja̱njua̱ni̱ ngue rá̱ mmʉi i̱ mat'Oja̱, bi 'yäpi ngue hi̱ndi̱ n'ye. 'Nɛ̱ hi̱mbi̱ n'ye nhyu̱ jɛya ma̱de. 18 Nu̱'mø mi̱ mat'Oja̱ ma̱høn'a̱ p'ʉya, ngue bi 'yähra̱ 'ye, ma̱hømbi̱ n'ye p'ʉya. Bi̱ nja yø hua̱hi̱ yø ja̱'i̱ bi ua̱hi̱.

19 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø 'bʉi te'o xa̱ hyɛp'ʉ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, nu̱'a̱ n'na'a̱hʉ p'ʉya, da̱ japi ngue da̱ pengui ma̱høn'a̱. 20 Da̱mi̱ pa̱hmʉ ya ngue nu̱ to di 'bärpa̱ rá̱ mmʉi rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, ya bi ya̱nna̱ ja̱'i̱ mi̱ ja ngue da̱ ma ra̱ castigo. Nu̱ te gä rá̱ ts'oqui xa̱ 'yøt'e, gä bi̱ mpu̱nnba̱bi̱.

1 ra̱ Bɛdu

1

2

3

4

5

1 ra̱ Bɛdu

Ja ua rá̱ mʉdi ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Bɛdu.

1

1 Nu̱gä drá̱ Bɛdu, rá̱ representantegä ra̱ Jesucristo. Da̱di zɛnguagä'ʉ to bá̱ sohyø häi, 'bʉp'ʉ ja yø 'dan'yo häi. 'Bʉ i'da p'ʉ Ponto, 'nɛ̱p'ʉ Galacia, 'nɛ̱p'ʉ Capadocia, 'nɛ̱p'ʉ Asia, 'nɛ̱p'ʉ Bitinia. 2 Bá̱ huan'na̱hʉ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, porque nu̱ná̱, ya pa̱di̱ te ja ngue di̱ nja m'mɛfa. Ra̱ Espíritu Santo bi 'yøt'e ngue guí cohmʉ ngue yø ja̱'i̱ Oja̱. I̱ nne Oja̱ ngue gui 'yøthʉ'a̱ te di 'bɛp'a̱hʉ ra̱ Jesucristo, gue'a̱ di hoc'a̱ ni̱ ts'oquihʉ'a̱ conná̱ nguehrá̱ ji bi̱ mäni̱. Dí̱ nnegä ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ di 'da'a̱hʉ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

3 Ma ga̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱, nu̱na̱ rá̱ Oja̱ 'nɛ̱ rá̱ Papá ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. Guehna̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ bi 'dacjʉ rá̱ ma̱te na̱, porque bi 'yøt'e ngue ma̱'da'yo dá̱ m'mʉhmʉ. Ma̱'da'yo dá̱ m'mʉhmʉ ngue bi bɛ̱nna̱te ra̱ Jesucristo p'ʉ ha bi t'ägui. Ja̱na̱ngue za̱nt'a̱ dí tømhmʉ'a̱ te di 'dacjʉ Oja̱ ya. 4 Nu̱ te di̱ n'nacjʉ, hi̱ngyø cosa ngue di̱ m'mɛdi, ogue di̱ nts'oni̱, ogue di̱ m'manhni̱. Sinoque dí tømhmʉ'a̱ ra̱ nho bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱ xa̱ nzän'Oja̱ di 'dacjʉ. 5 Rá̱ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱, nu̱ya m'mädi'a̱hʉ conná̱ ts'ɛdi Oja̱ asta̱ gue'mø ra̱ pa rá̱ nzɛgui. Nu̱'mø bi zønna̱ pa p'ʉya, guí pa̱hmʉ xa̱ndønho te gä ra̱ nho di̱ n'na'a̱hʉ rá̱ngue bi ya̱n'a̱hʉ.

6 Ja̱na̱ngue da̱mi̱ johyahʉ ya, ma̱da̱gue'a̱ di̱ nja'mø da̱ du̱ ni̱ mmʉihʉ ngue 'dama̱ 'dan'yo ma̱n'ʉ guí thohmʉ. 7 Porque guí thohmʉ ra̱ n'ʉ ngue di ts'ä ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Guí pa̱hmʉ ngue ra̱ oro, xa̱ngu̱ rá̱ mu̱ui, pɛ di̱ m'mɛdi. Pɛ nu̱na̱ ra̱ oro, guep'ʉ ja ra̱ sibi ts'ä na̱ ngue'mø 'datho ogue hi̱n'na̱. A nu̱yá, nu̱p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, ma̱n'natho di̱ mu̱ui na̱ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, ngue rá̱ mu̱ui ra̱ oro. Nu̱'mø guí thohmʉ ra̱ n'ʉ, 'nɛ̱ ma̱jua̱ni̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱, Oja̱ da̱ nu̱ ma̱nho'a̱hʉ 'nɛ̱ da̱ 'yɛ̱ts'a̱hʉ 'mø ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Jesucristo. 8 Nu̱'a̱ ra̱ Jesucristo ga̱di̱ ma̱hmʉ ya, ma̱da̱gue'a̱ hi̱ngá̱ nu̱hʉ. Nu̱'á̱, guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ya, ma̱da̱gue'a̱ hi̱nguí̱ hɛ̱thʉ. Pɛ ga̱di johyahʉ co n'na ra̱ pähä hi̱ngui̱ sä di hma̱ te ga̱nho. 9 Rá̱ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ya, di̱ nya̱nni̱ tehʉ.

10 Yø pønga̱hya̱ Oja̱, bi 'bɛt'o ra̱ hya̱ ngue'a̱ rá̱ ma̱te Oja̱ di 'da'a̱hʉ. Nu̱ya yø pønga̱hya̱ ya, bi ja ndu̱mmʉi bi hyoni̱ te 'bɛ'a̱ nne da̱ 'yøt'Oja̱ ha di̱ nya̱nyø ja̱'i̱. 11 Porque ra̱ Cristo bi 'yøt'e ngue n'youi ra̱ Espíritu Santo ya yø pønga̱hya̱. Nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo, bi japi da̱ 'yotra̱ hya̱ ngue ra̱ Cristo i ja ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ, m'mɛfa p'ʉya, di̱ mma̱ndasɛ. Pɛ nu̱ya yø pønga̱hya̱ ya, bi̱ ne ɛxtá̱ mba̱di̱ te'o ma̱ ja̱'i̱ na̱ da̱ bøni̱ ngue ra̱ Cristo, ogue tema̱ pa di̱ m'mʉi. Ɛ̱̱mmɛ̱i̱ bi hyoni̱ ha di di̱ni̱ hanja ra̱ hya̱. 12 Nu̱ya p'ʉya, bi t'u̱t'i̱ ngue hi̱nda̱ fa̱di̱ te ga̱ mbønna̱ hya̱ bi 'yot'i, asta̱ ja guehyø pa dí 'bʉhmʉ ya da̱ fa̱di̱. A nu̱yá, nu̱ te bi 'yot'ʉ yø pønga̱hya̱'ʉ, ya gá̱ ti̱mhmʉ te ga̱ mbønna̱ hya̱ 'mø mi̱ si'a̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ya. Porque nu̱ to bi xi'a̱hʉ ra̱ hya̱, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo bá̱ 'bɛnnba̱bi̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ bi ha̱tra̱ ts'ɛdi. Ya gá̱ pa̱hmʉ ya yø hya̱ ya, guehya ɛ̱mmɛ̱i̱ nne da̱ ba̱hyø anxɛ Oja̱ ya.

---------

13 Ja̱na̱ngue da̱mi̱ tʉnni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, 'nɛ̱ da̱mi̱ sa̱msɛ ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. Gui cämfɛ̱ni̱ gui tømhmʉ'a̱ rá̱ ma̱te Oja̱ di 'da'a̱hʉ 'mø bá̱ ɛ̱hra̱ Jesucristo. 14 Nu̱ te di 'bɛp'a̱hʉ na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. Nu̱'a̱ ra̱ nts'o xca̱ 'yøthʉ m'mɛt'o 'mø hi̱ngma̱ni̱ pa̱hmʉ Oja̱, 'yo ni̱ma̱ntho guí øthʉ'a̱ ya. 15 Nu̱na̱ Oja̱ bi zo'a̱hʉ ngue dyø ba̱si̱'a̱hʉ. Nu̱yá, tengu̱tho Oja̱ ngue ta̱te xa̱nho, xquet'a̱ gui̱ njathʉ p'ʉya ngue ta̱te xta̱nho te gdí̱ n'yohʉ. 16 Nu̱p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, nt'ot'i p'ʉ ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Da̱mi̱ 'yøthʉ'a̱ ta̱te xa̱nho, porque nu̱gä ta̱te xa̱nhogä”, ɛ̱n'Oja̱. 17 Nu̱'mø guí̱ mmat'Oja̱hʉ, guí ɛ̱mhmʉ p'ʉya: “Ma̱ Papá'i Oja̱”, guí ɛ̱mhmʉ. Pɛ nu̱na̱ Oja̱, hi̱nda̱ huantho ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda te nná̱ 'yo n'na ngu̱ n'najʉ na̱. Ja̱na̱ngue jatho gui̱ n'yo ma̱nsu̱hʉ mɛ̱nte ra̱ pa guí 'yohʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi. 18 Nu̱'mø ma̱m'mɛt'o säditho te gma̱ni̱ m'mʉhmʉ tengu̱tho bi 'yu̱t'a̱ ni̱ mboxitahʉ. A nu̱yá, ya guí pa̱hmʉ'a̱ te ra̱ nju̱t'i̱ bi̱ nja ngue bi̱ ma ma̱pøhø'a̱hʉ. Nu̱'a̱hʉ, hi̱ngra̱ oro ogue ra̱ t'axi bi̱ nju̱t'i̱ ngue gui̱ mpøhmʉ. 19 Sinoque gá̱ mpøhmʉ conná̱ ma̱ca̱ ji bi̱ männa̱ Cristo 'mø mi̱ du̱. Bi tho ra̱ Cristo tengu̱tho 'mø bi tho n'na ra̱ dɛ'yo ngue da̱ t'øtra̱ 'bøt'e 'nɛ̱ hi̱nte ma̱nts'o di ja, sinoque di ta̱te xta̱nho. 20 Nu̱na̱ ra̱ Cristo, hante ngue di̱ nhohra̱ xi̱mhäi, ya bá̱ ts'ännbi̱ ngue da̱ du̱. Pɛ bi zønna̱ pa bi̱ m'mʉcua ja ra̱ xi̱mhäi 'nɛ̱ bi̱ du̱ conná̱ nguecjʉ. 21 A nu̱yá, rá̱ngue gá̱ pa̱hmʉ ra̱ Cristo, ya guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ Oja̱ ya. Nu̱na̱ Oja̱ bi xoxpʉ ha bi t'ähra̱ Cristo 'nɛ̱ bi 'yɛ̱spa̱bi̱. Ja̱na̱ngue nu̱na̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ya, guehna̱ Oja̱ na̱. A nu̱'a̱ ra̱ nho bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱ guí tømhmʉ, guehna̱ Oja̱ di 'da'a̱hʉ na̱.

22 Nu̱'a̱ te mma̱nna̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ gue'a̱ guí øthʉ'a̱, nu̱'a̱ ra̱ nts'o mi̱ ja ni̱ mmʉihʉ m'mɛt'o, bi hya̱cra̱ Espíritu Santo'a̱. A nu̱yá, ya ma̱jua̱ni̱ ga̱di̱ ma̱hni̱ cu̱hʉ ya. Ja̱na̱ngue da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gui sigue gui ma̱hni̱ cu̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. 23 Nu̱na̱ rá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ Oja̱, i ja para za̱ntho na̱. Rá̱ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ ya, ya ja'a̱hʉ ra̱ 'da'yo te. Hi̱mbi̱ n'na'a̱hʉ ra̱ te ngue di̱ njap'ʉ rá̱ nzɛgui, sinoque guehna̱ ra̱ te i ja para za̱ntho bi̱ n'na'a̱hʉ. 24 Nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉi, tengu̱tho yø paxi ngue da̱ thotho. Nu̱'a̱ ra̱ nho ga̱ 'bʉhyø ja̱'i̱, tengu̱tho yø døni̱ yø paxi ngue da̱ thotho. Ra̱ paxi da̱ 'yot'i, da̱ dährá̱ døni̱ p'ʉya. 25 Pɛ nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱, ja para za̱ntho na̱”. Nu̱ná̱, guehna̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ bi̱ ma ma̱ øte'a̱hʉ.

---------

2

1 A nu̱yá, da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ'a̱ te gäma̱ nts'o i ja. O guí̱ nnehʉ ngue ma̱xøts'etho di̱ nɛ̱qui̱ ngue xta̱ nho ni̱ mmʉihʉ, sinoque da̱mi̱ nehʉ ngue da̱ gue'a̱ te ma̱jua̱ni̱ guí̱ mma̱mhmʉ. O guí sɛyahʉ. O to guí̱ nnømma̱n'ʉhʉ. 2 Nu̱ yø 'uɛne ngue ts'ʉdra̱ pa xa̱ mmi̱, i̱ nne dra̱ xi'ba ngue di zacyø do'yo. Guí̱ njathʉ p'ʉya, da̱mi̱ nehʉ na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ ngue n'nat'a̱, para ngue di zajni̱ 'da'yo tehʉ. Ma̱n'na ma̱n'na gdí ti̱mhmʉ ra̱ hya̱, asta̱ gue'mø da̱ zʉdi guí̱ mpøhmʉ. 3 Ngu̱na̱ gui 'yøthʉ ya, porque ya bi di̱nni̱ mmʉihʉ ngue xa̱nho rá̱ ma̱te Oja̱.

4 Ma̱n'na gdí hyomhmʉ hanja na̱ ra̱ Cristo. Nu̱ná̱, tengu̱tho n'na ra̱ do ngue rá̱ mʉdi bi thømba̱ rá̱ ngu̱ Oja̱. Yø ja̱'i̱ bi̱ ne bi 'yɛnna̱ ra̱ do na̱, pɛ Oja̱ bá̱ huanhni̱ ngue da̱ hyømba̱ rá̱ ngu̱. 5 Da̱mi̱ ne ngue da̱ nøpa̱ do'a̱hʉ Oja̱ p'ʉ ha nthøe n'na ra̱ ngu̱ nga̱mhmat'Oja̱. 'Nɛ̱ gue'a̱hʉ da̱ nøpa̱ mmäcja̱'a̱hʉ para ngue guí̱ mmat'Oja̱hʉ. I̱ nnu̱ ma̱nho'a̱hʉ Oja̱, porque guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo. 6 Nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue Oja̱ i ɛ̱na̱: “Nu̱p'ʉ Sión, ga̱ pɛcä p'ʉ n'na ra̱ do ngue da̱ nøpa̱ ts'a̱t'i̱ ma̱ ngu̱. Gue'a̱ n'na ra̱ do ngue ra̱ thanhni̱, ngue ta̱te di̱ mu̱ui. Nu̱ to da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ do na̱, hi̱nja̱m'mø da̱ zønna̱ pa da̱ 'yɛ̱nna̱ ja̱'i̱ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱'a̱ te ɛ̱c'ɛ̱i̱”.

7 A nu̱ya ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, ya guí pa̱hmʉ ngue ta̱te di̱ mu̱ui na̱. Pɛ nt'ot'i te da̱ thohya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱, i ɛ̱na̱: “Nu̱na ra̱ do hi̱mbi̱ nu̱ ma̱nho yø hyønni̱gu̱, guehna̱ ra̱ do brá̱ 'bɛpo p'ʉ brá̱ fʉhra̱ ja̱do na̱”. 8 Xquet'a̱ nt'ot'i ra̱ hya̱ ngue ɛ̱na̱: “Guehna̱ ra̱ do da̱ 'yøt'e ngue di fesyø ja̱'i̱ na̱. Guehna̱ ra̱ mɛ̱do da̱ 'yøt'e ngue da̱ dähyø ja̱'i̱ na̱”. Nu̱ya yø ja̱'i̱ di fes'na̱ ra̱ do na̱, tengu̱tho xpa̱ ts'ännbi̱ da̱ thogui to hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ hya̱ Oja̱.

9 Pɛ gue'a̱hʉ ya yø ja̱'i̱ yø thanhni̱ Oja̱. Gue'a̱hʉ ya yø mmäcja̱ tha̱nne na̱ Oja̱ ma̱ da̱st'abihʉ. Nu̱'a̱hʉ, ya gá̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o ngue ya yø ja̱'i̱'a̱hʉ Oja̱. Ja̱na̱ngue gui tʉnsʉ ra̱ hya̱ ngue ta̱te xa̱nho Oja̱. Guehna̱ bi zo'a̱hʉ 'mø gmí̱ 'yohʉ p'ʉ ja ra̱ 'bɛxu̱i̱ ngue ra̱ nts'o, ngue gdí̱ mähä p'ʉ ja rá̱ nyot'i Oja̱. 10 Nu̱'mø ma̱n'na ra̱ pa, hi̱mma̱yø ja̱'i̱'a̱hʉ Oja̱ 'mø. Pɛ nu̱yá, ya yø ja̱'i̱'a̱hʉ Oja̱ ya. Nu̱'mø ma̱n'na ra̱ pa, hi̱mmi̱ ti̱nni̱ mmʉihʉ hanja na̱ rá̱ ma̱te Oja̱ 'mø. Pɛ nu̱yá, ya bi 'da'a̱hʉ rá̱ ma̱te Oja̱ ya.

---------

11 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, gue'a̱hʉ hi̱ngyø mmɛ̱ngu̱hʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi, porque gyø mmɛ̱ngu̱hʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. A nu̱ua, guí säyathohʉ ua. Dí xi'a̱hʉ ngue 'yo di ta̱p'a̱hʉ ra̱ nts'o so ni̱ mmʉihʉ. Jatho ngue gui sa̱msɛ ni̱ mmʉihʉ. 12 Da̱mi̱ n'yo ma̱nhohʉ p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. Nu̱yá, guehya nnømma̱n'ʉ'a̱hʉ ya, ɛ̱mbi̱ ngue gyø ts'oc'ɛ̱i̱hʉ. Pɛ da̱ zønna̱ pa da̱ ba̱di̱ ngue ma̱jua̱ni̱ xa̱nho te guí øthʉ. Ja̱na̱ngue da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ 'mø ra̱ pa da̱ zøcua.

13 A nu̱yá, rá̱ngue guí̱ nne gui yørpa̱hʉ rá̱ pähä Oja̱, da̱mi̱ 'yøthʉ'a̱ te di̱ ma̱nda yø n'yohʉ xa̱ t'ɛ̱ts'i̱ ngue ja yø cargo. Nu̱'a̱ ra̱ da̱st'abi di̱ ma̱nda p'ʉ ja ni̱ häi guí 'bʉhmʉ, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 14 Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ gobierno xa̱ 'yɛ̱xra̱ da̱st'abi ngue da̱ gotyø ts'oc'ɛ̱i̱ 'nɛ̱ da̱ nu̱ ma̱nho'ʉ yø ja̱'i̱ øtra̱ nho. 15 I̱ nne Oja̱ ngue gui 'yøthʉ ra̱ nho n'namhma̱ da̱ ga̱tyø hya̱'ʉ yø m'mɛmmʉi ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja ra̱ hya̱. 16 A nu̱yá, ngue bi thøga̱hʉ p'ʉ ra̱ ley nu̱na̱ ma̱di̱ ja ts'ɛdi ngue ga̱ mmähä ra̱ castigo ya, ya hi̱ndi̱ ma̱ndaga̱hʉ na̱ya. Pɛ 'yo sä guí ɛ̱mhmʉ ngue sätho ma̱hønga̱ øthʉ ra̱ nts'o. Nu̱'á̱, ya hi̱n'na̱'a̱. Da̱mi̱ nehʉ ngue ya guí ohʉ rá̱ 'yɛ Oja̱. Nu̱ te di 'bɛp'a̱hʉ Oja̱ gui 'yøthʉ, da̱mi̱ 'yøthʉ. 17 Da̱mi̱ nu̱ ma̱nsu̱hʉ gätho yø ja̱'i̱. Da̱mi̱ ma̱hni̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Ma̱ da̱tho guí su̱hʉ Oja̱. Da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ma̱su̱ ra̱ da̱st'abi 'bɛt'o ngue di̱ ma̱nda p'ʉ ja ni̱ häihʉ.

---------

18 Ague gyø hmi̱qui̱hʉ, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ni̱ hmu̱hʉ, 'nɛ̱ da̱mi̱ nu̱ ma̱nsu̱hʉ. Hi̱nga̱ hønt'ʉ yø hoja̱'i̱ ya̱ ma̱ntu̱di̱ gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, sinoque xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ ya̱ ma̱nzaqui gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 19 Nu̱na̱ Oja̱, i̱ nnu̱ ma̱nho to sä ra̱ n'ʉ hi̱ngui̱ ja te rá̱ngue'a̱, di̱ n'u̱ni̱ sä ra̱ n'ʉ ngue nne da̱ 'yørpa̱ rá̱ pähä Oja̱. 20 Pɛ nu̱'mø guí øthʉ ra̱ ts'oqui 'nɛ̱ gue'a̱ ga̱ 'bɛp'a̱hʉ'a̱, ma̱da̱gue'a̱ gui sɛti te t'øt'a̱hʉ, pɛ ya hi̱n'yʉ te di̱ nu̱ ma̱nho'a̱hʉ Oja̱ 'mø. A nu̱'mø ngue ra̱ nho guí øthʉ, 'nɛ̱ bi̱ ma ma̱'ʉni̱'a̱hʉ, 'nɛ̱ gá̱ sɛthʉ, ya gue'a̱ di̱ nu̱ ma̱nho'a̱hʉ Oja̱'a̱. 21 Porque guehna̱ i ts'o'a̱hʉ na̱ ngue gui̱ njahʉ p'ʉ. Nu̱ ra̱ Cristo bi zä ra̱ n'ʉ conná̱ nguecjʉ. Tengu̱ bi 'yøtra̱ Cristo, da̱ ngu̱'a̱ gui 'yøthʉ ya. 22 Porque ra̱ Cristo hi̱mbi̱ 'yøtra̱ ts'oqui, 'nɛ̱ hi̱n tema̱ fɛhni̱ bi thi̱nnbi̱. 23 Nu̱'mø mi̱ ts'ani̱, hi̱n ma̱di cots'a̱ te ga̱ ts'ani̱. Nu̱'mø mi̱ zä ra̱ n'ʉ, hi̱mbi̱ pihyø ja̱'i̱. Sinoque di dädra̱ güɛnda te t'ørpe co nu̱na̱ Oja̱ ha̱xra̱ güɛnda xa̱nho. 24 Ra̱ Cristo bi 'dømba̱ rá̱ do'yo p'ʉ ja ra̱ pont'i̱, bi tho conná̱ nguehma̱ ts'oquihʉ. Bi̱ ne ngue ya da̱ zɛp'ʉ ra̱ ts'oqui dí øthʉ, nnepe ngue gä ra̱ nho gdá̱ m'mʉhmʉ. Bi̱ n'u̱ni̱ ngue bi zɛtrá̱ do'yo, go bi tho'a̱ ra̱ nda̱te mi̱ ja ngue xca̱ thohmʉ. 25 Ya xqui hyɛhmʉ ra̱ 'yu̱ tengu̱tho yø dɛ'yo 'mø bi̱ n'uɛ̱ni̱. Pɛ nu̱ya gá̱ penjʉ p'ʉ 'bʉhni̱ mädi fät'a̱ ni̱ tehʉ.

---------

3

1 Ague gyø xisuhʉ, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ni̱ da̱mmehʉ. Nu̱ ra̱ xisu 'mø 'bʉhrá̱ da̱mme ngue hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ hya̱ Oja̱, da̱ zønna̱ pa da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø da̱ nu̱'a̱ te ra̱ nho gní̱ 'bʉhmʉ. Hi̱mma̱ hyoni̱ te guí xihmʉ ngue di 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱. 2 Porque ra̱ n'yohʉ da̱ hya̱cra̱ güɛnda hanja ngue guí 'bʉ mma̱nhohʉ, 'nɛ̱ ja ni̱ ts'u̱hʉ. 3 Nu̱'a̱ te gdí̱ nhocjʉ, hi̱nga̱ høntho gui xø ni̱ ya̱hʉ ngue ma̱hotho di̱ nɛ̱qui̱, ogue gui sʉrpa̱hʉ yø oro, ogue gui hyehʉ ra̱ u̱lu ta̱te xa̱nho. 4 Nu̱'a̱ te gdí̱ nhocjʉ, gue'a̱ te di̱ nza̱i̱ ngue dra̱ døni̱ mbo ni̱ mmʉihʉ. Nu̱'mø gui ya̱hʉ, ma̱zihotho gdí̱ nya̱hʉ. Nu̱ná̱, guehna̱ ɛ̱mmɛ̱i̱ di ho Oja̱ na̱. 5 Ma̱nja̱m'mø ngu̱'a̱ ma̱ni̱ nhocyø xisu ngue mi̱ nnu̱ ma̱nsu̱ Oja̱. Mi̱ nnøx Oja̱ 'nɛ̱ mi̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ yø da̱mme. 6 Tengu̱ ra̱ Sara bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Abraham, 'nɛ̱ i hu̱ti̱ ngue rá̱ hmu̱. Nu̱na̱ ra̱ Sara hi̱nte bi zu̱, bi 'yøt'a̱ te xa̱nho. A nu̱'a̱hʉ, ya gue'a̱hʉ yø t'i̱xu̱'a̱hʉ na̱ya, ngue'mø gui 'yøthʉ tengu̱tho bi 'yø'na̱.

7 Yø n'yohʉ xquet'a̱ dí xifi, da̱mi̱ m'mʉhmʉ xa̱nho ni̱ xisuhʉ. Gui 'yørpa̱hʉ ma̱su̱, porque yø xisu hi̱ngui̱ nzaqui tengu̱tho ga̱ nzaqui'a̱hʉ. Da̱mi̱ su̱hʉ porque xquet'a̱ 'nɛ̱hya 'da'in'da'a̱ thohʉ ra̱ ma̱te ngue ra̱ 'da'yo te. Guehna̱ gui 'yøthʉ na̱ya, n'namhma̱ ngue nu̱'mø guí̱ mmat'Oja̱hʉ, da̱ 'yø Oja̱ te gui xihmʉ.

---------

8 Ja ua na̱ ra̱ hya̱ gui 'yøt'e gätho'a̱hʉ. Gui 'yøt'e ngue xøgue da̱ 'da'igu̱ ni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. Da̱mi̱ 'yøt'e tengu̱tho 'mø ɛga̱di̱ ncu̱hʉ. Di̱ nja ni̱ yemmʉihʉ. Oga̱di̱ 'yɛ̱x'mø guí ya̱hʉ. 9 Nu̱'mø xa̱nts'o te øt'a̱hʉ n'na ra̱ ja̱'i̱, 'yo ga̱di cospa̱hʉ te øt'e. Nu̱'mø ts'an'a̱hʉ, 'yo guí satehʉ. Hante da̱mi̱ 'yäphʉ Oja̱ ngue di ja̱pi̱ to san'a̱hʉ. Ya guí pa̱hmʉ ngue gue'a̱ i zo'a̱hʉ Oja̱'a̱, n'namhma̱ di ja̱p'a̱hʉ Oja̱. 10 Ngu̱'a̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Nu̱'mø guí̱ nne gui ho'a̱ te gni̱ 'bʉhmʉ, ogue guí̱ nne guí̱ nnu̱hʉ yø pa xa̱nho, da̱mi̱ sa̱mni̱ ja̱ni̱ 'mø guí ya̱hʉ, 'yo guí ya̱ ma̱nts'ohʉ. 'Nɛ̱ 'yo guí̱ mma̱nna̱ fɛhni̱ p'ʉ ha guí ya̱hʉ. 11 Da̱mi̱ hyɛhmʉ p'ʉ ra̱ nts'o, da̱mi̱ 'yøthʉ ra̱ nho. Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gui hyoni̱ ha gdí hojpa̱ yø mmu̱i'ʉ sʉ'a̱hʉ. 12 Porque Oja̱ i̱ nnu̱ ma̱nho 'mø hɛ̱tyø hoja̱'i̱. A nu̱'mø bi̱ mat'Oja̱ p'ʉya, Oja̱ ørpa̱ ma̱su̱ te xifi. Pɛ nu̱ yø ja̱'i̱ xa̱nts'o te øt'e, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱ 'mø hɛ̱ti̱”.

13 ¿Te'o guí ɛ̱na̱ di ʉn'a̱hʉ 'mø guí øthʉ ra̱ nho? 14 A nu̱'mø guí sähʉ ra̱ n'ʉ ngue ra̱ nho guí øthʉ, ra̱ mmɛ̱nthi̱ gá̱ nthɛhʉ 'mø. Nu̱'mø bi pi'a̱hʉ yø ja̱'i̱, osä gui su̱hʉ, 'yo da̱di fɛtni̱ mmʉihʉ. 15 Da̱mi̱ nu̱ ma̱nsu̱hʉ ra̱ Cristo, porque gue'a̱ ni̱ Hmu̱hʉ'a̱. Nu̱'mø to da̱ 'yänni̱ hanja'a̱ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, za̱nt'a̱ ya gdí pa̱di̱ te gdí tha̱hmʉ. Nu̱ to nzo'a̱hʉ, 'yørpa̱hʉ ma̱su̱, pɛ gui̱ nya̱ ma̱nhuɛ̱hi̱ ha gdí̱ nya̱hʉ. 16 Nu̱'a̱ guí pa̱hmʉ ngue xa̱nho, gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. Ja̱na̱ngue da̱ mɛs'yø sä'ʉ nømma̱n'ʉ a̱hʉ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo. 17 Xi'mø nne Oja̱ ngue gui sähʉ ra̱ n'ʉ, ma̱n'na xa̱nho gui sähʉ ra̱ n'ʉ ngue guí̱ nne gui 'yøthʉ ra̱ nho, hi̱nda̱ gue'a̱ gui sähʉ ra̱ n'ʉ ngue di ja ni̱ ts'oquihʉ. 18 Ra̱ Cristo bi zä ra̱ n'ʉ ngue bi tho. Gue'a̱ i̱ nhogui para za̱ntho gä ma̱ ts'oquihʉ'a̱. Nu̱na̱ ra̱ Cristo ngue ra̱ hoja̱'i̱, bi du̱ rá̱ngue ma̱ ts'oquihʉ, para ngue ga̱ nhojpa̱hʉ Oja̱. Ma̱jua̱ni̱ bi du̱ rá̱ do'yo ra̱ Cristo, pɛ hi̱mbi̱ du̱ rá̱ te. 19 Hante di bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo, bi̱ ma bá̱ xi'a̱ n'na ra̱ hya̱'ʉ yø ánima ofädi. 20 Guehya yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ hya̱ 'mø ra̱ tiempo bi̱ m'mʉhra̱ Noé. Mɛ̱nte ra̱ tiempo bi hocra̱ barco ra̱ Noé, bi zɛrpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ Oja̱. Høndi̱ hya̱to nja̱'i̱ bi̱ nya̱ni̱ ngue bi 'yo ra̱ barco gä nja ra̱ nda̱te 'ye. 21 Njarbʉtho na̱ ra̱ hya̱ si'a̱hʉ ya, gui̱ nya̱mhmʉ 'mø guí̱ nxixya̱hʉ rá̱ngue bi bɛ̱nna̱te ra̱ Cristo 'mø mi̱ du̱. Nu̱'mø gui̱ nxixya̱hʉ, hi̱nga̱ høntho ngue da̱ bo ni̱ do'yohʉ, sinoque gue'a̱ ra̱ hmɛ̱ya'a̱ ngue guí äphʉ Oja̱ ngue di hoc'a̱ ni̱ ts'oquihʉ. 22 A nu̱yá, bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ ra̱ Cristo, bí 'bʉp'ʉ bí ja rá̱ n'yɛi Oja̱. Gä di̱ ma̱nda yø anxɛ, gätho'ʉ bí ja yø 'bɛfi ma̱hɛ̱ts'i̱, gä di̱ ma̱nda.

---------

4

1 Bi zä ra̱ n'ʉ ra̱ Cristo 'mø mi̱ m'mʉcua ja ra̱ xi̱mhäi. Da̱ gue'a̱hʉ ya, 'yo guí su̱ guí sähʉ ra̱ n'ʉ, porque nu̱ to sä ra̱ n'ʉ, gue'a̱ hɛp'ʉ ra̱ ts'oqui'a̱. 2 A nu̱yá, mɛ̱nte ra̱ pa guí 'bʉhmʉ ua, 'yo guí øthʉ'a̱ ra̱ nts'o nnøpa̱ pähä yø ja̱'i̱, sinoque gue'a̱ rá̱ pähä Oja̱ gui 'yøthʉ. 3 Da̱ zɛp'ʉ'a̱ ra̱ nts'o xcá̱ 'yøthʉ yø pa xa̱ thogui ngue gmi̱ øthʉ tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱. Guehya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne di ts'a̱mmi̱, øt'a̱ te yø pähäsɛ. I i̱ti̱, di hi̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ øt'a̱ ngo, hi̱nha rá̱ nzɛgui si sɛ̱i̱. A nu̱'mø tha̱nne yø da̱hmu̱, xa̱nts'o te øt'e. 4 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, hi̱ngui̱ 'yo yø mmʉi hanja, ngue ya hi̱nguí̱ nne gui 'yøthʉ'a̱ te ra̱ nts'o øt'e. Ja̱na̱ngue nnømma̱n'ʉ a̱hʉ. 5 Nu̱yá, guehya da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda Oja̱ ya. Porque Oja̱, ya xa̱ nzänni̱ ngue da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda'ʉ i te, 'nɛ̱'ʉ xa̱ndu̱. 6 A nu̱ya yø ja̱'i̱ ya xa̱ndu̱, bi sihra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ 'mø ma̱nja̱m'mø. Nu̱ to gä bi 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱, tengu̱tho Oja̱ ngue 'bʉi para za̱ntho, njarbʉtho ya yø ja̱'i̱ ya, 'bʉhyø te, ma̱da̱gue'a̱ ya xa̱ndu̱ yø do'yo. Porque Oja̱ bá̱ sännbi̱ ngue da̱ du̱ gätho yø ja̱'i̱.

---------

7 N'na pa ngu̱ n'na pa bá̱ cuatra̱ pa ngue da̱ gua'a̱ nxi̱mhäi. Ja̱na̱ngue da̱mi̱ sa̱mni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, da̱mi̱ pa̱di̱ xa̱nho ha gdi̱ mat'Oja̱hʉ. 8 Nu̱'a̱ ma̱ da̱tho ja ngue gui 'yøthʉ ya, jatho ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ gui̱ mma̱di̱ n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ. Porque ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, ma̱da̱gue'a̱ thojpa̱tho hi̱ngui̱ ho te ørpa̱bi̱, pɛ di pu̱nnbi̱. 9 Co n'na ra̱ pähä, da̱mi̱ n'u̱nna̱ ts'äya n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ p'ʉ ja ni̱ ngu̱mhmʉ. 10 N'na ngu̱ n'na'a̱hʉ di 'da'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi Oja̱ ngue da̱ zä gui 'yøthʉ 'dama̱ 'dan'yo ma̱'bɛfi, n'namhma̱ ngue gui fäxni̱ cu̱hʉ. Da̱mi̱ 'yøt'e xa̱nho ra̱ 'bɛfi bi̱ n'na'a̱hʉ. 11 Nu̱ to bá̱ ts'ännbi̱ ngue da̱ ma̱nna̱ hya̱, pɛ gue da̱ gue'a̱ rá̱ hya̱ Oja̱ da̱ ma̱. Nu̱ to bá̱ ts'ännbi̱ ngue da̱ 'yøtra̱ 'bäxte, da̱ 'yørhma̱ ra̱ 'bäxte nnep'a̱ Oja̱ da̱ 'yøt'e. Nu̱ te gä guí øthʉ, da̱mi̱ 'yøthʉ ngue nu̱ to ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesucristo da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. Nu̱ná̱, guehna̱ ta̱te na̱, 'nɛ̱ ja rá̱ ts'ɛdi para za̱ntho. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

12 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, oga̱di̱ 'yøthohʉ 'mø bi ts'ʉ'a̱hʉ. Porque jatho ngue da̱ ts'ʉ'a̱hʉ, n'namhma̱ di̱ nɛ̱qui̱ ngue'mø dʉ ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ogue hi̱n'na̱. 13 Da̱mi̱ johyahʉ 'mø guí sähʉ ra̱ n'ʉ tengu̱tho bi zä ra̱ Cristo. A nu̱'mø bi zøcua'a̱, ma̱ da̱tho guí johyahʉ p'ʉya. Porque di̱ nɛ̱qui̱ ngue ma̱guesɛ. 14 Nu̱'mø nnømma̱n'ʉ a̱hʉ yø ja̱'i̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Cristo, ra̱ mmɛ̱nthi̱ gá̱ nthɛhʉ 'mø. Gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱'a̱ ngue guí̱ n'yohʉ na̱ ra̱ Espíritu Santo ma̱guesɛ. A nu̱ya yø ja̱'i̱ nnømma̱n'ʉ Oja̱, pɛ nu̱'a̱hʉ p'ʉya, guí̱ nnu̱ ma̱nsu̱hʉ Oja̱. 15 Nu̱ to øtra̱ ts'oqui, jatho ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ. Tengu̱ yø hyote, yø bɛ̱, yø ts'oc'ɛ̱i̱, 'nɛ̱'ʉ di̱ nthi̱ntyø asunto ja yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Pɛ nu̱'a̱hʉ ma̱mi̱ njahʉ p'ʉ. 16 A nu̱'mø to sä ra̱ n'ʉ ngue tɛnna̱ Cristo, 'yo di pɛsrá̱ sä, sinoque di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Cristo. 17 Ya bi zønna̱ pa da̱ mʉdi da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda Oja̱ yø ja̱'i̱. Pɛ rá̱ mʉditho da̱ tha̱sca̱hʉ ra̱ güɛnda ngue ya yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱. ¿Pɛ hague ngu̱ ra̱ castigo da̱ nu̱'ʉ to hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ rá̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ Oja̱ 'mø? 18 Ngu̱na̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue ɛ̱na̱: “Xi'mø ra̱ hoja̱'i̱, xa̱nhɛ̱nni̱tho ha di̱ nya̱ni̱, ¿hapʉ go di̱ nɛ̱qui̱'a̱ ja rá̱ ts'oqui 'nɛ̱ hi̱ngui̱ su̱ Oja̱ 'mø?” 19 A nu̱yá, nu̱'mø ya xpa̱ nzän'Oja̱ ngue da̱ zä ra̱ n'ʉ to øtra̱ nho, di siguehma̱ yø ja̱'i̱ da̱ 'yøtra̱ nho, 'nɛ̱ di däpyø te Oja̱. Nu̱na̱ Oja̱ bá̱ zänni̱ ngue bá̱ m'mʉhyø ja̱'i̱, hi̱ngui̱ hɛga̱hʉ na̱.

---------

5

1 Nu̱ya yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ga̱di̱ mpɛtihʉ, xquet'a̱ 'nɛ̱cä 'da'igu̱ ma̱ 'bɛfigä'be'ʉ, ngue da̱di japä ma̱jua̱ni̱ yø ja̱'i̱ ha bi̱ nja ngue bi du̱ ra̱ Cristo. Nu̱na̱ ra̱ ts'ɛdi di u̱nna̱ Cristo 'mø bá̱ ɛ̱hɛ̱, 'da dí tocathogähe na̱. Jap'ʉ n'na ra̱ hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ ya. 2 Ague n'yø'a̱hʉ, da̱mi̱ fähmʉ ya yø ja̱'i̱ xá̱ pɛt'a̱ Oja̱ p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ. Pɛ hi̱ngrá̱ ts'ɛditho gdi fähmʉ, sinoque mpähä gdí fähmʉ. 'Nɛ̱ 'yo guí ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱ ngue ra̱ mɛ̱nyu̱ guí̱ nnehʉ, sinoque gui fähmʉ yø ja̱'i̱ co n'na ra̱ pähätho. 3 'Yo guí̱ nne ngue gui̱ ma̱ndahʉ yø ja̱'i̱ guí fähmʉ. Nu̱ya yø ja̱'i̱ xa̱ pɛt'a̱ Oja̱, da̱mi̱ cämba̱hʉ ra̱ 'yu̱ te da̱ m'mʉi. 4 A nu̱'mø bi zøcua rá̱ Hmu̱ yø mädi, nu̱'a̱ rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ di 'da'a̱hʉ hi̱nja̱m'mø da̱ thogui.

5 Xquet'a̱ yø ts'ʉnt'ʉ dí xifi, nu̱ya yø n'yohʉ 'bɛt'o p'ʉ ha ga̱di̱ mpɛtihʉ, da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te xi'a̱hʉ. A nu̱yá, gätho'a̱hʉ, 'yo ga̱di̱ 'yɛ̱x'mø guí ya̱hʉ. Porque Oja̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho'ʉ di 'yɛ̱ts'i̱, pɛ di u̱nná̱ ma̱te ya yø ja̱'i̱ hi̱ndi̱ 'yɛ̱ts'i̱. 6 Ja̱na̱ngue oga̱di̱ 'yɛ̱xhʉ, porque guí pa̱hmʉ ngue hønsɛ Oja̱ ja rá̱ ts'ɛdi. 'Nɛ̱ da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ngue da̱ 'yɛ̱ts'a̱hʉ Oja̱. 7 Nu̱'a̱ te gui hɛ̱mphʉ, da̱mi̱ xihmʉ Oja̱, porque guehna̱ fä'a̱hʉ na̱.

8 Da̱mi̱ sa̱mni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, da̱mi̱ mfähmʉ xa̱nho. Porque nu̱'a̱ ni̱ nsʉihʉ gue'a̱ ra̱ zithu̱'a̱, øt'e tengu̱tho n'na ra̱ zate i guɛ̱, di thɛ̱t'i̱ ngue honi̱ to da̱ za. 9 Nu̱'a̱ ra̱ zithu̱ da̱mi̱ tønhnʉ. Da̱mi̱ zajni̱ mmʉihʉ conná̱ nguehni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. Ya guí pa̱di̱ ngue nu̱'a̱ ra̱ n'ʉ guí sähʉ, xquet'a̱ ngu̱t'a̱ thohni̱ cu̱hʉ 'bʉi gä ra̱ xi̱mhäi. 10 Guesɛ Oja̱ bá̱di̱ u̱ni̱ gätho rá̱ ma̱te, bi zon'na̱hʉ ngue para za̱ntho di toca'a̱hʉ rá̱ ts'ɛdi di u̱nna̱ Cristo. Nu̱'mø ya bi tho'a̱ ra̱ n'ʉ guí sähʉ, ya mi̱ts'ʉdyø pa da̱ 'yøt'Oja̱ ngue ya hi̱n tema̱ nts'o nma̱ thi̱n'na̱hʉ, da̱ 'yøt'e ngue gui̱ ndʉhʉ, ya ra̱ seguro ngue hi̱nte gui jahʉ. 11 Nu̱na̱ Oja̱, ta̱te ja rá̱ ts'ɛdi para za̱ntho. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

---------

12 Ja ua ra̱ carta dí pɛn'na̱hʉ, da̱ ga̱xma̱ cu̱hʉ ra̱ Silvano. Da̱mi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te da̱ xi'a̱hʉ na̱. Hi̱mma̱ ya'møtho dá̱ ot'a̱hʉ na̱ ra̱ sʉcua̱ jaua. Dí̱ nne ngue ga̱ ha̱'a̱hʉ ra̱ ts'ɛdi, da̱di ja'a̱hʉ ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ ot'i, ja mma̱ngua ha di̱ njap'ʉ di ja̱p'a̱hʉ Oja̱. Co nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, gá̱ dʉhʉ.

13 I pɛn'na̱hʉ ra̱ nzɛngua ya ni̱ cu̱hʉ 'bʉcua Babilonia, nu̱ya yø thanhni̱ Oja̱ tengu̱tho'a̱hʉ. Nu̱na̱ ra̱ Marco, ɛ̱ntho ma̱ ts'ʉnt'ʉgä na̱, xquet'a̱ di zɛngua'a̱hʉ. 14 Da̱mi̱ nzɛngua n'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, co n'na ra̱ beso tengu̱tho gui̱ nnu̱ ma̱nsu̱'ʉ ɛxa̱ di̱ ncu̱. Dí̱ nne ngue da̱ hyu̱ ni̱ mmʉi gätho'a̱hʉ ngue guí̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo.

2 ra̱ Bɛdu

1

2

3

2 ra̱ Bɛdu

Ja ua rá̱ yoho ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Bɛdu.

1

1 Nu̱gä drá̱ Simu̱, 'nɛ̱ drá̱ Bɛdu, rá̱ mɛfigä ra̱ Jesucristo, 'nɛ̱ rá̱ representantegä'a̱. Da̱di zɛngua'ʉ to gä ja ra̱ hoga̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ jagähe ua. Porque nu̱na̱ ma̱ Ya̱ntehʉ Jesucristo, guehna̱ ma̱ Oja̱hʉ i̱ nne na̱ ngue to bi zä ma̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 2 Dí̱ nne ngue ma̱n'na gdí̱ pa̱hmʉ Oja̱ co 'nɛ̱hna̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, n'namhma̱ ngue ma̱n'na di ja̱p'a̱hʉ 'nɛ̱ ma̱n'na di hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

3 Ya 'yo ma̱ mmʉihʉ ngue nzonnga̱hʉ ra̱ Jesucristo, porque ya ti̱mma̱ mmʉihʉ ngue ma̱guesɛ na̱. Rá̱ngue dí pa̱hmʉ ra̱ Cristo ya, i ja rá̱ ts'ɛdi Oja̱ da̱ 'yøt'e ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ rá̱ n'youi ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, guehna̱ gdá̱ 'yohʉ na̱. 4 Ja̱na̱ngue ta̱te ma̱zihotho ra̱ hya̱ ma̱ya̱t'i̱ ngue di̱ n'nacjʉ. 'Nɛ̱cjʉ da̱ zä ga̱ øthʉ ra̱ nho ya, tengu̱tho Oja̱ ngue gä ra̱ nho øt'e. Ya hi̱nni̱ ma̱ntho ga̱ nne ga̱ øthʉ ra̱ nts'o ja ua ja ra̱ xi̱mhäi ya.

5 Ja̱na̱ngue hi̱nga̱ hønt'a̱ di̱ nja ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue ma̱n'na gdí̱ n'yo ma̱nhohʉ. Hi̱nga̱ hønt'a̱ gdí̱ n'yo ma̱nhohʉ, da̱mi̱ 'yøt'e ngue ma̱n'na di xohni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ. 6 Hi̱nga̱ hønt'a̱ di xohni̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ, da̱mi̱ sa̱msɛ ni̱ mmʉihʉ. Hi̱nga̱ hønt'a̱ gdí sa̱msɛ ni̱ mmʉihʉ, da̱mi̱ sɛti te guí thohmʉ. Hi̱nga̱ hønt'a̱ gdí sɛti te guí thohmʉ, da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ rá̱ pähä Oja̱. 7 Hi̱nga̱ hønt'a̱ gdí 'yørpa̱hʉ rá̱ pähä Oja̱, da̱mi̱ ma̱hni̱ cu̱hʉ. Hi̱nga̱ hønt'a̱ gdí̱ ma̱hni̱ cu̱hʉ, da̱mi̱ ma̱hmʉ gätho mi̱'da yø ja̱'i̱. 8 A nu̱'mø ngue guí øthʉ ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, 'nɛ̱ ga̱di ja ndu̱mmʉihʉ ngue hi̱nte di̱ m'mɛdi, ya hi̱njonda̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ gue'a̱ guí øthʉ p'ʉya. Ya hi̱nga̱ särbʉtho gá̱ pa̱hmʉ na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo p'ʉya. 9 Pɛ nu̱ te'o hi̱ngui̱ øtya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, guehya njot'i yø n'yomfɛ̱ni̱ ya, tengu̱tho 'mø di xädä, hi̱ngui̱ ti̱nyø mmʉi ngue Oja̱ bi pu̱nnba̱bi̱ yø ts'oqui xa̱ 'yøt'a̱ m'mɛt'o.

10 Ja̱na̱ngue nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi gui̱ n'yo ma̱nhohʉ, n'namhma̱ ngue di̱ nɛ̱qui̱ ngue bá̱ huan'na̱hʉ Oja̱, ja̱na̱ngue bi zon'na̱hʉ. Nu̱'mø gui 'yøthʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱ya, ya hi̱nha gni̱ nhyɛhmʉ Oja̱ p'ʉya. 11 Gue'a̱ gdi segurahʉ'a̱ ngue nu̱p'ʉ ha di̱ ma̱nda para za̱ntho na̱ ma̱ Ya̱ntehʉ ra̱ Hmu̱ Jesucristo, di̱ n'na'a̱hʉ ra̱ nt'ɛ̱di̱ gui thohmʉ.

12 Ja̱na̱ngue thojpa̱tho dí̱ nne ga̱ bɛn'na̱hʉ ya yø hya̱ ya, ma̱da̱gue'a̱ ya guí pa̱hmʉ hanja, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ yobɛ̱ni̱hʉ ngue ma̱jua̱ni̱ te mma̱nna̱ ra̱ hya̱ bi sän'na̱hʉ. 13 Mɛ̱nte dí 'bʉi, dí ɛ̱na̱ ngue xa̱nho te dí øt'e ngue di̱ nzop'a̱ ni̱ nzaquihʉ ngue gui 'yøhmʉ ya yø hya̱ ya. 14 Porque ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo ya xa̱ xiqui ngue hi̱mma̱ ya'atho ga̱ tu̱. 15 Ja̱na̱ngue di hogä ma̱ mmʉi ngue dí xi'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, n'namhma̱ ngue nu̱'mø ya xcá̱ tu̱gä, za̱nt'a̱ da̱ zo ni̱ mmʉihʉ ya yø hya̱ ya xtá̱ xi'a̱hʉ.

---------

16 Ya dá̱ xän'na̱hʉ ra̱ hya̱ ngue jasɛ rá̱ ts'ɛdi na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, 'nɛ̱ ma̱hønda̱ ɛ̱cua na̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, hi̱ngra̱ cuento na̱ ngue dá̱ ts'äntho. Sinoque conma̱ dä dá̱ nu̱he ngue ma̱guesɛ na̱ ra̱ Jesucristo. 17 A nu̱na̱ Oja̱ rá̱ Papá na̱, bá̱ nya̱ ma̱ya̱ ngue ɛ̱spa̱bi̱, bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱na̱ 'bʉcua ya, guehna̱ ma̱ Ts'ʉnt'ʉ da̱di̱ ma̱di̱. A nu̱yá, ja̱njua̱ni̱ ngue ja ga̱mpähä conná̱ nguehna̱”, bi 'yɛ̱na̱. 18 Nu̱'a̱ ra̱ ora ngue nmi̱ 'bʉcähe p'ʉ ja ra̱ ndʉxca̱ nyu̱ni̱ na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ øcähe ngue bá̱ ma̱n'Oja̱ bá̱ nya̱ ma̱ya̱.

19 Ya dí ha̱xhʉ njua̱ni̱, ngue ma̱jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱. Ma̱hyoni̱tho guí xähmʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, asta̱ gue'mø bi xoc'a̱ ni̱ mmʉihʉ xa̱ndønho ra̱ Cristo. Porque nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, tengu̱tho n'na ra̱ lámpara ma̱yot'i p'ʉ ja ra̱ 'bɛxu̱i̱ asta̱ gue'mø bá̱ pøxra̱ haxa̱sø 'mø ni̱ ma da̱ hyats'i. 20 I jatho guí pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi 'yotyø pønga̱hya̱ Oja̱ p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro, hi̱ngyø n'yomfɛ̱ni̱sɛ yø pønga̱hya̱ ya yø hya̱ bi 'yot'i. 21 Pɛ nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nyø pønga̱hya̱ Oja̱, hi̱nja̱m'mø ngue yø hya̱sɛ bi̱ ma̱, sinoque gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ mma̱m'mø bi xihyø ja̱'i̱ rá̱ hya̱ Oja̱.

---------

2

1 Nu̱'mø yø pa xa̱thogui, mi̱ pøn'i'da yø judío ngue yø fɛhni̱ pønga̱hya̱. Pɛ xquet'a̱ di̱ njarbʉ p'ʉ guí 'bʉhmʉ ya, da̱ bømp'ʉ yø fɛhni̱ xännba̱te. Nt'a̱gui̱tho gui cʉtyø hya̱, porque hi̱mma̱ jua̱ni̱ na̱ ra̱ hya̱ xännba̱te. Di ts'onyø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ te mma̱. Nu̱ya yø fɛhni̱ xännba̱te, da̱ gøn'a̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo yø Ya̱nte. Pɛ ya ra̱ castigo xønni̱ da̱ thogui nguehna̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱. 2 Xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ da̱ dɛn'na̱ ra̱ nts'o ga̱ 'yo ya yø fɛhni̱ xännba̱te. Go yø ts'oqui ya ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ nnømma̱n'ʉ na̱ ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ hoga̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ jajʉ. 3 Nu̱ya yø fɛhni̱ xännba̱te, i̱ nne da̱ gʉc'a̱hʉ ra̱ mɛ̱nyu̱ co nu̱'ʉ yø fɛhni̱ i̱ mma̱. Pɛ Oja̱, ya ma̱nja̱m'møtho xpá̱ nzänni̱ ngue da̱ ma ra̱ castigo ya yø ja̱'i̱ njap'ʉ. Bá̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ pa ngue ra̱ castigo da̱ thogui.

4 Porque Oja̱, hi̱mbi̱ pu̱nnba̱'ʉ yø anxɛ bi 'yøtra̱ ts'oqui, sinoque bi hyørbʉ ja ra̱ ni̱du̱, bi du̱t'i̱ conyø cadena, bi gorbʉ ja ra̱ 'bɛxu̱i̱. I̱ njot'i asta̱ gue'mø ra̱ pa da̱ni̱ tha̱spa̱ ra̱ güɛnda. 5 Ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø nyogui ja̱'i̱ bi̱ m'mʉ 'mø ma̱nja̱m'mø xtí pu̱nnba̱bi̱ Oja̱. Sinoque bi go'mra̱ dehe 'mø mi̱ nja ra̱ nda̱te 'ye bi jua'ʉ yø ts'oc'ɛ̱i̱. Høndi̱ hya̱to nja̱'i̱ conna̱ Noé'ʉ bi bongui̱ ngue gätho. Guehna̱ ra̱ Noé bi xihyø ts'oc'ɛ̱i̱ ngue xtí̱ n'yo xa̱nho. 6 Xquet'a̱ bi jua Oja̱ ra̱ da̱ni̱hni̱ Sodoma 'nɛ̱hra̱ da̱ni̱hni̱ Gomorra. Bi 'yu̱di̱ asta̱ gue'mø mi̱ gohi bi̱ m'mospi. Bi 'yøt'a̱ Oja̱ na̱ ra̱ nda̱te na̱, n'namhma̱ ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ xa̱nts'o te ga̱ 'yo, da̱ ba̱di̱ ngue ja ra̱ castigo da̱ thogui. 7 A nu̱na̱ ra̱ Lot ngue ma̱rá̱ hoga̱ n'yohʉ na̱, bi ya̱n'Oja̱ na̱. Nu̱na̱ ra̱ Lot ma̱di̱ ʉnná̱ n'yomfɛ̱ni̱ ngue nnu̱tho te ga̱ 'bʉhyø ja̱'i̱ xa̱nts'o ga̱ 'yo. 8 Nu̱na̱ ra̱ hoga̱ n'yohʉ, nu̱p'ʉ mi̱ 'bʉhyø ts'oc'ɛ̱i̱, ja mi̱ 'bʉp'ʉ. N'na pa ngu̱ n'na pa tär'ma̱n'ʉ rá̱ mmʉi ngue øde te mma̱nyø ja̱'i̱, 'nɛ̱ i̱ nnu̱sɛ te gäma̱ nts'o ga̱ 'bʉhyø ja̱'i̱. 9 A nu̱ yø ja̱'i̱ ya tha̱nne Oja̱, nu̱'mø ja'a̱ ma̱n'ʉ thogui, da̱ zä da̱ ya̱n'Oja̱. Pɛ yø ts'oc'ɛ̱i̱ ɛjpa̱tho ra̱ castigo da̱ tho 'mø ra̱ pa da̱ni̱ tha̱xra̱ güɛnda. 10 Nu̱na̱ Oja̱, ma̱ da̱tho da̱ japra̱ castigo gätho yø ja̱'i̱ xa̱nts'o ga̱ 'yo, guehya øt'a̱ te yø pähäsɛ, nu̱'a̱ ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, 'be xi̱ngui̱ ørpa̱tho ra̱ güɛnda'a̱.

Nu̱ya yø fɛhni̱ xännba̱te hi̱ngui̱ hant'a̱ ga̱ ya̱, ɛ̱na̱ ngue pa̱sɛ. Hi̱ngui̱ su̱ da̱ zan'ʉ ta̱te ja yø ts'ɛdi. 11 Conque yø anxɛ, ma̱n'na ta̱te ja yø ts'ɛdi, pɛ nu̱'mø 'bʉp'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä Oja̱, hi̱ngui̱ sänni̱ da̱ zan'ʉ cohyø ts'ɛdi. 12 Pɛ nu̱ya yø n'yohʉ ya, hi̱ngui̱ ti̱nyø mmʉi ngue ta̱te ja yø ts'ɛdi ya sani̱. 'Bʉi tengu̱tho yø zu̱'ɛ̱, nu̱'a̱ te so yø mmʉi, gue'a̱ øt'a̱. Nu̱ ra̱ zu̱'ɛ̱ nu̱'a̱ ja rá̱ danyu̱, i tho'mø bi zo. Njarbʉtho ya yø ja̱'i̱ ya, ngue da̱ du̱. 13 Da̱ ma ra̱ castigo ya yø ja̱'i̱ ya, ngue di ʉnnba̱ yø mmʉi yø mmi̱c'ɛ̱i̱ui. Porque di ho da̱ 'yøtra̱ nts'o so yø mmʉi, ma̱da̱gue'a̱ fa̱di̱. Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, nu̱'mø pap'ʉ ja ra̱ ngo guí øthʉ, pɛs'yø sä yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'mø bi̱ nu̱ ngue 'bʉp'ʉ. Pɛ 'be xi̱ngui̱ tär'ma̱n'ʉ'ʉ yø mmʉi'a̱ te ra̱ nts'o øt'e. 14 N'na ra̱ xisu da̱ nu̱, n'na di ho. Hi̱nha rá̱ nzɛgui'a̱ ra̱ ts'oqui øt'e. Di ts'onnba̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nzaqui yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱ te gä sʉhyø dä, i̱ nne ngue gä dyø mmɛti. Guehya yø ja̱'i̱ da̱ ma ra̱ castigo ya. 15 Gä ra̱ m'mɛdi ga̱ 'yo, nu̱'a̱ ra̱ hya̱ njua̱ntho, i hɛp'ʉ'a̱. I øt'e tengu̱tho bi 'yøtra̱ fɛhni̱ pønga̱hya̱ Balaam nu̱na̱ rá̱ ts'ʉnt'ʉ ra̱ Beor. Ra̱ ts'oqui bi 'yøt'e ngue bi̱ ne xta̱ nda̱hra̱ mɛ̱nyu̱. 16 Nu̱na̱ rá̱ burru ra̱ Balaam bi̱ nya̱ tengu̱tho ra̱ ja̱'i̱, bi hɛjpa̱bi̱'a̱ ra̱ ts'oqui mi̱ nne xta̱ 'yøt'e. Bi za̱mba̱bi̱ rá̱ mmʉi ra̱ pønga̱hya̱, ɛ̱na̱ mi̱ loco.

17 Nu̱ya yø n'yohʉ ya, hi̱nte ma̱nho da̱ 'yøt'a̱hʉ. Guí̱ nnu̱hʉ n'na ra̱ poso 'mø xa̱ xä ra̱ dehe, ogue n'na ra̱ jogu̱i̱ 'mø hi̱ngui̱ 'ye, njarbʉtho yø hya̱ ya. Guehya da̱ map'ʉ ja ra̱ castigo, ja ra̱ ts'a'bɛxu̱i̱ para za̱ntho ya. 18 Porque ɛ̱spa̱bi̱ yø hya̱ i̱ mma̱, pɛ hi̱nte di̱ mu̱ui te mma̱. Nja ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ ya xa̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ma̱ni̱ n'yo, i orpa̱bi̱ ngue di u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ hønda̱ 'yøtra̱ nts'o tengu̱tho ga̱ 'yo mi̱'da yø ja̱'i̱. 19 I xihyø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yøt'a̱ te da̱ nepyø mmʉi da̱ 'yøt'e. Pɛ 'nɛ̱sɛ ya hi̱ngui̱ sä da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo ya. N'na ngu̱ n'na ra̱ ja̱'i̱, nu̱'a̱ te ra̱ 'yu̱ xa̱ bɛnt'i̱, ya hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛgui. 20 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ya bi hyɛp'ʉ ra̱ nts'o jaua ja ra̱ xi̱mhäi ngue bi ba̱'a̱ ma̱ Ya̱ntehʉ ra̱ Hmu̱ Jesucristo, 'nɛ̱ høndi 'bätrá̱ mmʉi ngue da̱ 'yøtra̱ nts'o, ya ma̱n'na xa̱nhɛ̱ts'i̱ ra̱ ts'oqui bi 'yøt'e ngue'a̱ te rá̱ ts'oqui mi̱ ja m'mɛt'o. 21 Ma̱n'na xa̱nho ngue hi̱nxta̱ mba̱'a̱ ra̱ 'yu̱ njua̱ntho ya yø ja̱'i̱ ya, ngue nu̱'mø mi̱ ba̱di̱ hanja ra̱ hya̱, m'mɛfa bi hyɛp'ʉ'a̱ ra̱ ma̱ca̱ hya̱ bi 'bɛp'a̱ Oja̱ xtí̱ n'yo. 22 Go bi 'yøtya yø ja̱'i̱ ya yø hya̱ ma̱hyɛqui, ngue ɛ̱na̱: “Ra̱ fo'yo, ma̱hømbi̱ zi ra̱ ts'odi xi zogui. Nu̱ ra̱ ts'ʉdi ja bi̱ ma m'met'e, ma̱hømbi̱ yʉrbʉ ja ra̱ xa̱bøhäi”.

---------

3

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ya rá̱ yoho na̱ ra̱ carta dá̱ ot'ä ya ngue ga̱ pɛn'na̱hʉ. Mɛ̱nte guehya yoho yø carta ya, ja̱njua̱ni̱ da̱di bɛ̱n'na̱hʉ na̱ te ra̱ hya̱ ya xa̱ si'a̱hʉ, porque dí̱ nnegä ngue gui hya̱xʉ n'na ra̱ hoga̱ n'yomfɛ̱ni̱. 2 Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nyø ma̱ca̱ pønga̱hya̱ Oja̱ 'mø yø pa xa̱thogui. Da̱ gue'a̱ ma̱ Ya̱ntehʉ ra̱ Hmu̱ Jesucristo da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma̱nda. Nu̱'ʉ yø representante ra̱ Cristo, ya bi xän'na̱hʉ hanja ra̱ hya̱. 3 Da̱mi̱ 'yørpa̱hʉ ra̱ güɛnda na̱ ra̱ hya̱ jaua ya. Nu̱'mø hante da̱ gua'a̱ nxi̱mhäi, di̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ da̱ dentho na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, guehya da̱ 'yøtho'a̱ te gä yø pähäsɛ xa̱nts'o. 4 Da̱ 'yɛ̱na̱: “Guí̱ mma̱mhmʉ ngue ra̱ Cristo bi̱ ma̱ ngue da̱ ɛ̱hɛ̱. Xiya, ¿hapʉ 'bʉhya? Ua ngu̱t'a̱ mpa xa̱ thogui gue'mø xa̱ ndu̱ yø ndiua, 'nɛ̱ xquetho te dí̱ nnu̱hʉ ngue ja, asta̱ gue'mø ma̱mbá̱ fʉ'a̱ nxi̱mhäi”, da̱ 'yɛ̱na̱. 5 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, nnerbʉ ɛ̱na̱ ngue hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja ra̱ hya̱, ya fa̱di̱ ngue Oja̱ bi hocra̱ c'amma̱hɛ̱ts'i̱ 'nɛ̱hra̱ häi. 'Nɛ̱ bi zänni̱ ngue bi̱ nc'a̱ ra̱ häi ma̱de ra̱ dehe, 'nɛ̱ gue'a̱ ra̱ dehe gui̱ mpɛpra̱ häi 'mø bi̱ n'ye ya. 6 'Nɛ̱ xquet'a̱ gue'a̱ ra̱ dehe bi go'ma̱ häi 'mø ma̱nja̱m'mø. Porque bi̱ ma ma̱juadi yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi ngue bi̱ nja ra̱ nda̱te 'ye. 7 Pɛ nu̱ya te dí̱ nnu̱hʉ bí ja ma̱ya̱, daguecua ja ra̱ häi, nu̱na̱ Oja̱, ya xa̱ nzänni̱ ngue di̱ nzø conna̱ sibi. I̱ nt'ɛjpitho ngue di̱ nzø 'mø ra̱ pa da̱ni̱ nja ra̱ ts'ʉt'abi. A nu̱ya yø ts'oc'ɛ̱i̱ da̱ ma ra̱ castigo ya.

8 Hønda̱ n'na ra̱ hya̱ ja ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ. O ga̱di pu̱mbɛ̱ni̱hʉ. Nu̱p'ʉ ga̱ mbɛ̱n'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, nu̱'a̱ n'na pa, tengu̱tho 'mø da̱ n'na ma̱hua̱hi̱ njɛya'a̱. Nu̱'a̱ n'na ma̱hua̱hi̱ njɛya p'ʉya, tengu̱tho 'mø da̱ n'na patho p'ʉ ga̱ mbɛ̱n'a̱. 9 Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo bi̱ ma̱ ngue da̱ ɛ̱p'ʉ. Pɛ nu̱yá, 'bʉhyø ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue ya bi thohra̱ pa p'ʉ da̱ ɛ̱hɛ̱. Pɛ hi̱ngui̱ thohra̱ pa p'ʉ da̱ ɛ̱hɛ̱, sinoque 'bet'o sɛrpa̱bi̱ yø ja̱'i̱, hi̱ngui̱ nnepe da̱ ma ra̱ castigo yø ja̱'i̱, i̱ nnepe ngue gätho yø ja̱'i̱ di 'bätyø mmʉi da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo.

10 Nu̱ ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ ra̱ Hmu̱, da̱ gue'mø ra̱ ora ngue hi̱ngui̱ fa̱di̱, tengu̱tho ra̱ bɛ̱ 'mø da̱ zøhø ngue ra̱ xu̱i̱ hi̱ngui̱ fa̱di̱. Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱, asta̱ da̱di thoni̱ ra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱ te di̱ nɛ̱qui̱ bí ja ma̱ya̱, gä da̱ guadi di̱ nzø. Nu̱ua häi p'ʉya, nu̱ te gä jaua, gä di̱ nzø. 11 Guehna̱ ja ngue di̱ ma ma̱juadi te gä ja na̱ya. Ja̱na̱ngue ma̱ da̱tho i̱ nne ngue gui̱ nsu̱phʉ ha gdi̱ tha̱nnehʉ Oja̱ mɛ̱nte ra̱ pa guí̱ m'mʉhmʉ ua. 12 A nu̱yá, ya guí tømhmʉ ngue da̱ zønna̱ pa da̱ ɛ̱ Oja̱. Da̱mi̱ ja ndu̱mmʉihʉ ngue di̱ nja rá̱ 'bɛfi Oja̱, n'namhma̱ ngue n'nahma̱ntho da̱ ɛ̱p'ʉ. Nu̱'a̱ ra̱ pa'a̱, nu̱ te bí ja ma̱ya̱ di̱ nzø conna̱ sibi. Nu̱ te gä bí ja ma̱ya̱ da̱ migui conna̱ sibi. 13 Pɛ Oja̱, ya xa̱ ya̱rca̱hʉ ngue di̱ nja ra̱ 'da'yo c'ama̱hɛ̱ts'i̱, 'nɛ̱ di̱ nja ra̱ 'da'yo häi. Nu̱na̱ ra̱ 'da'yo häi na̱, gä ra̱ nho da̱ m'mʉhyø ja̱'i̱. Guehna̱ nthø'mi̱tho di̱ nja na̱ya.

14 Ja̱na̱ngue nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, mɛ̱nte guí tømhmʉ ya yø cosa ma̱'da'yo di̱ nja ya, da̱mi̱ ja ndu̱mmʉi ngue hi̱n tema̱ nts'o da̱ di̱n'na̱hʉ Oja̱. Nu̱'a̱ te hi̱ndi̱ zʉ'a̱hʉ Oja̱, gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. 15 Da̱mi̱ pa̱hmʉ ngue nu̱'a̱ hi̱nguá̱ 'yɛ̱'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, porque nnepe da̱ di̱nyø mmʉi mi̱'da yø ja̱'i̱ ha di̱ nya̱nyø te. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, xquet'a̱ ngu̱t'a̱tho ra̱ hya̱ bi cuarpʉ ja ra̱ carta bi̱ mɛn'na̱hʉ ma̱ cu̱hʉ ra̱ Pablo. Gue'a̱ Oja̱ bi bɛ̱nnba̱bi̱ na̱ ra̱ hya̱ bi mɛn'na̱hʉ. 16 Gätho'ʉ mi̱'da yø carta bi 'yot'i, bi cuarpʉ ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ma̱da̱gue'a̱ ja 'da yø carta xa̱nhɛ̱nni̱ ha ga̱ thi̱ni̱ te ga̱ mbøni̱. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ xa̱nho ra̱ sʉcua̱ p'ʉya, hi̱ngui̱ nzaqui yø nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱, i̱ nne da̱ ma̱ te ga̱ mbøn'a̱ te mma̱mp'ʉ ja ra̱ sʉcua̱, pɛ hi̱nga̱ guep'ʉ ga̱ mma̱. Njarbʉtho mi̱'da yø hya̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ya, nu̱ te ga̱ mbøni̱, hi̱nga̱ guep'ʉ ga̱ mma̱nyø ja̱'i̱. Ya di jasɛ ra̱ ja̱'i̱ p'ʉ da̱ ma ra̱ castigo.

17 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ya guí pa̱hmʉ ya yø hya̱ bi si'a̱hʉ m'mɛt'o ngue di̱ m'mʉhyø fɛhni̱ xännba̱te. Ja̱na̱ngue da̱mi̱ mfähmʉ ya, 'yo guí̱ nnehʉ ngue nu̱ya yø hyäte, da̱ ja'i gui 'yøthʉ'a̱ ra̱ nts'o ga̱ 'yo ya. Ma̱mi̱ ts'onni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja ngue go gdí̱ mähä'ʉ. 18 Hante gue da̱mi̱ nehʉ ngue nu̱'a̱ rá̱ ma̱te na̱ ra̱ Hmu̱ Jesucristo bi ya̱njʉ, ma̱n'na gdi ti̱mhmʉ hanja. Da̱mi̱ 'yøt'e ngue ma̱n'na di di̱nni̱ mmʉihʉ xa̱nho te'o na̱. A nu̱ná̱, guehna̱ t'ɛ̱spa̱bi̱ na̱ hangu̱ ra̱ pa para za̱ntho. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

1 ra̱ Xuua

1

2

3

4

5

1 ra̱ Xuua

Ja ua rá̱ mʉdi ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Xuua.

1

1 Nu̱na̱ ra̱ Jesucristo di u̱nna̱ 'da'yo te, da̱di cuat'a̱hʉ ua ja ra̱ carta te'o na̱. Guehna̱ ya mi̱ 'bʉi hangu̱ ra̱ pa na̱, hante ngue di̱ nhohyø cosa i ja. Dá̱ øhme te bi̱ ma̱mp'ʉ ha bi̱ nya̱. Di 'bähme p'ʉ di hɛ̱the. Ma̱jua̱ni̱ dá̱ nu̱he, 'nɛ̱ dá̱ thädi conma̱ 'yɛhe. 2 Nu̱na̱ di u̱nna̱ 'da'yo te, bi 'yøt'e ngue da̱ fa̱di̱ te'o na̱. Dá̱ nu̱he, ja̱na̱ngue nu̱ya da̱di jahe ma̱jua̱ni̱ ngue dá̱ nu̱he. Nu̱yá, dí xi'a̱hʉ ngue nu̱na̱ di u̱nna̱ 'da'yo te, hi̱n'yʉ ha bá̱ fʉdi 'nɛ̱ hi̱nha rá̱ nzɛgui ngue 'bʉi. Nu̱na̱, ma̱mbi̱ 'bʉp'ʉ bí 'bʉhrá̱ Papá, pɛ bi zøcua ngue dá̱ nnu̱he. 3 Dí xi'a̱hʉ ngue dá̱ nu̱gähe na̱, 'nɛ̱ dá̱ øsɛhe te bi̱ ma̱, n'namhma̱ ngue 'nɛ̱'a̱hʉ 'da gdá̱ n'amigohʉ na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, conna̱ Jesucristo rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. 4 Nu̱ya dí ot'a̱hʉ ya yø hya̱ jaua, n'namhma̱ ngue ma̱n'na ma̱thoguitho gui johyahʉ.

---------

5 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi xännga̱he ra̱ Jesucristo, guehna̱ dí xi'a̱hʉ na̱ya, ngue nu̱na̱ Oja̱ xa̱ndønho, hi̱n tema̱ hya̱ da̱di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱nga̱ njua̱ni̱. 6 Nu̱'mø dí ɛ̱na̱ ngue da̱di̱ n'amigohʉ Oja̱, 'nɛ̱ hi̱nga̱ njua̱ni̱ te dí øthʉ, ya di̱ nɛ̱qui̱ ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ te dí̱ mma̱mhmʉ. 'Nɛ̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue dí pa̱di̱ ga̱ øthʉ ra̱ nho. 7 A nu̱'mø dí 'yo ma̱nhohʉ tengu̱tho Oja̱ ngue gä ra̱ nho øt'e, ma̱jua̱ni̱ ngue da̱di̱ n'amigo n'na ngu̱ n'najʉ 'mø. 'Nɛ̱ di̱ nhogui gätho ma̱ ts'oquihʉ conná̱ nguehrá̱ ji bi̱ männa̱ Jesucristo.

8 A nu̱'mø ga̱ ɛ̱na̱ ngue hi̱n'yʉ ma̱ ts'oquihʉ, da̱di̱ nhyäsɛhʉ 'mø, hi̱mma̱ jua̱ni̱ te dí̱ mma̱mhmʉ. 9 Pɛ nu̱'mø ga̱ xihmʉ Oja̱ ngue ja ma̱ ts'oquihʉ, di pu̱nnga̱ ma̱ ts'oquihʉ, di hoga̱hʉ'a̱ te gäma̱ nts'ohʉ i ja. Porque Oja̱ da̱ 'yøt'a̱ te ni̱ 'yu̱p'ʉ, di pu̱nnga̱hʉ tengu̱tho bi̱ ma̱. 10 Pɛ nu̱'mø ga̱ ɛ̱na̱ ngue hi̱n tema̱ ts'oqui xtá̱ øthʉ, nu̱'mø ya dí̱ nnu̱ bɛtha̱ni̱hʉ Oja̱ 'mø. Nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ p'ʉya, ya hi̱nga̱ ɛdi ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ.

---------

2

1 Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, dí ot'a̱hʉ ya yø hya̱ jaua n'namhma̱ ngue hi̱ngui̱ 'yøthʉ ra̱ ts'oqui. Pɛ nu̱'mø to bi 'yøtra̱ ts'oqui, i 'bʉ'a̱ ma̱ hojpa̱tehʉ p'ʉ bí 'bʉhma̱ Papáhʉ. Nu̱na̱ guehna̱ ra̱ Jesucristo na̱, 'nɛ̱ guehna̱ hi̱n'yʉ rá̱ ts'oqui na̱. 2 Nu̱na̱ ra̱ Jesucristo bi du̱ ngue bi hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ, 'nɛ̱ hi̱nga̱ høngtho ga̱hʉ, sinoque bi du̱ ngue di hojpa̱bi̱ yø ts'oqui gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi.

3 Nu̱'mø dí øthʉ te di̱ ma̱nda Oja̱, ya dí ha̱xhʉ njua̱ni̱ ngue dí pa̱hmʉ Oja̱ 'mø. 4 Pɛ nu̱ te'o ngue ɛ̱na̱: “Nu̱gä dí pa̱cä Oja̱”, i ɛ̱na̱, pɛ hi̱ngui̱ øt'e te di̱ ma̱nda Oja̱, nu̱ná̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ fɛhni̱ na̱, hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue rá̱ mpa̱di̱ui Oja̱. 5 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue øt'e te di̱ ma̱nda Oja̱, guehna̱ ma̱jua̱ni̱ ngue pa̱di̱ xa̱nho ha di ma̱ Oja̱ na̱. Gue'a̱ gui̱ nɛ̱qui̱ ngue n'youi Oja̱ ra̱ ja̱'i̱'a̱. 6 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue n'youi Oja̱, i ja ngue di̱ n'yo tengu̱tho i̱ n'yo ra̱ Jesucristo 'mø mi̱ m'mʉcua.

---------

7 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ ot'ä ua ja ra̱ carta da̱di 'bɛp'a̱hʉ gui 'yøthʉ ya, hi̱mma̱ 'da'yo na̱. Guehna̱ ra̱ hya̱ bi̱ m'mɛp'i gui 'yøthʉ 'mø ga̱mba̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ ma̱ m'mɛt'o na̱. 8 A nu̱yá, ɛ̱ntho ma̱'da'yo na̱ ra̱ hya̱ da̱di 'bɛp'i gui 'yøthʉ ya, porque ma̱jua̱ni̱ ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱, ja di 'uecra̱ 'bɛxu̱i̱ yu̱cua ja ra̱ xi̱mhäi na̱. A nu̱ya ngue ndap'ʉ bi zä ma̱'yoni̱ ra̱ hya̱ ya, ɛ̱ntho di da̱yot'a̱ n'na ra̱ nyot'i p'ʉ ni̱ ma ra̱ hya̱. Nu̱na̱ ra̱ Jesucristo, nu̱ te gä mma̱nna̱ ra̱ hya̱ jaua, gä bi 'yøt'e. A nu̱yá, xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱hʉ guí øthʉ'a̱ te mma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ya̱.

9 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue ya xa̱nho te ga̱ 'yo, pɛ nnu̱ ma̱n'ʉ drá̱ cu̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ di siguetho ngue xa̱nts'o ga̱ 'yo na̱. 10 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱hrá̱ cu̱, ya xa̱nho te ga̱ 'yo. Hi̱n'yʉ p'ʉ di t'ɛ̱mbi̱ ngue go rá̱ ts'oqui p'ʉ øtra̱ ts'oqui mi̱'da yø ja̱'i̱. 11 Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue nnu̱ ma̱n'ʉ drá̱ cu̱, ɛmma̱ 'bʉi, pɛ ra̱ nts'o ga̱ 'yo. Hi̱ngui̱ pa̱di̱ te da̱ n'yo, porque nu̱'a̱ ra̱ nts'o ja rá̱ mmʉi, gue'a̱ corpa̱ rá̱ n'yomfɛ̱ni̱'a̱.

12 Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ dí ot'a̱hʉ ua ja ra̱ carta jaua, porque ya bi pu̱nnga̱ ma̱ ts'oquihʉ Oja̱ ngue bi du̱ ra̱ Jesucristo conná̱ nguecjʉ. 13 A nu̱ yø da̱ja̱'i̱, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ dí ot'a̱hʉ ua ja ra̱ carta, porque bi zøni̱ gá̱ pa̱hmʉ te'o na̱ ya mi̱ 'bʉi hante ngue di̱ nhohyø cosa i ja. A nu̱ yø ts'ʉnt'ʉ, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ dí ot'a̱hʉ ua ja ra̱ carta, porque ya gá̱ ta̱phʉ ra̱ zithu̱.

Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ dí ot'a̱hʉ ua ja ra̱ carta, porque bi zøni̱ gá̱ pa̱hmʉ Oja̱ ma̱ Papáhʉ. 14 A nu̱ yø da̱ja̱'i̱, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ dí ot'a̱hʉ ua ja ra̱ carta, porque bi zøni̱ gá̱ pa̱hmʉ te'o na̱ ya mi̱ 'bʉi hante ngue di̱ nhohyø cosa i ja. A nu̱ yø ts'ʉnt'ʉ, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ dí ot'a̱hʉ ua ja ra̱ carta, porque guí dʉhʉ ngue gá̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ rá̱ hya̱ Oja̱ p'ʉ ja ni̱ mmʉihʉ. Ya gá̱ ta̱phʉ ra̱ zithu̱.

15 'Yo ga̱di hohʉ ra̱ nts'o jaua ja ra̱ xi̱mhäi. Nu̱ to di ho ra̱ nts'o jaua ja ra̱ xi̱mhäi, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ di̱ ma̱'a̱ ma̱ Papáhʉ na̱. 16 Porque nu̱'a̱ te gä ra̱ nts'o jaua ja ra̱ xi̱mhäi, hi̱ngrá̱ ts'änni̱ Oja̱, sinoque rá̱ ts'änni̱sɛ yø ja̱'i̱. Nu̱ yø ja̱'i̱ øt'a̱ te yø pähäsɛ. Nu̱ te gä hɛ̱ti̱, gä nne ngue dyø mmɛti, di 'yɛ̱ts'i̱ ngue'a̱ te ga̱ 'bʉi. 17 Pɛ yø ja̱'i̱ da̱ thogui, da̱ gue'a̱ te yø pähä yø ja̱'i̱ da̱ thogui. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ørpa̱bi̱ rá̱ pähä Oja̱ i 'bʉi para za̱ntho.

---------

18 Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, ya ni̱ ma da̱ ga̱xra̱ pa ya. Nu̱'a̱hʉ, ya xcá̱ 'yøhmʉ ngue rá̱ nsʉiui ra̱ Cristo i ja ngue di̱ m'mʉi. A nu̱yá, ya 'bʉi xa̱ngu̱ yø ja̱'i̱ sʉ'a̱ ra̱ Cristo ya. Ja̱na̱ngue dí pa̱hmʉ ngue ya ni̱ ma da̱ ga̱xra̱ pa. 19 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue rá̱ nsʉiui ra̱ Cristo, guehna̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ na̱, ja̱na̱ngue 'uegue. A nu̱'mø nma̱jua̱ni̱ ngue ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, 'daua gdi̱ n'yohʉ 'mø. Pɛ i 'uegue para ngue di̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ.

20 Pɛ nu̱'a̱hʉ, ya bá̱ pɛn'na̱hʉ ra̱ Espíritu Santo ra̱ Cristo. Guehna̱ ra̱ Espíritu Santo øt'e ngue guí pa̱hmʉ ndana̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, ndana̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱. 21 Hi̱ndá̱ ot'ä ua ja ra̱ carta 'da yø hya̱ hi̱nguí̱ pa̱hmʉ, sinoque ya guí pa̱hmʉ ngue ma̱jua̱ni̱ ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ. 'Nɛ̱ guí pa̱hmʉ ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, hi̱n tema̱ fɛhni̱ n'youi.

22 Ma ga̱ pa̱hmʉ ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ fɛhni̱ ya. Nu̱na̱ ra̱ fɛhni̱ ya, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ i̱ mma̱ ngue ra̱ Jesús hi̱nga̱ guehna̱ ra̱ Cristo bá̱ ɛ̱x Oja̱ ngue di̱ nda̱st'abi na̱. Nu̱na̱ p'ʉya, guehna̱ rá̱ nsʉiui ra̱ Cristo na̱, porque cøn'a̱ ra̱ Papá, 'nɛ̱ cønnba̱bi̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. 23 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱mbi̱ ngue hi̱nga̱ guehna̱ ra̱ Jesús rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, guehna̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ Papá na̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ i̱ mma̱ ngue ra̱ Jesucristo, guehna̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ n'youi ra̱ Papá na̱.

24 Ja̱na̱ngue da̱mi̱ 'yɛ̱t'a̱mmʉihʉ na̱ ra̱ hya̱ rá̱ mʉdi gá̱ 'yøhmʉ. Nu̱'mø ngue guí ɛ̱t'a̱mmʉihʉ na̱ ra̱ hya̱ rá̱ mʉdi gá̱ 'yøhmʉ, ya guí̱ n'yohʉ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ 'mø, xquet'a̱ 'nɛ̱'a̱ ra̱ Papá guí̱ n'yohʉ p'ʉya. 25 'Nɛ̱ xquet'a̱ ra̱ Jesucristo bi ya̱t'i̱ ngue di 'dacjʉ ra̱ 'da'yo te para za̱ntho.

26 Dí ot'a̱hʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱, n'namhma̱ guí pa̱hmʉ ngue 'yop'ʉ 'da ngue nne da̱ hyä'a̱hʉ. 27 Ra̱ Jesucristo bá̱ pɛnhna̱ Espíritu Santo da̱ mä'a̱hʉ. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ya hi̱mma̱ hyoni̱ ngue to da̱ xän'na̱hʉ te'o ya yø fɛhni̱ dí xi'a̱hʉ ya. Porque guesɛ'a̱ ra̱ Espíritu Santo da̱ xän'na̱hʉ gätho, ndana̱ ma̱jua̱ni̱, ndana̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱. A nu̱'a̱ te da̱ xän'na̱hʉ na̱ ra̱ Espíritu Santo, gä gue'a̱ ma̱jua̱ni̱, hi̱ngra̱ fɛhni̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, hønt'a̱ ra̱ Cristo da̱ 'yo ni̱ mmʉihʉ ya, porque gue'a̱ xän'na̱hʉ ra̱ Espíritu Santo'a̱.

28 Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, hønt'a̱ ra̱ Cristo da̱ 'yo ma̱ mmʉihʉ ya, n'namhma̱ ga̱ ha̱hʉ nzammʉi 'mø dá̱ nu̱hʉ'a̱, ya hi̱nga̱ pɛs'ma̱ sähʉ 'mø bá̱ ɛ̱hɛ̱. 29 Ya guí pa̱hmʉ ngue ra̱ Jesucristo, gä ra̱ nho i̱ n'yo'a̱. Xquet'a̱ jatho ngue guí pa̱hmʉ ya ngue nu̱ to gä 'yo ma̱nho, gue'ʉ yø ba̱si̱ Oja̱'ʉ.

---------

3

1 Ma ga̱ pa̱hmʉ ya ngue ma̱jua̱ni̱ di̱ ma̱cjʉ na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, porque nu̱yá, ya yø ba̱si̱ ga̱hʉ Oja̱ ya. 'Nɛ̱ ma̱jua̱ni̱ ngue guecjʉ yø ba̱si̱ ga̱hʉ Oja̱. Pɛ mi̱'da yø ja̱'i̱, hi̱ngui̱ pa̱di̱ ngue yø ba̱si̱ ga̱hʉ Oja̱'ʉ, porque yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ pa̱ Oja̱. 2 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ya yø ba̱si̱ ga̱hʉ Oja̱ ya, 'nɛ̱ tobe hi̱ndí̱ pa̱hmʉ xa̱nho tengu̱ ga̱ cohmʉ 'mø rá̱ nzɛgui. Pɛ dí pa̱hmʉ ngue nu̱'mø bá̱ ɛ̱hra̱ Jesucristo, ya ga̱ cohmʉ tengu̱tho'a̱, porque ya ga̱ nnu̱rpa̱hʉ rá̱ hmi̱ tengu̱. 3 Nu̱ te'o gä tø'mi̱ ngue da̱ gohi tengu̱tho ra̱ Jesucristo, ya hɛp'ʉ ra̱ nts'o, i̱ nne di̱ n'yo xa̱nho ra̱ ja̱'i̱ tengu̱tho i̱ n'yo ra̱ Jesucristo.

4 Nu̱ to gä øtra̱ ts'oqui, guehya nui̱spa̱bi̱ rá̱ ley Oja̱ ya. Porque ra̱ ts'oqui, gue'a̱ ngue nhui̱ts'i̱ ra̱ ley'a̱. 5 Ya guí pa̱hmʉ ngue ra̱ Jesucristo bá̱ ɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi ngue di hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ. Pɛ nu̱ná̱, hi̱n tema̱ ts'oqui bi 'yø'na̱. 6 Nu̱ to gätho n'youi ra̱ Jesucristo, ya hi̱ndi̱ siguetho øtra̱ ts'oqui. Pɛ nu̱ to gä øtra̱ ts'oqui, guehya hi̱ngui̱ ti̱mp'ʉ ja yø mmʉi hanja na̱ ra̱ Jesucristo ya, 'nɛ̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ te'o na̱ ra̱ Cristo.

7 Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, 'yo to di hä'a̱hʉ ngue gui 'yøthʉ ra̱ ts'oqui. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ 'yo ma̱nho, ya xa̱nho tengu̱tho ra̱ Jesucristo xa̱nho'a̱. 8 Pɛ nu̱'ʉ ga̱ 'yot'a̱ ngue ra̱ ts'oqui øt'e, ra̱ zithu̱ n'youi'ʉ. Porque ra̱ zithu̱ di siguetho øtra̱ ts'oqui'a̱, asta̱ gue'mø ma̱mbi̱ dʉ'mi̱ bá̱ øtra̱ ts'oqui. Ja̱na̱ngue bá̱ ɛ̱cua rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ ngue di ts'onnba̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ zithu̱.

9 Nu̱'ʉ yø ba̱si̱ Oja̱, ya hi̱ngui̱ øtra̱ ts'oqui, porque ya bi̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te di u̱n'Oja̱. Ya hi̱ngui̱ nne di sigue da̱ 'yøtra̱ ts'oqui, porque ya yø ba̱si̱ Oja̱. 10 Ja di̱ nɛ̱qui̱ ua ya, ndana̱ gue'a̱ yø ba̱si̱ Oja̱, ndana̱ gue'a̱ yø ba̱si̱ ra̱ zithu̱. Nu̱ to gä hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøtra̱ nho, ogue hi̱ngui̱ nne di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, guehya hi̱ngyø ba̱si̱ Oja̱ ya.

---------

11 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ rá̱ mʉdi gá̱ 'yøhmʉ, guehna̱ mma̱nna̱ ngue n'na ngu̱ n'najʉ, jatho ga̱ ma̱di̱ gätho ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 12 Hi̱nga̱ øthʉ tengu̱tho ra̱ Caín ngue ma̱rá̱ n'youi ra̱ zithu̱, ja̱na̱ngue bi hyo rá̱ n'yohʉ. ¿Ha bi̱ nja ngue bi hyo? Bi hyo, porque ra̱ Caín xa̱nts'o te mi̱ øt'e, ja̱na̱ngue bi sɛyabi rá̱ n'yohʉ nu̱na̱ mi̱ øtra̱ nho.

13 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø bi̱ nu̱ ma̱n'ʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, 'yo ga̱di̱ 'yøthohʉ hanja. 14 Porque ma̱m'mɛt'o ɛmma̱ dí 'bʉhmʉ, pɛ ɛ̱ntho ya xtá̱da̱ tu̱hʉ. A nu̱yá, ya dá̱ nthɛhʉ ra̱ 'da'yo te ya. Dí pa̱hmʉ ngue dá̱ nthɛhʉ ra̱ 'da'yo te, porque da̱di̱ ma̱hma̱ cu̱hʉ. Nu̱ to hi̱ndi̱ ma̱hyø cu̱, ɛmma̱ 'bʉi, pɛ ɛ̱ntho ya xa̱ ndu̱. 15 Nu̱ to gä nnu̱ ma̱n'ʉ rá̱ cu̱, sʉtho ngue ra̱ hyote. 'Nɛ̱ guí pa̱hmʉ ngue nu̱'a̱ ya ga̱ 'bʉ'a̱ ngue ra̱ hyote, hi̱nga̱ n'na di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te. 16 Ra̱ Cristo bi 'yu̱rca̱hʉ te ga̱ mbøn'a̱ ngue di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui n'na, ngue bi̱ n'u̱ni̱ bi du̱ conná̱ nguecjʉ. Xquet'a̱ ga̱ njathʉ p'ʉya, nu̱'mø ja ngue da̱ thojʉ conná̱ nguehma̱ cu̱hʉ, ya da̱ zä. 17 Xi n'na ra̱ ja̱'i̱ ngue xa̱ngu̱ te pɛts'i, 'nɛ̱ da̱ nu̱ rá̱ cu̱ ngue hi̱n'yʉ te da̱ hyoni̱, nu̱'mø hi̱ndi̱ huɛ̱qui̱ ngue di u̱nni̱ te honi̱, ¿hague da̱ nzä da̱ 'yɛ̱na̱ ngue di̱ ma̱ Oja̱ p'ʉ ja rá̱ mmʉi 'mø? 18 Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, hi̱nga̱ høntho da̱ bømma̱ nehʉ ngue da̱di̱ ma̱hma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, sinoque di̱ nɛ̱qui̱ ngue ma̱jua̱ni̱ da̱di̱ ma̱hmʉ, ma ga̱ fäxhʉ ma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ.

---------

19 Nu̱'mø ma̱jua̱ni̱ da̱di̱ ma̱hma̱ mmi̱c'ɛ̱i̱hʉ, ya dí pa̱hmʉ njua̱ni̱ ngue dí øthʉ'a̱ te mma̱nná̱ hya̱ Oja̱ 'mø. Ya ma̱jua̱ni̱ ngue hu̱ ma̱ mmʉihʉ ngue ya hi̱nda̱ zʉcjʉ Oja̱ p'ʉya. 20 Xi'mø ngue su̱ ma̱ mmʉihʉ ngue hi̱ndí̱ øthʉ xa̱nho'a̱ te mma̱nna̱ hya̱, pɛ nu̱'a̱ go da̱ ma̱n'Oja̱, gue'a̱ di̱ nja'a̱, hi̱nga̱ nu̱'a̱ go ga̱ mma̱mhmʉ. Porque pa̱sɛ Oja̱ te øt'e. 21 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø ya hi̱ngui̱ su̱ ma̱ mmʉihʉ ya, ya säp'ʉ ga̱ ha̱hʉ ra̱ ts'ɛdi ga̱ nzohmʉ Oja̱ 'mø. 22 Nu̱'mø te gäma̱ cosa ga̱ äphʉ Oja̱, di 'dacjʉ Oja̱ te dí̱ nnehʉ, porque nu̱ya yø hya̱ di̱ ma̱nda, dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, nu̱ te nnu̱ ma̱nho Oja̱, gue'a̱ dí øthʉ'a̱. 23 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, guehna̱ ngue ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ra̱ Jesucristo rá̱ Ts'ʉnt'ʉ. 'Nɛ̱ ga̱ øthʉ te di̱ ma̱nda na̱ p'ʉya ngue n'na ngu̱ n'najʉ ga̱ ma̱di̱ gätho ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 24 Nu̱ to gä øt'a̱ te ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱, ya yø n'youi Oja̱. Nu̱'a̱ nná̱ pa̱hmʉ ngue dí̱ n'yohʉ Oja̱, ngue bá̱ pɛnnga̱hʉ ra̱ Espíritu Santo.

---------

4

1 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱ to bi zä ma̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ da̱ ma̱, 'yo sä 'bexque'a̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te mma̱. 'Be da̱mi̱ hya̱cjʉ ra̱ güɛnda xa̱ndønho te ra̱ hya̱ mma̱, n'namhma̱ guí pa̱hmʉ ngue'mø ma̱jua̱ni̱ rá̱ hya̱ Oja̱ mma̱, ogue hi̱n'na̱. Porque xa̱ngu̱ yø fɛhni̱ pønga̱hya̱ ya 'yo ndap'ʉ bi zä. 2 Nu̱yá, ga̱ xi'a̱hʉ ha gdí pa̱hmʉ ngue'mø ma̱jua̱ni̱ ra̱ Espíritu Santo di bɛ̱nnba̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ ja̱'i̱ ogue hi̱n'na̱. Nu̱ to gätho mma̱nya ngue ra̱ Jesucristo ma̱jua̱ni̱ bi̱ nja̱'i̱, guehna̱ rá̱ hya̱ Oja̱ mma̱nna̱. 3 Pɛ nu̱ to gätho mma̱nya ngue hi̱mbi̱ nja̱'i̱ ra̱ Jesucristo, guehna̱ hi̱ngui̱ n'youi ra̱ Espíritu Santo na̱, sinoque guehna̱ ra̱ hya̱ ngue rá̱ nsʉiui ra̱ Cristo na̱. Pɛ ya xcá̱ 'yøhmʉ ngue ja ngue di̱ n'yo ua ja ra̱ xi̱mhäi'a̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ fɛhni̱. 'Nɛ̱ ya 'yo'a̱ ra̱ hya̱'a̱ ya.

4 Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, ya yø ja̱'i̱'a̱hʉ Oja̱ ya. Ja̱na̱ngue ya gá̱ ta̱phʉ'ʉ yø fɛhni̱ pønga̱hya̱. Porque nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo guí̱ n'yohʉ, ma̱n'na xa̱nzaqui na̱ ngue'a̱ ra̱ zithu̱ n'youi yø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. 5 Nu̱'ʉ yø fɛhni̱ pønga̱hya̱, yø n'yohʉ yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi'ʉ, ja̱na̱ngue mma̱n'a̱ te ja ua ja ra̱ xi̱mhäi. Yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi p'ʉya, nnu̱ ma̱nho ra̱ hya̱ mma̱nya yø fɛhni̱. 6 Pɛ nu̱jʉ, ya yø ja̱'i̱ga̱hʉ Oja̱. Nu̱ te'o ya rá̱ mpa̱di̱ui Oja̱ ya, di ho da̱ 'yøhya yø hya̱ dí xännba̱he yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱ to hi̱ngrá̱ mpa̱di̱ui Oja̱, hi̱ngui̱ nne da̱ 'yøhya yø hya̱ dí xännba̱he yø ja̱'i̱. Guehna̱ gdá̱ pa̱hmʉ na̱ya ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ ma̱jua̱ni̱ ra̱ hya̱ mma̱, ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱mma̱ jua̱ni̱ te mma̱.

---------

7 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'ʉ ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ya, jatho ngue ga̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'najʉ'ʉ ya. Porque nu̱'a̱ di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, guehna̱ øt'a̱ te rá̱ ts'änni̱ Oja̱ na̱. Nu̱'a̱ di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, gue'a̱ rá̱ ba̱si̱ Oja̱'a̱. Gue'a̱ rá̱ mpa̱di̱ui Oja̱'a̱. 8 A nu̱'a̱ hi̱ndi̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, hi̱ngrá̱ mpa̱di̱ui Oja̱'a̱, porque Oja̱ di̱ ma̱di̱ gätho yø ja̱'i̱. 9 Ja di̱ nɛ̱qui̱ p'ʉya ngue di̱ ma̱cjʉ Oja̱, porque bá̱ pɛnhná̱ 'dants'ʉnt'ʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi, para ngue da̱ zäp'ʉ ga̱ nthɛhʉ ra̱ 'da'yo te conná̱ ngue'a̱. 10 Xi̱nda̱ hangu̱ ga̱di̱ ma̱hmʉ Oja̱, pɛ hi̱nja̱m'mø da̱ zä ga̱ ørpa̱hʉ tengu̱tho gui̱ ma̱cjʉ. Pɛ bi 'yu̱rca̱hʉ Oja̱ ha gui̱ ma̱cjʉ, ngue bá̱ pɛnhua rá̱ Ts'ʉnt'ʉ ngue da̱ du̱ ngue di hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ.

11 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, nu̱'mø ngu̱'a̱ bi 'yøt'Oja̱ ngue i̱ ma̱cjʉ, nu̱'ʉ ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, jatho ngue ga̱ mma̱hmʉ n'na ngu̱ n'najʉ'ʉ ya. 12 Nu̱na̱ Oja̱, hi̱nja̱m'mø to di̱ nnu̱ na̱. Pɛ nu̱'mø da̱di̱ mma̱di̱ n'na ngu̱ n'najʉ, ya dí̱ n'yohʉ Oja̱ 'mø. 'Nɛ̱ ma̱jua̱ni̱ da̱di̱ ma̱hmʉ Oja̱ 'mø.

13 Nu̱na̱ Oja̱ bá̱ pɛnnga̱hʉ ra̱ Espíritu Santo, guehna̱ øt'e ngue ga̱ pa̱hmʉ ngue dí̱ n'yohʉ Oja̱. 14 Nu̱na̱ rá̱ Tsʉnt'ʉ Oja̱, dá̱ nu̱sɛgähe na̱, ja̱na̱ngue da̱di jahe ma̱jua̱ni̱ ngue ra̱ Papá bá̱ pɛnhná̱ Ts'ʉnt'ʉ ua ja ra̱ xi̱mhäi ngue da̱ ya̱nyø ja̱'i̱. 15 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ mma̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱ ra̱ Jesús, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ rá̱ n'youi Oja̱ na̱, ngu̱ Oja̱, ngu̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱nha gui̱ nhyɛgui. 16 Ya dí pa̱hmʉ ngue di̱ ma̱cjʉ Oja̱, nu̱'a̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ ngue ma̱jua̱ni̱'a̱.

Nu̱na̱ Oja̱ di̱ ma̱di̱ gätho yø ja̱'i̱. Ja̱na̱ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui, ya rá̱ n'youi Oja̱ ra̱ ja̱'i̱, n'na ngu̱ n'na hi̱nha gui̱ nhyɛgui. 17 Jatho ga̱ ma̱hmʉ Oja̱ co gätho ma̱ mmʉihʉ, n'namhma̱ ngue ya hi̱nte ga̱ su̱hʉ 'mø ra̱ pa da̱ni̱ hya̱xra̱ güɛnda. A nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi ya, nu̱na̱ Oja̱ rá̱ Papá na̱ ra̱ Jesucristo, guehna̱ ma̱ Papáhʉ na̱. 18 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue rá̱ mmʉi gui̱ ma̱ Oja̱ ya, ya hi̱ngui̱ su̱ da̱ zʉ Oja̱ ra̱ ja̱'i̱. ¿Teni̱ mantho da̱ zu̱ ra̱ ja̱'i̱ 'mø ya rá̱ mmʉi gui̱ ma̱di̱? Su̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ zʉ Oja̱, pɛ gue'mø hi̱ngrá̱ mmʉi gui̱ ma̱di̱.

19 A nu̱jʉ da̱di̱ ma̱hmʉ Oja̱ ya, porque bi di̱mma̱ mmʉihʉ ngue rá̱ mʉdi go bi̱ ma̱cjʉ Oja̱. 20 A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱na̱ ngue di̱ ma̱ Oja̱, pɛ nnu̱ ma̱n'ʉ drá̱ cu̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ fɛhni̱ na̱. Porque ra̱ ja̱'i̱ hi̱ndi̱ ma̱hrá̱ cu̱ nu̱na̱ i̱ nnu̱, ¿hague da̱ nzä di̱ ma̱ Oja̱ nu̱na̱ hi̱ngui̱ nnu̱ 'mø? 21 Guehna̱ ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ na̱ya ngue nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ɛ̱na̱ ngue di̱ ma̱ Oja̱, jatho di̱ ma̱hrá̱ cu̱.

---------

5

1 Nu̱ to gätho ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue ra̱ Jesús guehna̱ ra̱ Cristo na̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ rá̱ ba̱si̱ Oja̱ na̱. A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱hrá̱ mmi̱n'yohʉui, co 'nɛ̱'ʉ yø ba̱si̱ na̱ ra̱ n'yohʉ ma̱ ma̱di̱ jatho ngue da̱ ma ma̱ ma̱di̱bi̱. 2 Ja̱na̱ngue nu̱'mø da̱di̱ ma̱hmʉ Oja̱, 'nɛ̱ dí øthʉ'a̱ ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda, ya dí pa̱hmʉ ngue nu̱'ʉ yø ba̱si̱ Oja̱ jatho da̱ ma ma̱ ma̱di̱. 3 Porque ra̱ ja̱'i̱ di̱ ma̱ Oja̱, gue'a̱ øt'e te di̱ ma̱nda Oja̱'a̱. Nu̱'a̱ te gä di̱ ma̱nda Oja̱, gä øt'e, hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nhɛ̱nni̱tho da̱ 'yøt'e. 4 Porque nu̱ to gätho ya 'bʉi ngue rá̱ ba̱si̱ Oja̱, ya hɛp'ʉ ra̱ nts'o jaua ja ra̱ xi̱mhäi. Nu̱na̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja, guehna̱ ga̱ tha̱pra̱ nts'o jaua ja ra̱ xi̱mhäi na̱. 5 Hi̱njongui̱ sä da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o jaua ja ra̱ xi̱mhäi, høndya yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱ ra̱ Jesús, guehya yø ja̱'i̱ hɛp'ʉ ra̱ nts'o ya.

---------

6 Ma̱mbá̱ ɛ̱cua ra̱ Jesucristo, bi fa̱di̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ 'mø mi̱ nxixya̱ p'ʉ ja ra̱ dehe 'nɛ̱'mø mi̱ männá̱ ji p'ʉ bi du̱. Pɛ hi̱nga̱ høntho bi̱ nxixya̱, sinoque bi̱ nxixya̱ 'nɛ̱ bi tho. Guesɛ ra̱ Espíritu Santo di ja ma̱jua̱ni̱ te'o na̱ ra̱ Jesucristo. A nu̱na̱ ra̱ Espíritu Santo gä ma̱jua̱ni̱ te mma̱. 7 Pɛ nu̱ya hyu̱ ya, ba̱di̱ ja ma̱jua̱ni̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue ra̱ Jesucristo guehna̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱. Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi, gue'a̱ rá̱ Papá. Rá̱ yoho, gue'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, nu̱na̱ øt'e ngue fa̱di̱ hanja Oja̱. Rá̱ hyu̱ p'ʉya, gue'a̱ ra̱ Espíritu Santo. Nu̱ya hyu̱ ya, 'da'igu̱ mma̱. 8 'Nɛ̱cua ja ra̱ xi̱mhäi, guehya di ja ma̱jua̱ni̱ ya hyu̱ yø hya̱ ya, ja dí ha̱xhʉ p'ʉ njua̱ni̱ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱ ra̱ Jesucristo. Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi, ra̱ Espíritu Santo øt'e ngue ti̱mma̱ mmʉihʉ hanja ra̱ hya̱. A nu̱'a̱ rá̱ yoho, bi̱ nɛ̱qui̱ xa̱nho 'mø mi̱ nja ra̱ nxixya̱. A nu̱'a̱ rá̱ hyu̱, bi fa̱di̱ xa̱nho 'mø mi̱ tho ra̱ Jesucristo. Gätho ya hyu̱ ya, 'da'igu̱ mma̱ ngue guehna̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱. 9 Xi'mø bi̱ ma̱n'a̱ n'na ra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ 'nɛ̱ dá̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te bi̱ ma̱, goma̱ gue Oja̱ hi̱nga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ te mma̱mp'ʉya. A nu̱na̱ Oja̱, guehna̱ di jasɛ ma̱jua̱ni̱ te'o na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ na̱. 10 Nu̱'a̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, pa̱sɛ p'ʉ ja rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱ ngue ma̱jua̱ni̱ te ɛ̱c'ɛ̱i̱. Nu̱'a̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ te mma̱n'Oja̱, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ nnu̱ bɛthani̱ Oja̱ na̱, porque hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue te'o na̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ. 11 Guesɛ Oja̱ di jacjʉ ma̱jua̱ni̱ ngue di 'dacjʉ ra̱ 'da'yo te para za̱ntho. 'Nɛ̱ nu̱na̱ ra̱ 'da'yo te na̱, di̱ n'nacjʉ 'mø ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱. 12 Nu̱'a̱ to n'youi rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, ya ja ra̱ 'da'yo te. Pɛ nu̱ to hi̱ngui̱ n'youi rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, ya hi̱n'yʉ ra̱ 'da'yo te.

---------

13 Nu̱ya to ɛ̱c'ɛ̱i̱bi̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, dá̱ cuarpa̱bi̱ ra̱ carta ya yø hya̱ jaua, dí̱ nnepe da̱ ba̱di̱ ngue ja ra̱ 'da'yo te para za̱ntho. 14 Nu̱'mø dá̱ mat'Oja̱hʉ, di ha̱hʉ nzammʉi, porque dí ha̱xʉ njua̱ni̱ ngue nu̱'mø dí äphʉ Oja̱ n'na ra̱ cosa nu̱'a̱ da̱ ne di 'dacjʉ, nu̱na̱ Oja̱ ørpa̱ ma̱su̱ te dí xihmʉ. 15 Nu̱'mø dí pa̱hmʉ ngue ørca̱hʉ ma̱su̱ Oja̱ 'mø tema̱ cosa dí äphʉ, nu̱'mø dá̱ mat'Oja̱hʉ p'ʉya, dí pa̱hmʉ ngue di 'dacjʉ Oja̱ te dí äphʉ.

16 Nu̱'mø to pa̱di̱ ngue bi 'yøt'a̱ n'na ra̱ ts'oqui rá̱ cu̱, 'nɛ̱ da̱ zä di̱ mpu̱nnbi̱, da̱ marpa̱bi̱ Oja̱. Oja̱ p'ʉya di u̱nna̱ 'da'yo te 'mø ngue sä di̱ mpu̱nnba̱bi̱ rá̱ ts'oqui. Porque ja ra̱ ts'oqui ngue hi̱n'yʉ rá̱ pu̱nnbi̱, ya ra̱ castigotho tø'mra̱ ja̱'i̱. Nu̱na̱ ra̱ ts'oqui na̱, hi̱nte dí xi'a̱hʉ ngue da̱ zä gui̱ marpa̱hʉ Oja̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue di̱ mpu̱nnbi̱. 17 Nu̱'a̱ te xa̱nts'o, gä ra̱ ts'oqui'a̱. Pɛ ja ra̱ ts'oqui ngue sä di̱ mpu̱nnba̱bi̱ ra̱ ja̱'i̱. 18 Dí pa̱hmʉ ngue ra̱ ja̱'i̱ nnøpa̱ Papá Oja̱, ya hi̱nga̱ 'yot'a̱ ngue ra̱ ts'oqui da̱ 'yøt'e. Porque rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ fähra̱ ja̱'i̱ ha ni̱ ma, ya hi̱mma̱ japi ra̱ zithu̱ di ts'onnba̱ rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱.

19 A nu̱yá, dí pa̱hmʉ ngue yø ba̱si̱ga̱hʉ Oja̱ ya. A nu̱ya gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ 'bʉi rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, gä o rá̱ 'yɛ ra̱ zithu̱.

20 A nu̱yá, ya dí pa̱hmʉ ngue rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ bá̱ ɛ̱cua, 'nɛ̱ ya bi xoga̱ ma̱ n'yomfɛ̱ni̱hʉ ngue dá̱ pa̱hmʉ ndana̱ gue'a̱ ma̱jua̱ni̱ Oja̱. A nu̱yá, ya dí̱ n'yohʉ'a̱ ma̱jua̱ni̱ Oja̱ ya, guehna̱ ra̱ Jesucristo rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ na̱. Guehna̱ ma̱jua̱ni̱ ngue Oja̱ na̱, 'nɛ̱ di u̱nna̱ 'da'yo te para za̱ntho.

21 Ague ma̱ ba̱si̱'a̱hʉ, 'yo gui tha̱nnehʉ yø da̱hmʉ. Da ngu̱t'a̱tho.

2 ra̱ Xuua

2 ra̱ Xuua

Ja ua rá̱ yoho ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Xuua.

1

1 Nu̱gä dí 'bɛt'o ngue rá̱ hya̱ Oja̱, da̱di zɛnguagä na̱ ma̱ cu̱ ngue ra̱ xisu rá̱ thanhni̱ Oja̱. Xquet'a̱ 'nɛ̱'ʉ ni̱ ba̱si̱ da̱di zɛngua. A nu̱gä, ma̱jua̱ni̱ ngue gä da̱di̱ ma̱'a̱hʉ. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ høngthogä, sinoque di̱ ma̱'a̱hʉ gätho ya to pa̱hna̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. 2 Porque gäthoga̱hʉ ya, 'da'igu̱ ma̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. 'Nɛ̱ dí pa̱hmʉ njua̱ni̱ ngue guehna̱ ma̱jua̱ni̱ na̱. Guehna̱ ga̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ para za̱ntho na̱ya.

3 Nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Papáhʉ, da̱ guehna̱ ra̱ Jesucristo rá̱ Ts'ʉnt'ʉ, di huɛ̱ga̱hʉ, di 'dacjʉ rá̱ nja̱pi̱, da̱ hyu̱rca̱ ma̱ mmʉihʉ. Da̱ 'yøt'e ngue ga̱ ha̱xhʉ na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ 'nɛ̱ da̱ 'yøt'e ngue ga̱ ma̱hma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ.

---------

4 Ɛ̱mmɛ̱i̱ da̱di johya, porque dí ha̱xa̱ njua̱ni̱ ngue nu̱ 'da ni̱ ts'ʉnt'ʉ ya ha̱xra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ tengu̱tho di 'bɛjpa̱hʉ Oja̱ ma̱ Papáhʉ ngue ga̱ øthʉ. 5 A nu̱ya ma̱ zi cu̱'i̱, dí̱ nne ga̱ xi'i n'na ra̱ hya̱ ya. A nu̱na̱ ra̱ hya̱ ga̱ xi'i̱, hi̱mma̱ 'da'yo na̱, sinoque 'da'igu̱ui na̱ ra̱ hya̱ bi̱ m'mɛjpa̱hʉ m'mɛt'o ga̱ øthʉ. Ngu̱t'a̱ dí xi'i ya ngue n'na ngu̱ n'najʉ, jatho ga̱ ma̱di̱ gätho ma̱ mmi̱'yɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ. 6 Nu̱'mø da̱di̱ ma̱hmʉ Oja̱, gue'mø dí øthʉ'a̱ te di̱ ma̱nda Oja̱ 'mø. A nu̱na̱ ra̱ hya̱ di̱ ma̱nda Oja̱ p'ʉya, guehna̱ ra̱ hya̱ ya xcá̱ 'yøhmʉ m'mɛt'o na̱, gue'a̱ ngue di̱ ma̱hrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui n'na.

7 Guehna̱ dí xi'i na̱ya, porque nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, ya xa̱ngu̱ yø mma̱mhya̱ 'youa ngue yø fɛhni̱. Nu̱ya p'ʉya, i̱ mma̱ ngue ra̱ Jesucristo hi̱mma̱ jua̱ni̱ bi̱ nja̱'i̱. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nya, guehna̱ ra̱ hyäte na̱, 'nɛ̱ rá̱ nsʉiui ra̱ Cristo. 8 Da̱mi̱ mfähmʉ n'namhma̱ ngue hi̱ndi̱ m'mɛ'a̱ ra̱ 'bɛfi guí øthʉ. Da̱mi̱ nehʉ ngue da̱ ma ma̱ juati xa̱nho ra̱ nju̱t'i̱ di̱ n'na'a̱hʉ.

9 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue hi̱nga̱ hønt'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te ra̱ Cristo nne da̱ ma̱, sinoque mma̱mmi̱'da yø hya̱ ngue hi̱mbi̱ nxännba̱te ra̱ Cristo, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ hi̱ngui̱ n'youi Oja̱ na̱. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue hønt'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te ra̱ Cristo i̱ mma̱, nu̱ná̱, guehna̱ n'youi ra̱ Papá na̱, da̱ gue'a̱ rá̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱ n'youi. 10 Nu̱'mø to da̱ zøp'ʉ guí 'bʉhmʉ, da̱ 'yɛ̱na̱ ngue da̱ xän'na̱hʉ rá̱ hya̱ Oja̱, pɛ hi̱ngui̱ xännba̱te'a̱ ra̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te ra̱ Cristo, 'yo ga̱di̱ u̱nna̱ ts'äya p'ʉ ja ni̱ ngu̱mhmʉ, 'nɛ̱ 'yo ga̱di zɛnguahʉ. 11 Porque nu̱'a̱ di zɛngua na̱ ra̱ ja̱'i̱ na̱, tengu̱tho 'mø da̱di ha̱tra̱ ts'ɛdi ngue di̱ nxännba̱te'a̱ ra̱ hya̱ hi̱nga̱ gue'a̱.

---------

12 Xa̱ngu̱ mi̱'da yø hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'a̱hʉ. Pɛ hi̱ndí̱ nne ga̱ cuati gätho yø hya̱ ua ja ra̱ carta ga̱ pɛn'na̱hʉ. Porque dí tø'mi̱ ga̱ mmap'ʉ ga̱ ma nu̱'a̱hʉ, n'namhma̱ ga̱ nya̱sɛhʉ, ma̱n'natho di̱ njajʉ mpähä p'ʉya. 13 Dí zɛngua'i ya yø ts'ʉnt'ʉ ni̱ ju̱huɛ, xquet'a̱ rá̱ thanhni̱ Oja̱ na̱.

3 ra̱ Xuua

3 ra̱ Xuua

Ja ua rá̱ hyu̱ ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Xuua.

1

1 Nu̱gä dí 'bɛt'o ngue rá̱ hya̱ Oja̱, da̱di zɛngua'i, ague ma̱ ndø'amigo Gayo. Ja̱njua̱ni̱ da̱di̱ ma̱'i̱.

2 Ague ma̱ zi cu̱'i̱, dí äpä Oja̱ ngue da̱ mäxa̱'i̱ te guí øt'e. 'Nɛ̱ dí äpi ngue xta̱ nzaqui'i, tengu̱tho ga̱ nzaqui ni̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱ i ja. 3 Ja̱njua̱ni̱ dá̱ johya 'mø ma̱ øde te mma̱nya ma̱ cu̱hʉ bá̱ sømp'ʉ guí 'bʉi. Mi̱ zä mi̱ zøcua, bi xiqui ngue gue'a̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱ guí ha̱ts'i̱. 4 Hi̱n'yʉgui̱ ma̱n'na ra̱ johya jag'mø dí øde ngue nu̱ya ma̱ ba̱si̱ ya ha̱xhna̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱.

---------

5 Ague ma̱ zi cu̱'i̱, ya xa̱nho te guí øt'e ngue guí ørpa̱bi̱ ra̱ 'bäxte'ʉ ma̱ cu̱hʉ, ma̱da̱que'a̱ n'nanni̱ ni̱ 'yɛ̱hɛ̱, pɛ guí fäts'i. 6 Ma̱mbá̱ pengya ma̱ cu̱hʉ, bá̱ sømp'ʉ guí 'bʉi. Nu̱'mø ma̱ mpɛtihe, bi xicje ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ ga̱di̱ ma̱di̱. A nu̱yá, nu̱'mø bi̱ mapʉ ma̱høn'a̱, da̱mi̱ 'yøtra̱ ma̱te ngue gui fäts'i te honi̱ n'namhma̱ da̱ zä di sigue'a̱ te ga̱ 'yo. Gui 'yørpa̱bi̱ tengu̱tho nne Oja̱ ngue gui 'yøt'e. 7 Porque nu̱'ʉ 'yo ngue ørpa̱bi̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Jesucristo. Nu̱ya yø mɛfi ya, hi̱ngui̱ tø'mi̱ ngue gue'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱ da̱ mäts'i. 8 Ja̱na̱ngue jatho ga̱ fäxhʉ'ʉ to mma̱nna̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱, n'namhma̱ ngue gätho ga̱hʉ ga̱ mfäxhʉ'a̱ te ga̱ 'yo ra̱ hya̱.

---------

9 Nu̱gä dá̱ ot'a̱ n'na ra̱ carta ga̱ pɛnnba̱bi̱ yø ja̱'i̱ di̱ mpɛti p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. Pɛ nu̱na̱ ra̱ Diótrefes ngue nne di̱ m'mɛt'o p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱, hi̱ngui̱ ørpa̱tho ma̱su̱ te dí xifi. 10 Ja̱na̱ngue nu̱'mø ga̱ mmagä p'ʉya, ga̱ xi'a̱hʉ hanja ngue hi̱ngui̱ säya mma̱nyø fɛhni̱ conná̱ ngueque. 'Nɛ̱ hi̱nga̱ hønt'a̱ øt'a̱ p'ʉya, sinoque hi̱ndi̱ u̱nna̱ ts'äya'ʉ ma̱ cu̱hʉ sømp'ʉ 'bʉi. Nu̱'ʉ te'o nne di u̱nna̱ ts'äya, hi̱ngui̱ nnepe, 'nɛ̱ høn'athi p'ʉ ha di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱.

11 Ague ma̱ zi cu̱'i̱, 'yo guí øt'e tengu̱ na̱ ra̱ nts'o øt'a̱ dí xi'i ya. Sinoque gue'a̱ xa̱nho gui 'yøt'e. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ øt'a̱ te xa̱nho, gue'a̱ rá̱ ba̱si̱ Oja̱'a̱. Pɛ nu̱'a̱ to øt'a̱ te xa̱nts'o, ya hi̱ngrá̱ mpa̱di̱ui Oja̱'a̱.

12 Gätho yø ja̱'i̱ i̱ nnømma̱nho na̱ ra̱ Demetrio, 'nɛ̱ ma̱jua̱ni̱'a̱ te dí øde i hma̱. Nu̱gähe xquet'a̱ da̱di jahe ma̱jua̱ni̱ ngue xa̱nho te ga̱ 'yo na̱, 'nɛ̱ guí pa̱hmʉ ngue nu̱'mø dá̱ ma̱ngähe n'na ra̱ hya̱, ma̱jua̱ni̱'a̱ te dí̱ mma̱m'me.

---------

13 I ja mi̱'da yø hya̱ dí̱ nne ga̱ xi'i, pɛ hi̱ndí̱ nne gä ga̱ cuatä ua ja ra̱ carta yø hya̱. 14 Porque dí tø'mi̱ ngue hi̱mma̱ ya'atho ga̱ mmap'ʉ, ya da̱ zä ga̱ nya̱sɛui p'ʉya.

15 Da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉi Oja̱. Di zɛngua'i ni̱ amigo 'bʉcua. 'Yørca̱ ra̱ ma̱te da̱mi̱ zɛngua quits'ʉ n'na ngu̱ n'na'ʉ ma̱ amigogähe 'bʉp'ʉ guí 'bʉhmʉ.

Ra̱ Judas

Ra̱ Judas

Ja ua ra̱ carta bi 'yo'tra̱ Judas.

1

1 Nu̱gä drá̱ Judas, rá̱ mɛfigä ra̱ Jesucristo, da̱di̱ n'yohʉgä'be ra̱ Jacobo. Da̱di zɛngua to gä bi zon'na̱ Oja̱. Ɛ̱̱mmɛ̱i̱ di̱ ma̱'a̱hʉ Oja̱. Ra̱ Jesucristo p'ʉya, fä'a̱hʉ. 2 Dí̱ nne ngue ma̱n'na di di̱nni̱ mmʉihʉ ngue di huɛ̱c'a̱hʉ Oja̱. Dí̱ nne ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ di̱ ma̱'a̱hʉ Oja̱ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ.

---------

3 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, ja̱njua̱ni̱ dá̱ ne ngue xca̱ ot'a̱hʉ ra̱ carta ya yø hya̱ n'youi na̱ ra̱ nho dá̱ nthɛhʉ ngue ya dá̱ nya̱mhmʉ. Pɛ jap'ʉ ma̱n'na ra̱ hya̱ ja ts'ɛditho ga̱ otra̱ carta ga̱ pɛn'na̱hʉ p'ʉ. 'Yo guí̱ nnehʉ ngue to di ts'onna̱ ra̱ hya̱ dí ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ, guehna̱ ra̱ hya̱ i ja para za̱ntho na̱. Pɛ n'na ndi̱tho bi u̱n'Oja̱ te'o gä o rá̱ 'yɛ. 4 A nu̱yá, 'bʉ i'da yø ja̱'i̱ ngue hi̱ngyø hoga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. I häte, guehya mma̱nya ngue sä ga̱ siguetho ga̱ øthʉ ra̱ nts'o, porque ja rá̱ mpu̱nnba̱te Oja̱, i ɛ̱na̱. Pɛ ngue ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱, ya cøn'a̱ ma̱ Oja̱hʉ, co 'nɛ̱'a̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo cøni̱. A nu̱ya p'ʉya, ya ma̱nja̱m'møtho nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ Ma̱ca̱ Libro ngue guehya yø ja̱'i̱ da̱ ma ra̱ castigo ya.

5 Ma̱da̱gue'a̱ ya guí pa̱hmʉ na̱ ra̱ hya̱ ga̱ xi'a̱hʉ ya, pɛ dí̱ nne ga̱ bɛ̱n'na̱hʉ te xa̱ 'yøt'Oja̱ yø pa xa̱ thogui. Porque nu̱'mø ma̱mbá̱ jʉjpʉ ja ra̱ häi Egipto ya yø ja̱'i̱ Israel, m'mɛfa p'ʉya, bi hyo'ʉ to hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ te bi̱ ma̱. 6 Da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ te bi tho'ʉ yø anxɛ hi̱mbi zu̱pra̱ 'bɛfi mi̱ pɛfi, sinoque bi zop'ʉ'a̱ te mi̱ pɛp'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱na̱ Oja̱, xa̱ ndu̱t'i̱ conyø cadena p'ʉ ja ra̱ 'bɛxu̱i̱ mɛ̱nte da̱ zønna̱ pa di̱ nja ra̱ ts'ʉt'abi. 7 'Nɛ̱ da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ te bi jap'a̱ Oja̱'ʉ yø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sodoma 'nɛ̱hra̱ hni̱ni̱ Gomorra conmi̱'da yø hni̱ni̱ guerp'ʉtho ma̱mbí̱ ja. Mi̱ njap'ʉ yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ngue 'yots'om'mäi tengu̱tho øtyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ guí 'bʉhmʉ ya ngue 'yots'om'mäi. 'Bʉ i'da ngue yø mmi̱n'yohʉsɛ ma̱di̱ 'bɛrpa̱ rá̱ sä tengu̱tho 'mø dra̱ xisu. Pɛ bi̱ nzø ya yø hni̱ni̱ ya n'namhma̱ ngue nu̱ to gätho øtyø ts'oqui da̱ ba̱di̱ ngue di̱ njapra̱ castigo m'mɛfa conna̱ sibi para za̱ntho.

8 Tengu̱tho dí xi'a̱hʉ ya, xquet'a̱ njarbʉtho'a̱ te øtyø fɛhni̱ xännba̱te p'ʉ guí 'bʉhmʉ. Nu̱'ʉ, di ts'a̱ntyø dä, ɛ̱na̱ ngue bi t'u̱ti̱ ngue da̱ zä da̱ 'yøt'a̱ xa̱nts'o ngue di ts'onyø do'yo. Ɛ̱mbi̱ ngue hi̱ngui̱ ja ts'ɛdi ga̱ øthʉ ya yø hya̱ di 'bɛjpa̱hʉ Oja̱ ga̱ øthʉ. 'Nɛ̱ nnømma̱n'ʉ'ʉ ta̱te ja yø ts'ɛdi. 9 Nu̱'mø mi̱ du̱ ra̱ Moisés, nu̱'a̱ ra̱ 'bɛt'o anxɛ Miguel bi̱ nju̱n'ma̱ hya̱ui ra̱ zithu̱ ngue di̱ nuɛnnba̱bi̱ rá̱ do'yo. Pɛ nu̱'a̱ ra̱ Miguel hi̱mbi̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi xta̱ nnømma̱n'ʉ ra̱ zithu̱, xta̱ 'yɛ̱mbi̱ ngue da̱ ma ra̱ castigo. Sinoque høntho ɛ̱mbi̱: “Di hɛc'a̱'i̱ Oja̱”, bi 'yɛ̱mbi̱. 10 Pɛ nu̱ya yø n'yohʉ dí xi'a̱hʉ ya, nnømma̱n'ʉ'ʉ ja yø ts'ɛdi 'nɛ̱ hi̱ngui̱ pa̱di̱ hanja. Tengu̱tho yø zu̱'ɛ̱ ngue hi̱n'yʉ yø n'yomfɛ̱ni̱, nu̱'a̱ ra̱ nts'o so yø mmʉi gue'a̱ øt'a̱, njarbʉtho ya dí xi'a̱hʉ ya, guehya di̱ m'mɛhya.

11 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, hague ngu̱ ra̱ n'ʉ da̱ zä ya. Porque tɛntho ra̱ nts'o bi 'yøtra̱ Caín. A nu̱ya p'ʉya, øtra̱ ts'oqui ngue da̱ da̱hra̱ mɛ̱nyu̱, tengu̱tho bi 'yøtra̱ Balaam. Pɛ di̱ m'mɛdi tengu̱tho ra̱ Coré, di̱ m'mɛdi ngue hi̱mbi̱ ne xta̱ 'yøde te mma̱n'Oja̱. 12 Nu̱'mø pap'ʉ ja ra̱ ngo guí øthʉ ya yø ja̱'i̱ dí xi'a̱hʉ ya, di 'bɛrpa̱bi̱ yø sä'ʉ yø ja̱'i̱ njua̱ntho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ ya di ho di̱ nsi̱hmɛ̱, pɛ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nsu̱ mi̱'da yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ngo. Høntho nne ngue di̱ nni̱yasɛ. A nu̱yá, hi̱n tema̱ nho da̱ 'yøt'a̱hʉ ya. Ya guí̱ nnu̱hʉ n'na ra̱ jogu̱i̱ 'mø bá̱ ha̱ ra̱ nda̱hi̱, 'nɛ̱ hi̱mbi̱ n'ye, njarbʉtho ya. Nu̱yá, guehya tengu̱tho yø za hi̱ngui̱ zʉ'mø bi zønna̱ pa di̱ nzʉdi. Ya xa̱ndu̱, ja̱na̱ngue hi̱ngui̱ zʉdi, 'nɛ̱ ma̱jua̱ni̱ ngue xa̱ndu̱ ngue nu̱'mø mi̱ sat'i, bi c'ʉts'i. 13 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue høndra̱ nts'o ga̱ 'yo, guehya yø ja̱'i̱ gui̱ nhyɛjpa̱ yø fʉnthe jap'ʉ ja ra̱ ja̱the ya, nu̱p'ʉ ni̱ gohra̱ ts'othe xa̱nts'o rá̱ fʉgui høts'e, njarbʉtho ya. Guehya tengu̱tho yø sø 'mø da̱di pomp'ʉ thogui. Guehya da̱ ma ra̱ castigo para za̱ntho ya, da̱ map'ʉ ja ra̱ ts'a'bɛxu̱i̱.

14 'Dato yø papá bi̱ m'mʉi bá̱ fʉdi asta̱ ra̱ Adán, mi̱ m'mʉ'a̱ rá̱ yoto, ya ra̱ Enoc. Guehna̱ ra̱ Enoc bi̱ ma̱ te di̱ nja, bi 'yɛ̱na̱: “Nu̱'mø bá̱ ɛ̱cua Oja̱, yø ma̱hua̱hi̱tho yø ma̱ca̱ anxɛ da̱ n'youi. 15 Dá̱ ɛ̱hɛ̱ ngue da̱ 'yørpa̱ ra̱ ts'ʉt'abi gätho yø ja̱'i̱. Gätho yø ts'oc'ɛ̱i̱ hi̱ngui̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ Oja̱ da̱ ma ra̱ castigo ngue'a̱ te gäma̱ nts'o xa̱ 'yøt'e, da̱ gue'a̱ te gäma̱ ts'omhya̱ xa̱ xi Oja̱ p'ʉ ha ya̱”, bi 'yɛ̱na̱. 16 Nu̱ya yø nemhya̱, hi̱njongui̱ pøni̱ ngue di̱ nnu̱ ma̱nho. I̱ nne ngue nu̱'a̱ te go nnepyø mmʉi da̱ 'yøt'e, gue'a̱ di̱ nja'a̱. Nu̱'mø ya̱, ɛ̱na̱ ngue pa̱sɛ. Di hoqui te xihyø ja̱'i̱, para ngue da̱ zäp'ʉ da̱ gʉjpa̱bi̱ te honi̱.

---------

17 Ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ bɛ̱mhmʉ na̱ ra̱ hya̱ bi xi'a̱hʉ m'mɛt'o ya yø representante ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo. 18 Nu̱yá, bi̱ ma̱ ngue hante da̱ ga̱xyø pa di 'yɛ̱p'ʉ, di̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ ngue da̱ dentho'ʉ yø hya̱ xa̱ndʉxqui. Guehya yø ja̱'i̱ da̱ 'yøtho'a̱ ra̱ nts'o so yø mmʉi ya. 19 Guehya yø n'yohʉ 'uɛnyø ja̱'i̱ ya. Gue'a̱ ra̱ 'yu̱ cämba̱sɛ yø n'yomfɛ̱ni̱ da̱ 'yøt'e. Hi̱nga̱ gue'a̱ ra̱ 'yu̱ di u̱nna̱ Espíritu Santo ga̱ 'yo. 20 Pɛ ague ma̱ zi cu̱'a̱hʉ, da̱mi̱ 'yøt'e ngue ma̱n'na di̱ ndʉ ni̱ ma̱ca̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱hʉ i ja. Nu̱'mø guí̱ mmat'Oja̱hʉ, da̱mi̱ u̱nna̱ 'yu̱ ra̱ Espíritu Santo ngue di bɛ̱n'na̱hʉ te guí̱ mma̱mhmʉ. 21 'Yo ga̱di̱ ʉnthohʉ rá̱ ma̱te Oja̱. Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo ja rá̱ nhuɛ̱ca̱te na̱. Ma ga̱ tømhmʉ ngue di 'dacjʉ ra̱ te para za̱ntho.

22 Nu̱ to yobɛ̱ni̱, da̱mi̱ ha̱thʉ ra̱ ts'ɛdi ngue 'yo di thät'i. 23 Pɛ nu̱'ʉ ya xa̱ thät'i, da̱mi̱ ya̱ni̱, tengu̱tho 'mø gui hya̱'a̱ n'na ra̱ nzu̱nza di o sibi ngue hi̱ngui̱ nnepe da̱ guadi di̱ nzø, gui jarbʉ. Di̱ nja ni̱ nhuɛ̱ca̱tehʉ ngue mi̱'da yø ja̱'i̱, pɛ da̱mi̱ mfähmʉ, ma̱mi̱ njahʉ p'ʉ tengu̱ øt'ʉ. Nu̱p'ʉ gdi bɛ̱mhmʉ ya yø ja̱'i̱ ya, tengu̱tho 'mø xa̱nguahyø u̱lu ngue'a̱ ra̱ nts'o ga̱ 'yo, hi̱ngui̱ sä ha di̱ mbɛnnbi̱.

---------

24 Hønsɛ Oja̱ ja rá̱ mfa̱di̱, 'nɛ̱ ja rá̱ ts'ɛdi ngue fä'a̱hʉ hi̱ngui̱ 'yøthʉ ra̱ ts'oqui. Oja̱ da̱ 'yøt'e ngue hi̱nte ma̱nts'o da̱ di̱n'na̱hʉ 'mø ra̱ pa gui̱ m'mähmʉ p'ʉ ja rá̱ hmi̱ rá̱ dä. Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, ya da̱ zä gui johyahʉ. 25 Nu̱na̱ Oja̱ bi ya̱njʉ conná̱ nguehra̱ Jesucristo. Ma̱guesɛ Oja̱ ngue jasɛ rá̱ ts'ɛdi, 'nɛ̱ guehna̱ ta̱te hangu̱ ra̱ pa para za̱ntho na̱. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

Apocalipsis

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Apocalipsis

Nu̱na̱ ra̱ Jesucristo, ja ua ya yø hya̱ bi 'yu̱tra̱ Xuua, bi japi da̱ ba̱di̱ te ja ngue di̱ nja m'mɛfa.

1

1 Nu̱ya yø hya̱ ja ua, guehya nnepra̱ Jesucristo da̱ fa̱di̱ hanja ya. Oja̱ bi japra̱ Jesucristo ngue nu̱'ʉ yø mɛfi Oja̱, da̱ ba̱di̱ hanja ya yø hya̱ ja ngue n'na zihma̱ntho di̱ nja. Nu̱gä drá̱ Xuua, ra̱ Jesucristo bá̱ pɛnnga̱gui̱ rá̱ anxɛ, bi jaqui dá̱ pa̱di̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. 2 Ma ga̱ xi'a̱hʉ te gä dá̱ nu̱. Ga̱ xi'a̱hʉ hanja na̱ te gäma̱ hya̱ dá̱ øde. Ra̱ Jesucristo bi xiqui xa̱nho hanja na̱ rá̱ hya̱ Oja̱.

3 Nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ bi t'u̱rqui̱, ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui te'o da̱ ma̱nna̱ hya̱ p'ʉ ha di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱. 'Nɛ̱ xquet'a̱ ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ da̱ 'yøde hanja ya yø hya̱ nt'ot'i. Nu̱ te ra̱ hya̱ da̱ 'yøde, gue'a̱ da̱ 'yøt'a̱. A nu̱ya yø hya̱ ja ua, hi̱mma̱ ya'atho di̱ nja ya.

---------

4 Nu̱gä drá̱ Xuua da̱di zɛnguagä'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ rá̱ m'mʉp'ʉ yoto yø hni̱ni̱ rá̱ njap'ʉ ja ra̱ häi Asia. Oja̱ di ja̱p'a̱hʉ 'nɛ̱ da̱ hyu̱t'a̱ ni̱ mmʉihʉ. Nu̱na̱ Oja̱ i 'bʉhya, xi̱mma̱ngu̱ dyø pa xa̱ thogui ya mi̱ 'bʉi, 'nɛ̱hyø pa di̱ map'ʉ, hangu̱ yø pa di sigue di̱ m'mʉi. Di ja̱p'a̱hʉ na̱ ra̱ Espíritu Santo, nu̱na̱ ɛ̱ntho yoto yø nyot'i i̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ní̱ hyandrá̱ nthu̱ts'i̱ Oja̱. 5 Di ja̱p'a̱hʉ na̱ ra̱ Jesucristo, guehna̱ xifi xa̱nho yø ja̱'i̱ hanja Oja̱ na̱. Go rá̱ mʉditho bi bɛ̱nna̱te 'mø mi̱ du̱ na̱, 'nɛ̱ guehna̱ ja rá̱ ts'ɛdi ngue di̱ ma̱nda gätho yø da̱st'abi 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi na̱. Guehna̱ ra̱ Cristo di̱ ma̱cjʉ 'nɛ̱ bi du̱. Nu̱'a̱ rá̱ ji bi̱ mäni̱, gue'a̱ i hoga̱ ma̱ ts'oquihʉ'a̱. 6 Nu̱na̱ ra̱ Cristo øt'e ngue ma̱ n'yohʉ p'ʉ ha di̱ ma̱nda ngue nda̱st'abi. Bi 'dacjʉ ra̱ 'bɛfi ngue dyø mmäcja̱hʉ, para ngue da̱ zäp'ʉ ga̱ tha̱nnehʉ na̱ Oja̱ rá̱ Papá. A nu̱yá, ma ga̱ ɛ̱spa̱hʉ na̱ ra̱ Cristo ma̱guesɛ, ngue ja rá̱ ts'ɛdi para za̱ntho. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

7 A nu̱yá, nu̱na̱ ra̱ Cristo, nu̱'mø bi zøhø di 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱, da̱ n'youi ra̱ gu̱i̱. Gätho yø ja̱'i̱ da̱ nu̱. Nu̱ya yø ja̱'i̱ bi cuarpʉ ja ra̱ pont'i̱ da̱ nu̱ 'mø bi zøhø. Nu̱'mø bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi, gä di̱ nya̱ du̱mmʉi. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

8 Nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Oja̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi, ngu̱na̱ ra̱ hya̱ xicjʉ, i ɛ̱na̱: “A nu̱gä para za̱ntho dí 'bʉi, porque ya nmi̱ 'bʉcä p'ʉ bá̱ fʉdi bá̱ nja yø cosa ja ya. Da̱ guehya, nu̱ yø cosa i ja, jap'ʉ rá̱ nzɛgui, pɛ nu̱gä ga̱ sigue ga̱ m'mʉi para za̱ntho”, i ɛ̱na̱. Porque nu̱na̱ Oja̱ i 'bʉhya, xi̱mma̱ngu̱ dyø pa xa̱ thogui ya mi̱ 'bʉi, 'nɛ̱hyø pa di̱ map'ʉ, hangu̱ yø pa di sigue di̱ m'mʉi.

---------

9 Nu̱gä drá̱ Xuua, gä da̱di̱ ncu̱hʉ, gäthoga̱hʉ, ya ma̱ n'yohʉ ra̱ Jesucristo. A nu̱yá, di tocaga̱hʉ ngue dí sähʉ ra̱ n'ʉ ya. Pɛ gä dí ohʉ rá̱ 'yɛ ra̱ Cristo nu̱na̱ di ha̱cjʉ ra̱ ts'ɛdi ngue ga̱ sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ ja ngue ga̱ thohmʉ. A nu̱'mø ma̱ m'mʉcä p'ʉ Patmos, ja n'na ra̱ t'ʉhäi ja ma̱de ra̱ ja̱the, ja dá̱ op'ʉ ra̱ fädi. Bi joqui ngue dá̱ ma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱, dá̱ xicä yø ja̱'i̱ te'o na̱ ra̱ Jesucristo. 10 Nu̱na̱ n'na ra̱ pa ngue mi̱ tha̱nne yø ja̱'i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús, ra̱ Espíritu Santo bi pärca̱gui̱ ma̱ nthandi̱, 'da ma̱'dan'yo dá̱ nu̱. Dá̱ øcua ja ma̱ xʉtha ngue nts'ɛdi ga̱ nzoca̱ n'na n'cɛ̱i̱. Nu̱p'ʉ dá̱ øde, tengu̱tho 'mø bi 'bixtra̱ corneta. 11 Nu̱'a̱ bi zoqui bi 'yɛ̱ngui̱:

―A nu̱gä para za̱ntho dí 'bʉi, porque ya nmi̱ 'bʉcä p'ʉ bá̱ fʉdi bá̱ nja yø cosa i ja ya. Da̱ guehya, nu̱ yø cosa i ja, jap'ʉ rá̱ nzɛgui, pɛ nu̱gä ga̱ sigue ga̱ m'mʉi para za̱ntho. Ague Xuua, da̱mi̱ cuatra̱ sʉcua̱ te gä guí̱ nnu̱ ya. Gui pɛnnbá̱ ra̱ sʉcua̱ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉ'ʉ yoto yø hni̱ni̱ rá̱ njap'ʉ ja ra̱ häi Asia. Nu̱ya yoto yø hni̱ni̱ ya, guehna̱ ra̱ hni̱ni̱ Efeso, ra̱ hni̱ni̱ Esmirna, ra̱ hni̱ni̱ Pérgamo, ra̱ hni̱ni̱ Tiatira, ra̱ hni̱ni̱ Sardis, ra̱ hni̱ni̱ Filadelfia, ra̱ hni̱ni̱ Laodicea.

12 Nu̱gä drá̱ Xuua, dá̱ 'bärbʉya ngue dá̱ hɛ̱t'a̱ nzoqui. Pɛ nu̱'mø ma̱ 'bät'i, dá̱ nu̱ yoto yø mfoxiyo ngue ra̱ oro. 13 Nu̱p'ʉ ja'ʉ yoto yø mfoxiyo p'ʉya, dá̱ hɛ̱ti̱ ngue ɛ̱t'i̱nde n'na ra̱ n'yohʉ. He rá̱ he søt'e asta̱ yø gua. Rá̱ ti̱ya̱ p'ʉya, gä ra̱ oro di̱ ngʉt'i. 14 Yø xta̱ p'ʉya, gä ra̱ t'axi, ɛ̱na̱ ra̱ t'axca̱ xidɛ'yo ogue ra̱ t'axca̱ sɛ. Yø dä p'ʉya, di yoxni̱ tengu̱tho rá̱ thai ra̱ sibi. 15 Yø gua p'ʉya, di yoxni̱ tengu̱tho ra̱ t'ɛgui 'mø bá̱ pømp'ʉ ja ra̱ orno ngue xa̱ mma ma̱ts'ʉxt'i xa̱ndønho. Nu̱'a̱ ga̱ nt'øde 'mø bi̱ nya̱ p'ʉya, tengu̱tho gui hi̱ ra̱ nda̱te dehe. 16 Nu̱p'ʉ ja rá̱ 'yɛ ngue rá̱ n'yɛi, i ha̱ yoto yø sø. I pømp'ʉ ja rá̱ ne n'na ra̱ ts'a̱njuai ja yoho yø hɛti. Rá̱ hmi̱ p'ʉya, di yoxni̱ tengu̱tho gui yotra̱ hyadi 'mø hi̱nte ju̱ti̱.

17 Ma̱ hɛ̱rpʉ 'bäi, dá̱ tägui tengu̱tho n'na ra̱ du̱, dá̱ sop'ʉ ja yø gua. Bi̱ macrá̱ 'yɛ ngue ra̱ n'yɛi, bi dosca̱gui̱, bi 'yɛ̱ngui̱:

―'Yo guí su̱. Go guecä dí 'bʉi para za̱ntho, porque ya nmi̱ 'bʉcä p'ʉ bá̱ fʉdi bá̱ nja yø cosa i ja ya. Da̱ guehya, nu̱ yø cosa i ja, jap'ʉ rá̱ nzɛgui, pɛ nu̱gä ga̱ sigue ga̱ m'mʉi para za̱ntho. 18 Guecä dí 'bʉi hangu̱ ra̱ pa. 'Nɛ̱ bi hnu̱ ngue dá̱ tu̱, pɛ nu̱ya dí 'bʉi para za̱ntho ya. Go dí ha̱gä ra̱ nsogui ngue ra̱ nda̱te, go dí ha̱gä ra̱ nsogui p'ʉ 'bʉhyø ánima. 19 A nu̱yá, da̱mi̱ cuatra̱ sʉcua̱ te gäma̱ hya̱ guí̱ nnu̱ ya. Cuatra̱ sʉcua̱'a̱ te bi̱ nja ya, da̱ gue'a̱ te di̱ nja m'mɛfa. 20 Nu̱yá, ga̱ xi'i te ga̱ mbønya yoto yø sø gá̱ nu̱ua ja ma̱ n'yɛigä ya. Co 'nɛ̱hya yoto yø mfoxiyo ngue ra̱ oro di mäsqui, ga̱ xi'i te ga̱ mbøni̱. Nu̱ya yoto yø sø gá̱ nu̱, guehya ga̱ mbøni̱ ngue yoto yø mɛfi Oja̱ ya. Guehya 'bɛt'o p'ʉ di̱ mpɛti yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue yoto yø hni̱ni̱ ya. A nu̱ya yoto yø mfoxiyo gá̱ nu̱, guehya ga̱ mbøni̱ ngue yoto 'bʉi yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya.

---------

2

1 Da̱mi̱ 'yotra̱ carta, gui pɛnnba̱bi̱ rá̱ mɛfi Oja̱ 'bɛt'o p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱ Efeso. Ja ua ya yø hya̱ gui 'yot'i, gui 'yɛ̱mbi̱: “Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ ja yoto yø sø p'ʉ ja rá̱ n'yɛ̱i, nu̱na̱ di thɛrbʉ ma̱de ha ja yoto yø mfoxiyo ngue ra̱ oro. I ɛ̱na̱: 2 Dí pa̱cä te gä guí øthʉ. Dí pa̱di̱ ngue guí ha̱ ra̱ ts'ɛdi guí ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱. 'Nɛ̱ guí sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ guí thohmʉ. Dí pa̱cä ngue hi̱n ga̱di̱ nsixʉ yø ts'oc'ɛ̱i̱. 'Nɛ̱ dí pa̱di̱ ngue pønyø ja̱'i̱ ngue nne da̱ hyä'a̱hʉ, i ɛ̱na̱ ngue ma̱ representante. Pɛ gá̱ hya̱spa̱hʉ ra̱ güɛnda te ga̱ 'yo ya yø ja̱'i̱ ya, 'nɛ̱ gá̱ ti̱nnba̱hʉ ngue guehya fɛhni̱ ya. 3 Guí sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ guí thohmʉ, 'nɛ̱ 'bʉ i'da ngue ɛ̱mmɛ̱i̱ ørca̱gui̱ ma̱ 'bɛfi, hi̱nha ga̱ ngohyø mmʉi. 4 Pɛ nu̱gä jap'ʉ n'na ra̱ hya̱ nná̱ sʉ'a̱hʉ. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue zits'ʉtho ga̱di̱ ma̱cjʉ, ya hi̱nni̱ mantho ga̱di̱ ma̱cjʉ tengu̱tho p'ʉ bá̱ fʉdi, ngue ja̱njua̱ni̱ gá̱ hyo ni̱ mmʉi gá̱ ma̱cjʉ. 5 Da̱mi̱ bɛ̱ni̱ ha bi̱ njap'ʉ guá̱ ɛts'i ngue ga̱di̱ ma̱cjʉ. A nu̱yá, da̱mi̱ 'bä'ni̱ mmʉihʉ n'na zihma̱ntho, da̱mi̱ ma̱cjʉ tengu̱tho gmi̱ øthʉ m'mɛt'o. A nu̱'mø ngue hi̱nguí̱ nne gui ma̱cjʉ, ga̱ mmagä p'ʉ ngue ga̱ ha̱cä ni̱ mfoxiyohʉ p'ʉ ha ja. 6 A nu̱na̱ n'na ra̱ hya̱ jap'ʉ guí øthʉ, dí̱ nnu̱ ma̱nhogä na̱, ngue ma̱dits'ʉ guí̱ nnu̱ ma̱nhohʉ'ʉ yø hya̱ xännba̱bi̱ yø ja̱'i̱ ra̱ Nicolás. A nu̱gä p'ʉya, xquet'a̱ 'nɛ̱qui̱ ma̱dits'ʉ dí̱ nnu̱ ma̱nhogä na̱ ra̱ hya̱ na̱. 7 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ gu̱, da̱ 'yøhya yø hya̱ ja ua xihyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Espíritu Santo, i ɛ̱na̱: Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ bøni̱ ngue da̱ da̱pra̱ nts'o i ja, ga̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ngue da̱ zaprá̱ ndät'ä ra̱ za 'bäp'ʉ ja rá̱ nhua̱za Oja̱. Nu̱'mø bi za ra̱ ndät'ä ra̱ ja̱'i̱, ra̱ ja̱'i̱ p'ʉya di̱ m'mʉi para za̱ntho, i ɛ̱na̱”.

---------

8 Da̱mi̱ 'yotra̱ carta, gui pɛnnba̱bi̱ rá̱ mɛfi Oja̱ 'bɛt'o p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱ Esmirna. Ja ua ya yø hya̱ gui 'yot'i, gui 'yɛ̱mbi̱: “Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ ya mi̱ 'bʉ 'mø ma̱mbá̱ fʉdi bá̱ nja yø cosa i ja ya, 'nɛ̱ di sigue di̱ m'mʉi para za̱ntho. Guehna̱ bi du̱ na̱, pɛ ma̱hømbi̱ m'mʉi. I ɛ̱na̱: 9 Dí pa̱cä te gä guí øthʉ. Dí̱ pa̱di̱ ngue xa̱ngu̱ ra̱ n'nʉ guí sähʉ. 'nɛ̱ dí pa̱di̱ ngue guí hyoyahʉ, ngue hi̱n'yʉ ra̱ mɛ̱nyu̱. Pɛ ma̱da̱gue'a̱, ta̱te di̱ mu̱ui na̱ ra̱ nho di 'da'a̱hʉ Oja̱. Dí pa̱di̱ ngue nnømma̱n'ʉ'a̱hʉ yø ja̱'i̱ nu̱ya ɛ̱na̱ ngue yø judío. Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, guehya hi̱ngyø ja̱'i̱ Oja̱ ya, sinoque guehya yø ja̱'i̱ ra̱ zithu̱ ya. 10 'Yo guí su̱hʉ'a̱ te ra̱ n'ʉ ja ngue guí thohmʉ ya. Porque ra̱ zithu̱ di̱ nja ra̱ pa da̱ 'yøt'e ngue gui̱ n'ofädihʉ. Ja da̱ fa̱p'ʉ p'ʉya ngue'mø ma̱jua̱ni̱ guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ xa̱nho, ogue hi̱n'na̱. Di sä'a̱hʉ ra̱ n'ʉ n'nɛt'a ma̱ pa, pɛ 'yogui hɛga̱hʉ ma̱da̱gue'a̱ gui tu̱hʉ. Cabo ga̱ ju̱t'a̱hʉ conna̱ 'da'yo te para za̱ntho. 11 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ gu̱, da̱ 'yøhya yø hya̱ ja ua xihyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Espíritu Santo, i ɛ̱na̱: Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ bøni̱ ngue da̱ da̱pra̱ nts'o i ja, ya hi̱nda̱ tho'a̱ rá̱ yondi̱ ra̱ nda̱te, i ɛ̱na̱”.

---------

12 Da̱mi̱ 'yotra̱ carta, gui pɛnnba̱bi̱ rá̱ mɛfi Oja̱ 'bɛt'o p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱ Pérgamo. Ja ua ya yø hya̱ gui 'yot'i, gui 'yɛ̱mbi̱: “Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ pønná̱ ne n'na ra̱ juai ma̱ndø nts'a̱tho, ja yoho yø hɛti, i ɛ̱na̱: 13 Dí pa̱cä te gä guí øthʉ. Dí pa̱di̱ ngue guí 'bʉhmʉ p'ʉ ha 'bʉhyø ja̱'i̱ di̱ ma̱nda ra̱ zithu̱. Pɛ dí pa̱di̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ xa̱ndønho. Nu̱'mø ra̱ pa mi̱ ha̱tra̱ ts'ɛdi ra̱ zithu̱'ʉ ni̱ mmɛ̱ngu̱hʉ ya, ngue bi bɛntra̱ Antipas bi hyo, bi ʉpi ngue xifi xa̱nho yø ja̱'i̱ hanja'a̱ ma̱ hya̱, pɛ hi̱ngá̱ hyɛga̱hʉ. 14 A nu̱yá, jap'ʉ 'da yø hya̱ guí øthʉ ngue hi̱ndí̱ nnu̱ ma̱nhogä. Porque nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te ma̱nja̱m'mø ra̱ Balaam, 'bʉp'ʉ 'da ni̱ amigohʉ ngue tɛnna̱ ra̱ hya̱ na̱. Guehna̱ bi xännba̱bi̱ ra̱ Balac, bi xifi ngue da̱ japyø judío da̱ 'yøtra̱ ts'oqui, ngue da̱ zi'a̱ te pørpa̱bi̱ yø da̱hmu̱, m'mɛfa p'ʉya di̱ n'yots'om'mäi. 15 Nu̱na̱ ma̱n'na ra̱ hya̱ p'ʉya, xquet'a̱ 'bʉp'ʉ 'da ni̱ amigohʉ ngue tɛnna̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te ra̱ Nicolás. Conque nu̱na̱ ra̱ hya̱ xännba̱te na̱, ma̱dits'ʉ ngue dí̱ nnu̱ ma̱nhogä na̱. 16 Pɛ nu̱yá, 'yo ga̱di̱ u̱nna̱ 'yu̱ yø ja̱'i̱ ngue di xähya yø hya̱ bi̱ nxännba̱te na̱ dí xi'a̱hʉ ya. Da̱mi̱ xihyø ja̱'i̱ ngue nu̱na̱ ra̱ hya̱ xännbi̱, da̱ hyɛp'ʉ. Porque nu̱'mø hi̱mbi̱ ne yø ja̱'i̱ da̱ hyɛp'ʉ na̱ ra̱ hya̱ di xädi, ga̱ mmasɛgä p'ʉ. Nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛp'ʉ ya yø hya̱ di xädi, ga̱ säsɛgä'be conna̱ juai pømma̱ ne. 17 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ gu̱, da̱ 'yøhya yø hya̱ ja ua xihyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Espíritu Santo, i ɛ̱na̱: Nu̱ to da̱ bøni̱ ngue da̱ da̱pra̱ nts'o i ja, ga̱ japi da̱ zi ra̱ hmɛ̱ bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱, guehna̱ ra̱ hmɛ̱ hi̱ngui̱ fa̱cua ja ra̱ xi̱mhäi na̱. 'Nɛ̱ ga̱ u̱nna̱ n'na ra̱ t'ʉdo xa̱ nt'axi. Nu̱na̱ ra̱ t'ʉdo ga̱ u̱nni̱, nt'ot'i n'na ra̱ thu̱hu̱ ma̱'da'yo, hi̱njongui̱ pa̱di̱ hanja. Sinoque ja ngue da̱ ba̱sɛ hanja'a̱ to da̱ hya̱nna̱ do, i ɛ̱na̱”.

---------

18 Da̱mi̱ 'yotra̱ carta, gui pɛnnba̱bi̱ rá̱ mɛfi Oja̱ 'bɛt'o p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱ Tiatira. Ja ua ya yø hya̱ gui 'yot'i, gui 'yɛ̱mbi̱: “Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nná̱ Ts'ʉnt'ʉ Oja̱, nu̱na̱ di yoxni̱ yø dä tengu̱tho gui 'yotrá̱ thai ra̱ sibi. Yø gua p'ʉya, di yoxni̱ tengu̱tho ra̱ t'ɛgui ma̱ts'ʉxt'i xa̱ndønho. I ɛ̱na̱: 19 Dí pa̱cä te gä guí øthʉ. Dí pa̱di̱ ngue ga̱di̱ ma̱cjʉ 'nɛ̱ dí pa̱di̱ ngue n'na ngu̱ n'na ga̱di̱ mma̱hmʉ. Dí pa̱di̱ ngue guí ɛ̱c'ɛ̱i̱ga̱hʉ xa̱ndønho. Dí pa̱di̱ ngue guí ørpa̱hʉ rá̱ 'bɛfi Oja̱. Dí pa̱di̱ ngue nu̱'a̱ te ra̱ n'ʉ guí thohmʉ, gä guí sɛthʉ. Dí pa̱di̱ ngue nu̱'a̱ te ra̱ nho guí øthʉ, ma̱n'na ta̱te xa̱nho te guí øthʉ ya, ngue'mø rá̱ mʉdi. 20 Pɛ nu̱gä, jap'ʉ n'na ra̱ hya̱ nna̱ sʉ'a̱hʉ. Porque nu̱na̱ ra̱ hya̱ xännba̱te ra̱ Jezabel, ga̱di̱ u̱nthohʉ ra̱ 'yu̱. Nu̱na̱ ra̱ xisu na̱, i ɛ̱na̱ ngue Oja̱ di bɛ̱nnba̱bi̱ ra̱ hya̱ xännba̱te, pɛ hi̱mma̱ jua̱ni̱. Porque dí pa̱di̱ ngue hät'ʉ yø ja̱'i̱ xännbi̱. Ɛ̱̱mbi̱ ngue sätho di̱ n'yots'om'mäi ra̱ ja̱'i̱, 'nɛ̱ ɛ̱mbi̱ ngue sätho da̱ za ra̱ ngø pørpa̱bi̱ yø da̱hmu̱. 21 Nu̱gä dí tø'mä na̱ ra̱ Jezabel, xa̱mhma̱tho da̱ hyɛp'ʉ'a̱ rá̱ n'yots'om'mäi ga̱ 'yo, pɛ hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛp'ʉ. 22 Ja̱na̱ngue nu̱yá, ga̱ japi di hyɛ̱nni̱ da̱ 'yoxrá̱ t'ots'i. Ga̱ japi da̱ zä ra̱ n'ʉ. Nu̱ to gä xa̱ hyät'i ngue n'yots'om'mäiui, nu̱'mø hi̱ndi̱ 'bätyø mmʉi ya hät'i ngue da̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o øt'e, xquet'a̱ ga̱ japi ngue ma̱thoguitho da̱ zä ra̱ n'ʉ. 23 Nu̱na̱ ra̱ Jezabel, ga̱ hogä yø ja̱'i̱ nu̱ya xa̱ hyät'i, i̱ nnøpe ngue yø ba̱si̱. Ja da̱ ba̱p'ʉ yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ 'bʉi ndap'ʉ bi zä p'ʉya ngue dí pa̱rba̱bi̱ yø n'yomfɛ̱ni̱ yø ja̱'i̱, nu̱ te gäma̱ hya̱ mbɛ̱mp'ʉ ja yø mmu̱i n'na ngu̱ n'na, gä dí pa̱di̱. N'na ngu̱ n'na'a̱hʉ, nu̱ te gä guí øthʉ gue'a̱ ra̱ nju̱t'i̱ di̱ nja'a̱.

24 Pɛ nu̱na̱ ra̱ Jezabel xännba̱te ra̱ hya̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Tiatira, xa̱ngu̱ hi̱nguí̱ nne gui tɛnhnʉ na̱ ra̱ hya̱ na̱. Porque nu̱ya yø hya̱ ɛxa̱ di xähyø ja̱'i̱ ngue nne da̱ ba̱di̱ xa̱ndønho te ɛga̱ 'yo rá̱ hya̱ ra̱ zithu̱, ya hi̱nguí̱ nne gui xähmʉ ya yø hya̱ ya. Pɛ conni̱ parte, ya hi̱n'yʉ te gdá̱ sʉ'a̱hʉ. 25 Nu̱na̱ ra̱ hya̱ ya xcá̱ bɛnthʉ, da̱mi̱ sigue ngue gue'a̱ gdí̱ n'yohʉ'a̱ ya, asta̱ gue'mø dá̱ ɛ̱cä ma̱høn'a̱. 26 A nu̱yá, nu̱ to da̱ bøni̱ ngue da̱ da̱pra̱ nts'o i ja, 'nɛ̱ da̱ 'yøt'e te da̱di 'bɛpi, 'nɛ̱ di sigue da̱ 'yøt'e asta̱ guep'ʉ rá̱ nzɛgui, guehna̱ ra̱ ja̱'i̱ ga̱ u̱nná̱ cargo ngue di̱ ma̱nda yø nación. 27 Ma̱ Papá bi 'dajma̱ cargo, ga̱ ja'a̱hʉ p'ʉya ga̱ 'da'a̱ ni̱ cargohʉ. Pɛ ma̱ndø nzaquitho ra̱ ts'ɛdi ga̱ 'da'a̱hʉ. Nu̱'mø hi̱mbi̱ 'yøtyø ja̱'i̱ na̱ ra̱ hya̱ guí xihmʉ da̱ 'yøt'e, gui japhʉ yø ja̱'i̱ tengu̱tho 'mø bi thɛspa̱ ra̱ t'ɛgui n'na ra̱ ts'øye, ngue 'bexti̱ mpøde. 28 Xquet'a̱ ga̱ 'da'a̱hʉ ra̱ da̱sø bí pøx'mø xu̱di̱. 29 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ gu̱, da̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ xihyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Espíritu Santo”.

---------

3

1 Da̱mi̱ 'yotra̱ carta, gui pɛnnba̱bi̱ rá̱ mɛfi Oja̱ 'bɛt'o p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱ Sardis. Ja ua ya yø hya̱ gui 'yot'i, gui 'yɛ̱mbi̱: “Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ to pɛnnba̱bi̱ ra̱ Espíritu Santo ya yoto yø hni̱ni̱, nu̱na̱ ha̱ yoto yø sø. I ɛ̱na̱: Dí pa̱cä te gä guí øthʉ. Dí pa̱di̱ ngue nu̱p'ʉ ha guí ya̱hʉ, guí ɛ̱na̱ ngue ya guí øthʉ xa̱ndønho rá̱ 'bɛfi Oja̱. Dí pa̱cä p'ʉya ngue hi̱mma̱ jua̱ni̱ guí̱ n'yohʉ rá̱ ts'ɛdi Oja̱. 2 'Yo ni̱mantho guí säyathohʉ, da̱mi̱ mpɛfi ngue gui ha̱thʉ ra̱ ts'ɛdi yø ja̱'i̱. 'Yo guí̱ nnehʉ ngue ni̱mantho da̱ hyɛp'ʉ Oja̱ mi̱'da yø ja̱'i̱. Porque dí nnu̱gä ngue guí säyathohʉ, guehna̱ hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho ma̱ Oja̱gä na̱ya. 3 Ma̱n'nan'yo mi̱ 'yøt'e ngue gui pu̱mbɛ̱ni̱ ya yø hya̱ bi sän'na̱hʉ. Nu̱ te gäma̱ hya̱ bi si'i gui 'yøthʉ, da̱ gue'a̱ gui 'yøthʉ'a̱. 'Yo ni̱mantho gui säyathohʉ. Nu̱'mø hi̱ngá̱ ja ndu̱mmʉi gui 'yøthʉ ya yø hya̱ dí xi'a̱hʉ ya, ja̱gui thambɛ̱ni̱hʉ ya ga̱ søcä p'ʉ guí 'bʉhmʉ, tengu̱tho 'mø bi zøhra̱ bɛ̱, porque hi̱nguí̱ pa̱hmʉ tema̱ ora ga̱ søhø. 4 Pɛ dí pa̱di̱ ngue nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ Sardis, 'bʉp'ʉ 'da yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ngue hi̱ndi̱ ts'onyø he bi u̱n'Oja̱. Guehya 'dap'ʉ ga̱ n'yo'be ya, da̱ hye yø t'axca̱ he. Gue'a̱ yø nju̱t'i̱'a̱ ngue hi̱mbi̱ ts'onyø he bi t'u̱nni̱. 5 A nu̱yá, nu̱ to da̱ bøni̱ ngue da̱ da̱pra̱ nts'o i ja, gue'a̱ da̱ hye rá̱ t'axca̱ he'a̱, 'nɛ̱ hi̱nga̱ thu̱jpa̱bi̱ rá̱ thu̱hu̱ p'ʉ ja ra̱ libro nt'ot'i yø thu̱hu̱ ya yø ja̱'i̱ ja ra̱ 'da'yo te. Nu̱p'ʉ 'bʉhma̱ Papá, conyø anxɛ 'dap'ʉ 'bʉhmi̱, ja ga̱ mma̱ngä p'ʉ ngue guehya ma̱ ja̱'i̱ ya. 6 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ gu̱, da̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ xihyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Espíritu Santo”.

---------

7 Da̱mi̱ 'yotra̱ carta gui pɛnnba̱bi̱ rá̱ mɛfi Oja̱ 'bɛt'o p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱ Filadelfia. Ja ua ya yø hya̱ gui 'yot'i, gui 'yɛ̱mbi̱: “Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ ma̱jua̱ni̱ ngue gä ra̱ nho øt'e, 'nɛ̱ nu̱'a̱ ra̱ hya̱ mma̱ gä ma̱jua̱ni̱. Guehna̱ ha̱nnba̱bi̱ rá̱ nsogui ra̱ da̱st'abi David. Nu̱'mø bi xocra̱ goxthi, hi̱njongui̱ sä da̱ nøt'e. Nu̱'mø bi nøtra̱ goxthi, hi̱njongui̱ sä da̱ xoqui. I ɛ̱na̱: 8 Dí pa̱cä te gä guí øthʉ. Dí pa̱di̱ ngue nu̱na̱ ma̱ 'bɛfi, ma̱di̱ zits'ʉ guí ha̱ ra̱ ts'ɛdi gui 'yøthʉ na̱ ra̱ 'bɛfi na̱. A nu̱'a̱ gni̱ 'yørpa̱hʉ ma̱su̱ na̱ ra̱ hya̱ dí̱ mma̱, hi̱nguí̱ cønnga̱hʉ ma̱ thu̱hu̱, ja̱na̱ngue dá̱ xoc'a̱hʉ n'na ra̱ goxthi ngue hi̱njongui̱ sä da̱ nøt'e. 9 A nu̱ya yø ja̱'i̱ o rá̱ 'yɛ ra̱ zithu̱, guehya ɛxa̱ ɛ̱na̱ ngue yø judío ya, pɛ hi̱mma̱ jua̱ni̱ ngue guehya ma̱ ja̱'i̱gä ya, sinoque fɛhni̱. A nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, ga̱ japä ngue di̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ ha guí 'bʉhmʉ. Ja da̱ ba̱p'ʉ p'ʉya ngue da̱di̱ ma̱'a̱hʉ. 10 Nu̱gä dí xi'a̱hʉ ngue gui sɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ ja ngue gui thohmʉ. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ dá̱ 'bɛp'i gui 'yøthʉ, gue'a̱ gá̱ 'yøthʉ'a̱. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ga̱ fäxa̱hʉ 'mø gá̱ sähʉ ra̱ n'ʉ da̱ thogui gätho yø ja̱'i̱ 'bʉi rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. Ja da̱ fa̱p'ʉ ndana̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ bøni̱ ngue xa̱nho rá̱ nt'ɛ̱c'ɛ̱i̱. 11 N'na zihma̱ntho ga̱ ma ɛ̱cä. 'Yo ga̱di thøhmʉ na̱ ra̱ hya̱ ya xca̱ bɛnthʉ, n'namhma̱ ngue hi̱nga̱ n'nan'yo to di tocabi ra̱ nju̱t'i̱ ja ngue di̱ n'na'a̱hʉ. 12 A nu̱yá, nu̱ to da̱ bøni̱ ngue da̱ da̱pra̱ nts'o i ja, gue'a̱ da̱ gohi ngue drá̱ døts'e rá̱ ngu̱ ma̱ Oja̱'a̱. 'Nɛ̱ hi̱nja̱m'mø da̱ 'uemp'ʉ di̱ m'mäi. Nu̱'a̱ rá̱ thu̱hu̱ ma̱ Oja̱, ga̱ cuarpa̱bi̱ ra̱ ja̱'i̱. 'Nɛ̱ ga̱ cuarpa̱bi̱ ra̱ ja̱'i̱ rá̱ thu̱hu̱ na̱ ra̱ 'da'yo Jerusalén bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱, gue'a̱ rá̱ hni̱ni̱ ma̱ Oja̱'a̱. 'Nɛ̱ xquet'a̱ ga̱ cuarpa̱bi̱ ra̱ ja̱'i̱ ma̱ 'da'yo thu̱hu̱. 13 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ gu̱, da̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ xihyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Espíritu Santo”.

---------

14 Da̱mi̱ 'yotra carta, gui pɛnnba̱bi̱ rá̱ mɛfi Oja̱ 'bɛt'o p'ʉ 'bʉhyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱ Laodicea. Ja ua ya yø hya̱ gui 'yot'i, gui 'yɛ̱mbi̱: “Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ za̱nt'a̱ ma̱jua̱ni̱ te mma̱. Nu̱na̱ xifi xa̱ndønho yø ja̱'i̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ ma̱jua̱ni̱. Conná̱ nguehna̱ bi̱ nhogui te gäma̱ cosa bi zän'Oja̱ ngue bi̱ nja. I ɛ̱na̱: 15 Dí pa̱cä te gä guí øthʉ. Dí pa̱di̱ ngue ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ gui hyɛga̱gui̱ p'ʉ, ni̱ xi̱nga̱ gue'a̱ gdi̱ ha̱ ra̱ ts'ɛdi gui tɛnnga̱gui̱ ma̱ hya̱. A nu̱yá, i̱ nne gui sänni̱ te gui 'yøt'e. O bien ngue gui hyɛga̱gui̱ p'ʉ, ogue xi̱ngui̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi gui tɛnnga̱gui̱ ma̱ hya̱. 16 Pɛ comma̱ ngue xøgue zi juat'a̱tho guí ɛ̱c'ɛ̱i̱gui̱, nu̱ya njua̱ntho gui̱ mma thi ya. 17 Guí ɛ̱na̱ ngue ya gyø mmɛ̱mmɛtihʉ, ya hi̱nte ga̱di 'bɛhmʉ. Ya gä gue'a̱ te guí øt'e guí ɛ̱mhmʉ ya. ¿Ua hi̱n ga̱di̱ u̱mhmʉ ra̱ güɛnda ngue ra̱ 'ya̱nthi̱ gá̱ nthɛhʉ? Porque ma̱di zits'ʉ te di ja'a̱hʉ. Guí hyoyahʉ nu̱p'ʉ go bi zä. Gyø xädähʉ nu̱p'ʉ go bi zä. Conque ni̱ xi̱ngra̱ u̱lu di ja ngue gui hyehʉ. 18 Ja̱na̱ngue dí xi'a̱hʉ ngue gui tänngba̱hʉ ra̱ oro ma̱ da̱tho xa̱ndønho, ya xpá̱ thop'ʉ ja ra̱ sibi. Nu̱'mø ngue da̱ guehna̱ di ja'a̱hʉ na̱, ya ma̱jua̱ni̱ ngue gui̱ mmɛ̱mmɛtihʉ 'mø. 'Nɛ̱ gui tängba̱hʉ ra̱ u̱lu ta̱te ma̱ndø nt'axitho gui hyehʉ, n'namhma̱ ngue ya hi̱nni̱ mantho gui pɛs'ni̱ sä ngue da̱ hi̱n'yʉ te gui hyehʉ. Da̱mi̱ tängba̱hʉ ra̱ 'yɛ̱thi̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ colirio, di coxni̱ dähʉ, n'namhma̱ ngue da̱ zä ni̱ nxädä gui thohmʉ. 19 A nu̱gui̱, nu̱'ʉ gä da̱di̱ ma̱di̱, nu̱'mø hi̱nga̱ gue'a̱ ga̱ 'yo, nu̱gä dí fɛi ngue da̱di hɛjpi te øt'e. Ja̱na̱ngue nu̱yá, ga̱ fɛp'a̱hʉ 'mø ngue hi̱ngui̱ hya̱ ra̱ ts'ɛdi gui 'bä'ni̱ mmʉihʉ ya. 20 Dí 'bäcä p'ʉ ja ra̱ goxthi dí̱ nzonhna̱tegä. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ 'yøde te dí xifi, da̱ xoga̱gui̱ rá̱ mmʉi ga̱ cʉt'i. Ga̱ nsäya p'ʉ ja rá̱ mmʉi ra̱ ja̱'i̱. Ga̱ n'amigo'be, 'dap'ʉ ga̱ nsi̱hmɛ̱'be. 21 A nu̱yá, nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ bøni̱ ngue da̱ da̱pra̱ nts'o i ja, ga̱ u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ngue 'dap'ʉ ga̱ mmi̱'be p'ʉ da̱di̱ ma̱nda. Tengu̱thogä ngue dá̱ da̱pra̱ nts'o, ja̱na̱ngue nu̱p'ʉ di̱ ma̱nda ma̱ Papá 'dap'ʉ dí hu̱'be. 22 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ gu̱, da̱ 'yøhna̱ ra̱ hya̱ xihyø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Espíritu Santo”.

---------

4

1 Mi̱ tho'a̱ te gäma̱ hya̱ dá̱ nu̱gä p'ʉya, ma̱høndá̱ nnøts'e ngue da̱ hanma̱hɛ̱ts'i̱. Dá̱ handa̱ n'na ra̱ goxthi ngue nsoqui. Nu̱'a̱ nmi̱ ya̱'be p'ʉya, nu̱'mø nzoqui, ɛ̱na̱ gue'mø m'mixt'i ra̱ corneta'a̱ ga̱ ya̱. Bi 'yɛ̱ngui̱:

―Bí 'yɛcua ya. Ga̱ u̱t'a̱'i̱ te ja ngue di̱ nja m'mɛfa ―bi 'yɛ̱ngui̱.

2 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, bi pärca̱gui̱ ma̱ nthandi̱ ra̱ Espíritu Santo. Dá̱ handa̱ n'na ra̱ nthu̱ts'i̱ bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱p'ʉ ja ra̱ nthu̱ts'i̱ p'ʉya, ja hu̱p'ʉ Oja̱. 3 Nu̱na̱ dá̱ handi̱ ngue hu̱xpʉ ja rá̱ nthu̱ts'i̱, dá̱ nu̱ ngue di yoxni̱ p'ʉ hu̱di̱, tengu̱tho gui yoxni̱ ra̱ dospi ngue ra̱ jaspe, n'youi ra̱ cʉhʉ xa̱ nthɛni̱ ngue ra̱ cornalina. Nu̱p'ʉ hu̱di̱, jap'ʉ n'na ra̱ nyot'i ngue ra̱ sano, gä ra̱ jʉxhmu̱. 4 Xá̱ 'yɛ̱t'i̱nde 'däte ma̱goho yø nthu̱ts'i̱ p'ʉ hu̱di̱. N'na ngu̱ n'na'ʉ yø nthu̱ts'i̱ hu̱p'ʉ n'na nc'ɛ̱i̱, gä he yø t'axca̱ he. 'Da'a̱ n'na ra̱ corona ngue ra̱ oro oxyø ya̱. 5 Nu̱p'ʉ hu̱ Oja̱, ja pøp'ʉ yø hüɛi, ja nɛ̱xpʉ yø ngäni̱ 'mø bi̱ nya̱. Nu̱p'ʉ ni̱ hyandrá̱ nthu̱ts'i̱ Oja̱, jap'ʉ yoto yø nyot'i ngue da̱nzø. Gue'ʉ nnøpa̱ ts'ɛdi ra̱ Espíritu Santo'ʉ yø nyot'i. 6 Nu̱p'ʉ ja ra̱ xɛqui socra̱ nthu̱ts'i̱ p'ʉya, titho tengu̱tho ra̱ ja̱the p'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱. Pɛ thotrá̱ nthandi̱ ra̱ ja̱'i̱ tengu̱tho ra̱ xito.

Nu̱p'ʉ ja ra̱ nthu̱ts'i̱, gä goho yø ts'a̱t'i̱ 'bäi 'da'a̱ n'na'ʉ ja yø te. Ngu̱ rá̱ hmi̱, ngu̱ rá̱ xʉtha, gä ja yø dä. 7 Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi, di̱ nɛ̱qui̱ tengu̱tho n'na ra̱ da̱fanzate. Nu̱'a̱ rá̱ yoho, di̱ nɛ̱qui̱ tengu̱tho n'na ra̱ ndøtoro. Nu̱'a̱ rá̱ hyu̱, ja rá̱ hmi̱ tengu̱tho ra̱ ja̱'i̱. Nu̱'a̱ rá̱ goho, di̱ nɛ̱qui̱ tengu̱tho ra̱ dá̱täni̱ di hma̱hyø zahua. 8 Gä goho, i ja 'dato yø zahua n'na ngu̱ n'na. Nu̱p'ʉ ja yø zahua, ngu̱ yø 'bizahua, ngu̱ ma̱xøts'e, gä ma̱ zinni̱ ja yø dä. Ra̱ pa, ra̱ xu̱i̱ hi̱ngui̱ säya ngue ɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ Oja̱ na̱, guehna̱ ma̱ da̱tho di̱ nsu̱pi̱. Guehna̱ ma̱ da̱tho di̱ nsu̱pi̱. Guehna̱ ma̱ da̱tho di̱ nsu̱pi̱. Guehna̱ Oja̱ ra̱ hmu̱ na̱ ngue jasɛ rá̱ ts'ɛdi, guehna̱ 'bʉhna̱ ya, 'nɛ̱hyø pa xa̱ thogui ya mi̱ 'bʉi, 'nɛ̱hyø pa di̱ map'ʉ, hangu̱ yø pa di sigue di̱ m'mʉi ―i ɛ̱na̱.

9 Ngu̱na̱ ra̱ hya̱ ga̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ 'nɛ̱ di ja ma̱mma̱di̱ Oja̱. N'na ndi̱ ngu̱ n'na ndi̱ da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱, 10 nu̱'ʉ 'däte ma̱goho hu̱xyø nthu̱ts'i̱ di̱ mäspʉ hu̱ Oja̱, gä nda̱ntyøhmu̱ ngue tha̱nne Oja̱ nu̱na̱ 'bʉi para za̱ntho. N'na ngu̱ n'na ɛnyø corona ngue sop'ʉ ni̱ hyant'Oja̱. I ɛ̱na̱:

11 ―Ague ma̱ Oja̱'i̱, gue'e ma̱ Hmu̱'a̱he. Gue'e ni̱ 'yu̱p'ʉ ma̱thoguitho da̱ hnu̱ ma̱nsu̱'i̱. 'Nɛ̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ da̱ t'ɛ̱ts'a̱'i̱, porque jasɛ ni̱ ts'ɛdi ngue gá̱ hoqui tanto yø cosa i ja. Nu̱'i̱, bi̱ nja'i mpähä guá̱ sänni̱ te bi̱ nja, gue'a̱ ja'a̱ ya.

---------

5

1 Nu̱na̱ Oja̱ hu̱xpʉ ja rá̱ nthu̱ts'i̱, dá̱ hɛ̱ti̱ ngue fo rá̱ n'yɛi n'na ra̱ sʉcua̱ ngue m'mäni̱. Nt'ot'i mbo ra̱ sʉcua̱ 'nɛ̱ nt'ot'i ma̱xøts'e. Nu̱p'ʉ ja rá̱ nya̱ni̱ ra̱ sʉcua̱ n'youi yoto yø seyo sa̱mmi̱ ngue hi̱ndi̱ nxʉdi. 2 Dá̱ nu̱ n'na ra̱ anxɛ ngue ma̱ndø nzaquitho ga̱ ya̱, ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ 'yøtra̱ nt'änni̱, i ɛ̱na̱:

―¿To da̱ bøni̱ di̱ nta̱te ya ngue da̱ zä da̱ xøjpa̱ yø seyo sa̱mra̱ sʉcua̱, para ngue di̱ nxʉdi? ―bi 'yɛ̱na̱.

3 Pɛ hi̱njombi̱ bøni̱ ngue xta̱ nzä da̱ xʉdi, ni̱ xi̱nga̱ guep'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ni̱ xi̱nga̱ guecua ja ra̱ häi, ni̱ xi̱nga̱ guep'ʉ 'bʉhyø ánima. Hi̱njombi̱ bøni̱ ngue xta̱ nzä xta̱ xøjpa̱ yø seyo ra̱ sʉcua̱ ngue xta̱ nnu̱ te nt'ot'i. 4 Nu̱gä p'ʉya ja̱njua̱ni̱ ngue di zoni̱, porque hi̱njombi̱ bøni̱ ngue xta̱ xøcyø seyo ngue xta̱ nnu̱ yø letra nt'ot'i ra̱ sʉcua̱. 5 Nu̱'ʉ 'däte ma̱goho nja̱'i̱, bi 'yɛ̱nga̱ n'na:

―'Yo ni̱mantho guí zoni̱, porque nu̱na̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ da̱fanzate, rá̱ mɛ̱ni̱ ra̱ Judá 'nɛ̱ rá̱ mɛ̱ni̱ ra̱ da̱st'abi David, go bi da̱hna̱ ya. Go da̱ zä da̱ xøcya yoto yø seyo sa̱mra̱ sʉcua̱ na̱ya.

6 Dá̱ nu̱gä n'na ra̱ Dɛ'yo ngue 'bäp'ʉ 'bʉ Oja̱ p'ʉya. Di̱ nɛ̱qui̱ ngue n'yodui yø mɛdi bi̱ nja 'mø mi̱ tho. Xa̱ 'yɛ̱t'i̱nde'ʉ di̱ mäspʉ 'bʉ Oja̱. Ja yoto yø da̱ni̱, ja yoto yø dä. Nu̱ya yø dä p'ʉya, guehya nne da̱ ma̱ ngue ra̱ Espíritu Santo handi̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. 7 Nu̱na̱ ra̱ Dɛ'yo, bi ga̱nna̱ sʉcua̱ mi̱ ca̱ rá̱ n'yɛi Oja̱ p'ʉ hu̱di̱. 8 Mi̱ ga̱nna̱ sʉcua̱ p'ʉya, nu̱ya goho i 'bäi n'na ngu̱ n'na yø ts'a̱t'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱, co 'nɛ̱hya 'däte ma̱ goho hu̱p'ʉ ja yø nthu̱ts'i̱, gä bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ Dɛ'yo. I ha̱ 'da'a̱ n'na ra̱ 'bida ni̱ hu̱ ngue ra̱ arpa. Nɛ̱ thɛ 'da'a̱ n'na ra̱ mohi ngue ra̱ oro, yu̱p'ʉ ra̱ hoga̱ bopo. Nu̱na̱ ra̱ bopo, guehna̱ rá̱ mhmat'Oja̱ øtyø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱ na̱. 9 'Nɛ̱ tu̱ta̱ n'na ra̱ thu̱hu̱ ngue ma̱'da'yo, i ɛ̱nna̱ thu̱hu̱: “Nu̱'i̱, gue'e ní̱ 'yu̱p'ʉ ngue gui ca̱nna̱ sʉcua̱, gui xøjpa̱ yø seyo n'youi. Porque gue'e bi tho'i, 'nɛ̱ conni̱ ji gá̱ ju̱rpa̱bi̱ yø ts'oqui yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱. Guehya yø ja̱'i̱ 'bʉi ndap'ʉ bi zä yø häi, 'nɛ̱ 'dama̱ 'dan'yo yø hya̱ gá̱ nya̱ n'na ngu̱ n'na. 10 Gá̱ u̱nyø 'bɛfi yø ja̱'i̱ ngue dyø mmäcja̱, para ngue da̱ da̱nnesɛ Oja̱. 'Nɛ̱ gá̱ u̱nyø 'bɛfi yø ja̱'i̱ ngue di̱ nda̱st'abi, ngue di̱ ma̱nda gä ra̱ xi̱mhäi”.

11 Ma̱ nu̱ ma̱høn'a̱ p'ʉya, dá̱ nu̱ ngue ma̱ndøngu̱ dyø anxɛ xá̱ 'yɛ̱t'i̱nde'ʉ 'däte ma̱goho di̱ mäts'ʉ goho 'bäp'ʉ ja yø ts'a̱t'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱. Pɛ nu̱'a̱ gá̱ngu̱ yø anxɛ dá̱ nu̱gä, yø ma̱hua̱hi̱ ngue yø ma̱hua̱hi̱'a̱ ga̱ndøngu̱ yø ma̱hua̱hi̱ yø anxɛ dá̱ nu̱gä ngue tu̱hu̱. 12 Ja̱njua̱ni̱ ngue ra̱ ndøts'ɛdi gá̱ 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ra̱ Dɛ'yo bi tho, guehna̱ ní̱ 'yu̱p'ʉ ngue da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ yø ja̱'i̱ na̱. Da̱ ma̱nyø ja̱'i̱ ngue guehna̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi na̱, 'nɛ̱ di̱ ma̱nda'a̱ te gäma̱ cosa i ja, go guehna̱ jasɛ rá̱ mfa̱di̱ na̱. Ja̱na̱ngue ní̱ 'yu̱p'ʉ da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ 'nɛ̱ da̱ t'ɛ̱spi̱.

13 Dá̱ øcä p'ʉya ngue ma̱ndøngu̱tho i tu̱hu̱. Gätho'a̱ te bá̱ sän'Oja̱ ngue ja yø te, gä tu̱hu̱, ngu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, ngu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, ngu̱p'ʉ 'bʉhyø ánima, ngu̱p'ʉ ja yø ja̱the. Gä 'da ga̱ 'yɛ̱ntho:

―Nu̱na̱ Oja̱ hu̱p'ʉ ja rá̱ nthu̱ts'i̱, co 'nɛ̱hra̱ Dɛ'yo, guehya ma̱ da̱tho nne ngue da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ ya. 'Nɛ̱ da̱ hma̱ ngue ma̱guesɛ ja yø ts'ɛdi. Guehya jatho ngue da̱ t'ɛ̱spi̱ hangu̱ ra̱ pa ya ―i ɛ̱na̱.

14 A nu̱'ʉ goho i 'bäi n'na ngu̱ n'na yø ts'a̱t'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱, 'da ga̱ 'yɛ̱ntho:

―Xa̱ndønho ngue ngu̱'a̱ di̱ nja ―bi 'yɛ̱na̱.

A nu̱ya mi̱ 'däte ma̱goho di̱ mäspʉ hu̱ Oja̱ p'ʉya, gä bi̱ nda̱ntyøhmu̱ ngue tha̱nne Oja̱ nu̱na̱ 'bʉi para za̱ntho.

---------

6

1 Dá̱ nu̱gä ra̱ Dɛ'yo p'ʉya, ngue bi xøts'a̱ rá̱ mʉdi'ʉ yoto yø seyo. Nu̱'a̱ n'na'ʉ goho 'bäp'ʉ ja yø ts'a̱t'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱ p'ʉya, ra̱ ndø ts'ɛdi ga̱ ya̱, ɛ̱na̱ ra̱ ngäni̱ p'ʉ dá̱ øde ngue ɛ̱ngui̱:

―Bí 'yɛ̱cua, n'namhma̱ gui hyɛ̱ti̱ xa̱nho ―bi 'yɛ̱ngui̱.

2 Ma̱ nhanni̱gä p'ʉya, dá̱ nu̱ n'na ra̱ t'axa̱ ndøfani̱. Nu̱'a̱ ra̱ tøgue, fo rá̱ 'yɛ n'na ra̱ nsa̱. Bi t'u̱nna̱ n'na ra̱ corona. Bi̱ ma p'ʉya ngue da̱ øtra̱ tu̱nhni̱. Pɛ hi̱mbá̱ tha̱pi̱. Nu̱ná̱, ndap'ʉ bi zä ni̱ ma bí ta̱hra̱ tu̱nhni̱.

3 Nu̱'a̱ ra̱ Dɛ'yo p'ʉya, mi̱ xøts'a̱ rá̱ yoho ra̱ seyo. Bi 'yɛ̱ngä'a̱ rá̱ yoho 'bäp'ʉ ja rá̱ ts'a̱t'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱ p'ʉya:

―Bí 'yɛ̱cua, n'namhma̱ gui hyɛ̱ti̱ xa̱nho ―bi 'yɛ̱ngui̱.

4 Ma̱ nu̱gä p'ʉya, bá̱ ɛ̱p'ʉ n'na ra̱ thɛnga̱ ndøfani̱. Nu̱'a̱ ra̱ tøgue, bi t'u̱nná̱ ts'ɛdi ngue da̱ japi di̱ ndu̱nhyø ja̱'i̱ 'bʉcua ja ra̱ xi̱mhäi. N'na ngu̱ n'na di̱ nhyo. Bi t'u̱nna̱ n'na ra̱ majuai.

5 Nu̱'a̱ ra̱ Dɛ'yo p'ʉya, mi̱ xøts'a̱ rá̱ hyu̱ ra̱ seyo. Bi 'yɛ̱ngä'a̱ rá̱ hyu̱ 'bäp'ʉ ja rá̱ ts'a̱t'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱ p'ʉya:

―Bí 'yɛ̱cua̱, n'namhma̱ gui hyɛ̱ti̱ xa̱nho ―bi 'yɛ̱ngui̱.

Ma̱ nhanni̱gä p'ʉya, dá̱ nu̱ n'na ra̱ 'bondøfani̱. Nu̱'a̱ ra̱ tøgue p'ʉya ha̱ n'na ra̱ pesa. 6 Dá̱ øcä p'ʉya ngue bá̱ nya̱'a̱ hu̱p'ʉ ma̱de hapʉ 'bä'ʉ goho 'bäp'ʉ ja yø ts'a̱t'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱. Bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'a̱ n'na kilo ra̱ trigo, di̱ mu̱ui'a̱ te ntha̱ha̱ n'na pa ra̱ nzäbi. Nu̱'a̱ hyu̱ kilo ra̱ cebada, di̱ mu̱ui'a̱ te ntha̱ha̱ n'na pa ra̱ nzäbi. Pɛ ra̱ aceite 'nɛ̱hra̱ vino hi̱nda̱ nexrá̱ mu̱ui'a̱ ―bi 'yɛ̱na̱.

7 Ra̱ Dɛ'yo p'ʉya, mi̱ xøts'a̱ rá̱ goho ra̱ seyo. Bi 'yɛ̱ngä'a̱ rá̱ goho i 'bäp'ʉ ja rá̱ ts'a̱t'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱ p'ʉya:

―Bí 'yɛ̱cua, n'namhma̱ gui hyɛ̱ti̱ xa̱nho ―bi 'yɛ̱ngui̱.

8 Ma̱ nhanni̱gä p'ʉya, dá̱ nu̱ n'na ra̱ ndu̱hmi̱ ndøfani̱. Nu̱'a̱ ra̱ tøgue p'ʉya ni̱ hu̱ ngue ra̱ Nda̱te. Nu̱p'ʉ ja rá̱ xʉtha ra̱ tøgue, bá̱ 'bɛfa p'ʉ'a̱ ra̱ xɛqui 'bʉhyø ánima. Guehna̱ bi t'u̱nná̱ ts'ɛdi ngue da̱ hyo n'na cuarto yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi na̱. Da̱ japi ngue di̱ nhyo yø ja̱'i̱ p'ʉ ja yø tu̱nhni̱ di̱ nja, da̱ du̱ yø ja̱'i̱ ngue ra̱ thu̱hu̱. Da̱ du̱ yø ja̱'i̱ ngue ra̱ guɛ̱hi̱. Da̱ du̱ yø ja̱'i̱ ngue da̱ za yø zate.

9 Ra̱ Dɛ'yo p'ʉya, mi̱ xøts'a̱ rá̱ cʉt'a ra̱ seyo. Dá̱ nu̱gä yø te yø ánima xa̱ tho ngue mma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱. Guehya hi̱ngui̱ säya'a̱ ma̱ni̱ ma̱nna̱ hya̱, ja̱na̱ngue bi tho. Nu̱ya p'ʉya, gä 'bʉp'ʉ ja ra̱ altar. 10 Yø ánima p'ʉya, nts'ɛdi gá̱ 'yɛ̱na̱:

―Ague grá̱ Hmu̱ ma̱ Oja̱'i̱, gue'e ma̱jua̱ni̱ ngue gä ra̱ nho guí øt'e. 'Nɛ̱ dí pa̱cähe ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ xcá̱ ma̱ ngue di̱ nja. Xiya, ¿asta̱ nja̱m'mø gui hya̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda ya yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi bi hyogähe ya? ―i ɛ̱na̱.

11 Bi t'u̱nyø t'axca̱ he ya yø ánima n'äst'abi, pɛ bi sifi ngue di̱ nsäyahma̱ mi̱ts'ʉ ra̱ pa. Da̱ dø'mi̱ts'ʉ, asta̱ gue'mø da̱ zʉdi ngue da̱ thopya yø cu̱ ørpa̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Cristo, tengu̱tho i du̱ ya yø ánima.

12 Ra̱ Dɛ'yo p'ʉya, mi̱ xøts'a̱ rá̱ 'dato ra̱ seyo. Dá̱ nu̱ ngue ma̱thoguitho bi 'ya̱n'a̱häi. Ra̱ hyadi bi gohi ngue ra̱ pothi tengu̱ ra̱ 'bo'u̱lu. Ra̱ za̱na̱ bi gohi tengu̱ ra̱ ji ngue xa̱ nthɛni̱. 13 Bá̱ høhyø sø ma̱ya̱ bi zo häi. Guí̱ nnu̱ 'mø ngue hua̱tra̱ nda̱hi̱ yø 'ya'igo, 'da guá̱ hyømtho ngue so häi, bi̱ njarbʉtho. 14 Ra̱ c'amma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bi̱ m'mɛdi tengu̱tho 'mø m'mäni̱ n'na xit'o ra̱ xʉcua̱. Yø t'øhø 'nɛ̱hyø t'ʉhäi ja ma̱de ra̱ ja̱the, gä bi da̱mp'ʉ ha ja. 15 Yø da̱st'abi 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi p'ʉya, gätho yø hmu̱, gätho yø mmɛ̱mmɛti, gätho yø general, gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ ja yø ts'ɛdi, gue'ʉ 'bʉhyø hmu̱, gue'ʉ hi̱njo'o yø hmu̱, gä bi 'dagui, bi̱ n'ya̱mp'ʉ ja yø 'bido. Bi yʉrbʉ ja yø hya̱do ja mbo ra̱ häi. 16 Yø ja̱'i̱ bi 'yɛ̱mbyø t'øhø, bi 'yɛ̱mbyø nyu̱ni̱:

―Bá̱ tähmʉ ya, n'namhma̱ guí cogba̱he, hi̱nda̱ di̱ngähe na̱ hu̱p'ʉ ja rá̱ nthu̱ts'i̱. Porque ra̱ ndu̱ssu̱tho ra̱ castigo da̱ ja ra̱ Dɛ'yo, hi̱ndí̱ nne ga̱ thocähe'a̱ ra̱ castigo'a̱. 17 Nu̱ya mfa̱di̱ ngue bi zøhra̱ pa di̱ nja ra̱ castigo ya. Ya hi̱njonda̱ zä da̱ däqui te di̱ nja ya ―i ɛ̱nyø ja̱'i̱.

---------

7

1 Mi̱ tho'a̱ te dá̱ nu̱gä p'ʉya, ma̱høndá̱ handi̱ goho yø anxɛ 'bäi ngoho ma̱ts'a̱t'i̱ nxi̱mhäi, ngue sa̱mra̱ nda̱hi̱ n'na ngu̱ n'na. Hi̱ndi̱ japi tema̱ nda̱hi̱ di̱ n'yo ma̱xøts'e ra̱ häi, ni̱ xi̱nga̱ guep'ʉ ja ra̱ ja̱the di japi di̱ n'yo ra̱ nda̱hi̱. Hi̱ndi̱ japra̱ nda̱hi̱ ngue tema̱ za da̱ 'yani̱. 2 Dá̱ nu̱gä ma̱n'na ra̱ anxɛ p'ʉya, ngue bí 'yɛ̱p'ʉ ni̱ bøxyadi. Ha̱nnba̱bi̱ rá̱ seyo na̱ ma̱jua̱ni̱ ngue Oja̱ i 'bʉi. Nu̱na̱ ra̱ anxɛ, ra̱ ndøts'ɛdi i matya goho yø anxɛ xi t'u̱nyø ts'ɛdi ngue da̱ 'yøtra̱ nda̱te p'ʉ ja ra̱ häi 'nɛ̱p'ʉ ja ra̱ ja̱the. 3 Bi 'yɛ̱mbi̱:

―'Yo sä tema̱ nda̱te guí øthʉ p'ʉ ja ra̱ häi, ni̱ xi̱nga̱ guep'ʉ ja ra̱ ja̱the, ni̱ xi̱ngyø za, 'be ga̱ mmɛ̱pyagähe ya yø ja̱'i̱ yø mɛfi Oja̱, da̱ ma ma̱ seyobi yø dɛ̱ yø ja̱'i̱ ―bi 'yɛ̱mbi̱.

4 Dá̱ øcä hangu̱ ga̱ngu̱ ya yø ja̱'i̱ bi̱ mɛ rá̱ seyo Oja̱ p'ʉ ja yø dɛ̱. Nu̱ya 'dɛ'ma̱ yoho yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Israel, nu̱ hangu̱ yø mɛ̱ni̱ 'bʉi, n'na ciento 'nɛ̱ yote ma̱goho ma̱hua̱hi̱ bi zʉdi. 5 Nu̱na̱ ra̱ Judá, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. Nu̱na̱ ra̱ Rubén, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. Nu̱na̱ ra̱ Gad, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. 6 Nu̱na̱ ra̱ Aser, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. Nu̱na̱ ra̱ Neftalí, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. Nu̱na̱ ra̱ Manasés, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. 7 Nu̱na̱ ra̱ Simeón, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. Nu̱na̱ ra̱ Leví, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. Nu̱na̱ ra̱ Isacar, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. 8 Nu̱na̱ ra̱ Zabulón, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. Nu̱na̱ ra̱ José, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo. Nu̱na̱ ra̱ Benjamín, nu̱ya yø mɛ̱ni̱ bi̱ m'mʉ'a̱ m'mɛfa, bi zʉ'i 'dɛ'ma̱yo ma̱hua̱hi̱ bi̱ ma ma̱ seyo.

---------

9 Mi̱ tho'a̱ te gä dá̱ nu̱gä p'ʉya, ma̱høndá̱ nhanni̱, pɛ ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ dá̱ nu̱ ngue xpí 'yɛ̱hɛ̱ 'dama̱ 'dan'yo yø häi, ndap'ʉ bi zä yø xɛqui, ndø yap'ʉtho yø mmɛ̱ngu̱ 'da. 'Nɛ̱ 'dama̱ 'dan'yo yø hya̱ ga̱ ya̱ n'na ngu̱ n'na. Gä 'bäp'ʉ ni̱ hyant'a̱ hu̱xrá̱ nthu̱ts'i̱ ha 'bähra̱ Dɛ'yo. Pɛ ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ, hi̱ngui̱ sä di 'bede. Pɛ gä he yø t'axca̱ he, 'nɛ̱ gä ca̱ yø palma. 10 Gätho yø ja̱'i̱, gä mafi, pɛ ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ 'yɛ̱na̱:

―Nu̱na̱ ma̱ Oja̱hʉ hu̱hnʉ ja rá̱ nthu̱ts'i̱ ya, guehna̱ bi ya̱njʉ na̱, co 'nɛ̱hra̱ Dɛ'yo ma̱ Ya̱ntehʉ ―i ɛ̱nyø ja̱'i̱.

11 Gätho yø anxɛ, xa̱ 'yɛ̱t'i̱nde ya 'däte ma̱goho ɛ̱t'i̱nde ya goho 'bähyø ts'a̱t'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱, gä bi̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉya ngue tha̱nne Oja̱. 12 I ɛ̱na̱:

―Ma̱jua̱ni̱ ngue ngu̱'a̱ bi̱ nja ya. Pɛ nu̱yá, ma ga̱ ja ma̱ mma̱di̱hʉ Oja̱ hangu̱ ra̱ pa ya. Porque nu̱na̱ guehna̱ jatho ngue ga̱ ɛ̱spa̱hʉ na̱. Guehna̱ jasɛ rá̱ mfa̱di̱ na̱. Guehna̱ ma̱ da̱tho ja ngue da̱ hnu̱ ma̱nsu̱ na̱. 'Nɛ̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi. Nu̱ te sänni̱ ngue di̱ nja, gue'a̱ nja'a̱. Da̱ ngu̱t'a̱tho.

13 Nu̱'a̱ n'na'ʉ 'däte ma̱goho p'ʉya bi 'yänngui̱, i ɛ̱na̱:

―¿Te'o ya he yø t'axca̱ he? ¿Hapʉ gue xpí 'yɛ̱hɛ̱? ―bi 'yɛ̱ngui̱.

14 Nu̱gä p'ʉya dí ɛ̱mbi̱:

―Ague grá̱ hmu̱, nu̱'i̱ go guí pa̱di̱ te'o.

Ya ɛ̱ngbʉya:

―Nu̱yʉ, guehyʉ ma̱thoguitho xa̱ nzä ra̱ nda̱te yʉ. 'Nɛ̱ guehyʉ bi̱ menyø he, bi bo yø he conná̱ ji ra̱ Dɛ'yo. 15 Ja̱na̱ngue ja 'bähnʉ ni̱ hyandrá̱ nhu̱di̱ Oja̱ ya. Ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ tha̱nne Oja̱ nʉ hu̱di̱. Nu̱na̱ Oja̱ ya, guehna̱ fädi ngue hi̱nte da̱ ja. 16 A nu̱yá, ya hi̱nni̱ mantho di̱ ntu̱ ma̱nthu̱hu̱. Ya hi̱nni̱ mantho di̱ ntu̱the. Ya hi̱nni̱ mantho da̱ zä ra̱ n'ʉ'a̱ ga̱mpa ra̱ hyadi. 17 Porque nu̱na̱ ra̱ Dɛ'yo 'bähnʉ ja rá̱ nhu̱di̱ Oja̱ ya, guehna̱ rá̱ mädi yø ja̱'i̱ na̱. 'Nɛ̱ da̱ zixpʉ pøhra̱ dehe ngue ra̱ 'da'yo te. Nu̱'ʉ yø guidä i ja ngue xa̱ nzoni̱, da̱ du̱jpa̱bi̱ Oja̱.

---------

8

1 Nu̱na̱ ra̱ Dɛ'yo, mi̱ xøts'a̱ rá̱ yoto ra̱ seyo n'youi ra̱ sʉcua̱. Nu̱p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ comma̱ ma̱den'ora hi̱nte bi 'ya̱ni̱. 2 Mi̱ tho'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, dá̱ nu̱gä yoto yø anxɛ 'bäp'ʉ ni̱ hyandrá̱ nthu̱ts'i̱ Oja̱. Nu̱ya yø anxɛ bi t'u̱nni̱ 'da'a̱ n'na ra̱ corneta.

3 Hømbá̱ ɛ̱p'ʉ ma̱n'na ra̱ anxɛ p'ʉya, bá̱ dɛn'na̱ ra̱ t'u̱ts'i̱ gä ra̱ oro. Bi̱ m'mäp'ʉ ja ra̱ altar. Pɛ xa̱ndøngu̱ yø bopo bi t'u̱nni̱ ngue da̱ yʉspa̱ ra̱ t'u̱ts'i̱, da̱ japra̱ bopo p'ʉ ja ra̱ altar ngue ra̱ oro. Ja n'youi p'ʉ yø mhmat'Oja̱ yø ja̱'i̱ nu̱ya o rá̱ 'yɛ Oja̱. 4 Nu̱'a̱ rá̱ 'bifi ra̱ bopo bi japra̱ anxɛ p'ʉ hu̱ Oja̱ p'ʉya, ja n'youi p'ʉ yø mhmat'Oja̱ yø ja̱'i̱ nu̱ya o rá̱ 'yɛ Oja̱. 5 Ra̱ anxɛ p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ t'u̱ts'i̱ thɛ, bi 'yʉtyø dɛspi mi̱ cʉxpʉ ja ra̱ altar. Bi 'yɛmbʉ ja ra̱ xi̱mhäi p'ʉya. Bi̱ nja yø ngäni̱, bi̱ nja yø huɛi. Bi 'ya̱n'a̱häi. Ja̱njua̱ni̱ ngue ra̱ ndi̱hi̱.

---------

6 Nu̱ya yoto yø anxɛ ha̱ 'da'a̱ n'na yø corneta p'ʉya, bi̱ nsä ngue da̱ mixt'i.

7 Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi ra̱ anxɛ bi̱ mixtrá̱ corneta. Bi̱ nja yø ndo. Bi̱ nja yø sibi n'youi ra̱ ji. Gä bi 'yɛmbʉ ja ra̱ xi̱mhäi. Bi̱ nzø n'na xɛqui ra̱ häi p'ʉya, pɛ hi̱mbi̱ zʉ hma̱de bi̱ nzø. Nu̱p'ʉ ja ra̱ häi bi̱ nzø, bi̱ nzø yø za, bi̱ nzø yø c'amda̱po.

8 Nu̱'a̱ rá̱ yoho ra̱ anxɛ p'ʉya, bi̱ mixtrá̱ corneta. Nu̱'a̱ dá̱ nu̱gä bi t'ɛmbʉ ja ra̱ ja̱the p'ʉya, tengu̱tho n'na ra̱ da̱xa̱nt'øhø 'mø ni̱ da̱nzø. Nu̱p'ʉ ja ra̱ ja̱the bi zo, bi gohi ngue ra̱ ji ra̱ dehe. Pɛ hi̱mbi̱ zʉ hma̱de ra̱ ja̱the bi̱ nji. 9 Nu̱p'ʉ ha bi̱ nji ra̱ dehe p'ʉya, gä bi du̱ yø zu̱'ɛ̱ mi̱ 'bʉp'ʉ. Yø barco mi̱ 'yo ma̱xøts'e ra̱ dehe, gä bi̱ m'mɛdi.

10 Nu̱'a̱ rá̱ hyu̱ ra̱ anxɛ p'ʉya, bi̱ mixtrá̱ corneta. Bá̱ tä'a̱ n'na ra̱ da̱sø ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bá̱ da̱nzø. Bi zo ra̱ sø p'ʉ ja yø da̱the 'nɛ̱p'ʉ pøhyø t'ʉthe bi zo. Pɛ hi̱mbi̱ zʉ hma̱de yø dehe ja nxi̱mhäi bi zo. 11 Nu̱na̱ ra̱ da̱sø, ni̱ hu̱ ngue ra̱ nda̱te ga̱ndønju̱. Nu̱p'ʉ ja yø dehe bi zo, gä bi ju̱hyø dehe. Ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi du̱ ngue xa̱nju̱ ra̱ dehe bi zi.

12 Nu̱'a̱ rá̱ goho ra̱ anxɛ p'ʉya, bi̱ mixtrá̱ corneta. Bi boca̱ n'na parte ra̱ hyadi, pɛ hi̱mbi̱ zʉ hma̱de ra̱ hyadi bi boqui. Xquet'a̱ bi boca̱ n'na parte ra̱ za̱na̱. 'Nɛ̱ bi boca̱ n'na parte yø sø. Nu̱'mø ra̱ pa, ngoho ora m'mɛxu̱i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi. Nu̱'mø ra̱ xu̱i̱, ngoho ora ngue hi̱n tema̱ sø di̱ nɛ̱qui̱.

13 Dá̱ handä ma̱n'na ra̱ anxɛ p'ʉya, ngue bí 'yo ma̱hɛ̱ts'i̱. Ra̱ ndø ts'ɛdi ga̱ 'yɛ̱na̱:

―Huɛ̱ca̱te. Huɛ̱ca̱te. Huɛ̱ca̱te yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi 'mø bi̱ mixtyø corneta ya mi̱ hyu̱ yø anxɛ di 'bɛhya ―bi 'yɛ̱na̱.

---------

9

1 Nu̱na̱ rá̱ cʉt'a ra̱ anxɛ p'ʉya, bi̱ mixtrá̱ corneta. Dá̱ handa̱ n'na ra̱ sø bá̱ tä ma̱hɛ̱ts'i̱. Mi̱ zøcua ja ra̱ xi̱mhäi, bi̱ nɛ̱qui̱ ngue ra̱ anxɛ, bi t'u̱nna̱ n'na ra̱ nsogui ngue rá̱ nsogui ra̱ ots'i hi̱nha rá̱ nzɛgui ga̱nhɛ̱. 2 Mi̱ xospa̱ rá̱ njo'mi̱ ra̱ ots'i, bá̱ pøxra̱ 'bifi tengu̱tho rá̱ 'bifi n'na ra̱ orno. Nu̱'a̱ ra̱ 'bifi bá̱ pøts'e, bi go'ma̱ häi, bi 'bɛrpa̱bi̱ rá̱ thai ra̱ hyadi. 3 Nu̱p'ʉ ja ra̱ 'bifi p'ʉya, n'youi p'ʉ yø mmäcja̱ t'a̱xi̱, so häi. Nu̱'ʉ yø mmäcja̱ t'a̱xi̱ p'ʉya bi t'u̱nyø ts'ɛdi ngue da̱ za yø ja̱'i̱ tengu̱tho ga̱ sate yø ixtehe ua ja ra̱ häi. 4 Bi si p'ʉya ngue hi̱ndi̱ ts'onyø c'amda̱po ja ua ja ra̱ häi. Ni̱ xi̱ngyø za di ts'oni̱. Sinoque bi sifi ngue da̱ za yø ja̱'i̱ nu̱ya hi̱ngui̱ n'youi rá̱ seyo Oja̱ p'ʉ ja yø dɛ̱. 5 Nu̱ya yø ja̱'i̱ da̱ za, bi sifi ngue hi̱nda̱ hyo, sinoque ncʉt'a̱ za̱na̱ bi t'u̱nna̱ nt'ɛ̱di̱ ngue di sätra̱ n'ʉ yø ja̱'i̱. Pɛ nu̱'a̱ ga̱ n'ʉ p'ʉ sa, tengu̱tho ga̱n'ʉ p'ʉ sa ra̱ ixtehe 'mø bi za ra̱ ja̱'i̱. 6 Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ za p'ʉya, da̱ ne ngue da̱ du̱ ngue'a̱ ga̱n'ʉ 'mø bi za, pɛ hi̱nda̱ zä da̱ du̱. Ma̱da̱ ne yø ja̱'i̱ da̱ du̱, pɛ hi̱ndi̱ nthɛui ra̱ nda̱te ya yø ja̱'i̱ di sä ra̱ n'ʉ.

7 Nu̱ya yø mmäcja̱ t'a̱xi̱, nu̱p'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱, ɛ̱na̱ yø ndøfani̱ ya xa̱ nsä ngue da̱ ma ra̱ tu̱nhni̱. Nu̱p'ʉ ja yø ya̱, oxa̱ n'na ra̱ corona ngue ra̱ oro. Yø hmi̱ p'ʉya, rá̱ hmi̱ ra̱ ja̱'i̱ gui̱ nɛ̱qui̱. 8 Ja yø xta̱ tengu̱tho n'na ra̱ xisu. Yø ts'i p'ʉya, ɛ̱na̱ yø ts'i yø da̱fanzate. 9 Gä ra̱ t'ɛgui yø nju̱di̱ ja yø ti̱ya̱. Nu̱'a̱ gui̱ hi̱ yø zahua, tengu̱tho gui hi̱ yø carro 'mø jʉtyø ndøfani̱ ni̱ tihi ngue ni̱ ma ra̱ tu̱nhni̱. 10 Ja yø ts'ʉ, tengu̱tho yø ts'ʉ yø ixtehe ngue ja yø 'bite. Di sätra̱ nda̱te yø ja̱'i̱ 'mø bi̱ mihi. Pɛ ncʉt'a̱ za̱na̱tho ma̱ t'u̱nni̱ ra̱ nt'ɛ̱di̱ ngue da̱ mi̱hyø ja̱'i̱. 11 Nu̱ya yø mmäcja̱ t'a̱xi̱, 'bʉhyø hmu̱ di̱ ma̱nda, guehna̱ n'na ra̱ anxɛ di̱ ma̱nda p'ʉ ja ra̱ ots'i hi̱nha rá̱ nzɛgui ga̱nhɛ̱. Nu̱na̱ ra̱ anxɛ na̱, nu̱'a̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo gui hu̱ti̱ ngue ra̱ Abadón. Nu̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ griego p'ʉya gui hu̱ti̱ ngue ra̱ Apolión, i̱ nne da̱ ma̱nna̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue ra̱ Hyote.

12 Ya rá̱ mʉditho ra̱ nda̱te na̱ p'ʉya. Pɛ tobe di 'bɛrhmi̱ yoho di̱ nja.

13 Mi̱ mixtrá̱ corneta'a̱ rá̱ 'dato ra̱ anxɛ p'ʉya. Dá̱ øde ngue bá̱ nya̱ n'na nc'ɛ̱i̱ p'ʉ ma̱de ha maqui goho yø da̱ni̱ ra̱ altar ngue ra̱ oro, ha ni̱ hyant'a̱ Oja̱. 14 Nu̱na̱ bá̱ nya̱ p'ʉya, bi zo'a̱ rá̱ 'dato ra̱ anxɛ mi̱ ha̱ rá̱ corneta, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ xoqui goho yø anxɛ ntha̱t'i̱ p'ʉ jonna̱ da̱the Eufrates.

15 Bi̱ ma ma̱thøgue'ʉ goho yø anxɛ p'ʉya ngue da̱ hyo n'na parte yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi. Pɛ hi̱nda̱ zʉ hma̱de da̱ hyo. Ya yø 'bɛfitho'a̱, gue'a̱ bá̱ ts'ännbi̱ ngue da̱ 'yør'mø bi zønna̱ ora, bi zønna̱ pa, bi zønna̱ jɛya ngue da̱ 'yøt'a̱ te ja ngue da̱ 'yøt'e. 16 Dá̱ øcä p'ʉya, ngue mma̱ hangu̱ ga̱ngu̱ yø tøgue ngue yø ts'ɛdi ni̱ n'youi'ʉ goho yø anxɛ. Bi̱ ma̱ ngue yo ciento miyones yø ts'ɛdi ni̱ n'youi.

17 Guehna̱ bi zʉhma̱ dä na̱ya, dá̱ nu̱ yø ndøfani̱, dá̱ nu̱ yø tøgue. Nu̱p'ʉ ja yø ti̱ya̱ yø tøgue, gä ra̱ t'ɛgui yø nju̱di̱. N'youi yø cʉhʉ ngue ra̱ thɛni̱, ra̱ c'angui̱, ra̱ c'axt'i, n'youi p'ʉ ja yø nju̱di̱. Yø ndøfani̱ p'ʉya, ɛ̱na̱ yø ya̱ yø da̱fanzate yø ya̱. Yø ne yø ndøfani̱ p'ʉya, pønyø sibi, pønyø 'bifi yʉni̱ ngue ra̱ asufre. 18 Bi hyo yø ja̱'i̱ ya hyu̱ yø nda̱te pønyø ne yø ndøfani̱. Pɛ nu̱ hangu̱ ga̱ngu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉi, hi̱mbi̱ zʉ hma̱de bi hyo. 19 A nu̱ya yø ndøfani̱, n'youi ra̱ nda̱te yø ne, n'youi ra̱ nda̱te yø ts'ʉ. Porque yø ts'ʉ yø ndøfani̱, ja yø ya̱ ngue sate tengu̱tho ra̱ c'ɛ̱ya̱ 'mø sa yø ja̱'i̱.

20 Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ bi bongui̱, ngue hi̱n'i du̱ ya yø nda̱te ya, hi̱mbi̱ ne bi 'bätyø mmʉi ngue xta̱ hyɛp'ʉ yø da̱hmu̱. Sinoque bi siguetho ngue tha̱nne yø ts'onthi̱. Bi siguetho tha̱nne yø da̱hmu̱ ngue ra̱ oro, ogue ra̱ t'axi, ogue ra̱ bronce, ogue ra̱ do, ogue ra̱ za. Conque nu̱ya yø da̱hmu̱ tha̱nne yø ja̱'i̱, hi̱ngui̱ 'yo, hi̱ngui̱ zø yø dä, hi̱ngui̱ øhra̱ hya̱ 'mø nzohyø ja̱'i̱. 21 Hi̱mbi̱ ne xta̱ hyɛp'ʉ'a̱ te ma̱ni̱ n'yo yø ja̱'i̱. Bi siguetho bi̱ nhote, bi siguetho bi̱ n'ɛ̱te, bi siguetho bi̱ n'yots'om'mäi, bi siguetho bi̱ mpɛ̱.

---------

10

1 Ma̱ndø nzaquitho ma̱n'na ra̱ anxɛ dá̱ nu̱gä ngue bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ bá̱ o ra̱ gu̱i̱. Rá̱ ya̱ ra̱ anxɛ, n'youi ra̱ sano ngue ra̱ 'bɛcjʉni̱. Rá̱ hmi̱ p'ʉya, di yoxni̱ tengu̱ ra̱ hyadi. Yø gua, gä ra̱ sibi. 2 Ca̱ rá̱ 'yɛ n'na ra̱ sʉcua̱. Nu̱'a̱ rá̱ gua ngue ra̱ n'yɛi, brá̱ nnɛrbʉ ja ra̱ ja̱the. Nu̱ rá̱ gua ngue ra̱ ga̱ha̱, brá̱ nnɛrbʉ ja ra̱ häi. 3 Dá̱ øde ngue ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ ya̱, tengu̱ 'mø guɛ̱ ra̱ ndøzate ngue nne di̱ mmafi, njarbʉtho. Mi̱ juadi bi̱ mmafi, yoto yø ngäni̱ dá̱ øde ngue bi thoni̱. 4 Mi̱ thoni̱'ʉ yoto yø ngäni̱ bá̱ nya̱ p'ʉya, dá̱ ne xca̱ cuatra̱ sʉcua̱'ʉ yø hya̱ bi̱ ma̱. Pɛ dá̱ ø p'ʉya ngue bá̱ nya̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ Oja̱, bi 'yɛ̱ngui̱:

―Nu̱na̱ ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'ʉ yoto yø ngäni̱ bi̱ nya̱ ya, 'yo ga̱di cuatra̱ sʉcua̱, n'namhma̱ ngue hi̱nda̱ fa̱di̱ hanja ra̱ hya̱ ―bi 'yɛ̱ngui̱.

5 A nu̱na̱ ra̱ anxɛ dá̱ nu̱gä ngue brá̱ nnɛrbʉ ja ra̱ ja̱the, ma̱n'na rá̱ gua p'ʉya brá̱ nnɛrbʉ ja ra̱ häi, bi 'yɛ̱sma̱ya̱ rá̱ 'yɛ ngue ra̱ n'yɛi p'ʉya. 6 I ɛ̱xa̱ ntestigo Oja̱ nu̱na̱ 'bʉi para za̱ntho, bi hoqui te bí ja ma̱ya̱, bi hocra̱ häi, bi hocra̱ ja̱the, bi hoqui te gäma̱ cosa i ja. Bi 'yɛ̱na̱:

―A nu̱yá, ya da̱ guehra̱ ora ja p'ʉya. Ya hi̱nni̱ mantho da̱ thotra̱ pa ya. 7 Porque nu̱'mø bi zønna̱ ora da̱ mixtrá̱ corneta'a̱ rá̱ yoto ra̱ anxɛ, ya bi̱ nja gätho'a̱ te xpá̱ nzän'Oja̱ di̱ nja p'ʉya. Nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ xa̱ japyø pønga̱hya̱ xa̱ xihyø ja̱'i̱, ya gä bi̱ nja'a̱ te xa̱ hma̱mp'ʉya.

8 Nu̱'a̱ xta̱dá̱ øde ngue bá̱ nya̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, ma̱hømbi̱ zoqui, bi 'yɛ̱ngui̱:

―Ní̱ ma ya. Da̱mi̱ cannba̱bi̱ ra̱ sʉcua̱ ca̱ rá̱ 'yɛ ra̱ anxɛ brá̱ nnɛrbʉ ja ra̱ ja̱the, ma̱n'na rá̱ gua p'ʉya brá̱ nnɛrbʉ ja ra̱ häi ―bi 'yɛ̱ngui̱.

9 Dá̱ magä p'ʉ 'bähra̱ anxɛ p'ʉya, ngue dá̱ äpra̱ sʉcua̱ ca̱ rá̱ 'yɛ. Nu̱na̱ ra̱ anxɛ bi 'yɛ̱ngui̱:

―Ja ua ra̱ sʉcua̱. Da̱mi̱ sa. Nu̱p'ʉ ja ni̱ ne xta̱ n'u̱ ra̱ sʉcua̱ tengu̱tho ra̱ t'afi. Pɛ nu̱'mø bi zøt'a̱ mbo ni̱ mmʉi, ya xta̱ nju̱ ―bi 'yɛ̱ngui̱.

10 Dá̱ ca̱ngä ra̱ sʉcua̱ mi̱ ca̱ rá̱ 'yɛ ra̱ anxɛ p'ʉya ngue dá̱ sa. Nu̱'mø ma̱ ya̱fi̱, xa̱n'u̱ tengu̱tho ra̱ t'afi. Pɛ nu̱'mø ma̱ tu̱t'i̱, ya ma̱ndø nju̱tho. 11 Ya bi t'ɛ̱ngä p'ʉya:

―A nu̱yá, nu̱na̱ te ra̱ hya̱ ja ngue da̱ thogui gätho yø ja̱'i̱ nu̱ya 'dama̱ 'dan'yo yø hya̱ ga̱ ya̱ ya, conyø da̱st'abi, gui̱ mma̱ te ja ngue da̱ thohya yø ja̱'i̱ ya.

---------

11

1 Bi̱ n'naca̱ n'na ra̱ t'o ngue ra̱ t'ɛni̱ p'ʉya. Bi t'ɛ̱ngui̱:

―Ga̱ 'yo ya, da̱mi̱ 'yɛnnba̱bi̱ rá̱ ni̱ja̱ Oja̱, 'nɛ̱ da̱mi̱ 'yɛnna̱ altar. Da̱mi̱ pede hangu̱ yø ja̱'i̱ nda̱nne p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱. 2 Pɛ nu̱'a̱ ra̱ thi̱nni̱ja̱, 'yogui ɛni̱. Porque nu̱'a̱, gue'a̱ di t'u̱nyø 'dan'yo ja̱'i̱'a̱. Nu̱ya yø 'dan'yo ja̱'i̱, guehya yote ma̱ yoshna̱ dá̱ nɛpa̱ häi rá̱ ma̱ca̱ da̱ni̱hni̱ Oja̱ ya. 3 Ga̱ pɛnhnä yoho ma̱ m'mɛnhni̱ da̱ ma̱ngba̱gui̱ ma̱ hya̱, mɛ̱nte gue'a̱ n'na ma̱hua̱hi̱ 'nɛ̱ yociento 'nɛ̱ hya̱te ma̱ pa. A nu̱ya p'ʉya da̱ hye yø he ngue di̱ m'mʉ ndu̱mmʉi ―bi 'yɛ̱na̱.

4 Nu̱ya yonc'ɛ̱i̱ ya, guehya ga̱ nnøpe ngue yonza yø olivo ya. 'Nɛ̱ guehya ga̱ nnøpe ngue yoho yø mfoxiyo jap'ʉ ni̱ hyant'Oja̱ di̱ ma̱nda nxi̱mhäi. 5 Nu̱'mø toni̱ ja̱'i̱ da̱ ne da̱ hyo ya yonc'ɛ̱i̱ ya, hi̱nda̱ zä da̱ hyo. Porque pønna̱ sibi yø ne, di juadi da̱ 'yu̱hyø nsʉiui. Ja̱na̱ngue nu̱ to da̱ ne da̱ hyo, go da̱ du̱sɛ ra̱ ja̱'i̱ nne di̱ nhote. 6 Nu̱ya p'ʉya, ja yø ts'ɛdi ngue da̱ zä da̱ 'yøt'e ngue hi̱ndi̱ n'ye mɛ̱nte ra̱ pa da̱ ma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱. 'Nɛ̱ xquet'a̱ ja yø ts'ɛdi ngue da̱ zä da̱ 'yøt'e ngue da̱ gohi di̱ nji ra̱ dehe. 'Nɛ̱ ja yø ts'ɛdi ngue nu̱ua ja ra̱ xi̱mhäi, da̱ 'yøt'e ngue di̱ nja yø nda̱te n'ʉ, hønt'a̱ goma̱ ora da̱ nepe di̱ nja. 7 Nu̱'mø bi juahyø 'bɛfi ngue da̱ ma̱nna̱ hya̱, nu̱'a̱ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱ bi pøxpʉ ja ra̱ ots'i hi̱nha rá̱ nzɛgui ga̱nhɛ̱, guehna̱ da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ tu̱nhni̱ na̱, da̱ da̱pi̱ 'nɛ̱ da̱ hyo ya yonc'ɛ̱i̱ ya. 8 Nu̱ya yø ánima bi tho, nu̱ yø do'yo bomp'ʉ ja yø caye ja ra̱ da̱ni̱hni̱ bi ma ma̱cuati ra̱ pont'i̱ ra̱ Hmu̱ Jesús. Nu̱na̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱, gui̱ nhyɛjpa̱bi̱ ra̱ hni̱ni̱ Sodoma 'nɛ̱ gui̱ nhyɛjpa̱bi̱ ra̱ häi Egipto. 9 Nhyu̱ pa ma̱de bi̱ m'momp'ʉ yø ánima. Hi̱mbi̱ ma nt'ägui, porque bi hnepe ngue da̱ nu̱ yø ja̱'i̱ nu̱ya 'bʉi ndap'ʉ bi zä ngue 'dama̱ 'dan'yo yø hya̱ ga̱ ya̱. 10 Nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi 'mø bi nu̱ ngue ya xa̱ ndu̱, asta̱ øt'a̱ngo ngue di johya. Nu̱ te ti̱ni̱ n'na ngu̱ n'na di̱ mpɛnnbi̱. Porque nu̱na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ mi̱ mma̱mbya yonc'ɛ̱i̱ bi du̱, ja̱njua̱ni̱ ngue ma̱di̱ ʉnnba̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱. 11 Pɛ nu̱'mø mi̱ gua'a̱ nhyu̱ pa ma̱de ngue bomp'ʉ yø ánima, Oja̱ bi 'yøt'e ngue ma̱hømbi̱ m'mʉi. Nu̱ to gä bi̱ nu̱ ngue ya 'bʉi ma̱høn'a̱, ja̱njua̱ni̱ ngue bi̱ nsu̱. 12 A nu̱ya yonc'ɛ̱i̱ mi̱ mma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱ m'mɛt'o p'ʉya, bi 'yøde ngue bi ts'o ma̱hɛ̱ts'i̱, bi t'ɛ̱mbi̱:

―Bí 'yɛ̱hmi̱ ua ya ―t'ɛ̱mbi̱.

Bi̱ ma ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bi 'yo n'na ra̱ gu̱i̱. Nu̱'ʉ yø nsʉiui p'ʉya bi̱ nu̱tho ha i̱ ma ma̱ya̱. 13 Nu̱'a̱ ra̱ ora'a̱ p'ʉya, ja̱njua̱ni̱ ngue bi 'ya̱n'a̱häi. Nu̱ hangu̱ ga̱ ndøngu̱ yø ngu̱ jap'ʉ ja ra̱ da̱ni̱hni̱, nu̱'a̱ n'na ciento yø ngu̱, 'dɛt'a̱ yø ngu̱ bi xot'i. 'Nɛ̱ yoto ma̱hua̱hi̱ nja̱'i̱ bi du̱ ngue'a̱ i 'ya̱n'a̱häi. A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ du̱ p'ʉya, ja̱njua̱ni̱ ngue bi̱ nsu̱. Bi̱ ma̱nyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue ja̱njua̱ni̱ ja rá̱ ts'ɛdi Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱.

14 Ya bi tho'a̱ rá̱ yoho ra̱ nda̱te ya, pɛ ma̱hømbá̱ ɛ̱rpʉ'a̱ rá̱ hyu̱ ra̱ nda̱te di̱ nja.

---------

15 Bi̱ mixtrá̱ corneta'a̱ rá̱ yoto ra̱ anxɛ p'ʉya. Nu̱'ʉ bá̱ nya̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ nt'øde ra̱ hya̱ bi̱ ma̱ ngue ɛ̱na̱:

―A nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱ co 'nɛ̱hra̱ Cristo, ya da̱ 'yu̱hrá̱ ts'ɛdi ya, ngue para za̱ntho di̱ ma̱nda gä ra̱ xi̱mhäi.

16 A nu̱'ʉ 'däte ma̱goho di̱ mäspʉ ja rá̱ nhu̱di̱ Oja̱, gä bi̱ m'mɛmfo häi ngue bi da̱nne Oja̱. 17 Gä 'da ga̱ 'yɛ̱ntho:

―Da̱di ja ma̱mma̱di̱'a̱he ya grá̱ Hmu̱. Gue'e grá̱ Oja̱ ngue jasɛ ni̱ ts'ɛdi. Gue'e guí 'bʉhya, 'nɛ̱ ya gmi̱ 'bʉi mɛ̱nte yø pa xa̱ thogui, 'nɛ̱ gui sigue gui̱ m'mʉi mɛ̱nte yø pa di̱ map'ʉ. Jamma̱di̱ga̱he ya ma̱ Oja̱'i̱ ngue ya gá̱ dʉ'mi̱ guí̱ ma̱nda te gä ja ya. 18 A nu̱ya yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi mi̱ mbøcuɛ, xa̱ mmɛstho ni̱ hya̱. A nu̱yá, xquet'a̱ ya bi zønna̱ pa gui̱ mbøcuɛ ya. Nu̱ yø ánima xa̱ndu̱, ya bi̱ nzønna̱ ora gui hya̱spa̱ ra̱ güɛnda ya. Guí u̱nyø nzäbi ni̱ mɛfi xa̱ mma̱mp'a̱ ni̱ hya̱. Gätho yø ja̱'i̱ ya o ni̱ 'yɛ di̱ ngüɛ di̱ nnoho, te'o ngue nnu̱ ma̱nsu̱'i̱, gä gui u̱nyø nzäbi. Ya bi zønna̱ ora gui jua'ʉ yø ja̱'i̱ øtra̱ nts'oni̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi ya, ngue'a̱ te gäma̱ nts'o øt'e.

19 Dá̱ nu̱gä p'ʉya ngue bi xohrá̱ ni̱ja̱ Oja̱ bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱p'ʉ mbonni̱ja̱, di̱ nɛ̱qui̱ ngue jap'ʉ ra̱ huada m'mɛts'i ra̱ cohi bi gohmi̱ m'mɛt'o Oja̱ yø ja̱'i̱. Bi̱ nja yø huɛi, ja̱njua̱ni̱ di hi̱ yø ngäni̱. Bi 'ya̱n'a̱ häi, bi̱ nja yø nda̱te ndo.

---------

12

1 Bi̱ nɛ̱qui̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ n'na ra̱ hmɛ̱ya ngue n'na ra̱ xisu di̱ mpäxa̱ n'na ra̱ u̱lu ja rá̱ hmi̱ tengu̱ gui yotra̱ hyadi. Nu̱p'ʉ tøgue di̱ nɛ̱qui̱ ngue ra̱ za̱na̱ nnɛts'i. Rá̱ ya̱ p'ʉya, oxa̱ n'na ra̱ corona n'youi 'dɛ'ma̱ yoho yø sø. 2 Nu̱na̱ ra̱ xisu p'ʉya, ya ha̱ rá̱ ba̱si̱, pɛ mafi ngue sä ra̱ n'ʉ ngue ya di̱ m'mɛni̱.

3 Ma̱høndá̱ handä ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, dá̱ nu̱ ma̱n'na ra̱ hmɛ̱ya ngue n'na ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ xa̱ nthɛni̱, ja yoto yø ya̱, ja 'dɛt'a yø da̱ni̱. 'Da'a̱ n'na ra̱ corona oxyø ya̱. 4 Di fʉtrá̱ ts'ʉ ngue bi hømyø sø bí ja ma̱ya̱, so ua ja ra̱ häi. Pɛ hi̱mbi̱ zʉ hma̱de'a̱ ga̱ngu̱ yø sø bá̱ hømmi̱. Ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱ p'ʉya, bi̱ m'mäp'ʉ ni̱ hyandra̱ xisu ha̱ rá̱ ba̱si̱. Høntho di̱ m'mɛni̱, 'bexta̱ zaprá̱ ba̱si̱. 5 Nu̱na̱ ra̱ xisu mi̱ ha̱ ra̱ ba̱si̱, bi̱ m'mʉhrá̱ ts'ʉnt'ʉ nu̱na̱ ja ngue da̱ zɛdi di̱ ma̱nda ua ja ra̱ xi̱mhäi. Pɛ nu̱na̱ ra̱ ts'ʉnt'ʉ bi zixpʉ bí 'bʉ Oja̱ ngue 'dap'ʉ da̱ni̱ mmi̱hmi̱. 6 Nu̱na̱ ra̱ xisu bi 'dagui, i̱ map'ʉ bí ja ra̱ da̱po, ya xi zännba̱bi̱ Oja̱ n'na ra̱ xɛqui di̱ m'mʉi. Ja di t'u̱nnbʉ te da̱ zi mɛ̱nte n'na ma̱hua̱hi̱ 'nɛ̱ yociento 'nɛ̱ hya̱te ma̱ pa.

7 Mi̱ tho'a̱ p'ʉya, bi̱ nja n'na ra̱ da̱tu̱nhni̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Bi 'yøtra̱ tu̱nhni̱'a̱ rá̱ hmu̱ yø anxɛ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Miguel. Bi̱ mfäxui mi̱'da yø anxɛ di̱ ma̱nda. Bi̱ ndu̱nhui na̱ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱, 'nɛ̱ xquet'a̱ bi̱ mfäxui yø anxɛ na̱ p'ʉya. 8 Pɛ nu̱na̱ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱, bí 'bɛhra̱ tu̱nhni̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱. Ya hi̱n'yʉ ha di̱ m'mʉi. 9 Nu̱na̱ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱ bá̱ t'ɛngua ja ra̱ xi̱mhäi, gä bá̱ n'youi yø anxɛ di̱ ma̱nda. Nu̱na̱, guehna̱ ra̱ nyogui c'ɛ̱ya̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ zithu̱ 'nɛ̱ ra̱ Satanás. Guehna̱ hätyø ja̱'i̱ 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi na̱ya.

10 Ma̱høndá̱ øde ngue bá̱ nya̱ ma̱ya̱ ma̱n'na, pɛ ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ 'yɛ̱na̱:

―Ya bi zønna̱ ora da̱ ya̱n'Oja̱ yø ja̱'i̱ ya. Oja̱ ya u̱di̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi, da̱ guehra̱ Cristo ya u̱di̱ ngue ja rá̱ ts'ɛdi. Porque nu̱na̱ ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ ma̱di̱ ya̱hma̱ cu̱hʉ p'ʉ ha 'bʉ Oja̱, ya bá̱ thøn'athi na̱ya. 11 Guehya ma̱ cu̱hʉ bi da̱pra̱ zithu̱ ya, porque nu̱'a̱ i du̱ ra̱ Dɛ'yo, ja rá̱ ts'ɛdi ngue bi hojpa̱ yø ts'oqui. Guehya hi̱mbi̱ zu̱ bi̱ ma̱ ngue ɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Dɛ'yo ya. Hi̱mbi̱ zu̱ bi̱ ma̱nna̱ hya̱, ma̱da̱gue'a̱ bi tho. 12 Bí ja ra̱ johya ma̱hɛ̱ts'i̱. Di johya to gä bí 'bʉp'ʉ. Pɛ huɛ̱ca̱te yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ häi, da gue'ʉ 'bʉp'ʉ ja ra̱ ja̱the, huɛ̱ca̱te. Porque nu̱p'ʉ ja ra̱ xi̱mhäi ya, ja 'bʉp'ʉ ra̱ zithu̱. Ja̱njua̱ni̱ ngue mbøcuɛ ya, porque pa̱di̱ ngue ya mi̱ts'ʉ dra̱ pa da̱ tha̱spa̱ ra̱ güɛnda ―bi 'yɛ̱na̱.

13 Nu̱na̱ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱ 'mø ma̱mbá̱ t'ɛngua ja ra̱ xi̱mhäi, bi hyoni̱ ha 'bʉhra̱ xisu nu̱na̱ xi̱ m'mʉhrá̱ ts'ʉnt'ʉ, porque sʉi. 14 Pɛ nu̱na̱ ra̱ xisu, Oja̱ bi japi ngue bi̱ nja yø zahua tengu̱tho n'na ra̱ pɛnts'ʉ, ngue bi zä bi 'dagui. Bi zop'ʉ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱, bi̱ map'ʉ ja n'na ra̱ da̱po xi̱ zännba̱ Oja̱ ngue di̱ m'mʉi. Nu̱p'ʉ ja ra̱ xɛqui bi zøni̱, ja bi t'u̱nnbʉ te bi zi mɛ̱nte nhyu̱ jɛya ma̱de. 15 Nu̱'a̱ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱, bi bønna̱ dehe p'ʉ ja rá̱ ne, bi gohi ngue ra̱ nda̱te dehe. Bi̱ nepe ngue xta̱ ndu̱xra̱ xisu 'mø xtí̱ nthɛui. 16 Pɛ ra̱ xisu, bi̱ mäxra̱ häi ngue bi du̱tra̱ dehe bá̱ pømp'ʉ ja rá̱ ne ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱. 17 Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱ ma̱thoguitho bi̱ mbøcuɛ ngue sʉhna̱ ra̱ xisu hi̱mbi̱ zʉdi. Bi̱ ma p'ʉya ngue bi 'yørpa̱bi̱ ra̱ tu̱nhni̱'ʉ yø ba̱si̱ ra̱ xisu. Nu̱yá, guehya yø ja̱'i̱ øt'e te di̱ ma̱nda Oja̱ ya, hi̱ngui̱ nne da̱ hyɛ'a̱ ra̱ hya̱ bi zohra̱ Jesucristo.

---------

13

1 Dá̱ m'mäcä p'ʉ ja ra̱ nenga̱ ja̱the p'ʉya. Dá̱ handi̱ ngue bá̱ pøxma̱ xøts'e ra̱ dehe ma̱n'na ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ ja yoto yø ya̱, ja 'dɛt'a yø da̱ni̱, 'da'a̱ n'na ra̱ corona̱ oxyø da̱ni̱. Yø ya̱ p'ʉya, nt'ot'i p'ʉ yø thu̱hu̱ ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱. 2 Nu̱na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱, di̱ nɛ̱qui̱ tengu̱ ra̱ tigre. Ja yø gua tengu̱tho yø gua ra̱ oso. Rá̱ ne p'ʉya, tengu̱tho rá̱ ne ra̱ da̱fanzate. Nu̱na̱ ma̱n'na ra̱ ts'ozu̱'ɛ̱ ngue ra̱ thɛni̱ p'ʉya, guehna̱ ra̱ zithu̱ na̱, bi japi bi̱ nja rá̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ bá̱ pøxpʉ ja ra̱ ja̱the. Bi u̱nná̱ nthu̱ts'i̱ ngue da̱ mi̱, di̱ ma̱nda'ʉ to di̱ ma̱nda ra̱ zithu̱. 3 Nu̱na̱ ra̱ ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya, di̱ nɛ̱qui̱ ngue xí ts'ɛnnba̱bi̱ n'na rá̱ ya̱, ya ja ngue da̱ du̱. Pɛ bi zä rá̱ ts'ɛt'i mi̱ ja. Mi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ ngue bi zä rá̱ ts'ɛt'i, bi̱ nsu̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉi rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi p'ʉya, ya i̱ mähä yø ja̱'i̱ na̱ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱ p'ʉya. 4 Bi da̱nne yø ja̱'i̱ ra̱ zithu̱ p'ʉya, porque bi ba̱hyø ja̱'i̱ ngue gue'a̱ ra̱ zithu̱ xí u̱nna̱ ts'ɛdi ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱. 'Nɛ̱sɛ'a̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ bi da̱nne yø ja̱'i̱ p'ʉya. I ɛ̱nyø ja̱'i̱:

―¿Hapʉ gue 'bʉhma̱n'na ngue ta̱te tengu̱ na̱ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱? ¿Te'o da̱ bøni̱ ngue da̱ zä di̱ ndu̱nhui na̱? ―ɛ̱nyø ja̱'i̱.

5 Bi t'u̱nná̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya ngue bi xohrá̱ ne, bi̱ nya̱. Bi̱ ma̱nyø hya̱ ngue di 'yɛ̱ts'i̱, 'nɛ̱ bi̱ ma̱nyø hya̱ ngue nnømma̱n'ʉ Oja̱. 'Nɛ̱ yote ma̱ yoshna̱ bi ts'ännbi̱ ngue di̱ nja rá̱ ts'ɛdi. 6 Bi̱ nømma̱n'ʉ Oja̱ p'ʉya. Bí nømma̱n'ʉbi rá̱ thu̱hu̱. Bi̱ nømma̱n'ʉbi rá̱ ni̱ja̱ Oja̱, co gätho'ʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ bi̱ nømma̱n'ʉ. 7 Bi t'u̱nná̱ nt'ɛ̱di̱ p'ʉya ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ tu̱nhni̱ yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱, 'nɛ̱ da̱ da̱pi̱. 'Nɛ̱ bi t'u̱nná̱ nt'ɛ̱di̱ ngue di̱ ma̱nda gätho yø ja̱'i̱ 'bʉi ndap'ʉ bi zä yø häi, ngue 'dama̱ 'dan'yo yø hya̱ ga̱ ya̱. 8 Nu̱na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya, gätho yø ja̱'i̱ 'bʉi rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, gä bi da̱nne. Guehya yø ja̱'i̱ hi̱nga̱ nt'ot'ibi yø thu̱hu̱ p'ʉ ja ra̱ libro ca̱ ra̱ Dɛ'yo nu̱na̱ bi tho. Nu̱na̱ ra̱ libro na̱, hante di̱ nhohra̱ xi̱mhäi ya bá̱ nt'ot'ibi yø thu̱hu̱ te'o gätho ja ngue di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te.

9 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ja rá̱ gu̱, da̱ 'yøhya yø hya̱ ja ua. 10 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ sixrá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui ngue da̱ got'i, xquet'a̱ 'nɛ̱sɛ ra̱ gote da̱ jot'i. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ hyo rá̱ mmi̱c'ɛ̱i̱ui conna̱ juai, xquet'a̱ ra̱ hyote jatho ngue di du̱ conna̱ juai. Ja̱na̱ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱, jatho ngue da̱ zɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ ja ngue da̱ thogui, 'nɛ̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ xa̱nho ngue di̱ nja'a̱ te ra̱ hya̱ bi̱ ma̱n'Oja̱ ngue di̱ nja.

11 Ma̱høndá̱ nu̱gä ma̱n'na ra̱ ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya ngue bá̱ pøxma̱ xøts'e ra̱ häi. Nu̱na̱ p'ʉya, ja yoho yø da̱ni̱ tengu̱tho ra̱ Dɛ'yo. A nu̱'mø mi̱ nya̱, bi̱ nya̱ tengu̱tho ga̱ ya̱ ra̱ zithu̱ nu̱na̱ ra̱ thɛnga̱ zu̱'ɛ̱. 12 Nu̱'a̱ te gä rá̱ ts'ɛdi mi̱ ja m'mɛt'o na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ rá̱ mʉdi, gue'a̱ rá̱ ts'ɛdi bi japi bi̱ nja'a̱, i̱ nnu̱tho te gä bi 'yøt'e. Nu̱na̱ rá̱ yoho ra̱ ts'ozu̱'ɛ̱ bá̱ pøxpʉ ja ra̱ häi, bi japyø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi ngue da̱ da̱nne na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ xpí bøxpʉ ja ra̱ dehe, nu̱na̱ xi zä rá̱ ts'ɛt'i m'mɛt'o. 13 Nu̱na̱ rá̱ yoho ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya bi 'yøtyø milagro, yø hmi̱ yø dä yø ja̱'i̱ asta̱ øt'e ngue bi tähyø sibi ma̱hɛ̱ts'i̱, so ua ja ra̱ xi̱mhäi. 14 Bi t'u̱nná̱ ts'ɛdi ngue da̱ 'yøtyø milagro mɛ̱nte n'youi na̱ rá̱ mmi̱ts'o zu̱'ɛ̱ui rá̱ mʉdi. Bi̱ nepe ngue gue'a̱ di hyätyø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi ngue di̱ mähä. Bi xihyø ja̱'i̱ p'ʉya ngue bi hoca̱ n'na ra̱ da̱hmu̱ di̱ nɛ̱qui̱ tengu̱tho rá̱ hmi̱ na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ xi ts'ɛni̱ conna̱ juai 'nɛ̱ xi zä rá̱ ts'ɛt'i. 15 Mi̱ hocra̱ da̱hmu̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ yoho ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ xpí bøxa̱ häi, bi t'u̱nná̱ ts'ɛdi ngue bi japi bi̱ nja rá̱ te ra̱ da̱hmu̱ ngue di̱ nya̱. 'Nɛ̱ di̱ ma̱nda na̱ ra̱ da̱hmu̱, ngue da̱ tho'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱nda̱ ne da̱ da̱nne. 16 Nu̱na̱ ra̱ ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya, bi ja ts'ɛdi ngue gätho yø ja̱'i̱ da̱ ma ma̱marcabi yø 'yɛ ngue yø n'yɛi ogue yø dɛ̱. Gä bi̱ ma ma̱marca yø ja̱'i̱, di̱ngüɛ di̱nnoho, yø mmɛ̱mmɛti, yø hyoya, gue'ʉ 'bʉhyø hmu̱, gue'ʉ hi̱njo'o yø hmu̱, gä bi̱ ma ma̱marca. 17 Ya hi̱njonda̱ zä da̱ däi 'nɛ̱ hi̱njonda̱ zä da̱ mä ngue'mø hi̱ngui̱ n'youi ra̱ marca ngue rá̱ thu̱hu̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱, ogue gue'ʉ hangu̱ yø número n'youi rá̱ thu̱hu̱. 18 I̱ nne ngue di̱ n'yomfɛ̱ni̱ xa̱nho ra̱ ja̱'i̱, para ngue da̱ di̱nya yø hya̱ ja ua. Da̱ zännbi̱ hangu̱ yø número pøts'e ngue n'youi rá̱ thu̱hu̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱. Gue'a̱ ra̱ número n'youi rá̱ thu̱hu̱ ra̱ ja̱'i̱'a̱. Nu̱na̱ ra̱ número na̱, guehna̱ ngue 'dato ciento 'nɛ̱ hya̱te ma̱'dato.

---------

14

1 Ma̱ nhanni̱gä ma̱høn'a̱ p'ʉya, dá̱ nu̱gä ra̱ Dɛ'yo 'bäp'ʉ ja ra̱ nyu̱ni̱ Sión. 'Dap'ʉ 'bähmi̱'ʉ n'na ciento 'nɛ̱ yote ma̱goho ma̱hua̱hi̱ nja̱'i̱. Guehya nt'ot'ibi rá̱ thu̱hu̱ ra̱ Dɛ'yo p'ʉ ja yø dɛ̱ ya, conná̱ thu̱hu̱ rá̱ Papá. 2 Ma̱høndá̱ øcä mi̱'da yø hya̱ bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Pɛ ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ nt'øde yø hya̱. Nu̱p'ʉ dá̱ øde ngue gui hi̱ yø hya̱, tengu̱tho gui hi̱ yø dehe, ogue tengu̱tho p'ʉ gui thoni̱ ra̱ ngäni̱ p'ʉ dá̱ øde. Yø mɛ'bida ngue yø arpa p'ʉya xa̱ndøngu̱ dá̱ øde. 3 Guehya tu̱ta̱ n'na ra̱ 'da'yo thu̱hu̱ p'ʉ ni̱ hyandrá̱ nhu̱di̱ Oja̱ ya, hapʉ hu̱hya 'däte ma̱goho di̱ mäspʉ hu̱ Oja̱, hapʉ 'bä'ʉ goho 'bäp'ʉ ja yø ts'a̱t'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱. Nu̱na̱ ra̱ thu̱hu̱ tu̱ti̱, hi̱njongui̱ pa̱di̱ tema̱ thu̱hu̱, sinoque pa̱sɛ'ʉ n'na ciento 'nɛ̱ yote ma̱goho ma̱hua̱hi̱, guehya yø ja̱'i̱ bi̱ nya̱nyø te ua ja ra̱ xi̱mhäi ya. 4 Guehya yø ja̱'i̱ hi̱nha ga̱ hyɛ Oja̱, bi̱ nsu̱pi̱ hangu̱ ra̱ pa. 'Nɛ̱ n'youi ra̱ Dɛ'yo hapʉ ni̱ ma. Guehya yø ja̱'i̱ rá̱ mʉditho bi̱ ma ma̱pøhø p'ʉ 'bʉhyø ja̱'i̱ nxi̱mhäi ya, para ngue da̱ zo rá̱ 'yɛ Oja̱ co 'nɛ̱hra̱ Dɛ'yo da̱ zo rá̱ 'yɛ. 5 Guehya yø ja̱'i̱ hi̱nja̱m'mø bi̱ ma̱nna̱ fɛhni̱ ya. Nu̱na̱ Oja̱, hi̱n tema̱ nts'o bi di̱nnbi̱ ngue di zʉi.

---------

6 Dá̱ handä ma̱n'na ra̱ anxɛ bí 'yo ma̱ya̱ p'ʉya. I̱ mma̱nna̱ hoga̱ 'da'yo hya̱ nu̱na̱ ja rá̱ ts'ɛdi para za̱ntho. Bi xihra̱ hya̱ yø ja̱'i̱ 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, nu̱ya yø ja̱'i̱ 'dama̱ 'dan'yo yø hya̱ ga̱ ya̱. 7 Pɛ ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ nt'øde ra̱ hya̱ bi̱ ma̱, bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱:

―Da̱mi̱ su̱hʉ Oja̱. Da̱mi̱ 'yɛ̱spa̱hʉ, porque nu̱na̱ Oja̱, ya bi zønna̱ ora da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱ ya. Da̱mi̱ tha̱nnehʉ na̱ Oja̱ bi hoqui te gä bí ja ma̱ya̱, 'nɛ̱ bi hoqui te jaua ja ra̱ häi. 'Nɛ̱ bi hoqui te gä jap'ʉ ja ra̱ ja̱the. 'Nɛ̱ bi xityø dehe hapʉ gä pøhø ―bi 'yɛ̱mbyø ja̱'i̱.

8 Ma̱hømbá̱ ɛ̱rpʉtho ma̱n'na ra̱ anxɛ p'ʉya. Bi 'yɛ̱na̱:

―Bi guadi. Bi guahra̱ da̱ni̱hni̱ Babilonia. Porque guehya yø ja̱'i̱ Babilonia bi gʉtra̱ 'yu̱ na̱ ra̱ nts'o øtyø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi. I tɛntho'a̱ te ra̱ nts'o øtyø ja̱'i̱ Babilonia.

9 Nu̱na̱ rá̱ hyu̱ ra̱ anxɛ bá̱ nya̱ ma̱ya̱ p'ʉya, ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ to gä tha̱nne ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ 'nɛ̱ tha̱nnebi rá̱ da̱hmu̱, ogue di̱ n'u̱ni̱ da̱ ma ma̱marcabi rá̱ dɛ̱ ogue rá̱ 'yɛ, 10 guehya yø ja̱'i̱ di̱ nthɛui ra̱ castigo xa̱ nzän'Oja̱ ya. Porque nu̱ya yø ja̱'i̱ sʉ Oja̱, ya xa̱ nzänni̱ ngue di sätra̱ nda̱te p'ʉ ja ra̱ sibi di da̱nzø conna̱ asufre. Da̱ nu̱dyø anxɛ Oja̱, da̱ guehra̱ Dɛ'yo da̱ nu̱tho te da̱ thohya yø ja̱'i̱ ya. 11 Nu̱'a̱ ra̱ 'bifi da̱ pøxpʉ ha da̱ zä ra̱ nda̱te yø ja̱'i̱, para za̱ntho di̱ nja ra̱ 'bifi. Ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ da̱ zä ra̱ nda̱te to tha̱nne ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ ogue tha̱nnebi rá̱ da̱hmu̱, ogue ma̱ marca ra̱ ja̱'i̱ conná̱ thu̱hu̱ ra̱ nda̱te zu̱'ɛ̱. 12 Ja̱na̱ngue nu̱ya yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱, jatho ngue da̱ zɛti hangu̱ ra̱ n'ʉ ja ngue da̱ thogui. Da̱ 'yøt'e te di̱ ma̱nda Oja̱, 'nɛ̱ 'yo di hɛ'a̱ ga̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Jesús.

13 Dá̱ øcä ma̱n'na bá̱ nya̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱ngui̱:

―Da̱mi̱ cuatra̱ sʉcua̱ ya yø hya̱ jaua ya. Rá̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di du̱'a̱ ngue ørpa̱ rá̱ 'bɛfi ra̱ Jesús. Porque guehna̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Espíritu Santo na̱ ngue ɛ̱na̱: “Ya bi zɛp'ʉ'a̱ te gä ra̱ n'ʉ xa̱ thogui. Nu̱'a̱ rá̱ 'bɛfi Oja̱ xa̱ 'yørpe, bí ja rá̱ nju̱t'i̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱”.

---------

14 Ma̱høndá̱ handä ma̱ya̱ p'ʉya, dá̱ nu̱ n'na ra̱ t'axca̱ gu̱i̱, hu̱xpʉ n'na nc'ɛ̱i̱, oxrá̱ ya̱ n'na ra̱ corona ngue ra̱ oro. I ha̱ rá̱ t'ɛxʉ hɛt'i xa̱ndønho. 15 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bá̱ pømp'ʉ n'na ra̱ anxɛ ngue ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ mmat'a̱ hu̱xma̱ xøts'e ra̱ gu̱i̱. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya bi ya̱xyø hmu̱dä ja gä ra̱ xi̱mhäi. Ya bi zønna̱ ora gui hyɛts'i ―bi 'yɛ̱mbi̱.

16 Nu̱na̱ hu̱xpʉ ja ra̱ gu̱i̱ p'ʉya, bi hyɛxyø hmu̱dä mi̱ jap'ʉ ja ra̱ häi. Gä bi pɛti.

17 Bá̱ pøm ma̱n'na ra̱ anxɛ p'ʉ bí ja ra̱ ni̱ja̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya. Bá̱ hya̱ ma̱n'na ra̱ t'ɛxʉ ngue hɛt'i xa̱ndønho. 18 Nu̱p'ʉ ja ra̱ altar, bá̱ nɛ̱xpʉ ma̱n'na ra̱ anxɛ ngue ja rá̱ ts'ɛdi ngue da̱ ja ra̱ sibi. Ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ mmat'a̱ ha̱ ra̱ t'ɛxʉ p'ʉya, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ya bi ya̱xyø uva jap'ʉ ja ra̱ xi̱mhäi. Da̱mi̱ hyɛqui ―bi 'yɛ̱mbi̱.

19 Nu̱na̱ ra̱ anxɛ ts'o p'ʉya, bi hyɛcyø uva mi̱ jap'ʉ ja ra̱ xi̱mhäi, gä bi pɛti. N'narbʉ bi ga̱tyø uva ngue da̱ thɛ'mi̱. Nu̱na̱ ra̱ hya̱ na̱ p'ʉya, i̱ nne da̱ ma̱ ngue ra̱ nda̱te castigo da̱ ja Oja̱. 20 Nu̱'ʉ yø uva bi̱ ma nthɛ'mi̱ p'ʉ ma̱xøts'e ra̱ da̱ni̱hni̱. Nu̱p'ʉ bi̱ ma nthɛ'mi̱ yø uva, nu̱'a̱ rá̱ ngui bi bøni̱, gä ra̱ ji. Nu̱'a̱ ga̱ 'yɛnsyø ya̱ yø ndøfani̱ 'mø nju̱mbi̱ rá̱ freno, nu̱p'ʉ ha pøxrá̱ ne, gue'a̱ ga̱nhɛ̱ ra̱ ji'a̱. Nu̱'a̱ ga̱nzant'i̱ p'ʉ ha ja yø ji, bi̱ ma asta̱ hyu̱ ciento kilómetro.

---------

15

1 Dá̱ handä ma̱hɛ̱ts'i̱ ma̱n'na ra̱ hmɛ̱ya ngue ma̱thoguitho ra̱ ndu̱ssu̱tho. Dá̱ nu̱ yoto yø anxɛ. N'na ngu̱ n'na ya yø anxɛ, i ha̱ ra̱ n'ʉ ja ngue da̱ ja. Nu̱'mø bi̱ nja ya yoto yø nda̱te n'ʉ, ya bi̱ nja gätho'a̱ te ra̱ castigo ja ngue da̱ ja Oja̱ p'ʉya.

2 Dá̱ nu̱gä n'na ra̱ xɛqui ngue titho, tengu̱tho ra̱ ja̱the p'ʉ gui̱ nɛ̱qui̱, di̱ nɛ̱qui̱ tengu̱tho ra̱ xito 'mø brá̱ o ra̱ sibi mbo. Ja tøp'ʉ gätho ya yø ja̱'i̱ xi da̱pra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya, ngue hi̱mbi̱ ne bi da̱nnebi rá̱ da̱hmu̱. 'Nɛ̱ hi̱mbi̱ ne yø ja̱'i̱ xta̱ mma ma̱marca conna̱ número n'youi rá̱ thu̱hu̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱. Gä ha̱ yø 'bida xi u̱n'Oja̱. 3 I tu̱tra̱ thu̱hu̱ mi̱ tu̱tra̱ Moisés rá̱ mɛfi Oja̱. Guehna̱ ra̱ thu̱hu̱ tu̱rpa̱bi̱ ra̱ Dɛ'yo p'ʉ ha 'bäi. I ɛ̱na̱:

―Ma̱thoguitho ma̱zihotho te guí øt'e grá̱ Hmu̱, ma̱ Oja̱'i̱. I jasɛ ni̱ ts'ɛdi. Ma̱jua̱ni̱ ngue gä xa̱nho te guí øt'e. Grá̱ da̱st'abi ngue yø ja̱'i̱ 'bʉi rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. 4 ¿Te'o da̱ bønya grá̱ Hmu̱ ngue da̱ 'yɛ̱na̱ hi̱nda̱ nu̱ ma̱nsu̱'i̱? ¿Te'o da̱ bøni̱ ngue da̱ 'yɛ̱na̱ hi̱nda̱ zä da̱ 'yɛ̱ts'a̱'i̱? Porque høn'a̱tho'i ngue gä ra̱ nho guí øt'e. A nu̱yá, da̱ ɛ̱hɛ̱ gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi ya ngue da̱ da̱nne'i. Porque ya bi̱ nu̱ yø ja̱'i̱ te guí øt'e, gä gue'a̱ ní̱ 'yu̱p'ʉ guí øt'e ―bi 'yɛ̱na̱.

5 Mi̱ tho'a̱ p'ʉya, dá̱ nu̱gä ngue bi xohra̱ ni̱ja̱ bí ja ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱p'ʉ mbonni̱ja̱, ja dá̱ nu̱gä p'ʉ ra̱ xɛqui ma̱thoguitho xa̱ ndʉxqui, ja m'mɛts'i p'ʉ yø xindo nt'ot'i rá̱ ley Oja̱. 6 Nu̱p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ p'ʉya, bá̱ pømp'ʉ yoto yø anxɛ ya xtá̱ nu̱ m'mɛt'o ngue bá̱ hya̱ ra̱ nda̱te n'ʉ ja ngue da̱ ja. Gä di t'axca̱ he, 'nɛ̱ gä di̱ ngʉtra̱ oro yø ti̱ya̱. 7 Nu̱'a̱ n'na 'bäp'ʉ ja rá̱ nhu̱di̱ Oja̱ p'ʉya, bi u̱nni̱ 'da'a̱ n'na ra̱ mohi ngue ra̱ oro'ʉ yoto yø anxɛ. Nu̱p'ʉ ja yø mohi bi u̱nni̱, ja yu̱p'ʉ ra̱ nda̱te castigo da̱ ja Oja̱ nu̱na̱ 'bʉi para za̱ntho. 8 Nu̱p'ʉ mbonni̱ja̱ p'ʉya, yu̱p'ʉ ra̱ 'bifi n'youi rá̱ ts'ɛdi Oja̱ ma̱guesɛ. Pɛ hi̱njongui̱ sä da̱ yʉt'a̱mbo nni̱ja̱. Da̱ zä, pɛ asta̱ gue'mø gä bi̱ nja'ʉ yoto yø nda̱te n'ʉ ja ngue da̱ ja ya yoto yø anxɛ.

---------

16

1 Ma̱høndá̱ øcä ma̱n'na ra̱ hya̱ bá̱ nya̱ p'ʉ ja ra̱ ni̱ja̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya. Pɛ ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ xi'ʉ yoto yø anxɛ, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Ní̱ mähä ya. Nu̱'ʉ yoto yø mohi guí thɛhʉ ngue n'youi ra̱ castigo da̱ ja Oja̱, da̱mi̱ 'yømmi̱ p'ʉ ja ra̱ xi̱mhäi ya ―bi 'yɛ̱mbi̱.

2 Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi ra̱ anxɛ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ mohi mi̱ thɛ, bi 'yømp'ʉ ja ra̱ häi. A nu̱ya gätho yø ja̱'i̱ mi̱ n'youi rá̱ marca ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya, 'nɛ̱ xi da̱nnebi rá̱ da̱hmu̱, bi̱ nja yø nda̱te sa̱si̱ ngue ma̱ndø n'ʉtho.

3 Rá̱ yoho ra̱ anxɛ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ mohi mi̱ thɛ, bi 'yømp'ʉ ja ra̱ ja̱the. Ra̱ dehe p'ʉya bi gohi ngue ra̱ ji, ɛ̱na̱ bi ts'ɛnna̱ ánima. Gätho'ʉ mi̱ ja yø te p'ʉ ja ra̱ ja̱the, gä bi du̱.

4 Rá̱ hyu̱ ra̱ anxɛ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ mohi mi̱ thɛ, bi 'yømp'ʉ ja yø da̱the, gätho p'ʉ ha pøhyø dehe. A nu̱yá, gätho yø dehe, gä bi gohi ngue ra̱ ji. 5 Dá̱ øde ngue bá̱ nya̱ ra̱ anxɛ nu̱'a̱ bi ts'onyø dehe, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'i̱ grá̱ Hmu̱ ma̱ Oja̱'i̱, gue'e guí 'bʉhya. Mɛ̱nte yø pa xa̱ thogui xcá̱ m'mʉi. Pɛ gä ra̱ nho gni̱ 'bʉi. A nu̱yá, nu̱'a̱ ra̱ castigo guí øtya, ya ni̱ 'yu̱p'ʉ'a̱ ya. 6 Porque nu̱ya ga̱di japra̱ castigo ya, guehya bi hyo yø ja̱'i̱ o ni̱ 'yɛ ya, 'nɛ̱hyø pønga̱hya̱ xa̱ mma̱mp'a̱'i̱ ni̱ hya̱, gä xa̱ hyo. Ja̱na̱ngue guí u̱nyø nju̱t'i̱ ya, gá̱ japi ngue bi zi ra̱ dehe bi̱ nji.

7 Dá̱ øcä ma̱høn'a̱ p'ʉya ngue bá̱ nya̱ ma̱n'na p'ʉ ja ra̱ altar. Bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱'i̱ grá̱ Hmu̱ ma̱ Oja̱'i̱, gue'e ma̱jua̱ni̱ ngue jasɛ ni̱ ts'ɛdi. Nu̱'a̱ te ra̱ castigo guí øtya, ya ni̱ 'yu̱p'ʉ'a̱ ya ―bi 'yɛ̱na̱.

8 Rá̱ goho ra̱ anxɛ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ mohi mi̱ thɛ, bi 'yømp'ʉ ja ra̱ hyadi. Ra̱ hyadi p'ʉya ma̱n'na ma̱ndø mpatho. Ma̱thoguitho u̱hyø ja̱'i̱'a̱ ga̱ ndømpa. 9 Ma̱thoguitho bi̱ nzø yø ja̱'i̱ ngue'a̱ te ga̱ ndømpa ra̱ hyadi. Pɛ hi̱ngui̱ nne yø ja̱'i̱ di 'bätyø mmʉi ngue di̱ n'u̱ni̱ da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱. Sinoque ma̱n'na nnømma̱n'ʉ na̱ Oja̱ ja rá̱ ts'ɛdi ngue bí pɛnnba̱bi̱ ra̱ n'ʉ thogui.

10 Rá̱ cʉt'a ra̱ anxɛ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ mohi mi̱ thɛ, bi 'yønnba̱bi̱ p'ʉ ja rá̱ nthu̱ts'i̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱. Nu̱p'ʉ ha gä di̱ ma̱nda na̱ p'ʉya, gä bi gohi ngue ra̱ 'bɛxu̱i̱. Asta̱ sa yø ja̱ni̱ yø ja̱'i̱ ngue sä ra̱ nda̱te. 11 Pɛ ma̱da̱gue'a̱ bi zä ra̱ nda̱te yø ja̱'i̱ ngue yø nda̱te sa̱si̱, hi̱mbi̱ ne xtí 'bätyø mmʉi ngue xta̱ hyɛp'ʉ ra̱ nts'o ga̱ 'yo. Sinoque ɛ̱na̱ ma̱n'na bi̱ nømma̱n'ʉ na̱ Oja̱ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱.

12 Rá̱ 'dato ra̱ anxɛ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ mohi mi̱ thɛ, bi 'yømp'ʉ ja ra̱ da̱the Eufrates. Ra̱ da̱the p'ʉya bi 'yot'i, para ngue da̱ zä da̱ tho'ʉ yø ts'ɛdi yø da̱st'abi ma̱mbá̱ ɛ̱p'ʉ, ni̱ 'yɛ̱p'ʉ ni̱ bøxyadi.

13 Dá̱ nu̱gä p'ʉ ja rá̱ ne ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ xa̱ nthɛni̱, 'nɛ̱p'ʉ ja rá̱ ne'a̱ rá̱ mmi̱ts'o zu̱'ɛ̱ui, 'nɛ̱p'ʉ ja rá̱ ne'a̱ ra̱ fɛhni̱ pønga̱hya̱, 'da'a̱ n'na ra̱ ts'onthi̱ bá̱ pømp'ʉ ja yø ne, di̱ nɛ̱qui̱ tengu̱tho ra̱ 'uɛ. 14 Guehya yø ts'onthi̱ da̱ zä da̱ 'yøtyø milagro. Bi bøni̱ ngue dí pɛti gätho yø da̱st'abi 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi. Nu̱'mø ra̱ pa da̱ ɛ̱p'ʉ na̱ Oja̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi ngue da̱ hya̱spa̱ ra̱ güɛnda gätho yø ja̱'i̱, guehya da̱ nangui̱ ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ da̱tu̱nhni̱ Oja̱ ya.

15 Gätho ya yø ja̱'i̱ øhya yø hya̱ nt'ot'i ua, da̱mi̱ 'yøhmʉ xa̱nho na̱ ra̱ hya̱ mma̱nna̱ Cristo, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ ra̱ pa ga̱ ma ɛ̱hɛ̱, n'na zihma̱ntho ga̱ søhø, tengu̱tho 'mø ha bi zønna̱ bɛ̱, hi̱ngui̱ fa̱di̱ tema̱ pa da̱ zøhø, di̱ njarbʉtho. Pɛ rá̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui to hi̱ngui̱ a̱ha̱, i fährá̱ t'axca̱ he n'namhma̱ ngue hi̱ndi̱ n'yo ma̱ngøtho, 'nɛ̱ hi̱nda̱ mɛsrá̱ sä ngue da̱ hi̱n'yʉ rá̱ t'axca̱ he da̱ hye ―i ɛ̱na̱.

16 Nu̱'ʉ yø da̱st'abi bá̱ ts'i p'ʉya, bi̱ mpɛti p'ʉ ja ra̱ xɛqui gui hu̱tyø ja̱'i̱ ga̱ ya̱ ra̱ hya̱ ngue ra̱ ebreo, ngue ra̱ Armagedón.

17 Rá̱ yoto ra̱ anxɛ p'ʉya, nu̱'a̱ rá̱ mohi mi̱ thɛ, bi 'yømp'ʉ ja ra̱ nda̱hi̱. Nu̱'a̱ ra̱ ni̱ja̱ bi ja ma̱hɛ̱ts'i̱ ha ja rá̱ nhu̱di̱ Oja̱, ja bá̱ nya̱ p'ʉ ma̱n'na, pɛ ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ 'yɛ̱na̱:

―Ja bi zɛp'ʉ'a̱ te ja ngue di̱ nja ya ―bi 'yɛ̱na̱.

18 Bi̱ nja yø huɛi p'ʉya, bi̱ nja yø ngäni̱. Ja̱njua̱ni̱ ngue ra̱ ndihi̱. Bi 'ya̱n'a̱häi, ma̱thoguitho ra̱ ndøts'ɛdi i 'ya̱ni̱. Mɛ̱nte yø pa xa̱ m'mʉhyø ja̱'i̱ ua ja ra̱ xi̱mhäi, hi̱nja̱m'mø xi̱ nja'a̱ te bi̱ nja. 19 Nu̱na̱ ra̱ da̱ni̱hni̱ Babilonia, hyu̱ xɛqui bi bøni̱ ngue bi t'i'a̱häi. A nu̱ya gätho yø hni̱ni̱ ja rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, gä bi xot'i. Oja̱ bi u̱nná̱ nju̱t'i̱'a̱ ra̱ hni̱ni̱ Babilonia, bi̱ mɛnnba̱bi̱ ra̱ castigo ngue sʉi. 20 Gätho yø t'ʉhäi ja ma̱de yø ja̱the, 'nɛ̱ yø t'øhø, ya hi̱nha ma̱mbi̱ nɛ̱qui̱. 21 Bi zoxyø ja̱'i̱ yø nda̱te ndo bi̱ nja. Pɛ ma̱ndø nnohotho, yote kilo ga̱nhyʉ n'na ra̱ ndo. Pɛ yø ja̱'i̱ p'ʉya, nu̱'a̱ ga̱ nzä ra̱ nda̱te ngue yø ndo bi̱ nja, ɛ̱na̱ gue gue'a̱ ma̱n'na ga̱ nnømma̱n'ʉ Oja̱'a̱.

---------

17

1 Bá̱ ɛ̱'a̱ n'na'ʉ yoto yø anxɛ mi̱ thɛ yø mohi p'ʉya. Bi 'yɛ̱ngui̱:

―Bí 'yɛ̱cua ya. Ga̱ u̱t'a̱'i̱ ra̱ castigo da̱ thohna̱ xisu ma̱thoguitho ra̱ 'yots'om'mäi, hu̱xma̱ xøts'e ra̱ ja̱the. 2 Yø da̱st'abi 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, gä xa̱ n'yots'om'mäiui na̱ ra̱ xisu na̱. Da̱ guehyø ja̱'i̱ 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ ra̱ xi̱mhäi, gä xa̱ i̱ti̱bi̱ ngue di sitra̱ sɛ̱i̱ ngue rá̱ 'yots'om'mäi ―bi 'yɛ̱ngui̱.

3 Ra̱ Espíritu Santo bi pärca̱ ma̱ nthandi̱. Ra̱ anxɛ bi zixca̱gui̱ p'ʉ bí ja ra̱ da̱po. Ja dá̱ nu̱gä p'ʉ n'na ra̱ xisu hu̱xma̱ xøts'e ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ xa̱nthɛni̱, xpí bøxpʉ ja ra̱ dehe. Nu̱p'ʉ ja rá̱ do'yo na̱ ra̱ ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya, ma̱ zi̱nni̱ p'ʉ yø thu̱hu̱ nu̱'ʉ mma̱ ngue hi̱ngui̱ nnu̱ ma̱nho Oja̱. Nu̱na̱ ra̱ ts'ozu̱'ɛ̱ ja yoto yø ya̱ 'nɛ̱ ja 'dɛt'a yø da̱ni̱. 4 Nu̱na̱ ra̱ xisu p'ʉya, ra̱ 'bojʉpoi rá̱ he conna̱ thɛni̱. N'youi yø døni̱ ngue ra̱ oro rá̱ he, n'youi yø ts'ʉdo ma̱zihotho gui̱ nɛ̱qui̱, n'youi yø do ni̱ hu̱ ngue ra̱ perla. I thɛ n'na ra̱ mohi ngue ra̱ oro. Nu̱'a̱ te gä rá̱ nts'o xa̱ 'yøt'e, gue'a̱ pop'ʉ ja rá̱ mohi'a̱, porque ja rá̱ ts'oqui na̱ ra̱ xisu ngue ra̱ 'yots'om'mäi. 5 Nt'ot'i n'na ra̱ thu̱hu̱ p'ʉ ja rá̱ dɛ̱ ra̱ xisu ngue hi̱ngui̱ fa̱di̱ te ga̱ mbøni̱. Pɛ nu̱'a̱ ga̱ mbønna̱ ra̱ hya̱ na̱ ngue ɛ̱na̱: “Nu̱na̱ ra̱ da̱nihni̱ Babilonia, guehna̱ ra̱ mamá na̱ ngue gätho yø 'yots'om'mäi 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi, 'nɛ̱'a̱ te gäma̱ nts'o i ja”. 6 Nu̱na̱ ra̱ xisu, dá̱ nu̱ ngue i̱ti̱. Porque xa̱ nzipyø ji ya yø ja̱'i̱ Oja̱ xa̱ thopi ngue hi̱ngui̱ nsäya mma̱ hanja na̱ ra̱ Jesús. A nu̱gä p'ʉya da̱di 'yøtho hanja te dá̱ nu̱. 7 Ra̱ anxɛ p'ʉya bi 'yɛ̱ngui̱:

―¿Hanja ngue ga̱di 'yøtho? Nu̱gä ga̱ xi'i te ga̱ mbøn'a̱ te gá̱ nu̱ ya, ngue ra̱ xisu, hu̱xrá̱ xʉtha ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱, nu̱na̱ ja yoto yø ya̱, 'nɛ̱ ja 'dɛt'a yø da̱ni̱. 8 Nu̱na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ gá̱ nu̱ ya, guehna̱ ya fa̱di̱ ngue mi̱'bʉ'a̱ m'mɛt'o na̱ya, 'nɛ̱ nu̱ya hi̱nha ma̱di̱ nɛ̱qui̱ ngue di 'bʉhya. Pɛ hønda̱ pøxpʉ ja ra̱ ots'i hi̱nha rá̱ nzɛgui ga̱nhɛ̱. Rá̱ nzɛgui p'ʉya da̱ ma ra̱ castigo. Asta̱ gue'mø ma̱mbá̱ fʉ'a̱ nxi̱mhäi, ya bá̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ libro yø thu̱hu̱ ya yø ja̱'i̱ ja ngue di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te. Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱nga̱ nt'ot'ibi yø thu̱hu̱ p'ʉ ja ra̱ libro, nu̱'mø bi̱ nu̱ ngue di 'bʉi ma̱høn'a̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱, da̱di 'yøtho.

9 Nu̱ya yø hya̱ jaua, i̱ nne ngue da̱ dʉni̱ xa̱nho rá̱ n'yomfɛ̱ni̱ ra̱ ja̱'i̱, para ngue da̱ di̱ni̱ xa̱nho hanja ra̱ hya̱. Nu̱ya yoto yø ya̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱, guehya ga̱ mbøni̱ ngue yoto yø nyu̱ni̱ nnøpa̱ nthu̱ts'i̱ ra̱ xisu ya. 10 'Nɛ̱ xquet'a̱ nu̱ya yoto yø ya̱ i ja, ga̱ mbøni̱ ngue yoto yø da̱st'abi. Ya bi du̱'ʉ cʉt'a yø da̱st'abi. A nu̱'a̱ n'na'ʉ p'ʉya, i̱ nts'ʉt'abitho ya. A nu̱ ma̱n'na p'ʉya, tobe hi̱ndi̱ bɛntrá̱ cargo. Pɛ nu̱'mø ya bi̱ mi̱ ngue di bɛntrá̱ cargo, hi̱nga̱ ya'a̱tho di̱ nts'ʉt'abi. 11 Nu̱na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ mi̱ fa̱di̱ ngue mi̱ 'bʉ'a̱ m'mɛt'o, 'nɛ̱ hi̱nha ma̱di̱ nɛ̱qui̱ ngue di 'bʉhya, guehna̱ rá̱ hya̱to ra̱ da̱st'abi di̱ m'mʉhna̱. Ma̱yø n'youi'ʉ yoto yø da̱st'abi m'mɛt'o. Rá̱ nzɛgui ya, ya da̱ ma ra̱ castigo.

12 A nu̱'ʉ 'dɛt'a yø da̱ni̱ gá̱ nu̱rpi̱, gue'ʉ ga̱ mbøni̱ ngue 'dɛt'a yø da̱st'abi'ʉ. A nu̱yá, tobe hi̱ndi̱ bɛntyø cargo ngue di̱ nda̱st'abi ya, pɛ nu̱'mø ya bi bɛntyø cargo ngue di̱ nda̱st'abi, 'da di̱ nda̱st'abiui na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya. Pɛ hønda̱ n'na ora di̱ nda̱st'abi. 13 Nu̱ya 'dɛt'a yø da̱st'abi 'da'igu̱ da̱ ma̱. Di̱ nhɛca̱hya̱, ngue nu̱ te da̱ ma̱nna̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱, gue'a̱ da̱ 'yøt'a̱. 14 Guehya da̱ 'yørpa̱ ra̱ tu̱nhni̱ ra̱ Dɛ'yo ya. Pɛ ra̱ Dɛ'yo di̱ nta̱tetho, porque guehna̱ ra̱ Hmu̱ na̱ ngue yø hmu̱. Guehna̱ ra̱ da̱st'abi na̱ ngue yø da̱st'abi. A nu̱ya yø ja̱'i̱ hi̱nha ni̱ hyɛhra̱ Dɛ'yo p'ʉya, ya yø n'yohʉ, porque guehya yø thanhni̱ Oja̱ ya. Ja̱na̱ngue bi zonhni̱ ngue da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ra̱ Dɛ'yo.

15 Ra̱ anxɛ p'ʉya ma̱hømbi 'yɛ̱ngui̱:

―Nu̱na̱ ra̱ ja̱the gá̱ nu̱ ngue hu̱xra̱ xisu ngue ra̱ 'yots'om'mäi ya, ga̱ mbøni̱ ngue guehya yø nación i ja gä ra̱ xi̱mhäi ya. Guehya yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja yø hni̱ni̱, 'dama̱ 'dan'yo yø hya̱ ga̱ ya̱ ya. 16 Nu̱'ʉ 'dɛt'a yø da̱ni̱ gá̱ nu̱rpa̱bi̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱, guehya da̱ nu̱ ma̱n'ʉ'a̱ ra̱ xisu ngue ra̱ 'yots'om'mäi ya. Guehya di sätra̱ n'ʉ ra̱ xisu, asta̱ da̱ møjpa̱ ra̱ xisu ngue da̱ za. Nu̱ te di pongui̱ da̱ 'yu̱di̱. 17 Nu̱ya 'dɛt'a yø da̱st'abi bi̱ nhɛca̱hya̱ ngue 'da'igu̱ da̱ 'yøt'e. Di̱ n'u̱ni̱ ngue ra̱ ts'ozu̱'ɛ̱ bi u̱nyø ts'ɛdi, ya gá̱ 'yørpa̱ Oja̱'a̱ ngue ngu̱'a̱ da̱ 'yøt'e n'namhma̱ ngue di̱ nja'a̱ te xpa̱ nzän'Oja̱ ngue di̱ nja. 18 Nu̱na̱ ra̱ xisu gá̱ nu̱ p'ʉya, gá̱ mbøni̱ ngue guehna̱ ra̱ da̱ni̱hni̱ di̱ ma̱nda gätho yø da̱st'abi 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi na̱.

---------

18

1 Mi̱ tho'a̱ te dá̱ nu̱gä p'ʉya, ma̱høndá̱ nu̱gä ma̱n'na ra̱ anxɛ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. Di̱ nɛ̱qui̱ ngue xa̱ndø nzaqui, asta̱ gä ra̱ xi̱mhäi di yot'a̱ te gui yoxni̱. 2 Pɛ ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ mafi, i ɛ̱na̱:

―Bi guadi. Bi guahra̱ da̱ni̱hni̱ Babilonia. Bi gohi ngue yø ngu̱ yø ts'onthi̱ ya. Ja bi 'yørbʉ yø 'bafi yø ts'ints'ʉ xa̱ndønts'o. 3 Porque gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi xa̱ i̱ti̱bi ra̱ vino jap'ʉ ngue'a̱ rá̱ 'yots'om'mäi ga̱ 'yo. Nu̱'ʉ yø da̱st'abi 'bʉi rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, gä yø 'yots'om'mäi, porque øt'e tengu̱tho mi̱ øtya yø ja̱'i̱ mi̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. Gätho yø pøhø 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi, gätho xa̱ mmɛ̱mmɛti ngue ma̱thoguitho ma̱ni̱ ʉnyø mɛ̱nyu̱ ya yø ja̱'i̱ ya.

4 Dá øcä ma̱n'na ra̱ hya̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Ague ma̱ ja̱'i̱'a̱hʉ, da̱mi̱ pømhmʉ p'ʉ ja ra̱ da̱ni̱hni̱. 'Yogui øthʉ'a̱ ra̱ ts'oqui øtyø mmɛ̱ngu̱ p'ʉ, n'namhma̱ ngue hi̱ngui̱ thohmʉ'a̱ ra̱ castigo da̱ tho'ʉ. 5 Porque nu̱ya yø ts'oqui øt'e, xøgue ja di fi̱xta̱ p'ʉ, i søni̱ asta̱ ma̱hɛ̱ts'i̱. Nu̱na̱ Oja̱ p'ʉya, ya hi̱ngui̱ hät'i da̱ zɛti hangu̱ ra̱ nts'o øtyø ja̱'i̱.

6 Bi sihyø anxɛ p'ʉya, bi t'ɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ jahʉ ra̱ castigo ya. Nu̱ te xa̱ 'yørpa̱bi̱ yø ja̱'i̱ xa̱'ʉni̱, ndoble ra̱ n'ʉni̱ guí japhʉ ya. Nu̱'a̱ te ga̱ nzaqui ra̱ vino xa̱ u̱nyø ja̱'i̱ ngue xa̱ nzi ya, ndoble drá̱ nzaqui ra̱ vino gui u̱nhnʉ da̱ zi ya. 7 Ma̱thoguitho xa̱nja mpähä yø ja̱'i̱, xa̱ 'yɛ̱ts'i̱ ngue mí̱ ja yø mɛ̱nyu̱. Gue'a̱ ma̱thoguitho ra̱ n'ʉ gui säthʉ'a̱ ya. Porque mi̱ ɛ̱mp'ʉ ja yø mmʉi: “ɛ̱ntho di̱ nda̱st'abihʉ ua dí 'bʉhmʉ, hi̱nte da̱di 'bɛhmʉ, 'nɛ̱ hi̱nja̱m'mø da̱ 'yɛ̱hra̱ pa ga̱ nnu̱hʉ ra̱ du̱mmʉi”, mi̱ ɛ̱na̱. 8 Ja̱na̱ngue nu̱yá, n'na patho di̱ nja ra̱ nda̱te da̱ thohya. Di̱ nzoni̱, di̱ ntu̱ ma̱nthu̱hu̱, da̱ du̱ yø ja̱'i̱, di̱ nzø ra̱ hni̱ni̱. Porque jasɛ rá̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ Hmu̱ Oja̱, ngue da̱ japra̱ castigo na̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱.

9 Nu̱'ʉ yø da̱st'abi 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi ngue 'da'igu̱ xa̱ 'yøt'ui ngue 'yots'om'mäi 'nɛ̱ xa̱ 'yɛ̱ts'i̱ ngue ja yø mɛ̱nyu̱, guehya di̱ nya̱ du̱mmʉi ya, 'nɛ̱ di̱ nzom'mø bi̱ nu̱ bi̱ nangra̱ 'bifi ngue di̱ nzø ra̱ hni̱ni̱. 10 Yap'ʉtho da̱ 'bähyø ja̱'i̱ ngue da̱ hyandi̱ te di̱ nja. Porque da̱ zu̱ yø ja̱'i̱'a̱ ra̱ castigo di̱ nja. Da̱ 'yɛ̱mbra̱ hni̱ni̱ p'ʉya: “Huɛ̱ca̱te ra̱ da̱ni̱hni̱ Babilonia. Mi̱ ja rá̱ ts'ɛdi, pɛ nu̱ya n'na ts'ʉquits'ʉtho i̱ nja ra̱ castigo bi thohya”, da̱ 'yɛ̱nyø ja̱'i̱.

11 Nu̱'ʉ yø pøhø 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, di̱ nya̱ du̱mmʉi 'nɛ̱ di̱ nzoni̱ ngue te da̱ thohra̱ da̱ni̱hni̱. Porque ya hi̱njo'o to da̱ dämbyø 'bɛ̱ni̱ bá̱ du̱ ngue da̱ mä. 12 Ya hi̱njo'o to da̱ dämbyø 'bɛ̱ni̱ ngue ra̱ oro, ogue ra̱ t'axi, ogue yø ts'ʉdo ma̱zihotho, ogue yø perla. Ya hi̱nda̱ thänyø hoga̱ u̱lu ni̱ hu̱ ngue ra̱ lino, ogue yø seda, ogue yø 'bojʉpoi, ogue yø thɛni̱. Ya hi̱nda̱ thänyø za 'dama̱ 'dan'yo ga̱ yʉni̱, ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø da̱ni̱ ma̱hotho gui̱ nɛ̱qui̱ 'mø bi̱ ma ma̱hoqui, ogue yø hoga̱ za, ogue yø bronce, ogue yø t'ɛgui, ogue yø do ngue ra̱ mármol. 13 Ya hi̱njonda̱ dämbyø 'bɛni̱ ngue yø canela, ogue yø cosa ma̱hoqui ngue ma̱hotho ga̱ yʉni̱, ra̱ bopo t'u̱ts'i̱, ra̱ mirra, ra̱ perfume, ra̱ vino, ra̱ aceite, ra̱ hojʉni̱ ngue ra̱ trigo. Ya hi̱njonda̱ dänyø nda̱ni̱, ogue yø dɛ'yo, ogue yø ndøfani̱. Ya hi̱njonda̱ dänyø carro. Ya hi̱njonda̱ dämbya yø ja̱'i̱ pä ngue øtra̱ 'bɛfi hi̱ngui̱ ta̱ha̱. 14 Yø pøhø p'ʉya da̱ 'yɛ̱mbra̱ hni̱ni̱: “Nu̱'ʉ yø cosa ma̱thoguitho ma̱di̱ ho'a̱ ni̱ mmʉi gui si ya, ya hi̱n'yʉ p'ʉ'a̱ ya. Para za̱ntho gá̱ 'bɛhni̱ mɛ̱nyu̱ co gätho'a̱ tema̱ cosa mi̱ øt'a̱'i̱ ra̱ nho”, da̱ 'yɛ̱mbi̱.

15 Nu̱'ʉ yø pøhø ma̱di̱ pøhya yø cosa ya, ja̱njua̱ni̱ ngue xa̱ mmɛ̱mmɛtitho ngue'a̱ te mi̱ päp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. Pɛ nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, yapʉtho da̱ 'bäi ngue su̱'a̱ ra̱ castigo di̱ njap'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. Di̱ nya̱ du̱mmʉi p'ʉya, asta̱ da̱ra̱ zoni̱. 16 Da̱ 'yɛ̱na̱: “Huɛ̱ca̱te ra̱ da̱ni̱hni̱. Mi̱ 'bʉi tengu̱tho n'na ra̱ xisu ngue mi̱ he yø ndøhoga̱ u̱lu. Mi̱ he yø u̱lu ngue ra̱ 'bojʉpoi. Mi̱ he yø u̱lu ngue yø thɛni̱, n'youi yø døni̱ ngue ra̱ oro, n'youi yø ts'ʉdo ma̱zihotho, n'youi yø perla. 17 Pɛ nu̱yá, n'na ts'ʉquits'ʉtho i̱ guadi te mi̱ pɛsya”, da̱ 'yɛ̱na̱.

Yø barco 'yop'ʉ ja yø ja̱the, op'ʉ yø ja̱'i̱ ngue yø hmu̱, conyø pasajero, gätho'ʉ to ja yø 'bɛfi, yap'ʉtho da̱ nsäya yø barco ngue da̱ hyandyø ja̱'i̱ te di̱ nja. 18 Nu̱'mø bi hyandi̱ ngue ya di̱ nzø ra̱ da̱ni̱hni̱ p'ʉya, asta̱ da̱ra̱ mahyø ja̱'i̱. Da̱ 'yɛ̱na̱: “¿Hapʉ gue ja ma̱n'na ra̱ da̱ni̱hni̱ tengu̱ nʉ ra̱ hni̱ni̱ nʉ?” 19 Da̱ 'yʉxyø fonthäi yø ya̱ yø ja̱'i̱ p'ʉya, di̱ nzoni̱. Di nya̱ du̱mmʉi, da̱ 'yɛ̱na̱: “Huɛ̱ca̱te ra̱ da̱ni̱hni̱. Gätho'ʉ to di 'yonyø barco p'ʉ ja yø ja̱the, xa̱ mmɛ̱mmɛtitho ngue ja mi̱ mpäp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, ngue ma̱yøndø mmɛ̱mmɛti yø mɛ̱hni̱ni̱. Pɛ nu̱ya, n'na ts'ʉquits'ʉtho i guadi te mi̱ pɛts'i”, da̱ 'yɛ̱na̱.

20 Gä di johya'ʉ bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ conná̱ ngue'a̱ te bi thohra̱ da̱ni̱hni̱. Di johya yø representante ra̱ Cristo, co gätho yø pønga̱hya̱ Oja̱. Gätho mi̱'da yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱, gä di johya, Nu̱'a̱ ra̱ castigo bi̱ njapra̱ hni̱ni̱, bi hya̱spa̱ ra̱ güɛnda Oja̱'a̱ te xa̱ ja'a̱hʉ yø ja̱'i̱ ya.

21 Ma̱n'na ra̱ anxɛ p'ʉya, ma̱ndø nzaquitho, bi hya̱xa̱ n'na ra̱ ndødo ngue hi̱ngma̱ nɛts'i̱'a̱ ga̱nhyʉ, ɛ̱ntho ra̱ molino. Bi 'yɛnnbʉ ja ra̱ ja̱the p'ʉya. Bi 'yɛ̱mbi̱:

―Tengu̱tho ra̱ do jaua ya ngue hi̱n hapʉ nma̱ hnu̱, di̱ njarbʉtho na̱ ra̱ da̱ni̱hni̱ Babilonia ya. Ya hi̱n hapʉ nmi̱ nɛ̱qui̱ ma̱høn'a̱. 22 Nu̱p'ʉ ja yø caye ra̱ hni̱ni̱, ya hi̱nja̱m'mø nma̱ t'øde ma̱høn'a̱ ngue di̱ m'mʉhyø mɛ'bida ngue yø arpa. Ya hi̱nma̱ t'øde ngue di̱ m'mʉhyø mixt'a̱ corneta ogue yø flauta. Ya hi̱nma̱ hnu̱ ngue di̱ m'mʉhyø mɛfi 'dama̱ 'dan'yo ma̱'bɛfi da̱ 'yøt'e. Ya hi̱nma̱ t'øde ngue da̱di hi̱ yø njʉni̱. 23 Ya hi̱nni̱ mantho da̱ hnu̱ ngue høndi̱ nja yø nyot'i ngue yø lámpara. Ya hi̱nni̱ mantho da̱ hnu̱ ngue høn da̱di hi̱ yø ja̱'i̱ p'ʉ di̱ nja ra̱ ntha̱ti̱. Da guahra̱ da̱ni̱hni̱, ma̱da̱gue'a̱ ɛ̱ntho ma̱yø hmu̱'ʉ ma̱di̱ mpøp'ʉ ja ra̱ da̱ni̱hni̱. Nu̱'a̱ te yø nt'ɛ̱te ma̱ni̱ n'yo, mi̱ hät'i gätho yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi.

24 Ra̱ da̱ni̱hni̱ Babilonia bi̱ njapra̱ castigo, porque xa̱ hyopyø pønga̱hya̱ Oja̱, 'nɛ̱ xa̱ hyo mi̱'da yø ja̱'i̱ ngue o rá̱ 'yɛ Oja̱. Go yø ts'oqui p'ʉ tho yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱ ya gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi.

---------

19

1 Mi̱ tho'a̱ p'ʉya, ma̱høndá̱ øcä mi̱'da yø hya̱ p'ʉ ma̱hɛ̱ts'i̱ ngue ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ 'yɛ̱na̱:

―Ma̱ ga̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱ ya. Porque guehna̱ ma̱ Ya̱ntehʉ na̱. 'Nɛ̱ guehna̱ ma̱guesɛ ja rá̱ ts'ɛdi na̱. 2 Porque nu̱na̱ Oja̱ ha̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱, gä ma̱jua̱ni̱ ngue gue'a̱ ni̱ 'yu̱p'ʉ øt'e. A nu̱yá, bi japra̱ castigo yø ja̱'i̱ Babilonia ya. Nu̱na̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱, ɛ̱ntho n'na ra̱ xisu ngue ra̱ 'yots'om'mäi. Xa̱ ts'oni̱ gä ra̱ xi̱mhäi ngue'a̱ te rá̱ n'yots'om'mäi ga̱ 'yo. Nu̱na̱ Oja̱ p'ʉya, di cots'i te xa̱ njapyø mɛfi xa̱ thopi.

3 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱nyø ja̱'i̱ p'ʉya:

―Ma ga̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱. Porque nu̱nʉ rá̱ 'bifi ra̱ da̱ni̱hni̱ bi̱ nzø, hi̱nha di̱ nsäya nʉ, di̱ mfʉni̱ para za̱ntho ―bi 'yɛ̱na̱.

4 Nu̱ya 'däte ma̱goho di̱ mäspʉ ja rá̱ nhu̱di̱ Oja̱ p'ʉya, co 'nɛ̱'ʉ goho 'bäp'ʉ ja yø ts'a̱nt'i̱ ra̱ nthu̱ts'i̱, gä bi̱ m'mɛmfo häi ngue bi da̱nne Oja̱ p'ʉ hu̱di̱. Bi 'yɛ̱mbʉya:

―Ja̱njua̱ní̱ ngue ni̱ 'yu̱p'ʉ te bi hma̱. A nu̱yá, ma ga̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱ ya ―bi 'yɛ̱na̱.

5 Nu̱p'ʉ hu̱ Oja̱ p'ʉya, bi̱ t'ø hma̱n'na ra̱ hya̱ ngue bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱ to gä su̱prá̱ xu̱di̱ Oja̱ ya, da̱ da̱nne, da̱ 'yɛ̱spa̱bi̱ Oja̱ di̱ ngüɛ di̱ nnoho ―bi 'yɛ̱na̱.

---------

6 Nu̱'ʉ yø hya̱ dá̱ øde, ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ di hi̱ yø hya̱, tengu̱tho p'ʉ gui hi̱ yø ndøthe, tengu̱tho p'ʉ ga̱ nt'øde ra̱ ngäni̱. Bi 'yɛ̱nna̱ hya̱:

―Nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Hmu̱hʉ ya, ma ga̱ ɛ̱spa̱hʉ. Porque guehna̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi ngue ndap'ʉ bi zä di̱ ma̱nda na̱. 7 Ma ga̱ johyahʉ ya, di̱ nja'a̱hʉ mpähä ngue ga̱ ɛ̱spa̱hʉ Oja̱. Porque ya bi zønna̱ ora di̱ ntha̱tra̱ Dɛ'yo. Nu̱na̱ rá̱ xisu da̱ mɛ, ya xa̱ nsä. 8 Porque bi̱ n'u̱ni̱ bi̱ ma ma̱hete ra̱ hoga̱ u̱lu xa̱ nt'axi, di yoxni̱.

Nu̱na̱ ra̱ t'axca̱ he, guehna̱ ga̱ mbøni̱ ngue gä ra̱ nho ga̱ 'yo yø ja̱'i̱ ya o rá̱ 'yɛ Oja̱ na̱. 9 Nu̱na̱ ra̱ anxɛ p'ʉya bi 'yɛ̱ngui̱:

―Da̱mi̱ cuatra̱ sʉcua̱ ya yø hya̱ ja ua ya. Ra̱ mmɛ̱nthi̱ bi̱ nthɛui to bi t'ørpa̱ ra̱ invitación ngue da̱ nu̱ ra̱ ngo p'ʉ di̱ ntha̱tra̱ Dɛ'yo.

Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱ngui̱:

―Nu̱ya yø hya̱ gá̱ cuatra̱ sʉcua̱ ya, guehya ma̱jua̱ni̱ ngue rá̱ hya̱ Oja̱ ya.

10 Nu̱gä p'ʉya, dá̱ nda̱tyøhmu̱ p'ʉ 'bähra̱ anxɛ ngue dí̱ nne xca̱ tha̱nne. Pɛ ra̱ anxɛ bi 'yɛ̱ngui̱:

―Hi̱n'na̱, 'yo gui tha̱nnegui̱. Nu̱gä xquet'a̱ rá̱ mɛfigui Oja̱ tengu̱tho'i ngue rá̱ mɛfi'i Oja̱, tengu̱tho'ʉ mi̱'da ni̱ cu̱ ngue ha̱ ra̱ ts'ɛdi mma̱mbrá̱ hya̱ ra̱ Jesús. Hønsɛ Oja̱ i ja ngue da̱ ma ntha̱nne ―bi 'yɛ̱ngui̱.

Nu̱'ʉ di̱ mpɛfi ngue mma̱mbrá̱ hya̱ ra̱ Jesús, gue'ʉ yø pønga̱hya̱ Oja̱'ʉ.

---------

11 Dá̱ nu̱ p'ʉya ngue bá̱ xohra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱. Bi̱ nɛ̱qui̱ n'na ra̱ t'axa̱ ndøfani̱, hu̱xpʉ n'na nc'ɛ̱i̱. Nu̱na̱ ra̱ tøgue p'ʉya, guehna̱ fa̱di̱ ngue hi̱nha ga̱ hyɛ Oja̱, gä ma̱jua̱ni̱ te mma̱. Gä gue'a̱ te øt'e. Porque nu̱'a̱ ra̱ tu̱nhni̱ øt'e, gä ma̱jua̱ni̱ ngue gue'a̱ ra̱ ts'ʉt'abi ni̱ 'yu̱p'ʉ øt'e. 12 Yø dä p'ʉya, di yoxni̱ tengu̱tho gui 'yotrá̱ thai ra̱ sibi. 'Nɛ̱ xa̱ngu̱ yø corona jap'ʉ ja rá̱ ya̱. Nt'ot'i n'na ra̱ thu̱hu̱ p'ʉ ja rá̱ dɛ̱ ngue hi̱ngui̱ fa̱di̱ te ga̱ mbøni̱. I pa̱sɛ teni̱ bøni̱. 13 Nu̱ rá̱ he, njots'i ra̱ ji. Nu̱na̱ gui hu̱ rá̱ thu̱hu̱, guehna̱ ni̱ hu̱ ngue rá̱ Hya̱ Oja̱. 14 Gä ni̱ dɛn'ʉ yø ts'ɛdi bí 'bʉ ma̱hɛ̱ts'i̱, pɛ gä di tøgue hu̱xyø t'axa̱ ndøfani̱. 'Nɛ̱ gä he yø hoga̱ u̱lu ngue yø t'axca̱ he. 15 Nu̱p'ʉ ja rá̱ ne ra̱ tøgue ni̱ 'bɛt'o p'ʉya, pømp'ʉ ra̱ juai ngue hɛt'i xa̱ndønho. Gue'a̱ di̱ ndu̱nhui yø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi'a̱. 'Nɛ̱ da̱ zɛdi ngue di̱ ma̱nda yø ja̱'i̱. Nu̱'mø bi hya̱spa̱ ra̱ güɛnda yø ja̱'i̱, da̱ nɛ̱hi̱ conyø gua tengu̱tho 'mø tɛm'yø uva ra̱ ja̱'i̱ conyø gua. Da̱ japi da̱ zi ra̱ vino nu̱'a̱ n'youi ra̱ nda̱te castigo da̱ ja na̱ Oja̱ jasɛ rá̱ ts'ɛdi. 16 Nu̱p'ʉ ja rá̱ pahni̱ 'nɛ̱hrá̱ gu̱xɛndehe nt'ot'i p'ʉ n'na ra̱ thu̱hu̱ ngue ɛ̱na̱: “Guehna̱ rá̱ da̱st'abi na̱ya ngue yø da̱st'abi 'bʉi. Guehna̱ rá̱ hmu̱ na̱ya ngue yø hmu̱ 'bʉi”, bi 'yɛ̱na̱.

17 Dá̱ handä ma̱n'na ra̱ anxɛ ngue 'bäp'ʉ ja ra̱ hyadi p'ʉya. I̱ mmatyø ts'ints'ʉ 'yo ma̱ya̱. Pɛ ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ nzofo, bi 'yɛ̱mbi̱:

―Da̱mi̱ mpɛtihʉ ya. Porque da̱ 'yøt'a̱hʉ n'na ra̱ da̱nts'i̱hmɛ̱ Oja̱. 18 Nu̱ya gui saphʉ yø ngø yø da̱st'abi ya. Gui saphʉ yø ngø yø general, gätho yø ja̱'i̱ ngue yø nɛxhmi̱te. Gui saphʉ yø ngø yø ndøfani̱. Gui saphʉ yø ngø yø tøgue. Gui saphʉ yø ngø yø ja̱'i̱ 'bʉhyø hmu̱, da̱gue'ʉ hi̱njo'o yø hmu̱, di̱ ngüɛ di̱ nnoho, gä gui saphʉ yø ngø.

19 Dá̱ nu̱gä ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya, gätho yø da̱st'abi 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi, gä n'youi yø ts'ɛdi. Ya xi̱ mpɛti ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ tu̱nhni̱'a̱ ra̱ tøgue hu̱xrá̱ ndøfani̱ co gätho'ʉ yø ts'ɛdi na̱ p'ʉya. 20 Nu̱na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ p'ʉya, bi̱ ma ma̱bɛnt'i̱ ngue da̱ jot'i, 'da i̱ mbɛnt'ui na̱ ra̱ fɛhni̱ pønga̱hya̱ xi 'yøtyø milagro m'mɛt'o, ngue xi u̱nná̱ ts'ɛdi na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱. Porque gue'ʉ yø milagro bi 'yøtra̱ fɛhni̱ pønga̱hya̱ i hyärpa̱ yø mmʉi yø ja̱'i̱ nu̱ya bi̱ n'u̱ni̱ bi̱ mɛ rá̱ marca ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱, 'nɛ̱ bi̱ n'u̱nyø ja'i̱ bi da̱nnebi rá̱ da̱hmu̱. Ja̱na̱ngue nu̱na̱ ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ ya, co 'nɛ̱hna̱ ra̱ fɛhni̱ pønga̱hya̱, 'da i thøtho p'ʉ ja ra̱ zabi da̱nzø conna̱ sibi ngue ra̱ asufre ya. 21 A nu̱ya yø ja̱'i̱ ngue yø 'yøt'a̱ tu̱nhni̱ p'ʉya, i du̱ conna̱ juai pønna̱ ne ra̱ tøgue. Nu̱'ʉ yø ngø yø ánima p'ʉya, gue'a̱ i̱ nni̱ya̱ yø ts'ints'ʉ 'yo ma̱ya̱'a̱ ngue bi zapyø ngø.

---------

20

1 Mi̱ tho'a̱ te dá̱ nu̱gä p'ʉya, dá̱ nu̱ ma̱n'na ra̱ anxɛ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ bá̱ hya̱nnba̱bi̱ rá̱ nsogui ra̱ ots'i hi̱nha rá̱ nzɛgui ga̱nhɛ̱. Ba̱ ca̱ rá̱ 'yɛ n'na ra̱ ndø cadena. 2 Nu̱na̱ ra̱ anxɛ p'ʉya, bi bɛntra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱, nu̱na̱ rá̱ nyogui c'ɛ̱ya̱, ga̱ mbøni̱ ngue ra̱ zithu̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ Satanás. N'na ma̱hua̱hi̱ njɛya bi du̱t'i̱. 3 Bi hyørbʉ ja ra̱ ots'i hi̱nha rá̱ nzɛgui ga̱nhɛ̱ p'ʉya. Ja bi gorbʉ ra̱ zithu̱. Bi japra̱ seyo ma̱xøts'e ra̱ ots'i para ngue hi̱nni̱ mantho da̱ hyätyø ja̱'i̱ 'bʉ'a̱ nxi̱mhäi, asta̱ gue'mø bi zøn'a̱ n'na ma̱hua̱hi̱ njɛya. Nu̱'mø bi tho'a̱ n'na ma̱hua̱hi̱ njɛya p'ʉya, ma̱hønda̱ ma ma̱thøgue njammi̱ pa.

4 Mi̱ tho'a̱ te dá̱ nu̱gä p'ʉya, dá̱ nu̱ xa̱ngu̱ yø nthu̱ts'i̱. Ja hu̱p'ʉ'ʉ xi bɛntyø cargo ngue di̱ nts'ʉt'abi da̱ hya̱xra̱ güɛnda. Guehya yø ja̱'i̱ xi tho ya ngue bi t'øjpa̱ yø ya̱. Bi̱ n'ʉpi ngue hi̱ngui̱ säya mma̱ hanja na̱ rá̱ hya̱ Oja̱, hi̱ngui̱ säya mma̱ hanja na̱ ra̱ hya̱ bi̱ nxännba̱te ra̱ Jesús. Guehya yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ n'u̱ni̱ xta̱ nda̱nne ra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ ya. 'Nɛ̱ hi̱mbi̱ da̱nnebi rá̱ da̱hmu̱. Xquet'a̱ hi̱mbi̱ n'u̱ni̱ ngue xta̱ ma ma̱marcabi yø dɛ̱, ogue yø 'yɛ. Dá̱ nu̱gä ya yø ja̱'i̱ p'ʉya ngue ma̱hømbi̱ m'mʉi, 'nɛ̱ 'dap'ʉ bi̱ nts'ʉt'abiui ra̱ Cristo n'na ma̱hua̱hi̱ njɛya. 5 Guehya yø ja̱'i̱ rá̱ mʉdi bi bɛ̱nna̱te ya. Pɛ nu̱'ʉ mi̱'da yø ánima hi̱nga̱ 'bexpi bɛ̱nna̱te'ʉ, sinoque ja bi bɛ̱nna̱te 'mø mi̱ gua'a̱ n'na ma̱hua̱hi̱ njɛya. 6 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ bi̱ nthɛui yø ja̱'i̱ di̱ nthɛui rá̱ nja̱pi̱ Oja̱ ngue rá̱ mʉdi di bɛ̱nna̱te. Guehya da̱ gohi ngue yø mmäcja̱ da̱ da̱nne Oja̱ co 'nɛ̱hra̱ Cristo da̱ da̱nne. 'Nɛ̱ 'dap'ʉ di nts'ʉt'abiui ra̱ Cristo n'na ma̱hua̱hi̱ njɛya. Guehya yø ja̱'i̱ hi̱nda̱ tho'a̱ rá̱ nyondi̱ ra̱ nda̱te di̱ nja ya.

7 Nu̱'mø mi̱ gua'a̱ n'na ma̱hua̱hi̱ njɛya p'ʉya, bi̱ ma ma̱thøgue ra̱ zithu̱ p'ʉ ofädi. 8 Ma̱hømbi̱ ma da̱ hyätyø ja̱'i̱ 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. Gue'ʉ yø ja̱'i̱ gui̱ nhu̱ti̱ ngue ra̱ Gog 'nɛ̱hra̱ Magog. Bi̱ ma di pɛtyø ja̱'i̱ ngue da̱ 'yørpa̱bi̱ ra̱ tu̱nhni̱ Oja̱. Pɛ ma̱ndøngu̱ dyø ja̱'i̱ bi pɛti, tengu̱tho ga̱ngu̱ yø 'bomu̱ dehe p'ʉ ja ra̱ ja̱the. 9 Bá̱ nangyø ja̱'i̱ gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi. Bi̱ mäsra̱ dani̱hni̱ 'bʉhyø ja̱'i̱ Oja̱. Guehna̱ ra̱ hni̱ni̱ di̱ ma̱ Oja̱ na̱. Pɛ bi 'yøt'Oja̱ p'ʉya ngue bá̱ tähyø sibi ma̱hɛ̱ts'i̱. Bi juadi bi 'yu̱di̱ gätho yø nsʉiui. 10 Nu̱na̱ ra̱ zithu̱ xi hyätyø ja̱'i̱ p'ʉya, bi thørbʉ ja ra̱ zabi da̱nzø conna̱ sibi ngue ra̱ asufre. Guehna̱ ra̱ zabi xi thøtra̱ nda̱te ts'ozu̱'ɛ̱ na̱ p'ʉya co 'nɛ̱'a̱ ra̱ fɛhni̱ pønga̱hya̱ xi thørbʉ. Nu̱p'ʉ bi thørbʉya, ra̱ pa ra̱ xu̱i̱ ja da̱ ma ma̱'ʉni̱ p'ʉ para za̱ntho.

---------

11 Dá̱ nu̱gä n'na ra̱ t'axa̱ nthu̱ts'i̱ ngue ja hu̱p'ʉ Oja̱. Pɛ nu̱p'ʉ hu̱ Oja̱ p'ʉya, ra̱ häi 'nɛ̱hra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱, gä bi̱ m'mɛrpʉtho, ya hi̱nha ma̱mbi̱ nɛ̱qui̱. 12 Dá̱ nu̱gä yø ánima p'ʉya ngue 'bʉp'ʉ 'bʉ Oja̱, di̱ ngüɛ di̱ nnoho, gä 'bʉp'ʉ. Bi̱ ma nsots'i yø libro p'ʉya. Co 'nɛ̱'a̱ ma̱n'na ra̱ libro bi̱ ma nsots'i, gue'a̱ ra̱ libro ngue mma̱ to gä bi̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te. Nu̱'ʉ yø ánima p'ʉya, bi tha̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda te xí̱ n'yo. Porque nu̱ te gä xa̱ 'yøtyø ja̱'i̱, gä nt'ot'i p'ʉ ja yø libro. 13 'Bʉp'ʉ yø ánima xa̱ ndu̱p'ʉ ja yø ja̱the. Nu̱ hangu̱ yø ánima xa̱ ndu̱, gä 'bʉp'ʉ. Gä bi tha̱spa̱bi̱ ra̱ güɛnda te xa̱ 'yøt'e n'na ngu̱ n'na. 14 Ya hi̱nda̱ du̱ yø ja̱'i̱, sinoque di̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ castigo ɛ̱ntho ra̱ zabi di̱ nc'uats'i conna̱ sibi, gue'a̱ rá̱ yondi̱ ra̱ nda̱te'a̱ p'ʉya. 15 Nu̱ to gä hi̱mbi̱ thi̱nnba̱bi̱ yø thu̱hu̱ ngue da̱ nt'ot'i p'ʉ ja ra̱ libro ngue mma̱ to di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te, gä bi thørbʉ ja ra̱ zabi di da̱nzø.

---------

21

1 M'mɛfa p'ʉya, dá̱ nu̱gä ra̱ 'da'yo c'ama̱hɛ̱ts'i̱ 'nɛ̱hra̱ 'da'yo häi. Nu̱'a̱ ra̱ c'ama̱hɛ̱ts'i̱ mi̱ ja m'mɛt'o 'nɛ̱hra̱ häi mi̱ ja m'mɛt'o, bi̱ m'mɛrpʉtho. A nu̱ yø ja̱the mi̱ ja, xquet'a̱ gä bi̱ m'mɛrpʉ. 2 Nu̱gä drá̱ Xuua, dá̱ nu̱gä ra̱ ma̱ca̱ da̱ni̱hni̱ ngue ra̱ 'da'yo Jerusalén bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉ Oja̱. Xi̱ nhoqui tengu̱tho n'na ra̱ novia 'mø xa̱ nhoqui ngue da̱ mɛ rá̱ ndø. 3 Dá̱ øcä n'na ra̱ hya̱ bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ p'ʉya, pɛ ra̱ ndøts'ɛdi ga̱ 'yɛ̱na̱:

―A nu̱yá, nu̱na̱ Oja̱ 'dap'ʉ 'bʉhmi̱ yø ja̱'i̱ na̱ya. 'Nɛ̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ Oja̱'ʉ. Yø ja̱'i̱ p'ʉya, nu̱na̱ Oja̱ guehna̱ yø Oja̱ na̱. 4 Nu̱na̱ Oja̱, da̱ du̱jpa̱bi̱ yø guidä yø ja̱'i̱ mi̱ ja m'mɛt'o. Ya hi̱nda̱ du̱ yø ja̱'i̱. Ya hi̱ndi̱ nzoni̱, ya hi̱ndi̱ nya̱ du̱mmʉi. Ya hi̱ndi̱ hyɛ̱nni̱. Porque nu̱ hangu̱ ra̱ n'ʉ mi̱ ja m'mɛt'o, gä bi zɛp'ʉ.

5 Nu̱na̱ Oja̱ hu̱p'ʉ ja rá̱ nthu̱ts'i̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱na̱:

―Nu̱yá, ya dá̱ øt'ä ngue gä bi gom'dan'yo te mi̱ ja m'mɛt'o ya ―bi' yɛ̱na̱.

Ma̱hømbi̱ nya̱ p'ʉya, bi 'yɛ̱ngui̱:

―Da̱mi̱ cuatra̱ sʉcua̱ ya yø hya̱ ga̱ mma̱ngä ya. Porque nu̱ya yø hya̱ dí̱ mma̱ngä, gä ma̱jua̱ni̱. Guehya sä ngue gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya yø hya̱ dí xi'i ya ―bi 'yɛ̱ngui̱.

6 Ma̱hømbi̱ 'yɛ̱ngbʉya:

―Ya bi̱ nja'a̱ te gä mi̱ ja ngue di̱ nja ya. A nu̱gä dí 'bʉi para za̱ntho. Porque ya nmi̱ 'bʉcä p'ʉ bá̱ fʉdi bá̱ nja yø cosa ja ya. Da̱ guehya nu̱ yø cosa i ja, jap'ʉ rá̱ nzɛgui, pɛ nu̱gä ga̱ sigue ga̱ m'mʉi para za̱ntho. A nu̱yá, nu̱ to tu̱the, nu̱p'ʉ pøhra̱ dehe ngue ra̱ 'da'yo te, ga̱ japi da̱ zitho, hi̱nte da̱ gu̱t'i̱. 7 Ngu̱na̱ ga̱ ørpe to da̱ bøni̱ ngue da̱ da̱pra̱ nts'o i ja. Gue'a̱ da̱ gohi ngue ma̱ ba̱si̱'a̱. Nu̱gä p'ʉya, gueque drá̱ Oja̱ gra̱ ja̱'i̱. 8 Pɛ yø ja̱'i̱ ngue su̱ da̱ zä ra̱ n'ʉ conná̱ ngueque, da̱ gue'ʉ bi hyɛp'ʉ ma̱ hya̱, yø ts'oc'ɛ̱i̱, yø hyote, yø 'yots'om'mäi, yø 'yɛ̱te, 'nɛ̱'ʉ tha̱nne yø da̱hmu̱, gätho yø ma̱mbɛthani̱, guehya di tocabi da̱ map'ʉ ja ra̱ zabi di̱ nc'uats'i ngue di da̱nzø conna̱ asufre ya. Gue'a̱ rá̱ yondi̱ ra̱ nda̱te'a̱ p'ʉya.

---------

9 Bá̱ ɛ̱'a̱ n'na'ʉ yoto yø anxɛ mi̱ thɛyø mohi ngue yu̱'ʉ yoto yø nda̱te di̱ nja, bi 'yɛ̱ngui̱:

―Bí 'yɛ̱cua ya. Ga̱ u̱t'a̱'i̱ ra̱ novia, rá̱ xisu ra̱ Dɛ'yo.

10 Ra̱ Espíritu Santo bi pärca̱ ma̱ nthandi̱. Dá̱ nu̱ ngue ra̱ anxɛ bi zixca̱gui̱ p'ʉ bí ja n'na ra̱ da̱nyu̱ni̱ xa̱ndønhɛ̱ts'i̱. Ja dá̱ nu̱gä p'ʉ ra̱ ma̱ca̱ da̱ni̱hni̱ Jerusalén ngue bí 'yɛ̱ ma̱hɛ̱ts'i̱ bí 'bʉ Oja̱. 11 Nu̱na̱ ra̱ da̱ni̱hni̱ p'ʉya di yoxni̱, porque ja 'bʉp'ʉ Oja̱. Nu̱'a̱ gui yoxni̱, tengu̱tho gui yoxni̱ yø do ma̱zihotho, tengu̱ yø do ngue ra̱ jaspe. Nthandi̱tho asta̱ mbo ra̱ hni̱ni̱, porque ra̱ hni̱ni̱, ja tengu̱tho ra̱ xito ngue thotrá̱ nthandi̱ ra̱ ja̱'i̱. 12 Nu̱na̱ ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya, gä ra̱ ja̱do rá̱ nya̱ni̱. 'Nɛ̱ xa̱nhɛ̱ts'i̱ ra̱ ja̱do n'youi. Ja 'dɛ'ma̱ yoho yø goxthi. N'na ngu̱ n'na yø goxthi p'ʉya, 'bäi 'da'a̱ n'na ra̱ anxɛ. Nu̱p'ʉ ja yø goxthi p'ʉya, nt'ot'i p'ʉ yø thu̱hu̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø ts'ʉnt'ʉ ra̱ Israel. 13 Nu̱p'ʉ ja rá̱ hyo ra̱ hni̱ni̱ ngue ni̱ bøxyadi, ja hyu̱ yø goxthi. Nu̱p'ʉ ja rá̱ hyo ra̱ hni̱ni̱ ni̱ gohi ngue norte, ja hyu̱ yø goxthi. Nu̱p'ʉ ja rá̱ hyo ra̱ hni̱ni̱ ni̱ gohi ngue sur, ja hyu̱ yø goxthi. Nu̱p'ʉ ja rá̱ hyo ra̱ hni̱ni̱ ni̱ hyʉ ra̱ hyadi, ja hyu̱ yø goxthi. 14 Nu̱'a̱ ra̱ ja̱do di thɛ̱sra̱ hni̱ni̱ p'ʉya, nu̱p'ʉ bá̱ fʉdi, n'youi 'dɛ'ma̱ yoho yø do ngue brá̱ bɛbo. N'na ngu̱ n'na'ʉ yø do, nt'ot'i p'ʉ yø thu̱hu̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yonc'ɛ̱i̱ yø representante ra̱ Dɛ'yo.

15 Nu̱na̱ ra̱ anxɛ bi zocä p'ʉya, ha̱ n'na ra̱ t'o ngue ra̱ oro ngue di 'yɛnna̱ da̱ni̱hni̱. Co 'nɛ̱hyø goxthi da̱ 'yɛnnbi̱, conna̱ ja̱do di thɛ̱sra̱ hni̱ni̱ da̱ 'yɛni̱. 16 Ra̱ da̱ni̱hni̱ p'ʉya, ja goho yø ts'a̱t'i̱, gä 'da'igu̱ ga̱ njʉnni̱ gä goho yø hyo. Ra̱ anxɛ p'ʉya bi 'yɛnna̱ da̱ni̱hni̱ conna̱ t'o i ha̱. Nu̱'a̱ bi zʉhra̱ t'ɛni̱ 'mø mi̱ 'yɛni̱, yo ma̱hua̱hi̱ 'nɛ̱ yo ciento kilómetro ga̱ njʉnni̱ ra̱ hni̱ni̱. Gä 'da'igu̱ ga̱ njʉnni̱ gä goho yø hyo. Co 'nɛ̱'a̱ ga̱ nhɛ̱ts'i̱ yø ngu̱, gä 'da'igu̱. 17 Mi̱ 'yɛnna̱ ja̱do di thɛ̱sra̱ da̱ni̱hni̱ p'ʉya, tengu̱tho yø t'ɛni̱ yø ja̱'i̱ di 'yoni̱, njarbʉtho ra̱ t'ɛni̱ bi 'yøtra̱ anxɛ. Bi zʉ'i hya̱te ma̱goho metro ra̱ t'ɛni̱.

18 Nu̱na̱ ra̱ ja̱do di thɛ̱sra̱ hni̱ni̱ p'ʉya, gä gue'ʉ yø do ma̱zihotho ni̱ hu̱ ngue ra̱ jaspe n'youi. Ra̱ hni̱ni̱ p'ʉya gä ra̱ oro, pømhyats'i ra̱ hni̱ni̱ tengu̱tho ra̱ xito. 19 Nu̱'ʉ yø do brá̱ n'youi ra̱ ndʉcja̱do, ma̱zihotho yø do n'youi. 'Dama̱ 'dan'yo yø cʉhʉ yø døni̱ n'youi. Nu̱'a̱ rá̱ mʉdi ra̱ do, ra̱ dospi ni̱ hu̱ ngue ra̱ jaspe. Nu̱'a̱ rá̱ yoho ra̱ do, ra̱ c'anga̱ do ni̱ hu̱ ngue ra̱ zafiro. Nu̱'a̱ rá̱ hyu̱ ra̱ do, ra̱ 'boc'angui̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ ágata. Nu̱ rá̱ goho ra̱ do, ra̱ jʉxhmu̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ esmeralda. 20 Nu̱'a̱ rá̱ cʉt'a ra̱ do, ra̱ mɛgo ra̱ do, ma̱ ua̱nts'i̱ ra̱ t'axi ni̱ hu̱ ngue ra̱ ónice. Nu̱'a̱ rá̱ 'dato ra̱ do, ra̱ thɛnga̱ do ni̱ hu̱ ngue ra̱ cornalina. Nu̱'a̱ rá̱ yoto ra̱ do, ra̱ c'axt'i ni̱ hu̱ ngue ra̱ crisólito. Nu̱'a̱ rá̱ hya̱to ra̱ do, ra̱ jʉxhmu̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ berilo. Nu̱'a̱ rá̱ gʉto ra̱ do, ra̱ c'axt'i ni̱ hu̱ ngue ra̱ topacio. Nu̱'a̱ rá̱ 'dɛt'a ra̱ do, xa̱ nc'ammi̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ crisoprasa. Nu̱'a̱ rá̱ 'dɛ'ma̱'da ra̱ do, ra̱ c'angui̱ ni̱ hu̱ ngue ra̱ jacinto. Nu̱'a̱ rá̱ 'dɛ'ma̱ yoho ra̱ do, ra̱ 'bojʉpoi ni̱ hu̱ ngue ra̱ amatista. 21 A nu̱'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø goxthi p'ʉya, gä ra̱ perla'ʉ 'dɛ'ma̱ yoho yø ju̱t'i̱. N'na ra̱ perla bi zits'i n'na ngu̱ n'na yø ju̱t'i̱. Nu̱'ʉ yø caye ra̱ da̱ni̱hni̱ gä ra̱ oro. Pømhyats'i yø caye tengu̱tho ra̱ xito.

22 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, hi̱nte ni̱ ni̱ja̱ dá̱ nu̱gä p'ʉ. Porque nu̱na̱ Oja̱ ma̱ Hmu̱hʉ jasɛ rá̱ ts'ɛdi, guehna̱ 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ ra̱ hni̱ni̱ na̱. Da̱ guehra̱ Dɛ'yo p'ʉya, xquet'a̱ 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ ra̱ hni̱ni̱. 23 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, ya hi̱mma̱ hyoni̱ p'ʉ rá̱ nyot'i ra̱ hyadi, ogue rá̱ nyot'i ra̱ za̱na̱ di yorbʉ. Porque Oja̱ co 'nɛ̱hra̱ Dɛ'yo, gue'ʉ di yot'i gä rá̱ ngʉni̱ ra̱ hni̱ni̱'ʉ. 24 Nu̱'a̱ ra̱ nyot'i bi̱ nɛ̱xpʉ ja ra̱ da̱ni̱hni̱, gue'a̱ nnøpa̱ nyot'i yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja yø nación. Nu̱'ʉ yø da̱st'abi 'bʉi gä rá̱ ngʉni̱ nxi̱mhäi, nu̱ te gäma̱ cosa pɛts'i, gä pɛnhni̱, ní̱ map'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ ngue ma̱däpi Oja̱. Porque nu̱'a̱ te ma̱t'u̱nni̱ Oja̱, gue'a̱ ga̱ nda̱nne Oja̱ yø ja̱'i̱'a̱. 25 Nu̱'ʉ yø goxthi jap'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, hangu̱ ra̱ pa nsoqui. Porque ya hi̱n'yʉ p'ʉ ra̱ xu̱i̱. 26 Nu̱ hangu̱ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja yø nación, nu̱ te gä pɛts'i, gä ha̱xpʉ ja ra̱ da̱ni̱hni̱ ngue ma̱däpi Oja̱, porque gue'a̱ ga̱ nda̱nne Oja̱ yø ja̱'i̱'a̱. 27 Nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, ya hi̱n tema̱ nts'o da̱ ma ma̱cʉt'i p'ʉ. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ xa̱nts'o te ga̱ 'yo, ya hi̱nda̱ yʉrbʉ'a̱. Ni̱ xi̱nga̱ gue'ʉ yø ja̱'i̱ mma̱nna̱ fɛhni̱ da̱ yʉrbʉ. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ da̱ ma ma̱cʉt'i p'ʉ, gue'ʉ yø ja̱'i̱ nt'ot'ibi yø thu̱hu̱ p'ʉ ja ra̱ libro ca̱ ra̱ Dɛ'yo. Porque nu̱na̱ ra̱ libro na̱, ja nt'ot'i p'ʉ yø thu̱hu̱ ya yø ja̱'i̱ di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te.

---------

22

1 M'mɛfa p'ʉya, ma̱hømbi̱ 'yu̱rca̱gui̱ ra̱ anxɛ p'ʉ ja rá̱ nhu̱di̱ Oja̱ co 'nɛ̱hra̱ Dɛ'yo, ja bí pøp'ʉ n'na ra̱ ndø hogdehe di u̱nna̱ 'da'yo te. Di yoxni̱ ra̱ dehe tengu̱ gui yotra̱ xito. 2 Nu̱na̱ ra̱ da̱caye jap'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, ma̱de ra̱ caye o rá̱ 'yu̱ ra̱ dehe. 'Da'a̱ n'na nguadi yø hyo ra̱ dehe p'ʉya, 'bäp'ʉ yø za di u̱nna̱ 'da'yo te. 'Dɛ'ma̱ yondi̱ zʉdi ngue n'na jɛya. Porque n'nashna̱ ngu̱ n'nashna̱ zʉdi. Nu̱'ʉ yø xi ra̱ za p'ʉya, gue'a̱ ra̱ nt'øthe ua ja ra̱ xi̱mhäi'a̱. 3 Hi̱nja̱m'mø tema̱ nts'o di̱ njap'ʉ ngue di̱ nja ra̱ castigo. Porque Oja̱ co 'nɛ̱hra̱ Dɛ'yo, nu̱p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱ ja rá̱ nhu̱di̱ p'ʉ. Nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ Oja̱ p'ʉya, ja 'bʉp'ʉ ngue tha̱nne. 4 Nu̱ya yø ja̱'i̱ ya, dá̱ nu̱rpa̱ rá̱ hmi̱ Oja̱, 'nɛ̱ nt'ot'ibi rá̱ thu̱hu̱ Oja̱ p'ʉ ja yø dɛ̱ yø ja̱'i̱. 5 Ya hi̱n'yʉ ra̱ xu̱i̱ p'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱. Yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ, ya hi̱ngui̱ honyø lámpara di̱ nyot'i. Ni̱ xi̱ngra̱ hyadi di honi̱ ngue di yorpi. Porque guehna̱ Oja̱ yø nyot'i yø ja̱'i̱. A nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ 'bʉp'ʉ ja ra̱ hni̱ni̱, gue'ʉ di̱ nda̱st'abi hangu̱ ra̱ pa'ʉ.

---------

6 Nu̱na̱ ra̱ anxɛ p'ʉya bi 'yɛ̱ngui̱:

―Nu̱ya yø hya̱ ja ua, gä ma̱jua̱ni̱ ya. Da̱ zä gui 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ gätho ya yø hya̱ ya. Nu̱na̱ ra̱ Hmu̱ ma̱ Oja̱hʉ, nu̱'mø yø pa xa̱thogui, xa̱ bɛ̱nnba̱bi̱ yø pønga̱hya̱ ya yø hya̱ bi̱ ma̱. Pɛ nu̱ ra̱ ora ja p'ʉya, nu̱na̱ ra̱ hya̱ ja ngue di̱ nja n'na zihma̱ntho, guesɛ rá̱ anxɛ Oja̱ bá̱ pɛnhya ngue da̱ xipyø mɛfi Oja̱ ya yø hya̱ ja ua.

7 Nu̱na̱ ra̱ Jesús bi 'yɛ̱na̱:

―N'na zihma̱ntho 'mø dá̱ ɛ̱cä ―bi 'yɛ̱na̱.

Ra̱ mmɛ̱nthi̱ di̱ nthɛui yø ja̱'i̱ da̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ ja ua, 'nɛ̱ da̱ 'yøt'ya yø hya̱ nt'ot'i ra̱ libro ja ua.

8 Nu̱gä drá̱ Xuua, go dá̱ øcä ya yø hya̱ ja ua. Nu̱ te dá̱ nu̱, gue'a̱ ra̱ hya̱ nt'ot'i'a̱. Høntho dá̱ øde 'nɛ̱ da̱ nu̱'a̱ te ja ngue ga̱ nnu̱, dá̱ nda̱ntyøhmu̱ p'ʉya ngue di̱ nne xca̱ tha̱nne ra̱ anxɛ bi 'yu̱rca̱gui̱ ya yø hya̱ dá̱ nu̱. 9 Pɛ ra̱ anxɛ bi 'yɛ̱ngui̱:

―Hi̱n'na̱, ogui tha̱nnegui. Porque xquet'a̱ rá̱ mɛfithogä Oja̱ tengu̱tho'i ngue rá̱ mɛfi'i Oja̱. Co 'nɛ̱'ʉ ni̱ cu̱ mma̱mbrá̱ hya̱ Oja̱, co 'nɛ̱'ʉ yø ja̱'i̱ ɛ̱c'ɛ̱i̱ na̱ ra̱ hya̱ na̱ 'nɛ̱ di ho da̱ 'yøt'e te gäma̱ hya̱ nt'ot'i ra̱ libro ja ua, gä yø mɛfitho Oja̱. A nu̱'i̱, da̱mi̱ tha̱nne Oja̱ ―bi 'yɛ̱ngui̱.

10 Pɛ ma̱hømbi̱ 'yɛ̱ngui̱:

―'Yogui co'mra̱ hya̱ nt'ot'i ra̱ libro ja ua. Porque ma̱n'na ni̱ guatra̱ pa di̱ nja ya yø hya̱ nt'ot'i ua. 11 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ngue nne di siguetho rá̱ nts'oc'ɛ̱i̱, ya di siguehma̱ rá̱ nts'oc'ɛ̱i̱ 'mø ―ɛ̱na̱―. Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di ho da̱ 'yøtra̱ nts'o, ya di siguehma̱ da̱ 'yøtra̱ nts'o 'mø ―ɛ̱na̱―. Pɛ nu̱ ra̱ ja̱'i̱ di ho da̱ 'yøtra̱ nho, di siguehma̱ da̱ 'yøtra̱ nho. A nu̱ ra̱ ja̱'i̱ ya xa̱ u̱nná̱ mmʉi Oja̱, di siguehma̱ da̱ dɛn'Oja̱, 'yonja̱m'mø di hɛgui.

12 Ra̱ Jesús ma̱hømbi̱ 'yɛ̱na̱:

―A nu̱yá, n'na zihma̱ntho 'mø dá̱ ɛ̱cä. Ga̱ ma ha̱nnba̱bi̱ yø nzäbi n'na ngu̱ n'na yø ja̱'i̱ ngue ga̱ ju̱t'i̱. Ogue xa̱nho, ogue xa̱nts'o te xa̱ 'yøt'e, gue'a̱ yø nzäbi̱ da̱ hya̱n'a̱. 13 A nu̱gä dí 'bʉi para za̱ntho, porque ya nmi̱ 'bʉcä p'ʉ bá̱ fʉdi bá̱ nja yø cosa ja ya. Da̱ guehya, nu̱ yø cosa ja ya, jap'ʉ rá̱ nzɛgui, pɛ nu̱gä ga̱ sigu ga̱ m'mʉi para za̱ntho.

14 Ra̱ mmɛ̱nthi̱ bi̱ nthɛui ra̱ ja̱'i̱ da̱ menyø he ngue hangu̱ ra̱ pa xta̱ nt'axi. Porque guehya yø ja̱'i̱ di̱ njapi da̱ zaprá̱ ndät'ä ra̱ za di u̱nna̱ 'da'yo te ya. 'Nɛ̱ di̱ njapi da̱ yʉrbʉ ja ra̱ da̱ni̱hni̱. 15 Pɛ nu̱'ʉ yø ja̱'i̱ hi̱mbi̱ 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ ya yø hya̱ ja ua, da̱ gop'ʉ thi'ʉ. Yø 'yɛ̱te, yø 'yots'om'mäi, yø hyote, da̱ guehyø ja̱'i̱ tha̱nne yø da̱hmu̱, 'nɛ̱hyø ma̱mbɛthani̱, gä da̱ go'a̱ thi.

16 Ra̱ Jesús ma̱hømbi̱ 'yɛ̱na:

―Nu̱gä drá̱ Jesús, dá̱ pɛnhnä ma̱ anxɛ bi̱ ma̱nya yø hya̱ ja ua, n'namhma̱ da̱ sifi gätho yø 'yɛ̱c'ɛ̱i̱ di̱ mpɛti ndap'ʉ bi zä. Go guecä rá̱ mbom'mɛtogä ra̱ David, 'nɛ̱ go guecä'a̱ ra̱ da̱sø bí pøx'mø xu̱di̱ di da̱yot'i rá̱ thai ―bi 'yɛ̱na̱.

17 Nu̱'a̱ ra̱ Espíritu Santo co 'nɛ̱hrá̱ xisu ra̱ Dɛ'yo, i ɛ̱na̱ n'na ngu̱ n'na:

―Bá̱ ɛ̱hɛ̱.

A nu̱ to gätho øhya yø hya̱ ja ua, xquet'a̱ jatho da̱ 'yɛ̱na̱:

―Bá̱ ɛ̱hɛ̱ ―da̱ 'yɛ̱na̱.

Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ tu̱the, dá̱ ɛ̱hɛ̱ da̱ zidra̱ dehe nu̱na̱ di u̱nna̱ 'da'yo te. Hi̱nte da̱ gu̱t'i̱.

18 Nu̱ to gä øde hanja na̱ rá̱ hya̱ Oja̱ nt'ot'i ra̱ libro ja ua, da̱mi̱ 'yøhmʉ xa̱nho hanja na̱ ra̱ hya̱ na̱. Nu̱ to da̱ hyu̱ts'i̱ zits'ʉ ra̱ hya̱ ja ua, xquet'a̱ Oja̱ da̱ hyu̱spa̱bi̱'a̱ ra̱ nda̱te nt'ot'i ra̱ libro ja ua. 19 Nu̱ ra̱ ja̱'i̱ da̱ hya̱qui̱ zits'ʉ ya yø hya̱ nt'ot'i ra̱ libro ja ua, xquet'a̱ da̱ hya̱jpa̱bi̱ Oja̱ rá̱ thu̱hu̱ ra̱ ja̱'i̱ p'ʉ ja ra̱ libro nt'ot'i yø thu̱hu̱ yø ja̱'i̱ di̱ nthɛui ra̱ 'da'yo te. Ya hi̱ndi̱ njapra̱ ja̱'i̱ di̱ m'mʉp'ʉ ja ra̱ ma̱ca̱ da̱ni̱hni̱ mma̱nna̱ libro ja ua.

20 Nu̱'a̱ mma̱nya yø hya̱ ja ua, i ɛ̱na̱:

―N'na zihmantho 'mø dá̱ ɛ̱cä ―i ɛ̱na̱.

Xa̱nho ngue ngu̱'a̱ di̱ nja. Bá̱ ɛ̱hɛ̱ grá̱ Hmu̱ Jesús.

21 A nu̱yá, nu̱na̱ ma̱ Hmu̱hʉ Jesucristo, di ja̱pi̱ gätho'a̱hʉ. Da̱ ngu̱t'a̱tho.