^

GALA Sɛʋɛi

Portions of the Holy Bible in the Toma language of Guinea

Des portions de la Sainte Bible dans la langue de la Guinée Toma

copyright © 2013 Pioneer Bible Translators
Language: Toma
Translation by: Pioneer Bible Translators

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2022-06-21

ePub generated by Haiola 7 Nov 2023 from source files dated 29 Jan 2022
eBible.org certified

95f995fa-1e05-5170-a262-d0f7dabeeddf

Zenɛze

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Zenɛze

Fai Kpein Tɔɔzeizuʋɛ

Sɛʋɛi ɠɛ nui: Moize ʋe.

Sɛʋɛi nii zu vai ma ɓɔɛ ungi: faiti kpein tɔɔzeizuʋɛ.

Sɛʋɛi nii ɠɛ ziɛgi: kona waagila unnaani puulɔɔlu (1 450), é zeeli kona waagila unnaani puugɔ (1 410) ʋɔ, aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ.

Zenɛze ɠa ga kpɛtɛaniiti kpein tɔɔzeizuʋɛ ma zɛʋɛi. É la kpelani nɔ ga é geeɠɔlɔgi ta zooiti kpɛtɛ vai wo, ta guluiti, ta suaiti, ta nuiti kpɛtɛ vai. Kɛlɛ toɠa nuɓusɛiti ta-vaiti tɔɔzei ʋelei wosu, é ti yɔɠɔzu ɠilibai lɔɔzei ʋelei lɛ.

Gaaɠwɛsu mɔungi é li puugɔ maazu ɠilagi (11) zu: eteai nii de yɛnvuzu su, ɗa zoo ɠale è naa ná-fai ɠaaɠa? Ɓɛ ɠa é ga nui? Nui losuʋɛ ɠa ga mini eteai zu? Lee vaa zu nuiti ti yɔɠɔzu ɠilibaiti ti ɠoloɠolosu? Leeni ɠa a ɠɛ ga zaɓui, nii pagai, é lo naama vai ʋa?

Gaazaɠagi naati ka ti wosu zaaɠaza. Naati ma ka Zenɛze zɛʋɛi ɠilazuʋɛ ma mɔungi gooɠaaʋotegi veezu, é lo ti ʋa: zunui ta anzanui, GALA ná-kpɛtɛaniiti saama (gaaɠwɛsu mɔungi é zeeli felegɔi ʋɔ), ti yɔɠɔzuleʋe vai ta GALA (gaaɠwɛsu saʋagɔ), Kayɛn ta Aɓɛle ta-vai (gaaɠwɛsu naanigɔ), Nowe ná-foloi, undaaʋili tona wolai ma ziɛgi zu (gaaɠwɛsu lɔzita é li taaʋuugɔi ʋɔ), wooiti supu voloi nuiti ta-zangaso ʋɛlɛi lo siɛgi zu (gaaɠwɛsu puugɔ maazu ɠila (11)).

É zo gaaɠwɛsu puugɔ maazu felegɔi (12) ma, eyɛsu é li puulɔɔlugɔi (50) zu, ta bosu ti dɛɛ eɠɛʋelei GALA ge ʋaa la ga kizogi nuɓusɛiti pɔ, ta é Izelayɛle mɛmɛwolai ma mɔungiti toli ná-botii ma: Aɓalaame nii é ʋɛtɛni ná-kidaaleʋei ta ná-woomɛnigi maaʋele ma, kɛɛʋɛ siɛnɔpɛ su ga lɔɠɔ ʋagɔ nu, nii nu a ʋokɔɠɔ ma.

Ná-doun zunui Izaake, ta Zakɔɓe, nii é ga ná-dounloin naa ɠa (gaaɠwɛsu 25:19--37:1 zu), é daaseigi zɔlɔɔni ga: «Izelayɛle.» Zozɛfe, nii é ga Zakɔɓe ná-doun zunui ta, koizeizu felegɔi ma ɠɛwolai, naa ɠa faiti kpein saamaʋɛ, toɠa é ʋaani ga Zakɔɓe, ta ná-doin zɔiti é ʋɛɛ ta-ʋɛlɛyeɠeiti ba, ga ti li, ti zei Ezipete yooi zu.

Zenɛze zɛʋɛi ɠa dɛɛ ga kalagi, é ʋilɛ naa ʋa, nii GALA ge kɛa. É tɔɔzeiʋɛ ga boga ga GALA ka é eteai ɓɛtɛa, naa ɠa é kulazu kɛlɛma ga GALA bɔɔlɔʋɛ, kɛlɛ nii a kɛ ti pɛ ti ɠolo GALA bɛ.

Sɛʋɛi ɠa wooi ɠaaɓelazu ga GALA ná-minazeɠe gooi é boga ga: toɠa yeeyɛ ná-nuɓusɛiti ba ɠɔ. É zo tɔɔzeizu é li gaaɓelazu, GALA ka é ga sɛʋɛi nii zu vaa ɓiin golai: toɠa ɓɔɠɔ ɠulazu kɛlɛma, é ɗa tukpɔi ɠaaleʋe, toɠa losu ná-nuɓusɛiti tuɠɔ, é ɗa ɓɔ ti ʋa, toɠa é ná-nuɓusɛiti ta-etea ziɛi ɠɛʋele ɓɛtɛzu. Ma wooɠaaʋote pagɔi ɠa ga: GALA ɓɛdɛi ɠa ba ga: nu la tɔun da, è la ná-minazeɠegiti da, nu ná-deveiti so, ta ná-tɔgiti.

ETEAI TA NUƁUSƐI
TA-VAI LƆƆZEI ƲELEI

1

(1:1--11:32)

Geeɠɔlɔgi ta zooi ɓɛtɛ vai

1 Tɔɔzeizu mɔunpa GALA ge geeɠɔlɔgi ta zooi ɓɛtɛni. 2 Kɛʋele ɠila ge la ɠɛni zooi ʋa, suɲakai ɠɛni de. Kpidii ʋɛɛni ziɛ wolai ɠa. GALA Zɛnvui ɠɛni leʋeteʋesu ziɛi ɠa.

3 GALA ge ɠɛni ma: «Wozakalagi ɠula.» Wozakalagi ma ge ɠula. 4 GALA ge kaani ga wozakalagi ʋagɛ. GALA ge wozakalagi ta kpidii yeeɠaaɠwɛɛni. 5 GALA ge wozakalagi laasei pɛɛni ga foloi, é kpidii laasei pɛɛ ga kuai. Kpidii ʋɛɛni, geelaalao: naa ɠɛni ga folo mɔungi.

6 GALA ge ɠɛni ma: «Zɔɠɔzu ɠɛ ziɛiti ba, é ziɛiti zeeɠaaɠwɛ ta ziɛiti.» 7 GALA ge zɔɠɔzu ɠɛɛni ziɛiti ba, niiti ti bu ʋelei, ta niiti ti maazu ʋelei. Naa ɠɛɛni ɠana nɔ. 8 GALA ge zɔɠɔzuʋɛ laasei pɛɛni ga geeɠɔlɔgi. Kpidii ʋɛɛni, geelaalao: naa ɠɛni ga foloi velesiɛi.

9 GALA ge ɠɛni ma: «Ziɛiti ti geeɠɔlɔgi wu, naati ti ɠaalɛ ba ada ɠila, ada vɔɔi ɠula kɛlɛma.» Naa ɠɛɛni ɠana nɔ. 10 GALA ge ma vɔɔi laasei pɛɛni ga zooi. Ziɛiti ti ɠaalɛai ba, é naati daasei pɛɛ ga kpoloɗɛiti. GALA ge kaani ga naa ʋagɛ. 11 Naa ʋolu GALA ge ɠɛni ma: «Zooi pɔnɔba aniiti kula, eɠɛʋelei ti-ma ziiti ti la: tufai nii ma waai su a ɠɛ ga ma zuwui, ta gwaa wuluiti, niiti ti-ma waai ti zu ta ɠɛ ga ma zuwui.» Naa ɠɛɛni ɠana nɔ. 12 Zooi pɔnɔba aniiti kulani, eɠɛʋelei ti-ma ziiti ti la: tufai nii ma waai su a ɠɛ ga ma zuwui, ta gwaa wuluiti, niiti ti-ma waai ti zu ta ɠɛ ga ma zuwui. GALA ge kaani ga naa ʋagɛ. 13 Kpidii ʋɛɛni, geelaalao: naa ɠɛni ga foloi zaʋasiɛi.

14 GALA ge ɠɛni ma: «Wozakalagiti ti ɠɛ geezuʋɛ geei ɠaaʋɛ, ti foloi ta kuai yeeɠaaɠwɛ. Naati ti ɠɛ ga poogiti, é lo siɛgiti ba, ta foloiti, ta konagiti, 15 ti ɠɛ ga wozakalagiti geei ɠaaʋɛ, ti eteai zuɠala.» Naa ɠɛɛni ɠana nɔ. 16 GALA ge wozakala gola felegɔiti kpɛtɛni, ma wola gelei ɗa zei foloi unda, ma go gelei ɗa zei kuai unda. É somideɠaiti ɓalaa kpɛtɛni. 17 GALA ge ti zɛlɛni geei ɠaaʋɛ ga ti ɗa eteai zuɠala, 18 ti zei foloi ta kuai unda, ti wozakalagi ta kpidii yeeɠaaɠwɛ. GALA ge kaani ga naa ʋagɛ. 19 Kpidii ʋɛɛni, geelaalao: naa ɠɛni ga foloi naanisiɛi.

20 GALA ge ɠɛni ma: «Ziɛ wu ani vuluiti ti wola mɔin ziɛiti bu, wɔniiti ti ɗa ɠoʋe geezuʋɛ, zooi maazu.» 21 GALA ge kpoloɗɛ wu zua wolaiti kpɛtɛni, eɠɛʋelei ti-ma ziiti ti la, ta zɛnvu anii ma ziiti kpein, eɠɛʋelei ti-ma ziiti ti la, niiti ti leʋeteʋesu ziɛiti bu. É wɔniiti kpɛtɛni, eɠɛʋelei ti-ma ziiti ti la. GALA ge kaani ga naa ʋagɛ. 22 GALA ge tuya looni ti ʋɛ, é ɠɛ ma: «À ɓuɠu, wo mɔin, wo kpoloɗɛiti buulaave, wɔniiti ti mɔin eteai zu.» 23 Kpidii ʋɛɛni, geelaalao: naa ɠɛni ga foloi lɔɔlusiɛi.

24 GALA ge ɠɛni ma: «Zooi fuluaniiti kula, eɠɛʋelei ti-ma ziiti ti la: toganiiti, ta kpokpo ganiiti, ta dɔɓɔ zuaiti, eɠɛʋelei ti ɠilagilagi ti-ma ziiti ti la.» Naa ɠɛɛni ɠana nɔ. 25 GALA ge dɔɓɔ zuaiti kpɛtɛni, eɠɛʋelei ti-ma ziiti ti la, toganiiti eɠɛʋelei ti-ma ziiti ti la, ta kpokpo ganiiti pɛ, eɠɛʋelei ti-ma ziiti ti la. GALA ge kaani ga naa ʋagɛ.

26 GALA ge ɠɛni ma: «Ade nuɓusɛi ɓɛtɛ ga ade-maaniinigi, é ɠɛ ga de-ʋaaɠulabai, é zei kaleiti unda, ta wɔniiti, ta toganiiti, ta eteai pɛ, ta aniiti kpein ti ɓokposu zooi ma.»

27 GALA ge nuɓusɛi ɓɛtɛni ga tɔ ɓɔɠɔi maaniinigi, é kpɛtɛni ga GALA maaniinigi. É zunui ta anzanui ɓɛtɛni.

28 GALA ge tuya looni ti ʋɛ, é ɠɛ ti ma: «À ɓuɠu, wo mɔin, wo eteai laave, wo maaɠolo. À zei kaleiti unda, ta wɔniiti, ta suai kpein é yɛnvuzu zooi ɠa.» 29 GALA ge ɠɛni ma: «Wɛlɛ, tufai nii ma waai su a ɠɛ ga ma zuwui, zooi ɠa ná pɛ, gè naa vea wo ʋɛ, ta gului nii ma waai su a ɠɛ ga ma zuwui, naa ɠa ɠɛ ga wo-laamianigi. 30 Gè tufa undui vea ga daamianigi zou ɠa zuaiti pɛ bɛ, ta wɔniiti, ta nii kpein é ɓokposu zooi ma, nii nɔpɛ zɛnvu viilɛi su.» Naa ɠɛɛni ɠana nɔ. 31 GALA ge kaani ga nii kpein é kpɛtɛai, ti wola ʋagɛ. Kpidii ʋɛɛni, geelaalao: naa ɠɛni ga foloi lɔzitasiɛi.

2

1 Pele ɠana geeɠɔlɔgi ɓɛtɛ vai ɓeni la ta zooi, ta ti zu aniiti kpein. 2 Foloi lɔfelasiɛi, GALA kpegai ma ga ná-botii ɠaaɓela, é looɠoni ná-botii pɛ ba, nii é kɛɛni. 3 GALA ge tuya looni foloi lɔfelasiɛi ʋɛ, é makɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, tɔɔzei naama voloi é looɠoni, é lo ná-botii pɛ ba, aniiti kpɛtɛ vai zu é kɛɛni.

Eteai ta nuɓusɛi
ti ɓɛtɛ ʋelei yɔɠɔzulɛɛ vai

4 Geeɠɔlɔgi ta zooi ti-lɔɔzeigi ɠa é ga nii, siɛgi zu ti ɓɛtɛni la.

Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi ta geeɠɔlɔgi ɓɛtɛni la, 5 dɔɓɔ ɠila kpalaa ge la ɠɛni dɛ eteai zu, tufa ɠila kpalaa ge la ɠɛni dɛ ʋɔnɔni, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɠɛni dɛ tona ʋuuni zooi ma, nu la ɠɛni dɛ ná ɲɛgɛlɛin, é ʋa ɗa boti ɠɛ zooi ma. 6 Kɛlɛ ɓumugi ɠɛni wuzeɠezu, é ɗa zooi ma yɛɓɛ. 7 Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi ma ʋɔlɔi zeɠeni, é kpɛtɛ ga zunui, é zɛnvu viilɛi ʋu sokpayeɠeiti su, zunui ɠɛ ga zɛnvu su anii.

8 Naa ʋolu Ɠɔoɠɔ GALAGI kpelei leʋeni Edɛn yooi zu, folo ɠulazu ʋelei. É zunui ʋilɛni su, nii é kpɛtɛai. 9 É gului ma zii kpein pɔnɔni zooi ɠa, ti ʋɛtɛga maanɛai, ti-ma waaiti nɛai. Zɛnvu wului ɠɛni loni kpelei zaamaʋɛ, naa ʋɛɛ gului ʋa, nii é faa ʋagɔi ta faa ɲɔi yɔɠɔzuɠwɛɛ pelei lɛɛzu.

10 Ziɛ wolai ɠɛni ɠulazu Edɛn yooi zu, é ɗa ʋu kpelei ma. Kulaai ma ná ʋa, gaaɠwɛɛni su ga ma ɓeke naanigɔ. 11 Ma mɔungi laaseigi ɠɛni ga Pison, naa ɠa kakuɠakugai Ɠavila yooi ná pɛ su. Zanugi ɠa ɗa ɠa zooi naa zu, 12 zanugi nii pagai. Nu ɠa ɗa gulu mana maku nɛɛnɛgi ɓalaa ɠa ná, daa ga ɓedɛliwume, ta kɔtu zɔngɔ ɓaagi, daa ga wɔnikese. 13 Felesiɛi laaseigi ɠɛni ga Giyon, naa ɠa kakuɠakugai Kuse yooi ná pɛ su. 14 Saʋasiɛi laaseigi ɠɛni ga Tigele, naa ɠa é yeizu Asuul laai zu folo ɠulazu ʋelei. Ziɛ wolai naanisiɛi ɠa é ga Ufelate.

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI zunui zeɠeni, é pilɛ Edɛn kpelei zu, ga é tii ɠɛ ná, ta é makɛ. 16 É devei nii veeni zunui ya, é ɠɛ ma: «Ɗa zoo è guluiti kpein ma waaiti ta mi, niiti ti kpelei zu, 17 kɛlɛ nii é faa ʋagɔi ta faa ɲɔi yɔɠɔzuɠwɛɛ pelei lɛɛzu, mina naama waai ta mi, mazɔlɔɔ voloi ɗa naa ta miina la, ɗa za.»

18 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «É la ʋani ga zunui ɠila ko yɛ de. Nà kpɔba nu ʋagɔ ɓɛtɛzu bɛ.» 19 Ɠɔoɠɔ GALAGI dɔɓɔ zuaiti ta wɔniiti kpɛtɛni ga pɔlɔi. É ʋaani ga tiye zunui ʋɔ, é pɛtɛ, ʋelei a ti-laaseigiti pɛɛ la, naa ɠa a kɛ ti kpein ti daaseigi zɔlɔɔ, nii zunui a pɛɛ ti ʋa. 20 Zunui daaseigiti pɛɛni toganii pɛ ba, ta wɔniiti, ta dɔɓɔ zuaiti kpein. Kɛlɛ zunui la ɠɛni kpɔba nu ʋagɔ zɔlɔɔni. 21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɲiimɛni wolai lɔɔni zunui ɠaazu, é ɲi. É kaka ɠaegi gila seɠeni, é ma zuai laaɠulu pogi zu. 22 Ɠɔoɠɔ GALAGI anzanui ɓɛtɛni ga naama ɠaka ɠaegi, nii é seɠeni, é kula zunui ɠakai zu, é ʋaani la zunui ʋɔ.

23 Zunui ɠɛni ma:

«Niizu nii ɠa é ga kaei, nii é ga mà ɠaei,

kpusɛi nii é ga kpùsɛi.

Daaseigi ɠa ʋɛɛ ga anzanui,

mazɔlɔɔ kulaʋɛ zunui zu.»

24 Naa ɠa é ba, zunui ɠa zeɠe kɛɛɠɛ ta dee ʋa, é ɠili anzai ʋa, ti ɠɛ ga kpusɛ ɠila. 25 Zunui ta anzai ti felegɔ ti ɠabei ɠɛni de, kɛlɛ ti la ɠɛni unfesu ɓɔɠɔ ɠaazu.

3

Nui loo vai kotoi zu

1 Kaalii ɠeleɠelega ɠɛni de, é leʋe dɔɓɔ zuaiti kpein ba, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɓɛtɛni. É ɠɛni anzanui ma: «GALA ge bogɛ nɛi ga ɠite, ga wo mina guluiti kpein ma waai mi, niiti ti kpelei zu?»

2 Anzanui kaalii wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gá zoo gi kpelei zu wuluiti ma waai mi. 3 Kɛlɛ nii é ga gului é loni kpelei zaamaʋɛ, naa ma waai, GALA ge ɠɛni ma: ‹À mina ta mi, wo mina vɔɔɠu ba, naa ɠa a kɛ wo mina za.› »

4 Kaalii ɠɛni anzanui ma: «Wo la zaa ɲɛgɛlɛin! 5 Kɛlɛ GALA ge kwɛɛ ga foloi nɔpɛ wo ta miizu la, wo-ɠaazuʋɛti ta zeɠe ma, wa ɠɛ eɠɛ GALA, wa faa ʋagɔi ta faa ɲɔi yɔɠɔzuɠwɛɛ.»

6 Anzanui kaani ga gului naa ma waaiti pɛtɛ ga maanɛɛʋɛ, ta pagɛ ga nu mi, fizɔgɛ ga é keleɠelegi ve nu ya. É ma waai ta ɠulani, é mi. Naa ʋolu é ta veeni sinigi ya, nii é ɠɛni koba, naa ɓalaa ge miini. 7 Ti felegɔ ti-ɠaazuʋɛti ti zeɠeni ma. Ti kwɛɛni ga ti ɠabei ʋe. Ti kooleɠoole gului ma laaiti daɠani, ti gili ɓɔɠɔ ma.

8 Kpɔkɔ lɛilɛigi, ti Ɠɔoɠɔ GALAGI lugi mɛnini, é ɗa ziɛziɛ kpelei zu. Zunui ta anzai ti lɔɔɠuni poun Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa kpele zu wuluiti saama. 9 Ɠɔoɠɔ GALAGI zunui lolini, é ɠɛ ma: «Mini ɠa è ná?»

10 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè è-lugi mɛnigɛ kpelei zu. Dùaʋɛ, mazɔlɔɔ kàbei ʋe, naa ɠa é kɛa gè lɔɔɠua.» 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Ɓɛ ɠa kɛai è ma, è ɠabei ʋe? È gulu waai naa ta mia ɓaa, nii gè ɠɛni è ma, mina ta mi?»

12 Zunui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Anzanui nii è fea zèa, ga gi eteai ziɛ ʋɔɔma, naa ɠa é gulu waai vea zèa, gè ta mi.»

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni anzanui ma: «Leeni vaa zu è naa ɠɛai?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Kaalii ɠa é yàava, gè gulu waai ta mi.»

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni kaalii ma:

«Tɛi è naa ɠɛa, gè è ɠotoa,

toganiiti kpein ta dɔɓɔ zuaiti saama.

Ɗa ɗa ɓokpo è-ɠogi ma,

è ɗa pɔlɔi mi, è-zii ma voloi pɛ su.

15 Nà kpaai lɔ wo yɔɠɔzu wa anzanui,

naa ɠa ɠɛ mavofodai ta ɗɔnɔi ti zɔɠɔzu.

Nɔnɔi ɠa ɗɔungi maawana,

ɗɔun ɗa kɔɠɔ libiligi maawana.»

16 É ɠɛni anzanui ma:

«Nà ta la ɗa-ɓɔlɔi ma, kogi a ɠɛna è ma,

ɗa ɓɔlɔ pɛ, ɗa ʋa dointi sɔlɔɔ.

È yiima vai ɠa è mɛɛn è-zinigi ʋɔ pelei,

toɠa zei è unda.»

17 É ɠɛni zunui ma:

«Tɛi è woiloga è-anzai wooi ma,

è gulu waai mi, nii gè ɠɛni è mina mi,

zooi ɠa ɠoto è maaʋele ma.

Kɛni è zuvikɛi ɠula, è ɓɔlɔ pɛ,

é ʋa leɠa è-laamianigi zɔlɔɔ, è-zii ma voloi pɛ su.

18 Toɠa ɠaingiti pɔnɔ è laalɔɠɔma.

Ɗa zooi ɠa lufaiti miizu.

19 Ɗa è-laamianigi zɔlɔɔ,

kɛlɛ kɛni fɔdɔi ɠula è-loʋalaʋɛ,

eyɛsu è ɠale ma zooi wu,

ʋɛ è zeɠeni ná.

Mazɔlɔɔ è ɓɛtɛʋɛ ga pɔlɔi,

ɗa ɠale ma pɔlɔi zu.»

20 Adama anzai laasei pɛɛni ga Ɛve,* mazɔlɔɔ toɠa é ɠɛni ga nu vuluiti kpein ti-lee. 21 Ɠɔoɠɔ GALAGI sua ɠɔlɔi ɓɛtɛni ga seɠei Adama ta anzai ʋɛ, é too ti ɠɔba.

22 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Pɛtɛ, zunui ɠɛa eɠɛ ade taɠila, faa ʋagɔi ta faa ɲɔi yɔɠɔzuɠwɛɛ fai zu. Ade pele leʋe tuɠɔ niina, é mina yeemaale, é ʋa zɛnvu wului ma waai ɠula, a ʋa mi, a ʋa yɛ vulua ɠɔoɠɔ.» 23 Ɠɔoɠɔ GALAGI zunui ɠulani Edɛn kpelei ʋa, ga é ɗa zooi woli, ʋɛ kulaai ná. 24 É Adama ɓɛai ma, geezuɠeelaiti ti-laaseigi ga seeluɓɛin, é naati toni Edɛn kpelei zu folo ɠulazu ʋelei, ta boɠa zɔkpɔi nii abui ba, é ɗa lati, ti ɗa zɛnvu wului ma ʋelei makɛ.

4

Kayɛnni ta Aɓɛle ta-vai

1 Zunui anzai Ɛve laani ʋolu, naa kogi zeɠe, é sɔlɔɔ ga Kayɛn, é ɠɛni ma: «Gè zunu zɔlɔɔga ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kpɔbai maaʋele.» 2 Naa ʋolu, é deɠei Aɓɛle zɔlɔɔni. Aɓɛle ɠɛni ga baala makɛ nui, Kayɛn ɠɛ ga tii ɠɛɛ nui. 3 Yeeɠɛɠalai ta laawu, Kayɛn ʋaani ga zooi ʋa lɔnɔgi tanigaa, é kɛ ga vebɛanii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 4 Aɓɛle ɓalaagi ʋaani ga ná-baala kpulugi ma yiʋo mɔungi tanigaa, é ti-ma zuai ʋasuʋɛti kula ga zalaɠai. Ɠɔoɠɔ GALAGI yeezeini Aɓɛle ta ná-vebɛanii wu ga pagɔ. 5 Kɛlɛ é la ɠɛni yeezeini Kayɛn ta ná-vebɛanii wu. Kayɛn wola yiiɠaawanani, gaazuɠili.

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Kayɛn ma: «Lee vaa zu è yiiɠaawanaai, è ɠaazuɠili? 7 Gaaɠalagɛ ga ni ɗa faa ʋagɔi ɠɛɛna, ɗa ɠaazuʋɛ wuzeɠe, kɛlɛ ni ɗa faa ɲɔi ɠɛɛna, kotoi ɠa laani ɗa-ʋɛlɛlaʋɛ. Ziima vai ɠa ɠɛ ga é zei è unda, kɛlɛ ɗɔun, vɔni ma.»

8 Kayɛn ɓɔɛni deɠei Aɓɛle ʋɔ, tɛi ti ɠɛni dɔɓɔi zu, Kayɛn valani Aɓɛle ʋa, é paa. 9 Naa ʋoluma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Kayɛn ma: «È-leɠei Aɓɛle ɠa mini?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè la kwɛɛ. Nà ɠa gè ga dèɠei makɛ nui ɓaa?» 10 Naa ɠɛni ma: «Lee ɠa è kɛai? È-leɠei ma ɲamai ɓain gooi ɠa zeelizu mà, é zeɠe zooi ma. 11 Niizu è ɠotoʋɛ zooi ɠa, nii é laalaoga, é è-leɠei ma ɲamai ɓɔle, è paai. 12 Siɛgi zu è boti ɠɛɛzu la zooi ma, é la mɔ ná-kulanuma vea è ya. Ɗa ɠɛ ga pela nu, è ɗa leʋeteʋe eteai zu.»

13 Kayɛn ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma: «Nà-faa ɲɔi ma ɓakɔi wola wuiʋɛ ga gè ʋa ziɛ bu. 14 Wɛlɛ, ɗa kpɛ̀ɛzu za tii ɠɛɛ yooi ma, gè maaɠooza, gè lɔɔɠu è ʋa. Nà ɠɛ ga pela nu, gè ɗa leʋeteʋe eteai zu. Ni nu a kàana, toɠa pàa.»

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Ɓa-o! Ni nui ta a Kayɛn ʋaana, Kayɛn nɔnɔi ʋoto ka ɠula naama nui ma, ná zeizu ɠɛ lɔfela.» Ɠɔoɠɔ GALAGI poogi ʋɛɛni Kayɛn ʋa ga nu nɔpɛ ka kaana, é mina paa. 16 Naa ʋolu, Kayɛn maaɠoozani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, é li, é zei Nɔde yooi zu, Edɛn folo ɠulazu ʋelei.

Kayɛn mavofodai

17 Kayɛn anzai laani ʋolu, naa kogi zeɠe, é Ɠeenɔke zɔlɔɔ. É taai loni, é ná-doun zunui laaseigi ʋɛɛ ba. 18 Ɠeenɔke Iilade zɔlɔɔni, Iilade Meɠuyayɛle zɔlɔɔ, Meɠuyayɛle Metusayɛle zɔlɔɔ, Metusayɛle Leemɛke zɔlɔɔ.

19 Leemɛke anza felegɔ zeini. Gilagi laaseigi ɠɛni ga Ada, zɔi laaseigi ɠɛ ga Sila. 20 Ada Yaɓale zɔlɔɔni. Tɔ ɠa é ga naati ti-mɛmɛwolai, niiti ti zeini seɠe ɠotaiti bu, ti ɗa toganiiti makɛ. 21 Deɠei laaseigi ɠɛni ga Yuɓale. Tɔ ɠa é ga naati kpein ti-mɛmɛwolai, niiti ti kɔnigi ɠɛinsu, ti ɗa koolei vɛ. 22 Sila ɓalaagi Tuɓale-Kayɛn zɔlɔɔni, naa ɠa é ɠɛni ga kɔlu ɓɔigi ta kɔlu aniiti kpein gain nui. Tuɓale-Kayɛn deɠe anzanui ɠɛni ga Naama.

23 Leemɛke ɠɛni anzaiti ma:

«Ada ta Sila, à woilo gòoi ma,

Leemɛke anzaiti, à woilo ga pagɔ gòoi ma.

Gè zunui ʋaani màawana vai zu,

ta zunu loungoi nà-palai vaa zu.

24 Potokulai a ɠɛna Kayɛn ma, ná zeizu ɠɛ lɔfela,

Leemɛke nɔnɔi zeizu ɠa ɠɛ ga puulɔfela (70).»

Sɛte zɔlɔɔ fai

25 Adama anzai laani ʋolu mɔnɔ, naa kogi zeɠe, é doun zunu zɔlɔɔ, é daasei pɛɛ ga Sɛte, mazɔlɔɔ é ɠɛ ma: «GALA ge doun zunu ɠili fea zèa Aɓɛle ʋotogi zu, nii Kayɛn paani.»

26 Sɛte doun zunu zɔlɔɔni ɓalaa, é daasei pɛɛ ga Enɔse. Názuʋɛ ɠa ti tɔɔzeini la ga Ɠɔoɠɔ GALAGI valia.

5

É zo Adama mavofodai ma,
é li Nowe nɔnɔi ʋɔ

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 1:1-4)

1 Adama mavofodai ma zɛʋɛi ɠa. Siɛgi zu GALA ge nui ɓɛtɛni la, é kpɛtɛni ga GALA baaɠulabai. 2 É zunui ɓɛtɛni ta anzanui, é tuya looni ti ʋɛ, é ti-laasei pɛɛ ga nuɓusɛi, ti ɓɛtɛ voloi nɔ.

3 Adama ná-konagi ɠɛai ma ga ungila puusaʋagɔ (130), é doun zunu zɔlɔɔni, nii é ɠɛni ga baaɠulabai, ta maaniinigi, é daasei pɛɛni ga Sɛte. 4 Sɛte zɔlɔɔga ʋoluma, Adama kona undɔsaʋa (800) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni. 5 Adama zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona untaaʋuugɔ puusaʋagɔ (930), naa ʋolu é zaani.

6 Sɛte ná-konagi ɠɛai ma ga ungila dɔɔlugɔ (105), é Enɔse zɔlɔɔni. 7 Enɔse zɔlɔɔga ʋoluma, Sɛte kona undɔsaʋa kona dɔfela (807) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni. 8 Sɛte zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona untaaʋuugɔ puugɔ maazu felegɔ (912), naa ʋolu é zaani.

9 Enɔse ná-konagi ɠɛai ma ga puutaaʋuugɔ (90), é Keenan zɔlɔɔni. 10 Keenan zɔlɔɔga ʋoluma, Enɔse kona undɔsaʋa puugɔ maazu lɔɔlugɔ (815) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni. 11 Enɔse zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona untaaʋuugɔ kona dɔɔlugɔ (905), naa ʋolu é zaani.

12 Keenan ná-konagi ɠɛai ma ga puulɔfela (70), é Maɠalaleyɛle zɔlɔɔni. 13 Maɠalaleyɛle zɔlɔɔga ʋoluma, Keenan kona undɔsaʋa puunaanigɔ (840) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni. 14 Keenan zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona untaaʋuugɔ kona puugɔ (910), naa ʋolu é zaani.

15 Maɠalaleyɛle ná-konagi ɠɛai ma ga puulɔzita maazu lɔɔlugɔ (65), é Yeelɛde zɔlɔɔni. 16 Yeelɛde zɔlɔɔga ʋoluma, Maɠalaleyɛle kona undɔsaʋa puusaʋagɔ (830) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni. 17 Maɠalaleyɛle zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona undɔsaʋa untaaʋuu maazu lɔɔlugɔ (895), naa ʋolu é zaani.

18 Yeelɛde ná-konagi ɠɛai ma ga ungila puulɔzita maazu felegɔ (162), é Ɠeenɔke zɔlɔɔni. 19 Ɠeenɔke zɔlɔɔga ʋoluma, Yeelɛde kona undɔsaʋa (800) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni. 20 Yeelɛde zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona untaaʋuugɔ puulɔzita maazu felegɔ (962), naa ʋolu é zaani.

21 Ɠeenɔke ná-konagi ɠɛai ma ga puulɔzita maazu felegɔ (62), é Matuzalɛme zɔlɔɔni. 22 Matuzalɛme zɔlɔɔga ʋoluma, Ɠeenɔke kona unsaʋagɔ (300) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni. 23 Ɠeenɔke zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona unsaʋagɔ puulɔzita maazu lɔɔlugɔ (365). 24 Ɠeenɔke ziɛni ga GALA ziimai, é la ɠɛni yɛni ná, tɔɔzei GALA ge seɠeni.

25 Matuzalɛme ná-konagi ɠɛai ma ga ungila puulɔsaʋa maazu lɔfela (187), é Leemɛke zɔlɔɔni. 26 Leemɛke zɔlɔɔga ʋoluma, Matuzalɛme kona undɔfela puulɔsaʋa maazu felegɔ (782) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni. 27 Matuzalɛme zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga untaaʋuugɔ puulɔzita maazu taaʋuugɔ (969), naa ʋolu é zaani.

28 Leemɛke ná-konagi ɠɛai ma ga ungila puulɔsaʋa maazu felegɔ (182), é doun zunu ɠila sɔlɔɔni. 29 É daasei pɛɛni ga Nowe.* É ɠɛni ma: «Nii ɠa ade ɠaanɛɛnɛ ada-wotiiti ta ada-ɓɔlɔiti kpein faa zu, é zɔlɔɔsu zooi ʋa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI foovoai.» 30 Nowe zɔlɔɔga ʋoluma, Leemɛke kona undɔɔlugɔ puutaaʋuu maazu lɔɔlugɔ (595) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni. 31 Leemɛke zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona undɔfela puulɔfela maazu lɔfela (777), naa ʋolu é zaani.

32 Nowe ná-konagi ɠɛai ma ga undɔɔlugɔ (500), é Sɛme ta Same ta Zafɛteni sɔlɔɔni.

6

Nuiti mɔin vai

1 Siɛgi zu nuiti ti tɔɔzeini la ga mɔinɗa zooi ɠa, ti doun anzanuiti sɔlɔɔni, 2 GALA doun zunuiti ti kaani ga nuiti ti-loun anzanuiti pagɛ, ti tanigaani seɠeni, ti ti ɠɛ ga ti-anzaiti, naati saama, niiti ti yiimazeɠeni ga tiye. 3 Názu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma la: «Nà-zɛnvui la yɛga nuɓusɛi zu ɠɔ, mazɔlɔɔ nui ɠa ga saa ani nɔ, sii ma voloi ɠa ɠɛ ga kona ungila puufelegɔ (120) nɔ.» 4 Kooza nuiti ti ɠɛni eteai zu naama ziɛgiti su. Ʋele nɔ ɠana é ɠɛni la, GALA doun zunuiti pilɛga ʋoluma nuiti ti-loun anzanuiti polu. Naati ti dointi sɔlɔɔni ti ʋɛ, naama nu wolaiti ka ti-lɔɠɔ ɠulani wɔlɔwɔlɔi zu.

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI kaani ga nuɓusɛiti ta-vaa ɲɔi wola wɔɔlɔni zooi ɠa, ti-yiimaʋɛ ma ɠisiɛiti ti ɠɛni losu nɔ faa ɲɔi ʋa folo-o-folo. 6 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠoloɠoloni nuɓusɛi ɓɛtɛ vai zu, é pilɛ zooi ɠa, gola ɠaazuɠilini. 7 É ɠɛni ma: «Nà nuɓusɛi ma zuwu ɠaaleʋezu zooi ɠa, nui nii gè kpɛtɛai, naa ʋɛɛ toganiiti ba, ta kpokpo ganiiti, ta wɔniiti, mazɔlɔɔ zìiɠoloɠologɛ ga leeni vaa zu gè ti ɓɛtɛai.» 8 Kɛlɛ Nowe zaalai zɔlɔɔni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.

Nowe ná-fai

9 Nowe mavofodai ʋɛtɛ. Nowe ɠɛni ga telebo nu ta sɔle nu ná-siɛgi zu nuɓusɛiti saama. Nowe ɠɛni ziɛzu ga GALA ziimai. 10 Nowe doun zunu saʋagɔ zɔlɔɔni: Sɛme, ta Same, naa ʋɛɛ Zafɛte ʋa.

11 Eteai ɠoloɠoloni GALA gaazu, daave ga toomai. 12 GALA ge eteai ʋɛtɛni, é ka ga é ɠoloɠologa, mazɔlɔɔ nuɓusɛiti kpein ti ziɛ ʋelei ɠoloɠoloni eteai zu.

13 GALA ge ɠɛni Nowe ma: «Gè devea ga gè kpɛtɛanii kpein sii ɠaaɓela, mazɔlɔɔ nuiti ti eteai laavega ga toomai. Naa ɠa é ba, nà ti undaaʋilisu zooi ɠa. 14 Keingi ɓɛtɛ ga gulu ʋagɔi. Ɗa teʋeleʋe su ga pɛlɛ goiti, è managi ziɛ koozuʋɛ ta poluʋɛ. 15 Wɛlɛ ʋelei ɗa kɛ la: keingi zakpai ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ ungila puulɔɔlugɔ (150), kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25), ta gaalɔgai ɠɛ ga mɛtɛlɛ puugɔ maazu lɔɔlugɔ (15). 16 Ɗa fiilɛ zosuʋɛ ɠɛ ba maazuʋɛ kavagi wu, é ɠaku ma, nii tiegɔi a ɠɛ ga mɛtɛlɛ ʋalisaamai liegɔi. Ɗa daaʋɛ ɠula kakamaʋɛ. Ɗa sangasoi lo suʋɛ, ma ʋɛlɛi ɠɛ ɓɔɠɔ maazu ga saʋagɔ. 17 Nɔ̀un nà, nà ʋaazu ga ziɛve golai zooi ɠa, ga é fuluaniiti kpein koloɠolo, niiti kpein ti zooi ɠa, ti undaa ɠa ʋili. 18 Kɛlɛ nà nà-minazeɠegi ɠɛɛzu de yɔɠɔzu, ɗa lɛ keingi zu, ɗa-o, è-loun zunuiti-yo, é ʋɛɛ è-anzai ta è-loun anzaiti ba. 19 Ɗa suai ma zii velefelegi lɛ keingi zu ɓalaa, ga è ti-ma vului makɛ ɠoba. Ɗa kɛ ga ma zinɛ ɠila ta ma zaa ɠila. 20 Ma zinɛ ta ma zaa, ma zii ɠilagilagi ɠa ʋa è ʋɔ bɛ, wɔniiti su, toganiiti ɓalaa su, ta aniiti kpein ti ɓokposu zooi ma, ga ti pɛ ti yɛnvui makɛ. 21 Ɗa daamianigiti kpein seɠe, è makɛ ɠoba, naa ɠa a kɛ é ɠɛ ga daamianigi è ʋɛ ta tiya ɓalaa bɛ.» 22 Naa ɠa Nowe kɛɛni. É naati kpein kɛɛni, nii GALA ge ma levei veeni zea.

7

Nowe lɛɛ vai keingi zu
ta ziɛve golai ʋaa vai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Nowe ma: «Lɛ keingi zu, ɗa-o, ɗa-ʋɛlɛyeɠei-yo, mazɔlɔɔ gè è ʋɛtɛgɛ ga telebo nu niima yeeɠɛɠalai zu nuɓusɛiti saama. 2 Suai niiti ti ɲadegai, ɗa ma zii ɠilagilagi zeɠe, ma zinɛ lɔfela, ta ma zaa lɔfela, kɛlɛ suai niiti ti ɠɔzɔai, ɗa naama zii ɠɛ ga ma zinɛ ta ma zaa nɔ. 3 Wɔniiti ɓalaa, ɗa ma zii ɠilagilagi zeɠe, ma zinɛ lɔfela, ta ma zaa lɔfela, naa ɠa a kɛ è ti-ma zuwui makɛ eteai zu ná pɛ. 4 Mazɔlɔɔ é yɛga ga folo lɔfela, gè tonai ʋu eteai zu, folo ʋuunaanigɔ (40) ta kpidi ʋuunaanigɔ (40) laawu, fuluaniiti kpein gè ti ɓɛtɛai, gè ti-ma zuwu ɠaaleʋe zooi ɠa.» 5 Nowe naa kpein kɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni zea.

6 Nowe kona undɔzita (600) zɔlɔɔni niina, siɛgi zu ziɛve golai ʋaani la eteai zu. 7 Nowe lɛɛni keingi zu ta ná-doun zunuiti, ta anzai, ta ná-doun anzaiti, ga ti ɠizo ziɛve golai ma. 8 Suai niiti saama, ti ɲadegai, ta niiti ti ɠɔzɔai, naa ʋɛɛ wɔniiti kpein ba, ta suai niiti kpein ti ɓokposu zooi ma, 9 ti kpein ti zeelini Nowe ma keingi ʋɔ bɛ ga felefelegi, ma zinɛ ɠila ta ma zaa ɠila, eɠɛʋelei GALA ge ma levei veeni la Nowe ya. 10 Folo lɔfela ʋoluma, ziɛve golai eteai maaɓɔɔleni.

11 Nowe zii ma ɠona undɔzitai (600), ma alu felesiɛi, ma volo puugɔ maazu lɔfelasiɛi (17) ma, naama voloi zooi wu ɗɛ wolaiti ma ɗɛungiti kpein daaleʋeni, ta geeɠɔlɔgi ma ʋɛlɛlaʋɛti ɓalaa daalaoni. 12 Tonai tɔɔzeini ga ʋua eteai zu, eyɛsu folo ʋuunaanigɔ (40) ta kpidi ʋuunaanigɔ (40). 13 Naama voloi ɓɔɠɔi nɔ ɠa Noweni ti lɛɛni la keingi zu, tɔun be, Sɛme ʋe, Same ʋe, ta Zafɛte, é ɓɔ anzai ʋa ta ná-doun anza saʋagɔiti, 14 naa ʋɛɛ dɔɓɔ zuai ma zii kpein ba, ta toganiiti, ta aniiti kpein ti ɓokposu zooi ma, é ɓɔ wɔniiti kpein ba, ta koʋe ganiiti kpein. 15 Anii vului ma ziiti kpein, ma zinɛ ma zaa, ti ʋaani ga felefelegi Nowe ʋɔ bɛ, ga ti lɛ keingi zu. 16 Ti ɠilagilagi lɛɛni ma zinɛ ma zaa, ti ma ziiti kɛʋelei, eɠɛʋelei GALA ge ma levei veeni la Nowe ya. Naa ʋolu Ɠɔoɠɔ GALAGI daaɠuluni ma.

17 Ziɛve golai yɛni lɛɛzu, é kɛ ga folo ʋuunaanigɔ (40) eteai zu. Ziɛi veni, é keingi wuzeɠe zooi maazu. 18 Ziɛi veni, é wola lɛ su eteai zu. Keingi ɠɛni ziɛzu ziɛi ɠa. 19 Ziɛi ɠɛni lɛɛzu su nɔ, eyɛsu é gize ɠaaɠoozagiti pɛ maaɓɔɔle geeɠɔlɔgi wu eteai zu ná pɛ. 20 Ziɛi lɛɛni gizeiti maazu ga mɛtɛlɛ lɔfela ɠɛɠala, ti pɛ maalɔɔɠuni. 21 Nii kpein é ɠɛni ga fuluanii eteai zu, ti pɛ ti zaani, wɔniiti, toganiiti, dɔɓɔ zuaiti, nii kpein é ɠɛni ɓokposu, ta nuɓusɛi kpein. 22 Nii kpein é ɠɛni yɛnvuzu zou vɔɔi ma, naa pɛ ge zaani. 23 GALA ge fuluanii kpein suwuɠaaleʋeni zooi ɠa: nuɓusɛi ta suaiti, naa ʋɛɛ kpokpo ganiiti ta wɔniiti ba. Nowe nɔ ɠa é yɛni ná, ta niiti ti ɠɛni ba keingi zu.

24 Ziɛvegi yɛni eteai zu eyɛsu folo ungila folo ʋuulɔɔlugɔ (150).

8

Nowe ɠula vai keingi zu

1 GALA ge ɠizɛni Nowe zu, ta dɔɓɔ zuaiti pɛ, ta toganiiti ti ɠɛni ba keingi zu. GALA ge fiilɛi leʋeni eteai zu, ziɛvegi tɔɔzeini ga maa ɗa yei. 2 Zooi wu ɗɛungiti ta geeɠɔlɔgi ma ʋɛlɛlaʋɛti daaɠuluni, tonai teʋe. 3 Ziɛi maa ɠɛni yeizu vaa, é ɗa zeɠe zooi ma, maalɔini folo ungila folo ʋuulɔɔlugɔ (150) laawu. 4 Alu dɔfelasiɛi ma volo puugɔ maazu lɔfelasiɛi (17) ma, keingi loni gizei ma, nii daaseigi ga Alalate. 5 Ziɛi ɠɛni ba maa ɗa yei, eyɛsu alugi ʋuusiɛi. Naama alugi ma volo mɔungi, gizeiti tɔungiti ti ɠulani kɛlɛma.

6 Folo ʋuunaanigɔ (40) leʋegai ma, Nowe fenɛtɛlɛi laalaoni, nii é kpɛtɛni keingi ʋa. 7 É kalawɔnii ʋilɛni, naa ɠula, é ɗa li, é ɗa ɠaaɠale ma, ná zeizu ɠɛ mɔinmɔin. É ná maaɓɔunni, eyɛsu ziɛi vɔ zooi ɠa. 8 Naa ʋolu é poopogi ɓalaa ʋilɛ, ga é pɛtɛ, ni ziɛi maayeiɗa zooi ɠa. 9 Kɛlɛ poopogi la ɠɛni zeizu zɔlɔɔni, é ɠaleni ma pɔ bɛ keingi zu, mazɔlɔɔ ziɛi ɠɛni zooi ma ná pɛ. Nowe yeeɠulani, é so, é tɛ ɓɔɠɔ ma keingi zu. 10 É folo lɔfela ɠiligaa maaɓɔunni mɔnɔ, naa ʋolu é yeeɓeni poopogi ʋa, é ɠula keingi zu. 11 Kpɔkɔmaʋɛ, poopogi ɠaleni ma, é ʋa pɔ bɛ. Pɛtɛ, wolive wului ɠaalaagi gila ge ɠɛni dakulugi ɠa. Nowe kwɛɛni naazu ga ziɛi maalɔiɗa ɠɛni de niina zooi ɠa. 12 É folo lɔfela ɠiligaa maaɓɔunni mɔnɔ, naa ʋolu é poopogi ʋilɛni. Kɛlɛ naa la mɔ ɠɛni ɠaleni ma ʋolu pɔ bɛ.

13 Nowe zii ma ɠona undɔzita maazu ɠilagi (601) ma alu mɔungi ma volo mɔungi, ziɛi vɔɔni zooi ɠa. Nowe keingi lakulugi zeɠeni da. É wɛlɛni, é ka ga zooi ɠaaʋɛ vɔɔni niina. 14 Alugi velesiɛi ma volo ʋuufelegɔ maazu lɔfelasiɛi (27) ma, zooi vɔɔni niina kpaankpaan.

15 GALA ge ɓɔɛni Nowe ʋɔ, é ɠɛ ma: 16 «Ɠula keingi zu, wa è-anzai, wa è-loun zunuiti, ta è-loun anzaiti. 17 Fuluanii ma zii kpein kula, niiti ti è ɠoba: wɔniiti, suaiti, ta kpokpo ganiiti, ti vaza eteai zu, ti ɓuɠu, ti mɔin ná.» 18 Nowe ɠulani keingi zu, ta ná-doun zunuiti, ta anzai, ta ná-doun anzaiti. 19 Suai ma zii ɠilagilagi kpein ge ɠulani keingi zu, ani niiti ti ɓokposu, wɔniiti ta nii kpein é vulua eteai zu.

20 Nowe zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. É ta zeɠeni suaiti su, niiti ti ɲadegai, ta wɔniiti su, niiti ti ɲadegai, é ti ɠɛ ga gala zalaɠai, zalaɠa ɠulazuʋɛ. 21 Ɠɔoɠɔ GALAGI zalaɠai naama maku nɛɛnɛgi mɛnigai ma, é boni yiimaʋɛ, é ɠɛ ma: «Gè la mɔ eteai ɠotoa nui maaʋele ma, anɛɛ ɓalaa nui yiimaʋɛ ma ɠisiɛiti togɛ faa ɲɔi ʋa, é lɔɔzei ma loungo ziɛgi zu ma. Gè la mɔ fuluanii kpein koloɠologa, eɠɛʋelei gè kɛai la.

22 Ni nɔ eteai ɠa dɛ ná,

anii vaza fai ta teʋe vai,

diegi ta kɔɔlɛi,

foɠoi ta samai,

foloi ta kpidii,

naati ti la ɓega ɲɛgɛlɛin.»

9

GALA ná-minazeɠegi Nowe ʋɛ

1 GALA ge tuya looni Nowe ʋɛ ta ná-doun zunuiti, é ɠɛni ti ma: «À ɓuɠu, wo mɔin, wo eteai laave. 2 Fuluaniiti kpein ta lua wo ʋa, ti zasu ɗa ɓali, é zo suaiti ma ti eteai zu, é li wɔniiti pɔ, ta kpokpo ganiiti, ta kaleiti: ti pɛ feeʋɛ wo ya. 3 Gè fuluaniiti kpein fea wo ʋɛ ga daamianigi. Eɠɛʋelei gè tufa lɛtɛi veai la wo ʋɛ, gè ti pɛ fea wo ʋɛ ɠana. 4 Anɛɛ naa ʋe, à mina suai mi, ma ɲamai ʋa yɛ su, naa ɠa é ga zɛnvui. 5 À suɠwɛɛ ɓalaa ga wo-ma ɲamai ɠa é ga wo-yɛnvui, nà maaɠaazaɠabo. Nà maaɠaazaɠabo naa ma, nii nɔpɛ a nu ɲamai ʋu, é ɠɛni ga suai, ɓaa é ɠɛni ga nui. Nà nui ɠilagilagi ɠaazaɠa kɛɛɠɛloin ma ɲamai ma.

6 Zɔi a nu ɲama ʋu,

tɔ ɓalaa nu ɠili ka ma ɲamai ʋu,

mazɔlɔɔ GALA ge nui ɓɛtɛʋɛ

ga maaniinigi ɠɛʋele.

7 Wɔun wa, à ɓuɠu, wo mɔin eteai zu.»

8 GALA ge ɓɔɛni Nowe ʋɔ ta ná-doun zunuiti, é ɠɛ ti ma: 9 «Wɛlɛ, gè minazeɠea wo ʋɛ, wa wo-mavofodai, 10 naa ʋɛɛ nii kpein ba é vulua wo ɠoba, wɔniiti, toganiiti, ta dɔɓɔ zuaiti, wa niiti kpein wo ɠulaai keingi zu ʋɔɔma, ti ʋaazu yɛnvuzu eteai zu. 11 Gè minazeɠea wo ʋɛ ga: fuluanii pɛ undaa la mɔ ʋiliga ga ziɛve golai, ziɛve gola la mɔ ɠɛa ná, é ʋa eteai ɠoloɠolo.»

12 GALA ge ɠɛni ma mɔnɔ: «Nii ɠa é ga minazeɠegi ma ʋoogi eyɛsu ɠɔ, gè kɛɛzu ade yɔɠɔzu, nà-o, wa-o, ta anii kpein ti yɛnvuzu wo ɠoba. 13 Gè nà-kpazamanamanagi zeiɗa tonaɓiingi zu, toɠa ɠɛ ga minazeɠegi ma ʋoogi gi yɔɠɔzu gá eteai. 14 Siɛgi zu gè tonaɓiingiti gaalɛɛzu ba la, é zɛlɛ zooi maazu, kpazamanamanagi a ɠulana kɛlɛma tonaɓiingi zu, 15 nà ɠizɛ nà-minazeɠegi zu, é ade yɔɠɔzu, nà-o, wa-o, ta nii kpein é vulua. Ziɛi la mɔ vega, é ʋa fuluanii kpein koloɠolo. 16 Kpazamanamanagi ɠa ɠɛ tonaɓiingi zu, nà wɛlɛna ba, nà ɠizɛ ɠɔoɠɔ minazeɠegi zu, nii é gi yɔɠɔzu gá fuluaniiti kpein ti eteai zu.» 17 GALA ge ɠɛni Nowe ma mɔnɔ: «Naa ɠa é ga minazeɠegi ma ʋoogi, nii gè kɛa gi yɔɠɔzu gá fuluaniiti kpein ti eteai zu.»

Nowe ná-doun zunu saʋagɔiti ta-vai

18 Nowe ná-doun zunuiti ti ɠulani keingi zu, ti ɠɛni ga niiti: Sɛme, Same, ta Zafɛte. Kanaan kɛɛɠɛ ɠɛni ga Same. 19 Naati ka ti ga Nowe ná-doun zunu saʋagɔiti, ti-mavofodai ɠa é eteai laavegai.

20 Nowe ɠɛni ga tii ɠɛɛ nu mɔungi, nii é leezɛn ɓelei leʋeni. 21 É ma lɔɔi ɓɔleni, naa so, é la ga ɠabei ná-seɠe ɠotai wu. 22 Same, nii é ga Kanaan kɛɛɠɛ, naa kɛɛɠɛ ɠabei ɠaani, é liini eteaʋɛ, é bo diɛni felegɔ ma. 23 Sɛme ta Zafɛte ti tookɔba wolai zeɠeni, ti pɛɛ ɠɔma, ti ziɛ ga ʋolu ʋelei, ti pɛɛ ti-ɠɛɛ ma, kabei lɔɔɠu. Tɛi ti ʋoluavega ɠɛni de, ti la ɠɛni ti-ɠɛɛ ɠabei ɠaani ɲɛgɛlɛin.

24 Siɛgi zu Nowe wuunni da, é ɠula ná-dɔɔzodai zu, é naa mɛnini, nii ná-doun zunu ɠaaɓelagi kɛɛni la, 25 é zɛba é ɠɛ ma: «Kanaan ɠotoʋɛ! Toɠa ɠɛ ga kɛɛɠɛleaiti ta-luɔiti tɔnɔ ma luɔi!» 26 Naa ʋolu é ɠɛni ma: «Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, Sɛme ná-GALAGI, Kanaan ɠa ɠɛ ga Sɛme ná-duɔi! 27 GALA ge Zafɛte zeizuʋɛ maawɔɔlɔ, é zei Sɛme ná-seɠe ɠotaiti bu, Kanaan ɠa ɠɛ ga ná-duɔi!»

28 Ziɛve golai ʋoluma, Nowe kɛɛni ga kona unsaʋagɔ puulɔɔlugɔ (350). 29 Nowe zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona untaaʋuugɔ puulɔɔlugɔ (950), naa ʋolu é zaani.

10

Ziiti tɔɔzei ʋelei

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 1:5-23)

1 Ziɛve golai leʋega ʋoluma, Nowe ná-doun zunuiti, Sɛme, Same ta Zafɛte, ti dointi sɔlɔɔni. Ti-mavofodaiti daaseigiti ti ɠɛni ga:

2 Zafɛte mavofodaiti ti ɠɛni ga: Gɔmɛɛl, Magɔge, Madayi, Yavan, Tuɓale, Meesɛke, ta Tilase. 3 Gɔmɛɛl mavofodaiti ti ɠɛni ga: Asekeenaze, Lifate, ta Tɔgaalema. 4 Yavan mavofodaiti ti ɠɛni ga: Elisa, Taalesise, Kitime, ta Dɔdanime. 5 Ti-mavofodaiti kaa, ti zeini ziɛ zaama yooiti su, ta ziɛlaʋɛ yooiti. Ti vazagɛ zooiti su, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti, ta ti-laawooiti ta ti-ma ziiti ti la.

6 Same mavofodaiti ti ɠɛni ga: Kuse, Miselayime, Pute, ta Kanaan. 7 Kuse mavofodaiti ti ɠɛni ga: Seɓa, Ɠavila, Saɓeta, Layema, ta Saɓeteeka. Layema mavofodaiti ti ɠɛni ga: Saɓa ta Dedan.

8 Kuse Nimelɔde zɔlɔɔni, naa ɠa é ɠɛɛni ga zɛbɛsu nu wola mɔungi zooi ɠa. 9 É ɠɛni ga doso wola Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, naa ɠa é ba, a ɗa wo da ga: «Doso wolai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, eɠɛ Nimelɔde.» 10 Ná-masadai ma laa wola mɔungiti ti ɠɛni ga Ɓaɓɛleni ta Elɛke, naa ʋɛɛ Akade ʋa, ta Kalenee, niiti ti Sineyaal yooi zu. 11 Naama yooi ʋoluma, Nimelɔde liini Asiili yooi zu, é Ninive laa wolai lo, ta Leɠɔɓɔte-Iil, ta Kala, 12 naa ʋɛɛ Leesɛn ʋa, nii é Ninive ta taa wolai Kala ti yɔɠɔzuʋɛ.

13 Miselayime mavofodaiti ti ɠɛni ga: Lude nuiti, Aname nuiti, Leɠaɓe nuiti, Nafetu nuiti, 14 Pateluse nuiti, Kaselu nuiti, ta Kafetɔɔl nuiti. (Kaselu nui naati ka Filiseti nuiti kulaai ti zu).

15 Kanaan ná-doun zunu mɔungi é sɔlɔɔni, naa ɠa é ɠɛni ga Sidɔn, naa ʋolu gelei ɠɛ ga Ɠɛte. 16 Kanaan mavofodaiti ti ɠɛni ga: Yeeɓuse nuiti, Amɔɔl nuiti, Giilegase nuiti, 17 Ɠeeve nuiti, Aaleke nuiti, Sine nuiti, 18 Aalevade nuiti, Semaal nuiti, ta Ɠamate nuiti. Naa ʋoluma Kanaan nuiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti vazani. 19 Kanaan nuiti ta-you ɠwɛgi liini eyɛsu Sidɔn, Geelaal letema ʋelei, eyɛsu é zeeli Gaza, ta Sɔdɔme ʋele, é ʋɛɛ Gɔmɔɔl ʋele ʋa, é li Adema ta Seɓɔyime, eyɛsu é gaaɓela Leesa yooi ma. 20 Same mavofodaiti kana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, ta ti-laawooiti, ta ti-ma ziiti ta-yooiti su.

21 Sɛme doun zunuiti ɓalaa sɔlɔɔni, toɠa é ɠɛni ga Eɓɛɛl lointi kpein ti-mɛmɛwolai, Zafɛte nɔnɔ liɛi. 22 Sɛme mavofodaiti ti ɠɛni ga: Elame, Asuul, Aalepakesade, Lude, ta Alame. 23 Alame mavofodaiti ti ɠɛni ga: Use, Ɠule, Geetɛɛl, ta Mase. 24 Aalepakesade Seela zɔlɔɔni, ta Seela Eɓɛɛl zɔlɔɔni. 25 Eɓɛɛl zunu loun felegɔ zɔlɔɔni: Gilagi laaseigi ɠɛni ga Peelɛge, tɔɔzei ná-siɛgi zu ɠa zooi ɠa nuɓusɛiti zeeɠaaɠwɛɛni la, ta kɛɛɠɛloin laaseigi ɠɛni ga Yɔketan. 26 Yɔketan mavofodaiti ti ɠɛni ga: Alemɔdade, Seeleefe, Ɠasaalemavɛte, Yeela, 27 Ɠadɔlame, Uzale, Dikela, 28 Wɔɓale, Aɓimayɛle, Saɓa, 29 Wɔfiil, Ɠavila, ta Yɔɓaɓe. Niima nuiti pɛ ti ɠɛni ga Yɔketan mavofodaiti. 30 Ti zeini Meesa ta Sefaal ɠize yooi yɔɠɔzu, nii é folo ɠulazu ʋelei. 31 Sɛme mavofodaiti kana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, ta ti-laawooiti, ta ti-ma ziiti ta-yooiti su.

32 Nowe ná-doun zunuiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti kɛʋeleiti kana, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti-ma ziiti saama. Tiya ɠa ziiti kpein kulaai ti zu, ti vazagai eteai zu ziɛve golai leʋega ʋoluma.

11

Nuɓusɛi ɠaka fai Ɓaɓɛle

1 Eteai pɛ ge ɠɛni zii woo ɠilagi wosu, ti ɠɛni ɓɔɛzu ga woo ɠilagi. 2 Ti zeɠeni ga folo ɠulazu ʋelei, ti nɛmɛ wola ɠila kaani Sineyaal yooi zu, miná ɠa ti zeini ná. 3 Ti ɠɛni ɓɔɠɔ ma: «Ade li, ade ɓilikiiti doɠa, ade ti ɠala abui zu.» Ɓilikii ɠɛni ti ʋɛ ga pɛlɛ lo kɔtui, ti ɗa sei ga managi. 4 Ti ɠɛni ɓɔɠɔ ma mɔnɔ: «Ade li, de taai ta lo ɓɔɠɔ ʋɛ, ta pɛlɛ ɠaaɠoozagi nii nɔungi a zei geei ʋa. Ade ɓɔɠɔ lɔɠɔ ɠula, naa ɠa a kɛ ade mina vaza zooi ɠa ná pɛ.»

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI yeini taai ʋɛtɛsu ta pɛlɛ ɠaaɠoozagi, nii nuiti ti ɠɛni tosu. 6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Wɛlɛ, ta ga zii ɠilagi nɔ, woo ɠilagi nɔ ɠa é ti-la. Ni ta tɔɔzeina ɠani, ani nɔpɛ ge la mɔ pele ɓesaga ti luɠɔ naa ɠɛɛ vai zu, nii a ɠɛ ti ɠisu. 7 Ade yei, de li, de ti-laawooi zupu, naa ɠa a kɛ, ti mina ɓɔɠɔ laawooiti mɛni.»

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ti zuvazani, ti maaɠooza ná ʋa, ti li eteai zu ná pɛ. Ti looɠoni taai lo fai ʋa. 9 Naa ɠa é kɛai taai naa laasei pɛai ga Ɓaɓɛle,* mazɔlɔɔ miná ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI eteai kpein gooi zupuai ná. Ná ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ti zuvazani ná, ti li eteai zu ná kpein.

Mɛmɛwolaiti daaseigiti é zo Sɛme ma,
é zeeli Aɓalame ma

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 1:24-27)

10 Sɛme mavofodai ɠaa: Ziɛve golai leʋegai ma, é ɠɛ ga kona felegɔ, Sɛme ná-konagi ɠɛni ga ungila (100), é Aalepakesade zɔlɔɔni. 11 Aalepakesade zɔlɔɔga ʋoluma, Sɛme kona undɔɔlugɔ (500) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni.

12 Aalepakesade ná-konagi ɠɛai ma ga puusaʋagɔ maazu lɔɔlugɔ (35), é Seela zɔlɔɔni. 13 Seela zɔlɔɔga ʋoluma, Aalepakesade kona unnaanigɔ kona saʋagɔ (403) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni.

14 Seela ná-konagi ɠɛai ma ga puusaʋagɔ (30), é Eɓɛɛl zɔlɔɔni. 15 Eɓɛɛl zɔlɔɔga ʋoluma, Seela kona unnaanigɔ kona saʋagɔ (403) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni.

16 Eɓɛɛl ná-konagi ɠɛai ma ga puusaʋagɔ maazu naanigɔ (34), é Peelɛge zɔlɔɔni. 17 Peelɛge zɔlɔɔga ʋoluma, Eɓɛɛl kona unnaanigɔ puusaʋagɔ (430) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni.

18 Peelɛge ná-konagi ɠɛai ma ga puusaʋagɔ (30), é Leyu zɔlɔɔni. 19 Leyu zɔlɔɔga ʋoluma, Peelɛge kona unfelegɔ kona taaʋuugɔ (209) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni.

20 Leyu ná-konagi ɠɛai ma ga puusaʋagɔ maazu felegɔ (32), é Seluge zɔlɔɔni. 21 Seluge zɔlɔɔga ʋoluma, Leyu kona unfelegɔ kona dɔfela (207) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni.

22 Seluge ná-konagi ɠɛai ma ga puusaʋagɔ (30), é Naɠɔɔl zɔlɔɔni. 23 Naɠɔɔl zɔlɔɔga ʋoluma, Seluge kona unfelegɔ (200) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni.

24 Naɠɔɔl ná-konagi ɠɛai ma ga puufelegɔ maazu taaʋuugɔ (29), é Teela zɔlɔɔni. 25 Teela zɔlɔɔga ʋoluma, Naɠɔɔl kona ungila puugɔ maazu taaʋuugɔ (119) ɠili kɛɛni. É doun zunui ta doun anzanui taɠiligaa zɔlɔɔni.

26 Teela ná-konagi ɠɛai ma ga puulɔfela (70), é Aɓalameni sɔlɔɔni ta Naɠɔɔl ta Ɠalan.

27 Teela mavofodai ɠaa: Teela Aɓalameni sɔlɔɔni ta Naɠɔɔl, ta Ɠalan. Ɠalan Lɔte zɔlɔɔni. 28 Ɠalan zaani kɛɛɠɛ Teela luɠɔ, sɔlɔɔ zooi zu, ʋɛ ná ga Uul, Kaledee yooi zu. 29 Aɓalame ta Naɠɔɔl ti anzaiti seini. Aɓalame anzai laaseigi ɠɛni ga Salayi. Naɠɔɔl anzai laaseigi ɠɛ ga Mileka. Mileka ta Yisekani ti-ɠɛɛ ɠɛni ga Ɠalan. 30 Salayi maaloni, doun la ɠɛni bɛ ɲɛgɛlɛin. 31 Teela ná-doun zunui Aɓalame zeɠeni, ta ná-doun loin Lɔte, Ɠalan ná-doun zunui, ta Salayi, ná-doin Aɓalame anzai. Ti ɠulani ʋɔɔma Uul ʋa Kaledee yooi zu, ti li Kanaan yooi zu ʋele. Ti zeelini Ɠalan, ti zei ná.

32 Teela zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona unfelegɔ kona dɔɔlugɔ (205), naa ʋolu Teela zaani Ɠalan.

AƁALAME NÁ-FAI

12

(12:1--25:18)

Aɓalame loli fai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Aɓalame ma: «Zeɠe ɗa-yooi zu, ɗa-wolodai zu, è ɠula è-ɠɛɛ ʋɛlɛi wu, li zooi naa zu, ʋɛ gè ná lɛɛzu ga ɗe.

2 Nà ʋaazu zii wola ɠulazu è zu,

nà tuya loo è ʋɛ, gè è-laaseigi wɔɔlɔ.

Nà tuya loo zɔiti bɛ ga è maaʋele.

3 Nà tuya loo naati bɛ, niiti ta tuya loo è ʋɛ,

nà naati foovo, niiti ta è voovo,

etea ʋɛlɛyeɠei kpein ka tuyai zɔlɔɔ è maaʋele ma.»

4 Aɓalame liini, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI boni ma la, Lɔte ʋilɛni polu. Aɓalame ná-konagi ɠɛni ga puulɔfela maazu lɔɔlugɔ (75), siɛgi zu è ɠulani la Ɠalan taai ʋa. 5 Aɓalame anzai Salayi zeɠeni ta Lɔte, nii é ɠɛni ga deɠe loin, é ʋɛɛ zeaɠɔligiti kpein ba, ta botiɠɛ nuiti, é ti zɔlɔɔni Ɠalan. Ti wuzeɠeni, ti li Kanaan yooi zu. Ti zeeliai ma Kanaan yooi zu, 6 Aɓalame ná zuɓizɛni, eyɛsu é li adaʋɛ ná laaseigi ga Sikɛme, eyɛsu é zeeli Mɔlee, sɛne gului ʋɔ bɛ. Kanaan nuiti ka ti ɠɛni naama yooi zu názu.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠulani kɛlɛma Aɓalame ʋɛ, é ɠɛ ma: «Nà zooi nii veezu è-mavofodai ya.» Aɓalame zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii é ɠulani bɛ kɛlɛma. 8 Naa ʋolu, é zeɠeni ná, é li ga gize yooi zu ʋelei, Ɓeetɛle folo ɠulazu ʋelei. É ná-seɠe ɠotai loni Ɓeetɛle folo liizu ʋelei ti yɔɠɔzuʋɛ ta Ayi, nii é folo ɠulazu ʋelei. É zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é wooɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. 9 Aɓalame ɠɛni liizu ɓɛkpɛ ga lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋelei.

Aɓalame yeeɠɛɠala go ɠɛɛ vai
Ezipete yooi zu

10 Pului looni zooi zu, Aɓalame yeini Ezipete ga é lago zei ná, mazɔlɔɔ pului wola wɔɔlɔni zooi zu. 11 Siɛgi zu é ɠɛni ʋaazu maaɓuɠazu la Ezipete ʋa, é ɠɛni anzai Salayi ma: «Wɛlɛ, gè kwɛɛ ɗa ga anzanui nii pagai. 12 Siɛgi zu Ezipete nuiti ti è ɠaazu la, ta ɠɛ ma: ‹Anzai ʋe!› Ta pàa, ti è yɛ vulua. 13 Ɗa ɠɛ ti ma mu, ɗa ga bàazeelai, naa ɠa a kɛ ti sò ga pagɔ è maaʋele ma, zɛ̀nvui yɛ zèa è-zaalai zu.»

14 Siɛgi zu Aɓalame zeelini la Ezipete yooi zu, Ezipete nuiti ti kaani ga anzai wola ʋagɛ. 15 Falaɠɔn ná-nu wolaiti ti kaai ma, ti maamusɛni Falaɠɔn ɠaazu. Ti liini ga anzanui masagi ná-pɛlɛi wu. 16 É Aɓalame zoni ga pagɔ anzanui maaʋele ma. Aɓalame togani goiti ta togani wolaiti sɔlɔɔni, naa ʋɛɛ soovalegiti ba, ta botiɠɛ zunuiti ta botiɠɛ anzanuiti, ta soovale saaiti ta ɲɔmɛiti.

17 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɔɠɔ vaa wolaiti pɛɛni Falaɠɔn ta ná-pɛlɛyeɠei ʋa, Salayi maaʋele ma, nii é ga Aɓalame anzai. 18 Falaɠɔn zɛba é Aɓalame loli, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa è kɛai ga ze? Lee vaa zu è la boni mà ga è-anzai ʋe? 19 Lee vaa zu è ɠɛai mà: ‹Bàazeelai ʋe?› Naa ɠa é kɛai gè seɠeai ga ànza. È-anzai ɠaa niina, seɠena, è li!»

20 Falaɠɔn devei veeni ná-nuiti zea ga ti zɛ ná, é li, ta anzai, é ʋɛɛ naati kpein ba, ti ɠɛni ga nɔnɔ.

13

Aɓalame ɠale ma vai
Kanaan yooi zu

1 Aɓalame zeɠeni Ezipete yooi zu, é lɛ ʋolu Kanaan yooi zu, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, tɔun be-o, anzai ʋe-o, ta niiti kpein ti ɠɛni ga nɔnɔ. Lɔte ɠɛni ba. 2 Aɓalame wola ɓɛtɛni, toganiiti su, ta walii, ta zanugi.

3 É yɛni lɛɛzu ɓɛkpɛ, é zo lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu, eyɛsu é li Ɓeetɛle, ʋɛ ná-seɠe ɠotai ɠɛni ná mɔunpa, Ɓeetɛle ta Ayi ti yɔɠɔzuʋɛ, 4 ʋɛ é zalaɠa ɠulazuʋɛ loni ná mɔunpa. Miná ɠa Aɓalame wooɠulani ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI ma.

Aɓalame ta deɠe loin Lɔte
ti ʋali fai ma

5 Lɔte, nii é ɠɛni Aɓalame maazaasu, baalagiti ti ɠɛni zea ɓalaa, naa ʋɛɛ boliiti ba, ta nikɛiti, ta seɠe ɠotaiti, 6 zooi la ɠɛni kula ɠɛa ti ʋa, ga ti ʋa zei ada ɠila, mazɔlɔɔ ti-yeaɠɔligiti ti wola mɔinni gola, ti la ɓena zoo ti ʋa zei ada ɠila. 7 Naa ʋolu ɓalaa, Kanaan nuiti ta Feeleeze nuiti ti ɠɛni zeini ma yooi zu naama ziɛgi zu. Kpɔɛi leʋeni Aɓalame ná-togani makɛ nuiti zɔɠɔzu ta Lɔte ná-togani makɛ nuiti.

8 Aɓalame ɠɛni Lɔte ma: «Nà è maanɛɛnɛzu, maaɠaali mina ɠɛ de yɔɠɔzu da ɗe, ɓaa nà-togani makɛ nuiti ta ɗɔnɔiti zɔɠɔzu. Mazɔlɔɔ da ga kɛɛɠɛlointi. 9 Zooi kpein ka è ɠakala. De ɠaaɠwɛɛna ma mu, ni ɗa liina ga nu ɠɔʋɛzu ʋelei, nà li ga nu yeezazu ʋelei, ni ɗa liina ga nu yeezazu ʋelei, nà li ga nu ɠɔʋɛzu ʋelei.»

10 Lɔte ɠaazuwuzeɠeni, é wɛlɛ, é Zuludɛn nɛmɛ wolai ɠa, nii zɛɓɛa ɠɛni de ɲɛgɛlɛin. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛɛzu é ʋa Sɔdɔme ta Gɔmɔɔl ɠoloɠolo, ná ɠɛni eɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kpelei, eyɛsu é zeeli Sɔwaal, kulaai ga Ezipete yooi ɠɛʋele. 11 Lɔte yiimazeɠeni ga Zuludɛn ma nɛmɛ wolai kpein, é liini ga folo ɠulazu ʋelei. Ʋele ɠana ti felegɔ ti ɠaaɠwɛɛni ma la. 12 Aɓalame zeini Kanaan yooi zu, Lɔte zei nɛmɛ zu laaiti su, é ná-seɠe ɠotaiti toni Sɔdɔme letema ʋelei. 13 Sɔdɔme nuiti ti wola zuɲɔuni, ti ɠɛni ga kotoba nu wolaiti Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma.

Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠegi
Aɓalame ʋɛ

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Aɓalame ʋɔ, Lɔte zeɠea ʋoluma polu, é ɠɛ ma: «Adaʋɛ è ná loni, ɠaazuwuzeɠe, è wɛlɛ, nu ɠɔʋɛzu ʋelei ta nu yeezazu ʋelei, folo ɠulazu ʋelei ta folo liizu ʋelei. 15 Mazɔlɔɔ, zooi nii kpein è pɛtɛsu, nà ʋaazu feezu è ʋɛ, wa è-mavofodai, eyɛsu ɠɔ. 16 Nà è-mavofodai ɠɛ eɠɛ zooi ma vufiligi, nii nu la zooga é ʋa gaalu, eɠɛ pelegi nu la zooga la é ʋa zooi ma vufiligi ɠaalu. 17 Wuzeɠena ʋɛ, è zooi zuɓizɛ, è ziɛ sakpai ta kogi ma, mazɔlɔɔ nà ʋaazu feezu è ʋɛ.»

18 Aɓalame ná-seɠe ɠotaiti seɠeni, é li, é zei Mamelee ná-sɛne guluiti bu, Ɠeeɓelɔn ɠobaʋɛ. É zalaɠa ɠulazuʋɛ loni ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

14

Aɓalame Lɔte unmɔɔ fai

1 Naama ziɛgi zu, Sineyaal masagi Amelafɛle, ta Elazaal masagi Aliyɔke, ta Elame masagi Kedɔɔl-Lawɔmɛɛl, ta Gɔyime masagi Tideyale, 2 yeeta naati ti kɔɔi ʋɛɛni Sɔdɔme masagi Ɓeela ʋa ta Gɔmɔɔl masagi Ɓiilesa, ta Adema masagi Sineyaɓe, ta Seɓɔyime masagi Seemeyebɛɛl, ta Ɓeela masagi (taai naa laa ɠa ga ɓalaa Sɔwaal). 3 Naati kpein ti ɠaalɛɛni ba Sidime nɛmɛ wolai zu, nii maaɓɔɔlegai za ga Kpoloɗɛ Wanai. 4 Kona puugɔ maazu felegɔ (12) laawu, ti ɠoloa ɠɛni de Kedɔɔl-Lawɔmɛɛl ʋɛ, kɛlɛ kona puugɔ maazu zaʋasiɛi (13) ma, ti ɓakani.

5 Kona puugɔ maazu naanisiɛi (14) ma, Kedɔɔl-Lawɔmɛɛl ta masagiti ti ɠɛni polu, ti ʋaani, ti zobo sɔlɔɔ Leefa mavofodaiti ma Asetelɔte-Kaalenayime, ta Zuze mavofodaiti ti Ɠame, ta Eme mavofodaiti ti Savee-Kiliyatayime, 6 ta Ɠɔɔl nuiti ti ta-ɠizeiti su Seyiil, eyɛsu é zeeli Palan sɛne guluiti pɔ bɛ, nii é teʋebai ɠobaʋɛ. 7 Naa ʋolu, ti ɠaleni ma, ti li En-Misepate, nii é ga Kadɛse, ti zobo sɔlɔɔni Amalɛke nuiti ma, ta-yooi ná pɛ su, é ʋɛɛ Amɔɔl nuiti ba, ti ɠɛni zeini Ɠasason-Tamaal.

8 Názuʋɛ ɠa Sɔdɔme masagi, ta Gɔmɔɔl masagi, ta Adema masagi, ta Seɓɔyime masagi, ta Ɓeela masagi nii é ga Sɔwaal, naati ti kɔɔi ɠɛʋele ɓɛtɛni la ti laalɔɠɔma Sidime nɛmɛ wolai zu. 9 Elame masagi Kedɔɔl-Lawɔmɛɛl, ta Gɔyime masagi Tideyale, ta Sineyaal masagi Amelafɛle, ta Elazaal masagi Aliyɔke, ti ɠɛni ga masa naanigɔ, dɔɔlugɔi laalɔɠɔma. 10 Mana zeɠei wola mɔinni Sidime nɛmɛi zu, Sɔdɔme masagi ta Gɔmɔɔl ʋele geleiti ti ɠɛni ʋelazu, ti ɗa li, ti ɗa loo zeɠei naati su. Mɔtaiti ti ʋelani, ti li gizei ma. 11 Niiti ti zobogi zɔlɔɔni, naati ka ti Sɔdɔme ta Gɔmɔɔl naavoloiti kpein seɠeni, ta daamiani makɛgaiti, naa ʋolu ti li. 12 Ti Aɓalame deɠe loin Lɔte ta kɔligiti soni, ti li ga tiye, mazɔlɔɔ Lɔte ɠɛni zeini Sɔdɔme.

13 Pela nu ɠila ge ʋaani, é daazeeli Eɓulu nui Aɓalame ma, nii é ɠɛni zeini Amɔɔl nui Mamelee ná-sɛne guluiti saama. Mamelee ɠɛni ga Esekɔleni ta Anɛɛl ti-ɠɛɛloin, niiti ti minazeɠeni Aɓalame ʋɛ. 14 Aɓalame mɛnigai ma ga deɠe loin zogɛ, é ná-botiɠɛ nu unsaʋagɔ nu puugɔ maazu lɔsaʋa (318) maaɠilini, niiti ti zuzeeliai kɔɔɠɔ vai ma, ti zɔlɔɔgai ná-pɛlɛi wu, naati ti ʋilɛni masagiti polu, eyɛsu ti zeeli Dan. 15 É ná-botiɠɛ nuiti balini su, é sili nuiti so kpidii. É zobo sɔlɔɔni ti ma, é yɛ ti ʋolu, ti zeeli Ɠɔɓa, nii é Damase ɠɔʋɛzu ʋelei. 16 É ɠaleni ma ga kɔɔzoganiiti kpein. É ɠaleni ma ɓalaa ga deɠe loin Lɔte, ta zeaɠɔligiti, ta anzanuiti ɓalaa, ta kɔɔ luɔiti.

17 Naa ʋoluma, Aɓalame ɠaleni ma, é zobogi zɔlɔɔgai ma Kedɔɔl-Lawɔmɛɛl ma, ta masagiti ti ɠɛni polu. Sɔdɔme masagi ɠulani, é daaɠomi Savee nɛmɛi zu, nii é ga Masa Nɛmɛi.

18 Mɛlekizeedɛke, Salɛme masagi ʋaani ga ɓului ta dɔɔi. É ɠɛni ga GALA nii é Anii-Pɛ-Unda, naa ná-zalaɠa ɠula nui. 19 É tuya looni Aɓalame ʋɛ, é ɠɛ ma: «GALA ge tuya loo Aɓalame ʋɛ, GALAGI nii é Anii-Pɛ-Unda, é geeɠɔlɔgi ta zooi ɓɛtɛai! 20 Mamagi ɠa GALA bɛ, nii é Anii-Pɛ-Unda, nii é vaa bu, è zobogi zɔlɔɔ è zili nuiti ma!» Aɓalame kɔɔzoganiiti pɛ ma ʋuusiɛi veeni zea.

21 Sɔdɔme masagi ɠɛni Aɓalame ma: «Nuiti fe zèa, è naavoloiti ta sɔɔlaiti seɠe ʋɛ.»

22 Aɓalame ɠɛni Sɔdɔme masagi ma: «Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é Anii-Pɛ-Unda, é geeɠɔlɔgi ta zooi ɓɛtɛai, 23 nii dɔin é ga ɗɔnɔi, gè la ani nɔpɛ seɠea naa ʋa, anɛɛ geze ɠaali ɠilagi ɓaa saʋala galu ɠilagi, naa ɠa a kɛ è mina ɠɛ ma: ‹Gè Aɓalame ɠɛɛʋɛ ga kpɛtɛ nu.› 24 Gè la ani nɔpɛ makɛsu nà ɓɔɠɔi bɛ̀, kɛni niigi zunu loungoiti ti miai, ta zunui naati tɔnɔi, niiti gi ɠɛa siɛi zu, Anɛɛl ta Esekɔle ta Mamelee, naati ta tɔnɔ zeɠe.»

15

GALA ná-minazeɠegi
Aɓalame ta mavofodai ʋɛ

1 Naama vaiti poluma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Aɓalame ʋɔ segi zu, é ɠɛ ma: «Aɓalame, mina lua ɲɛgɛlɛin, nà ɠa gè ga è makɛ nui, ɗa-ɠulanumai ɠa wɔɔlɔ.» 2 Aɓalame gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, lee ɠa è feezu zèa? Tɔɔzei doun la zèa, nà-pɛlɛi wu ʋogani zeɠe nui ɠa é ga Eliyezɛɛl, Damase nui.» 3 É ta laani ma mɔnɔ, é ɠɛ ma: «È la màvofoda ɓɛtɛni, zɔi sɔlɔɔgai nà-pɛlɛi wu, naa ɠa é ɠɛɛzu ga nà-pogani seɠe nui.» 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ, é ɠɛ ma: «Ɓa-o, naa laade, é ʋa ɠɛ ɠɛɛzu ga ɗa-ʋogani zeɠe nui, kɛlɛ kɛni zɔi é ɠulazu è ɠoozu, naa ɠa a ɠɛ ga ɗa-ʋogani zeɠe nui.» 5 Naa ʋolu GALA ge ɠulani la eteaʋɛ ná-seɠe ɠotai ʋoluʋɛ, é ɠɛ ma: «Geeɠɔlɔgi ɠaaʋɛ ʋɛtɛ, è somideɠaiti gaalu, ni ɗa zoo è ti ɠaalu.» É ɠɛni ma mɔnɔ: «Zekana è-mavofodaiti tiegɔi a ɠɛ la.» 6 Aɓalame laani Ɠɔoɠɔ GALAGI la, naa naa leveni bɛ ga telebodai.

7 É ɠɛni ma: «Nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é è ɠula Uul taazuʋɛ Kaledee yooi zu, gè niima yooi ve è ya ga ɗɔnɔ.» 8 Aɓalame gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà kwɛɛ ɠale ɠiteɠite ga nà sɔlɔɔsu?»

9 GALA ge ɠɛni ma: «Li, è kona saʋagɔ nikɛ ɓeai zo, ta kona saʋagɔ woli zaai, ta kona saʋagɔ ʋaala sinɛ wolai, è kpɔ kpumagoi ʋa, ta poopogi, è ti ɠula ga zalaɠai.» 10 Aɓalame naama zuaiti kpein seɠeni, é ti ʋaliʋali su, é ma zɛʋɛiti gaaʋote ɓɔɠɔ ma, ma ɲɛkpɛ ga fele, kɛlɛ é la ɠɛni wɔniiti baliʋalini su. 11 Sua mii wɔniiti ti ɠɛni ʋuuzu ti-ma ʋoomaiti ma, kɛlɛ Aɓalame ti ɓɛɛni.

12 Foloi liizuʋɛ, ɲiimɛni wolai leʋeni ga Aɓalame, dualuagi so, kpidi ɓɔii ʋɛɛ ma. 13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Aɓalame ma: «Suɠwɛɛ ga è-mavofodaiti ta ɠɛ ga seikɔɠɔma nuiti zooi taɠili su, ta ɠɛ ná ga duɔiti, ti ti zopele ɲɔu kona unnaanigɔ (400) laawu. 14 Kɛlɛ nà zii naa lukpɔɠaaleʋe, nii ta duɔlai ɠɛ zeezu, naa ʋoluma, naavolo wolaiti ta yɛ tiya, ti ɠula zeezu. 15 Ɗɔun ɗa, ɗa li è-mɛmɛwolani pɔ ziilɛigi zu, è maa ɠa ɠulu, è ʋɔlɔzaɠaga ʋoluma, undaanɛɛi zu. 16 È-mavofodai ma yamanii naanisiɛi ɠa ʋa ʋolu ʋɛ, mazɔlɔɔ Amɔɔl nuiti ta-vaaɠaaza golai laa la dɛ zeelini.»

17 Siɛgi zu foloi liini la, kpidi ɓɔii ʋɛɛni, diɠii nii é duului ɠulazu, ta sɔmɔgi é zosu, naati ti leʋeni sua ɠaaɠwɛaiti zɔɠɔzuʋɛ. 18 Naama yee ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI minazeɠeni Aɓalame ʋɛ, é ɠɛ ma: «Gè niima yooi kpein fea è-mavofodai ʋɛ, é zo Ezipete ɗɛ wolai ma, é zeeli ziɛ wolai Ufelate ma, 19 Ken nuiti ta-yooi, Keenize nuiti, Kademɔn nuiti, 20 Ɠɛte nuiti, Feeleeze nuiti, Leefa mavofodaiti, 21 Amɔɔl nuiti, Kanaan nuiti, Giilegase nuiti, ta Yeeɓuse nuiti.»

16

Agaal ná-fai
ta Isemayɛle zɔlɔɔ fai

1 Aɓalame anzai Salayi la ɠɛni doun zɔlɔɔni bɛ ɲɛgɛlɛin. Kɛlɛ duɔ anzanui ta ɠɛni zea, daaseigi ɠɛni ga Agaal, é ɠɛni ga Ezipete yooi zu nu. 2 É ɠɛni Aɓalame ma: «È kaa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI la vaani bu ga gè doun zɔlɔɔ. Li, è ʋilɛ nà-duɔ anzanui ʋolu, tanisu nà doun zunu zɔlɔɔ ga maaʋele.» Aɓalame ziɛni ga anzai Salayi ná-tɛnɛ gooi. 3 Aɓalame anzai Salayi ná-duɔ anzanui, Ezipete nui Agaal zeɠeni, é fe sinigi Aɓalame ya ga anza. Aɓalame zeini niina Kanaan yooi zu, é kɛ ná ga kona puugɔ. 4 É ʋilɛni Agaal ʋolu, naa kogi zeɠe. Siɛgi zu é ɓɔɠɔ ɠaai ma ga kogi ɠa ma, é ɠɛni bɛlɛlala wɛlɛi wosu ná-duɔ deei ʋa.

5 Salayi ɠɛni Aɓalame ma: «Poomugi é zeelizu mà, ɗa ɠa è unma ɠasɔ ʋe. Nà ɓɔɠɔi ɠa gè nà-duɔ anzanui zeɠea, gè da è ʋolu, siɛgi zu é kaa la ga kogi ɠa ma, é ɗa bɛlɛlala wɛlɛi wo ga ze. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ ga tukpɔɠaaleʋe nui de yɔɠɔzu.» 6 Aɓalame Salayi wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɗa-luɔ anzanui ɠa è yeezu. So, eɠɛʋelei nɛai la è ʋɛ.» Salayi zɛba é ɗa sopele ɲɔu, eyɛsu naa ʋela ba.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai kaani ziɛungi ɠobaʋɛ teʋebai zu, nii é Suul ʋelei zu. 8 É ɠɛni ma: «Salayi ná-duɔ anzanui Agaal, mini ɠa è zeɠeai ná, mini ɠa è liizu ná?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ʋelazu nà-duɔ deei Salayi ʋa.» 9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠɛni ma: «Ɠale ma ɗa-luɔ deei ʋɔ bɛ, è ɓɔɠɔ unmaayei bɛ.» 10 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠɛni ma mɔnɔ: «Nà è-mavofodai mɔinzu, toɠa mɔin gola, nu nɔpɛ ge la zooga é ʋa gaalu.» 11 É ɠɛni ma mɔnɔ: «Wɛlɛ, ɗa doun zɔlɔɔsu, toɠa ɠɛ ga zunu loun. Ɗa daasei pɛɛ ga Isemayɛle,* mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI è woomɛnini ɗa-ɠoozuʋiligi zu. 12 Toɠa ɠɛ ga dɔɓɔi zu zoovalegi, toɠa ɠɛ ɛsɛ pɛ daalɔɠɔma, ɛsɛ pɛ ge ɠɛ daalɔɠɔma, toɠa zeɠe kɛɛɠɛlointi pɛ ba, é zei yɛ.»

13 Agaal ɓɔɠɔ ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Gè GALA ɓɔɠɔi ɠaaʋɛ nɛi ɓaa, nii é nɔ̀un kaazu?» Ɠɔoɠɔ GALAGI nii é ɓɔɛni tɔun pɔ, é naa laasei pɛɛni ga Ata-Ɛle-Lɔyi.† 14 Naa ɠa é ba, ma ɠɔlɔyeɠei laasei pɛai ga, Laɠayi-Lɔyi ɠɔlɔyeɠei,‡ Toɠa Kadɛseni ta Ɓeelɛde zɔɠɔzuʋɛ.

15 Agaal doun zunu zɔlɔɔni Aɓalame ʋɛ, naa daasei pɛɛni ga Isemayɛle. 16 Aɓalame ná-konagi ɠɛni ga puulɔsaʋa maazu lɔzita (86), siɛgi zu Agaal Isemayɛle zɔlɔɔni la bɛ.

17

Minazeɠegi ma ʋoogi

1 Aɓalame ná-konagi ɠɛai ma ga puutaaʋuu maazu taaʋuu (99), Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠulani bɛ kɛlɛma, é ɠɛ ma: «Nà ɠa gè ga GALA Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii. Ɗa-eteai ziɛ gàazu ga pagɔ, zelilomazu mina ɠɛ è ʋa. 2 Nà minazeɠezu è ʋɛ, nà è-mavofodai mɔinzu gola.»

3 Aɓalame maaʋɛɛni, é nɔkɔ zooi ma, GALA ge ɠɛni ɓɔɛzu pɔ, é ɠɛ ma: 4 «Wɛlɛ, nà-minazeɠegi ɠaa, gè kɛɛzu è ʋɛ: ɗa ɠɛɛzu ga zii mɔinmɔingaa ti-ɠɛɛ. 5 Za ʋoluma, è la mɔ loliga ga Aɓalame,* kɛlɛ è-laaseigi ɠa ɠɛ ga Aɓalaame,† mazɔlɔɔ nà è ɠɛɛzu ga zii mɔinmɔingaa ti-ɠɛɛ. 6 Nà è-mavofodai ɠaawɔɔlɔ gola, ɗa ɠɛ ga zii mɔinmɔin tɔɔzeizu, masagiti ta ɠula è-mavofodai zu. 7 Nà nà-minazeɠegi zo è letema eyɛsu ɠɔ, nà kɛ ɠana nɔ è-mavofodai kpein bɛ. Niima minazeɠegi maaʋele ma, nà ɠɛ ga ɗa-ƓALAGI, ta è-mavofodai nɔnɔ è zeɠea ʋoluma ná. 8 Nà Kanaan yooi kpein fe è ʋɛ, ɗa-o, è-mavofodaiti-yo, ʋɛ è ná ga seikɔɠɔma nui niizu. Toɠa ɠɛ ga wɔnɔ eyɛsu ɠɔ. Nà ɠɛ ga è-mavofodai ná-GALAGI.»

9 GALA ge ɠɛni Aɓalaame ma mɔnɔ: «Ɗɔun, ɗa nà-minazeɠegiti makɛ, wa è-mavofodaiti kpein. 10 Nà-minazeɠegi ɠa é ga nii, nii wa so kpaan ade yɔɠɔzu, ɗa-o, è-mavofodaiti-yo: zunuiti kpein ti wo zaama, ti lati pɛlɛʋolu. 11 Wa-latipɛlɛʋolui ɠa ɠɛ ga minazeɠegi ma ʋoogi ade yɔɠɔzu. 12 Zunuiti kpein ta ɠɛ wo zaama, wa ɗa ti lati pɛlɛʋolu foloi lɔsaʋasiɛi ma, é ɠɛ ɠana wo-mavofodaiti kpein su, é zɔlɔɔni pɛlɛi wu, ɓaa é ɠeyani ga walii, wɛɛin é ga duɔi, niiti ti la ga è-mavofoda. 13 Ti pɛ, zeeɠaaɠwɛɛzu la ba, ta lati pɛlɛʋolu, é zɔlɔɔni ɗa-ʋɛlɛi wu, ɓaa é ɠeyani ga ɗa-walii, nà-minazeɠegi ma ʋoogi ɠa ɠɛ wo-ɓusɛi ma zuai ʋa. Naa ɠa é ga ɠɔoɠɔ minazeɠegi. 14 Zunui nii é la latini pɛlɛʋolu kpusɛi zu, naa ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba, tɔɔzei é nà-minazeɠegi ɠoloɠologa.»

15 GALA ge ɠɛni Aɓalaame ma: «È la mɔ è-anzai Salayi loliga ga Salayi, kɛlɛ daaseigi ɠa ɠɛ ga Sala. 16 Nà tuya loo bɛ, nà doun zunu ve è ya ga tɔun maaʋele, nà tuya loozu bɛ, toɠa ɠɛ ga zii mɔinmɔingaa ti-lee, nuɓusɛiti ma mɔinmɔingaa ta-masagiti ta ɠula tɔun su.»

17 Aɓalaame maaʋɛɛni, é nɔkɔ zooi ma, é ɲɛɛi wo, é ɠɛ yiimaʋɛ: «Doun zunu ɠa zɔlɔɔ nɛi zunu ʋa, nii é kona ungila (100) kɛai na? Ta ànzai Sala é kona ʋuutaaʋuugɔ (90) ɠɛai na, naa ɠa zoo é doun zɔlɔɔ ɓaa?» 18 Aɓalaame ɠɛni GALA ma: «Nii gè falizu è ma, naa ɠa é ga Isemayɛle ɠula su, è makɛ ma kpaan.»

19 GALA ge ɠɛni ma: «Ɓa-o, è-anzai Sala ɠa doun zunu zɔlɔɔsu è ʋɛ, ɗa daasei pɛɛ ga Izaake. Nà-minazeɠegi ɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ faa, gi yɔɠɔzu gá tɔ, ta gi yɔɠɔzu gá mavofodaiti. 20 Isemayɛle letemazu, gè ɗa-vali wooi mɛnigɛ ná-faa zu. Ungo, nà tuya loo bɛ. Toɠa ɓuɠu, nà mavofodai ɠaawɔɔlɔ gola. Masa puugɔ maazu felegɔ (12) ɠa ɠula tɔun su, toɠa ɠɛ ga zii wola ma mɛmɛwolai. 21 Kɛlɛ nà nà-minazeɠegi ɠɛ gi yɔɠɔzu gá Izaake, doun zunui nii Sala sɔlɔɔsu è ʋɛ, niima yeeɠɛɠalai nɔ zu, konagi nii é ʋaazu.» 22 Siɛgi zu GALA ge ɓeni la ga ɓɔɛ Aɓalaame ʋɔ, é zeɠeni ná, é li.

23 Aɓalaame ná-doun zunui Isemayɛle zeɠeni, ta nii kpein é zɔlɔɔni ná-pɛlɛi wu, ta nii kpein é geyani ga walii, zunuiti kpein ná-pɛlɛ wu nuiti saama, é ti latini pɛlɛʋolu naama voloi, eɠɛʋelei GALA ge devei veeni la zea. 24 Aɓalaame ná-konagi ɠɛni ga puutaaʋuu maazu taaʋuu (99), siɛgi zu é latini da pɛlɛʋolu. 25 Ná-doun zunui Isemayɛle ná-konagi ɠɛni ga puugɔ maazu saʋagɔ (13) niina, siɛgi zu é latini da pɛlɛʋolu. 26 Aɓalaame ta ná-doun zunui Isemayɛle ti latini pɛlɛʋolu naama voloi nɔ zu. 27 Zenɔ ɠana é ɠɛni la ga ná-pɛlɛ wu zunuiti kpein, niiti ti zɔlɔɔni ná-pɛlɛi wu, ta wɛɛinti ti ɠeyani ga walii, ti pɛ ti latini pɛlɛʋolu ta tiye.

18

Izaake zɔlɔɔ fai laazeeli vai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠulani kɛlɛma Aɓalaame ʋɛ Mamelee ná-sɛne guluiti kobaʋɛ. Aɓalaame ɠɛni zeini ná-seɠe ɠotai laaʋɛ. Folo kpaai ɠɛni de. 2 É ɠaazuwuzeɠeni, é wɛlɛ. É zunu saʋagɔiti kaani loni, ti lago maaɠoozaai ba. É ti ɠaai ma, é zo ná-seɠe ɠotai laaʋɛ, é ɓizɛni, é ti laaɠomi, é maaʋɛɛni, é nɔkɔ zooi ma. 3 É ɠɛni ti ma: «Màliɠii, nà è maanɛɛnɛzu, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, nii gè zaalai zɔlɔɔgɛ è ɠaazu, mina leʋe, è ʋa maaɠooza bà. 4 À va bu ga gè ʋa ga ziɛi tago, wo ɠɔɠɔiti maagba, wo lago looɠo gulu wolai tɛi bu. 5 Nà liizu, gè ʋa ga ɓulu go wo ʋɔ, wo zɛbɛ zɔlɔɔ ʋolu, naa ʋolu wa li niina, naa ɠa a kɛ wo mina leʋe ɠana nɔ pɔ̀ bɛ, nɛ̀i gè ga wa-wotiɠɛ nui.» Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ungo, kɛ, eɠɛʋelei è bogai la.»

6 Aɓalaame liini gaamago nɔ ná-seɠe ɠotai wu, é ɠɛ Sala ma: «Suvilɛ, è kɔɠɔ ganii ɲɛ saʋagɔ zeɠe ɓulu vukɔi zu, è gaayɔ, è ɓulu ʋɛlɛʋɛlɛgiti kpɛtɛ.» 7 Aɓalaame ɓizɛni ná-togani ɓulugi ʋɔ bɛ, é nikɛ yiʋoi yɔbugi zeɠe nii pagai, é fe botiɠɛ nui ta ya, naa suvilɛ ga kpɛtɛa. 8 É nikɛ ɲiimi ɗɛi ma wulɔi ta nɔnɔi zeɠeni, é pɛɛ nikɛ yiʋoi ʋa, ti kɛʋele ɓɛtɛni, é ʋaa la ti ʋɔ. É loni ti ɠoba tɔ ɓɔɠɔi, gulu wolai wu, ti ɠɛai ma laamiizu.

9 Naa ʋolu ti ɠɛni ma: «Mini ɠa è-anzai Sala ná?» É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Toɠa ʋɛ seɠe ɠotai wu.» 10 Gila ge ɠɛni ma: «Konagi nii é ʋaazu, niima yeeɠɛɠalai zu, nà ʋaazu ʋolu è ʋɔ bɛ, è-anzai Sala ɠa doun zunu zɔlɔɔ.»

Sala yɛni poluʋɛ seɠe ɠotai wu, é niima wooiti mɛni. 11 Aɓalaame ta Sala ti ʋɔlɔzaɠaga ɠɛni de niina, ti kona mɔinmɔin kula. Sala ɓudɛni niina doun zɔlɔɔ siɛgi maazu. 12 Sala ɲɛɛi woni ɠoozu, é ɠɛ ma: «Niizu gè ʋɔlɔzaɠaga, zini pɛlɛ wu wɔin ɠa ɠɛ mà mɔnɔ ɓaa? Màliɠii ɓalaa ʋɔlɔzaɠaga.»

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Aɓalaame ma: «Lee vaa zu Sala ɲɛɛi wogai, é ɗa ɠɛ: ‹Gaama ʋe nɛi ɓaa, ga nà doun zunu zɔlɔɔsu, nɛ̀igi pɔ̀lɔzaɠagai na?› 14 Faa ɠa ná nɛi ɓaa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI la zooga kɛɛzu? Konagi nii é ʋaazu, niima yeeɠɛɠalai nɔ zu, nà ʋaazu ʋolu è ʋɔ bɛ, Sala ɠa doun zunu zɔlɔɔ.» 15 Sala luani, é zɛɛi wo, é ɠɛ ma: «Gè la ɲɛɛ woni.» Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Ga ɠite, è ɲɛɛi wogɛ.»

Aɓalaame ná-GALA fali vai
Sɔdɔme ʋɛ

16 Zunuiti ti wuzeɠeni ga ti li, ti wɛlɛ ga Sɔdɔme ʋele. Aɓalaame ti ʋuuni ga pele, é vali ti ma. 17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Gè la naa lɔɔɠuzu Aɓalaame ʋa, nii gè ʋaazu kɛɛzu. 18 Zii wolai nii zeeɠaaɓaai, toɠa ɠɛɛzu ga naa mɛmɛwola. Eteai zu zii kpein ka tuyai zɔlɔɔ maaʋele ma. 19 Mazɔlɔɔ gè yiimazeɠeʋɛ la, nii a kɛ, é devei ve ná-dointi zea, ta mavofodaiti, ga ti Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimai ɠɛ, ti yɛ sɔledai ta telebodai ɠɛɛzu, naa ɠa a kɛ gè minazeɠegiti daazeeli, niiti gè ti woni bɛ.»

20 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Aɓalaame ma: «Sɔdɔme ta Gɔmɔɔl ti maalɔɔ ɓee wooi zuwɔɔlɔa, ta-ɠotoi ɓaaɠoa gola. 21 Naa ɠa é ba, nà yeizu, gè pɛtɛ, ni ti ɠɛɛʋɛ eɠɛʋelei ma wooi ʋaa la, é zeeli mà, ɓaa ni é la ɠana, nà kwɛɛ.»

22 Zunui naati ti liini ga Sɔdɔme ʋele, siɛgi zu Aɓalaame ɠɛni loni la dɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 23 Aɓalaame maaɓuɠani ba, é ɠɛ ma: «Ɗa telebo nui ɓɔ nu ɲɔi ʋa, è ti undaaʋili ɓaa? 24 Tanisu telebo nu ʋuulɔɔlugɔ (50) ɠa taai zu, ɗa naati ɓalaa undaaʋilisu, è la taai zuvaayɛga telebo nu ʋuulɔɔlugɔi (50) maaʋele ma, ti ti zaama? 25 È la zooga è ʋa naa ɠɛ! È la telebo nui ta nu ɲɔi zoga ga ɠɛʋele, è ʋa telebo nui ɓɔ faa ɲɔu ɠɛ nui ʋa, è ʋa ti ʋaa! È la zooga è ʋa naa ɠɛ! Ɗɛi è eteai kpein tukpɔɠaaleʋezu, è la telebodai ɠɛa ɓaa?» 26 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Ni nà telebo nu ʋuulɔɔlugɔ (50) ɠaana Sɔdɔme taazuʋɛ, nà taai kpein suvaayɛ ti maaʋele ma.»

27 Aɓalaame kpɔɛi zeɠeni ʋolu, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ, nà zoosu gè ɓɔɛ Màliɠii ʋɔ, nɛ̀i gè ga pɔlɔi nɔ, ta zuʋui. 28 Tanisu telebo nu ʋuulɔɔlugɔi (50) ɠaaɠaaʋoola ga dɔɔlugɔ, dɔɔlugɔ vai zu, ɗa taai kpein suɠoloɠolo ɓaa?» Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Gè la taai zuɠoloɠologa, ni nà telebo nu ʋuunaanigɔ maazu lɔɔlugɔ (45) ɠaana ná.»

29 Aɓalaame kpɔɛi zeɠeni ʋolu mɔnɔ, é ɠɛ ma: «Tanisu telebo nu ʋuunaanigɔ (40) nɔ ɠa é ná.» Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Gè la suɠoloɠologa naama nu ʋuunaanigɔi (40) maaʋele ma.»

30 Aɓalaame ɠɛni ma: «Màliɠii, soma kae è mina yiiɠaawana, tɔɔzei nà ɠilizu faa ɠilagi ʋa. Tanisu telebo nu ʋuusaʋagɔ (30) ɠa é ná.» Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Ni nà telebo nu ʋuusaʋagɔ (30) ɠaana ná, gè la taai zuɠoloɠologa.»

31 Aɓalaame ɠɛni ma: «Wɛlɛ, nà zoosu gè ɓɔɛ Màliɠii ʋɔ. Tanisu telebo nu ʋuufelegɔ (20) ɠa é ná.» Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Gè la taai zuɠoloɠologa nu ʋuufelegɔi (20) maaʋele ma.»

32 Aɓalaame ɠɛni ma: «Màliɠii, soma kae è mina yiiɠaawana, gè la mɔ kpɔɛ ɠili nɔpɛ bosu, é ɠula nii ʋolu. Tanisu telebo nu puugɔ ɠa ɠɛ ná.» Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Gè la Sɔdɔme zuɠoloɠologa naama nu puugɔiti maaʋele ma.» 33 Siɛgi zu ti ɓeni la ga yɛpɛ ta Aɓalaame, Ɠɔoɠɔ GALAGI liini. Aɓalaame ɓalaagi ɠaleni ma seizuʋɛ.

19

Sɔdɔme ta Gɔmɔɔl ɠoloɠolo fai

1 Geezuɠeela felegɔiti ti zeɠeni Sɔdɔme kpɔkɔmaʋɛ. Lɔte ɠɛni zeini Sɔdɔme taa ziɠidaʋɛ. Siɛgi zu Lɔte ti ɠaani la, é wuzeɠeni, é ti laaɠomi, é maaʋɛɛni, é nɔkɔ zooi ma. 2 É ɠɛni ti ma: «Nà wo maanɛɛnɛzu, màliɠiiti, à ɠale ma, wo ɲi nà-pɛlɛi wu, nɛ̀i gè ga wa-wotiɠɛ nui. Wa zoo wo wo-ɠɔɠɔiti maagba ná, wo ɲi piin, sobui wo wuzeɠe, wo ɗa li wo-liizu ʋelei.» Ti ɠɛni ma: «Ɓa-o, gá ɲiizu koi zaamaʋɛ nɔ.» 3 Kɛlɛ Lɔte ɠilini ti ma gola, ti vaani bu, ti li ná-pɛlɛi wu. É daamianigi ɓɛtɛni ti ʋɛ, é pɛɛ ɓului ʋa, nii lɛʋɛ la su. Ti laamiini.

4 Aisa ti ʋa la, Sɔdɔme taazuʋɛ zu nuiti kpein ti ʋaani, ti ɠaku pɛlɛi ma, zunuiti kpein ti ʋaani, é zo zunu loungoiti ma, é li kɛwolaiti pɔ, ti pɛ ɲɛgɛlɛin ti ʋaani ná. 5 Ti Lɔte lolini, ti ɠɛ ma: «Zunuiti ta mini, niiti ti ʋaai è ʋɔ bɛ kpidii? Ti ɠula, è ʋa ga tiye gi ʋɔ, gi ɓɛdɛ ɠula ga tiye.»

6 Lɔte ɠulani pɛlɛlaʋɛ, é daaɠulu ga ʋolu ʋelei. 7 É ɠɛni ti ma: «Ɓa, kɛ̀ɛleaiti, nà wo maanɛɛnɛzu, à mina faa ɲɔi ɠɛ. 8 À woilo, dòun anzanu felegɔiti ti ná, ti la vɔlɔ zunu vaa ɠwɛɛ. Nà ʋaazu ga naati wo ʋɔ eteaʋɛ, wo naa ɠɛ ga tiye, nii nɛai wo ʋɛ. Kɛlɛ à mina vɔɔɠu zunui niiti ba, tɔɔzei ti ʋaaʋɛ, ti laazuʋɛ nà-pɛlɛi wu.»

9 Ti ɠɛni ma: «Zeɠe lɛɛ ʋɛ!» Ti ɠɛni ma mɔnɔ: «Ɗɛi è ga seikɔɠɔma nu nɔ, è ʋaai, ɗa pɔ è ɠɛ ga tukpɔɠaaleʋe nu! Ɓe nɔ, nii gi kɛɛzu ga ɗe, naa ɠa ɲɔu tɔnɔi ʋa.» Ti Lɔte ɓakpani ga ɲɔuɗa, ti maaɓuɠani kpogi ʋa, ga ti koloɠolo. 10 Zunu felegɔiti ti ɠɛni Lɔte ʋɔ bɛ, ti soni, ti mɛɛn pɛlɛi wu, ti pɛlɛi laaɠulu. 11 Ti yeeziɛni nuiti gaazu, niiti ti ɠɛni loni pɛlɛlaʋɛ, ti ɠaazuɠole, é zo zunu loungoiti ma, é li kɛwolaiti pɔ, naa ɠa é kɛɛni ti la mɔ ɠɛni pɛlɛlaʋɛ ɠaazu.

12 Zunu felegɔiti ti ɠɛni Lɔte ma: «Ɓɛgele ɠa é è ya ʋɛ mɔnɔ? È-nɛkoiti, è-loun zunuiti, è-loun anzanuiti, nii kpein é ga ɗɔnɔ taazuʋɛ ʋɛ, ti pɛ kula niima adaʋɛ ʋa. 13 Mazɔlɔɔ gá ga ʋa niima laai ɠoloɠolosu, tɔɔzei maalɔɔ ɓee wooi wɔɔlɔʋɛ, é zeelizu Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI gi leʋegɛ ga gi taai tɛi koloɠolo.»

14 Lɔte ɠulani, é li, é ɓɔɛ naati pɔ, niiti ti ná-doun anzanuiti maazoni, é ɠɛ ti ma: «À wuzeɠe, wo ɠula niima adaʋɛ ʋa, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠana ʋa taai ɠoloɠolosu!» Kɛlɛ naati ti naama wooiti kaani ga ɲɛɛvae faa nɔ.

15 Geelaalao siɛgi zu, geezuɠeelaiti ti ɠilini Lɔte ma, ti ɗa ɠɛ ma: «Wuzeɠe, è-anzai zeɠe ta è-loun anzanu felegɔiti niiti ti ʋɛ, naa ɠa a kɛ è undaa mina ʋili taai ná-undaaʋiligi zu.» 16 Tɛi é ɠɛni nɛkɛsu, zunu felegɔiti ti soni zeei ʋa, tɔun be-o, anzai ʋe-o, ta ná-doun anzanu felegɔiti be-o, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni pɔ ga é ɓaa ti maazu, ti liini ga tiye, ti ti yɛ taa ʋoluʋɛ. 17 Ti ɠulaai ma taai ʋa, geezuɠeelai gila ge ɠɛni ma: «Ɓizɛ, è è-yɛnvui ɠizo! Mina wɛlɛ ʋolu, mina lo nɛmɛi zu ada nɔpɛ! Ʋela, è lɛ gizei ma, ni ɗa pɔ ga è undaa mina ʋili.»

18 Lɔte ɠɛni ma: «Ɓa-o, màliɠii! 19 Nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, gè zaalai zɔlɔɔgɛ è ɠaazu, è ɠɛɛʋɛ ga nu ʋagɔ wola bɛ̀, è zɛ̀nvui ɠizo fai zu. Gè la zooga gè ʋa ʋela, gè ʋa lɛ gizei ma, nà ɠɛ gè za, ùndaaʋili. 20 Wɛlɛ, taai tɛi tago maaɓuɠaʋɛ, ga gè ɓizɛ gè zeeli ná. Dɔiʋɛ, nà zoo gè ʋela, gè li ná, zɛ̀nvui ɠizo! Taai naa la lɔini ɓaa?» 21 Geezuɠeelai ɠɛni ma: «Wɛlɛ, gè vaa naa wu, ga gè kɛ è ʋɛ ga faaɓɔɠɔ, gè la taai tɔna koloɠologa, nii è ná-fai wosu. 22 Suvilɛ, è ʋela, è li ná, mazɔlɔɔ gè la zooga gè ʋa faa nɔpɛ kɛ, eyɛsu è zeeli ná.» Naa ɠa é kɛa, ti taai naa laasei pɛai ga Sɔwaal.*

23 Folo tɛɛ ziɛgi zu ɠa Lɔte zeelini la Sɔwaal. 24 Názu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI timini abui ʋuuni la Sɔdɔme ta Gɔmɔɔl, eɠɛ tonai, é ɠulazu geezuʋɛ. 25 É taai naati koloɠoloni, naa ʋɛɛ maaɠoolii ma nɛmɛi kpein ba, ta ma nuɓusɛiti, naa ʋɛɛ siinziin ganigiti ba. 26 Lɔte anzai wɛlɛni ga ʋolu ʋelei, é ʋoteni ga kpolo ziɠigi.

27 Aɓalaame wuzeɠeni ga sobuzobui, ga é li naama adaʋɛ, ʋɛ é ɠɛni loni ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 28 É ɠaazuziɛni Sɔdɔme ta Gɔmɔɔl letema ʋelei, ta nɛmɛi maaɠoolii ma yooi kpein su, pɛtɛ, é duului ɠaani, é ɗa wuzeɠe zooi ma, eɠɛ abu zulugi ma luului.

29 Siɛgi zu GALA ge nɛmɛ zu laaiti suɠoloɠoloni la, é ɠizɛni Aɓalaame zu, é Lɔte ɠula faaɓaagi zaama, nii é taaiti tokani da, ʋɛ Lɔte ɠɛni zeini ná.

Lɔte ta ná-doun anzanuiti ta-vai

30 Lɔte zeɠeni Sɔwaal, é li, é zei gizei ma, ta ná-doun anzanu felegɔiti, mazɔlɔɔ é luani ga é mina yɛ Sɔwaal. É zeini pugi zu ta ná-doun anzanu felegɔiti. 31 Yeeta, nu ɠite gelei ɠɛni loungo gelei ma: «De-ɠɛɛ ʋɔlɔzaɠaga, zunu la zou yɔɠɔzuʋɛ ʋɛ, nii a ʋilɛ de ʋolu, eɠɛʋelei de ɠula de ka la etea. 32 De li, de dɔɔi ʋu de-ɠɛɛ la. De la koba, naa ɠa a kɛ, de-ɠɛɛ mavofodai ɠɛ ná.» 33 Ti dɔɔi ʋuuni ti-ɠɛɛ la kpidii naa, nu ɠite gelei liini, é la kɛɛɠɛ ɠoba. Naa la looni ga daa la koba, ta buzeɠe la.

34 Naa ʋolu zobui, nu ɠitei ɠɛni loungo gelei ma: «Wɛlɛ, dàaʋɛ kɛ̀ɛ ɠoba kpɔkɔ ná. De dɔɔi ʋu da mɔnɔ za kpɔkɔi, è li, è la koba, naa ɠa a kɛ de-ɠɛɛ mavofodai ɠɛ ná.» 35 Ti dɔɔi ʋuuni ti-ɠɛɛ la mɔnɔ kpɔkɔi tɔna. Loungo gelei liini, é la koba. Naa la looni ga daa la koba, ta buzeɠe la.

36 Lɔte ná-doun anzanu felegɔiti ti kogi zeɠeni ti-ɠɛɛ ʋa. 37 Nu ɠite gelei doun zunu zɔlɔɔni, é daasei pɛɛ ga Moaɓe.† Zaaɠaza toɠa é ga Moaɓe nuiti ti-mɛmɛwolai. 38 Loungo gelei ɓalaagi doun zunu zɔlɔɔni, é daasei pɛɛ ga Ɓɛne-Ami.‡ Zaaɠaza toɠa é ga Amɔn nuiti ti-mɛmɛwolai.

20

Aɓalaame lii vai Geelaal
Aɓimeelɛke ʋɔ bɛ

1 Aɓalaame zeɠeni niima yooi zu, é li ga lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋelei, é zeini Kadɛseni zɔɠɔzuʋɛ ta Suul, é lago zeini Geelaal. 2 Aɓalaame a la ɠɛna ɓɔɛa, é lo anzai Sala ʋa, é ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Toɠa ga bàazeelai.» Geelaal masagi Aɓimeelɛke Sala zeɠeni. 3 Naazu, GALA ge ɠulani kɛlɛma segi zu Aɓimeelɛke ʋɛ kpidii, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ, ɗa ʋaazu zaazu, tɔɔzei anzanui naa ná-faa zu, nii è seɠeai, mazɔlɔɔ zini ka bɛ.»

4 Aɓimeelɛke la ɠɛni dɛ daani ʋolu, é gooɠaaʋoteni, é ɠɛ: «Màliɠii, ɗa sɔbalala nuiti paa ɓaa? 5 Sinigi ɓɔɠɔi lɛi kɛai mà: ‹Bàazeelai ʋe?› Ta anzanui ɓɔɠɔi ɓalaa bogɛ ga: ‹Dìɛi ʋe?› Gè kɛɛʋɛ kisiɛ ʋagɔi zu, ta sɔbalalai zu.»

6 GALA ge ɠɛni ma segi zu: «Gè kwɛɛ gè ɠɛ è kɛɛʋɛ zii ʋagɔlai zu, naa ɠa é kɛa gè pele ɓesagai è luɠɔ ga è mina koto ɠɛ dàalɔɠɔma. Naa ɠa é ba, gè la vaani bu ga è ʋa da ʋolu. 7 Niizu zunui nii anzai ve zea, mazɔlɔɔ toɠa ga GALA goo wo nui. Toɠa maanɛɛnɛi wo è ʋɛ, ɗa yɛ vulua. Kɛlɛ ni è la teʋeni pɔ, suɠwɛɛ ga ɗa za, ɗa-o, ɗa-nuɓusɛiti-yo.»

8 Aɓimeelɛke wuzeɠeni sobuzobui, é ná-botiɠɛ nu wolaiti toli, é naama vaiti pɛ bo ti ma, ti wola luani. 9 Aɓimeelɛke Aɓalaame ɓalaa tolini, é ɠɛ ma: «Lee ɠa è kɛai ga giye? Kotoi ɓɛgele ɠa gè kɛai è laalɔɠɔma, nà-o, nà-masadai-o, è gi lɔai kotoi nii zu? È ziɛ ʋelei é lo nɔ̀un ba, nu maa la nɛɛni ga é ʋa naa ɠɛ.» 10 Aɓimeelɛke ɠɛni Aɓalaame ma: «Leeni ɠa é ɠɛa è ɠisu, è niima vai ɠɛai?»

11 Aɓalaame gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè ɠɛni ɠisiɛzu, gè ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ ma, zeɠema nɔpɛ ge la ba, ta ʋaazu pàazu ànzai vai zu, tɔɔzei GALA gaazuluaba ɠila kpalaa ge la niima yooi zu. 12 Gaama ʋe, toɠa ga bàazeelai, é ga kɛ̀ɛ ná-doun anzanui, kɛlɛ dèe ná-doun anzanu laade. Toɠa ga ànzai. 13 Siɛgi zu GALA ge kɛ̀ɛni la ga teʋeteʋe nu, gè ɠula kɛ̀ɛ ná-pɛlɛyeɠei wu, gè ɠɛni Sala ma: ‹Ʋɛ nɔpɛ de liizu ná, kɛni è ɗa màalobo, è ɗa ɠɛ ti ma: Dìɛi ʋe.› »

14 Aɓimeelɛke toganii tanigaa zoni baalagiti saama, ta boliiti, ta nikɛiti, é ti ve Aɓalaame ya, é pɛɛ botiɠɛ zunuiti ba, ta botiɠɛ anzanuiti. É anzai Sala ɓalaa teʋeni pɔ. 15 É ɠɛni ma: «Nà-zooi laalaogɛ è luɠɔ, zei ʋɛ nɔpɛ ná nɛɛzu è ʋɛ.» 16 É ɠɛni Sala ma: «Gè wali ɠaei waagila (1 000) fea è-liɛ ya, é ɠɛ ga poogi ga è la ga sɔba nu niima vaiti su, è-maaɠoolii zu nuiti gaazu.»

17 Aɓalaame GALA falini. GALA ge Aɓimeelɛke ɠɛdɛni, ta anzai, ta ná-botiɠɛ anzanuiti, ti zooni ti ɗa dointi sɔlɔɔ ʋolu. 18 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI Aɓimeelɛke ná-pɛlɛyeɠei wu anzanuiti pɛ kɛɛni ga doun zɔlɔɔtala nuiti, Aɓalaame anzai Sala ná-faa zu.

21

Izaake zɔlɔɔ fai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI Sala maawɔinɠaani, é naa laazeelini bɛ, nii é minazeɠeni la. 2 Aɓalaame ʋɔlɔzaɠagai ma, anzai Sala kogi zeɠeni, é doun zunu zɔlɔɔ bɛ, naa ɠɛɛni é zoloo GALA ná-ku logai ma, nii é boni ma. 3 Doun zunui nii Sala sɔlɔɔni bɛ, Aɓalaame daasei pɛɛni ga Izaake.* 4 Aɓalaame ná-doun zunui Izaake latini pɛlɛʋolu, sɔlɔɔ foloi lɔsaʋasiɛi ma, eɠɛʋelei GALA ge ma levei veeni la zea. 5 Aɓalaame ná-konagi ɠɛni ga ungila (100), siɛgi zu ná-doun zunui Izaake zɔlɔɔni da.

6 Sala ɠɛni ma: «GALA ge zobo fea ga gè ɲɛɛi wo ga koozunɛɛi, nu-o-nu nii a nii mɛnina, naa ɠa ɗa ɲɛɛ nɔ kpaain.» 7 É ɠɛni ma: «Ɓɛ ɠa a la ɠɛ Aɓalaame ma, Sala ɠa ɲiimi ve dounɠa ya? Tama gè zunu loun zɔlɔɔga bɛ pɔlɔzaɠa siɛgi zu.»

Aɓalaame Agaal ta ná-doun zunui
Isemayɛleni kpɛɛ vai

8 Doungoi wɔɔlɔni, Sala daaɠula ɲiimii ʋa. Aɓalaame fɛti wolai ɠulani naama voloi. 9 Ezipete anzanui Agaal ná-doun zunui é sɔlɔɔni Aɓalaame ʋa, Sala naa ɠaani, é ɗa ɲɛɛi wo. 10 Sala ɠɛni Aɓalaame ma: «Duɔ anzanui nii ɓɛ ta ná-doun zunui, mazɔlɔɔ niima luɔ anzanui ná-doun zunui ti la ɓɔga poganii ma, ta dòun zunui Izaake.»

11 Niima wooi wanani Aɓalaame ma gola, ná-doun zunui maaʋele ma. 12 Kɛlɛ GALA ge ɠɛni Aɓalaame ma: «Mina nii wana ɓɔɠɔ ma ɗa-luɔ anzanui ná-doun zunui vaa zu. Naa pɛ kɛ Sala ʋɛ, nii é bosu è ma. Mazɔlɔɔ Izaake ɠa è-mavofodai a ɠula su. 13 Anɛɛ naa ʋe, nà ɗa-luɔ anzanui ná-doun zunui ɠɛ ga zii ta mɛmɛwola, mazɔlɔɔ tɔ ɓalaa ɠulaʋɛ è zu.»

14 Poluma zobui, Aɓalaame wuzeɠeni ga sobuzobui, é ɓului zeɠe ta kɔlɔ woolei ziɛi su, é sɛlɛ Agaal ɓaki ba, é zunu loungoi ɓalaa ve zea, é vali ma. É liini, é leʋeteʋe Ɓeel-Seeɓa teʋebai zu. 15 Siɛgi zu kɔlɔ woolei zu ɗɛi ɓeni da, é zunu loungoi yɛni laani gulu goi ta wu, 16 é li, é zei tɔ ɠila ɠoozama, ná tago maaɠoozaai nɔ fɔɛn, mazɔlɔɔ é ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Gàazu la yɛsu doin ʋa, é ʋa ɗa za.» É zeini tɔ ɠila ɠoozama, é ɗa ɓalakpala, é ɗa wɔlɔ.

17 GALA ge zunu loungoi wooi mɛnini, GALA ná-geezuɠeelai yɛni geezuʋɛ, é Agaal loli, é ɠɛ ma: «Agaal, leeni ɠa é è ya? Mina lua, mazɔlɔɔ ʋɛ è doungoi yɛgai ná, GALA ge goomɛnigɛ ná. 18 Wuzeɠe, è zunu loungoi zeɠe, è gaanɛɛnɛ. Mazɔlɔɔ nà zii wola ɓɛtɛzu ba.» 19 GALA ge gaazuzeɠeni ma, é kɔlɔyeɠei ɠa, é li, é kɔlɔ woolei laave ga ziɛi, é ta ve zunu loungoi ya, é ɓɔɔle.

20 GALA ge ɠɛni zunu loungoi ʋa, é ɗa wɔɔlɔ. É zeini teʋebai zu, é ɠɛni ga kilɛ pili nu ʋagɔi. 21 É zeini Palan teʋebai zu. Dee anzanui ta ɠaiziɛni bɛ, é sei, naa ɠɛni ga Ezipete yooi zu nu.

Aɓalaame ná-minazeɠegi Aɓimeelɛke ʋɛ

22 Naama ziɛgi nɔ zu, Aɓimeelɛke ná-kɔɔɠuluɓai Pikɔle ʋilɛni polu, ti ʋa, ti Aɓalaame ɠa, é ɠɛ ma: «GALA ka naa pɛ suɓɛtɛzu, nii è kɛɛzu. 23 Ɠona bɛ̀ niina ga GALA daaseigi, ga è la yàava, ɓaa dòinti, ɓaa màvofodaiti, kɛlɛ ɗa yɛ ɗa-wooɠɛɠiladai ɠilagi nɔ ʋolu nɔ̀un bɛ, ta niima yooi nii è lago zeizu su, eɠɛʋelei gè ɠɛa la è ʋɛ.» 24 Aɓalaame ɠɛni ma: «Gè konai naa woga.» 25 É ɓaazaɠani Aɓimeelɛke ma kɔlɔyeɠei ná-fai zu, nii naa ná-botiɠɛ nuiti ti seɠeni ga zeeɠaaɓaai. 26 Aɓimeelɛke gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè la kwɛɛ ɓɛ ɠa é naa ɠɛa. Ɗa ɓɔɠɔi è la ɠɛni naa woni mà, za ɠa gè mɛniga da.» 27 Aɓalaame baalagi tanigaa zeɠeni, ta boliiti, ta nikɛiti, é ti ve Aɓimeelɛke ʋɛ, ti felegɔ pɛ ti minazeɠegi ɠɛɛni ɓɔɠɔ ʋɛ. 28 Aɓalaame baala ziʋo zaa lɔfela makɛni yɛ ma ɓulugi zu. 29 Aɓimeelɛke ɠɛni Aɓalaame ma: «Leeni vaa zu è niima ʋaala ziʋo zaa lɔfelaiti makɛgai yɛ?» 30 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Yeezei baala ziʋo zaa lɔfelai niiti bu, gè feezu è ya, naa ɠa ɠɛ bɛ̀ ga zeele wooi ga nà ɠa gè niima ɠɔlɔyeɠei wɔa.» 31 Naa ɠa é ba, ti naama adaʋɛ laaseigi ʋɛɛni la ga Ɓeel-Seeɓa (nii poluʋɛ ga «minazeɠe kɔlɔyeɠei»), tɔɔzei miná ɠa ti felegɔ ti minazeɠeni ná ɓɔɠɔ ʋɛ. 32 Ti minazeɠeni ɓɔɠɔ ʋɛ Ɓeel-Seeɓa. Naa ʋoluma Aɓimeelɛke wuzeɠeni ta ná-kɔɔɠuluɓai Pikɔle, ti ɠale ma Filiseti nuiti ta-yooi zu. 33 Aɓalaame gului ta ziinni Ɓeel-Seeɓa, nii ti ɠɛɛzu ma tamalise, náʋɛ ɠa é Ɠɔoɠɔ GALAGI valini ná, GALA nii é ná eyɛsu ɠɔ. 34 É lɛbini zeini Filiseti nuiti ta-yooi zu.

22

Aɓalaame zuɠɔɠɔ fai

1 Niima vaiti pɛ poluma, GALA ge Aɓalaame zuɠɔɠɔni, é ɠɛ ma: «Aɓalaame!» Naa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ɠaa!» 2 GALA ge ɠɛ ma: «È-loun zunu ɠila kpegi Izaake zeɠe, nii è nɛai ʋɛ, è li Mɔliya yooi zu, è kula ga gala zalaɠai gizei naa ma, nii ná yeelo ba.»

3 Aɓalaame wuzeɠeni ga sobuzobui, é ná-soovalegi ɠasɔɠili, é ná-botiɠɛ nu felegɔ zeɠeni ta ná-doun zunui Izaake. É koʋii ʋaliʋalini gala zalaɠai vaa ma, é li naama adaʋɛ, ʋɛ GALA ge yeeloni ná ʋa. 4 Foloi zaʋasiɛi ma, Aɓalaame ɠaazuwuzeɠeni, é naama adaʋɛ ɠa ɠoozama. 5 É ɠɛni ná-botiɠɛ nuiti ma: «À yɛ ʋɛ soovalegi ɠoba. Nà-o, zunu loungoi-o, gá liizu munu, gi nɔkɔ GALA bu, naa ʋoluma gi ʋa wo ɠoba.»

6 Aɓalaame gala zalaɠai ma ɠoʋii zeɠeni, é ná-doun zunui Izaake laalɛ bu, é abui ta boɠai zeɠe. Ti felegɔ ti ɗa ziɛ ʋɔɔma, ti ɗa li. 7 Izaake ɓɔɛni kɛɛɠɛ Aɓalaame ʋɔ, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛ!» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ɠaa, dòun zunu.» Izaake ɠɛ ma: «Abui ta koʋiiti kaa, kɛlɛ mini ɠa baala ziʋoi ná, gala zalaɠai vaa zu?» 8 Aɓalaame gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Dòun zunu, GALA ɓɔɠɔgoi ɠa ʋa ga baala ziʋoi, gala zalaɠai vaa zu.» Ti felegɔ ti ɠɛni ziɛzu ʋɔɔma, ti ɗa li.

9 Ti zeeliai ma naama adaʋɛ, ʋɛ GALA ge ná lɛɛni, Aɓalaame zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni, é koʋii la maazu ga pagɔ. É ná-doun zunui Izaake yeeiti ta kɔɠɔiti suɠilini, é da zalaɠa ɠulazuʋɛ koʋii maazu. 10 Naa ʋoluma Aɓalaame boɠai zeɠeni ga é ná-doun zunui ɠɔdaaleʋe. 11 Gaamago nɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai yɛni geezuʋɛ, é toli, é ɠɛ ma: «Aɓalaame! Aɓalaame!» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ɠa!» 12 Geezuɠeelai ɠɛni ma: «Mina yeevɔɔɠu zunu loungoi ʋa, è ʋa faa nɔpɛ kɛ la. Mazɔlɔɔ gè kwɛɛni niina ga ɗa luazu GALA ba, è la kòmani ga è-loun zunu ɠila kpegi.» 13 Aɓalaame ɠaazuwuzeɠeni, é baala sinɛ wolai ɠa ʋoluʋɛ, minɛiti sogai dɔɓɔ goi zu, é ɓata. É baala sinɛ wolai zoni, é kula ga gala zalaɠai ná-doun zunui ʋotogi zu. 14 Aɓalaame naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Adɔnayi-Yiileyee (nii poluʋɛ ga «Ɠɔoɠɔ GALAGI nii é nu ɠulazu faa zu»). Naa ɠa é ba, zaaɠaza ti ɠɛɛzu ná ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-gizei ma, ɗa ɠula su.»

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai yɛni geezuʋɛ, é Aɓalaame loli ná zeizu velesiɛi, 16 é ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ɠaa: nà ɠonazu nà ɓɔɠɔi ma, tɛi è naa ɠɛa, è la kòmani ga è-loun zunu ɠila kpegi, 17 nà tuya loozu è ʋɛ, gè è-mavofodai ɠaawɔɔlɔ, eɠɛ pelegi somideɠaiti ti mɔinɗai la geezuʋɛ, ta eɠɛ ɲaɠaegi nii é kpoloɗɛi ɠobaʋɛ. È-mavofodai ɠa zobo sɔlɔɔ sili nuiti ma. 18 Ziiti kpein ti eteai zu, ta tuyai zɔlɔɔ è-mavofodai maaʋele ma, tɔɔzei è gòoi zogɛ.»

19 Aɓalaame ɠaleni ma ná-botiɠɛ nuiti pɔ pelei, naa ʋolu ti ʋilɛni pelei ma, ti ɗa li ʋɔɔma Ɓeel-Seeɓa. Miná ɠa Aɓalaame ɠɛni zeini ná.

20 Naama vaiti pɛ poluma, Aɓalaame mɛnini ga, Mileka ɓalaagi doun zunua zɔlɔɔni kɛɛɠɛloin Naɠɔɔl ʋɛ. 21 Use ɠa é ga ná-doun mɔungi, naa deɠeiti ti ɠɛ ga Ɓuze, ta Kemuwɛle nii é ga Alame kɛɛɠɛ, 22 Keeseede, Ɠazo, Piledase, Yidelafe, ta Ɓetuwɛle. 23 Ɓetuwɛle ɠa é Eleɓɛka zɔlɔɔni. Naama loun lɔsaʋaiti ka Mileka ti zɔlɔɔni Aɓalaame kɛɛɠɛloin Naɠɔɔl ʋɛ. 24 Anza ɠiligi nii é la ɠɛni vuluni ga zɔi ɠɛʋele, nii daaseigi ɠɛni ga Leyuma, naa dointi sɔlɔɔni, ti-laaseigiti ti ɠɛni ga: Teeba, Gaɠame, Taɠase, ta Maaka.

23

Sala zaa vai

1 Sala zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona ungila puufele maazu lɔfela (127). 2 É zaani Kiliyate-Aaleɓa, nii é ga Ɠeeɓelɔn, Kanaan yooi zu. Aɓalaame ná-saa vai ɠɛɛni, é ma wɔlɔi wo. 3 Naa ʋolu Aɓalaame wuzeɠeni, é anzai ma ʋoomai yɛ laani, é li, é ɓɔɛ Ɠɛte nuiti pɔ, 4 é ɠɛ ti ma: «Nà ga wɛɛin, gè zeini wo zaama. À maaɠulu bosu ve zèa, gè ànzai maaɠulu, nii saai.»

5 Ɠɛte nuiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: 6 «Woilo gi-woo ma, màliɠii. GALA ge è ɠɛɛʋɛ ga nu wola gi zaama. È-anzai maaɠulu gá-ɠabayeɠeiti ma ʋagɔi zu. Gi tanɔpɛ ge la è ɠoma ga ná-kabayeɠe ve vaa è ya è-anzai maaɠulu vai zu.»

7 Aɓalaame wuzeɠeni, é maaʋɛɛ zou nuiti bɛ, Ɠɛte mavofodaiti. 8 É ɓɔɛ ti ʋɔ, é ɠɛ ti ma: «Ni wo vaa bu ga gè ànzai maaɠulu, à Sɔɠaal ná-doun zunui Efelon maanɛɛnɛ bɛ̀, 9 ga é Makepeela ʋugi ve zèa, toɠa nɔnɔ ʋe, nii é ná-kpala kpelamaʋɛ. É zɛ zèa ga sɔngɔ ɠitei nɔ wo ɠaazu, naa ɠa a kɛ é ɠɛ zèa ga maaɠulu bosuʋɛ.»

10 Efelon ɠɛni zeini Ɠɛte nuiti saama. É Aɓalaame wooɠaaʋoteni Ɠɛte nuiti gaazu, ta niiti kpein ti ɠɛni lɛɛzu taazu ga siɠida ʋelei. 11 É ɠɛ ma: «Ɓa-o, màliɠii, woilo mà! Gè nà-kpalagi vea è ʋɛ, ta pugi nii é ná. Gè fea è ʋɛ ga faanɛɛ, nà-nuɓusɛiti gaazu, ga è è-anzai maaɠulu ná.» 12 Aɓalaame maaʋɛɛni zou nuiti bɛ. 13 É Efelon wooɠaaʋoteni, nii a kɛ ti pɛ ti gooi mɛni, é ɠɛni ma: «Woilo dɛɛ gòoi ma, ɗa ɓalaagi. Va bu gè kpalagi zɔngɔi ve è ya. Yeezei bu bɛ̀, nà ànzai maaɠulu ná niina.»

14 Efelon Aɓalaame wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: 15 «Màliɠii, woilo gòoi ma, leeni ɠa a ɠɛ ga naa de yɔɠɔzu da ɗe, zooi naa vaa zu nii sɔngɔi ga wali ɠae unnaanigɔ (400)? È-anzai maaɠulu ná.» 16 Aɓalaame vaani naa wu, nii Efelon boni, é wali ɠaei ɠaaluni, nii naa boni ma Ɠɛte nuiti gaazu, é lo wali ɠae unnaanigɔi (400) ʋa, eɠɛʋelei falibogi laaʋɛ ɠɛni la yaaɠoiti zea.

17 Zekana Efelon ná-kpalagi é Makepeela, Mamelee letemaʋɛ, kpalagi ta pugi é ná, guluiti ti kpalagi zu, kwɛpelemaʋɛ maaɠoolii zu, 18 naati pɛ ti ɠɛɛni niina ga Aɓalaame nɔnɔ, Ɠɛte nuiti gaazu, naati kpein gaazu, niiti ti ɠɛni lɛɛzu taazu ga siɠida ʋelei. 19 Naa ʋoluma Aɓalaame anzai Sala maaɠuluni Makepeela ɓalagi ma ʋugi zu, Mamelee letema ʋelei, nii é ga Ɠeeɓelɔn, Kanaan yooi zu. 20 Kpalagi ta pugi nii é ná, ti ɠɛni ga Aɓalaame nɔnɔ, naa ɠɛ ga kabamaʋɛ, é geyani Ɠɛte nuiti ma.

24

Izaake anza zei vai

1 Aɓalaame wola ʋɔlɔzaɠaga ɠɛni de na, ta Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya looni bɛ faiti kpein su. 2 Aɓalaame ná-botiɠɛ zunui lolini, nii pɔlɔzaɠagai é leʋe ti pɛ ba ná-pɛlɛi wu. Toɠa é ɠɛni zeaɠɔligiti kpein unda, é ɗa makɛ. É ɠɛni naa ma: «Yeelɔ kpàlai wu, 3 ɗa ɠonazu bɛ̀ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, geeɠɔlɔgi ta zooi ma ƓALAGI, ga è la anza ɠaiziaa dòun zunui ʋɛ Kanaan anzalopoiti saama, ʋɛ gè zeini ná. 4 Kɛlɛ ɗa liizu nà-zooi zu, nà-bolodai zu, è anzai zeɠe ná dòun zunui Izaake ʋɛ.»

5 Botiɠɛ zunui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Tanisu anzanui la kɛa, é ʋa ʋilɛ pòlu, é ʋa ʋa niima yooi tɛi su, kɛni mu gè li ga è-loun zunui zooi naa zu, ʋɛ è ɠulaai ná ɓaa?» 6 Aɓalaame gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Dama, è mina li ga dòun zunui ná. 7 Ɠɔoɠɔ GALAGI, é ga geeɠɔlɔgi ma ƓALAGI, nii é kùla kɛ̀ɛ ʋɛlɛi wu, ta kɛ̀ɛ ná-zooi ʋa, nii é ɓɔɛni pɔ̀, é ɠonani bɛ̀, ga toɠa zooi nii ve màvofodai ya, tɔ ɓɔɠɔi ɠa ná-geezuɠeelai leʋe è luɠɔ, è anzai zeɠe ná dòun zunui ʋɛ. 8 Ni anzanui la pɔ, é ʋa ʋilɛ è ʋolu, ɗa vie naazu konai vaa zu, nii è bogai bɛ̀. Kɛlɛ anɛɛ naa ʋe, mina li ná nɔ ga dòun zunui.» 9 Botiɠɛ nui yeei lɔɔni maliɠii Aɓalaame ɓalai wu, é ɠona bɛ ga toɠa ná-deveiti so.

10 Botiɠɛ nui ɲɔmɛ puugɔ zeɠeni maliɠii ná-ɲɔmɛiti saama, é liini ga maliɠii yeaɠɔligi ma zii mɔinmɔin. É wuzeɠeni, é li Meezɔpɔtami, Naɠɔɔl ná-taazuʋɛ. 11 Seeliai ma ná, é ɲɔmɛiti pilɛni ɲiibiɠa taa ʋoluʋɛ ziɛyeɠei ɠobaʋɛ, kpɔkɔmaʋɛ ma ziɛgi zu, yeeɠɛɠalai zu nii anzanuiti ta ɗa ɠula la, ti li ziɛ zaɠazuʋɛ. 12 Naa ʋolu é ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, màliɠii Aɓalaame ná-GALAGI, va bu, è ɗa-wooɠɛɠiladai ɠula kɛlɛma màliɠii Aɓalaame ʋɛ za, ga gè ɠomi ga naa, nii gè gaiziɛzu. 13 Nà ɠa, gè loni ʋɛ ziɛungi ɠobaʋɛ, taa nuiti ti-loun anzanuiti ta ʋaazu ɠulazu ga ti ʋa ti ziɛi zaɠa. 14 Anzalopoi nɔpɛ gè ɠɛɛzu ma: ‹Nà è maanɛɛnɛzu, ɗa-ɗɛ liɠii yei lɛɛ, gè ɓɔɔle,› a gooɠaaʋotena ga: ‹Ɓɔɔle, nà ziɛ veezu ɓalaa ɲɔmɛiti zea, ti ɓɔɔle,› naa ɠɛ ga naama anzanui, nii è devea ɗa-wotiɠɛ nui Izaake ʋɛ. Nà kwɛɛ ga naa maaʋele ga è ɗa-wooɠɛɠiladai ɠula kɛlɛma màliɠii ʋɛ.»

15 É ɠɛɛzu é ɓe ga ɓɔɛ, Eleɓɛka ʋaani, ná-ziɛ liɠii zeini kɔma. É ɠɛni ga Ɓetuwɛle ná-doun anzanui, Aɓalaame kɛɛɠɛloin Naɠɔɔl ta anzai Mileka ti-lounloin. 16 É ɠɛni ga anzalopoi nii gola ʋani gola, kpea ɠɛni de na, zunu nɔpɛ ge la ɠɛni kwɛɛ. É yeini ziɛungi zu, é ná-ziɛ liɠii laave, é lɛ ʋolu.

17 Botiɠɛ nui ɓizɛni, é daaɠomi, é ɠɛ ma: «Nà è maanɛɛnɛzu, ɗa-ɗɛ liɠii zu ɗɛi ta ve zèa, gè ɓɔɔle.» 18 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓɔɔle, màliɠii!» É ná-ziɛ liɠii maayeini gaazuvilɛi zu, é ziɛi ve zea, é ɓɔɔle. 19 Siɛgi zu é ɓeni la ga ziɛi ve zea ga é ɓɔɔle, é ɠɛni ma: «Nà ʋaazu ziɛi zaɠazu ɓalaa ɗa-ɲɔmɛiti bɛ, eyɛsu ti ɓɔɔle gola ga pagɔ.» 20 É ɠaazuvilɛni, é ná-ziɛ liɠii zuwo toganiiti ta-ɓɔɔle wosuʋɛ, é ɓizɛni ziɛyeɠei ʋɔ bɛ mɔnɔ, é ziɛi zaɠa ɲɔmɛiti kpein bɛ. 21 Zunui la ɠɛni faa nɔpɛ boni, é ɠɛni nɔ ɓɔɠɔ ɠaazaɠasu, é ɗa wɛlɛ, ni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ná-siɛi nɛɛzu, ɓaa ni é la nɛɛzu.

22 Siɛgi zu ɲɔmɛiti ti ɓeni la ga ɓɔɔle, zunui zanu balaɠae gila seɠeni, nii buɲɛgi a la ɠɛ ga galamu lɔzita, ta zanu bala felegɔ ti ɠilagilagi wuɲɛgi ga galamu ungila (100) kɛɠala maazu ba, é ti veeni zea ga é ti lɔ yeeɠɔdaʋɛti. 23 É ɠɛni ma: «Ɓɛ ná-doun anzanu ɠa é ga ɗe? Bo dɛɛ mà, nà è maanɛɛnɛzu. Gá laazu zɔlɔɔ nɛi è-ɠɛɛ ná-pɛlɛi wu, ga gi ɲi ná?» 24 Eleɓɛka gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ga Ɓetuwɛle ná-doun anzanui, Mileka ta Naɠɔɔl ti-loun zunui.» 25 É ɠɛni ma mɔnɔ: «Suaiti daazuʋɛ lufai ta ti-laamianigi ɠa gi ʋɔ bɛ ga bɔɔlɔa, nu laazuʋɛ ɠa ná ɓalaa.»

26 Zunui nɔkɔni Ɠɔoɠɔ GALAGI wu, 27 é ɠɛ ma: «Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, màliɠii Aɓalaame ná-GALAGI, nii é la ɓeni ná-nuɓɔɠɔlai ʋa ta ná-wooɠɛɠiladai màliɠii letegi! Nà-siɛi nii zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI lia ga ze màliɠii kɛɛɠɛlointi ta-ʋɛlɛi wu.»

28 Anzalopoi ɓizɛni, é li dee ʋɔ bɛ, é naama vaiti kpein suɠula ma. 29 Eleɓɛka diɛi ta ɠɛni ná, daaseigi ga Laɓan. Laɓan ɓizɛni, é ɠula eteaʋɛ, é li zunui ʋɔ bɛ ziɛungi ɠoba. 30 É balaɠaegi ɠaani, ta balaiti baazeelai Eleɓɛka yeeɠɔdaʋɛti, é naa kpein mɛnini, nii zunui boni ma. É ʋaani zunui tɛi pɔ bɛ, nii é ɠɛni loni ɲɔmɛiti kobaʋɛ, ziɛungi ɠoba. 31 É ɠɛni ma: «Ʋa, ɗɛi Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loai è ʋɛ! Lee vaa zu è yɛsu eteaʋɛ? Gè pɛlɛi wu ɠɛʋele ɓɛtɛa, ta adaʋɛ ʋɛ ɲɔmɛiti ta ɠɛ ná.»

32 Botiɠɛ nui lɛɛni pɛlɛi wu, Laɓan ɲɔmɛiti daayeini, é suaiti daazuʋɛ lufai ta ti-laamianigi ve ti ya, é ziɛi ve zunui ya ga ti ɠɔɠɔiti maagba ta maazaa nuiti. 33 Naa ʋolu ti daamianigi veeni zea. Kɛlɛ é ɠɛni ma: «Gè la daami wosu pɛ, kɛni nà naa wona, nii é bɛ̀ ga gè bo.» Laɓan ɠɛ ma: «Ʋoluvaawona.»

34 É ɠɛni ma: «Nà ga Aɓalaame ná-botiɠɛ nui. 35 Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya looʋɛ gola màliɠii ʋɛ, é ɠɛa ga zɛbɛsu nu. Ɠɔoɠɔ GALAGI baalagiti feeʋɛ zea, boliiti ta nikɛiti, walii ta zanugi, botiɠɛ zunuiti ta botiɠɛ anzanuiti, ɲɔmɛiti ta soovalegiti. 36 Màliɠii anzai Sala ʋɔlɔzaɠagai ma, é zunu loun zɔlɔɔgɛ màliɠii ʋɛ. É sɔlɔɔ ganiiti kpein feeʋɛ doun zunui naa ya. 37 Màliɠii ɠɛni mà: ‹Ɠonana, è ɠɛ mà, è la anzanu zeɠea dòun zunui ʋɛ Kanaan anzalopoiti saama, niiti gè zeini ti zaama ta-yooi zu. 38 Kɛlɛ ɗa liizu kɛ̀ɛ ʋɛlɛyeɠei wu, nà-bolodai zu, miná ɠa ɗa anzai zeɠe ná dòun zunui ʋɛ.› 39 Gè ɠɛni màliɠii ma: ‹Tanisu anzanui la kɛa, é ʋa ʋilɛ pòlu.› 40 É gòoɠaaʋoteni, é ɠɛ mà: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI nii gè ziaa gaazu ga pagɔ, naa ɠa ná-geezuɠeelai ʋilɛ è ʋolu, toɠa ɗa-ziɛi nɛɛ, ɗa anzai zeɠe dòun zunui ʋɛ nà-bolodai zu, kɛ̀ɛ ʋɛlɛyeɠei wu. 41 Siɛgi zu è liizu la nà-bolodai zu, ni ta ɠɛlɛna, ti la anzalopo veeni è ya, ɗa vie minazeɠegi vaa zu, è bosu bɛ̀.›

42 «Sèeliai ma ziɛungi ma, kɛ̀ɛʋɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI, màliɠii Aɓalaame ná-GALAGI, va bu, è nà-siɛi nɛɛ, nii gè ma ɠani. 43 Nà ɠa gè loni ziɛungi ɠobaʋɛ, anzalopoi nii é ʋaazu ga é ziɛi zaɠa, nii nà ɠɛ ma é ná-ziɛ liɠii zu ɗɛi tago ve zèa, gè ɓɔɔle. 44 Ni a gòoɠaaʋotena ga: Ɓɔɔle ɗa ɓɔɠɔi, nà zoo ɓalaa gè ziɛi zaɠa ɗa-ɲɔmɛiti bɛ, naama anzalopoi ɠɛ ga anzanui naa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI devea màliɠii ná-doun zunui ʋɛ.› 45 Gè ɠɛɛzu gè ɓe ga ɓɔɛ zìimaʋɛ, Eleɓɛka ɠanu é ʋaazu, ná-ziɛ liɠii zeini kɔma, é yei ziɛungi zu, é ziɛi zaɠa. Kɛ̀ɛʋɛ ma: ‹Nà è maanɛɛnɛzu, ziɛi ve zèa, gè ɓɔɔle.› 46 É ɠaazuvilɛʋɛ ga é ná-ziɛ liɠii maayei, nii é ɠɛni zeini kɔma, é ɠɛ mà: «Ɓɔɔlena, nà ziɛi veezu ɓalaa ɗa-ɲɔmɛiti zea, ti ɓɔɔle.› Gè ɓɔɔleʋɛ, é ta ve ɲɔmɛiti zea, ti ɓɔɔle ɓalaa. 47 Gè gaazaɠagɛ, gè ɠɛ ma: ‹Ɓɛ ná-doun anzanu ɠa ga ɗe?› É gòoɠaaʋotegɛ ga: ‹Nà ga Ɓetuwɛle ná-doun anzanui, Naɠɔɔl ta Mileka ti-lounloin.› Gè balaɠaegi lɔɔʋɛ sokpai ʋa, gè balaiti dɔ zeeiti ba. 48 Naa ʋoluma, gè maaʋɛɛʋɛ, gè nɔkɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wu, gè Ɠɔoɠɔ GALAGI mama, nii é ga màliɠii Aɓalaame ná-GALAGI, nii é loga tùɠɔ wooɠɛɠiladai zu, naa ɠa a kɛ gè màliɠii kɛɛɠɛloin ná-dounloin zeɠe ná-doun zunui ʋɛ. 49 Niizu, ni wa nuɓɔɠɔlai ɠɛɛzu ta wooɠɛɠiladai màliɠii ʋɛ, à naa wo mà, ni mɔnɔ naa laade, wo naa ɓalaa bo mà, gè li ada ɠili.»

50 Laɓan ta Ɓetuwɛle ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Niima vai zeɠeʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, gi la zooga gi ʋa ɓɔɛ é ʋɔ ga taali ɠili. 51 Eleɓɛka ʋɛtɛ, é è ɠakala, seɠe, è lii la, é ɠɛ ga è-maliɠii ná-doun zunui anzai, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai la.»

52 Siɛgi zu Aɓalaame ná-botiɠɛ zunui ti-wooiti mɛnini da, é nɔkɔni zooi ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 53 Botiɠɛ zunui wali zɔɔlaiti kulani ta zanu sɔɔlaiti, ta seɠeiti, é ti ve Eleɓɛka ya, é faanɛɛ wolaiti kɛɛni diɛ ʋɛ ta dee ɓalaagi. 54 Naa ʋoluma, tɔ-o, maazaa nuiti-yo, ti daamii woni, ti ɓɔɔle, ti ɲi ná.

Sobui, siɛgi zu ti wuzeɠeni la, botiɠɛ zunui ɠɛni ma: «À yeeɓe bà niina, gè ɠale ma màliɠii ʋɔ bɛ.» 55 Eleɓɛka diɛ ta deeni ti ɠɛni ma: «Ɓɛdɛ anzalopoi yɛ gi ʋa yeeɠɛɠala laawu, folo puugɔ ɠɛɠala, naa ʋolu wa li niina.» 56 Kɛlɛ é ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «À mina mà volo li, tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI nà-siɛi nɛa. À yeeɓe bà, gè li, gè ɠale ma màliɠii ʋɔ bɛ.» 57 Ti ɠɛni ma: «Ade anzalopoi lolina, ade gaazaɠa tɔ ɓɔɠɔi.» 58 Ti Eleɓɛka lolini, ti ɠɛ ma: «Ɗa pɔ wo li, wa zunui nii?» É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ungo, gá li.»

59 Ti vaani bu ga ti-ʋaazeelai Eleɓɛka li ta anzanui nii é ɠɛni sosu, ta Aɓalaame ná-botiɠɛ zunui, é ʋɛɛ ná-nuiti ba, ti ɠɛni polu. 60 Ti tuya looni Eleɓɛka ʋɛ, ti ɠɛ ma:

«Ɗɛi è ga gi-ʋaazeelai, ɗa ɠɛ ga waawaagiti ti-lee!

È-mavofodai zobo sɔlɔɔ siliɲɔɠɔiti ma faan!»

61 Eleɓɛka wuzeɠeni ta ná-botiɠɛ anzanu loungoiti, ti zei ɲɔmɛiti kɔma, ti ʋilɛ zunui ʋolu, ti ɗa li. Botiɠɛ zunui Eleɓɛka zeɠeni, é lii la.

62 Izaake ʋaani, é zeɠe Laɠayi-Lɔyi ɠɔlɔyeɠei ʋɔ bɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu. 63 Kpɔkɔmaʋɛ ta, Izaake ɠulani, é ɗa ziɛziɛ dɔɓɔi zu, é ɠaazuwuzeɠeni, é wɛlɛ, é ɲɔmɛiti kaa, ti ɗa ʋa. 64 Eleɓɛka ɠaazuwuzeɠeni ɓalaa, é Izaake ɠa, é zeɠe ɲɔmɛi ɠɔma, é ʋilɛ. 65 É ɠɛni botiɠɛ zunui ma: «Ɓɛ ɠa é ga zunui tɛi, é dɔɓɔi zu, é ʋaazu ade laaɠomisu?» Botiɠɛ zunui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Màliɠii ʋe.» Gaamago nɔ, é ná-ɓazai ʋɛɛni ɠaazu. 66 Botiɠɛ zunui faiti kpein boni Izaake ma, niiti é ti ɠɛɛni. 67 Naa ʋolu, Izaake loni Eleɓɛka luɠɔ, é lii la dee Sala ná-seɠe ɠotai wu. É Eleɓɛka zeɠeni, naa ɠɛ ga anzai, é nɛɛni ʋɛ. Pele ɠana Izaake gaanɛɛnɛi zɔlɔɔni da, balaga ʋoluma dee ma.

25

Aɓalaame zaa vai
ta mavofodai é sɔlɔɔni Ketula ʋa

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 1:32-33)

1 Aɓalaame anzai ta zeɠeni mɔnɔ, nii daaseigi ɠɛni ga Ketula. 2 Dointi é ti zɔlɔɔni bɛ ti-laaseigiti ti ɠɛni ga: Zimelan, Yɔkesan, Medan, Madiyan, Yiseɓake, ta Sua. 3 Yɔkesan Saɓa ta Dedanni sɔlɔɔni. Dedan mavofodaiti ti ɠɛni ga: Asuul nuiti, Letuse nuiti, ta Leyume nuiti. 4 Madiyan mavofodaiti ti ɠɛni ga: Efa, Efɛɛl, Ɠeenɔke, Aɓida, ta Eledaa. Niima nuiti pɛ ti ɠɛni ga Ketula mavofodaiti.

5 Aɓalaame yeaɠɔligiti kpein feeni Izaake ya. 6 Anza ɠiligiti niiti ti la ɠɛni vuluni ga zɔiti kɛʋele, é vebɛaniiti feeni ti-loun zunuiti bɛ. Kɛai ma vulua dɛ, é ti leʋeni folo ɠulazu ʋelei, é ti maaɠooza ná-doun zunui Izaake ʋa.

7 Aɓalaame zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona ungila kona ʋuulɔfela maazu lɔɔlu (175). 8 Aɓalaame yii looni, é zaani pɔlɔzaɠaga ʋoluma undaanɛɛi zu, é lɛbini gola sii zuɠooza, naa ʋolu é liini mɛmɛwolani pɔ, ti zaai. 9 Ná-doun zunuiti Izaake ta Isemayɛle ti maaɠuluni Makepeela ʋugi zu, Efelon ná-kpalagi zu, Ɠɛte nui Sɔɠaal ná-doun zunui, Mamelee letemaʋɛ. 10 Naama ɓalagi ɠa Aɓalaame geyani Ɠɛte nuiti ma. Miná ɠa Aɓalaameni ta anzai Sala ti maaɠuluni ná. 11 Aɓalaame zaa ʋoluma, GALA ge tuya looni ná-doun zunui Izaake ʋɛ, é ɠɛni zeini Laɠayi-Lɔyi ɠɔlɔyeɠei ɠobaʋɛ.

Isemayɛle mavofodai

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 1:28-31)

12 Aɓalaame ná-doun zunui Isemayɛle mavofodai ɠaa, tɔ ɠa Agaal, Ezipete anzanui é ga Sala ná-duɔ anzanui sɔlɔɔni Aɓalaame ʋɛ. 13 Isemayɛle ná-doun zunuiti daaseigiti kaa, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la: Neɓayɔte, Isemayɛle ná-doun zunu mɔungi, ta Keedaal, Adeɓeyɛle, Miɓesame, 14 Misema, Duma, Masa, 15 Ɠadade, Teema, Yetuul, Nafise, ta Keedema. 16 Isemayɛle ná-doun zunuiti ta ti-laaseigiti kana, eɠɛʋelei ta-ɠwɛpelegiti ta ti ʋuu ʋeleiti ti la. Kundiɠi puugɔ maazu felegɔiti (12) kaa, ti ɠɛni ta-nuɓusɛiti unda. 17 Isemayɛle zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona ungila puusaʋagɔ maazu lɔfela (137). Zii looni, é za, é li mɛmɛwolani pɔ ti zaai. 18 Isemayɛle mavofodaiti ti zeini, é zo Ɠavila, eyɛsu é zeeli Suul, Ezipete yooi letema ʋelei, nu ɗa ɠɛna lia ga Asiili ʋele. Ti zeɠeni ti-ɠɛɛlointi pɛ ba, ti zei yɛ.

ZAKƆƁE NÁ-FAI

(25:19--36:43)

Izaake mavofodai

19 Aɓalaame ná-doun zunui Izaake mavofodai ɠaa: Izaake kɛɛɠɛ ɠɛni ga Aɓalaame. 20 Izaake ná-konagi ɠɛni ga puunaanigɔ (40), siɛgi zu é Laɓan baazeelai Eleɓɛka zeɠeni la ga anzai, Alame nui Ɓetuwɛle ná-doun anzanui, nii é Padan-Alame. 21 Izaake Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛni anzai ná-faa zu, mazɔlɔɔ é ɠɛni ga doun zɔlɔɔtala nu. Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, anzai Eleɓɛka kogi zeɠeni. 22 Dointi ti ɠɛni ziɠazu ɓɔɠɔ ʋa koozu, é ɠɛni ma: «Leeni ɠa é ɠɛɛzu ga ze?» É liini, é Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠa. 23 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma:

«Zii felegɔ ɠa é è ɠoozu,

nuɓusɛiti ma zii felegɔ ɠa ɠaaɠwɛɛzu,

ta ɠɛna zɔlɔɔga, ti ɠula è ɠoozu.

Gilagi zɛbɛi ɠa wɔɔlɔ é leʋe zɔi ʋa,

nu ɠitei ɠa lɔ loungoi yeezu.»

24 Doun zɔlɔɔ foloi zeeliai ma, ti kaani ga yoogiti ka ti ɠɛni koozu. 25 Ma mɔungi é ʋaani, maaɓɔikpɔini, deɠai ɠɛ ma eɠɛ sua ɠɔlɔ. Ti daaseigi ʋɛɛni ga Ezawu.* 26 Naa ʋoluma, deɠei zɔlɔɔni, zeei Ezawu ɠɔɠɔ libiligi zogai. Ti daaseigi ʋɛɛni ga Zakɔɓe.† Kona ʋuulɔzita (60) ɠa Izaake kɛɛni kpein, ti zɔlɔɔ siɛgi zu.

Ezawu doun mɔun tosuʋɛ ʋɔdi vai
Zakɔɓe ma

27 Doun zunu felegɔi niiti ti kulasui woni. Ezawu ɠɛni ga dosoi zeeletegai, ta dɔɓɔ ziɛ nui, kɛlɛ Zakɔɓe ɠɛni ga zunui ná-fai ɠaalɛiɗai, é nɛɛni bɛ ga é yɛ nɔ seɠe ɠotaiti bu. 28 Izaake Ezawu nɛɛni ʋɛ, tɔɔzei dɔɓɔ zuai nɛɛni bɛ. Kɛlɛ Eleɓɛka Zakɔɓe nɛɛni ʋɛ.

29 Foloi ta, Zakɔɓe ɠɛai ma tɔɠɔi ɓɔlɔzu, Ezawu zeɠeni dɔɓɔi zu, gola ɓɔlɔai. 30 Ezawu ɠɛni Zakɔɓe ma: «Tɔɠɔ ɓɔi kpɔlɔi nii ta ve zèa, gè mi, mazɔlɔɔ kpɔ̀lɔʋɛ gola.» Naa ɠa é kɛɛni ti Edɔme‡ laaseigi ʋɛɛni la Ezawu ʋa. 31 Zakɔɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɗa-loun mɔun tosuʋɛ ʋɔdi mà dɛ.» 32 Ezawu ɠɛni ma: «Wɛlɛ, nà ga ʋa zaazu ga pului, naama loun mɔun tosuʋɛ ɠa leeni ɠɛ bɛ̀?» 33 Zakɔɓe ɠɛni ma: «Ɠonana dɛ bɛ̀.» Ezawu ɠonani bɛ, é ná-doun mɔun tosuʋɛ ʋɔdi Zakɔɓe ma. 34 Názu ɠa Zakɔɓe ɓului ta tɔɠɔ ɓɔlɔiti feeni la Ezawu ya. É daamii woni, é ɓɔɔle. Naa ʋolu é wuzeɠeni, é li. Zekana Ezawu doun mɔun tosuʋɛ ʋɛlɛʋɛlɛni da.

26

Izaake ta Aɓimeelɛke ta-vai

1 Pului taɠili ge looni zooi zu, é ɠula zɔi ʋolu, é looni Aɓalaame ná-siɛgi zu. Izaake liini Geelaal, Filiseti nuiti ta-masagi Aɓimeelɛke ʋɔ bɛ. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠulani bɛ kɛlɛma, é ɠɛ ma: «Mina yei Ezipete yooi zu, kɛlɛ zei zooi naa zu, nii gè dɛɛzu ga ɗe. 3 Yeeɠɛɠala ɠɛ niima yooi zu. Nà yɛ è ʋa, gè tuya loo è ʋɛ, mazɔlɔɔ nà niima you yɔɠɔzuʋɛti kpein feezu è ʋɛ, wa è-mavofodai. Nà nà-minazeɠegi zo kpaan, nii gè kɛɛni è-ɠɛɛ Aɓalaame ʋɛ. 4 Nà è-mavofodai mɔin su, eɠɛ geeɠɔlɔgi ma zomideɠaiti, nà niima you yɔɠɔzuʋɛti kpein fe è-mavofodai ya. Eteai zu zii kpein ka tuyai zɔlɔɔ è-mavofodai maaʋele ma. 5 Tɔɔzei Aɓalaame gòoi zoni, é nà-deveiti so, ta tɛnɛgiti gè ti woni la, ta nà-tɔgiti.» 6 Naa ɠa é kɛɛni, Izaake zeini la Geelaal.

7 Siɛgi zu naama adaʋɛ nuiti ti ɠɛni gaazaɠagi wosu da, é lo anzai ʋa, é ɠɛni ɠɛɛzu ti ma: «Bàazeelai ʋe.» É ɠɛni luazu ga a ɠɛɛna anzai ʋe, náʋɛ nuiti ti mina paa Eleɓɛka ná-faa zu, tɔɔzei gola ʋani. 8 Tɛi ná-sei yeeɠɛɠalai zu ɠɛni ɠoozazu náʋɛ, foloi ta ɠɛni de Filiseti nuiti ta-masagi Aɓimeelɛke wɛlɛni fenɛtɛlɛi la, é Izaake ɠa ta anzai Eleɓɛka, ti ɗa zeeʋoegi ɠɛ. 9 Aɓimeelɛke Izaake lolini, é ɠɛ ma: «Gaamai zu, è-anzai ʋe! Lee vaa zu è ɠɛni ma: ‹Bàazeelai ʋe?› » Izaake gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Kpɔ̀ɛʋɛ ɠana, nii a kɛ gè mina za maaʋele zu.» 10 Aɓimeelɛke ɠɛni ma: «Lee ɠa è kɛai ga giye? Ná tago nɔ ɠɛa de nuɓusɛiti saama, zunui taɠila ge ʋa la ga è-anzai, è ɠɛa ʋaazu gi ɠɛɛzu ga sɔba nuiti.» 11 Aɓimeelɛke niima levei veeni nuɓusɛiti kpein zea ga: «Nu nɔpɛ a faa ɲɔu ɠɛɛna ga zunui tɛi ɓaa anzai, ta naama nui ʋaa.»

12 Izaake tii ɠɛni zooi naa zu, é ɓɛtɛ, é ma ʋɛɛda ungilagi (100) zɔlɔɔni naama ɠonagi, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya looni bɛ. 13 Zunui nii ɓɛtɛni, é ɠɛni liizu nɔ ga ɓɛtɛa, eyɛsu é ɠɛ ga kpɛtɛ nu wola. 14 Togani ɓulugiti ti ɠɛni zea, nikɛiti, baalagiti, boliiti, ta botiɠɛ nu mɔinmɔingiti. Filiseti nuiti ti ɠɛni toloi ɠulazu la. 15 Kɔlɔyeɠeiti kpein kɛɛɠɛ Aɓalaame ná-botiɠɛ nuiti ti ti wɔɔni ná-siɛgi zu, ti naati daaveni ga pɔlɔi. 16 Aɓimeelɛke ɠɛni Izaake ma: «Liina, è zeɠe gi ʋɔ bɛ, mazɔlɔɔ é yeeɠaaɓa, é leʋe gi ʋa.»

17 Izaake zeɠeni ná, é li, é ʋuuzuʋɛ ɠɛ ga Geelaal nɛmɛi zu, miná ɠa é zeini ná. 18 Izaake ziɛyeɠeiti bɔɔni ʋolu ga niinɛ, niiti ti wɔɔni kɛɛɠɛ Aɓalaame ná-siɛgi zu, niiti Filiseti nuiti ti ti laaveni Aɓalaame ná-saai ʋoluma. É naama laaseigiti nɔ ʋɛɛni ti ʋa, niiti kɛɛɠɛ ti ʋɛɛni ti ʋa. 19 Izaake ná-botiɠɛ nuiti ti ta wɔɔni mɔnɔ nɛmɛi zu, ti ziɛungi ɠaani ná. 20 Baala makɛ nuiti ti ɠɛni Geelaal, ti kpɔɛi ʋɛɛni Izaake ná-baala makɛ nuiti ba, ti ɠɛ ma: «Ziɛi ɠa ga gɔnɔ!» É ziɛyeɠei laasei pɛɛni ga Esɛke (nii poluʋɛ ga «maaɠaalii»), tɔɔzei ti kpɔɛi ʋɛɛni ba ziɛyeɠei ná-faa zu. 21 Ná-botiɠɛ nuiti ti ziɛyeɠe ɠili bɔɔni, nii ti sakpeni mɔnɔ ná-faa zu, é daasei pɛɛni ga Sitena (nii poluʋɛ ga «sakpegi»). 22 É zeɠeni miná, é li, é ziɛyeɠei taɠili bɔ, niigi kpɔɛ vaa la ɠɛni wuzeɠeni, é ʋa lo ba. É naa laasei pɛɛni ga Leɠɔɓɔte (nii poluʋɛ ga «suwɔɔlɔa»), mazɔlɔɔ é ɠɛni ma: «Niizu, Ɠɔoɠɔ GALAGI suwɔɔlɔa gi ʋɛ, gi undaa ɠa nɛɛ zooi zu niina.»

23 É zeɠeni ná, é lɛ ga Ɓeel-Seeɓa ʋele. 24 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠulani bɛ kɛlɛma naama ɓidii, é ɠɛ ma: «Nà ɠa gè ga è-ɠɛɛ Aɓalaame ná-GALAGI. Mina lua, mazɔlɔɔ nà è ʋa. Nà tuya loozu è ʋɛ, gè è-mavofodai mɔinzu su nà-botiɠɛ nui Aɓalaame maaʋele ma.» 25 Izaake zalaɠa ɠulazuʋɛ loni náʋɛ, é wooɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. É ná-seɠe ɠotai loni ná ɓalaa. Ná-botiɠɛ nuiti ti ziɛyeɠe ɠila bɔɔni ná.

26 Aɓimeelɛke ʋaani pɔ bɛ, é zeɠe Geelaal, ta ná-tɛnɛ bo nui Aɠuzate, ta Pikɔle, nii é ɠɛni ga ná-kɔɔɠɔ ɠundiɠii. 27 Izaake ɠɛni ti ma: «Lee vaa zu wo ʋaazu pɔ̀, tama wo ɗa wɔ̀inzeɠe, wo ɗa kpɛ̀ wo ʋɔ bɛti?» 28 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gá pɛtɛsu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa è ʋa. Naa ɠa é ba, gi ɠɛɛzu, minazeɠegi ɠɛ ade yɔɠɔzu, gá-o, ɗa-o, ade minazeɠe ɓɔɠɔ ʋɛ. 29 Ɗa ɠonazu ga è la faa ɲɔu nɔpɛ kɛa ga giye, eɠɛʋelei gi la è zopele ɲɔuni la ɲɛgɛlɛin, kɛni faa ʋagɔi nɔ ɠa gi kɛa è ʋɛ, gi è yɛni ná, è li ziilɛigi zu. Ɗɛi è tuyai zɔlɔɔgai Ɠɔoɠɔ GALAGI ya.»

30 Izaake daamii ɠɛʋele ɓɛtɛni ti ʋɛ. Ti laamiini, ti ɓɔɔle. 31 Ti wuzeɠeni sobuzobui, ti ɠona ɓɔɠɔ ʋɛ. Naa ʋolu Izaake valini ti ma, ti li ziilɛigi zu.

32 Naama voloi nɔ zu, Izaake ná-botiɠɛ nuiti ti ʋaani, ti ʋoluvaawo ma, é lo kɔlɔyeɠei ʋa, ti ɠɛni bɔɔzu, ti ɠɛ ma: «Gi ziɛi ɠaaʋɛ.» 33 Izaake daasei pɛɛni ga Siɓa (nii poluʋɛ ga «minazeɠegi»). Naa ɠa é ba, ti taai laasei pɛai ga Ɓeel-Seeɓa (nii poluʋɛ ga «minazeɠe kɔlɔyeɠei»), eyɛsu zaaɠaza.

Ezawu ná-vulu ɠɛɛ vaiti

34 Ezawu ná-konagi ɠɛai ma ga puunaanigɔ (40), é Ɠɛte nui Ɓeeli ná-doun anzanui Zudite zeɠeni ga anza, ta Ɠɛte nui Elon ná-doun anzanui Ɓasemate. 35 Ti felegɔ pɛ ti ɠɛni Izaake ta Eleɓɛkani ziiɓɔlɔzu ti ɠoozu.

27

Tuyai lati fai é ɠɛ ga Zakɔɓe nɔnɔ

1 Izaake ɠɛni ʋɔlɔzaɠasu, gaazuʋɛti maa ɠɛni ɓidizu, é la mɔ ɠɛni wozaɠaazu ɲɛgɛlɛin. É ná-doun zunu mɔungi Ezawu lolini, é ɠɛ ma: «Dòun zunu!» Naa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ɠaa!» 2 Izaake ɠɛni ma: «Nà ɠaa, gè ʋɔlɔzaɠaga, gè la zaa volo ɠwɛɛ. 3 Ɗa-loso zɔɔlaiti ti ga ɗa-mɛɛn ʋuu ɓɔlɔi, ta ɗa-ɠilɛgiti, ti zeɠena, è li dɔɓɔi zu, è sua ɠaiziɛ bɛ̀. 4 Daamiani nɛɛnɛ kpɛtɛ bɛ̀, eɠɛʋelei nɛai la bɛ̀, è ʋaa la pɔ̀, gè mi, naa ɠa a kɛ gè tuya loo è ʋɛ pɛ, gè ʋa leɠa za.»

5 Eleɓɛka ɠɛni naa mɛnisu, nii Izaake ɠɛni bosu ná-doun zunui Ezawu ma. Ezawu liini dɔɓɔi zu sua ɠaiziɛzuʋɛ, é ʋa ʋaa la. 6 Eleɓɛka ɠɛni ná-doun zunui Zakɔɓe ma: «Wɛlɛ, gè è-ɠɛɛ woomɛnigɛ, é ɗa ɓɔɛ è-liɛ Ezawu ʋɔ, é ɠɛ ma: 7 ‹Ʋa bɛ̀ ga sua, è daamiani nɛɛnɛ kpɛtɛ bɛ̀, nii nà mi, nà tuya loozu è ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu pɛ, gè ʋa leɠa za.› 8 Woilo dɛɛ gòoi ma, dòun zunu, nii gè bosu è ma, è naa nɔ ɠɛ. 9 Li bɛ̀ togani ɓulugi zaama, è boli yiʋo ʋagɔ felegɔ zo, è ʋaa la, nà ti ɓɛtɛzu è-ɠɛɛ ʋɛ ga daamiani nɛɛnɛgi, eɠɛʋelei nɛai la bɛ. 10 È lii la è-ɠɛɛ ʋɔ, é mi, nii a kɛ é tuya loo è ʋɛ pɛ, é ʋa leɠa za.»

11 Zakɔɓe dee wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ungo, kɛlɛ dìɛ Ezawu ɠa ga deɠaleɠa nu, nɔ̀un nà, gè la ga naama nu. 12 Tanisu kɛ̀ɛ ɠa yeeʋɛɛpɛɛ bà, nà ɠɛ gaazu ga woya nu, náma su, nà foovooi maaloli ɓɔɠɔ ma, tuyai ʋotogi zu.» 13 Dee ɠɛni ma: «Dòun zunu, naama voovooi yɛ ga ze! Woilo nɔ gòoi ma, è li, è ʋa ga tiye pɔ̀.»

14 Zakɔɓe liini, é ti zeɠe, é ʋa ga tiye dee ʋɔ. Naa daaɠolii woni, eɠɛʋelei nɛai la kɛɛɠɛ ʋɛ. 15 Naa ʋolu, Eleɓɛka ná-doun zunu mɔungi Ezawu ná-seɠeiti seɠeni, niiti ti wola ʋaga ɠɛni de, ti ɠɛni pɛlɛi wu, é ti loo ná-doun zunui loungo gelei Zakɔɓe ɠɔba. 16 É zeeiti ta kɔgi maavelevele ga boli yiʋoi ma ɠɔlɔiti, tɔɔzei deɠai la ɠɛni náti ma. 17 Daamiani nɛɛnɛgi ta ɓului niiti é ti ɓɛtɛni, é naati feeni ná-doun zunui Zakɔɓe ya.

18 Naa liini kɛɛɠɛ ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛ!» Izaake ɠɛ ma: «Nà ɠaa! Ɓɛ ɠa é ga ɗe, dòun zunu?» 19 Zakɔɓe kɛɛɠɛ wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ga Ezawu, è-loun zunu mɔungi. Gè naa ɠɛa, nii è bogai mà. Nà è maanɛɛnɛzu, wuzeɠe, è zei, è nà-sua ɓɛtɛai mi, naa ɠa a kɛ è tuya loo bɛ̀.» 20 Izaake ɠɛni ná-doun zunui ma: «È kɛɛʋɛ ɠale, dòun zunu, è suai ta zɔlɔɔgai gaamanɔ?» Zakɔɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI ɠa é ʋaa la pɔ̀.»

21 Izaake ɠɛni Zakɔɓe ma: «Maaɓuɠa lɛɛ bà, dòun zunu, gè yeevɔɔɠu è ʋa, gè ɠɛ kwɛɛ, ni ɗa ga dòun zunui Ezawu, ɓaa ni é la ga tɔun.» 22 Zakɔɓe maaɓuɠani kɛɛɠɛ Izaake ʋa, naa yeeʋɛɛpɛɛ ba, é ɠɛ ma: «Kpɔɛ ʋelei ɠa ga Zakɔɓe ɓɔɛ ʋelei, kɛlɛ zeeiti ta ga Ezawu yeeiti.» 23 É la ɠɛni ɠwɛɛsu ɠaani ba, tɔɔzei deɠai ɠɛni zeeiti ma, eɠɛ diɛ Ezawu yeeiti. É tuya looni bɛ. 24 É gaazaɠani dɛ, é ɠɛ ma: «Ɗa ɠa nɛi è ga dòun zunui Ezawu ɓaa?» Zakɔɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ʋe.»

25 Izaake ɠɛni ma: «Dòun zunu, ɗa-zuai ta veena zèa, naa ɠa a kɛ gè mi, gè tuya loo è ʋɛ.» Zakɔɓe feeni zea, é mi, é ʋa pɔ ga dɔɔi ɓalaa, é kpɔle. 26 Naa ʋolu kɛɛɠɛ Izaake ɠɛni ma: «Dòun zunu, maaɓuɠa bà, è nɛ̀ɛnɛ ga daaʋɛ komagai.» 27 Zakɔɓe maaɓuɠani ba, é nɛɛnɛ ga daaʋɛ komagai. Izaake ná-seɠeiti makugi mɛnini. Naa ʋoluma, é tuya looni bɛ, é ɠɛ ma:

«Ungo, dòun zunui makugi ɠɛɛʋɛ eɠɛ kpalagi makugi,

nii Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loai bɛ.

28 GALA ge geeɠɔlɔgi ma nɔɗai ve è ya,

ta zooi ma ɠulanumai,

é moloi ta dɔɔi ve ga mɔinɗa.

29 Nuɓusɛiti ti ɠolo è ʋɛ,

ziiti ti boti ɠɛ è ʋɛ.

È ɠɛ ga è-ɠɛɛleaiti ti-maliɠii,

è-leelointi ti boti ɠɛ è ʋɛ.

Zɔi a è voovo, naa ɠa voovo,

zɔi a tuya loo è ʋɛ, tuya ɠa naa ʋɛ.»

30 Izaake ɓeni nɔ ga tuya loo Zakɔɓe ʋɛ, Zakɔɓe zeɠezuʋɛ nɔ feya kɛɛɠɛ Izaake ʋɔ bɛ, diɛ Ezawu ɗa unkula, é zeɠe doso ziɛ bosuʋɛ. 31 Tɔ ɓalaagi é daamiani nɛɛnɛgi ɠɛʋele ɓɛtɛni, é ʋaa la kɛɛɠɛ ʋɔ bɛ, é ɠɛ kɛɛɠɛ ma: «Kɛ̀ɛ, wuzeɠena, è è-loun zunui ná-suai ta mi, naa ɠa a kɛ è tuya loo bɛ̀.» 32 Kɛɛɠɛ Izaake ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa é ga ɗe?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ga è-loun zunu mɔungi Ezawu.» 33 Izaake ɠɛni wola unga wuulee, é ɗa wola ɓali, é ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa ga naa deɠɛmu, nii é suai zogai, é ʋaa la pɔ̀? Gè ti pɛ ta miai, è ɠɛɛzu è ʋa, gè tuya loa bɛ. Toɠa tuyai zɔlɔɔ.»

34 Siɛgi zu Ezawu kɛɛɠɛ wooiti mɛnini da, é ɓainni ga woo wola, é ziiɠaawana ɓeei wola looni, é ɠɛ kɛɛɠɛ ma: «Kɛ̀ɛ, tuya loo bɛ̀, nà ɓalaagi!» 35 Izaake ɠɛni ma: «È-leɠei ʋaaʋɛ ga yaavai, é ɗa-luyai zeɠe.» 36 Ezawu ɠɛni ma: «Tɛi daaseigi ʋɛai ga Zakɔɓe, naa ɠa é yàavaai la ná zeizu ɠɛ fele ɓaa? É nà-doun mɔun tosuʋɛ zeɠea, é ʋaa mɔnɔ niizu, é nà-tuyai zeɠe!» É ɠɛni kɛɛɠɛ ma: «È la tuyai ta makɛni bɛ̀ ɓaa?»

37 Izaake ɠɛni Ezawu ma: «Wɛlɛ, gè seiɗa ga è-maliɠii, gè kɛɛɠɛlointi kpein kɛa ga ná-botiɠɛ nuiti, gè moloi ta dɔɔi vea zea. Lee ɠa deɠɛmu nà zoo gè kɛ è ʋɛ, dòun zunu?» 38 Ezawu kɛɛɠɛ wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Naama luya ɠilagi nɔ ɠa é è ya ɓaa, kɛ̀ɛ? Nà ɓalaa tuya loo bɛ̀, kɛ̀ɛ!» Ezawu tɔɔzeini ga ɓainga, é ɗa wɔlɔ. 39 Kɛɛɠɛ Izaake gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma:

«Pɛtɛ, è-zeizuʋɛ ɠa ʋala zooi ma ɠulanumai ma,

ta geeɠɔlɔgi ma nɔɗagi ma.

40 Ɗa-woɠa zɔkpɔi ɠa a ɠɛ ga è-ɠɔnɔ gaiziɛ anii,

ɗa ɠɛ ga è-ɠɛɛloin ná-botiɠɛ nui,

kɛlɛ ɗa ɠɛna ziɛziɛga ɓɔɠɔ yeema,

ɗa ná-unbawului ɠaleɠale, è kula ɓɔɠɔ ɠɔba.»

Zakɔɓe ʋela vai

41 Ezawu Zakɔɓe wɔinzeɠeni, tɔɔzei tuyai ʋa kɛɛɠɛ boni bɛ, é ɗa ɠɛ yiimaʋɛ: «Kɛ̀ɛ zaa voloi maa ɠana ɓuɠa, nà dèɠei Zakɔɓe ʋaa naama yeei.» 42 Ti Eleɓɛka ná-doun zunu mɔungi Ezawu wooiti boni ma. É ná-doun zunui loungo gelei Zakɔɓe lolini, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ, è-liɛ Ezawu ɠa ɠɛɛzu é potokulai ɠɛ, é è ʋaa. 43 Woilo gòoi ma niizu, dòun zunu! Wuzeɠe, è ʋela, è li dìɛ Laɓan ʋɔ bɛ Ɠalan yooi zu. 44 È yɛ koba yeeɠɛɠala laawu, eyɛsu è-liɛ yiimaalɛi. 45 Siɛgi zu è-liɛ ná-ziiɠaawanai ɓudɛzu la è maazu, é yeema naa ma, nii è kɛai la, nà è ɠaaɠale ma naazu niina. Leeni vaa zu nà ʋala wo felegɔ ma ʋɔɔma, folo ɠilagi zu?»

46 Eleɓɛka ɠɛni Izaake ma: «Zɛnvui wɔinzeɠea mà, Ɠɛte ná-doun anzanui niiti ta-vaa zu. Ni Zakɔɓe ɓalaa ka zooi niizu anzanui ta zeɠena, zɛnvui ɠa bɛ̀ ga leeni názu?»

28

1 Izaake Zakɔɓe lolini, é tuya loo bɛ, é devei nii ve zea, é ɠɛ ma: «Mina anzanu zeɠe Kanaan anzanu lointi saama. 2 Wuzeɠena, è li Padan-Alame è-lee kɛɛɠɛ Ɓetuwɛle ʋɔ bɛ, è anza ɠaiziɛ è-ɠɛkɛ Laɓan ná-doun anzanuiti saama, è sei. 3 GALA Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii tuya loo è ʋɛ, é è ɠɛ ga kpuɠu nu, ɗa ɠa ga nuɓusɛ mɔinmɔin mɛmɛwola. 4 É Aɓalaame ná-tuyai ve è ya, é ʋɛɛ è-mavofodai ʋa, nii a kɛ zooi è zeini su ga seikɔɠɔma nui, è naa zɔlɔɔ, zooi nii GALA ge feeni Aɓalaame ya!» 5 Izaake Zakɔɓe leʋeni ga è li Padan-Alame, Alame nui Ɓetuwɛle ná-doun zunui Laɓan ʋɔ bɛ, Zakɔɓe ta Ezawu ti-lee Eleɓɛka diɛi.

6 Ezawu kaani ga Izaake tuya looni Zakɔɓe ʋɛ, é teʋe Padan-Alame ga é anza zeɠe ná. É mɛnini ɓalaa ga kɛai ma tuya loozu bɛ, é devei nii veeni zea ga: «Mina anza zeɠe Kanaan anzanu lointi saama.» 7 É kwɛɛni ɓalaa ga Zakɔɓe ɠoloni kɛɛɠɛ ta dee ʋɛ, é li Padan-Alame. 8 Ezawu gaaɠaani ga Kanaan anzanu lointi maayo ge la ɠɛni kɛɛɠɛ Izaake ʋɛ. 9 Ezawu liini Aɓalaame ná-doun zunui Isemayɛle ʋɔ bɛ. É Isemayɛle ná-doun anzanui Maɠalate zeɠeni ga anzai, nii é ga Neɓayɔte baazeelai, zɔɔma anzaiti poluma ti ɠɛni zea.

Zakɔɓe ná-segi, é boni Ɓeetɛle

10 Zakɔɓe zeɠeni Ɓeel-Seeɓa, é li Ɠalan. 11 É zeelini adaʋɛ ta, ʋɛ é ɲiini ná, mazɔlɔɔ foloi liini niina. É náʋɛ ɠɔtui ta zeɠeni, é da unbu, é ɲiini naama adaʋɛ. 12 Ná-segi zu, é kaɓagi ɠaani loni zooi ma, nɔungi zeiɗai geei ʋa. Pɛtɛ, GALA ná-geezuɠeelaiti ti ɠɛni lɛɛzu, ti ɗa yeei kaɓagi naa zu. 13 Pɛtɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni loni kaɓagi unsuʋɛ, é ɠɛ ma: «Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, è-ɠɛɛ Aɓalaame ná-GALAGI, ta Izaake ná-GALAGI. Zooi nii è laani ma, nà feezu è ʋɛ, wa è-mavofodai. 14 È-mavofodai ɠa ɠɛ eɠɛ zooi ma vufiligi, ná-zooi zu ɠa ɓaaɠo, é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, é zo nu ɠɔʋɛzu ʋelei, é li nu yeezazu ʋelei. Eteai ma ʋɛlɛyeɠeiti kpein ta tuyai zɔlɔɔ è maaʋele ma, ta è-mavofodai maaʋele ma. 15 Wɛlɛ, nà ɓɔɠɔi nà è ʋa, nà è makɛ, ʋɛ kpein è liizu ná, nà ʋaazu ga ɗe ʋolu niima yooi zu, mazɔlɔɔ gè la ɠɛlɛa è ʋa ɲɛgɛlɛin, eyɛsu naa kpein daazeeli, nii gè boga è ma.»

16 Zakɔɓe wuunni, é ɠula ná-ɲiimɛnii zu, é ɠɛ ma: «Gaamazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa niima adaʋɛ, nɔ̀un gè la ɠɛa suɠwɛɛ!» 17 É luani, é ɠɛ ma: «Aɛ, niima adaʋɛ maayikiʋɛ! Ʋɛ ɠa ná ga GALA ná-pɛlɛi, geeɠɔlɔgi ma ʋɛlɛlaʋɛ ʋe.» 18 Zakɔɓe wuzeɠeni ga sobuzobui, kɔtui nii é daani unbu, é naa zeɠeni, é gaalɔ ga ɠizɛsui, é gulɔi ʋu unsuʋɛ. 19 É naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Ɓeetɛle (nii poluʋɛ ga «GALA ná-pɛlɛi»), kɛlɛ taai naa laaseigi ɠɛni ga Luze mɔungi zu. 20 Zakɔɓe minazeɠeni, é ɠɛ ma: «Ni GALA ka yɛna bà, é màkɛ siɛi nii zu, gè bosu, ni a daamianigiti ta seɠeiti feena zèa, 21 ta ni nà ɠalena ma kɛ̀ɛ ʋɛlɛi wu ziilɛigi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɠɛ ga nà-GALAGI naazu. 22 Kɔtui nii gè gaalɔgai ga ɠizɛsui, naa ɠa ɠɛ ga GALA ná-pɛlɛi. Nii kpein è feezu zèa, nà naama ʋuusiɛi ve è ʋɛ.»

29

Zakɔɓe zeeli vai Laɓan ʋɔ bɛ

1 Zakɔɓe siɛi lɔɔzeini ʋolu, é li folo ɠulazu ʋelei yooi zu. 2 É wɛlɛni yeeta, é kɔlɔyeɠei ɠa dɔɓɔi zu, pɛtɛ, togani ɓulu seizu saʋagɔ ɠɛni ná, ti ɗa looɠo, mazɔlɔɔ naama ɠɔlɔyeɠei ɠa togani ɓulugiti ti ɠɛni ɓɔɔlezu la. Kɔtu wolai ɠa é ɠɛni ga kɔlɔyeɠei lakulugi. 3 Siɛgi zu togani ɓulugiti kpein ti ɓena ɠaalɛ ba la ná, ti ɓena kɔtui ɠilikili, ti seɠe ziɛyeɠei laaʋɛ, ta la ziɛi veena togani ɓulugiti zea, ti kɔtui la daazuʋɛ ziɛyeɠei la.

4 Zakɔɓe ɠɛni togani makɛ nuiti ma: «Kɛ̀ɛleaiti, mini nu ɠa ga woye?» Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gá ga Ɠalan nuiti.» 5 É ɠɛni ti ma: «Wo Laɓan ɠwɛɛ nɛi ɓaa, nii é ga Naɠɔɔl ná-doun zunui?» Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Uun, gi kwɛɛ.» 6 É ɠɛni ti ma: «Kɛdɛgɛ nɛi ɓaa?» Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Kɛdɛgɛ, wɛlɛ nuu, ná-doun anzanui Lasɛle ʋa, é ʋaazu ga togani goiti.» 7 Zakɔɓe ɠɛni ma: «Wɛlɛ, foloi wɔɔlɔʋɛ dɛ, yeeɠɛɠala la ga nii, ga nu togani ɓulugiti gaalɛ ba. À ziɛi ve togani goiti zea, naa ʋolu, wo li ga tiye ga ti daami wo.» 8 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gi la zooga, kɛni togani ɓulugi kpein gaa ɠa lɛɛna ba, názu ɠa gá ɗa kɔtui ɠilikili da, é zeɠe ziɛyeɠei laaʋɛ, gi ziɛi ve togani goiti zea.»

9 É yɛni nɔ ɓɔɛzu dɛ ti ʋɔ, Lasɛle ɗa unkula ga kɛɛɠɛ ná-togani goiti, mazɔlɔɔ é ɠɛni ga togani makɛ nui. 10 Siɛgi zu Zakɔɓe kɛkɛ Laɓan ná-doun anzanui Lasɛle ɠaani la, ta Laɓan ná-togani ɓulugi, é maaɓuɠani ba, é kɔtui ɠilikili, é seɠe ziɛyeɠei laaʋɛ, é ziɛi ve kɛkɛ Laɓan ná-togani ɓulugi ya. 11 Naa ʋolu, Zakɔɓe Lasɛle nɛɛnɛni ga daaʋɛ komagai, é wooɠula, é wɔlɔ. 12 Zakɔɓe boni Lasɛle ma ga toɠa ga kɛɛɠɛ ná-nu, é ga Eleɓɛka ná-doun zunui. Lasɛle ɓizɛni, é li, é bo kɛɛɠɛ ma.

13 Laɓan baazeelai ná-doun zunui Zakɔɓe ʋaa vai ma wooi mɛnini nɔ feya, é ɓizɛni, é daaɠomi, é velevele da, é nɛɛnɛ. É loni tuɠɔ, é lii la ná-pɛlɛi wu. Faiti ti ziɛni, Zakɔɓe naati kpein gaalɛɛni la. 14 Laɓan ɠɛni ma naazu: «Gaamazu, ɗa ga màvofoda ɓɔɠɔɓɔɠɔgi.» Zakɔɓe alu gila kɛɛni Laɓan ʋɔ bɛ.

Zakɔɓe Lea ta Lasɛle vulu vai

15 Naa ʋoluma, Laɓan ɠɛni Zakɔɓe ma: «Nà-nui ɠa ga ɗe, ɗa yɛsu boti ɠɛɛzu bɛ̀ ɠana nɔ ɓaa? Nii a ɠɛ ga è-zalai, naa lɛ ga ze.»

16 Tama anzanu loun felegɔ ɠɛni Laɓan ya. Ma mɔungi laaseigi ɠɛni ga Lea, loungo gelei laaseigi ɠɛ ga Lasɛle. 17 Lea la ɠɛni wola ʋani, kɛlɛ Lasɛle wola ʋaga ɠɛni de. 18 Lasɛle maayo ge ɠɛni Zakɔɓe ʋɛ. É ɠɛni Laɓan ma: «Nà boti ɠɛ è ʋɛ ga kona dɔfela, è-loun anzanui loungo gelei ná-faa zu.» 19 Laɓan ɠɛni ma: «Yɛ pɔ̀ bɛ, nɛɛʋɛ bɛ̀ ga gè fe è ya, gè ʋa ʋɛ liizu feezu zunu ɠili zea.» 20 Ʋele ɠana Zakɔɓe boti ɠɛɛni la kona dɔfela zu Lasɛle ná-faa zu, kɛlɛ ti ɠɛni gaazu, eɠɛ foloi tanigaani nɔ, tɔɔzei maayo ge ɠɛni bɛ.

21 Naa ʋolu Zakɔɓe ɠɛni Laɓan ma: «Ànzai veena zèa, mazɔlɔɔ nà-botiɠɛ voloi laazeelia, nà pɔ ga gè ʋilɛ polu.» 22 Laɓan náʋɛ nuiti kpein gaalɛɛni ba, ti daamii ɠoozunɛɛi wo. 23 Kpɔkɔi zeeliai ma, é ná-doun anzanui Lea zeɠeni, é lii la Zakɔɓe ʋɔ, naa ʋilɛni polu. 24 Laɓan botiɠɛ anzanui Zilepa zeɠeni, é fe ná-doun anzanui Lea ya, ga naa ɠɛ ga ná-botiɠɛ anzanui.

25 Ma ɠeelaalaogai ma, Zakɔɓe ɗa wɛlɛ, é Lea ɠa, é ɠɛ Laɓan ma: «Lee ɠa è kɛai ga ze? Lasɛle ná-faa ɠa gè boti ɠɛai ma è ʋɔ bɛ. Lee vaa zu è yàavaai?» 26 Laɓan ɠɛni ma: «Naa la ɗa ga ɠɛa gi ʋɔ bɛ pɔlɔmazu, ga è loungoi ve zini bɛ, nu ɠitei luɠɔ. 27 À dɔɔɠɔi ɠaaɓela wa nii, nà zɔi ɓalaa ve è ya, è botii ɠɛ mɔnɔ pɔ̀ bɛ kona dɔfela ɠiligaa laawu.»

28 Zakɔɓe vaani bu, ti dɔɔɠɔi ɠaaɓela ta Lea. Naa ʋolu Laɓan ná-doun anzanui Lasɛle zeɠeni, é fe Zakɔɓe ya ga anza. 29 Laɓan botiɠɛ anzanui Ɓileɠa zeɠeni, é fe ná-doun anzanui Lasɛle ya ga ná-botiɠɛ anzanui. 30 Zakɔɓe Lasɛle ɓalaa daani ʋolu, nii gola nɛɛni bɛ, é leʋe Lea ʋa. É botii ɠɛɛni mɔnɔ Laɓan ʋɔ bɛ kona dɔfela ɠiligaa laawu.

Zakɔɓe ná-dointi sɔlɔɔ fai

31 Tɛi Ɠɔoɠɔ GALAGI kaani ga tiba la ɠɛni Lea ʋa, é naa ɠɛɛni ga kpuɠu nu, Lasɛle ma ge ɠɛni ga doun zɔlɔɔtala nu. 32 Lea kogi zeɠeni, é zunu loun zɔlɔɔ. É daasei pɛɛni ga Luɓɛn,* tɔɔzei é ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI nà-ɓɔɠɔmaayeii ʋɛtɛga, sìnigi ɠa nɛ̀ɛʋɛ niina niizu.» 33 É kogi zeɠeni mɔnɔ, é zunu loun zɔlɔɔ, é ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI mɛnigɛ ga tiba la bà, é nii ɓalaa fea bɛ̀.» É naa laasei pɛɛni ga Simiyɔn.† 34 É kogi zeɠeni mɔnɔ, é zunu loun zɔlɔɔ, é ɠɛ ma: «Sìnigi ɠa ɠili bà niina niizu, mazɔlɔɔ gè zunu loun saʋagɔ zɔlɔɔga bɛ.» Naa ɠa é kɛɛni ti daasei pɛɛni ga Leevi.‡ 35 É kogi zeɠeni mɔnɔ, é zunu loun zɔlɔɔ, é ɠɛ ma: «Nà Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbizu niina niizu.» Naa ɠa é kɛɛni, é daasei pɛɛni ga Zuda.§ É ɓeni niina doun zɔlɔɔgi ʋa.

30

1 Tɛi Lasɛle kaani ga é la doun zɔlɔɔsu Zakɔɓe ʋɛ, é toloi ɠulani ga baazeelai, é ɗa ɠɛ Zakɔɓe ma: «Dounɠa ve bɛ̀, ni naa laade, kɛni gè za!» 2 Zakɔɓe yiiɠaawanani Lasɛle ma, é ɠɛ ma: «Nà ɠa gè GALA potogi zu ɓaa, é pele leʋezu ɗa-loun zɔlɔɔgi luɠɔ?» 3 Lasɛle ɠɛni ma: «Nà-botiɠɛ anzanui Ɓileɠa ʋɛtɛ, ʋilɛna naa ʋolu, é doun zɔlɔɔ kɔ̀ɠɔ ma, tɔun maaʋele ma gè doun zɔlɔɔ, nà ɓalaa.» 4 É ná-botiɠɛ anzanui Ɓileɠa zeɠeni, é fe bɛ ga anza. Zakɔɓe ʋilɛni naa ʋolu. 5 Ɓileɠa kogi zeɠeni, é doun zunu zɔlɔɔ Zakɔɓe ʋɛ. 6 Lasɛle ɠɛni ma: «GALA ge nà-gaamai vea zèa, é gòoi mɛniga, nà ɓalaagi, é doun zunu vea bɛ̀.» Naa ɠa é ba, é daasei pɛɛni ga Dan.* 7 Lasɛle ná-botiɠɛ anzanui Ɓileɠa kogi zeɠeni mɔnɔ, é doun zunui velesiɛi zɔlɔɔ Zakɔɓe ʋɛ. 8 Lasɛle ɠɛni ma: «Gè ɲɛpi ɓaaɓaa kɔa bàazeelai laalɔɠɔma, gè zobo sɔlɔɔgɛ.» É daasei pɛɛni ga Nɛfetali.†

9 Lea kaai ma ga é ɓega doun zɔlɔɔgi ʋa, é ná-botiɠɛ anzanui Zilepa zeɠeni, é fe Zakɔɓe ya ga anza. 10 Lea ná-botiɠɛ anzanui Zilepa doun zunu zɔlɔɔni Zakɔɓe ʋɛ. 11 Lea ɠɛni ma: «Niima undaanɛɛ ɠa lee!» É daasei pɛɛni ga Gade.‡ 12 Lea ná-botiɠɛ anzanui Zilepa doun zunui velesiɛi zɔlɔɔni Zakɔɓe ʋɛ. 13 Lea ɠɛni ma: «Ga-o, kòozunɛa! Uun, anzalopoiti ta ɠɛ mà koozunɛɛ nui.» É daasei pɛɛni ga Asɛɛl.§

14 Luɓɛn ɠulani moloi é ga ɓeleegi, naa leʋe ziɛgi zu. Siinziin ganigi daaseigi ga mandelagɔɔlegi, é naati kaani kpalagiti su, é ti zeɠeni, é ʋa ga tiye dee Lea ʋɔ. Lasɛle ɠɛ Lea ma: «Nà è maanɛɛnɛzu ga è è-loun zunui ná-mandelagɔɔlegi* ta ve zèa.» 15 Naa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Faa go ɠana nɛi ɓaa, ga è sìnigi zeɠea, è ʋa li mɔnɔ dòun zunui ná-ani waaiti seɠezu?» Lasɛle ɠɛni ma: «Kii ɓaa! Zakɔɓe ɠa la è ɠoba za ɓidii, è-loun zunui ná-mandelagɔɔlegiti ma vaa zu.»

16 Kpɔkɔi Zakɔɓe ɠɛai ma ʋaazu, é zeɠe kpalagaʋɛ, Lea ɠulani, é daaɠomi, é ɠɛ ma: «Pɔ̀ bɛ ɠa é ʋaazu ná za ɓidii, mazɔlɔɔ gè è ɠeyaʋɛ ga dòun zunui ná-mandelagɔɔlegiti, è maazɔlɔɔ fai zu.» É ɲiini pɔ bɛ naama ɓidii. 17 GALA ge Lea wooɠaaʋoteni, é kogi zeɠe, é doun zunui lɔɔlusiɛi zɔlɔɔ Zakɔɓe ʋɛ. 18 Lea ɠɛni ma: «GALA ge nà-kulanumai vea, tɔɔzei gè nà-botiɠɛ anzanui veeni sìnigi ya.» É daasei pɛɛni ga Isakaal.† 19 Lea kogi zeɠeni mɔnɔ, é doun zunui lɔzitasiɛi zɔlɔɔ Zakɔɓe ʋɛ. 20 Lea ɠɛ ma: «GALA ge vebɛani ʋagɔ vea bɛ̀ niizu, sìnigi ɠa ʋaazu zeizu pɔ̀, mazɔlɔɔ gè doun zunu lɔzita zɔlɔɔga bɛ.» É daasei pɛɛni ga Zaɓulɔn.‡ 21 Naa ʋolu é doun anzanu zɔlɔɔni, nii é daasei pɛɛni ga Dina.

22 GALA ge ɠitooni Lasɛle zu, é gooɠaaʋote, é kɛ ga kpuɠu nu. 23 É kogi zeɠeni, é doun zunu zɔlɔɔni, é ɠɛ ma: «GALA ge nà-unfegi zeɠea mà.» 24 É daasei pɛɛni ga Zozɛfe.§ É GALA falini, é ɗa ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI doun zunu ɠila kpɔ ba bɛ̀!»

Zakɔɓe ɓɛtɛ vai toganii zu

25 Siɛgi zu Lasɛle Zozɛfe zɔlɔɔni da, Zakɔɓe ɠɛni Laɓan ma: «Ɓena bà, gè ɠale ma, gè li nà-taazu, nà-zooi zu. 26 Ànzaiti feena zèa, ta dòinti, niiti gè botii ɠɛa è ʋɛ ti-ma vaa zu, gè ʋa gè li, mazɔlɔɔ è kwɛɛ ɗa ɓɔɠɔi botii niiti gè ti ɠɛa è ʋɛ.» 27 Laɓan ɠɛni ma: «Ni ɗa kɛɛna, woilo gòo ma. Nà-galagiti ti dɛɛʋɛ ga ze ga Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya looʋɛ bɛ̀, ɗɔun è maaʋele ma. 28 È-zalai lɛ ga ze, nà feezu è ya.»

29 Zakɔɓe ɠɛni ma: «È kwɛɛ ɗa ɓɔɠɔi, eɠɛʋelei gè botii ɠɛai la è ʋɛ, ʋelei ɗa-logani ɓulugi ɠɛai la zèa. 30 Mazɔlɔɔ nii goi é ɠɛni è ya, aisa gè ʋa ʋa è ʋɔ bɛ, naa wola ɠaawɔɔlɔa. Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loa è ʋɛ, kaite kɔ̀ɠɔi ʋilɛ folo ma è ʋɔ bɛ. Niizu, siɛgi ɓɛgele ɠa nà botii ɠɛɛ la nà-pɛlɛi ʋɛ?» 31 Laɓan ɠɛni ma: «Leeni ɠa nà fe è ya?» Zakɔɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «È la ani nɔpɛ feezu zèa. Ni ɗa vaana naa wu, nii gè bosu è ma, nà ɗa-logani ɓulugi ɠɔnɔkula mɔnɔ, gè makɛ. 32 Nà ziɛzu za ɗa-logani ɓulugi zaama. Gè naati pu yɛ, toganiiti saama, nii kpein pɔnɛai, ta ti ʋodapodagai, ta baala ziʋoi nii kpein tɛiɗai, gè kɛ ɠana nɔ boliiti saama, nii kpein podapodagai ta ti ʋɔnɛai. Naati ka ta ɠɛ ga sàlai. 33 Nà-ladalai ɠa gooɠaaʋotegi ve bɛ̀ lina, siɛgi zu è ʋaazu la, è sàlai ɠa. Nii kpein é la ʋɔnɛni, ɓaa é la ʋodapodani, boliiti su, ta ti la lɛini baala ziʋoiti su, naa ta a ɠaana zèa, naati ti unmaʋɛ.» 34 Laɓan ɠɛni ma: «É ɠɛ ɠana, eɠɛʋelei è bogai la.»

35 Naama volo ná nɔ, Laɓan boli zinɛiti puuni yɛ, niiti ti ʋɔnɛni ta ti ʋodapodagai, ta boli zaaiti ti ʋɔnɛai, ti ʋodapodagai, niiti kpein kolezu ɠɛni ti ʋa, ta niiti kpein ti lɛiɗai baala ziʋoiti su. É naati kalivaani ná-doun zunuiti ma. 36 Naa ʋolu é folo saʋagɔ ɠɛɠala ziɛ wosu yɛni ti yɔɠɔzu ta Zakɔɓe, nii é ɠɛni Laɓan ná-togani ɓulugi mɔtai ɠɔnɔkulazu, é ɗa makɛ.

37 Gului niiti ti ga pɛpele ta amande ta pelatanegiti, Zakɔɓe naati ma ɓeke undui tanigaani teʋeni, é maaɠɔlɔgi naa tanigaa ɠula ma, naa ɠa a kɛ ma ɠolegi naa tanigaa ti ɠula kɛlɛma. 38 Naa ʋolu, gulu ɓekegi niiti é maaɠɔlɔgi ɠulani ti ma, é ti zeɠeni, é ti ʋilɛpilɛ kpɔɔle wosuʋɛ, ti ɠɛ toganiiti gaazu, ti ʋaazu ɓɔɔlezu, niiti ti ɓɔsɔgai, ti ɗa ka, ta ʋaana ɓɔɔlezu. 39 Toganii nii kpein kpɔsɔgai, ti ɠɛni leʋesu gulu ɓekegiti kakalaʋɛ, ti ɓena yiʋoiti pu, ti ʋɔnɛai, ɓaa ti ʋodapodagai. 40 Zakɔɓe ɠɛni togani yiʋoiti zeeɠaaɠwɛɛzu, kɛlɛ é togani ɓulugi mɔtai ʋuuni, ti ɗa wɛlɛ Laɓan ná-togani ɓulugi ʋa, niiti ti ʋɔnɛai, ta nii kpein tɛiɗai. Pele ɠana Zakɔɓe ná-togani ɓulugi ʋuuni la ɓɔɠɔ ma yɛ, é la ti ɓɔni su ta Laɓan ná-togani ɓulugi. 41 Siɛnɔpɛ su toganiiti ti maanɛai, ti ɠɛni pɛɛpolui wosu da, Zakɔɓe ɠɛni gulu ɓekegiti pilɛsu kpɔɔle wosuʋɛti, toganiiti gaazu, nii a kɛ ti ɓɔsɔgai ɗa leʋe gulu ɓekegiti kakalaʋɛ. 42 Siɛgi zu toganiiti ta la ɠaɲana la, é la ɠɛni gulu ɓekegiti pilɛsu, naa ɠa a kɛ, niiti ti ɠaɲaai, naati ti ɠɛ ga Laɓan nɔnɔiti, niiti ma ti maanɛai, naati ti ɠɛ ga Zakɔɓe nɔnɔiti. 43 Zakɔɓe ná-kpɛtɛi tanɔ ɠa é ɠɛni laazu ma. É togani goiti sɔlɔɔni ga mɔinɗa, ta botiɠɛ anzanuiti, naa ʋɛɛ botiɠɛ zunuiti ba, ta ɲɔmɛiti, ta soovalegiti.

31

Zakɔɓe ɠale ma vai
Kanaan yooi zu

1 Zakɔɓe Laɓan ná-doun zunuiti goomɛnini, ti ɗa ɠɛ ma: «Nii kpein é ɠɛa ga gi-ɠɛɛ nɔnɔi, Zakɔɓe naati seɠea, gi-ɠɛɛ ɠɔligi ɠa é niima ɓɛtɛi zɔlɔɔgai su.» 2 Zakɔɓe Laɓan ɠaazuʋɛ ʋɛtɛni, é la mɔ ɠɛni ɠɛɛni, eɠɛʋelei é ɠɛni la mɔungi zu. 3 Názu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni la Zakɔɓe ma: «Ɠale ma è-mɛmɛwolani ta-yooi zu, ɗa-ʋɛlɛyeɠei wu, nà ɠɛ è ʋa.»

4 Zakɔɓe Lasɛleni ta Lea lolini, ga ti ʋa dɔɓɔi zu, ʋɛ é ɠɛni ná, ná-togani ɓulugi ɠoba. 5 É ɠɛni ti ma: «Nà kaazu ga wo-ɠɛɛ ɠaazuʋɛ la mɔ ga eɠɛʋelei é ɠɛa la nɔ̀un tetema mɔungi, kɛlɛ kɛ̀ɛ ná-GALAGI yɛgɛ nɔ̀un ba. 6 Wa ɓɔɠɔgoi wo kwɛɛni ga gè botii ɠɛɛni wo-ɠɛɛ ʋɛ ga sùvikɛi kpein. 7 Kɛlɛ wo-ɠɛɛ yaavai ɠɛɛni ga ze, é sàlai valiboni ná zeizu ɠɛ puu. GALA ge la ɠɛni vaani bu, é ʋa faa ɲɔu ɠɛ ga ze. 8 Siɛgi zu é ɠɛni ɠɛɛzu la mà: ‹Ma ʋodapodagiti ta ɠɛ ga è-zalai,› toganiiti ti ɓena pu ga ma yiʋoiti ti ʋodapodagai. Ta siɛgi zu a la ɠɛna la mà: ‹Ma ʋɔnɛgiti ta ɠɛ ga è-zalai,› toganiiti kpein ti ɓena sɔlɔɔga ma yiʋo ʋɔnɛgiti. 9 GALA ka é wo-ɠɛɛ ná-togani ɓulugi ɠulani zea, é fe bɛ̀.

10 «Siɛgi zu toganiiti ti ɠɛni ʋɛɛzu la ɓɔɠɔ ʋolu, gè ɠaazuwuzeɠeni, segi zu gè kaani ga boli zinɛiti ti ɠɛni ʋɛɛzu ma zaaiti polu, ti ʋɔnɛni, ti ʋodapodagɛ. 11 GALA ná-geezuɠeelai ɠɛni mà segi zu: ‹Zakɔɓe.› Gè gooɠaaʋoteni, gè ɠɛ ma: ‹Nà ɠaa.› 12 É ɠɛ mà: ‹Ɠaazu wuzeɠe, è wɛlɛ, boli zinɛiti kpein ti ʋɛɛzu ma zaaiti polu, ti ʋɔnɛʋɛ, ti ʋodapodagɛ, mazɔlɔɔ gè naa kpein kaa, nii Laɓan kɛai ga ɗe. 13 Nà ɠa gè ga Ɓeetɛle ƓALAGI, ʋɛ è gulɔi ziɛni ná kɔtui ma, è gaalɔ ga ɠizɛsui, ʋɛ è minazeɠeni ná bɛ̀. Niizuʋɛ wuzeɠena, ɠula niima yooi ʋa, è ɠale ma è zɔlɔɔ zooi zu.› »

14 Lasɛle ta Lea ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Leeni ɠa é gi ʋɛ mɔnɔ ga gɔnɔ ɓaa pogani gi-ɠɛɛ ná-pɛlɛi wu? 15 É la gi zoni nɔ eɠɛ wɛɛn anzanuiti ɓaa? Tɔɔzei é gi ʋɔdia, é gi-zɔngɔi mi. 16 Naavoloi kpein GALA ge kulaai gi-ɠɛɛ ya, ta ga gɔnɔ gá gi-lointi. Deɠɛmu, niizu, naa kpein kɛ, nii GALA ge boga è ma.»

17 Zakɔɓe wuzeɠeni, é ná-dointi ta anzaiti tɛ, é ti zei ɲɔmɛiti kɔma. 18 É liini ga ná-togani ɓulugi kpein, ta kɔligiti é ti zɔlɔɔni, togani ɓulugi é ɠɛni zea, é ti zɔlɔɔni Padan-Alame. É wuzeɠeni, é li kɛɛɠɛ Izaake ʋɔ bɛ, Kanaan yooi zu.

19 Názuʋɛ ɠa Laɓan liini la ná-baalagiti maaleɠaiti teʋezu. Lasɛle kɛɛɠɛ ná-pɛlɛ wu zaleiti unmani. 20 Zekana Zakɔɓe Alame nui Laɓan yaavani la, é la faa nɔpɛ boni ma, é ɗa ʋela. 21 É ʋelani ga naa kpein, nii é ɠɛni ga nɔnɔ. É liini, é ziɛ wolai Ufelate ɓudɛ, naa ʋolu é leteni Galaade ɠize yooi ʋɔ pelei ma.

Laɓan ta Zakɔɓe
ti yɔɠɔzuɓɛtɛ vai

22 Foloi zaʋasiɛi ma ti daazeelini Laɓan ma ga Zakɔɓe ʋela. 23 É pɛlɛ wu nuiti seɠeni, ti ʋilɛ Zakɔɓe ʋolu, folo lɔfela laawu ti ɗa ziɛ. Ti kɔɠɔzumɛɛnni Galaade ɠize yooi zu. 24 Kɛlɛ GALA ge ɠulani kɛlɛma kpidii segi zu Alame nui Laɓan ʋɛ, é ɠɛ ma: «Dama, mina ɓɔɛ Zakɔɓe ʋɔ ga ɲɔuɗa.»

25 Laɓan zeelini Zakɔɓe ma. Zakɔɓe ná-seɠe ɠotai loni gize yooi zu. Laɓan ʋɛɛ ná-pɛlɛ wu nuiti ba, ti tɔnɔi loni ɓalaa Galaade ɠize yooi zu. 26 Laɓan ɠɛni Zakɔɓe ma naazu: «Lee ɠa è kɛai? Lee vaa zu è yàavaai, è liizu ga dòun anzanuiti, eɠɛ ta ɠɛ ga duɔiti, ti zogai kɔɔi zu? 27 Leeni vaa zu è ʋelaai dɔɔɠuzu, è nɔ̀un yaava, è la tòoni ɠisu lago pa? Nà la ɓe è ʋa, è li koozunɛɛi zu, guye wooiti saama, ta tamadegiti, ta kɔnigiti gooiti. 28 È la zɛ̀ni ná, gè ʋa dòunlointi ta dòun anzanuiti nɛɛnɛ ga daaʋɛ komagai! Ɠimalala vaa ɠa è kɛai niima gelei zu. 29 Zobogi ɠa bɛ̀, gè faa ɲɔu ɠɛ ga woye, kɛlɛ wo-ɠɛɛ ná-GALAGI ɠɛni mà wogi ɓidii: ‹Dama, mina ɓɔɛ Zakɔɓe ʋɔ ga ɲɔuɗa.› 30 Niizu è lia niina, tɔɔzei è-ɠɛɛ ʋɛlɛi ɠa wɔin ɠɛa è ma, kɛlɛ lee vaa zu è nà-galagiti unmaai?»

31 Zakɔɓe Laɓan wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Dualuagi ɠa é ɠɛni sù, gè ɗa ɠisiɛ ga tanisu ɗa ʋaazu è-loun anzanuiti kulazu zèa ga zeeɠaaɓaai! 32 Kɛlɛ nui nɔpɛgi è ʋaazu ɗa-ɠalagiti kaazu zea, naa la mɔ zɛnvui ta woga! Adaʋɛti pɛ fɛɠɛlɛfɛɠɛlɛ da-ʋɛlɛ wu nuiti gaazu, è naa zeɠe, nii é ga ɗɔnɔi.» Zakɔɓe la ɠɛni suɠwɛɛ ga Lasɛle ti unmani.

33 Laɓan lɛɛni Zakɔɓe ná-seɠe ɠotai wu, ta Lea ná-seɠe ɠotai, ta botiɠɛ anzanu felegɔiti ta-zeɠe ɠotai wu, é la ani nɔpɛ kaani. É ɠulani Lea ʋɔ bɛ, é lɛ Lasɛle ná-seɠe ɠotai wu. 34 Lasɛle pɛlɛ wu zaleiti seɠeni, é ti la ɲɔmɛi ná-kpɔkpɔgi wu, é zei maazu. Laɓan wɛlɛni seɠe ɠotai kpein bu, é la ani nɔpɛ kaani. 35 Lasɛle ɠɛni kɛɛɠɛ ma: «Màliɠii, mina yiiɠaawana, ni gè la zooni gè ʋa wuzeɠe ɗɔun è ɠakala, mazɔlɔɔ nii a ɗa ɠɛ ga anzanuiti pɔlɔmazu, naa ɠa é bà.» É pɛlɛ wu zaleiti gaiziɛni, é la ti ɠaani ɲɛgɛlɛin.

36 Zakɔɓe yiiɠaawanani, é kpɔɛi laalɛ Laɓan wu. É ɠɛni ma: «Ɲama ba vai ɓɛgele ɠa gè kɛai, nà-kotoi ɠa ga ɓɛgele, è ʋilɛsu pòlu ga zeliloma wolai nii ma zii? 37 Siɛgi zu è nà-kasɔiti kpein fɛɠɛlɛfɛɠɛlɛni la, leeni ɠa è kaai ga ɗa-ʋɛlɛ wu zɔɔlai? Dɛɛ lɛɛ nà-pɛlɛ wu nuiti ta ɗa-ʋɛlɛ wu nuiti gaazu, ti ɠɛ ga de zuvaa wo nui. 38 Wɛlɛ kona ʋuufelegɔ (20) ɠa gè kɛɛni è ʋɔ bɛ, ɗa-ʋaala saaiti ta ɗa-woli zaaiti ta ɠo ge la zeɠeni ma, gè la ɗa-logani ɓulugi ma ʋaala sinɛiti ta miini. 39 Gè la ʋaani è ʋɔ ga togani, nii suaa ti baliai ga, naama vai ɠɛnina nɔ bà. Nii ta la unma zèa, foloi ɓaa kpidii, è ɠɛni naama sɔngɔi ɠulazu zèa. 40 Diegi ɠɛni zeizu mà, é ɗa kpɔ̀lɔ foloi, kɔɔlɛi ɠɛni ʋaazu mà kpidii, ɲiimɛni nɔpɛ gè la ɠɛni bosu. 41 Kona ʋuufelegɔ (20) ɠa gè kɛai ɗa-ʋɛlɛi wu, gè botii ɠɛɛni è ʋɛ ga kona puugɔ maazu naanigɔ (14) è-loun anzanu felegɔiti ta-vaa zu, gè kɛ ɗa-logani ɓulugi makɛ fai zu ga kona dɔzita, è sàlai valiboni ná zeizu ɠɛ puu. 42 Ni kɛ̀ɛ ná-GALAGI la ɠɛni ʋaani, é ʋa lo bɛ̀, Aɓalaame ná-GALAGI nii Izaake luazu ba, è ɓena zɛ̀ ɠana, gè ɠale ma ga zeaɲakai. Kɛlɛ GALA ge nà-kpɔlɔi ɠaani, ta nà-botii ɠɛʋelei, é zaamazu logi wo de yɔɠɔzu, wogi ɓidii.»

43 Laɓan Zakɔɓe wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Anzanu lointi ta ga nɔ̀un doun anzanuiti, doin niiti ta ga nɔ̀un dointi, niima logani ɓulugi ɠa ga nà-togani ɓulugi, nii kpein è kaazu, naa ɠa ga nɔ̀nɔ. Leeni ɠa nà zoo gè kɛ za dòun anzanuiti bɛ, ta ti-lointi, ti ti zɔlɔɔgai? 44 Niizu de minazeɠegi wo ɓɔɠɔ ʋɛ, nà-o, ɗa-o, naa ɠɛ ga zeelei de yɔɠɔzu de felegɔ.»

45 Zakɔɓe kɔtu ɠila seɠeni, é gaalɔ. 46 Zakɔɓe ɠɛni ná-pɛlɛ wu nuiti ma: «À kɔtuiti zɛʋɛ.» Ti kɔtuiti gaalɛɛni ba, ti ma ziɠigi lo. Ti daamii woni náʋɛ, kɔtu ziɠigi ɠobaʋɛ. 47 Laɓan daasei pɛɛni ga Yegaal-Saɠaduta, Zakɔɓe ma ge daasei pɛɛ ga Galeede.* 48 Laɓan ɠɛni ma: «Niima ɠɔtu ziɠigi ɠɛa ga zeelei de yɔɠɔzu za.» Naa ɠa é ba, ti daaseigi ʋɛɛni ga Galeede. 49 Ta ɗa toli ɓalaa ga Misepa,† tɔɔzei Laɓan ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa wɛlɛ de ma, nà-o, ɗa-o, siɛgi zu de ɠaazuzeɠezu la ɓɔɠɔ ʋa de felegɔ. 50 Ni ɗa dòun anzanuiti sopele ɲɔuna, ni ɗa anza ɠiligaa zeɠena mɔnɔ, nu laade é ʋa ɠɛ lɔɔzu de yɔɠɔzu, kɛlɛ dama, GALA ka é ɠɛɛzu de yɔɠɔzu ga zeelei.» 51 Laɓan ɠɛni Zakɔɓe ma: «Wɛlɛ kɔtu ziɠigi ʋa ta kɔtu ɠaalɔgai, niiti gè ti logai de yɔɠɔzu. 52 Kɔtu ziɠigi nii ta kɔtu ɠaalɔgai nii ta ga zeeleiti, ga eyɛsu pɛ gè la ɓudɛa ti maazu, gè ʋa li è ʋɔ pelei, gè ʋa faa ɲɔu ɠɛ ga ɗe, ta eyɛsu pɛ è la ɓudɛa ti maazu, è ʋa ʋa pɔ̀ pelei, è ʋa faa ɲɔu ɠɛ ga ze. 53 Aɓalaame ta Naɠɔɔl ta-ƓALAGI, ti-ɠɛɛ ná-GALAGI ɠɛ ga tukpɔɠaaleʋe nui de yɔɠɔzu.» Zakɔɓe ɠonani GALAGI naa ma, nii Izaake ɠɛni luazu ba.

54 Naa ʋolu Zakɔɓe zalaɠai ɠulani gizei ma, é kɛɛɠɛleaiti toli ga ti daamii wo. Ti laamiini, ti ɲi gizei ma.

32

1 Laɓan wuzeɠeni ga sobuzobui, é ná-dounlointi ta ná-doun anzanuiti nɛɛnɛ, é tuya loo ti ʋɛ. Naa ʋolu é ɠale ma, é li zeizuʋɛ.

Zakɔɓe ɠɛʋele ɓɛtɛ vai ga
ti ɠomi ta Ezawu

2 Zakɔɓe ʋilɛni pelei zu, é ɗa li. GALA ná-geezuɠeelaiti ti ʋaani, ti daaɠomi. 3 Zakɔɓe ti ɠaai ma, é ɠɛni ma: «GALA ná-kɔɔlaɠai ɠa!» É naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Maɠanayime (nii poluʋɛ ga «kɔɔlaɠa felegɔi»).

4 Zakɔɓe keelaiti teʋeni luɠɔ diɛ Ezawu ma, Seyiil yooi zu, Edɔme ɠoʋii zu. 5 É devei nii veeni ti ya, é ɠɛ ti ma: «Wɛlɛ nii ɠa wa bo màliɠii Ezawu ma: ‹Pele ɠa ɗa-wotiɠɛ nui Zakɔɓe ɓɔɛzu la: Gè zeini Laɓan ʋɔ bɛ, zɛ̀gɛ ná eyɛsu niizu zeeli. 6 Nikɛiti ta zèa, ta soovalegiti, ta baalagiti, ta botiɠɛ zunuiti, ta botiɠɛ anzanuiti. Gè keelaiti teʋegɛ ga ti naama wooi laazeeli è ma, màliɠii, naa ɠa a kɛ gè zaalai zɔlɔɔ è ɠaazu.› »

7 Keelaiti ti ɠaleni ma Zakɔɓe ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Gi liiʋɛ è-liɛ Ezawu ʋɔ bɛ, ta ʋaazu è laaɠomisu, ta zunu unnaanigɔ (400).» 8 Zakɔɓe wola luani, zii ɗa zoolɛ. Nuiti ti ɠɛni polu, é naati balini su ga seizu felegɔ, é ʋɛɛ baalagiti ba, ta nikɛiti, ta ɲɔmɛiti. 9 É ɠɛni ma: «Ni Ezawu a ʋaana, é seizu ɠilagi zo, zɔi é yɛsu ná, naa ɠa zoo é ʋela.»

10 Naa ʋoluma Zakɔɓe maanɛɛnɛi woni, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛ Aɓalaame ná-GALAGI, ta kɛ̀ɛ Izaake ná-GALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗɛi è ɠɛni mà: ‹Ɠalena ma ɗa-yooi zu, ɗa-ʋɛlɛyeɠei wu, nà faa ʋagɔ ɠɛʋele ɓɛtɛzu è ʋɛ.› 11 Gè la kulani su, gè ʋa nuɓɔɠɔlai kpein sɔlɔɔ, ta wooɠɛɠiladai kpein nii è kɛa nɔ̀un tetema, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, mazɔlɔɔ kɛ̀ai ma Zuludɛn tɛi kpudɛzu, nà-tukpɔi nɔ ɠa é ɠɛni zèa, kɛlɛ niizu, nà niina nuɓusɛ ʋɛbɛ zeizu felegɔ unda. 12 Nà è maanɛɛnɛzu, kìzo, è kùla dìɛ Ezawu ya. Mazɔlɔɔ nà luazu ga é mina ʋa, é ʋa pàa, gá doun deeiti ta dointi. 13 Ɗa ma, è ɠɛni mà: ‹Nà faa ʋagɔ ɠɛʋele ɓɛtɛzu è ʋɛ, gè è-mavofodai ɠɛ eɠɛ kpoloɗɛi ɠoba ɲaɠaegi, é wola mɔin su, nu la zooga é ʋa gaalu.› »

14 Naama adaʋɛ tɔna ka Zakɔɓe ɲiini ná. Nii é ʋaani la ga kɔligi, é naa ta zeɠeni ba ga ɓɔɠɔ maazoloogi, é teʋe diɛ Ezawu ʋɔ: 15 boli zaa unfelegɔ (200) ta boli zinɛ ʋuufelegɔ (20), baala saa unfelegɔ (200) ta baala sinɛ wola ʋuufelegɔ (20), 16 ɲɔmɛ zaa ʋuusaʋagɔ (30), é ʋɛɛ ti-yiʋoiti ba, ti ɠɛni ɲiimii ɓɔlezu, nikɛ zaa ʋuunaanigɔ (30) ta nikɛ zinɛ puugɔ (10), soovale saa ʋuufelegɔ (30) ta soovale sinɛ puugɔ (10). 17 É ti ɠalivaani ná-botiɠɛ nuiti ma, togani ɓulugi yeeɠaaɠwɛa ɠɛni de su kpɛkpɛ. É ɠɛni ná-botiɠɛ nuiti ma: «À leʋe tùɠɔ, wo zɔɠɔzu ɠɛ togani ɓulugi ɠilagilagi ʋa.» 18 É niima levei veeni ma mɔungi ya, ga: «Siɛgi zu dìɛ Ezawu wo laaɠomisu da, é wo ɠaazaɠa ga: ‹Ɗa ga ɓɛ ná-nu? Mini ɠa è liizu ná?› A ɠɛna ma: ‹Ɓɛ nɔnɔ ɠa ga togani ɓulugi, nii é è ɠakala?› 19 ɗa gooɠaaʋote ga: ‹Ɗa-wotiɠɛ nui Zakɔɓe nɔnɔi ʋe, é teʋegɛ màliɠii Ezawu ma ga sabai. Wɛlɛ tɔ ɓɔɠɔgoi ʋa, é ʋaazu gi ʋolu ʋelei.› »

20 Naama leve ɠilagi nɔ ɠa é feeni felesiɛi ya, ta saʋasiɛi, ta naati kpein niiti ti ʋilɛni togani ɓulugiti polu, é ɠɛ ti ma: «Ʋele ɠana wa ɓɔɛ la Ezawu ʋɔ, siɛgi zu wa ɠomina da. 21 Wa ɠɛɛzu ma ɓalaa: ‹Wɛlɛ, ɗa-wotiɠɛ nui Zakɔɓe ʋa, é ʋaazu gi ʋolu ʋelei.› » Mazɔlɔɔ é ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Nà ziilɛizu ga ɓɔɠɔ maazoloo ganii, nii é liizu tùɠɔ, naa ʋolu nà gaazuʋɛ ʋɛtɛ niina, tanisu toɠa yeezei bù ga pagɔ.» 22 Ɓɔɠɔ maazoloo ganiiti ti liini tuɠɔ ʋelei, tɔ ɓɔɠɔi ɲiini kotai wu naama ɓidii. 23 É wuzeɠeni naama ɓidii nɔ, é li ga anza felegɔiti, ta botiɠɛ anzanu felegɔiti, ta ná-doun puugɔ maazu ɠilagiti (11), é ɓudɛ ziɛ wolai Yaɓɔke maaleʋesuʋɛ. 24 É ti zeɠeni, é ti ɓudɛ ziɛ wolai maazu, nii kpein é ɠɛni ga nɔnɔ, é naa pɛ kpudɛni.

Zakɔɓe ná-ɲɛpi ɠɔɔ vai

25 Zakɔɓe ɠila ko yɛni ná. Ti kɔɔni naazu ta zunui ta, eyɛsu geelaalao. 26 Zunui kaai ma ga é la ziɛzu Zakɔɓe wu, é doɠani kpala ɠaei losuʋɛ kpoɠi ɠaei ʋa. Kpala ɠaei ziɛni su kpoɠi ɠaei losuʋɛ, siɛgi zu ti ɠɛni ɲɛpii ɠɔɔzu la. 27 Zunui ɠɛni Zakɔɓe ma: «Ɓena bà, gè li, mazɔlɔɔ woza ɠana ɠala.» Zakɔɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè la ɓesu è ʋa pɛ, è ʋa li, ni è la tuya looni bɛ̀.» 28 Zunui ɠɛni ma: «È-laaseigi ɠa ga lee?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Zakɔɓe.» 29 Zunui ɠɛni ma mɔnɔ: «È-laaseigi la mɔ ga Zakɔɓe, kɛlɛ toɠa na ga Izelayɛle,* mazɔlɔɔ è ɲɛpii ɠɔa GALA daalɔɠɔma, ta nuiti, è pilɛ sɔlɔɔga.» 30 Zakɔɓe gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Nà è maanɛɛnɛzu, è-laaseigi lɛ ga ze.» É gooɠaaʋoteni ga: «Leeni vaa zu è dàaseigi maaɠaazaɠabosu?» É tuya looni bɛ náʋɛ nɔ.

31 Zakɔɓe naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Penuwele,† mazɔlɔɔ é ɠɛni ma: «Gè GALA kaaʋɛ ga ɠaazuni ta ɠaazu, zɛ̀nvui ɠizo.» 32 Foloi lɛɛni niina, siɛgi zu é ɠɛni leʋesu la Penuwele ʋa. Zakɔɓe ɠɛni lɛkpuzu, é ɗa yei ɓalai ma fifi. 33 Naa ɠa é ba, zaaɠaza, Izelayɛle nuiti ti la ɗa ga sua ɲatai mia, nii é kpalai zu, é lɛɛzu kpoɠi ɠaei lodazuʋɛ, mazɔlɔɔ Zakɔɓe loɠani ɲatai ʋa, é kpala ɠaei lodazuʋɛ.

33

Zakɔɓe ta diɛ Ezawu
ti yɔɠɔzuɓɛtɛ vai

1 Zakɔɓe ɠaazuwuzeɠeni, é wɛlɛ, é Ezawu ɠa, é ɗa ʋa, zunu unnaanigɔ (400) polu. É dointi gaaɠwɛɛni Leani zɔɠɔzu ta Lasɛle ta botiɠɛ anzanu felegɔiti. 2 É botiɠɛ anzanuiti ta ti-lointi toni ʋelelaʋɛ ti untuɠɔ, naa ʋolu Lea ta ná-dointi, gaaɓelasu ɠɛ ga Lasɛle ta Zozɛfe. 3 Tɔ ɓɔɠɔi leʋeni ti luɠɔ ʋelei, é nɔkɔni zooi ma ná zeizu ɠɛ lɔfela, eyɛsu é zeeli diɛ Ezawu ɠobaʋɛ. 4 Ezawu ɓizɛni, é daaɠomi, é velevele ga kɔgi, é nɛɛnɛ. Ti felegɔ ti tɔɔzeini ga wɔlɔa. 5 Naa ʋolu, Ezawu ɠaazuwuzeɠeni, é anzanuiti ka ta dointi, é ɠɛ ma: «Ɓɛni kanu ti è yeema loni munu?» Zakɔɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Dointi kana, niiti GALA ge ti veai ná-zaalai zu ɗa-wotiɠɛ nui ya.» 6 Botiɠɛ anzanuiti ti maaɓuɠani, tiya-o, ti-lointi-yo, ti nɔkɔ. 7 Lea ta ná-dointi ti maaɓuɠani ɓalaa, ti nɔkɔ. Naa ʋolu Zozɛfe ta Lasɛle ti maaɓuɠani, ti nɔkɔ.

8 Ezawu ɠɛni ma: «Leeni ɠa è kɛɛzu ga nuuma ʋɛbɛiti, gi ɠomigai ga tiye?» Zakɔɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè è zabaʋɛ, naa ɠa a kɛ, gè zaalai zɔlɔɔ màliɠii è ɠaazu.» 9 Ezawu ɠɛ ma: «Anii ʋooʋaʋɛ zèa, kɛ̀ɛloun, ɗɔnɔi kpein makɛ.» 10 Zakɔɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa-o, nà è maanɛɛnɛzu, ni gè zaalai zɔlɔɔgɛ è ɠaazu, nà-soloo ganii zo. Mazɔlɔɔ gwɛ̀lɛʋɛ è-ɠaazuʋɛ ʋa, eɠɛʋelei nu a wɛlɛ la GALA gaazuʋɛ ʋa, tama è yeezeiʋɛ bù ga pagɔ. 11 Deɠɛmu, nà-soloo ganii zo, nii feai è ʋɛ, tɔɔzei GALA ge zaalaiti daavegɛ bɛ̀, gè la ʋalani ani nɔpɛ ma.» É ɠilini Ezawu ma, eyɛsu naa yeezei bu.

12 Ezawu ɠɛ ma: «Ade liina, ade ʋilɛna pelei zu. Nà liizu è luɠɔ.» 13 Zakɔɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Màliɠii kwɛɛ ga doungoiti ta-vai ɓaaʋɛ, ta togani yiʋoiti ti ɲiimii ɓɔlezu. Ni nu a ɓɔina ti la, folo ɠila su ga ti ziɛ vai, togani ɓulugi kpein undaa ɠa ʋili. 14 Màliɠii lo ʋelela nɔ̀un tuɠɔ, nɛ̀i gè ga ná-botiɠɛ nui. Nɔ̀un nà, nà ʋilɛsu ti ʋolu, gi ɗa li vaa, é zoloo togani ɓulugi ná-siɛi ma, nii é kàkala, ta é zoloo doungoiti ta-ziɛi ma, eyɛsu gè zeeli màliɠii ʋɔ bɛ Seyiil.» 15 Ezawu ɠɛ ma: «Nà pɔ tɔun gè nà-nuɓusɛiti gilazuʋɛ yɛ è ʋa.» Zakɔɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Lee vaa zu naa a ɠɛ? Gè zaalai zɔlɔɔ nɔ màliɠii ɠaazu!»

16 Naama volo ná nɔ, Ezawu ɠaleni ma ga Seyiil ʋele. 17 Kɛlɛ Zakɔɓe liini Sukɔte, é pɛlɛi loni ɓɔɠɔ ʋɛ, é kotaiti to ná-togani ɓulugiti bɛ. Naa ɠa é ba, adaʋɛ ná laasei pɛai la ga Sukɔte (nii poluʋɛ ga «kotaiti»).

18 Zakɔɓe zeɠeai ma Padan-Alame, é zeelini ga pagɔ Sikɛme taazuʋɛ, Kanaan yooi zu. É zeini taa loaʋɛ. 19 Ʋɛ é ná-seɠe ɠotai loni ná, é naama you ɓuɠai ɠeyani Sikɛme kɛɛɠɛ Ɠamɔɔl ná-doun zunuiti ma, ga wali ɠae ungila (100). 20 Miná ɠa é zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni ná, nii é daasei pɛɛni ga Ɛle-Ɛlɔɠee-Izelayɛle (nii poluʋɛ ga «GALA ka ga Izelayɛle ná-GALAGI»).

34

Kpɔɛ wola leʋe vai,
é lo Dina ʋa

1 Yeeta, Lea ná-doun anzanui Dina, nii é sɔlɔɔni Zakɔɓe ʋa, naa ɠa é ɠulani zooi zu anzanu lointi pɛtɛ fai ma. 2 Zou ɠundiɠii Ɠeeve nui Ɠamɔɔl ná-doun zunui Sikɛme kaani, é vala ba, é ma ɓea zeɠe. 3 É ɠilini Zakɔɓe ná-doun anzanui Dina ʋa ga zii pɛ. Anzalopoi nɛɛni bɛ, é ɓɔɛni naa ʋɔ ga é kigi lati. 4 Sikɛme ɠɛni kɛɛɠɛ Ɠamɔɔl ma: «Anzalopoi nii ɠaiziɛ bɛ̀ ga anza.»

5 Zakɔɓe mɛnigai ma ga é ɓaaɠulaʋɛ ná-doun anzanui Dina ma, tɛi ná-doun zunuiti ti ɠɛni dɔɓɔi zu ga ná-togani ɓulugi, é maaɠɛni kpɔ, eyɛsu ti ʋa. 6 Sikɛme kɛɛɠɛ Ɠamɔɔl liini, é ɓɔɛ Zakɔɓe ʋɔ. 7 Naa laa yɔɠɔzu, Zakɔɓe ná-doun zunuiti ti ʋaani, ti zeɠe dɔɓɔi zu. Ti mɛnigai ma, ti yiiɠaawanani, ti yiiɠula, tɔɔzei Sikɛme kɔzɔba vai ɠɛɛni Izelayɛle nuiti saama, daa vai zu ga Zakɔɓe ná-doun anzanui, nii maa la nɛɛni ga é ʋa ɠɛ. 8 Ɠamɔɔl ɓɔɛni ti ʋɔ, é ɠɛ ti ma: «Wo-loun anzanui wola nɛɛʋɛ dòun zunui Sikɛme ʋɛ, nà wo maanɛɛnɛzu ga wo fe bɛ niina ga anza. 9 À ɠili gi ʋa vulu vai zu, wo ɗa wo-loun anzanuiti fe gi ʋɛ, wo ɗa gɔnɔiti seɠe. 10 Wa zei gi zaama, zooi laa ɠa lao wo luɠɔ ga wo zei ná, wo wa-wotii ɠɛ su, wo ná tanigaa ɠeya ɓɔɠɔ ʋɛ.»

11 Sikɛme ɠɛni anzanu loungoi kɛɛɠɛ ta diɛni ma: «À niima vaaɓɔɠɔi ɠɛ bɛ̀, nà naa ve wo ya, nii wa bona ga gè fe. 12 À kàkala la ga vulu anii, nii bɔɔlɔai, ta faaɓɔɠɔ ani mɔinmɔin, nà naa ve, nii wa bo mà, kɛlɛ à va bu ga anzalopoi ɠɛ ga ànza.»

13 Zakɔɓe ná-doun zunuiti ti Sikɛme ta kɛɛɠɛ Ɠamɔɔl wooɠaaʋoteni ga keleɠele, tɔɔzei é ɓaaɠulani ti-ʋaazeelai Dina ma. 14 Ti ɠɛni ti ma: «Faa ɠana, nii gi la zooga gi ʋa kɛ, ga gi gi-ʋaazeelai ve zunu ʋɛ, nii é la latini pɛlɛʋolu, mazɔlɔɔ toɠa ɠɛ ga ɓaaɠulama vaa gi ʋɛ. 15 Gá va niima vai wu, kɛlɛ kɛni wa ɠɛna ga gi ɠɛʋele, ga wo zaama zunuiti kpein ti lati pɛlɛʋolu. 16 Naazu, gá gi-loun anzanuiti fe wo ya, gi wo-loun anzanuiti seɠe ʋɛ, gá zei wo zaama, ade ɠɛ ga nuɓusɛ ɠila. 17 Kɛlɛ ni wo la vaani tatipɛlɛʋolu vai wu, gi bogai, gá gi-ʋaazeelai zeɠe, gi li.»

18 Ɠamɔɔl ta Sikɛme ti yeezeini naama wooiti bu, ti boni. 19 Zunu loungoi la ɠɛni suɠoozani, é naama vai ɠɛ, nii ti boni, mazɔlɔɔ é ɠɛni Zakɔɓe ná-doun anzanui ʋɔ. Toɠa ti ɠɛni woilosu goo ma gola kɛɛɠɛ ʋɛlɛi wu. 20 Ɠamɔɔl ta ná-doun zunui Sikɛme ti liini taa ziɠidaʋɛ, ti ɓɔɛ ɠani ta-laazu nuiti pɔ, 21 ti ɠɛ ma: «Nui niiti ta ga ziilɛi bea ade letegi, de va bu, ti zei zooi zu, ti ɗa suɠani ɠaiziɛ, wɛlɛ zooi zuwɔɔlɔʋɛ ta-vaa zu, naati kpein nɔ. Da ti-loun anzanuiti sei, de dɔnɔiti fe ti ya. 22 Kɛlɛ zunui naati ti la vaa bu, ti ʋa zei ade zaama, de ʋa ɠɛ ga nuɓusɛ ɠila, kɛni ade zaama zunui kpein ge lati pɛlɛʋolu, eɠɛʋelei tiya ɓɔɠɔi ti la, ti latigai da pɛlɛʋolu. 23 Ta-logani ɓulugiti, ti-yeaɠɔligiti ta ta-loganiiti kpein ti la ɠɛa ga dɔnɔ ɓaa? Ade yeezei nɔ ta-levei wu, nii a kɛ ti yɛ ade ʋa.» 24 Niiti kpein ti ɠɛni taa ziɠidaʋɛ, ti Ɠamɔɔl ta ná-doun zunui Sikɛme wooi mɛni, ti yeezeini ti-wooi wu. Taazuʋɛ zunuiti kpein ti latini pɛlɛʋolu.

25 Foloi zaʋasiɛi ma, siɛgi zu ti ɠɛni taɓai zu la, Zakɔɓe ná-doun zunu felegɔiti Simiyɔn ta Leevi, Dina diɛiti, ti ta-woɠa zɔkpɔiti seɠeni, ti loo taai zu, ʋɛ ziilɛigi ɠɛni ná, ti zunuiti kpein paa. 26 Ti Ɠamɔɔl ta Sikɛmeni ɓalaa paani ga boɠa zɔkpɔi, ti lɛ, ti Dina ɠula Sikɛme ná-pɛlɛi wu, ti ɠula ná ʋa. 27 Zakɔɓe ná-doun zunui zɔiti ti ʋaani, ti nu ʋoomaiti zeaɠɔligiti seɠe, ti taazuʋɛ zɔɔlaiti seɠe, tɔɔzei ti ɓaaɠulani ti-ʋaazeelai ma. 28 Ti togani goiti ta ma wolaiti seɠeni, é ʋɛɛ soovalegiti ba, nii kpein nɔ é ɠɛni taazuʋɛ, ta ɓalaɠaiti su. 29 Ti liini ga ta-naavoloiti kpein, ta ti-lointi, ta ti-anzaiti, ta nii kpein é ɠɛni pɛlɛiti bu, ti naati kpein seɠeni.

30 Zakɔɓe ɠɛni naazu Simiyɔn ta Leevi ma: «Wa kpɔ̀lɔzu, wo màayoseɠe zooi zu nuɓusɛiti bɛ, niiti ti ga Kanaan nuiti, ta Feeleeze nuiti. Nuɓusɛ go nɔ ɠa é zèa, ta ʋaazu ɠaalɛɛzu ba dàalɔɠɔma, ti kɔɔi ʋɛɛ bà, ti kòloɠolo, nà-o, nà-pɛlɛyeɠei-yo.» 31 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Lee vaa zu gá gi-ʋaazeelai yɛ ná, ti so eɠɛ koloɠolo anzanu?»

35

Zakɔɓe zeɠe vai Sikɛme,
é lɛ Ɓeetɛle

1 GALA ge ɠɛni Zakɔɓe ma: «Wuzeɠe, è lɛ Ɓeetɛle, è zei ná. Ɗa zalaɠa ɠulazuʋɛ ta ɓɛtɛ ná GALAGI ʋɛ, nii é ɠulani è ʋɛ kɛlɛma, siɛgi zu è ɠɛni ʋelazu la è-liɛ Ezawu ʋa.» 2 Zakɔɓe ɠɛni ná-pɛlɛyeɠe wu nuiti ma, ta niiti kpein ti ɠɛni ba: «À kɔɔɠɔ ganigiti kula ɓɔɠɔ zaama, wo ɓɔɠɔ ɲade, wo wa-zeɠeiti maavalibo. 3 Ada wuzeɠezu, ade lɛ Ɓeetɛle. Nà zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛzu GALA bɛ náʋɛ, nii é gòoɠaaʋoteni, siɛgi zu gè ɠɛni la kpalai zu, é ɠɛni bà nà-siɛi zu, kɛ̀ai ma pelei zu, gè ɗa li.» 4 Ti kɔɔɠɔ ganigiti kpein feeni Zakɔɓe ya, niiti ti ɠɛni ti ya, ta goizu anigiti ti ɠɛni ti woizu. Zakɔɓe zeɠei wɔɔni, é ti ʋu su, é pɔlɔi ʋu ti ma sɛne gului wu, Sikɛme ɠobaʋɛ. 5 Naa ʋoluma, ti zeɠeni ná, ti li. GALA ge dualuagi lɔɔni ná maaɠoolii zu laaiti nuɓusɛiti su, nu nɔpɛ ge la mɔ ɠɛni Zakɔɓe ná-doun zunuiti saɠalaboni.

6 Zakɔɓe zeelini Luze, taai nii é Kanaan yooi zu, naa ɠa é ga Ɓeetɛle, ta ná-siɛpoluiti kpein. 7 É zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni ná, é naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Ɛle-Ɓeetɛle (nii poluʋɛ ga «Ɓeetɛle ƓALAGI»), mazɔlɔɔ miná ɠa GALA ge ɠulani bɛ ná kɛlɛma, siɛgi zu é ɠɛni ʋelazu la diɛ Ezawu ʋa.

8 Deeɓola, anzanui nii é ɠɛni ga Eleɓɛka zo nui, naa zaani. Ti maaɠuluni Ɓeetɛle, sɛne gului wu. Ti ná laasei pɛɛni ga: «Gɔlɔ wo sɛne gului.»

9 GALA ge ɠulani mɔnɔ kɛlɛma Zakɔɓe ʋɛ, siɛgi zu é ʋaani la, é zeɠe Padan-Alame, é tuya loo bɛ. 10 GALA ge ɠɛni ma: «È-laaseigi ɠa ga Zakɔɓe, kɛlɛ è la mɔ loli ga Zakɔɓe laaseigi, è-laaseigi ɠa ɠɛ ga Izelayɛle.» É daasei pɛɛni ga Izelayɛle. 11 GALA ge ɠɛni ma: «Nà ga GALA Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii. Ɓuɠu, è ɠaawɔɔlɔ, ziiti ta zii mɔinmɔin ka ɠula è zu, masagaa ta ɠula è ɠoozu. 12 Zooi naa gè feeni Aɓalaame ʋɛ ta Izaake, nà naa veezu è ʋɛ, wa è-mavofodai.»

13 Naa ʋolu GALA ge wuzeɠeni, é zeɠe koba, naama adaʋɛ ʋɛ é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ ná. 14 Zakɔɓe kɔtui ɠaalɔni, ʋɛ GALA ge ɓɔɛni pɔ ná, é puya zalaɠai ʋuuni maazu, ta é gulɔi ʋu ma. 15 Zakɔɓe naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Ɓeetɛle, ʋɛ GALA ge ɓɔɛni pɔ ná.

Ɓɛnzamɛn zɔlɔɔ fai
ta Lasɛle zaa vai

16 Zakɔɓe ta ná-nuiti ti zeɠeni Ɓeetɛle. Aisa ti ʋa zeeli Efelata, ti lago maaɠoozaa ɠɛni de dɛ ná ʋa, eyɛsu Lasɛle ɗa doin zɔlɔɔ. Ná-doun zɔlɔɔ fai ɓaani. 17 Doun zɔlɔɔ koozuwanai ma ziɛgi zu, maavie bo anzanui ɠɛni ma: «Mina lua, è doun zunu zɔlɔɔga mɔnɔ.» 18 Kɛlɛ zii loozuʋɛ, é ʋa za, é daasei pɛɛni ga Ɓɛne-Wɔni (nii poluʋɛ ga «màanɔɠɔ loun zunui»), kɛlɛ kɛɛɠɛ daasei pɛɛni ga Ɓɛnzamɛn (nii poluʋɛ ga «zeezazu loun zunui»). 19 Lasɛle zaani, ti maaɠulu Efelata pelei zu, naa ɠa é ga Ɓɛteleyɛme. 20 Zakɔɓe kɔtu ziɠigi loni ná-kabai ma ga ɠizɛsui. Zaaɠaza ta ɠɛɛzu ma, «Lasɛle ná-kabama ɠizɛsu ɠɔtui.»

21 Izelayɛle wuzeɠeni, é li, é ná-seɠe ɠotai lo Migedale-Edɛɛl ʋolu ʋelei. 22 Siɛgi zu Izelayɛle ɠɛni zeini la naama yooi zu, Luɓɛn liini, é la ga Ɓileɠa, kɛɛɠɛ anza ɠiligi nii é la ɠɛni vuluni ga zɔi ɠɛʋele. Izelayɛle ma wooi mɛnini.

Zakɔɓe ná-doun zunuiti tiegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu fele (12). 23 Lea ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Luɓɛn, Zakɔɓe ná-doun zunu mɔungi, ta Simiyɔn, Leevi, Zuda, Isakaal, ta Zaɓulɔn. 24 Lasɛle ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Zozɛfe ta Ɓɛnzamɛn. 25 Lasɛle ná-botiɠɛ anzanui Ɓileɠa ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Dan ta Nɛfetali. 26 Lea ná-botiɠɛ anzanui Zilepa ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Gade ta Asɛɛl. Zakɔɓe ná-doun zunuiti kana, é ti zɔlɔɔni Padan-Alame.

Izaake zaa vai

27 Zakɔɓe ɠaleni ma, é ʋa kɛɛɠɛ Izaake ʋɔ bɛ, Mamelee, nii é ga Kiliyate-Aaleɓa, daasei peai ga Ɠeeɓelɔn, ʋɛ Aɓalaameni ta Izaake ti seikɔɠɔmai ɠɛni ná. 28 Izaake zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona ungila kona ʋuulɔsaʋa (180). 29 Naa ʋolu zii looni, é za, é li mɛmɛwolani pɔ ti zaai. É ʋɔlɔzaɠani, sii zuɠooza. Ná-doun zunui Ezawuni ta Zakɔɓe ɠa ti maaɠuluni.

36

Ezawu mavofodai

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 1:34-37)

1 Ezawu nii é ga Edɔme mavofodai ɠa. 2 Ezawu anzanu saʋagɔ zeɠeni, é sei, Kanaan anzanu lointi saama: Ada, Elon Ɠɛte nui ná-doun anzanui, Wɔɠɔliɓama, Ana ná-doun anzanui, Siɓeyon Ɠeeve nui ná-dounloin, 3 Ɓasemate, Isemayɛle ná-doun anzanui, Neɓayɔte baazeelai. 4 Ada Elifaze zɔlɔɔni Ezawu ʋɛ, Ɓasemate Leyuwɛle zɔlɔɔ bɛ. 5 Wɔɠɔliɓama Yeyuse zɔlɔɔ, ta Yalame, ta Kɔla. Ezawu ná-doun zunuiti kana, é ti zɔlɔɔni Kanaan yooi zu.

6 Ezawu anzaiti seɠeni, ta ná-doun zunuiti, ta ná-doun anzanuiti, ta ná-pɛlɛ wu nuiti kpein, ta ná-togani ɓulugiti, ta ná-toganii kpein, naavoloi kpein é sɔlɔɔni Kanaan yooi zu, é li, é zei zou ɠili su, é maaɠooza deɠei Zakɔɓe ʋa. 7 Tɔɔzei naavoloi wola ɠaawɔɔlɔni, ti la ɓena zoo zeizu ʋɔɔma ada ɠila, ta zooi zu, ʋɛ ti seikɔɠɔmai ɠɛni ná, naa la mɔ ɓena kula ɠɛ ti ʋa, tɔɔzei ta-logani ɓulugiti faa ʋa. 8 Zekana Ezawu zeini la Seyiil ɠize yooi zu. Ezawu ɠa é ga Edɔme.

9 Ezawu mavofodai ná-fai ɠaa: Edɔme nuiti ti-mɛmɛwolai, é ɠɛni Seyiil ɠize yooi zu. 10 Ezawu ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Elifaze, Ezawu anzai Ada ná-doun zunui, Leyuwɛle, Ezawu anzai Ɓasemate ná-doun zunui. 11 Elifaze ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Teeman, Wɔmaal, Sefo, Gayetame, ta Kenaze. 12 Ezawu ná-doun zunui Elifaze anza ɠiligi ɠɛni ga Timena, nii é la ɠɛni vuluni ga zɔi ɠɛʋele, naa doun zunui zɔlɔɔni bɛ ga Amalɛke. Ezawu anzai Ada ná-dounlointi kana. 13 Leyuwɛle ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Naɠate, Zeela, Sama, ta Miza. Ezawu anzai Ɓasemate ná-dounlointi kana. 14 Ezawu anzai Wɔɠɔliɓama, é ga Ana ná-doun anzanui, Siɓeyon ná-dounloin, naa ɠa é Yeyuse zɔlɔɔni bɛ, ta Yalame, ta Kɔla.

15 Bolodama ɠundiɠiiti kaa, ti ɠulani Ezawu ná-doun zunuiti saama. Ezawu ná-doun mɔungi Elifaze, ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: kundiɠii Teeman, kundiɠii Wɔmaal, kundiɠii Sefo, kundiɠii Kenaze, 16 kundiɠii Kɔla, kundiɠii Gayetame, ta kundiɠii Amalɛke. Elifaze nɔnɔ ma wolodama ɠundiɠiiti kana Edɔme yooi zu. Ada ná-dounlointi kana. 17 Ezawu ná-doun zunui Leyuwɛle ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: kundiɠii Naɠate, kundiɠii Zeela, kundiɠii Sama ta kundiɠii Miza. Leyuwɛle nɔnɔ ma wolodama ɠundiɠiiti kana Edɔme yooi zu. Ezawu anzai Ɓasemate ná-dounlointi kana. 18 Ezawu anzai Wɔɠɔliɓama ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: kundiɠii Yeyuse, kundiɠii Yalame, ta kundiɠii Kɔla. Ana ná-doun anzanui Wɔɠɔliɓama, Ezawu anzai nɔnɔ ma wolodama ɠundiɠiiti kana. 19 Ezawu nii é ga Edɔme ná-doun zunuiti kana, ta ma wolodama ɠundiɠiiti.

Ɠɔɔl nui Seyiil mavofodaiti

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 1:38-42)

20 Ɠɔɔl nui Seyiil mavofodaiti kaa, ti ɠɛni ga sei nu mɔungiti zooi zu: Lɔtan, Sɔɓale, Siɓeyon, Ana, 21 Dison, Eseel, ta Disan. Naati ka ti ga Ɠɔɔl nuiti ta-wolodama ɠundiɠiiti, Seyiil ná-doun zunuiti, Edɔme yooi zu. 22 Lɔtan mavofodaiti ti ɠɛni ga: Ɠɔli ta Ɠeemame. Lɔtan baazeelai laaseigi ɠɛni ga: Timena. 23 Sɔɓale mavofodaiti ti ɠɛni ga: Alevan, Manaɠate, Eɓale, Sefo ta Wɔname. 24 Siɓeyon ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Aya ta Ana. Ana tɛi ka é ziɛungi ɠaani teʋebai zu, nii kpadiai, siɛgi zu é ɠɛni daamianigi veezu la kɛɛɠɛ ná-soovalegiti zea, é ɗa ti makɛ. 25 Ana ná-dointi ti ɠɛni ga: ná-doun zunui Dison ta ná-doun anzanui Wɔɠɔliɓama. 26 Dison ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Ɠɛmedan, Eseɓan, Yitelan ta Kelan. 27 Eseel ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Ɓileɠan, Zaavan ta Akan. 28 Disan ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Use ta Alan. 29 Ɠɔɔl nuiti ta-wolodama ɠundiɠiiti ti ɠɛni ga: kundiɠii Lɔtan, kundiɠii Sɔɓale, kundiɠii Siɓeyon, kundiɠii Ana, 30 kundiɠii Dison, kundiɠii Eseel ta kundiɠii Disan. Tiya ɠa ti ɠɛni ga Ɠɔɔl nuiti ta-wolodama ɠundiɠiiti Seyiil yooi zu.

Edɔme masagiti

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 1:43-54)

31 Masagiti daaseigiti kaa, niiti ti masadai ɠɛɛni Edɔme yooi unda, aisa masa ge ʋa zei Izelayɛle unda. 32 Ɓeyɔɔl ná-doun zunui Ɓeela masadai ɠɛɛni Edɔme unda, ná-taai laaseigi ɠɛni ga Dinaɓa. 33 Ɓeela zaai ma, Ɓɔsela nui Zeela ná-doun zunui Yɔɓaɓe masadai ɠɛɛni potogi zu. 34 Yɔɓaɓe zaai ma, Teeman nuiti ta-you zu nui Ɠusame masadai ɠɛɛni potogi zu. 35 Ɠusame zaai ma, Ɓedade ná-doun zunui Ɠadade masadai ɠɛɛni potogi zu. Tɔun ka é vɔnini Madiyan nuiti ma Moaɓe yooi zu. Ná-taai laaseigi ɠɛni ga Avite. 36 Ɠadade zaai ma, Maseleeka nui Samela masadai ɠɛɛni potogi zu. 37 Samela zaai ma, Sayile masadai ɠɛɛni potogi zu. É ɠɛni ga Leɠɔɓɔte taa wolai zunu, ziɛ wolai laaʋɛ. 38 Sayile zaai ma, Akeɓɔɔl ná-doun zunui Ɓaale-Ɠanan masadai ɠɛɛni potogi zu. 39 Akeɓɔɔl ná-doun zunui Ɓaale-Ɠanan zaai ma, Ɠadaal masadai ɠɛɛni potogi zu. Ná-taai laaseigi ɠɛni ga Pau. Anzai laaseigi ɠɛni ga Meɠetaɓeyɛle, Mateleede ná-doun anzanui, é ga Meezaɠaɓe ná-dounloin.

40 Ezawu ná-bolodama ɠundiɠiiti daaseigiti kaa, eɠɛʋelei ti-zeizuʋɛti ti la, ta eɠɛʋelei ti-laaseigiti ti la: Timena, Aleva, Yeteete, 41 Wɔɠɔliɓama, Ela, Pinon, 42 Kenaze, Teeman, Miɓesaal, 43 Magediyɛle, ta Iilame. Edɔme ɠundiɠiiti kana, eɠɛʋelei ti-zeizuʋɛti ti la, zooi zu nii ti sɔlɔɔni. Ezawu ɠa é ga Edɔme mɛmɛwolai.

ZOZƐFE NÁ-FAI

37

(37:1--50:26)

Zozɛfe ná-segiti

1 Zakɔɓe zeini Kanaan yooi zu, ʋɛ kɛɛɠɛ seikɔɠɔmai ɠɛni ná. 2 Zakɔɓe ná-pɛlɛyeɠei ná-fai ʋɛtɛ. Zozɛfe kona puugɔ maazu lɔfela (17) ɠulaai ma, ti ɠɛni togani ɓulugi makɛsu ta diɛni kɛɛɠɛ anzai Ɓileɠa ná-doun zunuiti ta Zilepa ná-doun zunuiti. Zozɛfe ɠɛni ti maalɔɔzu, é ɗa ti ziɛ ʋele ɲɔiti bo ti-ɠɛɛ ma. 3 Zozɛfe nɛɛni Izelayɛle ʋɛ, é leʋe zɔɔma lointi ba, mazɔlɔɔ é naa zɔlɔɔni pɔlɔzaɠa siɛgi zu. É seɠe ʋɔnɛ papa feeni bɛ. 4 Diɛni ti kaani ga nɛɛʋɛ ti-ɠɛɛ ʋɛ, é leʋe ti kpein ba. Ti wɔinzeɠeni, ti la ɠɛni zoosu ti ʋa ɓɔɛ pɔ ga nɛɛnɛgi.

5 Zozɛfe segi ta woni, é ɗa li, é suɠula diɛni ma, naati ti wɔinzeɠeni mɔnɔ ʋolu. 6 É ɠɛni ti ma: «À woilo segi naa ma, nii gè bogai! 7 Gè ade ɠaani, de ɗa moloi ɠili ba kpalagaʋɛ. Nà-molo ɠilii wuzeɠeni, é lo, wɔnɔ ma molo ɠiliiti ti ɠoolini ma, ti ɗa nɔkɔ bu.» 8 Diɛni ti ɠɛni ma: «Ɗa kaazu ga ɗa ɠɛɛzu ga masagi, è zei gi unda, è ɗa gi leve?» Ti wɔinzeɠeni mɔnɔ sɛsɛ, ná-segiti ta daawooiti maaʋele ma.

9 É segi taɠili boni mɔnɔ, nii é suɠulani diɛni ma. É ɠɛni ti ma: «Gè segi ta wogɛ mɔnɔ. Gè foloi ɠaani, ta alugi, ta somideɠa puugɔ maazu ɠilagiti (11), ti ʋaani, ti nɔkɔ bù kàkalaʋɛ.» 10 É suɠulani kɛɛɠɛ ta diɛni ma, naa zelii lo ma, é ɠɛ ma: «Segi naa ʋoluʋɛ ɠa ga lee, nii è bogai? Ɗa kaazu ga nà-o, è-lee-o, gá è-liɛni, gi kpein gá ʋaazu, gi nɔkɔ è wu?» 11 Diɛni ti ɠɛni toloi ɠulazu la, kɛlɛ kɛɛɠɛ naama vaiti makɛni ɠigi zu.

Zozɛfe ʋɔdi vai

12 Zozɛfe diɛni ti liini Sikɛme lugiti su ʋele, ga ti ti-ɠɛɛ ná-togani ɓulugi makɛ. 13 Izelayɛle ɠɛni Zozɛfe ma: «Nà pɔ gè è leʋe è-liɛni pɔ bɛ, ti togani ɓulugi makɛsuʋɛ Sikɛme.» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛ, nà ɠaa.» 14 Izelayɛle ɠɛni ma: «Li, è è-liɛni pɛtɛ, ni ti ɠɛdɛgɛ, ta ni faa nɔpɛ ge la toganiiti ba, è ɠale ma, è ʋa ga ti-maawoo ʋagɔi pɔ̀.» É Zozɛfe leʋeni ɠana, é zeɠe Ɠeeɓelɔn nɛmɛi zu, é li Sikɛme ʋele zɔli.

15 Ti ɠomini ta zunui ta, é ɗa diɛni ɠaiziɛ dɔɓɔi zu. É gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa è gaiziɛzu?» 16 Zozɛfe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà dìɛni gaiziɛzu. Nà è maanɛɛnɛzu, ná lɛ ga ze, ʋɛ dìɛni ti togani ɓulugi makɛsu ná.» 17 Zunui ɠɛni ma: «Ti zeɠeʋɛ, ti li, tɔɔzei gè mɛnini, ti ɗa ɠɛ: ‹Ade li Dɔtan.› » Zozɛfe ʋilɛni diɛni kɔɠɔ ʋogi ʋa, é ɗa li, é ti ɠa Dɔtan.

18 Ti kaai ma ɠoozama, kɛɛzu é maaɓuɠa ti ʋa, ti yaavai ɠilini ma ga ti paa. 19 Ti ɠɛni ɓɔɠɔ ma: «Se bo nui ʋɛtɛ, é ʋaazu. 20 À ʋa, ade paa, de pili zeɠezaɠai taɠila su. Ada ɠɛ ma nɔ sua vilɛi ta ɠa é sogai, da pɛtɛ naazu ʋelegi ná-segiti ti ʋaazu ɠɛɛzu la.»

21 Siɛgi zu Luɓɛn naa mɛnini la, é Zozɛfe maaloboni, é ɠɛni pɔ, é kula ti ya. É ɠɛni ti ma: «Ade mina zɛnvui ɠula zea.» 22 Luɓɛn ɠɛni ti ma mɔnɔ: «À mina ɲamai ʋu! À seɠe, wo pili zeɠezaɠai nii zu, é teʋebai zu, kɛlɛ à mina yeeloo ma.» É ɠɛni ɠisiɛzu ga é kizo, nii a kɛ é gaaɠale ma, é li kɛɛɠɛ ʋɔ bɛ.

23 Siɛgi zu Zozɛfe zeelini la diɛni pɔ bɛ, ti ná-seɠe ʋɔnɛgi ɠulani ma. 24 Ti soni, ti seɠe, ti pili zeɠezaɠai ɓogi zu, nii suɲakai ɠɛni de, ziɛ nɔpɛ ge la ɠɛni su.

25 Ti zeini naa ʋoluma, ti ɗa daamii wo. Ti ɠaazuwuzeɠeni, ti wɛlɛ, ti Isemayɛle nuiti ma ʋɛbɛi ɠa, ti ɗa ʋa, ti zeɠe Galaade, ta-ɲɔmɛiti kasɔɠiliai ga gulu mana maku nɛɛnɛgi ma aniiti, ti ɠɛni liizu ga tiye Ezipete yooi zu. 26 Ná nɔ, Zuda ɠɛ kɛɛɠɛleaiti ma: «Lee ɠulanuma ɠa da sɔlɔɔ, da de-leɠei ʋaana, de ma ɲamai lɔɔɠu? 27 Ade li, de pɔdi Isemayɛle nuiti ma, de mina yeevɔɔɠu ba, mazɔlɔɔ de-leɠei ɠa ga de-ma ɲamai ta!» Kɛɛɠɛleaiti ti woiloni goo ma. 28 Yaaɠoiti ti ɠɛni zeɠezu Madiyan, naati teʋesuʋɛ, ti Zozɛfe mɛɛnni, ti tɛ, ti kula zeɠezaɠai zu, ti pɔdini Isemayɛle nuiti ma ga wali ɠae ʋuufelegɔ (20), naati ti lii la Ezipete yooi zu.

29 Siɛgi zu Luɓɛn ʋaani la ʋolu zeɠezaɠai laaʋɛ, Zozɛfe la mɔ ɠɛni su. É ɠɔba zeɠeiti balini ga, iɲɔ ge leʋe. 30 É ɠaleni ma kɛɛɠɛleaiti pɔ bɛ, é ɠɛ ti ma: «Doungoi la mɔ ná! Leeni ɠa nà kɛ?» 31 Ti Zozɛfe ná-seɠei zeɠeni, ti boli zinɛi ɠɔdaaleʋe, ti dɔ ma ɲamai wu. 32 Ti ná-seɠe ʋɔnɛgi leʋeni ti-ɠɛɛ ma, ti ɠɛ ma: «Wɛlɛ nii ɠa gi kaai! Pɛtɛ, ni è-loun zunui ná-seɠei laade.» 33 Zakɔɓe kwɛɛni, é ɠɛ ma: «Dòun zunui ná-seɠei ʋe! Sua vilɛi ta soga! Zozɛfe ʋaliʋalia ga!» 34 Zakɔɓe ná-seɠeiti balini ga, é zaamaɠili ga saa wɔlɔ wo seɠei, é folo mɔinmɔin kɛɛni ná-doun zunui ná-saa wɔlɔi ɠa. 35 Ná-doun zunuiti ta ná-doun anzanuiti kpein ti ʋaani gaanɛɛnɛzu, kɛlɛ é la ɠɛni yeezeini gaanɛɛnɛ nɔpɛ bu. É ɠɛni ɠɛɛzu ti ma: «Nà yɛsu wɔlɔzu, eyɛsu gè yei dòun zunui ʋɔ bɛ gɔvɛalaazu!» É ɠɛni ba nɔ, é ɗa wɔlɔ ná-doun zunui zaa vai zu.

36 Madiyan nuiti ti Zozɛfe ʋɔdini Ezipete yooi zu Pɔtifaal ma, Falaɠɔn ná-kundiɠi zeiɗai ta, masagi makɛ nuiti ta-ɠundiɠii.

38

Zuda ta Tamaal ta-vai

1 Naama ziɛgi zu, Zuda zeɠeni kɛɛɠɛleaiti ba, é li, é zei Adulame zunui ta ʋɔ bɛ, nii daaseigi ɠɛni ga Ɠiila. 2 Náʋɛ Zuda Kanaan anzalopoi ta ɠaani, nii kɛɛɠɛ laaseigi ɠɛni ga Sua. É seɠeni ga anza, é ʋilɛ polu. 3 É kogi zeɠeni, é doun zunu zɔlɔɔ bɛ. É daasei pɛɛni ga Ɛɛl. 4 É kogi zeɠeni mɔnɔ, é doun zunu zɔlɔɔ, é daasei pɛɛ ga Wɔnan. 5 É doun zunui zaʋasiɛi zɔlɔɔni ʋolu, é daasei pɛɛ ga Seela. Zuda ɠɛni Keziɓe siɛgi zu anzai sɔlɔɔni da.

6 Zuda anzanui ta zeɠeni ná-doun zunu mɔungi Ɛɛl ʋɛ, daaseigi ɠɛni ga Tamaal. 7 Ɛɛl ɠɛni ga nu ɲɔu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Ɠɔoɠɔ GALAGI paani. 8 Zuda ɠɛni naazu Wɔnan ma: «Li, è ʋilɛ è-liɛ anzai ʋolu, è-nimɔɠɔi ʋe, sei, è pɔnɔ to è-liɛ ʋa.» 9 Kɛlɛ Wɔnan kwɛɛni ga naama lointi ti la ɠɛɛzu ga tɔun nɔnɔ. Naa ɠa é ba, a la ɠɛna ɓɛdɛa diɛ anzai ma, é ɠɛni gaaɓelazu ga é ma ɗɛi ʋu zooi ma, nii a kɛ é mina mavofoda zɔlɔɔ diɛ ʋɛ. 10 Nii é ɠɛni kɛɛzu, naa wola ɲɔuni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, naa tɔ ɓalaa paani. 11 Zuda ɠɛni naazu ná-doun anzai Tamaal ma: «Yɛna ga poanzai è-ɠɛɛ ʋɛlɛi wu, eyɛsu dòun zunui Seela wɔɔlɔ.» É ɠɛni ɓɔɛzu ɠana ga Seela mina za ga diɛni kɛʋele. Tamaal liini, é zei kɛɛɠɛ ʋɛlɛi wu.

12 Suɠoozani folo mɔinmɔingaa ti leʋe naa ma, Sua ná-doun anzanui, é ga Zuda anzai, naa zaani. Siɛgi zu Zuda ná-gɔlɔ wo foloiti ti leʋeni da, é lɛɛni ga Timena ʋele ta bɔɔlai Ɠiila, Adulame nui, ná-baalagiti maaleɠa leʋezuʋɛ. 13 Ti ɠɛni Tamaal ma: «Wɛlɛ, è-ɠɛɛmɔɔin ɠa lɛɛzu Timena, ná-baalagiti maaleɠa leʋezuʋɛ.» 14 É ná-poanza zeɠeiti puuni, é seɠei veleveleni ɓɔɠɔ ma, é ɓɔɠɔ ɠaazumaalɔɔɠu, é lɛ, é zei Enayime nu lɛɛzuʋɛ Timena ʋelei zu. Mazɔlɔɔ é pɛtɛni ga Seela wɔɔlɔni niina, kɛlɛ ti la ɠɛni feeni naa ya ga anzai.

15 Zuda Tamaal ɠaani ga koloɠolo anzanui ta ʋe, mazɔlɔɔ é ɠaazuʋɛ maalɔɔɠuni. 16 É maaɓuɠani ba pele ɠobaʋɛ, é ɠɛ ma: «Va bu, gè la ga ɗe.» Mazɔlɔɔ é la ɠɛni kwɛɛni ga ná-doun anzai ʋe. Naa ɠɛni ma: «Leeni ɠa ɗa fe zèa, ɗa ʋilɛna pòlu?» 17 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà boli yiʋo ɠila teʋe è ma, é ɠula nà-togani ɓulugi zu.» Naa ɠɛni ma: «Zèe ɠa bu, kɛlɛ ɗa kpɔunma ve zèa, eyɛsu è teʋe.» 18 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa nà fe è ya ga kpɔunmai?» É ɠɛni ma: «Nii ɗa ɗa yeeʋozɛ da aniiti ba, naa ve zèa, ta ɗa-ɠalui, é ʋɛɛ ɗa-lukpɔi ʋa.» Naa ʋolu é ʋilɛni polu, naa kogi zeɠeni. 19 É wuzeɠeni, é li, é ná-seɠei ʋu, nii é ɠaazumaalɔɔɠuni la, é ná-poanza zeɠeiti seɠeni.

20 Zuda boli yiʋoi leʋeni bɔɔlai Adulame nui ʋɔ ga é lii la, é kpɔunma aniiti kula anzanui ya. Kɛlɛ é la ɠɛni anzanui ɠaani mɔnɔ. 21 É náʋɛ nuiti gaazaɠani, é ɠɛ ti ma: «Mini ɠa koloɠolo anzanui ná, nii é ɠɛni losu pele ɠobaʋɛ Enayime?» Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Koloɠolo anzanu la dɛ niima ada yɔɠɔzuʋɛ.» 22 É ɠaleni ma, é li, é ɠɛ Zuda ma: «Gè la kaani, náʋɛ nuiti ti ɠɛɛʋɛ mà: ‹Koloɠolo anzanu la dɛ ná yɔɠɔzuʋɛ ɲɛgɛlɛin.› » 23 Zuda ɠɛni ma naazu: «É makɛ naa ʋa, nii é zea, de mina ɓɔɠɔ lɔ ɲɛɛɠulasu zu. Wɛlɛ, nɔ̀un gè boli yiʋoi nii leʋega pɔ, kɛlɛ è la kaani.»

24 Alu saʋagɔ ɠɛɠala leʋegai ma, ti ʋaani, ti ɠɛ Zuda ma: «È-loun anzai Tamaal koloɠologi ɠɛa, tɔ vɔlɔ kogi ɠa ma, koloɠologi maaʋele ma.» Zuda ɠɛ ma: «À ɠula la, é ɠala.» 25 Ti ɠɛai ma ɠulazu la eteaʋɛ, é nu leʋeni kɛɛmɔɔin ma, é bo ma ga: «Zunui nii po ge ga niima ɠɔligiti, naa ɠa ná-kogi mà. Nà è maanɛɛnɛzu, ti ʋɛtɛ dɛɛ, ɓɛ ɠa nɔnɔ ga anii, nii nu a ɗa yeeʋozɛ da aniiti ba, ta galui, ta tukpɔi niiti?» 26 Zuda ti ɠaai ma, é ti ɠwɛɛni, é ɠɛ ma: «Tɔun sɔlegɛ, é leʋe nɔ̀un ba, é naa ɠɛɛʋɛ, tɔɔzei ba ga, gè la vaani bu, é ʋa zei dòun zunui Seela ʋɛ.» É la mɔ ɠɛni kɛɛni, é ʋa laa la.

27 Ná-doun zɔlɔɔ siɛgi zeeliai ma, ti kaani ga yoogiti ka ti ɠɛni koozu. 28 Doun zɔlɔɔ yeeɠɛɠalai zeeliai ma bɛ, gilagi yeei ɠulani kɛlɛma. Maavie bo anzanui soni, é geze ɓɔigi ɠili zeei ʋa, é ɠɛ ma: «Niima gelei ɠa é ɠulazu mɔunpa.» 29 Kɛlɛ é yeei lɔɔɠuni mɔnɔ, bɔɔlai ɠula etea mɔunpa. Maavie bo anzanui ɠɛni ma: «È ɠulaʋɛ ga zeeɠaaɓaai!» Ti daasei pɛɛni ga Peelɛse (nii poluʋɛ ga «kulazuʋɛ»). 30 Naa ʋoluma bɔɔlai zɔlɔɔni, nii geze ɓɔigi ɠilini zeei ʋa. Ti naa laasei pɛɛni ga Zeela.*

39

Zozɛfe ɠɛɛ vai Pɔtifaal ʋɔ bɛ

1 Ti yeini ga Zozɛfe Ezipete yooi zu. Ezipete nui Pɔtifaal, masagi Falaɠɔn makɛ nuiti ta-ɠundiɠii, naa ɠa é Zozɛfe ɠeyani Isemayɛle nuiti ma. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozɛfe ʋa, naa maaʋele ma, é ɠɛni undaanɛɛi zɔlɔɔsu naa kpein su, nii é ɓena kɛ. É ɠɛni maliɠii Ezipete nui ná-pɛlɛi wu. 3 Naa pɛtɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa tɔun ba, nii nɔpɛgi é ɠɛni kɛɛzu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni naa ɓɛtɛzu zeema. 4 Zozɛfe zaalai zɔlɔɔni maliɠii ɠaazu, é dɔɔni ná-botii zu, é sei ná-pɛlɛi unda. Nii kpein é ɠɛni zea, é naati kalivaani ma. 5 É zo naama voloi ma, Pɔtifaal seiɗai ma ná-pɛlɛi unda, ta nii kpein é ɠɛni zea, Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya looni Ezipete nui Pɔtifaal ná-pɛlɛi ʋɛ, Zozɛfe maaʋele ma. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tuyai ɠɛni zeaɠɔligiti kpein ba, é ɠɛni ga pɛlɛi wu, ɓaa kpalagaʋɛti. 6 Niiti kpein ti ɠɛni ga zeaɠɔli, é ti yɛni Zozɛfe yeezu, é la mɔ ɠɛni faa ɠili kɛɛzu, kɛni é ná-daamianigi zeɠe nɔ.

Zozɛfe ɠɛni ga zaalamai gola ʋagai. 7 Naama vaiti pɛɛ poluma, Zozɛfe maliɠii anzai ɠaazuɠulani ba, é ɠɛ ma: «Laa ga ze.» 8 É ɠɛlɛni, é ɠɛ maliɠii anzai ma: «Pɛlɛi wu vai leʋe ga kɔɠɔ felegɔ, màliɠii la faa nɔpɛ kwɛɛ ta zu, é ti pɛ zɛgɛ zèe zu. 9 É la wɔɔlɔni nɔ̀un ba niima ʋɛlɛi wu, é la tɔ seini faa nɔpɛ ma, kɛni ɗa nɔ, tɔɔzei ɗa ga anzai. Nà naama vaa ɲɔu wolai ɠɛɛzu ɠale, gè koto zeɠe GALA daalɔɠɔma?» 10 Folo-o-folo é ɠɛni ɓɔizu Zozɛfe la, é ɗa faa ɠilagi nɔ wo ma, kɛlɛ naa la ɠɛni woilosu ta ma, é ɠɛlɛni ná-dakoba vai ʋa, ga a ʋa ʋilɛ polu.

11 Foloi ta, Zozɛfe ʋaani, é lɛ pɛlɛi wu, ga é ná-botii ɠɛ. Nu nɔpɛ ge la ɠɛni ná, pɛlɛi wu nuiti su. 12 É soni ná-seɠei ʋa, é ɠɛ ma: «Laa ga ze!» Zozɛfe ná-seɠei yɛni zea, é ʋela, é ɠula etea ʋelei. 13 Siɛgi zu é kaani la ga naa ná-seɠei yɛga zea, é ʋela, é li ga etea ʋelei, 14 é ná-pɛlɛ wu nuiti tolini, é ɠɛ ti ma: «Sìnigi ʋaa ga Eɓulu nui ade ʋɔ, é ɗa ɓaaɠula ade ma. Paaʋɛ pɔ̀, é ɠɛ é la ga ze, kɛni kpàingai. 15 Siɛgi zu é kaai la ga gè wooɠula ga kpeei, é ná-seɠei yɛgɛ ʋuuni kòbaʋɛ, é ʋela, é li ga etea ʋelei.»

16 É Zozɛfe ná-seɠei yɛni ɠobaʋɛ, eyɛsu sinigi ʋaa pɛlɛi wu. 17 É faa ɠilagi nɔ woni ma, é ɠɛ ma: «Eɓulu nui é ga duɔi, nii è ʋaai la ade ʋɔ, paaʋɛ pɔ̀ ga é ɓaaɠula mà. 18 Kɛlɛ tɛi gè wooɠulaai ga kpeei, é ná-seɠei yɛgɛ kòbaʋɛ, é ʋela, é li ga etea ʋelei.» 19 Kpegai ma ga anzai ɓɔɛ wooiti mɛni, é ɗa ɠɛ ma: «Wɛlɛna, naa ɠa ɗa-luɔi kɛa,» Zozɛfe maliɠii wola yiiɠaawanani. 20 É Zozɛfe zoni, é pili kasoi ɠa, ʋɛ masagi ná-kasoɠa nuiti ti makɛni ná. Miná ɠa Zozɛfe ɠɛni ná kasoi ɠa.

Zozɛfe ɠɛɛ vai kasoi ɠa

21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozɛfe ʋa, é wooɠɛɠiladai ɠɛ bɛ, nii a kɛ naa zaalai zɔlɔɔ kaso ɠundiɠii ya. 22 Kaso ɠundiɠii kasoɠa nui zɔiti kpein kalivaani Zozɛfe ma. Faa nɔpɛ ge la ɠɛni ɠɛɛzu tɔun polu. 23 Kaso ɠundiɠii la mɔ ɠɛni wɛlɛzu naama vai tanɔpɛ ma, nii é ɠɛni ɠɛɛzu Zozɛfe yeezu, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ba. É vaani bu, naa pɛ suɓɛtɛ, nii é ɠɛni kɛɛzu.

40

Falaɠɔn ná-botiɠɛ ɠundiɠi felegɔiti
ta-zegiti

1 Naama vaiti poluma, Ezipete masagi Falaɠɔn ná-kpɔleɓɔle gani wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii ta ná-daaɠoli wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii ti ɓaaɠoni ti-maliɠii, Ezipete masagi ma. 2 Falaɠɔn yiiɠulani niima ɠundiɠi felegɔiti daalɔɠɔma, kpɔleɓɔle gani wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii ta daaɠoli wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii. 3 É ti ʋilini kasoi ɠa, masagi makɛ nuiti ta-ɠundiɠii ná-pɛlɛi wu, ʋɛ Zozɛfe makɛga ɠɛni de ná. 4 Naa ti ɠalivaani Zozɛfe ma, ga é ɗa wɛlɛ ti ma. Ti yeeɠɛɠalai ta ɠɛɛni kasoi ɠa sɛ.

5 Kpidii ta, Ezipete masagi ná-kpɔleɓɔle gani ɠundiɠii ta ná-daaɠoli ɠundiɠii, ti ɠɛni kasoi ɠa, ti felegɔ pɛ ti segi woni, ɛsɛni ta nɔnɔ ma zegi, poluʋɛ ɠɛni ti ɠilagilagi ʋa. 6 Naa ʋoluma zobui, Zozɛfe ʋaai ma ti ʋɔ bɛ, é wɛlɛni ti ʋa, ti pɛ ti ɠaazuɠiliai. 7 É Falaɠɔn ná-botiɠɛ ɠundiɠiiti gaazaɠani, ti ɠɛni tɔun ba maliɠii ná-pɛlɛi wu kasoi ɠa, é ɠɛ ti ma: «Lee vaa zu za wo-ɠaazuʋɛti ɲɔuɗai?» 8 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gi segi wogɛ, kɛlɛ nu nɔpɛ ge la ná, nii a poluʋɛ wo gi ma.» Zozɛfe ɠɛni ti ma: «GALA tɛi a zoo é segiti poluʋɛti bo ɓaa? À wa-zegiti suɠula lɛɛ mà.»

9 Kpɔleɓɔle gani ɠundiɠii laalɔɔni ná-segi zu, é suɠula Zozɛfe ma, é ɠɛ ma: «Nà-segi zu, wɛlɛ, ansaɠɔ tɔkulugi ɠɛni kàkalaʋɛ. 10 Ansaɠɔ tɔkulugi naama ɓeke saʋagɔ ɠɛni ba. Siɛgi zu é lɛtɛni la, ma ʋuai ɠulani, ta ma ɠɔpɔgiti ti leezɛn ɓɔigi ve. 11 Falaɠɔn ná-kpɔɔle wɔwɔi ɠɛni zèa zoni, gè leezɛinti seɠeni, gè ti luɓa Falaɠɔn ná-kpɔɔle wɔwɔi zu, gè kpɔɔle wɔwɔi ve Falaɠɔn ya.»

12 Zozɛfe ɠɛni tɔun ma: «Poluʋɛ ɠaa: ma ɓeke saʋagɔiti ta ga folo saʋagɔiti. 13 Folo saʋagɔ a leʋena, Falaɠɔn ɠa ɗɔungi wuzeɠe, é è ɠaaɠale ma ɗa-wotii zu. Ɗa ná-kpɔɔle wɔwɔi zeizu zeezaamaʋɛ, eɠɛʋelei è ɠɛni kɛɛzu la, siɛgi zu è ɠɛni la ga ná-kpɔleɓɔle ganiiti ma ɠundiɠii. 14 Kɛlɛ nà è maanɛɛnɛzu, ɠizɛ sù, siɛgi zu è undaanɛɛzu la, nuɓɔɠɔla ɠɛ bɛ̀, è nà-faa ʋagɔ wo Falaɠɔn ma, nii a kɛ é kùla niima ɠasoi ɠa. 15 Mazɔlɔɔ ti kùlaʋɛ Eɓulu nuiti ta-yooi zu ga zeeɠaaɓaai, ʋɛ ɓalaagi gè la faa ɲɔu nɔpɛ kɛɛni, nii nà ʋili kasoɠa ma vaa zu.»

16 Siɛgi zu daaɠoli wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii kaani la ga Zozɛfe segi ʋolu ʋagɔ wogɛ, é ɠɛni ma: «Nà ɓalaa gè segi ta wogɛ, ɓulu ɓɔlɔ saʋagɔ ɠɛni zeini ùnma. 17 Kpɔlɔgi nii gaaɠoozaa ɠɛni de, daamianigi ma zii kpein ge ɠɛni su Falaɠɔn ʋɛ, kɛlɛ wɔniiti ti ɠɛni miizu kpɔlɔgi zu, é zeini ùnma.»

18 Zozɛfe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Poluʋɛ ɠaa: kpɔlɔ saʋagɔiti ta ga folo saʋagɔiti. 19 Folo saʋagɔ a leʋena, Falaɠɔn ɠa ɗɔungi leʋe è ʋa, é è zɛlɛ gului ʋa, wɔniiti ta è-ma zuai mi.»

20 Foloi zaʋasiɛi ma, Falaɠɔn zɔlɔɔ fai ma ɠoozunɛ yeei, é daamii nɛɛnɛ wolai ɓɛtɛni, é fe ná-botiɠɛ nuiti kpein bɛ. Ná-botiɠɛ nuiti gaazu, é kpɔleɓɔle gani wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii ɠulani, ta daaɠoli wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii. 21 É kpɔleɓɔle gani ɠundiɠii ʋilɛni mɔnɔ ná-botii ma, é ɗa kpɔɔle wɔwɔi zei Falaɠɔn yeezaama. 22 Kɛlɛ é daaɠoli wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii zɛlɛni gului ʋa. Faiti pɛ ti ʋilɛni su, eɠɛʋelei nɔ Zozɛfe ta-zegiti poluʋɛti boni la. 23 Kɛlɛ kpɔleɓɔle gani wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii la ɠɛni ɠizɛni Zozɛfe zu, é yeemani ma.

41

Masagi Falaɠɔn ná-segiti

1 Kona felegɔ leʋegai ma, Falaɠɔn segi ta woni. Pɛtɛ: é ɠɛni ziɛ wolai Nile ɠobaʋɛ. 2 É nikɛ zaa lɔfela ɠaani, ti wola ʋagai, ti lɔtɔai. Ti lɛɛni, ti ɠula ziɛ wolai wu, ti ɗa daamii wo tufa lɛtɛi zu, ziɛ ɠobaʋɛ. 3 Nikɛ zaa lɔfela ɠiligaa ti ɠulani ziɛ wolai wu zɔiti poluma, ti ɲɔuɗai, ti ɠaɲa, ti lo ti ɠobaʋɛ, ziɛ wolai laaʋɛ. 4 Nikɛ zaaiti ti ɲɔuɗai ta ti ɠaɲaai, naati ti nikɛ zaa lɔfelaiti miini, niiti ti ʋagai, ti lɔtɔai. Falaɠɔn wuunni.

5 É ɲiini ʋolu, é segi velesiɛi wo. É wɛlɛni, é anii ɠɔpɔ dɔfela ɠa, ti ɠɛzɛai, ti ʋagai, ti ʋɔnɔgai ma lɔkulu gilagi ʋa. 6 Naa ʋoluma, ani ɠɔpɔ dɔfela ɠiligaa ti ʋɔnɔni zɔiti poluma, ti ɓooveai, ti ʋooloai ga folo ɠulazu ʋele viilɛi. 7 Ani ɠɔpɔgiti ti ɓooveai, naati ti ani ɠɔpɔ dɔfela ʋagɔiti kpɔleni, niiti ti ɠɛzɛai, ti laavegai. Falaɠɔn wuunni, é gaaɠa ga é ɠɛa segi zu.

8 Sobui, Falaɠɔn ɠɛni unga wuulee, é Ezipete molikulagiti ta ma ɠima nuiti kpein tolini, é segiti suɠula ti ma. Kɛlɛ nu nɔpɛ ge la ɠɛni zooni, é ʋa ti ʋoluwo Falaɠɔn ma. 9 Kpɔleɓɔle gani wotiɠɛ ɠundiɠii kpɔɛi zeɠeni, é ɠɛ Falaɠɔn ma: «Kìgi loa nà-faaɠaazagi zu za. 10 Yeeta ɠɛni de, Falaɠɔn yiiɠaawanani ná-botiɠɛ nuiti ma, é nɔ̀un pilini kasoi ɠa masagi makɛ nuiti ta-ɠundiɠii ná-pɛlɛi wu, nà-o, daaɠoli wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii-yo. 11 Kpidi ɠilagi zu, gi felegɔ pɛ gi segiti boni, poluʋɛ ɠɛni ti ʋa. 12 Eɓulu zunu loungoi ta ɠɛni gi ʋa náʋɛ, masagi makɛ nuiti ta-ɠundiɠii ná-duɔi, gi gá-zegiti suɠulani ma, é ɛsɛ nɔnɔ ʋoluwoni ma. 13 Ti pɛ ti ʋilɛni su nɔ, eɠɛʋelei é polu woni gi ma la. Falaɠɔn pìlɛni ʋolu nà-botii ma, é daaɠoli wotiɠɛ nuiti ta-ɠundiɠii zɛlɛ gului ʋa.»

Zozɛfe Falaɠɔn ná-segiti
poluʋɛ wo fai

14 Falaɠɔn Zozɛfe lolini, ti kulani kasoi ɠa ga gaazuvilɛi. É nɔungi woni, é ná-seɠeiti maavalibo, é li Falaɠɔn ʋɔ bɛ. 15 Falaɠɔn ɠɛni Zozɛfe ma: «Gè se bogɛ, nu nɔpɛ ge la zooni poluʋɛ wosu, kɛlɛ gè mɛnigɛ ga ɗa ɗa segi ʋoluʋɛ wo, ni nu a suɠulana è ma.» 16 Zozɛfe Falaɠɔn wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà laade, kɛlɛ GALA ka a gooɠaaʋote pagɔi ve Falaɠɔn ya.»

17 Falaɠɔn ɠɛni Zozɛfe ma: «Nà-segi zu, gè ɠɛni loni ziɛ wolai Nile laaʋɛ. 18 Gè nikɛ lɔfela ɠaani, ti lɔtɔai, ti wola ʋagai. Ti lɛɛni, ti ɠula ziɛ wolai wu, ti ɗa daamii wo tufa lɛtɛi zu ziɛ ɠobaʋɛ. 19 Naa ʋolu, nikɛ zaa lɔfela ɠiligaa ti ɠulani, ti lɛ zɔiti polu ʋelei, ti ɠaɲaai, ti wola ɲɔuɗai, ti-ɠɔlɔgi ɠulaai ti ma, gè la dɛ ti ɠɛɠala ɠaani ɲɔi zu Ezipete yooi kpein su. 20 Nikɛ zaaiti ti ɠɔlɔgi ɠulaai ti ma, ti wola ɲɔuɗai, naati ti nikɛ zaa lɔfela mɔungiti miini, niiti ti lɔtɔa ɠɛni de. 21 Ti ti ɓɔleni, ti yei ti ɠoozu, nu la vɔlɔ kwɛɛga ga ti lɔɔʋɛ ti ɠoozu. Nikɛ zaa ɠaɲaiti ti ɲɔuni nɔ, eɠɛʋelei ti ɠɛni la mɔunpa. Eyɛsu gè wun. 22 Naa ʋolu zegi mɔnɔ, ani ɠɔpɔ dɔfela ti laavegai, ti ʋagai, naati ti ʋɔnɔni ma lɔkulu gilagi ʋa. 23 Naa ʋoluma, ani ɠɔpɔ dɔfela ɠiligaa ti ʋɔnɔni zɔiti poluma, ti ɓooveai, ti zuɲakai, ti ʋooloai ga folo ɠulazu ʋele viilɛi. 24 Ani ɠɔpɔgiti ti ɓooveai, naati ti ani ɠɔpɔ dɔfela ʋagɔiti kpɔleni. Gè suɠulaa molikulagiti ma, kɛlɛ nu nɔpɛ ge la poluʋɛ woni mà.»

25 Zozɛfe ɠɛni Falaɠɔn ma: «Segi bogai è ʋɛ, toɠa ga faa ɠila nɔ. Nii GALA ge ʋaazu kɛɛzu, naa ɠana é kula kɛlɛma Falaɠɔn ʋɛ. 26 Nikɛ zaa lɔfela ʋagɔiti ta ga kona dɔfelaiti, ani ɠɔpɔ dɔfela ʋagɔiti ta ga kona dɔfelaiti. Se gila kpegi nɔ ʋe. 27 Nikɛ zaa lɔfelaiti ti ɠaɲaai, ti ɲɔuɗai, ti ma mɔungiti poluma, naati ta ga kona dɔfela ɓalaa, ta ani ɠɔpɔ dɔfelaiti ti zuɲakaiti, ti ʋooloai ga folo ɠulazu ʋele viilɛi, ta ɠɛɛzu ga kona dɔfela ʋului. 28 Eɠɛʋelei nɔ gè boga da Falaɠɔn ma, nii GALA ge ʋaazu kɛɛzu, naa ɠa é kulaa kɛlɛma Falaɠɔn ʋɛ. 29 Pɛtɛ, kona dɔfela laawu, daamianigi wola ɠa mɔin Ezipete yooi kpein su. 30 Pului ma ɠona dɔfelai ɠa ʋa naati poluma, nu ɠa yeema anii mɔin ziɛgi naa ma Ezipete yooi zu. Pului ɠa zooi ɠoloɠolo. 31 Pului naa é ʋaazu, toɠa ɓɔi, nu ɠi ge la mɔ loa su vɔlɔ ga ni daamiani ge ʋooʋani zooi zu. 32 Ni Falaɠɔn segi ɠaa, ná zeizu ɠɛ fele, naa ɠa ga faa ʋe deveai niina GALA bɛ, é ʋaazu ɠɛɛzu ga suvilɛ.

33 «Falaɠɔn faa ɠila kɛɛna niizu, wɛlɛ vaa ga ɠima nui ta, nii keleɠelegai, è seɠe, è sei Ezipete yooi unda. 34 Kɛni Falaɠɔn ani makɛ nuiti sei zooi zu, ga ti Ezipete moloi zeizu lɔɔlusiɛi zeɠe ba, ani mɔin ɠona dɔfelaiti ma ziɛgiti zu. 35 Kona pagɔiti su ti ʋaazu zeelizu, ti naama laamianigiti kpein gaalɛ ba, Falaɠɔn ná-devei wu, ti moloiti gaalɛ ba taaiti su, molo makɛsuʋɛti, ti ɗa wɛlɛ ti ma. 36 Daamianigi naati ta ɠɛ ʋuuni ná zooi ʋɛ, pulu ɠona dɔfelaiti bɛ, ti ʋaazu Ezipete yooi zu, naa ɠa a kɛ nuɓusɛiti ti mina za ga pului zooi zu.»

Zozɛfe zei vai ga kundiɠi wolai
Ezipete yooi unda

37 Naama wooiti ti wola nɛɛni Falaɠɔn ta ná-botiɠɛ nu wolaiti kpein bɛ. 38 Falaɠɔn ɠɛni ti ma: «Ada zoo nu ɠili sɔlɔɔsu nɛi ɓaa ga nii ɠɛʋele, nii GALA Zɛnvui a ɠɛ zeini su?» 39 Falaɠɔn ɠɛni Zozɛfe ma: «Tɛi GALA ge niima vaiti dɛa ga ɗe, nu nɔpɛ ge la ná nii a ɠeleɠele, é ɠɛ ga ɠima nu ɓalaa ga è ɠɛʋele. 40 Ɗa ɠa è ɠɛɛzu nà-pɛlɛyeɠei unda, nà-nuɓusɛiti kpein ta ɠolo ɗa-lɔgiti bɛ. Nà ɓɔɠɔi nɔ ɠa teʋegai è ʋa, ta gè ɠɛ è maazu ga masa kpɔkpɔgi maaʋele.» 41 Falaɠɔn ɠɛni Zozɛfe ma: «Wɛlɛ, gè è zeiɗa Ezipete yooi kpein unda, devei ɠa ɗa nɔ è ya.»

42 Falaɠɔn nà-masa balaɠaegi ɠulani yee ʋa, é dɔ Zozɛfe yeei ʋa. É seɠei looni kɔba, nii é ga geze ʋagɔi. É zanu kɔbu ansai ʋilini kɔbu. 43 É tɛɛni ná-wotoloi velesiɛi zu. Teʋesuʋɛ, ti ɗa zeze kakala ʋelei, ti ɗa ɠɛ: «À ʋilɛ ɲiibiɠa!» Zekana Falaɠɔn Zozɛfe zeini la Ezipete yooi kpein unda. 44 Falaɠɔn ɠɛni mɔnɔ Zozɛfe ma: «Nà ɠa gè ga Falaɠɔn! Ni ɗa laade, nu nɔpɛ ge la yeeʋua faa wu Ezipete yooi kpein su.» 45 Falaɠɔn Zozɛfe laasei pɛɛni ga Safenate-Payeneya. É Azenate zeɠeni, é fe zea ga anza, galagi daa ga Won, naa ná-zalaɠa ɠula nui Pɔtifeela ná-doun anzanui. Zozɛfe liini, é leʋeteʋe, é wɛlɛ Ezipete yooi ná kpein su.

46 Zozɛfe ná-konagi ɠɛni niina ga puusaʋagɔ (30), siɛgi zu é liini la, é lo Ezipete masagi Falaɠɔn ɠaazu. Seɠeai ma Falaɠɔn ʋɔ bɛ, é Ezipete yooi kpein suɓizɛni. 47 Kona dɔfelaiti daawu, niiti daamianigiti ti ɓɛtɛni su, zooi ba lɔnɔgi veeni ga pooʋamai. 48 Zozɛfe kona dɔfelai ma laamianigiti kpein gaalɛɛni ba Ezipete yooi zu, é daamianigiti maaɓɔni, é pu taaiti su. É naa ʋuuni taai ɠilagilagi ɠoozuʋɛ, nii é ga maaɠoolii zu yooi ná-daamianigiti. 49 Zozɛfe moloi ɠaalɛɛni ba, gola mɔin eɠɛ kpoloɗɛi ma ɲaɠaegi. Naama ʋooʋamai maaʋele ma, ti looɠoni gaalu fai ʋa, tɔɔzei nu la mɔ ɠɛni zoosu é ʋa gaalu, tiegi lateʋega ɠɛni de.

Zozɛfe ná-dointi ta-vai

50 Pulu ɠona mɔunpagi yeeluɠɔ, Won ná-zalaɠa ɠula nui Pɔtifeela ná-doun anzanui Azenate zunu loun felegɔ zɔlɔɔni Zozɛfe ʋɛ. 51 Zozɛfe doun mɔungi laasei pɛɛni ga Manasee,* mazɔlɔɔ é ɠɛni ma: «GALA ge zèema nà-kpɔlɔiti kpein ma, ta kɛ̀ɛ ná-pɛlɛyeɠei kpein ma.» 52 É felesiɛi laasei pɛɛni ga Efelayime.† É ɠɛni ma: «Mazɔlɔɔ GALA ge kɛ̀a ga kpuɠu nu, zooi naa zu, ʋɛ gè ziiɓɔlɔi zɔlɔɔni ná.»

Pului

53 Kona dɔfelai niiti aniiti ti wola ɓɛtɛni su Ezipete yooi zu, naati ti leʋeni. 54 Kona dɔfela ʋuluiti ti tɔɔzeini ga ʋaa, eɠɛʋelei Zozɛfe boni la. Pului looni zooi kpein su, kɛlɛ daamianigi ɠɛni Ezipete yooi pɛ su. 55 Siɛgi zu pului a la Ezipete yooi kpein sona da, nuɓusɛiti ti ɓena kpeei loo Falaɠɔn woizu ga ti daamianigi zɔlɔɔ. Falaɠɔn ɠɛni Ezipete nui kpein ma: «À li Zozɛfe ʋɔ bɛ, nii é bosu wo ma, wo naa ɠɛ.» 56 Pului looni zooi kpein su. Zozɛfe daamiani makɛsuʋɛti kpein daalaoni, é ɗa moloi ʋɔdi Ezipete nuiti ma. Pului ɠɛni liizu ga ɓɔiɗa Ezipete yooi zu. 57 Nui ɠɛni zeɠezu zooi kpein su, ti ɗa ʋa Ezipete, Zozɛfe ʋɔ bɛ, ga ti moloi ɠeya, mazɔlɔɔ pului wola ɓɔini zooi kpein su.

42

Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti ti ʋaa laa mɔungi
Ezipete yooi zu

1 Zakɔɓe kaai ma ga moloi ɠa Ezipete yooi zu, é ɠɛni ná-doun zunuiti ma: «Lee vaa zu wo wɛlɛzu ɓɔɠɔ ʋa wo ɠilagilagi? 2 Gè mɛnigɛ ga moloi ɠa Ezipete yooi zu. À yei, wo ta ɠeya ná ade ʋɛ, nii a kɛ ade yɛ vulua, ade mina za.»

3 Zozɛfe kɛɛɠɛloun puugɔiti ti yeini Ezipete yooi zu molo ɠeyazuʋɛ. 4 Zakɔɓe la ɠɛni Zozɛfe deɠei Ɓɛnzamɛn ʋilɛni ti ʋolu, é ɠɛni luazu ga faa ɲɔu mina ɠɛ la. 5 Izelayɛle ná-doun zunuiti ti ɠɛni zɔiti saama, niiti ti yeini molo ɠeyazuʋɛ, mazɔlɔɔ pului ɓɔini Kanaan yooi zu.

Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti poluɠula vai

6 Zozɛfe ɠa é ɠɛni devei wosu zooi zu ná kpein. Tɔ ɠa é ɠɛni moloi ʋɔdizu nuɓusɛi kpein ma. Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti ti ʋaani, ti nɔkɔ bu, ti unpilɛ zooi ma. 7 Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti kaani. É ti ɠwɛɛni, kɛlɛ é ɓɔɠɔ ɠɛɛni, eɠɛ é la ti ɠwɛɛ. É la ɠɛni ɓɔɛni ti ʋɔ fɔɔn, é ɠɛni ti ma: «Mini ɠa wo zeɠeai ná?» Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gá zeɠezu Kanaan yooi zu, gi ʋaaʋɛ daamiani geyazu.»

8 Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti kwɛɛni, kɛlɛ tiya mu ti la ɠɛni tɔun kwɛɛni. 9 Zozɛfe ɠigi looni segiti su, é boni, é ʋilɛ ti ʋa. É ɠɛni ti ma: «Wa ga nɛnɛgiti! Wo ʋaaʋɛ ga wo zooi ná-zobotalazuʋɛti sumɔ.» 10 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɓa-o, màliɠii, gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ nuiti, gi ʋaaʋɛ nɔ ga gi molo ɠeya. 11 Gi kpein gá nɔ ga zunu ɠila kpegi ná-doun zunuiti, gá ga sɔɓelama nuiti, ɗa-wotiɠɛ nuiti gi la ga nɛnɛgaa nɔ.» 12 É ɠɛni ti ma: «Kpele-o, wo ʋaaʋɛ zooi ná-zobotalazuʋɛti sumɔsu nɔ.»

13 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɗa-wotiɠɛ nuiti gá ga kɛɛɠɛloun puugɔ maazu felegɔ (12), zunu ɠila kpegi ná-doun zunuiti Kanaan yooi zu. Loungo gelei, naa yɛgɛ gi-ɠɛɛ ʋɔ bɛ za, gila ge ɠɛni ná, naa la mɔ vulua.» 14 Zozɛfe ɠɛni ti ma: «Naa mu ka gè bosu wo ma, gè ɠɛ, wa ga nɛnɛgiti. 15 Wɛlɛ, ʋelegi gè ʋaazu wo ʋoluɠulazu la. Nà ɠonazu Falaɠɔn ma, nii é vulua, wo la ɠulazuʋɛ ɲɛgɛlɛin, ni wo-leɠei la ʋaani ʋɛ. 16 Wo zaama, à gila teʋe, é li, é ʋa ga wo-leɠei. Wa ma, wo yɛ kasoi ɠa eyɛsu wo ɓɔɛ wooiti poluɠula, nà kwɛɛ ni gaamai ɠa wo bosu. Ni naa laade, gè ɠonaa Falaɠɔn ma, nii é vulua, wa ga nɛnɛgiti.» 17 É ti kpein dɔɔni ʋɔɔma kasoi ɠa folo saʋagɔ laawu.

18 Foloi zaʋasiɛi ma, Zozɛfe ɠɛni ti ma: «Nɔ̀un nà luazu GALA ba. Nii gè bosu wo ma, à naa ɠɛ, wa zɛnvui wo. 19 Ni wa ga sɔɓelama nuiti, wo-ɠɛɛloin ta yɛ kasoi ɠa, ʋɛ wo ná, wɔun, wo li ga moloi, wo wa-ʋɛlɛyeɠeiti kɔnɔkula la, 20 naa ʋolu wo ʋa pɔ̀ ga wo-leɠei, naa ɠa a kɛ wa-ɓɔɛiti poluɠula, wo mina za.» Ti yeezeini naa wu, ti naa ɠɛ.

21 Ti ɠɛni ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: «Ungo, ade ɠɛɛʋɛ ga sɔba nu de-leɠei letegi, mazɔlɔɔ de ná-ziizoolɛi ɠaani, siɛgi zu é ɠɛni de maanɛɛnɛzu la, de la ɠɛni woiloni ma ɲɛgɛlɛin! Naa ɠa é kɛa niima maanɔɠɔ vai zeelia ade ma la.» 22 Luɓɛn kpɔɛi zeɠeni, é ɠɛ ti ma: «Gè la ɠɛni bosu wo ma ɓaa, ga: ‹À mina ɲama ɠula gaazu vaa ɠɛ ga doungoi nii?› Kɛlɛ wo la ɠɛni woiloni gòo ma ɲɛgɛlɛin. Ma ɲamai ɠa niizu maaɠaazaɠa ge wosu de ma.» 23 Ti la ɠɛni suɠwɛɛ ga Zozɛfe ɠa gaaɠaazu, mazɔlɔɔ é ɓena daawooleʋe nui ɠɛ ti yɔɠɔzu.

24 Zozɛfe maaɠoozani ti ʋa, é li, é lo, é ɗa wɔlɔ. É ʋaani ʋolu, é ɓɔɛ ti ʋɔ, é Simiyɔn ɠulani ti zaama, é gili ti ɠaazu. 25 Zozɛfe deveni ga ti ta-ɓɔlɔiti daave ga moloi, ti ɛsɛ ná-walii la ná-ɓɔlɔi zu, ti daamiani fe ti ya, ta mi pelei zu. Naa ɠa ti kɛɛni. 26 Ti ta-zoovalegiti kasɔɠilini ga moloi, ti li.

27 Ti taɠila ge ná-molo ɓɔlɔi laalaoni ga é daamianigi ve ná-soovalegi ya, ʋɛ ti ɲiini ná, é wɛlɛni, é ná-walii ɠa ná-ɓɔlɔi laaʋɛ. 28 É ɠɛni kɛɛɠɛleaiti ma: «Nà-walii ɠaaɠalegɛ ma ʋolu, wɛlɛ lɛɛ ba nà-ɓɔlɔi zu!» Ti ɠoozuʋilini, ti ɗa lua, ti ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Leeni ɠa GALA ge kɛa ga adeye?»

29 Ti zeelini ti-ɠɛɛ Zakɔɓe ʋɔ bɛ, Kanaan yooi zu. Ti naa kpein suɠulani ma, nii é ɠɛni ga tiye. 30 Ti ɠɛni ma: «Zunui nii é ga zooi maliɠii, kpɔɛʋɛ gi ʋɔ ga ɲɔuɗa, é gi zogɛ, eɠɛ gá ɠɛ ga nɛnɛgiti. 31 Gi ɠɛɛʋɛ ma: ‹Gá ga sɔɓelama nuiti, gi la ga nɛnɛgaa. 32 Gá ga kɛɛɠɛloun puugɔ maazu felegɔ (12), gi pɛɛ ga kɛɛɠɛi ma. Gilagi la mɔ ná, doungo gelei ɠa gi-ɠɛɛ ʋɔ bɛ za, Kanaan yooi zu.› 33 Zunui naa é ga zooi maliɠii, kɛɛʋɛ gi ma: ‹Pɛtɛ ʋelei nà kwɛɛ da ga wa ga sɔɓelama nuiti. À wo-ɠɛɛloin gila zɛ kòba. À daamianigi zeɠe wa-ʋɛlɛyeɠeiti faa ma. Tɔɔzei pului ɓɔiʋɛ. 34 À li, wo ʋa ga wo-leɠei pɔ̀. Nà kwɛɛ ga naa maaʋele ga wo la ga nɛnɛgaa, kɛlɛ wa ga sɔɓelama nuiti. Nà wo-ɠɛɛloin ve wo ya, wa zoo wo ziɛziɛ zooi zu, maaɠili la ɠɛa wo ma.› »

35 Siɛgi zu ti ta-ɓɔlɔiti suwoni da, ɛsɛ ná-wali ɓuun ge ɠɛni laani ná-ɓɔlɔi zu. Tiya-o, ti-ɠɛɛ-o, ti wɛlɛni, ti ta-wali ɓuungi ɠa, eyɛsu ti ɗa lua. 36 Ti-ɠɛɛ Zakɔɓe ɠɛni ti ma: «Wa bàlasu dòinti ma! Zozɛfe la mɔ ná, Simiyɔn la mɔ ná mɔnɔ, wa ga Ɓɛnzamɛn zeɠe mɔnɔ, wo lii la! Nà nɔ ɠa naa kpein ge yɛsu ga ze.»

37 Luɓɛn ɠɛni kɛɛɠɛ ma: «Ɗa dòun zunu felegɔiti paa, ni gè la ɠaleni ma è ʋɔ ga Ɓɛnzamɛn. Kaliva mà, nà ɠale ma la, gè ʋaa la è ʋɔ.» 38 Zakɔɓe ɠɛni ma: «Ɓa-o! Wo la lia ʋɔɔma pɛ wa dòun zunui, mazɔlɔɔ diɛ zunui zaa, tɔ ɠila kpe nɔ ɠa é zèa niina. Ni faa ɲɔu a maazɔlɔɔna siɛi zu, wo la ʋaazu bosu, wa nɔ̀undeɠa ɠolegiti zeizu gɔvɛalaazu soolɛi zu.»

43

Zakɔɓe vaa vai
Ɓɛnzamɛn lii vai wu

1 Pului ɠɛni liizu ga wola ɓɔiɗa zooi zu. 2 Siɛgi zu ti ɓeni la ga moloi mi, nii ti zeɠeni la Ezipete yooi zu, Zakɔɓe ɠɛni ná-doun zunuiti ma: «À ɠale ma, wo li, wo daamianigi tago ɠeya ade ʋɛ.»

3 Zuda gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Zunui naa boni, é maaɓakpa, ga: ‹Wo la mɔ ɠaazulaa gàazuʋɛ ma, kɛni wo-leɠei a yɛ ná wo ʋolu, wo ʋa.› 4 Ni ɗa yeeɓena gi-leɠei ʋa, gi li ʋɔɔma, gá li naazu Ezipete yooi zu, gi daamianigiti geya è ʋɛ. 5 Kɛlɛ ni è la pɔ, è ʋa teʋe, gi la kɛa, gi ʋa yei pɛ, mazɔlɔɔ zunui naa ɠɛɛʋɛ gi ma: ‹Wo la mɔ ɠaazulaa gàazuʋɛ ma, kɛni wo-leɠei a yɛ ná wo ʋolu, wo ʋa.› »

6 Izelayɛle ɠɛni ma: «Lee vaa ɲɔu mu kana wo kɛai ga ze, wa ɠɛna lia ɠɛɛzu zunui naa ma, wo-ɠɛɛloin taɠili kana mɔnɔ?» 7 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Zunui naa gi ɠaazaɠagɛ ga fɛɠɛlɛfɛɠɛlɛgi gá-vaiti ma, ta gá-ʋɛlɛyeɠe vaiti, é ɠɛ ma: ‹Wo-ɠɛɛ ɠa dɛ vulua ɓaa? Kɛɛɠɛloun ɠili ka wo ʋɛ?› Gá ma, gi gooɠaaʋotegi veeni naati pɛ su, gá la zoo ɠale gi kwɛɛ ga toɠa ɠɛ gi ma: ‹À li, wo ʋa ga wo-leɠe zunui?› »

8 Zuda ɠɛni kɛɛɠɛ Izelayɛle ma: «Doungoi yɛ ná, é li pɔ̀, naa ɠa a kɛ, gi wuzeɠe, gi li, ada zoo de zɛnvui wo, ade mina za, ɗa-o, gi-lointi-yo, giya-o. 9 Nà ɠa gè ga zeelagai, ga nà ɓaazu tɔun maazu, ɗa maaɠaazaɠabo mà, ni gè la ʋaani la ʋolu è ʋɔ, gè ʋa pilɛ è ɠakala si, gè ɠɛ è ya ga sɔba nu eyɛsu ɠɔ. 10 Ni gi la ɠɛni lɛbini eyɛsu niizu zeeli, é ga gi ziɛ ná zeizu ɠɛ ɠɛɠala fele.»

11 Ti-ɠɛɛ Izelayɛle ɠɛni ti ma: «Tɛi é ɠɛa ɠana, à nii ɠɛɛna mu. À zooi ma zɔlɔɔ gani ʋagɔiti seɠena, wo ti ʋu wa-ɓɔlɔiti su, wo lii la ga sabaliʋai zunui naa ʋɔ, gulɔ maku nɛɛnɛgi tago, ta kɔin gulɔi tago, ta gulu mana maku nɛɛnɛgi, ta miilegi, ta gulu waai ma ɠɛzɛiti, niiti ti ga pisetasegiti ta amandegiti. 12 À walii ma ʋɛɛda felegɔi zeɠe, wo ɠale ma ga walii ti daani wa-ɓɔlɔiti daaʋɛ, tanisu kaka faa nɔ ɠɛni de. 13 À wo-leɠe zunui zeɠe, wo wuzeɠe, wo ɠale ma zunui naa ʋɔ bɛ. 14 GALA Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii zaalai ve wo ya zunui naa ɠaazu, é va bu, é yeeɓe wo-ɠɛɛloin zɔi ʋa, ta Ɓɛnzamɛn, ga ti ɠale ma wo ʋɔ. Nɔ̀un nà, ni nà ʋalasu dòinti ma, gè ʋala ti ma!» 15 Ti sabaliʋai zeɠeni, ti walii ma ʋɛɛda felegɔiti seɠe ya, ti li ga Ɓɛnzamɛn ɓalaa. Ti yeini Ezipete yooi zu, ti li, ti ɓɔɠɔ lɛ ga Zozɛfe.

Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti suzo fai ga pagɔ

16 Zozɛfe wɛlɛni, é Ɓɛnzamɛn ɠa ti ʋa, é ɠɛ ná-naavolo unda nui ma: «Nui niiti tɛ nà-pɛlɛi wu, suai ta ʋaa, è kpɛtɛ, è daamii ɠɛʋele ɓɛtɛ, mazɔlɔɔ niima nuiti ta ʋaazu laamiizu pɔ̀ bɛ folo gaalɔgai ma.» 17 Zunui naama vaiti kpein kɛɛni, niiti Zozɛfe deveni ti ma, é liini ga numaiti Zozɛfe ná-pɛlɛi wu. 18 Ti luani siɛgi zu ti liini ga tiye la Zozɛfe ná-pɛlɛi wu, ti ɠɛni ma: «Walii vaa ʋe, é ɠɛni ada-ɓɔlɔiti su zɔizu. Naa ɠa ti liizu ga adeye ma, ti vala ade ʋa ga maaɓaai, ti de ɠɛ ga duɔiti, ti da-zoovalegiti seɠe.» 19 Ti maaɓuɠaai ma Zozɛfe ná-naavolo unda nui ʋa, ti ɓɔɛni pɔ nu lɛɛzuʋɛ pɛlɛlaʋɛ. 20 Ti ɠɛni ma: «Gi maavaayɛ, màliɠii! Gi ʋaa ná zeizu ɠɛ ɠila, ga gi daamianigiti geya. 21 Siɛgi zu gi zeeliai ma ʋɛ maanɛɛni ga gi ɲi ná kpidii, gi gá-ɓɔlɔiti daalaoni, ɛsɛ ge wɛlɛni, é ná-walii ɠa ná-ɓɔlɔi laaʋɛ, é ɠɛni nɔ kpein ga walii naa liegɔi, gi pɔdii looni la. Gi ʋaaʋɛ la ʋolu. 22 Gi ʋaaʋɛ ɓalaa ga wali ɠiligaa, ga gi daamianigiti geya. Gi la kwɛɛ ɓɛ ɠa é gá-walii laani gá-ɓɔlɔiti su.»

23 Naavolo unda nui ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «À yiilɛi, wo mina lua! Wa-ƓALAGI ʋe, wo-ɠɛɛ ná-GALAGI, nii é naavoloi laani wa-ɓɔlɔiti su. Wa-walii zeelini zèa.» Naa ʋolu é yeeɓeni Simiyɔn ʋa, é lii la ti ʋɔ. 24 É ti lɛɛni Zozɛfe ná-pɛlɛi wu, é ʋa ga ziɛi ti ʋɔ, ti ɠɔɠɔiti maagba. É daamianigi veeni ɓalaa ta-zoovalegiti zea. 25 Ti ɠɛni sabaliʋaiti kɛʋele ɓɛtɛzu, ti ɗa Zozɛfe maaɓɔun, é ɠɛɛzu é ʋa folo gaalɔgai ma, mazɔlɔɔ é woni ti ma ga ta daami wosu ʋɔɔma ta tiye.

26 Siɛgi zu Zozɛfe ʋaani la ná-pɛlɛi wu, ti sabaliʋai veeni zea, nii é yɛni ti ya, ti ʋaa la, ti nɔkɔni bu zooi ma. 27 É ti ɠaazaɠani ʋelei ti ɠɛʋelei la, é ɠɛ ti ma: «Wo-ɠɛɛ ma ʋɔlɔzaɠagi, nii wo ná-fai woni, kɛdɛgɛ? Toɠa dɛ vulua?» 28 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɗa-wotiɠɛ nui gi-ɠɛɛ ɠɛdɛgɛ, toɠa dɛ vulua.» Ti maaʋɛɛni, ti nɔkɔ bu. 29 Zozɛfe wɛlɛni, é Ɓɛnzamɛn ɠa, nii é ɠɛni ga deɠei, dee ná-doun zunui. É gaazaɠagi woni, é ɠɛ ma: «Wo-leɠe zunu ɠaaɓelagi ɠaa, nii wo ná-fai woni mà?» É ɠɛni naa ma: «GALA ge è ɠaazumaawɔinɠa, dòun zunu!» 30 Zozɛfe ɠulani ga suvilɛ, mazɔlɔɔ deɠei ɠaa vai zu bɛ, naa kɛɛni wuulee, gɔlɔ wɔin soni. É lɛɛni daa ʋɛlɛi wu, é wɔlɔ. 31 Naa ʋolu é ɠaazuʋɛ gbani, é ɠula ná. É ɠaaɓaani é ɓɔɠɔ zuzo, é ɠɛni ma: «À ʋa ga daamianigi.»

32 Ti Zozɛfe nɔnɔi veeni zea yɛ, kɛɛɠɛleaiti tɔnɔi ɠɛ yɛ, Ezipete nuiti ti ɠɛni laamiizu pɔ bɛ, naati ɓalaa tɔnɔ veeni ti ya yɛ, mazɔlɔɔ Ezipete nuiti ti la ɠɛni kɛa, ti ʋa laami ʋɔɔma ta Eɓulu nuiti, ti ɠaazu kɔzɔba va ɠɛni ga naa. 33 Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti ti zeini gaazu ga ti zɔlɔɔ pelei, é zo ma mɔungi ma, é li ma ɠaaɓelagi ʋɔ. Ti ɠɛni wɛlɛzu ɓɔɠɔ ʋa, ti laavɔai, ti ɠilagilagi. 34 Zozɛfe daamianigiti teʋeni ti ʋɔ, niiti ti ɠɛni ná-taɓalii ɠa. Ɓɛnzamɛn ɠɛni sɔlɔɔsu, ná zeizu ɠɛ lɔɔlu, é leʋe zɔiti ba. Ti ɓɔɔleni, ti ɠoozunɛ ta tiye.

44

Unma vai yɛ fai ga Ɓɛnzamɛn

1 Zozɛfe devei nii veeni ná-naavolo unda nui ya, é ɠɛ ma: «Niima zunuiti ta-ɓɔlɔiti daave ga daamianigiti, eɠɛʋelei ta ziɛ bu la, è ɛsɛ ná-wali la ná-ɓɔlɔi la. 2 Nà-kpɔɔle wɔwɔi, nii é ga walii, ɗa naa la loungo gelei ná-ɓɔlɔi la, è pɛɛ ná-molo zɔngɔi ʋa.» Pɛlɛ ungi Zozɛfe ná-deveiti kɛɛni.

3 Sobui, geelaalaogai ma, ti yeeɓeni nui niiti ba ta ta-zoovalegiti, ti li. 4 Ti ɠulaai ma taai ʋa, ti maa la ɠɛni dɛ ɠoozani, Zozɛfe ɠɛni ná-naavolo unda nui ma: «Wuzeɠe, li, è ʋilɛ nui niiti polu. Siɛgi zu è ti ɠɔɠɔzu mɛɛnsu da, ɗa ɠɛ ti ma: ‹Lee vaa zu wo faa ʋagɔi zuloozu ga faa ɲɔi? 5 Leeni vaa zu wo màliɠii ná-kpɔɔle wɔwɔi unmaai, nii a ɗa ɓɔɔle su, é ɗa seɠe, é adɔi ɓɛɛ la ʋelela ʋele vai zu? Faa ɲɔu wola ɠana wo kɛai ga ná.› »

6 Pɛlɛ ungi ti ɠɔɠɔzumɛɛnni, é ɓɔɛ ti ʋɔ, eɠɛʋelei nɔ maliɠii boni la ma. 7 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Leeni vaa zu màliɠii ɓɔɛzu ɠana ga naama zii? Ɗa-wotiɠɛ nuiti ti la dɛ naama ɠisiɛ nɔpɛ boni ga ti naa ɠɛɠala vaa ɲɔu ɠɛ! 8 Walii gi kaani gá-ɓɔlɔiti daaʋɛ, gi ʋaaʋɛ ga naa ʋolu è ʋɔ, gi zeɠe la Kanaan yooi zu. Lee vaa zu gá li mɔnɔ walii ɓaa mu zanu unmazu è-maliɠii ná-pɛlɛi wu. 9 Ɗa-wotiɠɛ nuiti gi zaama, zɔi nɔpɛ kpɔɔle wɔwɔi ɠulazu zeeʋo su, naama nui ɠa za, giya ɓɔɠɔi gá ɠɛ ga màliɠii ná-duɔiti!» 10 Pɛlɛ ungi ɠɛni ti ma: «Naa zolooga eɠɛʋelei wo bogai la. Zɔi nɔpɛ a ɠula zeeʋo su, naama nui ɠa ɠɛ ga nà-duɔi, naazu wɔun, wa ɠɛ ga sɔbalala nuiti.»

11 Ɛsɛ ge ɠaazuvilɛni, é ná-ɓɔlɔi ʋilɛ zooi ma, é daalao. 12 Pɛlɛ ungi ta-ɓɔlɔiti suveelɛni, é tɔɔzeini ti-ma ɓakologi ʋa, é gaaɓela ti-ma loungoi ma. Kpɔɔle wɔwɔi ɠaani Ɓɛnzamɛn ná-ɓɔlɔi zu. 13 Ti ta-zeɠeiti balini ga, ɛsɛ ge ná-soovale kasɔɠili ʋolu, ti ɠale ma taazu.

14 Zuda ta kɛɛɠɛleaiti ti zeelini Zozɛfe ná-pɛlɛi wu, naa ɠɛni dɛ ná-pɛlɛi wu, ti nɔkɔni bu zooi ma. 15 Zozɛfe ɠɛni ti ma: «Leeni vaa ɠa wo kɛai ga nii? Wo la kwɛɛni ɓaa, ga zunui eɠɛʋelei gè la, gè ungaiziɛi wo, é lo ʋelela ʋele vaiti ba?» 16 Zuda gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Lee ɠa gá bo màliɠii ma? Gá ɓɔɛ ɠale? Gá ɓɔɠɔ maalobo ɠale? GALA ge ɗa-wotiɠɛ nuiti ta-vaaɠaazagi ɠula kɛlɛma. Giya ɠaa, gi ɠɛa ga màliɠii ná-duɔiti, giya-o, zɔi kpɔɔle wɔwɔi ɠaai zea-o.» 17 Kɛlɛ Zozɛfe ɠɛni ma: «Gè ɠizo naa ma, gè ʋa naa ɠɛɠala vaa ɠɛ! Nui nii kpɔɔle wɔwɔi ɠaai zea, naa ɠa a ɠɛ ga nà-duɔi. Kɛlɛ wɔun, à li wo-ɠɛɛ ʋɔ ziilɛigi zu.»

18 Zuda maaɓuɠani Zozɛfe ʋa, é ɠɛ ma: «Màliɠii, soma, è va bu ɗa-wotiɠɛ nui ɓɔɛ è ʋɔ, naa mina ɠɛ ga ɗa-yiiɠaawana vaa wola ɗa-wotiɠɛ zunui laalɔɠɔma, mazɔlɔɔ è ɠɛɛʋɛ eɠɛ Falaɠɔn. 19 Mɔunpa, màliɠii ɗa-wotiɠɛ nuiti gaazaɠani, é ɠɛ gi ma: ‹Kɛɛɠɛ ɠa wo ʋɛ nɛi, ɓaa wo-ɠɛɛloin taɠili?› 20 Gi màliɠii wooɠaaʋote ga, gi-ɠɛɛ ma ʋɔlɔzaɠagi ɠa ná, ta gi-leɠe zunu ɠilagi, nii é sɔlɔɔgai pɔlɔzaɠagai ma, naa diɛi zaa. Nii ɠila kpe ka zɛgai dee ya, kɛɛɠɛ gola nɛai ʋɛ. 21 È ɠɛni ɗa-wotiɠɛ nuiti gi ma: ‹À li, wo ʋaa la pɔ̀, gè ka ga ɠaazuʋɛ nà ɓɔɠɔi.› 22 Gi màliɠii wooɠaaʋoteni ga, zunu loungoi la zooga é ʋa zeɠe kɛɛɠɛ ʋa, nii naa laade, kɛɛɠɛ ɠa za. 23 È ɠɛni ɗa-wotiɠɛ nuiti gi ma: ‹Ni wo-leɠei la yɛni wo ʋolu, wo ʋa ʋa, wo la mɔ ɠaazulaa gàazuʋɛ ma pɛ.› 24 Siɛgi zu gi lɛai ma la mɔ ʋolu ɗa-wotiɠɛ nui gi-ɠɛɛ ʋɔ bɛ, gi màliɠii wooiti boni ma.

25 «Siɛgi zu gi-ɠɛɛ ɠɛni ma la: ‹À ɠale ma, wo li, wo daamianigi ta ɠeya ade ʋɛ,› 26 gi gooɠaaʋoteni, gi ɠɛ ma: ‹Gi la zooga ɠalesu ma ná, kɛni ni gi-leɠe zunui ɠa gi ʋa, gá yei naazu, mazɔlɔɔ ni gi-leɠe zunui la gi ʋa, gi la zooga gi ʋa ɠaazula zunui naa ɠaazuʋɛ ma.› 27 Ɗa-wotiɠɛ nui gi-ɠɛɛ ɠɛni gi ma: ‹Wo kwɛɛni ga ànzai Lasɛle doun zunu felegɔ zɔlɔɔni bɛ̀. 28 Gilagi ɠulani zèa, nà ɠisiɛzu ga, ɠiteɠitegi zu, dɔɓɔ zuai ta ɠa é soni, é baliʋali ga, tɔɔzei gè la mɔ ɠɛni kaani eyɛsu zaaɠaza. 29 Wa niima gelei zeɠena mɔnɔ, wo lii la, wo maaɠooza la bà, faa ɲɔu a ɠɛɛna la, wa nɔ̀undeɠa ɠolegi yeizu gɔvɛalaazu soolɛi zu.›

30 «Niizu, ni nà ɠalena ma ɗa-wotiɠɛ nui kɛ̀ɛ ʋɔ bɛ, zunu loungoi la yɛni gi ʋolu, gi ʋa li, ta nii ti ɠiliai ɓɔɠɔ ʋa, 31 toɠa za. Ɗa-wotiɠɛ nuiti gá ɠɛ ga sɔba nuiti, ni gá ɗa-wotiɠɛ nui gi-ɠɛɛ nɔundeɠa ɠolegi yeina gɔvɛalaazu soolɛi zu. 32 É ɓudɛ naa maazu, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, gè yeelaani doungoi ná-fai ɠa. Gè ɠɛni kɛ̀ɛ ma: ‹Ni gè la ʋaani la ʋolu è ʋɔ, nà ɠɛ ga sɔba nu è letema eyɛsu ɠɔ.›

33 «Màliɠii, nà è maanɛɛnɛzu, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, nà yɛ zunu loungoi ʋotogi zu, gè ɠɛ ga màliɠii ná-duɔi, zunu loungoiti ti li ta diɛni. 34 Nà zoo lɛɛzu ɠale kɛ̀ɛ ʋɔ bɛ, ni zunu loungoi la liini pòlu? Ee! Gè mina nimizai ɠa, nii é ʋaazu zeelizu kɛ̀ɛ ma!»

45

Zozɛfe ɓɔɠɔ lɛɛ vai ga kɛɛɠɛleaiti

1 Zozɛfe la mɔ ɠɛni ziɛni ná wu, é ʋa ɓɔɠɔ zuzo naati kpein gaazu, ti ɠɛni loni maaɠoolii zu. É wooɠulani, é ɠɛ ma: «À nuiti kpein kula!» Nu nɔpɛ ge la ɠɛni yɛni Zozɛfe ɠoba, siɛgi zu é ɠɛni ɓɔɠɔ lɛɛzu la ga kɛɛɠɛleaiti. 2 É wola wooɠulani ga gɔlɔi, eyɛsu Ezipete nuiti ti mɛni, ma wooi zeelini Falaɠɔn ná-pɛlɛyeɠei ma.

3 Zozɛfe ɠɛni kɛɛɠɛleaiti ma: «Nà ga Zozɛfe! Kɛ̀ɛ ɠa nɛi dɛ vulua?» Kɛlɛ kɛɛɠɛleaiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa tɔun gooɠaaʋote, mazɔlɔɔ ti ɠɛni luazu ba, ti zasu ɗa ɓali gaazu. 4 Zozɛfe ɠɛni kɛɛɠɛleaiti ma: «Nà wo maanɛɛnɛzu, à maaɓuɠa bà.» Ti maaɓuɠani ba. É ɠɛni ti ma: «Nà ɠa gè ga Zozɛfe, wo-ɠɛɛloin, nii wo pɔdini, ti ʋaa la Ezipete yooi zu. 5 Niizu, naa mina ɠɛ wo ʋɛ ga ziiɓɔlɔ vaa, naa mina wo yiiɠaawana ga tɛi wo pɔ̀dini. Pàaʋɛ ʋɛ, nu yɛnvui makɛ vai ɠa é kɛa GALA ge tèʋe ʋɛ wo luɠɔ. 6 Mazɔlɔɔ kona felegɔ ɠaa na, pului loai zooi zu, kona dɔɔlugɔ ɠa dɛ ná ʋolu, wozawoli la ɠɛa, ɓaa molo leʋe vaa. 7 GALA ge tèʋegɛ wɔun wo luɠɔ, nii a kɛ wo yɛ vulua zooi ɠa, wo-yɛnvui makɛ, naa ɠɛ ga kpɔba vaa wola. 8 Naa ɠa é ba, wa laade, wo ʋa tèʋe ʋɛ, kɛlɛ GALA be. É sèiʋɛ ga Falaɠɔn kɛɛɠɛ, é kɛ̀ ga ná-pɛlɛi maliɠii, é kɛ̀ɛʋɛ ga Ezipete yooi kpein ma ɠundiɠi wolai.

9 «À ɠale ma fala, wo li kɛ̀ɛ ɠoba. Wa ɠɛ ma: ‹È-loun zunui Zozɛfe ɠa é niima wooi laazeelizu è ma: ‹GALA ge sèiɗa ga Ezipete yooi kpein maliɠii. Suvilɛ, è ʋa pɔ̀ bɛ! 10 Ɗa ʋaazu zeizu Gɔsɛn yooi zu, è ɠɛ kòbaʋɛ, ɗa-o, è-loun zunuiti-yo, è lounlointi-yo, wa ɗa-ʋaalagiti, ta ɗa-nikɛiti, é ʋɛɛ nii kpein ba, é ga è-ɠɔligiti. 11 Miná ɠa nà è-maavai pɛ kɛ ná, naa ɠa a kɛ è la ʋala ga ani nɔpɛ ma, ɗa-o, ɗa-ʋɛlɛyeɠei-yo, ta nii kpein é ga ɗɔnɔi, mazɔlɔɔ kona dɔɔlugɔ ʋului ɠa dɛ ʋaazu.›

12 «Wa ɓɔɠɔi wo kaa ga ɠaazuʋɛ, dèɠei Ɓɛnzamɛn ɓalaa kaa ga ɠaazuʋɛ, ga nà ɓɔɠɔgoi ɠa gè ɓɔɛzu wo ʋɔ. 13 Ɠaazu unfegi kpein é bɛ̀ Ezipete yooi zu, à li, wo naa zuɠula kɛ̀ɛ ma, nii kpein wo kaa ga ɠaazu, wo naa wo ma. À suvilɛ, wo ʋaa ga kɛ̀ɛ ʋɛ.»

14 Naa ʋolu, é yeeʋilini deɠe zunui Ɓɛnzamɛn ɠɔgi zu, é wɔlɔ. Ɓɛnzamɛn yee yɛni kɔgi ʋa, é ɗa wɔlɔ. 15 É kɛɛɠɛleaiti kpein nɛɛnɛni ɓalaa, é ɗa wɔlɔ. Naa ʋoluma, kɛɛɠɛleaiti ti yɛpɛni tɔun pɔ.

Falaɠɔn Zakɔɓe loli fai
Ezipete yooi zu

16 Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti paa vai ma wooi vazani Falaɠɔn ná-pɛlɛi wu. Naa nɛɛni Falaɠɔn ʋɛ ta ná-botiɠɛ nu wolaiti. 17 Falaɠɔn ɠɛni Zozɛfe ma: «Ɠɛ è-ɠɛɛleaiti ma: ‹À wa-loganiiti kasɔɠili, wo li Kanaan yooi zu, 18 wo wo-ɠɛɛ zeɠe ta wa-ʋɛlɛyeɠe wu nuɓusɛiti, naa ʋolu wo ɠale ma, wo ʋa pɔ̀ bɛ. Nà zooi ʋasuʋɛti fe wo ya Ezipete yooi zu. Wa zooi ná-kulanuma ʋagɔiti sɔlɔɔ, wo mi.› 19 Ɗa devei nii ve ti ya, è ɠɛ ti ma: ‹À wotoloiti seɠe Ezipete yooi zu, wo-lointi bɛ ta wo-anzaiti. Wa wo-ɠɛɛ ɓalaa seɠe, wo ʋa. 20 Wo-yii mina ɠoloɠolo wo-ɠɔligiti faa zu, mazɔlɔɔ anii ʋagɔiti ti Ezipete yooi zu, naati ta ɠɛ ga wɔnɔ.› »

21 Izelayɛle ná-dointi ti kɛɛni ɠana nɔ. Zozɛfe wotoloiti feeni ti ya, eɠɛʋelei Falaɠɔn ná-devei ɠɛni la. É daamianigiti feeni ti ya ɓalaa, nii ta mi pelei zu. 22 É seɠe niinɛi veeni ti ɠilagilagi ya. É wali ɠae unsaʋagɔ (300) veeni Ɓɛnzamɛn ya, ta seɠe niinɛ lɔɔlugɔ. 23 É soovale sinɛ puugɔ leʋeni kɛɛɠɛ ma, ti ɠasɔɠiliai ga Ezipete anii ʋapagiti, ta soovale saa puugɔ ti ɠasɔɠiliai ga moloi, ta ɓului, ta daamianigiti kɛɛɠɛ ná-siɛ vai zu. 24 Naa ʋolu, é yeeɓeni kɛɛɠɛleaiti ba, ti li, é ɠɛ ti ma: «À mina ɓɔɛ pelei zu.»

25 Ti ɠaleni ma, ti zeɠe Ezipete yooi zu, ti lɛ Kanaan yooi zu ti-ɠɛɛ Zakɔɓe ʋɔ bɛ. 26 Ti ɠɛni ma: «Zozɛfe ɠa dɛ vulua, toɠa é Ezipete yooi kpein unda.» Kɛlɛ Zakɔɓe ɠaalɛini nɔ tɔɔn, mazɔlɔɔ é la ɠɛni laani ti la. 27 Ti wooiti kpein daazeelini ma, niiti Zozɛfe ti woni ti ma. Zakɔɓe wotoloiti kaani, niiti Zozɛfe ti leʋeni seɠe vai zu. Názu ɠa ti-ɠɛɛ Zakɔɓe yiilɛini la ɓɔɠɔ ma. 28 Izelayɛle ɠɛni ma: «É zolooga! Dòun zunui Zozɛfe ɠa dɛ vulua! Nà liizu, gè pɛtɛ, aisa gè ʋa za.»

46

Zakɔɓe yei vai Ezipete yooi zu

1 Izelayɛle ʋilɛni pelei zu, é ɗa li, é ʋɛɛ naati kpein ba, ti ɠɛni ga nɔnɔi. Siɛgi zu é zeelini la Ɓeel-Seeɓa, é zalaɠaiti kulani kɛɛɠɛ Izaake ná-GALAGI ʋɛ. 2 GALA ge ɓɔɛni Izelayɛle ʋɔ kulakɛlɛmaiti su kpidii naa. É tolini, é ɠɛ ma: «Zakɔɓe! Zakɔɓe!» Izelayɛle gooɠaaʋoteni, é ɠɛni ma: «Nà ɠaa!» 3 GALA ge ɠɛni ma: «Nà ga GALA, è-ɠɛɛ ná-GALAGI. Mina lua è lii vai zu Ezipete yooi zu, mazɔlɔɔ náʋɛ ɠa gè è ɠɛɛzu ná ga zii wola. 4 Nà ɓɔɠɔi ɠa gè yɛsu è ʋa, de yei Ezipete yooi zu, nà ɓɔɠɔi nɔ ɠa mɔnɔ gè ʋaazu lɛɛzu ga ɗe, gè è ɠula náʋɛ. Ɗa zaana, Zozɛfe ɠa é ʋaazu è-ɠaazuʋɛti pɛɛzu ma ga tɔ ɓɔɠɔi zeei.»

5 Zakɔɓe zeɠeni Ɓeel-Seeɓa. Izelayɛle ná-doun zunuiti ti ti-ɠɛɛ Zakɔɓe zeɠeni, ta ti-lointi, ta ti-anzaiti, ti ti lɛ wotoloiti su, niiti Falaɠɔn ti leʋeni ga ti ti zeɠe ti zu. 6 Ti ta-logani ɓulugiti seɠeni ɓalaa, ta ti-yeaɠɔligiti kpein, ti ti zɔlɔɔni Kanaan yooi zu. Pele ɠana Zakɔɓe zeelini la Ezipete yooi zu, é ʋɛɛ ná-pɛlɛyeɠei kpein ba. 7 É liini ga ná-pɛlɛyeɠei kpein Ezipete yooi zu: ná-doun zunuiti, ta naati ti-loun zunuiti ta ti-loun anzanuiti, ta ná-doun anzanuiti.

Zakɔɓe ná-pɛlɛyeɠei,
nii é yeini Ezipete yooi zu

8 Izelayɛle ná-doun zunuiti daaseigiti kaa, niiti ti yeini Ezipete yooi zu, Zakɔɓe ta ná-doun zunuiti.

Zakɔɓe ná-doun zunu mɔungi, é sɔlɔɔni, daaseigi ɠɛni ga Luɓɛn. 9 Luɓɛn ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Ɠeenɔke, Palu, Ɠɛselon, ta Kaalemi.

10 Simiyɔn ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Yemuwɛle, Yamin, Wɔɠade, Yakin, Sɔɠaal, ta Sayile, nii é ga Kanaan anzanui ná-doun zunui.

11 Leevi ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Gɛɛleson, Keɠate, ta Melali.

12 Zuda ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Ɛɛl, Wɔnan, Seela, Peelɛse, ta Zeela. Kɛlɛ Ɛɛl ta Wɔnanni ti zaani Kanaan yooi zu. Peelɛse nɔnɔ ma loun zunuiti ti ɠɛni ga: Ɠɛselon ta Ɠamule.

13 Isakaal ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Tɔla, Puva, Yɔɓe, ta Simelon.

14 Zaɓulɔn ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Seelɛde, Elon, ta Yaaleyɛle.

15 Zunu lointi kana Lea ti zɔlɔɔni Zakɔɓe ʋɛ Padan-Alame, é ʋɛɛ ti-loun anzanui Dina ʋa. Ti-vofodaiti pɛ ti ɠɛni ga nu ʋuusaʋa maazu saʋa (33).

16 Gade ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Sifiyon, Ɠagi, Suni, Ɛseɓon, Eli, Alɔdi, ta Aleeli.

17 Asɛɛl ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Yimena, Yiseva, Yisevi, Ɓelia, ta ti-ʋaazeelai Seela. Ɓelia ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Ɠeeɓɛɛl ta Malekiyɛle.

18 Zakɔɓe mavofodaiti kana ti yɔɠɔzu ta Zilepa, botiɠɛ anzanui nii Laɓan feeni ná-doun anzanui Lea ya. Ti pɛ ti ɠɛni ga nu puugɔ maazu lɔzita (16).

19 Zakɔɓe anzai Lasɛle ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Zozɛfe ta Ɓɛnzamɛn.

20 Won ná-zalaɠa ɠula nui Pɔtifeela ná-doun anzanui Azenate doun felegɔ zɔlɔɔni Zozɛfe ʋɛ Ezipete yooi zu: Manasee ta Efelayime.

21 Ɓɛnzamɛn ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Ɓeela, Ɓeekɛɛl, Aseɓɛle, Geela, Naaman, Eyi, Lɔse, Mupime, Ɠupime, ta Aalede.

22 Zakɔɓe mavofodaiti kana ti yɔɠɔzu ta Lasɛle. Ti pɛ ti ɠɛni ga nu puugɔ maazu naani (14).

23 Dan ná-doun zunui ɠɛni ga: Ɠusime.

24 Nɛfetali ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Yaaseyɛle, Guni, Yeesɛɛl, ta Sileeme.

25 Zakɔɓe mavofodaiti kana ti yɔɠɔzu ta Ɓileɠa, botiɠɛ anzanui Laɓan feeni ná-doun anzanui Lasɛle ya. Ti pɛ ti ɠɛni ga nu lɔfela.

26 Nuiti ti yɛni Zakɔɓe ʋa, ti ʋa Ezipete yooi zu, ti ɠulaai tɔun su, ti kpein kpɔga ɠɛni ga nu ʋuulɔzita maazu lɔzita (66), Zakɔɓe ná-doun zunuiti ti-anzaiti ti la naama ɠaalugi zu. 27 Zozɛfe ná-doun zunuiti ti zɔlɔɔni Ezipete yooi zu: nu felegɔ. Zakɔɓe ná-pɛlɛyeɠei ma nuɓusɛi liegɔi é yeini Ezipete yooi zu, é ɠɛni ga nu ʋuulɔfela (70).

Zakɔɓe zeizu ɠula vai
Gɔsɛn yooi zu

28 Zakɔɓe Zuda leʋeni luɠɔ ʋelei Zozɛfe ʋɔ bɛ, é bo ma ga é daaɠomi Gɔsɛn. Ti zeeliai ma Gɔsɛn yooi zu, 29 Zozɛfe ná-wotoloi ɠɛʋele ɓɛtɛni, é lɛ su, é li Gɔsɛn, kɛɛɠɛ Izelayɛle laaɠomisu. É kaai ma nɔ feya, é vɛɛlɛ ga kɔgi, é lɛbi wɔlɔzu zeei naa ɠɔgi ʋa. 30 Izelayɛle ɠɛni Zozɛfe ma: «Nà zoo zaazu niina, tɔɔzei gè è-ɠaazuʋɛ ɠaa, ɗa dɛ vulua!»

31 Zozɛfe ɠɛni kɛɛɠɛleaiti ma, ta kɛɛɠɛ ná-pɛlɛyeɠei: «Nà liizu, gè Falaɠɔn loo ɠisu, gè ɠɛ ma: ‹Kɛ̀ɛleaiti ta kɛ̀ɛ ʋɛlɛyeɠei, niiti ti ɠɛa Kanaan yooi zu, ti ʋa, ti zeelia mà. 32 Niima nuiti ta ga togani makɛ nuiti, mazɔlɔɔ togani lo nuiti be, ti ʋaaʋɛ ga ta-ʋaalagiti, ta ta-woliiti, ta ta-nikɛiti, ta nii kpein é ga ti-ɠɔligiti.› 33 Siɛgi zu Falaɠɔn a wo lolina da, é ɠɛ wo ma: ‹Ɓɛgele ɠa wa ɗa kɛ?› 34 wa gooɠaaʋote ga: ‹Ɗa-wotiɠɛ nuiti gá ga togani lo nuiti, é tɔɔzei gi-ma loungo yeei ma, eyɛsu niizu, giya-o, gi-mɛmɛwolani-yo.› Naa ɠɛʋele ma, toɠa vaazu bu, wo zei Gɔsɛn yooi zu, mazɔlɔɔ togani lo nuiti bɛlɛzeɠeʋɛ Ezipete nuiti bɛ.»

47

Lɛbiyai Zakɔɓe ná-pɛlɛyeɠei sɔlɔɔni

1 Zozɛfe liini, é Falaɠɔn loo ɠisu, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛ ta kɛ̀ɛleaiti ti ʋaa, ti zeɠe Kanaan yooi zu, é ʋɛɛ ta-logani wolaiti ta ma goiti ba, ta nii kpein é ga tɔnɔi. Pɛtɛ, ti lia Gɔsɛn yooi zu.» 2 É nu lɔɔlugɔ zeɠeni kɛɛɠɛleaiti su, é li, é ti lɛ ga Falaɠɔn. 3 Falaɠɔn Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti gaazaɠani, é ɠɛ ti ma: «Wa-wotii ɠa ga ɓɛgele?» Ti Falaɠɔn wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɗa-wotiɠɛ nuiti gá ga togani lo nuiti, eɠɛʋelei gi-mɛmɛwolani ti ɠɛni la.» 4 Ti ɠɛni mɔnɔ Falaɠɔn ma: «Gi ʋaaʋɛ lago zeizu zooi zu, tɔɔzei daamiani ge la mɔ ɗa-wotiɠɛ nuiti ta-logani ɓulugiti zea, mazɔlɔɔ pului wola ɓɔiʋɛ Kanaan yooi zu. Va bu, ɗa-wotiɠɛ zunuiti gi zei Gɔsɛn yooi zu.»

5 Falaɠɔn ɠɛni Zozɛfe ma: «È-ɠɛɛ ta è-ɠɛɛleaiti paaʋɛ è ɠoba. 6 Ezipete yooi ɠa è yeema. È-ɠɛɛ ta è-ɠɛɛleaiti sei zooi ʋasuʋɛ. Ti zei Gɔsɛn yooi zu. Ni è kwɛɛ ga sɔɓelama zunua ta ti zaama, ti zei nà-togani ɓulugiti unda.»

7 Zozɛfe ʋaani ga kɛɛɠɛ Zakɔɓe, é dɛɛ ga Falaɠɔn. Zakɔɓe tuya looni Falaɠɔn ʋɛ. 8 Falaɠɔn ɠɛni Zakɔɓe ma: «È-zii ma voloi ma ɠonagiti ti ɠɛa ga dielegɔ?» 9 Zakɔɓe Falaɠɔn wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Sìi ma voloi ma ɠonagiti ti ɠɛai siɛziɛgi zu, ta ga kona ungila puusaʋa (130). Sìi ma voloi ma ɠonagiti ti la mɔinni, ti ɲɔuʋɛ, ti la zeelini ɲɛgɛlɛin mɛ̀mɛwolani ti-zii ma voloi ma ɠonagiti su, tɔnɔ ma ziɛziɛ voloiti.» 10 Zakɔɓe tuya looni mɔnɔ Falaɠɔn ʋɛ, é zeɠe naa ʋɔ bɛ, é li.

11 Zozɛfe kɛɛɠɛ ta kɛɛɠɛleaiti seizu ɠulani, é naa ta veeni ti ya ga tɔnɔ Ezipete yooi zu, zooi ʋasuʋɛ, Lamesɛse yooi zu, eɠɛʋelei Falaɠɔn ma levei veeni la zea. 12 Zozɛfe kɛɛɠɛ ta kɛɛɠɛleaiti kɔnɔkulani, é ti laazɔbo, ta kɛɛɠɛ ná-pɛlɛyeɠei kpein, eɠɛʋelei dointi tiegɔi ɠɛni la.

Zozɛfe ná-botii ɠɛʋelei
pului ma ziɛgi zu

13 Daamiani ge la mɔ ɠɛni zooi zu ná kpein, mazɔlɔɔ pului wola ɓɔini. Nuɓusɛiti ti ɠaɲani, Ezipete yooi zu ta Kanaan yooi zu, pului maaʋele ma. 14 Zozɛfe walii kpein gaalɛɛni ba, é kula Ezipete yooi zu ta Kanaan yooi, moloi ʋolu ʋele zu ti ɠɛni geyazu. É naama walii lɛɛni Falaɠɔn ná-pɛlɛi wu. 15 Siɛgi zu walii ɓeni da Ezipete yooi zu ta Kanaan yooi zu, Ezipete nuiti ti ʋaani Zozɛfe ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Daamianigi ve gi ya! Kɛni nɔ gi za è ɠaazu, tɔɔzei walii ɓega?» 16 Zozɛfe ɠɛni ma: «Ni wali la mɔ ná, à wa-loganiiti fe, nà daamianigi ve wo ya wa-loganiiti potogi zu.» 17 Ti ɠɛni ʋaazu ga ta-loganiiti Zozɛfe ʋɔ. Zozɛfe daamianigi veeni ti ya, ta-zooiti potogi zu, ta ta-nikɛiti, ta ta-ʋaalagiti, ta ta-woliiti, ta ta-zoovalegiti. É daamianigi veeni ti ya ɠana naama ɠonagi, ta-loganiiti kpein potogi zu.

18 Siɛgi zu naama ɠonagi leʋeni da, ti ʋaani pɔ bɛ poluma ɠonagi, ti ɠɛ ma: «Gi la dɔɔɠuzu ɲɛgɛlɛin màliɠii ʋa ga walii ɓega gi ya, ta gi ʋaa ga togani ɓulugi màliɠii ʋɔ, naa ɓega, é yɛga gi ma nɔ ga gi ʋaa ga gi-ɓusɛiti ta gá-yooiti, gi fe màliɠii ya. 19 Lee vaa zu gá li zaazu è ɠaazu, giya-o, gá-yooiti-yo? Gi ʋɛɛna gá-yooiti ba, è gi ɠeya daamianigi ʋotogiti su, gá ɠɛ ga Falaɠɔn ná-duɔiti, giya-o, gá-yooiti-yo. Nii ɓalaa gá faza, naa ve gi ya, naa ɠa a kɛ gi yɛ vulua, gi mina za, gá-yooiti gaa ɲakai mina yɛ.»

20 Zozɛfe Ezipete yooi kpein geyani Falaɠɔn ʋɛ, mazɔlɔɔ Ezipete nuiti ti ta-ɓalagiti pɔdini, ti ɠilagilagi, tɔɔzei pului ɓɔini ti la. Zooi ɠɛni ga Falaɠɔn ʋogi. 21 É nuɓusɛiti gaalɛɛni ba, é ti ʋu taa wolaiti su Ezipete ɠwɛpelemaʋɛti, é zo zɔɔla ʋele, é li zɔɔla ʋele. 22 Kɛlɛ é la ɠɛni zalaɠa ɠula nuiti ta-yooi ɠeyani, tɔɔzei Falaɠɔn tɔ seini zalaɠa ɠula nuiti ta-vaa zu. Ti-ɠɔnɔgi ɠɛni ga nii Falaɠɔn ɠɛni feezu ti ya. Naa ɠa é ba, ti la ɠɛni ta-yooiti pɔdini ɲɛgɛlɛin.

23 Zozɛfe ɠɛni nuɓusɛiti ma: «Gè wo ɠeyaʋɛ za Falaɠɔn ʋɛ, wo ʋɛɛ wa-yooiti ba. Ani zuwui ʋɛtɛ, wa zoo wo faza, wo boli wa-yooiti ba. 24 Molo leʋe ziɛgi zu, wa seizu lɔɔlusiɛi ve Falaɠɔn ya, seizu naanisiɛi zɔiti ti ɠɛ ga wɔnɔ, é ɠɛ ga kpalagiti ba zuwui, é wo ɠɔnɔkula wa wo-lointi, ta niiti kpein ti wa-ʋɛlɛyeɠeiti bu.» 25 Ti ɠɛni ma: «Ɗa ɠa è gi-yɛnvui yɛga gi ya, mazɔlɔɔ gi zaalai zɔlɔɔgɛ màliɠii è ɠaazu, gá ɠɛ ga Falaɠɔn ná-duɔiti.» 26 Zozɛfe naa ɠɛɛni ga tɔgi Ezipete yooi kpein su, naa yɛgɛ ma zaaɠaza, Ezipete yooiti ma zɔlɔɔ ganii zeizu lɔɔlusiɛi ɠa ga Falaɠɔn nɔnɔ. Kɛni nɔ zalaɠa ɠula nuiti ta-yooiti ka ti la ga Falaɠɔn nɔnɔ.

Zakɔɓe zii ma ɠona gaaɓelagiti

27 Izelayɛle nuiti ti zeini Ezipete yooi zu, Gɔsɛn yooi zu. Ti ɓɔɠɔ zɔlɔɔni, ti ɓuɠu, ti wola ɠaawɔɔlɔ. 28 Zakɔɓe kona puugɔ maazu lɔfela ɠɛni Ezipete yooi zu. Zakɔɓe zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona ungila puunaani maazu lɔfela (147).

29 Siɛgi zu saa voloi maaɓuɠani la, é ná-doun zunui Zozɛfe lolini, é ɠɛ ma: «Ni ɗa va bu, è faaɓɔɠɔ ɠɛ bɛ̀, nà è maanɛɛnɛzu, yeei lɔ kpàlai wu, è minazeɠe bɛ̀, è nɛɛbɛi ɠula kɛlɛma bɛ̀, ta wooɠɛɠiladai, ga è la màaɠulua Ezipete yooi zu. 30 Siɛgi zu gè liizu la mɛ̀mɛwolani pɔ, ti zaai, ɗa kùla Ezipete yooi ʋa, è li ga ze, è màaɠulu ta-ɠabayeɠei zu.» Zozɛfe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà kɛ ɠana, eɠɛʋelei è bogai la.» 31 Izelayɛle ɠɛni ma: «Ɠona bɛ̀.» Zozɛfe ɠonani bɛ. Naa ʋolu Izelayɛle nɔkɔni ná-betei unbuaʋɛ.

48

Zakɔɓe tuya loo vai
Zozɛfe ná-doun zunu felegɔiti bɛ

1 Naama vaiti poluma, ti ʋaani, ti ɠɛ Zozɛfe ma: «Wɛlɛ, è-ɠɛɛ ɠa zeeɓɛzu.» É ná-doun zunu felegɔiti seɠeni ya, Manasee ta Efelayime. 2 Ti liini, ti daazeeli Zakɔɓe ma ga: «È-loun zunui Zozɛfe ɠa ʋaazu è ʋɔ bɛ.» Izelayɛle zuvikɛiti kpein gaalɛɛni ba, é wuzeɠe, é zei ná-betei zu. 3 Zakɔɓe ɠɛni Zozɛfe ma: «GALA Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii ɠulani bɛ̀ kɛlɛma Luze, Kanaan yooi zu, é tuya looni bɛ̀. 4 É ɠɛni mà: ‹Nà è ɠɛɛzu ga kpuɠu nu, gè è ɠaawɔɔlɔ, gè è ɠɛ ga zii mɔinmɔin. Nà niima yooi ve è-mavofodai ʋɛ, ɗɔun ɗa zeɠena ná, toɠa ɠɛ ɠɔ ga è-mavofodai nɔnɔ.› 5 Doun zunu felegɔiti ti zɔlɔɔgai è ʋɛ Ezipete yooi zu, aisa gè ʋa ʋa è ʋɔ bɛ, Efelayime ta Manasee, naati ta ɠɛ ga nɔ̀nɔiti, eɠɛʋelei nɔ Luɓɛn ta Simiyɔnni ti la zèa. 6 Kɛlɛ, dointi è ti zɔlɔɔga niiti poluma, naati ta ɠɛ ga ɗɔnɔiti. Ta tɔnɔ ma ʋoganii zɔlɔɔ ti-liɛni ta-yooi zu. 7 Mazɔlɔɔ gè ɠɛni ɠalesu ma, gè ɗa zeɠe Padan-Alame, Lasɛle zaani pelei zu kòbaʋɛ, Kanaan yooi zu, ná maa la ɠɛni ɠoozani gola Efelata ʋa. Miná ɠa gè maaɠuluni ná, Efelata pelei zu.» (Efelata é lolisu ɓalaa ga Ɓɛteleyɛme.)

8 Izelayɛle wɛlɛni Zozɛfe ná-doun zunuiti ba, é ɠɛ ma: «Ɓɛni ka ga niiti?» 9 Zozɛfe kɛɛɠɛ wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Dòun zunuiti kana, GALA ge ti vea zèa ʋɛ.» Izelayɛle ɠɛni ma: «Nà è maanɛɛnɛzu, ti maaɓuɠa lɛɛ bà, ga gè tuya loo ti ʋɛ.»

10 Izelayɛle ɠaazuʋɛti maaɓidini pɔlɔzaɠagi maaʋele ma, é la mɔ ɠɛni wozaɠaazu fɔɔn. Zozɛfe ti zeɠeni, é ti maaɓuɠa ba. Izelayɛle laaʋɛɛni ti-ɠomagaʋɛti, é ti nɛɛnɛ. 11 Izelayɛle ɠɛni Zozɛfe ma: «Gè la ɠɛni ɠisiɛzu ga nà è-ɠaazuʋɛ ɠa ʋolu mɔnɔ, kɛlɛ wɛlɛ, GALA ge vaa bu vɔlɔ gè ɠaazula è-lointi ma.»

12 Zozɛfe ná-doun felegɔiti kulani kɛɛɠɛ ɲiibiiti zɔɠɔzu, é nɔkɔ zooi ma. 13 Naa ʋoluma Zozɛfe ti felegɔ pɛ seɠeni, é Efelayime zoni ga zeezai, é naa lo Izelayɛle ɠɔʋɛzu ʋelei, é Manasee zo ga ɠɔʋɛi, é naa lo ga Izelayɛle yeezazu ʋelei, é ti maaɓuɠa ba. 14 Kɛlɛ Izelayɛle zeezai maaleni, é pɛɛ Efelayime unma, nii é ɠɛni ga loungoi, é ɠɔʋɛzu ʋele yeei wuzeɠe, é pɛɛ Manasee unma. É zeeiti gaaʋolani ba, anɛɛ ni Manasee ɠa é ɠɛni ga doun mɔungi.

15 É tuya looni Zozɛfe ʋɛ, é ɠɛ ma:

«GALAGI niigi kɛ̀ɛ Aɓalaame ta kɛ̀ɛ Izaake ti ziɛni gaazu,

GALAGI nii togai tùɠɔ sìi ma voloi pɛ su eyɛsu za,

16 geezuɠeelai nii é kìzoga faa ɲɔi kpein ma,

naa tuya loo niima zunu loungoiti bɛ.

Ti ɗa ti loli ga dàaseigi, ta kɛ̀ɛni daaseigi, Aɓalaame ta Izaake,

ti wola ɠaawɔɔlɔ zooi zu ná pɛ.»

17 Zozɛfe kaani ga kɛɛɠɛ ɠa yeezai laazu Efelayime unma, naa la ɠɛni nɛɛni bɛ. É kɛɛɠɛ yeei zoni ga é seɠe Efelayime unma, é lii la Manasee unma ʋelei. 18 Zozɛfe ɠɛni kɛɛɠɛ ma: «Mina kɛ ɠana kɛ̀ɛ, mazɔlɔɔ nii ma gelei ɠa é ga doun mɔungi. È-yeezai la nɔungi ma.»

19 Kɛɛɠɛ ɠɛlɛni, é ɠɛ ma: «Gè kwɛɛ, dòun zunu, gè suɠwɛɛ. Tɔ ɓalaagi toɠa ʋaazu ɠɛɛzu ga nuɓusɛ mɔinmɔin, gaawɔɔlɔ. Kɛlɛ deɠe zunui ɠa wɔɔlɔzu, é leʋe tɔun ba, mavofodaiti ta ɠɛ ga zii wola.» 20 Naama volo ná, é tuya looni ti felegɔ ʋɛ, é ɠɛ ma: «Izelayɛle nuɓusɛiti ta wo-laaseigi wo ta-luyai zu, ti ɠɛ ma: ‹GALA ge è ɠɛ ga Efelayime ta Manasee ɠɛʋele.› » Zekana é Efelayime leʋeni da Manasee luɠɔ.

21 Izelayɛle ɠɛni Zozɛfe ma: «Sàa yeei ɠana ʋa zeelizu, wɛlɛ GALA ka ɠɛɛzu wo ʋa, toɠa wo ɠaaɠale ma, é li ga woye, wo-mɛmɛwolani ta-yooi zu. 22 Nɔ̀un nà, nà Sikɛme yooi zeɠezu, gè da ɗɔnɔi ma, é leʋe è-ɠɛɛlointi tɔnɔi ʋa, nii gè kulani Amɔɔl nuiti zea, ga nà-boɠa zɔkpɔi, ta nà-kilɛgi.»

49

Zakɔɓe tuya loo vai
ná-doun zunu puugɔ maazu felegɔiti (12) bɛ

1 Zakɔɓe ná-doun zunuiti tolini, é ɠɛ ti ma: «À ɠaalɛ ba, gè faiti bo wo ma, niiti ti ʋaazu ɠɛɛzu ga woye ʋelela ʋelei.»

2 À ɠaalɛ ba, wo woilo mà ga pagɔ, Zakɔɓe ná-doun zunuiti!

À woilo wo-ɠɛɛ Izelayɛle wooi ma!

3 Luɓɛn, ɗa ɠa è ga dòun mɔungi,

nà-zɛbɛi ta sùvikɛi ma mɔungiti,

è-losuʋɛ wɔɔlɔai ti pɛ ba,

è-zɛbɛi wɔɔlɔai ti pɛ ba.

4 È yeeɠaaɓaai eɠɛ ziɛvegi,

è la mɔ nu ɠitela losuʋɛ zɔlɔɔga,

mazɔlɔɔ è lɛɛʋɛ è-ɠɛɛ laa ʋetei zu,

è nà-betei ɠɔzɔʋɛ è lɛɛ vai zu ná.

5 Simiyɔn ta Leevi ta ga kɛɛɠɛlointi,

ta-woɠa zɔkpɔiti ta ga tooma aniiti.

6 Zìi mina ʋɔɔpɛɛ ta-yaava vai ʋa ɲɛgɛlɛin,

nà-kisiɛi mina ɠili ta-ɠaalɛbai ʋa!

Mazɔlɔɔ ti nu ʋaani ta-yiiɠulagi zu,

ti nikɛiti kɔɠɔʋolu ɲataiti teʋeni ta-unsuɲɔi zu.

7 Ta-yiiɠulagi ɠotoʋɛ, mazɔlɔɔ gola ɲɔuʋɛ,

ta-yiiɓadii ɠotoʋɛ!

Nà ti ɠaaɠwɛ Zakɔɓe nɔnɔiti saama,

nà ti vaza Izelayɛle zaama.

8 Zuda, ɗa ɠa è-ɠɛɛlointi ti ʋaazu è maamusɛzu.

È-yeei ɠa ɠɛ è zili nuiti kɔ poluʋɛ.

È-ɠɛɛ ná-doun zunuiti ta ɠɛ nɔkɔsu è wu.

9 Zuda, dòun zunu, ɗa ga zala zinɛ goi,

nii é zeɠezu paa wosuʋɛ!

É ɲiibiiti pɛɛ su, é ʋɛɛ, eɠɛ zalai,

eɠɛ zala zaai, ɓɛ ɠa a zoo é buzeɠe pɛɛzuʋɛ?

10 Kundiɠilai ma lukpɔi la ɠulaa Zuda ʋɛlɛyeɠei ʋa pɛ,

anɛɛ tɔgi maazuɓaa nui ná-poogi la ɠulaa kɔɠɔ yɔɠɔzuʋɛti,

eyɛsu nii tukpɔi ga nɔnɔ naama nui ʋa,

nuiti ti ɠolo bɛ.

11 Toɠa ná-soovalegi ɠili leezɛn lɔkulugi ʋa,

é ná-soovale saai ma yiʋoi ɠili ma lɔkulu pagɔi ʋa.

Toɠa ná-seɠei gba dɔɔ ɗɛi wu,

é ná-seɠe maazu zeɠei gba leezɛin ma ɲamai wu.

12 Gaazuɠɛzɛiti kpɔiʋɛ su ga dɔɔi,

nɔnɔi ɲiigaiti koleʋɛ.

13 Zaɓulɔn ɠa zei Kpoloɗɛ Wolai ɠobaʋɛ yooiti su,

toɠa zei ziɛlaʋɛ, ɓatoiti tosuʋɛ,

ná-zou ɠwɛpelemaʋɛti ta zeeli Sidɔn yooi ʋɔ pelei.

14 Isakaal ɠa ga soovale sinɛi suɓaai,

é laani togani makɛ zasa felegɔiti zɔɠɔzuʋɛ.

15 É ɗa ka ga ná-dooɠo bosuʋɛ ʋagɛ,

zooi wola ʋagɛ.

É ɗa ɓili kasɔi wu,

é ɗa ɓɔɠɔ lɔ duɔlai ma wotii zu.

16 Dan ɠa ná-nuɓusɛiti tukpɔɠaaleʋe,

eɠɛ Izelayɛle ná-bolodai gila.

17 Dan ɠa ɠɛɛzu pelei zu ga kaalii,

é ɠɛ ga pɛɛɠaalii pele goi zu,

é sooi ɲi kɔɠɔ libiligi ʋa,

soo ɠɔma nui loo daazei.

18 Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, kìtogɛ ɗa-ɠizo fai ʋa!

19 Toosu nuiti ta ʋa Gade laalɔɠɔma,

kɛlɛ toɠa wuzeɠe, é laalɛ ti wu, é ti ziɠa ga ɠɔɠɔi.

20 Asɛɛl ná-zooi zu ɠa daamianigi a ɠɛ ná ga bɔɔlɔa.

Toɠa masa daamiani pagɔi kpein kula.

21 Nɛfetali ɠa ga dopai, é ɓɔɠɔ yeema, é ɗa ʋili,

é ɗa ziʋo ʋagɔiti pu.

22 Zozɛfe ɠa ga gwaa wulu ʋagɔi ma ʋɔnɔbai,

gwaa wulu ʋagɔi ma ʋɔnɔbai, é ziɛungi ɠobaʋɛ.

Ma ɓekegiti buzeɠeʋɛ, ti zɛlɛ siɠigi maazu.

23 Ti ɓaaɠogɛ ma, ti kilɛgiti pili ma.

Kilɛ pili nuiti ti ɠɛni ga tɔun sili nuiti.

24 Kɛlɛ é ná-kilɛgi zogɛ kpaan tɔ ɓɔɠɔi,

zeeiti sulogɛ ga Zakɔɓe ná-Zɛbɛ-Su-ƓALAGI yeeiti,

nii é ga Izelayɛle makɛ nui ta ná-fasai.

25 È-ɠɛɛ ná-GALAGI zaalai zu, nii é ga ɗa-ɓɔba nui,

GALA Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii, nii a tuya loo è ʋɛ,

ɗa tuyaiti sɔlɔɔ, ti zeɠezu maazuʋɛ geeɠɔlɔgi zu,

ta tuyaiti ti ɠulazu ziɛ ɓomaʋɛ zooi wu,

ta doun mɔinmɔingiti ta togani ɓulugiti.

26 È-ɠɛɛ ná-tuyaiti zeeɠaaɓaaʋɛ,

ti leʋe sɔ̀lɔɔ nuiti tɔnɔiti ba,

eyɛsu é zeeli ɠɔoɠɔ gizeiti kwɛgi.

Tuyai naati ti yei Zozɛfe unma,

é yei, é la kɛɛɠɛlointi ta-ɠundiɠii losaamaʋɛ!

27 Ɓɛnzamɛn ɠa ga zuluɓui, nii é anii ʋalizu ga,

sobui é ná-ani zogai mi,

kpɔkɔi, é kɔɔzoganii ɠaaɠwɛ.

28 Naati kpein ka ti ga Izelayɛle ná-boloda puugɔ maazu felegɔiti (12), pele ɠana ti-ɠɛɛ naama ɓɔɛiti boni la ti ma, é ɗa tuya loo ti ʋɛ. É tuya looni ti ʋɛ, ɛsɛ gilagilagi ta nɔnɔ ma luyai.

Zakɔɓe zaa vai

29 Naa ʋolu é nii ma levei veeni ti ya ga: «Nà ga ʋa liizu kɛ̀ɛni pɔ, ti zaai. Wa màaɠulu mɛ̀mɛwolani kobaʋɛ, pugi zu, é Ɠɛte nui Efelon ná-kpalagi zu, 30 Makepeela ɓalagi ma ʋugi zu, Mamelee ɠobaʋɛ, Kanaan yooi zu. Kpalagi naa ɠa Aɓalaame geyani Ɠɛte nui Efelon ma, é ɠɛ bɛ ga maaɠulu bosuʋɛ. 31 Ná nɔ ɠa ti Aɓalaame ta anzai Sala maaɠuluni ná. Ná nɔ ɠa ti Izaake ta anzai Eleɓɛka maaɠuluni ná. Ná nɔ ɠa gè Lea maaɠuluni ná. 32 Kpalagi ta pugi é ɠɛni su, ti ɠeyaa ɠɛni de Ɠɛte nuiti ma.»

33 Siɛgi zu Zakɔɓe ɓeni da ga deveiti fe ná-doun zunuiti zea, é laani ʋolu betei zu, zii looni, é za, é li mɛmɛwolani pɔ ti zaai.

50

Zakɔɓe maaɠulu vai

1 Zozɛfe ɠizini kɛɛɠɛ ɠaazuʋɛ ma. É wɔlɔni ma, é nɛɛnɛ ga daaʋɛ komagai. 2 Naa ʋolu Zozɛfe devei veeni ɗɔɠɔtɔlɔiti zea, niiti ti ɠɛni ga ná-botiɠɛ nuiti, ga ti kɛɛɠɛ ɠɛʋele ɓɛtɛ fɔɔn. Ɗɔɠɔtɔlɔiti ti Izelayɛle ma ʋoomai vɔɔni, ti ɗa gulɔ maku nɛɛnɛgi ɲɔfɔ ma. 3 Kɛni ta la kɛ ga folo ʋuunaanigɔ (40), yeeɠɛɠalai naa ɠa maanɛɛni, é ɠɛ, poomai ɗa vɔ, gulɔi ɗa ɲɔfɔ ma. Ezipete nuiti ti ná-wɔlɔi woni folo ʋuulɔfela (70) laawu.

4 Siɛgi zu saa wɔlɔi ma voloiti ti leʋeni da, Zozɛfe liini, é ɓɔɛ Falaɠɔn ná-koizuʋɛ nuiti pɔ, é ɠɛ ti ma: «Ni wa va bu, wo faaɓɔɠɔ ɠɛ bɛ̀, nà wo maanɛɛnɛzu ga wo li, wo niima wooiti bo Falaɠɔn ma: 5 ‹Kɛ̀ɛ ɠɛni gè ɠona bɛ, é ɠɛni mà: Nà ga ʋa zaazu. Ɗa màaɠulu kabayeɠei zu, nii gè bɔɔni Kanaan yooi zu. Nà pɔ gè lɛ ná, gè kɛ̀ɛ maaɠulu, naa ʋolu, nà ɠalesu ma, gè ʋa.› » 6 Falaɠɔn gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Lɛ, è è-ɠɛɛ maaɠulu, eɠɛʋelei è ɠonani la tɔun bɛ.»

7 Zozɛfe lɛɛni ga é kɛɛɠɛ maaɠulu, Falaɠɔn ná-botiɠɛ nuiti kpein ti ʋilɛni polu, ta ná-koizu ɠɛwolaiti, ta Ezipete yooi zu ɠɛwolaiti kpein, 8 ta Zozɛfe ná-pɛlɛyeɠei kpein, kɛɛɠɛleaiti, ta kɛɛɠɛ ná-pɛlɛyeɠei, doungoiti nɔ ɠa ti ti yɛni Gɔsɛn yooi zu, é ʋɛɛ ta-logani goiti ta ma wolaiti ba. 9 Wotoloiti ta soo nuiti ti ɠɛni Zozɛfe ʋolu ɓalaagi, naa ɠa é kɛɛni bɛbɛi wola laaɓaaɠoni. 10 Ti zeelini Atade molo loɠazuʋɛ, nii é ziɛ wolai Zuludɛn ʋolu ʋelei, ti ma maaɠulu bo fai wɔɔlɔni, ti maawui. Zozɛfe kɛɛɠɛ lɛbini, é kɛ ga folo lɔfela, é ɗa kɛɛɠɛ zaa wɔlɔi wo. 11 Kanaan nuiti ti ɠɛni zeini zooi zu, ti ɠidaani saa vai naa ɠɛʋelei wu, nii é ɠɛɛni Atade molo loɠazuʋɛ, ti ɠɛni ma: «Saa wɔlɔ ɓiin ka ga nii kpaai Ezipete nuiti ma.» Naa ɠa é ba, ti naama molo loɠazuʋɛ laasei pɛɛni ga Aɓɛle-Miselayime.* Adaʋɛ ná ɠa ziɛ wolai Zuludɛn ʋolu ʋelei. 12 Ʋele ɠana Zakɔɓe ná-doun zunuiti ti ti-ɠɛɛ ná-deveiti kɛɛni la. 13 Ná-doun zunuiti ti liini la Kanaan yooi zu, ti maaɠuluni Makepeela ɓalagi ma ʋugi zu, nii Aɓalaame geyani Ɠɛte nui Efelon ma, ga é ɠɛ ga nɔnɔ ma maaɠulu bosuʋɛ, Mamelee ɠobaʋɛ. 14 Zozɛfe ɓegai ma ga kɛɛɠɛ maaɠulu, é ɠaleni ma Ezipete, ta kɛɛɠɛleaiti, ta niiti kpein ti lɛɛni ʋɔɔma kɛɛɠɛ maaɠuluzuʋɛ.

Inɛinɛgi ɠɛɛ vai
Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti ba

15 Zozɛfe kɛɛɠɛleaiti ti kaai ma ga ti-ɠɛɛ zaa, ti ɠɛni ma: «Ni sɛi Zozɛfe a ɠɛna, é ɠɛ ga ade zili nu, faa ɲɔi kpein de kɛɛni la, é ti ʋotokula ade ma!» 16 Ti keela wooi leʋeni Zozɛfe ma, ti ɠɛ ma: «Aisa è-ɠɛɛ ʋa za, é niima levei veeni, é ɠɛ ma: 17 ‹Wa ɓɔɛ Zozɛfe ʋɔ ɠani ga: Nà è maanɛɛnɛzu, è-ɠɛɛleaiti ta-ɲamaba vai zuvaayɛ, ta ta-ɠotoi, mazɔlɔɔ ti faa ɲɔi ɠɛɛʋɛ ga ɗe.› Gá è maanɛɛnɛzu, è-ɠɛɛ ná-GALAGI ná-botiɠɛ nuiti gá-ɠotoi zuvaayɛ niizu!» Zozɛfe wɔlɔni, siɛgi zu ti ɓɔɛni pɔ la ɠana. 18 Kɛɛɠɛlointi ti ʋaani tiya ɓɔɠɔi, ti la kɔɠɔwu, ti ɠɛ ma: «Giya ɠaa, gá ga ɗa-wotiɠɛ nuiti.» 19 Zozɛfe ɠɛni ti ma: «À mina lua, nà ɠa gè GALA potogi zu ɓaa? 20 Wo ɠisiɛni ga wo faa ɲɔu ɠɛ ga ze, kɛlɛ GALA ge naa valiboni, é kɛ ga faa ʋagɔ, ga naa laazeeli, nii é ɠɛɛzu za, naa ɠa a kɛ nuɓusɛ mɔinmɔin zɛnvui ɠizo. 21 Niizu, deɠɛmu à mina mɔ lua, nà wo-maavaiti pɛ kɛɛzu, ta wo-lointi tɔnɔi.» É ti ɠaanɛɛnɛni, kpɔɛ ʋelei ma ti ʋɔ ga pagɔ.

Zozɛfe zaa vai

22 Zozɛfe zeini Ezipete, ta ná-pɛlɛyeɠei. É yɛni vulua, ná-konagi ɠɛ ga ungila puugɔ (110). 23 Zozɛfe Efelayime mavofodaiti kaani, eyɛsu é zaʋagi ɠa. Manasee ná-doun zunui Makiil ná-doun zunuiti ti zɔlɔɔni ɓalaa kɔɠɔ ma. 24 Zozɛfe ɠɛni kɛɛɠɛleaiti ma: «Nà ga ʋa zaazu. Kɛlɛ GALA ka ʋaazu wo ɠulazu niima yooi tɛi su, é li ga woye mɔnɔ zooi naa zu, nii é ma minazeɠegi woni, é ma ɠona wo Aɓalaame ʋɛ, ta Izaake, ta Zakɔɓe.» 25 Zozɛfe ɠɛni Izelayɛle lointi ma: «Kɛni wo ɠona, GALA ka ʋaazu wo maalobosu, zeɠema nɔpɛ ge la ba, wa lɛ ga mà ɠaeiti, wo ti maaɠooza ʋɛ ʋa.» 26 Zozɛfe ná-konagi ɠɛai ma ga ungila puugɔ (110), é zaani. Ti ma ʋoomai vɔɔni, ti ɗa gulɔ maku nɛɛnɛgi ɲɔfɔ ma, ti da pooma ɠesui zu Ezipete yooi zu.

* 3:20 Ɛve: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «zɛnvu.»

* 5:29 Nowe: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «gaanɛɛnɛi.»

* 11:9 Ɓaɓɛle: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «faazupui.»

* 16:11 Isemayɛle: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «GALA ge mɛnigɛ.»

† 16:13 Ata-Ɛle-Lɔyi: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «ɗa ga GALAGI nii é kàazu.»

‡ 16:14 Laɠayi-Lɔyi ɠɔlɔyeɠei: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «nii é vulua, é ɗa kà, naa ná-kɔlɔyeɠei.»

* 17:5 Aɓalame: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «ɠɛɛɠɛi unfemai bɛ.»

† 17:5 Aɓalaame: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «nu mɔinmɔin kɛɛɠɛ.»

* 19:22 Sɔwaal: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «dɔii.»

† 19:37 Moaɓe: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «nii kulaai kɛɛɠɛ zu.»

‡ 19:38 Ɓɛne-Ami: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «detɔi ná-doun zunui.»

* 21:3 Izaake: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «toɠa ɲɛɛzu.»

* 25:25 Ezawu: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «deɠaleɠagi.»

† 25:26 Zakɔɓe: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «tibiligi» ɓaa «yaavai ɠɛ.»

‡ 25:30 Edɔme: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «ma ɓɔigi.»

* 29:32 Luɓɛn: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «à doun zunui ʋɛtɛ.»

† 29:33 Simiyɔn: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «mɛnigɛ.»

‡ 29:34 Leevi: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «gilibai.»

§ 29:35 Zuda: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «lɛbiyai.»

* 30:6 Dan: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «gaamai ve.»

† 30:8 Nɛfetali: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «ɲɛpii.»

‡ 30:11 Gade: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «undaanɛɛi.»

§ 30:13 Asɛɛl: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «koozunɛɛʋɛ.»

* 30:14 mandelagɔɔlegi: Tanigaa ta-ɠisiɛi zu, siinziin gani naa ɠa ɗa ɠɛ ga zaɓu anzanui kogi zeɠe.

† 30:18 Isakaal: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «zunui nii é ga nà-kulanumai.»

‡ 30:20 Zaɓulɔn: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «sei.»

§ 30:24 Zozɛfe: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «é ta ɓɔ ba.»

* 31:47 Alame wooi zu, Yegaal-Saɠaduta ʋoluʋɛ ɠa ga «zeele woo ɠɔtu ziɠigi,» eɠɛʋelei é la ga Galeede Eɓulu wooi zu.

† 31:49 Misepa: daaseigi ti maaɓuɠaai ʋa ta «gwɛlɛma wosuʋɛ.»

* 32:29 Izelayɛle: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «toɠa ɲɛpii ɠɔɔzu GALA daalɔɠɔma.»

† 32:31 Penuwele: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «GALA gaazuʋɛ.»

* 38:30 Zeela: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «ma ɓɔi sɔsɔgi é volozu.»

* 41:51 Manasee: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «é nu yeemazu.»

† 41:52 Efelayime: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «kpuɠui.»

* 50:11 Aɓɛle-Miselayime: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «Ezipete nuiti ta-zaa wɔlɔ vai.»

Ɛgezɔde

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

Ɛgezɔde

Sɛʋɛi nii laaseigi ɠa ga: Ɛgezɔde

Poluʋɛ ɠa ga: Ɠula

Toɠa Izelayɛle nuiti kula vai wosu Ezipete yooi ʋa, ʋɛ ti ɠɛni ná Zozɛfe nɔnɔ ma ziɛgi zu, ti yɛni ná, GALA ge tuya loo ti ʋɛ, ti wola ɓuɠu. Kɛlɛ masa niinɛ ɠili ge zeini Ezipete nuiti unda, nii é la ɠɛni faa nɔpɛ kwɛɛ, é ʋa ʋilɛ Zozɛfe ʋa. É tɔɔzeini ga ti ɓɔlɔa, é ti zo ga duɔiti.

Gaaɠwɛsu 20:2 zu, nii é Ɛgezɔde zɛʋɛi zaamaʋɛ, GALA ge bogɛ Izelayɛle nuiti ma, é ɠɛ ti ma: «Nà ɠa gè ga è-Maliɠii, ɗa-ƓALAGI, nà ɠa gè è ɠula Ezipete yooi ʋa, ʋɛ è ɠɛni ná duɔlai zu.»

Wooi naati ti puuzu felegɔi zu, ta Ɛgezɔde zɛʋɛi ma ɓɔɛ ungi ɠulazu kɛlɛma, ta suvaa ɓiin golai, ga GALA ka é ga: Ná-nuɓusɛiti unmɔɔ GALAGI.

Naa ʋolu, ma puuzu ɠilagi nɔ ɠa é ga: «Tɔ puugɔiti» ma lɔɔzeigi, GALA ná-nɛɛbɛi maaʋele ma, é Izelayɛle nuiti unmɔɔga, toɠa pɔ niina ga naati ti ta-nɛɛbɛi ɠula kɛlɛma tɔun bɛ, ga ti ɗa ná-tɔgiti so.

Izelayɛle nuiti ti ɓegai ma ga zeizu zɔlɔɔ ga pagɔ Ezipete yooi zu, ti ɓuɠuni, ti ɠɛ ga nuɓusɛ mɔinmɔin kona mɔinmɔin daawu, (Zenɛze 45:17 é li 20; ta 47:11), kɛlɛ ti ɓɔɠɔ ʋɛtɛni ga ti lɔa duɔlai zu Ezipete masa niinɛi yeezu.

GALA ge la ɠɛni yɛni nɔ wɛlɛzu Izelayɛle nuiti ba ta-ɓɔlɔi zu, ti ɠɛni su, é ʋa ɓe ti ɠulazu su.

É yiimazeɠeni ga ti taɠila, daa ga: Moize, ga é ɠɛ ga ta-lotuɠɔi, naa ʋolu GALA ge ti maaloboni ná zeizu ɠɛ mɔinmɔin ga ná-zeeɠaaɓaai.

É ɓɔini Ezipete nuiti da, eyɛsu Izelayɛle nuiti ti ɠula ti ya duɔlai zu, ti ɓɔɠɔ yeemalai zɔlɔɔ, ti li ta-yooi zu (1:1--15:21).

GALA kpegai ma ga lo ti luɠɔ, é ti makɛ, eyɛsu ti ɓe ga Sinayi gizei ma leʋeba wolai maazuɓudɛ, (15:22--18:27). GALA ge Izelayɛle ɠɛɛni ga ná-nuɓusɛi, naama minazeɠegi maaʋele ma, é kɛɛni Izelayɛle ʋɛ Sinayi gizei ma, ta ná-tɔgiti é dɛɛni ga tiye (19:1--24:18).

Eyɛsu Moize ɗa kalagiti sɔlɔɔ, niiti ti losu GALA seizu ɲadegai ma zeɠe ʋɛlɛi lo fai ʋa, (25:1--31:18) Izelayɛle nuiti ti liini mɔnɔ GALA baaɠulaba ɓɛtɛzu ɓɔɠɔ ʋɛ, ti zanugi ɓɛtɛ ga nikɛ yiʋoi ɠɛʋelei, naa ɠa é ʋaani ga GALA ná-ziiɠaawana wolai ti laalɔɠɔma (32:1--34:35).

Sɛʋɛi ɠa wooi ɠaaɓelazu ga GALA seizu ɲadegai ma zeɠe ʋɛlɛi lo fai, ʋɛ GALA a ɗa ʋa, é ɠula kɛlɛma ti ʋɛ ná (35:1--40:38).

GALA GE IZELAYƐLE NUITI
KULA VAI
EZIPETE YOOI ƲA

1

(1:1--15:21)

Izelayɛle nuiti dɔɔ vai duɔlai zu
Ezipete yooi zu

1 Izelayɛle ná-doun zunuiti kaa, ti yɛni Zakɔɓe ʋolu, ti ʋa Ezipete yooi zu, ɛsɛ ta ná-pɛlɛyeɠei: 2 Luɓɛn, Simiyɔn, Leevi ta Zuda, 3 Isakaal, Zaɓulɔn ta Ɓɛnzamɛn, 4 Dan, Nɛfetali, Gade ta Asɛɛl. 5 Zakɔɓe mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga nu ʋuulɔfela (70). Zozɛfe ɠɛni niina Ezipete yooi zu.

6 Zozɛfe zaani, kɛɛɠɛleaiti kpein ɓalaa, ta ti-ma ɠɛɠalamaiti kpein. 7 Izelayɛle nuiti ti ɓuɠuni, ti mɔin, ti ɠaawɔɔlɔ, ti ɗa ɠɛ nɔ ga zobobɛ nuiti. Zooi zulaaveni ga tiye.

8 Masa niinɛ zeini Ezipete yooi unda, nii é la ɠɛni Zozɛfe ɠwɛɛ. 9 É ɠɛni ná-nuɓusɛiti ma: «À wɛlɛ, Izelayɛle nuɓusɛiti ti mɔinɗa de ʋa, ti-zɛbɛi wɔɔlɔ dɔnɔi ʋa. 10 Ade li, de ɓɔɠɔ lɛ ga da ga keleɠele nuiti ta-vaa zu. De pele ɓesa ta-ɓuɠu vai luɠɔ, mazɔlɔɔ ni kɔɔ a ʋaana, ti mina ɓɔ de wɔinzeɠe nuiti ba, ti ʋa de zakpe, ti ʋa ɠula zooi ʋa naa ʋolu.»

11 Názu ɠa ti gwɛlɛma nuiti seini la Izelayɛle nuiti unda, ti ɗa ti ɓɔlɔ ga boti ɓaagiti, ti ɠɛni feezu ti ya ga maaɓaai. Pele ɠana ti taa wolaiti toni da Falaɠɔn ʋɛ, niiti ti ga Pitɔme ta Lamesɛse, anii makɛsuʋɛti. 12 Kɛlɛ tɔun ta la ɠɛna ti ɓɔlɔzu, ti maa ɓena mɔin nɔ, ti ɠaa ɗa wɔɔlɔ, eyɛsu Ezipete nuiti ti ti wɔinzeɠe. 13 Ezipete nuiti ti Izelayɛle nuiti gola zopele ɲɔuni, ti ʋɛɛ ti unga ga duɔla ɓaaɓaagi. 14 Ti eteai ɓaani ti ma ga boti ɓaaɓaagiti ti ɠɛni kɛɛzu, pɔlɔ ɠaayɔ faiti, ɓiliki loɠa vaiti, ta kpalaga wotiiti kpein, nii nɔ da ɠɛ ma wotii kpein, ti ti pɛ daani ti unma ga maaɓaai.

15 Ezipete masagi ɓɔɛni Eɓulu nuiti ta-maavie bo anzanuiti pɔ, gilagi laaseigi ɠɛni ga, Sifela, zɔi ɠɛ ga Pua, 16 é ɠɛ ti ma: «Siɛgi zu wo maaviegi wosu da Eɓulu anzanuiti pɔ bɛ, ni zunu loun ʋe, à naa ʋaa. Ni anzanu loun ʋe, à naa yɛ ná, é yɛ vulua.»

17 Kɛlɛ maavie bo anzanuiti ti ɠɛni luazu GALA ba, ti la ɠɛni kɛɛni, eɠɛʋelei Ezipete masagi boni la, ti ɠɛni doun zunuiti zɛsu vulua. 18 Ezipete masagi maavie bo anzanuiti tolini, é ɠɛ ti ma: «Lee vaa zu wo naa ɠɛɛzu, wo ɗa doun zunuiti zɛ vulua?» 19 Maavie bo anzanuiti ti Falaɠɔn wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Eɓulu nuiti ti-anzaiti ti la ga Ezipete anzanuiti kɛʋele, ti zulogɛ, ta doin zɔlɔɔsu pɛ, maavie bo anzanui mu ge ʋa zeeli ná.»

20 GALA ge tuya looni maavie bo anzanuiti bɛ. Nuɓusɛiti maamɔinni, ti-zɛbɛi wɔɔlɔ. 21 Tɛi maavie bo anzanuiti ti luani GALA ba, GALA ge ti-mavofodai ɠaawɔɔlɔ. 22 Názu ɠa Falaɠɔn niima levei veeni la ná-nuɓusɛi kpein zea ga: «Zunu lointi kpein ta zɔlɔɔ, wa naati pili ya ziɛ wolai Nile wu, kɛlɛ anzanu lointi kpein wa naati zɛ vulua.»

2

Moize zɔlɔɔ fai
ta ná-doungo ziɛgi

1 Leevi ná-pɛlɛyeɠei wu zunui ta liini, é anzanui ta zeɠe ná-bolodai zu, é sei ga anza. 2 Naama anzanui kogi zeɠeni, é doun zunu zɔlɔɔ. É kaani ga doungoi ʋagɛ, é seɠeni, é dɔɔɠu alu saʋagɔ laawu. 3 Tɛi é la mɔ ɠɛni zooga é ʋa dɔɔɠu, é tɛmu ɓɔlɔgi zeɠeni, é managi ziɛ ba. Naa ʋolu é doungoi zeɠeni, é da su, é li, é sei seeligiti saama ziɛ wolai Nile ɠobaʋɛ. 4 Doungoi diɛ anzanui liini, é lo ɠoozama tago, nii a kɛ é kwɛɛ, nii é ʋaazu ɠɛɛzu la.

5 Falaɠɔn ná-doun anzanui yeini ziɛ wolai Nile ʋɔ pelei ga é maagba, ta ná-botiɠɛ anzanuiti, ti ɠɛni ziɛziɛsu ziɛ wolai Nile laaʋɛ. É wɛlɛni, é tɛmu ɓɔlɔgi ɠa seeligiti saama, é ná-botiɠɛ anzanui leʋeni ga é li, é seɠe. 6 É daalaoni, é doungoi ɠa laani su. Zunu loungoi ɠɛni de, é ɗa wɔlɔ. Naa maawɔin soni, é ɠɛ ma: «Eɓulu nuiti ti-loin ta ɠaa.»

7 Doungoi diɛ anzanui ɠɛni Falaɠɔn ná-doun anzanui ma: «Nà zoo nɛi gè li, gè doun ɠulasu anzanui ta loli è ʋɛ, Eɓulu anzanuiti saama, naa ɠa a kɛ é ɗa ɲiimii ve doungoi nii ya è ʋɛ?» 8 Falaɠɔn ná-doun anzanui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Li!» Anzanu loungoi liini, é doungoi dee loli. 9 Falaɠɔn ná-doun anzanui ɠɛni ma: «Li bɛ̀ ga doungoi nii, è ɗa ɲiimii ve zea, nà ʋaazu è zalazu.» Anzanui doungoi zeɠeni, é kula su. 10 Siɛgi zu doungoi wɔɔlɔni la, é liini la Falaɠɔn ná-doun anzanui ʋɔ. Naa seɠeni, é kɛ ga ná-doun zunu. É daasei pɛɛni ga Moize,* mazɔlɔɔ é ɠɛni ma: «Gè kulaʋɛ ziɛi ɠa.»

Moize ʋela vai,
é li Madiyan

11 Naama ziɛgi zu, Moize wɔɔlɔai ma, é liini ná-nuɓusɛiti pɔ bɛ, é wɛlɛni, é naati ta-woti ɓaagiti pɛtɛ. É Ezipete nui ta ɠaani, é ɗa kɛɛɠɛloin Eɓulu nui ta loɠa. 12 É wɛlɛni ɠoba, é kaai ma ga nu nɔpɛ ge la ɠɛni ná, é Ezipete zunui zoni, é paa, é dɔɔɠu ɲaɠaegi zu. 13 É ɠulani naa ʋoluma zobui, pɛtɛ, Eɓulu zunu felegɔ ɠɛni ná, ti ɗa kɔ. Zɔi é la ɠɛni ʋeeni, é ɠɛni naa ma: «Lee vaa zu è è-ɠɛɛloin loɠazu?» 14 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa é è zeiɗa ga kundiɠii ta tukpɔɠaaleʋe nui gi unda? Ɗa ɠisiɛzu ga è pàa, eɠɛʋelei è Ezipete nui ʋaani la?» Moize luani, é ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Gaamazu fai nii ɠwɛɛgɛ na.» 15 Falaɠɔn naa mɛnini, nii é ɠɛɛni, é ɠɛni pɔ ga é Moize ʋaa.

Kɛlɛ Moize ʋelani Falaɠɔn ʋa, é li poun, é zei Madiyan yooi zu. Kɛai ma ziɛyeɠei ta ɠobaʋɛ, 16 anzanu loun lɔfela ti ʋaani ziɛ zaɠazuʋɛ. Ti ɠɛni ga Madiyan zalaɠa ɠula nui ná-doun anzanuiti. Ti toganiiti ta-ɓɔɔle wosuʋɛti daaveni, ti ti-ɠɛɛ ná-togani ɓulugiti kɔ. 17 Kɛlɛ togani makɛ nuiti ti ʋaani, ti ti ɓɛ. Moize wuzeɠeni, é ti maalobo, é ta-logani ɓulugiti kɔ. 18 Siɛgi zu ti ɠaleni ma la ti-ɠɛɛ Leyuwɛle ʋɔ bɛ, naa ti ɠaazaɠani, é ɠɛ ti ma: «Lee vaa zu wo ʋaai fala za?» 19 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ezipete zunui ta ɠa é gi maalobogai, é gi ɠula togani makɛ nuiti zea, é ziɛi zaɠaʋɛ vɔlɔ gi ʋɛ, é togani ɓulugi ɠɔ.» 20 É ɠɛni ná-doun anzanuiti ma: «Mini ɠa é ná? Lee vaa zu wo zunui naa yɛgai mu? À tolina, é daamianigi ta mi.»

21 Moize yeezeini bu ga é zei zunui naa ʋɔ bɛ, naa ma ge ná-doun anzanui Seefɔla zeɠe, é fe bɛ ga anza. 22 É doun zunu zɔlɔɔni. Moize daasei pɛɛni ga Gɛɛlesome (nii poluʋɛ ga «seikɔɠɔmai»), mazɔlɔɔ é ɠɛni ma: «Nà ga seikɔɠɔma nui, gè zeini zou ɠili su.»

GALA ge Izelayɛle nuiti
kpain gooi mɛni fai

23 Suɠoozaai ma, Ezipete masagi zaani. Izelayɛle nuɓusɛiti ti ɠɛni ɓalasu nɔ dɛ duɔlai zu, ti ɠɛni kpeei loozu. Kpeei ti ɠɛni toozu duɔlai zu, naa zeelini GALA ma. 24 GALA ge ti ɓala gooi mɛnini. GALA ge ɠizɛni ná-minazeɠegi zu, é boni Aɓalaame ʋɛ, ta Izaake, naa ʋɛɛ Zakɔɓe ʋa. 25 GALA ge wɛlɛni Izelayɛle nuɓusɛiti ba, ti maawɔin so.

3

Moize loli fai GALA bɛ

1 Moize ɠɛni nɛkoi Zeetelo ná-togani ɓulugi makɛsu, nii é ɠɛni ga zalaɠa ɠula nui Madiyan yooi zu. É liini ga togani ɓulugi teʋebai ʋolu ʋelei, eyɛsu é li GALA ná-gizei ma, Ɠɔɔlɛɓe. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠulani bɛ kɛlɛma abuzogi zaama, kpɔvɔ goi zaamaʋɛ. Moize wɛlɛni, pɛtɛ, abui soni kpɔvɔ goi ʋa ná kpein, kɛlɛ kpɔvɔ goi la ɠɛni ɠalazu ɲɛgɛlɛin. 3 Moize ɠɛni ma: «Nà latisu, gè li, gè niima laavɔɔ vaa wolai ɠa, lee vaa zu kpɔvɔ goi la ɠalazu ɲɛgɛlɛin.» 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI kaani ga toɠa na lati ga é ná ɠa. GALA ge yɛni kpɔvɔ goi zaamaʋɛ, é toli, é ɠɛ ma: «Moize! Moize!» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ɠaa!» 5 GALA ge ɠɛni ma: «Mina maaɓuɠa ʋɛ ʋa, ɗa-zaʋalagiti kula ɠɔɠɔa, mazɔlɔɔ adaʋɛ ʋɛ è loni ná, zou ʋe gè maaɲɛɛ ʋɛai ba.» 6 É ɠɛni ma ʋolu: «Nà ɠa gè ga è-ɠɛɛ ná-GALAGI, ta è-mɛmɛwolani Aɓalaame, Izaake, ta Zakɔɓe ta-ƓALAGI.» Moize ɠaazuʋɛ lɔɔɠuni, mazɔlɔɔ é ɠɛni luazu ga é mina wɛlɛ GALA ba.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Gè nà-nuɓusɛiti ta-ɓɔlɔi ɠaa Ezipete yooi zu, gè ta-ɓee wooi mɛniga, ti toozu ta-wɛlɛma nuiti zea, gè ta-ɓɔlɔi ɠwɛɛ. 8 Gè ʋaa ga gè ti unmɔɔ, gè ti ɠula Ezipete nuiti zea, gè lɛ ga tiye zou ʋagɔi zu, suwɔɔlɔai, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná, zooi nii Kanaan nuiti ti zeini su, ta Ɠɛte nuiti, ta Amɔɔl nuiti, ta Feeleeze nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti. 9 Niizu Izelayɛle nuɓusɛiti ta-ɓee wooiti ti zeelia mà, gè nimizai ɠa, nii Ezipete nuiti ti seizu ti ma. 10 Naa ɠa é ba, nà è leʋesu Falaɠɔn ʋɔ bɛ, è nà-nuɓusɛi Izelayɛle nuiti kula Ezipete yooi ʋa.»

11 Moize ɠɛni GALA ma: «Ɓɛ ɠa é ga ze, gè liizu Falaɠɔn ʋɔ bɛ, ga gè Izelayɛle nuɓusɛiti kula Ezipete yooi ʋa?» 12 GALA ge ɠɛni ma: «Nà ɠɛ è ʋa, wɛlɛ nii é ɠɛɛzu ga poogi ga nà ɠa gè è leʋesu: Siɛgi zu ɗa nuɓusɛiti kulana la Ezipete yooi ʋa, wa nɔkɔ bù gizei nii ma.»

13 Moize ɠɛni GALA ma: «Nà liizu Izelayɛle nuɓusɛiti pɔ bɛ, gè ɠɛ ti ma: ‹Wo-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI tèʋegɛ wo ʋɔ bɛ.› Kɛlɛ ni ta gàazaɠana ga ‹daasei ka lee?› Nà ti wooɠaaʋote ɠale?»

14 GALA ge ɠɛni Moize ma: «Nà ga naa, nii é ná.» É ɠɛni ma mɔnɔ: «Pele ɠa ɗa Izelayɛle nuiti gooɠaaʋote da: ‹Zɔi é lolisu ga: Nà ná, naa ɠa é tèʋegai wo ʋɔ bɛ.› » 15 GALA ge ɠɛni Moize ma mɔnɔ: «Ɗa ɓɔɛ ɠani Izelayɛle nuiti pɔ: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI, é ga wo-mɛmɛwolani Aɓalaame, Izaake, ta Zakɔɓe ta-ƓALAGI ɠa é tèʋegai wo ʋɔ bɛ.› Dàaseigi ɠana eyɛsu ɠɔ, pele ɠana gè pɔ ga ti ɗa wooɠula mà la, yeeɠɛɠalaiti pɛ su. 16 Li, è Izelayɛle ɠɛwolaiti gaalɛ ba, è ɠɛ ti ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI, wo-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI ɠulaʋɛ bɛ̀ kɛlɛma, nii é ga Aɓalaame ná-GALAGI, ta Izaake, ta Zakɔɓe. É ɠɛ ma: Gè wɛlɛa wo ma, gè naa ɠaa gaamazu, nii ti daazu wo ma Ezipete yooi zu. 17 Gè devea ga nà ʋaazu lɛɛzu ga woye, gè wo ɠula Ezipete yooi ʋa, ʋɛ wo ná kpɔlɔi zu, gè li ga woye Kanaan nuiti ta-yooi zu, ta Ɠɛte nuiti, ta Amɔɔl nuiti, ta Feeleeze nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná.› 18 Ta woilo è-woo ma. Ɗa-o, Izelayɛle ɠɛwolaiti-yo, wa li Ezipete masagi ʋɔ bɛ, wo ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI, Eɓulu nuiti ta-ƓALAGI ʋaaʋɛ gi ʋɔ. Va bu niizu, gi folo saʋagɔ ziɛ wo teʋebai zu, ga gi li, gi zalaɠaiti kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é ga gá-ƓALAGI.› 19 Gè kwɛɛni ga Ezipete masagi la ʋaazu yeeɓesu wo ʋa, wo ʋa li, ni naa la ɠɛɛni ga zeemaɓai. 20 Nà yeemaalesu, gè Ezipete yooi loɠa ga maaɓɛlɛ vai ma ziiti kpein, gè ʋaazu kɛɛzu ti zaama. Naa ʋoluma, toɠa ʋaazu yeeɓesu wo ʋa, wo li. 21 Nà fai ta ɠɛ, nii a kɛ niima nuɓusɛiti ti ɠaazu unfe sɔlɔɔ Ezipete nuiti gaazu. Siɛgi zu wo ʋaazu liizu la, wo la lia ga yeaɲaka ɲɛgɛlɛin. 22 Izelayɛle anzanui ɠilagilagi ɠa wali aniɲakaiti, ta zanu aniɲakaiti, ta seɠeiti fali seiɲɔɠɔi ma, ta naama anzanui ma, nii é ná-pɛlɛi wu, wo wo-loun zunuiti ta wo-loun anzanuiti maaɠili la. Wa ti ɠula Ezipete nuiti zea, wo ti maavo.»

4

GALA ge ná-zɛbɛi ɠula vai kɛlɛma
Moize ʋɛ

1 Moize gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ti la ʋaazu laazu dà, ti la woiloga gòoi ma. Kɛlɛ ta ʋaazu ɠɛɛzu mà: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɠulani è ʋɛ kɛlɛma.› » 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Lee ɠa é zoni è ya?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Tukpɔi ʋe.» 3 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Pili ya zooi ma.» É pilini ya zooi ma, naa latini, é ɠɛ ga kaalii. Moize ʋelani ba. 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Yeemaale, è so wɔɔngi ʋa.» É yeemaaleni, é so, naa latini, é ɠɛ ʋolu ga tukpɔi zea. 5 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Ɗa naa ɠɛ, naa ɠa a kɛ, ti la da ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ti-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI ɠulaʋɛ kɛlɛma è ʋɛ, nii é ga Aɓalaame, Izaake, ta Zakɔɓe ta-ƓALAGI.»

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma mɔnɔ: «Yeeʋɛɛ è-ɠakai zu.» É yeei ʋɛɛni ɠakai zu. Naa ʋolu é seɠeni ná, pɛtɛ, geei ɠulani zeei maaʋɛ pɛ, koleai eɠɛ kobe kolegi. 7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Yeei ʋɛɛ ʋolu è-ɠakai zu.» É yeei ʋɛɛni ʋolu kakai zu. Naa ʋolu é yeei zeɠeni ɠakai zu, é latini, é ɠɛ ʋolu ga kɔlɔgi ɠɛʋelei. 8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Ni ti la laani è la, ti la ɠisɔlɔɔni poogi ma mɔungi ma, ta la poogi velesiɛi la. 9 Ni ɓalaa ti la laani poo felegɔi naati da, ti la woiloni è-wooi ma, ɗa ziɛ wolai Nile ma ɗɛi ta zeɠe, è pu ya zooi ma. Ziɛi è ʋaazu seɠezu ziɛ wolai Nile ɠa, naa ɠa lati, é ɠɛ ga ɲamai zooi ma.»

10 Moize ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma: «Ee, Màliɠii, gè la ga zunui nii daaɠɔlɔai, naa ma ge la tɔɔzeini bà wogi, ɓaa veleina, anɛɛ voloi naa è tɔɔzeiɗa la ga ɓɔɛa pɔ̀, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, mazɔlɔɔ dàaʋɛ ta nɛ̀gi ti ɠiliʋɛ.» 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Ɓɛ ɠa é nu vului laaʋɛ ɓɛtɛa? Ɓɛ ɠa a ɗa nui ɠɛ ga ɓoɓoi, ɓaa goizuɓɔlɔ nu, ɓaa é kɛ ga wozaɠaa nu, ɓaa gaazuɠole nu? Nà nɔ laade ɓaa, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI? 12 Liina deɠɛmu ɠani, nà ɓɔɠɔi ɠa gè ɠɛɛzu è ʋa, ɗa ɠɛna ɓɔɛa, nii è ʋaazu bosu, nà è ɠala ga naa.» 13 Moize ɠɛni ma: «Ee, Màliɠii, nu ɠili teʋe, nii è pɔ è teʋe.»

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani Moize ma, é ɠɛ ma: «È-liɛ Aalɔn, Leevi nui, ɠa ná. Gè kwɛɛ ga daaɠɔlɔʋɛ. Wɛlɛ tɔ ɓɔɠɔgo ʋa, é ʋaazu è laaɠomisu. Siɛgi zu é è ɠaazu la, gola ɠoozu ɠa nɛɛ, ga ziimaʋɛ pɛ. 15 Ɗa ɓɔɛ pɔ, è wooiti pu da. Nɔ̀un nà, nà ɠɛ wo ʋa, wa ɠɛna ɓɔɛa, nà wo ɠala ga naa, nii wa kɛ. 16 Toɠa ɓɔɛ è ʋɛ nuɓusɛiti pɔ, é ɠɛ ga è-laaʋɛ, ɗɔun ɗa ɠɛ GALA tosuʋɛ tɔun bɛ. 17 Tukpɔi nii zeɠe ya, nii è ʋaazu poogiti kɛɛzu la.»

Moize ɠale fai ma
Ezipete yooi zu

18 Moize ɠaleni ma, é li nɛkoi Zeetelo ʋɔ bɛ, é ɠɛni naa ma: «Nà pɔ gè li kɛ̀ɛleaiti pɔ bɛ, niiti ti Ezipete yooi zu, gè pɛtɛ ni ta dɛ vulua.» Zeetelo ɠɛni ma: «Li ziilɛigi zu.»

19 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma Madiyan yooi zu: «Ɠale ma, è li Ezipete yooi zu, mazɔlɔɔ niiti kpein ti ɠɛa pɔ ti è ʋaa, naati ti zaa.» 20 Moize anzai ta ná-doun zunuiti seɠeni, é ti zei soovale sinɛi ɠɔma, ti pele zo, ti ɗa li Ezipete yooi zu. Moize GALA ná-tukpɔi zeɠeni ya.

21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ɗa ɠalena ma Ezipete yooi zu, kɛni è maaɓɛlɛ vaiti kpein kɛ Falaɠɔn ɠaazu, nii gè ma zobogi veai è ya. Nɔ̀un nà, nà ʋaazu kigi ɓaazu, é la ʋaazu yeeɓesu nuɓusɛiti ba, ti ʋa li. 22 Ɗa ɠɛɛzu Falaɠɔn ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Izelayɛle ɠa ga dòun zunu mɔungi. 23 Gè bo è ma: Ɓe dòun zunui ʋa, é li, é boti ɠɛ bɛ̀. Ni è la ɠɛ kɛɛni, è ʋa ɓe ba, é ʋa li, nà è-loun zunu mɔungi undaaʋili.› »

24 Siɛgi zu Moize ɠɛni siɛi ma la, é ɠulani adaʋɛ ta, ʋɛ é ɲiini ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI daaɠomini, é ɠɛni pɔ ga é paa. 25 Seefɔla dodo ɠɔtui zeɠeni, é ná-doun zunui ná-zunu anii ma ɠɔlɔ yɔkpɔgi leʋega, é fɔɔɠu Moize kɔligi ʋa, é ɠɛ ma: «Ɗa bɛ̀ ga zinigi gè sɔlɔɔgai ga ɲamai.» 26 Ɠɔoɠɔ GALAGI zɛni ná. Názu ɠa anzanui ɠɛni ma la: «Zinigi sɔlɔɔgai ga ɲamai,» tatipɛlɛʋolui maaʋele ma.

27 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Aalɔn ma: «Li teʋebai zu, è Moize laaɠomi.» Aalɔn liini, é Moize laaɠomini GALA ná-gizei ma, é nɛɛnɛ. 28 Moize wooi kpein dɛɛni ga Aalɔn, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI teʋeni pɔ, ta poogiti kpein é deveni ga é kɛ. 29 Moize ta Aalɔn ti liini, ti Izelayɛle ɠɛwolaiti kpein gaalɛ ba. 30 Aalɔn ʋoluvaawoni ga naama vaiti kpein, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti woni Moize ma. É poogiti kɛɛni nuɓusɛiti gaazu. 31 Nuɓusɛiti ti laani da. Ti kwɛɛgai ma ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaaʋɛ Izelayɛle nuiti pɔ, ga é wɛlɛ ti ma, é ta-maanɔɠɔi ɠa, ti ɓɔɠɔmaayeini, ti nɔkɔ bu.

5

Moize ta Aalɔn ti lii laa mɔungi
Falaɠɔn ʋɔ bɛ

1 Naama vaiti teʋegai ma, Moize ta Aalɔn ti liini Falaɠɔn ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa: ‹Ɓe nà-nuɓusɛiti ba, ti li, ti fɛtii ɠula teʋebai zu dàaseigi lɛbi vaa ma.› » 2 Falaɠɔn ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Ɓɛ ɠa é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ga gè ɠolo bɛ, gè ɓe Izelayɛle nuiti ba, ti li? Gè la Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠwɛɛ, gè la yeeɓega Izelayɛle nuiti ba pɛ, ti ʋa li.» 3 Ti ɠɛni ma: «Eɓulu nuiti ta-ƓALAGI ɠulaʋɛ kɛlɛma gi ʋɛ. Va bu gi folo saʋagɔ ziɛ wo teʋebai zu, gi li, gi zalaɠaiti kula gá-ƓALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naa ɠa a kɛ, é mina ʋa seeɓɛ wola ʋɛɛzu gi ʋa, ɓaa a ʋa kɔɔ ʋɛɛ gi ʋa.» 4 Ezipete masagi ɠɛni ti ma: «Moize ta Aalɔn, leeni vaa zu wo nuɓusɛiti seɠezu ta-wotiiti ma? À ɠale ma, wo wa-wotiiti kɛ.» 5 Falaɠɔn ɠɛni ma: «Niizu, niima nuɓusɛiti ti mɔinɗa zooi zu, wa ta-wotiiti suɠoloɠolosu!»

Falaɠɔn ta ɓɔ fai
Izelayɛle nuiti ta-wotii ʋa

6 Naama voloi nɔ, Falaɠɔn niima levei veeni nuɓusɛiti ta-wɛlɛma nuiti zea, ta ta-wotiɠɛ ɠundiɠiiti, é ɠɛ ti ma: 7 «À mina mɔ tufa ve nuɓusɛiti zea, eɠɛʋelei é ɠɛa ɠɛɛzu la mɔungi zu, ga ti ʋa ɓilikii loɠa, ti ɗa li niina, tiya ɓɔɠɔi ti ɗa tufai yɛʋɛ. 8 Anɛɛ naa ʋe, ɓilikii liegɔi ti ɠɛa doɠazu mɔungi zu, wa naa nɔ la ti ɠakala. À mina ta ɠula naa la ga tago ɓalaa, mazɔlɔɔ ta ga dɔɔʋɛ nuiti, naa ɠa é kɛɛzu, ti kpeei loozu, ti ɗa ɠɛ: ‹Ɓe gi ʋa, gi li, gi zalaɠaiti kula gá-ƓALAGI ʋɛ.› 9 À nui niiti kasɔɠili ga botii, ti-un ka yɛ naa ma, ti mina woilo zɛɛ ɓɔɛzuɠulaiti ma.»

10 Nuɓusɛiti ta-wɛlɛma nuiti, ta ta-wotiɠɛ ɠundiɠiiti ti liini, ti ɠɛ nuɓusɛiti ma: «Falaɠɔn wooi ɠaa: ‹Gè la mɔ tufa veezu wo ya. 11 Wa ɓɔɠɔi, à li, wo tufai ɠaiziɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, ʋɛ nɔpɛ wa ka ná. Anɛɛ naa ʋe, tanɔpɛ ge la ɠulazu wa-wotii la.› » 12 Nuɓusɛiti ti vazani Ezipete yooi zu ná pɛ, ti ɗa tufa unkpulugiti zɛʋɛ tufai ʋotogi zu. 13 Ta-wɛlɛma nuiti ti ɠɛni ɓɔizu ti la, ti ɗa ɠɛ: «À wa-volo ɠila kuɠui ɓe, eɠɛ nɔ siɛgi zu tufai ɠɛni la wo ya.» 14 Ti ɠɛni Izelayɛle nuiti ta-wotiɠɛ ɠundiɠiiti doɠazu, niiti Falaɠɔn ná-gwɛlɛma nuiti ti ti zeini ti unda. Ti ɠɛni ɠɛɛzu ti ma: «Lee vaa zu wo la ɓeni ga wogi ta za ɓilikii liegɔi loɠa, daai wo ɠakala, eɠɛʋelei é laani la wo ɠakala mɔungi zu?»

15 Izelayɛle nuiti ta-wotiɠɛ ɠundiɠiiti ti liini, ti ɓaazaɠa Falaɠɔn ma, ti ɠɛ ma: «Lee vaa zu è gi zosu ɠani, gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ nuiti? 16 Ti la mɔ tufa veezu gi ya, gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ nuiti, ti ɗa ɠɛ gi ma: ‹À ɓilikiiti doɠa!› Gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ nuiti, ta gi loɠazu, tama ɗa-nuɓusɛiti ka ti faaɠaazagi ɠɛai.» 17 Falaɠɔn ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Wa ga dɔɔʋɛ nuiti, dɔɔʋɛ nu wolaiti! Naa ɠa é kɛɛzu, wo ɠɛɛzu ma: ‹Ɓe gi ʋa, gi li, gi zalaɠaiti kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.› 18 Niizu, à li, wa-woti ɠɛɛzuʋɛ, nu la mɔ tufa veezu wo ya ɲɛgɛlɛin, kɛlɛ wa ɓilikii liegɔi nɔ ve, nii wo ɠɛni feezu.»

19 Izelayɛle nuiti ta-wotiɠɛ ɠundiɠiiti ti kaani ga ta ti maanɔɠɔzu nɔ sɛsɛ, ti ɗa ɠɛ ma: «Wo la tanɔpɛ kulazu ɓilikii liegɔi la, nii é veezu folo-o-folo.» 20 Ti ɠulazuʋɛ Falaɠɔn ʋɔ bɛ, ti zeelini Moize ta Aalɔn ʋɔ bɛ, naati ti ɠɛni ti maaɓɔunsu. 21 Ti ɠɛni ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo ɠaazu, toɠa wo lukpɔɠaaleʋe! Wo gi maayogi zeɠea Falaɠɔn ta ná-botiɠɛ nuiti bɛ. Wo boɠa zɔkpɔi laa ti-yeezaamaʋɛ, ga ti gi ʋaa la.»

22 Moize ɠaleni ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Màliɠii, lee vaa zu é faa ɲɔi ɠɛa ga niima nuɓusɛiti? Lee vaa zu è tèʋegai? 23 Kaipa gè liini Falaɠɔn ʋɔ bɛ, gè ɓɔɛ pɔ è-laaseigi zu, toɠa faa ɲɔi ɠɛɛzu nɔ ga niima nuɓusɛiti, ɗa ma, è la ɗa-nuɓusɛiti unmɔɔni pɛ, è ʋa ti ɠula zea.»

6

GALA ge Izelayɛle nuiti unmɔɔ fai
laazeeli vai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ɗa ʋaazu pɛtɛsu niizu, nii gè ʋaazu kɛɛzu ga Falaɠɔn. Nà-zeeɠaaɓaa wolai maaʋele ɠa é ʋaazu ɓesu la Izelayɛle nuiti ba, ti li, toɠa ti ɓɛɛzu, é ti ɠula ná-zooi ʋa.»

2 GALA ge ɓɔɛni mɔnɔ Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: «Nɔ̀un nà, nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. 3 Gè ɠulani kɛlɛma Aɓalaame ʋɛ, ta Izaake, ta Zakɔɓe, ga GALA Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii, kɛlɛ gè la ɠɛni ɓɔɠɔ lɛɛni ga tiye ga dàaseigi ɠa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. 4 Gè minazeɠeni ti ʋɛ, ga nà Kanaan yooi veezu ti ʋɛ, zooi naa, nii ti su ga seikɔɠɔma nuiti. 5 Nɔ̀un nà, gè Izelayɛle nuiti kpala gooi mɛnigɛ, niiti ti ga Ezipete nuiti ta-luɔiti. Gè ɠizɛgɛ nà-minazeɠegi zu. 6 Naa ɠa é ba, ɠɛ Izelayɛle nuiti ma: ‹Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà wo viesu, gè wo ɠula boti ɓaagi laawu, niiti Ezipete nuiti ti daazu wo unma. Nà wo unmɔɔsu, wo ɠula duɔlai zu, nii wo su ti ya. Nà wo unmɔɔsu ga nà-zeeɠaaɓaai, naa ɠa ɠɛ ga tukpɔɠaaleʋe wolai ti laalɔɠɔma. 7 Nà wo zeɠezu, wo ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti, nà ɠɛ ga wa-ƓALAGI. Wa suɠwɛɛ ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI, nii é wo unmɔɔsu, é wo ɠula boti ɓaagiti daawu, niiti Ezipete nuiti ti daazu wo unma. 8 Nà lɛɛzu ga woye zooi naa zu, nii gè ma ɠonai woni ga nà fe Aɓalaame ya, ta Izaake, ta Zakɔɓe. Nɔ̀un nà, nà feezu wo ya, é ɠɛ ga wɔnɔ. Nà Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋe.› »

9 Moize naama wooiti boni Izelayɛle nuiti ma, kɛlɛ naati ti la ɠɛni woiloni goo ma, mazɔlɔɔ ti ɠɛni iɲɔteʋe wolai zu, duɔla ɓaaɓaa golai maaʋele ma, nii ti ɠɛni su.

10 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 11 «Li, è ɓɔɛ Falaɠɔn ʋɔ, Ezipete masagi, é ɓe Izelayɛle nuiti ba, ti li, ti ɠula ná-zooi ʋa.» 12 Moize Ɠɔoɠɔ GALAGI wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Izelayɛle nuiti ti la woiloni gòoi ma. Falaɠɔn ɠa zoo ɠale woilosu gòo ma, nɛ̀i kpɔ̀ɛla ɓaai?»

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ta Aalɔn ʋɔ, é deveiti fe ti ya, é ʋilɛ Izelayɛle nuiti ba ta Ezipete masagi Falaɠɔn, Izelayɛle nuiti kula vai zu Ezipete yooi ʋa.

Moize ta Aalɔn ti-mɛmɛwolaiti

14 Izelayɛle nuiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti ma ɠundiɠiiti ti ɠɛni ga: Izelayɛle ná-doun zunu mɔungi é zɔlɔɔni, daa ga Luɓɛn. Naa ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Ɠeenɔke, Palu, Ɠɛselon, ta Kaalemi. Luɓɛn nɔnɔ ma ʋɛlɛyeɠeiti kana.

15 Simiyɔn ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Yemuwɛle, Yamin, Wɔɠade, Yakin, Sɔɠaal, ta Sayile, Kanaan anzanui ná-doun zunui. Simiyɔn ná-pɛlɛyeɠeiti kana.

16 Leevi ná-doun zunuiti daaseigiti kaa, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la: Gɛɛleson, Keɠate, ta Melali. Leevi zii ma ɠonagiti ti ɠɛni ga kona ungila puusaʋagɔ maazu lɔfela (137). 17 Gɛɛleson ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Liɓeni ta Simeyi, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti. 18 Keɠate ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Amelame, Yiseɠaal, Ɠeeɓelɔn, ta Uziyɛle. Keɠate zii ma ɠonagiti ti ɠɛni ga kona ungila puusaʋagɔ maazu saʋagɔ (133). 19 Melali ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Maali ta Musi. Naati ka ti ga Leevi ná-pɛlɛyeɠeiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la.

20 Amelame nazai Yɔkeeɓɛde zeini ga anza, naa doun zunuiti sɔlɔɔni bɛ: Aalɔn ta Moize. Amelame zii ma voloi kpein ge ɠɛni ga kona ungila puusaʋagɔ maazu lɔfela (137). 21 Yiseɠaal ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Kɔlee, Neefɛge, ta Zikeli. 22 Uziyɛle ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Mikayɛle, Ɛlesafan, ta Siteli.

23 Aalɔn Naason baazeelai Eliseeɓa zeini ga anza, nii é ga Aminadaɓe ná-doun anzanui, naa doun zunuiti sɔlɔɔni bɛ: Nadaɓe, Aɓiyu, Eleazaal, ta Itamaal.

24 Kɔlee ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga: Asiil, Ɛlekana, ta Aɓiazafe. Kɔlee ná-doun zunuiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti kana.

25 Aalɔn ná-doun zunui Eleazaal, Putiyɛle ná-doun anzanui zeini ga anza, naa doun zunu zɔlɔɔni bɛ, é daasei pɛɛni ga Finease. Naati ka ti ga Leevi lointi ta-ʋɛlɛyeɠeiti ma ɠundiɠiiti, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

26 Aalɔn ta Moize naati ka Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ti ma: «À li, wo Izelayɛle nuiti kula Ezipete yooi ʋa, wo ti zei kpasu ga pagɔ.» 27 Moize ta Aalɔn ɠa ti liini, ti ɓɔɛ Ezipete masagi Falaɠɔn ʋɔ, ga ti Izelayɛle nuiti kula Ezipete yooi ʋa.

Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠegi niinɛ vai Moize ʋɛ

28 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni la Moize ʋɔ, Ezipete yooi zu, 29 é ɠɛni ma: «Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. Li, è ɓɔɛ Ezipete masagi Falaɠɔn ʋɔ, naama vaiti kpein bo ma, nii gè bosu è ma.» 30 Kɛlɛ Moize Ɠɔoɠɔ GALAGI wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nɔ̀un nà ɠa kpɔ̀ɛla ɓaai, Falaɠɔn ɠa woilo ɠale gòo ma?»

7

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Wɛlɛ, nà è losu GALA tosuʋɛ Falaɠɔn ʋɛ, è-liɛ Aalɔn ɠɛ ga è laavaawo nui. 2 Ɗɔun, ɗa naati kpein bo, nii gè ʋaazu è levezu ma. È-liɛ Aalɔn ɠa lati, é ti wo ʋolu Falaɠɔn ma, ga é ɓe Izelayɛle nuiti ba, ti ɠula ná-zooi ʋa. 3 Nà ma, nɔ̀un, nà Falaɠɔn ɠigi ɓaazu, nà nà-poogiti ta nà-laavɔɔ vaiti kɛ, ná zeizu ɠɛ mɔinmɔin Ezipete yooi zu. 4 Kɛlɛ Falaɠɔn la ʋaazu woilosu wo-wooi ma. Názuʋɛ, nà yeeʋɛɛzu Ezipete yooi ma, gè nà-nu ɓulugiti kula Ezipete yooi ʋa, nà-nuɓusɛiti ti ga Izelayɛle nuiti, ga tukpɔɠaaleʋe wolai maaʋele. 5 Ezipete nuiti ta ʋaazu kwɛɛsu naazu ga, nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu gè ʋaazu yeemaalesu da Ezipete yooi maazu, gè Izelayɛle nuiti kula ti zaama.»

6 Moize ta Aalɔn ti naa ɠɛɛni, eɠɛʋelei nɔ kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni la ti ya. 7 Moize ná-konagi ɠɛni niina ga puulɔsaʋa (80), Aalɔn ná-konagi ɠɛ ga puulɔsaʋa maazu saʋagɔ (83), siɛgi zu ti liini la, ti ɓɔɛ Falaɠɔn ʋɔ.

Aalɔn ná-tukpɔi lati fai,
é ɠɛ ga kaalii

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ta Aalɔn ma: 9 «Ni Falaɠɔn a ɓɔɛna wo ʋɔ, é ɠɛ wo ma: ‹À laavɔɔ vaa ɠila kɛ,› ɗa ɠɛ Aalɔn ma: ‹Ɗa-lukpɔi zeɠe, è pili Falaɠɔn ɠakala zooi ma.› Toɠa ɠɛ ga kaalii.» 10 Moize ta Aalɔn ti liini Falaɠɔn ʋɔ bɛ, ti naa ɠɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI valini la ti ma. Aalɔn ná-tukpɔi ʋilini zooi ma Falaɠɔn ɠakala ta ná-botiɠɛ nu wolaiti, naa latini, é ɠɛ ga kaalii. 11 Kɛlɛ Falaɠɔn molikulagiti tolini, ta zoɠoiti. Tiya ɓalaa, ti naa ɠɛɠalai ɠɛɛni ga ta-zoɠolaiti maaʋele. 12 Ti kpein ti ta-lukpɔiti pilini zooi ma, naati ti latini, ti ɠɛ ga kaaliiti. Kɛlɛ Aalɔn ná-tukpɔi ta-lukpɔiti kpɔleni. 13 Falaɠɔn ɠigi ɓaani, é la ɠɛni woiloni Moizeni ta Aalɔn wooi ma pɛ, eɠɛʋelei nɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI boni la.

Maanɔɠɔ mɔungi:
Ziɛi lati fai, é ɠɛ ga ɲamai

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Falaɠɔn ɠigi ɓaa, é la kɛɛzu, é ʋa ɓe nuɓusɛiti ba, ti ʋa li. 15 Li Falaɠɔn ʋɔ bɛ sobui nɔ, toɠa ɠulazu, é ɗa li ziɛ wolai Nile laaʋɛ. Tukpɔi zo ya, nii é latini, é ɠɛ ga kaalii. 16 Ɗa ɠɛɛzu Falaɠɔn ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI, Eɓulu nuiti ta-ƓALAGI, tèʋegɛ è ʋɔ bɛ ga gè bo è ma ga è ɓe ná-nuɓusɛiti ba, ti li, naa ɠa a kɛ ti dɛbi teʋebai zu. Kɛlɛ ɗɔun, zaaɠaza é la dɛ kɛɛni. 17 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Ɗa ʋaazu kwɛɛsu nii maaʋele ma, ga toɠa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. Nà ʋaazu ziɛ wolai Nile loɠazu ga tukpɔi é zoni zèa, toɠa ʋaazu latisu, é ɠɛ ga ɲamai. 18 Kaleiti kpein ti ziɛ wolai Nile wu, ta za, ziɛ wolai Nile makugi ɠa ɠula, Ezipete nuiti ta ɠaaɓa wafuun ga ti ziɛ wolai Nile ta ɓɔle.› » 19 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ɠɛ Aalɔn ma: ‹Ɗa-lukpɔi zeɠe, è yeemaale Ezipete nuiti ta-ɗɛiti ma: ta-ɗɛ wolaiti, ta-ma ɓekegiti, ta-ɓoigiti, ta ta-ɗɛ yeɠe goiti. Ta ɠɛ ga ɲamai, ɲamai ɠa ɠɛ Ezipete yooi kpein su, gulu aniɲakaiti su ta kɔtu aniɲakaiti.› »

20 Moize ta Aalɔn ti naa ɠɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI valini la ti ma. É tukpɔi wuzeɠeni, é ziɛ wolai Nile loɠa Falaɠɔn ɠaazu, ta ná-botiɠɛ nu wolaiti gaazu, Nile ɗɛi kpein ge latini ga ɲamai. 21 Kaleiti ti zaani ziɛ wolai Nile wu. Ziɛ wolai Nile makugi ɠulani, Ezipete nuiti ti la mɔ ɠɛni zoosu ti ʋa ziɛ wolai Nile ɓɔle. Ɲamai ɠɛni Ezipete yooi kpein su. 22 Kɛlɛ Ezipete molikulagiti ti naa ɠɛɠalai ɠɛɛni ga ta-zoɠolaiti maaʋele. Falaɠɔn ɠigi ɓaani, é la woiloni Moizeni ta Aalɔn woo ma, eɠɛʋelei nɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI boni la. 23 Falaɠɔn ɠaleni ma, é li ná-masa pɛlɛi wu, é la vɔlɔ ɠisɔlɔɔni niima vai ma ɲɛgɛlɛin.

24 Ezipete nuiti kpein ti zeɠeiti bɔɔni ziɛ wolai Nile maaɠoolii zu, ga ti kpɔɔleɗɛ zɔlɔɔ, mazɔlɔɔ ti la ɠɛni zoosu ti ʋa ziɛ wolai Nile ta ɓɔle. 25 Ɠɔoɠɔ GALAGI ziɛ wolai Nile ɠoloɠologai ma, é kɛɛni su ga folo lɔfela.

Maanɔɠɔi velesiɛi:
Zɔlɔgiti ti zooi maaɓɔɔle fai

26 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Li Falaɠɔn ʋɔ bɛ, è ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Ɓe ná-nuɓusɛiti ba, ti li, naa ɠa a kɛ ti dɛ̀bi. 27 Ni è la ɠɛ kɛɛni, è ʋa ɓe ti ʋa, ti ʋa li, nà ʋaazu ɗa-yooi kpein suɠoloɠolosu ga zɔlɔgiti. 28 Ziɛ wolai Nile wuulaa ɠa ve ga zɔlɔgiti, ta ɠula bu, ti lɛ ɗa-masa pɛlɛi wu, ti lɔ è laa ʋɛlɛi wu, ta ɗa-ʋetei zu, ti lɛ ɗa-wotiɠɛ nuiti ta-ʋɛlɛiti bu, ta ɗa-nuɓusɛiti pɔ bɛti, ta ʋu ɗa-ɓulu mɔ zeɠeiti su, ta ɗa-ɓulu vukɔ ɠaayɔ aniɲakaiti su. 29 Zɔlɔgiti ta lɛ wo ma, wa ɗa-nuɓusɛiti, ta ɗa-wotiɠɛ nuiti kpein.› »

8

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ɠɛ Aalɔn ma: ‹Yeemaale ga ɗa-lukpɔi ziɛ wolaiti ma, ta ma ɓekegiti, ta kpoigiti, zɔlɔgiti ti lɛ Ezipete yooi ɠa.› » 2 Aalɔn yeemaaleni Ezipete ɗɛiti ma. Zɔlɔgiti ti lɛɛni, ti Ezipete yooi maaɓɔɔle. 3 Kɛlɛ molikulagiti ti naa ɠɛɠalai ɠɛɛni ga ta-zoɠolaiti maaʋele. Ti zɔlɔgiti puuni ɓalaagi Ezipete yooi ɠa.

4 Falaɠɔn Moizeni ta Aalɔn lolini, é ɠɛ ti ma: «À Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛ, naa ɠa a kɛ é zɔlɔgiti maaɠooza gi ʋa ga nà-nuɓusɛiti. Nà ɓesu wa-nuɓusɛiti ba, ti li, ti zalaɠaiti kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.» 5 Moize ɠɛni Falaɠɔn ma: «Masagi, va bu ɗa ɓɔɠɔi è kui lɛ ga ze, yeei gè ʋaazu Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛzu la è ʋɛ, wa ɗa-wotiɠɛ nuiti, ta ɗa-nuɓusɛiti, nii a kɛ é zɔlɔgiti maaɠooza è ʋa, ta ɗa-ʋɛlɛiti? Taɠila kpalaa ge la yɛga ná, kɛni ziɛ wolai Nile nɔ wu.» 6 Falaɠɔn gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Lina nɔ.» Moize ɠɛni ma: «Toɠa ɠɛ ɠana, eɠɛʋelei è faliai la, naa ɠa a kɛ, è kwɛɛ ga gala kili ge la ɠulani ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI. 7 Zɔlɔgiti ta maaɠooza è ʋa, ta ɗa-ʋɛlɛiti, ta ɗa-wotiɠɛ nuiti, ta ɗa-nuɓusɛiti, taɠila kpalaa ge la yɛga ná, kɛni ziɛ wolai Nile nɔ wu.»

8 Moize ta Aalɔn ti zeɠeni Falaɠɔn ʋɔ bɛ, Moize wooɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, zɔlɔgiti ta-vaa zu, niiti é ti leʋeni Falaɠɔn laalɔɠɔma. 9 Ɠɔoɠɔ GALAGI naa ɠɛɛni, nii Moize falini ma. Zɔlɔgiti ti zaani pɛlɛiti bu, ta koizuʋɛti, ta dɔɓɔiti su. 10 Ti ti ɠaalɛɛni ba kpifɔkpifɔ, makugi ɠɛni ɠulazu zooi zu ná pɛ. 11 Kɛlɛ Falaɠɔn kaai ma ga faiti ti zolooga, é ɓɔɠɔ ɠikpaani, é la woiloni Moizeni ta Aalɔn woo ma, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai la.

Maanɔɠɔi zaʋasiɛi:
Sosoligiti

12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ɠɛ Aalɔn ma: ‹Ɗa-lukpɔi maale, è zooi ma vufiligi loɠa. Toɠa latisu ga sosoligiti Ezipete yooi zu ná kpein.› » 13 Zekana ti kɛɛni la. Aalɔn yeemaaleni ga ná-tukpɔi, é zooi ma vufiligi loɠa la. É ɠɛni ga sosoligiti, é ʋu nuiti ma, ta suaiti. Zooi ma vufiligi kpein ge ɠɛni ga sosoligiti, Ezipete yooi kpein su. 14 Molikulagiti ti ta-zoɠolaiti kpein kɛɛni, ga ti ʋa sosoligiti kula, kɛlɛ ti la ɠɛni zooni. Sosoligiti ti ʋuuni nuiti ma ta suaiti. 15 Názu ɠa molikulagiti ti ɠɛni la Falaɠɔn ma: «GALA ɓɔɠɔi yee ʋogi ʋe!» Kɛlɛ Falaɠɔn ɠigi ɓaani, é la woiloni Moizeni ta Aalɔn woo ma, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai la.

Maanɔɠɔi naanisiɛi:
Dɛgiti puu vai

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Wuzeɠe ga sobuzobui, è li, è lo Falaɠɔn ɠakala, siɛgi zu é ɠulazu la ga é li ziaʋɛ, ɗa ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Ɓe nà-nuɓusɛiti ba, ti li, naa ɠa a kɛ ti dɛ̀bi. 17 Ni è la ɓeni nà-nuɓusɛiti ba, ti ʋa li, nà ʋaazu è laalɔɠɔma ga dɛgiti ti laaɓadiai, wa ɗa-wotiɠɛ nuiti, ta ɗa-nuɓusɛiti, naa ʋɛɛ ɗa-ʋɛlɛiti ba. Ezipete nuiti ta-ʋɛlɛiti buulaa ɠa ve ga dɛgiti, ta zooi ɓalaa laa ɠa ve. 18 Kɛlɛ naama volo ná, nà zeeɠaaɠwɛɛzu ɠɛ Gɔsɛn yooi ʋa, ʋɛ nà-nuɓusɛiti ti zeini ná, dɛgiti ti la ɠɛa miná ɲɛgɛlɛin, naa ɠa a kɛ è kwɛɛ ga nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà naama yooi zu. 19 Nà zeeɠaaɠwɛɛzu ɠɛɛzu nà-nuɓusɛiti ta ɗa-nuɓusɛiti ba. Laavɔɔ vai ma ʋoogi naa ɠa ɠula kɛlɛma lina.› » 20 Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni ɠana. Dɛgiti ti laaɓadiai, naati ma ɓulugi ʋaani Falaɠɔn ná-masa pɛlɛi wu, ta ná-botiɠɛ nuiti ta-ʋɛlɛiti bu, ta Ezipete yooi kpein su. Zooi ɠoloɠoloni dɛgiti zea.

21 Falaɠɔn Moizeni ta Aalɔn lolini, é ɠɛ ti ma: «À li, wo zalaɠaiti kula wa-ƓALAGI ʋɛ zooi zu.» 22 Moize gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «É la zolooni lago pa ga é ɠɛ ɠana, mazɔlɔɔ gá ʋaazu zalaɠaiti kulazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, gá-ƓALAGI, ti ga kɔzɔba aniiti Ezipete nuiti bɛ. Ni gá zalaɠaiti kulana Ezipete nuiti gaazu, ti ga kɔzɔba aniiti ti ʋɛ, ti la gi zɔa ga kɔtui ɓaa? 23 Gá folo saʋagɔ ziɛ wosu teʋebai zu, gi zalaɠaiti kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, gá-ƓALAGI, eɠɛʋelei é bogai la gi ma.» 24 Falaɠɔn ɠɛ ma: «Nɔ̀un nà, nà yeeɓesu wo ʋa, wo li teʋebai zu, wo zalaɠaiti kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, wa-ƓALAGI. Kɛlɛ wa ɠɛna lia, à mina maaɠooza. À maanɛɛnɛi wo bɛ̀.» 25 Moize gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Pɛtɛ, nà ga ɠula è ʋɔ bɛ, nà Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛzu è ʋɛ. Lina, dɛgiti ta maaɠooza Falaɠɔn ʋa, ta ná-botiɠɛ nuiti, ta ná-nuɓusɛiti, kɛlɛ Falaɠɔn mina yɛ gi yaavazu, é ʋa ɓe yeeɓesu nuɓusɛiti ba, ti ʋa li, ti ʋa zalaɠaiti kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.» 26 Moize ɠulani Falaɠɔn ʋɔ bɛ, é Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛ. 27 Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni eɠɛʋelei Moize falini la ma, dɛgiti ti maaɠoozani Falaɠɔn ʋa, ta ná-botiɠɛ nuiti, ta ná-nuɓusɛiti. Gila kpalaa ge la ɠɛni yɛni ná. 28 Kɛlɛ niizu mɔnɔ, Falaɠɔn ɓɔɠɔ ɠigi ɓaani, é la yeeɓeni nuɓusɛiti ba, ti ʋa li.

9

Maanɔɠɔi lɔɔlusiɛi:
Ɗɔfɔ zeeɓɛi ʋɛɛ vai suaiti ba

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Li Falaɠɔn ʋɔ bɛ, è ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI, Eɓulu nuiti ta-ƓALAGI wooi ɠaa: Ɓe nà-nuɓusɛiti ba, ti li, naa ɠa a kɛ ti dɛ̀bi. 2 Ni è la ɠɛ kɛɛni, è ʋa ɓe ti ʋa, ti ʋa li, ɗa ti zona, 3 Ɠɔoɠɔ GALAGI yeei ɠa ɠɛ ɗa-loganiiti daalɔɠɔma, niiti ti dɔɓɔiti su, sooiti, ta soovalegiti, ta ɲɔmɛiti, ta nikɛiti, ta baalagiti, ta boliiti. Toɠa ɠɛ ga ɗɔfɔi, é wola ɲɔu. 4 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa zeeɠaaɠwɛɛzu ɠɛ Izelayɛle ná-toganiiti ba ta Ezipete nuiti ta-loganiiti. Niiti ti ga Izelayɛle nuiti tɔnɔi, gila kpalaa ge la zaa ti ʋa.› » 5 Ɠɔoɠɔ GALAGI kui leʋea ba, é ɠɛ: «Lina, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa naa ɠɛ zooi zu.»

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni ɠana nɔ, poluma voloi. Ezipete nuiti ta-loganiiti kpein ti zaani, kɛlɛ sua ɠila kpalaa ge la ɠɛni zaani Izelayɛle nuiti ta-loganiiti su. 7 Falaɠɔn keelai leʋeni ga ti gaazaɠagiti bo, pɛtɛ, Izelayɛle ná-toganiiti gila kpalaa ge la ɠɛni zaani. Falaɠɔn ɠigi ɓaani, é la ɠɛni ɓeni Izelayɛle nuiti ba, ti ʋa li.

Maanɔɠɔi lɔzitasiɛi:
Divologiti ti lo fai
nuiti ta suaiti ba

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ta Aalɔn ma: «À yeelaave ga diɠi losuʋɛ ma yuʋui, Moize foɓe geezu ʋelei Falaɠɔn ɠaazu. 9 Toɠa ɠɛ ga fufiligi, é ʋɛɛ Ezipete yooi pɛ ma, é ɠɛ ga divologi, é lo nuiti ta suaiti ba, é ɠula ti ma, Ezipete yooi zu ná pɛ.» 10 Ti fuului ma yuʋui zeɠeni, ti li, ti lo Falaɠɔn ɠakala. Moize foɓeni geezu ʋelei, é ɠɛni ga divologiti, kɛai ga kula ma anii nuiti ta suaiti ma. 11 Molikulagiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa ʋa Moize ɠakala, tɔɔzei divologiti ba, mazɔlɔɔ divologiti ti ɠɛni molikulagiti ba, eɠɛʋelei é ɠɛni la Ezipete nuiti kpein ba. 12 Ɠɔoɠɔ GALAGI Falaɠɔn ɠigi ɓaani, Falaɠɔn la ɠɛni woiloni Moizeni ta Aalɔn wooi ma, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai la Moize ma.

Maanɔɠɔi lɔfelasiɛi:
Sakɔtuiti puu vai

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Wuzeɠe ga sobuzobui, è li, è lo Falaɠɔn ɠakala. Ɗa ɠɛɛzu ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI, Eɓulu nuiti ta-ƓALAGI wooi ɠaa: Ɓe nà-nuɓusɛiti ba, ti li, naa ɠa a kɛ ti dɛ̀bi. 14 Mazɔlɔɔ niizu, nà ʋaazu ga maanɔɠɔ vaiti kpein ɗa ɓɔɠɔi è laalɔɠɔma, ta ɗa-wotiɠɛ nuiti daalɔɠɔma, ta ɗa-nuɓusɛiti daalɔɠɔma, naa ɠa a kɛ, è kwɛɛ ga kɛ̀ɠala nɔpɛ ge la ná eteai zu ná kpein. 15 Ni gè yeemaaleni, gè è loɠa ga saai, ɗa-o, ɗa-nuɓusɛiti-yo, é ga wo ɲɛɛlɛa etea. 16 Kɛlɛ gè è yɛgɛ vulua, naa ɠa a kɛ, è nà-zɛbɛi ɠa, ta ti dàaseigi wo eteai zu ná pɛ. 17 Ɗa ba, è ɗa pele ɓesa nà-nuɓusɛiti dii vai luɠɔ. 18 Naa ɠa é ba, lina, niima lɛlɛi ma, nà sakɔtui ʋuuzu zeeɠaaɓa, nii kɛɠala nɔpɛ ge la dɛ ɠɛɛni Ezipete yooi zu, é zo naa ɓɛtɛ volo ma, eyɛsu niizu. 19 Deɠɛmu, ɗa-loganiiti makɛsu ɓɛtɛna ga pagɔ, ta nii kpein é ga ɗɔnɔ, é è ya eteaʋɛ. Sakɔtui ɠa ʋaazu ʋuuzu nuiti kpein ma ta suaiti, niiti ti ʋaazu yɛsu eteaʋɛ, ti la lɔɔɠuni pɛlɛiti bu, naati ta za.› »

20 Falaɠɔn ná-botiɠɛ nuiti saama, niiti ti luani Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ʋa, naati ti ta-wotiɠɛ nuiti ta ta-loganiiti tɛɛni pɛlɛiti bu ga gaazuvilɛi. 21 Kɛlɛ niiti ti la ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi lɔɔni yiima, ti ʋa kɛ ɠaazu ma ga faa, naati ti ta-wotiɠɛ nuiti ta ta-loganiiti zɛni eteaʋɛ.

22 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Yeemaale geeɠɔlɔgi ʋɔ pelei, sakɔtui ʋu Ezipete yooi kpein su nuiti ma, ta suaiti, ta tufaiti kpein dɔɓɔiti su, Ezipete yooi zu.» 23 Moize ná-tukpɔi leteni geeɠɔlɔgi ʋɔ pelei. Ɠɔoɠɔ GALAGI tona kpunɛ tugi leʋeni, ta sakɔtui, geeɓadɛi yeini eteai zu. Ɠɔoɠɔ GALAGI sakɔtui ʋuuni Ezipete yooi zu. 24 Sakɔtui ʋuuni, mainmain ɠɛni saɠazu, geeɓadɛi ɗa loo sakɔtuiti saama, gola yeeɠaaɓaani, kɛɠala la dɛ ɠɛɛni Ezipete yooi zu, kaipa é ɠɛɛni ga ɓɔɠɔ you. 25 Sakɔtui ʋuuni, é zeelini Ezipete yooi kpein ma ga ɲɔuɗa, nii kpein é ɠɛni eteaʋɛ, é zo nuiti ma, é zeeli suaiti ma. Sakɔtui ʋuuni tufaiti kpein ma dɔɓɔiti su, é guluiti suɠoloɠoloni dɔɓɔiti su. 26 Kɛni nɔ ʋɛ Izelayɛle nuiti ti ɠɛni ná, Gɔsɛn yooi zu, miná ɠa sakɔtui la ɠɛni zeelini ná.

27 Falaɠɔn Moizeni ta Aalɔn lolini, é ɠɛ ti ma: «Gè kotoi ɠɛa niizu. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa sɔlegai, nà-o, nà-nuɓusɛiti-yo, gi la ʋeeni. 28 À Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛna, nii a kɛ tona kpunɛ tugi mina mɔ ɠula, ta sakɔtui mina mɔ ʋu. Nà ɓesu wo ʋa, wo li, nu la mɔ yeeʋiliga wo zu mɔnɔ.» 29 Moize ɠɛni ma: «Siɛgi zu gè ɠulazu la taai ʋa, nà zeeiti tɛɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. Tona kpunɛ tugi maa ɠa leʋe, ta sakɔtui, naa ɠa a kɛ è kwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa po ge ga eteai. 30 Kɛlɛ gè kwɛɛ ga ɗa-o, ɗa-wotiɠɛ nuiti-yo, wo la dɛ luazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa.»

31 (Gezei ta wɔɔlezegi ti ɠoloɠoloni, tɔɔzei wɔɔlezegi ɠulaa ɠɛni de su ga niinɛ, gezei ʋua ɠɛni de ga niinɛ. 32 Ɓeleegi ta epɔtelegi ti la ɠɛni ɠoloɠoloni, tɔɔzei ti nɛkɛgɛ.)

33 Moize ɠulani Falaɠɔn ʋɔ bɛ, é li taa ʋoluʋɛ, é yeeiti tɛɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, tona kpunɛ gooi ta sakɔtuiti maaleʋeni, tonai la mɔ ɠɛni ʋuuni zooi ma. 34 Falaɠɔn kaai ma ga tonai, ta sakɔtui, ta tona kpunɛ gooiti maaleʋea, é ɠɛni nɔ ba, é ɗa kotoi ɠɛ, é ɓɔɠɔ ɠigi ɓaani, tɔ-o, ná-botiɠɛ nuiti-yo. 35 Falaɠɔn ɠigi ɓaani, é la ɠɛni ɓeni Izelayɛle nuiti ba, ti ʋa li, eɠɛʋelei nɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI puuni la Moize la, é bo.

10

Maanɔɠɔi lɔsaʋasiɛi:
Kotogiti puu vai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Li Falaɠɔn ʋɔ bɛ, mazɔlɔɔ nà ɠa gè kigi ɓaai, ta ná-botiɠɛ nuiti zii, nii a kɛ gè nà-poogiti kula kɛlɛma ti zaama. 2 Toɠa ɓalaa ga è suɠula è-lointi ma, ta ti-lointi, pelei gè Ezipete nuiti sogai da, ta poogi ma ziiti gè ti ɠulaai kɛlɛma ti zaama. Wa kwɛɛ naa maaʋele ma ga nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»

3 Moize ta Aalɔn ti liini Falaɠɔn ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Eɓulu nuiti ta-ƓALAGI wooi ɠaa: ‹Ɗa yɛsu ɠɛlɛzu eyɛsu siɛgi ɓɛgele zu, ga è la ɓɔɠɔ unmaayeiɗa bɛ̀? Ɓe nà-nuɓusɛiti ba, ti li, naa ɠa a kɛ ti dɛ̀bi. 4 Mazɔlɔɔ ni è la ɠɛ kɛɛni, è ʋa ɓe nà-nuɓusɛiti ba, ti ʋa li, wɛlɛ, nà ʋaazu lina ga kotogiti ɗa-yooi zu. 5 Ta zooi maaɓɔɔle, nu la zooga é ʋa zooi ɠa, ti anii mɔtaiti mi nii é ná, nii sakɔtui zɛgai wo ya, guluiti kpein ti ɓɛtɛzu wo ʋɛ dɔɓɔiti su, ta naati kpein miizu. 6 Ta ɗa-ʋɛlɛiti buulaave, ta ɗa-wotiɠɛ nuiti kpein ta-ʋɛlɛiti, ta Ezipete nuiti kpein ta-ʋɛlɛiti. È-ɠɛɛni, ta è-ɠɛɛni ti-ɠɛɛni ti la ɠɛni naa ɠɛɠala ɠaani, kaipa ti ɠulani, ti ɗa yɛnvu zooi nii zu, eyɛsu niima voloi.› » Moize ʋoluaveni, é ɠula Falaɠɔn ʋɔ bɛ.

7 Falaɠɔn ná-botiɠɛ nuiti ti ɠɛni ma: «Zunui nii ɠa ɠɛɛzu ga balii ɠale ade ʋɛ, eyɛsu siɛ kpɛgele zu? Ɓena nui niiti ba, ti li, ti Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, ta-ƓALAGI. È la dɛ suɠwɛɛ ɓaa ga Ezipete undaa ɠana ʋili?» 8 Ti ʋaani ʋolu ga Moize ta Aalɔn Falaɠɔn ʋɔ bɛ, naa ɠɛ ti ma: «À li, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi. Kɛlɛ ɓɛni ka ti liizu?» 9 Moize gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gá liizu ga gá-nu niinɛiti ta gá-nu ʋɔlɔiti, gá liizu ga gi-loun zunuiti ta gi-loun anzanuiti, é ʋɛɛ gá-logani goiti ta ma wolaiti ba, mazɔlɔɔ kɛni gi fɛtii ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vaa ma.» 10 Falaɠɔn ɠɛni ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI yɛ wo ʋa, ni nà ɓena wo ʋa, wo li, wa-o, wo lointi-yo! À dama ga ɓɔɠɔ, tɔɔzei maanɔɠɔi ɠa wo ɠaiziɛzu! 11 Kɛlɛ é la ɠɛɛzu ɠana! Zunuiti à li, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, mazɔlɔɔ naa ɠa wo maaɠaazaɠaboni!» Ti ti ɓɛɛni Falaɠɔn ʋɔ bɛ.

12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Yeei maale Ezipete yooi maazu, nii a kɛ kotogiti ti ʋa, ti ʋu Ezipete yooi zu, ti zooi ɠa lufaiti kpein mi, nii kpein sakɔtui zɛgai.» 13 Moize ná-tukpɔi maaleni Ezipete yooi maazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaani ga folo ɠulazu ʋele viilɛi zooi zu, naama voloi pɛ ta ma ɓidii pɛ. Sobui, folo ɠulazu viilɛi ʋaani ga kotogiti. 14 Kotogiti ti lɛɛni Ezipete yooi kpein ga, ti ʋuuni Ezipete yooi ɠa adaʋɛ pɛ, naa wola ɓɔini, é leʋe mɔungi ʋa, koto ge la dɛ mɔinni ɠana, kɛɠala la mɔ ɠɛa ʋelela ʋelei eyɛsu ɠɔ. 15 Ti zooi maaʋɛ kpein seɠeni, zooi maaɓidini. Ti tufai kpein miini zooi ɠa, ta gulu waaiti kpein, nii kpein sakɔtui zɛni ná. Daa undu ɠila kpalaa ge la ɠɛni yɛni guluiti ga, anɛɛ tufaiti ɓalaa dɔɓɔiti su, Ezipete yooi kpein su.

16 Falaɠɔn Moizeni ta Aalɔn lolini ga gaazuvilɛi, é ɠɛ ti ma: «Gè koto ɠɛa Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, wa-ƓALAGI, ta wo laalɔɠɔma. 17 Kɛlɛ nà-kotoi zuvaayɛ na, niima gelei nɔ zu. Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛ bɛ̀, wa-ƓALAGI, nii a kɛ é saa maanɔɠɔi nii maaɠooza bà niizu.» 18 Moize ɠulani Falaɠɔn ʋɔ bɛ, é Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛ. 19 Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaani ga folo liizu ʋele viilɛi, gola yeeɠaaɓaai, é li ga kotogiti, é ti ʋili Seeli Kpoloɗɛi wu. Kotogi gila kpalaa ge la ɠɛni yɛni Ezipete yooi ná tanɔpɛ. 20 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI Falaɠɔn ɠigi ɓaani, Falaɠɔn la ɠɛni ɓeni Izelayɛle nuiti ba, ti ʋa li.

Maanɔɠɔi laaʋuusiɛi:
Kpidii ʋɛɛ vai Ezipete yooi ma

21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Yeei maale geeɠɔlɔgi ʋɔ pelei, kpidii ʋɛɛ Ezipete yooi zu, kpidii nu yeei a vɔɔɠu ba.» 22 Moize yeei maaleni geeɠɔlɔgi ʋɔ pelei, kpidii ʋɛɛni Ezipete yooi zu ná pɛ, nii gola ɠaaɠiligai, naa ɠɛɛni folo saʋagɔ laawu. 23 Nu la ɠɛni bɔɔla ɠaazu, nu nɔpɛ ge la ɠɛni zeɠeni zeizuʋɛ folo saʋagɔ laawu. Kɛlɛ wozakalagi ɠɛni adaʋɛti pɛ, ʋɛ Izelayɛle nuiti ti ɠɛni náti.

24 Falaɠɔn Moize lolini, é ɠɛ ma: «À li, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi. Wo-lointi ta zoo ti ʋilɛ wo ʋolu, kɛni wa-logani goiti ta ma wolaiti nɔ ɠa wa ti yɛ ʋɛ.» 25 Moize gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Kɛni è gá-loganiiti zɛ gi ya, nii a kɛ gi zalaɠaiti ta gala zalaɠaiti kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 26 Gá liizu ga gá-logani ɓulugiti, ma ʋoloka gila kpalaa ge la yɛga, mazɔlɔɔ toɠa gi ta zeɠezu, gi Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi la, gá-ƓALAGI. Eyɛsu gi zeeli ná, gi la kwɛɛ, nii liegɔi gá kula ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma.» 27 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI Falaɠɔn ɠigi ɓaani, Falaɠɔn la ɠɛni kɛɛni, é ʋa ɓe ti ʋa, ti ʋa li.

28 Falaɠɔn ɠɛni Moize ma: «Ɠula pɔ̀ bɛ! Dama ga ɓɔɠɔ, è ʋa gàazuʋɛ ɠa mɔnɔ, mazɔlɔɔ voloi ɗa gàazuʋɛ ʋɛtɛ da, ɗa za.» 29 Moize ɠɛni ma: «È boga! Gè la mɔ è-ɠaazuʋɛ ɠaa pɛ.»

11

Maanɔɠɔ ɠaaɓelagi
ma wooi wo fai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Nà ʋaazu ga maanɔɠɔ ɠaaɓelagi Falaɠɔn ʋɔ ta Ezipete yooi. Naa a ɠɛɛna, toɠa ɓesu wo ʋa, wo ɠula ʋɛ ʋa. Siɛgi zu é ɓesu la wo ʋa ga wo li, toɠa wo ɓɛ ʋɛ tɛtɛ. 2 Ɓɔɛ nuɓusɛiti pɔ ga, zunui ɠilagilagi ta anzanui ɠilagilagi wali aniɲakaiti ta zanu aniɲakaiti fali seiɲɔɠɔi ma.» 3 Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni ɠana, eyɛsu nuɓusɛiti ti ɠaazu unfe sɔlɔɔ Ezipete nuiti gaazu, Moize ɓɔɠɔi ɠɛni ga nui nii unfemai ɠɛni veezu bɛ gola Ezipete yooi zu, Falaɠɔn ná-botiɠɛ nuiti zea, ta nuɓusɛiti pɛ.

4 Moize ɠɛni: «Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Kua zaamai ma yeeɠɛɠalai, nà ʋaazu, gè leʋe Ezipete yooi zu. 5 Doun zunu mɔungi kpein ka za Ezipete yooi zu, Falaɠɔn é zeini masa kpɔkpɔgi ɠa, é zo naa ná-doun zunu mɔungi ma, eyɛsu é zeeli botiɠɛ anzanui ná-doun zunu mɔungi ma, nii é moloi ziɠazu, eyɛsu é zeeli toganiiti ti-yiʋo zinɛ mɔungiti kpein ma. 6 Kpee wola ɠa loo Ezipete yooi kpein su, nii kɛɠala la dɛ ɠɛɛni kaipa, ta kɛɠala la mɔ ɠɛa pɛ. 7 Kɛlɛ Izelayɛle nuiti pɔ bɛ, nu la ɠite ɓalaa gilɛ ɓɔzɔ woomɛniga nu ma, ɓaa mu sua ma, naa ɠa a kɛ wo kwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI zɔɠɔzu ɠɛɛʋɛ Ezipete ʋa ta Izelayɛle.› 8 Naazu, ɗa-wotiɠɛ nuiti kpein ta ʋa, ti nɔkɔ bù, ti ɠɛ ma: ‹Ɠula ʋɛ ʋa, wa nuɓusɛiti pɛ, niiti ti è ʋolu!› Naa ʋoluma nà ɠula, gè li.» Moize ɠulani Falaɠɔn ʋɔ bɛ ga ziiɠaawana wolai.

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Falaɠɔn la woiloga wo-woo ma, naa ɠa a kɛ gè nà-maaɓɛlɛ vaiti kɛ ga mɔinɗa Ezipete yooi zu.» 10 Moize ta Aalɔn ti naama maaɓɛlɛ vaiti kpein kɛɛni Falaɠɔn ɠaazu, kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI Falaɠɔn ɠigi ɓaani, é la ɓeni Izelayɛle nuiti ba, ti ʋa li, ti ʋa ɠula ná-zooi ʋa.

12

Pake fɛtii lɔɔzei ʋelei

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ta Aalɔn ma, Ezipete yooi zu: 2 «Niima alugi ɠa ɠɛ wo ʋɛ ga alugiti ma mɔungi, toɠa ɠɛɛzu wo ʋɛ ga konagi ma alu mɔungi. 3 À ɠɛ Izelayɛle ʋɛbɛi ma: ‹Niima alugi ma volo puugɔi ma, pɛlɛyeɠe ɠila baala ziʋo ɠila, ɓaa koi ɠila baala ziʋo ɠila, naa ɠa wa kula. 4 Ni pɛlɛyeɠei lɔiʋɛ baala ziʋoi ma, wa seɠe ti ʋɛ ta kobaʋɛ gelei, eɠɛʋelei nuiti tiegɔi la, wa baala ziʋoi naa ɠaaɠwɛ ga nii nu ɠilagilagi a zoo é mi. 5 Toɠa ɠɛ ga baala ziʋoi, nii nɛɛʋuzu la ba, é ga ma zinɛi, é kona gila kulaai. Wa zoo wo baala ziʋoi ɓaa boli yiʋoi zeɠe. 6 Wa makɛ, wo ɗa pɛtɛ eyɛsu alugi ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14), Izelayɛle ʋɛbɛi kpein ka ti ɠɔdaaleʋe kpɔkɔi. 7 Wa ma ɲamai zo, wo ta ziɛ daamasagiti ma, maazuʋɛ ta kobaʋɛ felegɔiti, ʋɛ a mi ná. 8 Naama ɓidii nɔ, wa ma zuai mi, mɔgai abui ɠa. Wa mi ta ɓului nii lɛʋɛ la su, ta tufa wanaiti. 9 À mina ma undu mi, ɓaa wo ʋa gili ziɛi wu, kɛlɛ toɠa mɔ abui ɠa, nɔungi ʋɛɛ ma ɓeɠaiti ba ta koozu aniiti. 10 À mina tanɔpɛ zɛ ná sobu ʋa zeeli. Ni ta a yɛna ná sobui zeeli, wa naa ɠala. 11 Wɛlɛ ʋelei wa mi la: saamaɠiligi ɠa ɠɛ wo zaama, wa-zaʋalagiti ti ɠɛ wo-ɠɔɠɔiti ga, wa-lukpɔi ɠɛ zoni wo ya. Wa mi ga gaazuvilɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Pakegi ʋe. 12 Naama ɓidii, nà ziɛzu Ezipete yooi zu, gè Ezipete yooi zu loun zunu mɔungiti kpein paa, é zo nuiti ma, é li toganiiti pɔ. Nà Ezipete yooi ná-galagiti kpein tukpɔɠaaleʋe. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. 13 Ɲamai ɠa ɠɛ ga poogi wo ʋɛ pɛlɛiti ma, ʋɛ wa ɠɛ ná. Nà ɲamai ɠaana, nà ɓudɛ wo maazu, maanɔɠɔ la zeelia wo ma, nii a wo ɠoloɠolo, siɛgi zu gè ʋaazu Ezipete yooi loɠazu la.

Ɓului nii lɛʋɛ la su,
naama vɛtii

14 « ‹Naama voloi ɠa ɠɛ wo ʋɛ ga ɠizɛsui, wa ma ɠoozunɛɛi wo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vaa ma, é ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi, wo-mavofodaiti kpein bɛ. 15 Folo lɔfela laawu, wa yɛ ɓului miizu, nii lɛʋɛ la su. Folo mɔungi ma, wa lɛʋɛi ɠula wa-ʋɛlɛiti bu tɛtɛ, mazɔlɔɔ, nu nɔpɛ a ɓului miina, nii lɛʋɛi su, é zo folo mɔungi ma, é li folo lɔfelasiɛi ʋɔ, naa ɓe ka leʋe Izelayɛle ʋa. 16 Folo mɔungi, wa gaalɛba ɲadegai wo, dɔfelasiɛi wa gaalɛba ɲadegai wo. Nu nɔpɛ ge la boti nɔpɛ kɛa naama voloiti su. Wa zoo nɔ wo nu ɠilagilagi ná-daamianigi ɓɛtɛ. 17 Ɓului nii lɛʋɛ la su, wa naama vɛti voloi makɛ, mazɔlɔɔ naama voloi ɓɔɠɔi nɔ ɠa gè wa-nu ɓulugiti kulazu la Ezipete yooi ʋa, wa naama voloi makɛ, é ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi, wo-mavofodaiti kpein bɛ. 18 Alugi ma mɔungi, ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14) ma ɓɔkɔi, wa ɓuluiti mi nii lɛʋɛ la su, eyɛsu folo ʋuufelegɔ maazu ɠilasiɛi (21) ma ɓɔkɔi. 19 Folo lɔfela laawu, lɛʋɛ nɔpɛ ge mina ɠa wa-ʋɛlɛiti bu, mazɔlɔɔ nu nɔpɛ a ɓulu miina lɛʋɛi su, naa ɓe ka leʋe Izelayɛle ʋɛbɛi ʋa, é ɠɛni ga seikɔɠɔma nu ɓaa zou loun. 20 À mina ɓulu mi nii lɛʋɛi su. Adaʋɛti kpein wo zeini náti, wa ɓuluiti mi nii lɛʋɛ la su.› »

Maanɔɠɔi ʋuusiɛi:
Doun mɔungiti saa vai

21 Moize Izelayɛle ɠɛwolaiti kpein tolini, é ɠɛ ti ma: «À li, wo togani goi zeɠe wa-ʋɛlɛyeɠeiti bɛ, wo paa Pakegi vaa zu. 22 Wa ɠizɔɔpe tufa ɓifɔgi zeɠe, wo dɔ ɲamai wu, nii é ɠɛɛzu kokoi zu, wa kokoi zu ɲamai ziɛ daamasagiti ma, maazuʋɛ ta kobaʋɛ felegɔiti. Wo tanɔpɛ ge mina ɠula ná-pɛlɛi wu eyɛsu sobui zeeli. 23 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaazu ziɛzu la Ezipete yooi zu, ga é paai wo, a ɲamai ɠaana daamasagiti ma, maazuʋɛ ta kobaʋɛ felegɔiti, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɓudɛ kpogi maazuʋɛ, é la ɓega faa zuɠoloɠolo geezuɠeelai ʋa, é ʋa lɛ wa-ʋɛlɛiti bu, é ʋa wo ʋaa.

24 «Wa niima vai makɛ kpaan ɓɔɠɔ ʋɛ ta wo-lointi bɛ eɠɛ tɔgi eyɛsu ɠɔ. 25 Siɛgi zu wo lɛɛzu la zooi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feezu wo ʋɛ, eɠɛʋelei ná-minazeɠegi la, wa makɛ niima vai ma. 26 Siɛgi zu wo-lointi ta ɠɛna la wo ma: ‹Niima vai ʋoluʋɛ ɠa wo ʋɛ ga ɓɛgele?›, 27 wa gooɠaaʋotegi ve, wo ɠɛ ma: ‹Pakegi ma zalaɠai ʋe, Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma, nii é ɓudɛni Izelayɛle nuiti ta-ʋɛlɛiti maazu Ezipete yooi zu, siɛgi zu é Ezipete nuiti paani la, é ada-ʋɛlɛiti makɛ.› » Nuɓusɛiti ti maayeini, ti nɔkɔ. 28 Izelayɛle nuiti ti liini, ti naa ɠɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ta Aalɔn ya.

29 Kua zaamai, Ɠɔoɠɔ GALAGI doun zunu mɔungiti kpein paani Ezipete yooi zu, é zo Ezipete masagi Falaɠɔn ná-doun zunu mɔungi ma, é li kasoɠa nui ʋɔ, naa ná-doun zunu mɔungi, ta toganiiti ti-yiʋo zinɛ mɔungiti kpein. 30 Falaɠɔn wuzeɠeni kpidii, tɔ ʋe, ná-botiɠɛ nuiti kpein be, ta Ezipete nuiti kpein. Kpee wolaiti ti looni Ezipete yooi zu ná kpein, mazɔlɔɔ pɛlɛ ɠila kpalaa ge la ɠɛni ná, ʋɛ nu la zaani ná.

31 Naama ɓidii nɔ zu, Falaɠɔn Moizeni ta Aalɔn lolini, é ɠɛ ti ma: «À wuzeɠe, wo ɠula nà-nuɓusɛiti saama, wa Izelayɛle nuiti. À li, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, eɠɛʋelei wo boni la. 32 À wa-logani goiti seɠe, ta wa-logani wolaiti, eɠɛʋelei wo boni la. À li, à tuya loo nà ɓalaa bɛ̀.» 33 Ezipete nuiti ti ɠɛni ɓɔizu nuɓusɛiti da, ti ɓalani ga ti ɠula zooi ʋa, mazɔlɔɔ ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Gi kpein gi undaa ɠana ʋili.»

34 Nuɓusɛiti ti liini ga ta-ɓulu vukɔ ɠaayɔgai, nii é la ɠɛni dɛ ɓokoloni. Ti ɓulu vukɔ ɠaayɔ aniɲakaiti maaveleveleni ta-zeɠeiti su, ti ti la ɠɔmaʋɛti. 35 Izelayɛle nuiti ti naa ɠɛɛni, nii Moize boni ti ma: ti wali aniɲakaiti falini Ezipete nuiti ma, ta zanu aniɲakaiti, ta seɠeiti. 36 Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni ɠana eyɛsu nuɓusɛiti ti ɠaazu unfe sɔlɔɔ Ezipete nuiti gaazu: nii ti falini ti ma, ti naa veeni ti ya. Ti naati kulani Ezipete nuiti zea, ti ti maavo.

Izelayɛle nuiti kula vai
Ezipete yooi ʋa

37 Izelayɛle nuiti ti zeɠeni Lamesɛse, ti li Sukɔte. Zunuiti ti ɠɛni ziɛzu ɠɔɠɔa, naati ti ɠɛni ga nu waaundɔzita (600 000) ɠɛɠala, doungoiti ta anzanuiti ti la naama ɠaalugi zu. 38 Nui ma zii laalitaaligi kpein ge ʋilɛni ti ʋolu, toganii wola mɔinni ti ya, ma goiti ta ma wolaiti. 39 Ti ɓulu ʋɛlɛʋɛlɛgiti mɔni, nii lɛʋɛ la su, ga ɓulu vukɔ ɠaayɔgai, ti zeɠeni la Ezipete yooi zu, é la ɠɛni ɓokoloni, mazɔlɔɔ ti ti ɓɛɛni Ezipete yooi zu, ti la ɓena nɛkɛ, ta ti la ɠɛni zooga daamiani kpɛtɛzu ɓɔɠɔ ʋɛ, nii ta mi ʋelela ʋelei.

40 Yeeɠɛɠalai liegɔi Izelayɛle nuiti ti kɛɛni Ezipete yooi zu, naa ɠɛni ga kona unnaanigɔ kona ʋuusaʋagɔ (430). 41 Kona unnaanigɔ kona ʋuusaʋagɔi (430), naama ɠona pilɛda voloi nɔ ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛ ɓulugiti kpein ti ɠulani la Ezipete yooi ʋa. 42 Yeei Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɠulani la Ezipete yooi ʋa, é ɲiigaazuɠai ɠɛni naama ɓidii. Izelayɛle nuiti ta ti-mavofodaiti kpein ɓalaa, kɛni ti ɲiigaazuɠai ɠɛ naama ɓidii, Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma.

Tɔgi é lo Pakegi ɠula vai ʋa

43 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ta Aalɔn ma: «Wɛlɛ tɔgi ʋa, Pakegi ma vaa zu: Wɛɛn ɠila kpalaa mina ma anii ta mi. 44 Duɔi kpein nii geyaai ga walii, ta tatigai pɛlɛʋolu, toɠa zoo é ta mi. 45 Seikɔɠɔma nui ta botiɠɛ nui é zalazu, naati ti mina ta mi. 46 Wa mi pɛlɛi nɔ wu. À mina ɠula ga ma zuai tanɔpɛ pɛlɛi ʋa. À mina ma ɠaei tanɔpɛ gale. 47 Izelayɛle ʋɛbɛi kpein ka Pake fɛtii ɠula. 48 Ni wɛɛin é zeini wo ɠɔɠɔma, naa ɠa pɔ é Pake fɛtii ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, kɛni zunu kpein é ná-pɛlɛi wu, ti lati pɛlɛʋolu, naazu toɠa ʋa, é fɛtii ɠula. Toɠa ɠɛ naazu eɠɛ zou loun, kɛlɛ tatipɛlɛʋolulala nu nɔpɛ ge mina ta mi. 49 Tɔ gilagi naa nɔ ɠa é zeizu zou loin ma, ta seikɔɠɔma nui.»

50 Izelayɛle nuiti ti kɛɛni ɠana nɔ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni la Moize ta Aalɔn ya. 51 Naama voloi ɓɔɠɔi nɔ ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI Izelayɛle nuiti kulani la Ezipete yooi ʋa, eɠɛʋelei ti-ma ɓulugiti ti zeini la kpasu ga pagɔ.

13

Devei é lo Pakegi
ta doun mɔungiti ta-vai ʋa

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Doun zunu mɔungi kpein fe bɛ̀, niiti ta zɔlɔɔ Izelayɛle nuiti saama, nuɓusɛiti ta toganiiti. Ma mɔungi kpein Izelayɛle nuiti pɔ bɛ, ta ga nɔ̀nɔ.»

3 Moize ɠɛni nuɓusɛiti ma: «À ɠizɛ naama voloi zu, yeei wo ɠulani la Ezipete yooi ʋa, duɔla ʋɛlɛi wu, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zeeɠaaɓaai ɠa é wo ɠulani la. Nu mina ɓului mi nii lɛʋɛi su. 4 Wa ɠulazu za Ezipete yooi ʋa, molo ɠulasu alugi ma, wo li. 5 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛɛzu la ga woye Kanaan nuiti ta-yooi zu, ta Ɠɛte nuiti, ta Amɔɔl nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti, nii é ma ɠonai woni wo-mɛmɛwolani bɛ ga é fe wo ʋɛ, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná, wa niima lɛbiyai ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, niima alugi ɓɔɠɔi nɔ ma. 6 Folo lɔfela laawu, wa ɠɛ ɓuluiti miizu nii lɛʋɛ la su. Folo lɔfelasiɛi ma, fɛtii ɠa ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vaa ma. 7 Wa ɓuluiti mi folo lɔfela laawu, nii lɛʋɛ la su. Ɓului nii lɛʋɛi su, naa mina ɠa wo-zeizuʋɛ, nu mina lɛʋɛ ɠa wo ʋɔ bɛ wa-yooi ɠa ná pɛ.

8 «Naama voloi zu, wa suɠula wo-loun zunui ma ga: ‹Toɠa ga naama vai, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni bɛ̀, siɛgi zu gè ɠulani la Ezipete yooi ʋa.› 9 Toɠa ɠɛ wo ʋɛ wo-yeei ʋa ga poogi, ta tookisui wo-loʋalaʋɛ, naa ɠa a kɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tɔgi ɠɛ wo-laaʋɛ, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wo ɠulaʋɛ Ezipete yooi ʋa ga ná-zeeɠaaɓaai. 10 Wa niima levei zo, wo kɛ ma yeeɠɛɠalai ma kona-o-kona.

11 «Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛɛzu la ga woye Kanaan nuiti ta-yooi zu, eɠɛʋelei é ma ɠonai woni la wo ʋɛ, ta wo-mɛmɛwolani bɛ, ga toɠa ʋaazu feezu wo ʋɛ, 12 wa doun zunu mɔungi kpein fe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, anɛɛ toganiiti ti-yiʋoi ma mɔungiti ti sɔlɔɔsu, ma zinɛiti ta ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ. 13 Wa soovale ziʋo mɔungi kpein unmɔɔ ga baala ziʋoi. Ni wo la unmɔɔni, wa kɔtɔɠaʋɛ wolo. Wa doun zunu mɔungi kpein unmɔɔ, wo-loun zunuiti saama. 14 Siɛgi zu wo-loun zunuiti ti wo ɠaazaɠasu la lina ɠa lina, ga: ‹Naa ʋoluʋɛ ɠa ga ɓɛgele?›, wa gooɠaaʋote ga: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zeeɠaaɓaai maaʋele ɠa é ade ɠulani la Ezipete yooi ʋa, duɔla ʋɛlɛi wu. 15 Tɛi Falaɠɔn ɠɛni ɠɛlɛzu ga kikpaai, ga é mina ɓe ade ʋa, de ʋa li, Ɠɔoɠɔ GALAGI doun zunu mɔungi kpein paani Ezipete yooi zu, é zo nuiti ti-loun zunu mɔungiti ma, é li suaiti ti-ma yiʋo zinɛ mɔungiti pɔ. Naa ɠa é kɛɛzu, ade ma zinɛ mɔungiti kpein kulazu la ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta de doun zunu mɔungiti kpein unmɔɔsu la.› 16 Toɠa ɠɛ eɠɛ poogi wo-yeei ʋa, ta wo-loʋalaʋɛ, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ade ɠulani Ezipete yooi ʋa ga ná-zeeɠaaɓaai.»

Seeli Kpoloɗɛi maazuɓudɛ vai
Izelayɛle nuiti bɛ

17 Siɛgi zu Falaɠɔn ɓeni la nuɓusɛiti ba ga ti li, GALA ge la ɠɛni liini ga tiye Filiseti nuiti ta-yooi zu ʋele, anɛɛ ni naa wola maaɓuɠani, mazɔlɔɔ GALA ge ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Nuɓusɛiti ti iɲɔ ka leʋe, ti ɠale ma Ezipete yooi zu, ta ɠɛna kɔɔi ɠaa.» 18 Kɛlɛ GALA ge ti ɠaaɠaleni ma, é li ga tiye ga teʋebai zu ʋelei, Seeli Kpoloɗɛi ʋɔ pelei. Izelayɛle nuiti ti ɠulani Ezipete yooi ʋa, ti ɠasɔɠiliai ga pagɔ.

19 Moize Zozɛfe ma ɠaeiti seɠeni ya, mazɔlɔɔ Zozɛfe ɠɛni Izelayɛle ná-doun zunuiti ma: «À ɠonana, wo ɠɛ, GALA ka ʋaazu ɓɔsu wo ʋa, wa lɛ ga mà ɠaeiti ya, wo ti maaɠooza ʋɛ ʋa.»

20 Ti zeɠeni Sukɔte, ti li, ti ʋu Etame teʋebai laaʋɛ. 21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni liizu ti luɠɔ foloi tonaɓiingi zu, é lo ti luɠɔ pelei zu, ta kpidii é lo ti luɠɔ ga abuzogi, é ti maaɠala, naa ɠa a kɛ ti ziɛ folo ʋɛɛ kpidi ʋa. 22 Tonaɓiingi la ɠɛni zeɠezu nuɓusɛiti tuɠɔ foloi laawu, abuzogi ɓalaa la ɠɛni zeɠezu ti luɠɔ kpidii laawu.

14

Falaɠɔn ná-kɔɔʋɛbɛiti pilɛ fai
Izelayɛle nuiti polu

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ ga ti ɠale ma, ti ʋu Pi-Ɠaɠilɔte ɠakalaʋɛ, Migedɔle ta kpoloɗɛi ti yɔɠɔzuʋɛ, Ɓaale-Sefon letemaʋɛ. Naama adaʋɛ letemaʋɛ ɠa wa ʋu ná, kpoloɗɛi ɠobaʋɛ. 3 Falaɠɔn ɠa ʋaazu ɠɛɛzu ma: ‹Izelayɛle nuiti ti loa ya zooi zu, teʋebai ti maaɓɔɔlega.› 4 Nà Falaɠɔn ɠigi ɓaazu, toɠa ʋaazu ʋilɛsu ti ʋolu, kɛlɛ nà ʋaazu lɛbiyai zɔlɔɔsu ga Falaɠɔn ta ná-kɔɔʋɛbɛi maaʋele. Ezipete nuiti ta kwɛɛ ga nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.» Izelayɛle nuiti ti kɛɛni ɠana nɔ.

5 É woni Ezipete masagi ma ga Izelayɛle nuɓusɛiti ti ʋela. Názu ɠa Falaɠɔn ná-kisiɛi ta ná-botiɠɛ nuiti ta-ɠisiɛi latini la, é lo nuɓusɛiti ta-vai ʋa. Ti ɠɛni ma: «Leeni ɠa ade kɛai, ga de ɓe fai Izelayɛle nuɓusɛiti ba, ti li, da-wotiiti ti la mɔ ɠɛa?» 6 Falaɠɔn ná-wotoloi ɠɛʋele ɓɛtɛni, é ná-kɔɔʋɛbɛi ʋilɛ ʋolu. 7 É wotolo ɓiin gola undɔzita (600) zeɠeni ta Ezipete wotoloiti kpein, kɔɔɠɔ nuiti ti ɠɛni ti zu ga nu zaʋasaʋagi. 8 Ɠɔoɠɔ GALAGI Ezipete masagi Falaɠɔn ɠigi ɓaani, Falaɠɔn ʋilɛ Izelayɛle nuiti polu. Izelayɛle nuiti ti ɠulani ga zɛbɛi. 9 Ezipete nuiti ti ʋilɛni ti ʋolu, sooiti kpein, ta Falaɠɔn ná-wotoloiti, ta ná-soo ɓizɛ zalaʋusuiti, ta ná-kɔɔɓɔgi, ti zeelini ti ma, názu ti ʋuuni kpoloɗɛi ɠobaʋɛ, Pi-Ɠaɠilɔte ʋele, Ɓaale-Sefon letemaʋɛ.

10 Falaɠɔn ɠɛni maaɓuɠazu ti ʋa. Izelayɛle nuiti ti ɠaazuwuzeɠeni, wɛlɛ Ezipete nuiti ba, ti ʋaazu ti ʋolu ʋelei. Izelayɛle nuiti ti wola luani, ti kpeei looni, ti wooɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. 11 Ti ɠɛni Moize ma: «Kabayeɠea ti la Ezipete yooi zu ɓaa, è ʋaazu ga giye ga gi za teʋebai zu? Lee ɠa è kɛai ga giye, è ɠulazu ga giye Ezipete yooi ʋa? 12 Naa laade gi ɓena bo è ma Ezipete yooi zu ɓaa ga: ‹Gi yɛ ná, gi botii ɠɛ Ezipete nuiti bɛ?› Mazɔlɔɔ fizɔgɛ gi ma ga gi botii ɠɛ Ezipete nuiti bɛ, é leʋe gi zaa vai ʋa teʋebai zu.» 13 Moize nuɓusɛiti gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «À mina lua. À yɛ zeini ʋɛ, wo wɛlɛ, ʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaazu wo ɠizosu la za. Mazɔlɔɔ Ezipete nuiti wo ti ɠaazu za, wo la mɔ ti ɠaa eyɛsu pɛ. 14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa kɔɔi ɠɔ wo ʋɛ. Wɔun, à ná lɛi tɔɔn.»

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Lee vaa zu è wooɠulazu mà ga kpeei? Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, ga ti ɗa nɔ li. 16 Ɗɔun, ɗa-lukpɔi wuzeɠe, yeemaale kpoloɗɛi ma, è bali su. Izelayɛle nuiti ta lɔɔzu kpoloɗɛi zaamaʋɛ ga ɠɔɠɔa vɔɔi. 17 Nɔ̀un nà, nà ʋaazu Ezipete nuiti kigi ɓaazu, ga ti ʋilɛ ti ʋolu. Nà ʋaazu lɛbiyai zɔlɔɔsu Falaɠɔn ta ná-kɔɔɓɔgi ná-faa zu, ta ná-wotoloiti, ta ná-soo ɓizɛ zalaʋusuiti. 18 Ezipete nuiti ta kwɛɛ ga nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu Falaɠɔn ta ná-wotoloiti ta ná-soo ɓizɛ zalaʋusuiti, ta nà-lɛbiyai ɠulana la kɛlɛma.»

19 GALA ná-geezuɠeelai nii é ɠɛni liizu Izelayɛle ʋɛbɛi luɠɔ, naa leʋeni ga ti ʋolu ʋelei. Tonaɓiingi zeɠeni ɓalaa ti ɠakala ʋelei, é li, é lo ti ʋolu ʋelei. 20 É loni Ezipete nuiti ta-ʋɛbɛi ta Izelayɛle nuiti ta-ʋɛbɛi ti zɔɠɔzuʋɛ. Tonaɓiingi ɠɛni ga kpidi ɓɔii gilazu ʋelei ʋɛ, ta é ɗa wozaɠala kpidii zu zɔɔla ʋelei ʋɛ. Ti la ɠɛni maaɓuɠani ɓɔɠɔ ʋa ɲɛgɛlɛin kpidii.

21 Názu ɠa Moize yeemaaleni la kpoloɗɛi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI kpoloɗɛi ɠaaɠaleni ma kpidii ɲɛgɛlɛin ga folo ɠulazu ʋele viilɛi, nii gola yeeɠaaɓaai. É kpoloɗɛi vɔɔni, ziɛi ʋali su. 22 Izelayɛle nuiti ti lɔɔni kpoloɗɛi zaamaʋɛ ga ti-ɠɔɠɔa vɔai. Ziɛi ɠaalɛɛni ba, é ɠɛ ga siɠigi ti-yeezazuʋɛ ta ti-ɠɔʋɛzuʋɛ. 23 Ezipete nuiti ti ʋilɛni ti ʋolu kpoloɗɛi zaamaʋɛ ga Falaɠɔn ná-sooiti kpein, ta ná-wotoloiti, naa ʋɛɛ ná-soo ɓizɛ zalaʋusuiti ba. 24 Ma ɠeelaalaosuʋɛ sobui, Ɠɔoɠɔ GALAGI yɛni abuzogi ta tonaɓiingi letemaʋɛ, é wɛlɛni Ezipete nuiti ma ɓulugi ʋa, é Ezipete nu ɓulugiti kɛ wuulee. 25 É ta-wotoloiti kɔɠɔiti kulani ba, ti ziɛ vai ɓaa. Ezipete nuiti ti ɠɛni ma naazu: «Ade ʋela Izelayɛle nuiti ba, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa kɔɔi ɠɔɔzu ti ʋɛ de laalɔɠɔma.»

26 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Yeei maale kpoloɗɛi ma, ziɛi ɠa ɠaaɠalesu ma Ezipete nuiti ma, ta ta-wotoloiti, ta ta-zoo ɓizɛ nuiti.» 27 Moize yeemaaleni kpoloɗɛi ma. Sobui zeelizuʋɛ, kpoloɗɛi ʋaani daazuʋɛ ʋolu. Ezipete nuiti ti ɓizɛni maaɓuɠazuʋɛ ti ʋa, kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI Ezipete nuiti tooni kpoloɗɛi zaamaʋɛ. 28 Ziɛi ɠaaɠaleni ma, é wotoloiti maaɓɔɔle, ta soo ɓizɛ zalaʋusuiti, ta Falaɠɔn ná-kɔɔɓɔgi kpein. Niiti ti lɔɔni kpoloɗɛi zaamaʋɛ Izelayɛle nuiti polu ʋelei, gila kpalaa ge la ɠɛni ɠulani. 29 Kɛlɛ Izelayɛle nuiti ti ziɛni ga ɠɔɠɔa vɔɔiti kpoloɗɛi zaamaʋɛ. Ziɛi ɠaalɛɛni ba eɠɛ siɠigi, ti-yeezazuʋɛ ta ti-ɠɔʋɛzuʋɛ.

30 Naama voloi Ɠɔoɠɔ GALAGI Izelayɛle ɠizoni, é kula Ezipete nuiti zea. Izelayɛle Ezipete nuiti ma ʋoomaiti kaani laani kpoloɗɛi laaʋɛ. 31 Izelayɛle Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zeeɠaaɓaai ɠaani, é kɛɛni Ezipete nuiti daalɔɠɔma. Nuɓusɛiti ti luani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa. Ti ɠidaaleʋeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, ta ná-botiɠɛ nui Moize.

15

Unmɔɔ guyei

1 Názuʋɛ, Moize ta Izelayɛle nuiti ti niima wuyei looni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ti ɠɛ ma:

«Nà guyei loozu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, mazɔlɔɔ é ná-fɔnifaamai ɠulaʋɛ kɛlɛma,

é sooi ta kpizɛ nui ʋiliga kpoloɗɛi wu.

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ga sùvikɛi ta nà-maamusɛ wuyeiti ma ungi,

toɠa é ga nà-kizogi.

Toɠa ga nà-GALAGI, nà bɔɔlɔ.

Toɠa ga kɛ̀ɛ ná-GALAGI, nà maamusɛzu.

3 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ga kɔɔɠuluɓai.

Daaseigi ɠa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

4 É Falaɠɔn ná-wotoloiti ta ná-kɔɔɓɔgi ʋiliga kpoloɗɛi wu,

ná-kɔɔɠuluɓa ɠɛzɛiti maaɓɔɔlega Seeli Kpoloɗɛi wu.

5 Ziɛ lakpatakpagiti ti ti maaɓɔɔleni,

ti yeini ziɛi ɓomaʋɛti eɠɛ kɔtui.

6 Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, è-yeezai maayikiʋɛ ga suvikɛi.

Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, è-yeezai ɠa é è zili nui ɠaayɔni.

7 Ee, è ɠaazu unfegi wɔɔlɔʋɛ!

Ɗa naati tokasu, niiti ti wuzeɠezu è laalɔɠɔma,

ɗa yeeɓesu ɗa-yiiɠaawana wolai ʋa,

é ti ɠala eɠɛ kpakui.

8 Ziɛi ma ziɠigiti ti loni ga è-zokpa zu viilɛiti maaʋele.

Ziɛi ɠaalɛɛni ba eɠɛ siɠigi,

paliiti ti ɓaani kpe kpoloɗɛi zaamaʋɛ.

9 Sili nui ɠɛni ɠɛɛzu ma: ‹Nà ʋilɛ ti ʋolu, gè ti zo.

Nà ta-naavoloi ɠaaɠwɛ, gè ta mi.

Nà boɠa zɔkpɔi mɛɛn, gè yeei ʋɛɛ ti ma.›

10 È laavuuvuuni, kpoloɗɛi ti maaɓɔɔleni.

Ti ɠɛni loozu eɠɛ kena kpui ziɛi wu, ti wola yeeɠaaɓaai.

11 Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɓɛ ɠa é ga è ɠɛʋele galagiti saama?

Ɓɛ ɠa é ga è ɠɛʋele, maayikiai ɲadedai zu,

ɠaazu unfegi bɛ, maamusɛi zoloogai ma,

é laavɔɔ vaiti kɛɛzu?

12 È yeezai maaleni nɔ,

zooi gi ɓɛɛ nuiti kpɔle.

13 Nuɓusɛiti é ti unmɔɔni, è loni naati tuɠɔ ga ɗa-wooɠɛɠiladai,

ɗa losu ti luɠɔ ga è-zuvikɛi, è li ga tiye è-zeizu ɲadegai.

14 Nuɓusɛiti ti mɛnini, ti zuɓali,

dualuagi Filiseti nuiti soga.

15 Edɔme ɠundiɠiiti sasu ɠa ɓalizu,

sasuɓalii Moaɓe ɠɔɔɠuluɓaiti soni,

Kanaan zei wo nuiti dɔtɔzuleʋea.

16 Maalua vai ta dualuagiti ta zeeli ti ma.

È-yeelokoi ná-bɔɔlɔi maaʋele ma, ta ɠɛɛzu ga ɓoɓoiti eɠɛ kɔtui,

ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, eyɛsu ɗa-nuɓusɛiti ti leʋe,

ɗa-nuɓusɛiti è ti ɠeyaai.

17 Ɗa liizu ga tiye, è ti zei ɗa-ɠizei ma,

ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, adaʋɛ è ná ɓɛtɛa ga è-zeizuʋɛ,

ee, Maliɠii, seizu ɲadegai, nii è-yeeiti ti kpɛtɛni.

18 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa masadai ɠɛɛzu eyɛsu ɠɔ.»

19 Mazɔlɔɔ Falaɠɔn ná-sooiti, ta ná-wotoloiti ta ná-soo ɓizɛ zalaʋusuiti ti lɔɔni kpoloɗɛi zaamaʋɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI kpoloɗɛi ɠaaɠale ma ti ma, kɛlɛ Izelayɛle nuiti ti ziɛni ga ɠɔɠɔa vɔɔi kpoloɗɛi zaamaʋɛ.

20 Miliyame é ga GALA goo wo anzanui, Aalɔn baazeelai, tamadegi zeɠeni. Anzanuiti kpein ti ʋilɛni polu ga tamadegiti, ti ɗa kuai wo. 21 Miliyame ɠɛni guyei laazosu, é ɗa ɠɛ ma:

«À guyei loo Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, mazɔlɔɔ é ná-bɔɔlɔlai ɠula kɛlɛma,

é sooi ta kpizɛ nui ʋiliga kpoloɗɛi wu.»

IZELAYƐLE NUITI TA-ZIƐI TEƲEBAI ZU

(15:22--18:27)

Mala ɗɛi ʋɔ bɛ

22 Moize liini ga Izelayɛle nuiti, ti zeɠe Seeli Kpoloɗɛi ʋɔ bɛ. Ti Suul teʋebai zu ʋelei zeɠeni, ti ziɛni teʋebai zu ga folo saʋagɔ, ti la ɠɛni ziɛ ɠaani ɲɛgɛlɛin.

23 Ti zeelini Mala, kɛlɛ ti la ɠɛni zooni, ti ʋa Mala ɗɛi ta ɓɔle, tɔɔzei é wanani. Naa ɠa é kɛɛni, naama laaseigi ʋɛɛni ba ga Mala (nii poluʋɛ ga «wanaʋɛ»). 24 Nuɓusɛiti ti zelii loni Moize ma, ti ɠɛ ma: «Leeni ɠa gá kpɔle?» 25 Moize wooɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. Ɠɔoɠɔ GALAGI gului ta lɛɛni la. É ma ɓuɠai ta ʋilini ziɛi wu, ziɛi nɛɛni.

Miná ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI tɔgiti ta deveiti feeni ná-nuɓusɛiti zea ná. Miná ɠa é ti ʋoluɠulani ná. 26 É ɠɛni ma: «Ni wa woilona gòo ma ga pagɔ, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI, ni wa naa ɠɛɛna, nii sɔlegai gàazu, ni wa woilona nà-deveiti ma, ta ni wa nà-tɔgiti kpein sona, gè la seeɓɛiti taɠila kpalaa pɛa wo ʋa, nii gè pɛɛni Ezipete nuiti ba, mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é wo ɠɛdɛsu.»

27 Ti zeelini Elime, ʋɛ ziɛun puugɔ maazu felegɔ (12) ɠɛni ná, ta dɔɔ wulu ʋuulɔfela (70). Ti ʋuuni miná ziɛlaʋɛ.

16

Manegi ta kakalogiti

1 Izelayɛle ʋɛbɛi kpein ge zeɠeni Elime, ti li, ti zeeli Sin teʋebai zu, nii é Elime ta Sinayi ti yɔɠɔzuʋɛ, folo puugɔ maazu lɔɔlusiɛi (15) ma, alugi velesiɛi ma, ti ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa. 2 Izelayɛle ʋɛbɛi kpein ge zelii loni Moize ta Aalɔn ma teʋebai zu. 3 Izelayɛle nuiti ti ɠɛni ti ma: «Leeni vaa zu gi la zaani Ɠɔoɠɔ GALAGI yeezu Ezipete yooi zu, siɛgi zu gi ɠɛni la sua liɠiiti koba, siɛgi zu gi ɠɛni la ɓului miizu, gi yiɠo kpe? Kɛlɛ wo ʋaaʋɛ ga giye teʋebai niizu ga wo bɛbɛi nii kpein paa ga pului.»

4 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Nà ʋaazu ɓului ʋuuzu, é zeɠe geezuʋɛ. Nuɓusɛiti ta ʋaazu ɠulazu, ti ɗa zɛʋɛ folo-o-folo nii liegɔi a kula ɠɛ, naa ɠa a kɛ gè ti ʋoluɠula, gè pɛtɛ ni ta ziɛ ga nà-tɔgi, ɓaa ni ti la ziaa la. 5 Folo lɔzitasiɛi, siɛgi zu ti naa ɠɛʋele ɓɛtɛzu la, nii ti ʋaazu la, nii ta ɗa zɛʋɛ folo-o-folo, toɠa ɠɛ ga ná zeizu felegɔi.»

6 Moize ta Aalɔn ti ɠɛni Izelayɛle nuiti ma: «Za kpɔkɔi, wa ʋaazu kwɛɛsu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é wo ɠula Ezipete yooi ʋa. 7 Sobu, wa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠa, tɔɔzei é wa-yelilomaiti mɛnigɛ, wo kɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma. Mazɔlɔɔ gá ga leeni, wo zelii losu gi ma?» 8 Moize ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa suai veezu wo ya za kpɔkɔi, wo mi, sobui é ɓului ve wo ya, wo mi, wo yiɠo. Ɠɔoɠɔ GALAGI zelilomaiti mɛnigɛ, wo ti ɠɛai daalɔɠɔma, mazɔlɔɔ gá ga ɓɛgele? Giya lɛi wa-yelilomaiti ti ʋa ɠɛ ɠɛɛzu gi laalɔɠɔma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ti ɠɛɛzu daalɔɠɔma.»

9 Moize ɠɛni Aalɔn ma: «Bo Izelayɛle ʋɛbɛi ma, ga ti maaɓuɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, mazɔlɔɔ é ta-yelilomaiti mɛnigɛ.» 10 Siɛgi zu Aalɔn ɠɛni ɓɔɛzu la Izelayɛle ʋɛbɛi kpein pɔ, ti ɠaaʋoteni ga teʋebai ʋɔ pelei, pɛtɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠulani kɛlɛma tonaɓiingi zu.

11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 12 «Gè Izelayɛle nuiti ta-yelilomaiti mɛnigɛ. Ɠɛ ti ma: ‹Kpɔkɔi wa suai miizu, sobui wa yiɠo ga ɓului, wa ʋaazu kwɛɛsu ga nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.› »

13 Kpɔkɔi, wɔniiti ti ʋaani, ti-ma zii ɠɛai eɠɛ kakalogi, ti ti-ʋuuzuʋɛ maaɓidi. Sobui, nɔɗagi ɠɛni ʋɛɛni ti-ʋuuzuʋɛ maaɠoolii zu. 14 Siɛgi zu naama nɔɗagi ɲɛɛlɛni la, ani goi ta ɠɛni teʋebai zu eɠɛ ani waa, eɠɛ kobe kolegi ma ɓuun goiti, é zooi ma. 15 Izelayɛle nuiti ti wɛlɛni ba, ti ɠɛ ɓɔɠɔ ma ti ɠilagilagi: «Leeni ɠa ga nii?» Mazɔlɔɔ ti la ɠɛni kwɛɛ, nii é ɠɛni de. Moize ɠɛni ti ma: «Ɓului ʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI fea wo ya ga daamianigi. 16 Pɛtɛ nii Ɠɔoɠɔ GALAGI deveai: Ɛsɛ gilagilagi naa yɛʋɛ, nii a zoloo ga ná-daamianigi, kɔɠɔ ganii ɲɛ gila nu ɠila, eɠɛʋelei wa-nuiti tiegɔi la. Ɛsɛ ge ta zeɠe naati bɛ, niiti ti ná-seɠe ɠotai wu.» 17 Izelayɛle nuiti ti kɛɛni ɠana. Tanigaa ti zɛʋɛni ga gola, tanigaa ma ti zɛʋɛ ga tago. 18 Ti ɠɛni kɔɠɔsu kɔɠɔ gani zu, zɔi é ɠɛni zɛʋɛzu ga mɔinɗa, é la ɠɛni ʋooʋazu naa ya, zɔi ma é ɠɛni tago nɔ yɛʋɛzu, naa la ɠɛni ʋalasu. Ɛsɛ ge ɠɛni zɛʋɛzu, é zoloo nɔ ná-daamianigi ma.

19 Moize ɠɛni ti ma: «Nu nɔpɛ ge mina ta yɛ ná, é ʋa yɛsu sobui.» 20 Nui tanigaani ti la ɠɛni woiloni Moize woo ma, ti ta yɛni ná eyɛsu sobui. Kɛlɛ koegiti ti ʋuuni su, naa makugi ɠulani. Moize yiiɠaawanani naama nuiti ma. 21 Sobu ɠilagila, ɛsɛ ge ɠɛni naa yɛʋɛzu, nii a zoloo ga ná-daamianigi. Siɛgi zu foloi ma liegi a la ʋaana la, gaa ɠɛni wuunsu.

22 Foloi lɔzitasiɛi, ti ɠɛni daamianigi zeizu felegɔi yɛʋɛzu, wɔmɛɛl zu felegɔ nu ɠila. Bɛbɛi ma ɠundiɠiiti kpein ti ʋaani, ti suɠula Moize ma. 23 Moize ɠɛni ti ma: «Naa ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai, lina ɠa ga dooɠo folo ɲadegai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. À naa mɔ, nii é wo ya ga wo mɔ. À naa ɓɔlɔ, nii é wo ya ga wo kpɔlɔ, mɔtai nii kpein é yɛsu, wo naa makɛ eyɛsu sobu.» 24 Ti zɛni ná eyɛsu sobui, eɠɛʋelei Moize devei veeni la. Naa maku ge la ɠɛni ɠulani, ta koegaa ti la ɠɛni ʋuuni su ɲɛgɛlɛin. 25 Moize ɠɛni ma: «À mi za, mazɔlɔɔ dooɠo foloi ʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Za, wo la ta ɠaa adaʋɛ tanɔpɛ eteaʋɛ. 26 Folo lɔzita laawu, wa ɠɛ zɛʋɛzu, kɛlɛ foloi lɔfelasiɛi ɠa ga dooɠo foloi, ta la ɠɛa ná, naama yeei.»

27 Foloi lɔfelasiɛi ma, nuɓusɛi tanigaani ti ɠulani ga ti ta yɛʋɛ, kɛlɛ ti la ɠɛni ta ɠaani. 28 Názu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni la Moize ma: «Eyɛsu siɛ kpɛgele zu ɠa wo yɛsu ɠɛlɛzu la nà-deveiti ta nà-tɔgiti so fai ʋa? 29 À kwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI dooɠo foloi veeʋɛ wo ya, naa ɠa é ba, folo lɔzitasiɛi ma, toɠa folo felegɔ laamianigi veezu wo ya. Ɛsɛ ge yɛ zeizuʋɛ, nu mina zeɠe zeizuʋɛ folo lɔfelasiɛi ma.» 30 Nuɓusɛiti ti dooɠo foloi maaɲɛɛni, ti looɠo folo lɔfelasiɛi ma.

31 Izelayɛle ʋɛlɛyeɠei naama laamianigi laaseigi ʋɛɛni ga manegi. É ɠulani ga kɔliandelegi ma ɠaei, é ɠoleni, é nɛɛ ga gatoi ɠɛʋelei, nii kɔin gulɔi ba. 32 Moize ɠɛni ma: «Wɛlɛ nii Ɠɔoɠɔ GALAGI devea: À kɔɠɔ ganii zu ɠila makɛ manegi zu, wo-mavofodaiti bɛ, lina ɠa lina, naa ɠa a kɛ ti ɓului ɠa, nii gè feeni wo ya, wo mi teʋebai zu, siɛgi zu wo ɠulani la Ezipete yooi ʋa.» 33 Moize ɠɛni Aalɔn ma: «Diɠii zeɠe, è kɔɠɔ ganii ɲɛ ɠila pu su manegi zu, è sei Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, naa ɠa a kɛ é makɛ wo-mavofodaiti bɛ lina ɠa lina.» 34 Eɠɛʋelei devei la, Ɠɔoɠɔ GALAGI feeni Moize ya, Aalɔn seini zeele woo zɛʋɛi ma ɠesui ɠakalaʋɛ, naa ɠa a kɛ, é makɛ. 35 Izelayɛle nuiti ti manegi miini kona ʋuunaanigɔ (40) laawu, eyɛsu ti zeeli zooi naa zu, ʋɛ nua ti ɠɛni zeini ná. Ti manegi miini, eyɛsu ti zeeli Kanaan yooi ɠwɛgi ma.

36 (Nu ɠilagilagi ɠɔnɔgi ɠɛni ga kɔɠɔ ganii zu ɠila. Kɔɠɔ ganii nii daaseigi ga wɔmɛɛlegi, naa ɠa ga efagi ma ɠaaɠwɛsu puugɔi.)

17

Ziɛi ɠula vai Ɠɔɔlɛɓe vasai ʋa

(Gaalu Sɛʋɛi 20:1-13)

1 Izelayɛle ʋɛbɛi kpein ge zeɠeni Sin teʋebai zu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la, é ʋilɛ ta-ziɛ vai ʋa, ti liini, ti ʋu Lefidime. Ʋɛ nuɓusɛiti ti la ɠɛni ziɛ zɔlɔɔni ná, ti ʋa ɓɔɔle. 2 Názu ɠa nuɓusɛiti ti wuzeɠeni la Moize laalɔɠɔma. Ti ɠɛ ma: «À ziɛi ve gi ya, gi ɓɔɔle.» Moize ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Leeni vaa zu wo wuzeɠezu dàalɔɠɔma? Leeni vaa zu wo Ɠɔoɠɔ GALAGI zuɠɔɠɔsu?» 3 Nuɓusɛiti ti ɠɛni ná, kpɔɔle wɔin ɗa ɓɔi ti la, ti ɗa zelii lo Moize ma. Ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Lee vaa zu è gi ɠulaai Ezipete yooi ʋa, ga è gi ʋaa ga kpɔɔle wɔin, giya-o, gi-lointi-yo, ta gá-loganiiti-yo?» 4 Moize wooɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa nà kɛ, é lo niima nuɓusɛiti ba? Ná tago nɔ ʋe, ti ʋa ti sɔ̀ɔ ga kɔtui.»

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Leʋe nuɓusɛiti kakala ʋelei, è Izelayɛle ɠɛwolai tanigaani seɠe, ɗa-lukpɔi ɓalaa seɠe, nii è ziɛ wolai Nile loɠani la, è li luɠɔ ʋelei. 6 Wɛlɛ, nà liizu, gè lo è luɠɔ Ɠɔɔlɛɓe ɠɔtui ma, ɗa kɔtui loɠa, ziɛi ɠa ɠula ba, nuɓusɛiti ta ɓɔɔle.» Zekana Moize kɛɛni la, Izelayɛle ɠɛwolaiti gaazu. 7 É naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Masa ta Meeliɓa (niiti ti-ʋoluʋɛti ga «suɠɔɠɔgi» ta «maaɠaalii»), tɔɔzei Izelayɛle nuiti ti maaɠaalii ɠɛɛni ná, ti Ɠɔoɠɔ GALAGI zuɠɔɠɔ, ti ɗa ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ade zaama nɛi, ɓaa é la ná?»

Izelayɛle nuiti ti pilɛ sɔlɔɔ fai
Amalɛke nuiti ma

8 Amalɛke nuiti ti ʋaani, ti kɔɔi ʋɛɛ Izelayɛle nuiti ba Lefidime. 9 Moize ɠɛni Zozuwe ma: «Yiimazeɠe ga zunui tanigaa ade ʋɛ, wo li, wo vala Amalɛke nuiti ba. Lina, nà liizu, gè lo gize unmaʋɛ, GALA ná-tukpɔi zoni zèa.» 10 Zozuwe naa ɠɛɛni, nii Moize boni ma, ga é Amalɛke zakpe. Moize ʋɛɛ Aalɔn ʋa, ta Ɠuul ti lɛɛni gizei unmaʋɛ. 11 Siɛgi zu Moize a la yeei wuzeɠena la, Izelayɛle ɠɛni pilɛ sɔlɔɔsu, kɛlɛ siɛgi zu a la yeei yeina la, Amalɛke ɠɛni pilɛ sɔlɔɔsu. 12 Tɛi Moize yeeiti suɓɔlɔni, ti kɔtui zeɠeni, ti da bu, é zei maazu. Aalɔn ta Ɠuul ti zeeiti soni, gilagi lo kakamaʋɛ, zɔi lo zɔɔla ʋelei, zeeiti maalegai yɛni de kpaan eyɛsu foloi da. 13 Zozuwe pilɛ sɔlɔɔni Amalɛke ma ta ná-nuɓusɛiti, ga boɠa zɔkpɔ ɠaaligi.

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Niima vaiti sɛʋɛ sɛʋɛi zu, é ɠɛ ga ɠizɛsu vaa, è bo Zozuwe ma ga, nà Amalɛke ma zuwui ɠaaleʋezu geeɠɔlɔgi wu, nu la mɔ ɠisiaa ti zu.»

15 Moize zalaɠa ɠulazuʋɛ ta loni, é daasei pɛɛni ga: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ga nà-ɗalapoi.» 16 É ɠɛni ma: «Tɔɔzei nui ta yeei wuzeɠea Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-masa kpɔkpɔgi laalɔɠɔma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔi ɠa ɠɛ Amalɛke laalɔɠɔma, yeeɠɛɠalaiti pɛ su.»

18

Moize nɛkoi Zeetelo
ná-daalima vai

1 Moize nɛkoi Zeetelo, Madiyan zalaɠa ɠula nui, naa kpein mɛnini, nii GALA ge kɛɛni Moize ʋɛ ta ná-nuɓusɛi Izelayɛle nuiti, naa ɠa é ɠɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Izelayɛle nuiti kula vai Ezipete ʋa. 2 Moize nɛkoi Zeetelo Moize anzai Seefɔla zeɠeni, nii Moize yeeɓeni ba, é li kɛɛɠɛ ʋɔ bɛ ʋolu, 3 ta ná-doun zunu felegɔiti ɓalaa, gilagi laaseigi ɠɛni ga Gɛɛlesome (nii poluʋɛ ga «seikɔɠɔmai»), mazɔlɔɔ Moize ɠɛni ma: «Nà ga seikɔɠɔma nui, gè zeini zou ɠili su.» 4 Zɔi laaseigi ɠɛni ga Eliyezɛɛl (nii poluʋɛ ga «nà-GALAGI ɓɔgɛ bà»), mazɔlɔɔ é ɠɛni ma: «Kɛ̀ɛ ná-GALAGI ɓɔgɛ bà, é ùnmɔɔ, é kùla Falaɠɔn ná-boɠa zɔkpɔi ya.»

5 Moize nɛkoi Zeetelo liini teʋebai zu ga Moize ná-doun zunuiti ta anzai, ʋɛ é ɠɛni ʋuuni ná, GALA ná-gizei ɠoba. 6 É wooleʋeni Moize ma, é ɠɛ ma: «Nɔ̀un nà, è-nɛkoi Zeetelo, pàaʋɛ è ʋɔ bɛ, ga è-anzai, é ʋɛɛ ná-doun zunu felegɔiti ba.» 7 Moize ɠulani é nɛkoi laaɠomi, é nɔkɔ bu, é nɛɛnɛ ga daaʋɛ komagai. Ti ɓɔɠɔ ɠaazaɠani ta-ɠɛdɛyaiti ma vaa ma, naa ʋolu ti lɛɛni Moize ná-seɠe ɠotai wu. 8 Moize naa kpein suɠulani nɛkoi ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni ga Falaɠɔn ta Ezipete yooi Izelayɛle ná-faa zu, kpɔlɔiti kpein ti zeelini ti ma pelei zu, ta ʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɠulani la ti zu. 9 Zeetelo ɠoozunɛɛni faa ʋagɔi kpein ma vaa zu Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni Izelayɛle nuiti bɛ, ta eɠɛʋelei é ti unmɔɔni la, é ti ɠula Ezipete nuiti zea. 10 Zeetelo ɠɛni ma: «Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii é wo ɠula Ezipete nuiti zea, ta Falaɠɔn ya, nii é nuɓusɛiti kula Ezipete nuiti ta-zobogi ya! 11 Gè kwɛɛga niizu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wɔɔlɔʋɛ, é leʋe galagiti kpein ba, é naa ɠulani kɛlɛma, siɛgi zu Ezipete nuiti ti ɠɛni gaazumaavɔɔ vaiti kɛɛzu la ga Izelayɛle nuiti.» 12 Moize nɛkoi Zeetelo gala zalaɠai ta zalaɠaiti kulani GALA bɛ. Aalɔn ta Izelayɛle ɠɛwolaiti kpein ti naama laamii woni ʋɔɔma ta Moize nɛkoi, GALA gaazu.

13 Poluma zobui, Moize zeini ga é nuɓusɛiti ta-lukpɔiti gaaleʋe. Nuɓusɛiti ti loni Moize ɠakala, é zo sobui ma, eyɛsu kpɔkɔi zeeli. 14 Nii kpein Moize kɛɛni nuɓusɛiti bɛ, nɛkoi naa ɠaani, é ɠɛ ma: «Lee ɠa è kɛɛzu niima nuɓusɛiti bɛ? Lee vaa zu è zeizu ɗa ɠila, nuɓusɛiti kpein ti loni è ɠakala, é zo sobui ma, eyɛsu kpɔkɔi zeeli?» 15 Moize nɛkoi wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Toɠa ga nuɓusɛiti ka ti ʋaazu pɔ̀ ga ti GALA gaazaɠa. 16 Siɛgi zu fai ta ɠɛɛzu la ti ya, ta ʋaazu pɔ̀, gè tukpɔi ɠaaleʋe ti yɔɠɔzu, gè GALA ná-deveiti ta ná-tɔgiti dɛɛ.»

17 Moize nɛkoi ɠɛni ma: «Nii è kɛɛzu, naa la ʋani. 18 Ɗa ɓɔɠɔ suvikɛi ɓesu fala, ta niima nuɓusɛi ɓalaa é è ʋa, mazɔlɔɔ fai nii wuiʋɛ è-zɛbɛi ma. Ɗa ɠila è la zooga è ʋa kɛ. 19 Niizu, woilona gòoi ma, nà è lɛnɛsu, GALA ge ɠɛ è ʋa! Ɠɛ ga nuɓusɛiti gaazuʋɛ GALA koba, ɗa ɓɔɠɔi è li ga nuɓusɛiti ta-vaiti GALA pɔ. 20 Deveiti ta tɔgiti gaalɛ ga tiye, pelei lɛ ga tiye, nii maanɛai ti ʋilɛ ba, ta kɛɛwotii nii maanɛai ti kɛ. 21 Yiimazeɠe ga sɔɓelama zunuiti nuɓusɛiti kpein saama, ti luazu GALA ba, zunuiti ti ɠiliai gaamai ʋa, ti lobɛanii wɔinzeɠezu, è ti zeɠe, è ti zei nuɓusɛiti unda ga nu waagilagila kundiɠiiti, nu ungilagila kundiɠiiti, nu ʋuulɔɔludɔɔlu kundiɠiiti, ta nu ʋuupuu kundiɠiiti. 22 Ti ɗa nuɓusɛiti ta-lukpɔi ɠaaleʋe siɛnɔpɛ, ti ʋa ga faa ɓiingiti è ʋɔ, tiya ɓɔɠɔiti ti faa goiti ma lukpɔi ɠaaleʋe. Ta ɠula ɗa-ɠasɔi ma, wo seɠe ʋɔɔma. 23 Ni ɗa naa ɠɛɛna, GALA ge deveiti fe è ya, ɗa zoo è ziɛ bu ga pagɔ, niima nuɓusɛiti kpein ta zeeli ziilɛigi zu ti ʋɔ bɛ.»

24 Moize woiloni nɛkoi wooi ma, é naa kpein kɛɛni, nii naa boni ma. 25 Moize yiimazeɠe ga sɔɓelama zunuiti, Izelayɛle nuiti kpein saama, é ti zei nuɓusɛiti unda ga nu waagilagila kundiɠiiti, nu ungilagila kundiɠiiti, nu ʋuulɔɔludɔɔlu kundiɠiiti, ta nu ʋuupuu kundiɠiiti. 26 Ti ɠɛni nuɓusɛiti ta-lukpɔiti gaaleʋezu siɛnɔpɛ, ti ɠɛni ʋaazu ga faa ɓiin golaiti Moize ʋɔ bɛ, tiya ɓɔɠɔi ti ɓena fai mɔtaiti ma lukpɔi ɠaaleʋe.

27 Moize ɓeni nɛkoi ʋa, é li, naa liini ná-zooi zu.

GALA NÁ-MINAZEƓEGI
IZELAYƐLE NUITI BƐ

19

(19:1--24:18)

Izelayɛle zeeli vai
Sinayi gizei ʋɔ bɛ teʋebai zu

1 Alugi zaʋasiɛi ma, ti ɠula ʋoluma Ezipete yooi ʋa, Izelayɛle nuiti ti zeelini Sinayi teʋebai zu naama voloi. 2 Ti zeɠeni Lefidime, ti liini, ti zeeli Sinayi teʋebai zu, ti ʋuuni teʋebai zu. Izelayɛle ʋuuni miná, gizei ɠakalaʋɛ.

3 Moize lɛɛni GALA pɔ pelei, Ɠɔoɠɔ GALAGI tolini gizei unmaʋɛ, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ, nii ɠa ɗa bo Zakɔɓe ná-pɛlɛyeɠei ma, è daazeeli Izelayɛle nuiti ma. 4 ‹Wa ɓɔɠɔgoi wo naa ɠaani, nii gè kɛɛni ga Ezipete nuiti, gè wo zeɠeni koɠɛ ɠoʋegiti su, gè ʋa ga woye pɔ̀ pelei. 5 Niizu, ni wa woilona gòoi ma, ni wa makɛna nà-minazeɠegi ma, wa ɠɛ ga nɔ̀nɔ ɠiteɠitegiti, nuɓusɛiti kpein saama. Anɛɛ ni eteai kpein ka ga nɔ̀nɔ, 6 wɔun wa, wa ɠɛ bɛ̀ ga zalaɠa ɠula zii, nii ɲadegai.› Wooiti kana ɗa ti wo Izelayɛle nuiti ma.»

7 Moize liini, é nuɓusɛiti ta-ɠɛwolaiti toli, é wooi nii kpein daani ti ʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni la zea. 8 Nuɓusɛiti kpein ti zolooni faa ɠila ma, ti ɠɛ ma: «Gá naa kpein kɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai.» Moize nuɓusɛiti gooi laazeelini Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. 9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Wɛlɛ, nà ʋaazu è ʋɔ tonaɓiin gaaɠiligi zu, naa ɠa a kɛ, siɛgi zu gè ɓɔɛzu la è ʋɔ, nuɓusɛiti ti mɛni, ti la è la ɠɔ.» Moize nuɓusɛiti gooi laazeelini Ɠɔoɠɔ GALAGI ma.

GALA kula vai kɛlɛma
Sinayi gizei ma

10 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Li nuɓusɛiti pɔ bɛ, è ti ɲade za ta lina, ti ta-zeɠeiti gba. 11 Ti ɠɛʋele ɓɛtɛai ɠɛle foloi zaʋasiɛi ma, mazɔlɔɔ foloi zaʋasiɛi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ʋaazu yeizu nuɓusɛiti kpein gaazu, Sinayi gizei ma. 12 Ɗa nuɓusɛiti kwɛsuʋɛ leʋe ba gizei maaɠoolii zu, è ɠɛ ma: ‹À dama, wo mina lɛ gizei ma, wo mina vɔɔɠu dakɔlɔgaʋɛ ʋa. Nu nɔpɛ a vɔɔɠuna gizei ʋa, ta naama nui ʋaa. 13 Nu la yeevɔɔɠua ba, kɛlɛ toɠa zɔɔ ga kɔtui, ɓaa ti bɔ ga mɛɛinti, é ɠɛni ga sua, ɓaa nu, é la yɛga vulua ɲɛgɛlɛin.› Siɛgi zu baala sinɛ minɛi ma ʋuʋugi a vɛɛna la, tanigaa ta lɛ gizei ma názu.»

14 Moize yeini nuɓusɛiti pɔ pelei, é zeɠe gizei ma, é nuɓusɛiti ɲadeni. Naati ti ta-zeɠeiti gbani. 15 É ɠɛni nuɓusɛiti ma: «À ɠɛʋele ɓɛtɛ folo saʋagɔ laawu. À mina maaɓuɠa anzanu ɠila kpalaa ba.»

16 Foloi zaʋasiɛi, ma zobui, tonai kpunɛni, mainmainti ti ɗa saɠa, ta tonaɓiin gaaɠiligai ɠɛni gizei ma, puʋu gooi wola ɠulani. Nuɓusɛiti kpein ti ɠɛni zeini ti-ʋuuzuʋɛ, ti tɔɔzeini ga sasuɓalii, dualuagi maaʋele ma. 17 Moize nuɓusɛiti kulani ti-ʋuuzuʋɛ, ti GALA daaɠomi. Ti liini, ti lo gizei ɠɔɠɔaʋɛ. 18 Sinayi gizei kpein ge ɠɛni ga duulu letele, tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI yeini ná, abui zaama. Naama luului ɠɛni ɠulazu eɠɛ abu zulugi zu luului, gizei kpein ge ɠɛni ɓalizu ga zeeɠaaɓaai. 19 Puʋu gooi ɠɛni lɛɛzu, tugi ɗa zizi. Moize ɠɛni ɓɔɛzu, GALA ge ɠɛni gooɠaaʋotesu ga woo wola. 20 Zekana Ɠɔoɠɔ GALAGI yeini la Sinayi gizei ma, gize losaamaʋɛ. Moize lɛɛni ná.

21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Yei, è nuɓusɛiti kwɛteʋe, ta mina ɓudɛ, é ʋa ʋa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ pelei, faazuɓɛɛwo faa ma, ma mɔinmɔin undaa mina ʋa ʋilisu ti zaama. 22 Zalaɠa ɠula nuiti ɓɔɠɔi ti maaɓuɠazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ti ɓɔɠɔ ɲade, Ɠɔoɠɔ GALAGI mina ʋa ta zeɠezu ti ʋa.» 23 Moize ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma: «Nuɓusɛiti ti la zooga ti ʋa lɛ Sinayi gizei ma, mazɔlɔɔ è gi lɛnɛgɛ ga gi kwɛgi la gizei maaɠoolii zu, maaɲɛɛi ʋɛɛ ba.» 24 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Li, è yei, ɗa lɛɛzu ʋolu wa Aalɔn. Kɛlɛ zalaɠa ɠula nuiti ta nuɓusɛiti ti mina ɓudɛ ɲɛgɛlɛin, ti ʋa lɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ bɛ, nii a kɛ saa mina ʋa loozu ti zaama.» 25 Moize yeini nuɓusɛiti pɔ bɛ, é ɓɔɛ ti ʋɔ.

20

GALA ná-tɔ puugɔiti

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 5:6-21)

1 GALA ge niima wooiti kpein boni, é ɠɛ ma: 2 Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI, nii é è ɠulani Ezipete yooi ʋa, duɔla ʋɛlɛi wu.

3 Gala kiligaa ti mina ɠɛ è ʋɛ nɔ̀un polu.

4 Mina ani maaniini saɠa ɓɔɠɔ ʋɛ ɲɛgɛlɛin, ta ani nɔpɛ baaɠulaba, niiti ti geeɠɔlɔgi zu, ɓaa niiti ti zooi ma, ɓaa niiti ti ziɛiti bu zooi wu. 5 Mina nɔkɔ ti wu ɲɛgɛlɛin, mina ti lɛbi ɲɛgɛlɛin, mazɔlɔɔ nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI, nà ga GALAGI toloai, nii a ɗa ɠɛɛɠɛiti ta-vaa ɲɔi ʋotokula ti-lointi ma, eyɛsu é zeeli yamanii zaʋasiɛi ta naanisiɛi ma, niiti ti màayoseɠezu ʋɛ. 6 Kɛlɛ nà ɗa wooɠɛɠiladai ɠɛ, eyɛsu é zeeli yamani waagilasiɛi (1 000) ma, naati bɛ, niiti ti nɛ̀ɛzu ʋɛ, ta ti nà-deveiti sosu.

7 Mina Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI laaseigi wo fuun ɲɛgɛlɛin, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa naama nui leve ga sɔba nu, nii é daaseigi wosu fuun.

8 Ɠizɛ dooɠo foloi zu, è maaɲɛ. 9 Ɗa botii ɠɛ folo lɔzitai zu, è ɗa-wotii kpein kɛ. 10 Kɛlɛ folo lɔfelasiɛi ɠa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI, ná-dooɠo foloi. Mina boti nɔpɛ kɛ ma, ɗa-o, è-loun zunuiti-yo, è-loun anzanuiti-yo, ɗa-wotiɠɛ zunuiti-yo, ɗa-wotiɠɛ anzanuiti-yo, ɗa-logania-o, ta wɛɛinti niiti ti zeini è ɠɔɠɔma. 11 Mazɔlɔɔ folo lɔzita laawu Ɠɔoɠɔ GALAGI geeɠɔlɔgi ɓɛtɛni, ta zooi, ta kpoloɗɛi, ta ti zu aniiti kpein, é looɠoni foloi lɔfelasiɛi ma. Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya looni dooɠo foloi ma, é makɛ ɓɔɠɔ ʋɛ.

12 È-ɠɛɛ lɛbi ta è-lee, naa ɠa a kɛ è-zii ma voloiti suɠooza, naama yooi zu nii Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI feezu è ʋɛ.

13 Mina nu ʋaa ɲɛgɛlɛin.

14 Mina wɛɛnziɛ bo ɲɛgɛlɛin.

15 Mina unma wo ɲɛgɛlɛin.

16 Mina zɛɛ zeele woo wo ɲɛgɛlɛin è-zeiɲɔɠɔi laalɔɠɔma.

17 Mina ɠaazuɠula ɲɛgɛlɛin è-zeiɲɔɠɔi ná-pɛlɛi ʋa. Mina ɠaazuɠula ɲɛgɛlɛin è-zeiɲɔɠɔi anzai ʋa, ɓaa ná-botiɠɛ zunui, ɓaa ná-botiɠɛ anzanui, ɓaa ná-nikɛi, ɓaa ná-soovalegi, ɓaa ani nɔpɛ é ga è-zeiɲɔɠɔi nɔnɔ.

Moize, GALA daa vaa wo nui

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 5:23-33)

18 Nuɓusɛiti kpein ti tona kpunɛ tugiti mɛnini, ti mainmainti kaa, ti puʋugi wooi mɛni, ti gizei ɠa abuzogi ba. Nuɓusɛiti ti naati kaai ma, ti zasuɓalini, ti lo ɠoozama. 19 Ti ɠɛni Moize ma: «Ɗa ɓɔɠɔi è ɗa ɓɔɛ gi ʋɔ, gá woilo ma, kɛlɛ GALA ge mina ɓɔɛ gi ʋɔ, gá ʋa za.» 20 Moize ɠɛni nuɓusɛiti ma: «À mina lua, mazɔlɔɔ GALA paaʋɛ ga é wo ʋoluɠula, naa ɠa a kɛ, wo lua ba, wo mina koto ɠɛ.» 21 Nuɓusɛiti ti ɠɛni loni ɠoozama. Kɛlɛ Moize maaɓuɠani tonaɓiingi ʋa, ʋɛ GALA ge ɠɛni ná.

Tɔgi é lo zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa

22 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: Ʋele ɠa ɗa ɓɔɛ la Izelayɛle nuiti pɔ: Wo pɛtɛgɛ ga zɛ̀gɛ geeɠɔlɔgi zu, gè ɓɔɛ wo ʋɔ. 23 À mina galagaa ɓɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ ga walii ɓaa zanugiti, wo ʋa ti ʋokɔɠɔ mà. À mina naa ta ɠɛ ɓɔɠɔ ʋɛ ɲɛgɛlɛin. 24 Wa zalaɠa ɠulazuʋɛ lo bɛ̀ ga pɔlɔi, nii wa gala zalaɠaiti ta ziilɛi zalaɠaiti kula maazu, ga wa-ʋaalagiti ta wa-nikɛiti. Ʋɛ nɔpɛ gè ɠulazu ná kɛlɛma, nà ʋa wo ʋɔ bɛ, ga gè tuya loo wo ʋɛ. 25 Ni wa zalaɠa ɠulazuʋɛ lona bɛ̀ ga kɔtui, à mina to ga kɔtu zaɠaai, mazɔlɔɔ wa wa-zɔɔlaiti pɛɛna kɔtui ʋa, wa kɔzɔ. 26 À mina nà-zalaɠa ɠulazuʋɛ lo, wo ʋa nu lɛɛzuʋɛ ɓɛtɛ ba, nu a ɠɛna lɛa ga, kabei mina ɠula kɛlɛma.

21

Tɔgiti é lo duɔiti ba
Eɓulu nuiti saama

(Leevi Nuiti 25:39-46;
Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 15:12-18)

1 Tɔgiti pɛtɛ, ɗa dɛɛ ga tiye: 2 Ni wa Eɓulu nui ta ɠeyana ga duɔi, toɠa botii ɠɛ kona dɔzita laawu, kɛlɛ dɔfelasiɛi, toɠa ɠula, é wɔlɔyai zɔlɔɔ, é mina ani nɔpɛ sala. 3 Ni tɔ ɠila ka é ʋaani, tɔ ɠila ka a li, ni anza ɠɛɛʋɛ zea, ta li ta anzai. 4 Ni maliɠii ɠa é anzai veeni zea, é doun zunuiti ta doun anzanuiti sɔlɔɔ, anzanui ta ná-dointi ta ɠɛ ga maliɠii nɔnɔ, tɔ ɠila ka a li názu. 5 Ni duɔi a ɠɛna ma: «Màliɠii nɛɛʋɛ bɛ̀, ta ànzai ta dòinti ɓalaa, gè la pɔ gè ʋa ɠɛ ɓɔɠɔ yeema,» 6 naazu maliɠii ɠa lii la GALA kakala, é maaɓuɠa pɛlɛlaʋɛ ʋa, ɓaa daamasagi ʋa. Maliɠii ɠa goii wɔ ga kɔlu ɠaazoɓagi. Duɔi ɠa yɛ ná-botii zu ɠɔ.

7 Siɛgi zu zunui ta a ná-doun anzanui ʋɔdina la, ga é ɠɛ ga duɔi, é la ɠula duɔlai zu, eɠɛʋelei zunuiti ta ɠula la. 8 Ni wɔin a zeɠena maliɠii ma, nii é ɠɛa deveni ga é seɠe ga anza, toɠa zɛ ná, nu ɠili ge unmɔɔ, kɛlɛ zobo ge la ɠɛa zea ga é ʋa pɔdi zii ɠili ma, a naa ɠɛna é ɠɛa ga yaava nu anzanui letema. 9 Ni a devena ga é fulu ná-doun zunui ʋɛ, toɠa kɛ bɛ, eɠɛʋelei soloogai la anzanu lointi ma. 10 Ni a anza ɠili seɠena, é la ta ɠula ma mɔungi ná-daamianigi la, ta ná-seɠei, ta é la ɠɛlɛa naa ná-dakobai ʋa. 11 Ni é la ɠɛ naama vaa saʋagɔiti kɛɛni bɛ, toɠa zoo é li, é mina ani nɔpɛ sala.

Tɔgiti é lo doɠa vai
ta nu maawana vaiti ba

12 Zɔi nɔpɛ a nu loɠana, é za, ta naama nui ʋaa. 13 Ni é la woya ɓɛtɛni tuɠɔ, ni GALA ge kɛa é ɠɛ zea ga teʋezea vaa, nà ada ɓɛtɛzu wo ʋɛ, ʋɛ a ʋela, é li, é lɔɔɠu ná. 14 Kɛlɛ siɛgi zu nu a gaaɠilina la ma, é wuzeɠe seiɲɔɠɔi laalɔɠɔma, é keleɠele ɲɔi ɠɛ ga é paa, anɛɛ ni diiʋɛ, é lɔɔɠu nà-zalaɠa ɠulazuʋɛ, wa kula naa ʋa, wo paa.

15 Zɔi nɔpɛ a kɛɛɠɛ loɠa, ɓaa dee, ta naama nui ʋaa.

16 Zɔi nɔpɛ a nuɓusɛ unma, é pɔdi, ɓaa é makɛ ya, ta naama nui ʋaa.

17 Zɔi nɔpɛ é kɛɛɠɛ ɓaa dee ɠotozu, ta naama nui ʋaa.

18 Siɛgi zu nua ti ɓɔɛzu la, gila ge seiɲɔɠɔi zɔɔ ga kɔtui, ɓaa é doɠa ga zeeɓuin, ni é la ɠɛɛni ga saa vaa, kɛlɛ naa ma ge la ga seeɓɛi, 19 ni toɠa zoo é ná-tukpɔi zeɠe, é ziɛziɛ eteaʋɛ, zɔi é doɠai wogai, faa la mɔ ɠɛa naa ʋa, kɛlɛ ná-botii koloɠologai ma, toɠa naa zala, é lati, é naa zale, eyɛsu é ɠɛdɛ.

20 Siɛgi zu zunui ta ná-duɔi loɠazu la ga tukpɔi, zunu ɓaa anzanu, eyɛsu duɔi za zea, ta potokula ma.

21 Ni a yɛna vulua folo ɠila, ɓaa felegɔ, ti la potokulaa ma, mazɔlɔɔ ná-walii ʋe.

22 Ni zunua ta ɓɔɛna, ti ziɠa anzanui ta ʋa kogi ma, é doin zɔlɔɔ, faaɓa kili ge la sɔlɔɔni, ta alamanii zala nii anza zinigi dɛɛzu, ta sala faawo bo nuiti kakala. 23 Kɛlɛ ni faaɓa ka ɠulana su, zɛnvui ʋoto ka ɠɛ ga zɛnvui, 24 nu ɠaazuɠɛzɛgi ʋoto ka ɠɛ ga nu ɠaazuɠɛzɛgi, nu ɲiiga ʋoto ka ɠɛ ga nu ɲiiga, nu yeei ʋoto ka ɠɛ ga nu yeei, nu ɠɔɠɔi ʋoto ka ɠɛ ga nu ɠɔɠɔi, 25 abu ʋalai ʋoto ka ɠɛ ga abu ʋalai, maawanai ʋoto ka ɠɛ ga maawanai, maaɓologi ʋoto ka ɠɛ ga maaɓologi.

26 Ni zunui ta a ná-duɔi loɠana gaazuɠɛzɛgi gilagi ʋa, é ɠɛni ga zunu ɓaa anzanu, é naa ʋala gaazuɠɛzɛgi ma, toɠa yeeɓe ba, é li, é ɠula duɔlai zu, gaazuɠɛzɛgi zalai ɠana. 27 Ni a ná-duɔi ɲiigai ɠila kulana da, é ɠɛni ga zunu ɓaa anzanu, toɠa yeeɓe ba, é li, é ɠula duɔlai zu, ɲiigai zalai ɠana.

28 Ni nikɛi a nu ziɠana ga minɛi, zunu ɓaa anzanu, naa za, nikɛi ɠa zɔɔ ga kɔtui, nu mina ma zuai mi pa. Nikɛ nui la mɔ faa zɔlɔɔga. 29 Kɛlɛ ni kaite, nikɛi ɠɛɛʋɛ ba, é ɗa nuiti siɠa ga minɛi, ti ɗa nikɛ nui lɛnɛ, é la wɛlɛzu ma, siɛgi zu a zunu ɓaa anzanu ʋaana la, nikɛi ɠa zɔɔ ga kɔtui, é za. Ta nikɛ nui ɓalaagi ʋaa. 30 Ni ta zɛnvui unmɔɔ salai levena ma, toɠa naa kpein sala, nii a leve ma. 31 Siɛgi zu nikɛi a zunu loun ɓaa anzanu loun ziɠana la, naama lɔgi nɔ ɠa a ziɛ. 32 Kɛlɛ siɛgi zu nikɛi a duɔi ziɠana la, zunu ɓaa anzanu, wali ɠae ʋuusaʋagɔ (30) ɠa a zo duɔ kɛɛɠɛi ya, nikɛi ɠa zɔɔ ga kɔtui.

Tɔgiti é lo nu ɠɔligiti ba

33 Ni zunui ta a ziɛyeɠei laalaogai yɛna de, ɓaa ni zunui ta a ziɛyeɠei ta wɔɔna, é la daaɠuluni, nikɛi loo su, ɓaa soovalegi, 34 ziɛyeɠe nui ɠa toganii liegɔi ma walii zala kɛɛ nui ma, sua ʋoomai ɠa ɠɛ ga tɔun nɔnɔ.

35 Ni nui ta ná-nikɛ zinɛ a nui taɠili ná-nikɛ zinɛ ziɠana ga minɛiti, naa za, ta nikɛ zinɛi ʋɔdi, nii é vulua, ti walii ɠaaɠwɛ ʋa, ti lati, ti nikɛ ʋoomai ɓalaa gaaɠwɛ ʋa. 36 Kɛlɛ ni kwɛɛgɛ ga nikɛi é taɠili paai, kɛɛʋɛ siɠai wosu, ma nui la wɛlɛni ma ɲɛgɛlɛin, ma nui ɠa potogi leʋe ga nikɛi nɔ, nikɛ ʋoomai ɠɛ ga nɔnɔ.

37 Ni nui ta a nikɛ ɓaa baala unmana, ni a kɔdaaleʋena, ɓaa é pɔdi, toɠa nikɛ zinɛ lɔɔlugɔ ve nikɛ ɠilagi ʋotogi zu, ta baala naanigɔ baalagi ʋotogi zu.

22

1 Ni unma nui a zona unma wosuʋɛ ga maaɓaai, nu doɠa, é za, ti la ɠɛa ga sɔba nu ɲɛgɛlɛin, tɔun tetema saa vai zu. 2 Kɛlɛ ni foloi a tɛɛna, ta ɠɛ ga sɔba nu tɔun tetemazu paa vai zu.

Unma nui kpein ka naa ʋotogi ve, nii é unmaai. Ni ani la zea, ta pɔdi ná-unma vai zu. 3 Ni nii é unmaai, nikɛi ɓaa soovalegi, ɓaa baalagi, naa ɠa dɛ vulua zea, toɠa naa ʋotogi ve ga ma ʋɛɛdai.

4 Ni zunui ta a faa zuɠoloɠolo kɛɛna kpalagi ta zu, ɓaa kpelei ta zu, é ɓe ná-toganiiti ba, ti daami wo seiɲɔɠɔi ná-kpalagi zu, toɠa ma vaa zu ɓɛtɛi ɠɛ ga ná-kpalagi zu ani ʋagɔi, ɓaa ná-leezɛn ɓelei zu ani ʋagɔi.

5 Ni abui a leʋena, é so dɔɓɔi ʋa, moloi nii daa ga ɓelee, é so naama ɠilii ʋa, ɓaa nii é ma ɓaɠai ɠa, ɓaa é kpalagi ɠala, zɔi é abui loga, naa ɠa naama vai ɓɛtɛ ga é potogi ve.

6 Ni nui ta a walii ɓaa ani ɠiligaa ɠalivaana nui ta ma ga é makɛ, ni ta ti unmana naa ná-pɛlɛi wu, unma nui ɠa ma ʋɛɛdai ɠaaɠale ma, ni ta sona. 7 Ni unma nui la zoni, pɛlɛ nui ɠa lo GALA gaazu, é dɛɛ ga é la yeezeelini seiɲɔɠɔi ɠɔligi ma. 8 Maaɠaali vaa kpein, é lo nikɛ vaa ʋa, ɓaa soovale faa, ɓaa baala faa, ɓaa seɠe vaa, ɓaa tooya ani vaa, nii nu a ɠɛ ma: «Nii ʋe,» naama nu zeizu felegɔiti ta-vai laa ɠa zeeli GALA ma. Zɔi GALA ka peelalana, naa ɠa seiɲɔɠɔi nɔnɔi ɠaaɠale ma ga ma ʋɛɛdai.

9 Ni nui ta a soovale, ɓaa nikɛi, ɓaa baalagi, ɓaa togani nɔpɛ feena nui ta ya ga é makɛ ba, suai zɛba é za, ɓaa nata ɠale ba, ɓaa é ɲɛɛlɛ, nu nɔpɛ ge la kaani, 10 konai ɠa wo Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu ti felegɔ yɔɠɔzu, zɔi é suai makɛgai, naa ɠa bo ga é la yeeʋɛɛni seiɲɔɠɔi ɠɔligi ʋa. Togani nui ɠa yeezei konai naa wu, zɔi la ani nɔpɛ gaaɠalega ma ɲɛgɛlɛin. 11 Kɛlɛ ni suai unmaʋɛ pɔ bɛ, toɠa potogi ve ma nu ya. 12 Ni suai ʋaliʋaliʋɛ ga, toɠa dɛɛ, é ɠɛ ga zeele wooi, é la mɔ naa ʋoto fea, nii baliʋaliai ga.

13 Ni nui ta a togani ziingaona seiɲɔɠɔi ma, nata ɠale suai naa ʋa, ɓaa é za, ma nui ɠaazu la ná, toɠa potogi ve. 14 Ni ma nui ɠa ná, poto ge la vea. Ni suai zala vaa ɠɛɛʋɛ de, sala zɔngɔi ɠa kula ɠɛ.

Pelei nu a GALA dɛbi la
ta nuɓusɛiti

15 Ni zunui ta a anzalopo ɓeai ta nɛɛnɛsona, nii maa la dɛ zoni, é la koba, toɠa fulu naavoloi ɠula, é seɠe ga anza. 16 Ni doun kɛɛɠɛi a ɠɛlɛna, é ʋa fe zea, nii anzalopoiti ta ɗa vulu la, toɠa naa liegɔi zala ga walii.

17 À mina mɔta anzanui yɛ ná, é ʋa yɛ vulua.

18 Nu-o-nu a la ga suai, ta naama nui ʋaa.

19 Zɔi a zalaɠaa ɠula gala kiligaa ʋɛ, é ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe polu, naa undaa ɠa ʋili.

20 À mina seikɔɠɔma nui zo pele ɲɔu ɲɛgɛlɛin, wo ʋa suziɠa, mazɔlɔɔ wo ɠɛni ga seikɔɠɔma nuiti Ezipete yooi zu.

21 À mina poanzai ɓaa podoin yiiɓɔlɔ vaa ɠɛ ɲɛgɛlɛin. 22 Ni wa ti yiiɓɔlɔna, ti wooɠula mà ga kpeei, nà ti ɓain gooi mɛni. 23 Nà wola yiiɠaawana wo laalɔɠɔma, nà wo ʋaa ga kɔɔi, wo-anzaiti ta ɠɛ ga poanzaiti, ta wo-lointi ti ɠɛ ga podointi.

24 Ni wa wali ɠuye ʋɛɛna nà-nuɓusɛiti ta ma, mɔnɛ nui é wo ʋɔ bɛ, à mina ɠɛ bɛ eɠɛ kuye ʋɛɛ nu, wo mina talama maaloli ma ɲɛgɛlɛin. 25 Ni wa wo-zeiɲɔɠɔi ná-seɠei zeɠena ga kpɔunmai, wa fe zea, aisa foloi ʋa li. 26 Mazɔlɔɔ ná-seɠe ɠilagi ʋe, é pɛɛzu ɓɔɠɔ ma. Ni naa a ɠulana zea, lee ɠa a pɛɛ ɓɔɠɔ ma? A wooɠulana mà ga kpeei, nà gooi mɛni, mazɔlɔɔ nà ɗa nu maawɔinɠa.

27 À mina GALA koto, wo mina woo ɲɔu wo wa-nuɓusɛiti ta-ɠundiɠii ma.

28 Wo maanɛɛʋɛ, wo ʋa bɛ̀ ga wa-molo leʋea mɔungiti, wo kɛ ga zalaɠai, ta wa-leezɛn ɗɛ mɔungiti.

Wa wo-loun zunu mɔungi ve zèa. 29 Zekana wa kɛ la wa-logani wolai ta wa-logani goiti ta-vaa zu. Ma mɔungi ɠa yɛ dee ʋa folo lɔfela zu. Foloi lɔsaʋasiɛi, wa fe zèa.

30 Wa ɠɛ bɛ̀ ga nu ɲadegaiti. À mina sua mi, nii baliʋaliai ga dɔɓɔi zu. Wa naa ʋili ya gilɛiti bu.

23

Tɔgi é lo telebodai ɠɛɛ vai ʋa

1 À mina tiɠɛ woo vaza. À mina ɓɔ nu ɲɔu ʋa, wo ʋa zɛɛ zeele woo wo. 2 À mina ʋilɛ bɛbɛi ʋolu ga wo ʋa faa ɲɔu ɠɛ. Ni wo loligɛ ga wo zeele wooi ve, à mina lo naati polu, niiti ti mɔinɗai, wo ʋa telebodai maaʋe. 3 À mina lo mɔnɛ nui ʋolu ná-faawogi zu.

4 Ni wa ɠomina ga wo zili nui ná-nikɛi ɓaa ná-soovalegi toai ya, kɛni wo ʋaa la pɔ. 5 Nui é wo wɔinzeɠezu, wa ná-soovalegi ɠaana, toai ná-kasɔi wu, wa ma, wa inɛinɛsu ga daayei vai, wa ʋɛɛ ba, wo daayei.

6 À mina mɔnɛ nui ná-gaamai maaʋe ná-tukpɔi zu. 7 Kɛni wo ɓeteʋe zɛɛ ɓɔɛ wo fai ʋa. À mina sɔbalala nui ʋaa ta telebo nui. Mazɔlɔɔ gè la sɔba nui ʋɛtɛga eɠɛ telebo nui. 8 À mina lobɛani zo, mazɔlɔɔ lobɛaniiti ta ɗa naati gaazuɠole, niiti ti ɠaazuzeɠeai ma, ta ti telebo nuiti kpɔɛ wooiti maaʋe.

9 À mina seikɔɠɔma nui maanɔɠɔ. Wo kwɛɛni wa ɓɔɠɔi nii seikɔɠɔma nui a ɗa suzo, mazɔlɔɔ wo ɠɛni ga seikɔɠɔma nuiti Ezipete yooi zu.

Tɔgiti é lo konagiti ba
ta dooɠo foloi

10 Kona dɔzita laawu, wa ani zuwui vaza wa-yooi ma, wo ba lɔnɔgi zɔlɔɔ. 11 Kɛlɛ wa yeeɓe ba, wo zɛ ɠana nɔ, kona dɔfelasiɛi, é naa ɠɛ dooɠogi zu. Mɔnɛ nuiti ti wa-nuɓusɛiti saama, naati ti naa mi, nii ta ka, ta dɔɓɔ zuaiti ti naa mi, nii é yɛsu. Wa kɛ ɠana ga wa-leezɛn ɓelei, ta wa-wolive wuluiti.

12 Folo lɔzita laawu, wa wa-wotii ɠɛ. Kɛlɛ folo lɔfelasiɛi, wa looɠo, naa ɠa a kɛ wa-wotiɠɛ nikɛiti ta wa-zoovalegiti ti looɠo, ta wa-luɔiti ta seikɔɠɔma nuiti ti lago looɠo.

13 À naa kpein so, nii gè bogai wo ma. À mina gala kiligaa laasei bo ɲɛgɛlɛin, nu mina ta mɛni ɲɛgɛlɛin, é ʋa ɠula wo-laaʋɛ.

Konagi zu vɛti wola saʋagɔiti

(Ɛgezɔde 34:18-26;
Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 16:1-17)

14 Ná zeizu ɠa ɠɛ saʋa konagi zu, wo ɗa fɛtiiti kula dàaseigi lɛbi vai zu. 15 Ɓului nii lɛʋɛ la su, wa naama vɛtii makɛ. Folo lɔfela laawu, naama ziɛgi deveai molo ɠulasu alugi ma, wa ɓului mi, nii lɛʋɛ la su, eɠɛʋelei gè ma levei veai la wo ya, mazɔlɔɔ naama alugi ma ɠa wo ɠulani la Ezipete yooi ʋa. Nu nɔpɛ ge mina ɠula kɛlɛma gàazu ga yeaɲaka. 16 Wa molo mɔɔ vɛtii makɛ, wa-wotii zulɔnɔ mɔungiti, nii wa faza kpalagaʋɛ. Wa molo leʋe vɛtii makɛ kona ɠaaɓelagi zu, siɛgi zu wo ɓesu la ga wa-wotii zulɔnɔgi ɠaalɛ ba. 17 Ná zeizu ɠa ɠɛ saʋa konagi zu, zunuiti kpein ti ɠula kɛlɛma gàazu, nɛ̀i gè ga wo-Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI.

18 Ɓului nii lɛʋɛi su, à mina naa ɓɔ suai ʋa, wo ʋa kula ga nà-zalaɠai. À mina nà-fɛtii ma zalaɠai ma wulɔi makɛ kpidii laawu, é ʋa yɛsu sobu ʋa zeeli. 19 Wa ʋa ga wa-yooi ʋa lɔnɔ mɔungiti Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI ná-pɛlɛi wu.

À mina boli yiʋoi ɠili ga dee ná-ɲiimi ɗɛi.

Kanaan yooi zɔlɔɔ fai
ma minazeɠegi

20 Nɔ̀un nà, nà geezuɠeelai ta leʋesu wo luɠɔ, é wo makɛ pelei zu, é wo laazeeli naama adaʋɛ, gè ná ɓɛtɛai. 21 À dama, wo ɓɔɠɔ zo gaazu, wo ɠolo gooi ʋɛ. À mina ziiɓɔlɔ vaa ɠɛ, tɔɔzei é la wa-ɠotoiti suvaayɛga, mazɔlɔɔ dàaseigi ɠa tɔun ba. 22 Kɛlɛ ni wa ɠolona gooi ʋɛ, ta ni wa naa kpein kɛɛna, nii gè bosu wo ma, nà ɠɛ ga wo zili nuiti sili nui, ta wo maayoseɠe nuiti maayoseɠe nui.

23 Nà-geezuɠeelai ɠa lo wo luɠɔ, é li ga woye Amɔɔl nuiti pɔ bɛ, ta Ɠɛte nuiti, ta Feeleeze nuiti, ta Kanaan nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti, ta nà ti-ma zuwui ɠaaleʋe. 24 À mina nɔkɔ ta-ɠalagiti bu, wo mina ti lɛbi. À mina ʋokɔɠɔ naama nuɓusɛiti ma ti ziɛ ʋelei zu. Kɛlɛ wa ti ɠoloɠolo, wo ta-zale ɠɔɔ ɠɔtuiti kpezeɠele. 25 Wa dɛ̀bi, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI. Nà tuya loo wa-laamianigi ma, ta wa-ɓɔɔle ɗɛi. Nà seeɓɛi ɠula wo zaama, gè maaɠooza wo ʋa. 26 Anzanu la ɠɛa wa-yooi zu, nii kogi a zeɠe ma, ɓaa doun zɔlɔɔtala anzanu. Nà wo-zii ma ɠonagi zuɠooza.

27 Aisa wo ʋa zeeli, nà dualuagi ʋu zooi zu nuiti su. Nà nuɓusɛiti kpein daaʋili, gè ti zeɠe pelei zu wo luɠɔ, niiti wa zeeli ti ʋɔ bɛ. Nà wo zili nuiti kpein kpɛ, ti ʋela wo ʋa. 28 Nà kaogiti teʋesu wo luɠɔ, ta Ɠeeve nuiti kpɛ, ta Kanaan nuiti, ta Ɠɛte nuiti, ti maaɠooza wo ʋa. 29 Gè la ʋaazu ti ɓɛɛzu kona gila su, ti ʋa maaɠooza wo ʋa, naa ɠa a kɛ, zooi zu, ɲakai mina yɛ, dɔɓɔ zuaiti ti mina mɔin wo laalɔɠɔma. 30 Nà ti ɓɛɛzu vaavaa, ti maaɠooza wo ʋa, eyɛsu wo ɗa wola mɔin, wo zoo wo zooi zɔlɔɔ ga wɔnɔ.

31 Nà wa-ɠwɛpelemaʋɛti daazu, é zo Seeli Kpoloɗɛi ma, é zeeli Kpoloɗɛ Wolai ma, ta é zo teʋebai ma, é zeeli ziɛ wolai ma. Mazɔlɔɔ nà zooi ɠa nuiti dɔɔzu wo yeezu, wa ti ɓɛ luɠɔ. 32 À mina minazeɠe kɛ yɔɠɔzu wa tiye, ɓaa wa ta-ɠalagiti. 33 Ti mina zei wa-yooi zu, naa ɠa a kɛ ti mina wo lɔ kotoi zu dàalɔɠɔma, mazɔlɔɔ wa ta-ɠalagiti dɛbi, naa ɠa ɠɛ ga balii wo ʋɛ.

24

Minazeɠegi ma woolaamai

1 GALA ge ɠɛni Moize ma: «Lɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ bɛ, ɗa ɓɔɠɔi wa Aalɔn, ta Nadaɓe ta Aɓiyu, ta Izelayɛle ɠɛwola ʋɔlɔ ʋuulɔfela (70), wo yɛ ɠoozama, wo nɔkɔ. 2 Ɗa ɠila kpe nɔ ɠa ɗa maaɓuɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa. Zɔiti ti mina maaɓuɠa ba, nuɓusɛiti ti mina yɛ é ʋolu, ti ʋa lɛ.» 3 Moize ʋaani, é Ɠɔoɠɔ GALAGI wooiti kpein bo nuɓusɛiti ma, ta tɔgiti kpein. Nuɓusɛiti kpein ti gooɠaaʋotegi veeni ga woo ɠila, ti ɠɛ ma: «Gá naa kpein kɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI boga.» 4 Moize Ɠɔoɠɔ GALAGI wooiti kpein sɛʋɛni. Naa ʋolu é wuzeɠeni ga sobuzobui, é zalaɠa ɠulazuʋɛ lo gizei ɠɔɠɔaʋɛ, é kɔtu puugɔ maazu felegɔiti (12) pilɛni ga ɠizɛsui Izelayɛle ná-boloda puugɔ maazu felegɔiti (12) faa zu. 5 É Izelayɛle zinipoiti teʋeni, ga ti gala zalaɠaiti kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta ti nikɛ zinɛiti kula ga ziilɛi zalaɠaiti. 6 Moize ɲamai ma lukpɛgi zeɠeni, é pu kokoiti su, é ma lukpɛgi zɔi zeɠeni, é pili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma. 7 É minazeɠegi ma zɛʋɛi zeɠeni, é kala nuɓusɛiti gaazu. Ti ɠɛni ma: «Gá naa kpein kɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI boga, gá ɠolo gooiti bɛ.» 8 Moize ɲamai zeɠeni, é faza nuɓusɛiti ma, é ɠɛ: «Nii ɠa é ga ɲamai nii é minazeɠegi maaɓakpasu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛa wo yɔɠɔzu, eɠɛʋelei niima ɓɔɛiti kpein ti la.»

Moize lɛɛ vai
Sinayi gizei ma

9 Moizeni ti lɛɛni gizei ma ta Aalɔn, ta Nadaɓe, ta Aɓiyu, é ʋɛɛ Izelayɛle ɠɛwola ʋɔlɔ ʋuulɔfela (70) ʋa. 10 Ti Izelayɛle ná-GALAGI ɠaani, kɔɠɔiti bu ɠɛai eɠɛ kɔtui nii daaseigi ga safiilegi, kpiiniai eɠɛ geeɠɔlɔgi. 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɠɛni faa ɲɔu nɔpɛ kɛɛni ga Izelayɛle nu ɓiingiti. Ti GALA kaani, naa ʋolu ti daamii woni, ti ɓɔɔle.

12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Lɛ pɔ̀ bɛ gizei ma, è yɛ ná. Nà kɔtu ɠokologiti feezu è ya: tɔgi ta deveiti gè ti zɛʋɛai Izelayɛle nuiti bɛ, ti ɠala fai zu.» 13 Moize wuzeɠeni, ta Zozuwe, nii é ga ná-botiɠɛ nui, Moize lɛɛni GALA ná-gizei ma. 14 É ɠɛni kɛwolaiti ma: «À gi maaɓɔun ʋɛ, eyɛsu gi ɠale ma ʋolu wo ʋɔ bɛ. Wɛlɛ, Aalɔn ta Ɠuul ta yɛsu wo ʋa ʋɛ, ni faaɠaaɠulaba a ɠɛna ta ya, toɠa bo ti ma.» 15 Moize lɛɛni gizei ma, tonaɓiingi ʋɛɛni gizei ma. 16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai yeini, é ʋɛɛ Sinayi gizei ma, tonaɓiingi ʋɛɛni ma folo lɔzita laawu. Foloi lɔfelasiɛi, Ɠɔoɠɔ GALAGI Moize lolini tonaɓiingi zaamaʋɛ. 17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠɛʋelei ɠɛni Izelayɛle nuiti gaazu, eɠɛ abuzogi gize unmaʋɛ. 18 Moize lɔɔni tonaɓiingi zaama, é lɛ gizei ma. Moize kɛɛni gizei ma ga folo ʋuunaanigɔ (40) ta kpidi ʋuunaanigɔ (40).

GALA NÁ-SEƓE ƲƐLƐ ƝADEGAI
LO FAI
MA LEVEITI

25

(25:1--31:18)

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma vebɛaniiti

(Ɛgezɔde 35:4-9)

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 Bo Izelayɛle nuiti ma, ti ʋa pɔ̀ ga vebɛaniiti. Wa so, é ɠula nui kpein zea, nii faanɛɛ ɠigi bɛ̀. 3 Wɛlɛ vebɛanii ʋa, nii wa so, é ɠula ti ya: zanugi, ta walii, ta kɔlu ɓɔigi, 4 ta geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai, ta boli leɠai, 5 ta baala sinɛ ɠɔlɔiti, ti loai ga ma ɓɔigi, ta nuni ɠɔlɔiti, ta akasia wului, 6 ta fitina wulɔi, ta tufa maku nɛɛnɛgiti ti ga siɛma wulɔ ɲadegai ta ani maku nɛɛnɛgi ʋɛ, 7 ta kɔtu zɔngɔ ɓaagi nii daaseigi ga wɔnikese, ta kɔtu zɔngɔ ɓaa kiligiti zalaɠa ɠula zeɠei ma vaa zu, ta ma ɠakazu zeɠei. 8 Ta seizu ɲadegai lo bɛ̀, nà zei ti zaama. 9 Wa ti kpein kɛ ga seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠazaʋi pelei, é ɠɛ ga sɔɔlai kpein kazaʋi pelei, nii gè ʋaazu dɛɛzu ga ɗe.

Kesui

(Ɛgezɔde 37:1-9)

10 Ta kesui ɓɛtɛ ga akasia wului. Sakpai ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠila taata, kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui, ta sɔligɔi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui. 11 Ɗa zanu kitei ziɛ koozuʋɛ ta poluʋɛ, è daaɓegi ɠɛ ga zanugi, é ɠaku ma. 12 Ɗa zanugi ɠaawun, è bala naanigɔiti kpɛtɛ bɛ, è ti ʋili goizu naanigɔiti ba, bala felegɔ gilazu ʋelei ta bala felegɔ zɔɔla ʋelei. 13 Ɗa gulu zɔkpɔiti kpɛtɛ ga akasia wului, è zanugi ziɛ ti ma. 14 Ɗa gulu zɔkpɔiti dɔ balaiti su, kesui ɠakamaʋɛti, ti kesui ʋa, kesui ɗa zeɠe ga tiye. 15 Gulu zɔkpɔiti ta yɛ kesui ná-balaiti su, ti mina ɠula ná. 16 Zeele woo zɛʋɛi gè feezu è ya, ɗa da kesui zu. 17 Ɗa kesui lakulugi ɓɛtɛ ga zanu kitei. Sakpai ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠila taata, kogi ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui. 18 Geezuɠeela felegɔiti ti laaseigi ga seeluɓɛin, ɗa naati kpɛtɛ ga zanu doɠai, è ti ʋilɛ kesui lakulugi laaɓe felegɔiti ga. 19 Ɗa seeluɓɛin gila kpɛtɛ daaɓegi ɠilazuʋɛ ɠa, seeluɓɛin gila daaɓegi zɔɔla ʋelei ɠa. Ɗa seeluɓɛin felegɔiti ta kesui lakulugi ɓɛtɛ ga ani ɠila nɔ. 20 Seeluɓɛinti ta ti-ɠoʋegiti suvie maazuʋɛ, ti kesui lakulugi maalɔɔɠu ga ti-ɠoʋegiti, ta ɠaaʋote ɓɔɠɔ ma. Seeluɓɛinti ta ɠaaʋote kesui lakulugi ma. 21 Zeele woo zɛʋɛi gè feezu è ya, ɗa da kesui zu. Ɗa kesui laaɠulu. 22 Miná ɠa nà ɠɛ ɠulazu ná kɛlɛma è ʋɛ, kesui lakulugi maazuʋɛ seeluɓɛin felegɔiti zɔɠɔzuʋɛ. Ná ɠa gè ʋaazu ɓɔɛzu ná è ʋɔ, é lo nà-deveiti kpein ba, Izelayɛle nuiti faa zu.

Ɓului nii feai GALA bɛ,
naa ma laɓalii

(Ɛgezɔde 37:10-16)

23 Ɗa taɓalii ɓɛtɛ ga akasia wului. Sakpai ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠila, kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ lukpɛgi, sɔligɔi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui. 24 Ɗa zanu kitei ziɛ ma, è daaɓegi ɓɛtɛ ga zanugi, é ɠaku ma. 25 Ɗa kakamaʋɛti kpɛtɛ ga nu yeaʋɛ liegɔi ɠɛɠala, è naa laaɓegi ɓalaa kpɛtɛ ga zanugi, é ɠaku ma. 26 Ɗa zanu bala naanigɔiti to goizu naanigɔiti ba, ti ɠɛ kɔɠɔ naanigɔiti tetegi. 27 Balaiti ta ɠɛ kakamaʋɛti ba, gulu zɔkpɔiti ta lɔ ti zu, taɓalii zeɠe vai zu. 28 Ɗa gulu zɔkpɔiti kpɛtɛ ga akasia wului, è zanugi ziɛ ti ma, ti ɠɛ ga taɓalii zeɠe aniiti. 29 Ɗa diɠiiti kpɛtɛ, ta tazaiti, puya zalaɠai vaa zu, naa ʋɛɛ ziawɔiti ta kokoiti ba. Ɗa ti ɠɛ ga zanu kitei. 30 Ɗa ɓuluiti da taɓalii ɠa, niiti ti veai bɛ̀, ti ɠɛ ná gàazu yeenɔpɛ.

Fitina zeizuʋɛ

(Ɛgezɔde 37:17-24)

31 Ɗa fitina zei anii ɓɛtɛ ga zanu kitei doɠaai. Ti pɛ ti ɠɛ ga ani ɠila: kɔɠɔi, ta ma wului, ta ma ɓekegiti, ta maaɠili zɔɔlaiti ti ɠulaai ga gulu ʋuai. 32 Fitina zei anii ma ɓeke dɔzitaiti ta ɠula kakamaʋɛti, ma ɓeke saʋagɔ ɠa ɠɛɛzu kakamaʋɛ gilazuʋɛ, ta ma ɓeke saʋagɔ ɠɛ kakamaʋɛ zɔɔla ʋelei. 33 Maaɠili zɔɔlai ɠa ɠɛ saʋa ma ɓeke dɔzitai ɠilagilagi pɛ ba, ti ɠulaai ga amandegi ma ʋuai. 34 Maaɠili zɔɔla naanigɔ ɠa ɠɛ fitina zei anii ma wului ʋa, ti ɠulaai ga amandegi ma ʋuai. 35 Maaɠili zɔɔlai gila ka ɠɛ ma ɓeke felefelegiti todazuʋɛ. 36 Fitina zei anii ɠa ɠɛ ga zanu kitei doɠaai. Baalobazuʋɛti pɛ ti ɠɛ ga ani ɠila: ma wului, ta ma ɓekegiti, ta maaɠili zɔɔlaiti. 37 Ɗa ná-fitina lɔfelaiti kpɛtɛ, ti zeizu maazuʋɛ, nii a kɛ é ɗa wozaɠala gaazu. 38 Ná-salaʋa zo sɔɔlaiti ta ná-salaʋa zeɠe aniɲakaiti, ta ɠɛ ga zanu kitei. 39 Ɗa kilo ʋuusaʋagɔ (30) zeɠe zanu kitei zu, è kpɛtɛ ga fitina zei anii ta ma zɔɔlaiti kpein. 40 Dama, è kɛ ga naama ɠazaʋigi nɔ, nii é lɛɛni ga ɗe gizei ma.

26

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma landaiti
ta ma ʋɛɛmazeɠeiti

(Ɛgezɔde 36:8-19)

1 Ɗa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɓɛtɛ ga tanda puugɔ, ga geze ʋagɔi kpaliai, ta geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi. Ɗa suʋu ga seeluɓɛinti ma votoi. 2 Tanda ɠilagi zakpai ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ puugɔ maazu naanigɔ (14), kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ felegɔ. Kɔɠɔgi ɠa ɠɛ ga ani ɠila nɔ tandaiti kpein faa zu. 3 Tanda lɔɔlugɔiti ta zei ɓɔɠɔ la, zɔ lɔɔlugɔiti ɓalaa ta zei ɓɔɠɔ la. 4 Ɗa galu ɓiiniiti giliɠili tandai ma ɓɔsu mɔungi laamaʋɛ. Ɗa kɛ ɠana nɔ ga tandai ma ɓɔsu velesiɛi laamaʋɛ. 5 Ɗa galu ʋuulɔɔlugɔ (50) ɠiliɠili tandai ma ɓɔsu mɔungi laamaʋɛ ʋa, è galu ʋuulɔɔlugɔ (50) ɠiliɠili tandai ma ɓɔsu velesiɛi laamaʋɛ ʋa. Naama ɠaluiti ta zoloo ɓɔɠɔ ma ga felefele. 6 Ɗa zanu kala puulɔɔlugɔ (50) ɓɛtɛ, è tandai ma ɓɔsuiti giliɠili ɓɔɠɔ ʋa ga tiye. Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠa ɠɛ ga ani ɠila kpe nɔ.

7 Ɗa boli leɠa landa puugɔ maazu ɠila (11) kpɛtɛ, ti ʋɛɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠɔma. 8 Tanda ɠilagi zakpai ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ puugɔ maazu lɔɔlugɔ (15), kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ felegɔ. Kɔɠɔgi ɠa ɠɛ ga ani ɠila nɔ tanda puugɔ maazu ɠilagiti (11) bɛ. 9 Ɗa tanda lɔɔlugɔiti giliɠili ɓɔɠɔ ʋa, ta è zɔ lɔzitaiti giliɠili ɓɔɠɔ ʋa. Ɗa tandai lɔzitasiɛi ʋɛɛ su fele seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 10 Ɗa galu ʋuulɔɔlugɔ (50) ɠiliɠili tandai ma ɓɔsu mɔungi laamaʋɛ, ɗa galu ʋuulɔɔlugɔ (50) ɓalaa giliɠili tandai ma ɓɔsu velesiɛi laamaʋɛ. 11 Ɗa kɔlu ɓɔi kala puulɔɔlugɔ (50) ɓɛtɛ, è kalagiti dɔ galuiti unsu. Ɗa tanda ma ɓɔsuiti sei ɓɔɠɔ la ɠana, ti ɠɛ ga ani ɠila nɔ. 12 Seɠe ʋɛlɛi ma landaiti ta ʋaazu ʋooʋazu ma ga ta tukpɛ, naa ɠa yei, é ʋu ga seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋolu ʋelei. 13 Mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui é yɛsu kakamaʋɛ gilazu ʋelei, ta mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui é yɛsu zɔɔla ʋelei, niiti ti yɛsu ʋolu seɠe ʋɛlɛi zakpai ma, naati ka ti yeizu seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠakama felegɔiti, ti ʋɛɛ ma. 14 Ɗa baala sinɛ ɠɔlɔiti kpɛtɛ ga pɛɛmazeɠei, toai ga ma ɓɔigi, seɠe ʋɛlɛi vaa zu, è nuni ɠɔlɔiti ma ʋɛɛmazeɠei ʋɛɛ maazu.

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma ɓɛdɛgiti

(Ɛgezɔde 36:20-38)

15 Ɗa kpɛdɛgiti kpɛtɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋɛ ga akasia wulu zɛʋɛiti, ti lɔɔɓadɔ seɠe ʋɛlɛi zuzo fai zu. 16 Kpɛdɛgi zɔligɔi ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ lɔɔlugɔ, kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui. 17 Kpɛdɛgi ɠilagilagi pɛ kpadɔzuʋɛ ɠaa ɠa zoba ma wulu zɛʋɛ felegɔi ʋa. Zekana ɗa kɛ la seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma ɓɛdɛgiti kpein ba. 18 Ɗa kpɛdɛ ʋuufelegɔ (20) ɓɛtɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋɛ, ti ɠɛɛzu nu yeezazu ʋelei. 19 Ɗa dabu ʋuunaanigɔiti (40) kpɛtɛ ga walii, ti ʋa la kpɛdɛ ʋuufelegɔiti (20) gilagilagi wu, kpadɔzu felegɔiti bɛ. 20 Ɗa kpɛdɛ ʋuufelegɔ (20) ɓɛtɛ ɓalaa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋɛ, nu ɠɔʋɛzu ʋelei. 21 Ɗa dabu ʋuunaanigɔiti (40) kpɛtɛ ɓalaa ga walii, ti ʋa la kpɛdɛ ʋuufelegɔiti (20) gilagilagi wu, kpadɔzu felegɔiti bɛ. 22 Ɗa kpɛdɛ dɔzita ɓɛtɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɓogaʋɛ, folo liizu ʋelei. 23 Ɗa kpɛdɛ felegɔ ɓɛtɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma zoko felegɔiti bɛ, ti kpogaʋɛ. 24 Ta ɠili kpɛdɛgi zɔiti ba, é zo buuʋɛ, é zeeli bala mɔungi ma ungaʋɛ. Ʋele ɠana a ɠɛ la ga ti felegɔ, ti ʋilɛgai soko felegɔiti su. 25 Kpɛdɛ dɔsaʋa ɠa naazu, é ɠɛɛzu seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɓogaʋɛ, é ʋɛɛ ta-labu puugɔ maazu lɔzitaiti (16) ba, ti ɓɛtɛai ga walii, kpɛdɛ gila dabu felegɔ.

26 Ɗa gulu zɔkpɔ lɔɔlugɔ ɓɛtɛ kpɛdɛgiti bɛ ga akasia wului, ti ɓesa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠakamaʋɛ ɠilagi, 27 ta gulu zɔkpɔ lɔɔlugɔ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠakamaʋɛ zɔɔla ʋelei ma ɓɛdɛgiti bɛ, ta gulu zɔkpɔ lɔɔlugɔ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɓogaʋɛ ma ɓɛdɛgiti bɛ, folo liizu ʋelei. 28 Zaamazu wulu zɔkpɔi ɠa kpɛdɛgiti maaleʋe, é zo kwɛgi ma, é li zɔɔla ʋelei. 29 Ɗa zanugi ziɛ kpɛdɛgiti ma. Ɗa ta-ʋalaiti kpɛtɛ ga zanugi, ga gulu zɔkpɔiti ti lɔ ti zu. Ɗa zanugi ziɛ naama wulu zɔkpɔiti ma. 30 Ɗa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai lo, eɠɛʋelei ma ɠazaʋigi lɛɛni la ga ɗe gizei ma.

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma zeɠe zuɠooza golai

31 Ɗa seɠe zuɠooza golai ɓɛtɛ ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. Ɗa suʋu ga seeluɓɛinti ma votoi. 32 Toɠa zɛlɛ ga zanu kalagiti ti tɔkpala naanigɔiti ba, ti ɓɛtɛai ga akasia wului, zanugi ziaai ti ma, ti ɓadɔai dabu naanigɔiti ma, niiti ti ɓɛtɛai ga walii. 33 Ɗa seɠe zuɠooza golai zɛlɛ kalagiti buuʋɛ. Seɠe zuɠooza golai ɠoozu ʋelei, miná ɠa ɗa zeele woo ɠesui lɛ ná. Seɠe zuɠooza golai ɠa ɠɛ wo ʋɛ ga ada ɲadegai ta ada ɲadega wolai ti yeeɠaaɠwɛɛzuʋɛ. 34 Ɗa zeele woo ɠesui laaɠulu, ada ɲadega wolai ʋɔ bɛ. 35 Ɗa taɓalii ʋilɛ seɠe zuɠooza golai ɠakalaʋɛ, seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ. Fitina zei anii ɠɛ taɓalii letemaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ.

36 Ɗa seɠe zuɠooza golai taɠili kpɛtɛ seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai, é ɠɛ ga seɠe zuʋuai. 37 Toɠa zɛlɛ ga zanu kalagiti ti tɔkpala lɔɔlugɔiti ba, ti ɓɛtɛai ga akasia wului, zanugi ziaai ti ma. Ɗa kɔlu ɓɔigi ɠaawun, é ɠɛ ti ʋɛ ga ta-labu lɔɔlugɔiti.

27

Zalaɠa ɠulazuʋɛ

(Ɛgezɔde 38:1-7)

1 Ɗa zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛ ga akasia wului. Sakpai ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ felegɔ ta tukpɛ (2,5), kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ felegɔ ta tukpɛ (2,5). Zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠa ɠɛ ga seki naanigi, sɔligɔi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠila ta tukpɛ (1,5). 2 Ɗa minɛiti kpɛtɛ goizu naanigɔiti ba, ma minɛiti ta ɓɔ ba, ti ɠɛ ga ani ɠila nɔ. Ɗa kɔlu ɓɔigi ziɛ ti ma. 3 Ɗa aniɲakaiti kpɛtɛ zuʋui zo fai zu, ta pɛluiti, ta kokoiti, ta sua zɔɔ mitɛ wolaiti, ta abu zeɠe aniiti. Ɗa sɔɔlai naati kpein kpɛtɛ ga kɔlu ɓɔigi. 4 Ɗa kɔlu vɛlɛai ɓɛtɛ ga kɔlu ɓɔigi zalaɠa ɠulazuʋɛ. Ɗa kɔlu ɓɔi balaiti to kɔlu vɛlɛai ʋa, goizu naanigɔiti su. 5 Ɗa pilɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ lakɔlɔgaʋɛ wu, é zo buuʋɛ, eyɛsu é zeeli zalaɠa ɠulazuʋɛ zɔligɔi zaamaʋɛ. 6 Ɗa gulu zɔkpɔiti kpɛtɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋɛ, ga akasia wului, è kɔlu ɓɔigi ziɛ ti ma. 7 Gulu zɔkpɔiti ta lɔ balaiti su. Gulu zɔkpɔi naati ta ɠɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠakama felegɔiti, siɛgi zu a ɠɛna ʋa zeɠezu la. 8 Ɗa zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛ ga gulu zɛʋɛiti, zeɠei ɠɛ koozu. Toɠa ɠɛ eɠɛʋelei é lɛɛni la ga ɗe gizei ma.

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma ɠoizuʋɛ

(Ɛgezɔde 38:9-20)

9 Ɗa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma ɠoizuʋɛ ɓɛtɛ. Lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, maazasa ga seɠei é ga geze ʋagɔi kpaliai. Sasai zakpai ɠɛ ga mɛtɛlɛ ʋuulɔɔlugɔ (50) naama ɠakama mɔungi. 10 Tɔkpala ʋuufelegɔiti (20) ta lɔ dabu ʋuufelegɔiti (20) ga, ti ɓɛtɛai ga kɔlu ɓɔigi. Tɔkpalaiti ma ɠalagiti ta ti zɛlɛ kɔluiti ta ɠɛ ga walii. 11 Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, sasai zakpai ɠa ɠɛ miná ɓalaa ga mɛtɛlɛ ʋuulɔɔlugɔ (50), naa ɠɛ ga seɠei, ta tɔkpala ʋuufelegɔiti (20), ta ta-labu ʋuufelegɔiti (20), ti ga kɔlu ɓɔigi. Tɔkpalaiti ma ɠalagiti ta ti zɛlɛ kɔluiti ta ɠɛ ga walii. 12 Folo liizu ʋelei, sasai ɠogi ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25), naa ɠɛ ga seɠei, ta ta-lɔkpala puugɔ ta ta-labu puugɔiti. 13 Folo ɠulazu ʋelei, sasai ɠogi ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25). 14 Nu lɛɛzuʋɛ ɠobaʋɛ ɠilazuʋɛ, sasai ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ lɔfela ta tukpɛ (7,5), naa ɠɛ ga seɠei, ta tɔkpala saʋagɔ, ta ta-labu saʋagɔiti. 15 Nu lɛɛzuʋɛ ɠobaʋɛ zɔɔla ʋelei, sasai ɠa ɠɛ miná ga mɛtɛlɛ lɔfela ta tukpɛ (7,5), naa ɠɛ ga seɠei, ta tɔkpala saʋagɔ, ta ta-labu saʋagɔiti. 16 Sasai laaʋɛ vaa zu, seɠe zuɠooza golai ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ puugɔ, é ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai, suʋuai, ta tɔkpala naanigɔ, ta ta-labu naanigɔiti. 17 Sasai ma lɔkpalaiti ma ɠalagiti ta ti zɛlɛ kɔluiti kpein ta ɠɛ ga walii. Ta-labuiti kpein ta ɠɛ ga kɔlu ɓɔigi. 18 Sasai zakpai ɠa ɠɛ ga mɛtɛlɛ ʋuulɔɔlugɔ (50), kogi ɠɛ ga puufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25), sɔligɔi ɠɛ ga mɛtɛlɛ felegɔ ta tukpɛ (2,5). Seɠeiti ta ɠɛ ga geze ʋagɔi kpaliai, ta dabuiti ta ɠɛ ga kɔlu ɓɔigi. 19 Sɔɔlai kpein deveai seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma wotii vaa ma, ta suzo kɔluiti kpein, ta sasai zuzo kɔluiti kpein ta ɠɛ ga kɔlu ɓɔigi.

Deveiti é lo seizu ɲadegai
ná-fitinaiti ba

(Leevi Nuiti 24:1-4)

20 Ɗa devei ve Izelayɛle nuiti zea, ga ti ʋa è ʋɔ ga wolive wulɔ ʋagɔi, kpɛtɛai fitinai vaa zu, naa ɠa a kɛ wo yeeyɛ fitinaiti ba, yeenɔpɛ ti mina za. 21 GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, seɠe zuɠooza golai ɠakalaʋɛ, nii é zeele woo ɠesui ɠakalaʋɛ. Miná ɠa Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta sei ná, fitinaiti ti zo, é zo kpɔkɔi ma, eyɛsu geelaalao, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Toɠa ga ɠɔoɠɔ tɔgi Izelayɛle nuiti ti-mavofodaiti kpein bɛ, ti maanɛai, ti so.

28

Zalaɠa ɠula zeɠeiti

(Ɛgezɔde 39:1-7)

1 Ɗa è-liɛ Aalɔn maaɓuɠa ɓɔɠɔ ʋa, ta ná-doun zunuiti, ti zeɠe Izelayɛle nuiti saama, ga è ti ve bɛ̀, nà-boti vai zu, é ga zalaɠa ɠula vai, Aalɔn ta ná-doun zunuiti, Nadaɓe ta Aɓiyu, ta Eleazaal ta Itamaal. 2 Ɗa zalaɠa ɠula zeɠeiti kpɛtɛ è-liɛ Aalɔn ʋɛ, ti ɠɛ ga tosuʋɛ ta ná-lɛbiyai ma ʋoogi. 3 Ɗa ɓɔɛ naati kpein pɔ, ti ga ɲɛɛliɠi nuiti, niiti gè ti laavegai ga ɠima yɛnvui, ta Aalɔn ná-seɠeiti kpɛtɛ, naa ɠa a kɛ é ve bɛ̀, é nà-zalaɠa ɠula wotii ɠɛ. 4 Wɛlɛ seɠeiti ba, ta ti ɓɛtɛ: kakazu zeɠe ɠila, zalaɠa ɠula zeɠe ɠila, tookɔba wola ɠila, seɠewuzeɠe ɠila nii suʋuai, bɔɔlɔ gila, ta saamaɠili gila. Ta zalaɠa ɠula zeɠe ɲadegaiti kpɛtɛ è-liɛ Aalɔn ta ná-doun zunuiti bɛ, naa ɠa a kɛ ti nà-zalaɠa ɠula wotii ɠɛ. 5 Ta zanugi zeɠe ta geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai.

Zalaɠa ɠula zeɠei

6 Ta zalaɠa ɠula zeɠei ɓɛtɛ ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. Ta suʋu ga zanu galui. 7 Ta kpakiga zeɠe felegɔiti kpɛtɛ, ti zei zalaɠa ɠula zeɠei ɠaaɓelasu felegɔiti da. 8 Zalaɠa ɠula zeɠei ma lokoi ɠa ɓɛtɛ ga ma zii nɔ. Toɠa ɠɛ ga zanugi, ta geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. Ta ɠɛ ga ani ɠila ta zalaɠa ɠula zeɠei.

9 Kɔtu zɔngɔ ɓaagi nii daaseigi ga wɔnikese, ɗa naa felegɔ zeɠe, è Izelayɛle ná-doun zunuiti daaseigiti sɛʋɛ ti ma, 10 ti-laasei dɔzita ɠa zɛʋɛ kɔtu ɠilagi ma, zɔɔma laasei dɔzitaiti ti ɠɛ kɔtui velesiɛi ma, eɠɛʋelei ti zɔlɔɔ pelei la. 11 Ɗa Izelayɛle ná-doun zunuiti daaseigiti sɛʋɛ kɔtu felegɔiti ma, eɠɛʋelei nu a ɗa kɔtui zaɠa la, eɠɛ zeeʋozɛba aniiti. Ɗa ti ɓata ti-lɔɔzuʋɛti ba, ti ga zanugi. 12 Ɗa ti ɠili zalaɠa ɠula zeɠei ma ɓakiga zeɠeiti ba, ti ɠɛ ga Izelayɛle ná-doun zunuiti ta-ɠizɛsui, nii Aalɔn seɠezu ɓaki felegɔiti ga, ga ti-laaseigi Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 13 Ɗa dɔɔzuʋɛti felegɔ ɓɛtɛ ga zanugi. 14 Ɗa zanu galu felegɔiti fɛlɛ, è ti lo dɔɔzuʋɛti ba.

Kakazu zeɠei

(Ɛgezɔde 39:8-21)

15 Ɗa kakazu zeɠei ɓɛtɛ, nii deveiti ti zeɠezu la, ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. Ɗa suʋu ga zanu galui, ga zalaɠa ɠula zeɠei ɠɛʋelei. 16 Kakazu zeɠei ɠa ʋɛɛ su fele, é ɠɛ ga seki naanigi. Sakpai ɠɛ ga zeelo gila, kogi ɠɛ ga zeelo gila. 17 Ɗa kɔtu zɔngɔ ɓaagiti ɲɛkpɛ ba, ma ɲɛkpɛ naanigɔi zu: ma ɲɛkpɛ mɔungi zu, saaledoane gila, tɔpaze gila, ta emelode gila, 18 ma ɲɛkpɛi velesiɛi zu, gelenate gila, safiil gila, ta diama ɠila, 19 ma ɲɛkpɛi zaʋasiɛi zu, wɔpale gila, agate gila, ta ameetisete gila, 20 ma ɲɛkpɛi naanisiɛi zu, kelizɔlite gila, wɔnikese gila, ta zasepe gila. Naama ɠɔtu zɔngɔ ɓaagiti ta ɓata ti-lɔɔzuʋɛti ba, ti ga zanugi. 21 Ɗa Izelayɛle ná-doun zunuiti daaseigiti sɛʋɛ kɔtu puugɔ maazu felegɔiti (12) ma, eɠɛʋelei nu a ɗa kɔtui zaɠa la, eɠɛ zeeʋozɛba aniiti. Boloda puugɔ maazu felegɔiti (12) daaseigiti ta ɠɛ ti ma, kɔtu ɠila, gila daasei, kɔtu ɠila, gila daasei. 22 Ɗa zanu galuiti to kakazu zeɠei ʋa, ti vɛlɛai ga zanu kitei. 23 Ɗa zanu balaɠae felegɔiti kpɛtɛ, è ti lo kakazu zeɠei woizu felegɔiti ba. 24 Ɗa zanu galu felegɔiti to balaɠae felegɔiti ba, kakazu zeɠei woizu felegɔiti. 25 Ɗa zanu galu felegɔiti sokpaiti to dɔɔzuʋɛti felegɔ ʋa, niiti ti ɠiliai zalaɠa ɠula zeɠei ma ɓakiga zeɠe felegɔiti ba, nii a kɛ kakazu zeɠei yɛ ʋelelaʋɛ. 26 Ɗa zanu balaɠae felegɔ ɓɛtɛ mɔnɔ, è ti lo kakazu zeɠei woizu felegɔi zɔiti ba, koozu ʋelei, ná ʋɛɛzu zalaɠa ɠula zeɠei ma. 27 Ɗa zanu balaɠae felegɔ ɠiligaa ɓɛtɛ, è ti lo zalaɠa ɠula zeɠei ma ɓakiga zeɠe felegɔiti ba, buuʋɛ, ʋelela ʋelei, ti-lodazuʋɛ ɠobaʋɛ, zalaɠa ɠula zeɠei ma lokoi maazu. 28 Kakazu zeɠei ná-balaɠaegiti ta ɠili zalaɠa ɠula zeɠei ná-balaɠaegiti ba, ga galu ɓiinii, naa ɠa a kɛ, kakazu zeɠei ɠɛ zalaɠa ɠula zeɠei ma lokoi maazu, ti yeeɠaa mina ɠwɛ ta zalaɠa ɠula zeɠei.

29 Siɛgi zu Aalɔn lɛɛzu la ada ɲadegai, Izelayɛle ná-doun zunuiti daaseigi ɠa ɠɛ ziilaʋɛ, sɛʋɛai kakazu zeɠei ma, nii deveiti ti zeɠezu la, ga é ma ɠizɛsui makɛ yeenɔpɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 30 Anii niiti ti-laaseigi ga wuulimegi ta tumimegi, naati pu kakazu zeɠei zu, nii deveiti ti zeɠezu la, ti ɠɛɛzu Aalɔn yiilaʋɛ, siɛgi zu é lɛɛzu la Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Ʋele ɠana Aalɔn a pɛɛ la yiilaʋɛ yeenɔpɛ, nii a kɛ é ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI yiima vai ɠwɛɛ, é lo Izelayɛle nuiti ba.

Zalaɠa ɠula zeɠei zɔiti

(Ɛgezɔde 39:22-31)

31 Ɗa zalaɠa ɠula zeɠei ma lookɔba wolai ɠɛ ga geze ɓiinii, 32 ɗa kɔteʋe zaamazuʋɛ, nɔungi ɗa lɔ ná, è daaɠale é ɠaku ma ga seɠe vɛlɛai taɠili, naa ɠa a kɛ é mina ʋali ga. 33 Gului nii daa ga gelenadegi, ɗa naama waai ma votoi ɠili daamaʋɛ, é ɠaku ma ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, zanu tala koiti ti ɠɛ ti yɔɠɔzuʋɛti, 34 zanu tala ko ɠila, gelenade gila, zanu tala ko ɠila, gelenade gila, naa ɠaku tookɔba wolai laamaʋɛ ma. 35 Aalɔn ɠa ɓɔɠɔ maaɠili la, é ɗa botii ɠɛ, tala koiti gooi ɠa ɠɛ mɛnisu, siɛgi zu é lɛɛzu la ada ɲadegai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ta siɛgi zu é ɠulazu la ná, é la zaa názu.

36 Ɗa zanu kitei ma zɛʋɛ goi ɓɛtɛ, è sɛʋɛi ɠɛ ma ga: «Feai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.» Sɛʋɛai eɠɛʋelei nu a ɗa zeeʋozɛba anii maazaɠa la. 37 Ɗa gili bɔɔlɔgi ʋa ga galu ɓiinii, kakala ʋelei. 38 Toɠa ɠɛ Aalɔn loʋalaʋɛ yeenɔpɛ, siɛgi zu é losu la gàazu, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. Naa maaʋele ma, nà yeezei Izelayɛle nuiti ta-vebɛani ɲadegaiti bu, anɛɛ ni ta faaɠaazagiti kɛɛzu, ta ɠɛna ti vea zèa.

39 Seɠewuzeɠei ta bɔɔlɔgi ɓɛtɛ ga geze ʋagɔi, è saamaɠiligi ɓɛtɛ, è suʋu.

40 Ɗa seɠewuzeɠeiti kpɛtɛ Aalɔn ná-doun zunuiti bɛ, è saamaɠiligiti kpɛtɛ ti ʋɛ, è bɔɔlɔgiti kpɛtɛ ti ʋɛ, ti ɠɛ ga ti-losuʋɛ ta ta-lɛbiyai ma ʋoogi. 41 Ɗa è-liɛ Aalɔn ta ná-doun zunuiti maaɠili la. Ɗa gulɔi ziɛ ti ma, è ti ve bɛ̀, è ti ɲade, naa ɠa a kɛ ti nà-zalaɠa ɠula wotii ɠɛ. 42 Ɗa ʋɛlɛ kpuɠagi ɓɛtɛ ti ʋɛ ga gezei, é ti-maaɲakaiti dɔɔɠu, toɠa zo ti-zaamaʋɛ, é yei ti-ɓalaiti ma. 43 Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta ti lɛ ɓɔɠɔ ma, siɛgi zu ti lɛɛzu la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, ɓaa siɛgi zu ti maaɓuɠazu la zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa, ti ʋa botii ɠɛ ada ɲadegai, naazu ti la ɠɛa ga sɔba nua ɲɛgɛlɛin, ta ti la zaa. Naa ɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi Aalɔn ʋɛ ta mavofodaiti kpein bɛ.

29

Zalaɠa ɠula nuiti fee vai
GALA bɛ

(Leevi nuiti 8:1-36)

1 Wɛlɛ, nii ɗa kɛ, Aalɔn ta ná-dointi fee vai zu bɛ̀, naa ɠa a kɛ ti nà-zalaɠa ɠula wotii ɠɛ. Nikɛ zinɛ ɓokpa gila seɠe, ta baala sinɛ felegɔ, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa, 2 ta ɓului nii lɛʋɛ la su, ta ɓulu ʋɛlɛʋɛlɛgiti lɛʋɛ la su, gaayɔgai ga gulɔi, ta ɓulu lɛɛvɛiti, lɛʋɛ la su, gulɔi ʋuai ma, è ti ɓɛtɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi. 3 Ɗa ti ʋu kpɔlɔ gila su, è ʋa ga tiye kpɔlɔgi naa zu, è ti lɛ, ɗa ɠɛna nikɛ zinɛi ta baala sinɛ felegɔiti kulaa ga zalaɠai. 4 Ɗa li ga Aalɔn ta ná-doun zunuiti GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, è ti maagba ga ziɛi. 5 Ɗa seɠeiti seɠe, è Aalɔn maaɠili ga seɠewuzeɠei, ta tookɔba wolai, ta zalaɠa ɠula zeɠei, ta kakazu zeɠei, è saamaɠili ga zalaɠa ɠula zeɠei ma lokoi. 6 Ɗa bɔɔlɔgi lɔ nɔungi ʋa, è zanu sɛʋɛ goi ɠili kakalaʋɛ, nii é ga fee vai ma ʋoogi GALA bɛ. 7 È siɛma wulɔ ɲadegai zeɠe, è ta ʋu nɔungi zu, è ta ziɛ ma. 8 Ɗa ʋa ga ná-doun zunuiti, è ti maaɠili ga seɠewuzeɠeiti. 9 Ɗa ti zaamaɠili ga saamaɠiligiti, è bɔɔlɔgiti dɔ tɔungiti ba. Ta nà-zalaɠa ɠula wotii ɠɛ, tɔgi ɠana eyɛsu ɠɔ. Ɗa Aalɔn ta ná-doun zunuiti fe bɛ̀.

10 Ɗa ʋa ga nikɛ zinɛ ɓokpagi GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ɠakalaʋɛ, Aalɔn ta ná-doun zunuiti ti-yeeiti pɛɛ nikɛ zinɛi unmaʋɛ. 11 Ɗa nikɛ zinɛi ɠɔdaaleʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 12 Ɗa nikɛ zinɛi ma ɲamai zeɠe, è ta ziɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ma minɛiti ma ga è-yeeɓeɠai. Ɗa ɲamai mɔtai ʋu ya zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠɔɠɔaʋɛ. 13 Ɗa ma wulɔi kpein seɠe, nii felevelegai koozu zɔɔlaiti ma, ta ma mɔɔin ʋasuʋɛ, ta ma lɔɠɔ felegɔiti ma, ta gulɔi é ti maaʋɛ ɲɛgɛlɛin, ɗa naa ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ. 14 Kɛlɛ ɗa nikɛ zinɛi mɔtai ɠala wo-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ: ma zuai, ta ma ɠɔlɔi, naa ʋɛɛ ma ɓooiti ba. Toɠa ga koto gba zalaɠai.

15 Ɗa baala sinɛi taɠila seɠe, Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta yeeiti pɛɛ baala sinɛi unmaʋɛ. 16 Ɗa baala sinɛi ɠɔdaaleʋe, è ma ɲamai zeɠe, è pili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 17 Ɗa baala sinɛi leʋeleʋe, è kpulukpulu, è koozu zɔɔlaiti ta kɔɠɔiti gba, è ti la kpulukpulugai ta ma ungi ma. 18 Ɗa baala sinɛi pɛ gala zalaɠa ɠulazuʋɛ. Toɠa ga gala zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

19 Ɗa zɔɔma ʋaala sinɛi zeɠe. Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta yeeiti pɛɛ baala sinɛi unmaʋɛ. 20 Ɗa baala sinɛi ɠɔdaaleʋe, è ma ɲamai ta zeɠe, è siɛ Aalɔn yeezazu ʋele woi yɔkpɔgi ma, ta ná-doun zunuiti zeezazu ʋele woi yɔkpɔgiti ma, ta ti-yeezazu yeezinɛkpotogiti ma, ta ti-yeezazu ɠɔɠɔzinɛkpotogiti ma. Ɗa ɲamai mɔtai ʋili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 21 Ɗa ɲamai ta zeɠe, nii a ɠɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ, ta siɛma wulɔ ɲadegai ta, è ti vaza Aalɔn ta ná-seɠeiti ma, naa ʋɛɛ ná-doun zunuiti ta ta-zeɠeiti ba. Pele ɠana ɗa Aalɔnni fe la bɛ̀, ta ná-seɠeiti, naa ʋɛɛ ná-doun zunuiti ta ta-zeɠeiti ba.

22 Ɗa baala sinɛi ma wulɔi zeɠe, ta ma wɔɔngi, ta ma wulɔi felevelegai koozu zɔɔlaiti ma, ta ma mɔɔin ʋasuʋɛ, ta ma lɔɠɔ felegɔiti, ta ma wulɔi felevelegai ti ma, ta zeezazu ɓalai, mazɔlɔɔ toɠa ga ti zei vai ma ʋaala sinɛi. 23 Ɓului lɛʋɛ la su, naama ɓɔlɔgi, nii seiɗai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, ɗa ɓulu ɠila seɠe naama ɓɔlɔgi zu, ta ɓulu ʋɛlɛʋɛlɛ gila gulɔi ba, ta ɓulu lɛɛvɛ ɠila. 24 Ɗa ti kpein pu Aalɔn ta ná-doun zunuiti zeezu, ti ti latɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 25 Naa ʋoluma, ɗa ti ɠula niina ti ya, è ti ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ, gala zalaɠai maazu. Toɠa ga zalaɠai, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

26 Ɗa Aalɔn zei vai ma ʋaala sinɛi ma ɠekegi zeɠe, è datɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Naa ɠa ɠɛ ga ɗɔnɔi. 27 Ɗa ti zei vai ma ʋaala sinɛi ma ɠekegi zeɠe ba ta ma ɓalai, niiti ti ɠula ga datɛɠɛ vai ma ʋoogi, ti zeɠe ba Aalɔn ʋɛ ta ná-doun zunuiti. 28 Ta ɠɛ ga Aalɔn ta ná-doun zunuiti tɔnɔ, naa ɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi, nii Izelayɛle nuiti ta so, mazɔlɔɔ vebɛanii ɠana seɠeai ba Izelayɛle nuiti ta-yiilɛi zalaɠaiti su. Naa ɠa ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ.

29 Aalɔn a zaana, ná-zalaɠa ɠula zeɠeiti ta ɠɛ ga ná-doun zunuiti tɔnɔ, ta ti loo ɠɔba, siɛgi zu ti gulɔ ɲadegai ziɛzu la ti ma, ti zei vai zu. 30 Ná-doun zunuiti su, nii a ɠɛ potogi zu, zalaɠa ɠula vai zu, naa ɠa too ɠɔba folo lɔfela laawu, siɛgi zu é ɠɛɛzu lɛɛzu la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, ga é botii ɠɛ ada ɲadegai.

31 Ɗa ti zei vai ma ʋaala sinɛi zeɠe, è ma zuai ɠili ada ɲadegai ta. 32 Baala sinɛi ma zuai ta ɓului a ɠɛ kpɔlɔgi zu, Aalɔn ta ná-doun zunuiti ti mi, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 33 Nii kɛai ga koto gba anii, ta naa mi ɠana, naa ɠa a kɛ ti ve bɛ̀, ta ti ti zei. Nu ɠili nɔpɛ ge la ta mia, mazɔlɔɔ ti ɲadegɛ. 34 Ni ti zei vai ma zalaɠa zuai ɓaa ma ɓului ta ɠa yɛna ná eyɛsu sobui, nu la mɔ mia ɲɛgɛlɛin, mazɔlɔɔ ti ɲadegɛ. Nii é yɛsu, ɗa naa ɠala.

35 Ɗa ziɛ ga deveiti kpein, gè ti vea è ya Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta-vaa zu. Ɗa folo lɔfela ɠɛ ti zei vai zu. 36 Folo-o-folo, ɗa nikɛ zinɛ ɠila kula ga zalaɠai koto gba vai zu. Ɗa zalaɠa ɠulazuʋɛ ɲade ga naama ɠoto gba vai, è gulɔi ziɛ ma ga é ɲade. 37 Folo lɔfela laawu, ɗa koto gba vaiti kɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ, é ɲade, zalaɠa ɠulazuʋɛ wola ɠa ɲade. Nii kpein a vɔɔɠu zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa, naa ɠa ɲade.

Gala zalaɠai,
nii a ɠɛ ɠulazu folo-o-folo

(Gaalu Sɛʋɛi 28:1-8)

38 Folo-o-folo, ɗa ɗa kona gila baala sinɛ felegɔ ɠula ga zalaɠai zalaɠa ɠulazuʋɛ. 39 Ɗa baala ziʋoi ɠilagi ɠula ga zalaɠai sobui, è zɔɔma ʋaala ziʋoi ɠula ga zalaɠai kpɔkɔi. 40 Ɗa baala ziʋo mɔungi ɠula ga zalaɠai, è pɛɛ ɓulu vukɔ ʋagɔi kilo saʋagɔ ʋa, gaayɔgai ga wolive wulɔ ʋagɔi ma litɛlɛ ɠila ta tukpɛ (1,5), naa ʋɛɛ dɔɔi litɛlɛ ɠila ta tukpɛ (1,5) ba. 41 Ɗa baala ziʋoi velesiɛi ɠula ga zalaɠai kpɔkɔi, è pɛɛ vebɛani ɠila ba, ta puya zalaɠai, eɠɛʋelei sobu gelei la. Zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 42 Toɠa ɠɛ ga gala zalaɠai, wo-mavofodaiti kpein ta ɠɛ kulazu folo-o-folo, gàazu, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, miná ɠa nà ɠɛ ɠulazu ná kɛlɛma wo ʋɛ, gè ɗa ɓɔɛ è ʋɔ. 43 Miná ɠa nà ɠɛ ɠulazu ná kɛlɛma Izelayɛle nuiti bɛ, naama adaʋɛ ɠa ɲade ga nà-lɛbiyai. 44 Nà GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ta zalaɠa ɠulazuʋɛ ɲade. Nà Aalɔn ta ná-doun zunuiti ɲade, ti ɗa nà-zalaɠa ɠula wotii ɠɛ. 45 Nà zei Izelayɛle nuiti saama, gè ɠɛ ga ta-ƓALAGI. 46 Ta kwɛɛ ga nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta-ƓALAGI, nii é ti ɠulani Ezipete yooi ʋa, nà zei ti zaama. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta-ƓALAGI.

30

Ani maku nɛɛnɛgiti
ma zalaɠa ɠulazuʋɛ

(Ɛgezɔde 37:25-28)

1 Ɗa zalaɠa ɠulazuʋɛ gila kpɛtɛ ani maku nɛɛnɛgiti gala vai zu. Ɗa kpɛtɛ ga akasia wului. 2 Toɠa ɠɛ ga seki naanigi, sakpai ɠɛ ga mɛtɛlɛ ʋalisui, kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ʋalisui, sɔligɔi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠila. Ma minɛiti ti ɠɛɛzu ba, ta ɠɛ ga ani ɠila. 3 Ɗa zanu kitei ziɛ ma, gaaʋɛ, ta kakamaʋɛti, é ɠaku ma, ta ma minɛiti ma ná pɛ. Ɗa daaɓegi ɓɛtɛ ga zanugi, é ɠaku ná pɛ ma. 4 Ɗa zanu bala felegɔ lo ba daaɓegi wuʋɛ, kakama felegɔiti, gulu zɔkpɔiti ti ɗa lɔ ti zu, seɠe vai zu. 5 Ɗa gulu zɔkpɔiti kpɛtɛ ga akasia wului, è zanugi ziɛ ti ma. 6 Ɗa zalaɠa ɠulazuʋɛ lo seɠe zuɠooza golai ɠakalaʋɛ, nii é zeele woo ɠesui ɠakalaʋɛ, kesui lakulugi ɠaazu letemaʋɛ, nii é zeele woo zɛʋɛi maazuʋɛ, ʋɛ nà ɠɛ ɠulazu kɛlɛma ná è ʋɛ. 7 Miná ɠa Aalɔn a ɗa ani maku nɛɛnɛgiti gala ná. Toɠa ɠɛ ta ɠalazu sobu-o-sobu, siɛgi zu a ɠɛ fitinaiti kɛʋele ɓɛtɛzu la. 8 Aalɔn ɠa ɠɛ ta ɠalazu kpɔkɔi, siɛgi zu a ɠɛ fitinaiti kɛʋele ɓɛtɛzu la. Ani maku nɛɛnɛgi ʋe, a ɠɛ ɠalazu yeenɔpɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, wo-mavofodaiti kpein su. 9 À mina ani maku nɛɛnɛ ma zii ɠili kula ga zalaɠa, zalaɠa ɠulazuʋɛ, anɛɛ gala zalaɠa ɠili be, ɓaa vebɛani ɠili. À mina puya zalaɠa ɠila kpalaa pu ya ná. 10 Aalɔn ɠa ɗa koto gba vaiti kɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ minɛiti maazu, naa ɠɛ ɠila kona-o-kona. Toɠa kɛ ga koto gba zuai ma ɲamai, naa ɠɛ ɠila kona-o-kona, wo-mavofodaiti kpein su. Zalaɠa ɠulazuʋɛ naa ɠa ɠɛ ga faa ɲadega wola Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.

Seizu ɲadegai
ma mulu ɠula vai

11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 12 «Siɛgi zu è Izelayɛle nuiti gaalusu da, ti ɠilagilagi ta ɓɔɠɔ unmɔɔ ganii zala Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, naa ɠa ɠɛ gaalugi ma ziɛgi zu, naa ɠa a kɛ maanɔɠɔ mina zeeli wo ma. 13 Niiti kpein ti ɠaalusu, naati ta ʋaazu wali ɠaei galamu lɔzita veezu, eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma wali ɠaei la. Naa ɠɛ ga vebɛanii, é zeɠe ba Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 14 Nu-o-nu é ɠɛɛzu gaalugi zu, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, naa ɠa vebɛanii zala, nii é veezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 15 Naavolo nui la salaa, é ʋa ʋooʋa ma, mɔnɛ nui ɓalaa la salaa, é ʋa yei bu. Vebɛani ʋe, é veezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga ti ɓɔɠɔ unmɔɔ. 16 Ɗa unmɔɔ walii ɠula Izelayɛle nuiti zea, è dɔ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii zu. Toɠa ɠɛ ga kizɛsu vaa Izelayɛle nuiti bɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, nuɓusɛiti unmɔɔ fai zu.»

Maagba aniɲakai

(Ɛgezɔde 38:8)

17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 18 «Ɗa maagba aniɲakai ɓɛtɛ ga kɔlu ɓɔigi, ná-seiga anii ɓalaa ɠa ɠɛ ga kɔlu ɓɔigi, maagba vaiti su. Ɗa pilɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ta zalaɠa ɠulazuʋɛ ti yɔɠɔzuʋɛ, è ziɛi ʋu su. 19 Naa ɠa Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta ɠɛ yeeiti ta ɠɔɠɔiti maagbazu la. 20 Siɛgi zu ti lɛɛzu la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, ta ɓɔɠɔ maagba ga naama ɗɛi, naa ɠa a kɛ ti mina za, ta siɛgi zu ti maaɓuɠazu la zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa, ga ti botii ɠɛ, ti zalaɠaiti gala ga abui Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 21 Ta ti-yeeiti ta ti-ɠɔɠɔiti maagba, naa ɠa a kɛ ti mina za. Naa ɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi, Aalɔn ʋɛ ta ná-doun zunuiti, ta ti-mavofodaiti kpein bɛ.»

Gulɔ ɲadegai
ta ma maku nɛɛnɛ kelei

22 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 23 «Ɗa ani maku nɛɛnɛ papagiti seɠe: miile gulɔ maku nɛɛnɛgi kilo lɔzita, ta sinamɔme maku nɛɛnɛgi kilo saʋagɔ, ta seeli maku nɛɛnɛgi kilo saʋagɔ, 24 ta kasegi kilo lɔzita, eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi la, ta wolive wulɔi litɛlɛ lɔzita. 25 Ɗa naa ɠɛ ga siɛma wulɔ ɲadegai, eɠɛʋelei gulɔ maku nɛɛnɛ kpɛtɛ nui a ɗa kpɛtɛ la. Naa ɠa é ɠɛɛzu ga siɛma wulɔ ɲadegai.

26 «Naa ɠa ɗa ta ziɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma, ta zeele woo ɠesui, 27 ta taɓalii ta ná-sɔɔlaiti, ta fitina zei anii, ta ná-sɔɔlaiti, ta ani maku nɛɛnɛgiti ma zalaɠa ɠulazuʋɛ, 28 ta è siɛ gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ta ná-sɔɔlaiti kpein ma, ta maagba aniɲakai, é ʋɛɛ ná-seiga anii ʋa. 29 Ɗa niima aniiti kpein fe bɛ̀, ti wola ɠa ɲade, nii kpein a vɔɔɠu ti ʋa, naa ɠa ɲade. 30 Ɗa gulɔ ɲadegai ziɛ Aalɔn ta ná-doun zunuiti ma, è ti ve bɛ̀, naa ɠa a kɛ ti nà-zalaɠa ɠula wotii ɠɛ.

31 «Ɗa ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: ‹Naa ɠa ɠɛ bɛ̀ ga siɛma wulɔ ɲadegai, wo-mavofodaiti kpein su. 32 Nu mina ta ziɛ ɓusɛi ma, ɲɛgɛlɛin. À mina ma zii ɓɛtɛ ga kɛʋele. Ɲadegɛ, wa ɗa pɛtɛ ga ɲade ganii. 33 Nu-o-nu a ma zii ɓɛtɛna, ɓaa é ta ziɛ nu ɠili ma, é la ga zalaɠa ɠula nu, naa ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba.› »

Ani maku nɛɛnɛgi

34 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ani maku nɛɛnɛgi naati seɠe, ti ɠɛ tie: setaketegi, ta wɔnikesegi, ta galeɓanumegi, ta gulu mana maku nɛɛnɛgi. 35 Ɗa naa ɠɛ ga ani maku nɛɛnɛgi, supuai, eɠɛʋelei gulɔ maku nɛɛnɛ kpɛtɛ nui a ɗa kpɛtɛ la, kpoloi ɠɛ ba. Toɠa ɠɛ ga ma ɠitei, é ɲade. 36 Ɗa kɛ ga ma vukɔi, è sei zeele woo ɠesui ɠakalaʋɛ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, ʋɛ nà ɠɛ ɠulazu kɛlɛma ná è ʋɛ. Toɠa ɠɛ wo ʋɛ ga anii gola ɲadegai. 37 À mina ani maku nɛɛnɛ kpɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ ɲɛgɛlɛin ga nii ɠɛʋele, siɛma vaa zu. Wa pɛtɛ ga ani ʋe ɲadegai, makɛgai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe nɔ ʋɛ. 38 Nu nɔpɛ a naa ɠɛɠala ɓɛtɛna, ga é ɗa maku, naa ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba.»

31

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma ɲɛɛliɠi nuiti

(Ɛgezɔde 35:30--36:1)

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Wɛlɛ, gè yiimazeɠeʋɛ ga Ɓɛsaleyɛle, nii é ga Uli ná-doun zunui, Ɠuul ná-dounloin, Zuda ná-bolodai zu. 3 Gè daavegɛ ga GALA Zɛnvui, ta ɠimalai, ta keleɠelegi, ta soofaalai, botii ma zii kpein faa zu, 4 é zoo faiti kazaʋisu, é zanugi ɓɛtɛ, ta walii, ta kɔlu ɓɔigi, 5 é kɔtu zɔngɔ ɓaagiti saɠa, é ti ɲɛkpɛ ti-lɔɔzuʋɛti, é gului zaɠa, é botii ma zii kpein kɛ. 6 Gè kpɔba nu ʋɛɛʋɛ ba, nii é ga Wɔɠɔliyaɓe, Ayizamake ná-doun zunui, é ɠula Dan ná-bolodai zu. Gè keleɠelegi ʋuuʋɛ naati kpein ziimaʋɛ, niiti ti zoogai faa la, ga ti naa kpein kɛ, nii gè è leveai ma, 7 é zo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma, é li zeele woo ɠesui ʋɔ, ta dakulugi, ta seɠe ʋɛlɛi ma zɔɔlaiti kpein, 8 ta taɓalii ta ná-sɔɔlaiti, ta fitinai zei anii é ga zanu kitei, ta ná-sɔɔlaiti kpein, ta ani maku nɛɛnɛgiti ma zalaɠa ɠulazuʋɛ, 9 ta gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ta ná-sɔɔlaiti kpein, ta maagba aniɲakai ta ná-seiga anii, 10 ta botiɠɛ zeɠeiti, niiti ti ga zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-zalaɠa ɠula zeɠeiti, ta ná-doun zunuiti ta-zeɠeiti zalaɠa ɠulazuʋɛ ma woti vai ma, 11 ta siɛma wulɔ ɲadegai, ta ada ɲadegai ma ani maku nɛɛnɛgi. Ta naa kpein kɛ, eɠɛʋelei gè deveai la.»

Dooɠo foloi

12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 13 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: ‹Wa nà-dooɠo foloiti maaɲɛ, mazɔlɔɔ naa ɠa a ɠɛ nɔ̀un nà, ta wa, ade yɔɠɔzu, wo-mavofodaiti kpein saama, é ɠɛ ga poogi, nii nu a kwɛɛ la ga nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é wo ɲadesu. 14 Wa dooɠo foloi maaɲɛ, mazɔlɔɔ toɠa ɠɛ wo ʋɛ ga faa ɲadegai. Zɔi a kɔzɔna, ta naama nui ʋaa. Nu nɔpɛ a boti ɠɛɛna naama voloi ma, naa ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba, é ɠula ti zaama. 15 Folo lɔzita laawu, nu ɠa boti ɠɛ, kɛlɛ foloi lɔfelasiɛi ɠa ɠɛ ga dooɠo foloi, feai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Zɔi nɔpɛ a boti ɠɛɛna dooɠo foloi, ta naama nui ʋaa. 16 Izelayɛle nuiti ta dooɠo foloi maaɲɛ, tiya-o, ti-mavofodaiti-yo, é ɠɛ ga ɠɔoɠɔ minazeɠegi. 17 Toɠa ɠɛ ga poogi, nà-o, Izelayɛle nuiti-yo, gi yɔɠɔzu, eyɛsu ɠɔ, mazɔlɔɔ folo lɔzita laawu, Ɠɔoɠɔ GALAGI geeɠɔlɔgi ta zooi ɓɛtɛni. Folo lɔfelasiɛi é ɓeni ná-botii ʋa, é looɠo.› »

Tɔgi ma ɠɔtu ɠokologiti

18 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓeni la ga ɓɔɛ Moize ʋɔ Sinayi gizei ma, é zeele woo ɠokolo felegɔiti feeni zea, kɔtu ɠokologiti, GALA ge sɛʋɛi ɠɛai ti ma ga tɔ ɓɔɠɔi zeeɓeɠai.

MINAZEƓEGI ƓOLOƓOLO FAI
TA NIINƐ VAI

32

(32:1--34:35)

Nikɛ yiʋoi maaniinigi ɓɛtɛ vai
ga zanugi

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 9:6-29)

1 Nuɓusɛiti ti kaai ma ga Moize lɛbiga, é la yeini, é ʋa zeɠe gizei ma fala, ti ɠaalɛɛni ba Aalɔn maaɠoolii zu, ti ɠɛ ma: «Wuzeɠena, è galagiti kpɛtɛ gi ʋɛ, ti lo gi luɠɔ, mazɔlɔɔ Moize nii, zunui tɛi é gi ɠulaai Ezipete yooi ʋa, gi la kwɛɛ nii kɛai la.» 2 Aalɔn ɠɛni ti ma: «À zanu goizu anigiti kula wo-anzaiti goizuʋɛti, ta wo-loun zunuiti goizuʋɛti, ta wo-loun anzanuiti goizuʋɛti, wo ʋa ga tiye pɔ̀.» 3 Nuɓusɛiti kpein ti zanu goizu anigiti kulani woizuʋɛti, ti ʋa ga tiye Aalɔn ʋɔ. 4 É yeezeini zanugi wu, ti feeni zea. É gaawuunni, é pu zanu kpɛtɛ ɠokologi zu, é kpɛtɛ ga nikɛ yiʋoi maaniinigi. Naa ʋolu, ti ɠɛni ma: «Izelayɛle nuiti, à wɛlɛ wa-ɠalagi ʋa, é wo ɠulaai Ezipete yooi ʋa.» 5 Siɛgi zu Aalɔn miná ɠaani la, é zalaɠa ɠulazuʋɛ ta ɓɛtɛni nikɛ yiʋoi maaniinigi ʋɛ. É wooɠulani, é ɠɛ ma: «Fɛti wola ɠa ɠɛ ga lina Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma!» 6 Ma ɠeelaalaogai ma, ti wuzeɠeni ga sobuzobui, ti gala zalaɠaiti ta ziilɛi zalaɠaiti kula. Nuɓusɛiti ti zeini, ti daamii ta kpɔɔlei wo. Naa ʋolu, ti wuzeɠeni, ti ɗa ɠaɠo.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Yei, è li, mazɔlɔɔ ɗa-nuɓusɛiti, è ti ɠulani Ezipete yooi ʋa, ti ɓɔɠɔ ɠɔzɔa. 8 Ti zeɠea gaamago nɔ naama ʋelei ʋa, nii gè dɛai ga tiye. Ti nikɛ yiʋoi maaniinigi ɓɛtɛa ɓɔɠɔ ʋɛ, ga zanu gaawuungai, ti nɔkɔ bu, ti zalaɠaiti kula bɛ, ti ɠɛni ma: ‹Izelayɛle nuiti, à wɛlɛ wa-ɠalagi ʋa, é wo ɠulaai Ezipete yooi ʋa.› » 9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Nà kaazu ga niima nuɓusɛiti ta ga nuɓusɛiti ti zuvɔai. 10 Niizu, zɛ̀ dɛɛ ná! Nà-ziiɠaawanai ɠa ʋaazu ti laalɔɠɔma, nà ti-ma zuwui ɠaaleʋezu, kɛlɛ nà è ɠɛɛzu ga zii wola.»

11 Moize ná-GALAGI maanɛɛnɛni, Ɠɔoɠɔ GALAGI, é ɠɛ ma: «Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, lee vaa zu ɗa yiiɠaawanai ʋaazu ɗa-nuɓusɛiti daalɔɠɔma, niiti è ti ɠulaai Ezipete yooi ʋa, ga ɗa-zɛbɛ wolai, ta zeeɠaaɓaai? 12 Ni ɗa naa ɠɛɛna, Ezipete nuiti ta ɠɛ ma: ‹Ti maanɔɠɔ vai ɠa é ti ɠulaai ma, ga é ti ʋaa gizeiti su, é ti-ma zuwu ɠaaleʋe eteai zu.› Ɗa-yiiɠaawana wolai yɛ ná, è mina faa ɲɔu ɠɛ ga ɗa-nuɓusɛiti. 13 Ɠizɛ Aɓalaame zu, ta Izaake, ta Izelayɛle, ɗa-wotiɠɛ nuiti, niiti è ɠonani ɓɔɠɔ ma ti ʋɛ ga: ‹Nà wo-mavofodai mɔin eɠɛ geeɠɔlɔgi ma zomideɠaiti, zooi nii kpein gè ɓɔɛzu ná-faa zu, ga nà fe wo-mavofodai ya, ta sɔlɔɔ, é yɛ ti ya ɠɔ.› » 14 Ɠɔoɠɔ GALAGI zeɠeni faa ɲɔi ʋolu, nii é ɠɛni pɔ é kɛ ga ná-nuɓusɛiti.

Moize ná-ziiɠaawanai

15 Moize yeini, é zeɠe gizei ma, zeele woo ɠokolo felegɔiti ti zoni zea, sɛʋɛi ɠɛɛni ti-ɠakama felegɔiti, ti zɛʋɛni zɔɔla ʋele ta zɔɔla ʋele. 16 GALA ka é kokologiti kpɛtɛni, GALA ná-sɛʋɛ ɠɛai ɠa é ɠɛni ti ma, pɔnɛai kokologiti ma.

17 Zozuwe nuɓusɛiti gooi mɛnini, ti ɗa zɔngɔ, é ɠɛ Moize ma: «Kɔɔ ɓee wooi ɠa nuiti puuzuʋɛ.» 18 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Pilɛ sɔlɔɔ nua ta-ɓee woo laade, pilɛ sɔlɔɔtala nua ta-ɓee woo laade, guye woo ɠa gè mɛnisu.»

19 Tɛi é ɠɛni maaɓuɠazu ti-ʋuuzuʋɛ ʋa, é nikɛ yiʋoi ɠaani, nuiti ti ɠɛni kuai wosu. Moize wola yiiɠaawanani. É kɔtu ɠokologiti pilini zooi ma, é ti wolowolo gize ɠɔɠɔaʋɛ. 20 É nikɛ yiʋoi zeɠeni, nii ti kpɛtɛni, é gala. É fukɔni, é kɛ ga fufiligi, é ma vukɔi vaza ziɛi ɠa, é to Izelayɛle nuiti da, ti kpɔle.

21 Moize ɠɛni Aalɔn ma: «Leeni ɠa nuɓusɛiti ti kɛai ga ɗe, è ti yɛgai ná, ti niima ɠoto wolai ɠɛ?» 22 Aalɔn gooɠaaʋoteni ga: «Màliɠii, ná-ziiɠaawanai mina wɔɔlɔ. Ɗa ɓɔɠɔ è niima nuɓusɛiti kwɛɛ, faa ɲɔi ɠa ti polu. 23 Ti ɠɛni mà: ‹Galagiti kpɛtɛ gi ʋɛ, ti lo gi luɠɔ, mazɔlɔɔ Moize nii, zunui tɛi é gi ɠulaai Ezipete yooi ʋa, gi la kwɛɛ nii kɛai la.› 24 Gè ɠɛni ti ma: ‹Niiti zanugi ti ya, ti kula ɓɔɠɔ ma.› Ti feeni zèa, gè pilini abui zu, niima nikɛ yiʋoi ɠulani su.»

25 Moize pɛtɛni ga nuɓusɛiti ti lɔɔni faazupui zu, Aalɔn ti yɛni faazupui naa zu, eyɛsu ti ɓɔɠɔ lɔ ti maayoseɠe nuiti ta-ɲɛɛɠulasui zu. 26 Moize loni ti-ʋuuzuʋɛ ma ʋɛlɛlaʋɛ, é ɠɛ ti ma: «À ʋa pɔ̀, wɔiti wo ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔiti!» Leevi ná-bolodamaiti kpein ti ɠaalɛɛni ba koba. 27 É ɠɛni ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa: ‹Wo ɠilagilagi ná-boɠa zɔkpɔ la ɠoba, à leʋeteʋe nuiti puuzuʋɛ, wo lati naa ma, é zo zɔɔma ʋɛlɛlaʋɛ, é li zɔɔla ʋelei, ɛsɛ gilagilagi kɛɛɠɛloun ʋaa, ɓaa bɔɔlai, ɓaa ná-nui.› » 28 Leevi nuiti ti kɛɛni, eɠɛʋelei Moize boni la, zunu waasaʋagɔ (3 000) ɠɛɠala ɠa é zaani nuɓusɛiti saama naama voloi. 29 Moize ɠɛni ma: «Za, wo vea Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, mazɔlɔɔ wo ɠilagilagi la inɛinɛni ná-doun zunui ɓaa kɛɛɠɛloin ɠula vai zu ga zalaɠai, nii a kɛ é tuyai yei wo ma za voloi.»

Moize ná-GALA maanɛɛnɛi

30 Poluma zobui, Moize ɠɛni nuɓusɛiti ma: «Wo koto wola ɠɛɛʋɛ. Nà ʋaazu lɛɛzu niizu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ bɛ. Tanisu nà wa-ɠotoi ma zuvaayɛgi zɔlɔɔ.» 31 Moize ɠaleni ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Ee! Niima nuɓusɛiti ti koto wola ɠɛɛʋɛ. Ti zanugi ɓɛtɛʋɛ ɓɔɠɔ ʋɛ ga galagi. 32 Soma kae, è ta-ɠotoi zuvaayɛ! Ni naa laade, nà è maanɛɛnɛzu, dàaseigi ɠaaʋa, é ɠula ɗa-zɛʋɛi zu, è kɛai.» 33 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Zɔi é kotoi ɠɛai dàalɔɠɔma, naa ɠa nà daaseigi ɠaaʋa, é ɠula nà-sɛʋɛi zu. 34 Li niizuʋɛ, è li ga nuɓusɛiti, ʋɛ gè ná lɛɛni ga ɗe. Wɛlɛ, nà-geezuɠeelai ɠa lo è luɠɔ. Kɛlɛ nà-potokula voloi, ta ta-ɠotoiti suɓoloi ɠɔmɔ.» 35 Ɠɔoɠɔ GALAGI nuɓusɛiti doɠani, tɔɔzei nikɛ yiʋoi ʋa, nii ti ɠɛni Aalɔn ma, é kpɛtɛ ti ʋɛ.

33

Siɛi wuzeɠe vai ʋolu

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Li, zeɠe ʋɛ, ɗa-o, nuɓusɛiti-yo, niiti è ti ɠula Ezipete yooi ʋa. Lɛ zooi ʋɔ pelei, nii gè ma minazeɠeni ga nà feezu Aɓalaame ya, ta Izaake, ta Zakɔɓe, gè ɠɛ ma: ‹Nà feezu è-mavofodai ya.› 2 Nà geezuɠeelai ta leʋesu è luɠɔ, nà Kanaan nuiti kpɛɛzu è luɠɔ, ta Amɔɔl nuiti, ta Ɠɛte nuiti, ta Feeleeze nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti. 3 Lɛ naama yooi zu, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná. Kɛlɛ ade la lɛɛzu ʋɔɔma, gè mina wo undaaʋili pelei zu, mazɔlɔɔ wa ga suvɔɔ nuɓusɛiti.»

4 Siɛgi zu nuɓusɛiti ti naama ɓɔɛ ɲɔiti mɛnini da, ti ɠaalɛini. Nu nɔpɛ ge la ɠɛni ɓɔɠɔ maaɠilini ga ná-sɔɔla ʋagɔ. 5 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ɠɛ Izelayɛle nuiti ma: ‹Wa ga nuɓusɛiti ti zuvɔai. Ni gè lɛɛni wo zaama yeeɠɛɠala go laawu, nà la wo undaaʋili. Niizu, à wa-maaɠili zɔɔla ʋagɔiti kula ɓɔɠɔ ma, nà pɛtɛ, nii gè ʋaazu kɛɛzu wo ʋɛ.› » 6 Izelayɛle nuiti ti maaɠoozaai ma Ɠɔɔlɛɓe gizei ʋa, ti la mɔ ɠɛni ta-maaɠili zɔɔla ʋagɔiti toozu ɠɔba.

GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi

7 Ta la ti-ʋuuzuʋɛ ɓɛtɛna, Moize ɓena seɠe ʋɛlɛ ɲadegai zeɠe, é to ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, tago maaɠooza. É daasei pɛɛni ga GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi. Nu-o-nu nii é ɠɛni pɔ ga é Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠa, naa ɠɛni ɠulazu, é li GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ʋɔ pelei, nii é ɠɛni ti-ʋuuzuʋɛ ʋolu ʋelei. 8 Siɛgi zu Moize ɠɛni liizu la seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu, nuɓusɛi kpein ge ɠɛni wuzeɠezu, ɛsɛ ge ɠɛni losu ná-seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, é ɠaazulo Moize ʋa, eyɛsu é lɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu. 9 Siɛgi zu Moize ɠɛni lɛɛzu la seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu, tonaɓiingi ɠɛni yeizu, é lo seɠe ʋɛlɛ ɲadegai laaʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ɓɔɛzu Moize ʋɔ. 10 Nuɓusɛi kpein ge ɠɛni tonaɓiingi ɠaazu, é ɗa lo seɠe ʋɛlɛ ɲadegai laaʋɛ, naazu nuɓusɛi kpein ge ɓena wuzeɠe, é yɛ ná-seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, é nɔkɔ GALA bu. 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ɓɔɛzu Moize ʋɔ ɠaazuni ta ɠaazu, eɠɛʋelei nu a ɗa ɓɔɛ la bɔɔla ʋɔ. Naa ʋolu Moize ɓena ɠale ma ti-ʋuuzuʋɛ, kɛlɛ ná-botiɠɛ zunu loungoi Zozuwe, Nun ná-doun zunui la ɠɛni zeɠezu seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠoozu ʋelei.

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠula vai kɛlɛma
Moize ʋɛ

12 Moize ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma: «Wɛlɛ, è ɠɛɛʋɛ mà: ‹Lo niima nuɓusɛiti tuɠɔ, è lɛ ga tiye,› ɗa ma, è la naama nui lɛɛni ga ze, nii gá li, é màaza! Anɛɛ naa ʋe, è ɠɛni mà: ‹Gè è ɠwɛɛ ga è-laaseigi, è zaalai zɔlɔɔgɛ gàazu.› 13 Niizu, ni gè zaalai zɔlɔɔgɛ è ɠaazu, ɗa-ʋeleiti dɛɛna ga ze, naazu nà è ɠwɛɛ, gè zaalai zɔlɔɔ è ɠaazu mɔnɔ. Wɛlɛ, zii tɛi ka ga ɗa-nuɓusɛi.» 14 Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà losu è luɠɔ, nà ɓɔɠɔi. Nà dooɠo feezu è ʋɛ.»

15 Moize ɠɛni ma: «Ni ɗa ɓɔɠɔi è la losu gi luɠɔ, mina gi zeɠe ʋɛ. 16 Toɠa ɠwɛɛ ɠale ga gaama, ga gè zaalai zɔlɔɔgɛ è ɠaazu, nɔ̀un nà-o, ɗa-nuɓusɛiti-yo? Siɛgi zu laade, ade ziɛzu la ʋɔɔma, ta siɛgi zu nà-o, ɗa-nuɓusɛiti-yo, zɔɠɔzu ɠɛɛzu la gi ʋa ga nuɓusɛiti kpein ti eteai zu?» 17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Nà naa ɠɛ, nii è maaɠaazaɠaboga mà, mazɔlɔɔ è zaalai zɔlɔɔgɛ gàazu, gè è ɠwɛɛ ga è-laaseigi.»

18 Moize ɠɛni ma: «Soma kae, è ɗa-lɛbiyai lɛ ga ze!» 19 Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà leʋesu è ɠakalaʋɛ, gè nà-padai kpein dɛɛ ga ɗe, gè dàaseigi lɛ ga ɗe, nii é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. Nà zaalai la naa ma, nii gè pɔ gè zaalai la ma. Nà maawɔinɠai ɠɛ naa ʋɛ, nii gè pɔ gè maawɔinɠai ɠɛ bɛ.» 20 É ɠɛni ma mɔnɔ: «È la zooga è ʋa gàazuʋɛ ɠa, mazɔlɔɔ nui la zooga kàazu, é ʋa yɛ vulua.» 21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ ma: «Wɛlɛ adaʋɛ ta ʋa, kòbaʋɛ, ɗa lo fasai ma. 22 Siɛgi zu nà-lɛbiyai leʋesu da, nà è lɔɔzu fasa yeɠei ta zu, gè è maalɔɔɠu ga zèei, eyɛsu gè leʋe. 23 Naa ʋolu, nà yee ɠaaɠale ma niina, ɗa pòlu ʋelei ɠa, kɛlɛ gàazuʋɛ la zooga ɠaazu.»

34

Tɔgi ma ɠokolo niinɛiti saɠa vai

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 10:1-5)

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Kɔtu ɠokolo felegɔ zaɠa ga ma mɔungiti kɛʋele. Nà wooiti sɛʋɛzu naama ɠɔtu ɠokologiti ma, wooi niiti ti ɠɛni ma mɔungiti ma, niiti è ti wolowoloni. 2 Sobuzobui, ɠɛʋele ɓɛtɛ, sobui nɔ, è lɛ Sinayi gizei ma, ɗa losu náʋɛ kàkala, gizei unmaʋɛ. 3 Nu nɔpɛ ge mina ʋilɛ è ʋolu, wo ʋa lɛ. Nu nɔpɛ ge mina ɓɔɠɔ lɛ gizei ma ná tanɔpɛ. Toganii ma go ɓaa ma wola mina ɓalaa daami wo gizei ma, ma lugi zu kpein.»

4 Moize kɔtu ɠokolo felegɔi zaɠani, eɠɛʋelei ma mɔungiti ti ɠɛni la. Moize wuzeɠeni sobuzobui, é lɛ Sinayi gizei ma, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni la zea, é kɔtu ɠokolo felegɔiti seɠeni ya.

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI yeini tonaɓiingi zu, é lo ná kobaʋɛ, é Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi lɛɛni. 6 Ɠɔoɠɔ GALAGI leʋeni kakalaʋɛ, é wooɠulani, é ɠɛ: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI, maawɔinɠa ƓALAGI, nii é zaalai veezu, zii la ɠula fala, kpɛtɛai nuɓɔɠɔlai ta wooɠɛɠiladai zu, 7 é wooɠɛɠiladai ɠɛɛzu, eyɛsu é zeeli yamani waagilasiɛi (1 000) ma, é faa ɲɔi zuvaayɛsu, ta tɔ koloɠologiti, ta kotoi, kɛlɛ é la sɔba nui zoga ga sɔbalala nu, a ɗa ɠɛɛɠɛiti ta-vaa ɲɔi ʋotokula ti-lointi ma, ta ti-lounlointi ma, eyɛsu é zeeli yamani zaʋasiɛi ta naanisiɛi ma.»

8 Moize zuvilɛni ga maaʋɛa zooi ma, é nɔkɔ. 9 É ɠɛni ma: «Màliɠii, ni gè zaalai zɔlɔɔgɛ è ɠaazu, ɠɛ gi zaama. Anɛɛ ni suvɔɔ nuɓusɛiti be, gá-vaa ɲɔiti suvaayɛ, ta gá-ɠotoiti, gi zeɠe, è gi ɠɛ ga ɗɔnɔ.»

Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠegi

(Ɛgezɔde 23:14-19;
Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 10:1-5;
16:1-17)

10 Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ɓɔɠɔ nà minazeɠegi ɠɛɛzu wo ʋɛ. Nà laavɔɔ vaiti kɛɛzu ɗa-nuɓusɛiti kpein gaazu, niiti ti ta la dɛ ɠɛɛni eteai zu ná tanɔpɛ, ziiti kpein saama. Nuɓusɛiti kpein wo zeini ti zaama, ta Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɛɛwotii ɠa, kɛɛwotii nii maaluaai, nii nà kɛ ga è maaʋele.

11 «À dama ga devei gè feezu wo ya za. Nà ʋaazu Amɔɔl nuiti kpɛɛzu wo luɠɔ, ta Kanaan nuiti, ta Ɠɛte nuiti, ta Feeleeze nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti. 12 À dama, wo mina minazeɠe kɛ zooi zu nuɓusɛiti bɛ, ʋɛ wo ʋaazu zeizu ná, naa ɠa a kɛ, ti mina ɠɛ ga balii wo zaama. 13 Kɛlɛ, kɛni wo ta-zalaɠa ɠulazuʋɛti golo, wo ta-zale ɠɔɔ ɠɔtuiti kpezeɠele, wo ta-zale ɠɔɔ wuluiti teʋe ga. 14 À mina nɔkɔ gala kili bu, mazɔlɔɔ nà, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, dàaseigi ɠa ga ‹nii toloai.› Nà ga tolo ƓALAGI.

15 «À mina minazeɠe kɛ zooi zu nuɓusɛiti bɛ, naa ɠa a kɛ, ta koloɠologi ɠɛɛna ta ta-ɠalagiti, ti ti ɠɔ ga zalaɠaiti, ti mina wo loli, wo ʋa ta mi. 16 À mina ti-loun anzanuiti seɠe wo-loun zunuiti bɛ, ti-loun anzanuiti ta koloɠologi ɠɛɛna ta ta-ɠalagiti, ti mina wo-loun zunuiti maalɛlɛ ga ti ʋa ɗa naa ta ɠɛ.

17 «À mina kɔlui ɠaawun, wo ʋa kpɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ ga galagi.

18 «Ɓului nii lɛʋɛ la su, wa naama vɛtii makɛ, folo lɔfela laawu, molo ɠulasu ziɛgi ma yeeɠɛɠalai zu, teʋeai ba, wa ɓuluiti mi nii lɛʋɛ la su, eɠɛʋelei gè devei veeni la wo ya, mazɔlɔɔ molo ɠulasu alugi ma ɠa wo ɠulani la Ezipete yooi zu.

19 «Doun mɔungi kpein ka ga nɔ̀nɔ, anɛɛ toganii ma yiʋo mɔungi ma zinɛi, é ɠɛni ga nikɛ yiʋo, ɓaa baala ziʋo. 20 Wa soovale ziʋo mɔungi unmɔɔ ga baala ziʋoi. Ni wo la unmɔɔni, wa kɔtɔɠaʋɛ wolo. Wa zunu loun mɔungi kpein unmɔɔ. Nu nɔpɛ ge mina ɠula kɛlɛma gàazu ga yeaɲaka.

21 «Wa botii ɠɛ folo lɔzita laawu, wo looɠo folo lɔfelasiɛi, anɛɛ wozawoli ta molo leʋe ziɛgi zu ʋe.

22 «Wa dɔɔɠɔiti ma vɛtii ɠula, ga moloi é ga ɓeleegi ma mɔɔ mɔungi, ta molo leʋe vɛtii konagi a ɓena. 23 Ná zeizu ɠa ɠɛ saʋa konagi zu, zunuiti kpein ti ɠula kɛlɛma Maliɠii ɠaazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI. 24 Mazɔlɔɔ nà ziiti kpɛɛzu wo luɠɔ, nà wa-ɠwɛpelemaʋɛti bɔɔlɔzu. Nu nɔpɛ gaazu la ɠulaa wa-yooi ʋa, siɛgi zu wo lɛɛzu la ga wo ɠula kɛlɛma Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI ɠaazu, ná zeizu ɠa ɠɛ saʋa konagi zu.

25 «Ɓului nii lɛʋɛi su, à mina naa ɓɔ suai ʋa, wo ʋa kula ga nà-zalaɠai. À mina Pakegi ná-fɛtii ma zalaɠai makɛ kpidii laawu, é ʋa yɛsu sobu ʋa zeeli.

26 «Wa ʋa ga wa-yooi ʋa lɔnɔ mɔungiti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-pɛlɛi wu.

«À mina boli yiʋoi ɠili ga dee ná-ɲiimi ɗɛi.»

27 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Wooi niiti sɛʋɛ, mazɔlɔɔ minazeɠegi gè kɛɛzu è ʋɛ, ta Izelayɛle ʋɛ, toɠa zoloosu niima wooiti ma.» 28 Moize kɛɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠoba náʋɛ ga folo ʋuunaanigɔ (40) ta kpidi ʋuunaanigɔ (40). É la daami woni, ta é la ziɛ ɓɔleni. É minazeɠe gooiti sɛʋɛni kokologiti ma, ti ga tɔ puugɔi ma wooiti.

Moize ɠaazuʋɛ volo vai

29 Moize yeini, é zeɠe Sinayi gizei ma, zeele woo ɠokolo felegɔiti ti ɠɛni zea, zeizuʋɛ é zeɠe gizei ma. É la ɠɛni kwɛɛ ga gaazuʋɛ ɠɛni volozu, tɔɔzei ti yɛpɛni ta Ɠɔoɠɔ GALAGI. 30 Aalɔn ta Izelayɛle nuiti kpein ti wɛlɛni Moize ʋa, pɛtɛ, gaazuʋɛ ɠɛni volozu, ti ɠɛni luazu ga ti ʋa maaɓuɠa ba. 31 Moize ti lolini. Aalɔn ta bɛbɛiti ta-ɠundiɠiiti kpein ti ʋaani pɔ bɛ, é ɓɔɛni ti ʋɔ. 32 Naa ʋoluma, Izelayɛle nuiti kpein ti maaɓuɠani ba. É deveiti kpein feeni ti ya, niiti é ti zɔlɔɔni Ɠɔoɠɔ GALAGI ya, Sinayi gizei ma. 33 Siɛgi zu Moize ɓeni la ga ɓɔɛ ti ʋɔ, é seɠei ʋɛɛni ɠaazu. 34 Siɛgi zu Moize a la ɠɛna lɛa la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ bɛ, ga é ɓɔɛ pɔ, é ɠɛni seɠei ɠulazu ɠaazu, eyɛsu é ɠula. Siɛgi zu a la ɠulana la, é ɠɛni naa wosu Izelayɛle nuiti ma, nii é ga devei é veeni zea. 35 Izelayɛle nuiti ti ɠɛni wɛlɛzu Moize ɠaazuʋɛ, ti kaani ga gaazuʋɛ ɠɛni volozu, Moize ɠɛni seɠei ʋɛɛzu ɠaazu ʋolu, eyɛsu é lɛ, é ɓɔɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ.

GALA NÁ-SEƓE ƲƐLƐ ƝADEGAI
LO FAI

35

(35:1--40:38)

Deveiti é lo dooɠo foloi ʋa

1 Moize Izelayɛle ʋɛbɛi kpein tolini, é ɠɛ ti ma: «À pɛtɛ, faiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti leveai ga ti ɠɛ: 2 Folo lɔzita laawu, nu ɠa boti ɠɛ, kɛlɛ folo lɔfelasiɛi ɠa ɠɛ ga dooɠo foloi, feai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Zɔi nɔpɛ a boti ɠɛɛna naama voloi, ta naama nui ʋaa. 3 À mina abu ɠaazo dooɠo foloi, wo-zeizuʋɛ tanɔpɛ.»

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma vebɛaniiti

(Ɛgezɔde 25:1-9)

4 Moize ɓɔɛni Izelayɛle ʋɛbɛi kpein pɔ, é ɠɛ ti ma: «Wɛlɛ, nii ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI deveai: 5 À vebɛanii zeɠe wo-ɠɔligiti ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Nu nɔpɛ faanɛɛ ɠigi bɛ, naa ɠa ʋa ga vebɛanii nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ: zanugi, ta walii, ta kɔlu ɓɔigi, 6 ta geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai, ta boli leɠai, 7 ta baala sinɛ ɠɔlɔiti, ti loai ga ma ɓɔigi, ta nuni ɠɔlɔiti, ta akasia wului, 8 ta fitina wulɔi, ta tufa maku nɛɛnɛgiti ti ga siɛma wulɔ ɲadegai, ta ani maku nɛɛnɛgi ʋɛ, 9 ta kɔtu zɔngɔ ɓaagi nii daaseigi ga wɔnikese, ta kɔtu zɔngɔ ɓaa kiligiti zalaɠa ɠula zeɠei ma vaa zu, ta ma ɠakazu zeɠei.

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma zɔɔlaiti

(Ɛgezɔde 39:32-43)

10 «Wo zaama, niiti kpein ti zoogai faa la, ɲɛɛliɠi vai zu, ti ʋa, ti naa ɠɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI deveai: 11 seɠe ʋɛlɛ ɲadegai, ta ná-seɠe ʋɛlɛi, ta ma ʋɛɛmazeɠei, ta ma ɠalagiti, ta ma ɓɛdɛgiti, ta ná-gulu zɔkpɔiti, ta ná-tɔkpalaiti, ta ná-dabuiti, 12 ta kesui ta ná-gulu zɔkpɔiti, ta dakulugi, ta seɠe zuɠooza golai, 13 ta taɓalii, ta ná-gulu zɔkpɔiti, ta ná-sɔɔlaiti kpein, ta ɓuluiti ti veai GALA bɛ, 14 ta fitina zei anii, ta ná-sɔɔlaiti, ta ná-fitinaiti, ta gulɔi fitinai vaa zu, 15 ta ani maku nɛɛnɛgiti ma zalaɠa ɠulazuʋɛ, ta ná-gulu zɔkpɔiti, ta siɛma wulɔ ɲadegai ta ani maku nɛɛnɛgi, ta pɛlɛlaʋɛ ma zeɠe zuɠooza golai, nu lɛɛzuʋɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu, 16 ta gala zalaɠaiti kulazuʋɛ, ta kɔlu vɛlɛai é ga kɔlu ɓɔigi, ta ná-gulu zɔkpɔiti, ta ná-sɔɔlaiti kpein, ta maagba aniɲakai ta ná-seiga anii, 17 ta koii ma zasai ma zeɠeiti, ma lɔkpalaiti, ta ma labuiti, ta sasai laaʋɛ ma zeɠe zuɠooza golai, 18 ta seɠe ʋɛlɛ ɲadegai zuzo kɔluiti, ta koii ma zasai zuzo kɔluiti, ta ta-ɠaluiti, 19 ta zalaɠa ɠula zeɠeiti ada ɲadegai vaa ma, zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-seɠeiti, ta ná-doun zunuiti ta-zeɠeiti zalaɠa ɠulazuʋɛ ma wotiiti faa zu.»

Izelayɛle nuiti ta-vebɛaniiti

20 Izelayɛle ʋɛbɛi kpein ge zeɠeni Moize ʋɔ bɛ. 21 Niiti kpein é ɓɛtɛni ti yiima, faanɛɛ ɠigi ɠɛni ti ʋɛ, ti ʋaani ga vebɛanii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii ma vaa zu, ná-botii kpein faa zu, ta zalaɠa ɠula zeɠeiti faa zu. 22 Zunuiti ti ʋaani, anzanuiti ɓalaa, nu-o-nu nii faanɛɛ ɠigi a la ɠɛ bɛ, naati ti ɠɛni ʋaazu ga kɔbu aniiti, goizu anigiti, balaɠaegiti, ta balaiti, ta zanu ganiiti ma zii kpein. Ɛsɛ ge zanu vebɛanii veeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 23 Niiti kpein seɠeiti ti ɠɛni ti ya, geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi, ta boli leɠai, ta baala sinɛ ɠɔlɔiti toai ga ma ɓɔigi, ta nuni ɠɔlɔiti, ti ʋaani ga tiye. 24 Niiti kpein walii ta kɔlu ɓɔigi ma vebɛanii ɠɛni ti ya, naati ti ʋaani ga tiye Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ. Niiti kpein akasia wului ɠɛni ti ya, a zoo ɓɛtɛzu ma vaa ma, ti ʋaani ga tiye. 25 Anzanui niiti kpein ti zooni faa la, naati ti gezei ɓalini ga yeei, ti ʋaani ga gezei nii ti kpalini, geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. 26 Anzanui niiti kpein ti-yii ɠɛʋele ɓɛtɛni ga pagɔ, ti zoogai faa la, naati ti boli leɠai ɓalini. 27 Nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti ti ʋaani ga kɔtu zɔngɔ ɓaagi, nii daaseigi ga wɔnikese, ta kɔtu zɔngɔ ɓaa kiligiti, zalaɠa ɠula zeɠei ma vaa zu, ta ma ɠakazu zeɠei. 28 Ti ʋaani ga tufa maku nɛɛnɛgiti ta gulɔi, fitinai ná-fai zu, ta siɛma wulɔ ɲadegai ta ani maku nɛɛnɛgiti kpɛtɛ vai zu. 29 Izelayɛle nuiti kpein, zunuiti ta anzanuiti, niiti faanɛɛ ɠigi ɠɛni ti ʋɛ, ga ti ʋa ga ani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, ná-botiiti faa zu é ma levei veeni Moize ya, naati ti ʋaani ga vebɛaniiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ.

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma ɲɛɛliɠi nuiti

(Ɛgezɔde 31:1-11)

30 Moize ɠɛni Izelayɛle nuiti ma: «À wɛlɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI yeelogɛ Ɓɛsaleyɛle ʋa, nii é ga Uli ná-doun zunui, Ɠuul ná-dounloin, Zuda ná-bolodai zu. 31 GALA ge daavegɛ ga GALA Zɛnvui, ta ɠimalai, ta keleɠelegi, ta soofaalai, botii ma zii kpein faa zu: 32 é zoo faiti kazaʋisu, é zanugi ɓɛtɛ, ta walii, ta kɔlu ɓɔigi, 33 é kɔtu zɔngɔ ɓaagiti saɠa, é ti ɲɛkpɛ ti-lɔɔzuʋɛti, é gului zaɠa, ta é ɲɛɛliɠi wotii ma zii kpein kɛ. 34 É kalagi ma vebɛanii veeʋɛ bɛ, zekana ɓalaa é kɛai la Wɔɠɔliyaɓe ʋɛ, Ayizamake ná-doun zunui, Dan ná-bolodai zu. 35 É ti laavegɛ ga ɠimalai, ga ti botii ma ziiti kpein kɛ, nii é ɠɛni ga ɲɛɛliɠi vai, ta faa niinɛ laaɠula vai, ta seɠe zuʋu vai ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai, ta seɠe vɛlɛ vai. Ti zoogai ɲɛɛliɠi vai ma zii kpein da, ta faa niinɛ laaɠula vai ma zii kpein.

36

1 «Ɓɛsaleyɛle ta Wɔɠɔliyaɓe, ta zunuiti kpein ti zooni faa la, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠimalai ta keleɠelegi ʋuuni ti-yiimaʋɛ, ti zoo ti botii ɠɛ, eɠɛʋelei seizu ɲadegai naama wotii kpein ga ɠɛ la, ti lɔɔni botii zu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la.»

2 Moize Ɓɛsaleyɛle ta Wɔɠɔliyaɓe lolini, ta zunuiti kpein ɠigi ɠɛni ti ma, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI keleɠelegi ʋuuni ti-yiimaʋɛ, niiti kpein ti-ɠigiti kɛʋele ɓɛtɛni ga ti ɠolo botiiti kɛɛ vai zu. 3 Ti vebɛaniiti kpein seɠeni Moize ɠaazu, niiti Izelayɛle nuiti ti daani ɠisu, ti ʋaa la, naa ɠa a kɛ, seizu ɲadegai ma wotii ɠɛ. Sobu-o-sobu, nuiti ti ɠɛni ʋaazu ga vebɛaniiti Moize ʋɔ bɛ mɔnɔ. 4 Názu ɠa ɲɛɛliɠi nuiti kpein ti ɠɛni seizu ɲadegai ma wotii ɠɛɛzu, ti ɠilagilagi ti botiiti zɛni ná la, niiti ti ɠɛni ti ɠɛɛzu, 5 ti ʋaani, ti ɠɛ Moize ma: «Nuɓusɛiti ta wola ʋaazu la, é ʋooʋa botiiti kɛɛ vai ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI deveai ga é ɠɛ.» 6 Moize devei woni ga ti sezei wo ti-ʋuuzuʋɛ, ga: «Nu nɔpɛ, zunu ɓaa anzanu, ta mina mɔ vebɛani ɠɛʋele ɓɛtɛ seizu ɲadegai vaa zu.» Zekana ti pele leʋeni la nuɓusɛiti tuɠɔ, ti ʋa ʋa ga ta. 7 Sɔɔlaiti ti ti ɓɛtɛni, ti kula ɠɛɛni, é ʋooʋa botii kpein ma, é ɠɛni ɠɛɛzu.

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma landaiti
ta ma ʋɛɛmazeɠeiti kpɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 26:1-14)

8 Zunuiti saama, niiti kpein ti zoogai faa la, ɲɛɛliɠi vai zu, ti seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɓɛtɛni ga tanda puugɔ, ga geze ʋagɔi kpaliai, ta geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi. Ti suʋuni ga seeluɓɛinti ma votoi. 9 Tanda ɠilagi zakpai ɠɛni ga mɛtɛlɛ puugɔ maazu naanigɔ (14), kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ felegɔ. Kɔɠɔgi ɠɛni ga ani ɠila nɔ tandaiti kpein faa zu. 10 Ti tanda lɔɔlugɔiti seini ɓɔɠɔ la, ti zɔ lɔɔlugɔiti ɓalaa sei ɓɔɠɔ la. 11 Ti galu ɓiiniiti giliɠilini tandai ma ɓɔsu mɔungi laamaʋɛ. Ti kɛɛni ɠana nɔ ga tandai ma ɓɔsu velesiɛi laamaʋɛ. 12 Ti galu ʋuulɔɔlugɔ (50) ɠiliɠilini tandai ma ɓɔsu mɔungi laamaʋɛ ʋa, ti galu ʋuulɔɔlugɔ (50) ɠiliɠili tandai ma ɓɔsu velesiɛi laamaʋɛ ʋa. Naama ɠaluiti ti zolooni ɓɔɠɔ ma ga felefele. 13 Ti zanu kala puulɔɔlugɔ (50) ɓɛtɛni, ti tandai ma ɓɔsuiti giliɠili ɓɔɠɔ ʋa ga tiye. Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠɛni ga ani ɠila kpe nɔ.

14 Ti boli leɠa landa puugɔ maazu ɠila (11) kpɛtɛni, ti ti ʋɛɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠɔma. 15 Tanda ɠilagi zakpai ɠɛni ga mɛtɛlɛ puugɔ maazu lɔɔlugɔ (15), kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ felegɔ. Kɔɠɔgi ɠɛni ga ani ɠila nɔ tanda puugɔ maazu ɠilagiti (11) bɛ. 16 Ti tanda lɔɔlugɔiti giliɠilini ɓɔɠɔ ʋa, ta ti zɔ lɔzitaiti giliɠili ɓɔɠɔ ʋa. 17 Ti galu ʋuulɔɔlugɔ (50) ɠiliɠilini tandai ma ɓɔsu mɔungi laamaʋɛ, ti galu ʋuulɔɔlugɔ (50) ɓalaa giliɠili tandai ma ɓɔsu velesiɛi laamaʋɛ. 18 Ti kɔlu ɓɔi kala puulɔɔlugɔ (50) ɓɛtɛni, naa ɠa a kɛ tandai ma ɓɔsuiti ti zei da ga tiye, ti ɠɛ ga ani ɠila nɔ. 19 Ti baala sinɛ ɠɔlɔiti kpɛtɛni ga pɛɛmazeɠei, toai ga ma ɓɔigi, seɠe ʋɛlɛi ʋɛ, ti nuni ɠɔlɔiti ma ʋɛɛmazeɠei ʋɛɛ maazu.

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma ɓɛdɛgiti kpɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 26:15-37)

20 Ti kpɛdɛgiti kpɛtɛni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋɛ ga akasia wulu zɛʋɛiti. Ti lɔɔɓadɔni seɠe ʋɛlɛi zuzo fai zu. 21 Kpɛdɛgi zɔligɔi ɠɛni ga mɛtɛlɛ lɔɔlugɔ, kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui. 22 Kpɛdɛgi ɠilagilagi pɛ kpadɔzuʋɛ ɠaazobani ma wulu zɛʋɛ felegɔi ʋa. Zekana ti kɛɛni la seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma ɓɛdɛgiti kpein ba. 23 Ti kpɛdɛ ʋuufelegɔ (20) ɓɛtɛni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋɛ, ti ɠɛni nu yeezazu ʋelei. 24 Ti dabu ʋuunaanigɔiti (40) kpɛtɛni ga walii, ti ʋa la kpɛdɛ ʋuufelegɔiti (20) gilagilagi wu, kpadɔzu felegɔiti bɛ. 25 Ti kpɛdɛ ʋuufelegɔ (20) ɓɛtɛni ɓalaa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋɛ, nu ɠɔʋɛzu ʋelei. 26 Ti dabu ʋuunaanigɔiti (40) kpɛtɛni ɓalaa ga walii, ti ʋa la kpɛdɛ ʋuufelegɔiti (20) gilagilagi wu, kpadɔzu felegɔiti bɛ. 27 Ti kpɛdɛ dɔzita ɓɛtɛni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɓogaʋɛ, folo liizu ʋelei. 28 Ti kpɛdɛ felegɔ ɓɛtɛni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma zoko felegɔiti bɛ, ti kpogaʋɛ. 29 Ti ɠilini kpɛdɛgi zɔiti ba, é zo buuʋɛ, é zeeli bala mɔungi ma ungaʋɛ. Ʋele ɠana é ɠɛni la ga ti felegɔ, ti ʋilɛgai soko felegɔiti su. 30 Kpɛdɛ dɔsaʋa ɠa naazu, é ɠɛni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɓogaʋɛ, é ʋɛɛ ta-labu puugɔ maazu lɔzitaiti (16) ba, ti ɓɛtɛai ga walii, kpɛdɛ gila dabu felegɔ.

31 Ti gulu zɔkpɔ lɔɔlugɔ ɓɛtɛni kpɛdɛgiti bɛ ga akasia wului, ti ɓesa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠakamaʋɛ ɠilagi, 32 ta gulu zɔkpɔ lɔɔlugɔ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠakamaʋɛ zɔɔla ʋelei ma ɓɛdɛgiti bɛ, ta gulu zɔkpɔ lɔɔlugɔ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɓogaʋɛ ma ɓɛdɛgiti bɛ, folo liizu ʋelei. 33 Ti zaamazu wulu zɔkpɔi ɓɛtɛni, ga é kpɛdɛgiti maaleʋe, é zo kwɛgi ma, é li zɔɔla ʋelei. 34 Ti zanugi ziɛni kpɛdɛgiti ma. Ti ta-ʋalaiti kpɛtɛni ga zanugi, ga gulu zɔkpɔiti ti ɗa lɔ ti zu. Ti zanugi ziɛni naama wulu zɔkpɔiti ma.

35 Ti seɠe zuɠooza golai ɓɛtɛni ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. Ti suʋuni ga seeluɓɛinti ma votoi. 36 Ti akasia wulu lɔkpala naanigɔ ɓɛtɛni bɛ, ti zanugi ziɛ ti ma. Zanu kalagiti ti ɠɛni ti ʋa. Ti walii ɠaawuunni, ti kpɛtɛ ga ma labu naanigɔiti. 37 Ti seɠe zuɠooza golai taɠili kpɛtɛni seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai, é ɠɛni ga seɠe zuʋuai. 38 Ti ná-tɔkpala lɔɔlugɔiti ta ta-ɠalagiti kpɛtɛni. Ti zanugi ziɛni ti-unsuʋɛti ma, ta ti ti zɛlɛ kɔluiti kpɛtɛ ga zanugi. Ta-labu lɔɔlugɔi ɠɛni ga kɔlu ɓɔigi.

37

Kesui ɓɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 25:10-22)

1 Ɓɛsaleyɛle kesui ɓɛtɛni ga akasia wului. Sakpai ɠɛni ga mɛtɛlɛ ɠila taata, kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui, sɔligɔi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui. 2 É zanu kitei ziɛni koozuʋɛ ta poluʋɛ, é dakɔlɔgi ɠɛ ga zanugi, é ɠaku ma. 3 É zanugi ɠaawuunni, é bala naanigɔiti kpɛtɛ bɛ. É ti ʋilini goizu naanigɔiti ba, bala felegɔ gilazu ʋelei ta bala felegɔ zɔɔla ʋelei. 4 É gulu zɔkpɔiti kpɛtɛni ga akasia wului, é zanugi ziɛ ti ma. 5 É gulu zɔkpɔiti dɔɔni balaiti su, kesui ɠakamaʋɛti, kesui zeɠe vai zu. 6 É kesui lakulugi ɓɛtɛni ga zanu kitei. Sakpai ɠɛni ga mɛtɛlɛ ɠila taata, kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui. 7 É seeluɓɛin felegɔiti kpɛtɛni ga zanu doɠai, kesui lakulugi laaɓe felegɔiti ga. 8 Seeluɓɛin gilagi ɠɛni daaɓegi gilazuʋɛ ɠa, seeluɓɛin gilagi ɠɛ daaɓegi zɔɔla ʋelei ɠa. É seeluɓɛin felegɔiti ta kesui lakulugi ɓɛtɛni ga ani ɠila nɔ. 9 Seeluɓɛinti ti ti-ɠoʋegiti suvieni maazuʋɛ, ti kesui lakulugi maalɔɔɠu ga ti-ɠoʋegiti, ti ɠaaʋote ɓɔɠɔ ma. Seeluɓɛinti ti ɠaaʋoteni kesui lakulugi ma.

Taɓalii ɓɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 25:23-30)

10 É taɓalii ɓɛtɛni ga akasia wului. Sakpai ɠɛni ga mɛtɛlɛ ɠila, kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ lukpɛgi, sɔligɔi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠaaɠwɛsui. 11 É zanu kitei ziɛni ma, é daaɓegi ɓɛtɛ ga zanugi, é ɠaku ma. 12 É kakamaʋɛti kpɛtɛ ga nu yeaʋɛ liegɔi ɠɛɠala, é naa laaɓegi ɓɛtɛ ɓalaa ga zanugi, é ɠaku ma. 13 É zanugi ɠaawuunni, é kɛ ga balaiti taɓalii ʋɛ. É ti loni goizu naanigɔiti ba, kɔɠɔ naanigɔiti tetegi. 14 Balaiti ti ɠɛni kakamaʋɛti ba, gulu zɔkpɔiti ti lɔɔni ti zu, taɓalii zeɠe vai zu. 15 É gulu zɔkpɔiti kpɛtɛni ga akasia wului, é zanugi ziɛni ti ma, ti ɠɛ ga taɓalii zeɠe aniiti. 16 É aniɲakaiti kpɛtɛni ga nu ɗa ti zei taɓalii ɠa: diɠiiti, ta tazaiti, puya zalaɠai vaa zu, ta kokoiti, ta ziawɔiti. É ti ɓɛtɛni ga zanu kitei.

Fitina zei anii ɓɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 25:31-40)

17 É fitina zei anii ɓɛtɛni ga zanu kitei doɠaai. Ti pɛ ti ɠɛni ga ani ɠila: kɔɠɔi, ta ma wului, ta ma ɓekegiti, ta maaɠili zɔɔlaiti ti ɠulaai ga gulu ʋuai. 18 Fitina zei anii ma ɓeke dɔzitaiti ti ɠulani kakamaʋɛti, ma ɓeke saʋagɔ ɠɛni kakamaʋɛ gilazuʋɛ, ta ma ɓeke saʋagɔ ɠɛ kakamaʋɛ zɔɔla ʋelei. 19 Maaɠili zɔɔlai ɠɛni saʋa ma ɓeke dɔzitai ɠilagilagi pɛ ba, ti ɠulaai ga amandegi ma ʋuai. 20 Maaɠili zɔɔla naanigɔ ɠɛni fitina zei anii ma wului ʋa, ti ɠulaai ga amandegi ma ʋuai. 21 Maaɠili zɔɔlai gila ge ɠɛni ma ɓeke felefelegiti todazuʋɛ. 22 Fitina zei anii ɠɛni ga zanu kitei doɠaai. Baalobazuʋɛti pɛ ti ɠɛni ga ani ɠila: ma wului, ta ma ɓekegiti, ta maaɠili zɔɔlaiti. 23 É ná-fitina lɔfelaiti kpɛtɛni, ta ná-salaʋa zo sɔɔlaiti, ta ná-salaʋa zeɠe aniɲakaiti, ti pɛ ti ga zanu kitei. 24 Kilo ʋuusaʋagɔ (30) ɠa é seɠeni zanu kitei zu, fitina zei anii, ta ma zɔɔlaiti kpein kpɛtɛ vai zu.

Ani maku nɛɛnɛgi
ma zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 30:1-5)

25 É ani maku nɛɛnɛgiti ma zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni ga akasia wului. É ɠɛni ga seki naanigi, sakpai ɠɛ ga mɛtɛlɛ ʋalisui, kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ʋalisui, sɔligɔi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠila. Ma minɛiti ti ɠɛni ba, ti ɠɛ ga ani ɠila. 26 É zanu kitei ziɛni gaaʋɛ, ta kakamaʋɛti, é kaku ma, ta ma minɛiti ma. É daaɓegi ɓɛtɛni ga zanugi, é kaku ma. 27 É zanu bala felegɔ loni ba, daaɓegi wuʋɛ, kakama felegɔiti, gulu zɔkpɔiti ti ɗa lɔ ti zu, seɠe vai zu. 28 É gulu zɔkpɔiti kpɛtɛni ga akasia wului, é zanugi ziɛ ti ma.

Siɛma wulɔi ɓɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 30:22-38)

29 É siɛma wulɔ ɲadegai ɓɛtɛni, ta ani maku nɛɛnɛgiti, eɠɛʋelei gulɔ maku nɛɛnɛ kpɛtɛ nui a ɗa kpɛtɛ la.

38

Gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ɓɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 27:1-8)

1 É gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ɓɛtɛni ga akasia wului. Sakpai ɠɛni ga mɛtɛlɛ felegɔ ta tukpɛ (2,5), kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ felegɔ ta tukpɛ (2,5). É ɠɛni ga seki naanigi, sɔligɔi ɠɛ ga mɛtɛlɛ ɠila ta tukpɛ (1,5). 2 É minɛiti kpɛtɛni goizu naanigɔiti ba, ma minɛiti ti ɓɔ ba, ti ɠɛ ga ani ɠila nɔ. É kɔlu ɓɔigi ziɛni ti ma. 3 É zalaɠa ɠulazuʋɛ ma zɔɔlaiti kpein kpɛtɛni: zuʋu zo aniɲakaiti, ta pɛluiti, ta kokoiti, ta sua zɔɔ mitɛ wolaiti, ta abu zeɠe aniiti. É sɔɔlai naati kpein kpɛtɛni ga kɔlu ɓɔigi. 4 É kɔlu vɛlɛai ɓɛtɛni ga kɔlu ɓɔigi zalaɠa ɠulazuʋɛ. É pilɛni zalaɠa ɠulazuʋɛ lakɔlɔgaʋɛ wu, é zo buuʋɛ, eyɛsu é zeeli zalaɠa ɠulazuʋɛ zɔligɔi zaamaʋɛ. 5 É kɔlu ɓɔi balaiti kpɛtɛni, é ti lo kɔlu vɛlɛai ʋa, goizu naanigɔiti su, gulu zɔkpɔiti ti ʋa ɗa lɔ su. 6 É gulu zɔkpɔiti kpɛtɛni ga akasia wului, é kɔlu ɓɔigi ziɛ ti ma. 7 É gulu zɔkpɔiti dɔɔni balaiti su, zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠakamaʋɛti, ti ɠɛ ga seɠe aniiti. É zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni ga gulu zɛʋɛiti, é zeɠei ɠɛ koozu.

Maagba aniɲakai ɓɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 30:17-21)

8 Anzanuiti niiti ti ɠɛni botii ɠɛɛzu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, naati ti ʋaani ga ta-ɠɔlu ɓɔi pɛtɛgiti. Naati ka é ti ɓɛtɛni ga maagba aniɲakai, é ɠɛni ga kɔlu ɓɔigi. Ná-seiga anii ɓalaa ɠɛni ga kɔlu ɓɔigi.

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma ɠoizuʋɛ ɓɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 27:9-19)

9 É koizuʋɛ ɓɛtɛni. Nu yeezazu ʋelei, seɠei é ga geze ʋagɔi kpaliai ɠa é ɠɛni ná ga sasai. Sasai zakpai ɠɛni ga mɛtɛlɛ ʋuulɔɔlugɔ (50). 10 Tɔkpala ʋuufelegɔiti (20) ti lɔɔni dabu ʋuufelegɔiti (20) ga, ti ga kɔlu ɓɔigi. Tɔkpalaiti ma ɠalagiti ta ti zɛlɛ kɔluiti ti ɠɛni ga walii. 11 Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, sasai zakpai ɠɛni miná ɓalaa ga mɛtɛlɛ ʋuulɔɔlugɔ (50), naa ɠɛ ga seɠei, ta tɔkpala ʋuufelegɔ (20), ta ta-labu ʋuufelegɔiti (20), ti ga kɔlu ɓɔigi. Tɔkpalaiti ma ɠalagiti ta ti zɛlɛ kɔluiti ti ɠɛni ga walii. 12 Folo liizu ʋelei, sasai ɠogi ɠɛni ga mɛtɛlɛ ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25), naa ɠɛ ga seɠei, ta ta-lɔkpala puugɔiti ta ta-labu puugɔiti. Tɔkpalaiti ma ɠalagiti ta ti zɛlɛ kɔluiti ti ɠɛni ga walii. 13 Folo ɠulazu ʋelei, sasai ɠogi ɠɛni ga mɛtɛlɛ ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25). 14 Nu lɛɛzuʋɛ ɠobaʋɛ ɠilazuʋɛ, sasai ɠɛni ga mɛtɛlɛ lɔfela ta tukpɛ (7,5), naa ɠɛ ga seɠei, ta tɔkpala saʋagɔ, ta ta-labu saʋagɔiti. 15 Nu lɛɛzuʋɛ ɠobaʋɛ zɔɔla ʋelei, sasai ɠɛni miná ga mɛtɛlɛ lɔfela ta tukpɛ (7,5), ta tɔkpala saʋagɔ, ta ta-labu saʋagɔiti. 16 Seɠei niiti kpein ti ɠɛni ga sasai, naati ti ɠɛni ga geze ʋagɔi kpaliai. 17 Tɔkpalaiti ma labuiti ti ɠɛni ga kɔlu ɓɔigi. Tɔkpalaiti ma ɠalagiti, ta ti zɛlɛ kɔluiti ti ɠɛni ga walii, ta walii ɠɛni ʋɛɛni ti-unsuʋɛti ma.

18 Sasai laaʋɛ ma zeɠe zuɠooza golai zuʋua ɠɛni de ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. Sakpai ɠɛni ga mɛtɛlɛ puugɔ. Sɔligɔi ɠɛni ga mɛtɛlɛ felegɔ ta tukpɛ (2,5), eɠɛʋelei sasai ma zeɠei la. 19 Sasai laaʋɛ ma lɔkpala naanigɔiti ma labu naanigɔiti ti ɠɛni ga kɔlu ɓɔigi. Tɔkpalaiti ma ɠalagiti, ta ti zɛlɛ kɔluiti ti ɠɛni ga walii, ta walii ɠɛni ʋɛɛni ti-unsuʋɛti ma. 20 Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai zuzo kɔluiti kpein, ta sasai zuzo kɔluiti kpein ti ɠɛni ga kɔlu ɓɔigi.

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai lo ganiiti
gaalu fai

21 Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai lo ganiiti ma ɠaalugi ʋɛtɛ, seɠe ʋɛlɛi nii zeele woo ɠesui ɠɛni bu, é loni Moize ná-devei wu, ga Leevi nuiti ta-ɠaaɓaai, Itamaal ná-totuɠɔlai zu, zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-doun zunui. 22 Uli ná-doun zunui Ɓɛsaleyɛle, Ɠuul ná-dounloin, Zuda ná-bolodai zu, é naa kpein kɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni Moize ya. 23 Wɔɠɔliyaɓe, naa ɠɛni polu, é ga Ayizamake ná-doun zunui, Dan ná-bolodai zu, nii é ɠɛni ga ɲɛɛliɠi nui, faa niinɛ laaɠula nui, ta seɠe zuʋu nui ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai.

24 Zanugi liegɔi nii é lɔɔni seizu ɲadegai ma wotiiti kpein su, é ɠɛni ga kilo waagila (1 000) kɛɠala, eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi la. 25 Nuɓusɛiti ti ɠaaluni, naati ta-walii ɠɛni ga kilo waasaʋagɔ unnaani puunaanigɔ (3 440) ɠɛɠala, eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi la. 26 Nu ɠilagilagi ɠɛni wali ɠaei ma ʋali saamai veezu, eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma wali ɠaei la. Zunu ɠilagilagi naa ɠɛɛni, niiti kpein ti ɠaaluni, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, naa ɠa é ɠɛni ga zunu waaundɔzita maazu saʋagɔ undɔɔlu puulɔɔlugɔ (603 550). 27 Walii kilo waasaʋagɔ unnaani puufelegɔ (3 420), naa ɠa gaawuunni, é ɠɛ ga seizu ɲadegai ma labuiti, ta seɠe zuɠooza golai ma labuiti. Dabuiti ti ɓɛtɛai ga walii nii, naati ti ɠɛni ga ungila (100). 28 Walii kilo ʋuufelegɔi (20) mɔtai zɔiti, naati ka é ti ɠaawuunni. É kalagiti ta sɛlɛ kɔluiti kpɛtɛni la tɔkpalaiti bɛ, ta é ti-unsuʋɛti pɛɛ la. 29 Kɔlu ɓɔigi é ɠɛni ga vebɛanii, é ɠɛni ga kilo waafelegɔ unnaanigɔ puufele maazu ɠila (2 421) kɛɠala. 30 Ti GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ ma labuiti kpɛtɛni ga naama ɠɔlu ɓɔigi, ta zalaɠa ɠulazuʋɛ, ta ná-kɔlu vɛlɛai, ta zalaɠa ɠulazuʋɛ ná-sɔɔlaiti kpein, 31 ta koii ma zasai ma labuiti kpein, ta sasai laaʋɛ ma labuiti, ta seɠe ʋɛlɛ ɲadegai zuzo kɔluiti kpein, ta sasai zuzo kɔluiti.

39

Zalaɠa ɠula zeɠeiti kpɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 28:1-14)

1 Gezei niiti ti loai ga ma ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, naa ɠa ti kpɛtɛni ga zalaɠa ɠula wotii ɠɛ zeɠeiti ada ɲadegai ma vaa ma. Ti ti ɓɛtɛni ga zalaɠa ɠula zeɠe ɲadegaiti Aalɔn ʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

2 Ti zalaɠa ɠula zeɠei ɓɛtɛni ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. Ti suʋuni ga zanu galui. 3 Ti zanugi ma sɛpɛgiti sumaaleni, ti teʋeleʋe eɠɛ galui, ti gezei zuʋu ga zanu galui, geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. 4 Ti kpakiga zeɠeiti kpɛtɛni ba, ti zeini zalaɠa ɠula zeɠei ɠaaɓelasu felegɔiti da. 5 Ti zalaɠa ɠula zeɠei ma lokoi ɓɛtɛni ga ma zii nɔ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya. É ɠɛni ga zanugi, ta geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. Ti ɠɛni ga ani ɠila ta zalaɠa ɠula zeɠei. 6 Ti kɔtu zɔngɔ ɓaa felegɔiti kpatani ti-lɔɔzuʋɛti ba, ti ga zanugi, kɔtui nii daaseigi ga wɔnikese, niiti Izelayɛle ná-doun zunuiti daaseigiti ti zɛʋɛni ti ma, eɠɛʋelei nu a ɗa kɔtui zaɠa la, eɠɛ zeeʋozɛba anii. 7 Ti ti ɠilini zalaɠa ɠula zeɠei ma ɓakiga zeɠe felegɔiti ba, ti ɠɛ ga Izelayɛle ná-doun zunuiti ta-ɠizɛsui, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

Kakazu zeɠei ɓɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 28:15-30)

8 Ti kakazu zeɠei ɓɛtɛni ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. Ti suʋuni ga zanu galui, ga zalaɠa ɠula zeɠei ɠɛʋelei. 9 Kakazu zeɠei ʋɛɛni su fele, é ɠɛ ga seki naanigi. Sakpai ɠɛni ga zeelo gila, kogi ɠɛ ga zeelo gila. 10 Ti kɔtu zɔngɔ ɓaagiti ɲɛkpɛni ba, ma ɲɛkpɛ naanigɔi zu: ma ɲɛkpɛ mɔungi zu, saaledoane gila, tɔpaze gila, ta emelode gila, 11 ma ɲɛkpɛi velesiɛi zu, gelenate gila, safiil gila, ta diama ɠila, 12 ma ɲɛkpɛi zaʋasiɛi zu, wɔpale gila, agate gila, ta ameetisete gila, 13 ma ɲɛkpɛi naanisiɛi zu, kelizɔlite gila, wɔnikese gila, ta zasepe gila. Niima ɠɔtu zɔngɔ ɓaagiti ti ɓatani ti-lɔɔzuʋɛti ba, ti ga zanugi. 14 Ti Izelayɛle ná-doun zunuiti daaseigiti sɛʋɛni kɔtu puugɔ maazu felegɔiti (12) ma, eɠɛʋelei nu a ɗa kɔtui zaɠa la, eɠɛ zeeʋozɛba aniiti. Boloda puugɔ maazu felegɔiti (12) daaseigiti ti ɠɛni ti ma, kɔtu ɠila, gila daasei, kɔtu ɠila, gila daasei.

15 Ti zanu galu felegɔiti toni kakazu zeɠei ʋa, ti vɛlɛai ga zanu kitei. 16 Ti zanu dɔɔzuʋɛ felegɔiti kpɛtɛni ta zanu balaɠae felegɔiti. Ti balaɠae felegɔiti toni kakazu zeɠei woizu felegɔiti ba. 17 Ti zanu galu felegɔiti toni balaɠae felegɔiti ba, kakazu zeɠei woizu felegɔiti. 18 Ti zanu galu felegɔiti sokpaiti toni dɔɔzuʋɛti felegɔ ʋa, niiti ti ɠiliai zalaɠa ɠula zeɠei ma ɓakiga zeɠe felegɔiti ba, nii a kɛ kakazu zeɠei yɛ ʋelelaʋɛ. 19 Ti zanu balaɠae felegɔi ɓɛtɛni mɔnɔ, ti ti lo kakazu zeɠei woizu felegɔi zɔiti ba, koozu ʋelei, ná ʋɛɛzu zalaɠa ɠula zeɠei ma. 20 Ti zanu balaɠae felegɔ ɠili kpɛtɛni, ti ti lo zalaɠa ɠula zeɠei ma ɓakiga zeɠe felegɔiti ba, buuʋɛ, ʋelela ʋelei, ti-lodazuʋɛ ɠobaʋɛ, zalaɠa ɠula zeɠei ma lokoi maazu. 21 Ti kakazu zeɠei ná-balaɠaegiti gilini zalaɠa ɠula zeɠei ná-balaɠaegiti ba, ga galu ɓiinii, naa ɠa a kɛ kakazu zeɠei ɠɛ zalaɠa ɠula zeɠei ma lokoi maazu, ti yeeɠaa mina ɠwɛ ta zalaɠa ɠula zeɠei. É ɠɛɛni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

Zalaɠa ɠula zeɠei zɔiti kpɛtɛ vai

(Ɛgezɔde 28:31-43)

22 Ti zalaɠa ɠula zeɠei ma lookɔba wolai ɓɛtɛni, fɛlɛai ɲɛgɛlɛin nɔ ga geze ɓiinii. 23 Tookɔba wolai naa ɠɔ teʋezuʋɛ ɠɛni saamaʋɛ, daaɠaleai é ɠaku ma ga seɠei taɠili, naa ɠa a kɛ é mina ʋali ga. 24 Gului nii daa ga gelenadegi, naama waai ma votoi ɠa ti gilini tookɔba wolai laamaʋɛ, ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, ta geze ʋagɔi kpaliai. 25 Ti zanu kitei ma lala koiti kpɛtɛni, ti ti ɠili gelenadegiti zɔɠɔzuʋɛti, é ɠaku tookɔba wolai laamaʋɛ, gelenadegiti zɔɠɔzuʋɛti, 26 tala ko ɠila, gelenade gila, tala ko ɠila, gelenade gila, é ɠaku tookɔba wolai laamaʋɛ ma, botii ma vaa zu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

27 Ti seɠewuzeɠeiti kpɛtɛni Aalɔn ta ná-doun zunuiti bɛ, ga geze ʋagɔi, 28 ta bɔɔlɔgiti ga geze ʋagɔi, ta ʋɛlɛ kpuɠagiti ga geze ʋagɔi kpaliai, 29 ta saamaɠiligiti ga geze ʋagɔi kpaliai, é ga geze ɓiinii, ta ma ɓɔigi, ta ma ɓɔi sɔsɔgi, suʋuai. Ti naa pɛ kpɛtɛni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

30 Ti zanu kitei ma zɛʋɛ goi ɓɛtɛni masa bɔɔlɔ ɲadegai ʋa, ti sɛʋɛni ga: «Feai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.» Sɛʋɛai eɠɛʋelei nu a ɗa zeeʋozɛba anii maazaɠa la. 31 Ti galu ɓiinii lo ba, nii a kɛ ti gili bɔɔlɔgi ʋa, maazuʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai
ma wotii ɓe fai

(Ɛgezɔde 35:10-19)

32 Ʋele ɠana seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma wotii kpein ge ɓeni la, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi. Izelayɛle nuiti ti naa kpein kɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni Moize ya, ti kɛɛni ɠana nɔ. 33 Ti ʋaani ga seɠe ʋɛlɛ ɲadegai Moize ʋɔ: ná-seɠe ʋɛlɛi, ta ná-sɔɔlaiti kpein, kalagiti, kpɛdɛgiti, gulu zɔkpɔiti, tɔkpalaiti, ta dabuiti, 34 ta baala sinɛ ɠɔlɔi ma ʋɛɛmazeɠei toai ga ma ɓɔigi, ta nuni ɠɔlɔiti ma ʋɛɛmazeɠei, ta seɠe zuɠooza golai, 35 ta zeele woo ɠesui ta ná-gulu zɔkpɔiti, ta dakulugi, 36 ta taɓalii, ta ná-sɔɔlaiti kpein, ta ɓuluiti ti veai GALA bɛ, 37 ta fitina zei anii é ga zanu kitei, ta ná-fitinaiti, ta ná-sɔɔlaiti kpein, ta fitinai ná-gulɔi, 38 ta zalaɠa ɠulazuʋɛ nii zanugi ziɛni maaʋɛ, ta siɛma wulɔ ɲadegai, ta ani maku nɛɛnɛgi, ta seɠe zuɠooza golai é nu lɛɛzuʋɛ seɠe ʋɛlɛi wu, 39 ta zalaɠa ɠulazuʋɛ é ga kɔlu ɓɔigi, ta kɔlu vɛlɛai é ga kɔlu ɓɔigi, ta ná-gulu zɔkpɔiti, ta ná-sɔɔlaiti kpein, ta maagba aniɲakai ta ná-seiga anii, 40 ta koii ma zasai ma zeɠeiti, ta ma lɔkpalaiti, ta ma labuiti, ta sasai laaʋɛ ma zeɠe zuɠooza golai, ta ná-galuiti, ta ná-suzo kɔluiti, ta seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu wotiɠɛ zɔɔlaiti kpein, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi vaa zu, 41 ta zalaɠa ɠula zeɠeiti ada ɲadegai vaa ma, zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-seɠeiti, ta ná-doun zunuiti ta-zeɠeiti zalaɠa ɠulazuʋɛ ma wotiiti faa zu.

42 Izelayɛle nuiti ti naama wotiiti kpein kɛɛni, é zoloo ma, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya. 43 Moize botii kpein fɛɠɛlɛfɛɠɛlɛni. É kaani ga ti kɛɛʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI deveni la. Názu ɠa Moize tuya looni la ti ʋɛ.

40

Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai lo fai
ta fee vai GALA bɛ

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Alu mɔungi ma volo mɔungi, ɗa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai lo, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi. 3 Ɗa zeele woo ɠesui zei bu, è maalɔɔɠu ga seɠe zuɠooza golai. 4 Ɗa ʋa ga taɓalii, è ná-sɔɔlaiti sei ga. Ɗa ʋa ga fitina zei anii, è fitinaiti kɛʋele ɓɛtɛ. 5 Ɗa ani maku nɛɛnɛgi ma zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋilɛ, nii zanugi ziɛni maaʋɛ, zeele woo ɠesui ɠakalaʋɛ. Ɗa seɠe zuɠooza golai zɛlɛ nu lɛɛzuʋɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu. 6 Ɗa gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ʋilɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠakalaʋɛ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi. 7 Ɗa maagba aniɲakai zei GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ta zalaɠa ɠulazuʋɛ ti yɔɠɔzuʋɛ, è ziɛi ʋu su. 8 Ɗa koii ma zasai lo, é maaɠooli ná pɛ, è seɠe zuɠooza golai zɛlɛ sasai laaʋɛ.

9 «Ɗa siɛma wulɔ ɲadegai zeɠe, è ta ziɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma, ta nii kpein a ɠɛ ná, è ti ɲade, ta ná-aniɲakaiti kpein. Toɠa ɲade. 10 Ɗa gulɔ ɲadegai ziɛ gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ma, ta ná-sɔɔlaiti. Ɗa zalaɠa ɠulazuʋɛ ve bɛ̀, naa ɠa a kɛ, zalaɠa ɠulazuʋɛ wola ɲade. 11 Ɗa gulɔ ɲadegai ziɛ maagba aniɲakai ma, é ʋɛɛ ná-seiga anii ʋa, è ɲade.

12 «Ɗa Aalɔn ta ná-doun zunuiti maaɓuɠa nu lɛɛzuʋɛ ʋa, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ɠakalaʋɛ, è ti maagba ga ziɛi. 13 Ɗa Aalɔn maaɠili ga zalaɠa ɠula zeɠeiti. Ɗa gulɔ ɲadegai ziɛ ma, è fe bɛ̀, é zalaɠa ɠula losuʋɛ ma wotii ɠɛ bɛ̀. 14 Ɗa ʋa ga ná-doun zunuiti, è seɠewuzeɠei loo ti ɠɔba. 15 Ɗa gulɔ ɲadegai ziɛ ti ma, eɠɛʋelei è gulɔi ziɛzu la ti-ɠɛɛ ma, naa ɠa a kɛ ti nà-zalaɠa ɠula wotii ɠɛ. Gulɔi a ziɛna ti ma, naa maaʋele ma, zalaɠa ɠula vai ma losuʋɛ ɠa ɠɛ ti ya, ti-mavofodaiti kpein su.»

16 Moize naa kpein kɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni zea. Zekana é kɛɛni la. 17 Konagi velesiɛi ma alu mɔungi ma volo mɔungi ɠa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai loni la. 18 Moize seɠe ʋɛlɛ ɲadegai loni, é ma labuiti kpɛtɛ, é ma ɓɛdɛgiti pilɛ, é gulu zɔkpɔiti dɔ ti zu, é tɔkpalaiti to. 19 É tandai zuvieni, é pɛɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma. É pɛɛmazeɠei ʋɛɛni maazu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea. 20 É zeele woo ɠokolo felegɔi zeɠeni, é ti la kesui zu. É gulu zɔkpɔiti dɔɔni kesui ma ʋalaiti su. É kesui lakulugi zeini kesui la. 21 É liini ga kesui seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu. É seɠe zuɠooza golai zɛlɛni, nii a kɛ é zeele woo ɠesui maalɔɔɠu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea. 22 É taɓalii ʋilɛni GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, nu ɠɔʋɛzu ʋelei, seɠe zuɠooza golai ɠakalaʋɛ. 23 É ɓuluiti puuni ga ga pagɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea.

24 É fitina zei anii ʋilɛni GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, nu yeezazu ʋelei, taɓalii letemaʋɛ. 25 É ma vitinaiti kɛʋele ɓɛtɛni, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea. 26 É zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋilɛni, nii zanugi ziɛni maaʋɛ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, seɠe zuɠooza golai ɠakalaʋɛ. 27 É ani maku nɛɛnɛgiti galani ga, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea.

28 É seɠe zuɠooza golai zɛlɛni nu lɛɛzuʋɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu. 29 É gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ʋilɛni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠakalaʋɛ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi. É gala zalaɠai ɠulani ná ta vebɛaniiti, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea.

30 É maagba aniɲakai zeini GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ta zalaɠa ɠulazuʋɛ ti yɔɠɔzuʋɛ. É ziɛi ʋuuni su maagba vaiti su. 31 Moize ta Aalɔnni, ta ná-doun zunuiti, ti ɠɔɠɔiti ta ti-yeeiti maagbani náʋɛ. 32 Ta la ɠɛna lɛa GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, ɓaa ti ʋa maaɓuɠa zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa, ti ɠɛni ɓɔɠɔ maagbazu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

33 É koii ma zasai loni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ta zalaɠa ɠulazuʋɛ maaɠoolii zu, é seɠe zuɠooza golai zɛlɛ sasai laaʋɛ. Zekana Moize ɓeni da ga botii ɠɛ.

Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai

(Gaalu Sɛʋɛi 9:15-23)

34 Tonaɓiingi ʋɛɛni GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wuulaaveni. 35 Moize la mɔ ɠɛni zoosu é ʋa lɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, mazɔlɔɔ tonaɓiingi ɠɛni ʋɛɛni ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠɛni nɔ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai laavesu ɠɔ. 36 Siɛgi zu tonaɓiingi ɠɛni wuzeɠezu la, é zeɠe seɠe ʋɛlɛ ɲadegai maazu, názu ɠa Izelayɛle nuiti ti ɓena siɛi wo da, ti zeɠe ti-ʋuuzuʋɛ. 37 Ni tonaɓiingi la dɛ wuzeɠeni maazu, ti la ɠɛni liizu, eyɛsu voloi a la wuzeɠena la. 38 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tonaɓiingi ɠɛni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai maazu foloi, kɛlɛ kpidii, abui ɠɛni zosu tonaɓiingi zu, Izelayɛle nuiti kpein ti ɠɛni kaazu kpezekele. Zekana é ɠɛni ɠɛɛzu la ta-ziɛ yeeɠɛɠalai kpein su.

* 2:10 Moize: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «kula.»

Leevi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

Leevi Nuiti

Ta-Zɛʋɛi

Puuzu mɔungi ɠa dɛɛzu ga GALA ka yɛsu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, é Moize loli, é ɓɔɛ pɔ. Sɛʋɛi naati kpein su, GALA ka tɔgiti ta deveiti ma mɔinmɔin feezu Moize ya, Izelayɛle nuiti ta-vaa zu, minazeɠegi ɠɛ ba ga zɔi nɔpɛ a ziɛ ga tiye toɠa zɛnvui wo (18:5, bogɛ Wɔl. 10:5).

Ti pɛ su, GALA ka Izelayɛle nuiti kalasu ga ʋelei ta faaɠaazagiti maala la, ti nɛɛ GALA bɛ, ti ɓɔ faa ma, nii a ɠɛ seɠe ʋɛlɛi ɠɛ ga komi bosuʋɛ ɠiteɠitegi.

Kɛni niiti ti zalaɠaiti kulazu, ti kɛ eɠɛʋelei deveiti ti la (1:1--7:38).

Unfemai ve zalaɠa ɠula nuiti bɛ, ti luʋa ʋelei ɠɛ ga lɛbiya vaa (8:1--10:20).

Ni toɠa zoo ɠɛɛzu, nuɓusɛi ɠilagilagi ɓeteʋe kpusɛi zu ɠɔzɔba vaiti ba (11:1--16:34).

Ta zɛnvu zuɠoloɠologi, ta kala ɲɔiti kpein (17:1--27:34).

Ɲade GALAGI, nɛɛbɛ ƓALAGI, zɛnvu su ƓALAGI, ɠa pɔ é ná-nuɓusɛiti pɔɔpɛɛ ná-ɲadedai ʋa (19:2), naa ɠa a kɛ ti li ga zɛnvu vai ta nɛɛbɛ vai, ti daazeeli.

Naama ɠisiɛi zu, é devei nii woni Izelayɛle nuiti ma, nii Yesu ɓalaagi ma vaa wolai looni nuiti kisu ga: «Wo ɠilagilagi maanɛɛʋɛ é seiɲɔɠɔi nɛɛ ʋɛ, eɠɛ tɔ ɓɔɠɔi» (19:18, Mat. 22:39).

Tɔgi naati ta ɠulazu niima yeeɠɛɠalai zu zɛʋɛ ɠala nuiti filiba, kɛlɛ toɠa kidaaleʋe nuiti toozu ɠisu folo-o-folo, é maaɓakpa, ga wooiti kpein ta nɛɛbɛ ɓɔfaamai GALA pɔ, toɠa ga zɛnvu su vai nii nuɓusɛi ɓɛdɛi ba.

TƆGITI É ƲILƐ ZALAƓAITI BA

1

(1:1--7:38)

Gala zalaɠaiti

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI Moize lolini, é ɓɔɛ pɔ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu nui ta vebɛanii veezu la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, toɠa seɠe toganii ma wolaiti ɓaa ma goiti saama. 3 Ni ná-vebɛanii ɠa ga togani wolai, é ga gala zalaɠai, toɠa ma zinɛi ta ve, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ba. Toɠa kula GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI daazo. 4 Toɠa yeeʋɛɛ gala zalaɠa loganii unmaʋɛ, naa ɠa nɛɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga é ɠɛ tɔun bɛ ga koto gba vai. 5 Toɠa nikɛ zinɛi ɠɔdaaleʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Zalaɠa ɠula nuiti, Aalɔn ná-doun zunuiti, ta ma ɲamai lɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ti pili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo, é GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 6 Toɠa gala zalaɠa loganii ɠɔlɔɔ, é teʋeleʋe, é kpulukpulu. 7 Zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-doun zunuiti ta abui la zalaɠa ɠulazuʋɛ, ti koʋii ʋu abui ɠa. 8 Zalaɠa ɠula nuiti, Aalɔn ná-doun zunuiti, ta ma ɓulukpulugiti, ta ma ungi, ta ma wulɔiti da koʋii maazu, zalaɠa ɠulazuʋɛ abui ɠa. 9 Toɠa koozu zɔɔlaiti ta kɔɠɔiti gba ga ziɛi. Zalaɠa ɠula nui ɠa ti kpein gala zalaɠa ɠulazuʋɛ. Gala zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

10 «Ni ná-vebɛanii a ɠɛna ga gala zalaɠai, é ga togani goi, baala ziʋoiti ɓaa boli yiʋoiti, toɠa ma zinɛi ɠula ga zalaɠai, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ba. 11 Toɠa kɔdaaleʋe zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠɔʋɛzuʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Zalaɠa ɠula nuiti, Aalɔn ná-doun zunuiti, ta ma ɲamai ʋili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 12 Toɠa teʋeleʋe, é kpulukpulu, ta ma ungi, ta ma wulɔi. Zalaɠa ɠula nui ɠa ti la koʋii maazu, puai abui ɠa, zalaɠa ɠulazuʋɛ. 13 Toɠa koozu zɔɔlaiti, ta ma ɠɔɠɔiti gba ga ziɛi. Zalaɠa ɠula nui ɠa ti kpein kula ga zalaɠai, é gala, zalaɠa ɠulazuʋɛ. Gala zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

14 «Ni ná-vebɛanii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, a ɠɛna ga gala zalaɠai, é ga wɔnii, toɠa ʋa ga kpumagoi ɓaa poopo kpokpagi. 15 Zalaɠa ɠula nui ɠa ʋa ga wɔnii zalaɠa ɠulazuʋɛ. Toɠa nɔungi volo ba, é gala, zalaɠa ɠulazuʋɛ. Toɠa ma ɲamai leda zalaɠa ɠulazuʋɛ laamaʋɛ. 16 Toɠa ma ɠɔzɔgi ta su aniiti kula su, é ti ʋili ya zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠobaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei, zuʋu ʋilisuʋɛ. 17 Toɠa wɔni laaʋali koʋegiti zɔɠɔzuʋɛ, kɛlɛ é mina teʋe su. Zalaɠa ɠula nui ɠa wɔni ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ, koʋii maazu, puai abui ɠa. Gala zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

2

Vebɛaniiti ti ga ma vukɔi

1 «Siɛgi zu nui ta vebɛani veezu la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ná-vebɛanii ɠa ɠɛ ga ani vukɔ ʋagɔi. Toɠa gulɔi ʋu ma, é ani maku nɛɛnɛgi ɓɔ ba. 2 Toɠa ʋaa la zalaɠa ɠula nuiti pɔ, Aalɔn ná-doun zunuiti. Zalaɠa ɠula nui ɠa zeeɲɛ gila seɠe ani vukɔi zu, nii gulɔi ʋuai ma, é ɓɔ ani maku nɛɛnɛgi kpein ba, é gala, zalaɠa ɠulazuʋɛ ga ɠizɛsui. Zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 3 Nii é yɛsu vebɛanii ʋolu, naa ɠa ɠɛ ga Aalɔn ta ná-doun zunuiti tɔnɔ. Toɠa ga anii ɲadega wola zalaɠa aniiti saama, ti ɠalazu abui ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

4 «Ni vebɛani ʋe, nii é mɔsu fuului zu, é ɠɛ ga ɓulu ʋɛlɛʋɛlɛgiti lɛʋɛ la su, é kpɛtɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, ɓaa ɓulu lɛɛvɛiti lɛʋɛ la su, gulɔi ʋuai ma.

5 «Ni vebɛani ʋe, nii é ɠeesu kɔlui maazu, toɠa ɠɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi lɛʋɛ la su, gaayɔgai ga gulɔi. 6 Toɠa ɠaleɠale, é ɓulukpulu, gulɔi ʋu maazu. Toɠa ga vebɛanii.

7 «Ni vebɛani ʋe, nii é ɠeesu kɔlu liɠii ma, toɠa ɠɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi.

8 «Ta ʋa ga vebɛanii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, nii kpɛtɛai ga naama aniiti. Toɠa ve zalaɠa ɠula nui ya, é ʋaa la zalaɠa ɠulazuʋɛ. 9 Nii maanɛai, é ɠula ga ɠizɛsui, zalaɠa ɠula nui naa zeɠe ba, é gala, zalaɠa ɠulazuʋɛ. Zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 10 Nii é yɛsu vebɛanii ʋolu, naa ɠa ɠɛ ga Aalɔn ta ná-doun zunuiti tɔnɔ. Toɠa ga anii ɲadega wola zalaɠa aniiti saama, ti ɠalazu abui ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

11 «Vebɛanii tanɔpɛ wo ɠɛɛzu feezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta la ɓɛtɛa ga lɛʋɛi, mazɔlɔɔ wo la ani nɔpɛ gala, nii lɛʋɛi a ɠɛ su, ɓaa kɔin gulɔi, vebɛaniiti saama, ti ɠalazu abui ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 12 Wa zoo wo ta ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga zooi ʋa lɔnɔ mɔungiti ma vebɛanii, kɛlɛ é mina ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ, eɠɛ vebɛanii makugi nɛai.

13 «Wa kpoloi ʋu wa-vebɛaniiti kpein ba. Kpoloi mina ʋala wa-vebɛanii zu, wa-ƓALAGI ná-minazeɠegi ma ʋoogi ʋe. Kɛni kpoloi ʋu wa-vebɛaniiti kpein ba.

14 «Ni wa zooi ʋa lɔnɔ mɔungiti ma vebɛanii veena Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, wa ani ɠɔpɔ niinɛiti gee dɛ, naa ʋolu wo ti wolowolo, ma vukɔi ɠula. 15 Wa gulɔi ʋu ma, ta ani maku nɛɛnɛgi. Vebɛani ʋe. 16 Zalaɠa ɠula nui ɠa ma vukɔi ɠilazuʋɛ ɠala, ta gulɔi, é ʋɛɛ ani maku nɛɛnɛgi kpein ba, é ɠɛ ga ɠizɛsui. Zalaɠai ʋe, nii abui galazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

3

Ziilɛi zalaɠaiti

1 «Ni nui ta ná-vebɛanii a ɠɛna ga ziilɛi zalaɠai, ni toɠa ga togani wolai, toɠa ma zinɛi ɓaa ma zaai ɠula, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 2 Toɠa yeeʋɛɛ zalaɠa loganii unmaʋɛ, é kɔdaaleʋe GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. Zalaɠa ɠula nuiti, Aalɔn ná-doun zunuiti, ta ma ɲamai ʋili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 3 Naama yiilɛi zalaɠai zu, nii a kula ba ga zalaɠai, é ɠalazu abui ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naa ɠa é ga: ma wulɔi felevelegai koozu zɔɔlaiti ma, ta nii kpein giliai ba, 4 ta ma lɔɠɔ felegɔiti, ta ma wulɔi felevelegai ti ma, é ʋɛɛzu ma zaamalɔkaeiti ma, ta ma mɔɔin ʋasuʋɛ, a kula ma lɔɠɔiti kobaʋɛ. 5 Aalɔn ná-doun zunuiti ta naa ʋɛɛ gala zalaɠai ʋa, nii a ɠɛ koʋii maazu, ti gala zalaɠa ɠulazuʋɛ. Zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

6 «Ni toɠa ziilɛi zalaɠai ɠulazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga togani goi ta, toɠa ma zinɛi ɓaa ma zaai ɠula, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ba. 7 Ni baala ziʋoi ɠa a kula ga zalaɠai, toɠa ʋaa la Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 8 Toɠa yeeʋɛɛ zalaɠa loganii unmaʋɛ, é kɔdaaleʋe GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. Aalɔn ná-doun zunuiti ta ma ɲamai ʋili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 9 Naama yiilɛi zalaɠai zu, nii a kula ba ga zalaɠai, é ɠalazu abui ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naa ɠa é ga: ma wulɔi, ta wɔɔngi kpein, a kula saamalɔkaei ʋa, ta ma wulɔi felevelegai koozu zɔɔlaiti ma, ta nii kpein giliai ba, 10 ta ma lɔɠɔ felegɔiti, ta ma wulɔi felevelegai ti ma, é ʋɛɛzu ma zaamalɔkaeiti ma, ta ma mɔɔin ʋasuʋɛ, a kula ma lɔɠɔiti kobaʋɛ. 11 Zalaɠa ɠula nui ɠa naa ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ. Daamiani zalaɠai ʋe, nii abui galazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

12 «Ni ná-vebɛanii a ɠɛna ga bolii, toɠa kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 13 Toɠa yeeʋɛɛ zalaɠa loganii unmaʋɛ, é kɔdaaleʋe GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. Aalɔn ná-doun zunuiti ta ma ɲamai ʋili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 14 Nii a kula ba ga zalaɠai, é ɠalazu abui ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, naa ɠa é ga: ma wulɔi felevelegai koozu zɔɔlaiti ma, ta nii kpein giliai ba, 15 ta ma lɔɠɔ felegɔiti, ta ma wulɔi felevelegai ti ma, é ʋɛɛzu ma zaamalɔkaeiti ma, ta ma mɔɔin ʋasuʋɛ, a kula ma lɔɠɔiti kobaʋɛ. 16 Zalaɠa ɠula nui ɠa naa ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ. Daamiani zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai. Ma wulɔi kpein ka ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi.

17 «Nii ɠa ga ɠɔoɠɔ tɔgi wo-mavofodaiti kpein bɛ, ʋɛ nɔpɛ wa zei ná: Wo la sua wulɔi ta ɲamai mia pɛ.»

4

Koto gba zalaɠaiti

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu nui ta kotoi ɠɛɛzu la, é la kɛɛni ga gaaɠilimai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ta laalɔɠɔma, é fai ta ɠɛ, nii maa la nɛɛni ga é ʋa ɠɛ, 3 ni zalaɠa ɠula nui ʋe, gulɔ ɲadegai ziaai ma, é nuɓusɛiti kɛ ga sɔba nu, ná-kotoi é kɛai naa maaʋele ma, toɠa nikɛ zinɛ ɓokpagi ɠula ga zalaɠai, nii nɛɛʋuzu la ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é ɠɛ ga koto gba zalaɠai. 4 Toɠa ʋa ga nikɛ zinɛi GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, é yeeʋɛɛ nikɛ zinɛi unmaʋɛ, é kɔdaaleʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 5 Zalaɠa ɠula nui gulɔi ziaai ma, naa ɠa nikɛ zinɛi ma ɲamai ta zeɠe, é lii la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, 6 toɠa yeeɓeɠai lɔ ɲamai wu, é ɲamai vaza daa ɠɛ lɔfela, seizu ɲadegai ma zeɠe zuɠooza golai letemaʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 7 Zalaɠa ɠula nui ɠa ɲamai ta ziɛ ani maku nɛɛnɛgiti ma zalaɠa ɠulazuʋɛ ma minɛiti ma, nii é Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu. Toɠa nikɛ zinɛi ma ɲamai mɔtai ʋu ya gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ɠɔɠɔaʋɛ, nii é GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 8 Toɠa koto gba nikɛ zinɛi ma wulɔi kpein kula: ma wulɔi felevelegai koozu zɔɔlaiti ma, ta nii kpein giliai ba, 9 ta ma lɔɠɔ felegɔiti, ta ma wulɔi felevelegai ti ma, é ʋɛɛzu ma zaamalɔkaeiti ma, ta ma mɔɔin ʋasuʋɛ, a kula ma lɔɠɔiti kobaʋɛ. 10 Zalaɠa ɠula nui ɠa tobazuʋɛ naati kula, eɠɛʋelei ti ɠulazu la ziilɛi zalaɠa nikɛ zinɛi ʋa, é ti ɠala, gala zalaɠaiti kulazuʋɛ. 11 Kɛlɛ nikɛ zinɛi ma ɠɔlɔi, ta ma zuai kpein, é ʋɛɛ nɔungi ʋa, ta kɔɠɔiti, ta ma ɠoozu zɔɔlaiti, ta ma ɓooiti, 12 woo zuɓuɠa su, nii kpein zɛgai ʋoluzu nikɛ zinɛi ʋa, toɠa li ga naa ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, ada ɲadegai ta, zuʋu ʋilisuʋɛ, é gala abui ɠa, koʋii maazu. Toɠa gala zuʋu ʋilisuʋɛ.

13 «Ni Izelayɛle ʋɛbɛi kpein ka é kotoi ɠɛa, ti la gaaɠilini ma, ti la suɠwɛɛni, ti naa ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tɔgi taɠila daalɔɠɔma, fai nii ti maa la nɛɛni ga ti ʋa kɛ ɲɛgɛlɛin, ti ɓɔɠɔ ɠɛ ɠana ga sɔba nu, 14 kotoi ti kɛai, naa a ɠulana kɛlɛ zu, bɛbɛi ɠa nikɛ zinɛ ɓokpa gila kula ga koto gba zalaɠai, ta ʋaa la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 15 Izelayɛle ɠɛwolaiti ta yeeʋɛɛ nikɛ zinɛi unmaʋɛ, ti kɔdaaleʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 16 Zalaɠa ɠula nui nii gulɔi ziaai ma, naa ɠa li ga nikɛ zinɛi ma ɲamai ta GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, 17 toɠa yeeɓeɠai lɔ ɲamai wu, é faza, ná zeizu ɠɛ lɔfela Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, seɠe zuɠooza golai letemaʋɛ. 18 Toɠa ɲamai ta ziɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ma minɛiti su, nii é Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, ta toɠa ɲamai mɔtai ʋu ya gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ɠɔɠɔaʋɛ, nii é GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 19 Toɠa nikɛ zinɛi ma wulɔi kpein kula, é gala, zalaɠa ɠulazuʋɛ. 20 Toɠa nikɛ zinɛi naa ɠɛ, eɠɛʋelei nɔ koto gba nikɛ zinɛi ɠɛɛzu la. Toɠa kɛ ɠana nɔ. Zekana zalaɠa ɠula nui a koto gba vai ɠɛ la ti ʋɛ, suvaa ɠa yɛ ti ʋɛ. 21 Toɠa li ga nikɛ zinɛi ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, é gala, eɠɛʋelei é nikɛ zinɛ mɔungi ɠalani la. Koto gba zalaɠai ɠana bɛbɛi ná-faa zu.

22 «Siɛgi zu kundiɠii ta a kotoi ɠɛɛna la, é la gaaɠilini ma, é kɛ ná-GALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ta laalɔɠɔma, é fai ta ɠɛ, nii maa la nɛɛni ga é ʋa ɠɛ, é ɓɔɠɔ ɠɛ ɠana ga sɔba nu, 23 a ná-kotoi ɠwɛɛna, nii é kɛai, toɠa boli zinɛi ɠula ga zalaɠai, nii nɛɛʋuzu la ba. 24 Toɠa yeeʋɛɛ boli zinɛi unmaʋɛ, é kɔdaaleʋe, gala zalaɠa loganiiti kɔdaaleʋezuʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Koto gba zalaɠai ʋe. 25 Zalaɠa ɠula nui ɠa koto gba zalaɠai ma ɲamai ta zeɠe ga yeeɓeɠai, é ta ziɛ gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ma minɛiti ma, toɠa ɲamai mɔtai ʋu ya gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ɠɔɠɔaʋɛ. 26 Toɠa ma wulɔi kpein gala zalaɠa ɠulazuʋɛ, eɠɛʋelei ziilɛi zalaɠai ma wulɔi la. Zekana zalaɠa ɠula nui a koto gba vai ɠɛ la kundiɠii naa ʋɛ, ná-kotoi vaa zu, suvaa ɠa yɛ bɛ.

27 «Ni nui ta ʋe, nuɓusɛiti saama, é kotoi ɠɛai, é la gaaɠilini ma, é naa ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tɔgiti ta laalɔɠɔma, é fai ta ɠɛ, nii maa la nɛɛni ga é ʋa ɠɛ ɲɛgɛlɛin, é ɓɔɠɔ ɠɛ ga sɔba nu ɠana, 28 a ná-kotoi ɠwɛɛna, é kɛai, toɠa boli zaai ɠula ga zalaɠai, nii nɛɛʋuzu la ba, kotoi vaa zu nii é kɛai. 29 Toɠa yeeʋɛɛ koto gba loganii unmaʋɛ, é kɔdaaleʋe, gala zalaɠa loganiiti kɔdaaleʋezuʋɛ. 30 Zalaɠa ɠula nui ɠa suai ma ɲamai ta zeɠe ga yeeɓeɠai, é ta ziɛ gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ma minɛiti ma, é ɲamai mɔtai ʋu ya zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠɔɠɔaʋɛ. 31 Toɠa ma wulɔi kpein kula, eɠɛʋelei ziilɛi zalaɠai ma wulɔi ɠulazu la, é gala, zalaɠa ɠulazuʋɛ, toɠa ɠɛ ga ani maku nɛɛnɛgi Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Zekana zalaɠa ɠula nui a koto gba vai ɠɛ la bɛ, suvaa ɠa yɛ bɛ.

32 «Ni sɔba nui a ʋaana ga baalagi ga koto gba zalaɠai, toɠa ɠɛ ga ma zaai, nii nɛɛʋuzu la ba. 33 Toɠa yeeʋɛɛ koto gba zalaɠa loganii unmaʋɛ, é kɔdaaleʋe, gala zalaɠa loganiiti kɔdaaleʋezuʋɛ. 34 Zalaɠa ɠula nui ɠa suai ma ɲamai ta zeɠe ga yeeɓeɠai, é ta ziɛ gala zalaɠaiti kulazuʋɛ ma minɛiti ma, é ɲamai mɔtai ʋu ya zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠɔɠɔaʋɛ. 35 Zalaɠa ɠula nui ɠa ma wulɔi kpein kula, eɠɛʋelei ziilɛi zalaɠa ʋaala gulɔi ɠulazu la, é gala, zalaɠa ɠulazuʋɛ, naa ʋɛɛ gala zalaɠai zɔiti ba, ti ɠalazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Zekana zalaɠa ɠula nui a koto gba vai ɠɛ la zunui naa ʋɛ, ná-kotoi vaa zu é kɛai, suvaa ɠa yɛ bɛ.

5

Kotoi niiti ti zuvaayɛsu
ga koto gba zalaɠai

1 «Ni nui ta a faa ɠaana, ɓaa é faa mɛni, naa ʋolu é toligi mɛni ga zeeleiti ti ʋa, kɛlɛ é la kɛɛni, nii é kwɛɛ, é ʋa naama zeele wooi wo, ná-faaɠaaza golai ma ɠasɔi ɠa la unma.

2 «Siɛgi zu nui ta vɔɔɠuzu la kɔzɔba anii ta ʋa, é la suɠwɛɛ, kɔzɔba zuai ta ma ʋoomai, é ɠɛni ga dɔɓɔ zua, ɓaa toganii ta, ɓaa kpokpo ganii, tɔ ɓɔɠɔi ɠa ɠɔzɔ, é ɠɛ ga sɔba nu.

3 «Ni a vɔɔɠuna nui ta ma zii nɔpɛ ba, kɔzɔai, nii a zoo tɔ ɓalaa kɔzɔzu, a suɠwɛɛna nɔ feya, toɠa ɠɛ ga sɔba nu názu.

4 «Ni nui ta a ɓɔɛna soleyai zu, é ɠona ga toɠa faa ɲɔu ɠɛɛzu ɓaa faa ʋagɔi, é la ɠidaani bu, a suɠwɛɛna nɔ feya, toɠa ɠɛ ga sɔba nu názu.

5 «Deɠɛmu, zɔi é ɠɛɛzu ga sɔba nu niima vaiti gila su, toɠa la zɔ ga ga ná-kotoi. 6 Naa ʋoluma ná-kotoi vaa zu é kɛai, toɠa ʋa ga baala saa ɠila ɓaa boli zaa ɠila, é ɠɛ ga koto gba zalaɠai, faazuɓɛtɛ vai zu Ɠɔoɠɔ GALAGI letema. Zekana zalaɠa ɠula nui a koto gba vai ɠɛ la bɛ, ná-kotoi vaa zu.

Bala nuiti ta-zalaɠai

7 «Ni ani la nu ya, a baala saai zɔlɔɔ da, ɓaa boli zaai, ná-kotoi vaa zu é kɛai, toɠa ʋa ga kpumago felegɔ, ɓaa poopo kpokpa felegɔ, faazuɓɛtɛ vai zu Ɠɔoɠɔ GALAGI letema. Gilagi ɠɛ ga koto gba zalaɠai, zɔi ɠɛ ga gala zalaɠai. 8 Toɠa ʋa ga tiye zalaɠa ɠula nui ʋɔ, naa ɠa naa ɠula ga zalaɠai mɔunpa, nii maanɛai é ɠɛ ga koto gba zalaɠai. Zalaɠa ɠula nui ɠa kɔgi ʋee ga, kɛlɛ é mina nɔungi ɠula ga. 9 Toɠa ma ɲamai ta vaza zalaɠa ɠulazuʋɛ laamaʋɛ, é ɲamai mɔtai leda zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠɔɠɔaʋɛ. Koto gba zalaɠai ʋe. 10 Toɠa zɔɔma wɔni ɠɛ ga gala zalaɠai, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu. Zekana zalaɠa ɠula nui a koto gba vai ɠɛ la zunui naa ʋɛ, ná-kotoi vaa zu é kɛai, suvaa ɠa yɛ bɛ.

11 «Ni ani la nu ya, nii a kpumago felegɔ zɔlɔɔ da, ɓaa poopo kpokpa felegɔ, toɠa ʋa ga vebɛanii ná-kotoi ma vaa zu, ga kilo saʋagɔ ɓulu vukɔ ʋagɔi zu. É mina gulɔ ʋu ma ɲɛgɛlɛin, ta é mina ani maku nɛɛnɛ pɛɛ ba ɓalaa, mazɔlɔɔ toɠa ga koto gba zalaɠai. 12 Toɠa ʋaa la zalaɠa ɠula nui ʋɔ. Zalaɠa ɠula nui ɠa zeeɲɛ gila seɠe ga ɠizɛsui, é gala, zalaɠa ɠulazuʋɛ, naa ʋɛɛ zalaɠai zɔiti ba, ti ɠalazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Koto gba zalaɠai ʋe. 13 Zekana zalaɠa ɠula nui a koto gba vai ɠɛ la zunui naa ʋɛ, ná-kotoi vaa zu é kɛai, é lo naama vaiti taɠila ba, suvaa ɠa yɛ bɛ. Nii a yɛ ʋoluzu, naa ɠa ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui nɔnɔ, eɠɛʋelei a ɗa ɠɛ la ga vebɛanii ma zalaɠai.»

Faazuɓɛtɛ zalaɠai

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 15 «Siɛgi zu nui ta ɠɛɛzu la ga ladalala nu, é kotoi ɠɛ, é la gaaɠilini ma, é makɛ aniiti ba ɓɔɠɔ ʋɛ, niiti ti veai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, toɠa baala sinɛi zeɠe, nii nɛɛʋuzu la ba, é kula ga faazuɓɛtɛ zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ná-kotoi vaa zu, eɠɛʋelei sɔngɔi la, é lo seizu ɲadegai ma wali vaiti kɛʋelei ʋa. Faazuɓɛtɛ zalaɠai ʋe. 16 Toɠa fe zalaɠa ɠula nui ya, é pɛɛ anii ná zeizu lɔɔlugɔi ɠilazuʋɛ ʋa, nii feai GALA bɛ. Zekana zalaɠa ɠula nui a koto gba vai ɠɛ la bɛ ga baala sinɛi, nii kulaai ga faazuɓɛtɛ zalaɠai, suvaa ɠa yɛ bɛ.

17 «Ni nui ta a koto ɠɛɛna, é la suɠwɛɛ, é naa ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei gila daalɔɠɔma, fai niiti maa la nɛɛni, ti ʋa ɠɛ ɲɛgɛlɛin, toɠa ɓɔɠɔ ɠɛ ga sɔba nu, ná-faaɠaaza golai ma ɠasɔi ɠa la unma. 18 Toɠa ʋa ga baala sinɛi, nii nɛɛʋuzu la ba, é fe zalaɠa ɠula nu ya, ga faazuɓɛtɛ zalaɠai, é seɠe togani ɓulugi zaama, eɠɛʋelei sɔngɔi la. Zekana zalaɠa ɠula nui a koto gba vai ɠɛ la bɛ, ná-kotoi vaa zu é kɛai, é la suɠwɛɛ, suvaa ɠa yɛ bɛ. 19 Faazuɓɛtɛ zalaɠai ʋe, zunui naa ɓɔɠɔ ɠɛɛni ɠiteɠite su ga sɔba nu Ɠɔoɠɔ GALAGI letemazu.»

20 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 21 «Siɛgi zu nui ta koto ɠɛɛzu la, é ɠɛ ga ladalala nu Ɠɔoɠɔ GALAGI letemazu, é zɛɛi wo seiɲɔɠɔi ma, kaliva ma vaa zu, anii é kalivaai ma ga é makɛ, anii unmaai, ɓaa ta ɠulaai su ga yaavai, 22 ɓaa é laamaɓa ga tooya anii ɠaa vai, ɓaa é zɛɛ ɠonai wo, é lo kotoi tanɔpɛ ba, nuɓusɛi a zoo kɛɛzu, 23 siɛgi zu a kotoi ɠɛɛna la ɠana, é ɓɔɠɔ ɠɛ ga sɔba nu, anii nii é unma, ɓaa é ta ɠula su ga yaavai, toɠa naa ʋotogi ve, ɓaa anii é ɠalivaani ma, ɓaa anii toai ya, é ka, 24 ɓaa anii-yo-anii nii é zɛɛ ɠonai wosu, é lo ba. Toɠa gaavɔnigai ve, é seizu lɔɔlusiɛi ɠilazuʋɛ ɠila pɛɛ ba, é teʋe anii kɛɛ nui ʋɔ, naama voloi nɔ ma, yeei é ná-faa zuɓɛtɛ zalaɠai ɠulazu la. 25 Toɠa ʋa zalaɠa ɠula nui ʋɔ ga ná-faa zuɓɛtɛ zalaɠai, ná-kotoi vaa zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ga baala sinɛi nii nɛɛʋuzu la ba, é ɠula togani ɓulugi zu, eɠɛʋelei sɔngɔi la. 26 Zekana zalaɠa ɠula nui a koto gba vai ɠɛ la bɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, suvaa ɠa yɛ bɛ, é ɠɛni ga faaɠaazagi ma zii nɔpɛ, é ɓɔɠɔ ɠɛai su ga sɔba nu.»

6

Gala zalaɠaiti
ta vebɛaniiti ma lɔgiti

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Niima levei ve Aalɔn ta ná-doun zunuiti zea, è ɠɛ ti ma: Gala zalaɠai ma lɔgi ɠaa: Gala zalaɠai ɠa yɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ma lutui zu, kpidii ɲɛgɛlɛin eyɛsu sobui, zalaɠa ɠulazuʋɛ ma abui ɠa yɛ sosu. 3 Sobui, zalaɠa ɠula nui ɠa ná-seɠei loo ɠɔba, é ʋɛlɛ kpuɠagi lɛ ɓɔɠɔ ma, niiti ti ga gezei. Toɠa zuʋui ɠula, nii abui kulaai gala zalaɠai ɠalazuʋɛ, toɠa sei zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠoba. 4 Naa ʋoluma toɠa ná-seɠeiti pu, é taɠiligaa loo, ga é li ga zuʋui ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, ada ɲadegai ta zu. 5 Abui ɠa yɛ sosu zalaɠa ɠulazuʋɛ, é mina za ɲɛgɛlɛin. Sobu-o-sobu, zalaɠa ɠula nui ɠa abui lo koʋii ʋa, é gala zalaɠai ɓɛtɛ, é ziilɛi zalaɠaiti ma wulɔi ɠala. 6 Abui ɠa yɛ sosu ɠɔ zalaɠa ɠulazuʋɛ, é mina za.

7 «Vebɛanii ma lɔgi ɠaa: Aalɔn ná-doun zunuiti ta kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠakalaʋɛ. 8 Zalaɠa ɠula nui ɠa zeeɲɛ gila seɠe ani vukɔi zu, nii gulɔi ʋuai ma, é pɛɛ ani maku nɛɛnɛgi kpein ba. Toɠa naa ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ ga ɠizɛsui, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 9 Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta vebɛanii mɔtai mi. Ta mi ada ɲadegai ta, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ, kɛlɛ lɛʋɛ mina ɠɛ ba. 10 Nu mina lɛʋɛ ʋu ma, é ʋa mɔ da. Tɔnɔi ɠana gè feai ti ʋɛ nà-vebɛaniiti su, ti ɠalazu abui ɠa. Ani ʋe gola ɲadegai, eɠɛ koto gba zalaɠai ɓaa faazuɓɛtɛ zalaɠai. 11 Zunui kpein ka ta mi, Aalɔn ná-doun zunuiti saama. Tɔgi ɠana wo-mavofodaiti kpein bɛ eyɛsu ɠɔ, é lo vebɛaniiti ba, ti ɠalazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Nu-o-nu a vɔɔɠu ba, naa ɠa ɲade.»

12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 13 «Wɛlɛ vebɛanii ʋa, Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta fe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, foloi ta gulɔ ɲadegai ziɛna la ti ma: kilo saʋagɔ ɓulu vukɔ ʋagɔi zu, gilazuʋɛ sobui, gilazuʋɛ kpɔkɔi, eɠɛ folo-o-folo vebɛanii. 14 Ɓulu vukɔi ɠa ɠaayɔ ga gulɔi, é la gee kɔlui maazu. Ɗa geegai ta teʋeleʋeai ɠula ga zalaɠai, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 15 Zalaɠa ɠula nui niigi, Aalɔn ná-doun zunuiti saama, gulɔ ɲadegai a ziɛ ma ga é zei potogi zu, naa ɓalaa ɠa vebɛanii naa ɠula. Ɠɔoɠɔ tɔgi ʋe. Toɠa ɠala ɲɛgɛlɛin Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 16 Zalaɠa ɠula nui ná-zalaɠai kpein ka ɠala ɲɛgɛlɛin, tanɔpɛ ge la mia.»

Koto gba zalaɠai

17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 18 «Ɓɔɛ Aalɔn ʋɔ ta ná-doun zunuiti, è ɠɛ ti ma: Koto gba zalaɠai ma lɔgi ʋɛtɛ. Adaʋɛ gala zalaɠai ɠɔdaaleʋezu ná, miná ɠa koto gba zalaɠa zuai ɠɔdaaleʋezu ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Ani ʋe gola ɲadegai. 19 Zalaɠa ɠula nui é koto gba zalaɠai ɠulazu, naa ɠa mi. Toɠa mi ada ɲadegai ta, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ. 20 Nu-o-nu a vɔɔɠu ma zuai ʋa, naa ɠa ɲade. Ni ma ɲamai a vazana seɠe ma, ʋɛ fazagai ná ma, miná ɠa gba ada ɲadegai ta. 21 Pɔlɔ liɠii a ɠili su, naa ɠa wolo. Ni kɔlu ɓɔi diɠii ɠa a ɠili su, su ɠa ɓale, é gba ziɛi wu. 22 Zunui kpein é ga zalaɠa ɠula nui, naa pɛ ka ta mi. Ani ʋe gola ɲadegai. 23 Kɛlɛ nu la zalaɠa zua nɔpɛ mia, nii ma ɲamai a ʋa GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, ga koto gba vai ʋa ɠɛ ada ɲadegai. Ma zuai ɠa ɠala.

7

Faazuɓɛtɛ zalaɠai

1 «Wɛlɛ faazuɓɛtɛ zalaɠa lɔgi ʋa: Ani ʋe gola ɲadegai. 2 Adaʋɛ ti gala zalaɠai ɠɔdaaleʋezu ná, miná ɠa faazuɓɛtɛ zalaɠa zuai ɠɔdaaleʋezu ná. Ma ɲamai ɠa ʋili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 3 Ta ma wulɔi kpein kula: ma wɔɔngi, ta ma wulɔi felevelegai koozu zɔɔlaiti ma, 4 ta ma lɔɠɔ felegɔiti, ta ma wulɔi felevelegai ti ma, é ʋɛɛzu ma zaamalɔkaeiti ma, ta ma mɔɔin ʋasuʋɛ, a kula ma lɔɠɔiti kobaʋɛ. 5 Zalaɠa ɠula nui ɠa naa ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ. Faazuɓɛtɛ zalaɠai ʋe, nii abui galazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 6 Zunuiti kpein ti wo zaama ga zalaɠa ɠula nuiti, naati ta ta mi, é mi ada ɲadegai ta. Ani ʋe gola ɲadegai.

7 «Toɠa ɠɛ ɠana faazuɓɛtɛ zalaɠai vaa zu, eɠɛʋelei nɔ é la koto gba zalaɠai vaa zu. Tɔgi naa ɠa ga faa ɠila nɔ zalaɠa felegɔi naati faa zu, ma zuai ɠa ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui nɔnɔ, nii é kotoi gbazu. 8 Zalaɠa ɠula nui é ʋaazu gala zalaɠai ɠulazu, nui ta ʋɛ, nɔnɔi ɠa ɠɛ ga gala zalaɠai ma ɠɔlɔgi, nii é kulaai ga zalaɠai. 9 Vebɛanii kpein mɔgai fuului zu, ɓaa anii ɠee kɔlu liɠii ma, ɓaa anii ɠee kɔlui maazu, naa ɠa ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui nɔnɔ, nii é kulaai. 10 Vebɛanii kpein gaayɔgai ga gulɔi, ɓaa ma vɔɔi, naa ɠa ɠɛ ga Aalɔn ná-doun zunuiti kpein tɔnɔ, ti ɠilagilagi pɛ.

Ziilɛi zalaɠai

11 «Ziilɛi zalaɠai ma lɔgi ʋɛtɛ, nii nu a kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ: 12 Ni nui ta a ziilɛi zalaɠai ɠulana ga mama fee zalaɠai, toɠa kula ga ɓulu ʋɛlɛʋɛlɛgiti lɛʋɛ la su, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋɛɛ ɓulu lɛɛvɛi ʋa, nii lɛʋɛ la su, gulɔi ʋuai ma, ta ɓulu ʋɛlɛʋɛlɛgiti, kpɛtɛai ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi. 13 Toɠa ɓului ɠula ɓalaa, nii lɛʋɛi su, é pɛɛ ná-ziilɛi zalaɠai ʋa, mama fee vai zu. 14 Vebɛani ɠilagilagi tago ɠa ɠula ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Naa ʋolu ta ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui nɔnɔ, nii é ziilɛi zalaɠai ma ɲamai ʋiliai. 15 Ziilɛi zalaɠa zuai ɠa mi, naama voloi nɔ é ɠulazu la mama fee vai zu. Nu mina tanɔpɛ zɛ sobu ʋa zeeli.

16 «Ni nui ta a zalaɠa ɠulana minazeɠe daazeeli vaa zu, ɓaa vebɛanii vaa zu é daai ɠisu, ma zuai ɠa mi, naama voloi nɔ é kulazu la, nii a yɛ ʋoluzu, naa ɠa mi poluma zobui. 17 Nii é yɛsu ga zalaɠa zuai mɔtai foloi zaʋasiɛi, naa ɠa ɠala. 18 Ni nu a naama yiilɛi zalaɠa zuai ta miina foloi zaʋasiɛi, zalaɠai laa la mɔ zoga, é la faa ʋaa naa ma, nii é kula. Toɠa ɠɛ ga anii kɔzɔai, nu-o-nu a ta miina, ná-faaɠaaza golai ma ɠasɔi ɠa la unma.

19 «Ma zuai fɔɔɠuai kɔzɔba anii ta ʋa, nu mina naa mi ɲɛgɛlɛin. Ma zuai ɠa ɠala.

«Nui niiti kpein ti la ɠɔzɔni tɔgi letemazu, naati ta zoo ti ziilɛi zalaɠa zuai ta mi. 20 Kɛlɛ nui nii kɔzɔai tɔgi letemazu, naa a ziilɛi zalaɠa zuai ta miina, é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, naama nui ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba. 21 Zɔi a vɔɔɠuna anii ta ʋa, nii kɔzɔai, nuɓusɛi kɔzɔai, ɓaa suai kɔzɔai, ɓaa ani nɔpɛ é ga kɔzɔba anii, é ziilɛi zalaɠa zuai mi, é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, naama nui ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba.»

Tɔgi é lo sua wulɔi
ta ɲamai mii vai ʋa

22 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 23 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: À mina nikɛ, ɓaa baala, ɓaa boli wulɔi mi ɲɛgɛlɛin. 24 Suai saai ɓɔɠɔ ʋɛ, ɓaa dɔɓɔ zuai ta paai, naama wulɔi ɠa zoo é ɠɛ ga wo-maavai ta ɠɛɛ anii nɔ, kɛlɛ wo la mia ɲɛgɛlɛin. 25 Zɔi a suai ma wulɔi ta mi, é ɠulazu ga zalaɠai, é ɠalazu abui ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naama nui ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba. 26 Ʋɛ nɔpɛ wa ɠɛ ná, à mina ɲamai mi, wɔnii nɔnɔi, ɓaa suai nɔnɔi. 27 Zɔi nɔpɛ a ɲamai mi, ma zii nɔpɛ, naama nui ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba.»

Zalaɠa ɠula nuiti ti-laamiizuʋɛ

28 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 29 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Zɔi a ná-ziilɛi zalaɠai ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, toɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi zeɠe ba. 30 Zalaɠai nii maanɛai é ɠala abui ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, toɠa ʋa ga naa ɓɔɠɔ ʋɛ, ma wulɔi, ta ma ɠekegi, é ti latɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 31 Zalaɠa ɠula nui ɠa ma wulɔi ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ. Ma ɠekegi ɠa ɠɛ ga Aalɔn ta ná-doun zunuiti tɔnɔ. 32 Wa-yiilɛi zalaɠaiti ka, wa ma yeezazu ɓalai ve zalaɠa ɠula nui ya. 33 Aalɔn ná-doun zunuiti su, zɔi a ziilɛi zalaɠai ma ɲamai ta ma wulɔi ɠulana, naa ɠa ma yeezazu ɓalai zɔlɔɔ, é ɠɛ ga nɔnɔ. 34 Mazɔlɔɔ ziilɛi zalaɠaiti su, nii Izelayɛle nuiti ti kulazu, ma ɠekegi ta ma ɓalai niiti ta ɗa ɠula ga datɛɠɛ vai ma ʋoogi, nà ti zeɠe, gè ti ve zalaɠa ɠula nui Aalɔn ya ta ná-doun zunuiti zea, ga ɠɔoɠɔ tɔgi Izelayɛle nuiti ta so.»

35 Daamiizuʋɛ ɠana, Aalɔn ta ná-doun zunuiti ti sɔlɔɔsu, zalaɠaiti su ti ɠalaai abui ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é zo naama voloi ma, yeei ti lɛɛzu la ga ti zalaɠa ɠula wotii ɠɛ. 36 Naa ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI Izelayɛle nuiti devezu la, ga é ve ti ya, é zo naama voloi ma, yeei gulɔ ɲadegai ziaa la ti ma. Toɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi ti-mavofodaiti kpein bɛ.

37 Gala zalaɠai ma lɔgiti kana, ta vebɛanii, ta koto gba zalaɠai, ta faazuɓɛtɛ zalaɠai, ta nu zei vai ma zalaɠai, ta ziilɛi zalaɠai. 38 Ɠɔoɠɔ GALAGI ma leveiti feeni Moize ya, Sinayi gizei ma, voloi é devei veeni la Izelayɛle nuiti zea, ga ti ta-vebɛanii ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ Sinayi teʋebai zu.

ZALAƓA ƓULA NU MƆUNGITI
FEE VAI GALA BƐ

8

(8:1--10:20)

Aalɔn ta ná-doun zunuiti
fee vai GALA bɛ

(Ɛgezɔde 29:1-37)

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Aalɔn zeɠe ta ná-doun zunuiti ʋɔɔma, ta zalaɠa ɠula zeɠeiti, ta siɛma wulɔ ɲadegai, ta koto gba nikɛ zinɛi, ta baala sinɛ felegɔiti, ta ɓului lɛʋɛ la su, naama ɓɔlɔgi. 3 Bɛbɛi kpein toli GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ.» 4 Moize naa ɠɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI deveni ga é kɛ. É bɛbɛi ɠaalɛɛni ba GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ.

5 Moize ɠɛni bɛbɛi ma: «À pɛtɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI deveai ga é ɠɛ.» 6 Moize ʋaani ga Aalɔn ta ná-doun zunuiti, é ti maagba ga ziɛi. 7 É seɠewuzeɠei looni Aalɔn ɠɔba, é saamaɠili ga saamaɠiligi. É tookɔba wolai looni kɔba, é zalaɠa ɠula zeɠei loo maazu, é gili ga zalaɠa ɠula zeɠei ma lokoi. 8 É kakazu zeɠei ʋilini kɔbu, é wuulimegi ta tumimegi ʋu kakazu zeɠei zu. 9 É bɔɔlɔgi lɔɔni nɔungi ʋa, é zanu sɛʋɛ goi ɠili kakalaʋɛ, nii é ga fee vai ma ʋoogi GALA bɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

10 Moize siɛma wulɔ ɲadegai zeɠeni, é siɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma, ta aniiti kpein ti ɠɛni ná, ʋele ɠana é ti veeni la GALA bɛ. 11 É faza daa ɠɛɛni lɔfela zalaɠa ɠulazuʋɛ ma. É gulɔi ziɛni zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, ta ná-sɔɔlaiti kpein, ta maagba aniɲakai ta ná-seiga anii, naa ɠa a kɛ é ti ve GALA bɛ. 12 É siɛma wulɔ ɲadegai ʋuuni Aalɔn nɔungi zu, é ta ziɛ ma, nii a kɛ é fe GALA bɛ. 13 Moize ʋaani ga Aalɔn ná-doun zunuiti, é ti maaɠili ga seɠewuzeɠeiti, é ti zaamaɠili ga saamaɠiligiti, é bɔɔlɔgiti dɔ ti unba, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea.

14 É ʋaani ga koto gba nikɛ zinɛi. Aalɔn ta ná-doun zunuiti ti yeeiti pɛɛni koto gba nikɛ zinɛi unmaʋɛ. 15 Moize kɔdaaleʋeni, é ɲamai zeɠe, é ta ziɛ ga yeeɓeɠai zalaɠa ɠulazuʋɛ ma minɛiti ma, é zalaɠa ɠulazuʋɛ ɲade. É ɲamai mɔtai ʋuuni ya, zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠɔɠɔaʋɛ, é ɲade ga koto gba vai ɗa ɠɛ ná. 16 É ma wulɔi kpein seɠeni, nii felevelegai koozu zɔɔlaiti ma, ta ma mɔɔin ʋasuʋɛ, ta ma lɔɠɔ felegɔiti, é ɓɔ ti-ma wulɔiti ba, é naa ɠalani zalaɠa ɠulazuʋɛ. 17 Kɛlɛ é nikɛ zinɛi mɔtai ɠalani ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea: ma zuai, ta ma ɠɔlɔi, naa ʋɛɛ ma ɓooiti ba.

18 É ʋaani ga gala zalaɠai ma ʋaala sinɛi. Aalɔn ta ná-doun zunuiti ti yeeiti pɛɛni baala sinɛi unmaʋɛ. 19 Moize kɔdaaleʋeni, é ma ɲamai ʋili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 20 É baala sinɛi leʋeleʋeni, é kpulukpulu. É ma ungi ɠalani, ta ma ɓulukpulugiti, naa ʋɛɛ ma wulɔi ʋa. 21 É koozu zɔɔlaiti gbani ga ziɛi, ta kɔɠɔiti. É baala sinɛi pɛ galani zalaɠa ɠulazuʋɛ. Gala zalaɠai ɠɛni de, zalaɠai nii abui galaai, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

22 É ʋaani ga zɔɔma ʋaala sinɛi, ti zei vai ma ʋaala sinɛi. Aalɔn ta ná-doun zunuiti ti yeeiti pɛɛni baala sinɛi unmaʋɛ. 23 Moize baala sinɛi ɠɔdaaleʋeni, é ma ɲamai ta zeɠe, é siɛ Aalɔn yeezazu ʋele woi yɔkpɔgi ma, ta zeezazu yeezinɛ kpotogi ma, ta zeezazu ɠɔɠɔzinɛkpotogi ma. 24 É ʋaani ga Aalɔn ná-doun zunuiti, é ɲamai ziɛ ti-yeezazu ʋelei woi yɔkpɔgiti ma, ta ti-yeezazu yeezinɛkpotogiti, ta ti-yeezazu ɠɔɠɔzinɛkpotogiti. É ɲamai mɔtai ʋilini zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 25 É ma wulɔi zeɠeni, ta ma wɔɔngi, ta ma wulɔi kpein felevelegai koozu zɔɔlaiti ma, ta ma mɔɔin ʋasuʋɛ, ta ma lɔɠɔ felegɔiti, é ɓɔ ti-ma wulɔi ʋa, ta zeezazu ɓalai. 26 Ɓului lɛʋɛ la su, naama ɓɔlɔgi, nii seiɗai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, é ɓulu ɠila seɠeni naama ɓɔlɔgi zu, ta ɓulu ʋɛlɛʋɛlɛ gila gulɔi ba, ta ɓulu lɛɛvɛ ɠila, é ti ʋuuni zalaɠa zuai ma wulɔi ma, ta ma yeezazu ɓalai ma. 27 É naama aniiti kpein puuni Aalɔn ta ná-doun zunuiti zea waa, ga ti ti latɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 28 Naa ʋolu, Moize ti ɠulani ti ya, é ti ɠala, zalaɠa ɠulazuʋɛ, gala zalaɠai maazu. Ti zei vai ma zalaɠai ɠɛni de, zalaɠai nii abui galaai, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

29 Moize ti zei vai ma ʋaala sinɛi ma ɠekegi zeɠeni, é datɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Moize nɔnɔi ɠɛni ga naa, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea.

30 Moize siɛma wulɔ ɲadegai ta zeɠeni, ta ɲamai ta, nii é ɠɛni zalaɠa ɠulazuʋɛ. É ti vaza Aalɔn ta ná-seɠeiti ma, naa ʋɛɛ Aalɔn ná-doun zunuiti ta ta-zeɠeiti ba. É Aalɔn veeni GALA bɛ, ta ná-seɠeiti, naa ʋɛɛ ná-doun zunuiti ta ta-zeɠeiti ba.

31 Moize ɠɛni Aalɔn ta ná-doun zunuiti ma: «À suai ɠili GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. Miná ɠa wa mi ná, é ʋɛɛ ɓului ʋa, nii é wo zei vai ma ɓɔlɔgi zu, eɠɛʋelei gè deveni la, gè ɠɛ ma: ‹Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta mi.› 32 Suai ta ɓului mɔtai é yɛsu, wa naa ɠala. 33 Wa yɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ eyɛsu folo lɔfela, wo mina zeɠe ná, eyɛsu wo zei voloi liegɔi laazeeli, mazɔlɔɔ folo lɔfela ɠa é ɠɛɛzu ga wo zei voloi. 34 Nii kɛai za, Ɠɔoɠɔ GALAGI deveʋɛ ga naa ɠɛ wo ʋɛ ga koto gba vai. 35 Wa yɛsu deɠɛmu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ folo lɔfela, folo ʋɛɛ kpidi ʋa, wa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-deveiti so, naa ɠa a kɛ wo mina za, mazɔlɔɔ naa ɠa ma levei veeni zèa.» 36 Aalɔn ta ná-doun zunuiti ti naama vaiti kpein kɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni ga Moize maaʋele.

9

Aalɔn ta ná-doun zunuiti
ti lɔɔ vai botii zu

1 Foloi lɔsaʋasiɛi ma, Moize Aalɔn ta ná-doun zunuiti tolini, ta Izelayɛle ɠɛwolaiti, 2 é ɠɛ Aalɔn ma: «Nikɛ yiʋo zinɛ ɠila seɠe koto gba zalaɠa vai zu, ta baala sinɛ ɠila gala zalaɠa vai zu, nɛɛʋuzu mina ɠɛ tanɔpɛ ba, è ti lo Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 3 Ɗa ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: ‹À boli zinɛ ɠila seɠe koto gba zalaɠai vaa zu, ta nikɛ yiʋo ɠila, ta baala ziʋo ɠila, kona gila keleiti, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa, gala zalaɠai vaa zu, 4 ta nikɛ zinɛ ɠila, ta baala sinɛ ɠila ziilɛi zalaɠai vaa zu, naa ɠa a kɛ, ti ɠula ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ta vebɛanii, nii é ga ani vukɔi, gaayɔgai ga gulɔi. Mazɔlɔɔ za Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɠulazu kɛlɛma wo ʋɛ.› »

5 Nii Moize deveni, ti ʋaani ga naa GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. Bɛbɛi kpein ge maaɓuɠani ná ʋa, ti lo Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 6 Moize ɠɛni ma: «Wa naa ɠɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI deveai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠa ʋaazu ɠulazu kɛlɛma wo ʋɛ.» 7 Moize ɠɛni Aalɔn ma: «Maaɓuɠa zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa. Ɗa-ɠotoi gba zalaɠai ɠula, ta ɗa-ɠala zalaɠai, è koto gba vai ɠɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, ta nuɓusɛiti bɛ. Nuɓusɛiti ta-vebɛanii ɠula, è koto gba vai ɠɛ ti ʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI deveni la.»

8 Aalɔn maaɓuɠani zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa, é nikɛ yiʋoi ɠɔdaaleʋe tɔ ɓɔɠɔi ná-kotoi gba vai zu. 9 Aalɔn ná-doun zunuiti ti ɲamai veeni zea. É yeeɓeɠai lɔɔni ɲamai wu, é ta ziɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ma minɛiti ma. É ɲamai mɔtai ʋuuni ya zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠɔɠɔaʋɛ. 10 É ma wulɔi ɠalani zalaɠa ɠulazuʋɛ, ta ma lɔɠɔiti, ta koto gba zalaɠa zuai ma mɔɔin ʋasuʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya. 11 Kɛlɛ é ma zuai ta ma ɠɔlɔgi ɠalani abui ɠa, ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ.

12 Aalɔn gala zalaɠa loganii ɠɔdaaleʋeni. Ná-doun zunuiti ti ɲamai veeni zea, é pili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 13 Ti gala zalaɠai veeni zea, teʋeleʋeai, é ɓulukpulu, é ʋɛɛ ma ungi ʋa, é ti ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ. 14 É koozu zɔɔlaiti ta kɔɠɔiti gbani, é ti ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ, gala zalaɠai maazu.

15 Naa ʋolu, é nuɓusɛiti ta-zalaɠai ɠulani. É boli zinɛi zeɠeni nuɓusɛiti ta-ɠoto gba zalaɠai, é kɔdaaleʋe, é kula koto gba vai zu, eɠɛʋelei zalaɠa zua mɔungi ɠɛni la. 16 É gala zalaɠai ɠulani, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu. 17 É vebɛanii ɠulani, é zeeɲɛ gila seɠe su, é naa ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ. Naa la ɓɔni gala zalaɠai ʋa, nii kulaai sobui.

18 É nikɛ zinɛi ɠɔdaaleʋeni, ta baala sinɛi ga ziilɛi zalaɠai, nuɓusɛiti faa zu. Aalɔn ná-doun zunuiti ti ɲamai veeni zea, é pili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, é ɠaku ma kpoloo. 19 Ti nikɛ zinɛi ta baala sinɛi ma wulɔi veeni zea: ma wɔɔngi, ta ma wulɔi é koozu zɔɔlaiti maavelevelegai, ta ma lɔɠɔiti, ta ma mɔɔin ʋasuʋɛ. 20 Ti ma wulɔiti puuni ma ɠekegiti su, é ma wulɔi ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ. 21 Aalɔn ma ɠekegiti ta zeezazu ɓalai zeɠeni, é ti latɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, eɠɛʋelei Moize ma levei veeni la.

22 Aalɔn yeeiti tɛɛni geezu nuɓusɛiti pɔ pelei, é tuya loo ti ʋɛ. Kpegai ma ga koto gba zalaɠai ɠula, ta gala zalaɠai, naa ʋɛɛ ziilɛi zalaɠai ʋa, é zeɠeni zalaɠa ɠulazuʋɛ, é yei. 23 Moize ta Aalɔn ti lɛɛni GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu. Siɛgi zu ti ɠulani la ná, ti tuya looni nuɓusɛiti bɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠulani kɛlɛma nuɓusɛiti kpein bɛ. 24 Abui ɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ bɛ, é gala zalaɠai ɠala, ta ma wulɔiti, niiti ti ɠɛni zalaɠa ɠulazuʋɛ. Nuɓusɛiti kpein ti kaani. Ti kpeeiti tooni ga koozunɛɛi, ti nɔkɔ.

10

Aalɔn ná-doun zunu felegɔiti
saa vai

1 Aalɔn ná-doun zunuiti Nadaɓe ta Aɓiyu ti ta-ani maku nɛɛnɛ gala liɠiiti seɠeni, ti abulekaiti pu ti zu, ti ani maku nɛɛnɛgi ʋu maazu. Naazu ti ʋaani ga abu ɠiligi Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, niigi GALA ge la ɠɛni ma leve veeni. 2 Gaamago nɔ, abui ɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ bɛ, é ti ɠala. Ti zaani Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala.

3 Moize ɠɛni Aalɔn ma: «Naa ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI boni, siɛgi zu é ɠɛni la: ‹Niiti ti maaɓuɠazu bà, kɛni ti unfe nà-ɲadedai ma. Nà lɛbiyai zɔlɔɔ nuɓusɛiti kpein gaazu.› » Aalɔn maaɠɛni kpɔ.

4 Moize Mikayɛle lolini ta Ɛlesafan, Uziyɛle ná-doun zunuiti, nii é ga Aalɔn kɛɛɠɛ kɛɛɠɛloin, é ɠɛ ti ma: «À maaɓuɠa bà, wo wo-ɠɛɛlointi seɠe, wo li ga tiye ade-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, wo ti maaɠooza seizu ɲadegai ʋa.» 5 Ti maaɓuɠani ba, ti ti zeɠe ta-zeɠewuzeɠeiti su, ti li ga tiye ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, eɠɛʋelei Moize boni la.

6 Moize ɠɛni Aalɔn ma, ta Eleazaal, ta Itamaal, Aalɔn ná-doun zunuiti: «À mina wɔundeɠaiti zɛ yaɠaba, wo mina wa-zeɠeiti bali ga, saa wɔlɔ vai zu, naa ɠa a kɛ, wo mina za, wo ʋa GALA ná-ziiɠaawanai maaloli bɛbɛi kpein ma. À wo-ɠɛɛlointi Izelayɛle ʋɛlɛyeɠeiti kpein zɛ ná, ti wɔlɔ naati ta-vaa zu, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɠalaai ga abui, nii é gaazogai. 7 À mina zeɠe GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, naa ɠa a kɛ wo mina za, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-siɛma wulɔ ɲadegai ɠa wo ma.» Ti naa ɠɛɛni, nii Moize bogai.

Devei tanigaani,
é lo zalaɠa ɠula nuiti ba

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Aalɔn ʋɔ, é ɠɛ ma: 9 «Mina dɔɔ ɓɔle, ɓaa kpɔleɓɔle ani nɔpɛ, nii a nu ɠaazulati, ɗa-o, è-loun zunuiti-yo, siɛgi zu wa ɠɛ lɛɛzu la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, naa ɠa a kɛ wo mina za. Naa ɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi wo-mavofodaiti kpein bɛ. 10 Mazɔlɔɔ kɛni wo zoo zeeɠaaɠwɛɛzu ɠwɛɛsu ani ɲadegai ta ɲadetala gelei ʋa, ta nii kɔzɔai ta nii é la ɠɔzɔni. 11 À Izelayɛle nuiti kala ga tɔgi kpein, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feeni ti ya ga Moize maaʋele.»

12 Moize ɠɛni Aalɔn ma, ta doun zunu felegɔiti ti yɛni zea, Eleazaal ta Itamaal: «À vebɛanii mɔtai zeɠe, nii é la ɠalani abui ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. À mi zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠobaʋɛ, lɛʋɛ mina ɠɛ ba, mazɔlɔɔ ani ʋe ɲadegai. 13 Wa mi ada ɲadegai ta, naa ɠa é ga wo-laamiizuʋɛ, wa è-loun zunuiti, zalaɠa aniiti saama, ti ɠalazu abui ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, mazɔlɔɔ devei ɠa naa, é veeni zèa. 14 Ma ɠekegi ta ma ɓalai niiti ti ɠula ga datɛɠɛ vai ma ʋoogi, wa naati mi ada ɲadegai ta, ɗa-o, è-loun zunuiti-yo, ta è-loun anzanuiti ti è ʋɔ bɛ, mazɔlɔɔ ti veeʋɛ wo ʋɛ, ga é leve ɗɔun è ʋɛ, wa è-loun zunuiti, Izelayɛle nuiti ta-yiilɛi zalaɠaiti su. 15 É ɠula gulɔiti polu, ti maanɛai ti ɠala, Izelayɛle nuiti ta ʋa ga ma ɠekegi ta ma ɓalai. Ti ɠulaai ma ga datɛɠɛ vai ma ʋoogi, ta ɠɛ ga ɗɔnɔ, wa è-loun zunuiti, ti è ʋa, ɠɔoɠɔ tɔgi ɠa ɠɛ ga ná, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI deveni la.»

16 Moize koto gba woli zinɛi ɠaiziɛni, kɛlɛ galaa ɠɛni de niina. É yiiɠaawanani naazu Eleazaal ma, ta Itamaal, Aalɔn ná-doun zunuiti ti yɛni ná, é ɠɛ ma: 17 «Leeni vaa zu wo la koto gba zalaɠa zuai miini ada ɲadegai ta? Toɠa ga anii gola ɲadegai, Ɠɔoɠɔ GALAGI feai wo ʋɛ, naa ɠa a kɛ wo bɛbɛi ná-faaɠaazagi zeɠe, naa ɠa a kɛ wo ná-kotoi gba bɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 18 Wɛlɛ, wo la liini ga zalaɠa zuai ma ɲamai seizu ɲadegai ɠoozuʋɛ. Wo maanɛɛni, wo zalaɠai ma zuai mi ada ɲadegai ta, eɠɛʋelei gè ma levei veai la.» 19 Aalɔn ɠɛni Moize ma: «Wɛlɛ, ti ta-ɠoto gba zalaɠai ɠulaa za, ta ta-ɠala zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. È suɠwɛɛni sɔ, nii kɛai ga ze. Ni za gè ɠɛa koto gba zalaɠai miini, naa a la ɠɛ ga faa ʋagɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu ɓaa?» 20 Moize naama wooiti mɛnini, é yeezei ti wu.

KƆZƆBA VAI
TA ƝADE FAITI

11

(11:1--16:34)

Sua ɲadegaiti
ta kɔzɔba geleiti

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 14:3-21)

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ ta Aalɔn, é ɠɛ ti ma: 2 «À ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, wo ɠɛ ti ma: Suaiti kpein saama, niiti ti eteai zu, wɛlɛ niiti ka wa zoo wo ti mi. 3 Wa zoo wo suai ma zii pɛ mi, nii polokagi ɠaaʋaliai, é miizu, é ɗa tɛ ʋolu. 4 Kɛlɛ niiti wo la ti mia, anɛɛ ni ti-ʋolokagi ɠaaʋaliʋɛ, ɓaa ti miizu, ti ɗa tɛ ʋolu, naati ta ga niiti: ɲɔmɛi, anɛɛ ni toɠa miizu, é ɗa tɛ ʋolu, kɛlɛ polokagi ɠaa la ʋalini. Wa deve ga kɔzɔʋɛ. 5 Fasa wolii ɓalaa, a miizu, é ɗa tɛ ʋolu, kɛlɛ polokagi ɠaa la ʋalini, wa deve ga kɔzɔʋɛ. 6 Zaɓei ɓalaa, a miizu, é ɗa tɛ ʋolu, kɛlɛ polokagi ɠaa la ʋalini, wa deve ga kɔzɔʋɛ. 7 Boigi ɓalaa, polokagi ɠaaʋaliʋɛ, kɛlɛ é la miizu, é ʋa ɗa tɛ ʋolu, wa deve ga kɔzɔʋɛ. 8 À mina ti-ma zuai ta mi, wo mina vɔɔɠu ti-ma ʋoomai ta ʋa. Wa ti leve ga ti ɠɔzɔʋɛ.

9 «Ziɛ wu zuaiti kpein su, wɛlɛ niiti ka wa zoo wo ti mi: niiti ma woekegi ti ʋa, ta maaɠalai ti ma, ti ziɛiti bu, é ɠɛni ga kpoloɗɛiti ɓaa ziɛ wolaiti. 10 Kɛlɛ wa naati deve ga ti ɠɔzɔʋɛ, niiti kpein ma woeke ge la ti ʋa, ɓaa maaɠala la ti ma, ti kpein saama, ti yɛnvuzu ziɛi wu, é ɠɛni ga kpoloɗɛiti ɓaa ziɛ wolaiti. 11 Wa ti leve ga ti ɠɔzɔʋɛ. À mina ti-ma zuai ta mi, wa ti-ma ʋoomai leve ga ti ɠɔzɔʋɛ. 12 Wa naati kpein deve ga ti ɠɔzɔʋɛ wo ɠaazu, niiti ti ziɛiti bu, ma woeke ge la ti ʋa, maaɠala la ti ma.

13 «Wɔniiti saama, wɛlɛ niiti ka wa ti leve ga ti ɠɔzɔʋɛ, nu la ti mia: ɗuai ma zii pɛ, koɠɛi ma zii pɛ, 14 seeʋei ma zii pɛ, 15 kalawɔnii ma zii pɛ, 16 sizigoi ma zii pɛ, buungi ma zii pɛ, 17 kpoloɗɛ laaʋɛ wɔnii ma zii tanigaa, 18 ziɛ wɔnii ma zii tanigaa, 19 ta zɛgbɛlutugi, ta dɛvɛi.

20 «Fuluani goi kpein koʋegi ba, é ɗa ziɛ ɠɔɠɔiti ga, wa naati deve ga ti ɠɔzɔʋɛ wo ɠaazu. 21 Kɛlɛ fuluaniiti kpein saama, ti ɠoʋesu, ti ɗa ziɛ ɠɔɠɔiti ga, wa zoo wo naati mi, niiti ti-ɓeɠaiti ti ti-ɠɔɠɔzapalagiti maazuʋɛ, ti ɗa ʋili zooi ma. 22 Pɛtɛ nii wa zoo wo mi: kotogi ta kpazinɛgi, ta ti-ma ziiti. 23 Wa fuluani zɔiti deve ga ti ɠɔzɔʋɛ, niiti ti ɠoʋesu, ta kɔɠɔi ti ʋa.

24 «Suai tanigaa ta ná, ta zoo ti wo ɠɔzɔ, nu-o-nu a vɔɔɠu ti-ma ʋoomai ta ʋa, naa ɠa ɠɔzɔ eyɛsu kpɔkɔi zeeli. 25 Nu-o-nu a ti-ma ʋoomai ta zeɠe, kɛni é ná-seɠeiti gba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 26 Wa suai naa kpein deve ga kɔzɔʋɛ, nii polokagi ba kɛlɛ kɔɠɔi ɠaa la ʋalini, ɓaa é la miizu, é ʋa ɗa tɛ. Nu-o-nu a vɔɔɠu ta ʋa, toɠa ɠɔzɔ. 27 Wa naati kpein deve ga ti ɠɔzɔʋɛ, niiti ti-ɠɔɠɔi naani, ti ziɛzu ti-ɠɔɠɔzapalagiti ga. Nu-o-nu a vɔɔɠu ti-ma ʋoomai ta ʋa, toɠa ɠɔzɔ eyɛsu kpɔkɔi zeeli. 28 Nu-o-nu a ti-ma ʋoomai ta zeɠe, kɛni é ná-seɠeiti gba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. Wa ti leve ga ti ɠɔzɔʋɛ.

29 «Pɛtɛ, sua goiti saama, ti ɓokposu zooi ma, niiti wa ti leve ga ti ɠɔzɔʋɛ, naati ta ga: inɛgi ma zii pɛ, 30 ta zeegoi, ta kooloi ma zii pɛ. 31 Wa ti leve ga ti ɠɔzɔʋɛ, sua goiti saama. Nu-o-nu a vɔɔɠu ti-ma ʋoomai ta ʋa, toɠa ɠɔzɔ eyɛsu kpɔkɔi zeeli. 32 Sɔɔla kpein, ti-ma ʋoomai ta a vɔɔɠu ba, naa ɠa ɠɔzɔ: gulu aniɲakai, ɓaa seɠei, ɓaa kɔlɔ, ɓaa ɓɔlɔ, ɓaa aniɲaka kpein nu a ɓɛdɛ ɠula su. Kɛni é gba ga ziɛi, kɛlɛ kɔzɔai ɠa yɛ de eyɛsu kpɔkɔi zeeli, naa ʋolu toɠa ɲade niina. 33 Ni ti-ma ʋoomai a loona pɔlɔ liɠii zu, su anii ɠa ɠɔzɔ, wa aniɲakai naa wolo. 34 Daamiani kpein a ɠɛ ga nu mi, ni pɔlɔ liɠii naa zu ɗɛi ta a ʋuuna ma, naa ɠa ɠɔzɔ. Ni ti-ma ʋoomai a loona aniɲakai nɔpɛ su, kpɔɔle ani kpein, nii a ɠɛ su, naa ɠa ɠɔzɔ. 35 Sɔɔla kpein, ti-ma ʋoomai ta a vɔɔɠu ba, naa ɠa ɠɔzɔ. Ni a ɠɛna ga fuului ɓaa abu laazuʋɛti, wa ti ɠoloɠolo. Ti ɠɔzɔʋɛ, wa ti leve ga ti ɠɔzɔʋɛ. 36 Ni a ɠɛna ga ziɛungi ɓaa ziɛ makɛsuʋɛti, naati ti la ɠɔzɔa, ti ɲadegai ɠa yɛ de, kɛlɛ zɔi nɔpɛ a vɔɔɠu ti-ma ʋoomai ta ʋa, naa ɠa ɠɔzɔ. 37 Ti-ma ʋoomai ta a loona ani zuwu ma, nii é vazasu, naa ɲadegai ɠa yɛ de. 38 Kɛlɛ ni nu a ziɛi ʋuuna ani zuwui ma, ta ti-ma ʋoomai ta loo ani zuwui naa ma, wa deve ga kɔzɔʋɛ.

39 «Suaiti ti ɠɛɛzu wo ʋɛ ga daamianigi, naa ta a zaana, zɔi a vɔɔɠu ma ʋoomai ʋa, toɠa ɠɔzɔ eyɛsu kpɔkɔi zeeli. 40 Zɔi a ma zua ʋoomai ta mi, kɛni é ná-seɠeiti gba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. Zɔi a ma ʋoomai zeɠe, kɛni é ná-seɠeiti gba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi.

41 «Wa sua goi naati kpein deve ga ti ɠɔzɔʋɛ, niiti ti ɓokposu zooi ma. Nu mina ta mi ɲɛgɛlɛin. 42 À mina sua goi naa tanɔpɛ mi ɲɛgɛlɛin, niiti ti ɓokposu zooi ma, anɛɛ niiti ti ɓokposu ɠogi ma, anɛɛ niiti ti ziɛzu ɠɔɠɔ naanigɔiti ga, ɓaa ɠɔɠɔ mɔinmɔingiti ga, mazɔlɔɔ wa ti leve ga ti ɠɔzɔʋɛ. 43 À mina ɓɔɠɔ ɠɔzɔ ga naama zuaiti ti ɓokposu. À mina ɓɔɠɔ ɠɛ ga ɲadetala nu ga ti maaʋele. 44 Mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI. À ɓɔɠɔ ɲade, wa ɲade, mazɔlɔɔ nɔ̀un ɲadegɛ. À mina ɓɔɠɔ ɠɔzɔ ga naama zua goiti, ti ɓokposu zooi ma. 45 Mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é wo ɠula Ezipete yooi ʋa, ga gè ɠɛ ga wa-ƓALAGI. À ɲade, mazɔlɔɔ nɔ̀un ɲadegɛ.»

46 Tɔgi ɠana, é ʋilɛ suaiti ta-vai ʋa, ta wɔniiti, ta fuluaniiti kpein ti vulua, ti yɛnvuzu ziɛiti bu, ta fuluaniiti ti ɓokposu zooi ma, 47 naa ɠa a kɛ wo zɔɠɔzu ɠwɛɛ ani ɲadegaiti ba, ta niiti ti ɠɔzɔai, suai nu a mi, ta suai nu la mia.

12

Anzanui a doin zɔlɔɔna,
naa ɲade fai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu anzanui a kogi zeɠena la, é doun zunu zɔlɔɔ, toɠa ɠɔzɔ folo lɔfela laawu. Toɠa ɠɔzɔ eɠɛ ná-alu kaa ziɛgi ma yeeɠɛɠalai. 3 Foloi lɔsaʋasiɛi ma, doungoi ɠa lati pɛlɛʋolu. 4 Toɠa yɛ dɛ mɔnɔ ɓɔɠɔ ɲadesu folo ʋuusaʋagɔ maazu saʋagɔ (33) laawu, ná-ɲamai vaa zu, é mina vɔɔɠu ani ɲadega ɠila kpalaa ba, é mina li seizu ɲadegai, eyɛsu ná-ɲade foloiti daazeeli.

5 «Ni a anzanu loun zɔlɔɔna, kɔzɔai ɠa yɛ de dɔɔɠɔ felegɔ laawu, eɠɛ ná-alu kaa ziɛgi ma yeeɠɛɠalai. Toɠa yɛ ɓɔɠɔ ɲadesu folo ʋuulɔzita maazu lɔzita (66) laawu.

6 «Siɛgi zu ná-ɲade foloiti daazeelizu la, zunu loin ná-faa zu, ɓaa anzanu loin ná-faa zu, toɠa ʋa ga kona gila baala ziʋoi zalaɠa ɠula nui ʋɔ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, ga é kɛ ga gala zalaɠai, ta poopo kpokpa gila, ɓaa kpumago ɠila, é kɛ ga koto gba zalaɠai. 7 Zalaɠa ɠula nui ɠa ti ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, é koto gba vai ɠɛ bɛ. Toɠa ɲade naama ɲama ɠula ba vai ma kɛai la. Tɔgi ɠana anzanui ná-faa zu, nii é zunu loin zɔlɔɔsu, ɓaa anzanu loin. 8 Ni ani la nu ya, a baala ziʋoi zɔlɔɔ da, toɠa kpumago felegɔ zeɠe, ɓaa poopo kpokpa felegɔ, gilagi ɠa ɠɛ ga gala zalaɠai, zɔi ɠɛ ga koto gba zalaɠai. Zalaɠa ɠula nui ɠa koto gba vai ɠɛ bɛ, toɠa ɲade.»

13

Tɔgiti é lo kulama zeeɓɛiti ba

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ta Aalɔn ʋɔ, é ɠɛ ti ma: 2 «Siɛgi zu nui ta ɠɔlɔgi maaɓokolosu da, ɓaa poʋoɠulɔi ɠɛ ma, ɓaa gɛlɛɠɛlɛgi, nii é ɠɛɛzu ga kulama zeeɓɛi kɔlɔgi ma, ta lii la zalaɠa ɠula nui Aalɔn ʋɔ, ɓaa ná-doun zunui taɠila pɔ. 3 Zalaɠa ɠula nui ɠa seeɓɛi ɠɛʋele ʋɛtɛ, nii kulaai kɔlɔgi ma. Ni ma leɠai ɠoleʋɛ su, é yei, suɠooza kɔlɔgi ʋa, toɠa ga kulama zeeɓɛi ma zii ta. Zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ, é dɛɛ ga nui naa ɠɔzɔʋɛ. 4 Ni ani ɠolekolegi é kɔlɔgi ma, é la yeini, su ʋa ɠooza kɔlɔgi ʋa, ma leɠai la ɠoleni, zalaɠa ɠula nui ɠa naama nui lɛ pɛlɛi wu, é daaɠulu ma, é yɛ ná folo lɔfela laawu. 5 Zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ foloi lɔfelasiɛi ma. Ni seeɓɛi la ɠɛ liini luɠɔma, ta é la vazani kɔlɔgi ma, zalaɠa ɠula nui ɠa tɛ pɛlɛi wu mɔnɔ ná zeizu velesiɛi, é daaɠulu ma folo lɔfela laawu. 6 Zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ, ná zeizu velesiɛi foloi lɔfelasiɛi ma. Ni tago zuzasaga, é la vazani kɔlɔgi ma, zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga nui naa ɲadegɛ, poʋoɠulɔi ʋe. Toɠa ná-seɠeiti gba, toɠa ɲade. 7 Kɛlɛ ni poʋoɠulɔi a vazana kɔlɔgi ma, é ɓɔɠɔ lɛa ʋoluma ga zalaɠa ɠula nui, naa dɛɛ ga ɲadegɛ, toɠa ɓɔɠɔ lɛ ga zalaɠa ɠula nui ná zeizu velesiɛi. 8 Naa ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Ni poʋoɠulɔi vazagɛ kɔlɔgi ma, zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga kɔzɔʋɛ. Kulama zeeɓɛi ma zii ta ʋe.

9 «Siɛgi zu kulama zeeɓɛi ma zii ta ɠɛɛzu la nui ta ʋa, ta lii la zalaɠa ɠula nui ʋɔ. 10 Naa ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Ni kɔlɔgi maaɓokologɛ, é ɠole, ta maaɓokolosuʋɛ ma leɠai ɠole, ta ma zua lɛtɛgi ɓokolo su, 11 kulama zeeɓɛi ʋe é naama nui ɠɔlɔgi wu. Zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga kɔzɔʋɛ, é la tɛa pɛlɛ wu, é ʋa daaɠulu ma, mazɔlɔɔ kɔzɔʋɛ. 12 Ni kulama zeeɓɛi a ɠulana ma, é kɔlɔgi maazeɠe, é zo nɔungi ma, eyɛsu é zeeli kɔɠɔiti ma, ʋɛti zalaɠa ɠula nui ɠaazulosu naati ba, 13 naa ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Ni a kaana ga kulama zeeɓɛi kɔlɔgi maaʋɛ pɛ seɠea, toɠa dɛɛ ga nui nii seeɓɛi ba, ɲadegɛ, tɔɔzei maaʋɛ ɠolea ɲɛgɛlɛin, ɲadegɛ. 14 Kɛlɛ voloi ta ma zua lɛtɛgi ɠaa la tɔun ba, toɠa ɠɔzɔ. 15 Zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Ni a ma zua lɛtɛgi ɠaana, toɠa dɛɛ ga kɔzɔʋɛ. Ma zua lɛtɛgi ɠɔzɔʋɛ, kulama zeeɓɛi ma zii ta ʋe. 16 Ni ma zua lɛtɛgi a valibona, é ɠole, toɠa li zalaɠa ɠula nui ʋɔ bɛ. 17 Naa ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Ni kɔlɔgi maaɠolea, zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga nui nii seeɓɛi ba, ɲadegɛ.

18 «Siɛgi zu divologi losu la nui ta ʋa, divologi zeɠe ba, é ɠɛdɛ, 19 ʋɛ divologi ɠɛni ná, ani ɓudɔ ɠole ga ɠulana ná, ɓaa ani ɠolegi maaɓɔikpɔigai, naama nui ɠa ɓɔɠɔ lɛ ga zalaɠa ɠula nui. 20 Zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Ni seeɓɛi yeiʋɛ, suɠooza kɔlɔgi ʋa, ta ma leɠai ɠole, zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga kɔzɔʋɛ. Kulama zeeɓɛi ma zii ta ʋe, nii kulaai divologi zu. 21 Kɛlɛ ni zalaɠa ɠula nui a kaana ga seeɓɛi zuzasagɛ, é la yeini, su ʋa ɠooza kɔlɔgi ʋa, ma leɠai ʋa ɠole, toɠa nui naa lɛ pɛlɛi wu, é daaɠulu ma folo lɔfela laawu. 22 Ni seeɓɛi a vazana kɔlɔgi ma, zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga kɔzɔʋɛ. Kulama zeeɓɛi ma zii ta ʋe. 23 Kɛlɛ ni seeɓɛi a yɛna ada ɠilagi nɔ, é la vazani maaʋɛ, toɠa ga divologi ma ʋilii. Zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga ɲadegɛ.

24 «Siɛgi zu abui nui ta maaɠalazu la, gɛlɛɠɛlɛ kolegi ɠula galazuʋɛ ʋogi zu, ɓaa koleai maaɓɔikpɔi, 25 zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Ni ma leɠai a ɠolena gɛlɛɠɛlɛgi zu, é yei suɠooza kɔlɔgi ʋa, kulama zeeɓɛi ʋe, nii kulaai gala ʋilii zu. Zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga nui naa ɠɔzɔʋɛ. Kulama zeeɓɛi ma zii ta ʋe. 26 Kɛlɛ ni zalaɠa ɠula nui a kaana ga seeɓɛi zuzasagɛ, é la yeini, su ʋa ɠooza kɔlɔgi ʋa, ma leɠai ʋa ɠole, toɠa nui naa lɛ pɛlɛi wu, é daaɠulu ma folo lɔfela laawu. 27 Zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ foloi lɔfelasiɛi ma. Ni seeɓɛi vazaga kɔlɔgi ma, zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga kɔzɔʋɛ. Kulama zeeɓɛi ma zii ta ʋe. 28 Kɛlɛ ni seeɓɛi a yɛna ada ɠilagi nɔ, é la vazani kɔlɔgi ma, suzasaga, gala ʋilii maaɓokologi nɔ ʋe, zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga ɲadegɛ, mazɔlɔɔ gala ʋilii ʋe.

29 «Siɛgi zu seeɓɛi ɠɛɛzu la zunui ta ɓaa anzanui ta nɔungi zu, ɓaa nɛkpɛi ʋa, 30 zalaɠa ɠula nui ɠa seeɓɛi ɠɛʋele ʋɛtɛ. Ni zeiʋɛ, suɠooza kɔlɔgi ʋa, ma leɠai ma ɓɔikpɔigi ɠa su, pɛlɛʋɛlɛgai, zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga nui naa ɠɔzɔʋɛ. Gɛlɛɠɛlɛgi ʋe, kulama zeeɓɛi ma zii ta ʋe é nɔungi zu, ɓaa é nɛkpɛi ʋa. 31 Ni zalaɠa ɠula nui a kaana ga seeɓɛi la yeini, su ʋa ɠooza kɔlɔgi ʋa, ma leɠa ʋagɔ la ná, toɠa tɛ pɛlɛi wu, é daaɠulu ma folo lɔfela laawu. 32 Zalaɠa ɠula nui ɠa seeɓɛi ɠɛʋele ʋɛtɛ foloi lɔfelasiɛi ma. Ni ma leɠai ma ɓɔikpɔi ge la su ɲɛgɛlɛin, seeɓɛi la vazani ma, é ʋa yei, su ʋa ɠooza kɔlɔgi ʋa, 33 zɔi seeɓɛi ma, naa ɠa nɔungi wo ta kpɛlɛi, kɛlɛ é la miná woga, ʋɛ seeɓɛi ná. Zalaɠa ɠula nui ɠa tɛ pɛlɛi wu mɔnɔ ná zeizu velesiɛi, é daaɠulu ma folo lɔfela laawu. 34 Zalaɠa ɠula nui ɠa seeɓɛi ɠɛʋele ʋɛtɛ foloi lɔfelasiɛi ma. Ni seeɓɛi la vazani ma, é ʋa yei, su ʋa ɠooza kɔlɔgi ʋa, zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga ɲadegɛ. Toɠa ná-seɠeiti gba, toɠa ɲade. 35 Kɛlɛ ni seeɓɛi a vazana kɔlɔgi ma, dɛai ʋoluma ga ɲadegɛ, 36 zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Ni seeɓɛi vazagɛ kɔlɔgi ma, zalaɠa ɠula nui la mɔ wɛlɛa ga ma leɠa ɓɔikpɔi faa, kɔzɔʋɛ. 37 Ni seeɓɛi la liini luɠɔma gaazu, ma leɠa ʋagɔiti ti ʋɔnɔga, seeɓɛi ɠɛdɛga, é ɲadega. Zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga ɲadegɛ.

38 «Siɛgi zu gɛlɛɠɛlɛ kolegiti ti ɠulazu la zunui ta ɓaa anzanui ta maaʋɛ, 39 zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Ni gɛlɛɠɛlɛgi ɠaaɠolekolegɛ, seeɓɛi ʋe, é la ɲɔuni, nui naa ɲadegɛ.

40 «Siɛgi zu zunui ta ɠɛɛzu ná la, undeɠa la unma, toɠa ga kpaana nui, ɲadegɛ. 41 Ni undeɠa la unma tosaamaʋɛ, é ʋa toʋala ʋelei, kpaana nui ʋe kakala ʋelei, ɲadegɛ. 42 Kɛlɛ ni seeɓɛi koleai maaɓɔikpɔi naa ɠa kpaanagi zu, kakala ʋelei ɓaa polu ʋelei, kulama zeeɓɛi ɠana, kulaai kpaanagi zu. 43 Zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Ni seeɓɛi ɓokologɛ, é ɠole, maaɓɔikpɔi kpaanagi zu, polu ʋelei ɓaa kakala ʋelei, kulaai ga kulama zeeɓɛi kɔlɔgi ma, 44 kulama zeeɓɛi ma zii ta ʋe, kɔzɔʋɛ. Zalaɠa ɠula nui ɠa dɛɛ ga kɔzɔʋɛ. Nɔungi zu ɠa seeɓɛi ná.

45 «Seeɓɛ nui ɠa ná-seɠei ʋali ga, é too ɠɔba, é nɔundeɠaiti zɛ yaɠaba, é daaʋɛ maalɔɔɠu, é ɗa kpeei loo, é ɗa ɠɛ: ‹Kɔ̀zɔʋɛ! Kɔ̀zɔʋɛ!› 46 Eyɛsu seeɓɛi ɓe ba, toɠa yɛ kɔzɔyai zu. Tɔɔzei kɔzɔʋɛ, tɔ ɠila ka a zei yɛ, seizuʋɛ ɠa ɠɛ ga ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ.

Fuinfuingiti
maaɠili zɔɔlaiti ma

47 «Siɛgi zu fuinfuingi ʋogi a ɠɛna la seɠei zu, baala deɠa zeɠei zu, ɓaa geze zeɠei zu, 48 ɓaa fɛlɛ zeɠei zu, ɓaa kɔlɔ zeɠei ta ʋa, ɓaa kɔlɔ zɔɔlai tanɔpɛ ba, 49 ni fuinfuingi ʋogi a ɓiinkpiinna ɓaa é ɓɔikpɔi seɠei zu, ɓaa kɔlɔi zu, fuinfuingi ʋe, maanɛai é lɛ ga zalaɠa ɠula nui. 50 Zalaɠa ɠula nui ɠa kɛʋele ʋɛtɛ. Toɠa naama anii lɛ pɛlɛi wu, é daaɠulu ma folo lɔfela laawu. 51 Toɠa kɛʋele ʋɛtɛ foloi lɔfelasiɛi ma. Ni fuinfuingi ʋogi a vazana seɠei zu, ɓaa kɔlɔi ma, toɠa ga fuinfuingi, é sumiizu, anii naa ɠɔzɔʋɛ. 52 Toɠa seɠei ɠala, ɓaa kɔlɔi, niigi fuinfuingi ʋogi ba, mazɔlɔɔ fuinfuingi ʋe, é sumiizu. Toɠa ɠala.

53 «Kɛlɛ ni zalaɠa ɠula nui a kaana ga fuinfuingi ʋogi la vazani seɠei zu, ɓaa kɔlɔi, 54 zalaɠa ɠula nui ɠa devei ve ga ti naa gba, nii fuinfuingi ʋɛai ba. Toɠa tɛ pɛlɛi wu, é daaɠulu ma ná zeizu velesiɛi folo lɔfela laawu. 55 Zalaɠa ɠula nui ɠa fuinfuingi naa ʋɛtɛ, anii naa gbaai ʋoluma. Ni fuinfuingi ʋogi la zeɠeni ɠɛʋele ma, anɛɛ ni é la vazani, anii naa ɠɔzɔʋɛ. Toɠa ɠala, anɛɛ ni fuinfuingi ɠa gaazu ʋagɔi ɓaa gaazu ɲɔi ma. 56 Ni a kaana ga fuinfuingi ʋogi ɠaazasaga, anii naa gbaai ʋoluma, toɠa ná leʋe seɠei ʋa, ɓaa kɔlɔi. 57 Ni fuinfuingi ʋogi a ɠulana mɔnɔ kɛlɛma seɠei ma, ɓaa kɔlɔi, fuinfuingi ʋe, é sumiizu. Nii fuinfuingi ʋɛai ba, naa ɠa ɠala. 58 Seɠei ɓaa kɔlɔi nii gbaai, fuinfuingi ʋogi zeɠe ba, naa ɠa gba ʋolu ná zeizu velesiɛi, toɠa ɲade.»

59 Tɔgi ɠana, é ʋilɛ ani nɔpɛ ba, nii maaʋɛ vuinfuinsu, é ɠɛni ga baala deɠa zeɠei, ɓaa geze zeɠei, ɓaa fɛlɛ zeɠei, ɓaa kɔlɔ zeɠei, ɓaa kɔlɔ zɔɔlai tanɔpɛ, pelegi a ɠwɛɛ da ni ɲadegɛ, ɓaa ni kɔzɔʋɛ.

14

Tɔgi é lo kulama zeeɓɛi
ma ɲade fai ʋa

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Wɛlɛ pelegi tɔgi a ɠɛ la, é ʋilɛ kulama zeeɓɛ nui ʋa, ná-ɲade foloi vaa zu. Ta ʋaa la zalaɠa ɠula nui ʋɔ. 3 Toɠa ɠula ti-ʋuuzuʋɛ ʋa, é kulama zeeɓɛ nui ɠɛʋele ʋɛtɛ. Ni kulama zeeɓɛ nui ɠɛdɛga, 4 zalaɠa ɠula nui ɠa devei ve ga ti wɔni felegɔ zeɠe, ti vulua, ti ɲadegai, ta sɛdele gulu ɓuɠai, ta geze ɓɔi sɔsɔgi, ta ɠizɔɔpe tufa ɓifɔgi, ná-ɲade fai zu. 5 Toɠa devei ve ga ti wɔnii gila kɔdaaleʋe pɔlɔ liɠii maazu, daavegai ga ziɛungi zu ɗɛi. 6 Toɠa wɔni vului zeɠe, ta sɛdele gulu ɓuɠai, ta geze ɓɔi sɔsɔgi, ta ɠizɔɔpe tufa ɓifɔgi, é ti lɔ wɔnii ɠɔdaaleʋeai ma ɲamai wu. 7 Toɠa faza daa ɠɛ lɔfela naa ma, nii kulama zeeɓɛi ɠɛa ma, maanɛai ga é ɲade. Naa ʋolu toɠa dɛɛ ga ɲadegɛ, é yeeɓe wɔni vului ʋa, é li dɔɓɔi zu.

8 «Zɔi é ɓɔɠɔ ɲadesu, naa ɠa ná-seɠeiti gba, é ɓɔɠɔ maaleɠai kpein bo, a maagbana ziɛi wu, toɠa ɲade. Naa ʋolu toɠa zoo é lɛ ti-ʋuuzuʋɛ, kɛlɛ é la zeiɗa ná-seɠe ɠotai wu, eyɛsu folo lɔfela leʋe. 9 Folo lɔfelasiɛi, toɠa maaleɠai kpein bo mɔnɔ, nɔungi ta kpɛlɛi, ta gaazu ɠɔ poluʋɛti. Toɠa ná-seɠeiti gba, é ɓusɛi maagba ga ziɛi, toɠa ɲade niina.

10 «Foloi lɔsaʋasiɛi, toɠa baala ziʋo zinɛ felegɔiti seɠe, niiti nɛɛʋuzu la ti ʋa, ta kona gila baala saai, nii nɛɛʋuzu la ba, ta ɓulu vukɔ ʋagɔi kilo taaʋuugɔ, nii gaayɔgai ga gulɔi, ta gulɔi litɛlɛ ɠaaɠwɛsui, é ɠɛ ga vebɛanii. 11 Zalaɠa ɠula nui nii é ɲade fai ɠɛɛzu, naa ɠa zunui ɠula kɛlɛma, nii é ɓɔɠɔ ɲadesu, ta naama aniiti kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 12 Zalaɠa ɠula nui ɠa baala ziʋo zinɛiti gila seɠe, é kula ga faazuɓɛtɛ zalaɠai, é ʋɛɛ gulɔi litɛlɛ ɠaaɠwɛsui ʋa. Toɠa ti latɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 13 Toɠa baala ziʋoi ɠɔdaaleʋe, ʋɛ ta ɗa koto gba zalaɠa zuaiti kɔdaaleʋe ná, ta gala zalaɠaiti, ada ɲadegai ta, mazɔlɔɔ faazuɓɛtɛ zalaɠai ma zuai ɠa ga zalaɠa ɠula nui nɔnɔ, eɠɛʋelei koto gba zalaɠai ma zuai la, ani ʋe gola ɲadegai. 14 Zalaɠa ɠula nui ɠa faazuɓɛtɛ zalaɠa zuai ma ɲamai ta zeɠe, é siɛ naa yeezazu woi yɔkpɔgi ma, nii é ɓɔɠɔ ɲadesu, ta zeezazu yeezinɛ kpotogi ma, naa ʋɛɛ zeezazu ɠɔɠɔzinɛkpotogi ʋa. 15 Toɠa gulɔi ta zeɠe, é pu ɠɔʋɛzu yeei ɠa. 16 Toɠa yeeɓeɠai lɔ gulɔi wu, nii é kɔʋɛzu yeei ɠa, é gulɔi vaza daa ɠɛ lɔfela ga yeeɓeɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 17 Toɠa gulɔi ta zeɠe, nii é kɔʋɛzu yeei ɠa, é siɛ naa yeezazu woi yɔkpɔgi ma, nii é ɓɔɠɔ ɲadesu, ta zeezazu yeezinɛ kpotogi ma, naa ʋɛɛ zeezazu ɠɔɠɔzinɛkpotogi ʋa, ʋɛ faazuɓɛtɛ zalaɠa zuai ma ɲamai ziaai ná. 18 Zalaɠa ɠula nui ɠa gulɔi mɔtai zeɠe, zɛgai zea, é siɛ naa nɔungi ma, nii é ɓɔɠɔ ɲadesu, naa ɠa a kɛ é koto gba vai ɠɛ tɔun bɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 19 Naa ʋoluma, toɠa koto gba zalaɠai ɠula, é koto gba vai ɠɛ naa ʋɛ, nii é ɓɔɠɔ ɲadesu ná-kɔzɔba vai ma. Naa ʋolu toɠa gala zalaɠa loganii ɠɔdaaleʋe. 20 Toɠa gala zalaɠai ta vebɛanii ɠula zalaɠa ɠulazuʋɛ. Toɠa koto gba vai ɠɛ zunui naa ʋɛ, naa ɠa ɲade.

Ɲadedai é lo bala nui ʋa,
nii kulama zeeɓɛi ba

21 «Ni toɠa ga bala nui, ná-sɔlɔɔgiti ti la kula ɠɛa su, toɠa baala ziʋo zinɛ ɠila nɔ zeɠe, nii a ɠula ga faazuɓɛtɛ zalaɠai, é datɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ, koto gba vai ɠɛ la tɔun bɛ. Toɠa ɓulu vukɔ ʋagɔi kilo saʋagɔ zeɠe, gaayɔgai ga gulɔi, ta gulɔi litɛlɛ ɠaaɠwɛsui, é ɠɛ ga vebɛanii. 22 Toɠa kpumago felegɔ zeɠe ɓalaa, ɓaa poopo kpokpa felegɔ, eɠɛʋelei ná-sɔlɔɔgiti ti la. Gilagi ɠɛ ga koto gba zalaɠai, zɔi ɠɛ ga gala zalaɠai. 23 Folo lɔsaʋasiɛi, toɠa ʋa ga naama aniiti kpein zalaɠa ɠula nui ʋɔ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ná-ɲade fai zu. 24 Zalaɠa ɠula nui ɠa faazuɓɛtɛ zalaɠai ma ʋaala ziʋoi zeɠe ta gulɔi. Toɠa ti latɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 25 Toɠa faazuɓɛtɛ zalaɠai ma ʋaala ziʋoi ɠɔdaaleʋe. Zalaɠa ɠula nui ɠa faazuɓɛtɛ zalaɠa zuai ma ɲamai ta zeɠe, é siɛ naa yeezazu woi yɔkpɔgi ma, nii é ɓɔɠɔ ɲadesu, ta zeezazu yeezinɛ kpotogi ma, naa ʋɛɛ zeezazu ɠɔɠɔzinɛkpotogi ʋa. 26 Toɠa gulɔi ta ʋu ɠɔʋɛzu yeei ɠa. 27 Toɠa yeeɓeɠai lɔ gulɔi ɠa, nii é kɔʋɛzu yeei ɠa, é gulɔi vaza daa ɠɛ lɔfela ga yeeɓeɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 28 Toɠa gulɔi ta zeɠe, nii é kɔʋɛzu yeei ɠa, é siɛ naa yeezazu woi yɔkpɔgi ma, nii é ɓɔɠɔ ɲadesu, ta zeezazu yeezinɛ kpotogi ma, naa ʋɛɛ zeezazu ɠɔɠɔzinɛkpotogi ʋa, ʋɛ faazuɓɛtɛ zalaɠa zuai ma ɲamai ziaai ná. 29 Zalaɠa ɠula nui ɠa gulɔi mɔtai zeɠe, zɛgai zea, é siɛ naa nɔungi ma, nii é ɓɔɠɔ ɲadesu, naa ɠa a kɛ é koto gba vai ɠɛ tɔun bɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 30 Naa ʋolu toɠa kpumagoiti gila kula ga zalaɠai, ɓaa poopo kpokpagiti gila, nii é zooga é sɔlɔɔ, 31 gilagi ɠa ɠɛ ga koto gba zalaɠai, zɔi ɠɛ ga gala zalaɠai, é ʋɛɛ vebɛanii ʋa. Zalaɠa ɠula nui ɠa koto gba vai ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, naama nui ʋɛ, nii é ɓɔɠɔ ɲadesu.»

32 Ɲadedai ma lɔgi ɠana, naama nui vaa zu, nii kulama zeeɓɛi ba, tama sɔlɔɔgiti ti la kula ɠɛa su.

Fuinfuin pɛlɛi ɲade fai

33 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ ta Aalɔn, é ɠɛ ti ma: 34 «Siɛgi zu wo lɔɔzu la Kanaan yooi zu, nii gè feezu wo ya ga wɔnɔ, ni nà fuinfuingi ʋɛɛna pɛlɛi ta ʋa, zooi zu wo sɔlɔɔsu, 35 zɔi nɔnɔ ga pɛlɛi, naa ɠa li, é daazeeli zalaɠa ɠula nui ma, é ɠɛ ma: ‹Nà fuinfuingi ʋogi ʋɛtɛsu nà-pɛlɛi ʋa.› 36 Aisa zalaɠa ɠula nui ʋa lɛ, é ʋa ná ɠɛʋele ʋɛtɛ, toɠa devei ve ga ti pɛlɛi zuwo, naa ɠa a kɛ, bu anii pɛ ge mina leve ga ti ɠɔzɔʋɛ. Naa ʋoluma zalaɠa ɠula nui ɠa lɛ pɛlɛi wu, é ná ɠɛʋele ʋɛtɛ.

37 «Toɠa fuinfuingi ʋogi ɠɛʋele ʋɛtɛ. Ni a kaana ga naa ʋogi ɠa pɛlɛi ʋa ga zeɠezeɠegiti suɓeingai, ɓaa ti maaɓɔikpɔigai, ti wɔai pɛlɛi zu suɠooza, 38 toɠa ɠula pɛlɛi wu, é lo daaʋɛ, é daaɠulu, é kɛ ga folo lɔfela. 39 Zalaɠa ɠula nui ɠa ɠale ma ná, foloi lɔfelasiɛi ma. Ni a kaana ga fuinfuingi ʋogi vazagɛ pɛlɛi ma, 40 toɠa deve ga ti kɔtui naati kula ná, niiti ti vuinfuingai, ti ti ʋili ya ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, ada ɠɔzɔai ta. 41 Toɠa pɛlɛ ɠoozuʋɛ kpein fɔin, fufiligi kpein ti kpalesu, ta naa ʋili ya ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, ada ɠɔzɔai ta. 42 Ta kɔtuiti maaleʋe ga ma niinɛ ɠiligaa, ti pɔlɔi zeɠe, ti pɛlɛi ziɛ.

43 «Ni fuinfuingi ʋogi a ɠaaɠalena ma, é ɠula pɛlɛ ɠoozuʋɛ ma, kɔtuiti kulaa ʋoluma ná, maavɔin, ta pɛlɛi ziɛ ʋolu, 44 zalaɠa ɠula nui ɠa ɠale ma ná ʋolu. Ni a kaana ga fuinfuingi ʋogi vazagɛ pɛlɛ ɠoozuʋɛ, fuinfuingi ʋe, é sumiizu. Pɛlɛi ɠɔzɔʋɛ. 45 Ta pɛlɛi wolo, ti ma ɠɔtuiti seɠe, ta guluiti, ta siɛ ʋɔlɔiti kpein, ti li ga tiye ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, ada ɠɔzɔai ta. 46 Zɔi a lɛ pɛlɛi wu, siɛgi kpein su daaɠulugai la, naa ɠa ɠɔzɔ eyɛsu kpɔkɔi. 47 Zɔi a ɠɛ laani pɛlɛi naa wu, naa ɠa ná-seɠeiti gba. Zɔi a laamiina pɛlɛi naa wu, naa ɓalaa ɠa ná-seɠeiti gba.

48 «Ni zalaɠa ɠula nui nii é ɠalegai ma pɛlɛi wu, naa a kaana ga fuinfuingi ʋogi la vazani, pɛlɛi ziaa ʋoluma, toɠa dɛɛ ga pɛlɛi ɲadegɛ, mazɔlɔɔ fuinfuingi ɓega. 49 Pɛlɛi ɲade fai zu, toɠa wɔni felegɔ zeɠe, ta sɛdele gulu ɓuɠai, ta geze ɓɔi sɔsɔgi ta ɠizɔɔpe tufa ɓifɔgi. 50 Toɠa wɔni gila kɔdaaleʋe pɔlɔ liɠii maazu, daavegai ga ziɛungi zu ɗɛi. 51 Toɠa sɛdele gulu ɓuɠai zeɠe, ta ɠizɔɔpe tufa ɓifɔgi, ta geze ɓɔi sɔsɔgi, ta wɔni vului, é ti lɔ wɔni ɠɔdaaleʋeai ma ɲamai wu, é faza daa ɠɛ lɔfela pɛlɛi wu. 52 Zekana a pɛlɛi ɲade da, ga wɔnii ma ɲamai, é ʋɛɛ ziɛungi zu ɗɛi ʋa, ta wɔni vului, naa ʋɛɛ sɛdele gulu ɓuɠai ta ɠizɔɔpe tufa ɓifɔgi ʋa, ta geze ɓɔi sɔsɔgi. 53 Toɠa yeeɓe wɔni vului ʋa, é li ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, dɔɓɔi zu. Zekana a koto gba vai ɠɛ la pɛlɛi ʋɛ. Pɛlɛi ɠa ɲade.»

54 Tɔgi ɠana kulama zeeɓɛi kpein faa zu, ta gɛlɛɠɛlɛ faiti, 55 ta fuinfuingi é ɠulazu seɠeiti su, ɓaa pɛlɛiti ma, 56 ta ada ɓokolo ba vaiti, ta poʋoɠulɔiti, ta gɛlɛɠɛlɛgiti, 57 é kalagi wo, siɛgi zu anii ɠɔzɔai la, ta siɛgi zu ɲadegai la. Tɔgi ɠana kulama zeeɓɛi vaa zu.

15

Zunui ná-ɲadetala vai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ta Aalɔn ʋɔ, é ɠɛ ti ma: 2 «À ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, wo ɠɛ ti ma: Zunu nɔpɛ kalaɲa kolegi ba, kɔzɔʋɛ naa maaʋele ma. 3 Ná-kalaɲa kolegi maaʋele ɠa kɔzɔai la, é ɠɛni ɠulazu kpusɛi ʋa, ɓaa suzo pa de, kɔzɔʋɛ. 4 Bete nɔpɛ a la su, naa ɠɔzɔʋɛ, ta ani nɔpɛ a zei ma, naa ɠa ɠɔzɔ. 5 Zɔi a vɔɔɠu ná-betei ʋa, kɛni naa ná-seɠeiti gba, é maagba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 6 Zɔi a zeina ani ma, niigi é ɠɛa zeini ma, kɛni naa ná-seɠeiti gba, é maagba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 7 Zɔi a vɔɔɠu kpusɛi ʋa, kɛni naa ná-seɠeiti gba, é maagba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 8 A laaɗɛi ʋuuna nu ma, nii ɲadegai, kɛni naa ná-seɠeiti gba, é maagba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 9 Seima ani nɔpɛ a zei ma togani ɠɔma, naa ɠa ɠɔzɔ. 10 Zɔi a vɔɔɠu ani nɔpɛ ba, nii é ɠɛa tɔun bu, naa ɠɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. Zɔi a naama anii ta zeɠena, kɛni é ná-seɠeiti gba, é maagba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 11 Nu-o-nu nii kalaɲa kolegi ba, é la yeagbani, a vɔɔɠuna nu ʋa, kɛni naama nui ná-seɠeiti gba, é maagba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 12 Pɔlɔ liɠii kpein tɔun ka vɔɔɠuna ba, kɛni naa wolo, gulu aniɲakai kpein ka gba ziɛi wu.

13 «Siɛgi zu ná-kalaɲa kolegi a ɓena la, toɠa folo lɔfela ɠaalu ná-ɲade fai zu, é ná-seɠeiti gba, é maagba ga ziɛungi zu ɗɛi. Naa ʋolu toɠa ɲade. 14 Folo lɔsaʋasiɛi ma, toɠa kpumago felegɔ zeɠe, ɓaa poopo kpokpa felegɔ, é li Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, é ti ve zalaɠa ɠula nui ya. 15 Naa ɠa gilagi ɠɛ ga koto gba zalaɠai, é zɔi ɠɛ ga gala zalaɠai, é koto gba vai ɠɛ tɔun bɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ná-kalaɲa kolegi vaa zu.

16 «Zunui nii maaɠoloɠolosu, kɛni é ɓusɛi kpein gba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 17 Seɠei kpein, ta kɔlɔi kpein a ʋu ti ma, naati ta gba ziɛi wu. Ti ɠɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi.

18 «Ni zunui ta anzanui ta laana, ta maagba ti ɠilagilagi. Ti ɠɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi.

Anzanui ná-ɲadetala vai

19 «Anzanui nii ɲamai ɠulazu ba, tɔɔzei ná-alugi ɠa é kaazu, toɠa yɛ ná-ɲadetalai zu folo lɔfela laawu. Nu-o-nu a vɔɔɠu ba, naa ɠɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 20 Bete nɔpɛ a la su ná-ɲadetala ziɛgi zu, naa ɠa ɠɔzɔ. Ani nɔpɛ a zei ma, naa ɠa ɠɔzɔ. 21 Nu-o-nu nii a vɔɔɠu ná-betei ʋa, kɛni naa ná-seɠeiti gba, é maagba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 22 Nu-o-nu nii a vɔɔɠu anii ta ʋa, nii é ɠɛa zeini ma, kɛni naa ná-seɠeiti gba, é maagba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 23 Ni anii ɠa betei ɠa, ɓaa ʋɛ seiɗai ná, zɔi a vɔɔɠu ba, kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. 24 Ni zunu a laana ga anzanui naa, ná-kɔzɔi ʋɛa tɔun ba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, folo lɔfela laawu. Bete nɔpɛ a la su, naa ɠa ɠɔzɔ.

25 «Anzanui nii ɲamai a yɛ ɠulazu ba folo mɔinmɔin daawu, é ɠula ná-alu kaa yeeɠɛɠala zoloogaiti polu, ɓaa ɲamai lɛbi ɠulazu ba, é leʋe pɔlɔmai ʋa, kɔzɔai ɠa yɛ de, ná-ɲama ʋuu ziɛgi kpein su, eɠɛʋelei nɔ ná-alu kaa yeeɠɛɠalai la. 26 Bete nɔpɛ a la su, naama ɲama ɠula ziɛgi laawu, naa ɠa ɠɔzɔ eɠɛ ná-alu kaa ʋetei, ani nɔpɛ nii a zeina ma, naa ɠa ɠɔzɔ, eɠɛ ná-alu kaa ziɛgi zu nɔ. 27 Nu-o-nu a vɔɔɠu ba, naa ɠa ɠɔzɔ, kɛni é ná-seɠeiti gba, é maagba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi.

28 «Siɛgi zu é ɲadesu la ná-ɲama ʋui ma, toɠa foloi ɠaalu ga dɔfela. Naati poluma, toɠa ɲade. 29 Foloi lɔsaʋasiɛi ma, toɠa kpumago felegɔ zeɠe, ɓaa poopo kpokpa felegɔ, é li ga tiye zalaɠa ɠula nui ʋɔ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 30 Zalaɠa ɠula nui ɠa gilagi ɠula ga koto gba zalaɠai, é zɔi ɠɛ ga gala zalaɠai. Zalaɠa ɠula nui ɠa koto gba vai ɠɛ bɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ɲama ʋui ma vaa zu, nii é ɠɛa kɔzɔzu.

31 «Wa Izelayɛle nuiti maaɠooza faiti kpein ba, ta ti ɠɔzɔ, naa ɠa a kɛ ti mina za ta-ɠɔzɔ vaiti su, ni ta nà-seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠɔzɔna, nii é ti zaama.»

32 Tɔgi ɠana naama zunui ʋɛ, nii kalaɲa kolegi ba, ɓaa maaɠoloɠologai, é ɠɔzɔ, 33 ɓaa anzanui, nii kɔzɔai ga ná-alu kaa ɲamai, ɓaa zunui, ɓaa anzanui, nii ɲamai ɠulazu ba, ɓaa zunui, nii é laazu anzanui ɠoba, kɔzɔai.

16

Tɔgi é lo koto gba vai ʋa
konagi zu

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, Aalɔn ná-doun zunu felegɔiti saa ʋoluma, niiti ti ɓɔɠɔ lɛɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ɓɔɛ è-liɛ Aalɔn ʋɔ, naa ɠa a kɛ, é mina ɗa lɛ yeenɔpɛ ada ɲadega wolai, seɠe zuɠooza golai ʋoluʋɛ, kesui lakulugi ɠakalaʋɛ, nii é minazeɠe kesui la, naa ɠa a kɛ é mina za, mazɔlɔɔ nà ɠulazu kɛlɛma tonaɓiingi zu kesui lakulugi maazuʋɛ.

3 «Pɛtɛ ʋelegi Aalɔn a zoo lɛɛzu la ada ɲadega wolai: Toɠa nikɛ zinɛ ɓokpa gila seɠe ga koto gba zalaɠai, ta baala sinɛ ɠila ga gala zalaɠai. 4 Toɠa seɠewuzeɠe ɲadegai loo ɠɔba, é ga gezei, é ma ʋɛlɛ kpuɠagi lɛ ɓɔɠɔ ma, é zaamaɠili ga geze zaamaɠiligi, é ma wɔɔlɔgi lɔ unba. Zalaɠa ɠula zeɠeiti kana, niiti a ɓɔɠɔ maaɠili ga tiye, é maagba ʋoluma. 5 Toɠa boli zinɛ felegɔ ɠula Izelayɛle ʋɛbɛi ya ga koto gba zalaɠai, ta baala sinɛ ɠila ga gala zalaɠai.

6 «Aalɔn ɠa koto gba vai ɠɛ ga ná-nikɛ zinɛi, toɠa ná-kotoi gba ta ná-pɛlɛyeɠei. 7 Toɠa boli zinɛ felegɔiti seɠe, é ʋa ga tiye Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 8 Aalɔn ɠa kpakutoomai ɠɛ ga boli zinɛ felegɔiti, gilagi ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, gilagi ɠɛ ga nii kotoi yɛsu da, é lii la. 9 Aalɔn ɠa boli zinɛi maaɓuɠa ʋa, niigi kpakui loozu ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é naa ɠula ga koto gba zalaɠai. 10 Boli zinɛi niigi kpakui loozu ma, ga kotoi yɛ da, é lii la, naa ma vului ɠa ʋilɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, naa ɠa a kɛ, é koto gba vai ɠɛ, ta yeeɓe ba, é li teʋebai zu, kotoi yɛ da.

11 «Aalɔn ɠa koto gba vai ɠɛ ga ná-nikɛ zinɛi. Toɠa koto gba vai ɠɛ tɔ ɓɔɠɔi ʋɛ, ta ná-pɛlɛyeɠei. Toɠa ná-koto gba nikɛ zinɛi ɠɔdaaleʋe. 12 Toɠa ani maku nɛɛnɛ gala liɠii ta zeɠe, daavegai ga abulekaiti, seɠeai zalaɠa ɠulazuʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ta é zeeɲɛ felegɔ zeɠe ani maku nɛɛnɛgi ma vukɔi zu. Toɠa li ga naama aniiti seɠe zuɠooza golai ʋoluʋɛ. 13 Toɠa ani maku nɛɛnɛgi ʋu abui ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, naa ɠa a kɛ ani maku nɛɛnɛgi ma luului kesui lakulugi maalɔɔɠu, nii é zeele woo ɠesui maazu, naazu é la mɔ za pɛ. 14 Toɠa nikɛ zinɛi ma ɲamai zeɠe, é faza ga yeeɓeɠai kesui lakulugi ɠakala ʋelei, folo ɠulazu ʋelei, é ɲamai vaza ga yeeɓeɠai, ná zeizu ɠɛ lɔfela, kesui lakulugi ɠakala ʋelei. 15 Toɠa koto gba woli zinɛi ɠɔdaaleʋe nuɓusɛiti bɛ, é li ga ma ɲamai seɠe zuɠooza golai ʋolu ʋelei. Ʋelei nɔ é kɛai la ga nikɛ zinɛi ma ɲamai, zekana nɔ a kɛɛ la ga naa ma ɲamai, toɠa faza kesui lakulugi ma ta kakala ʋelei.

16 «Ʋele ɠana a koto gba vai ɠɛ la ada ɲadega wolai ʋɛ Izelayɛle nuiti ta-ɠɔzɔba vaiti faa zu, ta ta-lɔ koloɠologiti kpein maaʋele zu, ti kotoi ɠɛai ga ti maaʋele. Toɠa kɛ ɠana nɔ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ʋɛ, mazɔlɔɔ toɠa kɔzɔba nuɓusɛiti saama. 17 Nu nɔpɛ ge la yɛ ga GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, siɛgi zu é lɛɛzu la ga é koto gba vai ɠɛ ada ɲadega wolai, eyɛsu é ɠula ná. Toɠa koto gba vai ɠɛ tɔ ɓɔɠɔi ʋɛ, ta ná-pɛlɛyeɠei, ta Izelayɛle ʋɛbɛi kpein bɛ.

18 «A ɠɛna ɠulaa, toɠa li zalaɠa ɠulazuʋɛ, nii é Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, é koto gba vai ɠɛ, zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋɛ, é nikɛ zinɛi ta boli zinɛi ma ɲamai zeɠe, é siɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ minɛiti ma, maaɠoolii pɛ su. 19 Toɠa ɲamai vaza ga zeeɓeɠai, ná zeizu ɠɛ lɔfela, zalaɠa ɠulazuʋɛ ma. Toɠa kole, é ɲade, Izelayɛle nuiti ta-ɠɔzɔba vaiti faa zu.

20 «Siɛgi zu é ɓesu da ga koto gba vai ɠɛ ada ɲadega wolai ʋɛ, ta GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ʋɛ, ta zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋɛ, toɠa boli zinɛi ma vului maaɓuɠa ʋa. 21 Aalɔn ɠa yee felegɔiti pɛɛ boli zinɛi ma vului unmaʋɛ, é la zɔ ga maazu ga Izelayɛle nuiti ta-vaa ɲɔiti kpein, ta ta-lɔ koloɠologiti kpein, niiti ti kotoi ɠɛa ga ti maaʋele. Toɠa ti la boli zinɛi unma, naa ʋolu, é kpɛ, é li teʋebai zu, zunu ɠila ge ɓɔ ba, nii kɛʋele ɓɛtɛai. 22 Ta-vaa ɲɔiti ta yɛ boli zinɛi ʋa, ti kpɛ, é li teʋebai zu, é li zooi naa zu, ʋɛ ná ɲakai.

23 «Aalɔn ɠa lɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, é geze zeɠeiti kula, niiti é ɠɛa ti looni tɛɛzuʋɛ ada ɲadega wolai. Toɠa ti la ná. 24 Toɠa maagba ada ɲadegai ta, é ná-seɠeiti seɠe ʋolu. Naa ʋolu toɠa ɠula, é ná-gala zalaɠai ɠula, ta nuɓusɛiti ta-ɠala zalaɠai, é koto gba vai ɠɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, ta nuɓusɛiti bɛ. 25 Toɠa koto gba zuai ma wulɔi ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ.

26 «Zɔi a bolii ɓɛ, nii kotoi yɛgai da, naa ɠa ná-seɠeiti gba, é maagba, naa ʋoluma toɠa lɛ niina ti-ʋuuzuʋɛ. 27 Koto gba zalaɠai ma nikɛ zinɛi ta koto gba woli zinɛi niiti ti ti-ma ɲamai zeɠeai, ti ʋaa la ada ɲadega wolai koto gba vai zu, ta li ga tiye ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, ti ma ɠɔlɔiti gala abui ɠa, ta ma zuai, ta ma ɓooiti. 28 Zɔi a gala, naa ɠa ná-seɠeiti gba, é maagba. Naa ʋolu toɠa lɛ niina ti-ʋuuzuʋɛ.

29 «Nii ɠa ɠɛ wo ʋɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi, alugi lɔfelasiɛi ma volo puugɔi ma, wa zugi zo, wo la boti nɔpɛ kɛa, é ɠɛni ga zou loun, ɓaa wɛɛin nii é ga seikɔɠɔma nui wo zaama. 30 Mazɔlɔɔ naama volo ná, ta koto gba vai ɠɛ wo ʋɛ, naa ɠa a kɛ wo ɲade. Wa ɲade wa-ɠotoiti kpein faa zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 31 Toɠa ɠɛ wo ʋɛ ga dooɠo folo wolai, wa zugi zo. Toɠa ɠɛ wo ʋɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi.

32 «Koto gba vai ɠa ɠɛ zalaɠa ɠula nui ya, nii gulɔi ziaai ma, feai bɛ̀ ga é ʋilɛ kɛɛɠɛ ʋotogi zu zalaɠa ɠula vai zu. Toɠa ɓɔɠɔ maaɠili ga zalaɠa ɠula zeɠeiti, ti ga gezei. 33 Toɠa koto gba vai ɠɛ ada ɲadega wolai ʋɛ, ta GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ʋɛ, ta zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋɛ. Toɠa koto gba vai ɠɛ ɓalaa zalaɠa ɠula nuiti bɛ, ta nuɓusɛiti kpein bɛ.

34 Toɠa ɠɛ wo ʋɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi, koto gba vai ɠa ɠɛ, naa ɠɛ ɠila kona-o-kona, Izelayɛle nuiti ta-ɠotoiti kpein faa zu.»

Naa ɠɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni Moize ya.

IZELAYƐLE NUITI TA-ƝADEDAI

17

(17:1--27:34)

Zalaɠa ɠulazu ɠila kpegi

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Aalɔn ʋɔ, ta ná-doun zunuiti, ta Izelayɛle nuiti kpein, è ɠɛ ti ma: Wɛlɛ, nii ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI deveai:

3 «Ni Izelayɛle nui ta a nikɛi ɓaa baalagi, ɓaa bolii ɠɔdaaleʋena ga zalaɠai ti-ʋuuzuʋɛ, ɓaa ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, 4 é la liini la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, é ʋa kɛ ga vebɛanii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ná-seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠakalaʋɛ, naama nui ɠa ɠɛ ga sɔba nu, tɔɔzei é ɲamai ʋua. Kpe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba, é ɠula ti zaama. 5 Naa ɠa a kɛ, Izelayɛle nuiti ti mina mɔ ta-zalaɠa aniiti kula dɔɓɔiti su, kɛlɛ ti ɗa ʋa ga tiye zalaɠa ɠula nui ʋɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, é ti ɠula ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga ziilɛi zalaɠaiti. 6 Zalaɠa ɠula nui ɠa ma ɲamai vaza Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, é ma wulɔi ɠala, nii makugi a nɛɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 7 Ti la mɔ ta-zalaɠaiti kulaa zɛɛ ɠalagiti bɛ, niiti ti-ʋaaɠulabaiti ti ga boli zinɛiti, niiti ti ɠɛa ɓɔɠɔ ɠɔzɔzu ga tiye. Toɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi ti ʋɛ, ta ti-mavofodaiti kpein.

8 «Ɗa ɠɛ ti ma mɔnɔ: Ni Izelayɛle nui ta, ɓaa seikɔɠɔma nui ta, é ti zaama, a gala zalaɠai ɠulana, ɓaa zalaɠai taɠili, 9 é la liini la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, é ʋa kula ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naama nui ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba.

Tɔgi é lo ɲama mii vai ʋa

10 «Ni Izelayɛle nui ta, ɓaa seikɔɠɔma nui ta, é ti zaama, a ɲamai ma zii tanɔpɛ miina, nà ʋoluave naama nui ʋa, nii é ɲamai miizu, nà naama nui ɓeteʋe ɓalaa ná-nuɓusɛiti ba, é ɠula ti zaama. 11 Mazɔlɔɔ ɲamai ɠa é ga kpɛtɛanii kpein zɛnvui. Gè feeʋɛ wo ya, ga wo koto gba vai ɠɛ la zalaɠa ɠulazuʋɛ, wo-yɛnvuiti faa zu, mazɔlɔɔ tɛi é ga zɛnvui ma ʋoogi, naa maaʋele ɠa ɲamai a kotoi gba la. 12 Naa ɠa é ba, gè bogɛ Izelayɛle nuiti ma ga, nu nɔpɛ ge mina ɲamai mi wo zaama, anɛɛ seikɔɠɔma nui ʋe, é mina ɲamai mi. 13 Ni Izelayɛle nui ta, ɓaa seikɔɠɔma nui ta, é ti zaama, a sua zona dɔɓɔ ziɛ su, ɓaa wɔnii, nii nu a mi, toɠa ma ɲamai ʋu zooi ma, é fufiligi ʋu gaazu. 14 Mazɔlɔɔ kpɛtɛanii kpein, ni nɔ toɠa vulua, zɛnvui ɠa ma ɲamai zu. Naa ɠa é ba, gè bogɛ Izelayɛle nuiti ma ga, wo la kpusɛi tanɔpɛ ma ɲamai mia, mazɔlɔɔ kpɛtɛanii kpein zɛnvui ɠa ná-ɲamai zu, nu nɔpɛ a ta miina, naa ɓe ka leʋe Izelayɛle nuɓusɛiti ba.

15 «Nu nɔpɛ, é ɠɛni zou loun zu, ɓaa seikɔɠɔma nuiti su, a sua miina saai ɓɔɠɔ ʋɛ, ɓaa baliʋaliai ga, toɠa ná-seɠeiti gba, é maagba. Kɔzɔai ɠa yɛ de, eyɛsu kpɔkɔi. Naa ʋolu, toɠa ɲade. 16 Ni é la ná-seɠeiti gbani, é ʋa maagba, ná-faaɠaaza golai ma ɠasɔi ɠa la unma.»

18

Daa koba vai
ma maaɲɛɛi tanigaani

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI. 3 À mina naa ɠɛ, nii é ɠɛɛzu Ezipete yooi zu, ʋɛ wo ɠɛni zeini ná. À mina naa ɠɛ, nii é ɠɛɛzu Kanaan yooi zu, ʋɛ gè liizu ga woye ná. À mina ʋilɛ ta-lɔgiti polu. 4 À ɠolo nà-deveiti bɛ, wo makɛ nà-tɔgiti ma, wo ʋilɛ ti ʋolu. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI. 5 À ɠolo nà-tɔgiti bɛ, ta nà-deveiti, nui nii a ziɛna ga tiye, naa ɠa zɛnvui wo naa maaʋele ma. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

6 «Wo tanɔpɛ ge mina la ga anzanu, ta nii ti logai ɓɔɠɔ ʋa. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

7 «Mina la è-lee ɠoba. Toɠa ɠɛ ga è-ɠɛɛ unfe faa. Toɠa ɠɛ ɓalaa ga è-lee unfe faa, mazɔlɔɔ è-lee ʋe.

8 «Mina la è-ɠɛɛ anzai taɠili koba. Toɠa ɠɛ ga è-ɠɛɛ unfe faa.

9 «Mina la è-ʋaazeelai ɠoba, è-ɠɛɛ ná-doun anzanui ʋe, ɓaa è-lee ná-doun anzanui, anɛɛ ni kulaʋɛ su pɛlɛyeɠei taɠili bu.

10 «Mina la ga è-loun zunui ná-doun anzanui, ɓaa è-loun anzanui ná-doun anzanui, mazɔlɔɔ ɗa-unfe faa ʋe, ɗa ɓɔɠɔi.

11 «Mina la ga è-ɠɛɛ anzai taɠili ná-doun anzanui. Toɠa ga è-ɠɛɛ ná-doun anzanui. Toɠa ga è-ʋaazeelai.

12 «Mina la ga è-ɠɛɛ ʋaazeelai. Toɠa ga è-ɠɛɛ ná-nu ɠiteɠitegi.

13 «Mina la ga è-lee diɛ ɓaa deɠe anzanu, mazɔlɔɔ è-lee ná-nu ɠiteɠitegi ʋe.

14 «Mina la ga è-ɠɛɛ diɛ ɓaa deɠe zunui anzai, mazɔlɔɔ toɠa ga è-lee.

15 «Mina la ga è-loun anzai. Toɠa ɠɛ ga è-loin unfe faa.

16 «Mina la ga è-ɠɛɛloin anzai. Toɠa ɠɛ ga è-ɠɛɛloin unfe faa.

17 «Mina la ga anzanui, ta ná-doun anzanui. È la ná-doun zunui ná-doun anzanui zeɠea, ɓaa ná-doun anzanui nɔnɔ ma loun anzanui, mazɔlɔɔ ta ga ná-nu ɠiteɠitegiti, naa ɠa ga faa ɲɔu wola.

18 «Ni è-anzai ɠa dɛ vulua, mina diɛ ɓaa deɠe anzanui ta zeɠe ga è-anza. Ɗa toloi lɔ ti yɔɠɔzu.

19 «Mina la ga anzanui ná-alu kaa ziɛgi zu, nii é tɔun kɔzɔzu.

20 «Mina la ga è-zeiɲɔɠɔi anzai, ɗa ɓɔɠɔ ɠɔzɔ la.

21 «Mina è-loin tanɔpɛ kula ga zalaɠa, é ʋa ɠala kɔɔɠɔ ganigi ʋɛ daa ga Mɔlɔke, dɛbi vaa ma, è la ɗa-ƓALAGI lɔɠɔi ɠoloɠologa. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

22 «Mina la ga zunu, eɠɛʋelei nu a laa la ga anzanui. Naa ɠa ga kɔzɔba vaa.

23 «Mina la ga sua, è ʋa ɓɔɠɔ ɠɔzɔ. Anzanu mina la sua ɠoba. Ɓaaɠulama vaa ʋe.

24 «À mina ɓɔɠɔ ɠɔzɔ ga naama ziɛ ʋelei tanɔpɛ, mazɔlɔɔ ziiti gè ti ɓɛɛzu wo luɠɔ, naati ti ɓɔɠɔ ɠɔzɔʋɛ ga naama ziɛ ʋeleiti kpein. 25 Zooi kpein ge ɠɔzɔa, gè ti maaɠolo ta-vaaɠaaza golaiti faa zu, zooi unpiliga ga ná-nuɓusɛiti.

26 «Wɔun wa, wa ɠolo nà-tɔgiti bɛ, ta nà-deveiti, wo mina naama ɠɔzɔba vai tanɔpɛ kɛ, é ɠɛni ga zou loun, ɓaa seikɔɠɔma nui, nii é wo zaama. 27 Mazɔlɔɔ kɔzɔba vaiti kpein kana, zooi zu nuɓusɛiti ti ɠɛni kɛɛzu, niiti ti ɠɛni zeini zooi ɠa mɔungi wo luɠɔ, zooi ɠɔzɔa. 28 Naa a ɠɛɛna, zooi la mɔ unpiliga ga woye, tɔɔzei wa-ɠɔzɔba vaiti ba, eɠɛʋelei é unpilini la ga ziiti, ti ɠɛni wɔun wo luɠɔ náʋɛ. 29 Mazɔlɔɔ niiti kpein ti ʋaazu naa ɠɛɠala ɠɔzɔba vaiti ta ɠɛɛzu, ti ɓe ka leʋe ta-nuɓusɛiti ba, ti ɠula ti zaama.

30 «Wa ɠolo nà-deveiti bɛ, naa ɠa a kɛ, wo la mɔ naama vaa ɲɔu wolaiti tanɔpɛ kɛa, nii é ɠɛni ɠɛɛzu wo luɠɔ, wo la ɓɔɠɔ ɠɔzɔa ga naa ta. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.»

19

À ɲade, mazɔlɔɔ ɲàdegɛ

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle ʋɛbɛi kpein pɔ, è ɠɛ ti ma: À ɲade, mazɔlɔɔ ɲàdegɛ, nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

3 «Ɛsɛ gilagilagi ɠa unfe dee ta kɛɛɠɛ ma, é nà-dooɠo foloiti maaɲɛ. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

4 «À mina ɠaaʋote kɔɔɠɔ ganigiti ma. À mina galagaa ɓɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ ga kɔlu ɠaawuungi. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

5 «Siɛgi zu wa ziilɛi zalaɠai ɠulana la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, wa kɛ, nii a kɛ é daazo. 6 Ma zuai ɠa mi foloi wo kulazu la ga zalaɠai, ɓaa poluma zobui. Nii é yɛsu ná eyɛsu foloi zaʋasiɛi, naa ɠa ɠala. 7 Foloi zaʋasiɛi, ni nu a ta miina, toɠa ɠɛ ga anii kɔzɔai, zalaɠai laa la mɔ zoga. 8 Zɔi a ta miina, ná-faaɠaaza golai ma ɠasɔi ɠa la unma, mazɔlɔɔ toɠa naa ɠɔzɔzu, nii feai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naama nui ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba.

9 «Siɛgi zu wo moloi leʋezu la wa-yooi zu, wa kpala kpelamaʋɛ yɛ ná, wo mina ná leʋe, wo mina ɠale ma posuyɛʋɛi ma. 10 À mina ani ɠɔpɔgiti kula ɓalaa, niiti ti yɛgai wa-leezɛn ɓelei zu. À mina ma waaiti zɛʋɛ, niiti ti loozu. Wa naa yɛ ná bala nuiti bɛ, ta seikɔɠɔma nuiti. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

11 «À mina unma wo. À mina zɛɛ wo, ɓaa wo ʋa woya ɓɛtɛ, wo ɠilagilagi wo-zeiɲɔɠɔi laalɔɠɔma. 12 À mina zɛɛ ɠona wo dàaseigi zu, mazɔlɔɔ wa wa-ƓALAGI lɔɠɔi ɠoloɠolo. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

13 «À mina wo-zeiɲɔɠɔi maanɔɠɔ vaa ɠɛ, wo mina unma wo. À mina ɠata nu ná-sala wali ma, é ʋa yɛsu poluma zobui. 14 À mina goizuɓɔlɔ nui ɠoto, wo mina ani nɔpɛ kpesa gaazuɠole nui luɠɔ, nii a ɠɔɠɔziɠa ba, kɛlɛ wa ɠɛ ga GALA gaazuluaba nu. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

15 «À mina telebotala vaa nɔpɛ kɛ tukpɔɠaaleʋeiti su. À mina topolu ɠɛ bala nui ɓaa nu wolai ʋɛ. Kɛlɛ wa wo-zeiɲɔɠɔi lukpɔɠaaleʋe ga sɔledai. 16 À mina lɔɠɔ ɲɔu vaa ʋɛɛ wa-nuɓusɛiti ta ʋa. À mina zɛɛ zeele woo wo wo-zeiɲɔɠɔi laalɔɠɔma, a ɠɛ ga saa zaɓu. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

17 «À mina wo-ɠɛɛloin wɔinzeɠe wo-yiimaʋɛ. À dama, wa ɠɛna zelii loga wo-ɠɛɛloin ma, wo mina koto la ɓɔɠɔ unma tɔun ná-faa zu. 18 À mina nɔnɔ ʋotokula vaa ɠɛ, wo mina faa zei yiima wa-nuɓusɛiti ta laalɔɠɔma. Wa wo-zeiɲɔɠɔi nɛɛ ʋɛ, eɠɛ wa ɓɔɠɔi. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

19 «Wa ɠolo nà-deveiti bɛ. À mina sua ma zii felegɔ ʋu ɓɔɠɔ ma, ti ʋa pɛɛpolu wo. À mina ani zuwu zii felegɔ woli wa-ɓalagi ʋa. À mina seɠe loo ɠɔba fɛlɛai ga gezei ma zii felegɔ.

20 «Siɛgi zu zunui ta a laana ga duɔ anzanui ta, nii maazogai zunu ɠili bɛ, é la unmɔɔni, é la ɓɔɠɔ yeema, ta faa zuɠoloɠologi ɓɛtɛ, kɛlɛ ti la ti ʋaa, mazɔlɔɔ anzanui naa la ɓɔɠɔ yeema. 21 Zunui ɠa ʋa ga baala sinɛ ɠila, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, ga ná-faa zuɓɛtɛ zalaɠai GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 22 Zalaɠa ɠula nui ɠa koto gba vai ɠɛ tɔun bɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, ná-kotoi vaa zu é kɛai, é kɛ ga baala sinɛi, é kulazu ga faazuɓɛtɛ zalaɠai, kotoi naa é kɛai, suvaa ɠa yɛ bɛ.

23 «Siɛgi zu wo liizu la zooi ná zu, wa ɓena ga gwaa wului ma zii pɛ siin, wa ti-ma waaiti pɛtɛ kona saʋagɔ laawu ga ti ɠɔzɔʋɛ, à mina ta mi ɲɛgɛlɛin. 24 Konagi naanisiɛi ma, wa ti-ma waaiti kpein fe Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-maamusɛ vaa zu. 25 Konagi lɔɔlusiɛi ma, wa zoo wo ma waaiti ta mi. Ni wa naa ɠɛɛna, wa-ɠulanumai ɠa li ga wɔɔlɔa. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

26 «À mina sua nɔpɛ mi, nii ɲamai su. À mina ɓɔɠɔ lɔ zoɠo vaa zu, ta ungaiziɛ vaa nɔpɛ. 27 À mina wɔungiti buuwo, wo mina wo-ɓakalagiti bo. 28 À mina wɛn dɔ wo-ɠɔlɔgi ma gɔvɛ ʋɛ, wo mina pɔlɔpalɛ lɔ ɓɔɠɔ ma. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

29 «À mina wo-loun anzanui ɠaazu unfe seɠe ga wo ʋa dɔ koloɠologi zu, galagi tanɔpɛ dɛbi vaa ma, naa ɠa a kɛ zooi zu nuɓusɛiti ti mina lɔ koloɠologi zu, ná zulaa a ʋa ve ga kɔzɔba vai. 30 Wa nà-dooɠo foloiti maaɲɛ, wo unfe sèizu ɲadegai ma. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

31 «À mina li, wo ʋa gɔvɛ laawooleʋe nuiti gaazaɠa, ɓaa niiti gɔvɛiti ti ʋelela ʋele vaiti bosu ti ma. À mina ti ɠaiziɛ, wo mina ɓɔɠɔ ɠɔzɔ ga tiye. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

32 «Wa wuzeɠe un kolegiti kpein bɛ, wo kɛwola ʋɔlɔi lɛbi. Wa lua wa-ƓALAGI ʋa. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

33 «Ni seikɔɠɔma nui ta a ʋaana wo zaama wa-yooi zu, à mina suziɠa. 34 Wa seikɔɠɔma nui zo ga pagɔ, eɠɛ pelegi wo zou loin zosu da. Wa nɛɛ ʋɛ eɠɛ wa ɓɔɠɔi. Mazɔlɔɔ wo ɠɛni ga seikɔɠɔma nuiti Ezipete yooi zu. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

35 «À mina telebotala vaa ɠɛ, tukpɔɠaaleʋeiti su, anɛɛ kɔɠɔgiti su, ɓaa aniiti sɔligɔiti su, ɓaa aniiti buɲɛgiti su. 36 Kɛni wa-ɠɔɠɔ ganiiti ti zɔle, bui ʋelei zoloo. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI, nii é wo ɠulani Ezipete yooi ʋa. 37 Wa nà-deveiti kpein so, ta nà-tɔgiti, wo ti makɛ, wo ziɛ ga tiye. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»

20

Kotoiti ma zalai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɠɛ Izelayɛle nuiti ma: Nu-o-nu é ɠɛni Izelayɛle nuiti saama, ɓaa seikɔɠɔma nu, nii a ná-doin ta ɠulana ga zalaɠa salei ʋɛ, daa ga Mɔlɔke, ta naama nui ʋaa. Zooi zu nuɓusɛiti ta sɔ ga kɔtui, é za. 3 Nɔ̀un nà ʋoluave naama nui ʋa, gè kpeteʋe ná-nuɓusɛiti ba, tɔɔzei ba é ná-doin ta leʋegɛ salei Mɔlɔke ʋɔ, é sèizu ɲadegai ɠɔzɔʋɛ, é dàasei ɲadegai ɠoloɠolo. 4 Ni Izelayɛle nuiti ta gilina ba, ti ɠaazuʋɛɛ ma naama nui letegi, nii é ná-doin ta leʋegai salei Mɔlɔke ʋɔ, ni ti la paani, 5 nɔ̀un, nà ʋoluave ma nui ʋa, ta ná-pɛlɛyeɠei, nà kpeteʋe ná-nuɓusɛiti ba, é ʋɛɛ naati kpein ba, niiti ti kɔɔɠɔ gani kɔɔ vai ɠɛɛzu, eɠɛʋelei é kɛɛzu la salei Mɔlɔke ʋɛ.

6 «Ni nui ta a liina, é gɔvɛ laawooleʋe nuiti gaazaɠa, ɓaa niiti gɔvɛiti ti ʋelela ʋele vaiti bosu ti ma, nii é ga kɔɔɠɔ gani kɔɔ vai ma zii, nà ʋoluave naama nui ʋa, gè kpeteʋe ná-nuɓusɛiti ba. 7 À ɓɔɠɔ ɲade, wa ɲade, mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI. 8 À nà-deveiti makɛ, wo ziɛ ga tiye. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é wo ɲadesu.

9 «Zɔi nɔpɛ é kɛɛɠɛ ɓaa dee ɠotozu, ta naama nui ʋaa, tɔɔzei é kɛɛɠɛ ɓaa dee ɠotoa, ma ɲamai ɠa la tɔ ɓɔɠɔ unma.

10 «Siɛgi zu zunui ta a wɛɛnziɛ bona la ga seiɲɔɠɔi ta anza, wa wɛɛnziɛ nuiti felegɔ pɛ paa.

11 «Ni zunui ta a laana ga kɛɛɠɛ anzai, é kɛɛɠɛ ɠaazu unfe seɠea, wa naama zunui ta naama anzanuiti paa. Ti-ma ɲamai ɠa la ti unma. 12 Ni zunui ta a laana ga ná-doun anzai, wa ti felegɔi pɛ paa. Ti unfetala vai ɠɛa, ti-ma ɲamai ɠa la ti unma.

13 «Ni zunui ta a laana ga zunui ta, ti kɔzɔba vai ɠɛa, wa ti ʋaa. Ti-ma ɲamai ɠa la ti unma.

14 «Ni zunui ta a anzanui ta dee zeɠena, é ti felegɔ zei ga anza, naa ɠa ga faa ɲɔu wola. Ta ti saʋagɔ ɠala, naa ɠa a kɛ faa ɲɔu wolai naa mina yɛ wo zaama.

15 «Ni zunui ta a laana ga suai, wa zunui naa ʋaa, wo suai ɓalaa paa. 16 Ni anzanui ta a maaɓuɠana suai ta ʋa, é la koba, wa anzanui ʋaa, wo suai ʋaa. Ta ti pɛ paa, ti-ma ɲamai ɠa la ti unma.

17 «Ni zunui ta a ná-seelai zeina ga anza, kɛɛɠɛ ná-doun anzanui, ɓaa dee ná-doun anzanui, é naa unfega, ta é ɓɔɠɔ unfega. Unfetala vaa wola ɠana, ti ɓe ka leʋe ta-nuɓusɛiti ba, naa ɠa ɠɛ ta-nuiti pɛ gaazu. Zunui naa é ná-seelai unfegai, ná-faaɠaaza golai ma ɠasɔi ɠa la unma.

18 «Ni zunui ta a laana ga anzanui ta, é ná-alugi ɠaai, ti felegɔ pɛ ti ɓe ka leʋe ta-nuɓusɛiti ba, mazɔlɔɔ ti ná-alugi ma ɲamai ɠaa.

19 «À mina la ga wo-lee diɛ ɓaa deɠe anzanui ta, ɓaa wo-ɠɛɛ ná-seelai ta. Ni zunui ta a laana ga ná-nu ɠiteɠitegi ta, ta-vaaɠaaza golai ma ɠasɔi ɠa la ti unma.

20 «Zunui ta a laana ga kɛɛɠɛ diɛ ɓaa deɠe zunui ta anza, é zunui naa ɠaazu unfe seɠea. Ti felegɔ ta ta-ɠotoi ma ɠasɔi zeɠe, ta za ɠana nɔ, ti la doun zɔlɔɔga.

21 «Ni zunui ta a kɛɛloin anzai zeina, kɔzɔba vaa ɠana, é kɛɛɠɛloin unfega, ti la doun zɔlɔɔga.

22 «Wa makɛ nà-deveiti ma, ta nà-tɔgiti, wo ti zo kpaan, naa ɠa a kɛ zooi ʋɛ gè ʋaazu liizu ga woye ná, ga wo zei ná, é la unpiliga ga woye. 23 À mina ziɛ ga zii naati ta-luʋai, niiti gè ʋaazu ti ɓɛɛzu wo luɠɔ, mazɔlɔɔ ti naama ɠɛɛwotiiti kpein kɛɛʋɛ, naa ʋɛlɛzeɠe bɛ̀. 24 Gè boga wo ma: Wa ɠa wo ta-yooi zɔlɔɔsu, nà feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ, zooi ʋe, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI, nii é wo yeeɠaaɠwɛa, wa zɔɔma ziiti. 25 Wa zɔɠɔzu ɠɛ kɔzɔba zuaiti ta sua ɲadegaiti ba, ta kɔzɔba wɔniiti ta wɔni ɲadegaiti ba, naa ɠa a kɛ wo mina ɓɔɠɔ ɠɛ ga kɔzɔba ʋea, ga suaiti, ɓaa wɔniiti, ɓaa ga naati kpein, niiti ti ɓokposu zooi ma. Gè ti yeeɠaaɠwɛa, ta suai zɔiti, nii a kɛ wo kwɛɛ ga ti ɠɔzɔʋɛ.

26 «À ɲade nɔ̀un bɛ, mazɔlɔɔ ɲàdegɛ, nɔ̀un nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè wo yeeɠaaɠwɛɛʋɛ wa zɔɔma ziiti, naa ɠa a kɛ, wo ɠɛ ga nɔ̀nɔiti.

27 «Zunui ɓaa anzanui nii é ga gɔvɛ laawooleʋe nui, ɓaa nii gɔvɛiti ti ʋelela ʋele vaiti bosu ma, wa sɔ ga kɔtui, é za. Ma ɲamai ɠa la unma.»

21

Deveiti
é lo zalaɠa ɠula nuiti ba

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ɓɔɛ zalaɠa ɠula nuiti pɔ, Aalɔn ná-doun zunuiti, è ɠɛ ti ma: Zalaɠa ɠula nui la ɓɔɠɔ ɠɔzɔa ná-nuɓusɛiti saama gɔvɛ maaʋele ma. 2 É ɠula ná-nu ɠiteɠitegiti polu, dee, ɓaa kɛɛɠɛ, ɓaa ná-doun zunui, ɓaa ná-doun anzanui, ɓaa kɛɛɠɛloin, 3 ɓaa ná-seelai, nii é la dɛ zeini zunu ʋɛ. Toɠa zoo é ɓɔɠɔ ɠɔzɔ ná-seelai naa ʋɛ, tɔɔzei naa ɠa ná-pɛlɛyeɠei wu, é la dɛ lɛɛni zunu ɠili ná-pɛlɛ wu. 4 Toɠa ga kundiɠii ná-nuɓusɛiti saama, é la ɓɔɠɔ ɠɔzɔa, é ʋa lɔɠɔi ɠoloɠolo.

5 «Ni saa ɠa lona zalaɠa ɠula nuiti ma, ti la kpaana pɛa tɔungi zu, ti la ɓakalagiti boga, ti la pɔlɔpalɛ lɔa ɓɔɠɔ ma. 6 Ta ɲade ta-ƓALAGI ʋɛ, ti mina ta-ƓALAGI lɔɠɔi ɠoloɠolo, mazɔlɔɔ ta zalaɠaiti kulazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ná-daamianigi ʋe é ɠalazu abui ɠa. Ti maanɛɛʋɛ, ti ɲade. 7 Ti la koloɠolo anzanu zeiɗa, ɓaa nii tɔɠɔi ɠoloɠologai. Ti la anzanu zeiɗa, nii sinigi ɠɛlɛai ba, mazɔlɔɔ zalaɠa ɠula nui ɲadegɛ ná-GALAGI ʋɛ. 8 Wa pɛtɛ ga ɲade nu, mazɔlɔɔ toɠa é daamianigi ɠulazu ga zalaɠai wa-ƓALAGI ʋɛ. Toɠa ɠɛ ga ɲade nu wo ʋɛ, mazɔlɔɔ nɔ̀un ɲadegɛ, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é wo ɲadesu. 9 Ni zalaɠa ɠula nui ná-doun anzanui a lɔɠɔi ɠoloɠolona ga é lɔ koloɠologi zu, toɠa kɛɛɠɛ lɔɠɔi ɠoloɠolosu, ta gala, é za.

10 «Zalaɠa ɠula nui nii kundiɠilai zea, kɛɛɠɛlointi maazu, nii gulɔ ɲadegai ziaai ma, ta nii zalaɠa ɠula zeɠeiti toai kɔba, é la nɔundeɠaiti zɛga yaɠaba, ta é la ná-seɠeiti balia ga. 11 É la lia pooma ɠoba, é la ɓɔɠɔ ɠɔzɔa, anɛɛ ni kɛɛɠɛ a zaana, ɓaa dee. 12 É la ɠula seizu ɲadegai ʋa, naa ɠa a kɛ é mina seizu ɲadegai ɠɔzɔ, mazɔlɔɔ feeʋɛ bɛ̀ ga nà-siɛma wulɔ ɲadegai maaʋele. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

13 «Zalaɠa ɠula nui naa mina anzanu zei, nii é zunu vaa ɠwɛɛ. 14 É la poanza zeiɗa, ɓaa anzanui nii sinigi ɠɛlɛai ba, ɓaa koloɠolo anzanu, ɓaa nii tɔɠɔi ɠoloɠologai, kɛlɛ anzanui a ɠɛ seizu, kɛni é ɠɛ ga ná-bolodai zu anzalopo ɓeai, é la dɛ zunu vaa ɠwɛɛ. 15 Zalaɠa ɠula nui naa la mavofodai lɔɠɔ ɠoloɠologa ná-bolodai zaama, mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é tɔun ɲadesu.»

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 17 «Ɓɔɛ Aalɔn ʋɔ, è ɠɛ ma: È-mavofodai zu zunui tanɔpɛ, nii nɛɛʋuzu ba, naa mina maaɓuɠa ga é ná-GALAGI ná-daamianigi ɠula ga zalaɠai. 18 Zunui tanɔpɛ, nii nɛɛʋuzu a ɠɛ ba, naa la maaɓuɠaa ná ʋa: gaazuɠole nu, ɓaa mɛɠɛlɛ nu, ɓaa nii sokpai maaʋegai, ɓaa baalobazuʋɛ ta zeɠeai kɛʋele ma, 19 ɓaa zunui ta, nii kɔɠɔi ɠaleai, ɓaa zeei, 20 ɓaa zunui ta, nii gɔgɔi polu, ɓaa é ga kutui, ɓaa gaazu wana nu, ɓaa dɔɠɔi ma, ɓaa kulama zeeɓɛi ba, ɓaa nii pɔlɔɠɛzɛɠain woloai. 21 Zalaɠa ɠula nui Aalɔn mavofodai zu, zunui tanɔpɛ nii nɛɛʋuzu ba, naa mina maaɓuɠa ga é ʋa zalaɠaiti kula, ti ɠalazu abui ɠa. Tɛi nɛɛʋuzuʋɛ ba, é mina maaɓuɠa, é ʋa ná-GALAGI ná-daamianigi ɠula ga zalaɠai. 22 Toɠa zoo é ná-GALAGI ná-daamianigi ta mi, aniiti ti wola ɲadegai, ta ani ɲadegaiti. 23 Kɛlɛ é la lia seɠe zuɠooza golai ʋɔ pelei, ta é la maaɓuɠaa zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa, mazɔlɔɔ nɛɛʋuzuʋɛ ɠa ba. É la nà-ada ɲadegai ɠɔzɔa ta ma zɔɔlaiti, mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é ti ɲadesu.»

24 Moize naama wooiti daazeelini Aalɔn ma ta ná-doun zunuiti, é ʋɛɛ Izelayɛle nuiti kpein ba.

22

Maaɲɛɛi é lo zalaɠa aniiti fai ʋa

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Aalɔn ta ná-doun zunuiti kala ga fai niiti ta ti maaɲɛ, é lo vebɛani ɲadegaiti ba, niiti Izelayɛle nuiti ti ti ɠulazu bɛ̀, naa ɠa a kɛ ti mina dàasei ɲadegai ɠoloɠolo. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

3 «Ɠɛ ti ma: Wo-mavofodaiti saama, zunu nɔpɛ kɔzɔai a yɛ de, é maaɓuɠa vebɛani ɲadegaiti ba, niiti Izelayɛle nuiti ti ti veezu bɛ̀, naama nui ɠa ɓɛ, é zeɠe gàazu. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. 4 Nu-o-nu Aalɔn mavofodai zu, kulama zeeɓɛi a ɠɛ ba, ɓaa kalaɲa kolegi, naa la vebɛani ɲadegaiti ta mia, eyɛsu é ɓe ga ɲade. Zekana é la ga zɔi a vɔɔɠuna nui ta ʋa, kɔzɔai ga poomai, ɓaa é ɓɔɠɔ maaɠoloɠologai. 5 Zɔi a vɔɔɠuna kpokpo ganii ta ʋa, é kɔzɔi maazɔlɔɔ, ɓaa nu vului ta, nii kɔzɔba anii ma zii tanɔpɛ a ʋɛɛna ba, é ɠɔzɔ ga naa, 6 zɔi a vɔɔɠuna ta ʋa, naa ɠa yɛ kɔzɔyai zu eyɛsu kpɔkɔi, é la vebɛani ɲadegaiti ta mia, kɛni é maagba. 7 Foloi a ɓena ga da, toɠa ɲade, naa ʋolu toɠa zoo niina é vebɛani ɲadegaiti ta mi, mazɔlɔɔ ná-daamianigi ʋe. 8 É la sua ʋooma mia, ɓaa nii baliʋaliai ga, nii a kɛ é mina ɓɔɠɔ ɠɔzɔ ga naa. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

9 «Zalaɠa ɠula nuiti ta nà-deveiti makɛ, naa ɠa a kɛ ti mina koloɠolo, koto ʋa la ti unma, ti mina ʋa zaazu. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é ti ɲadesu.

10 «Izelayɛle nu nɔpɛ ge mina vebɛani ɲadegai ta mi, ni é la ga zalaɠa ɠula nu. Anɛɛ zalaɠa ɠula nui ma wɛɛin ta ná-botiɠɛ nui, ti la vebɛani ɲadegai ta mia. 11 Kɛlɛ duɔi nii zalaɠa ɠula nui geyaai, naa ɠa zoo é ta mi, ta nii ɓalaagi sɔlɔɔgai ná-pɛlɛi wu, ta ná-daamianigi ta mi. 12 Zalaɠa ɠula nui ná-doun anzanui, sinigi la ga zalaɠa ɠula nu, naa la naa ta mia, nii seɠeai vebɛani ɲadegaiti ba. 13 Kɛlɛ zalaɠa ɠula nui ná-doun anzanui, nii é ga poanzai, ɓaa nii sinigi ɠɛlɛai ba, é la doun zɔlɔɔni, ta nii é ʋaazu ɠalesu ma, é yɛ kɛɛɠɛ ná-pɛlɛi wu, eɠɛʋelei é ɠɛni ná la, ná-nu niinɛlai zu, naa ɠa zoo é kɛɛɠɛ ná-daamianigiti ta mi. Nu nɔpɛ ge la ta mia, ni é la ga zalaɠa ɠula nu.

14 «Ni nui ta a vebɛani ɲadegai miina, ki ge la ba, toɠa vebɛanii liegɔi naa ve zalaɠa ɠula nui ya, é ta ʋɛɛ ba ga gaaɠwɛsu lɔɔlugɔi zeizu ɠilagi. 15 Zalaɠa ɠula nuiti ti mina Izelayɛle nuiti ta-vebɛani ɲadegaiti kɔzɔ, nii naati ti seɠezu ba Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 16 Ni naati ta ta-vebɛani ɲadegaiti miina, ta ta-vaaɠaaza golai la ɓɔɠɔ unma, ti ɠɛ ga sɔba nuiti, mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é ti ɲadesu.»

Suai niiti ta zoo ɠulazu
ga zalaɠai

17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 18 «Ɓɔɛ Aalɔn ta ná-doun zunuiti pɔ, naa ʋɛɛ Izelayɛle nuiti kpein ba, è ɠɛ ti ma: Nu kpein é ga Izelayɛle nu, ɓaa ti ga seikɔɠɔma nu Izelayɛle yooi zu, niiti ta gala zalaɠai ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, minazeɠe daazeeli vaa zu, ɓaa vebɛanii vaa zu ti daai ɠisu, 19 nii a kɛ daazo, toɠa ʋa ga togani zinɛ ɠila, nii nɛɛʋuzu la ba, é kula nikɛiti saama, ɓaa baalagiti, ɓaa boliiti. 20 À mina ani nɔpɛ kula ga zalaɠai, nii nɛɛʋuzu a ɠɛ ba, mazɔlɔɔ daa la zoga wo ʋɛ. 21 Ni zunui ta a toganii ma wolai ɓaa ma goi ta ɠulana ga ziilɛi zalaɠai, é ɠɛni ga minazeɠe daazeeli vai, ɓaa é ɠɛni ga vebɛanii nii é daai ɠisu, nɛɛʋuzu mina ɠɛ zalaɠa anii ʋa, naa ɠa a kɛ daazo. Nɛɛʋuzu nɔpɛ ge mina ɠɛ ba. 22 À mina sua nɔpɛ kula ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii gaazuɠoleai, ɓaa maalɛɠɛfɛgai, ɓaa koliiti ti ba, ɓaa kaʋai ɠulaai ma, ɓaa gɛlɛɠɛlɛgi ɠulaai ma. À mina naa ɠala zalaɠa ɠulazuʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 23 Nikɛ zinɛi ɓaa baala ziʋoi nii baalobazuʋɛ ta ɠoozaai, ɓaa ta ɓuɠa, wa zoo wo naa ɠula ga zalaɠai ɓaa vebɛanii, nii wo daai ɠisu, kɛlɛ naa ɠɛɠala zuai ma zalaɠai la daazoga minazeɠe daazeeli vaa zu. 24 À mina sua ɠula ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii pɔlɔɠɛzɛɠain woloai, ɓaa kulaai su, ɓaa teʋeai ga. À mina naa ta ɠɛ ga zalaɠa wa-yooi zu. 25 À mina suai naa ma zii tanɔpɛ geya wɛɛn ma, wo ʋa kula wa-ƓALAGI ʋɛ ga zalaɠai. Mazɔlɔɔ ti maalɛɠɛfɛgɛ, nɛɛʋuzuʋɛ ɠa ba, daa la zoga wo ʋɛ.»

26 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 27 «Siɛgi zu nikɛi a zɔlɔɔna da, ɓaa baalagi, ɓaa bolii, toɠa yɛ ma leei ʋa, é kɛ ga folo lɔfela. É zo folo lɔsaʋasiɛi ma, eyɛsu zɔɔma voloiti, a ɠulana ga zalaɠai, nii abui galazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, daa ɠa zo. 28 À mina togani leei ta ma yiʋoi ʋaa ʋɔɔma folo ɠila nɔ. 29 Wa ɠɛna mama fee zalaɠai ɠulaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, wa kula ʋele ɓɛtɛ, nii a kɛ daazo. 30 Wa ti pɛ mi ma voloi nɔ ma, wo la ta yɛ ga ná, é ʋa yɛsu sobui ʋa zeeli. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

31 «Wa nà-deveiti so, wo ziɛ ga tiye. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

32 «À mina dàasei ɲadegai ɠoloɠolo, nà-ɲadedai ɠa maamusɛi zɔlɔɔ Izelayɛle nuiti saama. Nɔ̀un nà Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é wo ɲadesu, 33 nɛ̀i gè wo ɠulaai Ezipete yooi ʋa, ga gè ɠɛ ga wa-ƓALAGI. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»

23

Fɛti voloiti

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Fɛti voloi ɠa ga niiti, wo maanɛai wo ti ɠula, ti ga nà-fɛti voloiti. Naati ma vaa zu, wa nuɓusɛiti toli, ti gaalɛba ɲadegai wo.

3 «Ɛsɛ ka ná-boti ɠɛ folo lɔzita laawu, kɛlɛ foloi lɔfelasiɛi ɠa ga dooɠo foloi, gaalɛba ɲadegai ɠa wo ma. Wo la boti nɔpɛ kɛa naama voloi. Dooɠo foloi ɠa ɠɛ de Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma, ʋɛ nɔpɛ wa zei ná.

4 «Wɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-fɛti volo ɠiligi tanigaa ʋa, niiti wo maanɛai wo nuɓusɛiti toli ma, ti gaalɛba ɲadegai wo naama ɠuiti ma, ti logai.

Pakegi ta ɓului lɛʋɛ la su,
naati ma vɛtii

(Gaalu Sɛʋɛi 28:16-25)

5 «Alu mɔungi ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14) ma ɓɔkɔi, kpidii a ʋɛɛna, naa ɠa é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Pakegi. 6 Alugi naa ma volo puugɔ maazu lɔɔlusiɛi (15), naa ɠa ɠɛ ga ɓului nii lɛʋɛ la su, naa ma vɛtii, Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma. Folo lɔfela laawu, wa yɛ ɓului miizu, nii lɛʋɛ la su. 7 Folo mɔungi, wa gaalɛba ɲadegai wo, wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la. 8 Folo lɔfela laawu, wa zalaɠai ɠula, nii abui galazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Folo lɔfelasiɛi ma, wa nuɓusɛiti toli, wo gaalɛba ɲadegai wo, wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la.»

Zooi ʋa lɔnɔ mɔungiti
ma vɛtii

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 10 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu wo ʋaazu lɔɔzu la zooi zu, nii gè feezu wo ya, wa moloi leʋena, wa ʋa ga ma ɠili ɠila, zalaɠa ɠula nui ʋɔ, wa-molo leʋea mɔungi zu. 11 Dooɠo foloi ʋoluma zobui, zalaɠa ɠula nui ɠa molo ɠilii latɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, naa ɠa a kɛ daazo wo ʋɛ. 12 Voloi wo ʋaazu molo ɠilii latɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛɛzu la, wa kona gila baala sinɛi zo, nii nɛɛʋuzu la ba, wo kula ga gala zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 13 Wa ɓulu vukɔ ʋagɔi kilo lɔzita ʋɛɛ ba, gaayɔgai ga gulɔi, eɠɛ vebɛanii galaai abui ɠa, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta puya zalaɠai litɛlɛ ɠila ta tukpɛ (1,5) dɔɔi zu. 14 Aisa naama voloi ʋa zeeli, wo ʋaazu ma ga vebɛanii wa-ƓALAGI ʋɔ, à mina ɓulu mi, ɓaa ani ɠɔpɔ geega, ɓaa molo niinɛi. Naa ɠa ga ɠɔoɠɔ tɔgi wo-mavofodaiti kpein bɛ, ʋɛ nɔpɛ wa zei ná.

Pantekote voloi

(Gaalu Sɛʋɛi 28:26-31)

15 «Wa dɔɔɠɔi ɠaalu ga dɔfela, é zo dooɠo foloi ʋoluma voloi ma, yeei wo ʋaazu la ga molo ɠili, wo datɛɠɛ mà. 16 É zo dooɠo foloi ma voloi ma, wa folo ʋuulɔɔlugɔ (50) ɠaalu, wo molo niinɛi ma vebɛani ɠili kɛʋele ɓɛtɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 17 Wa ʋa ga ɓulu felegɔ, wo zeɠe la wo-zeizuʋɛ, wo ti latɛɠɛ, ti ɠilagilagi ɠa ɓɛtɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi kilo lɔzita, ti mɔ ga lɛʋɛi. Naati ta ga zooi ʋa lɔnɔ mɔungiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 18 Ɓului naati poluma, wa kona gila baala ziʋo lɔfela ɠula ga zalaɠai, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa, ta nikɛ zinɛ ɓokpa gila ta baala sinɛ felegɔ, ti ɠula ga gala zalaɠai, é ʋɛɛ ta-vebɛanii ʋa, ta ta-ʋuya zalaɠai. Zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 19 Wa boli zinɛi ɠula ga koto gba zalaɠai, ta kona gila baala sinɛ felegɔ, wo kula ga ziilɛi zalaɠai. 20 Zalaɠa ɠula nui ɠa ti latɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, é ʋɛɛ zooi ʋa lɔnɔ mɔungiti ma ɓului ʋa, é ʋɛɛ baala ziʋo felegɔiti ba. Ta zeɠe, ti ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ti ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui nɔnɔi. 21 Naama voloi nɔ, wa nuɓusɛiti toli, ti gaalɛba ɲadegai wo. Wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la. Naa ɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi wo-mavofodaiti kpein bɛ, ʋɛ nɔpɛ wa zei ná.

22 «Siɛgi zu wo moloi leʋezu la wa-yooi zu, wa kpala kpelamaʋɛ yɛ ná, wo mina ná leʋe, wo mina ɠale ma posuyɛʋɛi ma. Wa naa yɛ ná bala nuiti bɛ, ta seikɔɠɔma nuiti. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.»

Puʋu fɛɛ vɛtii

(Gaalu Sɛʋɛi 29:1-6)

23 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 24 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Alugi lɔfelasiɛi ma volo mɔungi ma, toɠa ɠɛ ga dooɠo folo wola wo ʋɛ, wo ɠitoo sù, wa puʋugiti fɛ, wo gaalɛba ɲadegai wo. 25 Wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la. Wa zalaɠai ɠula, nii abui galazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.»

Koto gba voloi

(Gaalu Sɛʋɛi 29:7-11)

26 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 27 «Alugi lɔfelasiɛi ma volo puugɔi ma, naa ɠa ɠɛ ga koto gba voloi. Wa gaalɛba ɲadegai wo, wo zugi zo, wo zalaɠai ɠula, nii abui galazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 28 Wo la boti nɔpɛ kɛa naama voloi, mazɔlɔɔ koto gba voloi ʋe, yeei koto gba vai maanɛai é ɠɛ la wo ʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, wa-ƓALAGI. 29 Nu-o-nu nii é la zugi zoni naama voloi, naa ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba. 30 Nu nɔpɛ a boti ɠɛɛna naama voloi, nà undaaʋili ná-nuɓusɛiti saama. 31 Wo la boti nɔpɛ kɛa. Naa ɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi wo-mavofodaiti kpein bɛ, ʋɛ nɔpɛ wo zeizu ná. 32 Toɠa ɠɛ wo ʋɛ ga dooɠo folo wolai, wa zugi zo. É zo alugi ma voloi laaʋuusiɛi ma ɓɔkɔi ma, é li poluma zobui ma ɓɔkɔi ʋɔ, kɛni wo looɠo.»

Kota lo fɛtii

(Gaalu Sɛʋɛi 29:12-39)

33 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 34 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Ma alugi lɔfelasiɛi nɔ ma volo puugɔ maazu lɔɔlusiɛi (15) ma, naa ɠa ɠɛ ga kota vɛtii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, folo lɔfela laawu. 35 Folo mɔungi, gaalɛba ɲadegai ɠa wo. Wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la. 36 Folo lɔfela laawu, folo-o-folo wa gala zalaɠai gila kula, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Foloi lɔsaʋasiɛi, wa gaalɛba ɲadegai wo, wo gala zalaɠaiti kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Toɠa ɠɛ ga gaalɛba ɲadegai GALA dɛbi vai ma. Wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la.

37 «Fɛti voloiti kana, Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma, niiti wo maanɛai wo nuɓusɛiti toli ti ma, ti gaalɛba ɲadegai wo. Ti zalaɠaiti kula, ti ɠalazu abui ɠa, ta vebɛaniiti, ta zalaɠaiti, ta puya zalaɠaiti, é zoloo foloi ɠilagilagi ma leveiti ma. 38 Wa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-dooɠo foloiti maaɲɛ, wo ti la wa-vebɛaniiti maazu, ta wa-minazeɠegiti, ta wa-vebɛaniiti kpein wo ti laai ɠisu, niiti wo ti veezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

39 «Alu dɔfelasiɛi ma volo puugɔ maazu lɔɔlusiɛi (15) ma, siɛgi zu wo zooi zu ani waaiti kulazu la, wa fɛtii ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma. Wa naa ɠɛ folo lɔfela laawu. Folo mɔungi ɠa ɠɛ ga dooɠogi, dɔsaʋasiɛi ɓalaa ɠɛ ga dooɠogi. 40 Folo mɔungi, wa gulu ʋagɔiti ma waai zeɠe, ta dɔɔ laagiti, ta gulu ɓekegiti, ti ɠaaɓiiliai, ta ziɛla ɠulu ɓekegiti. Wa ɠoozunɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, wa-ƓALAGI, wo naa ɠɛ folo lɔfela laawu. 41 Kona-o-kona wa fɛtii naa ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma, folo lɔfela laawu. Toɠa ga ɠɔoɠɔ tɔgi wo-mavofodaiti kpein bɛ. Wa ɠɛ kulazu alu dɔfelasiɛi ma. 42 Wa zei kotaiti bu folo lɔfela laawu. Izelayɛle yooi zu, zou lointi kpein ta zei kotaiti bu, 43 naa ɠa a kɛ, wo-mavofodaiti ti kwɛɛ ga gè Izelayɛle nuiti seini kotaiti bu, gè ti ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.»

44 Ʋele ɠana Moize kalagiti feeni la Izelayɛle nuiti zea, é ʋilɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-fɛti voloiti ba.

24

Deveiti
é lo seizu ɲadegai ná-fitinaiti ba

(Ɛgezɔde 27:20-21)

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Devei ve Izelayɛle nuiti zea, ga ti ʋa è ʋɔ ga wolive wulɔ ʋagɔi, kpɛtɛai fitinai vaa zu, naa ɠa a kɛ wo yeeyɛ fitinaiti ba, yeenɔpɛ ti mina za. 3 GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, seɠe zuɠooza golai ɠakalaʋɛ, nii é zeele woo ɠesui ɠakalaʋɛ, miná ɠa Aalɔn a sei ná, fitinaiti ti so, é zo kpɔkɔi ma, eyɛsu geelaalao, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Toɠa ga ɠɔoɠɔ tɔgi, wo-mavofodaiti kpein bɛ. 4 Toɠa fitinaiti kɛʋele ɓɛtɛ, fitina zei anii ɠa, é ga zanu kitei, ti ɗa zo yeenɔpɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.

Ɓului é ɠɛni veezu GALA bɛ

5 «Ɗa ɓulu vukɔ ʋagɔi zeɠe, è ɓulu puugɔ maazu felegɔ (12) ɓɛtɛ, ɓului ɠilagilagi ɠa ɠɛ ga kilo lɔzita. 6 Ɗa ti ɠɛʋele ɓɛtɛ zanu kitei ma laɓalii ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ga seizu felegɔ. 7 Ɗa ani maku nɛɛnɛ kitei ta ʋu seizu ɠilagilagi ma. Naa ʋolu ɗa ani maku nɛɛnɛ kitei ɠala Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ɓului ʋotogi zu, eɠɛ ɠizɛsui. 8 Dooɠo foloi ɠilagilagi, ta ɗa ɓului naati kɛʋele ɓɛtɛ yeenɔpɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Toɠa ga minazeɠegi é yɛsu ná ɠɔ, Izelayɛle nuiti ta-vaa zu. 9 Ɓului naati ta ɠɛ ga Aalɔn ta ná-doun zunuiti tɔnɔ, ta ti mi ada ɲadegai ta, mazɔlɔɔ toɠa ɠɛ ti ʋɛ ga vebɛani ɲadega wolai, naati saama, niiti ti ɠalazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Toɠa ga ɠɔoɠɔ tɔgi.»

Woo ɲɔu wo nuiti
ta nu ʋaa nuiti so pelei

10 Yeeta, Izelayɛle anzanu ɠila ta Ezipete zunu ɠila, ti-loun zunui ʋaani Izelayɛle nuiti saama. Kpɔɛi leʋeni ti-ʋuuzuʋɛ, Izelayɛle anzanui naa ná-doun zunui ta Izelayɛle zunui ta ti yɔɠɔzu. 11 Izelayɛle anzanui naa ná-doun zunui woo ɲɔiti boni GALA daalɔɠɔma, é koto. Ti ʋaani la Moize ʋɔ. Dee laaseigi ɠɛni ga Selɔmite, Diɓeli ná-doun anzanui, Dan ná-bolodai zu. 12 Ti makɛni ga pagɔ, eyɛsu deve zɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ya.

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 14 «À woo ɲɔu wo nui ɠula wo-ʋuuzuʋɛ ʋa. Niiti kpein ti gooi mɛnigai, naati ti yeeiti pɛɛ unma, naa ʋoluma bɛbɛi kpein ge sɔ ga kɔtui, é za. 15 Ɗa ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ ga, nu-o-nu a ná-GALAGI ɠotona, naama nui ɠa ná-kotoi ma ɠasɔi zeɠe. 16 Zɔi nɔpɛ a woo ɲɔu wona Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi laalɔɠɔma, ta naama nui ʋaa, bɛbɛi kpein ka sɔ ga kɔtui, é za, é ɠɛni ga seikɔɠɔma nu ɓaa zou loun, tɔɔzei é woo ɲɔi woga GALA daaseigi laalɔɠɔma.

17 «Zɔi a nu ʋaana, ta naama nui ʋaa. 18 Zɔi a sua ʋaana, toɠa potogi ve ga suai ta. Zɛnvui ʋoto ka ɠɛ ga zɛnvui. 19 Ni nui ta a seiɲɔɠɔi maawanana, toɠa ɠɛ la, eɠɛʋelei tɔ ɓɔɠɔi é kɛa la ga zɔi. 20 Nii a nu ɠaei ɠale, naama nui ɠaei ɠa ɠale, nu ɠaazuɠɛzɛgi ʋoto ka ɠɛ ga nu ɠaazuɠɛzɛgi, nu ɲiiga ʋoto ka ɠɛ ga nu ɲiiga. Ta naama maawanai ɠɛɠalai ɠɛ ga naa, nii é kɛa ga zɔi. 21 Zɔi a sua ʋaana, toɠa potogi ve. Kɛlɛ zɔi a nu ʋaana, ta naama nui ʋaa.

22 «Tɔ gilagi nɔ ɠa seiɗai wo ma, seikɔɠɔma nu ʋɛɛ zou loun ʋa, mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.»

23 Moize ɓɔɛni Izelayɛle nuiti pɔ. Ti woo ɲɔu wo nui ɠulani ti-ʋuuzuʋɛ ʋa, ti sɔ ga kɔtuiti, é za. Izelayɛle nuiti ti kɛɛni ɠana, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

25

Zooi ná-dooɠo konagi

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 15:1-11)

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ Sinayi gizei ma, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu wo ʋaazu lɛɛzu la zooi naa zu, gè feezu wo ʋɛ, wa ɗa zooi yɛ ná, é ɗa looɠo yeeɠɛɠalai tanigaa zu, naa ɠa ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai vaa ma. 3 Kona dɔzita laawu, wa wa-ani zuwui vaza wa-ɓalagiti su. Kona dɔzita laawu, wa wa-leezɛn ɓeleiti suɓɛtɛ ga pagɔ, wo gaawaai ɠula. 4 Kɛlɛ kona dɔfelasiɛi, dooɠogi ɠa ve zooi ya, dooɠogi ɠa ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma. Wo la ani zuwu vazaga wa-ɓalagiti ba. Wo la wa-leezɛn ɓeleiti suɓɛtɛa. 5 Wo la molo ɠɔɠɔʋolu leʋea, wo mina leezɛn ɠula kpelei zu, nii su la ɓɛtɛni. Naa ɠa ɠɛ ga dooɠogi ɲɛgɛlɛin zooi ʋɛ. 6 Zooi ná-dooɠogi zaala zu, wa ɠɔnɔgi zɔlɔɔ, wɔun wa, wa-wotiɠɛ zunuiti, ta wa-wotiɠɛ anzanuiti, ta nui nii wo salazu folo-o-folo, ta wɛɛn é zeini wo ɠɔɠɔma, 7 ta wa-loganiiti, ta suaiti ti wa-yooi zu, zooi ʋa lɔnɔgi kpein ka ɠɛ ga daamianigi.

Ɓɔɠɔyeemai ta unmɔɔ konagi

8 «Wa dooɠo kona dɔfela ɠaalu, kona dɔfela zeizu lɔfela, naa ɠa é ga kona ʋuunaanigɔ maazu taaʋuugɔ (49). 9 Alu dɔfelasiɛi ma voloi ʋuusiɛi ma, wa puʋugi vɛ, gooɠula, koto gba voloi, wa puʋugi vɛ wa-yooi kpein su. 10 Wa kona ʋuulɔɔlusiɛi (50) naa leve ga kona ɲadegai, wo ɓɔɠɔyeemai laazeeli zooi zu zei wo nuiti kpein ma. Toɠa ɠɛ wo ʋɛ ga ɓɔɠɔyeema ɠonagi, ɛsɛ gilagilagi ná-zooi ɠa ɠaaɠale ma pɔ, ta ɛsɛ ka ɠale ma ná-pɛlɛyeɠei wu. 11 Kona ʋuulɔɔlusiɛi (50) ɠa ɠɛ wo ʋɛ ga ɓɔɠɔyeema ɠonagi: wo la ani zuwu vazaga, wo mina molo ɠɔɠɔʋolu leʋe, wo mina leezɛn ɠula kpelei zu, nii su la ɓɛtɛni. 12 Mazɔlɔɔ ɓɔɠɔyeema ɠonagi ʋe. Wa deve ga ɲadegɛ. Anii niiti ti ʋɔnɔsu ɓɔɠɔ ʋɛ kpalagi zu, wa naati mi.

13 «Ɓɔɠɔyeema ɠonagi naa zu, ɛsɛ gilagilagi ná-zooi ɠa ɠaaɠale ma pɔ. 14 Ni wa zou ʋɔdina, ɓaa wo geya Izelayɛle nui ta ma, à mina tooma vaa ɠɛ. 15 Wa zou ʋɔdi zɔngɔi ɓaa geya zɔngɔi ɠwɛteʋe, é tɔɔzei ɓɔɠɔyeema ɠona gaaɓelagi ma, konagi liegɔi teʋegai, ta molo leʋei liegɔi a ɠɛ, aisa ɓɔɠɔyeema ɠonagi ʋa zeeli. 16 Konagi ta a ɠɛna laa ta ma, wa sɔngɔi ta la ma, konagi ma ge la ɠɛ dɛ mɔinni, wo ta ɠula sɔngɔi la. Mazɔlɔɔ molo leʋe laa liegɔi ɠa, é pɔdizu wo ma. 17 Wo tanɔpɛ ge mina loo seiɲɔɠɔi ma. Wa lua wa-ƓALAGI ʋa, mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

18 «À nà-tɔgiti so, ta nà-deveiti, wo ti makɛ, wo ziɛ ga tiye, wa zei zooi zu ziilɛigi zu. 19 Zooi ɠa ná-kulanumaiti fe, wa daami wo, wo yiɠo, wo zei ziilɛigi zu. 20 Ni wa ɠɛna ma: ‹Leeni ɠa gá mi konagi lɔfelasiɛi, mazɔlɔɔ gi la tii ɠɛɛni, gi la ʋaazu ani zuwu ma lɔnɔ kulazu?› 21 Nà, nà-tuyai loo wo ʋɛ, konagi lɔzitasiɛi, nii a kona saʋagɔ molo leʋei liegɔi ve wo ya. 22 Wa tii ɠɛ konagi lɔsaʋasiɛi ma, ta wa molo ʋɔlɔmai mi, eyɛsu molo leʋea niinɛi zeeli, wa ɠɛ ma ʋɔlɔmai miizu.

Poganiiti unmɔɔ fai

23 «Zooi la ʋɔdia, é ʋa yɛsu ɠɔ, mazɔlɔɔ zooi ɠa ga nɔ̀nɔ, wa pɔ̀ bɛ ga wɛɛinti, eɠɛ nuiti ti ʋaai zeizu zooi zu yeeɠɛɠala go laawu. 24 Zooi zu ná kpein, ʋɛ wo ʋaazu zeizu ná, é ɠɛ ga wɔnɔ, wa tɔgi zei, é zobogi veezu ɛsɛ pɛ bɛ ga é ná-zooi unmɔɔ.

25 «Ni Izelayɛle nui ta a ɠɛna zeaɲakalai zu, é ná-zooi ta ʋɔdi, nii maanɛai ga é lo unmɔɔ fai ɠa, é ga ná-nu ɠiteɠitegi, naa ɠa ʋa, é naa unmɔɔ, nii kɛɛloin pɔdia. 26 Ni nui ta ɠa ná, nu la zea, maanɛai ga é lo unmɔɔ fai ɠa bɛ, ni a ani zɔlɔɔna ɓɔɠɔ ʋɛ, nii a ná-unmɔɔ fai ɠɛ la, 27 toɠa tɔɔzei ga konagiti gaaluga, é zo pɔdi voloi ma, é naa ʋotogi ve, nii é laazu maazu geya nui ʋɛ, ná-zooi ɠaaɠale ma pɔ. 28 Ni é la ani zɔlɔɔni, a potogi leʋe da, zooi ɠa yɛ geya nui yeezu, eyɛsu ɓɔɠɔyeema ɠonagi zeeli. Toɠa ɠaaɠale ma, é ɠɛ zeezu, é ɠɛ ga nɔnɔ názu.

29 «Ni nui ta a daa ʋɛlɛi ʋɔdina taai ta zu, maalatigai ga siɠigi, toɠa zoo é unmɔɔ kona gila daawu, é zo pɔdi voloi ma. Ná-unmɔɔ fai ɠa lɛbisu ga kona gila nɔ. 30 Kɛlɛ pɛlɛi naa togai taai ta zu, maalatigai ga siɠigi, ni naa la unmɔɔni kona gilagi ɠɛɛzu é pilɛ da, toɠa ɠɛ ga geya nui nɔnɔ niina eyɛsu ɠɔ, ta nɔnɔ mavofodai, ti la mɔ teʋega, anɛɛ ɓɔɠɔyeema ɠonagi a zeelina. 31 Pɛlɛiti ti taaiti su, siɠi ge la ti ma, naati ta leve, eɠɛʋelei zooi ma lɔgiti ti la. Pɔdi nui ɠa zoo é unmɔɔ, ni naa laade pɛlɛi ɠa leʋe ma nui ʋɔ ɓɔɠɔyeema ɠonagi.

32 «Nii é ga Leevi nuiti ta-ʋɛlɛiti ta-vai, niiti ti ta-laaiti su, Leevi nuiti ta zoo ti unmɔɔ fai ɠɛ eyɛsu ɠɔ. 33 Zɔi a pɛlɛi ta ɠeyana Leevi nu ma taai zu, toɠa ɠula pɛlɛi naa wu, pɔdiai ma, ɓɔɠɔyeema ɠonagi ma. Mazɔlɔɔ Leevi nuiti ta-ʋɛlɛiti ta-laaiti su, ta ga ta-ʋoganii Izelayɛle nuiti saama. 34 Kpalagiti ti ta-laaiti maaɠoolii zu, naati maa la nɛɛni, ti ʋa ʋɔdi, mazɔlɔɔ tiya ɠa ta-ʋoganii ʋe eyɛsu ɠɔ.

Tɔgi é lo bala nuiti
maaɠuyeiti ba

35 «Ni Izelayɛle nui ta a ɠɛna ga zeaɲaka nu wo ɠoba, aniiti balagai zea, wa yeezei bu, eɠɛʋelei wo kɛɛzu la wɛɛinti ɓaa seikɔɠɔma nuiti bɛ, naa ɠa a kɛ é zɛnvui wo wo ɠoba. 36 À mina talama maaloli ma, ɓaa kulanumai, wa lua wa-ƓALAGI ʋa, wo-ɠɛɛloin zɛnvui wo wo ɠoba. 37 À mina kuye ʋɛɛ ga wa-walii, wo ʋa ta la ma. Wo la wa-laamianigi vea zea ga lɔdɔgi, wo ʋa ta la ma. 38 Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI, nii é wo ɠula Ezipete yooi ʋa, ga é Kanaan yooi ve wo ya, naa ɠa a kɛ gè ɠɛ ga wa-ƓALAGI.

Tɔgi é lo
nuɓusɛiti unmɔɔ fai ʋa

(Ɛgezɔde 21:2-6;
Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 15:12-18)

39 «Ni Izelayɛle nui ta a ɠɛna ga zeaɲaka nu wo ɠoba, é ɓɔɠɔ ʋɔdi wo ma, à mina duɔla wotii la unma. 40 Toɠa ɠɛ wo ʋɔ bɛ, eɠɛ nui é botii ɠɛɛzu, wo ɗa sala, é ɠɛ eɠɛ seikɔɠɔma yeeɠɛɠala go nɔ zu. Toɠa yɛ wa-wotii laawu eyɛsu ɓɔɠɔyeema ɠonagi zeeli. 41 Toɠa zeɠe názu wo ʋɔ bɛ, tɔ-o, ná-dointi-yo, é ɠale ma ná-bolodai zu, kɛɛɠɛ ʋoganii zaama. 42 Mazɔlɔɔ nà-botiɠɛ nuiti be, gè ti ɠulaai Ezipete yooi ʋa, ti la ʋɔdia, eɠɛʋelei duɔiti ta ʋɔdi la. 43 È la zeiɗa unda ga maaɓa, kɛlɛ wa lua wa-ƓALAGI ʋa.

44 «Ziiti ti wo-maaɠoolii zu, naati saama ɠa wa duɔ zunui ɓaa duɔ anzanui zeɠena, ti ɠɛ ga wɔnɔ, tiya ɠa wa duɔiti geya ti zu. 45 Niiti ti ʋaai zeizu wo zaama, yeeɠɛɠala go laawu, wa zoo wo naati geya, ta ti-mavofodaiti. Ta ɠɛ ga wɔnɔ. 46 Wa ti yɛ ná, wa zeɠena ná, ti ɠɛ ga pogani wo-loun zunuiti bɛ, ti ɠɛ ga tɔnɔ. Wa zoo wo ti makɛ, ti ɠɛ ga duɔiti eyɛsu ɠɔ. Kɛlɛ wo-ɠɛɛlointi tetemazu, ti ga Izelayɛle nuiti, wo tanɔpɛ ge mina zei kɛɛɠɛloin unga ga maaɓa.

47 «Ni wɛɛn ɓaa seikɔɠɔma nu, a ɠɛna ga kpɛtɛ nui, Izelayɛle nui ta ɠɛ ga zeaɲaka nu koba, ni a ɓɔɠɔ ʋɔdina wɛɛn naa ma, ɓaa seikɔɠɔma nui naa ma, ɓaa wɛɛn ná-bolodai zu nui ta ma, 48 unmɔɔgi ma zobogi maanɛɛʋɛ é ɠɛ bɛ, anɛɛ ni é ɓega ga ɓɔɠɔ ʋɔdi. Kɛɛɠɛloin ta ɠa zoo é unmɔɔ. 49 Kɛɛɠɛ diɛ ɓaa deɠe zunui ta, ɓaa naa ná-doun zunui ta, ɓaa ná-nu ɠiteɠitegi ta, é ná-bolodai zu, naa ɠa zoo é unmɔɔ. Ɓaa ni sɔlɔɔ gani ɠa ná, nii zeelaai ma, toɠa ɓɔɠɔ unmɔɔ. 50 Ta geya nui ta konagi ɠaalu, é zo pɔdi voloi ma, é zeeli ɓɔɠɔyeema ɠonagi ma. Unmɔɔ salai ɠa leve, é zoloo nui ná-folo ɠila wotiɠɛ zalai ma, naa ɠa gaalusu, é zoloo konagi liegɔi ma. 51 Ni konagi wola mɔinʋɛ dɛ, ná-unmɔɔ fai zu, toɠa letemaʋɛ ma walii ɠula, nii zunui naa geyaai la. 52 Ni kona mɔinmɔin ge la mɔ yɛni, eyɛsu ɓɔɠɔyeema ɠonagi zeeli, toɠa gaalugi ɠɛ, é letemaʋɛ ma walii ɠaaɠale ma, ná-unmɔɔ fai zu, é zoloo naama ɠonagiti ma. 53 Toɠa ɠɛ maliɠii ʋɔ bɛ eɠɛ botiɠɛ nu, é ɗa zalai zeɠe konagi laawu. Naa la zeiɗa unda, é ʋa sopele ɲɔu ga maaɓa. 54 Ni é la unmɔɔni ga naama ʋelei tanɔpɛ, toɠa yɛ ná, eyɛsu ɓɔɠɔyeema ɠonagi zeeli, é ɠɛ ɓɔɠɔ yeema, tɔ-o, dointi-yo. 55 Mazɔlɔɔ Izelayɛle nuiti ta ga botiɠɛ nuiti bɛ̀, tɔɔzei gè ti ɠulani Ezipete yooi ʋa. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.»

26

Tuyaiti

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 7:12-24;
28:1-14)

1 «À mina kɔɔɠɔ ganigiti kpɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ. À mina vololiba ʋilɛ, ɓaa sale ɠɔɔ ɠɔtu. À mina kɔtui tanɔpɛ saɠa, wo ʋa ɗa nɔkɔ bu wa-yooi zu, mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

2 «Wa nà-dooɠo foloiti maaɲɛ, wo unfe sèizu ɲadegai ma. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

3 «Ni wa ziɛna ga nà-deveiti, wo ɠolo nà-tɔgiti bɛ, ni wa ti zona, 4 nà tonaiti fe wo ya ma yeeɠɛɠalai ma, zooi ɠa ná-kulanumaiti fe, guluiti ta waa. 5 Wa yɛ ɠɔ moloi loɠazu, eyɛsu dɔɔ ɓɛtɛ yeeɠɛɠalai zeeli, wo yɛ ɠɔ dɔɔ ɓɛtɛ vai ɠɛɛzu, eyɛsu ani zuwu vaza yeeɠɛɠalai zeeli. Wa daamianigi zɔlɔɔ ga mɔinɗa, wo zei ga pagɔ ziilɛigi zu, wa-yooi zu. 6 Nà ziilɛigi lɔ zooi zu, wa ɲiimɛnii wo, faa nɔpɛ ge la wo ɓɔlɔa. Nà sua vilɛiti kpein kula wa-yooi ʋa, kɔɔ la ɠɔa wa-yooi zu. 7 Wa ʋilɛ wo zili nuiti polu, wo zobo sɔlɔɔ ti ma ga wa-woɠa zɔkpɔi, ti loo. 8 Wo zaama, nu lɔɔlugɔ ɠa pilɛ sɔlɔɔ nu ungila (100) ma, ta nu ungila (100) ka nu waapuugɔ (10 000) ɓɛ. Wa-woɠa zɔkpɔi ɠa ɠɛ wo zili nuiti toozu bu. 9 Nà yeeyɛ wo ʋa, gè wo ɠɛ ga kpuɠu nu, wo wola mɔin. Nà nà-minazeɠegi makɛ kpaan wo ʋɛ. 10 Wa molo ʋɔlɔmai mi, wo mɔtai likpi vɔlɔ, nii a kɛ wo ma niinɛi ʋuuzu zɔlɔɔ. 11 Nà sèizuʋɛ ɓɛtɛ wo zaama, gè la mɔ ɠɛlɛa wo ʋa pɛ. 12 Nà ziɛ wo zaama, gè ɠɛ ga wa-ƓALAGI, wo ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti. 13 Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI, nii é wo ɠulani Ezipete yooi ʋa, é wo ɠula duɔlai zu. Gè wa-unbawuluiti galeɠaleni, wo ziɛ unbuzeɠei zu.

Foovooiti

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 28:15-68)

14 «Kɛlɛ ni wo la woiloni gòo ma, wo ʋa ziɛ ga devei niiti kpein, 15 ni wa nà-deveiti wɔinzeɠena, wo ɠɛlɛ nà-tɔgiti ba, wo la ziɛni ga nà-deveiti kpein, wo nà-minazeɠegi ɠoloɠolo, 16 à wɛlɛ ʋelegi gè ʋaazu wo zosu da: Nà ziiɓɔlɔi lɔ wo zaama, kɔsɔ kolegi ta kɔlɔkpadimai ɗa wo zo, ti ɗa wo-ɠaazuʋɛti maaɓidi, ta ɗa ɠula wo-zii la. Wa wa-ani zuwuiti faza fuun nɔ, mazɔlɔɔ wo zili nuiti ta wa-molo leʋeaiti seɠe. 17 Nà ɠale ma wo laalɔɠɔma, wo-ɠɔɔɲɔɠɔiti ta zobo sɔlɔɔ wo ma. Niiti ti wo wɔinzeɠezu, naati ta zei wo unda. Wa ʋela, anɛɛ ni nu la ʋilɛni wo ʋolu, é ʋa ɗa wo ɓɛ.

18 «Ni naa pɛ poluma, wo la woiloni gòo ma, nà wo maaɠolo ná zeizu ɠɛ lɔfela wa-ɠotoiti faa zu. 19 Nà wa-wasogi ma zɛbɛi ɠoloɠolosu, geezuʋɛ ɠa ɓaa wo ma eɠɛ kɔlui, wa-yooi ɠɛ eɠɛ kɔlu ɓɔigi. 20 Wo-zuvikɛi ɠa ɓe, é ɠula wo ya fuun, wa-yooi la mɔ ná-kulanumaiti fea, zooi ɠa wuluiti ti la mɔ waa.

21 «Ni wa ɠɛlɛna, wo la kɛɛni, wo ʋa woilo gòo ma, nà wo loɠa ná zeizu ɠɛ lɔfela, eɠɛʋelei wa-ɠotoiti ti la. 22 Nà dɔɓɔ zuaiti teʋe wo laalɔɠɔma, ti wo-lointi paa, ti wa-loganiiti suwuɠaaleʋe, ti wo maalɔi, wa-ʋeleiti ta ʋaazu ɠɛɛzu ga teʋebaiti.

23 «Ni, anɛɛ naa ʋe, wo la vaani bu, gè ʋa wo maaɠolo, wa sàkpena, 24 nà ɓalaa, nà wo zakpe, gè wo loɠa ná zeizu ɠɛ lɔfela mɔnɔ, wa-ɠotoiti faa zu. 25 Nà kɔɔiti teʋe wo laalɔɠɔma, tɔɔzei wo minazeɠegi ɠoloɠologa. Wa ɠaalɛɛna ba wa-laaiti su, gè ɗɔfɔ zeeɓɛi lɔ wo zaama, wa lɔ wo zili nuiti zeezu. 26 Siɛgi zu gè wo ʋalasu la wo-ɠɔnɔgi ma, anzanu puugɔ ɠa ɓului mɔ fuulu ɠila su, ti ʋaa la wo ʋɔ, gaa a ɠwɛɛna, wa daami wo, wo la yiɠoa.

27 «Ni, anɛɛ naa ʋe, wo la woiloni gòo ma, wa sàkpena, 28 nà ɓalaa, nà wo zakpe ga ziiɠaawanai, gè wo loɠa ná zeizu ɠɛ lɔfela mɔnɔ, wa-ɠotoiti faa zu. 29 Wa wo-loun zunuiti ma zuaiti mi, wo wo-loun anzanuiti ma zuaiti mi. 30 Nà wa-zalaɠa ɠula adaʋɛti koloɠolo, ta wa-ani maku nɛɛnɛgiti ma zalaɠa ɠulazuʋɛti, gè wo-ma ʋoomaiti pu wa-ɠɔɔɠɔ ganigiti ma ʋoomaiti ma, nà ɠɛlɛ wo ʋa. 31 Nà wa-laaiti kɛ ga teʋebai, gè wa-ada ɲadegaiti faza, wa-zalaɠa maku nɛɛnɛgiti ti la mɔ zìilɛiɗa. 32 Nà ɓɔɠɔi, nà zooi zuɠoloɠolo, wo zili nuiti ti ʋaai, ti zei ná, naati koozu ɠa ʋili, ti laavɔ. 33 Nà wo vaza ziiti saama, gè ʋilɛ wo ʋolu ga boɠa zɔkpɔi. Wa-yooi zu ɠa ɠoloɠolo, wa-laaiti ta ɠɛ ga teʋebai.

34 «Naazu zooi ɠa dooɠo sɔlɔɔ, siɛgi kpein é kɛɛzu gaalɛi zu, wa ɠɛɛzu wo zili nuiti ta-yooi zu. Zooi ɠa looɠo názu. 35 Siɛgi kpein é kɛɛzu gaalɛi zu, toɠa dooɠogi zɔlɔɔ, nii é la ɠɛa sɔlɔɔsu wa-looɠo konagiti su, siɛgi zu wo zeini la ná.

36 «Wo zaama, niiti ti ɠɛɛzu zeini ti zili nuiti ta-yooiti su, nà ti-yiiti daave ga dualuagi. Daai é ɲiikpisu, naa lugi ɠa ti maalua. Ta ʋela, eɠɛʋelei nu a ɗa ʋela la sili nui ná-boɠa zɔkpɔi ʋa. Ta loo, anɛɛ ni nu la ʋilɛni ti ʋolu. 37 Ta ɓunɛsu ɓɔɠɔ ma, eɠɛʋelei nu a ɠɛ la boɠa zɔkpɔi ɠakala, anɛɛ ni nu la ʋilɛni ti ʋolu. Wo la ungalɔga wo zili nuiti kakala. 38 Wo undaa ɠa ʋili zii ɠiligiti saama. Wo zili nuiti ta-yooi ɠa wo maaɓili. 39 Niiti ta yɛ vulua wo zaama, naati ta ɓɔɠɔ undaaʋili ti zili nuiti ta-yooi zu, ta-vaaɠaaza golaiti ta ti-mɛmɛwolani ta-vaaɠaaza golaiti faa zu.

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa
ná-minazeɠegi makɛ kpaan

40 «Ta la zɔ ga, ga ta-vaaɠaaza golaiti, ta ti-mɛmɛwolani ta-vaaɠaaza golaiti, é lo wooveledaiti ba, ti ti ɠɛɛni ga ze, ta sakpegi ti bogai ga ze, 41 naa ɠa é kɛa gè ti zakpeni, gè li ga tiye ti zili nuiti ta-yooi zu. Ni ta ɓɔɠɔmaayeina, ta ti ta-vaaɠaaza golai ma ɠuyei zala, 42 nà ɠizɛ nà-minazeɠegi zu, gi yɔɠɔzu gá ti-mɛmɛwolani, Zakɔɓe, Izaake, ta Aɓalaame, nà ɠizɛ ɓalaa zooi zu. 43 Mazɔlɔɔ ta ɠula zooi ʋa, naa ɠa dooɠo sɔlɔɔ názu, siɛgi zu é gaalɛi zu la, ti maaɠoozaai ba. Ta ta-vaaɠaaza golai ma ɠuyei zala, tɔɔzei ti ɠɛlɛni nà-deveiti ta nà-tɔgiti ba. 44 Kɛlɛ siɛgi zu ti ɠɛɛzu la, ti zili nuiti ta-yooi zu, gè la ɠɛlɛa ti ʋa ɲɛgɛlɛin, gè la ti-ma zuwu ɠaaleʋea, gè la nà-minazeɠegi ɠoloɠologa ti letemazu, mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta-ƓALAGI. 45 Nà ɠizɛsu nà-minazeɠe mɔungi zu ti-mɛmɛwolani tetemazu, niiti gè ti ɠulani la Ezipete yooi ʋa, ziiti gaazu, ga gè ɠɛ ga ta-ƓALAGI. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»

46 Kalagiti kana, ta deveiti, ta tɔgiti, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti zeini, ti yɔɠɔzu ta Izelayɛle nuiti, Sinayi gizei ma ga Moize maaʋele.

27

Minazeɠe daazeeli zɔngɔi

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Ni nui ta a minazeɠena ga é nui ta ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ, toɠa ná-minazeɠegi laazeeli ga sɔngɔi, 3 a lona zunui ta ʋa, nii é kona ʋuufelegɔ (20) zɔlɔɔga, eyɛsu é zeeli kona ʋuulɔzita (60) ma, sɔngɔi ɠa ɠɛ ga wali ɠaei ʋuulɔɔlugɔ (50), é zoloo seizu ɲadegai ma walii ma. 4 Ni anzanu ʋe, sɔngɔi ɠa ɠɛ ga wali ɠae ʋuusaʋagɔ (30). 5 Zunu loungoi, é zo kona dɔɔlugɔ ma, é li kona ʋuufelegɔ (20) ʋɔ, sɔngɔi ɠa ɠɛ ga wali ɠae ʋuufelegɔ (20), anzanu loungoi ma zɔngɔi ɠa ɠɛ ga wali ɠae puugɔ. 6 É zo alu gila ma, é li kona dɔɔlugɔ ʋɔ, zunu loungoi ma zɔngɔi ɠa ɠɛ ga wali ɠae lɔɔlugɔ, anzanu loungoi ma zɔngɔi ɠa ɠɛ ga wali ɠae saʋagɔ. 7 É zo kona ʋuulɔzita (60) ma, é lɛ zeemaazu, zunui ma zɔngɔi ɠa ɠɛ ga wali ɠae puugɔ maazu lɔɔlugɔ (15), ta anzanui ma zɔngɔi ɠa ɠɛ ga wali ɠae puugɔ. 8 Ni zɔi é minazeɠegi ɠɛai, naa ɠa ga zeaɲaka nu, é la zooga é ʋa sɔngɔi zala, toɠa ʋa ga zɔi nii é kalivaai, é dɛɛ ga zalaɠa ɠula nui. Naa ɠa deve, é soloo ná-sɔlɔɔgi ɠɛʋelei ma.

9 «Ni nu a minazeɠena ga é suai ta ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii a zoo ɠulazu ga zalaɠa, naa veeʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 10 Nu la maavaliboga, nu la ma ʋagɔi ʋotogi ɠɛa ga ma ɲɔi, ɓaa ma ɲɔi ʋotogi ɠɛ ga ma ʋagɔi. Ni nu a suai ʋotogi ɠɛɛna ga taɠili, ti felegɔ ta ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

11 «Ni nu a minazeɠena ga é sua ɠɔzɔai ta ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii é la zooga ɠulazu ga zalaɠa, toɠa lɛ ga zalaɠa ɠula nui, 12 naa ɠa sɔngɔi leve, é zoloo pa pelei ɓaa ɲɔu ʋelei ma, ná-devei ɠa ta yeezei bu. 13 Ni fee nui ɠa pɔ é unmɔɔ, toɠa ta la ma ga dɔɔlugɔi zeizu ɠilagi.

14 «Ni nui ta wɔinʋɛ ga é ná-pɛlɛi ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é kɛ ga nɔnɔ, zalaɠa ɠula nui ɠa sɔngɔi leve, é zoloo ná-pagi ɓaa ná-ɲɔi ma, ta yeezei naa wu, sɔngɔi nɔpɛ é devezu. 15 Ni zɔi nii é feai, toɠa pɔ é unmɔɔ, toɠa sɔngɔi ma ɠaaɠwɛsu lɔɔlugɔi ɠilazuʋɛ la sɔngɔi ma, naa ɠa ɠɛ ga nɔnɔ ʋolu ga niinɛ.

16 «Ni nui ta a ná-kpalagi veena Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, sɔngɔi liegɔi ɠa ɠwɛɛ, é zoloo ani zuwui liegɔi ma, nii a vaza ba, wali ɠae ʋuulɔɔlugɔ (50) moloi é ga wɔɔlezegi naama ɠilo unsaʋagɔ (300). 17 Ni a ná-kpalagi veena ɓɔɠɔyeema ɠonagi lɔɔzeigi, ta va sɔngɔi liegɔi wu. 18 Ni toɠa ná-kpalagi ve ɓɔɠɔyeema ɠonagi a leʋena, zalaɠa ɠula nui ɠa sɔngɔi ɠaalu, é zoloo konagi liegɔi ma, nii zɛgai ná, eyɛsu ɓɔɠɔyeema ɠonagi zɔi zeeli, ta ta ɠula sɔngɔi liegɔi la. 19 Ni kpala nui ɠa pɔ é ná-kpalagi unmɔɔ, toɠa sɔngɔi ma ɠaaɠwɛsu lɔɔlugɔi ɠilazuʋɛ ʋɛɛ ba, eɠɛʋelei zalaɠa ɠula nui a ɠida la sɔngɔi liegɔi wu, toɠa kpalagi zeɠe ʋolu. 20 Ni é la kpalagi unmɔɔni, é ʋɔdi zunui taɠili ma, zobo ge la mɔ ná, é ʋa unmɔɔ, 21 ɓɔɠɔyeema ɠonagi a zeelina, kpalagi naa ɠa ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ, é ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui nɔnɔ, eɠɛ kpalagi nii feai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ eyɛsu ɠɔ.

22 «Ni nui ta a kpalagi veena Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii é geyaai, é la ʋɛɛni ná-poganiiti ba, 23 zalaɠa ɠula nui ɠa ɠida sɔngɔi liegɔi wu, é zoloo konagi liegɔi ma, a yɛ ná, eyɛsu ɓɔɠɔyeema ɠonagi zɔi zeeli. Zou vee nui ɠa naama walii liegɔi zala, naama voloi nɔ yeei deveai la, mazɔlɔɔ kpalagi veeʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 24 Kɛlɛ ɓɔɠɔyeema ɠonagi ma, kpalagi ɠa ɠaaɠale ma naa ma, nii é ɠeyani ma, nii zooi ɓɔɠɔi ɠɛa zea ga poganii.

25 «Sɔngɔi kpein ka wo é zoloo seizu ɲadegai ma walii ma, nii ma ɠae ɠilagi wuɲɛgi ga galamu puugɔi.

26 «Nu nɔpɛ ge la zooga é ʋa ná-togani ma yiʋo mɔungi ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, mazɔlɔɔ ma mɔungi kpein ka niina ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, é ɠɛni ga togani goiti ɓaa ma wolaiti ti-ma yiʋoiti. 27 Ni toɠa ɠɛ ga sua ɠɔzɔai ta, é la ɠulaa ga zalaɠa, toɠa unmɔɔ, eɠɛʋelei sɔngɔi la, é sɔngɔi ma ɠaaɠwɛsu lɔɔlugɔi ɠilazuʋɛ zeɠe, é pɛɛ ba. Ni é la unmɔɔni, toɠa ʋɔdi, eɠɛʋelei sɔngɔi la.

28 «Naa ʋoluma, nii kpein nu a kona Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, kɔligaa zaama ti ga nɔnɔi, naa la zooga ʋɔdizu, ɓaa é ʋa unmɔɔ, é ɠɛni ga nu vului, ɓaa toganii, ɓaa kpalagi é ga zeaɠɔligi. Nii kpein a ɠona Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, naa ɠa ɠɛ ga nɔnɔ ta anii gola ɲadegai. 29 Anɛɛ ni nuɓusɛi ʋe a kona, nu la zooga é ʋa unmɔɔ, ta naama nui ʋaa.

30 «Zooi ná-puusiɛiti, é ɠɛni ga zooi ʋa lɔnɔgiti, ɓaa guluiti gaawaaiti, ta ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ, ani ʋe feai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 31 Ni nui ta ɠa pɔ é ná-puusiɛi ma anii ta unmɔɔ, toɠa sɔngɔi ma ɠaaɠwɛsu lɔɔlugɔi ɠilazuʋɛ zeɠe, é pɛɛ ba. 32 Puusiɛ vai, nii é ʋilɛsu nikɛiti ba, ta baalagiti, ta boliiti, toganii a leʋena puu, tukpɔi wu, puusiɛi ɠa ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 33 Togani nui la zooga é ʋa ziimazeɠe kɛ, ma ʋagɔi ta ma ɲɔi zu. Nu la ta maavaliboga ga taɠili. Ni nu a ta ʋotogi ɠɛɛna ga taɠili, ti felegɔ ta ɠɛ ga ani ɲadegai, ti la zooga unmɔɔsu.»

34 Deveiti kana Ɠɔoɠɔ GALAGI ti veeni Moize ya, Izelayɛle nuiti ta vaa ma, Sinayi gizei ma.

Gaalu Sɛʋɛi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

Gaalu Sɛʋɛi

Sɛʋɛi nii laaseigi ʋɛɛʋɛ ga gaalu sɛʋɛi, tɔɔzei toɠa Izelayɛle nuiti gaalu fai wosu ná zeizu mɔin. Izelayɛle nuiti kpegai ma ga tɔgiti kpein sɔlɔɔ, GALA ge feeni ti ya Sinayi gizei ma, ti ɠɛni ɠɛʋele ɓɛtɛzu ga ti ʋilɛ pelei zu, nii é liizu zooi zu, nii GALA ge ma minazeɠeni Izelayɛle nuiti bɛ (1:1--10:10). Ta-ziɛi ɠa dɛ liizu ga tiye Kadɛse-Ɓaalenea, nu lɔɔzuʋɛ ɓɔɠɔi zooi ná zu.

Kɛlɛ ti luani ga ti lɛɛ vai zooi ná zu, kɛni mu naazu ti kona ʋuunaanigɔ (40) ɠɛ teʋebai zu, ti ɠale ma, ti li ʋolu ga lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ, nii a kɛ ti Moaɓe yooi maazɔlɔɔ gaaɓelasu, ti kaku siɛ ɠoozagiti bo, kpoloɗɛi ʋɔ pelei folo ɠulazu ʋelei (10:11--21:35).

Gaaɠwɛsu ɠaaɓelagiti ta faiti ma ziiti dɛɛzu, niiti ti ɓogi zeiɗai Moaɓe yooi ʋa. Miná ɠa Izelayɛle a zoo é lɔ ga ná ʋelei Kanaan yooi zu (22:1--36:13).

Sɛʋɛi nii ɠa ʋilɛsu Ɛgezɔde ta Leevi nuiti ta-zɛʋɛi ti polu, é GALA ná-nuɓusɛiti kɛʋelei lɛ, ta-nuɓusɛlai zu, ʋɛ lada vai ta inɛinɛ faiti ti ná, ta iɲɔdɔɔi ta iɲɔteʋei, ta bɔɔlɔi ta unmaayei. Toɠa GALA ná-wooɠɛɠiladai lɛɛzu ɓalaa, nii é la latiga, é ʋa ɠɛ ga ma ɲɔu, ná-nuɓusɛiti tetema, wooɠɛɠiladai nii é la ná-to kpaangi ta ná-telebodai zeɠea ma.

Moize ɠa tosuʋɛ ná ɓaai Maliɠii ta ná-nuɓusɛiti zɔɠɔzu, GALA ná-faiti maaɓakpa fai, toɠa ga naama ɠeelai, ta nii nɛɛbɛ ɠilibalai su, toɠa losu tɔun kakala ɓalaa, é ɠɛ ga maalobo nui, nii é la ɓɔlɔa woovele nuɓusɛiti ta-vaa zu.

IZELAYƐLE NUITI KƐAI MA
SINAYI TEƲEBAI ZU

1

(1:1--10:10)

Izelayɛle nuiti gaalu faa mɔungi

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ Sinayi teʋebai zu, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, alugi velesiɛi ma volo mɔungi ma, ti ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa, ma ɠonagi velesiɛi. É ɠɛni ma: 2 «À Izelayɛle nuɓusɛiti kpein gaalu, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, wo zunuiti kpein gaalu, 3 é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, nii dɔin seeliai kɔɔɠɔ vai ma Izelayɛle nuiti saama. Wa Aalɔn, wa ti ɠaalu ga kɔɔʋɛbɛi ɠɛʋelei.

4 «Zunu ɠilagila ka ɠɛ wo ʋa, é ɠula bolodai ɠilagilagi zu, zunui nii a ɠɛ ga pɛlɛyeɠe ɠundiɠii. 5 Wɛlɛ zunuiti daaseigiti ba, niiti ta ɓɔ wo ʋa:

Luɓɛn ʋɔ bɛ, Elisuul, Sedeyuul ná-doun zunui,

6 Simiyɔn ʋɔ bɛ, Selumiyɛle, Sulisadayi ná-doun zunui,

7 Zuda ʋɔ bɛ, Naason, Aminadaɓe ná-doun zunui,

8 Isakaal ʋɔ bɛ, Netaneyɛle, Suaal ná-doun zunui,

9 Zaɓulɔn ʋɔ bɛ, Eliaɓe, Ɠeelon ná-doun zunui,

10 Zozɛfe ná-doun zunuiti pɔ bɛ,

Efelayime ʋɔ bɛ, Elisama, Amiyude ná-doun zunui,

Manasee ʋɔ bɛ, Gameliyɛle, Peedaasuul ná-doun zunui,

11 Ɓɛnzamɛn ʋɔ bɛ, Aɓidan, Gideyɔni ná-doun zunui,

12 Dan ʋɔ bɛ, Ayiyezɛɛl, Amisadayi ná-doun zunui,

13 Asɛɛl ʋɔ bɛ, Pagiyɛle, Wɔkelan ná-doun zunui,

14 Gade ʋɔ bɛ, Eliazafe, Deyuwɛle ná-doun zunui,

15 Nɛfetali ʋɔ bɛ, Ayila, Enan ná-doun zunui.»

16 Naati ka ti ɠɛni ga nuɓusɛiti gaazuʋɛti, ti ti lolini. Ti ɠɛni ga ta-wolodamaiti ta-lotuɠɔiti. Tiya ɠa ti ɠɛni ɓalaa ga Izelayɛle ɠɔɔɓɔgi ma ɠundiɠiiti.

17 Moize ta Aalɔn ti zunui niiti kpɔni ɓɔɠɔ ʋa, niiti ziimazeɠegi ɠɛni ga tiye ga ti-laaseigiti. 18 Ti nuɓusɛiti pɛ gaalɛɛni ba, alugi velesiɛi ma volo mɔungi ma. Ti Izelayɛle nuiti kpein gaaluni, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti. Ti zunuiti daaseigiti sɛʋɛni ga gilagila, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, 19 eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya. Zekana Moize ta-ɠaalugi woni da Sinayi teʋebai zu.

20 Luɓɛn, Izelayɛle ná-doun zunu mɔungi, mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 21 Luɓɛn ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuunaani maazu lɔzita undɔɔlugɔ (46 500).

22 Simiyɔn mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 23 Simiyɔn ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuulɔɔlu maazu taaʋuu unsaʋagɔ (59 300).

24 Gade mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 25 Gade ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuunaani maazu lɔɔlu undɔzita puulɔɔlu (45 650).

26 Zuda mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 27 Zuda ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuulɔfela maazu naani undɔzita (74 600).

28 Isakaal mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 29 Isakaal ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuulɔɔlu maazu naani unnaani (54 400).

30 Zaɓulɔn mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 31 Zaɓulɔn ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuulɔɔlu maazu lɔfela unnaani (57 400).

32 Zozɛfe ná-doun zunui Efelayime mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 33 Efelayime ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuunaani undɔɔlu (40 500).

34 Manasee mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 35 Manasee ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuusaʋa maazu fele unfelegɔ (32 200).

36 Ɓɛnzamɛn mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 37 Ɓɛnzamɛn ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuusaʋa maazu lɔɔlu unnaanigɔ (35 400).

38 Dan mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 39 Dan ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuulɔzita maazu fele undɔfela (62 700).

40 Asɛɛl mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 41 Asɛɛl ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuunaani maazu ɠila undɔɔlugɔ (41 500).

42 Nɛfetali mavofodaiti tetemazu, ti zunuiti gaaluni ga gilagila, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ. 43 Nɛfetali ná-bolodai zu nii gaaluni, naa ɠɛni ga zunu waaʋuulɔɔlu maazu saʋa unnaanigɔ (53 400).

44 Naati tiegɔi ɠa Moizeni ta Aalɔn ti gaaluni. Zunu puugɔ maazu felegɔiti (12) niiti ti ɠɛni ga Izelayɛle woloda ɠundiɠiiti, naati ti ɓɔni ti ʋa. 45 Izelayɛle nuiti saama, niiti kpein ti ti ɠaaluni, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, niiti kpein ta la zoo ti li kɔɔmaʋɛ, 46 ti ɠɛni ga zunu waaundɔzita zunu waasaʋagɔ undɔɔlu puulɔɔlu (603 550).

Leevi nuiti ta-vai

47 Leevi nuiti ta-wolodai zu, ti-ɠɛɛ ʋɛlɛyeɠeiti bu, ti ɠaa la ɠɛni luni ti zaama. 48 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 49 «Mina Leevi nuiti ta-wolodamaiti gaalu, mina ti ɠaalu Izelayɛle nuiti saama ɲɛgɛlɛin. 50 Seɠe ʋɛlɛ ɲadegai, nii zeele woo ɠesui bu, naa ma wotii ve Leevi nuiti zea, ta ma zɔɔlaiti kpein, ta nii kpein é ga naama vai. Ta seɠe ʋɛlɛi zeɠe, ta ná-sɔɔlaiti kpein, ti ná-botii ɠɛ, ti ʋu seɠe ʋɛlɛ ɲadegai maaɠoolii zu. 51 Siɛgi zu seɠe ʋɛlɛ ɲadegai a ɠɛna zeɠea la losuʋɛ, é ʋa li ada ɠili, Leevi nuiti ta kulakula ba, ti to ʋolu ga niinɛ, ʋɛ ta ɠɛ zeizu ná. Zɔi nɔpɛ a maaɓuɠana ná ʋa, nii é la ga Leevi ná-bolodai zu nui ta, ta naama nui ʋaa. 52 Izelayɛle nuiti ta ʋu ti-ʋuuzuʋɛ ti ɠilagilagi, ná-bolodai ná-poogi ɠobaʋɛ. 53 Kɛlɛ Leevi nuiti ta ʋu seɠe ʋɛlɛ ɲadegai maaɠoolii zu, nii zeele woo ɠesui bu, naa ɠa a kɛ nà-ziiɠaawanai mina vuka Izelayɛle ʋɛbɛi ma. Leevi nuiti ta ɠɛ seɠe ʋɛlɛ ɲadegai makɛsu.»

54 Izelayɛle nuiti ti ɠoloni, ti deveiti kpein so, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti veeni Moize ya.

2

Izelayɛle nuiti puu ʋelei

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ta Aalɔn ʋɔ, é ɠɛ ti ma: 2 «Izelayɛle nuiti ti ɠilagilagi ɠa ʋu ná-bolodai ná-poogi ɠobaʋɛ, ta-ʋɛlɛyeɠeiti ta-ʋoogi wu. Ta ʋu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi letema, ta maaɠoolii zu.

3 «Zuda ná-bolodai ɠa ʋu folo ɠulazu ʋelei, ná-poogi wu, ga ná-kɔɔɓɔgiti kɛʋelei. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Naason, Aminadaɓe ná-doun zunui. 4 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuulɔfela maazu naani undɔzita (74 600). 5 Isakaal ná-bolodai ɠa ʋu kobaʋɛ. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Netaneyɛle, Suaal ná-doun zunui. 6 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuulɔɔlu maazu naani unnaanigɔ (54 400). 7 Zaɓulɔn ná-bolodai ɠa ʋu zɔɔla ʋelei. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Eliaɓe, Ɠeelon ná-doun zunui. 8 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuulɔɔlu maazu lɔfela unnaanigɔ (57 400). 9 Zuda ná-kɔɔɓɔgiti ti-liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaungila puulɔsaʋa maazu lɔzita unnaanigɔ (186 400). Naati ka ta lo siɛi ma ʋelei la.

10 «Luɓɛn ná-bolodai ɠa ʋu nu yeezazu ʋelei, ná-poogi wu, ga ná-kɔɔɓɔgiti kɛʋelei. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Elisuul, Sedeyuul ná-doun zunui. 11 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuunaani maazu lɔzita undɔɔlugɔ (46 500). 12 Simiyɔn ná-bolodai ɠa ʋu kobaʋɛ. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Selumiyɛle, Sulisadayi ná-doun zunui. 13 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuulɔɔlu maazu taaʋuu unsaʋagɔ (59 300). 14 Gade ná-bolodai ɠa ʋu zɔɔla ʋelei. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Eliazafe, Leyuwɛle ná-doun zunui. 15 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuunaani maazu lɔɔlu undɔzita puulɔɔlugɔ (45 650). 16 Luɓɛn ná-kɔɔɓɔgiti ti-liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaungila puulɔɔlu maazu ɠila unnaani puulɔɔlugɔ (151 450). Naati ka ta ɠɛ ʋelelaiti poluʋɛ siɛ wo fai zu.

17 «Naa ʋoluma, Leevi nuiti ta ʋilɛ ti ʋolu ga GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi, siɛ wo fai zu. Ta ɠɛ kɔɔɓɔ felegɔ mɔungiti ta kɔɔɓɔ felegɔ ɠaaɓelagiti zɔɠɔzu. Ʋelei ti ʋuu ʋelei la, pele ɠana ta lii la, ɛsɛ ge yɛ losu, ti ɠilagilagi, ta ta-ʋoogiti.

18 «Efelayime ná-bolodai ɠa ʋu folo liizu ʋelei, ná-poogi wu, ga ná-kɔɔɓɔgiti kɛʋelei. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Elisama, Amiyude ná-doun zunui. 19 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuunaani undɔɔlugɔ (40 500). 20 Manasee ná-bolodai ɠa ʋu kobaʋɛ. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Gameliyɛle, Peedaasuul ná-doun zunui. 21 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuusaʋa maazu fele unfelegɔ (32 200). 22 Ɓɛnzamɛn ná-bolodai ɠa ʋu zɔɔla ʋelei. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Aɓidan, Gideyɔni ná-doun zunui. 23 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuusaʋa maazu lɔɔlu unnaanigɔ (35 400). 24 Efelayime ná-kɔɔɓɔgiti ti-liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaungila maazu lɔsaʋa ungila (108 100). Naati ka ta ɠɛ liizu togi zaʋasiɛi zu.

25 Dan ná-bolodai ɠa ʋu nu ɠɔʋɛzu ʋelei, ná-poogi wu, ga ná-kɔɔɓɔgiti kɛʋelei. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Ayiyezɛɛl, Amisadayi ná-doun zunui. 26 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuulɔzita maazu felegɔ undɔfela (62 700). 27 Asɛɛl ná-bolodai ɠa ʋu kobaʋɛ. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Pagiyɛle, Wɔkelan ná-doun zunui. 28 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuunaani maazu ɠila undɔɔlugɔ (41 500). 29 Nɛfetali ná-bolodai ɠa ʋu zɔɔla ʋelei. Ná-kundiɠii ɠa ɠɛ ga Ayila, Enan ná-doun zunui. 30 Ná-kɔɔɓɔgi liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaʋuulɔɔlu maazu saʋa unnaanigɔ (53 400). 31 Dan ná-kɔɔɓɔgiti ti-liegɔi ɠa ɠɛ ga zunu waaungila puulɔɔlugɔ maazu lɔfela undɔzita (157 600). Naati ka ta li ga gaaɓelagi ta ta-ʋoogiti.»

32 Izelayɛle nuɓusɛiti ti ti ɠaaluni ga pɛlɛyeɠei, ta ta-ɠɔɔɓɔgiti kɛʋelei, ti-liegɔi ɠɛni ga zunu waaundɔzita zunu waasaʋagɔ undɔɔlu puulɔɔlugɔ (603 550). 33 Leevi nuiti gaa la ɠɛni luni Izelayɛle nui zɔiti saama, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

34 Izelayɛle nuiti ti ziɛni ga deveiti pɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya. Naa ɠa é kɛɛni, ti ɠɛni ʋuuzu ta-ʋoogi ɠoba. Ta ɠɛna ziaa, ti lo ga ta-woloda ʋelei, ta pɛlɛyeɠe ʋelei.

3

Aalɔn ná-doun zunuiti ta-wotii

1 Aalɔn ta Moize ti-mavofodai ʋɛtɛ, siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni la Moize ʋɔ Sinayi gizei ma.

2 Aalɔn ná-doun zunuiti daaseigiti kaa: ma mɔungi laaseigi ɠɛni ga Nadaɓe, naa ʋolumai Aɓiyu ta Eleazaal, ta Itamaal. 3 Ti ɠɛni ga zalaɠa ɠula nuiti, gulɔ ɲadegai ziɛni ti ma, zobogi ve ti ya, ga ti zalaɠa ɠula wotii ɠɛ. 4 Kɛlɛ Nadaɓe ta Aɓiyu ti zaani Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu Sinayi teʋebai zu, tɔɔzei ti ʋaani ga abu ɠiligi. Ti la ɠɛni dounɠa zɔlɔɔni. Eleazaal ta Itamaal ti zalaɠa ɠula wotii ɠɛɛni, ti-ɠɛɛ Aalɔn ɗa wɛlɛ ti ma.

Leevi nuiti kɛɛ vai
zalaɠa ɠula nuiti ta-wotii zu

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 6 «Ʋa ga Leevi mavofodai, è ma nuɓusɛiti pu zalaɠa ɠula nui Aalɔn yeema, ga ti ɗa ɓɔ ba. 7 Ta ɠɛɛzu ná-botii zu, ta nuɓusɛiti ta-wotii, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ɠakala, ti ti-losuʋɛti kpein kɛ, ti daazeeli, é lo seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋa. 8 Ti ɠaaɓa GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu zɔɔlaiti ma, ti ti makɛ, ti ɠɛ Izelayɛle nuiti ta-wotii zu, ti ti-losuʋɛ kpein kɛ, ti daazeeli, é lo seɠe ʋɛlɛ ɲadegai vai ʋa. 9 Ɗa Leevi nuiti fe Aalɔn ta ná-doun zunuiti zea. Ta veezu bɛ ɲɛgɛlɛin, ti ɠɛ ga Izelayɛle nuiti gaazuʋɛ. 10 Ɗa Aalɔn ta ná-doun zunuiti sei, ti zalaɠa ɠula wotii ɠɛ. Zɔi nɔpɛ a maaɓuɠana seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋa, nii é la ga ta-ʋɛlɛyeɠei wu nui ta, ta naama nui ʋaa.»

11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 12 «Wɛlɛ, gè yiimazeɠea ga Leevi nuiti, Izelayɛle nuiti saama, doun zunu mɔungiti kpein potogi zu, Izelayɛle anzanuiti ti-loun mɔungiti. Ta ga nɔ̀nɔiti. 13 Doun zunu mɔungi kpein ka ga nɔ̀nɔ, é zo naama voloi ma, yeei gè Ezipete yooi zu loun zunu mɔungiti paani la, gè Izelayɛle loun zunu mɔungiti makɛni ɓɔɠɔ ʋɛ, é zo nuiti ti-lointi ma, é li suaiti ti-yiʋoiti pɔ. Ta ga nɔ̀nɔ. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»

Leevi nuiti gaalu fai

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni Moize ya, Sinayi teʋebai zu, é ɠɛ ma: 15 «Leevi mavofodaiti gaalu, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, ta ta-wolodamaiti. Ɗa zunuiti kpein gaalu, é zo alu gila ma, é lɛ zeemaazu.» 16 Moize ti ɠaaluni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei zu, eɠɛʋelei é ma levei zɔlɔɔni da.

17 Leevi ná-doun zunuiti daaseigiti ti ɠɛni ga: Gɛɛleson, Keɠate ta Melali. 18 Gɛɛleson ná-doun zunuiti daaseigiti kaa, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la: Liɓeni ta Simeyi. 19 Keɠate ná-doun zunuiti daaseigiti kaa, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la: Amelame, Yiseɠaal, Ɠeeɓelɔn, ta Uziyɛle. 20 Melali ná-doun zunuiti daaseigiti kaa, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la: Maali ta Musi. Leevi ná-bolodamaiti kana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

21 Gɛɛleson mavofodaiti ti ɠɛni ga Liɓeni ná-bolodamaiti ta Simeyi nɔnɔiti. 22 Ti-liegɔi ɠɛni ga zunu waadɔfela undɔɔlugɔ (7 500), é zo alu gila ma, é lɛ zeemaazu. 23 Gɛɛleson ná-bolodamaiti ti-ʋuuzuʋɛ ɠɛni ga seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋolu ʋelei, folo liizu ʋelei. 24 Gɛɛleson ná-bolodamaiti ta-ɠundiɠii ɠɛni ga Eliazafe, Layɛle ná-doun zunui. 25 Ti-losuʋɛ ɠɛni ga ti ɠaaɓa GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ʋaalobazuʋɛ niiti ma: seɠe ʋɛlɛ ɲadegai, ta ma ʋɛɛmazeɠei, ta seɠe zuɠooza golai, nii é GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, 26 ta koii ma zasai laaʋɛ ma zeɠe zuɠooza golai, ta sasai ma zeɠeiti, nii é seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ta zalaɠa ɠulazuʋɛ maaɠoolii zu, é ʋɛɛ ta-ɠaluiti ba. Tiya ɠa ti-ɠasɔ ɠɛni ga botii, nii togai naama aniiti kpein ba.

27 Keɠate mavofodaiti ti ɠɛni ga Amelame ná-bolodamaiti, ta Yiseɠaal nɔnɔiti, naa ʋɛɛ Ɠeeɓelɔn ta Uziyɛle tɔnɔiti ba. 28 Ti-liegɔi ɠɛni ga zunu waadɔsaʋa undɔzita (8 600), é zo alu gila ma, é lɛ zeemaazu. Ti pɛ ka ti ɠɛni seizu ɲadegai ma wotii zu. 29 Keɠate ná-bolodamaiti ti-ʋuuzuʋɛ ɠɛni ga nu yeezazu ʋelei seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠilazuʋɛ. 30 Keɠate ná-bolodamaiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti ta-ɠundiɠii ɠɛni ga Elisafan, Uziyɛle ná-doun zunui. 31 Ti-losuʋɛ ɠɛni ga ti ɠaaɓa GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma zɔɔlai niiti ma: minazeɠe kesui, ta taɓalii, ta fitina zei anii, ta zalaɠa ɠulazuʋɛti, ta seizu ɲadegai ma zɔɔlaiti kpein, niiti botii ɠɛni ɠɛɛzu ga tiye, ta seɠe zuɠooza golai. Tiya ɠa ti-ɠasɔ ɠɛni ga botii, nii togai naama aniiti kpein ba. 32 Leevi nuiti ta-ɠundiɠi wolai ɠɛni ga Eleazaal, zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-doun zunui. Toɠa é ɠɛni wɛlɛzu Leevi nuiti ma, niiti ti ɠɛni seizu ɲadegai ma wotii zu.

33 Melali mavofodaiti ti ɠɛni ga Maali ná-bolodamaiti ta Musi nɔnɔiti. 34 Ti-liegɔi ɠɛni ga zunu waadɔzita unfelegɔ (6 200), é zo alu gila ma, é lɛ zeemaazu. 35 Melali ná-bolodamaiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti ta-ɠundiɠii ɠɛni ga Suliyɛle, Aɓiyayile ná-doun zunui. Ti-ʋuuzuʋɛ ɠɛni ga seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠilazu ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ. 36 Ti-losuʋɛ ɠɛni ga ti ɠaaɓa GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ʋaalobazuʋɛ niiti ma: seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma ɓɛdɛgiti, ta ma wulu zɔkpɔiti, ta ma lɔpkalaiti, ta ta-labuiti, ta ta-zɔɔlaiti kpein niiti botii ɠɛni ɠɛɛzu ga tiye, 37 ta tɔkpalaiti ti ɠɛni ga koii ma zasai, é ɠooli ma, é ʋɛɛ ta-labuiti ba, ta ti zuzo kɔluiti, ta ta-ɠaluiti.

38 Moize-o, Aalɔn ta ná-doun zunuiti-yo, ti ʋuuni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠakalaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. Ti ɠɛni seizu ɲadegai ma wotii ɠɛɛzu Izelayɛle nuiti daaseigi zu. Zɔi nɔpɛ a la maaɓuɠana ná ʋa, ta naama nui ʋaa.

39 Leevi nuiti kpein, niiti Moizeni ta Aalɔn ti ti ɠaaluni, zunuiti, é zo alu gila ma, é lɛ zeemaazu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la, é lo pɛlɛyeɠeiti ba, ti ɠɛni ga zunu waaʋuufele maazu felegɔ (22 000).

Doun mɔungiti unmɔɔ fai

40 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Doun zunu mɔungiti kpein gaalu Izelayɛle nuiti saama, é zo alu gila ma, é lɛ zeemaazu, è ti-laaseigiti sɛʋɛ. 41 Ɗa Leevi nuiti fe bɛ̀, Izelayɛle nuiti ti-loun zunu mɔungiti potogi zu. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. Leevi nuiti ta-loganiiti ta ɠɛ ga nɔ̀nɔ, Izelayɛle nuiti ta-logani zinɛ mɔungiti potogi zu.» 42 Moize doun zunu mɔungiti kpein gaaluni Izelayɛle nuiti saama, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea. 43 Doun zunu mɔungi kpein gaaluni, é zo alu gila ma, é lɛ zeemaazu. Ti-liegɔi ɠɛni ga waaʋuufele maazu fele unfele puulɔfela maazu saʋagɔ (22 273).

44 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 45 «Leevi nuiti fe bɛ̀, Izelayɛle nuiti ti-loun zunu mɔungiti potogi zu, ta Leevi nuiti ta-loganiiti, Izelayɛle nuiti ta-loganiiti potogi zu. Leevi nuiti ta ɠɛ ga nɔ̀nɔ. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. 46 Izelayɛle nuiti ti-loun zunu mɔungiti, zunu unfele puulɔfela maazu saʋagɔ (273) unmɔɔ fai zu, nii daai ma, ti yɔɠɔzu ma ta Leevi nuiti, 47 naa ɠa ga ɗa wali ɠae lɔɔludɔɔlu kula ti ɠilagilagi unmɔɔ fai zu. Wali ɠaei naa zoloo seizu ɲadegai ma walii ma, nii buɲɛgi ga galamu puugɔ. 48 Ɗa walii naa ve Aalɔn ta ná-doun zunuiti zea, ga naati unmɔɔ ganii, niiti ti-liegɔi a leʋe Leevi nuiti tiegɔi ʋa.» 49 Moize unmɔɔgi ma walii zoni, é ɠula naati zea, niiti ti-liegɔi ɓudɛni Leevi nuiti maazu, ti unmɔɔgai, 50 é walii zoni, é ɠula Izelayɛle nuiti ti-loun zunu mɔungiti zea, é ɠɛ ga wali ɠaei waagila unsaʋa puulɔzita maazu lɔɔlugɔ (1 365), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma walii la. 51 Moize unmɔɔgi ma walii veeni Aalɔn ta ná-doun zunuiti zea, é zoloo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ma, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI Moize ɓɔɠɔi leveni la.

4

Keɠate ná-doun zunuiti ta-wotii

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ta Aalɔn ʋɔ, é ɠɛ ti ma: 2 «Keɠate mavofodaiti gaalu, Leevi ná-doun zunuiti saama, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, 3 é zo kona ʋuusaʋagɔ (30) ma, é li kona ʋuulɔɔlugɔ (50) ʋɔ, nii nɔpɛgi a zoloo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii ta ɠɛɛ vai ma.

4 «Keɠate mavofodaiti ta-wotii ʋɛtɛ, ta ɠɛ kɛɛzu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu: ada ɲadega wolai ma ɠasɔi ɠa ɠɛ ti unma. 5 Siɛgi zu ta ɠɛ liizu la, ti zeɠe ti-ʋuuzuʋɛ, Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta seɠe zuɠooza golai ɠula, ti zeele woo ɠesui maavelevele la, 6 nuni ɠɔlɔi ʋɛɛ ma, ti seɠe ɓiinii ʋɛɛ maazu, naa ʋolu ti kesui zeɠe wulu zɔkpɔiti to ba.

7 «Ta seɠe ɓiinii ʋɛɛ taɓalii ma, nii ɓului laazu ga GALA bɛ, ti diɠiiti sei maazu, ta tazaiti, puya zalaɠai vaa zu, ta kokoiti, ta ziawɔiti. Ɓuluiti ti veai GALA bɛ, naati ta yɛ ná taɓalii ɠa. 8 Ta pɛɛmazeɠe ɓɔi sɔsɔgi ʋɛɛ ma aniiti ma, naa ʋolu ti nuni ɠɔlɔi velevele ti ma, naa ʋolu ti taɓalii zeɠe wulu zɔkpɔiti to ba.

9 «Ta seɠe ɓiinii zeɠe, ti felevele fitina zei anii ma, wozaɠala fai zu, ta ná-fitinaiti, ta ná-salaʋa zo sɔɔlaiti, ta ná-salaʋa zeɠe aniɲakaiti, ta ná-gulɔ aniɲakaiti, ná-botii ɠɛɛ vai ma. 10 Ta ti maavelevele, ta ná-sɔɔlaiti kpein, nuni ɠɔlɔi zu, ti ti la kasɔ zeɠe wului ma.

11 «Ta pɛɛmazeɠe ɓiinii ʋɛɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, nii zanugi ziɛni maaʋɛ, ti maavelevele ga nuni ɠɔlɔi, naa ʋolu ti seɠe wulu zɔkpɔiti to ba. 12 Ta aniɲakaiti kpein seɠe, niiti ti botii ɠɛɛzu ga tiye seizu ɲadegai zu, ti ti ʋu seɠe ɓiinii zu, ti ti maavelevele ga nuni ɠɔlɔi, naa ʋolu ti ti la kasɔ zeɠe wului ma.

13 «Ta zalaɠa ɠulazuʋɛ ma yuʋui ɠula su, ti pɛɛmazeɠe ɓɔigi ʋɛɛ niina gaazu, 14 naa ɠa ti sɔɔlaiti kpein puuzu maazu, niiti ti ga ná-botiɠɛ aniiti: abu zeɠe aniiti, sua zɔɔ mitɛ wolaiti, pɛluiti, ta kokoiti. Naa ʋoluma ta nuni ɠɔlɔi ʋɛɛ ti pɛ maazu, ti seɠe wulu zɔkpɔiti to ba.

15 «Siɛgi zu Aalɔn ta ná-doun zunuiti ti ɓesu la ga seizu ɲadegai ta sɔɔlaiti maavelevele, ti lii ziɛgi zu, ti ʋa zeɠe ʋuuzuʋɛ, Keɠate ná-nuiti ta ʋa niina, ti ti zeɠe. Kɛlɛ ti mina yeevɔɔɠu ada ɲadegai ma anii ta ʋa, ti ʋa za. Keɠate mavofodaiti tosuʋɛ ɠana, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ná-fai zu.

16 «Zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-doun zunui Eleazaal losuʋɛ ɠa ga, é ɗa wɛlɛ fitinai ná-gulɔi ma ta ani maku nɛɛnɛgi, ta vebɛanii é ɠulazu folo-o-folo, ta siɛma wulɔ ɲadegai. Toɠa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma wɛlɛma vai kpein kɛ, ta bu anii kpein, ta seizu ɲadegai, é ʋɛɛ ma zɔɔlaiti kpein ba.»

17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ta Aalɔn ʋɔ, é ɠɛ ti ma: 18 «À mina va bu ga Keɠate nuiti ta-wolodai ma ʋɛlɛyeɠeiti ma zuwu ɠaaleʋe Leevi nuiti saama. 19 Wɛlɛ pelegi maanɛai wo kɛ la ti ʋɛ, nii a kɛ ti zɛnvui wo, ti mina za: Siɛgi zu ti ʋaazu la ani ɲadegaiti pɔ bɛ, ɗɛi è ga Aalɔn, wa è-loun zunuiti, wa lɛ, wo ɛsɛ tosuʋɛ lɛɛ la, nii maanɛai é kɛ. 20 Keɠate nuiti ti maa la nɛɛni, ti ʋa lɛ ada ɲadegai eyɛsu pɛ, naa ʋɛtɛ faa zu, anɛɛ yeeɠɛɠala go nɔ laawu, ti ʋa za.»

Gɛɛlesome nuiti ta-wotii

21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 22 «Gɛɛleson mavofodai ɠaalu, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti. 23 Ɗa zunuiti kpein gaalu, é zo kona ʋuusaʋagɔ (30) ma, é li kona ʋuulɔɔlugɔ (50) ʋɔ, nii nɔpɛgi a zoloo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii ta ɠɛɛ vai ma. 24 Wɛlɛ nii ɠa é ɠɛɛzu ga Gɛɛleson nuiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti tosuʋɛ, nii ta kɛ, ta nii ta seɠe: 25 ta ɗa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma landaiti seɠe, ta GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi, ta ma ʋɛɛmazeɠeiti, ta nuni ɠɔlɔi é ʋɛɛzu ti maazu, ta seɠe zuɠooza golai é GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, 26 ta koii ma zasai, nii é seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ta zalaɠa ɠulazuʋɛ maaɠoolii zu, ta sasai laaʋɛ ma zeɠe zuɠooza golai, é ʋɛɛ ta-ɠaluiti ba, ta naama zɔɔlaiti kpein. Ta botii kpein kɛ, nii togai naa ʋa. 27 Gɛɛleson mavofodaiti ta ta-wotii kpein kɛ Aalɔn ta ná-doun zunuiti ta-levei wu, ti naama ɠasɔi zeɠe, nii maanɛai ti seɠe, ti ti-losuʋɛ laazeeli. 28 Pele ɠana Gɛɛleson nuiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti ta-wotii a ɠɛ la, é lo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi vai ʋa. Ta kɛ, ti daazeeli zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-doun zunui Itamaal ná-devei wu.

Melali nuiti ta-wotii

29 «Ɗa Melali mavofodaiti gaalu ɓalaa, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti. 30 Ɗa zunuiti kpein gaalu, é zo kona ʋuusaʋagɔ (30) ma, é li kona ʋuulɔɔlugɔ (50) ʋɔ, nii nɔpɛgi a zoloo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii ta ɠɛɛ vai ma.

31 «Wɛlɛ, nii ɠa maanɛai ga ti ɗa seɠe, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma zɔɔlaiti su: seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma ɓɛdɛgiti, ta ma wulu zɔkpɔiti, ta ma lɔkpalaiti, ta ma labuiti, 32 ta tɔkpalaiti ti ɠɛni ga koii ma zasai, é ɠooli ma, é ʋɛɛ ta-labuiti ba, ta ti zuzo kɔluiti, ta ta-ɠaluiti, ta sɔɔlai nii kpein fizɔgai ti loda vai zu. Wa ɛsɛ ná-sɔɔla lɛɛ la, nii a ɠɛ seɠezu. 33 Pele ɠana Melali nuiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti ta-wotii a ɠɛ la, ta ti-losuʋɛ, é lo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi vai ʋa. Naa ɠa ta ɠɛ kɛɛzu Itamaal yeezu, nii é ga zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-doun zunui.»

Leevi nuiti gaalu fai,
niiti ti ɠɛni botii zu

34 Moize ta Aalɔn ta nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti ti Keɠate mavofodaiti gaaluni, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, 35 é zo kona ʋuusaʋagɔ (30) ma, é li kona ʋuulɔɔlugɔ (50) ʋɔ, nii nɔpɛgi a zoloo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii ta ɠɛɛ vai ma. 36 Nii gaaluni ta-wolodamaiti su, naa ɠɛni ga zunu waafelegɔ undɔfela puulɔɔlugɔ (2 750). 37 Keɠate ná-bolodamaiti kana, ti ti ɠaaluni, nii kpein é ɠɛni botii ɠɛɛzu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu. Moize ta Aalɔn ti ti ɠaaluni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

38 Gɛɛleson mavofodaiti ti ɠaaluni, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, 39 é zo kona ʋuusaʋagɔ (30) ma, é li kona ʋuulɔɔlugɔ (50) ʋɔ, nii nɔpɛgi a zoloo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii ta ɠɛɛ vai ma, 40 nii gaaluni, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, naa ɠɛni ga zunu waafelegɔ undɔzita puusaʋagɔ (2 630). 41 Gɛɛleson ná-bolodamaiti kana, ti ti ɠaaluni, nii kpein é ɠɛni botii ɠɛɛzu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu. Moize ta Aalɔn ti ti ɠaaluni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la ti ya.

42 Melali ná-bolodamaiti ti ɠaaluni, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, 43 é zo kona ʋuusaʋagɔ (30) ma, é li kona ʋuulɔɔlugɔ (50) ʋɔ, nii nɔpɛgi a zoloo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii ta ɠɛɛ vai ma, 44 nii gaaluni, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, naa ɠɛni ga zunu waasaʋagɔ unfelegɔ (3 200). 45 Melali ná-bolodamaiti kana, ti ti ɠaaluni. Moize ta Aalɔn ti ti ɠaaluni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

46 Leevi nuiti, Moize ta Aalɔn ta Izelayɛle nuiti ta-ɠundiɠiiti ti ti ɠaaluni, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, 47 é zo kona ʋuusaʋagɔ (30) ma, é li kona ʋuulɔɔlugɔ (50) ʋɔ, nii nɔpɛgi a zoloo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii ta ɠɛɛ vai ma, 48 ti-liegɔi ɠɛni ga zunu waadɔsaʋa undɔɔlugɔ puulɔsaʋa (8 580). 49 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é devei veeni ga ti ti ɠaalu, Moize ɛsɛ ná-boti lɛɛni la, nii maanɛai é kɛ, ta kasɔi nii maanɛai é seɠe, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

5

Tɔgi é lo ɲade fai ʋa

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Devei ve Izelayɛle nuiti zea ga ti naati kpein kula ɓɔɠɔ zaama ti-ʋuuzuʋɛ, niiti ti ɠɔzɔai ga gee zeeɓɛi, ɓaa kalaɲa kolegi, ɓaa ti vɔɔɠuai poomai ta ʋa. 3 É ɠɛni ga zunu ɓaa anzanu, wa ti ɠula wo-ʋuuzuʋɛ ʋa, ti mina wo-ʋuuzuʋɛ ɠɔzɔ, ʋɛ gè zeini ná wo zaama.» 4 Izelayɛle nuiti ti woozogi ɠɛɛni, ti naama nuiti kpein kulani ti-ʋuuzuʋɛ ʋa, ti li ná ʋoluʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

Unmai ma vaazuɓɛtɛi

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 6 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Ni zunu ɓaa anzanu a ɓaaɠona nui ta ma, toɠa ɠɛ ga ladalala nu Ɠɔoɠɔ GALAGI letema, kɛni é leve ga sɔɓa nu. 7 Toɠa la zɔ ga ga kotoi é kɛai. Toɠa ma anii ɠaaɠale ma naa ʋɔ, nii é ɓaaɠogai ma, é kpɔ ba ga ma gaaɠwɛsu lɔɔlugɔi zeizu ɠilagi. 8 Ni nui nii kpaaɠomai wogai la, naa za, tama ná-pogani zeɠe nu la ná, nii faazuɓɛtɛi a wo zeezaama, aniiti kpein ta ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naa ɠa ga zalaɠa ɠula nui ɠa ta ve zea, é ɓɔ baala sinɛi ʋa, é ga koto gba zalaɠai sɔɓa nui ʋɛ. 9 Vebɛani ɲadegai kpein Izelayɛle nuiti ta kula, faanɛɛ gelei nii a zeɠe ba, é ve zalaɠa ɠula nui ya, naa ɠa ɠɛ ga naa nɔnɔ. 10 Nii nui feezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naa ɠa ve zalaɠa ɠula nui ya, nii nui a fe zalaɠa ɠula nui ya, naa nɔnɔ ɠana.»

Tolo vai é ʋilɛ anzanui ʋa

11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 12 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Wɛlɛ nii maanɛai wo kɛ, ni anzanui ta a sinigi yaavana, é ɠɛ bɛ ga ladalala nu. 13 Ni zunu ɠili ka laana la, sinigi la ɠoleni ma, tɔɔzei é ɓɔɠɔ ɠɔzɔʋɛ dɔɔɠuzu, zeele la ná, a zeele woo wo daalɔɠɔma, tama é la zoni ná kɛɛzuʋɛ, 14 siɛgi zu tolo ɠigi ɠɛɛzu la sinigi ʋɛ, é zooʋi anzai ma, é ɠɛni ga ɠite vaa ɓaa zɛɛ, 15 toɠa ʋaa la zalaɠa ɠula nui ʋɔ bɛ, moloi nii é ga wɔɔlezegi, toɠa naama ɠɛzɛi kilo saʋagɔ zeɠe, é kɛ bɛ ga zalaɠai, é mina gulɔ ʋu ma, é mina ani maku nɛɛnɛ pu ma, mazɔlɔɔ toɠa ga tolo zalaɠai, vebɛanii nii é faaɠaaza golai ma vai loozu nu ɠisu.

16 «Zalaɠa ɠula nui ɠa maaɓuɠa ga anzanui seizu ɲadegai ʋa, é lo Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala. 17 Toɠa ziɛ ɲadegai zaɠa pɔlɔ liɠi zu, é seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma vufiligi yɛʋɛ, é pu su. 18 Toɠa anzanui ɠaalɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, é nɔungi vie, é vebɛanii ve zea, nii é ná-faaɠaazagi ma ɠizɛsui wosu, naa ɠa é ga tolo zalaɠai, kɛlɛ zalaɠa ɠula nui ɓɔɠɔi ɠa foovoo ɗɛ wanai zo ya. 19 Toɠa ɠɛ anzanui ma: ‹Ɗa ɠonazu ga: Ni zunu ɠili ge la dɛ laani ga ɗe, è la dɛ ɓɔɠɔ ɠɔzɔni, è ʋa è-zinigi yaava, kaipa è zeini bɛ, naazu foovoo ɗɛ wanai nii mina faa ɲɔu nɔpɛ kɛ ga ɗe. 20 Kɛlɛ tama, è zeiɗai ma zini bɛ, ni è è-zinigi yaava, è ɓɔɠɔ ɠɔzɔ, è la zunu ɠili koba, 21 ɗa ɠonazu, è yeezei niima voovooiti bu: Ɠɔoɠɔ GALAGI è-ɓalaiti fɔ, é è-ɠogi lɛ da, eyɛsu ɗa-nuɓusɛiti ta ɠɛna foovoo loa, ti pokɔɠɔ è ma. 22 Foovoo ɗɛi tɛi ge lɔ è ɠoozu, é è-ɠogi lɛ da, é è-ɓalaiti fɔ!› Anzanui ɠa gooɠaaʋote, é ɠɛ ma: ‹Ungo, é ɠɛ ɠana!›

23 «Zalaɠa ɠula nui ɠa foovoo vai niiti sɛʋɛ sɛʋɛi zu, é gba ziɛ wanai wu. 24 Toɠa ziɛ wanai naa lo anzanui la, nii é ga foovoo ɗɛi, é kpɔle, é yei koozu. 25 Aisa naa ʋa ɠɛ, zalaɠa ɠula nui ɠa tolo zalaɠai zeɠe anzanui ya, é datɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, naa ʋolu é ʋaa la zalaɠa ɠulazuʋɛ. 26 Zalaɠa ɠula nui ɠa zeeɲɛ gila seɠe ba, é makɛ ga ɠizɛsui, é gala, zalaɠa ɠulazuʋɛ, naa ʋoluma, é ziɛi ve anzanui ya, é kpɔle. 27 Ni gaama ʋe ga é ɓɔɠɔ ɠɔzɔʋɛ, é ɠɛ ga ladalala nui sinigi ʋɛ, foovoo ɗɛi ɠa yei koozuʋɛ, é naa wona, kogi lɛ da, kpalaiti ta vɔ, eyɛsu ná-nuɓusɛiti ta ɠɛna foovoo loa, ti pokɔɠɔ ma. 28 Kɛlɛ ni anzanui la ɓɔɠɔ ɠɔzɔni, ni ɲadegɛ, faa ɲɔu nɔpɛ ge la ɠɛa la, toɠa zoo é dounɠa zɔlɔɔ ʋolu.

29 «Naa ɠa é ga tɔgi é ʋilɛ tolo vai ʋa, siɛgi zu anzanui é zini bɛ, é sinigi yaavazu la, é ɓɔɠɔ ɠɔzɔ, 30 ɓaa ni tolo yii a lɔɔna zunui ta yiima, é zooʋi anzai ma koloɠolo fai zu. Toɠa ɠula la Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala. Zalaɠa ɠula nui ɠa naa ɠɛ, nii kpein sɛʋɛai tɔgi zu. 31 Anzazinigi ɠa ɠɛ ga sɔbalala nu naazu, anzanui ná-faaɠaaza golai ma ɠasɔi ɠa la tɔ ɓɔɠɔi unma.»

6

Nuiti ti ɓɔɠɔ ɠalivaazu
Ɠɔoɠɔ GALAGI ma

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu zunui ta, ɓaa anzanui ta ɓɔɠɔ ɠalivaazu la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é ɓɔɠɔ ɠalivaa minazeɠegi wo, 3 kɛni é ɓɔɠɔ zo, é mina dɔɔ ɓɔle, ɓaa kpɔɔle ani nɔpɛ a nu ɠaazulati, é mina dɔɔ laɓa ɓɔle, anɛɛ kpɔɔle ani laɓai ta ma zii nɔpɛ nii a nu zo, é mina leezɛin ma ɗɛi ta ɓɔle, é mina leezɛin ta mi, ma undui ɓaa ma vɔɔi. 4 Eyɛsu kalivaa ziɛgi ɓe, é mina leezɛin ʋaalobazuʋɛ tanɔpɛ mi, é zo ma ɠaei ma, é li ma ɠɔlɔ pɔ.

5 «Naama yeeɠɛɠalai kpein daawu, niiti kalivaai ti zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nɔungi mina wo, eyɛsu naama yeeɠɛɠalaiti daazeeli, toɠa ɲade niina, é nɔundeɠai ta kpɛlɛiti zɛ ná.

6 «Yeeɠɛɠalai kpein daawu, é deveai ga é ɓɔɠɔ ɠaliva Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, é mina maaɓuɠa nu ʋooma ʋa. 7 É mina ɓɔɠɔ ɠɔzɔ tɔgi letemazu, kɛɛɠɛ ʋɛ, ɓaa dee, ɓaa kɛɛɠɛloun zunu ʋɛ, ɓaa baazeela ʋɛ, ni naa ta a zaana, mazɔlɔɔ ná-kalivaa vai GALA ma, naama ʋoogi ɠa unmaʋɛ. 8 Kalivaa ziɛgi kpein daawu, toɠa ga nu ɲadegai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

9 «Ni nui ta a zaana koba kpaun, nɔungi é kalivaai, naa ɠɔzɔa, toɠa nɔungi wo ta kpɛlɛi, folo lɔfelasiɛi ma, ná-ɲade foloi. 10 Foloi lɔsaʋasiɛi, toɠa li ga kpumago felegɔ ɓaa poopo kpokpa felegɔ zalaɠa ɠula nui ʋɔ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 11 Zalaɠa ɠula nui ɠa gila kula ga koto gba zalaɠai, é zɔi ɠɛ ga gala zalaɠai, kotoi kɛai ga é yeevɔɔɠu poomai ʋa, naa gbaai ɠana. Naama voloi nɔ zu, toɠa nɔungi ɠaliva mɔnɔ ga niinɛ. 12 Toɠa ɓɔɠɔ ɠaliva ʋolu ga niinɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, ná-kalivaa yeeɠɛɠalaiti faa zu é ɠɛa deveni. Toɠa kona gila baala sinɛi ɠula ga faazuɓɛtɛ zalaɠai. Foloiti ti leʋegai, é mina mɔ naati gaalu, tɔɔzei ná-kalivaa voloiti ti ɠɔzɔni.

13 «Tɔgi ʋɛtɛ é ʋilɛ ɓɔɠɔ ɠalivaa vai ʋa: foloi ná-kalivaa vai ɓesu la, naama voloi ta ʋaa la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 14 Toɠa ná-zalaɠai ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ: kona gila baala sinɛ ɠila, nii nɛɛʋuzu la ba, naa ɠa ɠɛ ga gala zalaɠai, ta kona gila baala saa ɠila, nii nɛɛʋuzu la ba, naa ɠa ɠɛ ga koto gba zalaɠai, ta baala sinɛ wolai, nii nɛɛʋuzu la ba, naa ɠa ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. 15 Ɓului lɛʋɛ la su, toɠa ʋa ɓalaa ga naama ɓɔlɔgi: ɓului kpɛtɛai ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, ta ɓulu lɛɛvɛiti lɛʋɛ la su, gulɔi ʋuai ma, é ɓɔ ta-vebɛaniiti ba, ta ta-ʋuya zalaɠaiti. 16 Zalaɠa ɠula nui ɠa ʋa ga ti pɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, é ná-koto gba zalaɠai ɠula, ta ná-gala zalaɠai. 17 Toɠa baala sinɛ wolai ɠula ga ziilɛi zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta ɓului lɛʋɛ la su, naama ɓɔlɔgi, é kpɔ ná-vebɛanii ʋa ta ná-puya zalaɠai. 18 Nui kalivaai, naa ɠa nɔungi wo, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. Toɠa nɔundeɠai zeɠe ta kpɛlɛi, é ti ʋili abui ɠa, nii é ziilɛi zalaɠai wu. 19 Zalaɠa ɠula nui ɠa baala sinɛ wolai ma ɓakigi zeɠe, nii giliai, ta ɓulu ɠila lɛʋɛ la su, ta ɓulu lɛɛvɛ ɠila lɛʋɛ la su, é fe nui naa ya, nii é ɓɔɠɔ ɠalivaai, naa a ɓena ga nɔungi wo. 20 Naa ʋolu, zalaɠa ɠula nui ɠa ti latɛɠɛ vai ma ʋoogi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Daamianigi naati ɲadegɛ, ta ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui nɔnɔ, é ɓɔ ma ɠekegi ta ma ɓalai ʋa, niiti ti ɠula ga datɛɠɛ vai ma ʋoogi. Naa ɠɛa ʋoluma, nii é ɓɔɠɔ ɠalivaai, naa ɠa zoo é dɔɔi ɓɔle niina.

21 «Tɔgi ɠana é ʋilɛ naama nui ʋa, nii é ɓɔɠɔ ɠalivaazu, é minazeɠegi ɠɛai, nii maanɛai é kula ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ kalivaa vai zu, gaalu ge la naa ʋa, nii a ɠɛ ga faanɛɛi ma zobogi bɛ ga é kɛ. Toɠa kɛ eɠɛʋelei a minazeɠe la, é ɓɔ naa ʋa, nii tɔgi bogai, é ʋilɛ nui ɠalivaa vai ʋa.»

Tuyai loo ʋelei

22 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 23 «Ɓɔɛ Aalɔn ta ná-doun zunuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: ‹Wɛlɛ, ʋele ɠa wa ɠɛ tuya loozu la Izelayɛle nuiti bɛ, wa ɠɛ ti ma:

24 Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo wo ʋɛ, é wo makɛ!

25 Ɠɔoɠɔ GALAGI yeezei wo wu ga pagɔ!

É zaalai la wo ma!

26 Ɠɔoɠɔ GALAGI wɛlɛ wo ma!

É ziilɛigi ve wo ʋɛ!›

27 Zekana ta wooɠula la mà, Izelayɛle nuiti ta-vaa zu, nɔ̀un nà, nà tuya loo ti ʋɛ.»

7

Botii lɔɔzei vai
seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu

1 Yeei Moize ɓeni da ga seɠe ʋɛlɛ ɲadegai lo, é gulɔ ɲadegai ziɛni ma, é fe GALA bɛ. É kɛɛni ɠana nɔ ga ma zɔɔlaiti, naa ʋɛɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa, ta ma zɔɔlaiti. 2 Pɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti, ti ga bolodaiti ta-ɠundiɠiiti ti maaɓuɠani. Tɛiti ti loni gaalugi untuɠɔ. 3 Ti ʋaani ga vebɛaniiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ: wotolo lɔzita ti maazuʋɛai, ta nikɛ puugɔ maazu felegɔ (12), kundiɠi felegɔ wotolo ɠila, nikɛ ɠilagila. Ti ʋaani ga tiye seɠe ʋɛlɛ ɲadegai laaʋɛ.

4 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 5 «Ta-vebɛaniiti so. Wotoloi niiti, ta nikɛi niiti, ta lɔ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii zu. Ɗa kaliva Leevi nuiti ma, eɠɛʋelei ti ɠilagilagi ta-wotii ɓɛdɛma vai la.» 6 Moize yeezeini wotoloiti bu, ta nikɛiti, é ti ɠaaɠwɛ Leevi nuiti ba. 7 É wotolo felegɔ zeɠeni, ta nikɛ naanigɔ, é fe Gɛɛleson ná-nuiti zea, eɠɛʋelei ta-wotii ɓɛdɛma vai ɠɛni la. 8 É wotolo naanigɔ ta nikɛ lɔsaʋa ve Melali ná-nuiti zea, tɔɔzei botii liegɔi ʋa, ti ɠɛni kɛɛzu Itamaal yeezu, zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-doun zunui. 9 É la ɠɛni ta veeni Keɠate ná-nuiti zea, mazɔlɔɔ naati ka ani ɲadegaiti ma ɠasɔi ɠɛni ti unma, kɛni ti ɓena ti zeɠe ɠɔma.

Zalaɠa ɠulazuʋɛ laalao fai
ma vebɛaniiti

10 Kundiɠiiti ti ʋaani ga ta-vebɛaniiti, voloi ti zalaɠa ɠulazuʋɛ veeni la GALA bɛ, ti daalao, ti gulɔ ɲadegai ziɛ ma. Kundiɠiiti ti ʋaani ga ta-vebɛaniiti zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠakalaʋɛ. 11 Názu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni la Moize ma: «Kundiɠiiti ti ʋa ga ta-vebɛaniiti, ti ɠilagilagi pɛ, nu ɠila, folo ɠila, zalaɠa ɠulazuʋɛ laalao fai zu.»

12 Folo mɔungi, Naason, Aminadaɓe ná-doun zunui ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. Naa ɠa é ɠɛni ga Zuda mavofodai nɔnɔi. 13 É ʋaani ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 14 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 15 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 16 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 17 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Aminadaɓe ná-doun zunui Naason ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

18 Foloi velesiɛi, Netaneyɛle, Suaal ná-doun zunui, Isakaal mavofodaiti ta-ɠundiɠii ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 19 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 20 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 21 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 22 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 23 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Suaal ná-doun zunui Netaneyɛle ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

24 Foloi zaʋasiɛi, Eliaɓe, Ɠeelon ná-doun zunui, Zaɓulɔn mavofodaiti ta-ɠundiɠii ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 25 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 26 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 27 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 28 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 29 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Ɠeelon ná-doun zunui Eliaɓe ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

30 Foloi naanisiɛi, Elisuul, Sedeyuul ná-doun zunui, Luɓɛn mavofodaiti ta-ɠundiɠi ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 31 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 32 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 33 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 34 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 35 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Sedeyuul ná-doun zunui Elisuul ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

36 Folo lɔɔlusiɛi, Selumiyɛle, Sulisadayi ná-doun zunui, Simiyɔn mavofodaiti ta-ɠundiɠii ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 37 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 38 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 39 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 40 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 41 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Sulisadayi ná-doun zunui Selumiyɛle ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

42 Foloi lɔzitasiɛi, Eliazafe, Deyuwɛle ná-doun zunui, Gade mavofodaiti ta-ɠundiɠii ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 43 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 44 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 45 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 46 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 47 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Deyuwɛle ná-doun zunui Eliazafe ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

48 Foloi lɔfelasiɛi, Elisama, Amiyude ná-doun zunui, Efelayime mavofodaiti ta-ɠundiɠii ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 49 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 50 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 51 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 52 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 53 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Amiyude ná-doun zunui Elisama ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

54 Foloi lɔsaʋasiɛi, Gameliyɛle, Peedaasuul ná-doun zunui, Manasee mavofodaiti ta-ɠundiɠii ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 55 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 56 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 57 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 58 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 59 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Peedaasuul ná-doun zunui Gameliyɛle ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

60 Foloi laaʋuusiɛi, Aɓidan, Gideyɔni ná-doun zunui, Ɓɛnzamɛn mavofodaiti ta-ɠundiɠii ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 61 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 62 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 63 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 64 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 65 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Gideyɔni ná-doun zunui Aɓidan ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

66 Foloi ʋuusiɛi, Ayiyezɛɛl, Amisadayi ná-doun zunui, Dan mavofodaiti ta-ɠundiɠii ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 67 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 68 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 69 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 70 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 71 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Amisadayi ná-doun zunui Ayiyezɛɛl ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

72 Folo puugɔ maazu ɠilasiɛi (11), Pagiyɛle, Wɔkelan ná-doun zunui Asɛɛl mavofodaiti ta-ɠundiɠii ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 73 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 74 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 75 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 76 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 77 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Wɔkelan ná-doun zunui Pagiyɛle ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

78 Folo puugɔ maazu velesiɛi (12), Ayila, Enan ná-doun zunui, Nɛfetali mavofodaiti ta-ɠundiɠii ʋaani, é ná-vebɛanii lɛ. 79 É ɠɛni ga tazai, é ga walii, buɲɛgi ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), ta koko ɠila, é ga walii, buɲɛgi ga galamu undɔsaʋa (800), eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi ɠɛni ɠɛɛzu la, ti felegɔ pɛ daavega ɠɛni de ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi, é ʋa ɠɛ ga vebɛanii, 80 ta zanu aniɲaka ɠila, buɲɛgi ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi. 81 É ʋaani ɓalaa ga nikɛ zinɛ ɓokpa gila, ta baala sinɛ wola ɠila, ta kona gila baala sinɛ ɠila, gala zalaɠai vai zu, 82 ta boli zinɛ ɠila, koto gba zalaɠai vai zu, 83 ta nikɛ felegɔ, ta baala sinɛ wola lɔɔlugɔ, ta boli zinɛ lɔɔlugɔ, ta kona gila baala sinɛ lɔɔlugɔ, ti ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai. Enan ná-doun zunui Ayila ná-vebɛanii ɠɛni ga naa.

84 Voloi ti zalaɠa ɠulazuʋɛ latɛɠɛni la Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, ti gulɔ ɲadegai ziɛ ma, kundiɠiiti ta-vebɛaniiti ti ɠɛni ga: wali laza puugɔ maazu fele (12), wali ɠoko puugɔ maazu fele (12), zanu aniɲaka puugɔ maazu fele (12). 85 Wali lazai ɠilagilagi wuɲɛgi ɠɛni ga kilo ɠila ta tukpɛ (1,5), wali ɠoko ɠilagilagi ɠɛni ga galamu undɔsaʋa (800), nii ti kulani, ti pɛ ge ɠɛni ga kilo ʋuufele maazu lɔfela ta tukpɛ (27,5) walii zu, eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi la. 86 Zanu aniɲakai ɠilagilagi wuɲɛgi ɠɛni ga galamu ungila puugɔ (110), daavegai ga ani maku nɛɛnɛgi, nii ti kulani, naa kpein ge ɠɛni ga galamu waagila unsaʋagɔ (1 300) zanugi zu, eɠɛʋelei seizu ɲadegai ma ɠɔɠɔgi la. 87 Nii ti ʋaani la ga gala zalaɠai, naa ɠɛni ga: nikɛ zinɛ puugɔ maazu fele (12), baala sinɛ wola puugɔ maazu fele (12), kona gila baala sinɛ puugɔ maazu fele (12), é ʋɛɛ vebɛaniiti ba, ti ɠɛni pɛɛzu ti ʋa. Ti ʋaani ɓalaa ga boli zinɛ puugɔ maazu fele (12), koto gba zalaɠai vai zu. 88 Ziilɛi zalaɠai ma vai zu, nii ti kulani, naa ɠɛni ga: nikɛ zinɛ ʋuufele maazu naanigɔ (24), baala sinɛ wola ʋuulɔzita (60), boli zinɛ ʋuulɔzita (60), ta kona gila baala sinɛ ʋuulɔzita (60). Vebɛaniiti kɛni ga naati, ti ɠulani zalaɠa ɠulazuʋɛ laalaosuʋɛ, ti ɓegai ma ga fe GALA bɛ, ti gulɔ ɲadegai ziɛ ma.

89 Siɛgi zu Moize ɠɛni lɛɛzu la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, ga é ʋa ɓɔɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, é ɠɛni wooi mɛnisu, é ɗa ɓɔɛ pɔ, é zeɠe kesui lakulugi maazuʋɛ seeluɓɛin felegɔiti zɔɠɔzuʋɛ, ti zeiɗai zeele woo ɠesui maazu. É ɠɛni ɓɔɛzu pɔ.

8

Fitinaiti sei ʋelei ti-zeizuʋɛti

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Aalɔn ʋɔ, è ɠɛ ma: Siɛgi zu è fitina lɔfelaiti seizu la ti-zeizuʋɛti, ɗa ti zei ga pagɔ, nii a kɛ ti-ma zezei ɗa ɠula fitina zei anii ɠakala, ʋelela ʋelei.»

3 Aalɔn kɛɛni ɠana. É fitinaiti seini, fitina zei anii ɠa ʋelela ʋelei, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya. 4 Pɛtɛ ʋelei fitina zei anii ɓɛtɛni la, é ɠɛni ga zanu doɠai, é zo kɔɠɔi ma, é lɛ ma wulu ʋuaiti pɔ. Ti fitina zei anii ɓɛtɛni, é zoloo naama ɠazaʋigi ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI dɛɛni ga Moize.

Leevi nuiti fee vai GALA bɛ

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 6 «Leevi nuiti seɠe Izelayɛle nuiti saama, è ti ɲade. 7 Wɛlɛ ʋelegi ɗa ti ɲade da. Ɗa ziɛi vaza ti ma, nii é ga ɲade ɗɛi, ti kpekai zeɠe, ti ti-ɓusɛi maaʋɛ pɛ bo da, ti ta-zeɠeiti gba. Tɔgi letemazu ti ɲadegai ɠana. 8 Ta nikɛ zinɛ ɓokpa gila seɠe, é ʋɛɛ vebɛanii ʋa, nii soloogai ma, naa ɠa é ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi. Ɗɔun ɗa nikɛ zinɛ ɓokpagi velesiɛi zeɠe, é ɠɛ ga koto gba zalaɠai. 9 Ɗa li ga Leevi nuiti GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, è Izelayɛle nuɓusɛiti kpein toli. 10 Ɗa Leevi nuiti maaɓuɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, Izelayɛle nuiti ti yeei la ti ma. 11 Aalɔn ɠa Leevi nuiti fe nɔ̀un bɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle nuiti bɛ, ta lɔ niina nà-botii zu. 12 Leevi nuiti ta yeei ʋɛɛ nikɛ zinɛ felegɔiti unmaʋɛ. Ɗa ti ɠula ga zalaɠai, gilagi ɠɛ ga koto gba zalaɠai, zɔi ɠɛ ga gala zalaɠai, naa ɠa a kɛ koto gba zalaɠai ɠula Leevi nuiti bɛ, eɠɛʋelei tɔgi la. 13 Ɗa Leevi nuiti to Aalɔn ta ná-doun zunuiti kakala, è ti ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 14 Pele ɠana, ɗa Leevi nuiti sei la yɛ, Izelayɛle nuiti saama, ta ɠɛ ga nɔ̀nɔiti. 15 É zo názu ma niina, ta lɔ botii zu, ti ɗa kɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu.

«Maanɛɛʋɛ è Leevi nuiti ɲade, è ti ve bɛ̀ ɠana. 16 Mazɔlɔɔ ti veeʋɛ bɛ̀ ɲɛgɛlɛin Izelayɛle nuiti saama, ga Izelayɛle nuiti ti-loun zunu mɔungiti potogi. Gè Leevi nuiti seɠeʋɛ ga nɔ̀nɔiti. 17 Mazɔlɔɔ doun zunu mɔungi kpein ka ga nɔ̀nɔ, Izelayɛle nuiti saama, nuiti ti-lointi, ta suaiti ti-ma yiʋoiti. Voloi gè doun zunu mɔungiti paani la Ezipete yooi zu, naama yeei ɠa gè ti makɛni la ɓɔɠɔ ʋɛ. 18 Gè Leevi nuiti seɠeʋɛ, ga Izelayɛle nuiti ti-loun zunu mɔungiti potogi. 19 Gè ti veeʋɛ Aalɔn ta ná-doun zunuiti bɛ Izelayɛle nuiti saama, ga ti Izelayɛle nuiti ta-wotii ɠɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, ta botii ɠɛ ti ya, koto gba vai zu. Naazu faa ɲɔu la ɠɛa ga Izelayɛle nuiti, mazɔlɔɔ ti la maaɓuɠazu seizu ɲadegai ʋa.»

20 Moize ta Aalɔn, ta Izelayɛle nu ʋɛbɛi kpein, ti naa ɠɛɛni Leevi nuiti ta-vaa zu, nii kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni Moize ya, é ʋilɛ ti ʋa. 21 Leevi nuiti ti ɓɔɠɔ ɲadeni, ti ta-zeɠeiti gba. Aalɔn ti veeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é tɔgi ma ɲade fai laazeeli koto gba vai zu ti ʋɛ, nii a kɛ ti ɲade. 22 Naa ʋoluma, Leevi nuiti ti lɔɔni botii zu, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, Aalɔn ta ná-doun zunuiti zeezu. Ti kɛɛni ta-vaa zu, eɠɛʋelei nɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

Leevi nuiti ta-wotiɠɛ ɠonagi liegɔi

23 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni mɔnɔ Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 24 «Leevi nuiti ti kona ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔi (25) zɔlɔɔgai, eyɛsu é lɛ zeemaazu, ta lɔ botii zu, ti ɗa kɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu. 25 Zɔi a kona ʋuulɔɔlugɔ (50) zɔlɔɔna, naa ná-botii ɠa ɠwɛ niina, é la mɔ botii ɠɛa. 26 Toɠa zoo é ɗa ɓɔ kɛɛɠɛleaiti ba GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, naati ta-wotiiti su, kɛlɛ tɔ ɓɔɠɔi la mɔ botii ɠɛa. Pele ɠana ɗa Leevi nuiti ta-boti vaiti so da.»

9

Pake fɛtii ɠula vai teʋebai zu

1 Konagi velesiɛi ma alu mɔungi ma, ti ɠula ʋoluma Ezipete yooi ʋa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, Sinayi gizei ma leʋebai zu. É ɠɛni ma: 2 «Kɛni Izelayɛle nuiti ti Pake fɛtii ɠula ma ɠu logai ma. 3 Wa ma vɛtii ɠula niima alugi ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14) ma, kpɔkɔi. Wa ma vɛtii ɠula, eɠɛʋelei nɔ deveiti ta tɔgiti feai la, é lo ba.»

4 Moize ɓɔɛni Izelayɛle nuiti pɔ ga ti Pake fɛtii ɠula. 5 Ti ma vɛtii ɠulani Sinayi teʋebai zu, alu mɔungi ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14) ma, kpɔkɔi, ti kɛ nɔ kpein, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

Nuiti ti la ɲadeni,
é ʋa zoloo tɔgi ma

6 Nui tanigaani ti ɠɛni ná, ti la zooni ti ʋa Pake fɛtii ta ɠula, tɔɔzei ti ɓɔɠɔ ɠɔzɔni ga ti vɔɔɠu vai poomai ta ʋa. Ti liini ma volo ná nɔ Moize ʋɔ bɛ ta Aalɔn, 7 ti ɠɛ ma: «Tɔgi maaʋele ma gi ɓɔɠɔ ɠɔzɔʋɛ, tɔɔzei gi vɔɔɠuʋɛ poomai ʋa. Leeni vaa zu gi maa la nɛɛni, gi ʋa ʋa ga gá-vebɛanii, gi ʋa fe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ʋɔɔma, gá Izelayɛle nui zɔiti, ma ɠu logai ma?» 8 Moize ɠɛni ti ma: «À maaɓɔun ʋɛ, gè li, gè woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ma, nii é bosu wa-vaa zu.»

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: 10 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Ni nui ta a ɠɛna ná wo zaama, niizu ɓaa yeeɠɛɠalaiti su ti ʋaazu, a ɓɔɠɔ ɠɔzɔna tɔgi letemazu, tɔɔzei fɔɔɠuʋɛ poomai ta ʋa, ɓaa é siɛ ma ɠoozama, toɠa zoo nɔ é Pake fɛtii ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma. 11 Alugi velesiɛi ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14) ma, kpɔkɔi ɠa ta Pake fɛtii ɠula la, ti baala ziʋoi mi, ta ɓului nii lɛʋɛ la su, ti pɛɛ tufa wanaiti ba. 12 Ti mina tanɔpɛ zɛ sobu ʋa zeeli, ti mina ma ɠaei tanɔpɛ gale. Ta ziɛ eɠɛʋelei deveiti ti la, é lo Pakegi ʋa. 13 Kɛlɛ zɔi nɔpɛ ɲadegai tɔgi letemazu, é la siɛ ma, é Pake fɛti vai ɠɛ ga faalakobai, naa ɓe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba, ná-faaɠaazagi ma ɠasɔi ɠa la unma, tɔɔzei é la ná-vebɛanii veeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ma ɠui ma. 14 Ni wɛɛin ta ɠa zeini wo zaama, é pɔ é Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Pake fɛtii ɠula, toɠa ziɛ eɠɛʋelei Pakegi ma lɔgi la ta ma leveiti. Seikɔɠɔma nu ʋɛɛ zou nu ʋa, niima lɔ gila kpe nɔ ɠa a zei ti ma.»

Tonaɓiingi nii é ɠɛni ga poogi ga
GALA ka ti zaama

(Ɛgezɔde 40:34-38)

15 Voloi seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠaalɔni da, nii zeele woo ɠesui ɠɛni bu, tonaɓiingi ʋɛɛni ma. Kpɔkɔi, eyɛsu sobui, é ɠɛni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma eɠɛ abuzogi. 16 É ɠɛni ɠana nɔ yeenɔpɛ su: Foloi, tonaɓiingi ɠɛni ʋɛɛzu seɠe ʋɛlɛi ma, kpidii ma ziɛgi zu, é ɠɛni ɠulazu eɠɛ abuzogi. 17 Siɛgi zu tonaɓiingi ɠɛni wuzeɠezu la, é zeɠe seɠe ʋɛlɛi maazu, názu ɠa Izelayɛle nuiti ti ɓena lii la, ʋɛ a la lona ná, ti ʋu miná. 18 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠa Izelayɛle nuiti ti ɓena zeɠe la ti-ʋuuzuʋɛ, a la ná-devei veena, ti ʋu mɔnɔ. Ni nɔ tonaɓiingi ɠa dɛ ʋɛɛni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma, ti la ɠɛni zeɠezu ná. 19 Anɛɛ tonaɓiingi a la lɛbi pa seɠe ʋɛlɛ ɲadegai maazu suɠooza, Izelayɛle nuiti ti ɠɛni ɠolozu Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ʋɛ, ti la ɠɛni liizu. 20 Tanisu tonaɓiingi ɠɛni foloi tanigaani nɔ ɠɛɛzu seɠe ʋɛlɛ ɲadegai maazuʋɛ, siɛnɔpɛ su, ti ɠɛni nɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei maaɓɔunsu, ti ʋa ʋu ti-ʋuuzuʋɛ, ɓaa ti ʋa wuzeɠe ti-ʋuuzuʋɛ. 21 Tanisu ɓalaa tonaɓiingi ɓena yɛ adaʋɛ ta nɔ kpɔkɔi eyɛsu geelaalao, ɓaa é kɛ nɔ ga folo ɠila, kpidi ɠila, é ɓena wuzeɠe nɔ feya, Izelayɛle nuiti ti wuzeɠe ti-ʋuuzuʋɛ. 22 Ni a la yɛna seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ma, é kɛ ga folo felegɔ, ɓaa alu gila, ɓaa é wola lɛbi suɠooza, Izelayɛle nuiti ti la ɠɛni ti-ʋuuzuʋɛ valibosu, eyɛsu tonaɓiingi wuzeɠe. 23 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓena devei ve pɛ, Izelayɛle nuiti ti ʋa ʋu ti-ʋuuzuʋɛ, ɓaa ti ʋa wuzeɠe ti-ʋuuzuʋɛ. Ti ɠɛni ti-losuʋɛti kpein kɛɛzu, ti ɠolo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-deveiti bɛ, eɠɛʋelei é devei veeni la Moize ya.

10

Puʋu felegɔiti
ti ɓɛtɛni ga walii

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Puʋu felegɔ ɓɛtɛ ga wali loɠai. Ta ɠɛ è ya, è ɗa bɛbɛi loli da, é ɠɛ ga poogi nuiti bɛ siɛ wo fai zu, wa ɠɛna zeɠea wo-ʋuuzuʋɛ. 3 Ta puʋu felegɔiti fɛɛna ʋɔɔma, bɛbɛi kpein ka maaɓɔ è ʋɔ bɛ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 4 Ni ta puʋu gilagi nɔ vɛɛna, Izelayɛle ɠundiɠiiti, bolodama ɠundiɠiiti nɔ ɠa, ta maaɓɔ è ʋɔ bɛ. 5 Siɛgi zu wo fɛɛzu la ga goo ɠaaɓaingai, niiti ti ʋuuni folo ɠulazu ʋelei, naati ta wuzeɠe, ti siɛi lɔɔzei. 6 Siɛgi zu wo fɛɛzu la ga goo ɠaaɓaingai, ná zeizu velesiɛi, niiti ti ʋuuni nu yeezazu ʋelei, naati ta wuzeɠe, ti siɛi lɔɔzei. Puʋu goo ɠaaɓaingai ɠa ɠɛ ga siɛ wo fai ma ʋoogi. 7 Wa ɗa fɛ ɓalaa bɛbɛi loli fai ma, kɛlɛ názu wo la puʋugi vɛa ga goo ɠaa ʋa ɓain.

8 «Zalaɠa ɠula nuiti ti ga Aalɔn mavofodaiti, naati gila nɔ ɠa ta ɗa puʋugiti fɛ. Naa ɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi, wo-mavofodaiti kpein bɛ.

9 «Siɛgi zu wa ɠɛna la wa-yooi zu, wa ɠɛna lia kɔɔmaʋɛ wo zili nuiti daalɔɠɔma, ti laalɛ wo wu, wa puʋugi vɛ, wo goo ɠaaɓain, naazu nà ɠizɛ wo zu, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI. Nà wo unmɔɔ, gè wo ɠula wo zili nuiti zea. 10 Wa puʋugi vɛ, wa-ɠoozunɛɛ voloiti, ta wa-volo wolaiti, ta alugi ma volo mɔungiti, siɛgi zu wo gala zalaɠaiti kulazu la, ta ziilɛi zalaɠaiti. Toɠa ɠɛ ga zaɓui, wa-ƓALAGI ɠizɛ wo zu. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.»

SIƐI É ZO SINAYI GIZEI MA,
É ZEELI MOAƁE ƓWƐPELEMAƲƐ

(10:11--21:35)

Izelayɛle nuiti seɠe vai
Sinayi gizei ʋɔ bɛ

11 Konagi velesiɛi, ma alugi velesiɛi ma volo ʋuufelegɔi (20) ma, tonaɓiingi zeɠeni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai maazu, nii zeele woo ɠesui ɠɛni bu. 12 Izelayɛle nuiti ti zeɠeni Sinayi teʋebai zu, ti li, eɠɛʋelei devei veeni la, é ʋilɛ ta-ziɛ vai ʋa. Tonaɓiingi loni Palan teʋebai zu. 13 Ma mɔun ge ɠɛni ga nii ti ʋa zeɠe ti-ʋuuzuʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la, nii ti sɔlɔɔni Moize ya.

14 Nu ɓulugi nii gaalɛai ba Zuda ná-poogi wu, naa mɔunpa ka é ʋilɛni pelei ma. Zuda mavofodaiti ta-nu ɓulugiti ti ɠɛni Aminadaɓe ná-doun zunui Naason ná-deveiti bu. 15 Isakaal mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Suaal ná-doun zunui Netaneyɛle ná-deveiti bu. 16 Zaɓulɔn mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Ɠeelon ná-doun zunui Eliaɓe ná-deveiti bu.

17 Naa ʋoluma, ti seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠulakulani ba, Gɛɛleson mavofodaiti ta Melali mavofodaiti ti seɠe, ti ʋilɛ pelei ma.

18 Naa ʋolu, nu ɓulugi nii gaalɛai ba Luɓɛn ná-poogi wu, naa ʋilɛni pelei ma. Luɓɛn mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Sedeyuul ná-doun zunui Elisuul ná-deveiti bu. 19 Simiyɔn mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Sulisadayi ná-doun zunui mavofodai Selumiyɛle ná-deveiti bu. 20 Gade mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Deyuwɛle ná-doun zunui Eliazafe ná-deveiti bu.

21 Naa ʋolu, Keɠate mavofodaiti ti ada ɲadegai ma zɔɔlaiti seɠeni, ti ʋilɛ pelei ma. Leevi nui zɔiti ti ɠɛni seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ʋɛɛpɛɛzu ba, ti to, aisa Keɠate nuiti ti ʋa ʋa.

22 Naa ʋolu, nu ɓulugi nii gaalɛai ba Efelayime ná-poogi wu, naa ʋilɛni pelei ma. Efelayime mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Amiyude ná-doun zunui Elisama ná-deveiti bu. 23 Manasee mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Peedaasuul ná-doun zunui Gameliyɛle ná-deveiti bu. 24 Ɓɛnzamɛn mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Gideyɔni ná-doun zunui Aɓidan ná-deveiti bu.

25 Naa ʋolu, nu ɓulugi nii gaalɛai ba Dan ná-poogi wu, naa ɠɛni ga ʋoluzui, é ʋilɛ pelei ma. Dan mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Amisadayi ná-doun zunui Ayiyezɛɛl ná-deveiti bu. 26 Asɛɛl mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Wɔkelan ná-doun zunui Pagiyɛle ná-deveiti bu. 27 Nɛfetali mavofodaiti ta-nu ɓulugi ɠɛni Enan ná-doun zunui Ayila ná-deveiti bu.

28 Izelayɛle nuiti ta-nu ɓulugiti ta-zeikpasui ɠɛni ga ná, siɛgi zu ta la ɠɛna siɛi woga da, ti ʋa zeɠe ti-ʋuuzuʋɛ.

Ti zeɠe vai Sinayi

29 Moize ɠɛni nɛkoi, Madiyan nui Leyuwɛle ná-doun zunui Ɠɔɓaɓe ma: «Gá ga li zooi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI minazeɠeni la gi ʋɛ, ga toɠa fe gi ʋɛ. Ʋa, ade li, ɗa ɠɛ gaanɛ zu, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI minazeɠeni ga toɠa faa ʋagɔ ɠɛ Izelayɛle ʋɛ.» 30 Ɠɔɓaɓe ɠɛni ma: «Gè la ʋilɛsu è ʋolu. Zìimai ɠa ga gè ɠale ma nà-zooi zu, nà-nuɓusɛiti pɔ bɛ.» 31 Moize ɠilini ma, é ɠɛ ma: «Nà è maanɛɛnɛzu, mina zeɠe gi ʋolu, mazɔlɔɔ è teʋebai nii zuɠwɛɛ gola, ta adaʋɛti gá zoo gi ʋu ná, ɗa ɠɛ gi ʋɛ ga totuɠɔi. 32 Ni ɗa gi maazaana, ɗa ɗɔnɔ zɔlɔɔ naama ani ʋagɔiti kpein su, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaazu ti veezu gi ʋɛ.»

33 Izelayɛle nuiti ti liini, ti zeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-gizei ma, ti folo saʋagɔ ziɛi woni. Naama volo saʋagɔiti daawu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠɛni loni ti luɠɔ, é ɗa ada ɠaiziɛ ti ʋɛ, ʋɛ ta looɠo ná. 34 Siɛgi zu ta la zeɠena la ti-ʋuuzuʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tonaɓiingi ɠɛni zɛlɛsu ti maazu foloi.

35 Minazeɠe kesui lii la ɠilagila, Moize ɠɛni GALA falii ɠɛɛzu, é ɗa ɠɛ: «Wuzeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI, è zili nuiti ti vaza, niiti ti è wɔinzeɠezu, naati ti ʋela è ʋa!» 36 Siɛgi zu ta la zeina la, é ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Ʋa ʋolu Ɠɔɔɠɔ GALAGI, ɗa-nuɓusɛ ɓulu mɔinmɔingiti saama, ti ga Izelayɛle nuiti!»

11

Izelayɛle nuiti ta-unsuyeli lo fai

1 Foloi ta, nuɓusɛiti ti unsuyelii loni, ti daazeeli Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI naa mɛnini da, é yiiɠaawanani. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-abui soni ti-ʋuuzuʋɛ, é naa ɠobaʋɛ ɠala. 2 Nuɓusɛiti ti wooɠulani Moize ma, naa Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛ, abui za. 3 Ti naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Taɓeyela (nii poluʋɛ ga «ada ɠalai»), mazɔlɔɔ ná ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-abui soni ná ti-ʋuuzuʋɛ.

Bɛbɛi suai maaloli fai

4 Nu ɠiligiti ti ɠɛni ga wɛɛinti Izelayɛle nuiti saama, naati ti-yiimaʋɛ laaveni ga gaazuɠulapɔ vaiti. Názu ɠa Izelayɛle nuiti ti tɔɔzeini la ga kpeei loa, ti ɗa ɠɛ: «Ni gá la zoo gi ɗa sua zɔlɔɔ, gi mi! 5 Gá ɠitoozu kalei zu, gi ɠɛni miizu Ezipete yooi zu, geya la ba, ta kilikamaiti, ta pasetɛkegiti, ta yaʋa laa kpaazagiti, ta yaʋa ɓaazagiti, ta yaʋa ʋɛlɛʋɛlɛgiti! 6 Niizu gá ga ɠaɲa. Gi ʋalagɛ anii kpein ma, kɛni nɔ manegi, yeenɔpɛ nɔ manegi!»

7 Manegi ma ɠazaʋigi ɠɛni eɠɛ kɔliandelegi ma ɠaei, gaazuʋɛ ɠɛ eɠɛ gulu mana maku nɛɛnɛgi, daaseigi ga ɓedɛliwume. 8 Nuɓusɛiti ti ɓena ɠula, ti vaza, ti ɗa zɛʋɛ, ti ɗa golowolo ga daamiani siɠa ɠɔtui, ɓaa ti siɠa kodai zu, ti gili diɠii zu, ti kɛ ga ɓulu ʋɛlɛʋɛlɛgi. Ná-nɛɛi ɠɛai eɠɛ ɓulu ʋɛlɛʋɛlɛgi gulɔi ba. 9 É ɠɛni ʋuuzu kpidii ti-ʋuuzuʋɛ, ta nɔɗai.

10 Pɛlɛyeɠei ɠilagilagi ʋuuni ná-seɠe ɠotai laaʋɛ, é ɗa kpeei loo. Moize nuɓusɛiti gooi mɛnini, ti ɗa wɔlɔ. Ɠɔoɠɔ GALAGI wola yiiɠaawanani. Moize wola ɠaazuɠilini. 11 É ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma: «Lee vaa ɲɔu ɠa è kɛɛzu ga ze, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui? Lee vaa zu gè la zaalai zɔlɔɔni è ɠaazu? Ɗa zoo ɠale è niima nuɓusɛiti kpein ta-ɠasɔi la nɔ̀un unma? 12 Nà ɠa gè niima nuɓusɛiti kpein sɔlɔɔga ɓaa? Nà ɠa gè ti ʋilɛga etea ɓaa, è ɠɛɛzu mà: ‹Ti ʋɛɛ yii la, eɠɛʋelei doun deei a ɗa ná-ɲiimiɓɔlegi zo la,› gè naa ɠɛ eyɛsu gi zeeli naama yooi zu, nii è ma minazeɠe boni ti-mɛmɛwolani bɛ, ga ɗa feezu ti ya? 13 Mini ɠa nà suai zɔlɔɔna, gè ʋa gaaɠwɛ niima nuɓusɛiti kpein ba, ti wɔlɔzu kòba, ti ɗa ɠɛ ma: ‹Suai ve gi ya, gi mi!› 14 Gè la zooga, nà ɠila ko, gè ʋa niima nuɓusɛiti kpein ta-ɠasɔi zeɠe. Gola wuiʋɛ mà! 15 Ni ɗa pɔ è zaalai la mà, zɛ̀nvui zeɠe, aisa è ʋa sò ɠani, gè mina nà-maanɔɠɔi ɠa!»

Kundiɠi ʋuulɔfelaiti (70) pɛɛ vai
Moize ʋa

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Zunu ʋuulɔfela (70) ɠaalɛ ba bɛ̀, è ti ɠula Izelayɛle ɠundiɠiiti saama, zunui niiti è ti ɠwɛɛ ga ta ga sɔɓelama nua, nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti. Ʋa ga tiye GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, wo lo ná ʋɔɔma, wa tiye. 17 Nà yeizu ná, gè ɓɔɛ è ʋɔ, nà ta zeɠe zɛnvui naa ʋa, nii é è ʋa, gè fe ti ya, naa ɠa a kɛ, wo niima nuɓusɛiti ta-ɠasɔi zeɠe ʋɔɔma, ɗa ɠila è mina mɔ seɠe. 18 Ɗa ɠɛ nuɓusɛiti ma: ‹À ɓɔɠɔ ɲade lina voloi vaa zu, wa ʋaazu suai miizu, tɔɔzei wo wɔlɔʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI woizu ga: Ee, ni gá la zoo gi sua mi! Gi ɠɛa gaanɛ zu Ezipete yooi zu! Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ʋaazu suai veezu wo ya, wo mi. 19 Wa ʋaazu miizu ɠɔ, é la nɔ ga folo ɠila faa, ɓaa folo felegɔ, ɓaa folo lɔɔlugɔ, ɓaa folo puugɔ, ɓaa folo ʋuufelegɔ (20). 20 Kɛlɛ wa yɛsu miizu eyɛsu alu gila, eyɛsu é ɠula wo-zokpai zu, unpili wɔin ɗa wo zo. Mazɔlɔɔ wo Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛlɛʋiliga, nii é wo zaama, wo wɔlɔa gaazu, wo ɠɛ ma: Leeni vaa zu deɠɛmu gi zeɠeai Ezipete yooi zu?› »

21 Moize gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Niima nuɓusɛiti gè ti zaama, gá ga zunu waaundɔzita (600 000), è minazeɠe naati bɛ ga ta suai mi alu gila daawu ɲɛgɛlɛin! 22 Ta baalagiti paa ti ʋɛ, ta nikɛiti, é ʋa kula ɠɛ ti ʋa? Anɛɛ ni nu ɠa kpoloɗɛi wu ɠaleiti kpein kpɛɛzu ti ʋɛ, toɠa kula ɠɛ nɛi?»

23 Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI yee ɠa wola ɓuɠa ɓaa? Su la mɔ ɠoozani, ɗa naa ɠa, ni ɠite ʋe, ɓaa zɛɛ ʋe, ga ni nii nà bo, toɠa ɗa ʋilɛ su.»

GALA Zɛnvui yei vai
kundiɠi ʋuulɔfelaiti (70) ma

24 Moize ɠulani, é Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi wo nuɓusɛiti ma. Naa ʋolu, é zunu ʋuulɔfelaiti (70) gaalɛɛni ba, ta-ɠundiɠiiti saama, é ti lo seɠe ʋɛlɛi maaɠoolii zu. 25 Ɠɔoɠɔ GALAGI yeini tonaɓiingi zu, é ɓɔɛ pɔ. Zɛnvui nii é ɠɛni Moize ʋa, é ta zeɠeni naa ʋa, é fe kundiɠi ʋuulɔfelaiti (70) zea. Siɛgi zu zɛnvui yeini la ti ma, ti tɔɔzeini ga ɓɔɛa eɠɛ GALA goo wo nua, kɛlɛ ti la ɠɛni lɛbini ga.

26 Zɛnvui yeini ɓalaa zunu felegɔ ma ti-ʋuuzuʋɛ, gilagi laaseigi ɠɛni ga Eledade, zɔi laaseigi ɠɛ ga Meedade. Zɛnvui yeini ti ma, mazɔlɔɔ ti-laaseigi zɛʋɛni zunu ʋuulɔfelaiti (70) saama, kɛlɛ ti la ɠɛni zeɠeni ti-ʋuuzuʋɛ, ti ʋa li seɠe ʋɛlɛi ʋɔ bɛ. Ti tɔɔzeini ga ɓɔɛa eɠɛ GALA goo wo nua. 27 Zunu loungoi ta ɓizɛni, é li, é bo Moize ma, é ɠɛ ma: «Eledade ta Meedade ta GALA ná-kulakɛlɛma vaiti bosu ade-ʋuuzuʋɛ.» 28 Nun ná-doun zunui Zozuwe, nii é ɠɛni ga Moize ná-kpɔba nui, é zo ná-doungo ziɛgi zu ma, naa ɠɛni ma: «Màliɠii, Moize, pele leʋe ti luɠɔ, ti ɓe naa ɠɛɛzu!» 29 Moize ɠɛni ma: «Ɗa mà lolo ɠulazu? Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui yei Izelayɛle nuɓusɛiti pɛ ma, ti ɠɛ ga GALA goo wo nuiti!» 30 Moize ta Izelayɛle ɠundiɠiiti ti ɠaleni ma ti-ʋuuzuʋɛ.

Kakalogiti

31 Ɠɔoɠɔ GALAGI fiilɛi leʋeni kpoloɗɛi ɠa, é ʋa ga kakalogiti, ti ʋu ti-ʋuuzuʋɛ maaɠoolii zu, é ɠaku ná ma ga folo ɠila siɛ liegɔ. Ti zooi maaɓidini, eyɛsu é lɛ ga mɛtɛlɛ ɠila sɔligɔ. 32 Nuɓusɛiti ti loni ɠɔɠɔma naama voloi, ta ma ɓidii kpein, ta mɔnɔ poluma voloi ɲɛgɛlɛin, ti ɗa kakalogiti so. Nu nɔpɛ ge la ɠɛni seɠeni, é ʋa yei kilo waasaʋagɔ (3 000) zeeɠɔɠɔwu. Ti ti zuvieni, ti ɗa fɔ ti-ʋuuzuʋɛ maaɠoolii kpein su. 33 Suai naa yɛni nɔ ti-laaʋɛ, ti la dɛ numani, eyɛsu Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawana ti ma, é maanɔɠɔi ʋɛɛ nuɓusɛiti ba. 34 Ti naama adaʋɛ laaseigi ʋɛɛni ga Kiɓelɔte-Ɠataava (nii poluʋɛ ga «gaazuɠulapɔ ɠabayeɠeiti»), mazɔlɔɔ miná ɠa ti naati ma mɔinmɔin maaɠuluni ná, niiti daamii vai ma ɠaazuɠulapɔi ti zoni.

35 Nuɓusɛiti ti siɛi lɔɔzeini, ti zeɠe Kiɓelɔte-Ɠataava, ti ʋa Ɠaseelɔte, ti ʋu miná.

12

Miliyame ta Aalɔn
ti vaa vai Moize ma

1 Moize Kuse anzanui ta zeɠeni ga anza. Miliyame ta Aalɔn ti ɠɛni vaazu ma. 2 Ti ɠɛni ma: «Moize ɠila nɔ lɛi Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛai pɔ! Kpɔɛʋɛ gá ɓalaagi gi ʋɔ!» Ɠɔoɠɔ GALAGI ti-wooi mɛnini. 3 Tama Moize ɠɛni ga ɓɔɠɔmaayei nu gola, é leʋe nui pɛ ba eteai zu. 4 Gaamago nɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI Moize lolini, naa ʋɛɛ Aalɔn ʋa, ta Miliyame, é ɠɛ ti ma: «À ɠomi, wo saʋagɔ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ʋɔ bɛ.» Ti liini ná. 5 Ɠɔoɠɔ GALAGI yeini tonaɓiingi zu, é lo seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ maazuʋɛ. É Aalɔn ta Miliyameni tolini. Ti felegɔ ti ʋaani. 6 É ɠɛni ti ma: «À woilo, nii é bɛ̀, gè bo wo ma! Siɛgi zu GALA goo wo nu a ɠɛna la wo zaama, nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɗa ɓɔɠɔ lɛɛ la kulakɛlɛmai zu, gè ɓɔɛ pɔ segi zu. 7 Kɛlɛ é la ɠana ga nà-botiɠɛ nui Moize, nii é ga lada nui nà-pɛlɛwu vai kpein su. 8 Nà ɗa ɓɔɛ pɔ ga wooi koleai, faa zuɓidi laade, gè ɓɔɠɔ lɛɛ la, é kà. Lee vaa zu wo la luani, wo ɗa va nà-botiɠɛ nui Moize ma?»

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani ti laalɔɠɔma, é li. 10 Tonaɓiingi zeɠeni nɔ feya seɠe ʋɛlɛi maazuʋɛ, geei ʋɛɛ Miliyame ma mɛɛ, koleai eɠɛ kobe kolegi. Aalɔn wɛlɛni ba, é ka ga é ɠɛa ga gee nu. 11 Aalɔn ɠɛni Moize ma: «Soma màliɠii, è mina gá-ɠotoi ma ɠasɔi la gi unma, gi kɛai ɠimalalai zu! 12 Ee, de-ʋaazeelai mina ɠɛ eɠɛ doin saai, é ʋa zɔlɔɔ, nii kpusɛi ta luulaai, aisa é ʋa zɔlɔɔ.»

13 Moize wooɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, é ɠɛ ma: «Ee, GALA, nà è maanɛɛnɛzu, kɛdɛ!»

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ni kɛɛɠɛ a la ɠɛni laaɗɛi ʋuuni gaazuʋɛ, é la ɓena yɛ ma unfegi zu, eyɛsu folo lɔfela? À kpɛ, é ɠula wo-ʋuuzuʋɛ ʋa, é kɛ su ga folo lɔfela, naa ʋoluma, wa yeezei bu niina, é ʋa wo zaama.»

15 Miliyame ɠulani ti-ʋuuzuʋɛ ʋa, é kɛ ga folo lɔfela. Nuɓusɛiti ti yɛni ti-ʋuuzuʋɛ, eyɛsu é ʋa, é lɔ ti zaama mɔnɔ. 16 Naa ʋoluma, ti zeɠeni Ɠaseelɔte, ti li, ti ʋu Palan teʋebai zu.

13

Kanaan yooi zuʋɛtɛ fai

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 1:19-33)

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Zunuiti teʋe, ti Kanaan yooi zuʋɛtɛ, gè feezu Izelayɛle nuiti bɛ. Yeelo nu ɠila ba, bolodai ɠilagilagi zu, seɠeai kundiɠiiti saama.»

3 Moize Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi zoni, é zunuiti teʋeni, ti zeɠe Palan teʋebai zu. Izelayɛle nuiti ta-ɠundiɠiiti ti ɠɛni ga tiye.

4 Ti-laaseigiti ti ɠɛni ga:

Luɓɛn ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Samua, Zakuul ná-doun zunui.

5 Simiyɔn ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Safate, Ɠɔli ná-doun zunui.

6 Zuda ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Kalɛɓe, Yefunee ná-doun zunui.

7 Isakaal ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Yigale, Zozɛfe ná-doun zunui.

8 Efelayime ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Ɠɔsea, Nun ná-doun zunui.

9 Ɓɛnzamɛn ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Paleti, Lafu ná-doun zunui.

10 Zaɓulɔn ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Gadiyɛle, Sɔdi ná-doun zunui.

11 Zozɛfe ná-bolodai ta Manasee, tɔnɔi ɠɛni ga: Gadi, Susi ná-doun zunui.

12 Dan ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Amiyɛle, Gemali ná-doun zunui.

13 Asɛɛl ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Setuul, Mikayɛle ná-doun zunui.

14 Nɛfetali ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Naaɓi, Vɔfesi ná-doun zunui.

15 Gade ná-bolodai nɔnɔi ɠɛni ga: Geyuwɛle, Maki ná-doun zunui.

16 Zunuiti daaseigiti kana, niiti Moize ti leʋeni ga ti Kanaan yooi zuʋɛtɛ. Moize Nun ná-doun zunui Ɠɔsea laasei pɛɛni ga Zozuwe.

17 Moize ti leʋegai ma ga ti Kanaan yooi zuʋɛtɛ, é ɠɛni ti ma: «À leʋe ga lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu ʋele, wo zeeli gize yooi ʋɔ pelei, 18 wo ɠida zooi ná-fai wu. Wo ka ʋelei é la, ta nuiti ti zeini ná, wo ti ʋɛtɛ ni ti zulogɛ, ɓaa ni zɛbɛ la ti ya, ni ti mɔinʋɛ, ɓaa ni ti la mɔinni. 19 Wo zooi ʋɛtɛ, ʋɛ ti zeini ná, ni pagɛ, ɓaa ni ɲɔuʋɛ, ta-laa wolaiti ta ɠale, ni siɠigi ɠa ti ma, ɓaa ni é la ti ma, 20 ani ɓɛtɛ you ʋe, ɓaa ani la ɓɛtɛa ga, gulua ta ga, ɓaa ti la ná? À yiilɔɔ! À zooi zu wulu waai tanigaa zeɠe.»

É ɠɛni ga leezɛn waa mɔungi ma yeeɠɛɠalai.

21 Zunui naati ti liini, ti zooi zuʋɛtɛ, é tɔɔzei Sin teʋebai zu eyɛsu Leɠɔɓe, Leɓo-Ɠamate ɠobaʋɛ. 22 Ti lɛɛni lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu, ti zeeli Ɠeeɓelɔn. Ayiman ta Seesayi ta Talemayi nuiti ti zeini ná, Anake mavofodaiti. Ɠeeɓelɔn laai loni, é kɛ ga kona dɔfela aisa Soan ʋa lo, nii é Ezipete yooi zu. 23 Ti zeeliai ma Esekɔle nɛmɛi zu, ti leezɛn ansaɠɔgi ma ɓeke gila teʋeni ba, nii leezɛn ɠɔpɔgi ɠɛni zɛlɛni ba. Bui ʋelei ma, ti dɔɔni gului ɠa, nu felegɔ da ɠɔma, ti seɠe. Ti gelenade wului ma waaiti seɠeni ɓalaa, ta kooleɠoolegiti. 24 Ti naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Esekɔle nɛmɛi (nii poluʋɛ ga «anii ɠɔpɔgi ma nɛmɛi»), tɔɔzei leezɛn ɠɔpɔgi ʋa, Izelayɛle nuiti ti teʋeni ná. 25 Ti ɠaleni ma, ti zeɠe zooi ʋɛtɛsuʋɛ, folo ʋuunaanigɔ (40) ɠa ti kɛɛni.

Nɛnɛ puugɔ maazu felegɔiti (12)
ta-ʋoluvaawo gooi

26 Ti ʋaani, ti Moize ɠa, ta Aalɔn, ta Izelayɛle ʋɛbɛi kpein, Palan teʋebai zu Kadɛse. Ti ʋoluvaawo ti ma ga nii kpein ti kaani, ti zooi zu wulu waaiti dɛɛ ga tiye. 27 Wɛlɛ poluvaawo gooi ʋa, ti boni Moize ma: «Gi zeelini zooi naa zu, ʋɛ è gi leʋeni ná. Gaama zu, zou ʋe, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná, naa wulu waaiti pɛtɛ. 28 Kɛlɛ-o, nuiti ti zeini ná, ti wola zuɓaaʋɛ. Taaiti bɔɔlɔʋɛ, siɠigi ti ma. Gi Anake mavofodaiti ɓalaa pɛtɛgɛ ná. 29 Amalɛke nuiti ta zeini nu yeezazu ʋelei. Ɠɛte nuiti, ta Yeeɓuse nuiti, ta Amɔɔl nuiti ta zeini gize yooi zu. Kanaan nuiti ta zeini Kpoloɗɛ Wolai laaʋɛ, ta Zuludɛn nɛmɛi zu.»

30 Názu ɠa Kalɛɓe ɠaaɓaani la ga é nuɓusɛiti gaaɓɛ, niiti ti tɔɔzeini niina ga wuzeɠea Moize laalɔɠɔma. É ɠɛni ti ma: «Ade li ná! Ada vɔni zooi ma, de seɠe. Mazɔlɔɔ ma ɠaaɓaai ɠa ade ya.»

31 Kɛlɛ zunuiti ti ɠɛni ga ná-siɛpoluiti, naati ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Ma zobo ge la ade ʋɛ, de ʋa laalɛ nuuma nuɓusɛiti bu, mazɔlɔɔ ti zuɓaaʋɛ de ʋa.» 32 Ti tɔɔzeini Izelayɛle nuiti gaazu ga zooi naa ná-fai zuvalaga, nii ti liini ti ka, ti ɠɛni ma: «Zooi nii gi suɓizaai, gi suʋɛtɛ, toɠa ga zooi nii é naati paazu, niiti ti ʋaazu, ti zei ga. Nuiti kpein gi ti ɠaai ná, ta ga nu ɠoozagiti. 33 Gi kooza nuiti kaaʋɛ ná ɓalaa, Anake mavofodaiti, nu ɠoozagiti ma zuwuzui. Gi ɠɛa ti ɠoba, é ɠɛ gi ɠaazu, eɠɛ gá ɠɛ ga kotogiti nɔ, tiya ɓalaa, ti ɠaazu, gi ɠɛni eɠɛ kotogaa nɔ!»

14

Izelayɛle nuiti kpaka fai

1 Izelayɛle nuɓusɛiti kpein ti kpeei looni, ti ɲii wɔlɔzu naama ɓidii. 2 Ti unsuyelii loni Moize ta Aalɔn laalɔɠɔma. Nuɓusɛiti kpein ti ɠɛni ti ma: «Ni suɠila gi zaani Ezipete yooi zu, ɓaa teʋebai zu! 3 Leeni vaa zu Ɠɔoɠɔ GALAGI pɔ ga é ʋa ga giye niima yooi zu, ti ʋa gi ʋaa ga kɔɔi, gi-anzaiti, ta gi-lointi, ti ʋa ɠɛ ga gi zili nuiti daamianigi? É la ɠɛa gi ʋɛ ga faa ʋagɔ ɓaa, ga gi ɠale ma Ezipete yooi zu?» 4 Ti ɠilagilagiti ti ɠɛni ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: «Ade yeelo kundiɠi ɠila ba, de ɠale ma Ezipete yooi zu!»

5 Moize ta Aalɔn ti looni zooi ma, ti laaʋɛɛ Izelayɛle nuɓusɛiti kpein gaazu, ti ɠaalɛai ba. 6 Zozuwe, Nun ná-doun zunui, ta Kalɛɓe, Yefunee ná-doun zunui, nu felegɔi naati, ti ɠɛni zɔiti ba, tɛiti ti liini zooi zuʋɛtɛsu, ti felegɔ ti ta-zeɠeiti balini ga, 7 ti ɠɛ Izelayɛle nuɓusɛiti kpein ma: «Zooi nii gi suɓizaai, gi suʋɛtɛ, toɠa ga zou ʋagɔ wola. 8 Ni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ade ʋɛ, toɠa ade lɔ zooi naa zu, é fe de ʋɛ, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná. 9 Toɠa nɔ ga, à mina wuzeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma. À mina lua zooi naa zu nuiti ba, mazɔlɔɔ ta ɠɛɛzu nɔ ga ade-ɠɔnɔ, niinigi é ɠɛa ti makɛsu, naa maaɠooza ti ʋa, tama Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ade ʋa. Deɠɛmu, à mina lua ti ʋa pa!»

10 Nuɓusɛiti kpein ti ɠɛni ɠɛɛzu, ti ti zɔɔ ga kɔtui, ti ti ʋaa, kɛlɛ gaamanɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠulani kɛlɛma Izelayɛle nuiti bɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi maazu. 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Niima nuɓusɛiti ta yɛsu bɛ̀lɛʋilisu eyɛsu siɛgi ɓɛgele zu? Ta yɛsu ɠɛlɛzu ga ti mina la dà, eyɛsu siɛgi ɓɛgele zu? Anɛɛ gè poo gola mɔinmɔin kɛa ti zaama. 12 Nà ɗɔfɔ zeeɓɛi ʋɛɛzu ti ʋa, gè ti-ma zuwu ɠaaleʋe, naa ʋolu nà zii ɓɛtɛzu, é ɠula è zu, nii sɛbɛi a wɔɔlɔ, ta é mɔin Izelayɛle ʋa!»

13 Moize Ɠɔoɠɔ GALAGI wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ezipete nuiti ti kwɛɛ ga ɗa ɠa è niima nuɓusɛiti kula ta-yooi ʋa ga ɗa-zɛbɛi. 14 Ti bogɛ niima you zu nuiti kpein ma. Ti mɛnigɛ ga ɗa, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa niima nuɓusɛiti saama, ɗa ɓɔɠɔ lɛɛzu kpezekele. Ti mɛnigɛ ga ɗa-lonaɓiingi ɠa zɛlɛni ti maazu, ɗa losu ti luɠɔ foloi tonaɓiingi zu, ta kpidii abuzogi zu. 15 Ni ɗa niima nuɓusɛi kpein paana eɠɛ nu ɠila, zooiti ti è-ɠɛɛvaiti ma woomɛniga, è ti ɠɛai, naati ta ʋaazu ɠɛɛzu ma: 16 ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɓena zobo sɔlɔɔ, é ʋa li ga nuɓusɛi tɛiti zooi naa zu, nii é ma ɠona woni ga é fe ti ya, naa ɠa é kɛai é ti ʋaa teʋebai zu.› 17 Niizu Màliɠii, nà è maanɛɛnɛzu, ɗa-zobogi ɠula kɛlɛma ga zɛbɛi pɛ, eɠɛʋelei è boni la gi ma ga: 18 ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI yii la ɗa ga ɠula fala, kpɛtɛʋɛ wooɠɛɠiladai zu, toɠa ɗa faaɠaaza golai zuvaayɛ ta tɔ koloɠologi. Kɛlɛ é la ɗa ga sɔba nui levea ga sɔbalala nu, toɠa doun kɛɛɠɛiti ta-vaaɠaaza golai zala ti-lointi ma, eyɛsu yamani zaʋasiɛi ɓaa naanisiɛi.› 19 Nà è maanɛɛnɛzu, niima nuɓusɛiti suvaayɛ ga ta-vaaɠaaza golai, ɗa-wooɠɛɠiladai maaʋele ma, eɠɛʋelei nɔ è niima nuɓusɛiti suvaayɛsu da, è zo ti ɠula voloi ma Ezipete yooi ʋa, é zeeli za ma.»

20 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Gè ti maavaayɛga, eɠɛʋelei è falia la. 21 Kɛlɛ eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà-lɛbiyai eteai pɛ daavegai, gè ɠonaa ga: 22 Nui niiti ti nà-lɛbiyai ɠaani, ta poo golaiti gè ti ɠɛɛni Ezipete yooi zu, ta teʋebai zu, ti sùɠɔɠɔ daa ɠɛa puu, ti la ɠoloni bɛ̀, 23 ti taɠila kpalaa, ti la zooi naa ɠaa, nii gè ma minazeɠe boni, gè ɠona su ti-mɛmɛwolani bɛ. Tɛiti kpein ti bɛ̀lɛʋiligai, taɠila kpalaa ge la lɛa ná. 24 Kɛlɛ nà-botiɠɛ nui Kalɛɓe, ɠi kili ka é ɠɛni naa ʋɛ, kɛɛʋɛ bɛ̀ ga wooɠɛɠila nu eyɛsu ɠɔ. Naa ɠa é ba, nà lɛ ga naa, ma yooi zu, ʋɛ é liini ná, mavofodaiti ta naa zɔlɔɔ. 25 Tɛi Amalɛke nuiti ta Kanaan nuiti ti zeini nɛmɛi zu, lina sobu nɔ, wa nuiti gaaɠalesu ma teʋebai zu, wo li ga Seeli Kpoloɗɛi ʋɔ pelei.»

26 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ta Aalɔn ma: 27 «Nà niima nuɓusɛ ɲɔiti zɛsu ná, ti ɗa unsuyelii lo dàalɔɠɔma, eyɛsu yeelɛ? Mazɔlɔɔ gè Izelayɛle nuiti ta-unsuyeliiti mɛnigɛ, ti tosu dàalɔɠɔma. 28 Ɠɛ ti ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, nà wo zosu, eɠɛʋelei wo wooiti bogai la gòizu. 29 Wa za teʋebai tɛi su, wo-ma ʋoomaiti ti la ná. Wɔiti dɔin ti wo ɠaaluni, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, mazɔlɔɔ wo unsuyelii logɛ dàalɔɠɔma, 30 wo la mɔ lɔa zooi naa zu, nii gè ma minazeɠegi woni, gè ɠona ga wa zei ga, kɛni Kalɛɓe, Yefunee ná-doun zunui, ta Zozuwe, Nun ná-doun zunui. 31 Kɛlɛ wo-lointi, wo ɠɛni ɠɛɛzu ma ta ɠɛ ga wo zili nuiti daamiani, nà liizu ga tiye ma yooi zu, ta zooi naa ɠwɛɛ, nii wo bɛlɛʋiligai. 32 Kɛlɛ wɔun, wa zaazu teʋebai tɛi su. 33 Wo-lointi ta ɠɛɛzu ga teʋeteʋe nuiti, kona ʋuunaanigɔ (40) laawu. Ta wa-wooʋaladai ma zalai zɔlɔɔ ɠana, nii wo kɛa ga ze, eyɛsu wo pɛ wo za teʋebai zu. 34 Folo ʋuunaanigɔ (40) ɠa wo kɛɛni zooi zuʋɛtɛsuʋɛ, tama, wa wa-vaaɠaaza golai ma zalai zɔlɔɔ kona ʋuunaanigɔ (40) laawu, kona gila, folo ɠilagi ʋotogi zu. Wa kwɛɛ naazu ga wa ɠɛlɛna bà, wa ɓala. 35 Nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai. Ungo, zekana gè ʋaazu niima nuɓusɛ ɲɔiti sosu da, ti ɠiliai ʋa, ti wuzeɠe dàalɔɠɔma. Ta ɲɛɛlɛzu teʋebai tɛi su, ti za ná.»

36 Zunuiti Moize ti leʋeni ga ti zooi zuʋɛtɛ, ti ɠalegai ma ma, ti nuiti unsuleʋeni, ti unsuyelii lo daalɔɠɔma, ga zooi zu vaiti suvala pelei. 37 Ɠɔoɠɔ GALAGI zunui naati doɠani, ti za, tɔɔzei ti zooi ná-fai zuvalani. 38 Zunuiti ti liini zooi zuʋɛtɛsu, ti pɛ ti zaani, kɛni Zozuwe, Nun ná-doun zunui, ta Kalɛɓe, Yefunee ná-doun zunui, naati nɔ ɠa ti yɛni vulua.

Woozotala niinɛi

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 1:41-46)

39 Siɛgi zu Moize Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi woni da Izelayɛle nuiti ma, nuɓusɛiti gola ɠaalɛini. 40 Poluma zobui, ti wuzeɠeni ga sobuzobui, ti lɛ gize yooi ʋɔ pelei, ti ɠɛ ma: «Gi koto ɠɛa, kɛlɛ gá ga lɛ, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛai, é ʋilɛ ná ʋa.»

41 Moize ɠɛni ti ma: «Leeni vaa zu wo zeɠezu Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ʋolu? Wo la zobo sɔlɔɔga! 42 À mina lɛ, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI la wo zaama. Wo zili nuiti ti mina wo ʋaa fuun. 43 Mazɔlɔɔ wa Amalɛke nuiti kaazu luɠɔ, ta Kanaan nuiti, wa ɓɔɠɔ ʋaa. Ʋelei wo ʋoluavegai da Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, é la mɔ ɠɛa wo ʋa.»

44 Ti daani mɛɛ, kɛni ti lɛɛni gize yooi ʋɔ pelei, kɛlɛ Ɠɔɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui la ɠɛni liini, ta Moize ɓalaa, ti ʋa ɠula ti-ʋuuzuʋɛ ʋa. 45 Amalɛke nuiti ta Kanaan nuiti ti ɠɛni ʋuuni gize yooi zu, naati ti yeini, ti Izelayɛle nuiti sakpe, ti ti ɠoloɠolo, ti ʋilɛ ti ʋolu, eyɛsu ti li, ʋɛ ná laaseigi ga Ɠɔɔlema.

15

Tɔgi é lo vebɛaniiti ba,
ta puya zalaɠaiti

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu wo zeelizu la zooi naa zu, gè ʋaazu feezu wo ʋɛ ga wo zei ná, 3 wa ɠɛna pɔ wo zalaɠaiti kula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii abui galazu, gala zalaɠai, ɓaa minazeɠe daazeeli zalaɠai, ɓaa vebɛanii nui daai ɠisu, ɓaa zalaɠai nii é ʋilɛsu wa-ƓALA fai ma vɛti voloi ta ʋa, wa kɛ ga nikɛi, ɓaa baalagi, ɓaa bolii, nii é ɠalazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 4 Wa vebɛaniiti kpɔ zalaɠa zua ɠilagilagi pɛ ba. Wa ɓulu vukɔ ʋagɔi kilo saʋagɔ ɓɔ ba, gaayɔgai ga gulɔi litɛlɛ ɠila ta tukpɛ (1,5), 5 ta puya zalaɠai ɠɛ ga dɔɔi litɛlɛ ɠila ta tukpɛ (1,5), ni zalaɠa zuai ɠa ga baala ziʋoi. 6 Ni baala sinɛ wolai ʋe, wa vebɛanii ɠɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi kilo lɔzita, gaayɔgai ga gulɔi litɛlɛ felegɔ, 7 ta puya zalaɠai ɠɛ ga dɔɔi litɛlɛ felegɔ. Naama zalaɠaiti makugi ɠa nɛɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 8 Ni nikɛ zinɛi ɠa wo kulazu ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é ɠɛ ga gala zalaɠai, ɓaa minazeɠe daazeeli zalaɠai, ɓaa é ɠɛ ga ziilɛi zalaɠai, 9 wa ɓulu vukɔ ʋagɔi kilo taaʋuugɔ ɓɔ ba ga vebɛanii, gaayɔgai ga gulɔi litɛlɛ saʋagɔ, 10 ta puya zalaɠai ɠɛ ga dɔɔi litɛlɛ saʋagɔ. Zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

11 «Pele ɠana wo maanɛai wo nikɛ zinɛ zalaɠai ɠula la, ɓaa baala sinɛi, ɓaa baala sinɛ yiʋoi, ɓaa boli yiʋoi. 12 Toganii mɔin ʋa ʋele-o-ʋele, vebɛanii ɠa ʋɛɛ ti ɠilagilagi ʋa. 13 Izelayɛle nu ɓɔɔɓɔgi kpein maanɛɛʋɛ é naama lɔgi zo, a ɠɛna zalaɠai ɠulaa, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 14 Tɔ gilagi naa nɔ ɠa a zei nuɓusɛi pɛ ma, ga faa ɠila nɔ anɛɛ wɛɛin é ga seikɔɠɔma nui, ɓaa ná-pɛlɛyeɠei wo zaama wo-mavofodaiti kpein su, ni ta pɔ ti zalaɠa ɠula, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 15 Nuɓusɛi pɛ ka tɔgi naa zo, ga faa ɠila nɔ toɠa la ɛsɛ gilagilagi pɛ ma, Izelayɛle nu ʋɛɛ seikɔɠɔma nu ʋa. Naa ɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi, wo-mavofodaiti kpein bɛ, ta seikɔɠɔma nui, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 16 Tɔ gilagi, ta deve ɠilagi nɔ ɠa a ɠɛ ná wo pɛ bɛ, wa seikɔɠɔma nui.»

Ɓulu mɔungiti ma vebɛanii

17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: 18 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu wo zeelizu la zooi zu, ʋɛ gè losu wo luɠɔ, wo li ná, 19 wo ma you zu ɓului miizu, wa gilazu zeɠe ba ga vebɛanii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 20 Siɛgi zu wo ɓului mɔsu da, wa ma mɔungi zeɠe ba, wo kula bɛ̀ ga zalaɠai, eɠɛʋelei wa ɗa molo niinɛi nɔnɔi zeɠe ba la. 21 Vebɛanii ɠana, wa fe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é ɠula wa-vuului ná-botii ɠɛa mɔungi zu, wo-mavofodaiti kpein su.

Teʋezea ɠotoi ma zalaɠai

22 «Ni wa koto ɠɛɛna, wo la gaaɠilini ma, wo la tɔgi niiti kpein soni, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti veai Moize ya, 23 é zo naama voloi ma Ɠɔoɠɔ GALAGI deveiti feeni la, eyɛsu é li wo-mavofodaiti pɔ ʋelela ʋelei, 24 ni faaɠaazagi a ɠɛɛna, é la ɠɛɛni ga gaaɠilima, é ɠɛ ga nuɓusɛiti kwɛɛtala zu vaa, nuɓusɛi kpein ka nikɛ zinɛ ɓokpa gila kula ga zalaɠai, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é ɓɔ vebɛanii ʋa, ta puya zalaɠai, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu, ta boli zinɛi, nii a ɠɛ ga koto gba zalaɠai. 25 Zalaɠa ɠula nui ɠa kotoi gba Izelayɛle nuɓusɛiti kpein bɛ, suvaa ɠa yɛ ti ʋɛ, tɔɔzei faaɠaazagi ʋe, ti kɛai, ti la gaaɠilini ma. Siɛgi zu ti ʋaazu la ga ta-zalaɠai, nii abui galazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta koto gba zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, tɔɔzei ta-vaaɠaazagi vaa ʋa, ti kɛai, ti la gaaɠilini ma, 26 suvaa ɠa yɛ Izelayɛle nuɓusɛiti kpein bɛ, ta seikɔɠɔma nuiti, mazɔlɔɔ nuɓusɛiti ti naama vaaɠaazagi ɠɛɛʋɛ, ti la gaaɠilini ma.

27 «Ni nu ɠila kpe nɔ ʋe, é kotoi ɠɛai, é la gaaɠilini ma, toɠa kona gila boli zaai ɠula ga koto gba zalaɠai. 28 Zalaɠa ɠula nui ɠa kotoi gba Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, nui naa ʋɛ, nii é kotoi ɠɛai, é la gaaɠilini ma. Siɛgi zu é kotoi gbazu la bɛ, naa zuvaa ɠa yɛ bɛ. 29 Siɛgi zu nu a koto ɠɛɛna la, nii é la gaaɠilini ma, tɔ gilagi nii nɔ ɠa a zei nui pɛ ma, Izelayɛle nuiti ti ga zou lointi, ta seikɔɠɔma nuiti.

30 «Kɛlɛ nu-o-nu, nii a gaaɠili ma, é kotoi ɠɛ, Izelayɛle nui, é ga zou loin, ɓaa seikɔɠɔma nui, é Ɠɔoɠɔ GALAGI lɔɠɔi ɠoloɠologa, kpe ka leʋe ná-nuɓusɛiti ba, é ɠula ti zaama. 31 É GALA daawooi ʋɛlɛʋiliga, é ná-deveiti koloɠolo, kɛni kpe ge leʋe ná-nuiti ba. Ná-faaɠaaza golai ma ɠasɔi ɠa la unma.»

Dooɠo foloi zo fai

32 Tɛi Izelayɛle nuiti ti ɠɛni teʋebai zu, ti zunui ta ɠaani, é ɗa koʋii ɠale dooɠo foloi. 33 Tɛiti ti soni ná, ti ʋaani la Moize ʋɔ ta Aalɔn, ta nuɓusɛiti kpein pɔ. 34 Ti makɛni ma ga pagɔ, tɔɔzei faa nɔpɛ ge la ɠɛni dɛ leveni, é ʋa ʋilɛ naa ʋa, nii a zoo é ɠɛ la. 35 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Ta naama zunui ʋaa. Wa lii la wo-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, nuɓusɛi kpein ge sɔ ga kɔtui.» 36 Názu ɠa nuɓusɛiti ti ɠulani la la, ti-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, ti sɔ ga kɔtui, eyɛsu é za, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

Geze yiizayiizagi ma levei

37 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: 38 «Bo Izelayɛle nuiti ma ga, tiya-o, ti-mavofodaiti-yo, ti geze yiizayiizagi lo ta-ʋɛɛkɔma zeɠeiti goizuʋɛ, ta geze ɠaali ɓiinii. 39 Siɛgi zu wo geze yiizayiizagiti kaazu la, wa ɠizɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-deveiti su, wo ɗa kɛ, wo la ɓɔɠɔ ɠakaga, wo ʋa ʋilɛ wo yiima vaiti polu, ta wa-ɠaazuɠulapɔiti, niiti ti wo lɔɔzu wooʋaladai zu. 40 Naazu wa ɠizɛ nà-deveiti kpein su, wo ɠolo ti ʋɛ. Wa ɲade wa-ƓALAGI ʋɛ. 41 Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI, nii é wo ɠulaai Ezipete yooi ʋa, ga é ɠɛ ga wa-ƓALAGI. Ungo, nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.»

16

Kɔlee ɓaka fai

1 Kɔlee, Yiseɠaal ná-doun zunui, Keɠate ná-pɛlɛyeɠei wu, Leevi ná-bolodai zu zunui ta ɠɛni de, é Luɓɛn ná-bolodai zu zunu saʋagɔ ʋɛɛni ɓɔɠɔ ʋa, Datan ta Aɓilame, Eliaɓe ná-doun zunuiti, ta Won, Peelɛte ná-doun zunui, 2 ti wuzeɠeni Moize laalɔɠɔma, ti Izelayɛle nuiti nu unfelegɔ puulɔɔlugɔ (250) ʋɛɛni ɓɔɠɔ ʋa, niiti ti ɠɛni ga nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti, ti ɠɛni ga ɓalaa nuiti tɛnɛ nuiti maaɓɔgiti su, ti ga nuiti unfemai ti ʋɛ. 3 Ti ɠaalɛɛni ba Moize ta Aalɔnni daalɔɠɔma, ti ɠɛ ti ma: «É kula ɠɛa! Nuɓusɛi kpein ka ɲadegai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ade pɛ ba. Zobogi ɓɛgele ɠa é wo ya, ga wo zei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-bɛbɛi ɠa ɲii?»

4 Siɛgi zu Moize naama yelilomaiti mɛnini da, é laaʋɛɛni zooi ma. 5 Naa ʋolu é ɓɔɛni Kɔlee ʋɔ, ta polu nuiti, é ɠɛ ma: «Lina sobu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa naa lɛ, nii é ga nɔnɔi ta nii ɲadegai, a zoo maaɓuɠazu ba, nii é yiimazeɠezu la. 6 Wɛlɛ nii wo ʋaazu kɛɛzu, Kɔlee ta polu nuiti kpein ta ani maku nɛɛnɛ gala liɠiiti seɠe, 7 ti ti laave ga abulekaiti, ti ani maku nɛɛnɛgi ʋu ga, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Nii Ɠɔoɠɔ GALAGI a yiimazeɠe la, naa ɠa ɲadegai. É kula ɠɛa, Leevi ma zuwuzuiti!»

8 Moize ɠɛni Kɔlee ma mɔnɔ: «À woilo gòoi ma ga pagɔ, Leevi nuiti! 9 Naa ɠa wo ɠaazu ga faa go ɓaa, ga Izelayɛle ná-GALAGI yiimazeɠe ga woye yɛ, Izelayɛle nuɓusɛiti saama, é zobo fe wo ʋɛ, wo maaɓuɠa ba, wo ɗa botii ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-seɠe ʋɛlɛ ɲadegai wu, wo lo nuɓusɛiti untuɠɔ, wo botii ɠɛ tɔun bɛ? 10 É ma zobogi veeʋɛ wo ʋɛ ga wo ɗa maaɓuɠa ba, wa è-ɠɛɛleaiti, Leevi nuiti. Naa ɠa wo zalaɠa ɠula nui losuʋɛ ɠaiziɛzu mɔnɔ? 11 Naa ɠa é kɛa ɗa-o, ɗa-nuiti-yo, wo gilia ba, wo wuzeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma! Mazɔlɔɔ Aalɔn ɠa ga ɓɛ, wo ʋa ɠɛ unsuyelii losu daalɔɠɔma?»

12 Moize nu leʋeni ga ti Datan loli ta Aɓilame, Eliaɓe ná-doun zunuiti. Kɛlɛ ti ɠɛni ma: «Gi la liizu! 13 È gi ɠula zou ʋagɔi ʋa, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná, é ʋa ga giye teʋebai zu ga gi za, faa go ɠana ɓaa? Ɗa ɠɛɛzu mɔnɔ, è zei gi unda ɓaa? 14 È la ʋaani ga giye zou zu, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná! È la kpalagaa veeni gi ya, ɓaa kpelea ga gɔnɔ. Ɗa niima nuiti kpein kaazu ga gaazuɠole nuiti? Ɓa-o, gi la liizu pɛ!» 15 Moize wola yiiɠaawanani, é ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ma: «Mina yeezei ta-vebɛanii wu! Gè la ta-ɠɔli nɔpɛ kulani zea, folo ɠila ɓalaa, anɛɛ soovale gila pa, gè la dɛ faa ɲɔu ɠɛɛni ga taɠila ɓalaa!»

16 Moize ɠɛni Kɔlee ma: «Ɗa-o, è ʋolu nuiti-yo, é ɓɔ Aalɔn ʋa, à ɠula kɛlɛma lina Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala. 17 Wo ɠilagilagi, ani maku nɛɛnɛ gala liɠii zeɠe, è ani maku nɛɛnɛgi ʋu su, è ʋa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala. Wa ʋa ga ani maku nɛɛnɛ gala liɠi unfelegɔ puulɔɔlugɔ (250), ɗa-o, Aalɔn-o, wo ɠilagilagi ɠa nɔnɔi zo ya.»

18 Ti ɠilagilagi, ti ta-ani maku nɛɛnɛ gala liɠii zeɠeni, ti abulekaiti pu su, ti ani maku nɛɛnɛgi ʋu ga. Ti pɛ ti loni GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, Moize ɓalaagi ta Aalɔn. 19 Kɔlee bɛbɛi ɠaalɛɛni ba ti laalɔɠɔma GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ.

Naazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠulani kɛlɛma bɛbɛi kpein bɛ. 20 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ta Aalɔn ma: 21 «À ɠula niima nuɓusɛiti saama, nà ti undaaʋilisu ɠaniɠanigi nɔ!» 22 Kɛlɛ Moize ta Aalɔn ti laaʋɛɛni zooi ma, ti maanɛɛnɛi wo, ti ɠɛ ma: «Ee, GALA! GALAGI nii deve kpɛtɛaniiti kpein zɛnvui ma, ɗa ʋaazu bɛbɛi kpein sosu ga nu ɠilagi ná-kotoi?»

23 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: 24 «Ɓɔɛ nuɓusɛiti pɔ, è devei ve ti ya ga ti maaɠooza Kɔlee ta Datan ta Aɓilameni ta-zeɠe ɠotaiti ba.»

25 Moize wuzeɠeni zooi ma. Izelayɛle ɠundiɠiiti ti ʋilɛni polu, ti li Datan ta Aɓilame ʋɔ bɛ. 26 É ɠɛni nuɓusɛiti ma: «À maaɠooza kotoba nui tɛiti ta-zeɠe ɠotaiti ba. À mina vɔɔɠu ti-yeaɠɔligi tanɔpɛ ba, ni wo la wɔinni, wo undaa ʋa ʋili ta-ɠotoiti faa zu!» 27 Naazu, ti maaɠoozani Kɔlee ta Datan ta Aɓilameni ta-zeɠe ɠotaiti ba.

Datan ta Aɓilame ti ɠulani, ti lo ta-zeɠe ɠotaiti daaʋɛ, ta ti-anzaiti, ta ti-loun zunuiti, ta ti-loun lointi. 28 Moize ɠɛni ma: «Nii ɠa wa kwɛɛ da ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é tèʋega, ga gè kɛɛwotii niiti kɛ, gè la faa nɔpɛ kɛɛzu ɓɔɠɔ ʋɛ ɠana nɔ. 29 Ni niima nuɓusɛiti ta zaana ga nu zaa ʋele nɔ, eɠɛʋelei deveai la nuɓusɛi ma ga é za, naazu Ɠɔoɠɔ GALAGI laade é ʋa vali mà, é ʋa tèʋe. 30 Kɛlɛ ni Ɠɔoɠɔ GALAGI a fai ta ɠɛɛna, nii kɛɠala la dɛ ɠɛɛni, ni zooi a laalaona, é ti ɓɔle ta ti-yeaɠɔligiti kpein, ti ma vului yei gɔvɛalaazu, wa kwɛɛ naazu ga nui niiti ti ɲɛɛɠulaʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI zu.»

31 Moize ɓeni nɔ ga woo ɠaaɓela, zooi ʋalini ga Datan ta Aɓilameni kɔɠɔwu. 32 Zooi laalaoni, é ti ɓɔle, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, ta Kɔlee ná-nuiti, ta ti-ɠɔligiti. 33 Naama nuiti ti yeini gɔvɛalaazu ga ti ma vului, ta tɔnɔiti kpein. Zooi laaɠuluni ti ma ʋolu. Pele ɠana ti ɠaalani da, nuɓusɛiti saama. 34 Ta-ɓee wooi mɛnigai ma, Izelayɛle nuiti kpein ti ɠɛni loni ná maaɠoolii zu, ti ɓizɛni, ti ɗa kpeei loo, ti ɠɛ ma: «Ade ɓizɛ, zooi mina ade ɓɔle, ada ɓalaa!» 35 Abui ɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ bɛ, é zunu unfelegɔ puulɔɔlugɔiti (250) gala, niiti ani maku nɛɛnɛgi ɠɛni ti ya.

17

Ɓɛ ɠa a zoo
é maaɓuɠa GALA ba?

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Eleazaal ʋɔ, zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-doun zunui, bo ma ga é ani maku nɛɛnɛ gala liɠiiti kula abui zu, é abulekaiti pu ya ɠoozama, mazɔlɔɔ diɠii naati ti ɲadega. 3 Nui niiti, ti zaai ta-ɠotoi maaʋele ma, à ta-ani maku nɛɛnɛ gala liɠiiti seɠe, wo ti loɠa, wo ti ɓɛtɛ ga kɔlu ɓɔi sɛpɛgiti, nii a ʋɛɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ma. Diɠii naati ti ɲadega, mazɔlɔɔ ti ʋaaʋɛ ga tiye pɔ̀. Ta ɠɛ ga poogi Izelayɛle nuiti bɛ.»

4 Zalaɠa ɠula nui Eleazaal ani maku nɛɛnɛ gala liɠiiti seɠeni, niiti ti ga kɔlu ɓɔigi, zunuiti niiti ti ʋaani ga tiye, abui naati galani. Ti ti loɠani, ti ti ɠɛ ga ma zɛpɛgiti, ti pɛɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ma. 5 Naa ɠa é ga ɠizɛsui Izelayɛle nuiti bɛ, ga nu nɔpɛ nii é la ga Aalɔn mavofodai, maa la nɛɛni, é ʋa maaɓuɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, é ʋa ani maku nɛɛnɛ kula ga zalaɠai gaazu, a ʋa ɠɛ eɠɛ Kɔlee ta ná-nuɓusɛiti, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni la Moize ya ga é bo ma.

Nuɓusɛiti ti zelii lo fai
Moize ta Aalɔn ma

6 Poluma zobui Izelayɛle nuɓusɛiti kpein ti ɠɛni zelii losu Moize ta Aalɔn ma, ti ɠɛ ma: «Wo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti paaʋɛ!» 7 Ti maaɓɔni ba Moize ta Aalɔn maaɠoolii zu. Ti ɠɛai ma latisu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ʋɔ pelei, pɛtɛ, tonaɓiingi ʋɛɛni ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠulani kɛlɛma. 8 Moize ta Aalɔn ti liini, ti lo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: 10 «À ɠula bɛbɛi tɛi saama, nà ti-ma zuwu ɠaaleʋezu ɠani nɔ.» Ti laaʋɛɛni zooi ma. 11 Naa ʋolu Moize ɠɛni Aalɔn ma: «Ɗa-ani maku nɛɛnɛ gala liɠii zeɠe fala, abulekaiti seɠe zalaɠa ɠulazuʋɛ, è pu su, è ani maku nɛɛnɛgi ʋu ga. Suvilɛ, è lii la nuɓusɛiti pɔ bɛ, è koto gba vai ɠɛ, mazɔlɔɔ Ɠɔɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawanai lokoleʋea, niizu maanɔɠɔi tɔɔzeiɗa.»

12 Aalɔn naa ɠɛɛni, nii Moize boni ma. É ani maku nɛɛnɛ gala liɠii zeɠeni, é ɓizɛ, é li nuɓusɛiti saama. Naazu maanɔɠɔi tɔɔzeini niina ga zeelia nuɓusɛiti ma. É ani maku nɛɛnɛgiti galani, é koto gba vai ɠɛ nuɓusɛiti bɛ. 13 É loni nuiti saama, niiti ti zaa ɠɛni de na, ta niiti ti ɠɛni vulua, maanɔɠɔi ɓeni. 14 Nui liegɔi é zaani naama maanɔɠɔi zu, é ɠɛni ga nu waapuugɔ maazu naanigɔ undɔfela (14 700), é ɠula niiti polu, ti undaaʋilini Kɔlee ná-fai zu. 15 Aalɔn ɠaleni ma Moize ʋɔ bɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, siɛgi zu maanɔɠɔi ɓeni la.

Aalɔn ná-tukpɔi

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 17 «Devei ve Izelayɛle nuiti zea, ga bolodama ɠundiɠii ɠilagilagi tukpɔi ɠila fe è ya. Tukpɔ puugɔ maazu felegɔ (12) ɠa bolodama ɠundiɠiiti ta fe è ya. È ti ɠilagilagi laaseigi zɛʋɛ ɛsɛ nɔnɔ ma. 18 Ɗa Aalɔn laaseigi zɛʋɛ Leevi ná-bolodai ná-tukpɔi ma, mazɔlɔɔ bolodama ɠundiɠi ɠilagilagi ná-tukpɔi ɠa ɠɛ ná. 19 Ɗa ti la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, zeele woo ɠesui ɠakalaʋɛ, ʋɛ ada ɠɛ ɠomisu ná. 20 Zunui nii gè yiimazeɠezu la, naa ná-tukpɔi ɠa ʋɔnɔ ba, naa ɠa a kɛ gè Izelayɛle nuiti ta-unsuyelii ɓe, nii ti bosu gòizu yeenɔpɛ wo laalɔɠɔma.»

21 Moize naama leveiti feeni Izelayɛle nuiti zea. Bolodama ɠundiɠiiti gilagilagi tukpɔ ɠilagila feeni zea, é ɠɛ ga tukpɔ puugɔ maazu felegɔ (12). Aalɔn ná-tukpɔi ɠɛni tɔnɔiti saama. 22 Moize ti laani Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, seɠe ʋɛlɛi wu, nii zeele woo ɠesui ɠɛni bu.

23 Poluma zobui, Moize lɛɛni seɠe ʋɛlɛi wu. É kaani ga Aalɔn ná-tukpɔi, nii é laani Leevi ná-bolodai laaseigi zu, é ʋɔnɔni ba, fulɔlɔiti gaaʋuye, gulu waai é ga amandegi, naa ma ɓɔigi ɠɛni ba. 24 Moize tukpɔi kpein seɠeni ʋolu seɠe ʋɛlɛi wu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, é li, é dɛɛ ga Izelayɛle nuiti. Ti naa ɠaani nii kɛai, ɛsɛ ge ná-tukpɔ zeɠeni.

25 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Aalɔn ná-tukpɔi la ʋolu zeele woo ɠesui ɠakalaʋɛ. Toɠa makɛsu ná eɠɛ poogi niiti bɛ, ta ɠɛ ti ɓaka, naa ɠa a kɛ è ti ɓeteʋe unsuyeli lo fai ʋa gàazu, ti ʋa za.» 26 Moize kɛɛni ɠana. É Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi zoni, eɠɛʋelei naa deveni la.

27 Izelayɛle nuiti ti ɠɛni Moize ma: «Wɛlɛ, gi loa ya, gá zaazu ɲɛgɛlɛin! 28 Nu-o-nu a maaɓuɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-seɠe ʋɛlɛi ʋa, naa ɠa zaazu! Zekana gi pɛ gi ɠaaɓelazu la?»

18

Zalaɠa ɠula nuiti
ta Leevi nuiti tosuʋɛ

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Aalɔn ma: «Ɗa-o, è-loun zunuiti-yo, ta è-ɠɛɛ mavofodaiti, faaɠaaza golaiti kpein ti ɠɛɛzu seizu ɲadegai laalɔɠɔma, ma ɠasɔi ɠa la wo unma. Ɗa-o, è-loun zunuiti-yo, faaɠaaza golaiti kpein ti ɠɛɛzu, wa-zalaɠa ɠula wotii ma ziɛgi zu, wa ɠa naama ɠasɔi a la wo unma. 2 È-ɠɛɛleaiti maaɓuɠa ɓɔɠɔ ʋa, Leevi ná-bolodai, è-ɠɛɛ ná-bolodai, ti ɠili è ʋa, ti ɓɔ è ʋa, wa è-loun zunuiti wo ɠɛ botii zu seɠe ʋɛlɛi wu, nii zeele woo ɠesui bu. 3 Ta ɗa-levei zo, ti ɗa seɠe ʋɛlɛi kpein makɛ, kɛlɛ ti la maaɓuɠaa seizu ɲadegai ma zɔɔlaiti ba, anɛɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓalaa, wa ʋa lia zaazu, tiya-o, wa-o. 4 Ta ɠɛ wo ʋa, ɗa-wotii zu, ta ɠɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu wotii kpein su, ti ɗa botii pɛ kɛ, nii maanɛai ga ti kɛ. Kɛlɛ nu ɠili nɔpɛ ge la maaɓuɠaa wo ʋa. 5 Wa ɠa seizu ɲadegai ma ɠasɔi a ɠɛ wo unma, ta zalaɠa ɠulazuʋɛ, nà-ziiɠaawanai loko la leʋea naazu, é ʋa yei Izelayɛle nuiti daalɔɠɔma. 6 À wɛlɛ, gè yiimazeɠeni ga wo-ɠɛɛleaiti, Leevi nuiti, Izelayɛle nui zɔiti saama, ta ga nɔ̀nɔi, gè ti veeʋɛ wo ya ga ti GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ma wotii ɠɛ. 7 Ɗɔun ɗa Aalɔn, wa è-mavofodaiti, wa wa-zalaɠa ɠula wotii ɠɛ, naa kpein su nii é ʋilɛsu zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa, ta nii é ada ɲadega wolai, seɠe zuɠooza golai ʋoluʋɛ, wo-ɠasɔi ɠana. Gè wa-zalaɠa ɠula wotii veeʋɛ wo ʋɛ ga faanɛɛi. Zɔi nɔpɛ a maaɓuɠana ná ʋa, ga wo ɠɛʋele, ta naama nui ʋaa.»

Zalaɠa ɠula nuiti ti-laamiizuʋɛ

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Aalɔn ma: «Woilo, nii dɔin Izelayɛle nuiti ti kulazu vebɛani ɲadegaiti ba, nà ɓɔɠɔi gè naa makɛ fai ɠaliva è ma. Gè fea è ʋɛ, wa è-mavofodaiti, wɔnɔi ɠa ná, naa ɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi. 9 Wɛlɛ nii a ɠɛ ga wɔnɔi vebɛani ɲadegaiti su, nii é ga nɔ̀nɔi, naa a zeɠena ba, é ɠala: nii dɔin Izelayɛle nuiti ti kɛɛzu bɛ̀ ga vebɛaniiti moloi zu, ta koto gba zalaɠaiti, ta ná-faa zuɓɛtɛ zalaɠaiti, ti ʋaazu ga tiye pɔ̀. Naama ani ɲadega wolaiti ta ɠɛ ga ɗɔnɔ, wa è-loun zunuiti. 10 Wa ti mi ada ɲadegai ta. Zunuiti nɔ ɠa ta mi. Ta ɠɛ ga ani ɲadega wolaiti wo ʋɛ.

11 «É ɓudɛ naa maazu, vebɛanii niiti Izelayɛle nuiti ti feezu bɛ̀, ɗa naa ɠilazuʋɛ zeɠe. Gè naa kpein fea è ʋɛ, wa è-loun zunuiti, ta è-loun anzanuiti, naa ɠa ga ɠɔoɠɔ tɔgi. Nuiti kpein ta ɠɛ ɗa-ʋɛlɛi wu, ti la tɔ koloɠoloni, ta zoo ti ta mi. 12 Zooi ʋa lɔnɔ mɔungiti ti feezu bɛ̀, gè naati ɓalaa fea wo ʋɛ, naa ɠa é ga gulɔi, ta dɔɔ niinɛi, ta moloi, 13 zooi ʋa lɔnɔ mɔungi kpein ti ʋaazu la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ. Nuiti kpein ta ɠɛ ɗa-ʋɛlɛi wu, ti la tɔ koloɠoloni, ta zoo ti ta mi.

14 «Nii kpein Izelayɛle nuiti ta konana mà ga nɔ̀nɔi, naa ɠɛa ɓalaa ga wɔnɔ. 15 Doun mɔungiti, ta togani mɔungiti, ta ti ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naati ta ɠɛ ga ɗɔnɔ. Kɛni è doun zunu mɔungi unmɔɔ, è togani yiʋo zinɛ mɔungi ɓalaa unmɔɔ, nii é la zooga é ʋa ɠula ga zalaɠa. 16 Zunu loin unmɔɔ ganii ɠa ɠula, a alu gila sɔlɔɔna, sɔngɔi ɠa ɠɛ ga wali ɠae lɔɔlugɔ, seizu ɲadegai ma valibogi zu, naama wali ɠaei ɠilagi ɠa ga galamu puugɔ. 17 Kɛlɛ mina va bu, ti ʋa nikɛ yiʋo mɔungi unmɔɔ, ɓaa baala ziʋo mɔungi, ɓaa boli yiʋo mɔungi, ta ga zalaɠa ani ɲadegaiti. Wa ti-ma ɲamai vaza zalaɠa ɠulazuʋɛ ma, wo ti-ma wulɔi ɠula ga zalaɠai, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 18 Ti-ma zuai ɠa ɠɛ ga ɗɔnɔ, eɠɛʋelei zalaɠa zuaiti ta ɗa ɠɛ la, ma ɠekegi ta ma ɓalai é ga zeezazu ʋelei, niiti ti ɠula ga datɛɠɛ vai ma ʋoogi. 19 Ani ɲadegaiti kpein Izelayɛle nuiti ti seɠezu ba Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ta-vebɛaniiti su, gè naati fea wo ʋɛ, ɗa-o, è-loun zunuiti-yo, è-loun anzanuiti-yo, naa ɠa ga ɠɔoɠɔ tɔgi. Toɠa ga minazeɠegi é la ɠoloɠologa ta é la valiboga, wo yɔɠɔzu wa Ɠɔoɠɔ GALAGI ta è-mavofodaiti.»

20 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Aalɔn ma: «È la zou zɔlɔɔga, ga è ɓɔɠɔ gele, Izelayɛle yooi zu, ɗɔnɔ nɔpɛ ge la ɠɛa ná, ti zaama. Nà ɠa gè ga ɗɔnɔi ta ɗa-ɓɛtɛi Izelayɛle nuiti saama.

Leevi nuiti ti-laamiizuʋɛ

21 «Puusiɛi nii kpein Izelayɛle nuiti ti kulazu, gè naa vea Leevi nuiti bɛ ga tɔnɔ, botii vaa zu ti kɛɛzu, nii ti kɛɛzu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu. 22 Izelayɛle nuiti ti la mɔ maaɓuɠaa GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi ʋa, ti ʋa koto zeɠe, ti ʋa za. 23 Leevi nuiti nɔ ɠa ta ɠɛ GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu wotiiti kɛɛzu, ni faaɠaaza gola ɠa ɠɛɛna ná, tiya ɠa ma ɠasɔi a la ti unma. Toɠa ɠɛ ga ɠɔoɠɔ tɔgi, wo-mavofodaiti kpein bɛ. Ti la zou zɔlɔɔga Izelayɛle nuiti saama, 24 mazɔlɔɔ nà puusiɛi kpein feezu Leevi nuiti bɛ ga tɔnɔ, nii Izelayɛle nuiti ti kulazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Naa ɠa é kɛa, gè boni ti ma ga ti la zou zɔlɔɔga Izelayɛle nuiti saama.»

Leevi nuiti ta-ʋuusiɛi

25 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: 26 «Bo Leevi nuiti ma ga: ‹Siɛgi zu Izelayɛle nuiti ti ʋaazu ga puusiɛiti wo ʋɔ, gè feezu wo ya ga wɔnɔ, wa puusiɛi ɠula ba ga vebɛanii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naa ɠa é ɠɛɛzu ga puusiɛi ma ʋuusiɛi. 27 Wɔnɔ ma ɠuladai naa ɠa levezu ga, eɠɛʋelei naa la, nii é ɠulazu molo loɠazuʋɛ ta dɔɔ ɓɛtɛzuʋɛ. 28 Pele ɠana wa ta ɠula da la, wa ɓalaagi, é ɠɛ ga vebɛanii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é ɠula puusiɛi kpein ba, wo sɔlɔɔsu Izelayɛle nuiti zea. Wa fe zalaɠa ɠula nui Aalɔn ya, é ɠɛ ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 29 Faanɛɛi kpein wo sɔlɔɔsu, wa vebɛanii zeɠe ba Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, wa ma ʋagɔi zeɠe ba, é ɠɛ ga ma ʋagɔ ɲadegai seɠeai ba yɛ.›

30 «Ɗa ɠɛ ti ma mɔnɔ: ‹Wa ma ʋagɔi ɠulana ba, mɔtai ɠa ɠɛ wo ʋɛ, Leevi nuiti, eɠɛʋelei naa la, nii é ɠulazu molo loɠazuʋɛ ta dɔɔ ɓɛtɛzuʋɛ. 31 Wa mi, ʋɛ nɔpɛ ná nɛai wo ʋɛ, wa wa-ʋɛlɛyeɠeiti, mazɔlɔɔ wo-zalai ɠana, botii kpein faa zu nii wo kɛɛzu GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu. 32 Wo la faaɠaaza nɔpɛ kɛa ga naa, tɔɔzei wo ma ʋagɔi zeɠeʋɛ ba bɛ̀. Naazu wo la Izelayɛle nuiti ta-vebɛani ɲadegaiti kɔzɔa ɲɛgɛlɛin, wo ʋa za.»

19

Ɲade ɗɛi ná-fai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ta Aalɔn ʋɔ, é ɠɛ ti ma: 2 «Pɛtɛ, devei nii ɠa é Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tɔgi zu: À bo Izelayɛle nuiti ma, ti ʋa ga nikɛ zaa ɓɔigi, nii nɛɛʋuzu la ba, ɓaa maa ʋa lɛɠɛfɛ, nii é la dɛ wozawolini. 3 Wa fe zalaɠa ɠula nui Eleazaal ya. Naa ɓalaagi ɠa lii la wo-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, ti kɔdaaleʋe gaazu. 4 Toɠa ma ɲamai ta zo, é yeeɓeɠai lɔ bu, é faza ná zeizu ɠɛ lɔfela GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi letema ʋelei. 5 Naa ʋolu, ta nikɛ zaai naa ɠala gaazu: ma ɠɔlɔi, naa ʋɛɛ ma zuai ʋa, ta ma ɲamai, naa ʋɛɛ ma ɓooiti pɛ ba. 6 Naa ʋolu, zalaɠa ɠula nui ɠa sɛdele gulu ɓuɠai zeɠe, ta ɠizɔɔpe tufa ɓifɔgi, ta geze ɓɔi sɔsɔgi, é ti ʋili abuzogi zaamaʋɛ, ʋɛ nikɛ zaa ɓɔigi ɠalazu ná. 7 Naa pɛ poluma, zalaɠa ɠula nui ɠa ná-seɠeiti gba, é ɓɔɠɔ maagba, aisa é ʋa ɠale ma wo-ʋuuzuʋɛ, anɛɛ naa ʋe, kɔzɔai ɠa yɛ de tɔgi letemazu eyɛsu kpɔkɔi zeeli. 8 Zɔi ɓalaagi a nikɛ zaai ɠala, naa ɠa ná-seɠeiti gba, é ɓɔɠɔ maagba, kɔzɔai ɠa yɛ de eyɛsu kpɔkɔi zeeli. 9 Zunu ɠila nii ɲadegai tɔgi letemazu, naa ɠa nikɛ zaai ma yuʋui ɠaalɛ ba, é lii la wo-ʋuuzuʋɛ ʋolu ʋelei, é pu ada ɲadegai ta, ʋɛ a makɛ ná Izelayɛle nuɓusɛiti bɛ, ɲade ɗɛi ɓɛtɛ vai zu, koto gba vai zu. 10 Zɔi a nikɛ zaai ma yuʋui ɠaalɛ ba, naa ɓalaa ɠa ná-seɠeiti gba, kɔzɔai ɠa yɛ de eyɛsu kpɔkɔi zeeli. Izelayɛle nuiti ta seikɔɠɔma nuiti, ta tɔgi nii zo eyɛsu ɠɔ.

11 «Nu-o-nu a vɔɔɠu nu ʋooma ʋa, kɔzɔai ɠa yɛ de, tɔgi letemazu, folo lɔfela laawu. 12 Ni a ɓɔɠɔ ɲadena foloi zaʋasiɛi ta dɔfelasiɛi, ga niima ɗɛi, toɠa ɲade. Ni naa la ɠɛɛni, kɔzɔai ɠa yɛ de. 13 Nu-o-nu nii a vɔɔɠu nu ʋooma ʋa, é la ɓɔɠɔ ɲade fai ɠɛɛni, toɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠɔzɔzu. Naama nui ɓe ka leʋe Izelayɛle nuiti ba. Tɔɔzei ɲade ɗɛi la vazani ma, kɔzɔai ɠa yɛ de.

14 «Tɔgi ʋɛtɛ, nii maanɛai ga wo so: Ni nu a zaana seɠe ɠotai wu, niiti kpein ti lɛɛzu ná, ta niiti kpein ti ɠɛni ná, ti ɠɔzɔai ɠa yɛ de folo lɔfela laawu. 15 Aniɲakai kpein daalaogai, dakulu ge la ʋɛɛni da, naa ɠa ɠɔzɔ. 16 Ni nu a vɔɔɠuna nu ʋooma ʋa dɔɓɔi zu, nu paa, ɓaa é za ɓɔɠɔ ʋɛ, ɓaa é vɔɔɠu nu ɠaei ɓaa kabai ʋa, kɔzɔai ɠa yɛ de folo lɔfela laawu.

17 «Nii a kɛ é ɲade, ta nikɛ zaai ma yuʋui zeɠe, nii kulaai ga zalaɠai, é ɠala, koto gba vai zu, ti pu aniɲakai zu, ti ziɛungi zu ɗɛi ʋu ma. 18 Zunui nii ɲadegai tɔgi letemazu, naa ɠa ɠizɔɔpe tufa ɓifɔgi gila seɠe, é dɔ ziɛi wu, é ta vaza seɠe ɠotai wu, ʋɛ nui ta zaai ná, ta aniɲakaiti ma, ta nuiti kpein ma ti ɠɛni ná. Toɠa kɛ ɠana nɔ naama nui ʋɛ, nii fɔɔɠuai nu ɠaeiti ba, ɓaa nu ʋoomai ʋa, nii nui ta paai, ɓaa saai ɓɔɠɔ ʋɛ, ɓaa nii fɔɔɠuai kabai ʋa. 19 Nui nii ɲadegai tɔgi letemazu, naa ɠa a ziɛi vaza zɔi ma nii kɔzɔai. Toɠa naa ɠɛ foloi zaʋasiɛi ta dɔfelasiɛi ma. Folo lɔfelasiɛi, zunui kɔzɔai, naa ɠa ná-seɠeiti gba, é ɓɔɠɔ maagba. Kpɔkɔi, toɠa ɲade.

20 «Kɛlɛ ni zunui nii kɔzɔai, é la ɓɔɠɔ ɲadeni, kpe ka leʋe Izelayɛle nuiti ba, mazɔlɔɔ toɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI zeizu ɲadegai ɠɔzɔzu. Tɔɔzei ɲade ɗɛi la vazani ma, kɔzɔai ɠa yɛ de.

21 «Izelayɛle nuiti ta niima lɔgi zo eyɛsu ɠɔ. Zɔi a ɲade ɗɛi vazana, naa ɠa ná-seɠeiti gba. Zɔi a vɔɔɠuna naama ɗɛi ʋa, naa ɠa ɠɔzɔ eyɛsu kpɔkɔi zeeli. 22 Zunui kɔzɔai, anii kpein a vɔɔɠu ba, naati ta ɠɔzɔ, nu-o-nu a vɔɔɠu nui ʋa, nii kɔzɔai, tɔ ɓɔɠɔi ɠa ɠɔzɔ eyɛsu kpɔkɔi.»

20

Miliyame zaa vai
ta Meeliɓa ɗɛi

(Ɛgezɔde 17:1-7)

1 Konagi ma alu mɔungi, Izelayɛle nuɓusɛiti ti zeelini Sin teʋebai zu, ti ʋu Kadɛse. Miná ɠa Miliyame zaani ná, ti maaɠulu ná.

2 Ziɛ la ɠɛni ná. Nuɓusɛiti ti ɠaalɛɛni ba Moize ta Aalɔn laalɔɠɔma. 3 Ti kpɔɛi ʋɛɛni Moize ʋa, ti ɠɛ ma: «Ee, ni gá la ɠɛni zaani, siɛgi zu gi-ɠɛɛleaiti ti ɠɛni zaazu la, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu! 4 Leeni vaa zu wo ʋaai ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti niima leʋebai zu, gi za gá gá-loganiiti? 5 Leeni vaa zu wo zeɠeai ga giye Ezipete yooi zu, wo ʋa ga giye niima adaʋɛ nimizai zu? Nu la zooga é ʋa ani nɔpɛ sin ʋɛ. Nu la kooleɠoole gulu ɠaazu ʋɛ, ɓaa kpelei, ɓaa gelenade gului. Ziɛ vɔlɔ ɠa é la ná, nu ʋa ɓɔɔle.»

6 Moize ta Aalɔn ti maaɠoozani bɛbɛi ʋa, ti li GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, náʋɛ ɠa ti looni ná, ti laaʋɛɛ zooi ma. Názu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠulani la ti ʋɛ kɛlɛma. 7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 8 «Ɗa-lukpɔi zeɠe, wa è-liɛ Aalɔn, wo nuɓusɛiti gaalɛ ba. Wa ɓɔɛ fasa ɠɔtui ʋɔ ti ɠaazu, é ziɛi ve. Ɗa ziɛi ɠulazu fasa ɠɔtui naa ʋa, è fe nuɓusɛiti zea, ti ɓɔɔle ta ta-loganiiti.»

9 Moize liini, é ná-tukpɔi zeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, eɠɛʋelei naama levei veeni la zea. 10 Moize ta Aalɔn ti bɛbɛi lolini fasa ɠɔtui ʋɔ bɛ, nii é lɛɛni ga tiye. Moize ɠɛni ti ma: «À woilo, wɔiti wo ga kololala nuiti! Wo laaʋɛ da ɓaa, ga gá zoo gi ziɛi ɠula fasa ɠɔtui tɛi ba wo ʋɛ?» 11 Moize yeewuzeɠeni, é fasa ɠɔtui loɠa la ɠɛ fele ga ná-tukpɔi. Ziɛi ɠulani ga bɔɔlɔa. Nuɓusɛiti ta toganiiti ti zooni ti ɓɔɔle.

12 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ta Aalɔn ma: «Tɔɔzei wo la laani dà, wo ʋa nà-ɲadedai wɔɔlɔ Izelayɛle nuiti gaazu, naa maaʋele ma, wa la mɔ de, wa lo niima ʋɛbɛi luɠɔ, wo ʋa lii la naama yooi zu, nii gè feezu ti ʋɛ.»

13 Meeliɓa ɗɛiti kana, Meeliɓa laaseigi ɠa é ga «sakpegi.» Ná ɠa Izelayɛle nuiti ti kpɔɛi ʋɛɛni ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa. Ná ɠa mɔnɔ é ná-lɛbiyai ɠulani ná kɛlɛma ti ʋɛ.

Edɔme masagi ɠɛlɛ vai
Izelayɛle leʋe fai ʋa ná-zooi zu

14 Moize keelaiti teʋeni, ti zeɠe Kadɛse, ti li Edɔme masagi ʋɔ bɛ. Ti ɠɛni ma: «È-ɠɛɛloin Izelayɛle ɠɛ, è kpɔlɔiti kpein kwɛɛ, nii gi sɔlɔɔgai. 15 Kaite gi-mɛmɛwolani ti liini Ezipete yooi zu, gi zeini ná kona mɔinmɔin daawu. Kɛlɛ Ezipete nuiti ti gi zopele ɲɔuni, eɠɛʋelei ti gi-mɛmɛwolani sopele ɲɔuni la. 16 Gi ɓainni Ɠɔoɠɔ GALAGI woizu, é gi woomɛni. É ná-geezuɠeelai leʋeni, é gi ɠula Ezipete yooi ʋa. Niizu gá Kadɛse, taai nii é ʋuuni ɗa-yooi ma ɠwɛpelemaʋɛ. 17 Va bu, gi leʋe ɗa-yooi zu. Gi la ziɛzu kpalagaa zu, ɓaa kpelea, gi la wa-ɠɔlɔyeɠe ɗɛ ɓɔlezu. Gá ʋilɛsu nɔ pele wolai nɔ ma, gi la zeɠezu ba, gi ʋa li ga yeezazu ʋele, ɓaa ɠɔʋɛzu ʋele, eyɛsu gi ɗa-yooi maazuɓudɛ.»

18 Edɔme masagi gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Wo la leʋesu nà-zooi zu. Ni naa laade, nà kɔɔi ʋɛɛ wo ʋa.»

19 Izelayɛle ɠeelaiti ti ɠɛni ma: «Gá ziɛzu nɔ ga pele wolai, ni gá ɗa-ɗɛi ta ɓɔlena, gá gá-loganiiti, gá sɔngɔi ve è ya. Gi la faa ɠili nɔpɛ maaɠaazaɠabosu è ma, kɛni nɔ è va bu, gi ziɛ ɠɔɠɔa, gi leʋe ɗa-yooi zu.»

20 Masagi ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Wo la leʋesu ʋɛ!»

Edɔme nuiti ti Izelayɛle laaɠomini ga kɔɔɓɔgi, ti wola mɔin, ti wola yeeɠaaɓaai, 21 ti pele ɓesa ti luɠɔ, ti ʋa leʋe ta-yooi zu, naa ɠa é kɛɛni Izelayɛle nuiti ti liini la ga pele ɠili.

Aalɔn zaa vai

22 Izelayɛle nuɓusɛiti kpein ti zeɠeni Kadɛse, ti zeeli Ɠɔɔl gizei ma. 23 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ta Aalɔn ʋɔ, Ɠɔɔl gizei ma, Edɔme yooi ma ɠwɛpelemaʋɛ, é ɠɛ ti ma: 24 «Aalɔn ɠana ʋa liizu mɛmɛwolani pɔ, ti zaai. É la lɔɔzu zooi naa zu, nii gè ʋaazu feezu Izelayɛle nuiti zea, mazɔlɔɔ wo woozotalai ɠɛɛni ga nà-deveiti, Meeliɓa ɗɛi ná-faa zu. 25 Aalɔn zeɠe ta ná-doun zunui Eleazaal, è lɛ ga tiye Ɠɔɔl gizei ma. 26 Ɗa Aalɔn ná-zalaɠa ɠula zeɠeiti kula kɔba, è ti loo ná-doun zunui Eleazaal ɠɔba. Naazu Aalɔn ɠa li niina mɛmɛwolani pɔ, toɠa za miná.»

27 Moize naa ɠɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI deveni la. Ti saʋagɔ, ti lɛɛni Ɠɔɔl gizei ma, nuɓusɛiti gaazu. 28 Moize Aalɔn ná-seɠeiti kulani kɔba, é ti loo ná-doun zunui Eleazaal ɠɔba. Aalɔn zaani ná, gize unmaʋɛ. Moize ta Eleazaal ti yeini, ti zeɠe gize unmaʋɛ. 29 Izelayɛle nuɓusɛiti kpein ti suɠwɛɛni ga Aalɔn zaa. Nuɓusɛiti kpein ti ná-wɔlɔi woni folo ʋuusaʋagɔ (30) laawu.

21

Izelayɛle nuiti ti zobo sɔlɔɔ fai
Kanaan nuiti ma

1 Masagi Alade, Kanaan nui, é ɠɛni zeini lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu, é mɛnini ga Izelayɛle nuiti ta leʋesu ga Atalime ʋelei. É laalɛɛni ti wu, é tanigaa zo ti zaama ga duɔi. 2 Izelayɛle nuiti ti minazeɠeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ti ɠɛ ma: «Ni ɗa niima nuɓusɛiti dɔɔna gi yeezu, gá ta-laaiti kpein koloɠolo mɛtu.» 3 Ɠɔoɠɔ GALAGI Izelayɛle nuiti gooi zoni, é zobogi ve ti ʋɛ, ti pilɛ sɔlɔɔ Kanaan nuiti ma. Izelayɛle nuiti ti ti zuwuɠaaleʋeni, ti ta-laaiti koloɠolo. Ti naama adaʋɛ laaseigi ʋɛɛni ga Ɠɔɔlema (nii poluʋɛ ga «é ɠoloɠologa»).

Kaali ɲɔiti ta-vai

4 Izelayɛle nuiti ti zeɠeni Ɠɔɔl gizei ma, ti li ga Seeli Kpoloɗɛi ʋɔ pelei, nii a kɛ ti Edɔme yooi maala. Kɛlɛ nuɓusɛiti iɲɔ ge leʋeni pelei zu. 5 Ti tɔɔzeini ga ɓɔɛa GALA daalɔɠɔma ta Moize, ti ɗa ɠɛ ma: «Lee vaa zu wo gi ɠulaai Ezipete yooi ʋa, wo ʋa ga giye, gi ʋa za teʋebai zu? Mazɔlɔɔ ɓulu la ná, ziɛ la ná, niima maanɔɠɔ laamianigi wɔinzeɠea gi ma!»

6 Názu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI kaali ɲɔiti teʋeni la nuɓusɛiti daalɔɠɔma, ti ɗa ti ɲi. Izelayɛle nuɓusɛi zaani ga gola. 7 Nuɓusɛiti ti ʋaani, ti Moize ɠa, ti ɠɛ ma: «Gi kotoi ɠɛɛni, siɛgi zu gi ɓɔɛa la Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma ta ɗa ɓɔɠɔi. Niizu, soma è Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛ, é kaali tɛiti kula gi ma!» Moize maanɛɛnɛi woni nuɓusɛiti bɛ.

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Kaalii ɓɛtɛ ga kɔlui, è sɛlɛ gulu ɠoozagi ʋa. Zɔi nɔpɛ kaali a ɲiina, é ɠaazuwuzeɠe, é wɛlɛ kaalii tɔna ba, naa la zaa.» 9 Moize kaalii ɓɛtɛni ga kɔlu ɓɔigi, é sɛlɛ gulu ɠoozagi ʋa. É zo názu ma, nu nɔpɛ kaalii a la ɲiina, é ɠaazuwuzeɠe, é wɛlɛ kaalii ʋa, é ga kɔlu ɓɔigi, naa la mɔ ɠɛni za.

Minazeɠe zooi ma ɠwɛpelemaʋɛ

10 Naa ʋoluma, Izelayɛle nuiti ti zeɠeni ti-ʋuuzuʋɛ, ti li, ti ʋu Wɔɓɔte. 11 Ti zeɠeni miná, ti li Iye-Aɓalime, nii é teʋebai zu, gaaʋotegai Moaɓe yooi ma, folo ɠulazu ʋelei. 12 Naa ʋoluma, ti liini, ti ʋu Zeelɛde nɛmɛi zu, 13 naa ʋolu ti liini, ti ʋu ziɛ wolai Aalenɔn ʋolu ʋelei, ziɛi naa ɠa é yeizu teʋebai zu, é ɗa ɠula Amɔɔl nuiti ta-yooi zu, é ga kwɛpelegi Moaɓe yooi ta Amɔɔl nuiti ta-yooi yɔɠɔzu. 14 Naa ɠa é ba, bogɛ é ɠole, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔ vaiti ma zɛʋɛi zu ga: «Waɠɛɓe nii é Sufa, ta ma ɓekegiti, ta Aalenɔn, 15 é ɓɔ ma ɓekegiti ba, ti yeizu Aal taai ʋɔ pelei, tiya ɠa ti ga Moaɓe ɠwɛpelegiti.»

16 Ti zeɠeni miná, ti li Ɓeel. Kɔlɔyeɠei naa ná-fai ɠa é kɛɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Nuɓusɛiti gaalɛ ba, nà ziɛi veezu ti ya.» 17 Izelayɛle nuiti ti niima wuyei looni, ti ɠɛ ma:

«Ziɛi ɠula kɔlɔyeɠei zu, é lɛ!

À maamusɛi wo!

18 À kɔlɔyeɠei ʋɛtɛ,

nii kundiɠiiti ti bɔɔni,

nii nu wolaiti ti bɔɔni

ga ta-lukpɔi ta ta-ɓakɔiti.»

Ti zeɠeni teʋebai zu, ti li Matana, 19 ti li Naɠaliyɛle, ta Ɓamɔte. 20 Ti liini nɛmɛi zu, nii é Moaɓe yooi zu, gizei nii daaseigi ga Pizega, naa unmaʋɛ, ʋɛ ná zɛlɛgai teʋebai maazu.

Izelayɛle pilɛ sɔlɔɔ fai masagi
Siɠon ma ta masagi Wɔge

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛ 2:26--3:11)

21 Izelayɛle nuiti ti keelaiti teʋeni Amɔɔl nuiti ta-masagi Siɠon ma, ti ɠɛ ma: 22 «Va bu, gi leʋe ɗa-yooi zu. Gi la ziɛzu kpalagaa zu, ɓaa kpelea, gi la wa-ɠɔlɔyeɠe ɗɛ ɓɔlezu. Gá ʋilɛsu nɔ pele wolai nɔ ma, eyɛsu gi ɗa-yooi maazuɓudɛ.»

23 Anɛɛ naa ʋe, Siɠon ɠɛlɛni, é la ɓeni ti ʋa, ti ʋa ziɛ ná-zooi zu. É ná-kɔɔɠɔ nuiti pɛ gaalɛɛni ba, é li Izelayɛle nuiti daalɔɠɔma teʋebai zu, é kɔɔi ʋɛɛ ti ʋa Yaɠase. 24 Kɛlɛ Izelayɛle nuiti ti vɔnini ma, ti ná-zooi pɛ seɠe, é zo ziɛ wolai Aalenɔn ma, nu yeezazu ʋelei, é li ziɛ wolai Yaɓɔke ʋɔ pelei, nu ɠɔʋɛzuʋɛ, eyɛsu é li Amɔn nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei, ná makɛga ɠɛni de kpekpe. 25 Izelayɛle Amɔɔl nuiti ta-laaiti kpein soni, é zei ti zu, Ɠɛseɓon taai la ma mɛɛ, ta maaɠoolii zu geleiti pɛ. 26 Mazɔlɔɔ Ɠɛseɓon ɠɛni ga taa wola, ʋɛ Amɔɔl nuiti ta-masagi Siɠon ɠɛni zeini ná, é zo naama ziɛgi zu ma, é kɔɔi ʋɛɛni la Moaɓe masagi ʋa, é zooi kpein seɠeni, é zeeli ziɛ wolai Aalenɔn ma. 27 Naa ɠa é ba, faaɠwɛ nuiti ti boni la, ti ɠɛ ma:

«À ʋa Ɠɛseɓon!

Siɠon ná-taai lo ʋolu,

é lo ʋolu!

28 Mazɔlɔɔ abui ɠa vukazu, é ɗa ɠula Ɠɛseɓon,

abuzogi vazaga, é ɗa ɠula Siɠon ná-taazuʋɛ,

é Aal ɠala Moaɓe yooi zu,

ta Aalenɔn ada ɠaaɠoozagiti maliɠiiti.

29 Maanɔɠɔi ɠa è ʋɛ, Moaɓe!

È loa ya, Kemɔse ná-nuɓusɛi!

È-loun zunuiti ti ʋela.

È-loun anzanuiti ti ɠɛa ga

Amɔɔl nuiti ta-masagi ná-duɔiti,

ungo, Siɠon masagi.

30 Gi gá-mɛɛinti pilini Amɔɔl nuiti ma!

Niizu zooi pɛ ge ɠoloɠologa,

é zo Ɠɛseɓon, eyɛsu é zeeli Diɓon.

Eyɛsu é li Nɔfa, é li ɠite Meedeɓa,

gi ti kpein koloɠoloni!»

31 Zekana Izelayɛle nuiti ti zeini la Amɔɔl nuiti ta-yooi zu. 32 Moize zou zuʋɛtɛ nuiti teʋeni, ti li, ti Yazɛɛl taai ʋɛtɛ. Taaiti kpein ti ɠɛni ba, Izelayɛle nuiti ti naati soni, ti Amɔɔl nuiti kpɛ ná.

Izelayɛle nuiti ti pilɛ sɔlɔɔ fai
Ɓasan masagi Wɔge ma

33 Naa ʋolu ti latini, ti li ga Ɓasan ʋele. Ɓasan masagi Wɔge ɠulani, ta ná-kɔɔɠɔ nuiti kpein, ti ti laaɠomi, ti ʋa kɔɔi ʋɛɛ ti ʋa Edeleyi. 34 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Mina lua tɔun ba, mazɔlɔɔ gè dɔa è yeezu, ta ná-kɔɔɠɔ nuiti kpein, é ʋɛɛ ná-zooi ʋa. Ɗa so, eɠɛʋelei è Amɔɔl nuiti ta-masagi Siɠon zoni da, nii é ɠɛni zeini Ɠɛseɓon.»

35 Izelayɛle nuiti ti Wɔge ʋaani ta ná-doun zunuiti, ta ná-kɔɔɠɔ nuiti kpein. Nu ɠila kpalaa ge la ɠulani. Ti ná-zooi zoni.

IZELAYƐLE NUITI KƐAI MA
MOAƁE NƐMƐI ZU

22

(22:1--36:13)

Ɓalaame ta Ɓalake ta-vai

1 Izelayɛle nuiti ti liini mɔnɔ, ti ʋu Moaɓe nɛmɛi zu ziɛ wolai Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, Zeeliko letemaʋɛ. 2 Sipɔɔl ná-doun zunui Ɓalake naa kpein kaani, nii Izelayɛle kɛɛni ga Amɔɔl nuiti. 3 Moaɓe nuiti ti wola luani nuɓusɛiti mɔin vai ʋa. Moaɓe nuiti sasuɓalini Izelayɛle nuiti tuɠɔ. 4 Ti ɓɔɠɔ ɠaani ta Madiyan nuiti ta-ɠundiɠiiti, ti ɠɛ naati ma: «Niima ʋɛbɛ wolai ɠa ʋaazu, ti zooi ta maaɠoolii kpein koloɠolo, eɠɛʋelei nikɛiti ta ɗa tufaiti gaamii la dɔɓɔiti su.» Naama ziɛgi zu Sipɔɔl ná-doun zunui Ɓalake ɠɛni masadai ɠɛɛzu Moaɓe yooi unda. 5 É keelaiti teʋeni Ɓeyɔɔl ná-doun zunui Ɓalaame ma Petɔɔl, ziɛ wolai Ufelate ɠobaʋɛ, zooi naa ɠa é zɔlɔɔni su, é ɠɛ naa ma: «Wɛlɛ nuɓusɛiti kulaʋɛ Ezipete! Ti vazaga adaʋɛ pɛ, ti zeiɗa nà-zooi letemaʋɛ. 6 Niizu nà è maanɛɛnɛzu ga è ʋa. Niima nuɓusɛiti foovo bɛ̀, mazɔlɔɔ ti-zɛbɛi wɔɔlɔʋɛ nɔ̀nɔi ʋa. Tanisu nà zoo naazu gè vala ti ʋa, gè vɔni ti ma, gè ti ɓɛ, ti ɠula zooi ʋa. Mazɔlɔɔ gè kwɛɛ, zɔi ɗa tuya loo bɛ, tuyai ɠa naa ʋɛ, zɔi ɗa foovo, naa voovooʋɛ.»

7 Moaɓe ɠɛwolaiti ta Madiyan ɠɛwolaiti ti liini ga lobɛanii, ungaiziɛ vai zu, ti ʋa fe Ɓalaame ya. Ti zeelini Ɓalaame ʋɔ bɛ, ti Ɓalake laawooi wo ma. 8 Ɓalaame ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «À yɛ ʋɛ za kpɔkɔi. Lina, nà nà-gooɠaaʋotegi ve wo ya, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI a ɓɔɛ la pɔ̀.» Moaɓe ɠundiɠiiti ti ɲiini pɔ bɛ.

9 GALA ge ʋaani Ɓalaame ʋɔ bɛ, é gaazaɠa, é ɠɛ ma: «Nui ɓɛgele ɠa ga niiti ti è ʋɔ bɛ?»

10 Ɓalaame gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nuiti be Sipɔɔl ná-doun zunui Ɓalake, Moaɓe masagi ti leʋegai, ga ti ɠɛ mà: 11 ‹Nuɓusɛiti ti ɠulaai Ezipete yooi ʋa, niizu ti ʋɛa zooi zu mɛɛ. Ʋa, è ti voovo bɛ̀, tanisu nà zoo naazu gè ti zakpe, gè ti ɓɛ.› » 12 Kɛlɛ GALA ge ɠɛni Ɓalaame ma: «Mina ʋilɛ ti ʋolu, wo ʋa li. È la niima nuɓusɛiti foovoa, mazɔlɔɔ tuyai ɠa ti ma.»

13 Poluma zobui, Ɓalaame liini, é ɠɛ kundiɠiiti ma, niiti Ɓalake ti leʋeni: «À ɠale ma wa-yooi zu, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI la yeezeini bu ga gè ʋilɛ wo ʋolu.»

14 Moaɓe zou zu ɠundiɠiiti ti wuzeɠeni, ti ɠale ma Ɓalake ʋɔ bɛ, ti ɠɛni ma: «Ɓalaame la kɛɛni, é ʋa ʋilɛ gi ʋolu, gi ʋa ʋa.»

15 Ɓalake kundiɠi ɠiligaa leʋeni, ti mɔin gola, é leʋe ma mɔungi ʋa, ta unfemai veezu ti ʋɛ, é leʋe mɔun keleiti ba. 16 Ti ʋaani Ɓalaame ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Sipɔɔl ná-doun zunui Ɓalake ɠɛ: ‹Soma, è mina ɠɛlɛ, è ʋa è ɓɔ bà. 17 Nà è wola wɔɔlɔ, nà naa pɛ kɛ, nii ɗa maaɠaazaɠabo mà. Kɛlɛ kɛni è ʋa, è nuɓusɛi tɛiti foovo bɛ̀.› »

18 Ɓalaame Ɓalake ná-botiɠɛ nuiti gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Anɛɛ ni Ɓalake ɠa ʋaazu ga walii ta zanugi, nii é ná-masa pɛlɛi laavegai, é fe zèa, gè la Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà-GALAGI ná-devei tanɔpɛ koloɠologa, ma wola, ɓaa ma go. 19 Kɛlɛ tama, wa ɓalaa, à yɛ ʋɛ za kpɔkɔi. Nà pɔ gè naa ɠwɛɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa pɔ é fai ta wo mà dɛ.» 20 Kpidii GALA ge ʋaani, é ɠɛ Ɓalaame ma: «Ni niima zunuiti ti ʋaa è lolisu, à li wa tiye. Kɛlɛ mina faa nɔpɛ kɛ, kɛni nii nà bona è ma.» 21 Ɓalaame wuzeɠeni sobui, é ná-soovale saai maaɠili, ti li ta Moaɓe ɠundiɠiiti.

Geezuɠeelai pele leʋe vai
Ɓalaame luɠɔ

22 GALA ge yiiɠaawanani siɛ vai naa zu. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai loni pelei zu, é ɓesa tuɠɔ. Ɓalaame ɠɛni ná-soovale saai ɠɔma, ná-botiɠɛ nu felegɔ ʋilɛgai polu. 23 Soovale saai geezuɠeelai ɠaani, boɠa zɔkpɔi zea, kulaai maalaɠagi zu, é loni pele zaamaʋɛ. É zeɠeni pelei ʋa, é li ga dɔɓɔi zu ʋele. Ɓalaame tɔɔzeini ga doɠaa, é ʋaa la pelei zu.

24 Geezuɠeelai liini, é lo ɠoozama pele zokogi zu, leezɛn ɓeleiti zɔɠɔzu, kɔtu ziɠigi zɔɔla ʋele, é zɔɔla ʋele. 25 Soovale saai Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠaani, é ziɠa kɔtu ziɠigi ʋa, é Ɓalaame ɠɔɠɔi ɓata kɔtu ziɠigi ʋa. Naa ɓalaa tɔɔzeini ga doɠaa.

26 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai leʋeni ti ʋa mɔnɔ, é li, é lo pele ɓoɠologi zu, ʋɛ nu la zooga é ʋa leʋe ná, ga nu yeezazu ʋele, ɓaa nu ɠɔʋɛzu ʋele. 27 Siɛgi zu soovale saai kaani la, é ʋɛɛni zooi ma, Ɓalaame wu. Ɓalaame yiiɠaawanani, é tɔɔzei ga suloɠaa ga ná-tukpɔi. 28 Ɠɔoɠɔ GALAGI soovale saai laaʋɛ vieni, é ɓɔɛ Ɓalaame ʋɔ, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa gè kɛai ga ɗe, è dòɠa ná zeizu ɠɛa saʋa?» 29 Ɓalaame gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Mazɔlɔɔ è ɲɛɛɠulaʋɛ sù. Ee, ni boɠa zɔkpɔ ɠɛni zèa, gè ɠɛa è ʋaazu ɠani nɔ!» 30 Soovale saai gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà laade gè ʋa ɠɛ ga ɗa-zoovale saai, nii ɗa ɗa zei kɔma yeenɔpɛ? Zekaa nɛi nà ɗa è zo da pɔlɔmazu ɓaa?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa!»

31 Gaamago nɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI Ɓalaame ɠaazuʋɛ zeɠeni ma, é Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠa, é loni pele zaamaʋɛ, ná-boɠa zɔkpɔi zea, kulaai maalaɠagi zu. Ɓalaame ʋilɛni ɲiibiɠa, é nɔkɔ, é unpilɛ zooi ma. 32 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠɛni ma: «Leeni vaa zu è ɗa-zoovale saai loɠaai ná zeizu ɠɛ saʋa? Nà ɠa pàai, gè pele leʋe è luɠɔ, mazɔlɔɔ siɛi nii è tɔɔzeiɗai, undaaʋili pelei ʋe. 33 Soovale saai kàaʋɛ, é màala ná zeizu ɠɛ saʋa. Ni é la ɠɛni màalaani, é ga gè è ʋaa, gè tɔun zɛ vulua.»

34 Ɓalaame ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ma: «Gè gaazaʋɛ, mazɔlɔɔ gè la ɠɛa kwɛɛ ga ɗa loni tùɠɔ pelei zu. Ni siɛi nii wanaʋɛ è ma, gè ɠale ma.» 35 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠɛni ma: «À li wa zunui tɛiti, kɛlɛ kɛni nɔ è ɗa woo ɠilagi nɔ wo, nii nà bo è ma.» Ɓalaame ta kundiɠiiti Ɓalake ti leʋeni, ti ʋilɛni pelei zu, ti ɗa li.

36 Siɛgi zu Ɓalake mɛnini da ga Ɓalaame ʋaa, é liini, é daaɠomi Moaɓe taa wolai zu, nii é zou ɠwɛmaʋɛ ɠobaʋɛ, ziɛ wolai Aalenɔn ɠobaʋɛ. 37 Ɓalake Ɓalaame ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Gè la keela mɔungiti teʋeni ɓaa, ga è ʋa? Leeni vaa zu è la ʋaani gaamago nɔ pɔ̀ bɛ? È ɠɛni ɠisiɛzu ga gè la zooga gè ʋa è wɔɔlɔ?» 38 Ɓalaame Ɓalake wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ, gè ʋaa è ʋɔ bɛ. Ɗa kaazu niina ga nà zoo ɓɔɛzu è ʋɔ ɓɔɠɔ ʋɛ ɠana nɔ? Wooi nii GALA ka pu dà, naa nɔ ɠa nà bo è ma.»

39 Ɓalaame ʋilɛni Ɓalake ʋolu, ti li Kiliyate-Ɠutesɔte. 40 Ɓalake nikɛiti ta baalagiti kulani ga zalaɠai, é Ɓalaame nɔnɔi leʋe ma, ta kundiɠiiti ti yɛni polu, ti ʋa.

Ɓalaame tuya loo vai
Izelayɛle nuiti bɛ

41 Poluma zobui, Ɓalake ʋaani, é Ɓalaame laaɠomi, ti lɛ Ɓamɔte-Ɓaale, ʋɛ é ɠɛni Izelayɛle nuɓusɛi ɠilazuʋɛ ɠaazu ná.

23

1 Ɓalaame ɠɛni Ɓalake ma: «Zalaɠa ɠulazu lɔfela lo bɛ̀ ʋɛ, è nikɛ zinɛ lɔfela ta baala sinɛ lɔfela ɠɛʋele ɓɛtɛ bɛ̀ ʋɛ.» 2 Ɓalake naa ɠɛɛni, nii Ɓalaame boni. Ɓalake ta Ɓalaame ti nikɛ zinɛ ɠila ta baala sinɛ ɠila kulani ga zalaɠai, zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠilagilagi. 3 Ɓalaame ɠɛni Ɓalake ma: «Ɠaalɔ, è lo ɗa-ɠala zalaɠai ɠoba. Nà maaɠoozazu, tanisu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ʋaazu é dàaɠomi. Nà naama wooi laazeeli è ma, nii a kula kɛlɛma bɛ̀.» É liini gizei ta ma, nii gulu la ma. 4 GALA ge ɠulani kɛlɛma Ɓalaame ʋɛ, naa ɠɛni ma: «Gè zalaɠa ɠulazu lɔfela logɛ, gè nikɛ zinɛi ta baala sinɛi ɠulaʋɛ ga zalaɠai, zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠilagilagi.»

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ʋuuni Ɓalaame la, é ɠɛ ma: «Ɠale ma Ɓalake ʋɔ bɛ, è ɓɔɛ pɔ ɠani.» 6 Ɓalaame ɠaleni ma Ɓalake ʋɔ bɛ, nii é ɠɛni ná-gala zalaɠai ɠoba, ta Moaɓe ɠundiɠiiti. 7 Ɓalaame faalaalii nii woni, é ɠɛ ma:

«Moaɓe masagi Ɓalake zeɠeʋɛ ga ze

Siili yooi zu gizeiti su.

É ɠɛ mà: ‹Ʋa, è Zakɔɓe mavofodai voovo bɛ̀!

Ʋa, è ɗa-yiiɠaawanai yei Izelayɛle laalɔɠɔma!›

8 Nà naa voovoozu ɠale, nii GALA ge la foovooni?

Nà yiiɠula ɠale nuɓusɛiti ma, siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI yii la ɠulani la?

9 Nà yɛsu fasa ɠizeiti unmaʋɛ, gè pɛtɛ,

nà yɛna gizeiti unmaʋɛ, gè pɛtɛ,

nuɓusɛ ʋe é zeizu yɛ,

zɔɠɔzu ɠa ti ʋa ta zii zɔiti.

10 Ɓɛ ɠa a zoo é Zakɔɓe mavofodai ma ʋɛbɛi ɠaalu,

ɓaa é Izelayɛle nu ɓulugi ɠaalu?

Gè za, eɠɛʋelei sɔle nui zaa ʋelei la.

Gàaɓela ʋelei ɠɛ ga nɔnɔi ɠɛʋelei.»

11 Ɓalake ɠɛni Ɓalaame ma: «Leeni ɠa è kɛa ga ze? Gè è zeɠeʋɛ ga è sìli nuiti foovo, wɛlɛ ɗa ba, è ɗa tuya loo ti ʋɛ!» 12 É ɠɛni ma: «Nà ɠɛna ɓɔɛa, gè la naa woga ɓaa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI pua dà?»

Ɓalaame ná-tuyai velesiɛi

13 Ɓalake ɠɛ ma: «Ʋa pɔ̀ bɛ, de li ada taɠili, ʋɛ ɗa ti ɠa ná. Ɗa ti ɠilazuʋɛ nɔ ɠa, è la ti pɛ kaa, miná ɠa ɗa ti voovo ná nɔ̀un bɛ.»

14 É liini la Sɔfime kpalagaʋɛ, Pizega gizei unmaʋɛ, é zalaɠa ɠulazu lɔfela lo, é nikɛ zinɛ ɠila ta baala sinɛ ɠila kula ga zalaɠai, ti ɠilagilagi maazu. 15 Ɓalaame ɠɛni ma: «Lo ʋɛ ɗa-ɠala zalaɠai ɠoba, gè li munu, gè Ɠɔoɠɔ GALAGI laaɠomi.»

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠulani kɛlɛma Ɓalaame ʋɛ, é wooi ʋu da, é ɠɛ ma: «Ɠale ma Ɓalake ʋɔ bɛ, è ɓɔɛ pɔ ɠani.» 17 Ɓalaame ɠaleni ma Ɓalake ʋɔ bɛ, naa ɠɛni loni ná-gala zalaɠai ɠobaʋɛ, ta Moaɓe ɠundiɠiiti. Ɓalake ɠɛni ma: «Leeni ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai?»

18 Ɓalaame faalaalii nii woni, é ɠɛ ma:

«Ɓalake wuzeɠe, è woilo!

Sipɔɔl ná-doun zunui, woilo gòoi ma!

19 GALA ge la ga nuɓusɛi, é ʋa zɛɛi wo,

ɓaa nu vulu, é ʋa zeɠe kpɔɛ wooi ʋa.

Nii é bogai, é la naa ɠɛa ɓaa?

Toɠa woo wo, é la su vai ɠɛa?

20 Wɛlɛ, gè devei zɔlɔɔga ga gè tuya loo,

GALA ge tuya loa, gè la seɠezu ma.

21 É la telebotala vaa ɠaani Zakɔɓe ʋa,

é la sɔletala vaa ɠaani Izelayɛle nuɓusɛiti ba.

Ɠɔoɠɔ GALAGI, é ga ná-GALAGI, naa ɠa tɔun polu,

toɠa masadai ma ɠoozunɛɛi zɔlɔɔ ti ʋɔ bɛ.

22 GALA ge ti ɠulani Ezipete yooi ʋa,

suvikɛi ɠulaʋɛ ga teɠui zuvikɛi ti ʋɛ.

23 Zoɠolai la ga faa nɔpɛ Zakɔɓe mavofodai ɠaazu,

ɓaa adɔɓɛɛ vai Izelayɛle laalɔɠɔma.

Yeeɠɛɠala ʋagɔi ma, toɠa ɗa wo Zakɔɓe ta Izelayɛle ma,

nii kpein GALA ge kɛɛzu.

24 Niima nuɓusɛiti ta wuzeɠezu eɠɛ zalai,

toɠa ɠaalɔsu eɠɛ zalai,

é ɗa ná-sua zogai mi,

é ɗa ná-sua zogai ma ɲamai ɓɔle,

naa ʋoluma ɠa niina a ɗa laa la.»

25 Ɓalake ɠɛni Ɓalaame ma: «Ni è la ti voovooni, mina tuya loo ti ʋɛ, ga tago ɓalaa.» 26 Ɓalaame gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè la boni è ma ɓaa ga nà naati kpein nɔ ɠɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI bosu?»

Ɓalaame ná-tuyai zaʋasiɛi

27 Ɓalake ɠɛni Ɓalaame ma: «Ʋa deɠɛmu, nà liizu ga ɗe adaʋɛ taɠili, tanisu GALA ka pɛtɛ názu ga ɗa nuɓusɛi niiti foovo nɔ̀un bɛ. 28 Ɓalake liini ga Ɓalaame Peyɔɔl gizei unmaʋɛ, nii é zɛlɛni teʋebai maazu. 29 Ɓalaame ɠɛni Ɓalake ma: «Zalaɠa ɠulazu lɔfela lo bɛ̀, è nikɛ zinɛ lɔfela ta baala sinɛ lɔfela ɠɛʋele ɓɛtɛ bɛ̀ ʋɛ.» 30 Ɓalake naa ɠɛɛni, nii Ɓalaame boni. É nikɛ zinɛ ɠila ta baala sinɛ ɠila kulani ga zalaɠai, zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠilagilagi.

24

1 Ɓalaame pɛtɛni ga nɛɛʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ga tuyai loo Izelayɛle ʋɛ, é la mɔ ɠɛni liini kulakɛlɛma ɠili gaiziɛzu, eɠɛ pelegi é ɠɛni kɛɛzu la zɔɔma ziɛgiti su, kɛlɛ é ɠaazu latini teʋebai letema ʋelei. 2 É ɠaazuwuzeɠeni, é Izelayɛle ɠa ʋuuni, eɠɛʋelei ná-bolodaiti ti la. Názu ɠa GALA Zɛnvui yeini la tɔun ma. 3 Ɓalaame faalaalii nii laazeelini, é ɠɛ ma:

«Ɓeyɔɔl ná-doun zunui Ɓalaame ná-keela wooi ɠaa,

zunui nii gaazuzeɠeai ma, ná-keela wooi ɠaa,

4 nui nii é GALA gooiti mɛnisu, naa ná-keela wooi ɠaa,

é Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii ná-kulakɛlɛmai ɠaazu,

siɛgi zu é loozu la suɠili, gaazuzeɠe ma:

5 Ee Zakɔɓe, ɗa-zeɠe ɠotaiti wola ʋagɛ,

ta è-ɲiizuʋɛti ɓalaa, Izelayɛle!

6 Ti ɗa yei ga zuviega eɠɛ laasamagiti,

eɠɛ kpeleiti, ti ziɛ ɠobaʋɛ,

eɠɛ alɔwɛ gului, Maliɠii siingai,

eɠɛ sɛdele gului, ti ziɛlaʋɛ.

7 Ziɛi ɠa yeizu, é ɗa ɠula seizuʋɛ,

ziɛ mɔinmɔingiti ta ná-ani zuwuiti fae.

Ná-masagi ɠa zobogi zɔlɔɔ Agage ma,

ná-masadai zɛbɛi ɠa wɔɔlɔ.

8 GALA ge kulaʋɛ Ezipete yooi ʋa,

teɠui zɛbɛi ɠɛɠalai ɠa é zea,

toɠa zobo sɔlɔɔ ziiti ma, ti ga sili nuiti,

é ti-ma ɠaeiti golowolo,

é ti zɔ ga ná-mɛɛinti.

9 Toɠa ɓili, é ʋɛɛ eɠɛ zala zinɛi,

eɠɛʋelei zala zaai la,

ɓɛ ɠa a kata ga é wuzeɠe?

Nui nii a tuya loo è ʋɛ, tuya ɠa naa ʋɛ,

nui nii a è voovo, foovooi ɠa naa zo.»

10 Ɓalake yiiɠaawanani Ɓalaame ma, é yealoɠani, é ɠɛni Ɓalaame ma: «Gè è loligɛ ga è ʋa, è sìli nuiti foovo, wɛlɛ, ná zeizu ɠɛa saʋa, è ɗa tuya loo ti ʋɛ. 11 Tɛi é ɠɛa ɠana, liina ɗa-yooi zu! Gè boni ga nà faanɛɛ mɔinmɔin kɛ è ʋɛ, kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI è ʋalagɛ faanɛɛiti sɔlɔɔ fai ma.»

Ɓalaame GALA ná-kulakɛlɛmaiti bo fai
Izelayɛle ná-faa zu

12 Ɓalaame Ɓalake wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè ɓɔɛni ɠani keelaiti pɔ, è ti leʋeni mà: 13 ‹Anɛɛ ni Ɓalake ɠa ʋaazu ga walii ta zanugi, nii é ná-masa pɛlɛi laavegai, é fe zèa, gè la zooga faa nɔpɛ kɛɛzu ga ma ʋagɔ, ɓaa ma ɲɔu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei laalɔɠɔma. Nà naa nɔ wo, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI a bo mà.› 14 Niizu nà ga li nà-nuɓusɛiti pɔ. Ʋa, nà naa lɛɛzu ga ɗe, nii Izelayɛle nuɓusɛiti ti ʋaazu kɛɛzu ga ɗa-nuɓusɛiti, yeeɠɛɠalaiti su ti ʋaazu.» 15 Ɓalaame faalaalii nii laazeelini, é ɠɛ ma:

«Ɓeyɔɔl ná-doun zunui Ɓalaame ná-keela wooi ɠaa,

zunui nii gaazuzeɠeai ma, ná-keela wooi ɠaa,

16 nui nii é GALA gooiti mɛnisu, naa ná-keela wooi ɠaa,

nii é Anii-Pɛ-Unda ná-faaɠwɛgiti feai zea,

é Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii ná-kulakɛlɛmai ɠaazu,

siɛgi zu é loozu la suɠili, gaazuzeɠe ma:

17 Nà pɛtɛsu, kɛlɛ niizu laade dɛ,

nà sumɔsu, kɛlɛ maa la dɛ ɓuɠani,

ʋelela ʋelei, somideɠai ta ɠa ɠulazu Zakɔɓe mavofodai zu,

masadai ma lukpɔi ɠa ɠɛ Izelayɛle zaama,

nii a ɠɛ Moaɓe nuiti goizu loɠazu,

toɠa Sɛte ná-doun zunuiti kpein doɠa tɔungi zu.

18 Toɠa Edɔme yooi zo, é ɠɛ ga nɔnɔ,

sili nuiti su, Seyiil yooi ɠa zo,

Izelayɛle ɠa ná-zeeɠaaɓaai lɛ.

19 Nui nii é ɠulazu Zakɔɓe mavofodai zu, naa ɠa masadai ɠɛ,

toɠa naati undaaʋili, niiti ti ʋelazu, ti ɠula taaiti ba.»

Ɓalaame Izelayɛle zili nuiti
koloɠolo fai wo fai

20 Ɓalaame Amalɛke ɠaani. É faalaalii nii laazeelini, é ɠɛ ma:

«Amalɛke ɠa é ga ziiti pɛ ti-ma mɔungi.

Kɛlɛ gaaɓelasu, toɠa ɠoloɠolosu.»

21 É Ken nuiti kaani. É faalaalii nii laazeelini, é ɠɛ ma:

«È-zeizuʋɛ logɛ kpe,

è-laɠagi logɛ fasa ɠizei ma.

22 Kɛlɛ Ken nuiti ta ɠɛ ga abui laamianigi.

Gaaɓelasu, Asuul nuiti ta li ga woye, ti wo ɠɛ ga kasoɠa nuiti.»

23 Gaaɓelasu, é faalaalii nii laazeelini, é ɠɛ ma:

«Ee, maanɔɠɔi nii é ʋaazu! Ɓɛ ɠa a yɛ vulua GALA ná-kɛɛwotii luɠɔ?

24 Kɛlɛ keingiti ti ziɛi ɠa, ti ʋaazu, ti zeɠe Kitime,

ta Asuul nuiti maanɔɠɔ, ti Eɓɛɛl nuiti maanɔɠɔ.

Tɔ ɓalaa toɠa liizu undaaʋiligi zu.»

25 Ɓalaame liini, é ɠale ma ná-zooi zu. Ɓalake ɓalaagi liini ga ʋɔ pelei.

25

Izelayɛle nuiti ti ɓɔɠɔ lɔɔ vai
kɔɔɠɔ gani kɔɔ vaiti su

1 Izelayɛle nuiti ti zeini Sitime. Nuɓusɛiti ti tɔɔzeini ga ɓɔɠɔ lɔa koloɠologi zu, ta Moaɓe anzanu lointi. 2 Naati ti ti lolini ga ti zalaɠai ɠula ta-ɠalagiti bɛ. Nuɓusɛiti ti vaani bu, ti zalaɠa laamii wo, ti nɔkɔ naati ta-ɠalagiti bu. 3 Ti ʋɔɔpɛɛni naati ta-ɠalagi Ɓaale-Peyɔɔl lɛbi vai ʋa. Naama vai Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani ti laalɔɠɔma. 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Nuɓusɛiti kpein gaalɛ ba, è ta-ɠundiɠiiti sɛlɛ guluiti ba, foloi ɠa, gàazu, naa ɠa a kɛ nà-ziiɠaawanai zeɠe Izelayɛle maala.» 5 Moize ɠɛni Izelayɛle lukpɔɠaaleʋe nuiti ma: «Wo ɠilagilagi ná-nuiti paa, niiti ti ʋɔɔpɛai Ɓaale-Peyɔɔl lɛbi vai ʋa.»

6 Zunu ɠila ge ɠɛni Izelayɛle nuiti saama, é ʋaani ga Madiyan anzanu ɠila kɛɛɠɛlointi saama, Moize ta Izelayɛle ʋɛbɛi kpein gaazu, naazu naati ti ɗa wɔlɔ, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 7 Zalaɠa ɠula nui Aalɔn ná-doun zunui Eleazaal ná-doun zunui Finease naama vai ɠaai ma, é wuzeɠeni bɛbɛi zaama, é kpɛɛin zeɠe, 8 é ʋilɛ Izelayɛle zunui ʋolu ná-seɠe ɠotai wu, é ti felegɔ pɛ sɔ ʋɔɔma, kpɛɛin zunui volokula, é anzanui zo kobuʋɛ. Naazu nimiza vai ɓeni Izelayɛle nuiti saama. 9 Nu waaʋuufelegɔ maazu naanigɔ (24 000) ɠa é zaani nimizai naa zu.

10 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 11 «Zalaɠa ɠula nui, Aalɔn ná-doun zunui Eleazaal ná-doun zunui Finease ɠa é nà-ziiɠaawanai zeɠea Izelayɛle nuiti maala, nà-ziizoolɛi ɠa é ma ti zaama, naa ɠa é kɛa, nɛ̀i gè ga GALAGI, nà pɔ ga ti nà ɠila nɔ dɛ̀bi, nà-ziiɠaawanai zu, gè la mɔ Izelayɛle nuiti ma zuwu ɠaaleʋeni. 12 Naa ɠa é ba, ɗa ɠɛ ma: ‹Gè minazeɠegi ɠɛa tɔun bɛ, nii a ɠɛ ga ziilɛigi ma ungi. 13 Toɠa ɠɛ ga tɔun nɔnɔ, ta mavofodaiti. Zalaɠa ɠula wotii ɠa ɠɛ ga tɔnɔ, yeeɠɛɠalai pɛ su, tɔɔzei é ná-ziizoolɛi ɠulaʋɛ kɛlɛma ná-GALAGI ʋɛ, é koto gba vai ɠɛɛʋɛ Izelayɛle nuiti ta-vaa zu.»

14 Izelayɛle zunui ti paani ta Madiyan anzanui ʋɔɔma, daaseigi ɠɛni ga Zimeli, Salu ná-doun zunui. É ɠɛni ga Simiyɔn ná-pɛlɛyeɠe ɠundiɠii ta. 15 Madiyan anzanui nii ti paani, daaseigi ɠɛni ga Kɔzeɓi, kɛɛɠɛ laaseigi ɠɛni ga Suul, nii é ɠɛni ga bolodama mɔinmɔin ma ɠundiɠii, kulaai bolodai gila su Madiyan yooi zu.

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 17 «Vala Madiyan nuiti ba, è ti-ma zuwu ɠaaleʋe. 18 Mazɔlɔɔ ti ɠɛni ga wo zili nuiti, ti laavegai ga keleɠele ɲɔi, Peyɔɔl ná-fai zu, ta Kɔzeɓi, nii é ɠɛni ga Madiyan ɠundiɠii ta ná-doun anzanui, nii é zaani, Peyɔɔl ná-nimiza voloi.»

Izelayɛle nuiti gaalu daa velesiɛi

19 Nimiza vai naa leʋega ʋoluma,

26

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ta zalaɠa ɠula nui Eleazaal ma, nii é ga Aalɔn ná-doun zunui: 2 «À Izelayɛle ʋɛbɛi kpein gaalu, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, Izelayɛle nuiti kpein su, niiti ta zoo ti li kɔɔmaʋɛ.» 3 Moize ta zalaɠa ɠula nui Eleazaal, ti ɓɔɛni ti ʋɔ Moaɓe nɛmɛi zu, Zuludɛn ɠobaʋɛ, Zeeliko letemaʋɛ, ti ɠɛ ma: 4 «Ada ʋaazu gaalugi wosu, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.»

Izelayɛle nuɓusɛiti pɛtɛ, niiti ti ɠulani Ezipete yooi ʋa:

5 Izelayɛle nii daa ga Zakɔɓe, ná-doun zunu mɔungi é sɔlɔɔni, daaseigi ɠɛni ga Luɓɛn. Luɓɛn ná-doun zunuiti ti-mavofodaiti, ti ɠɛni ga: Ɠeenɔke mavofodaiti, Palu mavofodaiti, 6 Ɠɛselon mavofodaiti, ta Kaalemi mavofodaiti. 7 Luɓɛn mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuunaani maazu saʋagɔ undɔfela puusaʋagɔ (43 730). 8 Palu ná-doun zunui ɠɛni ga Eliaɓe. 9 Naa ɠa é ɠɛni ga Nemuwɛle kɛɛɠɛ, ta Datan, ta Aɓilame. Datan naa, ta Aɓilame ti ɠɛni ga kundiɠiiti bɛbɛi untuɠɔ, ti wuzeɠeni Moize ta Aalɔn laalɔɠɔma, ta Kɔlee ná-nu ɓulugiti, siɛgi zu ti wuzeɠeni la Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma. 10 Zooi laaʋalini, é ti maalɔɔɠu, ta Kɔlee, siɛgi zu ná-nu ɓulugiti ti zaani la, ta siɛgi zu abui zunu unfelegɔ puulɔɔlugɔ (250) ɠalani la. Ti ɠɛni nuɓusɛiti bɛ ga kizɛsu vai. 11 Kɛlɛ Kɔlee ná-doun zunuiti ti la ɠɛni zaani.

12 Simiyɔn ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Nemuwɛle mavofodaiti, Yamin mavofodaiti, Yakin mavofodaiti, 13 Zeela mavofodaiti, ta Sayile mavofodaiti. 14 Simiyɔn mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuufele maazu fele unfelegɔ (22 200).

15 Gade ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Sefon mavofodaiti, Ɠagi mavofodaiti, Suni mavofodaiti, 16 Wɔzeni mavofodaiti, Eli mavofodaiti, 17 Alɔde mavofodaiti, ta Aleeli mavofodaiti. 18 Gade mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuunaanigɔ undɔɔlugɔ (40 500).

19 Zuda ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga Ɛɛl ta Wɔnan. Ɛɛl ta Wɔnan ti zaani Kanaan yooi zu. 20 Zuda ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Seela mavofodaiti, Peelɛse mavofodaiti, ta Zeela mavofodaiti. 21 Peelɛse ná-doun zunuiti ti-mavofodaiti ti ɠɛni ga: Ɠɛselon mavofodaiti ta Ɠamule mavofodaiti. 22 Zuda mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuulɔfela maazu lɔzita undɔɔlugɔ (76 500).

23 Isakaal ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la, ti ɠɛni ga: Tɔla mavofodaiti, Puva mavofodaiti, 24 Yasuɓe mavofodaiti, ta Simelon mavofodaiti. 25 Isakaal mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuulɔzita maazu naani unsaʋagɔ (64 300).

26 Zaɓulɔn ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Seelɛde mavofodaiti, Elon mavofodaiti, ta Yaaleyɛle mavofodaiti. 27 Zaɓulɔn mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuulɔzita undɔɔlugɔ (60 500).

28 Zozɛfe ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Manasee ta Efelayime. 29 Manasee ná-doun zunuiti ti-mavofodaiti ti ɠɛni ga: Makiil mavofodaiti, Galaade mavofodaiti, nii é ɠɛni ga Makiil ná-doun zunui. 30 Galaade ná-doun zunuiti ti-mavofodaiti ti ɠɛni ga: Yeezɛɛl mavofodaiti, Ɠeelɛke mavofodaiti, 31 Aseliyɛle mavofodaiti, Sikɛme mavofodaiti, 32 Semida mavofodaiti, ta Ɠeefɛɛl mavofodaiti. 33 Ɠeefɛɛl ná-doun zunui Selɔfeɠade la ɠɛni doun zunua zɔlɔɔni, kɛlɛ é doun anzanuiti sɔlɔɔni, ti-laaseigiti kaa: Maala, Noa, Ɠɔgela, Mileka ta Tiilesa. 34 Manasee mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuulɔɔlugɔ maazu felegɔ undɔfela (52 700).

35 Efelayime ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Suteela mavofodaiti, Ɓeekɛɛl mavofodaiti, ta Taɠan mavofodaiti. 36 Suteela ná-doun zunuiti ti-mavofodaiti ti ɠɛni ga: Elan mavofodaiti. 37 Efelayime mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuusaʋagɔ maazu felegɔ undɔɔlugɔ (32 500). Zozɛfe ná-doun zunuiti kana, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la.

38 Ɓɛnzamɛn ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Ɓeela mavofodaiti, Aseɓɛle mavofodaiti, Ayilame mavofodaiti, 39 Sufame mavofodaiti, ta Ɠufame mavofodaiti. 40 Ɓeela ná-doun zunuiti ti-mavofodaiti ti ɠɛni ga: Aalede mavofodaiti ta Naaman mavofodaiti. 41 Ɓɛnzamɛn mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuunaani maazu lɔɔlugɔ undɔzita (45 600).

42 Dan ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Suɠame mavofodaiti. 43 Suɠame mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuulɔzita maazu naanigɔ unnaanigɔ (64 400).

44 Asɛɛl ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Yimena mavofodaiti, Yisevi mavofodaiti, ta Ɓelia mavofodaiti. 45 Ɓelia ná-doun zunuiti ti-mavofodaiti ti ɠɛni ga: Ɠeeɓɛɛl mavofodaiti ta Malekiyɛle mavofodaiti. 46 Anzanu loun ɠɛni Asɛɛl ya, daaseigi ɠɛni ga Seela. 47 Asɛɛl mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuulɔɔlugɔ maazu saʋagɔ unnaanigɔ (53 400).

48 Nɛfetali ná-doun zunuiti, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Yaaseyɛle mavofodaiti, Guni mavofodaiti, 49 Yeesɛɛl mavofodaiti, ta Sileeme mavofodaiti. 50 Nɛfetali mavofodaiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaʋuunaanigɔ maazu lɔɔlugɔ unnaanigɔ (45 400).

51 Izelayɛle nuiti tiegɔi ɠɛni ga zunu waaundɔzita maazu ɠila undɔfela puusaʋagɔ (601 730).

Zooi ɠaaɠwɛɛ vai

52 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 53 «Zooi ɠaaɠwɛ bolodaiti ba, é zoloo nuiti tiegɔiti ma. 54 Bolodaiti ti mɔinɗai, ɗa zooi ve ti ya ga bɔɔlɔa, niiti ti lɔiɗai, è zooi tago ve ti ya. Ɛsɛ gilagilagi ná-zooi ɠa ve zea, é zoloo ti-liegɔi ma. 55 Kɛlɛ zooi ɠaa ɠa ɠwɛ ga kpakutoomai. Ta ti zɔlɔɔ ga tɔnɔ, eɠɛʋelei ti-ɠɛɛni ta-wolodaiti daaseigi la. 56 Zooi ɠaa ɠa ɠwɛ ga kpakutoomai, naati zɔɠɔzu, niiti ti wola mɔinɗai, ta niiti ti wola la mɔinni.»

Leevi nuiti gaalu daa velesiɛi

57 Leevi nuiti, ti ɠaaluni, eɠɛʋelei ti-mavofodaiti ti la, ti ɠɛni ga: Gɛɛleson mavofodaiti, Keɠate mavofodaiti, ta Melali mavofodaiti. 58 Leevi mavofodaiti ti ɠɛni ga: Liɓeni mavofodaiti, Ɠeeɓelɔn mavofodaiti, Maali mavofodaiti, Musi mavofodaiti, ta Kɔlee mavofodaiti. Keɠate Amelame zɔlɔɔni. 59 Amelame anzai laaseigi ɠɛni ga Yɔkeeɓɛde, Leevi ná-doun anzanui, nii é zɔlɔɔni Leevi ʋɛ Ezipete yooi zu. É dounɠa zɔlɔɔni Amelame ʋɛ ga Aalɔn ta Moize, ta Miliyame, nii é ɠɛni ga ti-ʋaazeelai. 60 Niiti ti zɔlɔɔni Aalɔn ʋɛ ti ɠɛni ga Nadaɓe, Aɓiyu, naa ʋɛɛ Eleazaal ʋa, ta Itamaal. 61 Nadaɓe ta Aɓiyu ti zaani, naa ɠɛni siɛgi zu ti ʋaani la ga abu ɠiligi Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala.

62 Niiti ti ɠaaluni, zunuiti kpein é zo alu gila ma, é lɛ zeemaazu, zunuiti ta zunu lointi, ti ɠɛni ga zunu waafelegɔ maazu saʋagɔ (23 000). Ti la ɠɛni ti ʋɛɛni Izelayɛle nuiti ba, ti ʋa ti ɠaalu, mazɔlɔɔ zou la ɠɛni veeni ti ya Izelayɛle nuiti saama.

Gaalugi unseizuʋɛ

63 Naati ka Moize ta Eleazaal ti ti ɠaaluni Moaɓe nɛmɛiti su, Zuludɛn ɠobaʋɛ, Zeeliko letemaʋɛ. 64 Niiti kpein Moize ta zalaɠa ɠula nui Aalɔn ti ti ɠaaluni Sinayi teʋebai zu, naa ta nɔpɛ ge la mɔ ɠɛni niiti saama. 65 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ti ma: «Ta zaazu teʋebai zu.» Gila kpalaa ge la ɠɛni yɛni vulua, é ɠula Yefunee ná-doun zunui Kalɛɓe ʋolu, ta Nun ná-doun zunui Zozuwe.

27

Tɔgi é lo anzanuiti
ta-ʋogani zeɠe vaiti ba

1 Anzanu loun lɔɔlugɔ ɠɛni ná, ti-laaseigi ga: Maala, Noa, Ɠɔgela, Mileka, ta Tiilesa. Ti-ɠɛɛ laaseigi ɠɛni ga Selɔfeɠade, Ɠeefɛɛl ná-doun zunui. Kɛɛɠɛ wolani ti ɠɛni ga Galaade, ta Makiil, ta Manasee, ta Zozɛfe. Anzanu naati ka ti ʋaani, 2 ti lo Moize ɠakala, ta Eleazaal, ta kundiɠiiti, ta bɛbɛi kpein, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ, ti ɠɛ ma: 3 «Gi-ɠɛɛ zaaʋɛ teʋebai zu, kɛlɛ é la ɠɛni naati ta-ɓɔgi zu, niiti ti wuzeɠeni Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, Kɔlee ná-nu ɓulugiti, kɛlɛ é zaani ga kpɔɠɔ ɠotoi maaʋele, doun zunu la ɠɛni zea. 4 Leeni vaa zu gi-ɠɛɛ laaseigi a ɠula ná-bolodai zaama, tɔɔzei doun zunu ʋalagi maaʋele ma? Gi-ʋɔɔda ve, gi-ɠɛɛ kɛɛɠɛlointi saama.»

5 Moize liini ga ti-maavai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala. 6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: 7 «Gaamai ɠa Selɔfeɠade ná-doun anzanuiti ti bosu. Ɗa zooi ve ti ya, é ɠɛ ga tɔnɔi, ti-ɠɛɛ kɛɛɠɛlointi saama. Tiya ɠa ɗa ti-ɠɛɛ nɔnɔi leʋe ti ʋɔ. 8 Ɗa ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu zunui ta zaazu la, é la doun zunu yɛni, wa ná-poganii ve ná-doun anzanui ya. 9 Ni doun anzanu la zea, wa ná-poganii ve kɛɛɠɛlointi zea. 10 Ni kɛɛɠɛlounɠa ti la bɛ, wa ná-poganii ve kɛɛɠɛ kɛɛɠɛlointi zea. 11 Ni kɛɛɠɛlounɠa ti la kɛɛɠɛ ʋɛ, wa ná-poganii leʋe ná-nu ɠiteɠitegi ta ʋɔ bolodai zu, naa ɠa a yɛ zea. Toɠa ɠɛ ga devei ta tɔgi Izelayɛle nuiti bɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.»

Zozuwe ɠɛɛ vai ga Moize ʋotogi

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛ 31:1-8)

12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Lɛ Aɓalime ɠizei nii ma, è wɛlɛ zooi ʋa, gè feezu Izelayɛle nuiti bɛ. 13 Ɗa wɛlɛzu ba, kɛlɛ ɗa ɓalaagi ɗa zaazu, è li è-mɛmɛwolani pɔ, ti zaai, eɠɛʋelei è-ɠɛɛloin Aalɔn zaani la, é li mɛmɛwolani pɔ ti zaai. 14 Mazɔlɔɔ wo ɠɛɛʋɛ ga kololala nuiti nà-devei laalɔɠɔma, Sin teʋebai zu, siɛgi zu bɛbɛi zu nuɓusɛiti ti maaɠaalii ɠɛɛni la, ti kpɔɛi ʋɛɛ bà. Wo la ɠɛni nà-ɲadedai maawuini nuɓusɛiti gaazu, é lo ziɛi vai ʋa, ti ɠɛni maalolisu.» (Naa ɠɛni ga Meeliɓa ɗɛi ná-fai é ɠɛni Kadɛse, Sin teʋebai zu.)

15 Moize ɓɔɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, é ɠɛ ma: 16 «Ɠɔoɠɔ GALAGI é ga kpusɛi kpein ta-zɛnvuiti ta-ƓALAGI, ɗa ɓɔɠɔi yiimazeɠe ga nu, è sei bɛbɛi unda, é ɠɛ ga kundiɠii, 17 nui nii a ɠɛ losu ti untuɠɔ kɔɔɠɔzuʋɛti, é ɗa li ga tiye, é ɗa ʋa ga tiye, nii a kɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti ti mina ɠɛ eɠɛʋelei baalagiti ti la, ti makɛ nu la ná.»

18 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Nun ná-doun zunui Zozuwe zeɠe, zunu ʋe nii zɛnvui zeini su, ɗa yeela ma. 19 Ɗa lii la, è sei zalaɠa ɠula nui Eleazaal ɠakala, ta bɛbɛi kpein, è deveiti fe zea ti ɠaazu. 20 Ɗa ɗa-ɠundiɠilai ma zobogi ta ve zea, naa ɠa a kɛ Izelayɛle ʋɛbɛi ɠolo bɛ. 21 Toɠa zei zalaɠa ɠula nui Eleazaal ɠakala, naa ɠa ɗa gaazaɠa tɔun bɛ, ga anii nii daaseigi ga wuulimegi. Nii nɔpɛ a bona, ʋele ɠana Zozuwe ta Izelayɛle nuɓusɛiti ta ta-ɠɔɔɠɔ vaiti so da.»

22 Moize kɛɛni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea. É Zozuwe zeini zalaɠa ɠula nui Eleazaal ɠakala, ta bɛbɛi kpein. 23 É yeeiti daani ma, é deveiti fe zea, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI boni la ma.

28

Tɔgi é lo zalaɠaiti ba

(Ɛgezɔde 29:38-46)

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Niima levei laazeeli Izelayɛle nuiti ma, è ɠɛ ti ma: Wa dama kpɛ, wo nɔ̀nɔ ma vebɛanii ve, yeeɠɛɠala ʋagɔi zu, é ga nà-zalaɠaiti, daamianigiti ti ɠalazu abui ɠa, ti bɛ̀ ga ani maku nɛai. 3 Ɗa ɠɛ ti ma: Folo-o-folo, wa kona gila baala sinɛ felegɔ ɠula, nii nɛɛʋuzu la ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ga gala zalaɠai, nii abui galazu. 4 Ɗa baala ziʋo ɠilagi ɠula ga zalaɠai sobui, è zɔɔma ʋaala ziʋoi ɠula kpɔkɔi, 5 naa ʋɛɛ vebɛanii ʋa, nii é ga ɓulu vukɔ ʋagɔi kilo saʋagɔ, gaayɔgai ga wolive wulɔ ʋagɔi litɛlɛ ɠila ta tukpɛ (1,5). 6 Gala zalaɠai ɠana, folo-o-folo, nii é ɠɛɛzu ɠulazu, eɠɛʋelei deveai la Sinayi gizei ma. Zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 7 Wa puya zalaɠai ɓɔ baala ziʋo mɔungi ʋa, ga dɔɔ ɓaagi litɛlɛ ɠila ta tukpɛ (1,5), ada ɲadegai zu ɠa wa puya zalaɠai naa ɠula ná, ga dɔɔ ɓaagi Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 8 Baala ziʋoi velesiɛi ɠa ɠula ga zalaɠai kpɔkɔi, vebɛanii ta puya zalaɠai, niiti ti ɓɔgai sobu gelei ʋa, naa ma ziiti nɔ ɓɔ ba. Zalaɠai ʋe, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

Dooɠo foloi ma zalaɠaiti

9 «Dooɠo foloi, wa baala ziʋo felegɔ ɠula ga zalaɠai, niiti ti kona gila nɔ ɠɛa, nɛɛʋuzu nɔpɛ ge la ba, è vebɛanii ʋu ma ga ɓulu vukɔ ʋagɔi kilo lɔzita, gaayɔgai ga gulɔi, puya zalaɠai ʋu ma. 10 Wa gala zalaɠai naa ɠula dooɠo foloi ɠilagilagi. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-puya zalaɠai.

Alugi laaɠulazuʋɛ ma zalaɠai

11 «Alugi laaɠulazuʋɛ, wa nikɛ zinɛ ɓokpa felegɔ ɠula ga gala zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta baala sinɛ ɠila, ta kona gila baala sinɛ lɔfela, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa. 12 Wa vebɛanii ʋɛɛ gala zalaɠa zuaiti ba, toɠa ɠɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi: kilo taaʋuugɔ nikɛ zinɛi ɠilagilagi ʋɛ, ta kilo lɔzita baala sinɛi ʋɛ, 13 ta kilo saʋagɔ baala ziʋoi ɠilagilagi ʋɛ. Gala zalaɠai ʋe, zalaɠai nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 14 Puya zalaɠaiti ta ɠɛɛzu ga dɔɔi litɛlɛ saʋagɔ, é ʋɛɛ nikɛ zinɛ ɠilagi ʋa, litɛlɛ felegɔ ʋɛɛ baala sinɛi ʋa, ta litɛlɛ ɠila ta tukpɛ (1,5) ge ʋɛɛ baala ziʋoi ʋa. Gala zalaɠaiti kana, ta ɠɛ ɠulazu alugi laaɠulazuʋɛ, alu-o-alu, konagi zu. 15 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa ga koto gba zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-puya zalaɠai.

Pakegi ma zalaɠaiti

(Leevi Nuiti 23:5-14)

16 «Alu mɔungi ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14) ɠa ɠɛɛzu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Pakegi.

17 «Alugi naa ma volo puugɔ maazu lɔɔlusiɛi (15) ɠa fɛtii lɔɔzeizu ma. Ɓului nii lɛʋɛ la su, naa ɠa wa ɠɛ miizu eyɛsu folo lɔfela. 18 Folo mɔungi, wa gaalɛba ɲadegai wo, wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la, 19 wa nikɛ zinɛ ɓokpa felegɔ ɠula ga gala zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta baala sinɛ ɠila, ta kona gila baala sinɛ lɔfela, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa. 20 Wa vebɛanii ʋɛɛ gala zalaɠa zuaiti ba, toɠa ɠɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi: kilo taaʋuugɔ nikɛ zinɛi ɠilagilagi ʋɛ, ta kilo lɔzita baala sinɛi ʋɛ, 21 ta kilo saʋagɔ baala ziʋoi ɠilagilagi ʋɛ. 22 Wa boli zinɛ ɠila kula ga koto gba zalaɠai, naa ɠa a kɛ koto gba vai ɠɛ wo ʋɛ. 23 Naati kpein ta laazu gala zalaɠai maazu, é ɠulazu sobu-o-sobu. 24 Folo-o-folo, folo lɔfela laawu, wa naama laamianigiti kula, nii abui galazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Wa ti ɠula ga zalaɠai, é ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-puya zalaɠai. 25 Foloi lɔfelasiɛi, wa gaalɛba ɲadegai wo, wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la.

Pantekote voloi ma zalaɠaiti

(Leevi Nuiti 23:15-22)

26 «Zooi ʋa lɔnɔ mɔungiti ma ɠoozunɛɛ voloi, wo ʋaazu vebɛanii veezu la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga ani niinɛiti, dɔɔɠɔiti ma vɛtii, wa gaalɛba ɲadegai wo, wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la. 27 Wa nikɛ zinɛ ɓokpa felegɔ ɠula ga gala zalaɠai, ta baala sinɛ ɠila, ta kona gila baala sinɛ lɔfela, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 28 Wa vebɛanii ʋɛɛ gala zalaɠa zuaiti ba, toɠa ɠɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi: kilo taaʋuugɔ nikɛ zinɛi ɠilagilagi ʋɛ, ta kilo lɔzita baala sinɛi ʋɛ, 29 ta kilo saʋagɔ baala ziʋoi ɠilagilagi ʋɛ. 30 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa, naa ɠa a kɛ koto gba vai ɠɛ wo ʋɛ. 31 Wa suai niiti kula, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa, ta ta-ʋuya zalaɠaiti. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-vebɛanii.

29

Puʋu fɛɛ vɛtii ma zalaɠaiti

(Leevi Nuiti 23:23-25)

1 «Alugi lɔfelasiɛi ma volo mɔungi, wa gaalɛba ɲadegai wo. Wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la. Toɠa ɠɛ wo ʋɛ ga puʋu fɛɛ yeei. 2 Wa nikɛ zinɛ ɓokpa gila kula ga gala zalaɠai, ta baala sinɛ ɠila, ta kona gila baala sinɛ lɔfela, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 3 Wa vebɛanii ʋɛɛ gala zalaɠa zuaiti ba, toɠa ɠɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi: kilo taaʋuugɔ nikɛ zinɛi ʋɛ, ta kilo lɔzita baala sinɛi ʋɛ, 4 ta kilo saʋagɔ baala ziʋoi ɠilagilagi ʋɛ. 5 Wa boli zinɛ ɠila kula ga koto gba zalaɠai, naa ɠa a kɛ koto gba vai ɠɛ wo ʋɛ. 6 Naama zalaɠaiti ta ɓɔ gala zalaɠaiti ba, niiti ti ɠulazu alu-o-alu ta folo-o-folo, ta ta-vebɛaniiti, ta ta-ʋuya zalaɠaiti, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu ta-vaa zu. Zalaɠaiti be, niiti abui ti ɠalazu, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

Koto gba voloi ma zalaɠaiti

(Leevi Nuiti 23:26-32)

7 «Alugi lɔfelasiɛi ma volo puugɔi ma, wa gaalɛba ɲadegai wo. Wa zugi zo, wo la boti nɔpɛ kɛa. 8 Wa nikɛ zinɛ ɓokpa gila kula ga gala zalaɠai, ta baala sinɛ ɠila, ta kona gila baala sinɛ lɔfelaiti, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 9 Wa vebɛanii ʋɛɛ gala zalaɠa zuaiti ba, toɠa ɠɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi: kilo taaʋuugɔ nikɛ zinɛi ʋɛ, ta kilo lɔzita baala sinɛi ʋɛ, 10 ta kilo saʋagɔ baala ziʋoi ɠilagilagi ʋɛ. 11 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa ga ga koto gba zalaɠai. Naa kpein ge ɓɔ koto gba zalaɠai ʋa, nii é ɠulazu koto gba voloi, ta gala zalaɠai, nii é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-vebɛanii, ta ta-ʋuya zalaɠaiti.

Kota lo fɛtii ma zalaɠaiti

(Leevi Nuiti 23:33-44)

12 «Alugi lɔfelasiɛi ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14) ma, wa gaalɛba ɲadegai wo, wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la. Wa fɛtii ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma, wa naa ɠɛ folo lɔfela laawu. 13 Wa nikɛ zinɛ ɓokpa puugɔ maazu saʋagɔ (13) ɠula ga gala zalaɠai, ta boli zinɛ felegɔ, ta kona gila baala sinɛ puugɔ maazu naanigɔ (14), nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 14 Wa vebɛanii ʋɛɛ gala zalaɠa zuaiti ba, toɠa ɠɛ ga ɓulu vukɔ ʋagɔi, gaayɔgai ga gulɔi: kilo taaʋuugɔ nikɛ zinɛi ɠilagilagi ʋɛ, ta kilo lɔzita baala sinɛi ɠilagilagi ʋɛ, 15 ta kilo saʋagɔ baala ziʋoi ɠilagilagi ʋɛ. 16 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa ga koto gba zalaɠai. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-vebɛanii, ta ná-puya zalaɠai.

17 «Foloi velesiɛi ma, wa nikɛ zinɛ ɓokpa puugɔ maazu felegɔ (12) ɠula ga zalaɠai, ta baala sinɛ felegɔ, ta kona gila baala sinɛ puugɔ maazu naanigɔ (14), nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa. 18 Wa vebɛaniiti ta puya zalaɠaiti pɛɛ zalaɠa zuaiti ba, kɔɠɔgi liegɔi zoloo ti-liegɔi ma, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu. 19 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa ga koto gba zalaɠai. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-vebɛanii, ta ná-puya zalaɠai.

20 «Foloi zaʋasiɛi ma, wa nikɛ zinɛ puugɔ maazu ɠila (11) kula ga zalaɠai, ta baala sinɛ felegɔ, ta kona gila baala sinɛ puugɔ maazu naanigɔ (14), nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa. 21 Wa vebɛaniiti ta puya zalaɠaiti pɛɛ zalaɠa zuaiti ba, kɔɠɔgi liegɔi zoloo ti-liegɔi ma, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu. 22 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa ga koto gba zalaɠai. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-vebɛanii, ta ná-puya zalaɠai.

23 «Foloi naanisiɛi ma, wa nikɛ zinɛ puugɔ ɠula ga zalaɠai, ta baala sinɛ felegɔ, ta kona gila baala sinɛ puugɔ maazu naanigɔ (14), nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa. 24 Wa vebɛaniiti ta puya zalaɠaiti pɛɛ zalaɠa zuaiti ba, kɔɠɔgi liegɔi zoloo ti-liegɔi ma, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu. 25 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa ga koto gba zalaɠai. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-vebɛanii, ta ná-puya zalaɠai.

26 «Foloi lɔɔlusiɛi ma, wa nikɛ zinɛ taaʋuugɔ ɠula ga zalaɠai, ta baala sinɛ felegɔ, ta kona gila baala sinɛ puugɔ maazu naanigɔ (14), nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa. 27 Wa vebɛaniiti ta puya zalaɠaiti pɛɛ zalaɠa zuaiti ba, kɔɠɔgi liegɔi zoloo ti-liegɔi ma, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu. 28 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa ga koto gba zalaɠai. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-vebɛanii, ta ná-puya zalaɠai.

29 «Foloi lɔzitasiɛi ma, wa nikɛ zinɛ lɔsaʋa ɠula ga zalaɠai, ta baala sinɛ felegɔ, ta kona gila baala sinɛ puugɔ maazu naanigɔ (14), nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa. 30 Wa vebɛaniiti ta puya zalaɠaiti pɛɛ zalaɠa zuaiti ba, kɔɠɔgi liegɔi zoloo ti-liegɔi ma, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu. 31 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa ga koto gba zalaɠai. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-vebɛanii, ta ná-puya zalaɠai.

32 «Foloi lɔfelasiɛi ma, wa nikɛ zinɛ lɔfela ɠula ga zalaɠai, ta baala sinɛ felegɔ, ta kona gila baala sinɛ puugɔ maazu naanigɔ (14), nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa. 33 Wa vebɛaniiti ta puya zalaɠaiti pɛɛ zalaɠa zuaiti ba, kɔɠɔgi liegɔi zoloo ti-liegɔi ma, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu. 34 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa ga koto gba zalaɠai. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-vebɛanii, ta ná-puya zalaɠai.

35 «Foloi lɔsaʋasiɛi ma, wa GALA dɛbi ɠaalɛbai wo. Naama voloi, wo la boti nɔpɛ kɛa, eɠɛʋelei wa ɗa kɛ la. 36 Wa nikɛ zinɛ ɠila kula ga gala zalaɠai, baala sinɛ ɠila, ta kona gila baala sinɛ lɔfela, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa, makugi nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 37 Wa vebɛaniiti ta puya zalaɠaiti pɛɛ zalaɠa zuaiti ba, kɔɠɔgi liegɔi zoloo ti-liegɔi ma, eɠɛʋelei deveai la tɔgi zu. 38 Wa boli zinɛi ɠula ɓalaa ga koto gba zalaɠai. Naa kpein ge ɓɔ gala zalaɠai ʋa, é ɠulazu folo-o-folo, ta ná-vebɛanii, ta ná-puya zalaɠai.

39 «Naa ɠa wa kɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, wa-vɛti voloiti su, é ɠula wa-vebɛaniiti polu, wo ti laai ɠisu, ta wa-minazeɠe daazeeli zalaɠaiti, ti ga wa-ɠala zalaɠaiti, ta wa-vebɛaniiti, ta wa-ʋuya zalaɠaiti, ta wa-yiilɛi zalaɠaiti.»

30

1 Moize devei naati kpein boni Izelayɛle nuiti ma, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti veeni zea.

Tɔgi é lo minazeɠegiti ba

2 Moize ɓɔɛni Izelayɛle nuiti ma wolodama ɠundiɠiiti pɔ, é ɠɛni ti ma: «Devei ʋɛtɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feai: 3 Siɛgi zu zunui ta minazeɠezu la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ɓaa é konai wo, é ʋilɛ fai ta ʋa, nii é pɔ ga é kɛ, é la mɔ daawooi zeɠea ma. Toɠa naa kpein kɛ, niiti ti ɠulaai da, é bo.

4 «Ni anzalopoi ta, nii é kɛɛɠɛ ná-pɛlɛi wu dɛ, a minazeɠe kɛɛna Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é ɓɔɠɔ ɠili ga naa, 5 ni kɛɛɠɛ a ná-minazeɠe fai ta ná-kona vai zuɠwɛɛna, é ɓɔɠɔ ɠiliai la, ni kɛɛɠɛ a maaɠɛna kpɔ, é la faa woni tɔun tetegi, ná-minazeɠegiti ta ná-konaiti kpein ta yɛ ma, niiti é ɓɔɠɔ ɠiliai ga tiye. 6 Kɛlɛ ni kɛɛɠɛ la yeezeini bu, yeei nɔ é faa ɠwɛɛgai la su, minazeɠegiti ta konai kpein é ɓɔɠɔ ɠiliai la, naati ti la mɔ yɛga ma. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa suvaayɛ, mazɔlɔɔ kɛɛɠɛ la yeezeini ti wu.

7 «Ni toɠa zini bɛ, é minazeɠegaa ɠɛai na, ɓaa é ɓɔɠɔ ɠiliai na, ga kpɔɛi ta nii kulaai na da, é bo, 8 ta sinigi a faa ɠwɛɛna su, é maaɠɛ kpɔ tɔun tetegi voloi nɔ é faa ɠwɛɛgai la su, ná-minazeɠegiti ta yɛ ma, ta konaiti é ɓɔɠɔ ɠiliai ga tiye, ta yɛ ma. 9 Kɛlɛ ni sinigi la yeezeini bu, voloi nɔ é suɠwɛɛsu da, é minazeɠegi ɠaaʋa, nii é kɛai, ta kpɔɛi kulaai daaʋɛ, niiti é ɓɔɠɔ ɠiliai ga tiye, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa suvaayɛ.

10 «Poanzai, ɓaa anzanui ti ɠɛlɛai ba, minazeɠegi naa a bo, ɓaa konai nɔpɛ kulaai daaʋɛ, nii é ɓɔɠɔ ɠilizu la, giliai ɠa yɛ de.

11 «Anzanui nii é zini bɛ, naa a minazeɠegaa ɠɛɛna, ɓaa é ɓɔɠɔ ɠili ga konai ta, 12 sinigi a faa ɠwɛɛna su, é maaɠɛ kpɔ, é la yeeɠulani bu, é ʋa ɠɛlɛ, ná-minazeɠegiti kpein ta yɛ ma, ta kona wooi nɔpɛ é ɓɔɠɔ ɠiliai la. 13 Kɛlɛ ni sinigi a ɠɛlɛna, voloi nɔ é suɠwɛɛsu da, ná-minazeɠegi kpein ta kona wooi kpein é lo tɔ ɓɔɠɔi ʋa, ɓaa daawooi ʋa, naati ti la yɛga ma. Sinigi ti ɠaaʋaa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa suvaayɛ. 14 Sinigi ɠa zoo é ti yɛ ma, ɓaa é minazeɠegi kpein koloɠolo, ɓaa konai kpein nii a zoo ɠɛlɛzu la anii ta ʋa. 15 Ni sinigi la ɠɛlɛni, a maaɠɛna kpɔ eyɛsu poluma zobui zeeli, anzai ɠa ɠili minazeɠegi kpein su, ta kona wooiti kpein su, é ti woga. É vaa bu ga é ti makɛ, tɔɔzei é maaɠɛga kpɔ, é la faa woni, foloi é mɛniga da. 16 Kɛlɛ ni toɠa ti zeɠe ma, foloi tanigaani teʋega ʋoluma, kpega ʋoluma ga suɠwɛɛ, toɠa anzai ná-faaɠaaza golai ma ɠasɔi zeɠe.»

17 Tɔgiti kana, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti veeni Moize ya, é ʋilɛ zunui ta anzai ti yɔɠɔzuʋɛ ʋa, doun kɛɛɠɛi ta ná-doun anzanui ti yɔɠɔzuʋɛ ʋa, siɛgi zu é ga nu niinɛi, é kɛɛɠɛ ná-pɛlɛi wu dɛ.

31

Pilɛ sɔlɔɔ fai Madiyan nuiti ma

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Izelayɛle nuiti tɔnɔi ʋotokula Madiyan nuiti ma, naa ʋolu, ɗa li niina è-mɛmɛwolani pɔ, ti zaai.»

3 Moize ɓɔɛni nuɓusɛiti pɔ, é ɠɛ ti ma: «À zunui tanigaani maaɠili ga kɔɔɠɔ zɔɔlaiti wo zaama, ti li Madiyan nuiti daalɔɠɔma, naa ɠa a kɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-potokulai laazeeli Madiyan nuiti ma. 4 Bolodai ɠilagilagi zu, wa zunu waagila (1 000) kula ti zaama, wo ti leʋe kɔɔmaʋɛ.»

5 Ti ziimazeɠegi woni Izelayɛle nuɓusɛiti saama, bolodai ɠilagilagi zu, zunu waagilagila (1 000), ti-liegɔi ɠɛni ga zunu waapuugɔ maazu felegɔ (12 000) ti maaɠiliai kɔɔɠɔ vai ma. 6 Moize ti leʋeni kɔɔmaʋɛ, é Finease ʋɛɛ ti ʋa, zalaɠa ɠula nui Eleazaal ná-doun zunui, naa ɠa é ɠɛni seizu ɲadegai ma zɔɔlaiti seɠezu, ta puʋugiti é ʋa ɗa poogiti dɛɛ la.

7 Ti kɔɔɠɔ zɔɔlaiti seɠeni, ti li Madiyan nuiti daalɔɠɔma, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni la Moize ya. Ti zunuiti kpein paani, 8 é ɓɔ Madiyan nuiti ta-masa dɔɔlugɔ ʋa, ti ga: Evi, Leekɛme, Suul, Ɠuul, ta Leeɓa. Ti Ɓeyɔɔl ná-doun zunui Ɓalaame ɓalaagi ʋaani ga boɠa zɔkpɔi. 9 Izelayɛle nuiti ti Madiyan anzanuiti ta ti-lointi soni ga duɔiti, ti li ga tiye. Ti ta-zuaiti soni, ta ta-logani ɓulugiti kpein, é ʋɛɛ ti-yeaɠɔligi kpein ba. 10 Ti abui loni ta-laaiti kpein ba, ʋɛti ti ɠɛni zeini ná, ta ti-ʋuuzuʋɛti kpein. 11 Ti liini ga aniiti kpein ti ti zoni kɔɔmaʋɛ, nuiti ti ʋɛɛ toganiiti ba. 12 Ti liini ga duɔiti, ta kɔɔzoganiiti, ta kɔɔi zu aniiti Moize ʋɔ, ta zalaɠa ɠula nui Eleazaal, ta Izelayɛle ʋɛbɛi, naati ti ɠɛni ʋuuni Moaɓe nɛmɛi zu, Zuludɛn ɠobaʋɛ, Zeeliko letemaʋɛ.

Kɔɔɠɔ nuiti ɲade fai

13 Moize ta zalaɠa ɠula nui Eleazaal ta bɛbɛi ná-kundiɠiiti kpein ti wuzeɠeni, ti li, ti laaɠomisuʋɛ, ti-ʋuuzuʋɛ ʋolu ʋelei. 14 Moize yiiɠaawanani kɔɔɠuluɓaiti ma, nu waagilagila kundiɠiiti, ta nu ungilagila kundiɠiiti, niiti ti ʋaani, ti zeɠe kɔɔmaʋɛ. 15 Moize ti ɠaazaɠani, é ɠɛ ti ma: «Lee vaa zu wo niima anzanuiti kpein zɛgai vulua? 16 À ɠizɛ su ga, tiya ɠa ti Ɓalaame ná-tɛnɛ gooi zoni, ti Izelayɛle nuiti dɔ wooʋaladai zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, Peyɔɔl ná-fai zu, naa ɠa é ʋaani ga maanɔɠɔi Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti saama. 17 Niizu niina, à zunu loungoiti kpein paa, wo anzanui kpein paa, niiti ti zunu vaa ɠwɛɛgai na. 18 Anzanu loungoiti, niiti ti la dɛ zunu laakoba vaa ɠwɛɛ, naati nɔ ɠa wa ti yɛ ná, wo ti makɛ ɓɔɠɔ ʋɛ.

19 «Wɔun wa, à li, wo ʋu ada ɠila ade-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, wo yɛ ná folo lɔfela laawu, wɔiti wo nu ʋaai, ɓaa wo vɔɔɠu pooma ʋa, wa ɓɔɠɔ ɲade foloi zaʋasiɛi, ta foloi lɔfelasiɛi, wa-o, wa-luɔiti-yo. 20 Wa seɠeiti kpein ɲade ɓalaagi, sɔɔla kpein kpɛtɛai ga kɔlɔi, ɓaa boli leɠa zeɠei kpein, ta aniɲaka kpein é ga gului.»

21 Zalaɠa ɠula nui Eleazaal ɓɔɛni kɔɔɠɔ nuiti pɔ, ti zeɠeni kɔɔmaʋɛ, é ɠɛ ti ma: «À wɛlɛ faazeikpasui ʋa, é tɔgi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veai Moize ya: 22 zanugi, walii, kɔlu ɓɔigi, kɔlui, foɠagi, ta bɔbɔgi, 23 anii kpein nii a zoo lɔɔzu abui ɠa, é la ɠala, wa naa lɔ abui ɠa, é ɲade. Naa ʋolu, wa ti lɔ ɓalaa ziɛ ɲadegai wu. Kɛlɛ, sɔɔla kpein é la zooga lɔɔzu abui ɠa, wa naati dɔ nɔ ziɛ ɲadegai wu. 24 Wa wa-zeɠeiti gba, foloi lɔfelasiɛi, wa ɲade niina, naa ʋoluma, wa zoo lɔɔzu ade-ʋuuzuʋɛ.»

Kɔɔzoganiiti gaaɠwɛɛ vai

25 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: 26 «Zalaɠa ɠula nui Eleazaal zeɠe, é ʋɛɛ è ʋa, ta nuɓusɛiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti ma ɠundiɠiiti, wo kɔɔzoganiiti gaalu, duɔiti ta toganiiti. 27 Ɗa kɔɔzoganii naati gaaɠwɛ su fele, ma ʋali saamai ve kɔɔɠɔ nuiti zea, ma ʋali saamai ve nuɓusɛi zɔiti kpein zea. 28 Nii é ɠɛɛzu ga kɔɔɠɔ nuiti tɔnɔi, vebɛanii ɠa zeɠe ba, é ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, nu ɠila ka zeɠe nu undɔɔlugɔi (500) zaama, togani ɠila ka zeɠe togani undɔɔlugɔi (500) zaama, ma wolaiti ta ma goiti ta soovalegiti saama. 29 Ma ʋali saamai nii feai ti ya, ɗa seɠe naa ʋa, è fe zalaɠa ɠula nui Eleazaal ya, é ɠɛ ga vebɛanii seɠeai ba Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 30 Ma ʋali saamai nii é ɠɛɛzu ga Izelayɛle nuiti tɔnɔi, ɗa nu ɠila seɠe nu ʋuulɔɔlugɔi (50) zaama, è togani ɠila seɠe togani ʋuulɔɔlugɔi (50) zaama, ma wolaiti ta ma goiti ta soovalegiti saama, è ti ve Leevi nuiti zea, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-seɠe ʋɛlɛ ɲadegai makɛ fai ɠalivaai ti ma.»

31 Moize ta zalaɠa ɠula nui Eleazaal ti kɛɛni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

32 Kɔɔzoganiiti niiti kɔɔɠɔ nuiti ti ʋaani la, naa ɠɛni ga: baalagi ta bolii waaundɔzita waaʋuulɔfela maazu lɔɔlu (675 000), 33 nikɛ waaʋuulɔfela maazu felegɔ (72 000), 34 soovale waaʋuulɔzita maazu ɠila (61 000), 35 anzanu loungoi niiti ti la ɠɛni dɛ zunu laakoba vaa ɠwɛɛ, naati ti ɠɛni ga nu waaʋuusaʋagɔ maazu felegɔ (32 000).

36 Ma ʋali saamai nii é ɠɛni ga kɔɔɠɔ nuiti tɔnɔi, tiegɔi ɠɛni ga: baalagi ta bolii waaunsaʋagɔ waaʋuusaʋagɔ maazu lɔfela undɔɔlu (337 500), 37 naa ɠa undɔzita puulɔfela maazu lɔɔlugɔi (675) zeɠeni ba, é ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, 38 nikɛ waaʋuusaʋagɔ maazu lɔzitai (36 000), naa ɠa puulɔfela maazu felegɔi (72) zeɠeni ba, é ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, 39 soovale waaʋuusaʋagɔ undɔɔlugɔi (30 500), naa ɠa puulɔzita maazu ɠilagi (61) zeɠeni ba, é ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, 40 nuɓusɛ waapuugɔ maazu lɔzitai (16 000), naa ɠa nu ʋuusaʋagɔ maazu felegɔi (32) zeɠeni ba, é ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi. 41 Vebɛanii kpein é ɠɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, Moize naa zeɠeni, é pu zalaɠa ɠula nui Eleazaal yeezu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea.

42 Ma ʋali saamai é ɠɛni ga Izelayɛle nuɓusɛiti tɔnɔi, nii Moize puuni yɛ, kɔɔɠɔ nuiti tɔnɔi ʋoluma, 43 naa ɠɛni ga: baalagi ta bolii waaunsaʋagɔ waaʋuusaʋagɔ maazu lɔfela undɔɔlu (337 500), 44 nikɛ waaʋuusaʋagɔ maazu lɔzita (36 000), 45 soovale waaʋuusaʋagɔ undɔɔlu (30 500), 46 nuɓusɛ waapuugɔ maazu lɔzita (16 000).

47 Ma ʋali saamai é ɠɛni ga Izelayɛle nuiti tɔnɔi, Moize nu ɠilagilagi zeɠeni nu ʋuulɔɔludɔɔlugi (50) kpein ba, é togani ɠilagilagi ɠula togani ʋuulɔɔludɔɔlugi (50) kpein saama, é ti ve Leevi nuiti zea, niiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-seɠe ʋɛlɛ ɲadegai makɛsu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea.

Faanɛɛ wuuɠwɛɛ fai
ma vebɛaniiti

48 Kɔɔɓɔgiti deve ɠundiɠiiti, waagilagila kundiɠiiti, ta nu ungilagila kundiɠiiti, naati ti ʋaani naazu, 49 ti ɠɛ Moize ma: «Gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ nuiti, gi kɔɔɠɔ nuiti gaaluga, niiti ti ɠɛa gá-leveiti bu, ti ɠaavɔnigɛ, zunu ɠila kpalaa ge la yɛni ná ʋolu gi zaama. 50 Gi ɠilagilagi gá ʋaazu ga zanu sɔɔlaiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, ti ɠɛ ga vebɛaniiti, nii gi ka, zanu balaiti, yɔlɔɠɔiti, balaɠaegiti, goizu anigiti, ta kɔbu ansaiti, é ɠɛ ga koto gba anii tɔgi letemazu, gi-ɓusɛiti faa zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.»

51 Moize ta zalaɠa ɠula nui Eleazaal ti yeezeini naama zɔɔlaiti bu, ti ti veeni ti ya, ti ɓɛtɛai ga zanugi. 52 Zanugi kpein nu waagilagila kundiɠiiti ta nu ungilagila kundiɠiiti ti gaaluni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, buɲɛgi ɠɛni ga kilo ungila puulɔsaʋa maazu naanigɔ (184). 53 Kɔɔɠɔ nuiti ɛsɛ ge ná-kɔɔzoganii zeɠeni ɓɔɠɔ ʋɛ. 54 Moize ta zalaɠa ɠula nui Eleazaal ti zanugi zeɠeni, nu waagilagila kundiɠiiti ta nu ungilagila (kundiɠiiti zea, ti lii la GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, é ɠɛ ga ɠizɛsui Izelayɛle nuiti bɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.

32

Galaade yooi vee vai
Gade ta Luɓɛn mavofodaiti zea

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛ 3:12-22)

1 Togani ɓulu golai ɠɛni Luɓɛn mavofodaiti ta Gade mavofodaiti zea. Ti kaani ga Yazɛɛl yooi ta Galaade yooi ta ga ada ʋagɔ toganiiti to fai zu. 2 Ti ʋaani, ti zeeli Moize ma, ta zalaɠa ɠula nui Eleazaal, ta nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti, ti ɠɛ ti ma: 3 «Taaiti ti ga, Atalɔte, Diɓon, Yazɛɛl, Nimela, Ɠɛseɓon, Elealee, Seɓame, Neeɓo ta Ɓeyon, 4 zooi nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feai Izelayɛle ʋɛ, toɠa ga zooi pagai togani lo fai ma. Tama, toganii wola mɔinʋɛ gi ya gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ nuiti.» 5 Ti ɠɛni ma: «Ni gi zaalai zɔlɔɔgɛ è ɠaazu, yeezei bu, è zooi nii ve gi ya, gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ nuiti. Mina gi ɓudɛ ga Zuludɛn ʋolu ʋelei.»

6 Moize bolodama felegɔi niiti gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Wa pɔ wo yɛ ʋɛ, wo-ɠɛɛlointi ta ɠɛɛna lia kɔɔmaʋɛ, naa ɠa ɠɛ ɠale? 7 Lee vaa zu wo pɔ Izelayɛle nuiti iɲɔteʋe ti lɛɛ vai zu zooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feezu ti ya? 8 Zekana kpein nɔ wo-ɠɛɛni ti kɛɛni la, siɛgi zu gè ti leʋeni la, ti zeɠe Kadɛse-Ɓaalenea, ti li, ti zooi ʋɛtɛ. 9 Ti lɛɛni, ti zeeli Esekɔle nɛmɛi zu, ti ɓegai ma ga zooi ʋɛtɛ, ti Izelayɛle nuiti iɲɔteʋeni ga ti mina li zooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feezu ti ya. 10 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani naama voloi, é ɠona, é ɠɛ ma: 11 ‹Zunui niiti ti ɠulaai Ezipete yooi ʋa, é zo kona ʋuufelegɔ (20) ma, é lɛ zeemaazu, naati ti la ɠaazulaa zooi ma, nii gè ma ɠona woga ga nà feezu Aɓalaame ya, ta Izaake, ta Zakɔɓe, mazɔlɔɔ ti la ʋilɛni gòoi ʋolu, ti ʋa ɠolo bɛ̀, 12 é ɠula Kalɛɓe ʋolu, Yefunee ná-doun zunui, nii é ga Keenize nui, ta Nun ná-doun zunui Zozuwe, niiti ti ʋilɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ʋolu, ti ɠolo bɛ.›

13 «Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani Izelayɛle nuiti ma, é ti leʋeteʋe teʋebai zu kona ʋuunaanigɔ (40) laawu, eyɛsu naama yamanii kpein ge zeɠe ná, niiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛɛni. 14 Wɛlɛ, wa ɠa wo wo-ɠɛɛni tosuʋɛ zeɠea, eɠɛʋelei wo la ga kotoba nuiti ti zɔlɔɔgai, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawanai ɠaalɛɛzu ba Izelayɛle laalɔɠɔma. 15 Mazɔlɔɔ ni wo la ɠɛ kɛɛni, wo ʋa ɠolo tɔun bɛ, toɠa Izelayɛle yɛ nɔ teʋebai zu, wa ɠɛ ga zaɓui wo niima nuɓusɛi kpein undaaʋili.»

16 Ti Moize wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɓa-o, gá sasaiti nɔ losu ʋɛ, gá-logani ɓulugiti faa zu, gi taaiti to gá-ʋɛlɛyeɠeiti bɛ. 17 Gɔun gi letegi, gá ɓɔɠɔ maaɠili ga kɔɔɠɔ zɔɔlaiti gaazuvilɛi zu, gi lo Izelayɛle nuiti untuɠɔ, eyɛsu gi lɔ ga tiye naama adaʋɛ, ʋɛ ná veai ti ya. Gá-ʋɛlɛyeɠeiti gila nɔ ɠa ta ɠɛ yɛsu taaiti su, siɠigiti ti ti ma, nii a kɛ ti maalɔɔɠu zooi zu nuɓusɛiti ba. 18 Gi la ɠalega ma gá-ʋɛlɛiti bu, eyɛsu Izelayɛle nuiti gilagilagiti ti tɔnɔ ma yooiti sɔlɔɔ. 19 Kɛlɛ gi la mɔ zou zɔlɔɔga Zuludɛn ʋolu ʋelei, anɛɛ ná maaɠooza ʋa, tɔɔzei gi gɔnɔ ma yooi zɔlɔɔga Zuludɛn ɠakamaʋɛ folo ɠulazu ʋelei.»

20 Moize ɠɛni ti ma: «Ni wa minazeɠe gooi naa laazeelina, ni wa ɓɔɠɔ maaɠilina ga wo kɔɔi ɠɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, 21 ni wa-ɠɔɔɠɔ nuiti kpein ta ɓɔɠɔ maaɠili, ti Zuludɛn ɓudɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, eyɛsu é sili nuiti kpein kpɛ ɠaazu, 22 ni wa ɠale ma, siɛgi zu nɔ zooi maaɠolozu la Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, faa la mɔ ɠɛa wo ʋa, wa vie naazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ta Izelayɛle letegi. Naazu, niima ada yɔɠɔzuʋɛ ɠa ɠɛ ga wɔnɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 23 Kɛlɛ ni wo la ɠɛ kɛɛni ɠana, wo koto ɠɛa Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma. À suɠwɛɛ ga wa-ɠotoi ɠa wo ɠɔɠɔzumɛn! 24 À taaiti to wa-ʋɛlɛyeɠeiti bɛ, wo sasaiti to wa-logani ɓulugiti bɛ. Nii é ɠulaa wo-la, wo bo, à ziɛ ga naa.»

25 Gade mavofodaiti ta Luɓɛn mavofodaiti ti ɠɛni Moize ma: «Ɗa-wotiɠɛ nuiti gá kɛ, eɠɛʋelei màliɠii devei wogai la. 26 Gi-lointi, gi-anzaiti, gá-loganiiti, ta gá-logani ɓulugiti ta yɛ Galaade taaiti su. 27 Gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ zunuiti, gi pɛ gi maaɠiliai ga kɔɔɠɔ zɔɔlaiti, gá Zuludɛn ɓudɛ, gi kɔɔi ɠɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, eɠɛʋelei màliɠii bosu da.»

28 Moize devei veeni ta-vaa zu zalaɠa ɠula nui Eleazaal ya, ta Nun ná-doun zunui Zozuwe ya, é ʋɛɛ Izelayɛle wolodama ʋɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti ba. 29 É ɠɛni ti ma: «Ni wa Gade mavofodaiti ta Luɓɛn mavofodaiti, wa Zuludɛn maazuɓudɛna ʋɔɔma, ti maaɠiliai ga kɔɔɠɔ zɔɔlaiti, ti kɔɔi ɠɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, eyɛsu zooi maaɠolo wo ʋɛ, wa Galaade yooi ve ti ya ga tɔnɔ. 30 Kɛlɛ ni ti la Zuludɛn ɓudɛni, ti ɠɛʋele ɓɛtɛai ʋa ɠɛ de, ga wo kɔɔi ɠɔ ʋɔɔma, ta zei wo zaama Kanaan yooi zu.»

31 Gade mavofodaiti ta Luɓɛn mavofodaiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gá naa ɠɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai gi ma, gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ nuiti. 32 Gá ɓudɛ, gi maaɠiliai ga kɔɔɠɔ zɔɔlaiti, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, Kanaan yooi zu, kɛlɛ gá gɔnɔi ma yooi zɔlɔɔ Zuludɛn ɠakala ʋelei.»

33 Amɔɔl nuiti ta-masagi Siɠon, ta Ɓasan nuiti ta-masagi Wɔge, Moize naati ta-masadai ta ta-yooiti feeni Gade mavofodaiti zea, ta Luɓɛn mavofodaiti, é ʋɛɛ Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ʋa, nii é ga Zozɛfe ná-doun zunui, é ʋɛɛ ta-laaiti ba, ta ma yooiti ti ɠɛni ti ʋa.

34 Taai niiti Gade mavofodaiti ti ti loni, ti ɠɛni ga: Diɓon, Atalɔte, Alɔwɛɛl, 35 Atelɔte-Sɔfan, Yazɛɛl, Yɔgeɓeɠa, 36 Ɓɛte-Nimela, ta Ɓɛte-Ɠalan, taaiti siɠigi ti ma. Ti sasaiti toni togani ɓulugiti faa zu.

37 Taai niiti Luɓɛn mavofodaiti ti ti loni, ti ɠɛni ga: Ɠɛseɓon, Elealee, ta Kiliyatayime, 38 Neeɓo, ta Ɓaale-Meyon, naati ti-laaseigi valiboni, ta Siɓema. Ti daaseigiti pɛɛni taaiti ba, niiti ti ti loni.

39 Makiil mavofodaiti, nii é ga Manasee ná-doun zunui, naati ti liini Galaade laalɔɠɔma, ti vɔni ma, ti zobo sɔlɔɔ Amɔɔl nuiti ma, ti ɠɛni zeini ná, ti ti zeɠe. 40 Moize Galaade yooi veeni ti ya, ti zeini ná. 41 Yayiil é ga Manasee ná-dounloin ta, naa wuzeɠeni, é li, é ɓalaɠaiti so, é ti-laasei pɛɛni ga Yayiil ná-taaiti. 42 Nɔɓa laalɛɛni Kenate wu, é so, ta taaiti ti ɠilini ba, é tɔ ɓɔɠɔi daaseigi ʋɛɛ ti ʋa.

33

Izelayɛle nuiti teʋesuʋɛti

1 Peleiti pɛtɛ Izelayɛle nuiti ti leʋeni da, ti ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa, ti zeiɗai kpasu, Moize ta Aalɔn ti loni ti luɠɔ. 2 Moize ti-ʋuuzuʋɛti ta ti-ziɛzuʋɛti sɛʋɛni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la.

3 Alu mɔungi ma volo puugɔ maazu lɔɔlugɔi (15) ma, Pakegi ʋoluma zobui, ti liini, ti zeɠe Lamesɛse. Izelayɛle nuiti ti ɠulani ɓɔɠɔ yeema zooi ʋa, Ezipete nuiti kpein gaazu ɠɛni ti ʋa. 4 Ezipete nuiti ti ɠɛni ti-loun zunu mɔungiti maaɠuluzu, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ʋaani. Tukpɔi ɠana é daalɛɛni ta-ɠalagiti bu.

5 Izelayɛle nuiti ti zeɠeni Lamesɛse, ti li, ti ʋu Sukɔte. 6 Ti zeɠeni Sukɔte, ti li, ti ʋu Etame, nii é teʋebai ɠaaɓelazuʋɛ. 7 Ti zeɠeni Etame, ti ɠaaɠale ma ga ʋogi Pi-Ɠaɠilɔte ʋele, Ɓaale-Sefon folo ɠulazu ʋelei, ti li, ti ʋu Migedɔle letemaʋɛ. 8 Ti zeɠeni Pi-Ɠaɠilɔte, ti leʋe Seeli Kpoloɗɛi zaamaʋɛ, teʋebai ʋɔ pelei. Ti folo saʋagɔ ziɛ woni Etame teʋebai zu, ti li, ti ʋu Mala. 9 Ti zeɠeni Mala, ti zeeli Elime, ʋɛ ziɛ un puugɔ maazu felegɔ (12) ɠɛni ná, ta dɔɔ wulu ʋuulɔfela (70), miná ɠa ti ʋuuni ná. 10 Ti zeɠeni Elime, ti li, ti ʋu Seeli Kpoloɗɛi ɠobaʋɛ. 11 Ti zeɠeni Seeli Kpoloɗɛi ɠobaʋɛ, ti li, ti ʋu Sin teʋebai zu. 12 Ti zeɠeni Sin teʋebai zu, ti li, ti ʋu Dɔfeka. 13 Ti zeɠeni Dɔfeka, ti li, ti ʋu Aluse. 14 Ti zeɠeni Aluse, ti li, ti ʋu Lefidime, ʋɛ nuɓusɛiti ti la ɠɛni ziɛ zɔlɔɔni ná ga ti ʋa ɓɔɔle.

15 Ti zeɠeni Lefidime, ti li, ti ʋu Sinayi teʋebai zu. 16 Ti zeɠeni Sinayi teʋebai zu, ti li, ti ʋu Kiɓelɔte-Ɠataava. 17 Ti zeɠeni Kiɓelɔte-Ɠataava, ti li, ti ʋu Ɠaseelɔte. 18 Ti zeɠeni Ɠaseelɔte, ti li, ti ʋu Litema. 19 Ti zeɠeni Litema, ti li, ti ʋu Limon-Peelɛse. 20 Ti zeɠeni Limon-Peelɛse, ti li, ti ʋu Liɓena. 21 Ti zeɠeni Liɓena, ti li, ti ʋu Lisa. 22 Ti zeɠeni Lisa, ti li, ti ʋu Keɠeelata. 23 Ti zeɠeni Keɠeelata, ti li, ti ʋu Safɛɛl gizei ma. 24 Ti zeɠeni Safɛɛl gizei ma, ti li, ti ʋu Ɠalada. 25 Ti zeɠeni Ɠalada, ti li, ti ʋu Makeelɔte. 26 Ti zeɠeni Makeelɔte, ti li, ti ʋu Taɠate. 27 Ti zeɠeni Taɠate, ti li, ti ʋu Tala. 28 Ti zeɠeni Tala, ti li, ti ʋu Miteka. 29 Ti zeɠeni Miteka, ti li, ti ʋu Ɠasemɔna. 30 Ti zeɠeni Ɠasemɔna, ti li, ti ʋu Mɔseelɔte. 31 Ti zeɠeni Mɔseelɔte, ti li, ti ʋu Ɓenee-Yaakan. 32 Ti zeɠeni Ɓenee-Yaakan, ti li, ti ʋu Ɠɔɔl-Gidegade. 33 Ti zeɠeni Ɠɔɔl-Gidegade, ti li, ti ʋu Yɔteɓata. 34 Ti zeɠeni Yɔteɓata, ti li, ti ʋu Aɓelɔna. 35 Ti zeɠeni Aɓelɔna, ti li, ti ʋu Ɛsiyon-Geeɓɛɛl. 36 Ti zeɠeni Ɛsiyon-Geeɓɛɛl, ti li, ti ʋu Sin teʋebai zu, toɠa é ga Kadɛse. 37 Ti zeɠeni Kadɛse, ti li, ti ʋu Ɠɔɔl gizei ma, Edɔme yooi ɠwɛmaʋɛ.

38 Eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei woni da, zalaɠa ɠula nui Aalɔn lɛɛni Ɠɔɔl gizei ma, é za, Izelayɛle nuiti kulaai ma Ezipete yooi ʋa ma ɠonagi ʋuunaanisiɛi (40) ma, alugi lɔɔlusiɛi ma volo mɔungi ma. 39 Aalɔn ná-konagi ɠɛni ga kona ungila kona ʋuufele maazu saʋagɔ (123), siɛgi zu é zaani la Ɠɔɔl gizei ma.

40 Názu ɠa Alade masagi, Kanaan yooi zu nui, nii é ɠɛni zeini zooi unda lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, naa mɛnini da ga Izelayɛle nuiti ta ʋaazu.

41 Ti zeɠeni Ɠɔɔl gizei ma, ti li, ti ʋu Salemɔna. 42 Ti zeɠeni Salemɔna, ti li, ti ʋu Punon. 43 Ti zeɠeni Punon, ti li, ti ʋu Wɔɓɔte. 44 Ti zeɠeni Wɔɓɔte, ti li, ti ʋu Iye-Aɓalime, Moaɓe kwɛpelemaʋɛ. 45 Ti zeɠeni Iye-Aɓalime, ti li, ti ʋu Diɓon-Gade. 46 Ti zeɠeni Diɓon-Gade, ti li, ti ʋu Alemon-Diɓelatayime. 47 Ti zeɠeni Alemon-Diɓelatayime, ti li, ti ʋu Aɓalime gizeiti zɔɠɔzuʋɛ, Neeɓo gizei ɠakalaʋɛ. 48 Ti zeɠeni Aɓalime gizeiti ma, ti li, ti ʋu Moaɓe nɛmɛi zu, Zuludɛn ɠobaʋɛ, Zeeliko letemaʋɛ. 49 Ti ʋuuni Zuludɛn ɠobaʋɛ, é zo Ɓɛte-Ɠayesimɔte, é li Aɓɛle-Sitime, Moaɓe nɛmɛiti su.

Kanaan yooi zo fai ma levei

50 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, Moaɓe nɛmɛiti su Zuludɛn ɠobaʋɛ, Zeeliko letemaʋɛ, 51 é ɠɛ ma: «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu wo Zuludɛn ɓudɛzu la, wo lɔ Kanaan yooi zu, 52 wa zooi zu nuiti kpein kpɛ luɠɔ, wo ta-ɠɔɔɠɔ ganigiti kpein koloɠolo, ti ti ɓɛtɛai ga kɔtui, wo ta-vololibaiti kpein koloɠolo, ti ɓɛtɛai ga kɔlui gaawuungai, wo ta-zalaɠa ɠula adaʋɛti kpein koloɠolo. 53 Wa zooi zeɠe ga wɔnɔ, wo zei ná, mazɔlɔɔ gè zooi vea wo ya, é ɠɛ ga wɔnɔ. 54 Wa zooi ɠaaɠwɛ ʋa, wa kɛ ga kpakutoomai, eɠɛʋelei wa-wolodamaiti ti la. Niiti ti mɔinɗai, wa ta-yooi wɔɔlɔ, wo fe ti ya, niiti ti la mɔinni, wa ta-yooi ve ti ya, kɛlɛ gola mina wɔɔlɔ. Ɛsɛ ka naa zɔlɔɔ, nii a ve zea ga kpakutoomai, wa ti zeɠe ga wɔnɔ, eɠɛʋelei wo-ɠɛɛni ta-wolodamaiti ti la. 55 Kɛlɛ ni wo la zooi zu nuiti kpɛɛni luɠɔ, ti zaama, niiti wa ti yɛ ná, ta ɠɛɛzu ga ɠaingi, ti ɗa ʋu wo-ɠaazuʋɛti, ta ani ɠaazoɓagiti ti ɗa wo-ɠo kakamaʋɛti kpota, ta ɠɛ ga wo zili nuiti zooi naa zu, ʋɛ wo ʋaazu zeizu ná. 56 Názu ɠa nà wo zo da, eɠɛʋelei gè deveni la ga gè ti zo da.»

34

Kanaan yooi ma ɠwɛpelegiti

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Devei nii ve Izelayɛle nuiti zea, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu wo ʋaazu lɛɛzu la Kanaan yooi zu, wɛlɛ zooi ʋa, nii é ʋaazu veezu wo ya ga wɔnɔ, Kanaan yooi, é ʋɛɛ ná-kwɛpelegiti ba. 3 Lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, wa-you ɠwɛgi lɔɔ ɠa zei Sin teʋebai zu, é lɛ ga Edɔme yooi zakpai. Folo ɠulazu ʋelei, wo-ɠwɛgi sogai lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, naa ɠa liizu, é lo Kpoloɗɛ Wanai ʋa, 4 wo-ɠwɛgi zu ɠa ɓilisu gize yɔɠɔzuʋɛ Akelaɓime, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, é leʋe ga Sin ʋele, é zeeli Kadɛse-Ɓaalenea, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. É li ga Ɠasaal-Adaal ʋele, é leʋe ga Asemon ʋele, 5 é zo Asemon, é lati, é li, é zeeli Ezipete ɠɔtuɗɛi ma, é ʋilɛ Kpoloɗɛ Wolai ʋa.

6 «Wa-ɠwɛpelemaʋɛ é folo liizu ʋelei, naa ɠa ɠɛ ga Kpoloɗɛ Wolai.

7 «Wɛlɛ nii é ɠɛɛzu ga wa-ɠwɛpelemaʋɛ lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é zo Kpoloɗɛ Wolai ma, wa kwɛgi la, eyɛsu é zeeli Ɠɔɔl gizei ma. 8 Wa ɠwɛgi la, é zo Ɠɔɔl gizei ma, é li Leɓo-Ɠamate, é ʋilɛ Sedade ʋa, 9 é zo miná, é li ga Zifelon ʋele, é li, é ʋilɛ Ɠasaal-Enan ʋa. Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋele ɠwɛpelegi ɠana.

10 «Wa ɠwɛpelemaʋɛ leʋe ba folo ɠulazu ʋelei, é zo Ɠasaal-Enan, é li Sefame ʋele, 11 é zo miná, é yei Liɓela, Ayɛn folo ɠulazu ʋelei, kwɛpelemaʋɛ ɠa yeizu, é ʋilɛ Kineelɛte ɓoloɗɛi ʋa, folo ɠulazu ʋelei, 12 é yei mɔnɔ ga ziɛ wolai Zuludɛn, é ʋilɛ Kpoloɗɛ Wanai ʋa. Wa-yooi ɠwɛgiti kana.»

13 Moize Izelayɛle nuiti kalani ga niima vaiti, é ɠɛ ti ma: «Zooi ɠana nii wo ʋaazu gaaɠwɛɛzu ga kpakutoomai, Ɠɔoɠɔ GALAGI devea ga é ve boloda taaʋuugɔi ta ma lukpɛgi ya. 14 Mazɔlɔɔ Luɓɛn nuiti ta-wolodamaiti, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, ti ta-yooiti seɠea, ta Gade nuiti ta-wolodamaiti ɓalaa, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ɓalaagi ná-zooi zeɠea. 15 Boloda felegɔi naati ta boloda lukpɛgi, ti tɔnɔi zeɠea Zuludɛn ʋolu ʋelei, Zeeliko letemaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei.»

Seikpasui é lo
zooi ɠaaɠwɛɛ vai ʋa

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 17 «Wɛlɛ zunuiti daaseigiti ba, ti ʋaazu zooi ɠaaɠwɛɛzu wo yɔɠɔzu: zalaɠa ɠula nui Eleazaal, ta Nun ná-doun zunui é ga Zozuwe. 18 Wa bolodama ɠundiɠii ɠilagilagi zeɠe ga ti zooi ɠaaɠwɛ. 19 Naama zunuiti daaseigiti ta ga:

Zuda ná-bolodai zu, Yefunee ná-doun zunui Kalɛɓe,

20 Simiyɔn nɔnɔi, Amiyude ná-doun zunui Samiyɛle,

21 Ɓɛnzamɛn nɔnɔi, Kiselon ná-doun zunui Elidade,

22 Dan nɔnɔi, Yɔgeli ná-doun zunui Ɓuki é ga kundiɠii,

23 Zozɛfe mavofodaiti su,

Manasee nɔnɔi, kundiɠii Ɠaniyɛle, Efɔde ná-doun zunui,

24 Efelayime nɔnɔi, kundiɠii Kemuwɛle, Sifetan ná-doun zunui,

25 Zaɓulɔn nɔnɔi, kundiɠii Elisafan, Paalenake ná-doun zunui,

26 Isakaal nɔnɔi, kundiɠii Paletiyɛle, Azan ná-doun zunui,

27 Asɛɛl nɔnɔi, kundiɠii Ayiyude, Selɔmi ná-doun zunui,

28 Nɛfetali nɔnɔi, kundiɠii Pedaɠɛle, Amiyude ná-doun zunui.»

29 Naati ka Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni ti ya, ga ti Kanaan yooi ɠaaɠwɛ Izelayɛle nuiti zɔɠɔzu.

35

Leevi nuiti ta-laaiti

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, Moaɓe nɛmɛiti su, Zuludɛn ɠobaʋɛ, Zeeliko letemaʋɛ. 2 É ɠɛni ma: «Devei ve Izelayɛle nuiti zea, ga ti va bu, ti taai tanigaa ve Leevi nuiti zea ta-yooi zu, nii ti sɔlɔɔgai ga tɔnɔ, ʋɛti ta zoo ti zei náti. Wa náti maaɠooliiti fe Leevi nuiti zea. 3 Naama laaiti ta ɠɛ ga ti-zeizuʋɛ. Ti-maaɠooliiti su ɠɛ ga ta-logani losuʋɛti, ti-yeaɠɔligiti ti ɠɛ ná, ta ta-logani ɓulugiti. 4 Taaiti maaɠooliiti su, niiti wo ti veezu Leevi nuiti zea, zooi ɠa ɠɛ ba, é ɠaku ma ga mɛtɛlɛ undɔɔlugɔ (500), é tɔɔzei siɠigiti ma, é li polu ʋelei maaɠoolii kpein su. 5 Wa kɔɠɔ, wo kwɛgi la taa ʋolu ʋelei, ga mɛtɛlɛ waagila (1 000), é ɠaku ma kpoloo, taai ɠa ɠɛ zaamazuʋɛ. Ʋele ɠana zooi a ɠɛ la, ta-laaiti maaɠoolii zu. 6 Wa yeelo taa lɔzita ʋa, wo fe Leevi nuiti bɛ, ti ɠɛ ga maaʋela wosuʋɛ, nui niiti ti nu ʋaazu, ti la gaaɠilini ma, ta zoo ti ʋela, ti li ná, é ʋɛɛ taa ʋuunaanigɔ maazu felegɔ (42) ɠiligaa ʋa. 7 Taaiti wo ʋaazu ti veezu Leevi nuiti bɛ, tiegɔi ɠa ɠɛ ga puunaanigɔ maazu lɔsaʋa (48), é ʋɛɛ ti-maaɠoolii ma yooiti ba, ti ɠilagilagi pɛ. 8 Taaiti wo ʋaazu ti zeɠezu Izelayɛle nuiti ta-yooiti su, mɔinɗa ɠa ɠula naati zea, niiti gola ti ya, tago nɔ ɠa a ɠula naati zea, niiti é la mɔinni ti ya. Bolodai ɠilagilagi ɠa ná-taai ta ve Leevi nuiti bɛ, eɠɛʋelei a zoloo da sɔlɔɔgi ma, é ʋaazu bosu.»

Maaʋela laaiti

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛ 4:41-43;
19:1-13;
Zozuwe 20:1-9)

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 10 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: Siɛgi zu wo Zuludɛn ɓudɛzu la, wo lɛ Kanaan yooi zu, 11 wa yeelo taai tanigaani ba, ta ɠɛ wo ʋɛ ga maaʋela laaiti, ni nu a nu ʋaana, é la gaaɠilini ma, é ʋela, é li ná. 12 Naama laaiti ta ɠɛ wo ʋɛ ga maaʋela laaiti, ɲamai ʋotokula nui ʋa, naa ɠa a kɛ nu ʋaa nui mina za, aisa é ʋa ɠula kɛlɛma nuɓusɛiti gaazu, ná-tukpɔi ɠaa ʋa leʋe. 13 Wa yeelo taa lɔzita ʋa, ti ɠɛ ga maaʋela laaiti, 14 wa taa saʋagɔ ve Zuludɛn ʋolu ʋelei, wo taa saʋagɔ ve Kanaan yooi zu. Naati ta ɠɛɛzu ga maaʋela laaiti. 15 Naama laa lɔzitaiti ta ɠɛɛzu ga maaʋela laaiti Izelayɛle nuiti bɛ, ta wɛɛinti, naa ʋɛɛ seikɔɠɔma nuiti ba, nu-o-nu nii a nu ʋaana, é la gaaɠilini ma, miná ɠa a ʋela, é li ná.

16 «Ni zunui ta a seiɲɔɠɔi loɠana ga kɔlu ani, naa za, toɠa ga nu ʋaa nu. Ta nu ʋaa nui naa ʋaa. 17 Ni a sɔɔna ga kɔtu, naa za, toɠa ga nu ʋaa nu. Ta nu ʋaa nui naa ʋaa. 18 Ni a doɠana ga gulu, naa za, toɠa ga nu ʋaa nu. Ta nu ʋaa nui naa ʋaa. 19 Ɲamai ʋotokula nui ɠa nu ʋaa nui naa ʋaa, siɛgi zu é maazɔlɔɔsu da. 20 Ni zunui ta a zɔɔna seiɲɔɠɔi ʋa ga wɔinzeɠemai, ɓaa é ani zeɠe, é pili ma ga kisiɛ ɲɔi, saa vaa ɠula su, 21 ɓaa ni a doɠana ga yeei, sili vaa zu, saa vaa ɠula su, toɠa ga nu ʋaa nu, ta paa. Ɲamai ʋotokula nui naa ɠa nu ʋaa nui naa ʋaa, siɛgi zu é yeezeelizu la ma.

22 «Kɛlɛ ni zunui ta a zɔɔna seiɲɔɠɔi ʋa, é la gaaɠilini ma, é la daani ɠisu, ɓaa é anii ta ʋili ma, é la daani ɠisu, 23 ɓaa é la naa ɠaazu, eyɛsu é kɔtui loo ma, naa ʋolu ɠɛ ga saai, é la ga siliɲɔɠɔ, é la faa ɲɔu ɓɛtɛzu daalɔɠɔma, 24 nuɓusɛiti ta tukpɔɠaaleʋe, é zoloo tɔgi ma, nu ʋaa nui ta ɲamai ʋotokula nuiti zɔɠɔzu. 25 Nuɓusɛiti ta nu ʋaa nui ɠizo, ti kula ɲamai ʋotokula nui ya. Nuɓusɛiti ta gaaɠale ma maaʋela laai zu, ʋɛ pelaai, é li ná. Toɠa yɛ ná eyɛsu zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai, nii gulɔ ɲadegai ziaai ma, naa za.

26 «Ni nu ʋaa nui a ɓudɛna maaʋela laai ma ɠwɛgiti maazu, ʋɛ pelaai, é li ná, 27 ni ta ɠomina ta ɲamai ʋotokula nui taa ʋoluʋɛ, naa paa, é la ɠɛa ga sɔba nu, nu ʋaa vaa zu. 28 Mazɔlɔɔ, nu ʋaa nui maanɛɛʋɛ, é yɛ maaʋela laai zu, eyɛsu zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai za. Zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai zaa ʋoluma, nu ʋaa nui ɠa zoo é ɠale ma ná-poganii unda.

29 «Deveiti kana wo ma vaa zu, wo-mavofodaiti kpein su, ʋɛ nɔpɛ wa zei ná. 30 Ni nui ta a nu loɠana, é za, ta nu ʋaa nui ʋaa, zeeleiti gooi ma. Kɛlɛ zeele ɠila ge la kula ɠɛa, peelalai ʋa ve nui ya ga ti paa.

31 «À mina yeezei walii wu, nu ʋaa nui yɛnvui vaa zu, nii maanɛai ga é za, mazɔlɔɔ kɛni ti naama nui ʋaa. 32 À mina yeezei walii wu, wo ʋa pelei ve zea, é ʋa ɠula maaʋela laai ʋa, é ʋa ɠale ma ná-zooi zu, aisa zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai ʋa za. 33 À mina zooi ɠɔzɔ, ʋɛ wo ʋaazu zeizu ná, mazɔlɔɔ ɲamai ɠa ɗa zooi ɠɔzɔ. Koto gba vaa la ɠɛa ɲamai ná-faa zu nii puai, kɛni naama nui ɲamai, nii é ɲamai ʋuai. 34 Wo la zooi naa ɠɔzɔa, ʋɛ wo ʋaazu zeizu ná, ʋɛ nà ɓalaagi gè ʋaazu zeizu ná, mazɔlɔɔ nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii é zeini Izelayɛle nuiti saama.»

36

Tɔgi é lo
pɛlɛyeɠeiti ta-you vaiti ba

1 Pɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti ti ɠulaai Galaade ná-bolodai zu, Makiil ná-doun zunui, Manasee ná-doun zunui, Zozɛfe ná-doun zunuiti ta-wolodamaiti saama, ti ʋaani Moize ʋɔ bɛ, ti ɓɔɛ pɔ, ta Izelayɛle nuiti ta-ʋɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti, 2 ti ɠɛ ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni màliɠii ya, ga é zooi ɠaaɠwɛ Izelayɛle nuiti ba ga kpakutoomai. Naa ʋoluma, màliɠii devei zɔlɔɔni Ɠɔoɠɔ GALAGI ya, ga é gi-ɠɛɛloin Selɔfeɠade ná-poganii ve ná-doun anzanuiti zea. 3 Ni ta vuluna Izelayɛle nuiti ta-wolodamai taɠili ma, ta-ʋoganii ɠa zeɠe gi-mɛmɛwolani ta-ʋoganii ʋa, é ʋɛɛ bolodai naa, ná-poganii ʋa, nii ti ɠiliai ba, naa maaʋele ma, ta ɠa ɠulazu poganii la, nii gaaɠwɛai gi ʋa ga kpakutoomai. 4 Ɓɔɠɔyeema ɠonagi a zeelina Izelayɛle nuiti bɛ, ta-ʋoganii ɠa ʋɛɛ bolodai naa nɔnɔi ʋa, nii ti ɠilizu ba, toɠa zeɠe gá-wolodai nɔnɔ ma gelei ʋa.»

5 Moize Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-deveiti daazeelini Izelayɛle nuiti ma, é ɠɛ ti ma: «Zozɛfe mavofodaiti ta-wolodai ɠa gaamai wosu. 6 Pɛtɛ nii Ɠɔoɠɔ GALAGI deveai Selɔfeɠade ná-doun anzanuiti ma: Ta zei naama nuiti bɛ, niiti ta ɠɛ ti ʋɔ, ni nɔ ta zei ti-ɠɛɛni ta-wolodai zu. 7 Izelayɛle yooi zu, poganii tanɔpɛ ge la ɠulaa bolodai ta zu, é ʋa li bolodai zɔi zu, kɛlɛ Izelayɛle nui ɠilagilagi ɠa ɠili kɛɛɠɛni ta-wolodai ma ʋoganii ʋa. 8 Anzanu loin ɠilagilagi kpein poganii a ɠɛ zea, Izelayɛle nuiti ta-wolodaiti su, kɛni naa zei zini bɛ, kɛɛɠɛ ná-bolodai zu, naa ɠa a kɛ Izelayɛle nuiti gilagilagiti ti ti-mɛmɛwolani ta-ʋoganii zɔlɔɔ. 9 Poganii tanɔpɛ ge la ɠulaa bolodai ta ʋa, é ʋa li bolodai taɠili su, kɛlɛ Izelayɛle nuiti ta-wolodaiti ta ɠili ti ɠilagilagi ta-ʋoganii ʋa.»

10 Selɔfeɠade ná-doun anzanuiti ti kɛɛni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya. 11 Selɔfeɠade ná-doun anzanuiti ti ga Maala, Tiilesa, Ɠɔgela, Mileka ta Noa, ti zeini ti-ɠɛɛ kɛɛɠɛlointi ti-loun zunuiti bɛ, 12 ti zeini Zozɛfe ná-doun zunui Manasee mavofodaiti bɛ, ta-ʋoganiiti ti yɛni ti-ɠɛɛni ta-wolodai zu.

13 Deveiti ta tɔgiti kana, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI feeni Izelayɛle nuiti zea, ga Moize maaʋele, Moaɓe nɛmɛi zu, Zuludɛn ɠobaʋɛ, Zeeliko letemaʋɛ.

Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi

Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti

Gaalu Sɛʋɛi ɠaaɓelazuʋɛ ɠa dɛɛzu ga adeye, ga Izelayɛle nuiti ti zeelia zou ɠwɛmaʋɛ, ti lɔɔ vai ʋe niina minazeɠe zooi zu. Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi é ʋilɛsu polu, Moize ɓɔɛ la ɠɛni su saʋa Izelayɛle nuiti pɔ (1:1--4:43; 4:44--28:68; 28:69--30:20). Moize ti looni ɠisu ga GALA ná-kɛɛwotiiti, ná-nɛɛbɛi zu, nii kwɛ ge la ba, é kɛɛni ná-nuɓusɛiti tetegi: é minazeɠe bo ti ʋɛ, é lo ti luɠɔ kona ʋuunaanigɔ (40) laawu teʋebai zu, é ti makɛ ti zili nuiti ti la ziɛni ti wu, é ná-deveiti ta ná-minazeɠegiti fe ti ya.

Anɛɛ naa ʋe, é la nɔ ga faiti ti ɠɛai, ɓaa tɔgi é veeni naa ɠwɛɛ fai nɔ ʋolu. Kɛlɛ Moize ɠa ɓɔɛzu eɠɛ tɛnɛbo nui, nii zɛbɛi ba, é ti loli ga ti ɠizɛ ti-Maliɠii ná-wooɠɛɠiladai zu, ti lo naa ma, ti GALA kitei ná-kpɔfaamai ɠaiziɛ. «Woilo, Izelayɛle! Ɠɔoɠɔ GALAGI ada-ƓALAGI ɠa é ga GALA gila kpegi. Ɗa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ ga è-yii pɛ, ta è-yɛnvui pɛ, ta è-zuvikɛi pɛ» (6:4-5, bogɛ Mat 22:37 zu). Niima wooi ɠa kɛai ga dɔlɔgi lɔɔzeizuʋɛ Izelayɛle nuiti bɛ, é lo kidaaleʋe ʋelei ʋa, ta folo-o-folo ƓALA fali vai.

Sɛʋɛi nii ma ɠaaɠwɛsu naanigɔi ma ɠaaɓelagiti, felegɔi ɠa koozuɠele ɓɔɛi wosu, ta kizɛsu vaa felegɔ: mɔunpa maamusɛ wuyei é lolisu ga «Moize ná-guyei» (gaaɠwɛsu 32), ta tuyai Moize tooni Izelayɛle woloda puugɔ maazu felegɔiti (12) bɛ (gaaɠwɛsu 33), naa ʋolu, ʋɛ ná dɛɛzu ʋelei ziimazeɠegi ɠɛni la ga Zozuwe, é lo Moize ʋotogi zu, é ʋa li ga Izelayɛle minazeɠe zooi zu (gaaɠwɛsu 31), ta Moize ná-saa vai (gaaɠwɛsu 34).

Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi tɛi su vaa wolai ɠa ga, «Tɔ sɛʋɛi,» nii é ɠaani GALA sei ʋɛlɛi wu Zeeluzalɛme, masagi Zɔziase ná-masadai ma ziɛgi zu (2Ma 22), naa ɠa é ɠɛni ga faiti falibo fai lɔɔzeigi GALA pelei ma, nii masa niinɛi tɔɔzeini. Su wooi ɠa ɠalasu sɛʋɛ mɔinmɔin su minazeɠe pɔlɔi zu (Masagiti, Zeeleemi), eyɛsu é zeeli minazeɠe niinɛi zu (Mat 4:4, 7, 10; Mak 12:32).

Niiti ti kalasu niizu, ta mɔun keleiti, Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi ɠa dɛɛzu ga undaanɛɛi nii nuɓusɛi pɛ ge gaiziɛzu, kɛni nu ɠolo GALA bɛ pɛ, nii é ga Kizo Nui ta Unmɔɔ Nui, é ʋa leɠa sɔlɔɔ, fai pɛ su.

MOIZE NÁ-KPƆƐZUƓULA MƆUNGI

1

(1:1--4:44)

1 Sɛʋɛi nii ɠa wooiti bosu, niiti Moize ti laazeelini Izelayɛle nuiti kpein ma, Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, teʋebai zu, pɛtu nɛmɛi zu Sufe letemaʋɛ. Nɛmɛi naa ɠa Palanni zɔɠɔzuʋɛ ta taa naanigɔi zɔiti: Tɔfɛle ta Laɓan, naa ʋɛɛ Ɠaseelɔte ta Di-Zaɠaɓe ʋa. 2 (Folo puugɔ maazu ɠila (11) siɛ ɠa é ná, é zo Ɠɔɔlɛɓe gizei ma, é ʋa ga Seyiil ɠizei ma ʋelei, é zeeli Kadɛse-Ɓaalenea.) 3 Kona ʋuunaanisiɛi (40) ma alu puugɔ maazu ɠilagi (11) ma volo mɔungi ma, ti ɠula ʋoluma Ezipete yooi ʋa, Moize ɓɔɛni Izelayɛle nuiti pɔ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni la zea ta-vaa zu. 4 Naa ɠɛɛni, siɛgi zu é ɓeni da ga vɔni Amɔɔl nuiti ta-masagi Siɠon ma, nii ná-taa wolai ɠɛni ga Ɠɛseɓon, ta Ɓasan masagi Wɔge, nii é ɠɛni zeini Asetalɔte ta Edeleyi.

5 Zuludɛn ʋolu ʋelei, Moaɓe yooi zu, miná ɠa Moize tɔɔzeini ná ga tɔgi nii yɔɠɔzulɛa ga tiye, é ɠɛ ti ma:

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI ɓɔɛni de ʋɔ Ɠɔɔlɛɓe gizei ma, é ɠɛ ma: «Wo wola lɛbigɛ zeini gizei nii ʋɔ bɛ. 7 À latina, wo li Amɔɔl nuiti ta-ɠize yooi zu, ta ná maaɠooliiti su, ʋɛ Kanaan nuiti ti zeini ná, Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu, ta gizeiti ma, naa ʋɛɛ ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi zu ʋa, ta lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, ta Kpoloɗɛ Wolai ɠobaʋɛti, eyɛsu é zeeli Liɓan ɠizeiti ma, ta ziɛ wolai Ufelate ma. 8 À pɛtɛ, gè zooi tɛi fea wo ʋɛ. À li, wo zooi naa zeɠe ga wɔnɔ, nii nɔ̀un nà Ɠɔoɠɔ GALAGI gè ma ɠona woni wo-mɛmɛwolani bɛ, Aɓalaame, ta Izaake, naa ʋɛɛ Zakɔɓe ʋa, ga gè fe ti ʋɛ, ta ti-mavofodaiti, ta zeɠena ná.»

Moize tukpɔɠaaleʋe nuiti sei vai

(Ɛgezɔde 18:13-27)

9 Moize ɠɛni ma mɔnɔ: naama ziɛgi zu, gè ɓɔɛni wo ʋɔ ɠani, ga: «Gè la zooga, nà ɠila, gè ʋa lo wo luɠɔ. 10 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI, wo maamɔinɗa, za wo mɔinɗa eɠɛ geeɠɔlɔgi ma zomideɠaiti. 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI, wo-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI, ta ɓɔ wo ʋa ná zeizu ɠɛ ga waagila (1 000), é tuya loo wo ʋɛ, eɠɛʋelei é minazeɠeni la! 12 Nà ɠila, nà wa-ɠasɔi zeɠe ɠale, gè wa-vaiti gaaɠula ba, ta wa-ɓɔɛ vaiti? 13 À yeelo zunui tanigaani ba, wa-wolodaiti su, ti ga ɠima nuiti, ti ɠeleɠelegai, ta lɔɠɔ ʋagɔi ti ʋa, gè ti zei wo unda.» 14 Wo gòoɠaaʋoteni, wo ɠɛ mà: «Nii è ɠisiaa su ga è kɛ, naa ɠa ga faa ʋagɔ.» 15 Gè wa-wolodama ɠundiɠiiti seɠeni, ɠima nuiti, lɔɠɔ ʋagɔi ti ʋa. Gè tanigaa zei wo unda ga nu waagilagila kundiɠiiti, nu ungilagila kundiɠiiti, nu ʋuulɔɔludɔɔlu kundiɠiiti, ta nu ʋuupuu kundiɠiiti. Gè zɔiti kɛ ga faaɠaaɠulaba nuiti wa-wolodaiti su. 16 Gè devei veeni naama ziɛgi zu, wa-lukpɔɠaaleʋe nuiti zea, gè ɠɛ ti ma: «À woilo wo-ɠɛɛleaiti goo ma, wo ti lukpɔɠaaleʋe ti yɔɠɔzu vaiti su, ta ti-ɠɛɛleaiti, ta wɛɛinti, ga telebodai. 17 À mina zeelɔzɔɠɔzu ɠɛ nuiti su, wa woilo mɔnɛ nuiti goo ma, ta zobobɛ nuiti. À mina lua nu nɔpɛ ba, mazɔlɔɔ GALA ka po ge ga tukpɔɠaaleʋe vai. Ni fai ta a ɓaana wo ya gola, wa ʋaa la pɔ̀ bɛ, gè gaaɠula ba.» 18 Pele ɠana naama ziɛgi zu gè devei veeni la, ga nii kpein wa kɛ.

Kpakagi é ɠɛɛni Kadɛse

(Gaalu Sɛʋɛi 13:1-33;
14:20-45)

19 Ade zeɠeni Ɠɔɔlɛɓe gizei ʋɔ bɛ, de ziɛ teʋeba wolai zu, nii maayikiai, de li ga Amɔɔl nuiti ta-ɠize yooi zu ʋelei, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ade leveni la. Ade zeelini Kadɛse-Ɓaalenea. 20 Gè ɠɛni wo ma: «Wo zeelia Amɔɔl nuiti ta-ɠize yooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI fea de ʋɛ. 21 Pɛtɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI zooi laa wo ɠakala. À lɛ, wo seɠe ga wɔnɔ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI, wo-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI boni la wo ma. À mina lua. À mina ɓali.»

22 Wo pɛ wo maaɓuɠani bà, wo ɠɛ mà: «Ade zunui tanigaa leʋe, ti zooi zuʋɛtɛ, ti ʋa, ti ʋoluvaawo ade ma, pelei da ziɛ la, taaiti ʋɛ da li ná, ti naati dɛɛ.» 23 Wo ɠisu vai naa nɛɛni bɛ̀. Naa ɠa é kɛɛni, gè yeelo zunu puugɔ maazu felegɔ (12) ʋa wo zaama, boloda ɠila, zunu ɠila. 24 Ti liini, ti lɛ ga gize yooi ʋɔ pelei, eyɛsu ti li Esekɔle nɛmɛi zu, ti náti sumɔni. 25 Ti ʋaani ga ma yooi ma wulu waaiti ya, ti dɛɛ ga adeye, ti ʋoluvaawo, ti ɠɛ ma: «Zou ʋagɔ ʋe, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI feezu de ʋɛ.»

26 Kɛlɛ wo la kɛɛni, wo ʋa lɛ. Wo ɓakani wa-ƓALAGI Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei laalɔɠɔma. 27 Wo ɓɔɛni unsu wa-zeɠe ɠotaiti bu, wo ɠɛ ma: «Tɛi ade wɔinzeɠea Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, naa ɠa é de ɠulaai la Ezipete yooi ʋa, é ʋa de lɔ Amɔɔl nuiti zeezu, ti de undaaʋili. 28 Mini ɠa ade liizu ná? Ade-ɠɛɛleaiti ti de iɲɔteʋea, ti ɠɛ ma: ‹Nuɓusɛa ʋe ti wola mɔinɗai, ti wola ɠoozakoozagai ade ʋa, taaiti be ti wola wɔɔlɔai, siɠigi ti ma, é zei geei ʋa, gi Anake mavofodaiti kaaʋɛ ná ɠite.› »

29 Gè ɠɛni wo ma: «À mina ɓali. À mina lua ti ʋa. 30 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI, nii é loni wo luɠɔ, tɔ ɓɔɠɔi ɠa a kɔɔi ɠɔ wo ʋɛ, eɠɛʋelei é kɛɛni la wo ʋɛ, wo ɠaazu, Ezipete yooi zu, 31 naa ʋolu teʋebai zu, wo kaani miná, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI wo zeɠeni, eɠɛʋelei zunui a ɗa ná-doun zunui zeɠe la, pelei kpein su, eyɛsu wo zeeli niima adaʋɛ.» 32 Anɛɛ naa ʋe, wo la ɠɛni laani Ɠɔoɠɔ GALAGI la, wa-ƓALAGI, 33 nii é ɠɛni losu wo luɠɔ pelei zu, ga é wo-ʋuuzu ɠaiziɛ, é ɠɛni losu wo luɠɔ kpidii abuzogi zu, é pelei lɛ ga woye, nii wo ziɛzu la, foloi é lo wo luɠɔ tonaɓiingi zu.

34 Ɠɔoɠɔ GALAGI wo ɠisu vai ɠwɛɛni, é yiiɠaawana, é minazeɠe ɠani: 35 «Niima yamanii zu nuɓusɛ ɲɔiti taɠila kpalaa ge la zooi naa ɠaa, nii gè ma ɠona woga ga gè fe wo-mɛmɛwolani zea, 36 kɛni Kalɛɓe, Yefunee ná-doun zunui, tɔ ɠa a ka. Nà zooi naa ve zea, nii siaai su, ta ná-doun zunuiti, tɔɔzei siɛʋɛ ga zìimai.»

37 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani mà ɓalaa wa-vaa zu, é ɠɛ mà: «Ɗa ɓalaagi, è la mɔ lɛa ná. 38 Kɛlɛ Nun ná-doun zunui Zozuwe, ɗa-ɓɔba nui, naa ɠa lɛ ná. Naa iɲɔdɔ, mazɔlɔɔ toɠa é ʋaazu losu Izelayɛle nuiti tuɠɔ zooi zo fai zu. 39 Wo-lointi, wo ɠɛni ɠɛɛzu ma ta ɠɛ ga wo zili nuiti daamiani, ta wo-loun zunuiti, niiti ti la faa ʋagɔi ta faa ɲɔi yɔɠɔzuɠwɛɛ za, naati ka ti lɛɛzu ná, naati ka gè feezu ti ʋɛ, ti seɠe ga tɔnɔ. 40 Kɛlɛ wɔun, à ɠale ma, wo li ʋolu teʋebai zu, Seeli Kpoloɗɛi ʋɔ pelei.»

41 Wo gòoɠaaʋoteni, wo ɠɛ mà: «Gi koto ɠɛa Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma. Gá lɛɛzu, gi kɔɔi ɠɔ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI gá-ƓALAGI devei vea la gi ya.» Wo ɠilagilagi wo wa-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti seɠeni, wo ka ga faa go, wo lɛɛ vai gize yooi zu. 42 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Ɠɛ ti ma: À mina lɛ, ta à mina kɔɔ ɠɔ, mazɔlɔɔ gè la wo zaama ɲɛgɛlɛin, wo zili nuiti ta wo ɠoloɠolo nɔ fuun.» 43 Anɛɛ naa ʋe, gè ɓɔlɔni ga ɓɔɛa wo ʋɔ, wo la woiloni, wo ɓakani Ɠɔoɠɔ GALAGI ya, wo lɛɛni ga goizuɓɔlɔi gize yooi zu. 44 Názu ɠa Amɔɔl nuiti ti zeini gize yooi zu, ti ɠulani, ti wo laaɠomi, ti ʋilɛ wo ʋolu eɠɛ kɔingiti, ti laalɛ wo wu, é zo Seyiil lugi zu, eyɛsu é zeeli Ɠɔɔlema.

45 Wo ɠalegai ma ma, wo wɔlɔni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɠɛni woiloni wo-wooi ma, é woizuɓɔlɔni. 46 Naa ɠa é kɛɛni wo yɛni Kadɛse, wo wola lɛbi ná.

2

Edɔme ta Moaɓe ta Amɔn yooiti
maazuɓudɛ vai

1 Ade latini, de li ga teʋebai zu ʋele, de Seeli Kpoloɗɛi ma ʋelei zo, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI boni mà la. Ade folo mɔinmɔin kɛɛni, de ɗa lati Seyiil ɠize yooi ma.

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: 3 «Wo lɛbiga latisu gize yooi tɛi ma. À latina ga lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei. 4 Devei nii ve nuɓusɛiti zea, ga wa ʋaazu leʋesu wo-ɠɛɛleaiti Ezawu ná-doun zunuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ, ti zeini Seyiil yooi zu. Ta lua wo ʋa, kɛlɛ à dama ga ɓɔɠɔ. 5 À mina laalɛ ti wu, mazɔlɔɔ gè la wo-ɠɔɠɔ losu nɔpɛ feezu ta-yooi zu, tɔɔzei gè Seyiil ɠize yooi veeʋɛ Ezawu ʋɛ ga nɔnɔ. 6 Wa daamianigi zɔlɔɔ ti ya, ga wo geya ga walii, wo mi, anɛɛ ziɛi wa ɠɛ kpɔlezu, wa sɔlɔɔ ti ya ga wo geya ga walii.»

7 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI tuya looʋɛ wo ʋɛ, wo-yeavaiti pɛ su, gwɛlɛʋɛ wo ma wa-ziɛi zu, teʋeba wolai nii zu. Kona ʋuunaanigɔ (40) ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa wo ʋa, wo la ʋalani ani nɔpɛ ma.

8 Ade-ɠɛɛleaiti Ezawu ná-doun zunuiti ti zeini Seyiil yooi zu, ade ti yɛni ɠoozama, de leʋe ti ʋa, de lago maaɠoozani Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu ʋelei ʋa, ta Elate, ta Ɛsiyon-Geeɓɛɛl. Naa ʋolu, ade latini, de li ga Moaɓe teʋebai zu ʋelei.

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «À mina laalɛ Moaɓe nuiti bu, wo mina kɔɔ ʋɛɛ ti ʋa, mazɔlɔɔ gè la ada nɔpɛ feezu wo ya ná-zooi zu, Lɔte ná-doun zunuiti ka gè Aal yooi veai ti ya ga tɔnɔ.»

10 (Eme mavofodaiti ka ti ɠɛni zeini ná mɔungi, ma nuɓusɛiti ti wɔɔlɔni, ti wola mɔin, ti ɠoozakooza eɠɛ Anake mavofodaiti. 11 Tiya ɓalaagi ti ɠɛni ti ʋɛtɛsu eɠɛ Leefa mavofodaiti, ʋelei nɔ Anake mavofodaiti ti la, kɛlɛ Moaɓe nuiti ti ɠɛni ti lolisu ga Eme mavofodaiti. 12 Ɠɔɔl nuiti ka ti ɠɛni zeini Seyiil, Ezawu ná-doun zunuiti ti ti zoni, ti ti-ma zuwu ɠaaleʋe luɠɔ, ti zei ti-ʋotogi zu, eɠɛʋelei Izelayɛle kɛɛni la zooi naa zu, nii é zea, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feeni zea.)

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma mɔnɔ: «À wuzeɠena niizu, wo Zeelɛde ɠɔtuɗɛi ɓudɛ.» Názu ɠa ade Zeelɛde ɠɔtuɗɛi ɓudɛni la. 14 Yeeɠɛɠalai ade kɛɛni, de ɗa ziɛ, é zo Kadɛse-Ɓaalenea, é li Zeelɛde ɠɔtuɗɛi maazuɓudɛ voloi ʋɔ, é ɠɛni ga kona ʋuusaʋa maazu lɔsaʋa (38), eyɛsu zunuiti ti zeelini kɔɔɠɔ vai ma, naati kpein ti ɲɛɛlɛ de zaama, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ɠonai woni la ti ʋɛ. 15 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi ɠɛni ti laalɔɠɔma, é ɗa ti ʋaa, eyɛsu ti ɲɛɛlɛ de zaama.

16 Siɛgi zu kɔɔɠɔ nuiti kpein ti ɲɛɛlɛni la nuɓusɛiti saama ga ti za, 17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: 18 «Wa Moaɓe ɠwɛpelemaʋɛ maazuɓudɛzu za, wo leʋe ga Aal taai ɠoba ʋelei, 19 wa ʋaazu maaɓuɠazu Amɔn nuiti ba. À mina laalɛ ti wu, wo mina kɔɔ ʋɛɛ ti ʋa, mazɔlɔɔ gè la ada nɔpɛ feezu wo ya Amɔn nuiti ta-yooi zu, Lɔte ná-doun zunuiti ka gè naa veai ti ya ga tɔnɔ.»

20 (Naama adaʋɛ leveni ga Leefa mavofodaiti ta-yooi, Leefa mavofodaiti ka ti ɠɛni zeini ná mɔungi, Amɔn nuiti ti ɠɛni ti lolisu ga Zamezume nuiti, 21 ti ɠɛni ga nuɓusɛiti ti wɔɔlɔni, ti wola mɔin, ti ɠoozakooza eɠɛ Anake mavofodaiti. Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɠoloɠoloni Amɔn nuiti, naati ti ti zo, ti zei ti-ʋotogi zu. 22 Ʋele ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni la Edɔme nuiti bɛ, ti ga Ezawu mavofodaiti, niiti ti zeini Seyiil, siɛgi zu é Ɠɔɔl nuiti koloɠoloni la, naati ti ta-yooi zoni, ti zei ná ti-ʋotogi zu, eyɛsu zaaɠaza. 23 Avi nuiti ti zeini taa goiti su, eyɛsu é zeeli Gaza, Kafetɔɔl nuiti ti ʋaani, ti naati koloɠolo, ti zei ti-ʋotogi zu.)

24 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ ma: «À wuzeɠe, wo pele zo, wo ziɛ wolai Aalenɔn ɓudɛ. Wɛlɛ, gè Ɠɛseɓon masagi Siɠon Amɔɔl nui lɔa wo yeezu, ta ná-zooi. À tɔɔzei ga kɔɔi ʋɛɛ ba, wo ná-zooi zeɠe ga wɔnɔ. 25 Za, nà tɔɔzeizu ga wo-ʋaaluabai lɔa nuɓusɛiti kpein su, niiti ti zeini geeɠɔlɔgi wu, ta lua wo ʋa. Siɛgi zu ti wo-maawooi mɛnisu da, ta ɓali, ti ɠɛ nɔ unga wuulee wo luɠɔ.»

Ɠɛseɓon masagi Siɠon ná-zooi zo fai

(Gaalu Sɛʋɛi 21:21-30)

26 De yɛni Kedeemɔte teʋebai zu, gè keelaiti teʋe Ɠɛseɓon masagi Siɠon ma, ga ziilɛi kpɔɛiti. Gè boni ma ga: 27 «Va bu, gi leʋe ɗa-yooi zu. Gá leʋesu ga pele zakpai nɔ, gi la zeɠezu ba, gi ʋa li ga yeezazu ʋele, ɓaa ɠɔʋɛzu ʋele. 28 Daamiani kpein gá mi, ɗa ti ʋɔdi gi ma, ziɛi nii kpein gá kpɔle, ɗa ti ʋɔdi gi ma, gá leʋesu nɔ ná ɠɔɠɔa. 29 Naa ɠa Ezawu ná-doun zunuiti ti kɛɛni gi ʋɛ, niiti ti zeini Seyiil, zenɔ ɠana Moaɓe nuiti ti kɛɛni la gi ʋɛ, niiti ti zeini Aal taazuʋɛ. Va bu gi leʋe, eyɛsu gi Zuludɛn maazuɓudɛ, gi lɔ zooi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI gá-ƓALAGI feezu gi ʋɛ.» 30 Kɛlɛ Ɠɛseɓon masagi Siɠon la ɠɛni kɛɛni, é ʋa va bu, ade ʋa leʋe pɔ bɛ, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI kigi ɓaani, é ɠaazumaavɔ, nii a kɛ é lɔ wo yeezu, eɠɛʋelei wo pɛtɛsu la za.

31 Naa ʋoluma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Wɛlɛ, gè tɔɔzeiɗa ga gè Siɠon ta ná-zooi lɔ wo yeezu. À tɔɔzei ga ná-zooi zeɠe ga wɔnɔ.» 32 Siɠon ɠulani ga ná-kɔɔɓɔgi pɛ, ti laalɛ ade wu, ti kɔɔi ʋɛɛ ade ʋa Yaɠase. 33 Ɠɔoɠɔ GALAGI ada-ƓALAGI dɔɔni de yeezu, de zobogi zɔlɔɔni ma, ta ná-doun zunuiti, ta ná-nuɓusɛiti pɛ. 34 Naama ziɛgi zu, ade ná-taaiti kpein soni da, de ti ɠoloɠolo. Ade nuɓusɛiti suwuɠaaleʋeni ti zu, zunuiti, ta anzanuiti, ta doungoiti, gila kpalaa ge la ɠulani. 35 Toganiiti nɔ ɠa ade ti makɛni ɓɔɠɔ ʋɛ, ta kɔɔzoganiiti, ade ti yɛʋɛni taaiti su, niiti ade ti zoni. 36 É zo Alɔwɛɛl, ziɛ wolai Aalenɔn ɠomaʋɛ, ta taai naa nii é nɛmɛi zu, eyɛsu é zeeli Galaade, taa nɔpɛ ge la ɠɛni ná, nii ade la vɔnini ma, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI ti pɛ dɔɔni de yeezu. 37 Kɛlɛ wo la ɠɛni maaɓuɠani Amɔn nuiti ta-yooi ʋa, anɛɛ ziɛ wolai Yaɓɔke ɠomaʋɛ, ta taaiti ti gize yooi zu, ta naama adaʋɛti tanɔpɛ, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni ade ya ga de ɓaa ti maazu.

3

Ɓasan masagi Wɔge ná-zooi zo fai

(Gaalu Sɛʋɛi 21:31-35)

1 Ade latini, de li ga Ɓasan ʋele. Ɓasan masagi Wɔge ɠulani, ta ná-kɔɔɠɔ nuiti kpein, ti ade laaɠomi, ti ʋa kɔɔi ʋɛɛ ade ʋa Edeleyi. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Mina lua tɔun ba, mazɔlɔɔ gè dɔa è yeezu, ta ná-kɔɔɠɔ nuiti kpein, é ʋɛɛ ná-zooi ʋa. Ɗa so, eɠɛʋelei è Amɔɔl nuiti ta-masagi Siɠon zoni da, nii é ɠɛni zeini Ɠɛseɓon.» 3 Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI Ɓasan masagi Wɔge lɔɔni ade yeezu, é ɓɔ ná-kɔɔɠɔ nuiti kpein ba. De ti pɛ paani. Nu ɠila kpalaa ge la ɠulani. 4 Názu ɠa de ná-taaiti pɛ soni da, taa ʋuulɔzita (60) ɠa é ɠɛni Aalegɔɓe yooi maaɠoolii zu, niiti Wɔge ɠɛni masadai ɠɛɛzu ti unda, Ɓasan yooi zu. Taa ɠila kpalaa ge la ɠɛni yɛni, nii de la ɠɛni soni. 5 Naama laa wolaiti toga ɠɛni de gola, siɠi gaaɠoozagiti ti ti ma, ta kɔlu ɓogiti nu ti loozu. Taaiti ti ɠɛni ná ɓalaa, ti mɔinɗai, niiti siɠi ge la ɠɛni ti ma. 6 Ade taai naati pɛ koloɠoloni, eɠɛʋelei de kɛɛni la ga Ɠɛseɓon masagi, Siɠon, nɔnɔiti. Ade nuɓusɛiti pɛ suwuɠaaleʋeni ti zu, zunuiti, ta anzanuiti, ta doungoiti. 7 Kɛlɛ ade toganiiti soni ɓɔɠɔ ʋɛ, ta kɔɔzoganiiti niiti ti ɠɛni taai naati su.

8 Zekana, naama ziɛgi zu, ade adaʋɛ náti kulani la Amɔɔl nuiti ta-masa felegɔiti zea, zooi nii é Zuludɛn ʋolu ʋelei, é zo ziɛ wolai Aalenɔn ma, eyɛsu é zeeli Ɠɛɛlemɔn gizei ma. 9 (Sidɔn nuiti ti Ɠɛɛlemɔn gizei laasei pɛɛʋɛ ga, Siliyɔn, Amɔɔl nuiti ti daasei pɛɛ ga Seniil.) 10 Ade zooi kpein soni, niiti ti ɠɛni Ɓasan masagi Wɔge ná-masadai zu: gize nɛmɛ zu laaiti kpein, ta Galaade yooi kpein, naa ʋɛɛ Ɓasan yooi ʋa, eyɛsu é zeeli Saleka taai ta Edeleyi taai ma. 11 (Ɓasan masagi Wɔge ɠila kpe ka é yɛni vulua, Leefa mavofodaiti saama. Ná-pooma ɠesui kpɛtɛai ga kɔtui, naa ɠa dɛ Laɓa, Amɔn nuiti ta-laa wolai zu. Sakpai ɠa ga mɛtɛlɛ naanigɔ, kogi ɠɛ ga mɛtɛlɛ felegɔ.)

Zuludɛn folo ɠulazu ʋele yooi
ɠaaɠwɛɛ vai

(Gaalu Sɛʋɛi 32:1-42)

12 Naama ziɛgi zu, ade ɓeni ga zooi naati kpein so. Luɓɛn ta Gade nuiti ta-wolodamaiti ka gè zooi naa veeni ti ya, nii é Alɔwɛɛl letemaʋɛ lɛkpɛma nu ɠɔʋɛzuʋɛ, ziɛ wolai Aalenɔn ma, ta Galaade ɠize yooi ɠilazuʋɛ, é ɓɔ ná-taaiti ba. 13 Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ɠa gè Galaade yooi mɔtai veai zea, ta Ɓasan yooi kpein, nii Wɔge ɠɛni masadai ɠɛɛzu unda. (Aalegɔɓe maaɠoolii kpein, é ɓɔ Ɓasan kpein ba, naa ɠa é ɠɛni lolisu ga Leefa mavofodaiti ta-yooi. 14 Yayiil é ga Manasee ná-dounloin ta, naa ɠa é Aalegɔɓe yooi kpein seɠeni, eyɛsu é zeeli Gesuul nuiti ta Maakate nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ, é daaseigi ʋɛɛni Ɓasan laaiti ba, zaaɠaza ta lolisu ga Yayiil ná-taaiti.) 15 Gè Galaade yooi veeni Makiil ʋɛ. 16 Gè Galaade ɠilazuʋɛ veeni Luɓɛn nuiti bɛ, ta Gade nuiti, eyɛsu é zeeli ziɛ wolai Aalenɔn ma, toɠa é ga kwɛpelegi, eyɛsu é zeeli ziɛ wolai Yaɓɔke ma, Amɔn nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ. 17 Folo liizu ɠwɛpelemaʋɛ ɠɛni ga Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi, é zo Kineelɛte ʋa, é zeeli Kpoloɗɛ Wanai ma. Folo ɠulazu ɠwɛpelemaʋɛ ɠɛni ga Pizega ɠizei ɠɔɠɔaʋɛ.

18 Naama ziɛgi zu, gè niima levei veeni wo ya, ga: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI niima yooi vea wo ʋɛ, nii a kɛ é ɠɛ ga wɔnɔ. Wɔiti kpein wo ga zunuiti, wa ɗa ɓɔɠɔ maaɠili ga kɔɔɠɔ zɔɔlaiti, wo leʋe wo-ɠɛɛleaiti tuɠɔ, Izelayɛle nuiti. 19 Wo-anzaiti, wo-lointi, ta wa-loganiiti nɔ ɠa ta yɛ ná, naama laaiti su gè ti veai wo ya. (Wa-loganiiti mɔinʋɛ, gè naa zuɠwɛɛ.) 20 Wa ɓɔ wo-ɠɛɛleaiti ba, eyɛsu Ɠɔoɠɔ GALAGI dooɠo fe ti ʋɛ, eɠɛʋelei é kɛai la wo ʋɛ, tiya ɓalaagi ti zooi zɔlɔɔ ga tɔnɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu tiya Zuludɛn ʋolu ʋelei. Názu ɠa wa ɠale ma la wa-yooiti su, niiti gè ti veai wo ya.

21 Naama ziɛgi zu, gè devei veeni Zozuwe ya, gè ɠɛ ma: «È-ɠaazuʋɛ naa kpein kaani, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI kɛɛni ga masa felegɔiti, pele ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI a kɛ la ga masadai kpein, ʋɛ è ʋaazu leʋesu ná. 22 À mina lua ti ʋa, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɓɔɠɔi ɠa é kɔɔi ɠɔɔzu wo ʋɛ.»

Moize la lɛa Kana minazeɠe zooi zu

23 Naama ziɛgi zu, gè Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛni, gè ɠɛ ma: 24 «Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, è tɔɔzeiɗa ga è wɔɔlɔ ʋelei ta è-zɛbɛi lɛa ga ze, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ zunui, mazɔlɔɔ galagi ɓɛgele ɠa é geeɠɔlɔgi zu, ɓaa zooi ma, nii a zoo é ʋokɔɠɔ ɗa-ɠɛɛwotiiti ma, ta ɗa-vaa wolaiti? 25 Nà è maanɛɛnɛzu ga è va bu, gè Zuludɛn maazuɓudɛ, gè zou ʋagɔi naa ɠa, nii é zɔɔla ʋelei, naama ɠize you ʋagɔi, ta Liɓan.» 26 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani mà wa-vaa zu, é la mɔ ɠɛni pɔ ga é ʋa gòomɛni. É ɠɛni mà: «É kula ɠɛa! Mina mɔ ɓɔɛ pɔ̀ ga naama vai ta. 27 Lɛ Pizega gizei ma, è ɠaazuziɛ, folo liizu ʋelei, ta lɛkpɛma ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ, ta nu yeezazuʋɛ, ta folo ɠulazu ʋelei, è pɛtɛ ga ɠaazuʋɛ, mazɔlɔɔ è la Zuludɛn nii maazuɓudɛa pɛ. 28 Deveiti fe Zozuwe ya, è iɲɔdɔ, è sɛbɛlɔ, mazɔlɔɔ toɠa é losu niima nuɓusɛiti tuɠɔ, é zooi nii ve tiya ga tɔnɔ, nii è ʋaazu pɛtɛsu.» 29 Ade yɛni nɛmɛi zu, Ɓɛte-Peyɔɔl letemaʋɛ.

4

Nu ɠolo vai GALA ná-tɔgiti bɛ

1 Niizu, Izelayɛle nuɓusɛiti, à woilo tɔgiti ta deveiti ma, gè wo ɠalasu da. À ti zo, wo makɛ ti ma, naa ɠa a kɛ wo zɛnvui wo, wo zooi zɔlɔɔ ga wɔnɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI, wo-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI feezu wo ʋɛ. 2 À mina ta ʋɛɛ devei naa ʋa, nii gè feezu wo ya, à mina tanɔpɛ seɠe ba. Wa ɠolo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-deveiti bɛ, ʋelei gè feezu la wo ya. 3 Wo-ɠaazuʋɛ naa ɠaani, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni, é lo Ɓaale-Peyɔɔl ʋa. Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI naati kpein undaaʋilini wo zaama, niiti ti ʋɔɔpɛɛni Ɓaale-Peyɔɔl lɛbi vai ʋa. 4 Wɔiti wo ɠilini Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋa, wo pɛ wa vulua za.

5 Wo suɠwɛɛ ga gè wo ɠalagɛ ga tɔgiti, ta deveiti, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI nà-GALAGI ma levei veeni la zèa, naa ɠa a kɛ wo so, wo makɛ naama yooi zu, ʋɛ wo ʋaazu lɛɛzu ná, wo sɔlɔɔ ga wɔnɔ. 6 À so, wo makɛ, naa ɠa a wo ɠɛ ga ɠima nuiti, ta keleɠele nuiti, nuiti gaazu, ta naama vaiti mɛni, ti ɠɛ ma: «Zii wolai nii ɠa ga ɠima nu, ti ɠeleɠelegɛ.» 7 Zii ɓɛgele ɠa é ná, anɛɛ zou wolaiti saama, nii ná-galagiti maaɓuɠaai ba, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI maaɓuɠaai la de ʋa, siɛgi zu de wooɠulazu la ma? 8 Zii wolai ɓɛgele ɠa é ná, nii tɔgiti ta deveiti ti zea, ti zɔlegai, eɠɛʋelei niima lɔgi la, gè feezu wo ya za?

Kulakɛlɛmaiti ti veai
Sinayi gizei ma

9 Kɛlɛ à dama ga ɓɔɠɔ, wo ɓaa wo-yɛnvui maazu, wo-zii ma voloi pɛ su, wa ʋa yeema naama vaiti ma, niiti ti ɠɛɛni wo ɠaazu, wo ga ti-ma zeeleiti, ti mina ɠula wo ɠisu. À ti lɛ ga wo-lointi, ta wo-lounlointi. 10 À mina yeema naama voloi ma, yeei wo loni da Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠakala, Ɠɔɔlɛɓe gizei ma, siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà la: «Niima nuɓusɛiti gaalɛ ba kàkalaʋɛ, gè dàawooi lɛ ga tiye, naa ɠa a kɛ ti tɔɔzei ga lua bà, ti-zii ma voloi pɛ su eteai zu, ti ti-lointi kala da.» 11 Wo maaɓuɠani gizei ʋa, wo lo kɔɠɔaʋɛ. Abui soni gizei ʋa, eyɛsu é lɛ geezuʋɛ. Kpidii ʋɛɛni, ta tonaɓiingi, ta ɓumugi. 12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni abui zaamaʋɛ wo ʋɔ. Wo kpɔɛ wooiti mɛnini, kɛlɛ wo la ɠɛni gaazuʋɛ ɠaani, wooi nɔ ɠa é ɠɛni ná. 13 É ná-minazeɠegi ɠulani kɛlɛma wo ʋɛ, nii é wo leveni ga wo so, naa ɠa é ga tɔ puugɔiti. Naa ʋolu é ti zɛʋɛni kɔtu ɠokolo felegɔiti ma. 14 Naama ziɛgi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni zèa, ga gè wo ɠala ga deveiti ta tɔgiti, naa ɠa a kɛ, wo ti zo, wo ɗa ziɛ ga tiye zooi naa zu, nii wo ʋaazu lɛɛzu su, wo seɠe, é ɠɛ wo ʋɛ ga wɔnɔ.

Kɔɔɠɔ ganigiti kɔɔ vai
maaɲɛɛ vai

15 Tɔɔzei wo la ɠɛni nu nɔpɛ gaazu ɠaani, voloi Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ɓɔɛzu la wo ʋɔ, abui zaamaʋɛ, Ɠɔɔlɛɓe gizei ma, à dama ga ɓɔɠɔ, 16 wo mina ɓɔɠɔ yaava, wo ʋa kɔɔɠɔ ganigi ta ɓɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, é ʋa ɠɛ ga anii tanɔpɛ baaɠulaba, zunu ɠɛʋele, ɓaa anzanui, 17 ɓaa suai ta ɠɛʋele, nii é vulua eteai zu, ɓaa wɔnii, nii é ɠoʋesu geezuʋɛ, 18 ɓaa suai ta ɠɛʋele, nii é ɓokposu zooi ma, ɓaa kalei ta ɠɛʋele, nii é ziɛi wu zooi wu. 19 À mina ungi wuzeɠe, wo ʋa wɛlɛ geezuʋɛ, wo ʋa foloi ʋɛtɛ, ta alugi, ta somideɠaiti, ta niiti kpein ti volozu geezuʋɛ, wo ʋa nɔkɔ ti wu, wo ʋa ɗa ti lɛbi. Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI naama vai yɛgɛ nuɓusɛi zɔiti zea, zooi ma geeɠɔlɔgi wu ná pɛ. 20 Kɛlɛ wɔun, Ɠɔoɠɔ GALAGI liini, é wo ɠaiziɛ, é wo volo abu zulugi naa zu, nii é ɠɛni ga Ezipete yooi, é wo ɠɛ ga ná-nuɓusɛiti, wo ɠɛ ga nɔnɔiti, eɠɛʋelei wo la za.

21 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani mà wa-vaa zu, é ɠona, é ɠɛ, gè la Zuludɛn maazuɓudɛa, gè ʋa lɔ zou ʋagɔi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ya ga wɔnɔ. 22 Nɔ̀un nà, nà zaazu deɠɛmu niima yooi zu, gè la Zuludɛn maazuɓudɛa ɲɛgɛlɛin, kɛlɛ wɔun, wa kpudɛzu, wo zou ʋagɔi naa zeɠe ga wɔnɔ. 23 À dama, wo mina yeema minazeɠegi ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI seɠeni wo ʋɛ, wo ʋa kɔɔɠɔ ganigi ta ɓɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, é ʋa ɠɛ ga anii tanɔpɛ baaɠulaba, nii a ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-deveiti daalɔɠɔma. 24 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠɛɛʋɛ eɠɛ abui, nii é anii pɛ galazu, GALAGI nii toloai.

25 Siɛgi zu wo dointi sɔlɔɔsu da, ta dounlointi, wo lɛbi zeini zooi zu, wa ɠakana, wo kɔɔɠɔ ganigi ta ɓɛtɛ ga ani nɔpɛ baaɠulaba, wo wa-ƓALAGI Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛɛni, wo ziiɠaawana, 26 gè geeɠɔlɔgi ta zooi zoga za ga zeeleiti wo laalɔɠɔma, kulafiliba zaa ɓaungi ɠa zeeli wo ma, wo ɲɛɛlɛ zooi ɠa, wo ʋaazu sɔlɔɔsu ga wɔnɔ, wa Zuludɛn ɓudɛna, wo-zii zu la ɠoozaa ná, mazɔlɔɔ wa ɠoloɠolo ɲɛgɛlɛin. 27 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo vaza nuɓusɛiti saama, wo wola ɠaaɠalɔi zii ɠiligiti saama, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI a li ga woye ná. 28 Miná, wa ɠɛ gala kiligiti dɛbizu, nii nuɓusɛi yeei kpɛtɛai ga gului ɓaa kɔtui, é la zooga é ʋa wozaɠa, ɓaa é ʋa faa mɛni, ɓaa é ʋa daami wo, ɓaa é ʋa ani maku mɛni. 29 Miná ɠa ɓalaagi wo ʋaazu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaiziɛzu ná ʋolu, wa ka, ni wa gaiziɛna ga wo-yiimaʋɛ pɛ, ta wo-yɛnvui pɛ. 30 Niima vai kpein ka zeeli wo ma, wa-ɠidaaʋiligiti su. Naama ziɛgiti su ti ʋaazu, wa ɠale ma Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɔ, wo ɠolo gooi ʋɛ. 31 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa ga maawɔinɠaa ƓALAGI, é la ɠɛlɛa wo ʋa, é la wo ɠoloɠologa, é la yeemaa minazeɠegi ma, nii é ma ɠonai woni wo-mɛmɛwolani bɛ.

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe nɔ ɠa
é ga GALAGI

32 À ɠigaiziɛ lɛɛ su, fai niiti kpein ti ɠɛai, aisa wo ʋa zɔlɔɔ, kaipa GALA ge nuɓusɛi ɓɛtɛni, é kula etea, é zo gee ɓela, é li zɔɔla ʋele, fai nii kɛɠala la dɛ ɠɛɛni ga laavɔɔ vai, ta ɠɛa ɓaa? Nu nii ɠɛɠala vaa mɛniga ɓaa? 33 Nuɓusɛ galagi ta laawoo mɛniga nɛi ɓaa, é ɗa ɓɔɛ abui zaamaʋɛ, é la zaani, eɠɛʋelei kɛai la ga woye? 34 Galagi ɓɛgele ɠa é lia ná-nuɓusɛiti gaiziɛzu, zii ɠiligiti saama, ga ʋoluɠulaiti, ta laavɔɔ vaiti, naa ʋɛɛ maaɓɛlɛ vaiti ba, é kɔɔi ɠɔ ga yeei, é maalua vaiti kɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI kɛɛni la wo ʋɛ, Ezipete yooi zu, wo-ɠaazuʋɛ naa ɠa? 35 É naa kpein dɛɛni ga woye, wo ɠɛ kwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ga GALA, taɠili nɔpɛ ge la ná tɔun polu. 36 Daawooi zeɠeni geezuʋɛ, wo mɛni, é wo ɠala, é ná-abu wolai lɛ ga woye zooi ma. Wo daawooiti mɛnini, é ɠula abui zaamaʋɛ. 37 Tɔɔzei é wo-mɛmɛwolani nɛɛni ʋɛ, é yiimazeɠe ga ti-mavofodaiti, ta yɛ ná ti ʋolu ʋelei, naa ɠa é kɛa, tɔ ɓɔɠɔi wo ɠula Ezipete yooi ʋa, ga ná-zɛbɛ wolai, 38 é ziiti kpɛ wo luɠɔ, ti wola wɔɔlɔai, ti zuɓa wo ʋa, é wo lɔ ta-yooi zu, é fe wo ya ga wɔnɔ, eɠɛʋelei wo pɛtɛsu da za. 39 À suɠwɛɛ deɠɛmu za, wo makɛ ɠɔ wo-yiimaʋɛ, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ga GALA gila kpegi, geezuʋɛ ta zooi ma, taɠili nɔpɛ ge la ná tɔun polu. 40 Wa ná-tɔgiti so, wo ti makɛ, ta ná-deveiti, gè ti veezu wo ya za, naa ɠa a kɛ, wo undaanɛ, wa wo-lointi ti yɛsu ná wa zaana, wo-zii zuɠooza zooi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ eyɛsu ɠɔ.

Maaʋela wo taa saʋagɔiti

41 Moize yeeloni taa saʋagɔ ʋa Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, 42 ti ɠɛ ga maaʋela laai naama nui ʋɛ, nii é la gaaɠilini ma, é nu ʋa, é la wɔinzeɠeni pɔlɔma, nu ʋaa nui ɠa ʋela, é li taai naa gila su, zɛnvui ɠa yɛ zea. 43 Luɓɛn ná-bolodamaiti tɔnɔi ɠɛni ga Ɓeesɛɛl, nii é ɠɛni teʋebai zu gize nɛmɛi ma, Gade nuiti tɔnɔi ɠɛni ga Lamɔte, Galaade yooi zu, Manasee nuiti ɓalaa tɔnɔi ɠɛ ga Gɔlan, Ɓasan yooi zu.

MOIZE NÁ-KPƆƐZUƓULAI VELESIƐI

(4:45--11:32)

44 Tɔgi ʋɛtɛ Moize dɛɛni ga Izelayɛle nuiti. 45 Ti ɠɛni ga deveiti, ta tɔgiti, ta kala gooiti é ti veeni Izelayɛle nuiti zea, ti ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa. 46 Naa ɠɛɛni Zuludɛn ʋolu ʋelei, nɛmɛi zu, Ɓɛte-Peyɔɔl letemaʋɛ, Amɔɔl nuiti ta-masagi Siɠon ná-zooi zu, nii é ɠɛni zeini Ɠɛseɓon, nii Moize ta Izelayɛle nuiti ti kɔɔi ʋɛɛni ba, ti vɔni ma, ti ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa. 47 Ti ná-zooi zeɠeni ga tɔnɔ, ta Ɓasan masagi Wɔge ná-zooi. Amɔɔl nuiti ta-masa felegɔi naati ti ɠɛni Zuludɛn ʋolu ʋelei, folo ɠulazu ʋelei. 48 Izelayɛle zeini ná kpein, é zo Alɔwɛɛl, ziɛ wolai Aalenɔn ɠomaʋɛ, é zeeli Siyon gizei ma, nii é ga Ɠɛɛlemɔn, 49 é ɓɔ Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi kpein ba, Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, é zeeli Kpoloɗɛ Wanai ma, Pizega ɠizei ɠɔɠɔaʋɛ.

5

Tɔ Puugɔiti

(Ɛgezɔde 20:1-17)

1 Moize Izelayɛle nuiti pɛ tolini, é ɠɛ ti ma: À woilo, Izelayɛle nuɓusɛiti, deveiti ta tɔgiti kaa, gè feezu wo ya za. À ti ɠala, wo ti zo, wo ɗa ti ɠɛ. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI minazeɠe boni de ʋɛ, Ɠɔɔlɛɓe gizei ma. 3 É la ga de-mɛmɛwolani gila nɔ ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI minazeɠeni ti ʋɛ, kɛlɛ dea ɓalaa, dɛi pɛ de ʋɛ za, de vulua. 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni wo ʋɔ, ɠaazuni ta ɠaazu, gizei ma, abui zaama. 5 Naama ziɛgi zu, gè loni wo yɔɠɔzu, wa Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè daawooi laazeeli wo ma. Mazɔlɔɔ wo luani abui ʋa, wo la ɠɛni lɛɛni gizei ma. Pɛtɛ nii é boni, é ɠɛni: 6 «Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI, nii é è ɠulani Ezipete yooi ʋa, duɔla ʋɛlɛi wu.

7 «Gala kiligaa ti mina ɠɛ è ʋɛ nɔ̀un polu.

8 «Mina ani maaniini saɠa ɓɔɠɔ ʋɛ ɲɛgɛlɛin, ga anii tanɔpɛ baaɠulaba, niiti ti geeɠɔlɔgi zu, ɓaa niiti ti zooi ma, ɓaa ziɛiti bu zooi wu. 9 Mina nɔkɔ ti wu ɲɛgɛlɛin, mina ti lɛbi ɲɛgɛlɛin, mazɔlɔɔ nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI, nà ga GALAGI toloai, nii a ɗa ɠɛɛɠɛiti ta-vaa ɲɔi ʋotokula ti-lointi ma, eyɛsu é zeeli yamanii zaʋasiɛi ta naanisiɛi ma, niiti ti màayoseɠezu ʋɛ. 10 Kɛlɛ nà ɗa wooɠɛɠiladai ɠɛ, eyɛsu é zeeli yamani waagilasiɛi (1 000) ma, naati bɛ, niiti ti nɛ̀ɛzu ʋɛ, ta ti nà-deveiti sosu.

11 «Mina Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI laaseigi wo fuun ɲɛgɛlɛin, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa naama nui leve ga sɔba nu, nii é daaseigi wosu fuun.

12 «Dooɠo foloi leve ga maaɲɛɛba voloi, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI ma levei veai la è ya. 13 Ɗa botii ɠɛ folo lɔzitai zu, è ɗa-wotii kpein kɛ. 14 Kɛlɛ folo lɔfelasiɛi ɠa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI ná-dooɠo foloi. Mina boti nɔpɛ kɛ ma, ɗa-o, è-loun zunuiti-yo, è-loun anzanuiti-yo, ɗa-wotiɠɛ zunuiti-yo, ɗa-wotiɠɛ anzanuiti-yo, ɗa-wotiɠɛ nikɛiti-yo, ɗa-zoovalegiti-yo, anɛɛ ɗa-logania kpein, anɛɛ wɛɛinti niiti ti zeini è ɠɔɠɔma, naa ɠa a kɛ, ɗa-wotiɠɛ zunuiti ta ɗa-wotiɠɛ anzanuiti ti la looɠo ga è ɠɛʋele. 15 Ɗa ɠizɛ su ga è ɠɛni ga duɔi Ezipete yooi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI ɠa é è ɠulani ná ga ná-zeeɠaaɓaai. Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI è levea ga è dooɠo foloi maaɲɛɛ.

16 «È-ɠɛɛ lɛbi ta è-lee, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI ma levei veeni la è ya, naa ɠa a kɛ è-zii ma voloiti suɠooza, è ɗa-eteai ziɛ undaanɛɛi zu, naama yooi zu nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI feezu è ʋɛ.

17 «Mina nu ʋaa ɲɛgɛlɛin.

18 «Mina wɛɛnziɛ bo ɲɛgɛlɛin.

19 «Mina unma wo ɲɛgɛlɛin.

20 «Mina zɛɛ zeele woo wo ɲɛgɛlɛin è-zeiɲɔɠɔi laalɔɠɔma.

21 «Mina ɠaazuɠula ɲɛgɛlɛin è-zeiɲɔɠɔi anzai ʋa. Mina ɠaazuɠula è-zeiɲɔɠɔi ná-pɛlɛi ʋa, anɛɛ ná-kpalagi, ɓaa ná-botiɠɛ zunui, ɓaa ná-botiɠɛ anzanui, ɓaa ná-nikɛi, ɓaa ná-soovalegi, ɓaa ani nɔpɛ é ga è-zeiɲɔɠɔi nɔnɔ.»

22 Wooiti kana, Ɠɔoɠɔ GALAGI ti woni wa-nuɓusɛiti ma, é wooɠula la gizei ma, abui zaamaʋɛ, tonaɓiingi zu, ta ɓumugi, é la tanɔpɛ daani ma. É ti zɛʋɛni kɔtu ɠokolo felegɔiti ma, é ti ve zèa.

Moize, GALA daa vaa wo nui

(Ɛgezɔde 20:18-21)

23 Wo wooi mɛnigai ma, nii é ɠɛni ɠulazu kpidii zu, tama abui gizei ʋa, wo ʋaani pɔ̀ bɛ, wa wa-wolodama ɠundiɠiiti kpein, ta wa-ɠɛwolaiti, 24 wo ɠɛni: «Wɛlɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI gá-ƓALAGI ná-lɛbiyai lɛa ga giye, ta ná-bɔɔlɔi ɠɛʋelei, gi gooi mɛniga abui zaama, za gi kwɛɛga ga GALA ka zoo é ɓɔɛ nui ʋɔ, naa zoo é yɛ ná, é yɛ vulua. 25 Kɛlɛ niizu, lee vaa zu gá li ɓɔɠɔ lɔɔzu saai zu? Mazɔlɔɔ abu wolai nii ɠa gi undaaʋili. Ni gá yɛna Ɠɔoɠɔ GALAGI gá-ƓALAGI wooi mɛnisu, gá za. 26 Nu ɠila ɓalaa ka ná nɛi eteai zu, nii é zɛnvu su ƓALAGI wooi mɛniga ga gi ɠɛʋele, é ɗa ɓɔɛ abui zaama, é yɛ vulua, é la zaani? 27 Li ɗa ɓɔɠɔi, è woilo naa kpein ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI gá-ƓALAGI bosu, naa ʋolu è ti wo gi ma, gá woilo ma, gi kɛ.»

28 Ɠɔoɠɔ GALAGI wo-wooiti mɛnini, wo ɠɛai ma ɓɔɛzu pɔ̀, é ɠɛ mà: «Gè niima nuɓusɛiti daawooiti mɛniga, ti bogai è ma, gè vaa bu. 29 Ni nɔ ta la kɛʋele ʋagɔi naati makɛna, ti lua bà ti-yiimaʋɛ, ti nà-deveiti so yeenɔpɛ, nii a kɛ tiya-o, ti-mavofodaiti-yo, ti undaanɛ eyɛsu ɠɔ! 30 Li, è ɠɛ ti ma, ti ɠale ma ta-zeɠe ɠotaiti bu. 31 Kɛlɛ ɗɔun, ɗa yɛsu bà ʋɛ, nà deveiti, ta tɔgiti, ta faliiti bosu è ma, nii ɗa ti ɠala da, ti so, ti ɗa kɛ zooi naa zu, nii gè feezu ti ʋɛ ga tɔnɔ.»

32 Nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ma levei vea wo ya, wa naa zo, wo ɗa kɛ, à mina zeɠe gila kpalaa ba. 33 Wa ziɛ ga pelei naa nɔ ɲɛgɛlɛin, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI wo leveai ma, naa ɠa a kɛ wo ɗa-eteai ziɛ undaanɛɛi zu, wo-zii zuɠooza, zooi naa zu, nii wo sɔlɔɔsu ga wɔnɔ.

6

À wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ,
wo ná-deveiti so

1 À wɛlɛ deveiti ba, ta tɔgiti, ta faliiti, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI dèveni ga gè wo ɠala da, nii a kɛ wo so, wo ɗa kɛ, zooi naa zu wo lɔɔzu su, wo seɠe ga wɔnɔ, 2 wo lua Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, wa-ƓALAGI, wo ɠolo wo-zii ma voloi pɛ su ná-deveiti bɛ, ta ná-tɔgiti, gè ti veai wo ya. Ta ga wɔnɔ, wa wo-lointi ta ti-mavofodaiti, naa ɠa a kɛ wo-zii zuɠooza. 3 Naa ɠa é ba, Izelayɛle nuɓusɛiti, à woilo ti ma, wo ɠaaɓa wo ɠolo ti ʋɛ, wo ti ɠɛ, nii a kɛ wo undaanɛ, wo wola mɔin naama yooi zu, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI, wo-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI boni la wo ma.

4 À woilo, Izelayɛle nuɓusɛiti! Ɠɔoɠɔ GALAGI ada-ƓALAGI ɠa é ga GALA gila kpegi. 5 Ɗa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ ga è-yii pɛ, è-yɛnvui pɛ, ta è-zuvikɛi pɛ. 6 Wooi niiti gè ti veezu è ya za, ta ɠɛ è-yiimaʋɛ. 7 È-lointi kala ga tiye, è yɛpɛ la ti ma, ɗa ɠɛna zeini ɗa-ʋɛlɛi wu, ta ɗa ɠɛna ziaa pelei zu, ɗa ɠɛna laa, ta ɗa wuzeɠena. 8 Ti ɠɛ ga poogi, ti ʋɛɛ è-yeei ʋa, ti ɠɛ ga poogi è-loʋalaʋɛ. 9 Ɗa sɛʋɛ ɗa-ʋɛlɛi ma laamasagi ma, ta ɗa-laa ziɠidaʋɛ ma.

Izelayɛle maa la nɛɛnɛni,
é ʋa yeema ná-GALAGI ma

10 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI lɛɛzu la ga woye zooi naa zu, nii é ma ɠonai woni wo-mɛmɛwolani bɛ, Aɓalaame, ta Izaake, naa ʋɛɛ Zakɔɓe ʋa, ga é fe wo ʋɛ, ta taa wolaiti ti ʋagai, niiti wo la ti loni, 11 pɛlɛiti ti laavegai ga ani ʋagɔiti, wa laade wo ʋa naati pu ti wu, kɔlɔyeɠeiti ti wɔai, wa laade wo ʋa ti wɔ, leezɛn ɓeleiti, ta wolive wuluiti, wa laade wo ʋa ti zin, 12 siɛgi zu wo laamiizu la, wo yiɠo, à dama ga ɓɔɠɔ, wa ʋa yeema Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é wo ɠulaai Ezipete yooi ʋa, duɔla ʋɛlɛi wu. 13 À lua Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, wa-ƓALAGI, tɔ ɠila kpe ka wa dɛbi, wo ɠona daaseigi zu. 14 À mina ʋɔɔpɛɛ gala kiligiti ta-vaa ʋa, nuɓusɛiti ti wo-maaɠoolii zu ta-ɠalagiti, 15 mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa wo zaama, ga GALAGI nii toloai. Toɠa yiiɠaawana wo laalɔɠɔma, é wo-ma zuwu ɠaaleʋe eteai zu.

16 À mina Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI zuɠɔɠɔ, eɠɛʋelei wo kɛɛni la Masa. 17 Kɛlɛ à ɠolo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-deveiti ta ná-tɔgiti bɛ, ta faliiti è ti woni wo ma. 18 Wa naa ɠɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI devezu ga sɔlegɛ, ta pagɛ, naa ɠa a kɛ wo undaanɛ, wo zoo wo zou ʋagɔi zɔlɔɔ ga wɔnɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ɠona woni wo-mɛmɛwolani bɛ, 19 é wo zili nuiti kpein kpɛ wo luɠɔ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI boni la.

20 Siɛgi zu, ʋelela ʋelei, wo-loun zunuiti ti wo ɠaazaɠasu da ga: «Lee vaa zu Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI kala gooi niiti, ta deveiti, ta tɔgiti feai wo ya?», 21 wa ti wooɠaaʋote ga: «Gi ɠɛni ga duɔiti Falaɠɔn ya Ezipete yooi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é gi ɠulani ná ga ná-zɛbɛi. 22 É laavɔɔ vaiti kɛɛni gi ɠaazu, ta poo golaiti, nii é ɠɛni ga Ezipete yooi nimiza vai, é ɠɛɛni Falaɠɔn ta ná-pɛlɛyeɠei kpein daalɔɠɔma. 23 Kɛlɛ gɔun, é gi ɠulani ná ʋa, é ʋa ga giye ʋɛ, é zooi ve gi ʋɛ, nii é ma minazeɠegi woni, é ɠona gi-mɛmɛwolani bɛ. 24 Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni ade ya, ga de tɔgi tɛiti so, de kɛ, de lua Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI ʋa, naa ɠa a kɛ de undaanɛ eyɛsu ɠɔ, é de-yɛnvui makɛ, eɠɛʋelei é kɛɛzu la zaaɠaza. 25 Adɔun de letema, toɠa ga telebo faa, ni da Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI ná-deveiti sona, de makɛ, eɠɛʋelei é boni la de ma.»

7

Kanaan nuiti ta ta-ɠɔɔɠɔ ganigiti

(Ɛgezɔde 34:11-16)

1 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋaazu la ga woye, zooi naa zu wo seɠezu ga wɔnɔ, é ziiti kpein kpɛ wo luɠɔ, Ɠɛte nuiti, ta Giilegase nuiti, ta Amɔɔl nuiti, ta Kanaan nuiti, ta Feeleeze nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti, zii lɔfela ti mɔinɗai, ti-zɛbɛi wɔɔlɔ wɔnɔi ʋa, 2 a ti lɔɔna wo yeezu, wa zobo sɔlɔɔna ti ma, wa ti zuwuɠaaleʋe. À mina minazeɠe nɔpɛ kɛ ti ʋɛ, à mina ti maawɔinɠa. 3 À mina vulu ɓɔɠɔ ma wa nuɓusɛi naati. À mina wo-loun anzanu ve ti-loun zunu ʋɛ, wo mina ti-loun anzanu zeɠe wo-loun zunu ʋɛ. 4 Ni naa laade, ta wo-lointi seɠezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ti ɗa gala kiligiti dɛbi. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yiiɠaawana wo laalɔɠɔma, é wo-ma zuwu ɠaaleʋe gaamago nɔ. 5 Wɛlɛ ʋelei wa ti zo da: Wa ta-zalaɠa ɠulazuʋɛti golo, wo ta-zale ɠɔɔ ɠɔtuiti kpezeɠele, wo ta-zale ɠɔɔ wuluiti teʋe ga, wo ta-ɠɔɔɠɔ ganigiti gala. 6 Mazɔlɔɔ wa ga nuɓusɛiti ti ɲadegai Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ. É yiimazeɠeni ga woye ziiti kpein saama eteai zu, ga wo ɠɛ ga nuɓusɛiti ti wola vizɔgai.

Maliɠii ná-wooɠɛɠiladai
ná-minazeɠe fai zu

7 É la ga wo mɔin ɠa bogai zɔɔma nuɓusɛiti ba, naa ɠa é kɛai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠiliai la wo ʋa, é yiimazeɠe ga woye, mazɔlɔɔ wɔun ka wo lɔiɗai nuɓusɛiti kpein saama. 8 Kɛlɛ tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI wo nɛɛʋɛ ʋɛ, tɔɔzei toɠa pɔ ga é ná-minazeɠe konai laazeeli, nii é boni wo-mɛmɛwolani ma, naa ɠa é kɛa, é wo ɠula ga ná-zeeɠaaɓaai duɔla ʋɛlɛi wu, é wo ɠula Ezipete masagi Falaɠɔn ya. 9 À suɠwɛɛ deɠɛmu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa é ga gaama ƓALA gila kpegi. Wooɠɛɠila GALAGI, é ná-minazeɠegi ta ná-wooɠɛɠiladai makɛsu eyɛsu é zeeli yamani waagilasiɛi (1 000) ma, naati bɛ, niiti ti nɛɛzu ʋɛ, ta ti ná-deveiti sosu. 10 Kɛlɛ toɠa ɗa naati sala gaamago nɔ, é zoloo ta-ɠɛɛwotiiti ma, niiti ti maayoseɠezu, é ti undaaʋili. Toɠa naama nui zala gaamago nɔ, nii é maayoseɠezu, é zoloo ná-kɛɛwotii ma. 11 Wa deveiti so mu, ta tɔgiti, ta kala gooiti, wo ti makɛ, niiti gè ti veezu wo ya za, wo ɗa ziɛ ga tiye.

Tuyai é koloi zu

(Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 28:1-14)

12 Ni nɔ wa yɛ woilosu tɔgiti ma, wo ti zo, wo ziɛ ga tiye, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa ná-minazeɠegi ta ná-wooɠɛɠiladai makɛ wo ʋɛ, eɠɛʋelei é ɠonani la wo-mɛmɛwolani bɛ. 13 Toɠa wo nɛɛ ʋɛ, é tuya loo wo ʋɛ, é wo maamɔin, é doun mɔinmɔin fe wo ya. Toɠa tuya loo wo ʋɛ zooi ʋa lɔnɔgiti ma: wa-moloi é ga ɓeleegi, ta wa-lɔɔ ɓɔigi, ta wa-wulɔi, é wa-loganiiti ma wolaiti ta ma goiti kpuɠu vai maawɔɔlɔ zooi zu, ʋelei é minazeɠeni la, é ɠona wo-mɛmɛwolani bɛ, ga é fe wo ya. 14 Wa-luyai ɠa wɔɔlɔ ziiti kpein tɔnɔi ʋa. Zunu ɓaa anzanu la ɠɛa wo zaama ga doun zɔlɔɔtala nu, wa-logani ɓulugi zu, gila kpalaa ge la ɠɛa ti zaama ga ziʋo ʋuulala gele. 15 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa seeɓɛ ɲɔiti kpudɛ wo maazu, é la naama ɗɔfɔ ɲɔi tanɔpɛ pɛa wo ʋa, niiti ti zeelini Ezipete yooi ma, wo naa zuɠwɛɛ, kɛlɛ toɠa ti leʋe naati ma, niiti ti wo maayoseɠezu ʋɛ.

16 Wa nuɓusɛi kpein suwuɠaaleʋe, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti lɔɔzu wo yeezu, ta maawɔin mina wo zo. À mina ta-ɠalagiti dɛbi, toɠa ɠɛ ga balii wo ʋɛ.

Maliɠii ɠa ga ná-nuɓusɛiti makɛ nui

17 Wa ɠisiɛzu tanisu ga: «Zii niiti mɔinʋɛ gi ʋa, gá ti zoo ɠale?» 18 À mina lua ti ʋa. À ɠitoo naa zu nɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI kɛɛni ga Falaɠɔn, ta Ezipete yooi kpein, 19 ʋoluɠula wolaiti wo-ɠaazuʋɛ ti ɠaani, poogiti, ta laavɔɔ vaa wolaiti, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-zeeɠaaɓaai, é wo ɠulani la Ezipete yooi ʋa. Ʋele nɔ ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI a naama nuɓusɛiti kpein so da, niiti wo luazu ti ʋa. 20 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa kaogiti teʋe ti laalɔɠɔma, eyɛsu ti naati kpein paa, niiti ti yɛsu ná, ti lɔɔɠuzu wo ʋa. 21 Wo zasu mina ɓali ti ɠaazu, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa wo zaama, GALAGI ʋe, bɔɔlɔai, ta maayikiai. 22 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa zii naati kpɛ wo luɠɔ vaavaa, wo la zooga wo ʋa ti-ma zuwu ɠaaleʋe gaamago nɔ, naa ɠa a kɛ, dɔɓɔ zuaiti ti mina mɔin, ti ʋa wuzeɠe wo laalɔɠɔma. 23 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa niima nuɓusɛiti dɔ wo yeezu, ti ɠɛ unga wuulee, eyɛsu ti undaaʋili. 24 Toɠa ta-masagiti dɔ wo yeezu, wa ti-laaseigi ɠaaʋa geeɠɔlɔgi wu zooi ma, taɠila kpalaa ge la loga wo luɠɔ, eyɛsu wo ti pɛ koloɠolo. 25 Ta-ɠalagiti ti ga vololibaiti, wa naati gala. À mina ɠaazuɠula wali ʋa ɓaa zanugi, nii é zɛlɛni ti ʋa. À mina ta zeɠe ʋɛ, a ʋa ɠɛ wo ʋɛ ga balii, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti wɔinzeɠeʋɛ. 26 À mina lɛ ga kɔzɔba ani wa-ʋɛlɛiti bu, wo ʋa ɠɔzɔ ga tɔun kɛʋele. À naama anii ɠoloɠolo, wo ɠɛlɛ ba, wo deve ga kɔzɔba anii, mazɔlɔɔ tɔgi ɠa ma.

8

Izelayɛle maaɠolo vai teʋebai zu

1 Deveiti kpein gè ti veezu wo ya za, wa ti zo, wo ziɛ ga tiye, naa ɠa a kɛ wo zɛnvui wo, wo maamɔin, wo zooi naa zeɠe ga wɔnɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ɠona woni wo-mɛmɛwolani bɛ. 2 À ɠizɛ peleiti kpein su, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI wo ziɛni ga tiye kona ʋuunaanigɔ (40) laawu, teʋebai zu, é baladai lɛ ga woye, é wo ʋoluɠula. É naa ɠɛɛni, nii a kɛ é wo ɠoozu vaa ɠitei ɠwɛɛ, ni wa ɠolo ná-deveiti bɛ, ɓaa ni wa ɠɛlɛ. 3 Ungo, é vaani bu, wo baladai ɠwɛɛ, ta pului, é wo laamianigi ve ga manegi, nii wo la ɠɛni kwɛɛ, wo-mɛmɛwolani ɓalaa ti la ɠɛni kwɛɛ. Naa maaʋele ma, é ɠɛni pɔ é wo ɠala ga nui la zɛnvui woga ga daamianigi nɔ, kɛlɛ kɛni ɓalaa ga wooiti pɛ maaʋele ti ɠulazu Ɠɔoɠɔ GALAGI la. 4 Wa-zeɠe la ɠɛni zaɠani wo ɠɔba, wo-ɠɔɠɔ la veni wo wu, naama ɠona ʋuunaanigɔ (40) laawu. 5 À suɠwɛɛ wo-yiimaʋɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo maaɠolozu, eɠɛʋelei zunui ná-doin maaɠolozu la. 6 À Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-deveiti so mu, wo ziɛ ga ná-peleiti, wo lua ba.

Suɠɔɠɔgiti ta wo minazeɠe zooi zu

7 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa wo lɔɔzu zou ʋagɔi zu, zooi nii ziɛi mɔinɗai su, ziɛungiti ta zou ɗɛiti ti laani nɛmɛiti su, ta ti ɠulazu gizeiti ba. 8 Zou ʋe, nii moloiti kpein ti ɓɛtɛzu ga, ti-laa ga ɓelee ta wɔɔlezegi, ta leezɛn ɓelei, ta kooleɠoole gului, ta gelenade gului, ta wolive wului, ta kɔin gulɔi, 9 ʋɛ wo la kpala laamii woga ná, zou ʋe wo la ʋalaga ani nɔpɛ ma ná, kɔlui ɠa ma vasaiti su, wa zoo wo kɔlu ɓɔigi ɠula ma ɠizeiti su. 10 Wa daami wo, wo yiɠo, wa Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI mama zou ʋagɔi vaa zu, nii é feai wo ya.

11 À dama, wo mina yeema Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ma, wo ʋa ɓe ná-deveiti sosu, ta ná-fali wooiti, ta ná-tɔgiti, niiti gè ti veezu wo ya za. 12 Siɛgi zu wo daami wosu la, wo yiɠo, siɛgi zu wo pɛlɛ ʋagɔiti tosu da, wo ɗa ɲi ti wu, 13 siɛgi zu wa-loganii ma wolaiti ta ma goiti ti mɔinzu la, walii ta zanugi mɔin wo ya, wo-yeaɠɔligi kpein ge mɔin, 14 à dama, wo yiilaa mina ve ga wasogi, wo ʋa yeema Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ma, nii é wo ɠulani Ezipete yooi ʋa, duɔla ʋɛlɛi wu. 15 É loni wo luɠɔ, wo ziɛ teʋeba wolai zu, nii maayikiai, sulaavegai ga kaali ɲɔiti, ta akuɠɔtɔkaaliiti, ada vɔɔi, ziɛ la ná, miná ɠa é ziɛi ɠulani ná fasai ʋa. 16 Teʋebai naa zu, é wo ɠɔnɔkulani ga manegi, nii wo-mɛmɛwolani ti la ɠɛni kwɛɛ. É naa pɛ kɛɛni, nii a kɛ é zeaɲakalai lɛ ga woye, é wo ʋoluɠula, naa ʋoluma é faanɛɛ ɠɛ wo ʋɛ. 17 À dama, wo mina ɠɛ ma wo-yiimaʋɛ: «Nà ɓɔɠɔi nà-zobogi ta nà-zɛbɛi ɠa gè niima naavoloiti sɔlɔɔgai da.» 18 Wa ɠizɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI zu, wa-ƓALAGI, mazɔlɔɔ toɠa é zobogi vea wo ʋɛ, wo naama naavoloiti sɔlɔɔ, eɠɛʋelei é dɛɛzu la za mɔnɔ, ga ná-minazeɠegi maaʋele, nii é ma ɠonai woni wo-mɛmɛwolani bɛ.

19 Ni gaama wa yeemana Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, wa-ƓALAGI, wo ʋilɛ gala kiligiti polu, wo ɗa ti lɛbi, wo ɗa nɔkɔ ti wu, nà dɛɛzu ga woye za, ga wo undaa ɠa ʋili. 20 Ungo, wo undaa ɠa ʋili, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ziiti undaaʋilisu da wo luɠɔ, ni wo la woiloni Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ma, wa-ƓALAGI.

9

Izelayɛle nuiti ta-ɠololalai

1 À woilo, Izelayɛle nuɓusɛiti! Wa ga ʋa Zuludɛn maazuɓudɛzu za, wo li, wo ziiti kpɛ, ti wɔɔlɔʋɛ wo ʋa, ti-zɛbɛi wɔɔlɔ wɔnɔi ʋa, ta taa wolaiti su, siɠigi ti ma, é zei geei ʋa, 2 ta ga nuɓusɛiti ti wɔɔlɔai, ti wola ɠoozakooza, Anake mavofodaiti, wo ti ɠwɛɛ, wo ti-maawoo mɛnini ga: «Ɓɛ ɠa a zoo é Anake ná-doun zunuiti sakpe?» 3 À suɠwɛɛ ʋolu za, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɓɔɠɔi ɠa losu wo luɠɔ eɠɛ abui nii é galai wosu. Toɠa niima nuɓusɛiti koloɠolo, é ti unmaayei wo ʋɛ, wa zobo sɔlɔɔ ti ma, wo ti undaaʋili gaamago nɔ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI boni la wo ma.

4 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti ɓɛɛzu la wo luɠɔ, à mina bo wo-yiimaʋɛ: «Ada-zɔledai ʋe, é kɛɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi veezu la de ya, ga adɔnɔ.» Mazɔlɔɔ zii niiti ta-vaa ɲɔi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɓɛɛzu la wo luɠɔ. 5 É la ga wo lelebogɛ, ɓaa wo zɔlegɛ wo-yiimaʋɛ, naa ɠa é kɛɛzu wo ʋaazu ta-yooi zɔlɔɔsu da ga wɔnɔ, kɛlɛ zii naati ta-vaa ɲɔi ɠa é kɛa, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI, ti ɓɛɛzu la wo luɠɔ, é daawooi laazeeli, nii é ma ɠona woni wo-mɛmɛwolani bɛ, Aɓalaame, ta Izaake, naa ʋɛɛ Zakɔɓe ʋa. 6 À suɠwɛɛ deɠɛmu ga, é la ga wo lelebogɛ, naa ɠa é kɛɛzu, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI niima you ʋagɔi veezu la wo ya, ga wɔnɔ, mazɔlɔɔ wa ga nuɓusɛiti ti zuvɔai.

Nuɓusɛiti ta-vaaɠaazagi
é lo nikɛ yiʋoi ʋa

7 À ɠizɛ su, wo mina yeema, ʋelegi wo ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yiiɠaawana vaiti kɛɛzu la teʋebai zu. É zo wo ɠula voloi ma Ezipete, eyɛsu wo zeeli adaʋɛ tɛi, wo ɠɛni wuzeɠezu Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma. 8 Wo Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani Ɠɔɔlɛɓe gizei ma, é yiiɠaawanani, wɔin ɠɛni ma ga é wo-ma zuwu ɠaaleʋe. 9 Siɛgi zu gè lɛɛni la gizei ma, ga gè minazeɠe kɔtu ɠokologiti seɠe, minazeɠegi nii Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni wo yɔɠɔzu wa tiye, gè yɛni náʋɛ, eyɛsu folo ʋuunaanigɔ ta kpidi ʋuunaanigɔ (40), gè la daami woni, gè la ɓɔɔleni. 10 Ɠɔoɠɔ GALAGI kɔtu ɠokolo felegɔiti feeni zèa, GALA ge ti zɛʋɛai ga yeeɓeɠai, ti zoloo wooiti kpein ma, é ti woni wo ma gizei ma, abui zaamaʋɛ, gaalɛba voloi.

11 Folo ʋuunaanigɔ (40) ta kpidi ʋuunaanigɔi (40) laawu, Ɠɔoɠɔ GALAGI minazeɠe kɔtu ɠokolo felegɔiti feeni zèa. 12 É ɠɛni mà: «Wuzeɠe, è yei gaamanɔ, è zeɠe gizei ma, mazɔlɔɔ ɗa-nuɓusɛiti, è logai ti luɠɔ, è ti ɠula Ezipete yooi ʋa, ti koto wola ɠɛa. Ti zeɠea pelei ʋa fala, nii gè deveni ga ti ziɛ la. Ti kɔlu ɠaawuungai ɓɛtɛa ga kɔɔɠɔ ganigi.»

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Gè niima nuɓusɛiti pɛtɛga, ti zuvɔɔʋɛ. 14 Ɓe bà, gè ti-ma zuwu ɠaaleʋe, gè ti-laaseigi ɓale, é ɠula geeɠɔlɔgi wu. Zii niiti ta-zobogi wɔɔlɔai, ti wola mɔinɗai, ti leʋe niiti ba, nà è ɠɛ ga naati ti-ɠɛɛ.»

15 Gè yeini, gè zeɠe gizei ma, minazeɠe kokolo felegɔiti ti zoni zèa, abui ɗa so gizei ʋa. 16 Gè wɛlɛni, pɛtɛ, wo kotoi ɠɛɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI laalɔɠɔma. Wo nikɛ yiʋoi ɓɛtɛni ga kɔlu ɠaawuungi. Wo zeɠeni gaamago nɔ naama ʋelei ʋa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-fai zɛʋɛni. 17 Gè kokolo felegɔiti soni ga yee felegɔi, gè ti ʋili zooi ma, ti wolowolo wo ɠaazu.

18 Naa ʋoluma gè laani Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɔɠɔwu, gè yɛni ná, eɠɛʋelei nɔ é ɠɛni la mɔungi, folo ʋuunaanigɔ (40) ta kpidi ʋuunaanigɔ (40), gè la daami woni, gè la ɓɔɔleni, tɔɔzei koto wolai ʋa, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛɛni, wo ziiɠaawana. 19 Mazɔlɔɔ gè luani ziiɠaawanai naa ʋa, ziiɠulagi nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni su wo laalɔɠɔma, é ɠɛni pɔ ga é wo-ma zuwu ɠaaleʋe. Kɛlɛ názu mɔnɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI gòoɠaaʋoteni.

20 Ɠɔoɠɔ GALAGI wola yiiɠaawanani Aalɔn ma ɓalaa, é ɠɛni pɔ ga é undaaʋili. Gè maanɛɛnɛni Aalɔn ɓalaa ʋɛ naama ziɛgi zu. 21 Nii é ɠɛni ga wa-ɠotoi ɠɛ ungi, nikɛ yiʋoi naa wo kpɛtɛni, gè galani, gè fukɔ, gè kɛ ga fufiligi, gè ma vukɔi ʋili kɔtuɗɛi ɠa, nii é yeizu gizei ma.

Nuɓusɛiti ta-vaaɠaaza kiligiti

22 Wo Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani mɔnɔ Taɓeyela, ta Masa, ta Kiɓelɔte-Ɠataava. 23 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI wo leʋeni la ga wo zeɠe Kadɛse-Ɓaalenea, é ɠɛ wo ma: «À lɛ, wo zooi zeɠe ga wɔnɔ, nii gè feezu wo ya,» wo woozotalai ɠɛɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI, wo la ɠɛni laani tɔun da, wo la ɠɛni woiloni goo ma. 24 Kaipa gè wo ɠwɛɛni, wo la ɠoloni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

25 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ɠɛɛzu la, é wo-ma zuwu ɠaaleʋe, gè laani Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɔɠɔwu, gè yɛni ná eyɛsu folo ʋuunaanigɔ (40) ta kpidi ʋuunaanigɔ (40). 26 Gè falini, gè ɠɛ ma: «Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, mina ɗa-nuɓusɛiti ma zuwu ɠaaleʋe, ɗɔnɔiti è ti unmɔɔgai ga ɗa-zobogi, è kulaai Ezipete yooi ʋa ga è-yeei ná-zɛbɛi. 27 Ɠizɛ ɗa-wotiɠɛ nuiti su, Aɓalaame, ta Izaake, naa ʋɛɛ Zakɔɓe ʋa. Mina niima nuɓusɛiti so ga ti-zɔ ɲɔi, ta ta-vaa ɲɔi, ta ta-ɠotoi maaʋele! 28 Ni naa laade, zooi nii è gi ɠulaai su, naama nuɓusɛiti ta ɠɛ ma: Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɠulaʋɛ Ezipete yooi zu, é ʋa ti ʋaa teʋebai zu, tɔɔzei zobo ge la ɠɛni bɛ, é ʋa li ga tiye zooi naa zu, nii é ma vaa woni ti ma. 29 Tama, ta ga ɗa-nuɓusɛiti, ɗɔnɔiti, niiti è ti ɠulaai ga ɗa-zobo golai, ta ɗa-yeeɠaaɓaai.»

10

GALA ge ná-nuɓusɛiti maavaayɛ fai

(Ɛgezɔde 34:1-10)

1 Naama ziɛgi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Kɔtu ɠokolo felegɔ zaɠa ga ma mɔungiti kɛʋele, è lɛ pɔ̀ bɛ, gizei ma, è kesui ɓɛtɛ ɓalaa ga gului. 2 Nà wooiti sɛʋɛzu naama ɠɔtu ɠokologiti ma, wooi niiti ti ɠɛni ma mɔungiti ma, niiti è ti wolowoloni, ɗa ti la kesui zu.»

3 Gè kesui ɓɛtɛni ga akasia wului, gè kɔtu ɠokolo felegɔi zaɠani, eɠɛʋelei ma mɔungiti ti ɠɛni la, gè lɛɛni gizei ma, kokolo felegɔiti ti zoni zèa. 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI sɛʋɛi ɠɛɛni kokolo niinɛiti ma ga ma mɔungiti kɛʋelei, tɔ puugɔiti é ti veeni wo ya gizei ma abui zaamaʋɛ, voloi wo ɠaalɛɛni ba la. É feeni zèa. 5 Gè ɠaleni ma, gè gizei yei, gè kokologiti daani kesui zu, nii gè kpɛtɛni. Ti yɛgɛ laani su, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zèa.

6 (Izelayɛle nuiti ti zeɠeni Ɓeelɔte-Ɓenee-Yaakan, ti li Mɔseela. Miná ɠa Aalɔn zaani ná, ti maaɠulu. Ná-doun zunui Eleazaal zeini potogi zu ga zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai. 7 Ti zeɠeni miná, ti li Gudegɔda, ti zeɠe miná, ti li Yɔteɓata, zooi ʋɛ ziɛi wola mɔinɗai ná. 8 Naama ziɛgi zu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimazeɠeni la ga Leevi ná-bolodai, ga ti ɗa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠe, ti lo kakala, nii a kɛ ti ná-botii ɠɛ, ti tuya loo nuɓusɛiti bɛ daaseigi zu, naa ɠa ti kɛɛzu zaaɠaza. 9 Naa ɠa é ba, Leevi nuiti ti la tɔnɔ zɔlɔɔni la zooi zu ti-ɠɛɛleaiti saama: Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ga tɔnɔi, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI boni la ti ma.)

10 Gè yɛni gizei ma, eɠɛʋelei é ɠɛɛni la ma mɔungi, folo ʋuunaanigɔ (40) ta kpidi ʋuunaanigɔ (40). Ɠɔoɠɔ GALAGI gòoɠaaʋoteni mɔnɔ niizu, é zeɠe wo undaaʋili fai ʋolu. 11 É ɠɛni mà: «Wuzeɠe, li, è lo niima nuɓusɛiti tuɠɔ. Ti li zooi naa zu, ti seɠe ga tɔnɔ, nii gè ɠonani ti-mɛmɛwolani bɛ ga nà fe ti ya.»

Tɔgi é lo nɛɛbɛi
ta koloi ma vai ʋa

12 Niizu Izelayɛle nuɓusɛiti, leeni ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI pɔ ga wo kɛ bɛ? Toɠa nɔ ga wo lua ba, wo ziɛ ga ná-peleiti kpein, wo nɛɛ ʋɛ, wo dɛbi ga wo-yii pɛ, ta wo-yɛnvui pɛ, 13 wo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-deveiti so, ta ná-tɔgiti, gè ti veezu wo ya za, naa ɠa a kɛ wo undaanɛ.

14 Wɛlɛ, geeɠɔlɔ sɛbɛlɛ golai maaɠoozaai, naa ɠa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɔnɔ, naa ʋɛɛ zooi ta gaa aniiti kpein ba. 15 Anɛɛ naa ʋe, wo-mɛmɛwolani nɔ ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠilini ti ʋa, wo ti nɛɛ ʋɛ, ti ʋoluma, wa ʋe wo ga ti-mavofodaiti, wa ɠa é yiimazeɠea ga woye ziiti saama, eɠɛʋelei wo kaazu la za. 16 À valibo mu wo-yiimaʋɛ, wo mina ɠɔgi ɓaa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma. 17 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa é ga GALAGI nii é galagiti unga, maliɠiiti ti-Maliɠii, GALAGI nii bɔɔlɔai, zeeɠaaɓaai, maayiki, é la zeelɔzɔɠɔzu ɠɛɛzu, é la lobɛani zoga, 18 é telebodai ɠɛɛzu podoin ʋɛ, ta poanzai, seikɔɠɔma nui nɛai bɛ, é kɔnɔgi ta seɠei veezu zea. 19 À seikɔɠɔma nui nɛɛ ʋɛ, mazɔlɔɔ wo ɠɛni ga seikɔɠɔma nuiti Ezipete yooi zu.

20 À lua Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋa, wo ɗa dɛbi, wo ɠili tɔ ɠila kpe nɔ ʋa, wa ɠɛna ɠonaa, wo ɠona daaseigi zu. 21 Tɔ ɠa é ga wa-maamusɛi ma ungi, toɠa ga wa-ƓALAGI, toɠa é kɛɛwoti wolaiti kɛa wo ʋɛ, ti maayikiai, wo-ɠaazuʋɛ ti ɠa. 22 Wo-mɛmɛwolani ti yeini Ezipete yooi zu, ti liegi ɠɛni ga nu ʋuulɔfela (70), niizu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI wo ɠɛa ga maamɔin nu, eɠɛʋelei geeɠɔlɔgi ɠaaʋɛ zomideɠaiti ti la.

11

À Ɠɔoɠɔ GALAGI nɛɛ ʋɛ,
wo ɠolo ná-deveiti bɛ

1 Wa Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ, wo ná-deveiti so yeenɔpɛ, ta ná-tɔgiti, ta ná-kala gooiti, ta ná-fali wooiti. 2 Wo la ga wo-lointi kɛʋele, niiti ti la niima vaiti kwɛɛ, ti la ti ɠaani, wɔi wo ná za, wo naa ɠwɛɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wo ɠalani da, bɔɔlɔ ʋelei, ná-zeeɠaaɓaai, ta ná-zɛbɛi, 3 laavɔɔ ʋoogiti, ta kɛɛwotiiti é ti laazeelini Ezipete yooi zu, Falaɠɔn laalɔɠɔma, Ezipete masagi, ta ná-zooi kpein daalɔɠɔma, 4 nii é kɛɛni ga Ezipete ɠɔɔɠɔ nuiti, ta ta-zooiti, ta ta-wotoloiti, ʋelei é Seeli Kpoloɗɛi ɠaaɠaleni ma la, é ʋu ti ma, siɛgi zu ti ɠɛni wo zaɠalabosu la, é ti maalɔɔɠuni, ti ɲɛɛlɛ ɲɛgɛlɛin. 5 Wo naa kpein kwɛɛ, nii é kɛɛni wo ʋɛ teʋebai zu, eyɛsu wo ʋa zeeli niima adaʋɛ, 6 ʋelei é Datan zoni da, ta Aɓilame, Eliaɓe ná-doun zunuiti, Luɓɛn ná-bolodai zu, siɛgi zu zooi laalaoni da ti ɠɔɠɔwu, é ti maaɠulu ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, ta ta-zeɠe ɠotaiti, ta niiti kpein ti ɠɛni loni ti ʋolu, Izelayɛle nuiti saama. 7 Mazɔlɔɔ wo kɛɛwoti wolai naa kpein kaani, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni.

8 Naa ɠa é ba, à deveiti kpein so, gè feezu wo ya za, nii a kɛ wo zɛbɛi zɔlɔɔ, wo li, wo zooi zo, ʋɛ wo liizu, wo ná zeɠe ga wɔnɔ, 9 wo-zii zu ɠa ɠooza zooi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ɠonai woni wo-mɛmɛwolani bɛ, ta ti-mavofodaiti, zooi ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná. 10 Mazɔlɔɔ zooi nii wo liizu, wo seɠe ga wɔnɔ, é la ga Ezipete yooi ɠɛʋele, ʋɛ wo ɠulaai ná. Miná wa la ani zuwui vazana, kɛni wo ɓena kɔ, eɠɛ guulu kpelei. 11 Zooi nii wo leʋesu, wo li, wo seɠe ga wɔnɔ, toɠa ga zooi nii gizeiti ti su ta nɛmɛiti, é yɛɓɛzu ga tona ɗɛi é zeɠezu geezuʋɛ. 12 Zou ʋe nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI daazɔbosu, é ɠaaɓa ma, é zo konagi ma volo mɔungi ma, é li ma ɠaaɓelagi ʋɔ.

13 Ni wa ɠolona deveiti bɛ, gè ti veezu wo ya za, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ, wo ɗa lɛbi ga wo-yii pɛ, ta wo-yɛnvui pɛ, 14 toɠa tonai ʋu wa-yooi zu, siɛgi zu maanɛai é ʋu la, sama gelei ta foɠo gelei, wa wa-moloi ɠaalɛ ba, nii é ga ɓeleegi, ta wa-lɔɔ niinɛi, ta wa-wulɔi, 15 toɠa tufa ʋagɔiti pu wa-lɔɓɔi zu, wa-loganiiti daamii vai zu, wa daami wo, wo yiɠo.

16 Wa dama ga ɓɔɠɔ, wo mina ɓɔɠɔ yɛ ná, wo ʋa ɠaka, wo ʋa li ga gala kiligiti pɔ pelei, wo ʋa ti lɛbi, wo ʋa nɔkɔ ti wu. 17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yiiɠaawana wo ma, é geeɠɔlɔgi laaɠulu, tona la ʋua, zooi la aniiti pɔnɔga, wo undaa ɠa ʋili gaamanɔ zou ʋagɔi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI fea wo ʋɛ.

18 Tɔgi niiti gè ti veezu, wa ti zɛʋɛ wo-yiimaʋɛ, ti ɠɛ wo ɠisu, ti ɠili wo-yeeiti ba eɠɛ poogi, poogi ɠɛ wo-loʋalaʋɛ ʋa. 19 À wo-lointi kala ga tiye, wo yɛpɛ la ti ma, wa ɠɛna zeini wa-ʋɛlɛi wu, ta wa ɠɛna ziaa pelei zu, wa ɠɛna laa, ta wa wuzeɠena. 20 Wa ti zɛʋɛ wa-ʋɛlɛi ma laamasagi ma, ta wa-laa ziɠidaʋɛ ma. 21 Wo-ziiti ta wo-loun zunuiti siiti su ɠa ɠooza, eɠɛ geeɠɔlɔgiti siiti, niiti ti zɛlɛgai zooi maazu, naama yooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ɠona woni wo-mɛmɛwolani bɛ, ga é fe ti ya.

22 Mazɔlɔɔ ni wa ɠolona devei niiti pɛ bɛ, gè feezu wo ya ga wo makɛ, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ, wo ziɛ ga pelei kpein é wo ɠalaga da, wo ɠili tɔ ɠilagi ʋa, 23 toɠa zii niiti kpein kpɛ wo luɠɔ, wa ziiti ta-yooi zeɠe ga wɔnɔ, niiti ti mɔinɗai wo ʋa, zɛbɛi ti ʋa ti leʋe wo ʋa. 24 Adaʋɛ kpein wo ɠɔɠɔlosu ná ma, miná ɠa ɠɛ ga wɔnɔ, wa-ɠwɛpelemaʋɛ ɠa zeeli Liɓan teʋebai ma, ta ziɛ wolai Ufelate, eyɛsu é zeeli folo liizu ʋele ɓoloɗɛi ma. 25 Nu nɔpɛ ge la zooga é ʋa wo zakpe, eɠɛʋelei é boni la wo ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa dualuagi lɔ nuiti su wo luɠɔ, ti zasu ɗa ɓali, zooi kpein su ʋɛ wo leʋesu ná.

Tuyai ta foovooi

26 Gè tuyai ta foovooi zeiɗa wo luɠɔ za, wo yiimazeɠe: 27 wa tuyai zɔlɔɔ, ni wa ɠolona Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-deveiti bɛ, gè feezu wo ya za, 28 wa foovooi zɔlɔɔ, ni wo la ɠoloni Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-deveiti bɛ, ni wa zeɠena pelei ʋa, gè ma levei veezu wo ya za, wo ɠili gala kiligiti ba, niiti wo la ti ɠwɛɛ.

29 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI liizu la ga woye zooi naa zu, ʋɛ wo ná zeɠezu ga wɔnɔ, wa tuyai loo Galizime gizei ma, wo foovooi loo Eɓale gizei ma. 30 Naama ɠize felegɔiti pɛ ta Zuludɛn ʋolu ʋelei, pelei nii é folo liizu ʋelei naa ʋoluʋɛ, Kanaan nuiti ta-yooi zu, niiti ti zeini Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu, Gilegale letemaʋɛ, Mɔlee sɛne gului, naati kobaʋɛ. 31 Mazɔlɔɔ wa ga ʋa Zuludɛn ɓudɛzu, wo li, wo zooi zo, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ya. Wa seɠe ga wɔnɔ, wo zei ná. 32 Wa dama, wo ɠolo deveiti bɛ ta tɔgiti, gè ti veezu wo ya za.

TƆGITI TA DEVEITI

12

(12:1--26:19)

1 Wɛlɛ tɔgiti ta deveiti ba, niiti wa ti zo, wo ɗa ziɛ ga tiye wo-zii ma voloi pɛ su, zooi naa zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI, wo-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI feezu wo ʋɛ, ga wo seɠe ga wɔnɔ.

GALA falizuʋɛ ɠɛ ɠila nɔ

2 Wa naama adaʋɛti pɛ kpezeɠele, ʋɛ zii naati wo ʋaazu ti ɓɛɛzu, ti ɠɛni ta-ɠalagiti dɛbizu ná, gize ɠaaɠoozagiti ma, ta gize goiti, ta gulu wolaiti bu. 3 Wa ta-zalaɠa ɠulazuʋɛti toka, wo ta-zale ɠɔɔ ɠɔtuiti kpezeɠele, wo ta-zale ɠɔɔ wuluiti gala, wo ta-ɠɔɔɠɔ ganigiti galeɠale, ti ga ta-ɠalagiti, wo ti-laaseigi ɓale, é ɠula adaʋɛ náti, é ɲɛɛlɛ. 4 À mina ti ɠɛɛ woti naama zii ta ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI. 5 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa yiimazeɠezu ga adaʋɛ ta, wo-mavofodaiti kpein saama, ʋɛ ná a ɠɛ ga seizuʋɛ, miná ɠa wa li ná, wo ɗa nɔkɔ bu. 6 Miná ɠa wa gala zalaɠaiti kula ná, ta zalaɠaiti, ta puusiɛiti, ta ɠuladaiti, ta minazeɠe daazeeli zalaɠaiti, ta vebɛaniiti wo daai ɠisu, ta wa-loganii ma wolaiti ta ma goiti ma yiʋo mɔungiti. 7 Miná ɠa ɓalaa wa daami wo ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, wa-o, wa-ʋɛlɛyeɠeiti-yo, wo ɠoozunɛ naama ani ʋagɔi pɛ faa zu a ɠɛ wo ya, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI a tuya loo wo ʋɛ ti zu.

8 À mina faiti kɛ, eɠɛʋelei ade kɛɛzu la za ʋɛ, ɛsɛ ka naa ɠɛɛzu nɔ, nii pagai gaazu. 9 Tɔɔzei wo la dɛ zeelini dooɠo bosuʋɛ, ta zooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ. 10 Wa ga ʋa Zuludɛn maazuɓudɛzu, wo zei zooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ, toɠa dooɠogi ve wo ya, é wo ɠula wo zili nuiti kpein zea, ti wo-maaɠoolii zu, wa zei zooi naa zu ziilɛigi zu. 11 Adaʋɛ ɠa ɠɛ miná, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI a yiimazeɠe ga ná, ʋɛ daaseigi a yɛ ná ʋa. Miná ɠa wa naati kpein kula ná, niiti gè wo levezu ti ma, wa-ɠala zalaɠaiti, ta wa-zalaɠaiti, ta wa-ʋuusiɛiti, ta wa-ɠuladaiti, ta vebɛaniiti wo minazeɠezu ga tiye Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 12 Wa ɠoozunɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, wa wo-loun zunuiti, ta wo-loun anzanuiti, ta wa-wotiɠɛ zunuiti, ta wa-wotiɠɛ anzanuiti, naa ʋɛɛ Leevi nuiti ba, ti zeini wa-laaiti su, mazɔlɔɔ naati ti la zou nɔpɛ sɔlɔɔni wo zaama.

13 À dama ga ɓɔɠɔ, wo mina wa-ɠala zalaɠaiti kula adaʋɛ tanɔpɛ nɔ, wa ná ɠa, 14 kɛlɛ wa wa-ɠala zalaɠaiti kula naama adaʋɛ, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI a yeelo ná ʋa, wa-wolodai ta zu, miná ɠa wa naa kpein kɛ ná, nii gè wo levezu ma. 15 Anɛɛ naa ʋe, siɛgi zu wɔin a wo zo da, wa zoo wo toganii ta ʋaa, wo ma zuai mi, é zoloo tuyai ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI bosu wo ʋɛ, ʋɛ nɔpɛ wa zei ná. Nui nii kɔzɔai, ɓaa nii ɲadegai, ta zoo ti ta mi, eɠɛ nɔ ʋelei nu dopa zuai ɓaa goe suai miizu la. 16 À mina nɔ ɲamai mi, kɛlɛ wa pu ya zooi ma eɠɛ ziɛi.

17 À mina wa-moloi ma ʋuusiɛi mi wo-zeizuʋɛ, ta wa-lɔɔ niinɛi, ta wa-wulɔi, ta wa-loganii ma wolaiti ta ma goiti ma yiʋoiti, anɛɛ minazeɠe ganii gila kpalaa, ɓaa wa-vebɛaniiti wo daai ɠisu, ta wa-ɠuladaiti. 18 Wa ɠɛ nɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, naama adaʋɛ, ʋɛ é yeelosu ná ʋa, miná ɠa wa ti mi ná, wa wo-loun zunuiti, ta wo-loun anzanuiti, ta wa-wotiɠɛ zunuiti, ta wa-wotiɠɛ anzanuiti, ta Leevi nuiti ti zeini wa-laaiti su, wa ɠoozunɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, wa-wotii ma lɔnɔgiti kpein su. 19 À mina yeema Leevi nuiti ma, eyɛsu pɛ wo-zii ma voloi pɛ su, wa-yooi zu.

20 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI wa-yooi zuwɔɔlɔzu la, eɠɛʋelei é minazeɠeni la wo ʋɛ, ni sua wɔin a wo zona, wa zoo wo naa kpein mi, nii a nɛ wo ʋɛ. 21 Ni adaʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yeelosu ná ʋa ga daaseigi ɠɛ ná, ná maaɠoozaʋɛ wo ʋa, wa-loganiiti Ɠɔoɠɔ GALAGI feezu wo ʋɛ, wa zoo wo ta zeɠe ma wolaiti su, ɓaa ma goiti su, wo paa, eɠɛʋelei gè devei veeni la wo ya, wa zoo wo mi, ʋɛ wo zeini ná, eɠɛʋelei wo pɔ la. 22 Wa mi, eɠɛʋelei nu a ɗa dopa zuai ɓaa goe suai mi la, nui kɔzɔai, ɓaa nii ɲadegai, naa felegɔ pɛ ka zoo é ta mi. 23 À dama nɔ, wo mina ɲamai mi, mazɔlɔɔ ɲamai ɠa é ga zɛnvui, à mina zɛnvui ɓɔ suai ʋa, wo ʋa mi. 24 À mina ta mi ɲɛgɛlɛin, wa pu ya zooi ma eɠɛ ziɛi. 25 À mina mi, naa ɠa a kɛ wo undaanɛ, wa wo-mavofodaiti, tɔɔzei wo naa ɠɛa, nii sɔlegai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.

26 Kɛlɛ wa-loganiiti wo ti veezu GALA bɛ, ta minazeɠe daazeeli zalaɠaiti, wa li ga naati naama adaʋɛ, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI yeelosu ná ʋa. 27 Wa gala zalaɠaiti kula, suai ʋɛɛ ma ɲamai ʋa, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ. Wa-zalaɠai zɔiti ma ɲamai ɠa vaza Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ, wa zoo wo ma zuai ta mi.

28 À ɠizɛ devei niiti kpein su, gè feezu wo ya, à ɠolo ti pɛ bɛ. Naazu wo undaa ɠa nɛ, wa wo-mavofodaiti, tɔɔzei nii pagai, é zɔle Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, wa naa ɠɛɛzu.

Nu mina ʋokɔɠɔ
Kanaan nuiti ma

29 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ziiti ma zuwu ɠaaleʋezu la wo luɠɔ, niiti wo liizu ti ʋɔ bɛ, wo ti zo, siɛgi zu wo ti ɓɛɛzu la, wo zei ta-yooi zu, 30 à dama ga ɓɔɠɔ, wo mina ɠɔ ga ta-ʋalii, wo ʋa ʋokɔɠɔ ti ma, ti undaaʋiliga ʋoluma wo luɠɔ. À mina ʋɔɔpɛɛ ta-ɠalagiti ta vaa ʋa, wo ʋa gaazaɠa bo ga: «Nuɓusɛi niiti ti ɠɛni ta-ɠalagiti dɛbizu ɠale? Gá pɔ gá ɓalaagi gi kɛ ga ti ɠɛʋele.» 31 Wo ɠɛʋelei mina ɠɛ ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI letema. Mazɔlɔɔ zii naati ti ɠɛni fai ma zii pɛ kɛɛzu, niiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu ga kɔzɔba vaiti, ti wɔin la ma. Ti yɛni liizu la, ti ɗa ti-loun zunuiti ta ti-loun anzanuiti gala ga zalaɠai ta-ɠalagiti bɛ.

13

1 Wa ɠolo devei kpein bɛ, nii gè feezu wo ya, wo makɛ, à mina tanɔpɛ da ma, à mina tanɔpɛ seɠe ba.

Kɔɔɠɔ gani kɔɔ nuiti maaɠolo vai
Izelayɛle nuiti saama

2 Tanisu GALA goo wo nui ta ɠa wuzeɠe wo zaama, ɓaa kulakɛlɛma ɠaa nui, é poogi ta ve wo ya, é wo laavɔ, é maaɓɛlɛ vai ta lɛ ga woye. 3 Ni poogi ɓaa maaɓɛlɛ vai é bogai, naa laa a zeelina, é ɠɛ wo ma: «Ade li, de ʋilɛ gala kiligiti polu, de ti lɛbi,» tama wo la galagi naati kwɛɛ, 4 à mina woilo GALA goo wo nui naa wooi ma, ɓaa kulakɛlɛma ɠaa nui naa wooi ma, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI seɠeʋɛ ga é wo ʋoluɠula la, nii a kɛ é kwɛɛ ni nɛɛʋɛ wo ʋɛ, gaamai zu, ga wo-yii pɛ, ta wo-yɛnvui pɛ. 5 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠila kpe nɔ ɠa wa ʋilɛ polu, wo lua ba, wo ɠolo ná-deveiti bɛ, wo woilo goo ma, wo dɛbi, wo ɠili tɔun ba. 6 Maanɛɛʋɛ ga ti GALA goo wo nui naa ʋaa, ɓaa kulakɛlɛma ɠaa nui naa, mazɔlɔɔ kpɔɛʋɛ ga nuiti ti kololalai ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI laalɔɠɔma, nii é wo ɠulani Ezipete yooi zu, é wo ɠula duɔla ʋɛlɛi wu, mazɔlɔɔ é ɠɛni pɔ ga é wo zeɠe pelei ʋa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ma levei veeni ga wo ziɛ la. Wa faa ɲɔi lɔɔɠula ɠana ɓɔɠɔ zaama.

Wo wɔɔla mina wo ɠaka

7 Ni è-ɠɛɛloin, è-lee ná-doun zunui, ɓaa è-loun zunui, ɓaa è-loun anzanui, ɓaa è yiima anzai, ɓaa è-wɔɔlai nɛai è ʋɛ, naa ta a suɠɔɠɔna dɔɔɠuzu ga é è lɛ ga, é ɠɛ è ma: «De li, de gala kiligiti dɛbi,» tama ɗa-o, è-mɛmɛwolani-yo, wo la ɠɛni galagi naati kwɛɛ, 8 galagiti ti wɛɛn nuɓusɛiti saama, ti ɓuɠama, ɓaa ɠoozama, ti zeini, é zo zou ɓela ga, é li zou ɓela ga, 9 mina kisu vai zo, mina woilo goo ma, mina maawɔinɠa, mina maazasa, mina ná-kakagi lɔɔɠu. 10 È maanɛɛʋɛ ga è paa. Yeewuzeɠe daalɔɠɔma mɔunpa, ga è paa, naa ʋoluma, nuɓusɛiti ti ɓɔ è ʋa. 11 Ɗa sɔ ga kɔtui, é za, tɔɔzei wɔin ɠɛa ma ga é è zeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ɗa-ƓALAGI, nii é è ɠulani Ezipete yooi ʋa, duɔla ʋɛlɛi wu. 12 Izelayɛle nuiti kpein ta mɛni, ti lua, nu nɔpɛ ge la mɔ naama ɠɛɛwoti ɲɔi ma zii ta ɠɛa wo zaama.

Kololala nuiti maaɠolo vai
Izelayɛle nuiti saama

13 Ni wa mɛnina taai taɠila ná-faa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feai wo ʋɛ ga wo zei su, 14 nu ɲakaiti kulaʋɛ wa-nuɓusɛiti ɓɔɠɔi nɔ zaama, ti ta-laazu nuiti kala ga: «Ade li, de gala kiligiti dɛbi,» tama wo la ɠɛni galagi naati kwɛɛ, 15 wa naa wuuzumɔ, wo ɠida bu, wo nuiti gaazaɠa ga pagɔ. Ni fai naa ɠa ga gaama, daazu ɠa ʋe nɛi, naama vaa ɲɔu wolai ɠɛɛʋɛ nɛi wo zaama, 16 wa taa nuiti kpein paa ga boɠa zɔkpɔi, ta toganiiti. Wa koloɠolo ta su anii kpein. 17 Wa kɔɔzoganii kpein gaalɛ ba zaamazuʋɛ, wo taai ɠala ɲɛgɛlɛin, é ʋɛɛ ná-kɔɔzoganii ʋa ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Adaʋɛ ná ɠa ɠɛ ga ʋɛ ná ɠoloɠologai, taai la mɔ loga ʋolu eyɛsu pɛ. 18 À mina anii naa tanɔpɛ seɠe, nii maaɲɛɛ ʋɛai ba, naa ɠa a kɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawanai ɠaayei, é wo maawɔinɠa, é wo maamɔin, eɠɛʋelei é ma ɠonai woni la wo-mɛmɛwolani bɛ, 19 wa woilona Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI woo ma, wo ɠolo ná-deveiti bɛ, gè ti veezu wo ya za, wo naa ɠɛ, nii sɔlegai Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu.

14

Fai niiti tɔgi zeiɗai ti ma,
é lo saa vai ʋa

1 Wa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-dointi. Saai a loona, à mina wɛn ɓaa pɔlɔpalɛ lɔ ɓɔɠɔ ma, ɓaa wo ʋa wɔungi ɓuye wo-loʋala ʋelei ga saa wɔlɔi ma ʋoogi. 2 Mazɔlɔɔ wa ga nuɓusɛiti ti ɲadegai Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimazeɠeʋɛ ga woye, é wo ɠula ziiti kpein saama eteai zu, ga wo ɠɛ ga nɔnɔ yɛ.

Sua ɲadegaiti ta ɲadetala geleiti

(Leevi Nuiti 11:1-47)

3 À mina kɔzɔba ani nɔpɛ mi. 4 À wɛlɛ suai niiti ka wa zoo ti miizu: nikɛi, baalagi, ta bolii, 5 dopai ma zii pɛ, goegi ma zii pɛ, gize wolii, dɔɓɔ ʋaalagi, dɔɓɔ wolii, 6 suai nii kpein polokagi ɠaaʋaliai, é miizu, é ɗa tɛ ʋolu. 7 Kɛlɛ niiti wo la ti mia, anɛɛ ni ti-ʋolokagi ɠaaʋaliʋɛ, ɓaa ti miizu, ti ɗa tɛ ʋolu, naati ta ga niiti: ɲɔmɛi, zaɓei, ta fasa wolii, anɛɛ ni ta miizu, ti ɗa tɛ ʋolu, kɛlɛ ti-ʋolokagi ɠaa la ʋalini. Wa ti leve ga ti ɠɔzɔʋɛ. 8 Boigi ɓalaa, polokagi ɠaaʋaliʋɛ, kɛlɛ é la miizu, é ʋa ɗa tɛ ʋolu, wa deve ga kɔzɔʋɛ. À mina ti-ma zuai ta mi, wo mina vɔɔɠu ti-ma ʋoomai ta ʋa.

9 Ziɛ wu zuaiti kpein su, nii wa zoo wo mi, naa ɠa ga, niiti ma woekegi ti ʋa, ta maaɠalai ti ma. 10 Kɛlɛ à mina naati mi, niiti ma woeke ge la ti ʋa, ɓaa maaɠala la ti ma, wa naati deve ga ti ɠɔzɔʋɛ.

11 Wa zoo wo wɔni ɲadegai kpein mi. 12 Kɛlɛ wɛlɛ niiti wo la zooga wo ʋa ti mi: ɗuai ma zii pɛ, koɠɛi ma zii pɛ, 13 seeʋei ma zii pɛ, 14 ta kalawɔnii ma zii pɛ, 15 sizigoi ma zii pɛ, buungi ma zii pɛ, 16 ma wolaiti ta ma goiti, 17 kpoloɗɛ laaʋɛ wɔnii ma zii tanigaa, 18 ziɛ wɔnii ma zii tanigaa, ta zɛgbɛlutugi, ta dɛvɛi.

19 Fuluani goi kpein koʋegi ba, wa naati deve ga ti ɠɔzɔʋɛ, à mina naati mi. 20 Kɛlɛ wa zoo wo naati mi, niiti ti ɠoʋesu, ta ti ɲadegai.

21 À mina sua mi, nii saai ɓɔɠɔ ʋɛ. Wa zoo wo fe seikɔɠɔma nui ta ya, é wo ʋɔ bɛ, ga é mi, ɓaa wo pɔdi wɛɛin ta ma. Mazɔlɔɔ wa ga nuɓusɛiti ti ɲadegai wa-ƓALAGI ʋɛ.

À mina boli yiʋoi ɠili ga dee ná-ɲiimi ɗɛi.

Puusiɛ ɠula vai ma lɔgi

22 Kona-o-kona wa wa-ɓalagi zu aniiti kpein ma ʋuusiɛi zeɠe ba. 23 Wa mi Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, naama adaʋɛ, ʋɛ daaseigi a zei ná, é ɠɛni ga wa-moloi ma ʋuusiɛi, ta dɔɔ niinɛi nɔnɔi, ta gulɔi nɔnɔi, é ʋɛɛ wa-loganiiti ma wolaiti ta ma goiti ma yiʋo mɔungiti ba, naa ɠa a kɛ wo lua Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋa eyɛsu ɠɔ, wo-zii ma voloi pɛ su. 24 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI tuya loozu la wo ʋɛ, é ʋooʋa gola, tanisu wo la zooga wo ʋa lii la, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yeelosu ná ʋa ga daaseigi ɠɛ ná, tɔɔzei ná maaɠooza vai ʋa, 25 wa puusiɛi ʋɔdi, wo ma walii zeɠe, wo lii la naama adaʋɛ, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yeelosu ná ʋa. 26 Miná, wa zoo wo naa kpein geya, nii wɔin wo ma, toganii ma wolaiti ta ma goiti, ta dɔɔi, ta kpɔleɓɔle ganiiti ta nu ɠaazulati, nii nɔpɛ nɛai wo ʋɛ, wo daami wo ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, wo ɠoozunɛ, wa-o, wa-ʋɛlɛyeɠeiti-yo.

27 À mina yeema Leevi nuiti ma, ta ɠɛ wo zaama, mazɔlɔɔ ti la ada nɔpɛ sɔlɔɔni zooi zu ga tɔnɔ ga wo ɠɛʋele. 28 Kona zaʋasaʋagi ma, wa konagi zaʋasiɛi ma ʋuusiɛi zeɠe wa-ɓalagi zu aniiti kpein ba, wo pu wa-laazuʋɛ. 29 Leevi nuiti, ti la ada nɔpɛ sɔlɔɔni zooi zu ga tɔnɔ, naati ta ʋa, ta seikɔɠɔma nuiti, ta podointi, ta poanzaiti ti zeini wa-laazuʋɛ, ti daami wo, ti yiɠo. Naazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa tuya loo wa-wotii kpein ma, niiti wa ɠɛ ti ɠɛɛzu.

15

Kuyeiti suvaayɛ konagiti

(Leevi Nuiti 25:1-7)

1 Konagi lɔfelasiɛiti kpein ma, wa kuyeiti suvaayɛ. 2 Wɛlɛ kuyeiti suvaayɛ pelei ʋa: Siɛgi zu kuyei zuvaayɛ konagi ma zezei wosu da, Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma, nu kpein é kuye ʋɛai seiɲɔɠɔi ma, é ga zou loin ga tɔun kɛʋele, é mina ani nɔpɛ maaloli ma. 3 Wa zoo wo ɓɔi wɛɛinti da ga ti ta-ɠuyeiti sala, kɛlɛ wa wo-zeiɲɔɠɔiti, zou lointi tɔnɔi yɛ ná, wo mina ani nɔpɛ maaloli ti ma. 4 Tama maa la nɛɛni ga bala nu ʋa ɠɛ wo zaama, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa pɔ ga é tuyai loo wo ʋɛ, é ʋooʋa, zooi naa zu, nii é feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ, 5 ni nɔ wa woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI wooi ma, deveiti gè ti veezu wo ya za, wo ti zo, wo ɗa ziɛ ga tiye. 6 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa tuya loo wo ʋɛ, eɠɛʋelei é minazeɠeni la. Naazu wa ɗa wali ɠuyei ʋɛɛ zou ɠiligaa ma, wo la lɔdɔ boga eyɛsu pɛ. Wa zei zii mɔinmɔin unda, kɛlɛ tanɔpɛ ge la zeiɗa wo unda.

7 Ni wo-zeiɲɔɠɔi, zou loin ta a lɔɔna baladai zu, naama yooi zu nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ, à mina ɠaazumaavɔ bɛ, wo ʋa ɓe kuyei ʋɛɛzu ma. 8 Kɛlɛ wa naa ʋɛɛ ma ga kuyei, nii a kula kpɛdɛ ma vai zu ɲɛgɛlɛin. 9 À dama, kisiɛ ɲɔi mina lɔ wo-yiimaʋɛ, wo ʋa ɠɛ ma: «Konagi lɔfelasiɛi maaɓuɠa, kuyeiti suvaayɛ konagi,» naa maaʋele ma, wo ɠaazu ɲɔi lo wo-zeiɲɔɠɔi zou loin ʋa, é ga bala nui, wo la ani nɔpɛ fea zea. Mazɔlɔɔ toɠa ɓaazaɠa ga wo-lɔɠɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, wa ɠɛ ga sɔba nu. 10 À kuyei ʋɛɛ ma, wo fe zea ga koozunɛɛi. À mina kɛ ga ɓala vaa. Naa a ɠɛɛna, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa tuya loo wa-woti ɠɛai kpein ma, ta wa-woti ɠɛɛzuʋɛti kpein. 11 Bala nuiti ta ɠɛ nɔ ɠɔ wo zaama zooi zu, naa ɠa é ba, gè wo levea ga wo ɠɛ ga faanɛɛ ɠɛɛ nu, wo yeavie gola wo-zeiɲɔɠɔi zou lointi bɛ, ta maanɔɠɔ nuiti, ta bala nuiti ti zooi zu.

Duɔiti kula vai duɔlai zu

(Ɛgezɔde 21:1-11;
Leevi Nuiti 25:39-46)

12 Ni wo-ɠɛɛloin Eɓulu nui ta, zunu ɓaa anzanu, a ɓɔɠɔ ʋɔdina wo ma, toɠa botii ɠɛ wo ʋɛ kona dɔzita laawu. Kɛlɛ konagi lɔfelasiɛi ma, wa fie, é zeɠe wo ʋɔ bɛ, é li. 13 Siɛgi zu wo fiesu la, ga é ɠɛ ɓɔɠɔ yeema, é zeɠe wo ʋɔ bɛ, é li, à mina ɓe ba, é ʋa li ga yeaɲaka. 14 Wa faanɛɛ ɠɛ bɛ, é zoloo tuyai ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI toa wo ʋɛ, wo seɠe wa-logani goiti ba, ta wa-moloi é ga ɓeleegi, ta wa-lɔɔi. 15 À ɠizɛ su ga wa ɓɔɠɔi wo ɠɛni ga duɔiti Ezipete yooi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa é wo unmɔɔni. Naa ɠa é kɛɛzu, gè niima levei veezu la wo ya za.

16 Ni wa-luɔi a ɠɛna, é la pɔ é zeɠe wo ʋɔ bɛ, tɔɔzei é ɠilia wo ʋa, wa wa-ʋɛlɛyeɠei, toɠa gaanɛ zu wo ʋɔ bɛ, 17 naazu wa kɔlu ɠaazoɓagi zeɠe, wo goii ʋɛɛ wa-ɓogi ʋa, wo bɔ. Naazu toɠa ɠɛ ga wa-wotiɠɛ nui eyɛsu ɠɔ. Wa kɛ ɠana nɔ ga wa-wotiɠɛ anzanui.

18 Naa mina ɠɛ wo ʋɛ ga faaɓa, duɔ vie fai zu wo ʋɛ, é ʋa li ɓɔɠɔ yeema, é zeɠe wo ʋɔ bɛ, mazɔlɔɔ é botii ɠɛa wo ʋɛ kona dɔzita laawu, é botii ɠɛa wo ʋɛ, nii a ɠɛ ga sala zeɠe nui nɔnɔi zeizu felegɔ ɠɛʋele. Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI tuya loo wo ʋɛ, naa kpein su, nii wo kɛɛzu.

19 Wa-loganii ma wolaiti ta ma goiti ma yiʋo mɔungiti, ti ga ma zinɛiti, à naati fe Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ. À mina boti ɠɛ ga wa-nikɛiti ma yiʋo mɔungi. À mina wa-ʋaalagiti ma yiʋo mɔungiti maaleɠai leʋe. 20 Wa-o, wa-ʋɛlɛyeɠeiti-yo, wa ɗa mi konagi leʋe daa ɠilagila, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, naama adaʋɛ, ʋɛ é yeelosu ná ʋa. 21 Ni nɛɛʋuzu ɠa ba, ni toɠa lɛkpuzu, ɓaa gaazuɠolea ʋe, ɓaa nɛɛʋuzu wola ɠili ge ɠɛ ba, à mina naa ɠula ga zalaɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ. 22 Wa mi, ʋɛ wo zeini ná, nui nii kɔzɔai, ɓaa nii ɲadegai, naati seizu felegɔiti pɛ ta zoo ti ta mi, eɠɛʋelei nɔ nu a ɗa dopai ɓaa goegi mi la. 23 Kɛlɛ à mina ma ɲamai mi eyɛsu pɛ. Wa pu ya zooi ma, eɠɛ ziɛi.

16

Pake fɛtii

(Ɛgezɔde 12:1-20)

1 À ɠaaɓa, molo ɠulasu alugi ma, wo Pake fɛtii ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI lɛbi vai ma, mazɔlɔɔ naama alugi ma ɓidii ta ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI wo ɠulani la Ezipete yooi ʋa. 2 Wa nikɛi ɠula ga Pake zalaɠai, ɓaa baalagi, ɓaa bolii, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI lɛbi vaa ma, naama adaʋɛ, ʋɛ a yeelo ná ʋa, ga daaseigi ɠɛ ná. 3 Ɓului lɛʋɛi su, à mina naa ɓɔ Pake daamianigi ʋa, wo ʋa mi, kɛlɛ folo lɔfela laawu, wa yɛ ɓului miizu, nii lɛʋɛ la su. Ziizoolɛ ɓului naa ɠa wo ɠitoo su ga wo zeɠeni Ezipete yooi zu ga gaazuvilɛi. Naa maaʋele ma, wo-zii ma voloi pɛ su, wo-ɠi ka yɛ wo zeɠe voloi zu Ezipete yooi zu. 4 Naama volo lɔfelai kpein daawu, maa la nɛɛni nu ʋa lɛʋɛi ʋo gila kpalaa ka wo-zeizuʋɛ wa-yooi kpein su. Nii é ga suai é ɠulazu ga zalaɠai folo mɔungi ma ɓɔkɔi, nu mina tanɔpɛ makɛ, é ʋa yɛsu sobui ʋa zeeli. 5 Wo la zooga wo ʋa Pakegi ma zalaɠa zuai ʋaa taaiti pɛ nɔ zu, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti veezu wo ya ga wo-zeizuʋɛ. 6 Kɛni nɔ ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yeelosu ná ʋa, ga daaseigi ɠɛ ná, miná ɠa wa Pake zalaɠai ɠula ná. Wa zalaɠa zuai ɠɔdaaleʋe foloi daa ziɛgi zu, siɛgi zu wo wuzeɠeni la Ezipete yooi zu. 7 Wa suai ɠili, wo mi naama adaʋɛ, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yeelosu ná ʋa. Poluma zobui, wa zoo wo li wa-zeɠe ɠotaiti bu. 8 Folo lɔzita laawu, wa yɛ ɓului miizu, nii lɛʋɛ la su. Folo lɔfelasiɛi, wa maaɓɔ ɲadegai wo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI lɛbi vai ma. À mina boti nɔpɛ kɛ naama volo ná.

Pantekote voloi ma vɛtii

(Ɛgezɔde 34:22;
Leevi Nuiti 23:15-21)

9 Wa dɔɔɠɔi ɠaalu ga dɔfela. Wa gaalu fai lɔɔzei, siɛgi zu moloi é ga ɓeleegi, wa naa leʋe vai lɔɔzeina la, wo wɔlɔtɔi lɔ su nɔ feya. 10 Naa ʋolu, wa dɔɔɠɔiti ma vɛtii ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI lɛbi vaa ma. Wa vebɛaniiti fe bɛ, wo daai ɠisu, é zoloo tuyai ma, nii wa-ƓALAGI a too wo ʋɛ. 11 Wa ɠoozunɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, wa wo-loun zunuiti, wa wo-loun anzanuiti, wa wa-wotiɠɛ zunuiti, wa wa-wotiɠɛ anzanuiti, wa Leevi nuiti ta ɠɛ zeini wa-laaiti su, ta seikɔɠɔma nuiti, ta podointi, ta poanzaiti ta ɠɛ wo zaama, naama adaʋɛ, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yeelosu ná ʋa ga daaseigi ɠɛ ná. 12 Wa ɠizɛ su ga wo ɠɛni ga duɔiti Ezipete yooi zu. Wa ɠaaɓa, wo devei tɛiti so, wo ziɛ ga tiye.

Kota lo fɛtii

(Leevi Nuiti 23:33-43)

13 Siɛgi zu wo ɓesu la ga moloi loɠa, nii é ga ɓeleegi, ta dɔɔ ɓɛtɛ vai, wa kota vɛtii ɠula, wa naa ɠɛ folo lɔfela laawu. 14 Wa ɠɛ koozunɛɛi zu, wo ɗa fɛtii ɠula, wa wo-loun zunuiti, wa wo-loun anzanuiti, wa wa-wotiɠɛ zunuiti, wa wa-wotiɠɛ anzanuiti, é ʋɛɛ Leevi nuiti ba, ta seikɔɠɔma nuiti, ta podointi, ta poanzaiti ti zeini wo zaama. 15 Folo lɔfela ɠa wa kɛ fɛtii ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI lɛbi vaa ma, naama adaʋɛ, ʋɛ é yeelosu ná ʋa, tɔɔzei toɠa ʋaazu tuya loozu kpalagi zu anii kpein ma, ta botii kpein wa kɛ, naa ɠa a kɛ, wo ɠɛ koozunɛɛi zu, nii kwɛ ge la ba.

16 Ná zeizu ɠa ɠɛ saʋa konagi zu, zunuiti kpein ti ɠula kɛlɛma Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, naama adaʋɛ, ʋɛ a yeelo ná ʋa: ɓului nii lɛʋɛ la su naama vɛtii zu, ta dɔɔɠɔiti ma vɛtii zu, ta kota vɛtii zu. Nu nɔpɛ ge mina ɠula kɛlɛma Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu ga yeaɲaka. 17 Kɛlɛ ɛsɛ gilagilagi ɠa ʋa ga gala kɔɔi, é zoloo ná-sɔlɔɔgi ma, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI tuya loa bɛ la.

Tukpɔɠaaleʋe nuiti sei vai

18 Taaiti kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti veezu wo ʋɛ, wa tukpɔɠaaleʋe nuiti sei naati, ta kundiɠiiti wa-wolodaiti su, ti ɗa nuɓusɛiti tukpɔɠaaleʋe ga telebodai. 19 À mina tukpɔi maaʋe, à mina zeelɔzɔɠɔzu ɠɛ, à mina lobɛani zo, wo ʋa yaava, mazɔlɔɔ lobɛanii ɠa ɗa ɠima nuiti gaazuɠole, é sɔbalala nuiti ta-vai maaʋe. 20 À ɠaaɓa, wo tukpɔɠaaleʋe ga sɔledai, naazu wa zoo wo wa-eteai ziɛ, wo zooi zeɠe ga wɔnɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ.

Faiti tɔgi zeiɗai ti ma

21 À mina sale ɠɔɔ wului ta lo zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠobaʋɛ, nii wo ʋaazu kpɛtɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ. 22 À mina sale ɠɔɔ ɠɔtu ɠaalɔ naa ɠobaʋɛ, mazɔlɔɔ naama ɠɛɛwotii ma ziiti wɔinzeɠeʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ma.

17

1 À mina sua ɠula ga zalaɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ, nii nɛɛʋuzuʋɛ tanɔpɛ ge ba, é ɠɛni ga nikɛi, ɓaa baalagi, ɓaa bolii, mazɔlɔɔ toɠa ɠɛ ga kɔzɔba ani Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ.

2 Tanisu taaiti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti veezu wo ʋɛ, zunui ta, ɓaa anzanui ta ɠa ɠɛ ta zu, é ɗa wa-ƓALAGI Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛ, é ná-minazeɠegi ɠoloɠolo, 3 é li, é ɗa gala kiligiti dɛbi, é ɗa nɔkɔ ti wu, é ɗa nɔkɔ foloi wu, ta alugi, ɓaa somideɠaiti kpein, nii é devei laalɔɠɔma nii gè feeni. 4 Wa ma woo mɛnina feya, wo ɠwɛɛ faa ɠɛ su, à ná wola wuuɓɛ ga pagɔ. Ni gaama ʋe, fai naa ɠoleʋɛ, faa ɲɔi naa ɠɛɛʋɛ Izelayɛle nuiti saama, 5 nu ɲɔi naa, é ɠɛni ga zunu ɓaa anzanu, wa ʋaa la nu lɛɛzuʋɛ taazuʋɛ, wo sɔ ga kɔtuiti, é za. 6 Nii maanɛai é za, zeele felegɔ ɓaa saʋagɔ ná-zeele wooi ɠa wa lo ma, wo paa, zeele ɠila ná-zeele woo la kula ɠɛa su. 7 Zeeleiti ta ɠɛ ga ma mɔungi ti kɔtuiti pili ma, paa vai zu, nuɓusɛi mɔtaiti ta ɓɔ ti ʋa niina. Wa faa ɲɔi ɠula ɓɔɠɔ zaama ɠana.

Faaɓaagiti ka
ti-ma lukpɔi ɠaa a leʋe
GALA seizuʋɛ

8 Ni fai ta a ʋaana, é ʋilɛ nu ʋaa vaa ʋa, ɓaa kpɔɛ vaa, ɓaa nu maawana vaa, ɓaa faa ta, nii kpaai, wa li ga naa, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yeelosu ná ʋa. 9 Wa li, wo zalaɠa ɠula nuiti, Leevi nuiti pɛtɛ, ta tukpɔɠaaleʋe nui é ná. Wa ti ɠaazaɠa, ti tukpɔi ɠaaleʋe wo ʋɛ. 10 Wa kɛ ɠana, eɠɛʋelei ta tukpɔi ɠaaleʋe la wo ʋɛ, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI yeelosu ná ʋa. Wa ɠaaɓa, wo ziɛ ga naa, nii ta wo ɠala da. 11 Wa ziɛ ga tɔ gooi, ta wo ɠala da, ta tukpɔi naa ti gaaleʋezu, wo mina zeɠe ta-levei gila kpalaa ba. 12 Ni nui ta a ɠɛlɛna ga ná-wasogi maaʋele, é la woiloni zalaɠa ɠula nui wooi ma, nii é Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-botii zu, ɓaa tukpɔɠaaleʋe nui é ná, zunui naa ɠa za. Wa faa ɲɔi ɠula ɠana Izelayɛle nuiti saama. 13 Nuɓusɛiti ta mɛnina, dualuagi ɠa ti kpein so, nu nɔpɛ ge la mɔ waso fai naa ma zii ta ɠɛa.

Masadai

14 Siɛgi zu wo lɛɛzu la naama yooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ, wo seɠe ga wɔnɔ, wo zei su, tanisu wa ʋaazu ɠɛɛzu ma: «Ade masa sei ɓɔɠɔ unda, eɠɛʋelei zii zɔiti ti la, ti de-maaɠoolii zu.» 15 Wa masagi naa zei ɓɔɠɔ unda, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI a yiimazeɠe la. Zou loin ta ɠa wa seɠe, wo sei ɓɔɠɔ unda, wo la zooga wo ʋa yeelo wɛɛn ʋa ga wa-masagi. 16 Masagi naa mina sooi wola mɔin ɓɔɠɔ ya, é mina nuɓusɛiti teʋe Ezipete yooi zu, ga ti li, ti soo mɔinɗa ɠeya ná. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni wo ma: «À mina mɔ ɠale ma, wo ʋa ziɛ ga pelei ná.» 17 Anzai mina mɔin, kigi a ʋa ʋote, a ʋa zeɠe GALA ba. É mina walii wola ɠaalɛ ba, ɓaa zanugi.

18 Siɛgi zu a zeina la masa kpɔkpɔgi ɠa, toɠa tɔ sɛʋɛi zɛʋɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, sɛʋɛi ta zu, toɠa bo zalaɠa ɠula nuiti ma, ti ga Leevi nuiti, ga ti fe zea. 19 Naama zɛʋɛi mina ɠula zea, é ɗa kala sii ma voloi pɛ su, naa ɠa a kɛ é Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-GALAGI ɠaazuluaba vai maaɠɔli, é tɔ gooiti kpein so, ta deveiti, é ɗa ziɛ ga tiye, 20 naa ɠa a kɛ, é mina ʋili kibɔɔlɔmai zu, é ʋa waso zou nuiti ma, é ʋa zeɠe devei gila kpalaa ba, nii a kɛ, sii zuɠooza ná-masadai zu, ta mavofodaiti, Izelayɛle nuiti saama.

18

Zalaɠa ɠula nui
Leevi nuiti daamiizuʋɛ

1 Zalaɠa ɠula nui Leevi nuiti, ta Leevi mavofodai zɔiti kpein, ti la zou nɔpɛ sɔlɔɔga ga tɔnɔ, eɠɛʋelei Izelayɛle nui zɔiti ti la. Ta ti-ɠɔnɔgi zɔlɔɔ gala zalaɠaiti su, ta ani ʋagɔi kpein niiti ti veezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 2 Zou la ɠɛa ti ya ga tɔnɔ, zou lointi saama. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ga tɔnɔi, eɠɛʋelei tɔ ɓɔɠɔi boni la wo ma.

3 Wɛlɛ, ʋɛ ná a ɠɛ ga zalaɠa ɠula nuiti daamiizu, nuɓusɛiti ta fe ti ya, niiti ta nikɛi ɠula ga zalaɠai, ɓaa baalagi, ta ma ɓakigi ve zalaɠa ɠula nuiti zea, ta ma ɓalɔiti, ta ma ɓudɛgi. 4 Wa zooi ʋa lɔnɔ mɔungiti kpein fe ti ya, ga moloi nii é ga ɓeleegi, ta dɔɔ niinɛi, ta gulɔi, ta baala deɠa mɔungi wa teʋe wa-ʋaalagiti ma. 5 Mazɔlɔɔ wa-wolodamaiti saama, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yiimazeɠeʋɛ ga Leevi nuiti ta ti-mavofodaiti, é ti lo seizu ɲadegai ma wotii untuɠɔ daaseigi vaa zu eyɛsu ɠɔ.

6 Siɛgi zu Leevi nui ta zeɠezu la Izelayɛle laai ta zu, ʋɛ é ɠɛni zeini ná, tɔɔzei wɔinʋɛ ga é li ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI yeelogai ná ʋa, 7 é ɗa botii ɠɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ná-GALAGI laaseigi zu, eɠɛʋelei nɔ kɛɛɠɛleaiti, Leevi nui zɔiti ti losu da Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala. 8 Toɠa nɔnɔ ma laamianigi zɔlɔɔ, é zoloo naati tɔnɔi liegɔi ma, naa la ɓɔni pogani ʋa lɔnɔgi ʋa, é pɔdizu, nii é sɔlɔɔni kɛɛɠɛni zea.

Zɛɛ ɠala goo wo nuiti ta-vai

9 Siɛgi zu wo lɛɛzu la zooi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ, à mina ʋokɔɠɔ kɛɛwoti ɲɔi naati ma, niiti zooi naa zu nuɓusɛiti ti ti ɠɛɛzu. 10 Nu nɔpɛ ge mina ɠɛ wo zaama, nii a ná-doun zunui ɓaa ná-doun anzanui ɠula ga zalaɠai, é ʋa gala abui ɠa. Nu nɔpɛ ge mina ungaiziɛ vaa ɠɛ, ɓaa adɔɓɛɛ vaa, ɓaa zoɠo vaa, ɓaa mɔta vaa, 11 ɓaa foovoo vaa, ɓaa zɛnvu ɠaazaɠa faa, ɓaa sale ʋili ma vaa, ɓaa gɔvɛ ɠaazaɠa faa. 12 Mazɔlɔɔ niiti ti naama vaiti kɛɛzu, naati wɔinzeɠeʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, tɔɔzei zooi nii wo ʋaazu lɔɔzu su, nuiti ti zeini ná, naati ti ɓɔɠɔ veeni naama vaiti zea, naa ɠa é kɛɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa ti ɓɛɛzu wo luɠɔ. 13 Wɔun wo letegi, à ɓɔɠɔ ve Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ, peelalazu mina ɠɛ wo ʋa. 14 Mazɔlɔɔ zii naati wo ʋaazu ti ɓɛɛzu, ta ɗa woilo adɔɓɛɛ nuiti gooi ma, ta ungaiziɛ nuiti, kɛlɛ wɔun wa, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI la pɔ ga wo ʋa naa ma zii tanɔpɛ kɛ.

GALA goo wo nu ɠiteiti

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa GALA goo wo nui ta wuzeɠezu wo ʋɛ ga nɔ̀un kɛʋele, wo-ɠɛɛleaiti saama. À woilo goo ma. 16 Naa zoloogɛ naa ma, nii wo maaɠaazaɠaboni Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ma, voloi wo ɠaalɛɛni ba la Ɠɔɔlɛɓe gizei ma, wo ɠɛni ma: «Gi la mɔ pɔ ga gi ʋa Ɠɔoɠɔ GALAGI gá-ƓALAGI wooi mɛni, gi la mɔ pɔ gi ʋa niima abu wolai ɠa. Gi la pɔ gi ʋa za.» 17 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà naazu: «Gè vaa naa wu, nii ti bosu ɠani. 18 Nà GALA goo wo nui ta wuzeɠezu ti ʋɛ, ti-ɠɛɛleaiti saama, ga è ɠɛʋele. Nà dàawooi ʋu da, toɠa naa kpein bo ti ma, nii nà deve ma. 19 Ni nui ta a ɠɛlɛna, ga é mina woilo naa ma, nii é bosu dàaseigi zu, nà ɓɔɠɔi, nà su ɓolo ve zea. 20 Kɛlɛ ni gala goo wo nui ta a ɓɔɛna dàaseigi zu ga gaazumaanɛɛi, é wooi ta wo, nii gè la deveni ga é bo, ɓaa é ɓɔɛ gala kiligiti daaseigi zu, gala goo wo nui naa ɠa za.»

21 Tanisu, wa ɓɔɠɔ ɠaazaɠasu, ga: «Gá wooi naa ɠwɛɛ ɠale, nii é la zeɠeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ?» 22 Siɛgi zu gala goo wo nui ɓɔɛzu la Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu, gooi la ʋilɛni su, naa la ɠɛɛni, nii é bogai, Ɠɔoɠɔ GALAGI laade é ʋa naama wooi wo. Gaazulɛɛi nɔ ɠa gala goo wo nui naa, a naa wo da. À mina va bu, é ʋa wo laavɔ.

19

Maaʋela laaiti

(Gaalu Sɛʋɛi 35:9-34;
Zozuwe 20:1-9)

1 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋaazu ziiti kpɛɛzu la, niiti é pɔ é ta-yooi ve wo ya, siɛgi zu wo ti ɓɛɛzu la, wo zei ta-laaiti su, ta ta-ʋɛlɛiti bu, 2 wa taa saʋagɔ yɛ ná yɛ zooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ. 3 Wa peleiti to ti ʋa, nii a kɛ nu ʋaa nui ɗa lɔɔɠuzu ɠaiziɛ ná, wa zooi ʋalisu ga saʋagɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ.

4 Wɛlɛ ʋelei nu ʋaa nui maanɛai la, é ɓɔɠɔ maaʋela la, taai naati gila su, zɛnvui ʋa ɠizo: ni é seiɲɔɠɔi ʋaaʋɛ, é la gaaɠilini ma, naa ná-wɔinzeɠema ɠi ge la ɠɛa kisu kaipa. 5 A ɠɛna nɔ ga tanisu ti li ta bɔɔlai dɔɓɔi zu, gulu leʋezuʋɛ, a yɛna gului ʋɔsu, zoovɛi ɠula ma ungi ɠa, é bɔɔlai zaɠa, é za. Zunui naa ɠa zoo é ʋela, é li taai naati gila su, zɛnvui ɠizo, 6 naa ɠa a kɛ, ɲamai ʋotokula nui mina lia ʋilɛsu polu, ná-ziiɠaawana wolai zu, é ʋa so, ni siɛ ɠooza ka a wo, é ʋa zeeli taai naa ma, a ʋa paa, tama zunui naa maa la nɛɛni, é ʋa za. Wɔinzeɠema vaa la ɠɛa ti yɔɠɔzu kaipa ta seiɲɔɠɔi, é paai. 7 Naa ɠa é ba, gè devei vea wo ya, ga wo yeelo taa saʋagɔ ʋa ɓɔɠɔ ʋɛ yɛ.

8 Ni Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI a wa-yooi zuwɔɔlɔna, eɠɛʋelei é minazeɠeni wo-mɛmɛwolani bɛ, é zooi kpein fe wo ya, nii é minazeɠea ga é fe wo ya, 9 ni nɔ wa devei niiti so, wo ɗa ziɛ ga tiye, nii gè feezu wo ya za, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ, wo ziɛ siɛnɔpɛ su ga ná-pelei, wa taa saʋagɔ la taa saʋagɔi niiti ma ɓɔɠɔ ʋɛ, 10 naa ɠa a kɛ, nu la sɔbalala nu ʋaa, ma ɲamai ʋa ʋu zooi nii zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ, nu ʋaa ɲama ɠotoi la ɠɛa wo ʋa naazu.

11 Kɛlɛ ni wɔinzeɠemai ɠa nui ta ɠisu seiɲɔɠɔi laalɔɠɔma, é ɗa gaaʋɛɛnɛ, é so, é doɠa, naa za, é ʋela, é li, é zei naama laai taɠila su, 12 ná-taazu ɠɛwolaiti ta nu leʋe kalama, a ʋaana, ti fe ɲamai puai, naa ʋotokula nui ya, naa ɠa a kɛ é za. 13 À mina maawɔinɠa, wa Izelayɛle ɲade ɠana sɔbalala nui ɲamai ma puai, wa ɠɛ gaanɛɛi zu.

Kwɛmaʋɛ ma maaɲɛɛ
ta zɛɛ zeele vai

14 Siɛgi zu wo zeizu la zooi naa zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ, à mina kwɛ ma ɠɔtui zeɠe daazuʋɛ, nii é wo-zeiɲɔɠɔi ɠwɛgi lɛɛzu, nii nu mɔungiti ti daani, ti ʋaai ma.

15 Zeele ɠilagi ná-zeele wooi la zoga nu ɠilagi laalɔɠɔma, é ʋa lo ná-faaɠaazagi ʋa, ɓaa ná-faa ɲɔi, ɓaa kotoi tanɔpɛ nu a kɛ. Fai pɛ gaa ɠa ɠula ba nɔ, ga zeele felegɔ ɓaa zeele saʋagɔ ná-zeele wooi maaʋele. 16 Ni zɛɛ zeelei a zɛɛi ʋɛɛna nui ta ma, faa ɲɔi ta ma vaa zu, 17 nu felegɔiti ti zakpegai, naati ta ʋa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, zalaɠa ɠula nuiti ta tukpɔɠaaleʋe nuiti kakala, niiti ti botii zu naama ziɛgi zu. 18 Tukpɔɠaaleʋe nuiti ta naa wuuɓɛ ga pagɔ gola. Ni ta kaana ga zeelei zɛɛi woni, zɛɛ zeele wooi nɔ ɠa é boni kɛɛɠɛloin laalɔɠɔma, 19 naazu wa naa ɠɛ la, nii é wɔinni ga é ɠɛ ga kɛɛɠɛloin. Ʋele ɠana wa faa ɲɔi ɠula la ɓɔɠɔ zaama. 20 Zɔiti ta mɛnina, ta lua, nu nɔpɛ ge la mɔ naa ɠɛɠala vaa ɲɔi ta ɠɛa wo zaama. 21 À mina maawɔinɠa ɠɛ, devei ɠa ɠɛ ga: Zɛnvui ʋoto ka ɠɛ ga zɛnvui, nu ɠaazuɠɛzɛgi ʋoto ka ɠɛ ga nu ɠaazuɠɛzɛgi, nu ɲiiga ʋoto ka ɠɛ ga nu ɲiiga, nu yeei ʋoto ka ɠɛ ga nu yeei, nu ɠɔɠɔi ʋoto ka ɠɛ ga nu ɠɔɠɔi.

20

Kɔɔɠɔ vai ma lɔgiti

1 Siɛgi zu wo liizu la kɔɔmaʋɛ wo zili nuiti daalɔɠɔma, wo sooiti ka, ta kɔɔɠɔ wotoloiti, ta kɔɔɠɔ nuiti, ti mɔinɗai wo ʋa, à mina lua ti ʋa. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nii é wo ɠulani Ezipete yooi ʋa, naa ɠa wo ʋa. 2 Wa ɠɛna ɠɛʋele ɓɛtɛa ga wo ʋa kɔɔi lɔɔzei, zalaɠa ɠula nui ɠa maaɓuɠa wo ʋa, é ɓɔɛ kɔɔɠɔ nuiti pɔ. 3 Toɠa ɠɛ ma: «À woilo ma, Izelayɛle nuiti! Wo ʋaa za, ga wo kɔɔi ɠɔ wo zili nuiti daalɔɠɔma. À mina iɲɔteʋe wo-yiimaʋɛ. À mina lua, wo zasu mina ɓali, wo-ɠigi mina zupu ti ɠaazu. 4 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa losu wo luɠɔ, é kɔɔi ɠɔ wo ʋɛ wo zili nuiti daalɔɠɔma, naa ɠa a kɛ é wo ɠizo.»

5 Naa ʋoluma, kundiɠiiti ta ɓɔɛ kɔɔɠɔ nuiti pɔ, ti ɠɛ ti ma: «Nui ta ɠa wo zaama nɛi ɓaa, nii é pɛlɛ logai, é la dɛ niinɛni? É ɠale ma ná-taazu, a ʋa za kɔɔmaʋɛ, nu ɠili ge ʋa niinɛ mɔunpa. 6 Nui ta ɠa wo zaama nɛi, nii é leezɛn ɓelei leʋeai, é la dɛ ma waa mɔungi ɠulani? É ɠale ma ná-taazu, a ʋa za kɔɔmaʋɛ, nu ɠili ge ʋa ná-leezɛn ɓelei ma waa mɔungi ɠula. 7 Nui ta ɠa wo zaama nɛi, nii é anzanui ta maazogai, é la dɛ fuluni? É ɠale ma ná-taazu, a ʋa za kɔɔmaʋɛ, taɠili ge ʋa ná-anzanu maazogai zei.» 8 Kundiɠiiti ta ɓɔɛ kɔɔɠɔ nuiti pɔ mɔnɔ, ti ɠɛ ti ma: «Nui ta ɠa wo zaama nɛi, nii é luazu, iɲɔteʋeai? É ɠale ma ná-taazu, a ʋa kɛɛɠɛleaiti iɲɔteʋe ga ɓɔɠɔ ɠɛʋele.» 9 Siɛgi zu kundiɠiiti ti ɓesu da ga ɓɔɛ kɔɔɠɔ nuiti pɔ, ta kundiɠiiti sei niina nu ɓulugiti unda.

10 Siɛgi zu wo liizu la taai zosu, wo bo taazeigiti ma ga, ti ɓɔɠɔ ve wo ya, kɔɔɠɔ vaa mina ɠɛ ba. 11 Ni ta vaana wo ɠisu vai wu, ti taai laalao wo ʋɛ, ta-nuɓusɛiti kpein ta ɠɛ ga wa-wotiɠɛ nuiti, ti ɠɛ ga wa-luɔiti. 12 Ta ɠɛlɛna wo ɠisu vai ʋa, ti kɔɔi laalɛ wo wu, wa lati taai ma, wo sei kɛlɛ su. 13 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa dɔ wo yeezu, wa zunuiti kpein paa ga boɠa zɔkpɔi. 14 Kɛlɛ anzanuiti, ta doungoiti, ta toganiiti, ta kɔɔzoganiiti wa ka taazuʋɛ, wa naati kpein seɠe ɓɔɠɔ ʋɛ. Kɔɔzoganiiti wa ti ɠula wo zili nuiti zea, wa naa zeɠe, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa é naa veezu wo ʋɛ. 15 Zekana wa kɛ la ga naama laaiti kpein ti maaɠoozaai wo ʋa, niiti ti la ɓɔni naama yooi ʋa, nii wo zeini su. 16 Kɛlɛ naama laaiti ma nuɓusɛiti, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ta-yooi veai ga é ɠɛ wo ʋɛ ga wɔnɔ, nii kpein é yɛnvuzu ná, à mina tanɔpɛ zɛ vulua. 17 Wa niiti kpein suwuɠaaleʋe, niiti ti ga Ɠɛte nuiti, ta Amɔɔl nuiti, ta Kanaan nuiti, ta Feeleeze nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ma levei veeni la wo ya, 18 naa ɠa a kɛ, ti mina wo ɠala ga ta-ɠoloɠolo kɛɛwotiiti ti kɛɛzu, ta-ɠalagiti dɛbi vai zu, wo ʋa ta ɠɛ ti ɠɛʋele, wo ʋa kotoi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI laalɔɠɔma.

19 Siɛgi zu wo taai zeizu la kɛlɛ su, suɠooza, aisa wo ʋa so, à mina zoovɛ ʋɛɛ maaɠoolii zu wuluiti ba, ti waazu. Wa zoo wo ti-ma waaiti ta mi, kɛlɛ à mina ti ʋɔ. Mazɔlɔɔ dɔɓɔzu wului la ga nuɓusɛi, nii wa li kɔɔi loozu ma. 20 Gului niiti ti la gwaa woga, nu ʋa ma waai mi, naati nɔ ɠa wa zoo wo ti ʋɔ. Wa zoo wo ti zeɠe, ti ɠɛ ga gului, wo kɔɔɠɔ zɔɔlaiti kpɛtɛ ga tiye taai naa laalɔɠɔma, nii wo maalatigai, wo zei ma, é kɔɔi ɠɔɔzu wo laalɔɠɔma, eyɛsu é loo bu.

21

Ni ta nu ʋaana,
nu la paa nui ɠwɛɛ

1 Zooi nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ya ga wɔnɔ, ni ta nui ta ʋaana ná, wo ma ʋoomai ɠa dɔɓɔi zu, wo la nu ʋaa nui ɠwɛɛni, 2 wa-ɠundiɠiiti ta wa-lukpɔɠaaleʋe nuiti ta li naama adaʋɛ, ti ná yɔɠɔzuʋɛ ɠɔɠɔ, é zo poomai ʋɔ bɛ ʋa, é zeeli maaɠoolii ma laaiti su, 3 ti ɠɛ kwɛɛ nii maaɓuɠaai. Naama laai ma ɠundiɠiiti ta nikɛ zaa yiʋoi zeɠe, nii é la dɛ botii ɠɛɛni, unbawulu la dɛ ʋilini unba. 4 Ta lii la kɔtuɗɛi ta ʋɔ bɛ, nii é la ɗa ga vɔa eyɛsu ɠɔ, ʋɛ nu la dɛ wozawolini ná, ɓaa nu ʋa ani vaza ná. Miná ɠa ta nikɛ yiʋoi ma zaai ɓoɓoɠaʋɛ wolo ná, kɔtuɗɛi wu.

5 Názuʋɛ ɠa zalaɠa ɠula nuiti, Leevi nuiti ta maaɓuɠa la ná ʋa, mazɔlɔɔ tiya ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yiimazeɠeai ga tiye, ga ti ɠɛ ná-botii zu, ti ɗa tuyai loo daaseigi zu. Tiya ɠa ti maanɛai, ti kpɔɛ vaiti gaaɠula ba, ta doɠa vaiti, ta nu maawana vaiti. 6 Naa ʋolu, kundiɠiiti ti taai naa zu, nii dɛai ga maaɓuɠaʋɛ poomai ʋa, ta yagba nikɛ zaa yiʋoi maazu, nii kpoɓoɠaʋɛ woloai kɔtuɗɛi wu. 7 Ti ɠɛ ma: «Gi-yeeiti ti la ɠɛɛni ga, nui nii ma ɲama ʋuu nua, gi ɠaazuʋɛ la faa nɔpɛ kaani, é ʋa lo ba, gá ɠɛ su ga zeele. 8 Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-nuɓusɛiti maavaayɛ, Izelayɛle nuiti, è ti unmɔɔgai. Mina sɔbalala nu ʋaa vai ma ɠasɔi la ti unma.» Pele ɠana ɲamai puai ma ɠoto gba vai a ɠɛ la ti ʋɛ. 9 Wa sɔbalala nu ʋaa vai ma ɠasɔi zeɠe ɓɔɠɔ unma ɠana, tɔɔzei wo naa ɠɛa, nii sɔlegai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.

Duɔ anzanuiti ta-vai

10 Siɛgi zu wo liizu la, wo kɔɔi loo wo zili nuiti ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti lɔ wo yeezu, niiti wo ti ɠɛɛzu ga duɔiti, tanisu ti zaama, 11 wo zaama ta a duɔ anzanu ʋagɔ ta ɠana, wɔin so, é pɔ ga é zei bɛ ga anza. 12 Toɠa lii la ná-pɛlɛi wu. Anzanui ɠa nɔungi ɓuye, ta é zeezaingiti teʋe. 13 Toɠa ná-duɔ zeɠei ʋu, nii é ɠɛni kɔba. Toɠa zei sinigi ná-pɛlɛi wu, é wɔlɔ kɛɛɠɛ ta dee ta-vaa zu, alu gila daawu. Naa a leʋena, toɠa ʋilɛ polu niina, é ɠɛ ga sinigi, naa ɠɛ ga anzai. 14 Su a ɠoozana, wɔin a zeɠena zunui ma, toɠa ɓe ba, é li ʋɛ ná nɛai bɛ. Zunui la zooga é ʋa pɔdi, ɓaa é ʋa dɔ duɔla zu, tɔɔzei é laa koba, ti ɓɔ faa ma.

Doun zunu mɔungiti tosuʋɛ

15 Ni anza felegɔ a ɠɛna zunui ta ya, tanisu toɠa gilagi nɛɛ ʋɛ, é leʋe zɔi ʋa. Ni ti felegɔ ta dointi sɔlɔɔna bɛ, tanisu doun zunu mɔungi ɠɛ ga anzanui naa nɔnɔi, nii gola la ziimani. 16 A ɠɛna pogani ɠaaɠwɛa ná-doun zunuiti zɔɠɔzu, é la zooga é ʋa doun mɔun tosuʋɛ ve anzanui naa ná-doun zunui ya, nii gola nɛai bɛ, é ʋa kula naa ná-doun zunui ya, nii gola la ziimani, ni naa ɠa é ga doun mɔungi. 17 Kɛni anzanui naa gola la nɛɛni bɛ, é ná-doun zunui ɠwɛɛ ga doun zunu mɔungi, é pogani ma ʋɛɛda felegɔi ve zea, zeaɠɔligi kpein su. Mazɔlɔɔ doun zunui naa ɠa é ga suvikɛi ma mɔungi, doun mɔun tosuʋɛ ɠa ga tɔun nɔnɔ.

Doun zunui nii kpakagai

18 Ni zunui ta ɠa ná, doun zunui ta zea, kpakagai, gaazulɛ, é la ɠoloni kɛɛɠɛ ta dee ʋɛ, ni ta maaɠolona, kɛlɛ é la ɠoloni, 19 kɛɛɠɛ ta dee ta so, ti lii la taa ɠundiɠiiti pɔ bɛ, taa ziɠidaʋɛ. 20 Ta ɠɛ kundiɠiiti ma: «Gi-loun zunui ʋɛtɛ, kpakagai, gaazulɛ, é la ɠoloni gi ʋɛ, é ɠɛa ga koloɠolo nu, ta dɔɔ ɓɔle nu.» 21 Ná-taazu zunuiti kpein ta sɔ ga kɔtui, é za. Wa faa ɲɔi lɔɔɠula ɠana ɓɔɠɔ zaama. Izelayɛle nuiti kpein ta ma wooi mɛnina, ta lua.

Nu zɛlɛgai ma ʋoomai ná-fai

22 Ni zunui ta a faa ɲɔi ta ɠɛɛna, soloogai ga é za, wo sɛlɛ gului ʋa, 23 ma ʋoomai maa la nɛɛni é ʋa kpidii ɠɛ zɛlɛni gului ʋa. Wa maaɠulu ma yeei nɔ, mazɔlɔɔ nii sɛlɛgai gului ʋa, naa ɠa ga foovooi GALA gaazu. À mina zooi ɠɔzɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ.

22

À lua wo-wɔɔlaiti kɔligiti ba

1 Wa wo-ɠɛɛloin ná-nikɛi ɓaa ná-baalagi ɠaana, toai ya, à mina gaazumaavɔɔ ɠɛ, kɛni wo lii la pɔ. 2 Ni wo la zeini ada ɠila wa wo-ɠɛɛloin naa, maaɠoozaʋɛ wo ʋa, ɓaa wo la kwɛɛni, à li ga toganii wa-ʋɛlɛi wu, wo makɛ ba wa-ʋɛlɛi wu, eyɛsu é maaɠaazaɠabo, názu wa fe zea. 3 Zekana wa kɛ la ga ná-soovalegi, ɓaa ná-seɠei, ɓaa ani nɔpɛ nɔ wo-ɠɛɛloin a toona ya, wo ka, à mina gaazumaavɔɔ vaa ɠɛ la. 4 Ni wa wo-ɠɛɛloin ná-soovalegi ɠaana, ɓaa ná-nikɛi, toai pelei zu, à mina ɠaazumaavɔ, wo ʋa leʋe ba, wa ɓɔ ba, wo buzeɠe.

Tɔgiti é lo faa mɔinmɔin ba

5 Anzanu mina zunu zeɠe loo ɠɔba, zunu mina anzanu zeɠe loo ɠɔba, niiti kpein ti naama vai ɠɛɛzu, naati ta ga etea ɠoloɠolo nuiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.

6 Ni wa wɔni laɠa kaana pelei zu, é gului zu, ɓaa zooi ma, ma leei ʋɛɛni ma ɠainti ma, ɓaa ma yiʋoiti, à mina ma leei ta ma yiʋoiti kpɔsu, wo ʋa ti zeɠe. 7 À ɓe ma leei ʋa, é ɠoʋe, é li. Wa zoo wo ma yiʋoiti seɠe. Wa ziɛna ɠana, wo undaa ɠa nɛɛ, wo-zii zuɠooza.

8 Ni wa pɛlɛ niinɛ lona, kɔmaʋɛ ɠaanɛmɛai, kɛni wo sasai lo pɛlɛ ɠɔmaʋɛ, é ɠaku ma, nu a ʋa ɠula ná, é ʋa loo, a zaana, ma lɔɠɔ a ʋa ʋɛɛ wo ʋa.

9 À mina ani ɠiligaa zin wa-leezɛn ɓelei zu, ni naa laade, nii nɔpɛ a zɔlɔɔna ná, leezɛinti, ta ani waai zɔiti, tɔgi ɠa ɠɛ ti ma. 10 À mina nikɛ zinɛi ta soovale sinɛi ɓɔsu, wo ʋa ti lɔ unbawulu ɠilagi wu, ti ʋa wozai woli wo ʋɛ. 11 À mina seɠe loo ɠɔba, nii fɛlɛai zupuai ga baala deɠai ta gezei.

12 Seɠei nii wo felevelesu ɓɔɠɔ ma, wa geze yiizayiizagi lo goizu naanigɔiti ba.

Vulu vai ma maaɲɛɛ tanigaani

13 Ni zunui ta a anzanui ta zeina, ti ɓɔ faa ma, naa ʋoluma, naa wɔinzeɠe ma, 14 é zɛɛ vaiti kpɛtɛ anzanui laalɔɠɔma, é kisiɛ ɲɔi wo, é lo ba, é ɠɛ ma: «Gè la ɠɛni ma ɓea zeɠeni, gè fuluai ma, gè ʋilɛ polu,» 15 naazu, anzanui kɛɛɠɛ ta dee ta ma ɓea ʋoogi zeɠe, ti lii la taa ɠundiɠiiti pɔ taa ziɠidaʋɛ, ti-zeizuʋɛ. 16 Kɛɛɠɛ ɠa ɠɛ ti ma: «Gè dòun anzanui veeni zunui tɛi bɛ ga vului, kɛlɛ é maaɓoa, 17 é tɔɔzeiɗa ga maaɓoa, ga wɛɛnziɛ nu ʋe, é la ma ɓea zeɠeni. Kɛlɛ poogi ʋɛtɛ, nii é dɛɛzu ga dòun anzanui ma ɓeai ɠɛni de.» Ta maazaa kpidii ma lasuzeɠei zuvie taa ɠundiɠiiti gaazu, nii ɲamai vazagai su. 18 Taa ɠundiɠiiti ta zunui naa zo, ti faa la ma, 19 tɔɔzei é Izelayɛle anzanu ɓeai ta maaɓoa, kɛni ti alamanii loo ma, ga wali ɠaei ungila (100), é fe anzanu loungoi kɛɛɠɛ ya. Toɠa yɛ zea ga anzai eyɛsu saai, ma zobo nɔpɛ ge la mɔ ɠɛa bɛ, é ʋa ɠɛlɛ ba.

20 Kɛlɛ tama, ni kɛɛʋɛ ga gaama, anzanu loungoi ná-kpea vai ma ʋoogi la ɠaani, 21 ta anzanu loungoi ɠula, ti to kɛɛɠɛ ná-pɛlɛlaʋɛ, ná-taazuiti ta sɔ ga kɔtui, é za, tɔɔzei é etea ɠoloɠolo faa ɠɛa Izelayɛle nuiti saama, é koloɠologi ɠɛ, kɛai ma kɛɛɠɛ ná-pɛlɛi wu. Pele ɠana wa faa ɲɔi lɔɔɠula la ɓɔɠɔ zaama, nii é wo ɠɔzɔzu.

Dakoba vaiti maaɲɛ ti ʋa

22 Ni ta zunui ta zona, é ɗa la ga anzanui é zini bɛ, ta ti felegɔ pɛ paa, zunui ta anzanui. Wa faa ɲɔi lɔɔɠula ɠana Izelayɛle nuiti saama.

23 Ni anzalopoi ta maazogɛ zunui ta ʋɛ, ta ɠomina ta zunui taɠili taazuʋɛ, é la koba, 24 wa li ga ti felegɔ taa ziɠidaʋɛ, wo ti zɔɔ ga kɔtui, ti za. Anzanu loungoi ɠa za, tɔɔzei é la kpee looni, anɛɛ ni taazuʋɛ ʋe, zunui ɠa za, tɔɔzei é ɓaaɠulaa seiɲɔɠɔi anzai ma. Wa faa ɲɔi lɔɔɠula ɠana ɓɔɠɔ zaama. 25 Ni dɔɓɔi zu ɠa zunui ɠomigai ná ga anzanu loungoi, nii maazogai, ni a sona, é la koba, zunui é dakobai wogai, naa ɠila nɔ ɠa a za. 26 À mina faa nɔpɛ kɛ ga anzalopoi, mazɔlɔɔ é la faaɠaaza faa nɔpɛ kɛɛni, nii soloogai saai ma. É ɓɔɠɔ ɠaani faaɓaagi laawu nɔ, eɠɛʋelei zunu a vala la seiɲɔɠɔi ʋa, é paa. 27 Anzalopoi maazogai, zunui ɠomigai da dɔɓɔi zu, é kpeei looʋɛ, kɛlɛ nu la ʋaani, é ʋa ɓɔ ba.

28 Ni zunui ta anzalopoi ta ta ɠomina, nii nu la dɛ maazoni, é so zee ʋa, é laa la, ti ti zo ná, 29 zunui daai la, naa ɠa wali ɠae ʋuulɔɔlugɔ (50) ve doun kɛɛɠɛi ya, toɠa seɠe, é ɠɛ ga anza, tɔɔzei toɠa é ma ɓea zeɠeai. Kɛlɛ é la pilɛga, sii ma voloi pɛ su.

23

1 Nu nɔpɛ ge la kɛɛɠɛ anzai tanɔpɛ seiɗa ga anza, é mina ɓaaɠula kɛɛɠɛ ma ɠana.

Nui niiti maanɛai ga
ti ɠula maaɓɔgi zaama

2 Zunu nɔpɛ nii pɔlɔɠɛzɛɠain woloai, ɓaa sɛɛɠagai, naa la lɔa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-maaɓɔgi zu.

3 Wɛɛn loun la lɔa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-maaɓɔgi zu, anɛɛ ti-mavofodai ʋuusiɛi ʋe, é la lɔa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-maaɓɔgi zu.

4 Amɔn nuiti ta Moaɓe nuiti ti la lɔa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-maaɓɔgi zu, anɛɛ ti-mavofodai ʋuusiɛi ʋe, é la lɔa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-maaɓɔgi zu. 5 É ɠɛ ɠana eyɛsu ɠɔ, tɔɔzei wo ɠulazuʋɛ Ezipete yooi ʋa, ti la ɠɛni ʋaani wo ʋɔ pelei zu ga ɓulu ɓaa ziɛ, kɛlɛ ti Ɓeyɔɔl ná-doun zunui Ɓalaame lɛɛni ga wo laalɔɠɔma, nii é ɠɛni Petɔɔl, Meezɔpɔtami yooi zu, ga é wo voovo. 6 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI la ɠɛni kɛɛni, é ʋa woilo Ɓalaame wooi ma, é foovooi latini wo ʋɛ ga tuyai, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI wo nɛɛʋɛ ʋɛ. 7 Wa-eteai pɛ su, à mina yiizoolɛ ga ta-yiilɛi faa, ɓaa ta-undaanɛɛ vaa.

8 À mina Edɔme nuiti wɔinzeɠe, mazɔlɔɔ wo-ɠɛɛlointi be, à mina Ezipete nuiti wɔinzeɠe, mazɔlɔɔ wo ɠɛni ga seikɔɠɔma nuiti ta-yooi zu, 9 doun zunuiti ti ti zɔlɔɔsu ti-mavofodai zaʋasiɛi zu, naati ta zoo ti lɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-maaɓɔgi zu.

Kɔɔɠɔ nuiti puuzuʋɛ ɲade fai

10 Siɛgi zu wo liizu la kɔɔmaʋɛ wo zili nuiti daalɔɠɔma, wa wa-ɠɔɔlaɠai ʋuuna, à dama, wo mina faa nɔpɛ kɛ, a wo ɠɔzɔ. 11 Ni zunui ta a ɠɛna ná, é ɠɔzɔ tɔgi letemazu, maaɠoloɠolo kpidii, toɠa ɠula wo-ʋuuzuʋɛ ʋa, é mina lɛ ná ga foloi. 12 Kpɔkɔ voloi, toɠa maagba, foloi a daana, toɠa zoo niina é lɔ ʋolu wo-ʋuuzuʋɛ.

13 Wa adaʋɛ ta leʋe ba wo-ʋuuzuʋɛ ʋoluʋɛ, eteaʋɛ, miná ɠa wa ɠɛ liizu ná dɔɓɔzu. 14 Kɔɔɠɔ nui ɠilagilagi ɠa sɔɔlai ta makɛ ná-kasɔi zu, siɛgi zu maaɠalasu da, toɠa zeɠei wɔ, naa ʋolu a ɓena, é ná-kpooi maaɠulu. 15 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa ziɛzu wo-ʋuuzuʋɛ, é ɗa wo makɛ, é zobogi ve wo ʋɛ, wo pilɛ sɔlɔɔ wo zili nuiti ma. Wo-ʋuuzuʋɛ kpein maanɛɛʋɛ, é ɲade, GALA ge mina faa zolootala nɔpɛ ka wo zaama, nii a ɠɛ ga zaɓu, é ʋoluave wo ʋa.

Tɔgi é lo duɔiti ba

16 Duɔi a ʋelana, é zeɠe maliɠii ʋɔ bɛ, é ʋa, é lɔɔɠu wo ʋɔ bɛ, à mina gaaɠale ma ʋolu maliɠii ʋɔ bɛ. 17 Toɠa yɛ wo zaama wa-yooi zu, ʋɛ ná a nɛ bɛ, wa-laai ta zu, ʋɛ a ɠɛ ná gaanɛ zu. À mina suziɠa.

Walii nui sɔlɔɔsu koloɠologi zu

18 Koloɠolo anzanu nɔpɛ ɓaa koloɠolo zunu nɔpɛ ge mina ɠɛ Izelayɛle nuiti saama, galagi tanɔpɛ dɛbi vaa ma. 19 Anzanui ɓaa zunui a koloɠologi ɠɛɛna, ti sala, à mina ʋa ga ma walii tanɔpɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-pɛlɛi wu, minazeɠe daazeeli vaa zu. Mazɔlɔɔ ti felegɔ pɛ ti maayo ge la Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ.

Kuyei maalamai ba

20 À mina wo-ɠɛɛloin ɠata ga é maalamai la walii ma, ɓaa daamianigi ma, ɓaa ani nɔpɛ ma, nii nu a seɠe ga é ta la ma. 21 Wa zoo wo wɛɛn ɠata ga é maalamai la ma, kɛlɛ à mina maalama ɠula wo-ɠɛɛloin ya, naa ɠa a kɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI tuya loo wo ʋɛ, wo-yeavaiti kpein su, zooi naa zu, nii wo liizu wo seɠe ga wɔnɔ.

Minazeɠe faiti

22 Wa minazeɠe bona Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ, à mina suɠooza, wo daazeeli. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa ma ɠuyei ɓɛ wo ma, wa koto zeɠe ga naa. 23 Ni wa ɓɔɠɔ zona, wo la minazeɠe boni, wo la koto ɠɛɛni. 24 Kɛlɛ minazeɠe goo a ɠulana wo-laaʋɛ, wo bo, kɛni wo so, wo daazeeli Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ, eɠɛʋelei wo kulaa la yiima, wo boga wo-laaʋɛ.

Siɛ ʋelei zu laamii

25 Ni wa lɔɔna wo-zeiɲɔɠɔi ná-leezɛn ɓelei zu, wa zoo wo ma waai ta mi, wo yiɠo, kɛlɛ à mina ta ʋu wa-aniɲaka zu, wo ʋa lii la. 26 Ni wa lɔɔna wo-zeiɲɔɠɔi ná-kpalagi zu, moloi é ga ɓeleegi, wa zoo wo ma ɠɔpɔgi ta ɠaaʋolososo ga yeei, kɛlɛ à mina wɔlɔtɔ lɔ wo-zeiɲɔɠɔi ná-moloi zu, wo ʋa ta leʋe.

24

Vulu zaa vai

1 Ni tanisu zunui ta a anzanui ta zeina, ti yɛ liizu la, wɔinzeɠe ma, tɔɔzei é fai ta ɠa naa ʋa, nii é la nɛɛni bɛ, toɠa vulu zaa zɛʋɛi ɓɛtɛ, é fe zea, é pilɛ, é ɠula ná-pɛlɛi wu, 2 naa a zeɠena pɔ bɛ, é li, é zei ʋolu zunu ɠili bɛ, 3 ni wɔin a zeɠena naama zunui ma, é vulu zaa zɛʋɛi ɓɛtɛ, é fe zea, é kula ná-pɛlɛi wu, ɓaa zunu ɠaaɓelagi ná, nii é ɠɛa seini, naa za, 4 zunu mɔungi é pilɛni, naa la mɔ zooga é ʋa sei ga anza, kɔzɔa ʋoluma, mazɔlɔɔ naa ɠa ga fai kɔzɔai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. À mina zooi zulaave ga kotoi, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ.

Tɔgi zeikɔlɔgiti

5 Siɛgi zu zunui anzai zeizu la ga niinɛ, suvaa ɠa yɛ ga kɔɔɠɔ vai, daaloba woti vaa la laa unma, toɠa yɛ ná-pɛlɛyeɠei yeema, eyɛsu kona gila, anzai é fuluai, é naa ɠoozunɛɛ vai ɠɛ.

6 À mina wo-zeiɲɔɠɔi ná-molo ziɠa ɠodai ta etei ti felegɔ zeɠe ʋɔɔma ga kpɔunma. À mina vɔlɔ ɠite etei ɠula zea, mazɔlɔɔ wa naa ɠɛɛna, kɛɛʋɛ eɠɛ wa zɛnvui ɠula zea.

7 Ni wa zunui ta ɠaana, é nu vului ta unmaai wo-ɠɛɛlointi Izelayɛle nuiti saama, é dɔ duɔlai zu, ɓaa é pɔdi, kɛni unma nui naa za. Wa faa ɲɔi lɔɔɠula ɠana ɓɔɠɔ zaama.

8 À dama ga gee zeeɓɛi, wo naa kpein so, wo ziɛ la, nii zalaɠa ɠula nui Leevi nuiti ti wo ɠalasu da. Wa devei naati so, wo ziɛ ga tiye, nii gè feeni ti ya. 9 À ɠizɛ naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI kɛɛni ga Miliyame, wo ɠɛai ma siɛi wosu, wo ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa.

10 Wa kuyei ʋɛɛna wo-zeiɲɔɠɔi ma, à mina lɛ ná-pɛlɛi wu, wo ʋa ma ɓɔunma ani zeɠe, 11 wa kuye zo nui maaɓɔun eteaʋɛ, é ʋa ga ná-kpɔunma anii wo ʋɔ eteaʋɛ. 12 Ni bala nui ʋe, é ná-seɠe wolai veai wo ya ga kpɔunmai, aisa wo ʋa la, kɛni wo ná-kpɔunma anii ɠaaɠale ma, wo fe zea. 13 À mina ɓe teʋesu pɔ pa, foloi a ɠɛna daa, naa ɠa a kɛ a ɠɛna laa, é pɛɛ ɓɔɠɔ ma, é tuya loo wo ʋɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa naama vai leve wo ʋɛ ga telebodai.

14 À mina tooma vaa ɠɛ ga zeaɲaka nui, ɓaa maanɔɠɔ nui, wo ʋa ná-folo wotii ma zalai ɠoloɠolo, é ɠɛni ga Izelayɛle nu, ɓaa seikɔɠɔma nui nii é zeini wo zaama, wa-yooi zu. 15 Kɛni wo salai ve zea, folo-o-folo aisa foloi ʋa da, mazɔlɔɔ toɠa ga zeaɲaka nui, kpalaʋɛ ga zalai zɔlɔɔ fai. Ni naa laade, toɠa kpee loo Ɠɔoɠɔ GALAGI woizu wo laalɔɠɔma, ma ɠotoi ɠa la wo unma.

16 Nu la doun kɛɛɠɛiti paa ti-lointi ta-ɠoto ɠɛai vaa zu, nu la dointi paa ti zɔlɔɔ nuiti ta-ɠoto ɠɛai vaa zu. Ɛsɛ gilagilagi ɠa za tɔ ɓɔɠɔi ná-kotoi vaa zu, nii é kɛai.

17 À mina tukpɔɠaaleʋe ga zeelɔzɔɠɔzu, wo ʋa seikɔɠɔma nui lɔ, ɓaa podoin. À mina poanzai ná-seɠei zo ga kpɔunma. 18 À ɠizɛ su ga wo ɠɛni ga duɔiti Ezipete yooi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI wo unmɔɔni. Naa ɠa é kɛa, gè devei nii veezu ga wo ziɛ la.

19 Siɛgi zu wo moloi leʋezu la wa-ɓalagaʋɛ, wa yeemana molo ɠilii ta ma kpalagi zu, à mina ɠale ma, wo ʋa seɠe. À zɛ ná. Toɠa yɛ ná seikɔɠɔma nuiti bɛ, ta podointi, ta poanzaiti, naa ɠa a kɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo wo ʋɛ, fai kpein su wo kɛɛzu. 20 Wa wolive wului ma waai loɠana ga, à mina ziɛ ʋogi zu, niiti ti yɛgai ma ɓekegiti ga, naati ta ɠɛ ga seikɔɠɔma nuiti tɔnɔ, ta podointi, ta poanzaiti. 21 Zenɔ ɠana, siɛgi zu wo leezɛinti kulazu la, à mina ɠale ma ʋogi zu, wo ʋa ma ɠɔpɔgi mɔtaiti kula, niiti ti yɛgai ma ɓekegiti ba, naa ɠa ɠɛ ga seikɔɠɔma nuiti tɔnɔ, ta podointi, ta poanzaiti. 22 À ɠizɛ su ga wo ɠɛni ga duɔiti Ezipete yooi zu. Naa ɠa é ba, gè devei nii veezu wo ya, ga wo so, wo ziɛ la.

25

1 Kpɔɛ a ɠɛna zunu felegɔiti zɔɠɔzu, ta li tukpɔɠaaleʋezuʋɛ, zɔi peai, faa la ɠɛa naa ʋa, sɔba nui ʋeelala. 2 Ni maanɛɛʋɛ ga é loɠa, tukpɔɠaaleʋe nui ɠa pɛɛ zooi ma, é doɠa pee nui ɠaazu ga kpakɔ ɲɛ tiegɔi, nii soloogai ná-faa ɠoloɠologi ma. 3 Kɛlɛ é la loɠaa, é ʋa ɓudɛ kpakɔ ɲɛ ʋuunaanigɔi (40) maazu, ti ʋa yɛ doɠazu, ti ʋa pooʋa ma gola, wo ʋa wo-ɠɛɛloin ɠaazu unfe seɠe.

4 À mina nikɛi laaʋɛ ɠili, a ɠɛna moloi ɠaaliaga.

Poanza zei vai,
nii é la dɛ doun zɔlɔɔni

5 Ɠɛɛɠɛlointi ta zeina ada ɠila, gilagi za, é la doun zunu yɛni, nii saai, naa anzai la ɠula koii ʋa, é ʋa zei nu ɠili bɛ, kɛlɛ kɛɛɠɛloin ɠa ʋilɛ polu, é sei ga anza, é kɛɛɠɛloun vai laazeeli. 6 Doun zunu mɔungi anzanui naa sɔlɔɔsu, toɠa leve ga kɛɛɠɛloin saai naa ná-doun zunui, naa ɠa a kɛ daaseigi naa mina loo ya Izelayɛle nuiti saama. 7 Ni wɔin la zunui naa ma ga é ʋa nimɔɠɔi zei, anzanui ɠa li taa ɠundiɠiiti pɔ bɛ taa ziɠidaʋɛ, é ɠɛ ti ma: «Nìmɔɠɔi ɠɛlɛʋɛ ga é mina kɛɛɠɛloin laaseigi yɛ Izelayɛle nuiti saama, é la pɔ é ʋa sèi, nɛ̀i gè ga nimɔɠɔi.» 8 Taa ɠundiɠiiti ta toli, ti ɓɔɛ pɔ. Ni a lona kpaan, é ɠɛ: «Gè la pɔ gè ʋa seɠe,» 9 nimɔɠɔi ɠa maaɓuɠa ba taa ɠundiɠiiti gaazu, é naa ná-saʋalagi ɠula kɔɠɔ ʋa, é laaɗɛi ʋu gaazu. Toɠa bo, é wooɠula la, é ɠɛ: «Zunui nii é la pɔ ga kɛɛɠɛloin ná-pɛlɛi ɠaa ʋa lɔ, naama nui ɠa ɠɛ ga nii ɠɛʋelei.» 10 Daaseigi ɠa ʋɛɛ ba Izelayɛle nuiti saama ga: «Zunui nii kɔɠɔa zaʋalagi ɠulaai kɔɠɔa, naa ná-pɛlɛi.»

Ɲɛpi lɔgi

11 Siɛgi zu zunu felegɔiti ti ɲɛpii ɠɔɔzu la, ni gilagi anzai a maaɓuɠana ti ʋa, é ɠɛ é sinigi ɠula zɔi ya, naa ɓe doɠazu, anzanui naa a yeemaalena, é zunui zo tuɠɔ, 12 wa zeei leʋe ba. À mina maawɔinɠa.

Zɛɛ ɠɔɠɔganiiti

13 Kilo ɠɔtui ma zii felegɔ mina ɠɛ wo ya wa-ɓɔlɔi zu, gilagi wui, zɔi wuɲɛgi veɠa. 14 Kɔɠɔganii ma zii felegɔ mina ɠɛ wo ya wa-ʋɛlɛi wu, gilagi wola wɔɔlɔ, zɔi wola lɔi. 15 Kilo ɠɔtui ta kɔɠɔganii, niiti ta ɠɛ wo ya, kɛni ti zɔle, ti zoloo su kpein nɔ, naa ɠa a kɛ wo-zii zuɠooza naama yooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ. 16 Mazɔlɔɔ nu nɔpɛ é ziɛzu ɠana, nu nɔpɛ é yaava vai naa ɠɛɛzu, naa maayo ge la Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ.

Amalɛke nuiti ta-vai

17 À ɠizɛ su ʋelei Amalɛke nuiti ti wo zoni da pelei zu, wo ɠulazuʋɛ Ezipete yooi zu, 18 ʋelei ti ʋilɛni la wo ʋolu, ti ʋoluzu nuiti so, fikɛ la ɠɛni wo zu, wo ɓɔlɔai, tɔɔzei ti la ɠɛni luazu GALA ba. 19 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI dooɠo feezu la wo ʋɛ, é wo ɠula wo zili nuiti zea, ti wo-maaɠoolii zu, zooi naa zu é feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ, à Amalɛke nuiti ma zuwu ɠaaleʋe geeɠɔlɔgi wu, ti-laaseigi ɓale, ta-ɠisiɛi ɲɛɛlɛ. À mina yeema naa ma pa, wo kɛ.

26

Minazeɠe zooi zu
wulu waa mɔungiti

1 Siɛgi zu wo zeelizu la naama yooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ ga wɔnɔ, siɛgi zu wo seɠezu la, wo zei ná, 2 wo ɠilagilagi ɠa ta zeɠe zooi ma lɔnɔ mɔungi ʋa, é ʋaazu sɔlɔɔsu zooi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ya, toɠa ti ʋu kpɔlɔgi zu, é li ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI yeelosu ná ʋa ga daaseigi ɠɛ ná. 3 Toɠa li, é zalaɠa ɠula nui ɠa, nii é botii zu naama ziɛgi zu, é ɠɛ ma: «Nà dɛɛzu za ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI ga gè lɔa zooi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠonani ade-mɛmɛwolani bɛ ná-faa zu, ga é fe de ʋɛ.» 4 Zalaɠa ɠula nui ɠa kpɔlɔgi ɠula zea, é sei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠakalaʋɛ. 5 Zunui ɠa ɓɔɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-GALAGI ɠaazu, é ɠɛ: «Kɛ̀wola ɠɛni ga Alame nui, siɛziɛ nu, é yeini Ezipete yooi zu ga nu ɓulu ko nɔ, é zei ná, ti ɠɛ ga zii wola ná, ti zɛbɛ, ti wola mɔin. 6 Kɛlɛ Ezipete nuiti ti gi zopele ɲɔuni, ti gi wɔinzeɠe, ti gi lɔ duɔla ɓaa golai zu. 7 Názu ɠa gi kpee looni la Ɠɔoɠɔ GALAGI woizu, gi-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI. É gi ɓala gooiti mɛnini, é gá-maawɔin ɠa, ta gá-ɓɔlɔi, ta gá-ʋoluɠulai, 8 é gi ɠulani Ezipete ʋa ga ná-zeeɠaaɓaai, naa ɠɛni ga kiteʋe vaa wola Ezipete nuiti bɛ, ta poogiti, ta laavɔɔ vaiti. 9 Naa ʋolu, é loni gi luɠɔ, é ʋa ga giye niima yooi zu, é zooi nii ve gi ʋɛ ga faanɛɛ, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná. 10 Naa ɠa é ba, ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè ʋaa è ʋɔ za ga zooi ná-tɔnɔ mɔungiti, zooi nii è fea bɛ̀.» Naa ʋoluma, toɠa kpɔlɔgi zei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-GALAGI ɠakala, é nɔkɔ bu. 11 Naa ʋolu, wa ɠoozunɛ, wa Leevi nuiti, ta seikɔɠɔma nuiti ti wo zaama, ani ʋagɔiti kpein su, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI fea wo ʋɛ, wa wa-ʋɛlɛyeɠeiti.

Kona saʋagɔ ʋuusiɛiti

12 Siɛgi zu wo ɓesu la ga wo zɔlɔɔ ganiiti kpein ma ʋuusiɛi zeɠe ba, konagi zaʋasiɛi ma, puusiɛ ɠonagi ma, wa feena Leevi nuiti zea, ta seikɔɠɔma nuiti ti wo zaama, ta podointi, ta poanzaiti, ti ani zɔlɔɔ, ti mi, ti yiɠo, ʋɛ wo zeini ná, 13 naazu, wa nii wo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, wo ɠɛ ma: «Nii kpein é ga ɗɔnɔ nà-pɛlɛi wu, gè naa ɠula ná, gè fe Leevi nuiti zea, ta seikɔɠɔma nuiti, ta podointi, ta poanzaiti, é zoloo deveiti kpein ma, è feeni zèa. Gè la ɗa-leveiti taɠila kpalaa koloɠoloni, ɓaa gè ʋa yeema ta ma. 14 Gè la puusiɛi nii ta zeɠeni ba, gè ʋa mi saa wɔlɔ wo faa zu, gè la ta zeɠeni ba, siɛgi zu kɔ̀zɔa ɠɛni de la, gè la ta veeni gɔvɛ ya. Gè Ɠɔoɠɔ GALAGI nà-GALAGI wooi zogɛ, gè ziɛ ga ɗa-leveiti kpein, è ti veeni zèa. 15 Yɛ geezuʋɛ, è ɠaazulo è-zeizu ɲadegai ʋa, geeɠɔlɔgi ungaʋɛ, tuya loo ɗa-nuɓusɛiti bɛ, Izelayɛle nuiti, ta zooi nii è feai gi ʋɛ, eɠɛʋelei è ma ɠonai woni la gi-mɛmɛwolani bɛ, zooi ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná.»

Minazeɠe goo ɠaaɓelagi

16 Za, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa ɓɔɛzu wo ʋɔ, ga wo ná-deveiti so, ta ná-tɔgiti. Wa ɠolo ti ʋɛ, wo ti zo ga yiimaʋɛ pɛ, ta wo-yɛnvui pɛ. 17 Wo minazeɠea za Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga toɠa ɠɛ ga wa-ƓALAGI, ta wa ziɛ ga pelei naa, nii é dɛa ga woye, wo ziima vaiti kɛ, wo ɠolo ná-deveiti ta ná-tɔgiti bɛ, wo woilo gooi ma. 18 Ɠɔoɠɔ GALAGI letemazu, é minazeɠea wo ʋɛ za, ga wa ɠɛ bɛ ga nuɓusɛiti ti wola vizɔgai, niiti ti ɠolozu ná-deveiti bɛ. 19 Ungo, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa pɔ wo yeeleʋe ziiti pɛ ba, é ti ɓɛtɛai, wo lɛbiyai zɔlɔɔ, wo-lɔɠɔi ɠula, wo-losuʋɛ wɔɔlɔ, wo ɠɛ ga nuɓusɛiti ti ɲadegai bɛ, eɠɛʋelei é boni la.

MINAZEƓEGI NIINƐ VAI

27

(27:1--28:68)

Tɔgi zɛʋɛ vai

1 Nuɓusɛiti ta-ɠɛwolaiti ti ʋilɛni Moize ʋolu, é tɔgi veeni Izelayɛle nuiti zea, é ɠɛ ti ma: Wa deveiti kpein so, nii gè feezu wo ya za. 2 Foloi wa Zuludɛn ɓudɛ la, wo lɔ zooi naa zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ, wa kɔtu ɓaazagi ma ziɠigi ɠaalɛ ba, wo kobegi ziɛ ma. 3 Wa ziɛ wolai ɓudɛna, wo tɔ gooi kpein sɛʋɛ kɔtui naati ma. Wa lɔ ɠana naama yooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI, wo-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI minazeɠeni la wo ʋɛ. 4 Wa Zuludɛn ɓudɛna, wa kɔtu ziɠigi lo Eɓale gizei ma, eɠɛʋelei gè ma levei veezu la wo ya za, wo kobegi ziɛ ti ma. 5 Naama adaʋɛ nɔ ɠa wo zalaɠa ɠulazuʋɛ losu ná Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ, ga kɔtuiti, nii kɔlu ani la dɛ vɔɔɠuni ba. 6 À mina Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ lo ga kɔtu zaɠaai. Wa gala zalaɠaiti kula bɛ naama zalaɠa ɠulazuʋɛ. 7 Wa ziilɛi zalaɠaiti kula, wo naa mi náʋɛ nɔ, wo ɠoozunɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu. 8 Wa niima lɔ gooiti kpein sɛʋɛ kɔtu ziɠigi ma ga pagɔ, nu ɗa zoo é kala ga pagɔ.

9 Naa ʋoluma, zalaɠa ɠula nui Leevi nuiti ti ʋilɛni Moize ʋolu, é ɓɔɛni mɔnɔ Izelayɛle nuiti kpein pɔ, é ɠɛ ti ma: Izelayɛle nuɓusɛiti, à maaɠɛ kpɔ, wo woilo! Za, wo ɠɛa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-nuɓusɛiti. 10 À ɠolo deɠɛmu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI laawooi ʋɛ. À ná-deveiti so kpaan, ta ná-tɔgiti gè ti veezu wo ya za.

11 Naama volo ná nɔ ɠa Moize niima levei veeni la nuɓusɛiti zea, é ɠɛ ti ma: 12 Siɛgi zu wo Zuludɛn ɓudɛzu la, Simiyɔn ná-bolodamaiti, ta Leevi nɔnɔiti, ta Zuda nɔnɔiti, ta Isakaal nɔnɔiti, ta Zozɛfe nɔnɔiti, ta Ɓɛnzamɛn nɔnɔiti, ta lo Galizime gizei ma, ti tuyai loo nuɓusɛiti bɛ. 13 Luɓɛn ná-bolodamaiti, ta Gade nɔnɔiti, ta Asɛɛl nɔnɔiti, ta Zaɓulɔn nɔnɔiti, ta Dan nɔnɔiti, ta Nɛfetali nɔnɔiti, ta lo Eɓale gizei ma, ti foovooi loo.

Foovooiti

14 Leevi nuiti ta kpɔɛi zeɠe, ti bo Izelayɛle nuiti ma ga woo wola, ti ɠɛ ma: 15 «Foovoo nu ɠa ga nui naa, nii é kɔɔɠɔ ganigi ta ɓɛtɛzu, é pɔnɛ, ɓaa é vololibai ɓɛtɛzu ga kɔlu ɠaawuungai, ga é to ada maalɔɔɠuai ta zu, naa ɠɛɠala ani ɓɛtɛaiti, maayo ge la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

16 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi é ɓaaɠulazu kɛɛɠɛ ta dee ma.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

17 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi é ti ɠwɛpelemaʋɛ ma ɠɔtui zeɠezu daazu ta seiɲɔɠɔi, é ta ʋili ʋɔ pelei zu.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

18 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi a gaazuɠole nui ɠaka.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

19 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi é tukpɔɠaaleʋe vai maaʋesu seikɔɠɔma nui laalɔɠɔma, ɓaa podoin, ɓaa poanzai.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

20 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi a la ga kɛɛɠɛ anzai ta, mazɔlɔɔ é ɓaaɠula kɛɛɠɛ ma.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

21 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi a la ga suai ma zii nɔpɛ.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

22 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi a la ga baazeelai, kɛɛɠɛ ná-doun anzanui, ɓaa dee ná-doun anzanui.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

23 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi a la ga mɔɛin.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

24 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi é seiɲɔɠɔi ʋaazu dɔɔɠuzu.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

25 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi a lobɛani zo, ga é sɔbalala nui ʋaa.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

26 «Foovoo nu ɠa ga naa, zɔi nɔpɛ é la ɠɛ unfema veeni tɔ gooi niiti bɛ, é ti zo yɔɔɠɛ, é la ziɛni ga tiye.» Nuɓusɛi kpein ka ɠɛ ma: «Amina!»

28

Tuya loo vaiti

(Leevi Nuiti 26:3-13;
Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 7:12-24)

1 Ni wa ɠolona ga pagɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ, wo ná-deveiti so, wo ziɛ ga tiye, niiti gè ti veezu wo ya za, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa wo ɠɛ ga ma mɔungi, wo wɔɔlɔ ziiti kpein ba eteai zu. 2 Ni wa ɠolona Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ, wɛlɛ tuyaiti ba, é ʋaazu ti loozu wo ʋɛ: 3 Toɠa tuya loo wo ʋɛ taazuʋɛ, ta ɓalaɠai zu. 4 Toɠa tuya loo wo ʋɛ, é doun mɔinmɔin fe wo ya, é daamianigi ve wo ya ga bɔɔlɔa, é wa-nikɛiti gaawɔɔlɔ, ta wa-ʋaalagiti, ta wa-woliiti. 5 Toɠa tuya loo wa-ɓɔlɔgiti ta wa-ɓaɠa liɠiiti ma. 6 Toɠa tuya loo wo ʋɛ, wa ɠɛna lia, ta wa ɠɛna ʋaa.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo zili nuiti suvaza, ta ʋaana laalɛɛzu wo wu. Ta ziɛ ga pele ɠila nɔ, ta ɠɛna ʋaa wo laalɔɠɔma, kɛlɛ ta ʋela wo ʋa, ti li ga pele lɔfela. 8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa tuya loo wo ʋɛ, é molo ɠotaiti daave, wo ɓɔɠɔ zɔlɔɔ wo-yeavai pɛ su. Ungo, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa tuya loo wo ʋɛ zooi naa zu, nii é feezu wo ʋɛ.

9 Ni wa ɠolona Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-deveiti bɛ, wo ziɛ ga pelei naati, é ti lɛa ga woye, toɠa wo ɠɛ ga ná-nuɓusɛiti ti ɲadegai bɛ, eɠɛʋelei é minazeɠeni la. 10 Eteai zu nuɓusɛiti kpein ta ka ga Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi ɠa wosu wo ʋɛ. Ta unfema ve wo ʋɛ. 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ani ʋagɔi kpein gaavɔni wo ʋɛ, zooi naa zu, nii é minazeɠea, é ɠona ma vaa zu wo-mɛmɛwolani bɛ, ga é fe wo ya: toɠa doun mɔinmɔin fe wo ya, wa-loganiiti ti ɓuɠu, ti mɔin, é daamianigi ve wo ya ga bɔɔlɔa. 12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ná-naavolo makɛsu ʋagɔi laalao wo ʋɛ, geezuʋɛ, é tonai ʋu wa-yooi zu ma yeeɠɛɠalai ma, é tuya loo botii kpein ma, nii wo-yeei kɛɛzu. Wa kuyei ʋɛɛ zou mɔinmɔin ma, kɛlɛ wa ɓɔɠɔi wo ɓɛdɛ la ɠɛa ba ga wo kuye zeɠe. 13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa tosu mɔungi ve wo ya ziiti kpein saama, wo la ɠɛa ga ma ɠaaɓela. Wa yɛ loni ʋelelaʋɛ nɔ, wo la yeiɗa bu, ni nɔ wa woilosu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-deveiti ma, gè ti veezu wo ya za, wo ɠolo ti ʋɛ, wo ziɛ ga tiye, 14 wo mina zeɠe gila kpalaa ba, devei nii kpein gè feai wo ya za, wo mina ɠili gala kiligiti ba, wo ʋa ti lɛbi.

Foovooi taɠiligaa

(Leevi Nuiti 26:14-46)

15 Kɛlɛ ni wo la ɠɛ ɠoloni Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ, ni wo la ɠaaɓaani, wo ʋa ná-deveiti ta ná-tɔgiti so, wo ʋa ziɛ ga tiye, niiti gè ti veezu wo ya za, wɛlɛ foovooiti ba, ti ʋaazu zeelizu wo ma: 16 Toɠa wo ɠoto taazuʋɛ, ta ɓalaɠai zu. 17 Toɠa wa-ɓɔlɔgiti ta wa-ɓaɠa liɠiiti koto. 18 Toɠa wo ɠoto, é la doun mɔinmɔin fea wo ya, é ʋa daamianigi ve wo ya ga bɔɔlɔa, é ʋa wa-nikɛiti gaawɔɔlɔ, ta wa-ʋaalagiti, ta wa-woliiti. 19 Toɠa wo ɠoto, wa ɠɛna lia, ta wa ɠɛna ʋaa.

20 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yeeɓe maanɔɠɔi ʋa, é ʋa wo laalɔɠɔma, ta faazupui, ta wo ɠoloɠolo fai, fai kpein su wa ɠɛ kɛɛzu, eyɛsu wo ɠoloɠolo mɛtu, su la ɠooza wo ɲɛɛlɛ, tɔɔzei wo ɠɛlɛa ba, wo faa ɲɔiti kɛ.

21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɗɔfɔ zeeɓɛi ɠili wo ʋa, nii a wo-ma zuwu ɠaaleʋe zooi naa zu, nii wo ʋaazu sɔlɔɔsu ga wɔnɔ. 22 Toɠa wo ɓɔlɔ ga kɔsɔ kolegi, kɔlɔkpadimai, ta kpɔlɔɓɔlɔgi ma zii pɛ. Toɠa fɔɔvɔgi ʋili wa-ɓalagiti su, ta siinziin ganigiti ta-zeeɓɛiti. Naama maanɔɠɔiti kpein ta ʋilɛ wo ʋolu, eyɛsu wo undaaʋili. 23 Geeɠɔlɔgi é wo maazuʋɛ, naa ɠa ɓaa eɠɛ kɔlu ɓɔigi, zooi wo ma, naa ɓaa eɠɛ kɔlui. 24 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa fufiligi ta ɲaɠaegi leʋe wa-yooi zu tonai ʋotogi zu, naati ka ta ɠɛ ʋuuzu wo ma, ti zeɠe geezuʋɛ, eyɛsu wo-ma zuwu ɠaaleʋe.

25 Toɠa va bu, wo ɓizɛ wo zili nuiti ba, ni wa ziɛna ga pele ɠila nɔ, wo ɗa li ti laalɔɠɔma, pele lɔfela ɠa wa ʋela la ti ʋa. Fai niiti ta ɠɛ zeelizu wo ma, naati ta eteai ma masadaiti kpein maalua. 26 Wo-ma ʋoomaiti ta ɠɛ ga wɔniiti ta dɔɓɔ zuaiti daamianigi, nu nɔpɛ ge la ʋaa, é ʋa ti ɲiikpi wo maazu.

27 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa divologi lo wo ʋa, eɠɛʋelei é ɠɛni la ga Ezipete nuiti, ta puzɛɠulagi, ta dɔɠɔi, ta maaɓelegi niiti ti la zalea. 28 Toɠa titi seeɓɛi ʋili wo ma, ta gaazuɠolei, ta ɠimalalai, 29 wo ɗa yeeʋɛɛ mɛmɛ foloi, eɠɛʋelei gaazuɠole nuiti ta ɗa kɛ la kpidii zu. Wo-ɠɛɛvai tanɔpɛ su la ɓɛtɛa. Yeenɔpɛ, kɛni nɔ nuiti ti ɗa loo wo ma, ti wo yeaɓale, nu nɔpɛ ge la ɓɔga wo ʋa, é ʋa wo maalobo.

30 Ni zunui ta a anzalopo maazona, zunui taɠili ka naa ɓea. Nui ta a pɛlɛ lona, taɠili ka a zei naa wu. Nui ta a kpele leʋena, tɔ ɓɔɠɔi la ma waai ta mia. 31 Ta wa-nikɛiti paa wo ɠaazu, kɛlɛ wo la ma zuai tanɔpɛ mia. Ta wa-zoovalegiti unma wo ɠaazu, wo la sɔlɔɔga ʋolu ɲɛgɛlɛin. Wo zili nuiti ta wa-ʋaalagiti ta wa-woliiti kula wo ya, nu nɔpɛ ge la ɓɔga wo ʋa. 32 Wo-loun zunuiti ta wo-loun anzanuiti ta lɔ zii ɠiligiti zeezu, wa ɠɛ naa ɠaazu, ti wɔin ɗa wo zo, kɛlɛ wo la zooga wo ʋa faa nɔpɛ kɛ. 33 Zii wo la kwɛɛ, naa ɠa a wa-yooi ma lɔnɔgi mi, ta botii kpein wo kɛɛzu, naama lɔnɔgiti, nuiti ta ɠɛ nɔ loozu wo ma ɠɔ, ti ɗa wo ɠoloɠolo. 34 Naama vaiti ta ɠɛna ɠɛa wo ɠaazu, wo ɗa ti ɠa, wo-ɠigi ɠa ɠula wo ya. 35 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa divologi lo wo-ɲiibiiti ba, ta wo-ɓalaiti, toɠa lo wo-ɓusɛi kpein ba, é zo wo-ɠɔɠɔaʋɛ, é lɛ wɔungi zu, nii é la ɠɛdɛga eyɛsu pɛ.

36 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo lɔ duɔlai zu, wa wa-masagi wa sei ɓɔɠɔ unda, wo li zii ta zaama, nii wa-o, wo-mɛmɛwolani-yo, wo la ɠɛni kwɛɛ ɲɛgɛlɛin. Wa lɔ gala kiligiti dɛbi vai zu, niiti ti ga guluiti, ta kɔtuiti. 37 Nuɓusɛiti kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI a li ga woye ti ʋɔ bɛ, wa-vai ɠa ti laavɔ, wo ɠɛ ti ʋɛ ga faalaalii, ti ɗa ɲɛɛɠula wo zu.

38 Wa ani zuwu mɔinmɔin faza wa-ɓalagi zu, kɛlɛ tago nɔ ɠa wa sɔlɔɔ, mazɔlɔɔ kotogiti ta ti pɛ koloɠolo. 39 Wa leezɛn ɓeleiti teʋe, wo boti ɠɛ ti zu, kɛlɛ wo la dɔɔ zɔlɔɔga ba, wo ʋa kpɔle, wo la ma waa ɠila kpalaa sɔlɔɔga, wo ʋa kula, mazɔlɔɔ ɓelekpelegiti ta ti pɛ mi. 40 Wolive wului ɠa ɠɛ wa-yooi ɠa ná pɛ, kɛlɛ wo la gulɔ zɔlɔɔga ma waai ʋa ga mɔinɗa, anɛɛ nii wa ɠɛ siɛzu ɓɔɠɔ ma, mazɔlɔɔ wa-wolive ma ʋuai ɠa a ɠɛ ʋuuzu ya. 41 Wa doun zunuiti ta doun anzanuiti sɔlɔɔ, kɛlɛ ti la ɠɛa ga wɔnɔ, mazɔlɔɔ ta ti lɔ duɔlai zu. 42 Kotogiti ta wa-wuluiti kpein gaami, ta zooi ɠaa lufaiti.

43 Seikɔɠɔma nuiti ta ɠɛ wo zaama, ti-losuʋɛ ɠa li ga wɔɔlɔa wɔnɔi ʋa, wɔun wa yɛ nɔ yeizu bu ɠɔ. 44 Tiya ɠa ta ɠɛ kuyei ʋɛɛzu wo ma, kɛlɛ wɔun wo la ani nɔpɛ sɔlɔɔga, wo ʋa kuye ʋɛɛ ti ma. Ta ɠɛ wo luɠɔ, wo ɠɛ ga ti ʋolu ʋelei.

45 Naama voovooi kpein ka la wo unma, é ʋilɛ wo ʋolu, é wo zo, eyɛsu wo-ma zuwu ɠaaleʋe, tɔɔzei wo la ɠolozu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ, wo ʋa ná-deveiti so, ta ná-tɔgiti, niiti é ti veeni wo ya. 46 Ta ɠɛ wo ʋɛ wa wo-mavofodaiti ga poogiti ta maaɓɛlɛ vaiti, wa ɠisɔlɔɔ ga ti maaʋele.

47 Tɔɔzei wo la botii ɠɛɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɛ ga koozunɛɛi, wo-yiimaʋɛ ʋa zɔle, siɛgi zu anii pɛ ge ɠɛa ʋooʋani la wo ya, 48 wo zili nuiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti leʋesu wo laalɔɠɔma, wa botii ɠɛ ti yeezu, pului zaama, ta kpɔɔle wɔin, wo ɠɛ seɠe vɛɛloi zu, wo ʋala anii kpein ma, unbawului nii é ga kɔlu gelei, naa ɠa ta pili wo ɠɔba, eyɛsu wo-ma zuwu ɠaaleʋe. 49 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ʋa ga zii ta wo laalɔɠɔma, é zeɠe ɠoozama, zou ɓela ga, nii wo la daawooi mɛnisu, toɠa loo wo ma, eɠɛ koɠɛi a ɠɛ loozu ná-daamianigi ma. 50 Toɠa ɠɛ ga zii ná, zunuiti ti su, ti ɠaazumaavɔai, ti la unfema vea kɛwola ʋɔlɔ ʋɛ, ti la doungo maawɔinɠaa. 51 Ta wa-loganiiti mi, ta wa-yooi ʋa lɔnɔgiti, eyɛsu ti wo-ma zuwu ɠaaleʋe. Wa za ga pului, mazɔlɔɔ ti la molo yɛga wo ya, ɓaa dɔɔi, ɓaa gulɔi, ɓaa nikɛiti, ɓaa baalagiti, ɓaa boliiti, eyɛsu ti wo pɛ wo undaaʋili.

52 Ta wa-laaiti sei kɛlɛ su, eyɛsu siɠi gaaɠoozagiti wo ɠigi ti ʋa, naati ti loo bu, wa-yooi zu ná pɛ, ta wa-laaiti kpein sei kɛlɛ su zooi zu ná pɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu wo ʋɛ. 53 Siɛgi pɛ daawu wo zeiɗai la kɛlɛ su, wo zili nuiti ta yɛ ɓɔizu wo la, eyɛsu ʋoluɠulai naa zu, wo ɗa wo-lointi mi, ungo, wa wo-loun zunuiti ta wo-loun anzanuiti ma zuaiti mi, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋaazu ti veezu wo ʋɛ. 54 Zunui nii ná-fai wola ɠaanɛai wo zaama, naa ɠa wɛlɛ kɛɛɠɛloin ʋa ga ɲɔuɗa, ta nɛɛbɛ anzai, ta doin niiti ta yɛ dɛ zea, 55 ga é mina ná-dointi ma zuai ta ve ti tanɔpɛ zea, makɛ fai zu bɛ ga tɔ ɓɔɠɔi ná-daamianigi, mazɔlɔɔ ani nɔpɛ ge la mɔ zea, tɔɔzei ʋoluɠulai ʋa, wo zili nuiti ta da wo ma, ga wa-laaiti kpein sei vai ʋa kɛlɛ su. 56 Anzanui nii ná-fai wola ɠaanɛai wo zaama, é la ɠɛni zoosu é ʋa ɠɔɠɔaʋɛ ʋɛɛ zou ɲakai ma, naa ɠa ɠaazu ɲɔi lo nɛɛbɛ zinigi ʋa, ta ná-doun zunui, ta ná-doun anzanui, 57 mazɔlɔɔ toɠa wɔin ga é doun ɲɛgi ta doun laɠagi mi dɔɔɠuzu, nii é sɔlɔɔgai, wɔin galui leʋeai nɔ feya, tɔɔzei ʋoluɠulai ʋa, wo zili nuiti ta da wo ma, ga wa-laaiti kpein maalati fai.

58 Ni wo la tɔ gooi tɛiti kpein soni, ti sɛʋɛi zu, wo ʋa ziɛ ga tiye, wo ʋa naa lɛbi, nii lɛbiyai bɛ, maayikiai, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI, 59 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo loɠa ga laavɔɔ vai, wa wo-mavofodaiti, ga ɗɔfɔ zeeɓɛiti taɠili wo ma, ta seeɓɛ ɲɔiti taɠili wo ma. 60 Ɗɔfɔ zeeɓɛi kpein é pɛɛni Ezipete nuiti ba, wo ɠɛni luazu ti ʋa. Toɠa naa kpein pɛɛ wo ʋa. 61 Naa ʋoluma, toɠa ʋa ga seeɓɛi ma zii pɛ ta ɗɔfɔi niiti ti-laasei ge la woni tɔ sɛʋɛi nii zu, eyɛsu wo-ma zuwu ɠaaleʋe. 62 Wo mɔin ʋa ga somideɠaiti tiegɔ, wo wola maa ɠa lɔi, tɔɔzei wo la ɠoloni Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI laawooi ʋɛ. 63 Eɠɛʋelei nɔ é nɛɛni la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ga é faanɛɛi ɠɛ wo ʋɛ, wo wola mɔin, zenɔ ɠana a nɛ la bɛ mɔnɔ ga é wo undaaʋili, wo ɠoloɠolo, wo ɠula zooi naa ʋa, nii wo ʋaazu lɔɔzu su, wo sɔlɔɔ ga wɔnɔ.

64 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo vaza eteai zu ná pɛ, nuɓusɛiti saama. Wa gala kiligiti dɛbi, nii wa ɓɔɠɔi wo la ɠɛni kwɛɛ, ɓaa wo-mɛmɛwolani, galagiti ti ga gului, ta kɔtui. 65 Zii naati saama, wo la ɠɛa gaanɛ zu, wo la zeiɗa ada, ʋɛ wa dooɠo sɔlɔɔ ná. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo lɔ ziizoolɛi zu, wo ɠaazu ɗa zoolɛ, iɲɔteʋei ɗa ɓɔi wo la, 66 gaa nɔpɛ ge la ɠɛa wo luɠɔ ʋele vaiti ba, wa ɠɛ dualuagi zu, kpidi ʋɛɛ folo ʋa, kito ge la ɠɛa wo ʋɛ wa-eteai vaa zu. 67 Sobui a zeelina, wo ɗa ɠɛ: «Ee, ni kpɔkɔi ɠɛni de!» Kpɔkɔi wo ɠɛ ma: «Ee, ni sobui ɠɛni de!» Tɔɔzei dualuagi maaʋele ma, nii wo sɔlɔɔsu wo-yiimaʋɛ, ta naama vaiti maaʋele wa ɠɛ ti ɠaazu. 68 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo ʋilɛ Ezipete ʋelei ma, wo li keingiti su ga pelei naa, nii gè ɠɛni wo ma: «Wo la mɔ ka ʋolu pɛ.» Miná, zinaa pɛ ta anzaa pɛ, wa ɓɔɠɔ ve wo zili nuiti bɛ, ga ti wo ɠeya, wo ɠɛ ga duɔiti. Kɛlɛ, nu nɔpɛ ge la wo ɠeyaa.

MOIZE NÁ-KPƆƐZUƓULA ƓAAƁELAGI

(28:69--30:20)

69 Wɛlɛ minazeɠe gooiti ba Ɠɔoɠɔ GALAGI feeni Moize ya, naa ɠɛɛni Izelayɛle ná-faa ma Moaɓe yooi zu, é ɓɔ minazeɠegi ʋa, nii é boni ti ʋɛ Ɠɔɔlɛɓe gizei ma.

29

Faiti GALA ge ti ɠɛɛni
Izelayɛle nuiti bɛ

1 Moize Izelayɛle nuiti kpein tolini, é ɠɛ ti ma: Wo naa kpein kaani ga wa ɓɔɠɔi wo-ɠaazuʋɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni Ezipete yooi zu, ga masagi Falaɠɔn, ta ná-botiɠɛ nuiti kpein, ta ná-zooi pɛ. 2 Wo ʋoluɠula vaa wolai ɠaani, nii é seini ti ma, wo ɠɛni ga zeelei poogiti ta maaɓɛlɛ vaiti su, é ti ɠɛɛni. 3 Kɛlɛ zaaɠaza, Ɠɔoɠɔ GALAGI la kwɛɛ kigi veeni wo ʋɛ, ɓaa wozaɠa ɠaazuʋɛ, ɓaa faa mɛni goiyeɠei.

4 Tògɛ wo luɠɔ teʋebai zu eyɛsu kona ʋuunaanigɔ (40), wa-zeɠe la zaɠani wo ɠɔba, wa-zaʋala ge la zaɠani wo ɠɔɠɔa. 5 Wo ɓɛdɛ la ʋilɛni ɓulu mii vaa ʋa, ɓaa dɔɔ ɓɔle vaa, anɛɛ gaazulati gani nɔpɛ, naa ɠa a kɛ wo kwɛɛ ga nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

6 Ade zeeliai ma adaʋɛ tɛi, Ɠɛseɓon masagi Siɠon ta Ɓasan masagi Wɔge, naati ti ɠulani, ti ade laaɠomi, ti kɔɔi ʋɛɛ ade ʋa, ade pilɛ sɔlɔɔni ti ma. 7 Ade ta-yooi zoni, de fe Luɓɛn ná-bolodaiti zea ga tɔnɔ, ta Gade ná-bolodaiti, naa ʋɛɛ Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ʋa. 8 À ɠolo minazeɠegi tɛi ma wooiti bɛ, wo ziɛ ga tiye, naa ɠa a kɛ wo-ɠɛɛvaiti pɛ suɓɛtɛ.

Minazeɠegi ɠa ga sɔɓelama vaa
GALA gaazu

9 Wa za losu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazu, wo pɛ, bolodama ɠundiɠiiti, kɛwolaiti, ta kundiɠiiti, Izelayɛle zunuiti kpein, 10 wo-lointi, wo-anzaiti, ta seikɔɠɔma nuiti ti wo zaama wo-ʋuuzuʋɛ, ti gului leʋezu wo ʋɛ, ɓaa ti ziɛi zaɠazu wo ʋɛ. 11 Wa za ʋɛ, ga wo lɔ minazeɠegi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI pɔ é bo wo ʋɛ za, ga konaiti, 12 naa ɠa a kɛ wo ɠɛ ga ná-nuɓusɛiti, tɔ ɓɔɠɔi ɠɛ ga wa-ƓALAGI, eɠɛʋelei é boni la wo ma, eɠɛʋelei é ma ɠonai woni la wo-mɛmɛwolani bɛ, Aɓalaame, ta Izaake, naa ʋɛɛ Zakɔɓe ʋa. 13 Wa ɠila nɔ laade, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa ɠɛ niima minazeɠegi wosu wo ʋɛ, ga konaiti, 14 toɠa wosu wo ʋɛ, wɔiti wo loni za Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI ɠaazu, ta zɔiti ɓalaa ti ga de-mavofodaiti ti la dɛ zɔlɔɔni.

Maaɲɛɛ ɠa kɔɔɠɔ gani kɔɔ vai ʋa

15 Wo kwɛɛ ʋelei ade ɠɛni la Ezipete yooi zu, ʋelei ade ziiti ta-yooiti maazuɓudɛni la, ʋɛ wo ziɛni ná. 16 Wo kɔɔɠɔ gani ɲɔuɲɔugiti kaani, ti ga gului, ta kɔtui, naa ʋɛɛ wali ɠaei ʋa, ta zanugi. 17 Nu nɔpɛ ge mina ɠɛ wo zaama, zunu, ɓaa anzanu, ɓaa pɛlɛyeɠe, ɓaa bolodai ta, nii kigi a zeɠe za Ɠɔoɠɔ GALAGI ada-ƓALAGI ʋa, é ʋa li zii naati ta-ɠalagiti dɛbizu. À lua, ga nu nɔpɛ ge mina ɠɛ wo zaama, eɠɛ gului nii ma zapei ga nu ʋaa ani, ɓaa ani wana. 18 Nu nɔpɛ ge mina ɠɛ wo zaama, niima ɠona wooiti mɛniga ʋoluma, é ʋa ɓɔɠɔ maamusɛ, é ʋa ɠɛ: «Fai pɛ ka zoloo nɔ̀un bɛ, anɛɛ ni nà ʋilɛsu kìsu vaiti nɔ ʋolu.» Ni zooi nii zɛɓɛai naa a maanɔɠɔi zɔlɔɔna, zɔi nii fɔai naa ɓalaa ɠa ta zɔlɔɔ. 19 Ɠɔoɠɔ GALAGI la vaa bu, é ʋa maavaayɛ. Kɛlɛ ná-ziiɠaawanai ɠa zeeli ma zunui naa, ná-ladalalai maaʋele ma, foovoo vaiti kpein ti zɛʋɛai niima zɛʋɛi tɛi su, naati ta la unma, toɠa daaseigi ɠaaʋa, é kula eteai zu. 20 Nii a kɛ maanɔɠɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa kpeteʋe Izelayɛle wolodamaiti kpein ba, eɠɛʋelei minazeɠegi zu voovoo vaiti kpein sɛʋɛai la, niima lɔ sɛʋɛi zu.

Kɔɔɠɔ gani kɔɔ vai ma zalai

21 Wo-mavofodaiti ti ʋaazu, wo-loun zunuiti ti wuzeɠezu, wa zeɠena ná, ta wɛɛin é ʋaazu, é zeɠe zou ɠili su ɠoozama, ta zooi nii zu maanɔɠɔiti kaana, ta seeɓɛiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ʋɛai ba, 22 zooi pɛ galaai ga timinigi, ta kpoloi, nu la zooga é ʋa ani nɔpɛ sin ná, ani nɔpɛ ge la ʋɔnɔ ga, tufa nɔpɛ ge la mɔ ɓɛtɛa ga, é ɠɛa ga faazupui ɠɛʋele nii é ɠɛni Sɔdɔme, ta Gɔmɔɔl, ta Adema, ta Seɓɔyime, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná ma vaiti supuni, ná-ziiɠaawanai ta ná-ziiɠulagi zu, 23 ziiti kpein ta ɠɛ ma: «Leeni vaa zu Ɠɔoɠɔ GALAGI niima yooi zogai ɠani? Leeni ɠa é ga niima yiiɠaawana wolai?» 24 Ta ti wooɠaaʋote, ti ɠɛ ma: «Nii ɠɛɛʋɛ, tɔɔzei ti ɠɛlɛʋɛ minazeɠegi ʋa, nii ti-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni ti yɔɠɔzu, é ti ɠulaai ma Ezipete yooi zu. 25 Tɔɔzei ti liiʋɛ, ti gala kiligiti dɛbi, ti nɔkɔ gala kiligiti bu, ti la ɠɛni ti ɠwɛɛ kaipa, é la veeni ti ya ga tɔnɔ. 26 Naa ɠa é kɛa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawanai ʋa zooi nii laalɔɠɔma, é ʋa ga maanɔɠɔ vai kpein, nii sɛʋɛai niima lɔ sɛʋɛi zu. 27 É ti lɔɔɠulani ta-yooi zu ga ná-ziiɠaawanai, ta ná-ziiɠulagi, naa ʋɛɛ ná-ziimaleʋei ʋa. É ti ɓɛ, ti li zou ɠili su, ʋɛ ti zeini ná dɛ za.»

28 Fai niiti ti lɔɔɠuai, Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI ɠa é naati kwɛɛ. Kɛlɛ niiti ti ɠulaai kɛlɛma, naati ta ga adɔnɔ, da de-lointi eyɛsu ɠɔ, naa ɠa é ga tɔgi nii zu wooiti, nii maanɛai, de so, de ziɛ la.

30

Galema ʋolui GALA pɔ

1 Wooi niiti gè ti wogai wo ma, tuyai ta foovooi, ta ʋaazu ɠɛɛzu. Ni wa ti zona ʋolu ga niinɛ wo-yiimaʋɛ, nuɓusɛiti saama, ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋaazu wo ɓɛɛzu, wo vaza náti, 2 ni wa ɠalena ma, wo ʋa ʋolu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋɔ, ni wa woilona gooi ma, wo ɠolo bɛ ga wo-yiimaʋɛ pɛ, ta wo-yɛnvui pɛ, wa wo-lointi, nii kpein nɔ gè feezu wo ya za, 3 naazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa wo niinɛ, é wo maawɔinɠa, toɠa wo ɠaalɛ ba, é ʋa ga woye, wo ɠula nuɓusɛiti saama, ʋɛ wo ɠɛa vazani ná. 4 Anɛɛ ni wa ɠɛ pela ʋelei zu, zou ɓela ga, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa li, é wo ɠaiziɛ náʋɛ, é wo ɠaalɛ ba, 5 é ʋa ga woye naama yooi zu, nii wo-mɛmɛwolani ti sɔlɔɔgai, wa seɠe ga wɔnɔ. Toɠa wo undaanɛ, é wo mɔin, wo leʋe wo-mɛmɛwolani ba. 6 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa wo valibo wo-yiimaʋɛ, wa wo-mavofodaiti, naa ɠa a kɛ wo nɛɛ ʋɛ ga wo-yiimaʋɛ pɛ, ta wo-yɛnvui pɛ, naazu, wa zɛnvui wo. 7 Foovoo vai niiti kpein gè ti zɛʋɛai wo ʋɛ, naa ɠa zeeli wo zili nuiti ma, niiti ti wo maayoseɠezu, ti wo wɔinzeɠe. 8 Wɔun wa, wa ɠale ma, wo ʋa tɔun pɔ ʋolu, wo woilo gooi ma, wo ná-deveiti kpein so, nii gè feezu wo ya za. 9 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa undaanɛɛi ɠɛ wo ʋɛ, é wo-ɠɛɛvaiti kpein suɓɛtɛ, wo ɓuɠu ga doun mɔinmɔin, wa-loganiiti gola ɠaawɔɔlɔ, daamianigi ʋooʋa wo ya. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wɔin ga wa-undaanɛɛi ʋolu, eɠɛʋelei é wɔinni la ga wo-mɛmɛwolani ta-undaanɛɛi, 10 ni nɔ wa woilo gooi ma, wo ɠolo ná-tɔgiti bɛ, ta ná-deveiti, niiti ti zɛʋɛai tɔ sɛʋɛi nii zu, siɛgi zu wo ɠalesu ma la, wo ʋa pɔ, ga wo-yiimaʋɛ pɛ, ta wo-yɛnvui pɛ.

Tɔgi ɠa nu yiimaʋɛ

11 Devei gè feezu wo ya za, é la ɓaani, é ʋa ɓudɛ wa-zɛbɛi maazu, ɓaa maa ʋa ɠooza wo ʋa. 12 É la geeɠɔlɔgi zu, wa ʋa ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa a lɛ geeɠɔlɔgi zu gi ʋɛ, é ʋaa la gi ʋɛ, é ʋa su vai wo gi ma, naa ɠa a kɛ, gi so, gi ziɛ la?» 13 É la kpoloɗɛi ʋolu ʋelei, wa ʋa ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa a ɓudɛ gi ʋɛ kpoloɗɛi ʋolu ʋelei, é ʋaa la gi ʋɛ, é su vai wo gi ma, naa ɠa a kɛ gi so, gi ziɛ la?» 14 Wooi ɠa wo ɠoba nɔ, toɠa wo-laaʋɛ, ta wo-yiimaʋɛ, ga wo so, wo ziɛ la.

Zɛnvui ta saai

15 À wɛlɛ, za gè zɛnvui ta undaanɛɛi zeiɗa wo luɠɔ, gè saai ta maanɔɠɔi ɓalaa seiɗa wo luɠɔ. 16 Devei gè feezu wo ya za, naa ɠa é ga, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ, wo ziɛ ga pelei, nii é dɛa ga woye, wo ɠolo ná-deveiti bɛ, ta ná-tɔgiti, ta ná-kala gooiti, naa ɠa a kɛ wo zɛnvui wo, wo mɔin, wo tuyai zɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ya, wa-ƓALAGI, naama yooi zu, ʋɛ wo liizu ná, wo seɠe ga wɔnɔ. 17 Kɛlɛ ni wo-ɠigi a zeɠena tɔun ba, ni wo la kɛɛni, wo ʋa ɠolo bɛ, wa ɓɔɠɔ yɛna ná, wo ɗa nɔkɔ gala kiligiti bu, wo ɗa ti lɛbi, 18 nà wo loozu ɠisu naa luɠɔ za ga wo undaa ɠa ʋili. Wo-zii zu la ɠooza naama yooi zu Zuludɛn ʋolu ʋelei, ʋɛ wo ʋaazu liizu ná, wo seɠe ga wɔnɔ.

19 Gè geeɠɔlɔgi ta zooi zoga za ga zeelei wo laalɔɠɔma, ga wo yiimazeɠe zɛnvui ta saai ti yɔɠɔzu, tuyai ta foovooi ti yɔɠɔzu. À yiimazeɠe ga zɛnvui, naa ɠa a kɛ, wo zɛnvui wo, wa wo-mavofodaiti. 20 À yiimazeɠe ga wo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ, wo ɠolo tɔun bɛ, wo ɠili ba ɠɔ, mazɔlɔɔ toɠa é ga wo-yɛnvui, é wo-zii zuɠoozazu, wo ʋa zei zooi naa ɠa, nii é ma ɠona woni ga é fe wo-mɛmɛwolani zea, Aɓalaame, ta Izaake, naa ʋɛɛ Zakɔɓe ʋa.

MOIZE NÁ-FALIMAI
TA SAA VAI

31

(31:1--34:12)

1 Moize ɓɔɛni Izelayɛle nuiti kpein pɔ ɠani, é ɠɛ ti ma: 2 «Niizu gè kona ungila puufelegɔ (120) zɔlɔɔga, gè la mɔ zooga gè ʋa lo wo luɠɔ. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà, gè la Zuludɛn nii maazuɓudɛa. 3 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɓɔɠɔi ɠa lo wo luɠɔ. Zii naati ti zeini ná, toɠa naati koloɠolo wo luɠɔ, wo zoo wo ta-yooi zeɠe ga wɔnɔ. Zozuwe ɠa é losu wo untuɠɔ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai la. 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ti ɠoloɠolo, eɠɛʋelei é Amɔɔl masagiti koloɠoloni da, Siɠon ta Wɔge ta ta-yooi. 5 Toɠa zobogi ve wo ʋɛ, wo vɔni zii naati ma, wa ti zo kpein nɔ, eɠɛʋelei gè wo leveni la. 6 À yiilɔɔ, wo zɛbɛzeɠe! À mina lua, ti mina wo zasuɓali, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɓɔɠɔi ɠa liizu wo ʋolu, é la yeeɓega wo ʋa, é la ɠɛlɛa wo ʋa.»

Zozuwe ʋilɛ fai Moize ʋotogi zu

7 Naa ʋolu, Moize Zozuwe lolini, é ɠɛ ma Izelayɛle nuiti kpein gaazu: «Yiilɔɔ, è zɛbɛzeɠe, mazɔlɔɔ ɗa ɠa è lɛɛzu ga niima nuɓusɛiti naama yooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ɠona woni ti-mɛmɛwolani bɛ, é ʋa fe ti ya. Ɗa ɠa è ʋaazu liizu ga tiye, ti seɠe ga tɔnɔ. 8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi ɠa lo è luɠɔ, toɠa ɠɛ è ʋa, é la yeeɓega è ʋa, é la ɠɛlɛa è ʋa. Mina lua ani nɔpɛ ba, è zasu mina ɓali.»

Tɔ sɛʋɛi ɠala yeeɠɛɠalaiti

9 Moize niima lɔ gooiti kpein sɛʋɛni, é kaliva zalaɠa ɠula nuiti ma, Leevi mavofodaiti, ti-losuʋɛ ɠɛni ga ti ɗa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠe, ta Izelayɛle ɠundiɠiiti kpein. 10 É niima levei veeni ti ya, é ɠɛ ti ma: «Konagi lɔfelasiɛi ɠilagilagi kpein ma, kuye zuvaayɛ konagi laawu, kota vɛtii ma ziɛgi zu, 11 siɛgi zu Izelayɛle nuiti kpein ti ʋaazu la, ti lo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠakala, naama adaʋɛ, ʋɛ é yeelosu ná ʋa, wa tɔ gooi nii ɠala ná Izelayɛle nuiti kpein bɛ. 12 Wa nuɓusɛiti kpein gaalɛ ba, zunuiti, ta anzanuiti, ta doungoiti, ta wɛɛinti ti seikɔɠɔmai zu wo zaama, naa ɠa a kɛ ti pɛ ti tɔgi ɠala gooi mɛni, ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazuluabai maalɛlɛ, ti niima lɔ gooiti kpein so, ti ɗa ziɛ la, 13 ti-lointi ɓalaa, niiti ti la kwɛɛ, naati ta mɛni, ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠaazuluabai maalɛlɛ, yeenɔpɛ, wo-zii ma voloi pɛ su, naama yooi zu wo ʋaazu seɠezu ga wɔnɔ, wo Zuludɛn ɓudɛa ʋoluma.»

Izelayɛle nuiti ta ɠɛ ga
wooʋalada nuiti

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Moize ma: «Wɛlɛ, è-zii ɠaaɓelazuʋɛ maaɓuɠa. Ʋa ga Zozuwe, wo lo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu, miná ɠa gè nà-deveiti feezu zea ná.» Moize ta Aalɔn ti liini, ti lo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu.

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠulani kɛlɛma ti ʋɛ miná, tonaɓiingi zu, é lo GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 16 É ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ, nágo ʋe na, è li è-mɛmɛwolani pɔ, ti zaai. È zaa ʋoluma, niima nuɓusɛiti ta ʋaazu koloɠologi ɠɛɛzu ta gala kiligiti, naama yooi zu, ʋɛ ti ʋaazu liizu ná. Ta ɠɛlɛ bà, ti minazeɠegi ɠoloɠolo, nii gè kɛɛni ti ʋɛ. 17 Naa maaʋele ma, nà yiiɠaawana ti ma naama voloi zu. Nà ɠɛlɛ ti ʋa, gè ʋoluave ti ʋa. Naazu, nuɓusɛiti ta ɠɛ ga zii taɠili daamiani, kpɔlɔ mɔinmɔin ka zeeli ti ma, ta faaɓaagiti. Naama voloi, Izelayɛle nuiti ta ɠɛ ɓɔɠɔ ma: ‹Gaamazu, tɛi ada-ƓALAGI la mɔ de zaama, naa ɠa é kɛɛzu, niima maanɔɠɔiti ti zeelizu la de ma.› 18 Ungo, naama ziɛgi zu nà ʋoluave ti ʋa ɲɛgɛlɛin, faa ɲɔi kpein faa zu, nii ta kɛ, ta ɠaaʋotena gala kiligiti ma.

19 «À guyei nii zɛʋɛ niizu. Ɗa ʋe Moize, Izelayɛle nuiti kala da, ti ɗa too, naa ɠa a kɛ, guyei naa ɠɛ bɛ̀ ga zeelei ti laalɔɠɔma. 20 Nà liizu ga tiye zooi naa zu, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná, gè minazeɠeni, gè ɠona ti-mɛmɛwolani bɛ, ta daami wo, ti yiɠo, ta zei ná, anii pɛ ge ʋooʋa ti ya, názu ɠa ta ɠaaʋote da gala kiligiti ma, ti ɗa ti lɛbi, ta zìi ɠoloɠolo, ti nà-minazeɠegi ɠoloɠolo. 21 Siɛgi zu maanɔɠɔ mɔinmɔingi zeelizu la ti ma, ta faaɓaagi, naazu guyei nii ɠa ɠɛ ga zeelei ti laalɔɠɔma. Mazɔlɔɔ ti-mavofodaiti ti la yeemaa, ti ʋa ɓe too vai ʋa. Gè ti-yiimaʋɛ ɠɛʋelei ɠwɛɛ niina, aisa gè ʋa li ga tiye zooi naa zu, nii gè minazeɠeni, gè ma ɠona wo ti ʋɛ.» 22 Naama volo ná nɔ ɠa Moize guyei naa zɛʋɛni la, nii é Izelayɛle nuiti kalani da.

23 Naa ʋoluma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-deveiti feeni Nun ná-doun zunui Zozuwe ya, é ɠɛ ma: «Yiilɔɔ, è zɛbɛzeɠe, mazɔlɔɔ ɗa ɠa è ʋaazu liizu ga Izelayɛle nuiti naama yooi zu, nii gè minazeɠeni ma vaa zu, gè ɠona. Nɔ̀un nà, nà ɠɛɛzu è ʋa.»

24 Siɛgi zu Moize ɓeni da ga tɔ gooiti kpein sɛʋɛ, sɛʋɛ ɠila su, ta la yɛni ʋoluzu, 25 é niima levei veeni Leevi nuiti zea, niiti ti ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠezu, é ɠɛ ti ma: 26 «À tɔ sɛʋɛi nii zeɠe, wo da Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-minazeɠe kesui ɠobaʋɛ. Toɠa yɛsu ná, é ɠɛ ga zeelei Izelayɛle nuɓusɛiti daalɔɠɔma. 27 Tɔɔzei ba ga, gè kwɛɛ wa ga kololala nuiti, wo ɓakagɛ. Ni za, nà vulua wo zaama, wo ɗa wuzeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, wa ʋaazu kɛɛzu ɠale, sàa ʋoluma! 28 Niizu, à wa-wolodama ɠɛwolaiti gaalɛ ba màaɠoolii zu, ta kundiɠiiti kpein, gè guyei ma wooiti bo ti ma, nà geeɠɔlɔgi ta zooi zosu ga zeelei ti laalɔɠɔma. 29 Gè kwɛɛ, gè ɠɛ, sàa ʋoluma, kɛni nɔ wo ɓɔɠɔ ɠɔzɔ, wo zeɠe pelei ʋa, nii gè ná-fai zɛʋɛai. Naazu kpɔlɔi ɠa zeeli wo ma ʋelela ʋelei, tɔɔzei wa Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛ, wo ziɛ ʋeleiti ta ʋaazu ná-ziiɠaawanai maalolisu wo ma.»

30 Naa ʋoluma, Moize guye wooiti kpein dɛɛni ga Izelayɛle nu ʋɛbɛi, ti ti pɛ mɛnini.

32

Moize ná-guyei

1 Ee, geeɠɔlɔgi, woilo, nà ɓɔɛzu.

Ɗa ʋe, ee, zooi, dàawooiti mɛni!

2 Nà-faaɠwɛgi ʋu eɠɛ tonai,

gòoi ziɛ eɠɛ nɔɗai,

eɠɛ duɓui é tufa lɛtɛi ɠa,

eɠɛ sabalagi é tufai ɠa.

3 Mazɔlɔɔ nà Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi wosu.

À ada-ƓALAGI maamusɛ!

4 Toɠa ga fasai, ná-kɛɛwotii laazeeliʋɛ,

ná-peleiti pɛ sɔlegɛ,

wooɠɛɠila GALAGI ʋe, telebotala vaa la ziima,

toɠa telebogai, é zɔle.

5 Wɔun wa, tɔun tetemazu, wo yaavaʋɛ,

wo la mɔ ga ná-dointi,

tɔɔzei sɔgi ɠa wo ʋa,

wa ga yaava nuiti, ta sɔletala nuiti.

6 Ɠimalala nuɓusɛiti, ɠi ge la ti ma,

Ɠɔoɠɔ GALAGI zopelei ɠana wo ʋɛ?

Wo-ɠɛɛ laade ɓaa, wo ɓɛtɛ nui?

Tɔ laade é ʋa wo ɓɛtɛ, é ʋa wo zei?

7 À ɠizɛ wɔlɔwɔlɔ voloiti su,

wo ɠida yeeɠɛɠala ɠilagilagi ma ɠonagiti bu.

À wo zɔlɔɔ nuiti gaazaɠa, ta dɛɛ ga woye.

À wa-nu ʋɔlɔiti gaazaɠa, ta wo ɠala da.

8 Siɛgi zu nii é Anii-Pɛ-Unda, é zooi veeni la nuɓusɛiti bɛ,

é nuɓusɛiti gaaɠwɛ, ti vaza zooi ɠa,

é zooiti kwɛgi la,

é zoloo GALA dointi tiegɔi ma.

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi ɠa é ga ná-nuɓusɛiti,

Zakɔɓe ná-dointi ka ti ga nɔnɔ.

10 É Izelayɛle ɠaani teʋebai zu, ná zuɲakai,

ʋɛ nu la zeini ná, kɛni suaiti kpain gooi nɔ.

É sɛsɛboni, é seɠe, é kula su,

é ɠaaɓa ma, eɠɛ gaazuleegi.

11 Kɛɛʋɛ eɠɛ koɠɛi nii paai ma yiʋoiti maaloɠazu,

é ɠoʋesu ná-ziʋoiti maazu,

é ɠoʋegi zuvie, é ti zeɠe,

é ti zo ga ɠoʋedeɠaiti, é ɗa li ga tiye.

12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe nɔ ɠa é loni ti luɠɔ,

gala kili gila kpalaa ge la ɠɛni ɓɔni ba.

13 É lɛɛni ga tiye zooi ɠaaɠoozazuʋɛ,

é ti ɠɔnɔkulani ga kpalaga aniiti.

É ti ɠɔnɔkulani ga kɔin gulɔi, é ɠulazu fasai ʋa,

é wolive wuluiti pɔnɔni kɔtuɠɔtu zooi zu.

14 É ti ɠɔnɔkulani ga nikɛ zaaiti ta-nɔnɔi,

ta boli zaaiti ta-nɔnɔi,

é ʋɛɛ baala suai ma wulɔiti ba,

ta Ɓasan yooi zu ʋaala golaiti, ta ma woli zinɛiti,

ta molo ʋapagi é ga ɓeleegi,

ta dɔɔ ɓɔi papagi.

15 Su la ɠoozani, Yesulun, nii é ga Izelayɛle,

é ɓɔɠɔ maalɔtɔai ma, é ɓakani.

É wɔɔlɔni, é ɓakpa, gaazuʋɛ ɗa volo.

É ɠɛlɛni GALAGI ʋa, nii é tɔun kpɛtɛai,

é ná-kizo fasai ʋɛlɛʋili.

16 Izelayɛle nuiti ti GALA diini toloi ma,

tɔɔzei ti gaaʋɛɛni,

ti ʋilɛ gala kiligiti polu,

ti ziiɠaawanani ga ti ziɛ ʋele ɲɔiti.

17 Ti ɠɛa zalaɠaiti kulazu inɛgiti bɛ,

niiti ti la vɔlɔ ga gala,

niiti ti la ti ɠwɛɛ, ti ɠulaai ga niinɛ,

niiti wo-mɛmɛwolani ti la ɠɛni ti lɛbizu.

18 Izelayɛle, è yeema è makɛ vasai ma, nii è zɔlɔɔgai la,

è yeema GALA ma, nii é zɛnvui veai è ya.

19 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI naa ɠaani la, é yiiɠaawanani,

tɔɔzei ná-doun zunuiti ta ná-doun anzanuiti ti ɓaaɠoni ma.

20 É boni, é ɠɛ ma: «Nà ʋoluavesu ti ʋa,

fai nii é ʋaazu ti zɔlɔɔsu, nà naa ʋɛtɛ názu.

Mazɔlɔɔ nuɓusɛiti be, ti yaavaai,

dointi be, ti la ga wooɠɛɠila nu.

21 Ti kɛ̀a ga tolo nu ga naa maaʋele, nii é la ga gala,

ti zìiɠaawana ga kɔɔɠɔ ganigiti.

Nà ɓalaa, nà ti ɠɛɛzu ga tolo nuiti ga naa maaʋele, nii é la ga zii nɔpɛ.

Nà ti yiiɠaawanazu ga zii ta, nii ɠi ge la ma.

22 Mazɔlɔɔ nà-ziiɠaawana abui soga,

toɠa galai wosu, eyɛsu é zeeli gɔvɛalaazu ɓogi zu,

toɠa zooi ta gaa aniiti miizu,

é soga gizeiti kpogiti ba.

23 Nà maanɔɠɔi ɠiizisu ti ma,

nà nà-mɛɛinti kpein pilisu ti ma.

24 Pului ɠa ti ɠoloɠolo,

kɔlɔkpadimai ʋɛɛ ti ʋa, ɗɔfɔi ti ʋaa.

Gè suaiti teʋe ti ma, ti ɗa ti ʋali ga ga ti-ɲiigai,

ta kaali ɲɔiti ma wanai.

25 Koi yɔɠɔzuʋɛti, boɠa zɔkpɔi ɠa ɠɛ ti ʋolu miná,

é ɗa ti ʋala ti-lointi ma,

pɛlɛiti bu, dualuagi ɠa zeeli ti pɛ ma,

zunu loungoiti, ta anzanu loungoiti,

ta ɲiimiɓɔlegiti, ta kɛwola ʋɔlɔiti, ti pɛ.

26 Wɔin ɠɛni mà ga gè ti pɛ ma zuwu ɠaaleʋe,

nuɓusɛiti ti mina mɔ ɠisiɛ ti zu eteai zu.

27 Kɛlɛ gè luani ga ti zili nuiti ti mina ɲɛɛɠula nɔ̀un su,

ti ʋa ɠisiɛ ga ta-zobogi ɠa é naa ɠɛa,

Ɠɔoɠɔ GALAGI laade, é ʋa naati kpein kɛ.

28 Izelayɛle ɠa ga zii, nii balagai ɠi pagɔi ma,

ti ʋalagɛ keleɠelegi ma.

29 Ni ti ɠɛni ga ɠima nu,

ta la ɠɛ faiti zɔɠɔzuɠaazu,

ti ɠida ʋelela ʋele vaiti bu.

30 Kɔɔɠɔ nu ɠilagi ɠa zoo ɠale é nu waagila (1 000) kpɛ?

Ɓaa nu felegɔi nɔ nu waapuugɔi (10 000) ɓɛ?

Naa la ɓe naa ɠɛ, ni ti makɛ vasai la ɠɛni ti ʋɔdini,

ni Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɠɛni yeezeɠeni ti maazu.

31 Mazɔlɔɔ ti zili nuiti ti kwɛɛ ga,

ta-ɠalagi é ti makɛsu, naa la ga Izelayɛle ná-GALAGI ɠɛʋele.

32 Ti ɠɛɛʋɛ eɠɛ kpelei, nii ma zuwui zeɠeai Sɔdɔme,

ta ga kpelei nii seɠeai Gɔmɔɔl.

Ma lɔɓɔi gwaai wanaʋɛ,

leezɛn ɓelei ma waai wanaʋɛ.

33 Ta-lɔɔi ɠa ga kaali wanai,

toɠa ga pɛɛɠaali wana ɲɔi.

34 Kɛlɛ pɛtɛ, nɔ̀un nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI,

nii gè kɛʋele ɓɛtɛai dɔɔɠuzu,

gè makɛ ba ti laalɔɠɔma.

35 Nà ɠa gè ga potokula nui, gè ti zala, ʋelei soloogai la ti ma,

siɛgi zu ti-ɠɔɠɔi ɓunɛsu la.

Mazɔlɔɔ ti ɠoloɠolo foloi maaɓuɠa gola,

nii deveai ti ma, naa wola maaɓuɠa.»

36 Ungo, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ná-nuɓusɛiti tukpɔɠaaleʋe ga telebodai,

toɠa ná-botiɠɛ nuiti maawɔinɠa,

siɛgi zu é kwɛɛsu la ga ti-zɛbɛi ɓega,

nu la mɔ ti zaama a ɠɛ ga duɔ, ɓaa ɓɔɠɔyeema nu.

37 Názu, toɠa ɠɛ ma:

«Wa-yɛɛ ɠalagiti ta mini mu?

Mini ɠa fasai ná, nii wo ɠɛni ɠitosu ba?

38 Galagiti ti ɠɛni wa-zalaɠa zua wulɔiti miizu,

ti ɗa wa-ʋuya zalaɠai ma lɔɔi ɓɔle,

ti wuzeɠe lɛɛ, ti ɓɔ wo ʋa.

Ti ɠɛ wo ʋɛ ga wo makɛ anii.

39 À suɠwɛɛ deɠɛmu, ga nà ɠila kpe ka gè ga GALAGI,

taɠili ge la ná nɔ̀un polu.

Nà ɠa nà ɗa paai wo,

nà ɠila kpe nɔ ɠa nà ɗa zɛnvui ve,

nà ɠa gè maawanai woni, nà ɠa gè kɛdɛsu,

nà sona, nu nɔpɛ ge la zooga é ʋa kula zèa.

40 Mazɔlɔɔ gè yeelɛa geezu,

gè dɛɛ, gè ɠɛ ma:

‹Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, eyɛsu ɠɔ,

41 gè nà-boɠa zɔkpɔi ɠaalia,

gè wuzeɠea potokulai ma,

nà nɔ̀nɔ ʋotokulazu màayoseɠe nuiti ma,

gè naati kpein sala, niiti ti wɔ̀inzeɠeai.

42 Sìli nuiti ti-ɲamai ɠa nà-mɛɛinti so eɠɛ dɔɔi,

nà-boɠa zɔkpɔi ɠa yiɠo ga nuiti ma zuai,

ta nu maawanaiti ta duɔiti ti-ma ɲamai,

ta sìli nuiti ta-ɠundiɠiiti tɔungiti.› »

43 Zii ɠiligiti, à ɠoozunɛ ná-nuɓusɛiti ma!

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ná-botiɠɛ nuiti ti zaa vai ʋotokulazu,

toɠa potokulai ɠɛɛzu sili nuiti ma,

toɠa koto gba vai ɠɛɛzu zooi ʋɛ, ná-nuɓusɛiti bɛ.

44 Moize ta Nun ná-doun zunui Zozuwe ti ʋaani, ti niima wuye wooiti kpein kala nuɓusɛiti bɛ, naati ti mɛnini.

Kɛni nuiti ti ɠolo

45 Moize ɓegai ma ga niima wooiti kpein bo Izelayɛle nuiti ma, 46 é ɠɛni ti ma: «À ɠizɛ niima wooiti kpein su, nii gè kɛɛzu ga zeele wooi wo laalɔɠɔma za. Wa wo-lointi kala ga tiye, naa ɠa a kɛ, ti ɠolo tɔgi ná-deveiti kpein bu, ti ziɛ la. 47 Mazɔlɔɔ é la ga wafuun goo wo ʋɛ, wa-eteai ɠa su, niima wooi maaʋele ma, wo-zii zu ɠa ɠooza naama yooi zu, nii wo ʋaazu sɔlɔɔsu ga wɔnɔ, wa Zuludɛn ɓudɛna.»

Moize zaa vai wo fai

48 Naama volo ná nɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Moize ʋɔ, é ɠɛ ma: 49 «Lɛ Aɓalime ɠize ɲɛkpɛiti ma, è lɛ Neeɓo gizei ma, nii é Moaɓe yooi zu, Zeeliko letemaʋɛ, è Kanaan yooi ʋɛtɛ, nii gè feezu Izelayɛle nuiti bɛ ga tɔnɔ. 50 Ɗa zaazu gizei naa ma, nii è ʋaazu lɛɛzu ma, è li è-mɛmɛwolani pɔ, ti zaai, eɠɛʋelei è-liɛ Aalɔn zaani la Ɠɔɔl gizei ma, é li mɛmɛwolani pɔ ti zaai. 51 Tɔɔzei wo la ɠɛɛni ga lada nu bɛ̀ Izelayɛle nuiti saama, Meeliɓa ɗɛiti pɔ bɛ, Kadɛse, Sin teʋebai zu. Wo la ɠɛni vaani bu, nà-ɲadedai ʋa ɠula kɛlɛma Izelayɛle nuiti gaazu. 52 Ɗa yɛ ɠoozama, è zooi naa ɠa ga ɠaazu, nii gè feezu Izelayɛle nuiti bɛ, kɛlɛ è la lɛa ná.»

33

Moize tuya loo vai
Izelayɛle nuiti bɛ

1 Tuyai ʋɛtɛ, nii GALA nui Moize tooni Izelayɛle nuiti bɛ, aisa é ʋa za. 2 É ɠɛni ma:

Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaaʋɛ, é zeɠe Sinayi gizei ma,

é wuzeɠeʋɛ ti ʋɛ, eɠɛ foloi, é zeɠe Seyiil yooi zu,

toɠa volozu, é zo Palan ɠizei ma zoligɔ,

paaʋɛ, é ɠula ná-geezuɠeela ɲadegai waawaagiti saama,

tɔ sɛʋɛi ɠɛni zea, abui ba.

3 Ungo, nuɓusɛiti nɛɛʋɛ è ʋɛ,

ɗa makɛsu naati ma, niiti ti ga ɗɔnɔiti,

ta ʋuuni è ɠɔɠɔwu, ti ɗa è-laawooi mɛni.

4 Ada-vaa ɠa é tɔgi veeni la Moize ya,

Zakɔɓe ná-nuɓusɛiti ti sɔlɔɔ ga tɔnɔ.

5 É ɠɛni ga masagi Yesulun unda,

siɛgi zu nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti ti maaɓɔni da,

ta Izelayɛle wolodamaiti.

6 Luɓɛn zii zuɠooza, é mina za,

ná-nuɓusɛiti ti la mɔinni, naati yɛ ná ɠɔ.

7 Wɛlɛ nii ɠa é boni, é lo Zuda ʋa:

Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, woilo Zuda wooi ma.

Lo tuɠɔ, è lii la ná-nuɓusɛiti pɔ.

Zeeiti ti maalobo,

ɗa ɓɔɠɔi ɠɛ ga ná-kpɔba nui sili nuiti daalɔɠɔma.

8 Leevi letegi, é ɠɛni ma:

Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI! È wuulimegi ta tumimegi veeni ɗa-lada wotiɠɛ nuiti zea, Leevi mavofodaiti,

niiti è ti ʋoluɠulaai Masa,

è ti zakpe Meeliɓa ɗɛiti pɔ bɛ.

9 Leevi, nii é ɠɛɛzu kɛɛɠɛ ta dee ta-vaa ma:

«Gè la wɛlɛzu ti ʋa!»

Tɛigi é la zeelɔzɔɠɔzu ɠɛɛni ná-doun zunuiti ta kɛɛɠɛlointi zɔɠɔzu,

kɛai ga wooɠɛɠila nu è-laawooi ɠila nɔ ʋɛ, ta ɗa-minazeɠegi.

10 Leevi nuiti ta ɗa Zakɔɓe ná-nuiti kala ga ɗa-levei,

ti Izelayɛle nuiti kala ga ɗa-lɔgi,

ti ani maku nɛɛnɛgiti gala è ʋɛ,

ti gala zalaɠai ɠula ɗa-zalaɠa ɠulazuʋɛ.

11 Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta ɓɔ ta-zɛbɛi ʋa,

è tuya loo botii kpein ma, ti kɛɛzu ga yeei.

Ti zili nuiti ta-ɠaaɓaai ɠoloɠolo,

niiti kpein ti ti wɔinzeɠezu,

tanɔpɛ ge mina ungi wuzeɠe mɔnɔ eyɛsu pɛ.

12 Ɓɛnzamɛn letegi, é ɠɛni ma:

Ɠɔoɠɔ GALAGI nɛɛbɛ nui, toɠa zeini ziilɛigi zu tɔun koba,

GALA ka é makɛsu yeenɔpɛ,

toɠa zeini ná-gizeiti saama.

13 Zozɛfe letegi, é ɠɛni ma:

Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya looʋɛ ná-zooi ʋɛ,

ga nɔɗa ʋagɔi é zeɠezu geezuʋɛ,

ta zou wu ɗɛ wolaiti,

14 ta gulu waa ʋagɔiti, foloi ti ɓɔizu,

ta gulu waai kpein nɛai, ti ʋɔnɔsu alu-o-alu,

15 ta vebɛani ʋagɔiti, gize ʋɔlɔzaɠagiti ti feezu,

ta wɔlɔwɔlɔi zu ɠizeiti ta-lɔnɔ pagɔiti.

16 Tɔnɔgi nii fizɔgai gola, é zooi laavegai.

GALA nii é ɠulani kɛlɛma kpɔvɔ goi zu,

nii abui ɠɛni sosu ba, naa ná-faanɛɛi ʋa,

é ɠɛ ga masa bɔɔlɔgi Zozɛfe unba, tɛigi ziimazeɠegi wogai da,

é ɠɛ ga kɛɛɠɛlointi ta-ɠundiɠii.

17 Unfemai ɠa Zozɛfe ʋɛ!

Suzeeliʋɛ eɠɛ nikɛ zinɛi.

Minɛ felegɔi ɠa ba, eɠɛ wɔlɔwɔlɔ leɠui,

naati ka a ɗa ziiti siɠa la,

é ti laaʋili, é li ga tiye zou ɓela ga.

Minɛi gilagi ɠa é ga Efelayime nuɓusɛ waawaagiti,

zɔi ɠa é ga Manasee ná-nuɓusɛ mɔinmɔingiti.

18 Zaɓulɔn letegi, é ɠɛni ma:

Zaɓulɔn, ɠoozunɛ ɗa-ʋɔdi loo vaiti su.

Isakaal, ɗɔun zei kpɛ ɗa-zeɠe ɠotaiti bu.

19 Wa nuɓusɛiti toli wa-ɠize ɠaaɠoozagi ma,

wa zalaɠaiti kula ga telebodai,

kpoloɗɛi ta ziɛlaʋɛ ɲaɠaegi ta ɠɛ ga zaɓu,

wo naavolo mɔinmɔin sɔlɔɔ.

20 Gade letegi, é ɠɛni ma:

Maamusɛi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii é zou wolai veezu Gade ʋɛ.

Gade ɠa looɠosu eɠɛ zala zaai,

a ɗa ná-sua zogai ʋali ga, é so kɔɠɔiti ma, é li nɔunkalagi ʋɔ.

21 É yiimazeɠeni ga ma ʋagɔi,

ʋɛ ná makɛgai bɛ, kundiɠi laamiizuʋɛ ɠana.

Toɠa é loni nuɓusɛiti untuɠɔ,

é telebodai ziɛ, eɠɛʋelei GALA ge pɔ la,

é zoloo faa zɔlegaiti ma, ti wogai Izelayɛle ná-faa zu.

22 Dan letegi, é ɠɛni ma:

Dan ɠa ga zala ɓokpagi,

nii é ʋilisu, é zeɠe Ɓasan yooi zu.

23 Nɛfetali letegi, é ɠɛni ma:

Nɛfetali yiɠoa ga faanɛɛi,

é Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tuyaiti pɛ sɔlɔɔga.

Ná-zooi é seɠezu ga nɔnɔ,

toɠa zo folo ɠulazu, é li lɛkpɛma nu yeezazuʋɛ.

24 Asɛɛl letegi, é ɠɛni ma:

Asɛɛl ɠa ga tuya nu, Zakɔɓe ná-doun zunuiti saama.

Undaanɛ ɠɛ bɛ yɛ, kɛɛɠɛlointi saama,

kɔɠɔi ɠa lɔ gulɔi wu.

25 Ná-taazuʋɛ, sɔɠɔgiti ta ɠɛ ga kɔlui ta kɔlu ɓɔigi,

ná-kɛdɛyai yɛ zea, sii ma voloi pɛ su.

26 Ee, Yesulun, GALA pokɔɠɔma la ná!

Toɠa geeɠɔlɔgi ɓotasu, é ʋa é ɓɔ è ʋa,

maayikiʋɛ, toɠa tonaɓiingiti su.

27 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ga nu lɔɔɠuzuʋɛ,

toɠa ga ɗa-ɓɔba nui ɠɔoɠɔ zooi ma.

Toɠa è zili nui ɓɛ è luɠɔ,

é ɠɛ è ma: «Suwuɠaaleʋe!»

28 Naazu Izelayɛle zeini ziilɛigi zu,

Zakɔɓe ná-dointi ta-ɗɛungi ɠa ɠulazu ga pagɔ yɛ,

zooi ná zu, ʋɛ moloi, é ga ɓeleegi, naa ʋɔnɔsu ná, leezɛn ɓelei ná,

geezuʋɛ ɗa nɔɗai vaza ná ma.

29 Izelayɛle nuiti, wo undaanɛɛʋɛ! Ɓɛni ka ti wo ɠɛʋele,

wɔi wo ga nuɓusɛiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɠizogai?

Toɠa ga wa-ɠɔɔɠɔ zɛpɛgi, nii é ʋaazu é ɓɔ wo ʋa.

Toɠa ɓalaa ga boɠa zɔkpɔi, nii wo pilɛ sɔlɔɔsu da.

Wo zili nuiti ta ʋaana wo ʋɔ ga ɓɔɠɔmaayeii,

wa ɠɔɠɔlo ta-ada ɠaaɠoozagiti kpein ma.

34

Moize zaa vai

1 Moize zeɠeni Moaɓe nɛmɛi zu, é lɛ Neeɓo gizei ma, Pizega unmaʋɛ, Zeeliko letemaʋɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi kpein dɛɛni la, é zo Galaade yooi zu, eyɛsu é zeeli Dan taai ma, 2 Nɛfetali yooiti, ta Efelayime ta Manasee, ta Zuda yooi, é zei folo liizu ʋele ɓoloɗɛi ʋa, 3 ta lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi, ta Zeeliko nɛmɛi, taai nii dɔɔ wuluiti ti su, é zeeli Sɔwaal. 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Zooi ɠana, gè minazeɠeni la, gè ɠona Aɓalaame ʋɛ, ta Izaake, ta Zakɔɓe, gè ɠɛ ti ma: ‹Nà feezu wo-mavofodaiti bɛ.› Gè dɛɛʋɛ ga ɗe, è ka ga ɠaazuʋɛ, kɛlɛ è la lɔa ná pɛ.»

5 Miná ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize zaani ná, Moaɓe yooi zu, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la. 6 Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɠuluni miná, nɛmɛi zu, Moaɓe yooi zu, Ɓɛte-Peyɔɔl letemaʋɛ. Nu nɔpɛ ge la ná-kabayeɠei ɠwɛɛni, eyɛsu niizu. 7 Moize kona ungila puufelegɔ (120) zɔlɔɔni, siɛgi zu é zaani la. Gaazu maa la ɠɛni ɓidini, ta la ɠɛni ɠulani ná-zɛbɛi la. 8 Izelayɛle nuiti ti Moize ná-saa wɔlɔi woni folo ʋuusaʋagɔ (30) laawu, Moaɓe nɛmɛi zu. Naa ʋolu, gɔlɔi ta gaanɛɛnɛi é woni Moize ná-fai zu, naati gaaɓelani.

9 Nun ná-doun zunui Zozuwe laaveni ga ɠima yɛnvui, mazɔlɔɔ Moize yeelaani ma. É zo názu ma, Izelayɛle nuiti ti ɠoloni bɛ, ti ziɛ é zoloo deveiti ma, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti veeni Moize ya.

10 Kaipa, GALA goo wo nu la mɔ wuzeɠeni Izelayɛle nuiti saama ga Moize ɠɛʋele, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni kaazu ɠaazuni ta ɠaazu. 11 Nu nɔpɛ ge la ʋokɔɠɔga ma, poogiti ta maaɓɛlɛ vaa wolaiti su, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI teʋeni ga é ti ɠɛ, Ezipete masagi Falaɠɔn ɠaazu ta ná-botiɠɛ nu wolaiti, ta ná-nuɓusɛiti kpein, 12 ta zɛbɛsu ɠɛɛwotiiti ti maayikiai, niiti Moize ti ɠɛɛni Izelayɛle nuiti gaazu.

Zozuwe

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Zozuwe

Ná-Sɛʋɛi

Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti

Zozuwe ná-sɛʋɛi ɠa Kanaan yooi zo fai lɛɛzu, ta Izelayɛle wolodamaiti sei ʋelei zooi naa zu. Zozuwe, nii é ɠɛni ga Moize ʋotogi, naa ɠa é loni ti luɠɔ.

Sɛʋɛi nii zu vaiti ti ɠɛɛni, é zo kona waagila unnaanigɔ (1 400) ma, é li kona waagila unfelegɔ puunaanigɔ (1 240) ziɛgi zu ʋɔ, aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ. Naa kpein ge ɠɛɛni kona ʋuusaʋagɔ (30) ɠɛɠala laawu (14:10).

Izelayɛle nuɓusɛiti kulaai ma Ezipete yooi zu, ti kɛɛni ga kona ʋuunaanigɔ (40), aisa ti ʋa lɔ minazeɠe zooi zu, nii é ga Kanaan yooi.

Kanaan yooi zo fai ɠɛʋele ɓɛtɛni ga faa saʋagɔ:

1 Kanaan yooi zo fai, (gaaɠwɛsu 1 é li 12 ʋɔ).

2 Zooi ɠaaɠwɛɛ vai, (gaaɠwɛsu 13 é li 21 ʋɔ).

3 Zozuwe ná-eteai ɠaaɓelagi, (gaaɠwɛsu 22 é li 24 ʋɔ).

GALA ge zooi veeni ná-nuɓusɛiti zea, é ná-minazeɠegi laazeelini, nii é boni ti-mɛmɛwolani bɛ, é niinɛ ga Moize maaʋele.

GALA ta Izelayɛle nuiti zɔɠɔzuʋɛ, é lo Kanaan yooi vai ʋa, faa ʋe bɔɔlɔai, eɠɛ ti ɠula vai Ezipete yooi zu. Ti ɠula vai Ezipete yooi ʋa, GALA ɓɔɠɔi ɠa é ti maaloboni, é kɔɔi ɠɔ ná-nuɓusɛiti bɛ, ti li luɠɔma pilɛ sɔlɔɔgai zu.

Zooi ɠaaɠwɛɛ vai, nii sɔlɔɔgai, ta nii é la dɛ zɔlɔɔni, é ʋa ve ɛsɛ gilagilagi ya, naa ɠa GALA ná-nɛɛbɛi lɛɛzu, ga Izelayɛle nuiti pɛ ge ɓɔɠɔ you zɔlɔɔ ga tɔnɔ. Naama ɠisiɛi ɠa de adaʋɛti daaseigiti kalasu la, gaaɠwɛsui tanigaani su (gaaɠwɛsu 13, 15 ta 16 zu).

Kanaan yooi zo fai, ta gaaɠwɛɛ vai, ɠa GALA ná-wooɠɛɠiladai lɛɛzu, ná-minazeɠegiti daazeeli vai zu, kɛlɛ Zozuwe ná-sɛʋɛi ɠa dɛɛzu ɓalaa ga kɛni nuɓusɛiti ti zɛbɛzeɠe. Izelayɛle nuiti sei vai zii ɠiligiti saama, niiti ti la GALA kwɛɛ, naa ɠɛni ga faaɓaagi, é ti li kidaaleʋelalai ma. Naa ɠa é kɛɛni Zozuwe nuiti gaalɛɛni ba Sikɛme, ti minazeɠe ʋolu ga niinɛ, naa ɠa bogai ga kpɔɛ ɠaaɓelagi gaaɠwɛsu 24 zu. Nuɓusɛiti ti minazeɠeni ga ti botii ɠɛ GALA bɛ. Izelayɛle nuiti, ta ta-yooi ná-faa ʋɔlɔmai, ma ɓɔɛzuɠulai lɔɔzeizuʋɛ ɠana, siɛnɔpɛ su kɛni Izelayɛle nuiti ti loo ɠisu ga ziimazeɠegi ti boni, ti lɔɔ ʋa faaɓaagi zu, kɛni ti naa laazeeli.

1

Zozuwe zei vai
nuɓusɛiti unda

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize zaa ʋoluma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Nun ná-doun zunui Zozuwe ma, Moize ná-kpɔba nui: 2 «Nà-botiɠɛ nui Moize zaa. Niizu, ɠɛʋele ɓɛtɛna, ɗa-o, niima nuɓusɛiti-yo, wo Zuludɛn ɓudɛ, wo lɔ zooi naa zu, nii gè feezu Izelayɛle nuiti zea. 3 Adaʋɛ nɔpɛ wo-ɠɔɠɔi a lona ná ma, gè miná vea wo ʋɛ, eɠɛʋelei gè boni la Moize ma. 4 Wa-yooi ɠa zo teʋebai ma, eyɛsu é zeeli Liɓan ɠizeiti ma, ta ziɛ wolai Ufelate, Ɠɛte nuiti ta-yooi kpein ka ɠɛ su, é zei Kpoloɗɛ Wolai ʋa, folo liizu ʋelei. 5 Nu nɔpɛ ge la loga è luɠɔ, è-zii ma voloi pɛ su. Nà ɠɛ è ʋa, eɠɛʋelei gè ɠɛni la Moize ʋa, gè la yeeɓega è ʋa pɛ, gè la ɠɛlɛa è ʋa ɲɛgɛlɛin. 6 Yiilɔɔ, è zɛbɛzeɠe, mazɔlɔɔ è-zaalai zu ɠa niima nuɓusɛiti ti zooi zɔlɔɔsu da ga tɔnɔ, nii gè ma minazeɠe boni ti-mɛmɛwolani bɛ, ga nà feezu ti ya. 7 Kɛni nɔ è yiilɔɔ, è zɛbɛzeɠe ga pagɔ, è ɠolo tɔ gooi kpein bɛ, nii nà-botiɠɛ nui Moize sɛʋɛni è ʋɛ, è ziɛ la, è mina zeɠe ba, è ʋa li ga yeeza, ɓaa ɠɔʋɛi, naazu ɗa zobo sɔlɔɔ fai kpein su, è kɛɛzu. 8 È ɗa tɔ sɛʋɛi nii ɠala, è ɗa yɛpɛ ga su wooiti, è ɠisiɛ ti zu folo ʋɛɛ kpidi ʋa, naa ɠa a kɛ è ɠolo su wooi pɛ bɛ, mazɔlɔɔ názu ɠa è-ɠɛɛvaiti suɓɛtɛzu la, è zobo sɔlɔɔ fai kpein su, è kɛɛzu. 9 Gè la boni è ma ɓaa ga, yiilɔɔ, è zɛbɛzeɠe? Mina lua ani nɔpɛ ba, è zasu mina ɓali, mazɔlɔɔ nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI, nà ɠɛ è ʋa, ʋɛ nɔpɛ è liizu ná.»

Zuludɛn ɓudɛ vai
ma ɠɛʋele ɓɛtɛi

10 Zozuwe niima leveiti feeni nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti zea, é ɠɛ ti ma: 11 «À ziɛ ade-ʋuuzuʋɛ ná pɛ, wo devei ve nuɓusɛiti zea, ga ti daamianigi ɠɛʋele ɓɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, mazɔlɔɔ folo saʋagɔ ʋoluma, wa Zuludɛn nii ɓudɛzu, wo li, wo zooi zeɠe ga wɔnɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu.»

12 Zozuwe ɓɔɛni Luɓɛn ná-bolodai ʋɔ, ta Gade ná-bolodai, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ, é ɠɛ ti ma: 13 «À ɠizɛ devei zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize feeni wo ya, é ɠɛ wo ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI zooi vea wo ya, é dooɠogi ve wo ya.› 14 Wo-anzaiti, ta wo-lointi, ta wa-loganiiti ta yɛ Zuludɛn ʋoluʋɛ folo ɠulazu ʋelei, zooi naa zu nii Moize feeni wo ya, kɛlɛ zunuiti kpein, ti ga kɔɔɠɔ nuiti, wa ɓudɛ, wo lo wo-ɠɛɛleaiti untuɠɔ kɔɔmaʋɛ, wo yeeve ti ʋɛ, 15 eyɛsu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI dooɠo fe ti ʋɛ ga wo ɠɛʋele, ti zooi naa zɔlɔɔ, nii é feezu ti ʋɛ. Naa ʋoluma, wa ɠale ma niina wɔnɔ ma yooi zu, wo zei ná pɛ, Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize boni la.»

16 Ti Zozuwe wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Devei kpein è fea, gá naa kpein so, ʋɛ nɔpɛ è gi leʋesu ná, gá li miná. 17 Gá ɠolo è ʋɛ, eɠɛʋelei gi ɠoloni la Moize ʋɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI ɠɛ è ʋa, eɠɛʋelei é ɠɛni la Moize ʋa. 18 Zɔi nɔpɛ a ɓakana ɗa-ɠundiɠilai laalɔɠɔma, é la ɠoloni ɗa-leveiti kpein bɛ, ta naama nui ʋaa. Yiilɔɔ nɔ, è zɛbɛzeɠe!»

2

Zeeliko zuʋɛtɛ fai

1 Nun ná-doun zunui Zozuwe nɛnɛ felegɔ leʋeni dɔɔɠuzu, ti zeɠe Akasia nɛmɛi zu, é ɠɛ ti ma: «À li, wo zooi zuʋɛtɛ, ta Zeeliko ɓɔɔɓɔ.» Ti liini, ti ɲi koloɠolo anzanui ta ná-pɛlɛi wu, nii daaseigi ɠɛni ga Laɠaɓe.

2 Ti ɠɛni Zeeliko masagi ma: «Wɛlɛ, Izelayɛle nuiti seeliʋɛ ʋɛ kpidii, ga ti zooi zuʋɛtɛ.» 3 Zeeliko masagi keelai leʋeni Laɠaɓe ma, é ɠɛ ma: «Zunuiti fe gi ya, ti ɲiai ɗa-ʋɛlɛi wu, mazɔlɔɔ zooi zuʋɛtɛ fai ɠa ti ʋaai ma.» 4 Kɛlɛ anzanui zunu felegɔiti seɠeni, é ti lɔɔɠu, é ɠɛ ma: «Gaamazu, zunui naati ti ʋaani pɔ̀ bɛ, kɛlɛ gè la ɠɛni ti-zeɠezu ɠwɛɛ. 5 Siɠi daaʋɛ laaɠulu ziɛgi zu, fitilimaʋɛ, ma zunuiti ti ɠulani, ti li, gè la kwɛɛ, ʋɛ ti liai ná. À suvilɛ, wo ʋilɛ ti ʋolu, wa ti ɠɔɠɔzumɛɛnsu.»

6 Tɔun é ti lɛɛni pɛlɛ ɠɔmaʋɛ dooɠo bosuʋɛ, é ti lɔɔɠu geze ɓaku ziɠigi wu, nii é kɛʋele ɓɛtɛni ɓɔɠɔ ʋɛ ná-pɛlɛ ɠɔmaʋɛ. 7 Masagi ná-keelaiti ti ʋilɛni ti ʋolu pelei naa zu, nii é liizu Zuludɛn maaleʋesu ʋelei. Ti ɠulani nɔ taai ʋa feya, ti siɠigi laaɠulu ti ʋolu ʋelei.

Laɠaɓe ta nɛnɛ felegɔiti
ta-woolaamai

8 Laɠaɓe lɛɛni pɛlɛ ɠɔmaʋɛ dooɠo bosuʋɛ, é ma wɛɛinti ka, aisa ti ʋa la. 9 É ɠɛni ti ma: «Gè kwɛɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI niima yooi veeʋɛ wo ʋɛ, dualuagi gi zoga, ʋɛ yɔɠɔzuʋɛ nuɓusɛiti kpein sasu ɠa ɓalizu wo luɠɔ. 10 Mazɔlɔɔ gi mɛnini ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Seeli Kpoloɗɛi vɔɔni su wo luɠɔ, siɛgi zu wo ɠulani la Ezipete yooi ʋa. Gi naa mɛnini, ʋelei wo Amɔɔl nuiti ta-masa felegɔiti soni da, Siɠon ta Wɔge, ti ɠɛni masadai ɠɛɛzu Zuludɛn ʋolu ʋelei, folo ɠulazu ʋelei, wo ti zuwuɠaaleʋe ta ta-nuɓusɛiti, wo ta-yooi ɠoloɠolo. 11 Gi naama vaiti mɛnigai ma, gi iɲɔ ge leʋea. Nu nɔpɛ zii la lɔa, é ʋa lo wo luɠɔ. Tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa é ga GALA, geeɠɔlɔgi zu ta zooi ma. 12 Niizu, à ɠonana bɛ̀, Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu, ga faanɛɛi gè kɛai wo ʋɛ, wa buuɠwɛɛ, wa ɓalaagi wo faanɛɛ ɠɛ nà-pɛlɛyeɠei ʋɛ. À poogi ta ve zèa, nii nà la da. 13 À minazeɠe bɛ̀ ga wa kɛ̀ɛ yɛ vulua, ta dèe, ta kɛ̀ɛ ná-dointi, ta tɔnɔiti kpein, wo la vaa bu, gi ʋa za.» 14 Zunui niiti ti ɠɛni ma: «Ni nɔ wo la gi maalɔɔni, gi ɠonaa gi-yɛnvui ma, gá ɠɛ ga wooɠɛɠila nu gá-minazeɠegi zu, gá ɠɛ ga faanɛɛ wuuɠwɛɛ nu è ʋɛ, siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi veezu la gi ʋɛ.»

15 Laɠaɓe ná-pɛlɛi ɠɛni loni taai ma ziɠigi ʋa, siɠigi ɠoozuʋɛ ɓɔɠɔi ɠa é ɠɛni zeini ná. Naa ɠa é kɛɛni, é zooni é zunu felegɔiti kula fenɛtɛlɛi laaʋɛ, é ti yei ga galui. 16 É ɠɛni ti ma: «À li ga gize yooi zu ʋelei, ni naa laade, wo la ɠulaa wo ɓɛɛ nuiti zea. À lɔɔɠu ná folo saʋagɔ laawu, eyɛsu ti ɠale ma. Naa ʋolu, wa pele zo niina.» 17 Zunu felegɔi naati ti ɠɛni ma: «Wɛlɛ, ʋelei gá minazeɠegi a yɛ ma la, nii è boga ga gi kɛ è ʋɛ, faa la ɠɛa gi ʋa: 18 Aisa gi ʋa ʋa zooi zu, galu ɓɔigi nii ɠili fenɛtɛlɛi laaʋɛ, nii gi ɠulaai daaʋɛ, gi ʋilɛ, è è-ɠɛɛ, ta è-lee, ta è-ɠɛɛleaiti, ta ɗa-ʋɛlɛyeɠei kpein gaalɛ ba ɗa-ʋɛlɛi wu. 19 Nu nɔpɛ a ɓudɛna ɗa-ʋɛlɛi ma ɓofalagi maazu, é ɠula eteaʋɛ, naa ma ɲamai ɠa la tɔ ɓɔɠɔi unma, faa la ɠɛa gi ʋa. Kɛlɛ ni gá yeevɔɔɠuna naa taɠila kpalaa ba, niiti ti è ʋa pɛlɛi wu, naa ma ɲamai ɠa la gi unma. 20 Ni ɗa gi maalɔɔna, faa la gi ʋa, é lo konai ʋa, gi bogai è ʋɛ.» 21 É ɠɛni ti ma: «É ɠɛ, eɠɛʋelei wa-minazeɠegi la!» É ɓeni ti ʋa, ti li. É galu ɓɔigi ɠilini ná-fenɛtɛlɛi laaʋɛ.

22 Ti liini, ti zeeli gize yooi zu, ti yɛ ná, eyɛsu folo saʋagɔ, eyɛsu ti ɠaiziɛ nuiti ti ɠale ma. Ti ɠaiziɛ nuiti ti ti ɠaiziɛni pele ɠobaʋɛ ná pɛ, ti la ti ɠaani. 23 Zunu felegɔiti ti yeini ʋolu, ti zeɠe gize yooi zu, ti Zuludɛn ɓudɛ. Ti zeelini Zozuwe ʋɔ bɛ, Nun ná-doun zunui, ti ʋoluvaawo ma ga nii kpein é ziɛni. 24 Ti ɠɛni Zozuwe ma: «Gaama ʋe, Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi kpein feeʋɛ ade ʋɛ, mazɔlɔɔ zooi zu nuɓusɛiti kpein sasu ɠa ɓalizu ade luɠɔ.»

3

Zuludɛn ɓudɛ vai

1 Zozuwe wuzeɠeni poluma zobui, ta Izelayɛle nuiti kpein ti zeɠe ti-ʋuuzuʋɛ Akasia nɛmɛi zu, ti li, ti ʋu Zuludɛn ziɛlaʋɛ, ti ɲi miná, aisa ti ʋa ɓudɛ. 2 Folo saʋagɔ ʋoluma, nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti ti ti-ʋuuzuʋɛ maaɠakuni, 3 ti devei niiti fe ti ya: «Siɛgi zu wa zalaɠa ɠula nuiti kaana la, Leevi nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠeai, wa zeɠe niina wo-ʋuuzuʋɛ wo ná, wo ʋilɛ ti ʋolu. 4 Wa zɔɠɔzu ɠɛ ɓɔɠɔ ʋa wa minazeɠe kesui, ga kilo ɠila. À mina maaɓuɠa ba. Wa pelei ɠwɛɛ naazu, nii wa ziɛ la, mazɔlɔɔ kaipa wo la dɛ ziɛni ga ná ʋelei.»

5 Zozuwe ɠɛni nuɓusɛiti ma: «À ɓɔɠɔ ɲade, mazɔlɔɔ lina, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa laavɔɔ vaa wolaiti kɛɛzu wo zaama.» 6 É ɠɛni zalaɠa ɠula nuiti ma: «À minazeɠe kesui zeɠe, wo lo nuɓusɛiti tuɠɔ siɛi zu.» Ti minazeɠe kesui zeɠeni, ti lo nuɓusɛiti tuɠɔ.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Za nɔ, nà tɔɔzeizu ga è wɔɔlɔa Izelayɛle nuiti gaazu, ti kwɛɛ ga nà ɠɛɛzu è ʋa, eɠɛʋelei gè ɠɛni la Moize ʋa. 8 Devei nii ve zalaɠa ɠula nuiti zea, niiti ti minazeɠe kesui zeɠezu, ga ta zeelina Zuludɛn ziɛ wolai laaʋɛ, ti-ɠɔɠɔi a lona ziɛi wu, ti lo miná.»

9 Zozuwe ɓɔɛni Izelayɛle nuiti kpein pɔ, é ɠɛ ti ma: «À maaɓuɠa, wo woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI laawooiti ma. 10 Pɛtɛ ʋelei wa kwɛɛ da ga zɛnvu su ƓALAGI, toɠa wo zaama, toɠa Kanaan nuiti kpɛ wo luɠɔ, ta Ɠɛte nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Feeleeze nuiti, ta Giilegase nuiti, ta Amɔɔl nuiti, ta Yeeɓuse nuiti: 11 Eteai pɛ Maliɠii ná-minazeɠe kesui ɠa Zuludɛn ɓudɛzu wo ɠaazu. 12 À yeelo zunu puugɔ maazu felegɔ (12) ʋa niina, Izelayɛle wolodaiti su, boloda ɠila, nu ɠila. 13 Siɛgi zu zalaɠa ɠula nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI, eteai pɛ Maliɠii ná-minazeɠe kesui zeɠezu, naati ti-ɠɔɠɔi ʋilɛsu la Zuludɛn wu, ziɛ wolai ɠa leʋesu fele, ziɛi é zeɠezu maazu ʋelei, naa ɠa lo, gaalɛ ba eɠɛ siɠigi.»

14 Nuɓusɛiti ti ta-zeɠe ɠotaiti pɛɛni su, Zuludɛn ɓudɛ vai zu. Zalaɠa ɠula nuiti ti minazeɠe kesui zeɠeni, ti lo ti luɠɔ. 15 Molo leʋe ziɛgi zu ɠɛni de, Zuludɛn a ɗa ve yeenɔpɛ, é ɓudɛ ma ɠakegiti maazu. Siɛgi zu zalaɠa ɠula nuiti ti minazeɠe kesui zeɠezu la, ti-ɠɔɠɔi maayɛɓɛni la ziɛi wu, 16 ziɛi nii é ɠɛni yeizu, é ɗa zeɠe maazu ʋelei, naa zuzoni, é la mɔ ɠɛni yeizu, é loni gaaɠooza eɠɛ siɠigi, é li ɠoozama, é zo Adame taai ma, é li Saaletan ʋele. Kɛlɛ tɔun, buu ʋelei, ziɛi nii é yeizu Kpoloɗɛ Wanai ʋɔ pelei, Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu, naa ɠɛni yeizu, eyɛsu é vɔ. Nuɓusɛiti ti leʋeni Zeeliko letemaʋɛ. 17 Zalaɠa ɠula nuiti ti ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠezu, ti loni Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, ná vɔai. Ti yɛni loni ná kpaan, eyɛsu nuiti kpein ti leʋe, ti-ɠɔɠɔi maavɔai.

4

Kizɛsu ɠɔtu
puugɔ maazu felegɔiti (12)

1 Nuɓusɛiti kpein kpegai ma ga Zuludɛn ɓudɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: 2 «À yeelo zunu puugɔ maazu felegɔ (12) ʋa, boloda ɠila, nu ɠila. 3 À bo ti ma, ti li, ti kɔtu puugɔ maazu felegɔ (12) zeɠe, Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, ʋɛ zalaɠa ɠula nuiti ti ɠɛa loni ná, wo li ga tiye adaʋɛ wo ɲiizu ná, za ɓidii.»

4 Zozuwe zunu puugɔ maazu felegɔiti (12) tolini, niiti é yeeloni ti ʋa, Izelayɛle nuiti saama, boloda ɠila, nu ɠila, 5 é ɠɛ ti ma: «À leʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠakalaʋɛ, wo li Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, wo ɠilagilagi kɔtui ɠaiziɛ, é da ɠɔma, wo seɠe ga Izelayɛle wolodai liegɔi, 6 naa ɠa a kɛ, é ɠɛ ga poogi wo zaama. Siɛnɔpɛ su wo-loun zunuiti ta wo ɠaazaɠana la ga: ‹Niima ɠɔtuiti ta ga leeni wo ʋɛ?›, 7 wa ɠɛ ti ma: ‹Zuludɛn leʋeni su fele Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui luɠɔ, siɛgi zu é ɠɛni ziɛ wolai ɓudɛzu la. Niima ɠɔtuiti ta ga ɠizɛsui Izelayɛle nuiti kpein bɛ eyɛsu ɠɔ, é dɛɛ ga Zuludɛn leʋeni su fele.› »

8 Izelayɛle nuiti ti naa ɠɛɛni, nii Zozuwe boni ti ma. Ti kɔtu puugɔ maazu felegɔ (12) zeɠeni Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, kɔtu ɠilagila Izelayɛle wolodai ɠilagilagi ʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI dɛɛni la ga Zozuwe. Ti liini ga tiye ti-ʋuuzuʋɛ, ti ti la ná. 9 Zozuwe kɔtu puugɔ maazu felegɔ (12) ɠiligaa loni Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, ʋɛ zalaɠa ɠula nuiti ti ɠɛni loni ná, niiti minazeɠe kesui ɠɛni ti ya. Kɔtui naati ta ná zaaɠaza.

10 Zalaɠa ɠula nuiti ti ɠɛni minazeɠe kesui zeɠezu, ti yɛni loni Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, eyɛsu devei nii kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI boni Zozuwe ma, nuɓusɛiti ti naati kpein kɛ. Zozuwe deveiti kpein kɛɛni, eɠɛʋelei Moize feeni la zea. Nuɓusɛiti ti ɠaazuvilɛni, ti leʋe. 11 Siɛgi zu nuɓusɛiti kpein ti leʋeni da ziɛ ʋolu ʋelei, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ta zalaɠa ɠula nuiti ti leʋeni, ti lo nuɓusɛiti untuɠɔ. 12 Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ, naati ta-zunuiti ti ɠɛni ziɛzu Izelayɛle nui zɔiti tuɠɔ, ti maaɠiliai ga kɔɔɠɔ zɔɔlaiti, eɠɛʋelei Moize ma levei veeni la ti ya. 13 Kɔɔɠɔ nu waaʋuunaanigɔ (40 000) ɠɛɠala, ti maaɠiliai ga kɔɔɠɔ zɔɔlaiti, naati ka ti liini kɔɔɠɔ vai ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, Zeeliko nɛmɛi zu. 14 Naama voloi, Ɠɔoɠɔ GALAGI Zozuwe wɔɔlɔni Izelayɛle nuiti gaazu, ti unfema veeni ná-kundiɠilai ʋɛ, eɠɛʋelei nɔ ti kɛɛni la Moize ʋɛ, sii ma voloi pɛ su.

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: 16 «Devei ve zalaɠa ɠula nuiti zea, ti zeele woo ɠesui zeɠezu, ti lɛ, ti ɠula Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ.» 17 Zozuwe naama levei veeni zalaɠa ɠula nuiti zea, é ɠɛ ti ma: «À lɛ, wo ɠula Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ.» 18 Siɛgi zu zalaɠa ɠula nuiti, niiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠezu, ti ɠulani la ziɛ laazuʋɛ, ti-ɠɔɠɔi lo kakei ma, Zuludɛn ɗɛi laani su ʋolu, é náti pɛ daave, é ɗa yei, eɠɛʋelei é ɠɛni la pɔlɔmazu.

19 Nuɓusɛiti ti Zuludɛn ɓudɛni, alu mɔungi ma volo puugɔi ma. Ti liini, ti ʋu Gilegale, Zeeliko ɠwɛpelemaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei. 20 Kɔtu puugɔ maazu felegɔiti (12) ti ti zeɠeni Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, Zozuwe naati toni Gilegale. 21 Naa ʋolu é ɠɛni Izelayɛle nuiti ma: «Ni yeei ta, wo-mavofodaiti ti ti-ɠɛɛni gaazaɠasu da ga kɔtui niiti ta ga leeni? 22 Wa gaalɛ ga tiye, ʋelei Izelayɛle nuɓusɛiti ti Zuludɛn ɓudɛni la ga ɠɔɠɔa vɔɔi, 23 mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI Zuludɛn vɔɔni su daazuʋɛ, eyɛsu wo leʋe, eɠɛʋelei é kɛɛni la ga Seeli Kpoloɗɛi gi luɠɔ, nii a kɛ gi ɓudɛ. 24 É naa ɠɛɛni, nii a kɛ eteai zu nuɓusɛiti kpein ti kwɛɛ ʋelei ná-zɛbɛi wɔɔlɔai la, naa ɠa a kɛ wa ɓalaagi wo lua Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋa, wo ɗa dɛbi.»

5

1 Amɔɔl nuiti ta-masagiti kpein ti zeini Zuludɛn folo liizu ʋelei, ta Kanaan masagiti ti zeini Kpoloɗɛ Wolai laaʋɛ, ti mɛnini ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Zuludɛn vɔɔni su Izelayɛle nuiti tuɠɔ, eyɛsu ti leʋe. Ti iɲɔ ge leʋeni, nu nɔpɛ zii la ɠɛni lɔɔni, é ʋa lo Izelayɛle nuiti tuɠɔ.

Buzeɠe niinɛgiti
tati fai pɛlɛʋolu

2 Naama ziɛgi zu nɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Kɔtuiti kpɛtɛ ga boɠai, é tatipɛlɛʋolu vai lɔɔzei ʋolu Izelayɛle nu niinɛi niiti ta-vaa zu.»

3 Zozuwe kɔtuiti kpɛtɛni ga boɠai, é Izelayɛle nuiti tatini pɛlɛʋolu gizei ɠobaʋɛ, Alalɔte (nii poluʋɛ ga «tatipɛlɛʋolui»). 4 Pɛtɛ, lee vaa zu Zozuwe ti latini pɛlɛʋolu: Zunui nii kpein ná-konagi zeelini kɔɔɠɔ vai ma, ti ɠulani Ezipete yooi zu, naati pɛ ti zaani pelei zu, teʋebai zu, ti ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa. 5 Ti pɛ ti latini pɛlɛʋolu. Kɛlɛ zunu loin kpein é zɔlɔɔni pelei zu, teʋebai ɓudɛ ziɛgi zu, ti ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa, nu la ɠɛni naa tanɔpɛ tatini pɛlɛʋolu. 6 Izelayɛle nuiti ti yɛni ziɛzu teʋebai zu, é ɠɛ ga kona ʋuunaanigɔ (40), eyɛsu zunuiti, ma ɠɛɠalamaiti, niiti ti zeelini kɔɔɠɔ vai ma, ti ɠulazuʋɛ Ezipete yooi ʋa, naati ti za. Tɔɔzei ti la ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi zoni. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠonani ga é la ti yɛga ná, ti ʋa zooi naa ɠa ga ɠaazu, nii é minazeɠeni, é ɠona ná-faa zu ti-mɛmɛwolani bɛ, ga é fe ade ʋɛ, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná. 7 Ti-loun zunuiti ka é ti zeini ti-ʋotogi zu. Zozuwe ti latini pɛlɛʋolu, tɔɔzei ti la ɠɛni dɛ latini pɛlɛʋolu, ta-ziɛ wo siɛgi zu teʋebai zu.

8 Siɛgi zu ti zunuiti pɛ tatini da pɛlɛʋolu, ti yɛni ada ɠilagi, ti-ʋuuzuʋɛ, eyɛsu ti ɠɛdɛ. 9 Naa ʋoluma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Za, gè Ezipete unfegi zeɠea wo ɠaazu.»

Naa ɠa é ba, adaʋɛ ná laaseigi ʋɛɛni ga Gilegale.* Daaseigi naa ɠa é ba zaaɠaza.

Pake fɛtii
ta manegi ɓe fai

10 Siɛgi zu Izelayɛle nuiti ti ɠɛni ʋuuni la Gilegale, ti Pake fɛtii ɠulani alugi ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14) ma ɓɔkɔi, Zeeliko nɛmɛi zu. 11 Poluma voloi nɔ, ti zooi ʋa lɔnɔgi ta miini, ɓului nii lɛʋɛ la su, ta ani ɠae ɠeegai. 12 Poluma voloi nɔ ɠa manegi ɓeteʋeni la ʋuu vai ʋa, tɔɔzei ti ɠɛni zoosu ti ɠɔnɔ sɔlɔɔ ga zooi zu ziinziin ganigiti ma waaiti. Mane ge la mɔ ɠɛni ná Izelayɛle nuiti bɛ, ti ɠɛni niina Kanaan yooi zu ziinziin ganigiti miizu naama ɠonagi.

Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔ ɠundiɠii
ʋaa vai

13 Foloi ta, Zozuwe ɠɛni Zeeliko ɠobaʋɛ, é ɠaazuwuzeɠeni, é zunui ta ɠa, é loni kakalaʋɛ, ná-boɠa zɔkpɔi ɠulaai maalaɠagi zu, é zoni zea. Zozuwe maaɓuɠani ba, é gaazaɠa, é ɠɛ ma: «Ɗa ga gá-nui ta, ɓaa gi zili nuiti ti ta?» 14 Zunui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa-o. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔ ɠundiɠii, unkula ʋele ɠa gè su.»

Zozuwe nɔkɔni, é unpilɛ zooi ma, é ɠɛ ma: «Màliɠii, nà ga ɗa-wotiɠɛ nui, ɗa-levei ɠa ga ɓɛgeleni?» 15 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔ ɠundiɠii gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɗa-zaʋalagiti kula ɠɔɠɔa, mazɔlɔɔ adaʋɛ è loni ná, naa ɲadegɛ.» Zozuwe gooi zoni, é kɛ ɠana.

6

Zeeliko zo fai
Izelayɛle nuiti bɛ

1 Zeeliko taai laaɠuluni kpekpe, Izelayɛle nuiti maaʋele ma. Nu la ɠɛni lɛɛzu, nu la ɠɛni ɠulazu. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Wɛlɛ, gè Zeeliko lɔa è yeezu, ta ná-masagi, ta ná-kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti kpein. 3 Folo lɔzita laawu, ɗa-o, ɗa-ɠɔɔɠɔ nuiti-yo, folo-o-folo wa ɗa lati taai ma, naa ɠɛ ɠila folo ɠila. 4 Zalaɠa ɠula nu lɔfela, niiti baala minɛ ʋuʋugi ti ɠilagilagi ya, naati ta lo minazeɠe kesui luɠɔ. Folo lɔfelasiɛi, wa lati taai ma, ná ɠɛ lɔfela, zalaɠa ɠula nuiti ta puʋugi vɛ niina. 5 Siɛgi zu nuɓusɛiti ti baala sinɛ ʋuʋugi vɛ wooi mɛnisu da suɠoozaai, ɛsɛ pɛ ka kpeei loo ʋɔɔma, taai ma ziɠigiti ta wolo gaamago nɔ. Nuɓusɛiti ta taai zo, ɛsɛ ge lɔ ga letegi.»

6 Nun ná-doun zunui Zozuwe zalaɠa ɠula nuiti tolini, é ɠɛ ti ma: «À minazeɠe kesui zeɠe, zalaɠa ɠula nu lɔfela baala sinɛ ʋuʋu dɔfela zeɠe, ti lo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui luɠɔ.» 7 Naa ʋoluma é ɠɛni nuɓusɛiti ma: «À li, wo lati taai ma, kɔɔɠɔ zunu ɠɛzɛɠɛzɛgiti kpein ti lo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui luɠɔ.»

8 Nuɓusɛiti ti kɛɛni, eɠɛʋelei Zozuwe devei veeni la. Zalaɠa ɠula nu lɔfelaiti, ti puʋu dɔfelaiti seɠeni, kpɛtɛai ga baala sinɛ minɛiti. Ti loni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui luɠɔ, ti tɔɔzei ga puʋugi vɛa. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ʋilɛni ti ʋolu. 9 Kɔɔɠɔ nui tanigaa ti ɠɛni loni zalaɠa ɠula nuiti tuɠɔ, niiti ti ɠɛni puʋugi vɛɛzu, ta kɔɔɠɔ nui zɔiti ti ʋilɛni kesui ʋolu. Ti ɠɛni ziɛzu puʋugi wooi ma. 10 Zozuwe naama levei veeni nuɓusɛiti zea, é ɠɛ ti ma: «À mina kpee loo pa, nu mina wo woomɛni, woo ɠila kpalaa mina ɠula wo-laaʋɛ, eyɛsu foloi nà devei ve la wo ya, ga wo kpeei loo. Wa wooɠula niina.» 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui latini taai ma, ná ɠɛ ɠila. Naa ʋolu ti liini ti-ʋuuzuʋɛ, ti ɲi ná kpidii.

12 Zozuwe wuzeɠeni ga sobuzobui. Zalaɠa ɠula nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠeni. 13 Zalaɠa ɠula nu lɔfelaiti, ti puʋu dɔfelaiti seɠeni, niiti ti ɓɛtɛai ga baala sinɛ minɛiti, naati ti ʋilɛni pelei zu mɔnɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui luɠɔ, ti ɗa ti vɛ. Kɔɔɠɔ nui tanigaa ti loni ti luɠɔ, kɔɔɠɔ nui zɔiti ti ʋilɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ʋolu. Ti ɠɛni ziɛzu puʋugi wooi nɔ ma. 14 Ti latini taai ma, ná ɠɛ ɠila, foloi velesiɛi. Naa ʋolu ti ɠale ma ti-ʋuuzuʋɛ. Ti kɛɛni ɠana nɔ folo lɔzitai kpein su.

15 Foloi lɔfelasiɛi ma, ti wuzeɠeni ga gosui, ti lati taai ma, ná ɠɛ lɔfela ɠana nɔ. Naama volo ɠila kpegi nɔ ti latini taai ma ga dɔfela. 16 Dɔfelasiɛi ma, zalaɠa ɠula nuiti ti puʋugi vɛɛni, Zozuwe ɠɛni nuɓusɛiti ma: «À kpeei loo, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI taai vea wo ʋɛ! 17 Taai ɠa ɠulazu ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta su aniiti kpein. Kɛni koloɠolo anzanui Laɠaɓe ɠila kpe nɔ ɠa a yɛ vulua, ta niiti kpein ta ɠɛ ba ná-pɛlɛi wu, mazɔlɔɔ toɠa é zunuiti dɔɔɠuni, niiti ade ti leʋeni. 18 Kɛlɛ à dama! À ɓɔɠɔ zo, wo dama ga nii maaɲɛɛi ba Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. À mina naa tanɔpɛ seɠe, nii maaɲɛɛi ba, wo ʋa Izelayɛle ʋuuzuʋɛ lɔ nimizai zu, wo ʋa maanɔɠɔi ʋɛɛ ba. 19 Walii kpein, ta zanugi, ta kɔlu ɓɔi sɔɔlaiti, ta kɔlu zɔɔlaiti, naa kpein feeʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Ta ʋuuzu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-naavolo makɛsuʋɛ.»

20 Ti puʋugi vɛɛni. Nuɓusɛiti ti mɛnigai ma, ti kpeei looni, ti wooɠula la, siɠigi woloni gaamago nɔ. Nuɓusɛiti ti ʋilini taazuʋɛ, ɛsɛ ge lɔ ga letegi, ti taai zo. 21 Ti taai zu nuɓusɛiti pɛ suwuɠaaleʋeni, zunuiti ta anzanuiti, nu niinɛiti ta nu ʋɔlɔiti. Anɛɛ nikɛiti pɛ ka ti ti zuwuɠaaleʋeni, ta baalagiti, ta soovalegiti.

Laɠaɓe ta ná-nuiti makɛ fai

22 Zozuwe ɠɛni zunu felegɔiti ma, niiti ti zooi zuʋɛtɛni: «À li koloɠolo anzanui ná-pɛlɛi wu, wo anzanui naa ɠula, ta nɔnɔiti kpein, eɠɛʋelei wo minazeɠeni la bɛ, wo ɠona.» 23 Zunu felegɔiti ti liini zou zuʋɛtɛ fai ma, naati ti liini, ti Laɠaɓe ɠula, ta kɛɛɠɛ, ta dee, ta kɛɛɠɛleaiti, ta nɔnɔiti kpein, ti ná-nuiti pɛ kula. Ti ɓaa ti maazu, ti ti ʋu Izelayɛle nuiti puuzuʋɛ ʋoluʋɛ. 24 Ti taai ɠalani, ta nii kpein é ɠɛni ná. Kɛni walii, ta zanugi, ta kɔlu ɓɔi sɔɔlaiti, ta kɔlu zɔɔlaiti, ti naati puuni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-naavolo makɛsuʋɛ. 25 Zozuwe koloɠolo anzanui Laɠaɓe yɛnvui makɛni, ta ná-pɛlɛyeɠei, ta niiti kpein ti ɠɛni ga nɔnɔ. É zeini Izelayɛle nuiti saama eyɛsu zaaɠaza. Mazɔlɔɔ é keelaiti dɔɔɠuni ga pagɔ, niiti Zozuwe ti leʋeni Zeeliko ʋɛtɛ fai ma.

26 Naama ziɛgi zu, Zozuwe niima ɠonai woni, é ɠɛ ma:

«Naama zunui ɠa ga foovoo nu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu,

nii a wuzeɠe, é ɠɛ é Zeeliko taai lo ʋolu.

Ná-doun zunu mɔungi yɛnvui ɠa

a yɛ buulaagi ma yeɠei wɔɔ vai zu.

Ná-doun zunu ɠaaɓelagi yɛnvui ɠa

a yɛ kpogiti too vai zu.»

27 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ʋa, tɔɠɔi ɠulani zooi pɛ su.

7

Akan ná-kotoi

1 Izelayɛle nuiti ti wooʋalada vaa wola ɠɛɛni, é lo aniiti ba, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛi ʋɛɛni ti ʋa, ga nu mina ta zeɠe. Zuda ná-bolodai zu nui ta, nii daa ga Akan, Kaalemi ná-doun zunui, nii é ga Zaɓedi ná-doun zunui, Zaɓedi nɔnɔ ma ɠɛɛɠɛi ɠɛni ga Zeela. Akan naa ɠa é ma anii tanigaa zeɠeni ɓɔɠɔ ʋɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI wola yiiɠaawanani Izelayɛle nuiti ma.

2 Zozuwe yɛni Zeeliko, é zunuiti teʋe Ayi taazuʋɛ, Ɓɛte-Avɛn ɠobaʋɛ, Ɓeetɛle folo ɠulazu ʋelei, é valini ti ma ga ti ma yooi zuʋɛtɛ. Nɛnɛgi naati ti liini, ti Ayi ʋɛtɛ. 3 Ti ɠaleni ma Zozuwe ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Nuɓusɛi kpein ge mina li, zunu waafelegɔ (2 000) ɓaa waasaʋagɔ (3 000) nɔ li, ta vɔni Ayi ma. Mina nuɓusɛi kpein kpɔlɔ, de-zakpeɲɔɠɔiti ti la mɔinni.»

4 Naa ɠa é kɛɛni ti kɔɔɠɔ nu waasaʋagɔ (3 000) leʋeni, ti li, ti laalɛ taai wu, kɛlɛ Ayi laaʋeaiti ti ti ɓɛɛni. 5 Ayi nuiti ti zunu ʋuusaʋagɔ maazu lɔzita (36) ɠɛɠala ʋaani ti ʋa. Ti ʋilɛni zɔiti polu, ti zeɠe nu lɛɛzuʋɛ taazuʋɛ. Ti vɔnini ti ma taai ma ɠizei yeizuʋɛ, eyɛsu ti zeeli zanu kulazuʋɛ. Nuɓusɛiti ti iɲɔ ge leʋeni, ti ʋala ta-zobogi pɛ ma.

6 Zozuwe ta Izelayɛle ɠɛwolaiti ti ta-zeɠeiti balini ga, ti fufiligi ʋu tɔungiti ma, ti la zooi ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠakalaʋɛ, ti yɛni ná, kpɔkɔi zeeli. 7 Zozuwe ɠɛni ma: «Ee, Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, lee vaa zu è Zuludɛn maazuɓudɛai ga niima nuɓusɛiti, gi lɔɔ vai ʋe Amɔɔl nuiti zeezu ɓaa, ga ti gi undaaʋili? Ni gi yɛni suɠila Zuludɛn ziɛ wolai ʋolu ʋelei! 8 Nɔ̀un nà, Màliɠii, leeni ɠa nà bo, niizu Izelayɛle nuiti ti ʋelaa ti zili nuiti ba? 9 Kanaan nuiti ta zii zɔiti ti zeini zooi zu, ta suɠwɛɛsu, ta gi maaɠoolizu, ti gi-laaseigi ɠaaʋa, é ɠula zooi ɠa. Naazu leeni ɠa è kɛɛzu ga è-laasei golai?»

10 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Wuzeɠe! Lee vaa zu è yɛsu laani zooi ma, è laaɓadɔai? 11 Izelayɛle kotoi ɠɛɛʋɛ. Ti minazeɠegi ɠoloɠologɛ, nii gè boni ti ʋɛ. Ti maaɲɛɛba aniiti seɠeʋɛ, ti ga nɔ̀nɔiti, ti ti unma, ti zɛɛi wo, ti dɔ ɓɔɠɔ aniiti saama. 12 Naa ɠa é ba, Izelayɛle nuiti ti la loga ti zili nuiti tuɠɔ, ti ʋa ziɛ ti wu. Ta yɛ ʋelazu nɔ ɠɔ ti zili nuiti ba, mazɔlɔɔ tiya ɓɔɠɔi ti ɠɛa ga maaɲɛɛba anii. Gè la yɛsu ɠɔ ɠɛɛzu wo ʋa, ni wo la naa ɠoloɠoloni, nii é wo zaama ga maaɲɛɛba anii. 13 Wuzeɠe, è nuɓusɛiti toli, è ti ɲade. Bo ti ma ga ti ɓɔɠɔ ɲade lina vaa ma, mazɔlɔɔ wɛlɛ nii ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI bosu: Maaɲɛɛba anii ɠa wo zaama, Izelayɛle nuiti. Wo la zooga wo ʋa ziɛ wo zili nuiti bu, ni wo la naa ɠulani ɓɔɠɔ zaama. 14 Lina sobu, wa ʋaazu, wo lo gàazu ga boloda ʋelei. Naa ʋolu bolodai nii Ɠɔoɠɔ GALAGI a yeelona ba, naati ta ɓɔɠɔ lɛ ga koi ʋelei. Pɛlɛyeɠei nii Ɠɔoɠɔ GALAGI a yeelona ba, naama zunuiti ta ɓɔɠɔ lɛ niina ga gilagila. 15 Zɔi nɔpɛ a zona ga sɔba nui, ga toɠa é maaɲɛɛba anii zeɠeai, toɠa ɠala ta nɔnɔiti kpein, tɔɔzei é Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠegi ɠoloɠologɛ, é ɓaaɠula ma vaa ɠɛa Izelayɛle nuiti saama.»

Akan ná-kotoi ma zalai
zɔlɔɔ fai

16 Poluma zobui, Zozuwe wuzeɠeni ga sobui, é Izelayɛle nuiti toli ga boloda ʋelei. Zuda ná-bolodai ɠa é zoni. 17 É ti lolini ga koi ʋelei. Zeela ná-koii ɠa é zoni. É Zeela ná-koii lolini. Zaɓedi ná-pɛlɛyeɠei ɠa é zoni. 18 É naama ʋɛlɛyeɠei lolini ga zunui ɠilagilagi. Akan ɠa é zoni, Kaalemi ná-doun zunui, nii é ga Zaɓedi ná-doun zunui, Zaɓedi nɔnɔ ma ɠɛɛɠɛi ɠɛni ga Zeela, Zuda ná-bolodai zu.

19 Zozuwe ɠɛni Akan ma: «Dòun zunu, lɛbiyai ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, Izelayɛle ná-GALAGI, unfemai ve bɛ, naa lɛ ga ze, nii è kɛai, mina dɔɔɠu bà.»

20 Akan Zozuwe wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gaama ʋe, gè kotoi ɠɛɛʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, Izelayɛle ná-GALAGI. Wɛlɛ nii ɠa gè kɛai: 21 Gè seɠeungi ɠaani Ɓaɓilɔne zeɠei, pagai gola, é kɔɔzoganiiti saama, ta wali ɠae unfelegɔ (200), ta zanu pagɔi nii buɲɛgi ga galamu undɔɔlugɔ (500), gàazuɠulani ti ʋa, gè ti zeɠe. Ti lɔɔɠuʋɛ niina zooi wu, nà-seɠe ɠotai wu, wali ɠaei ɠa bu.»

22 Zozuwe numaa leʋeni Akan ná-seɠe ɠotai wu. Ti ɓizɛni, ti li, ti aniiti dɔɔɠuai ɠa seɠe ɠotai wu, wali ɠaei laani bu. 23 Ti ti pɛ kulani seɠe ɠotai wu, ti ʋaa la Zozuwe ʋɔ, ta Izelayɛle nuiti pɛ, ti ti ʋu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala. 24 Zozuwe ta Izelayɛle nuiti ti Zeela ná-dounloin Akan zoni, ta walii, ta seɠeungi, ta zanu kpui, ta ná-doun zunuiti, ta ná-doun anzanuiti, ta ná-nikɛiti, ta ná-soovalegiti, ta ná-baalagiti, ta ná-seɠe ɠotai, é ɓɔ zeaɠɔligi kpein ba, ti li ga tiye Akɔɔl nɛmɛi zu.* 25 Zozuwe ɠɛni Akan ma: «Lee vaa zu è maanɔɠɔi zeiɗai gi ma? Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɔɠɔi zei è ma za!» Gaamanɔ Izelayɛle nuiti pɛ ti sɔɔni ga kɔtui, é za. Ti ná-nuiti pɛ sɔɔni ga kɔtui, ti za. Naa ʋolu, ti ti pɛ gala ta zeaɠɔligiti. 26 Naa ʋoluma ti kɔtu ziɠigi loni maazu, nii é ná zaaɠaza. Ɠɔoɠɔ GALAGI yeeɠulani ná-ziiɠaawanai zu. Naa ɠa é kɛa naama adaʋɛ laasei pɛai la ga Akɔɔl nɛmɛi zu, daaseigi naa ɠa é ba zaaɠaza.

8

Ayi taai zo fai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Mina lua, è zasu mina ɓali ɲɛgɛlɛin. Kɔɔɠɔ nuiti kpein seɠe, wo li, wo laalɛ Ayi taai wu. Mazɔlɔɔ gè Ayi masagi lɔa è yeezu, ta ná-nuɓusɛiti kpein, ná-taai ta ná-zooi pɛ. 2 Ɗa Ayi zo ta ná-masagi, eɠɛʋelei è Zeeliko ta ná-masagi zoni da. Kɛlɛ niizu, niiti ta ɠɛ ga wɔnɔ kɔɔzoganii zu, naa ɠa ɠɛ ga ti-yeaɠɔligiti, ta ta-loganiiti. Kɔɔɠɔ nui tanigaa lɔɔɠu taa ʋoluʋɛ.»

3 Zozuwe ná-kɔɔɠɔ nuiti kpein seɠeni, ti ʋilɛ pelei ma, ti li, ti laalɛ Ayi taai wu. Zozuwe yeeloni kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛ waaʋuusaʋagɔ (30 000) ʋa, é ti leʋe kpidii. 4 É niima levei veeni ti ya, é ɠɛ ma: «À li, wo lɔɔɠu taai ʋoluʋɛ. À mina maaɠooza gola taai ʋa, wo ɠɛʋele ɓɛtɛ wo pɛ. 5 Nɔ̀un nà, gá nuɓusɛiti ti bà, gá maaɓuɠazu taai ʋa. Ayi nuiti ta ɠulana gi laaɠomisu, eɠɛʋelei ti kɛɛni la mɔungi, gá ʋelazu ti ʋa. 6 Ta ɠula, ti ʋilɛ gi ʋolu, eyɛsu gi ti yeeleʋe taai ʋa, mazɔlɔɔ ta ɠɛ ma: ‹Ta ʋelazu gi ʋa, eɠɛʋelei é ɠɛɛni la zɔi zu.› 7 Wa ɠula dɔɔɠu ʋelei zu, wo taai zo. Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI dɔa wo yeezu. 8 Siɛgi zu wo vɔnisu da taai ma, wa abui lo ba. Wa kɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi la. À ziɛ ga devei, nii gè fea wo ya.» 9 Zozuwe ti leʋeni, ti li, ti lɔɔɠu Ɓeetɛleni zɔɠɔzuʋɛ ta Ayi, Ayi folo liizu ʋelei. Zozuwe yɛni nuɓusɛiti saama naama ɓidii.

10 Zozuwe wuzeɠeni sobuzobui, é ná-kɔɔɠɔ nuiti pɛtɛ, naa ʋolu é loni ti untuɠɔ, ta Izelayɛle ɠundiɠiiti, ti li Ayi laalɔɠɔma. 11 Kɔɔɠɔ nuiti kpein ti ʋilɛni polu, ti yɛni liizu ɠana, eyɛsu ti zeeli taai letemaʋɛ. Ti ʋuuni Ayi lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, nɛmɛi ɠɛni ti yɔɠɔzu ta Ayi. 12 Zozuwe zunu waadɔɔlugɔ (5 000) zeɠeni, é ti lɔɔɠu Ɓeetɛle ta Ayi ti yɔɠɔzuʋɛ, taa ʋoluʋɛ folo liizu ʋelei. 13 Kɔɔɠɔ nuiti ti zeini ti-ʋuuzu ɓiingi, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ. Niiti ti ɠɛni ti makɛsu ʋoluzu ʋelei, naati ti ɠɛni taa ʋoluʋɛ folo liizu ʋelei. Zozuwe ɲiini naama ɓidii nɛmɛi zaamaʋɛ.

14 Siɛgi zu Ayi masagi suɠwɛɛni da, é ná-zunuiti buzeɠeni gaamanɔ, ti suvilɛ, ti ɠula taai ʋa, ti li kɔɔɠɔzuʋɛ, ti lo Izelayɛle laalɔɠɔma, Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi letemaʋɛ. Masagi ɠi ge la ɠɛni ba ga ni nua lɔɔɠuʋɛ taa ʋoluʋɛ tɔun daalɔɠɔma. 15 Zozuwe ta Izelayɛle nuiti ti kɛɛni eɠɛ ta vɔni ti ma, ti ʋela, ti li ga teʋebai zu ʋele. 16 Ti taazu nuɓusɛiti kpein tolini ga ti ʋilɛ ti ʋolu. Ti ʋilɛni Zozuwe ʋolu, ti yeeleʋe taai ʋa. 17 Nu nɔpɛ ge la ɠɛni yɛni Ayi ta Ɓeetɛle taazuʋɛti, nii é la ɠɛni ɠulani, é ʋa li Izelayɛle nuiti kpɛɛzuʋɛ. Ti taa laalaogai yɛni, ti ʋilɛ Izelayɛle nuiti polu.

18 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Ɗa-ɓɛɛin maale Ayi letema ʋelei, mazɔlɔɔ nà dɔɔzu è yeezu.» Zozuwe kpɛɛin maaleni taai letegi. 19 Zozuwe yeemaalegai ma nɔ feya, zunuiti ti lɔɔɠuni, naati ti ɠulani, ti ʋili taai zu. Ti lɛɛni, ti so, ti abui ʋili ba.

20 Ayi nuɓusɛiti ti wɛlɛni ʋolu ʋelei, ti duului ɠa, é ɗa ɠula taai ʋa, é ɗa lɛ geezuʋɛ. Ti la mɔ ɠɛni zobo nɔpɛ sɔlɔɔni, ti ʋa ʋela ga yeezazu ʋele ɓaa ɠɔʋɛzu ʋele. Pele leʋeni ti luɠɔ ná pɛ, mazɔlɔɔ Izelayɛle nuiti ti ɠɛni ʋelazu, ti ɗa li ga teʋebai zu ʋele, naati ti ɠaleni ma ti ɓɛɛ nuiti daalɔɠɔma. 21 Zozuwe ta Izelayɛle nuiti kpein ti kaai ma ga zunuiti ti lɔɔɠuni, naati ti ɠulaa, ti taai zo, taai ɠala luului ɠɛni lɛɛzu, ti ɠaaʋoteni Ayi nuiti ma, ti laalɛ ti wu. 22 Kɔɔɠɔ nui zɔiti ɓalaa, ti ɠulani taai ʋa, ti li, ti ʋɛɛ zɔiti ba. Izelayɛle nuiti ti Ayi nuiti kalini. Ti zobo sɔlɔɔni ti ma, nu ɠila kpalaa ge la ɠulani, ti la gila kpalaa zɛni vulua. 23 Kɛlɛ ti Ayi masagi ma vului zoni, ti ʋaa la Zozuwe ʋɔ.

24 Izelayɛle nuiti ti Ayi nuiti kpein paani, niiti ti ɠɛni ɓalaɠaiti su, ta teʋebai zu, ʋɛti ti ʋilɛni ti ʋolu náti, ti ti pɛ paani ga ta-woɠa zɔkpɔiti, é zeeli ma ɠaaɓelagi ma. Naa ʋoluma, Izelayɛle zunuiti kpein ti lɛɛni taazuʋɛ, ti taazu nuɓusɛiti mɔta zuwuɠaaleʋe. 25 Ʋele ɠana, naama voloi, nu waapuugɔ maazu felegɔ (12 000) undaaʋilini da, zunu, anzanu, nii kpein é ɠɛni ga Ayi nuɓusɛ. 26 Zozuwe ná-kpɛɛin maalegai yɛni de, eyɛsu Ayi nuɓusɛiti kpein suwuɠaaleʋe. 27 Anɛɛ naa ʋe, Izelayɛle nuiti ti toganiiti ta ani ʋagɔiti soni ga kɔɔzoganiiti, niiti ti ɠɛni taazuʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Zozuwe ya.

28 Zozuwe Ayi ɠalani, é ná ɠoloɠolo, ná ɠɛ ga teʋebai eyɛsu ɠɔ, zekana ná la zaaɠaza. 29 Ti Ayi masagi zɛlɛni gului ʋa, é yɛni ná eyɛsu kpɔkɔi zeeli. Foloi ɠɛai ma daazu, Zozuwe devei veeni ga ti ma ʋooma yei, ti kula gului ma. Ti pilini ya nu lɛɛzuʋɛ taazuʋɛ, ti kɔtu ziɠigi ʋuuni ma, naa ɠa ná zaaɠaza.

Tɔ sɛʋɛi ɠala fai
nuɓusɛi kpein gaazu

30 Zozuwe zalaɠa ɠulazuʋɛ loni Eɓale gizei ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, Izelayɛle ná-GALAGI. 31 É toni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize ma levei veeni la Izelayɛle nuiti zea, niiti ti zɛʋɛai Moize ná-tɔgi zu: zalaɠa ɠulazuʋɛ nii togai ga kɔtuiti, niiti kɔlu ani la vɔɔɠuni ti ʋa. Ti gala zalaɠaiti ta ziilɛi zalaɠaiti kulani ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 32 Tɔgi nii Moize sɛʋɛni, Zozuwe naa zu wooiti sɛʋɛni kɔtuiti ma, Izelayɛle nuiti gaazu. 33 Naama ziɛgi kpein su, Izelayɛle nuiti kpein, kɛwolaiti, ta kundiɠiiti, ta tukpɔɠaaleʋe nuiti, ti ɠɛni loni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui maaɠoolii zu, Leevi nuiti ti ga zalaɠa ɠula nuiti naati gaazu, tɛiti ti seɠezu. Seikɔɠɔma nuiti ta Izelayɛle nu ɓɔɔɓɔgiti, ti ɠɛni ná. Ti ɠilazuʋɛ ɠɛni loni Galizime gizei letemaʋɛ, ti ɠilazuʋɛ ɠɛni Eɓale gizei letemaʋɛ, eɠɛʋelei Moize, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui boni la kaite, ga ti ɗa tuyai loo la Izelayɛle nuɓusɛiti bɛ.

34 Naa ʋoluma, Zozuwe tɔ gooiti kpein kalani, tuya loo ɓɔɛiti ta foovoo geleiti, eɠɛʋelei nɔ é ɠɛni la tɔgi ma zɛʋɛi zu. 35 Zozuwe ti pɛ kalani Izelayɛle nu ʋɛbɛiti kpein gaazu, nii kpein nɔ Moize feeni ga devei, é la tanɔpɛ zɛni ʋoluzu, naa ɠɛni anzaiti gaazu, ta doungoiti, ta seikɔɠɔma nuiti.

9

Gaɓaɠɔn nuiti ta-ɠeleɠele ɲɔi

1 Ma wooi zeelini masagiti kpein ma, niiti ti zeini zooiti su, niiti ti Zuludɛn folo liizu ʋelei, gize yooiti su, ta Kpoloɗɛ Wolai laaʋɛ ma nɛmɛi, eyɛsu é zeeli Liɓan yooi ma ɠizeiti ma. Ɠɛte masagiti, ta Amɔɔl geleiti, ta Kanaan geleiti, ta Feeleeze geleiti, ta Ɠeeve geleiti, ta Yeeɓuse geleiti, 2 ti ɠaalɛɛni ba, ti zoloo su ga ti laalɛ Zozuwe ta Izelayɛle nuiti bu.

3 Gaɓaɠɔn nuiti ti naa kpein mɛnini, nii Zozuwe kɛɛni ga Zeeliko ta Ayi. 4 Ti keleɠele ɲɔi ɓɛtɛni, ti li, eɠɛ ta ti leʋe siɛ ma, ti ɓɔlɔ zaɠaiti pɛɛ ta-zoovalegiti kɔma, ti kɔlɔ woole ʋɔlɔzaɠagiti seɠe, baliai ga, ti daɠa. 5 Saʋala pɔlɔmaiti ti ɠɛni ti ɠɔɠɔa, ti ti laɠagai, ti ɓɔɠɔ maaɠili ga seɠe ʋɔlɔmaiti. Ɓuluiti ti ti ɓɛtɛni, naati ti vɔɔni niina, ti vuinfuin. 6 Ti ʋaani Gilegale, ti Zozuwe ʋɛtɛ, ti ɓɔɛ ti ʋɔ ta Izelayɛle zunuiti, ti ɠɛ ma: «Gi zeɠeʋɛ ɠoozama zooi ta zu, gi ʋa, gi wo maanɛɛnɛ ga ade minazeɠe bo yɔɠɔzu.»

7 Izelayɛle zunuiti ti Ɠeeve nui naati gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ti ma: «Ɓɛ ɠa é kwɛɛ, ni wo la ga gi-zeiɲɔɠɔiti ta? Niizu gi la zooga gi ʋa minazeɠe bo wo ʋɛ.»

8 Ti ɠɛni Zozuwe ma: «Gá pɔ gi ɠɛ ga ɗa-wotiɠɛ nuiti.» Zozuwe ɠɛni ti ma: «Ɓɛ ɠa ga woye, mini ɠa wo zeɠeai ná?»

9 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɗa-wotiɠɛ nuiti gi zeɠeʋɛ zooi ta zu, ɠoozama, gi ʋa, tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI maawooi ʋa. Gi maawooi mɛnigɛ, ta nii kpein é kɛɛni Ezipete yooi zu, 10 ʋelei é Amɔɔl nuiti ta-masagiti soni da, niiti ti ɠɛni masadai ɠɛɛzu Zuludɛn ʋolu ʋelei, Ɠɛseɓon masagi Siɠon, ta Ɓasan masagi Wɔge, nii é ɠɛni zeini Asetalɔte. 11 Gá-ɠɛwolaiti, ta gá-you zu nuiti kpein ti ɠɛni gi ma: «À siɛ ɠɔnɔgiti seɠe ya, wo li, wo Izelayɛle nuiti ka, wo ɠɛ ti ma: ‹Gá pɔ gi ɠɛ ga wa-wotiɠɛ nuiti. Ade minazeɠe bo yɔɠɔzu.› 12 Gá-ɓuluiti pɛtɛ, ti ɓadia ɠɛni de, siɛgi zu gi ti zeɠeni la ga siɛ ɠɔnɔgi, gi ɗa ɠula gá-ʋɛlɛiti bu, foloi gi siɛi lɔɔzeini la, ga gi ʋa wo ʋɔ bɛ. Wɛlɛ, niizu ti vɔa, ti ɗa vuinfuin. 13 Niima lɔɔ wooleiti pɛtɛ, ti ma niinɛ ɠɛɛʋɛ de, gi ti laave, ti ʋalia ga. Gá-zeɠeiti pɛtɛ, ta gá-zaʋalagiti, ti pɛ ti ʋɔlɔzaɠaga, tɔɔzei siɛ ɠoozagi ʋa.»

14 Izelayɛle nuiti ti ta-laamianigiti seɠeni, kɛlɛ ti la ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani. 15 Zozuwe ziilɛi fai ma minazeɠegi ɠɛɛni ti yɔɠɔzu, é ɓaa ti-yɛnvui maazu. Nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti ti minazeɠeni, ti ɠona.

16 Folo saʋagɔ leʋegai ma, minazeɠegi woga ʋoluma ti ʋɛ, pɛtɛ nii é ɠɛɛni, Izelayɛle nuiti ti kwɛɛni ga ti-zeiɲɔɠɔiti be, ti ɠɛni zeini ɠoba. 17 Izelayɛle nuiti ti zeɠeni ti-zeizuʋɛ, ti folo saʋagɔ ziɛ wo, ti zeeli ta-laazuʋɛti. Naama laaiti ta ga: Gaɓaɠɔn, Kefila, Ɓeelɔte, ta Kiliyate-Yeyalime. 18 Izelayɛle nuiti ti la ɠɛni ti ʋaani, tɔɔzei konai ʋa bɛbɛiti ta-ɠundiɠiiti ti boni, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI laaseigi zu. Kɛlɛ nuɓusɛiti ti unsuyelii loni kundiɠiiti daalɔɠɔma. 19 Kundiɠiiti kpein ti dɛɛni ga nuɓusɛiti, ti ɠɛ ti ma: «Giya ɠa gi konai woni ti ʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI laaseigi zu, niizu ade la zooga ade ʋa vɔɔɠu ti ʋa. 20 À wɛlɛ, ʋelei ade ʋaazu ti zosu da, da ti yɛsu vulua, de mina Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu ɲɔu lo ɓɔɠɔ ʋa, tɔɔzei konai ʋa, gi boni ti ʋɛ.» 21 Kundiɠiiti ti ɠɛ ti ma: «Ta yɛsu vulua. Kɛlɛ kɛni ti ɗa koʋii ɠale, ti ɗa ziɛi zaɠa nuɓusɛiti kpein bɛ.» Naa ɠa é ɠɛni ga kundiɠiiti ta-levei.

22 Zozuwe Gaɓaɠɔn nuiti tolini, é ɠɛ ti ma: «Leeni vaa zu wo gi yaavani, wo kula eɠɛ wa ɠɛ ɠɛni zeini ɠoozama, tama wo zeini gi ɠobaʋɛ nɔ? 23 Niizu, wo voovooʋɛ, wo la mɔ ɠula duɔlai zu, eyɛsu ɠɔ, wa koʋii ɠale, wo ɗa ziɛi zaɠa, nà-GALAGI ná-pɛlɛi wu.»

24 Gaɓaɠɔn nuiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gi kɛɛni ɠana, tɔɔzei ti gi ɠobavaawoni, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI devei veeni ná-botiɠɛ nui Moize ya, ga toɠa zooi kpein feezu wo ya, é ɠɛ wo gaa nui kpein undaaʋili, wa ɠɛna lia ga zeiɗa ga. Wo ʋaazuʋɛ, gi wola luani, é lo gi-yɛnvui ʋa. Naa ɠa é kɛɛni, gi naa ɠɛɛni. 25 Gá niina è yeezu, gi zo, eɠɛʋelei soloogai la è ɠaazu, nii sɔlegai.»

26 Pele ɠana Zozuwe ɓaani la ti maazu, ga Izelayɛle nuiti ti mina ti ʋaa. 27 É ti losuʋɛ ɠɛɛni ga ti ɗa koʋii ɠale, ti ɗa ziɛi zaɠa nuɓusɛiti bɛ, ta Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ, naama adaʋɛ, ʋɛ é ʋaazu yeelosu ná ʋa. Naa ɠa ti yɛgai kɛɛzu eyɛsu zaaɠaza.

10

Kɔɔi é ɠɔɔni Gaɓaɠɔn
ta maaɠoolii zu

1 Zeeluzalɛme masagi Adɔni-Seedɛke mɛnini ga Zozuwe taai zoga, nii é ga Ayi, é koloɠolo mɛtu, nii é kɛɛni ga Zeeliko taai ta ná-masagi, naa ɠɛɠalai ɠa é kɛɛni ga Ayi ta ná-masagi. É mɛnini ɓalaa ga Gaɓaɠɔn nuiti ti yɔɠɔzuɓɛtɛni ta Izelayɛle nuiti, ta zeini ti zaama. 2 É wola luani, mazɔlɔɔ Gaɓaɠɔn ɠɛni ga taa ɓiin gola, eɠɛʋelei nɔ masa taaiti ti la, é wɔɔlɔni Ayi ʋa, naa ʋɛɛ, zunuiti kpein ti ɠɛni ga kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti. 3 Naa ɠa é kɛɛni, Zeeluzalɛme masagi Adɔni-Seedɛke keelaiti teʋeni Ɠeeɓelɔn masagi Ɠɔɠame ma, ta Yaalemute masagi Pileyame, ta Lakise masagi Yafia, ta Egelon masagi Deɓiil, ga é wo ti ma ga: 4 «À ʋa, wo yeeve bɛ̀, ade Gaɓaɠɔn zakpe, tɔɔzei ná-nuiti ti ziilɛi minazeɠegi woga yɔɠɔzu ta Zozuwe, ta Izelayɛle nuiti.»

5 Naa ɠa é kɛɛni, Amɔɔl nuiti ta-masa dɔɔlugɔiti, ti woolaani ma, Zeeluzalɛme gelei, ta Ɠeeɓelɔn gelei, ta Yaalemute gelei, ta Lakise gelei, ta Egelon gelei, ti lo ta-zalaʋusuiti untuɠɔ, ti li Gaɓaɠɔn laalɔɠɔma. Ti Gaɓaɠɔn zeini kɛlɛ su, ti laalɛ taai wu.

6 Gaɓaɠɔn nuiti ti keelaiti teʋeni Zozuwe ma ti-ʋuuzuʋɛ Gilegale, ti ɠɛ ma: «Mina ɠɛlɛ ɗa-wotiɠɛ nuiti gi ʋa. Ʋa fala, è ɓɔ gi ʋa, è gi ɠizo, mazɔlɔɔ Amɔɔl nuiti ta-masagiti ti zeini gize yooi zu, ti yeezoga, ti ʋa gi laalɔɠɔma.»

7 Zozuwe ta kɔɔɠɔ nuiti kpein ti lɛɛni, ti zeɠe Gilegale, ta ná-kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti. 8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Mina lua naama masagiti ba, mazɔlɔɔ gè zobogi vea è ʋɛ, è vɔni ti ma, ti taɠila kpalaa ge la zooga é ʋa è zakpe.»

9 Zozuwe ɲiini piin ziɛzu, é zo Gilegale. É ɠulani ti viliba, é loo ti ma. 10 Ɠɔoɠɔ GALAGI ti zuvazani Izelayɛle nuiti tuɠɔ, kɔɔi ɠoloɠoloni ti ya Gaɓaɠɔn ɠakalaʋɛ. Izelayɛle nuiti ti pilɛ sɔlɔɔni ti ma, ti ʋilɛ ti ʋolu pelei zu, é lɛɛzu gize yɔɠɔzuʋɛ Ɓɛte-Ɠɔlon, eyɛsu ti zeeli Azeeka ta Makeeda. 11 Siɛgi zu Amɔɔl nuiti ti ɠɛni ʋelazu la Izelayɛle nuiti ba, ti ɗa yei ga pelei, é gize yɔɠɔzuʋɛ Ɓɛte-Ɠɔlon, Ɠɔoɠɔ GALAGI sakɔtu wolai yeini ti ma, é zeɠe geezuʋɛ, é ɗa ʋu ti ma, eyɛsu é zeeli Azeeka. Naa nui wola ʋaani, é leʋe Izelayɛle nuiti ta-nu ʋaai ʋa ga boɠa zɔkpɔi.

12 Naama volo ná, Zozuwe wooɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, yeei Ɠɔoɠɔ GALAGI feeni la Izelayɛle nuiti bɛ ga ti pilɛ sɔlɔɔ Amɔɔl nuiti ma. Zozuwe wooɠulani Izelayɛle nuiti kpein gaazu, é ɠɛ:

«Foloi, lo kpɛ Gaɓaɠɔn maazuʋɛ!

Alugi, lo Ayalon nɛmɛi maazuʋɛ!»

13 Foloi loni, é la ɲiikpini. Alugi ɓalaa loni, eyɛsu nuɓusɛiti ti potokulai ɠɛ ti zili nuiti ma. Naa zɛʋɛʋɛ «Telebo nui ná-sɛʋɛi» zu. Foloi loni, é tɛai ma, é la daani eyɛsu folo ɠila kpalain. 14 Folo ɠila kpalaa ge la dɛ ɠɛɛni ga naama voloi ɠɛʋele, naa luɠɔ ɓaa naa ʋoluma, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa woilo nui woo ma ɠana, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ɠɛni kɔɔi ɠɔɔzu Izelayɛle nuiti bɛ.

15 Zozuwe ta Izelayɛle nuiti kpein ti ɠaleni ma ti-ʋuuzuʋɛ Gilegale.

Zozuwe masagiti paa vai

16 Masa dɔɔlugɔi naati ti ʋelani, ti lɔɔɠu Makeeda, pugi zu. 17 Nui tanigaani ti Zozuwe ɠobavaawoni, ti ɠɛ ma: «Masa dɔɔlugɔiti dɔɔɠuʋɛ Makeeda, pugi zu.» 18 Zozuwe ɠɛni ma: «À kɔtu wolaiti kilikili, wo da pugi laaʋɛ, wo zunuiti sei ná, ti naa makɛ. 19 Wɔun wa, à mina looɠo, à ʋilɛ wo zili nuiti polu, à pele leʋe ti luɠɔ, ti mina lɛ ta-laazuʋɛti, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti lɔa wo yeezu.»

20 Zozuwe ta Izelayɛle nuiti ti ɓeni ga yeezeeli ti ma, nágo ti ʋa ti-ma zuwu ɠaaleʋe, kɛni pela geleiti nɔ, niiti ti liini ta-laaiti su, niiti siɠigi ti ma. 21 Naa ʋolu, nuɓusɛiti kpein gaazɔlegai ʋaani ga pagɔ ti-ʋuuzuʋɛ, Zozuwe ʋɔ bɛ, Makeeda. Naa ʋoluma, ma yooi kpein su, nu nɔpɛ ge la mɔ ɠɛni ɓɔɛzu Izelayɛle nuiti daalɔɠɔma.

22 Zozuwe ɠɛni ti ma: «À pugi laalao, wo masa dɔɔlugɔiti kula su, wo ʋa ga tiye pɔ̀.» 23 Zekana ti kɛɛni la, ti masa dɔɔlugɔiti kulani pugi zu, ti li ga tiye pɔ, Zeeluzalɛme masagi, Ɠeeɓelɔn masagi, ta Yaalemute masagi, naa ʋɛɛ Lakise masagi ʋa, ta Egelon masagi. 24 Siɛgi zu ti masagi naati kulani la, ti ʋa ga tiye Zozuwe ʋɔ, Zozuwe Izelayɛle zunuiti kpein tolini, ta kɔɔɠɔ nu ɠundiɠiiti niiti ti ɓɔni ba kɔɔɠɔzuʋɛ, é ɠɛ ti ma: «À maaɓuɠa bà, wo ɠɔɠɔlo masagi niiti kɔda.» Ti maaɓuɠani ba, ti ɠɔɠɔlo ti-ɠɔdaʋɛti. 25 Zozuwe ɠɛni ti ma: «À mina lua, wo zasu mina ɓali. À yiilɔɔ, wo zɛbɛzeɠe, mazɔlɔɔ ʋele ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI wo zili nuiti sosu da, niiti wo ʋaazu ti zakpesu.»

26 Naa ʋoluma, Zozuwe ti ʋaani, é ti zɛlɛ gulu lɔɔlugɔiti ba. Ti yɛni zɛlɛni ná eyɛsu kpɔkɔi. 27 Foloi daa ziɛgi zu, Zozuwe devei veeni, ga ti ti-ma ʋoomaiti kula guluiti ba, ti ti ʋili ya pugi zu, ʋɛ masagiti ti lɔɔɠuni ná. Naa ʋoluma, ti daaɠulu ga kɔtu wolaiti. Naati ta ná zaaɠaza.

Zooi lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ
zo fai

28 Zozuwe Makeeda zoni naama voloi nɔ. É taa ʋeaiti kpein suwuɠaaleʋeni ta ta-masagi, é la ɠɛni gila kpalaa zɛni vulua. É Makeeda masagi zoni, eɠɛʋelei é Zeeliko masagi zoni da.

29 Zozuwe ta Izelayɛle nuiti ti zeɠeni Makeeda, ti li Liɓena, ti laalɛ bu. 30 Ɠɔoɠɔ GALAGI taai naa ta taa masagi lɔɔni Izelayɛle nuiti zeezu. Ti taa ʋeaiti kpein suwuɠaaleʋeni, ti la gila kpalaa zɛni vulua. Zozuwe ma masagi zoni, eɠɛʋelei é Zeeliko masagi zoni da.

31 Zozuwe ta Izelayɛle nuiti ti zeɠeni Liɓena, ti li Lakise. Ti seini kɛlɛ su, ti laalɛ bu. 32 Ɠɔoɠɔ GALAGI Lakise lɔɔni ti yeezu, ti naa zoni foloi velesiɛi. Ti taa ʋeaiti kpein suwuɠaaleʋe, niiti ti ɠɛni ná, eɠɛʋelei ti kɛɛni la ga Liɓena. 33 Geezɛɛl masagi Ɠɔɔlame ʋaani Lakise maalobosu. Kɛlɛ Zozuwe vɔnini ma, ta ná-nuɓusɛiti, é la gila kpalaa zɛni vulua.

34 Zozuwe ta Izelayɛle nuiti ti zeɠeni Lakise, ti li Egelon. Ti seini kɛlɛ su, ti laalɛ bu. 35 Ti soni ma volo ɠilagi nɔ. Ti taa ʋeaiti kpein suwuɠaaleʋeni, niiti ti ɠɛni ná. Zozuwe ná zuɠoloɠoloni ma yee nɔ, eɠɛʋelei é kɛɛni la ga Lakise.

36 Zozuwe ta Izelayɛle nuiti ti zeɠeni Egelon, ti li Ɠeeɓelɔn, ti laalɛ bu. 37 Ti taai zoni, ti masagi ta nuɓusɛiti pɛ suwuɠaaleʋe, ta taa goiti ti ɠɛni ba, naati su nuɓusɛiti, eɠɛʋelei ti kɛɛni la ga Egelon. Zozuwe taai ɠoloɠoloni mɛtu, é la ɠɛni nu ɠila kpalaa zɛni vulua.

38 Naa ʋoluma, Zozuwe ta Izelayɛle nuiti ti ɠaleni ma Deɓiil ʋele, ti laalɛ bu. 39 Ti taai zoni, ti taa masagi zo, ta taa goiti kpein ti ɠɛni ba. Ti nuɓusɛi kpein suwuɠaaleʋeni, niiti ti ɠɛni ná, ti la gila kpalaa zɛni vulua. Zozuwe Deɓiil ta ná-masagi zoni, eɠɛʋelei é Ɠeeɓelɔn zoni da, ta ná-masagi, ta Liɓena ta ná-masagi.

40 Zozuwe zooi pɛ soni, é pilɛ sɔlɔɔni masagiti ma, ti ɠɛni gize yooi zu, ta lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu, ta ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi, ta niiti ti ɠɛni gize ɠaaɠoozagiti ma. É nu vului kpein suwuɠaaleʋeni, é la nuɓusɛi ɠila kpalaa zɛni ná, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI ma levei veeni la. 41 É naa yɔɠɔzuʋɛ ma yooi pɛ soni, é zo Kadɛse-Ɓaalenea, é zeeli Gaza, ta Gɔsɛn lugi zu, é zeeli Gaɓaɠɔn. 42 Kula laa ɠila kpegi nɔ zu, é zobo sɔlɔɔni masagiti kpein ma, é ta-yooiti pɛ so, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI ɠɛni kɔɔi ɠɔɔzu ná-nuɓusɛiti bɛ.

43 Naa ʋoluma, Zozuwe ta Izelayɛle nuiti ti ɠaleni ma ti-ʋuuzuʋɛ Gilegale.

11

Kɔɔ wolai ɠɔɔ vai
Meelɔme ɗɛi ɠobaʋɛ

1 Siɛgi zu Ɠasɔɔl masagi Yaɓin mɛnini da ga Zozuwe pilɛ sɔlɔɔgɛ, é keelaiti teʋeni Madon masagi Yɔɓaɓe ma, ta Simelon masagi, ta Akesafe masagi, 2 ta naati ma ti ɠɛni zeini gize yooi zu lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, ta Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu, ziɛ wolai Zeeneezalɛte lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, ta ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi zu, ta folo liizu ʋelei, Dɔɔl yooi zu. 3 É ta leʋeni Kanaan nuiti ma, folo ɠulazu ʋelei, ta folo liizu ʋelei, ta Amɔɔl nuiti, ta Ɠɛte nuiti, ta Feeleeze nuiti, ta Yeeɓuse nuiti ti gize yooi zu, ta Ɠeeve nuiti ti Ɠɛɛlemɔn gizei ɠɔɠɔaʋɛ, Misepa yooi zu. 4 Naama masagiti ta ta-ɠɔɔɠɔ nuiti kpein ti ɠulani. Ti ɠɛni ga bɛbɛi nii mɔinɗai, eɠɛ kpoloɗɛi ɠoba ɲaɠaegi. Soo ɓulugi ta wotoloiti ti ɠɛni ti ya, ti wola mɔinni gola. 5 Naama masagiti kpein ti yeezoni, ti li, ti-ʋuuzuʋɛ ɓɛtɛ Meelɔme ɗɛi ɠobaʋɛ, ga ti kɔɔi ɠɔ Izelayɛle laalɔɠɔma.

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Mina lua ti ʋa, mazɔlɔɔ lina, niima yeeɠɛɠalai ma, nà ti lɔɔzu Izelayɛle nuiti zeezu, ti maawana, ti za. Ɗa ta-zooiti kɔɠɔʋolu ɲatai leʋe, è ta-wotoloiti gala.»

7 Zozuwe ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɠulani ti viliba, ti laalɛ ti wu Meelɔme ɗɛi ɠobaʋɛ. 8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ti lɔɔni Izelayɛle nuiti zeezu, ti vɔni ti ma, ti ʋilɛ ti ʋolu, eyɛsu ti zeeli Sidɔn taa wolai ʋɔ bɛ, eyɛsu ti zeeli Miselefɔte-Mayime, eyɛsu ti zeeli Misepa nɛmɛi zu, folo ɠulazu ʋelei. Ti pilɛ sɔlɔɔni ti ma, eyɛsu ti la nu vulu ɠila kpalaa zɛni ná. 9 Zozuwe ti zoni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea. É ta-zooiti kɔɠɔʋolu ɲataiti teʋeni, é ta-wotoloiti gala.

Masagiti ta-laaiti so fai

10 Naama ziɛgi zu, Zozuwe ɠalesuʋɛ ma ga ʋogi, é Ɠasɔɔl zoni, é ma masagi ʋaa ga boɠa zɔkpɔi. Tɔun, mɔungi Ɠasɔɔl ɠa é ɠɛni ga masadai naati kpein ma laa wolai. 11 Ti naa ɠoloɠoloni, ti nuɓusɛi kpein suwuɠaaleʋe, nu vulu nɔpɛ ge la ɠɛni yɛni ná. Ti Ɠasɔɔl ɠalani. 12 Zozuwe masagi naati ta-laa wolaiti kpein soni ɓalaa, é ti ɠoloɠolo, é ma masagiti ta ta-nuɓusɛiti kpein suwuɠaaleʋe, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize ma levei veeni la. 13 Anɛɛ naa ʋe, Izelayɛle nuiti ti la ɠɛni taa wolai taɠila kpalaa galani, niiti ti ʋuuni gizeiti ma, kɛni Ɠasɔɔl nɔ, nii Zozuwe galani. 14 Izelayɛle nuiti ti naavoloi kpein seɠeni ɓɔɠɔ ʋɛ, ta taazuʋɛ ma loganiiti, kɛlɛ ti nuɓusɛi kpein ma zuwu ɠaaleʋeni, ti la nu vulu ɠila kpalaa zɛni ná. 15 Devei nii kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI feeni ná-botiɠɛ nui Moize ya, Moize feeni ɠana nɔ Zozuwe ya, naa ma ge ti pɛ kɛɛni ɠana nɔ. É la ɠɛni devei naa tanɔpɛ soni ga faaʋalagaazu vaa.

Zooi niiti Zozuwe ti zoni

16 Zozuwe zooi kpein soni: gize yooi, ta zooi nii é lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, ta Gɔsɛn yooi kpein, ta ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi kpein, ta Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi, ta gize yooi pɛ, ta lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ ma nɛmɛi pɛ. 17 É masagiti soni, é ti ʋaa, é zo Ɠalake gizei, nii é Seyiil ɠobaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, eyɛsu é zeeli Ɓaale-Gade, Liɓan ʋɛtugi zu, Ɠɛɛlemɔn gizei ɠɔɠɔaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ. 18 Kɔɔi naa Zozuwe pɛɛni naama masagiti ba, ti lɛbini ga ga gola. 19 Taa nɔpɛ ge la ɠɛni ná, niiti ti zolooni ziilɛi faa ma ta Izelayɛle nuiti, kɛni Gaɓaɠɔn, ʋɛ Ɠeeve nuiti ti ɠɛni zeini ná. Izelayɛle nuiti ti kɔɔi ɠɔɔni, ti taai pɛ so. 20 Ti-ɠigiti kpaa vai zeɠeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, ga ti kɔɔi ɠɔ Izelayɛle laalɔɠɔma, nii a kɛ naa ti ʋaa, é mina ti maawɔinɠa, kɛlɛ kɛni é ti zuwuɠaaleʋe, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

21 Naama ziɛgi nɔ zu, Zozuwe liini, é Anake mavofodaiti sakpe, niiti ti ɠɛni zeini Ɠeeɓelɔn ɠizeiti ma, ta Deɓiil, ta Anaɓe, ta Zuda ɠize yooi zu, ta Izelayɛle ɠize yooi zu. É ti zuwuɠaaleʋeni, é ta-laa wolaiti koloɠolo. 22 Zii nii é ga Anake, naama nu nɔpɛ ge la ɠɛni yɛni Izelayɛle yooi zu ɲɛgɛlɛin. Tanigaani ti ɠɛni zeini nɔ Gaza laai zu, ta Gate, ta Asedɔde. 23 Zozuwe zooiti pɛ seɠeni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI faiti kpein boni la Moize ma. Zozuwe feeni Izelayɛle nuiti bɛ ga tɔnɔ, é gaaɠwɛ ti ʋa, ga ti zei ʋelei bolodaiti su. Ziilɛigi lɔɔni zooi zu, kɔɔɠɔ vai ɓe.

12

Masagiti niiti Moize vɔnini ti ma

1 Masagiti pɛtɛ, niiti Izelayɛle nuiti ti vɔnini ti ma, Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, ti zei ta-yooiti su, é zo ziɛ wolai Aalenɔn ma, eyɛsu é zeeli Ɠɛɛlemɔn gizei ma, folo ɠulazu ʋelei, Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu. 2 Ma mɔungi ɠɛni ga Siɠon, Amɔɔl nuiti ta-masagi, nii é ɠɛni zeini Ɠɛseɓon, ná-masadai zoni Alɔwɛɛl ma, nii é ziɛ wolai Aalenɔn ma ʋɛtugi laaʋɛ, é zeeli Galaade yooi ɠilazuʋɛ, eyɛsu ziɛ wolai Yaɓɔke ʋɔ bɛ, nii é ɠɛni ga Amɔn nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ. 3 Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi ɠɛni zea, folo ɠulazu ʋelei, ta ziɛ wolai Zeeneezalɛte, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é zei Kpoloɗɛ Wanai ʋa, Ɓɛte-Yesimɔte ɠobaʋɛ, ta lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, zooi nii é Pizega ɠizei ɠɔɠɔaʋɛ.

4 Ɓasan nuiti ta-masagi Wɔge, nii é ɠɛni ga Leefa mavofodai ma ɠaaɓelagi ta, é ɠɛni masadai ɠɛɛzu Asetalɔte ta Edeleyi unda. 5 É ɠɛni masadai ɠɛɛzu Ɠɛɛlemɔn gizei ta Saleka ta Ɓasan yooi pɛ unda, eyɛsu é zei Gesuul nuiti ta Maakate nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ ʋa, ta Galaade ɠilazuʋɛ unda, eyɛsu é zei Ɠɛseɓon masagi Siɠon ná-kwɛpelemaʋɛ ʋa.

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize ta Izelayɛle nuiti ti vɔnini naama masa felegɔiti ma. Moize ta-yooi veeni ga tɔnɔ Luɓɛn ná-bolodai ya, ta Gade ná-bolodai, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ.

Masagiti niiti Zozuwe vɔnini ti ma

7 Masagiti pɛtɛ, niiti Zozuwe ta Izelayɛle nuiti ti vɔnini ti ma Zuludɛn folo liizu ʋelei, é zo Ɓaale-Gade, Liɓan ʋɛtugi zu, é zeeli Ɠalake gizei ma, nii buzeɠeai Seyiil ʋele. Zozuwe ti veeni Izelayɛle wolodaiti zea ga tɔnɔ, é gaaɠwɛ ti ʋa. 8 Naama yooiti ti ɠɛni gize yooi, ta ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi, ta Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi, ta gize wolaiti ma, ta Zudee teʋebai zu, ta lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu. Zooi naati ti ɠɛni ga Ɠɛte nuiti ta-yooiti, ta Amɔɔl nuiti, naa ʋɛɛ Kanaan nuiti ta Feeleeze nuiti ba, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti. 9 Masagiti ti pilɛ sɔlɔɔni ti ma, ti ɠɛni ga niiti: Zeeliko masagi, Ayi masagi Ɓeetɛle ɠobaʋɛ, 10 Zeeluzalɛme masagi, Ɠeeɓelɔn masagi, 11 Yaalemute masagi, Lakise masagi, 12 Egelon masagi, Geezɛɛl masagi, 13 Deɓiil masagi, Geedɛɛl masagi, 14 Ɠɔɔlema masagi, Alade masagi, 15 Liɓena masagi, Adulame masagi, 16 Makeeda masagi, Ɓeetɛle masagi, 17 Tapua masagi, Ɠeefɛɛl masagi, 18 Afɛke masagi, Lasalon masagi, 19 Madon masagi, Ɠasɔɔl masagi, 20 Simelon-Melon masagi, Akesafe masagi, 21 Taanake masagi, Megido masagi, 22 Keedɛse masagi, Yɔkeneyame masagi é ɠɛni Kaalemɛle, 23 Dɔɔl masagi é ɠɛni Dɔɔl yooi zu, Gɔyime masagi é ɠɛni Gilegale ɠobaʋɛ, 24 Tiilesa masagi. Masagiti tiegɔi ɠɛni ga nu ʋuusaʋagɔ maazu ɠila (31).

13

Zooi niiti ti la dɛ zoni

1 Zozuwe ʋɔlɔzaɠani niina. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Wɛlɛ, è ʋɔlɔzaɠaga, tama zooi wɔɔlɔʋɛ dɛ ná, nii é la dɛ zoni. 2 Zooi ʋɛtɛ, zɛgai ná: Filiseti nuiti ta-yooiti kpein, ta Gesuul nuiti ta-yooi kpein. 3 É zo Siɠɔɔl ɗɛi ma, é yeizu Ezipete yooi zu ʋele, Ekelɔn kwɛmaʋɛ lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, naama adaʋɛ pɛ ka levezu ga Kanaan nuiti ta-yooi. Miná ɠa Filiseti nuiti ta-masada lɔɔlugɔiti ma laa wolaiti ti ná, Gaza, Asedɔde, Asekalɔn, Gate, ta Ekelɔn, ta Avi nuiti ta-yooi lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. 4 Kanaan yooi pɛ ka dɛ ná ɓalaa, maanɛai é zo, é zo Meyala ma, nii é ga Sidɔn nuiti tɔnɔi, eyɛsu é zeeli Afɛke, Amɔɔl nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ, 5 ta Geeɓale nuiti ta-yooi, ta Liɓan kpein, folo ɠulazu ʋelei, é zo Ɓaale-Gade, Ɠɛɛlemɔn gizei ɠɔɠɔaʋɛ, eyɛsu é zeeli Leɓo-Ɠamate, 6 nuiti kpein ti zeini gize yooi zu, é zo Liɓan, é zeeli Miselefɔte-Mayime, Sidɔn nuiti kpein. Nà ti ɓɛɛzu Izelayɛle nuiti tuɠɔ. Naa ɠa é ba, naati kpein fe Izelayɛle ya ga kpakutoomai, eɠɛʋelei gè ma levei veeni la, 7 zooi tɛi gaaɠwɛɛna, è fe boloda taaʋuugɔiti zea, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ.»

Zooi ɠaaɠwɛɛ vai
Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei

8 Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ zɔi ta Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade nɔnɔi, naati ti ta-yooi zɔlɔɔni. Ɠɔoɠɔ GALA ná-botiɠɛ nui Moize feeni ti ya Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, 9 é zo Alɔwɛɛl, ziɛ wolai Aalenɔn laaʋɛ, eyɛsu é zeeli taa wolai ma, é pɛtugi zaamaʋɛ, é ɓɔ gize nɛmɛi kpein ba, é zo Meedeɓa, eyɛsu é zeeli Diɓon, 10 ta Amɔɔl nuiti ta-masagi Siɠon, nii é ɠɛni masadai ɠɛɛzu Ɠɛseɓon, naa ná-taa wolaiti kpein, é zeeli Amɔn nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ. 11 É ɓɔ Galaade yooi ɓalaagi ʋa, ta Gesuul nuiti ta-yooi, ta Maakate nuiti, ta Ɠɛɛlemɔn gizei, ta Ɓasan kpein é zeeli Saleka, 12 ta Wɔge ná-masadai kpein Ɓasan yooi zu, nii é ɠɛni ga Leefa mavofodai ma ɠaaɓelagi, é masadai ɠɛɛni Asetalɔte ta Edeleyi. Moize zobogi zɔlɔɔni niima masagiti ma, é ti ɓɛ ta-yooi ɠa. 13 Kɛlɛ Izelayɛle nuiti ti la ɠɛni Gesuul nuiti ta Maakate nuiti kpɛɛni, naa ɠa é kɛa ti zeini Izelayɛle nuiti saama, zaaɠaza.

14 Leevi ná-bolodai ɠila kpe ka é la ɠɛni zou zɔlɔɔni ga nɔnɔ. Kɛlɛ gala zalaɠaiti, ti ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Izelayɛle ná-GALAGI nɔnɔi, naa ɠa é ga tɔnɔi, eɠɛʋelei é woni la tɔun ma.

Luɓɛn ná-bolodai ná-zooi

15 Moize Luɓɛn ná-bolodai nɔnɔi veeni zea, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. 16 Zooi ti sɔlɔɔni, é zoni Alɔwɛɛl, ziɛ wolai Aalenɔn laaʋɛ, ta taa wolai é pɛtugi zaamaʋɛ, gize nɛmɛi kpein ma Meedeɓa ɠobaʋɛ, 17 é li Ɠɛseɓon, ta ma laa wolai kpein ti gize nɛmɛi ma: Diɓon, Ɓamɔte-Ɓaale, Ɓɛte-Ɓaale-Meyon, 18 Yaasa, Kedeemɔte, Meefaate, 19 Kiliyatayime, Siɓema, Seelɛte-Ɠasaɠaal pɛtugi ma ɠizei ma, 20 Ɓɛte-Peyɔɔl, Pizega ɠizei ɠɔɠɔaʋɛ, ta Ɓɛte-Ɠayesimɔte. 21 Gize nɛmɛi maaʋɛ laa wolai naati kpein poluma, ti Amɔɔl nuiti ta masagi Siɠon ná-masadai ma yooi kpein sɔlɔɔni, nii é ɠɛni masadai ɠɛɛzu Ɠɛseɓon. Moize zobogi zɔlɔɔni Siɠon ma, ta Madiyan ɠundiɠiiti, ti ɠoloni Siɠon ʋɛ, ti zeini zooi zu: Evi, Leekɛme, Suul, Ɠuul, ta Leeɓa. 22 Ungaiziɛ nui Ɓalaame, Ɓeyɔɔl ná-doun zunui ɠɛni naati saama, niiti Izelayɛle nuiti ti ti ʋaani ga boɠa zɔkpɔi. 23 Luɓɛn mavofodaiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ ɠɛni ga Zuludɛn, ta ziɛlaʋɛ.

Luɓɛn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.

Gade ná-bolodai ná-zooi

24 Moize Gade ná-bolodai nɔnɔi veeni zea, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. 25 Nii ti sɔlɔɔni ga zooi ná ɠɛni ga: Yazɛɛl, ta Galaade laa wolaiti kpein, ta Amɔn nuiti ta-yooi ɠilazuʋɛ, é zeeli Alɔwɛɛl, Laɓa letemaʋɛ, 26 é zo Ɠɛseɓon, é zeeli Lamate-Misepee, ta Ɓetɔnime, é zo Maɠanayime, é zeeli Deɓiil ɠwɛpelemaʋɛ, 27 ta nɛmɛi zu, Ɓɛte-Ɠalame, Ɓɛte-Nimela, Sukɔte, ta Safon, Ɠɛseɓon masagi Siɠon ná-masadai ma yooi mɔtai. Naama yooi kpein é ɠɛni ziɛ wolai Zuludɛn ʋoluʋɛ. Zuludɛn ɠɛni zou ɠwɛpelemaʋɛ, nii é folo liizu ʋelei, eyɛsu é zeeli ziɛ wolai Zeeneezalɛte ɠaaɓelazuʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ.

28 Gade mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.

Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi,
nii é folo ɠulazu ʋelei

29 Naa ʋoluma, Moize Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ nɔnɔi veeni zea, gaaɠwɛ ti ʋa, ʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. 30 Zooi ti sɔlɔɔni, naa ɠɛni ga Ɓasan, é zo Maɠanayime, Ɓasan masagi Wɔge ná-masadai ma yooi kpein, ta Yayiil ná-taa go ʋuulɔzita (60), ti kpein ti ʋuuni ma yooi zu. 31 Naa ʋoluma, ti Galaade yooi ɠilazuʋɛ zɔlɔɔni, ta Asetalɔte ta Edeleyi, Ɓasan masagi Wɔge ná-masadai ma laa wolaiti. Ti ti pɛ ɠaaɠwɛ Makiil mavofodaiti ba, Manasee ná-doun zunui, ʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

32 Zooi ɠana, nii Moize feeni Moaɓe yooi ma nɛmɛiti su, Zuludɛn ʋolu ʋelei, Zeeliko letemaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei. 33 Moize la ɠɛni zou veeni Leevi mavofodaiti zea. Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI ɠa é ga tɔnɔi, eɠɛʋelei é boni la ti ma.

14

Kanaan yooi ɠaaɠwɛɛ vai
Zuludɛn folo liizu ʋelei

1 Wɛlɛ nii Izelayɛle nuiti ti sɔlɔɔni ga tɔnɔ, Kanaan yooi zu, nii zalaɠa ɠula nui Eleazaal, ta Nun ná-doun zunui Zozuwe, ta boloda ʋɛlɛyeɠeiti ta-ɠundiɠiiti ti feeni ti ya. 2 Zou ɠaaɠwɛɛ vai ná, boloda taaʋuugɔi ta ma lukpɛgi ʋa, naa ɠɛɛni ga kpakutoomai, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya. 3 Mazɔlɔɔ Moize zooi veeni niina boloda felegɔiti ta ma lukpɛgi ya, Zuludɛn ʋolu ʋelei, folo ɠulazu ʋelei, é la ɠɛni ta veeni Leevi nuiti zea. 4 Zozɛfe mavofodaiti ti ɠɛni ga boloda felegɔ, Manasee ta Efelayime, kɛlɛ ti la ɠɛni zou veeni Leevi nuiti zea, kɛni nɔ ta-laaiti, ta ná maaɠooliiti, ta-loganiiti faa zu, ta ʋɛ ta ti-ɠɔligiti makɛ ná. 5 Izelayɛle nuiti ti kɛɛni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya, ti zooi ɠaaɠwɛɛni.

Ɠeeɓelɔn laai ta ma yooi
vee vai Kalɛɓe ya

6 Zuda ná-bolodamaiti ti maaɓuɠani Zozuwe ʋa Gilegale. Kalɛɓe, Yefunee ná-doun zunui, nii é ɠɛni ga Keenize nui, naa ɠɛni ma: «È naa ɠwɛɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI boni GALA nui Moize ma, nɔ̀un nà-faa zu, ta ɗɔun ɗa-vaa zu, siɛgi zu ade ɠɛni la Kadɛse-Ɓaalenea. 7 Gè kona ʋuunaanigɔ (40) zɔlɔɔni niina, siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize tèʋeni la, gè zeɠe Kadɛse-Ɓaalenea, gè li zooi zuʋɛtɛ fai ma. Gè ʋoluvaawoni ma, ga sɔledai zìimaʋɛ. 8 Kɛlɛ zunuiti ti ɠɛni bà, naati ti nuɓusɛiti iɲɔteʋeni. Kɛlɛ nɔ̀un nà, gè ziɛni ga wooɠɛɠiladai Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà-GALAGI ná-pelei. 9 Naama volo ná, Moize niima ɠonai woni, é ɠɛ ma: ‹Gaamazu, zooi nii è ziaa su, naa ɠa ɠɛ ga ɗɔnɔi, wa è-mavofodai, eyɛsu ɠɔ, tɔɔzei è ziɛʋɛ wooɠɛɠiladai zu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI ná-pelei.› 10 Niizu pɛtɛ, é ɠɛa ga kona ʋuunaanigɔ maazu lɔɔlugɔ (45), siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni la Moize ʋɔ, Izelayɛle ɠɛai ma siɛi wosu teʋebai zu, é mà vului makɛga ga ná-minazeɠegi maaʋele. Za, gè kona ʋuulɔsaʋa maazu lɔɔlugɔ (85) zɔlɔɔga. 11 Sùlogɛ dɛ, eɠɛ naama voloi nɔ, yeei Moize tèʋeni da siɛi ma, zɛbɛi ɠa dɛ bà kɔɔɠɔ vaa zu, eɠɛʋelei é ɠɛni bà la naama ziɛgi zu, nà zoo dɛ gè ɗa li, gè ɗa ʋa. 12 Niizu, gize yooi naa ve zèa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma minazeɠegi woni bɛ̀ ma volo ná. Mazɔlɔɔ è mɛnini naama voloi nɔ ga Anake mavofodaiti ta ná, taa wolaiti ta ná, siɠigi ti ma. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ bà nɔ, nà ti ɓɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI boni la.»

13 Zozuwe tuya looni Kalɛɓe ʋɛ, Yefunee ná-doun zunui, é Ɠeeɓelɔn ve zea ga nɔnɔ. 14 Ʋele ɠana Kalɛɓe, Yefunee ná-doun zunui, Keenize nui, Ɠeeɓelɔn zɔlɔɔni da ga nɔnɔ eyɛsu zaaɠaza, tɔɔzei é ziɛni ga wooɠɛɠiladai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-pelei zu, Izelayɛle ná-GALAGI. 15 Mɔungi, Ɠeeɓelɔn laaseigi ɠɛni ga Kiliyate-Aaleɓa. Aaleɓa ɠɛni ga zunui nii unfemai ɠɛni bɛ gola, Anake mavofodaiti saama.

É zo názuʋɛ ma niina, kɔɔi ɓeni zooi zu, ziilɛigi ɠɛni ná pɛ.

15

Zuda ná-bolodai ná-zooi

1 Zooi nii kpakutoomai feeni Zuda ná-bolodai ma ʋɛlɛyeɠeiti zea, é zeelini Edɔme ɠwɛpelemaʋɛ Sin teʋebai zu, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. 2 Pele ɠana, ta-ɠwɛpelemaʋɛ lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, naa liini la Kpoloɗɛ Wanai ɠaaɓelazuʋɛ, é zei lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi ʋa, 3 é li, é too ma lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, gize yɔɠɔzuʋɛ Akelaɓime, é leʋe ga Sin ʋele, é lɛ lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ Kadɛse-Ɓaalenea, é leʋe miná ga Ɠɛselon ʋele, é lɛ Adaal, é lati Kaalekaa ʋele, 4 é leʋe naa ʋolu ga Asemon ʋele, é lo Ezipete ɠɔtuɗɛi ʋa, kwɛpelegi loni Kpoloɗɛ Wolai ʋa. Naa ɠa é ga wo-ɠwɛgi lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ.

5 Folo ɠulazu ʋelei, kwɛpelemaʋɛ ɠɛni ga Kpoloɗɛ Wanai, eyɛsu é zei ti loolaʋɛ ʋa ta Zuludɛn.

Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, kwɛmaʋɛ zoni kpoloɗɛi zuzeizuʋɛ, nii é ti loolaʋɛ ta Zuludɛn. 6 É lɛɛni ga Ɓɛte-Ɠɔgela ʋele, é leʋe Ɓɛte-Alaɓa, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é lo kɔtui ʋa, ti ɠɛɛzu ma Ɓɔɠan, Luɓɛn ná-doun zunui taɠila daasei kana, 7 kwɛpelemaʋɛ liini Deɓiil, é leʋe Akɔɔl nɛmɛi zu, é li lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei Gilegale, é gize yɔɠɔzuʋɛ Adumime letemaʋɛ, kɔtuɗɛi ʋɔ bɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. Naa ʋolu é leʋe En-Seemɛse ziɛungiti pɔ bɛ, é too ma En-Lɔgɛle. 8 Kwɛpelegi lɛɛni, é leʋe ga Ɓɛne-Ɠinɔme ʋɛtugi zu ʋele, Yeeɓuse nuiti ta-ɠizei ɠɔɠɔaʋɛ, nii é ga Zeeluzalɛme, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. Kwɛpelegi untɛɛni gizei ma, nii é ʋuuni folo liizu ʋelei, Ɠinɔme ʋɛtugi zu, Lefayime ʋɛtugi ɠaaɓelazuʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ. 9 É zo gize unmaʋɛ, é yei, é zeeli Nɛfetoa ɗɛungiti ma, é li Efelon gizei ma laaiti pɔ pelei, aisa é ʋa li ga Ɓaala ʋele, nii é ga Kiliyate-Yeyalime. 10 É zo Ɓaala, kwɛpelemaʋɛ, é lati folo liizu ʋelei, Seyiil ɠizeiti pɔ pelei, é leʋe Dɔɓɔ ɠizei ɠɔɠɔaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, naa ɠa é ga Kezalon, é yei Ɓɛte-Seemɛse, é leʋe Timena. 11 É zeɠe miná, é zeeli Ekelɔn ɠize ɠɔɠɔaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é ʋa Sikelon, é leʋe Ɓaala gizei ʋɔ bɛ, é li Yaɓeneyɛle, é lo Kpoloɗɛ Wolai ʋa.

12 Folo liizu ʋelei ma ɠwɛmaʋɛ ɠɛni ga Kpoloɗɛ Wolai laaʋɛ. Ʋele ɠana kwɛpelemaʋɛti ti ɠɛni la, é lo zooi ʋa, é veeni Zuda mavofodaiti zea, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

Kalɛɓe ná-zooi zo fai ɓɔɠɔ ʋɛ

(Tukpɔɠaaleʋe Nuiti 1:10-15)

13 Ti Yefunee ná-doun zunui Kalɛɓe nɔnɔi veeni zea Zuda mavofodaiti saama, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Zozuwe ya: Kiliyate-Aaleɓa, nii é ga Ɠeeɓelɔn. Aaleɓa ɠɛni ga Anake mɛmɛwolai. 14 Kalɛɓe Anake mavofodaiti kpɛɛni: Seesayi nuiti, Ayiman nuiti, ta Talemayi nuiti. 15 É zeɠeni miná, é li é Deɓiil nuiti sakpe. Mɔungi Deɓiil laaseigi ɠɛni ga Kiliyate-Seefɛɛl. 16 Kalɛɓe ɠɛni ma: «Nà dòun anzanui Akesa ve naama nui ʋɛ ga anza, nii a Kiliyate-Seefɛɛl zakpe, é so.» 17 Kalɛɓe kɛɛɠɛloin Kenaze ná-doun zunui Wɔteniyɛle ɠa é ná zoni. Kalɛɓe ná-doun anzanui Akesa veeni bɛ ga anza.

18 Seeliai ma sinigi ʋɔ bɛ, é dɛɛni ga naa, ga naa kpalagi ta vali kɛɛɠɛ Kalɛɓe ma. Naa ʋolu, Akesa ʋilini, é zeɠe ná-soovalegi ɠɔma. Kalɛɓe gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa wɔin è ma?» 19 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Faanɛɛ ɠɛ bɛ̀! Ziɛungaa ve bɛ̀, mazɔlɔɔ zooi è sèiɗai su, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, naa vɔɔʋɛ.» Kalɛɓe ziɛungiti feeni bɛ maazu ʋelei, ta buu ʋelei.

Zuda mavofodaiti ta-laaiti

20 Zuda mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. 21 Zuda mavofodaiti ta-laaiti ti ɠɛni lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, Edɔme ɠwɛpelemaʋɛ letegi, naati ti ɠɛni ga: Kaɓeseyɛle, Edɛɛl, Yaguul, 22 Kina, Dimona, Adada, 23 Keedɛse, Ɠasɔɔl, Itan, 24 Zife, Teelɛme, Ɓealɔte, 25 Ɠasɔɔl-Ɠadata, Keliyɔte-Ɠɛselon, nii é ga Ɠasɔɔl, 26 Amame, Sema, Mɔlada, 27 Ɠasaal-Gada, Ɠɛsemon, Ɓɛte-Palɛte, 28 Ɠasaal-Suale, Ɓeel-Seeɓa, Ɓiziyɔtiya, 29 Ɓaala, Iyime, Asɛme, 30 Ɛletɔlade, Kezile, Ɠɔɔlema, 31 Sikelage, Mademana, Sansana, 32 Leɓayɔte, Sileɠime, Ayɛn, ta Limon. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga taa ʋuufelegɔ maazu taaʋuugɔ (29), ta ma laa goiti.

33 Taai niiti ti ɠɛni ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi zu, naati ti ɠɛni ga niiti: Esetawɔle, Sɔleya, Asena, 34 Zanoa, En-Ganime, Tapua, Ename, 35 Yaalemute, Adulame, Soko, Azeeka, 36 Saalayime, Aditayime, Gedeela, ta Gedeelɔtayime. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu naanigɔ (14), ta ma laa goiti.

37 Senan, Ɠadasa, Migedale-Gade. 38 Dileyan, Misepee, Yɔketeyɛle, 39 Lakise, Ɓɔsekate, Egelon, 40 Kaɓon, Laamase, Kitelise, 41 Gedeelɔte, Ɓɛte-Dagon, Naama, ta Makeeda. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu lɔzita (16), ta ma laa goiti.

42 Liɓena, Etɛɛl, Asan 43 Yifeta, Asena, Nesiɓe, 44 Keyila, Akeziɓe, ta Maleesa. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga taaʋuugɔ, ta ma laa goiti.

45 Ekelɔn ta ma laa goiti, ta ma ɓalaɠaiti, 46 taa wolai nii kpein é Asedɔde ɠobaʋɛ, ta ma laa goiti, Ekelɔn ta Kpoloɗɛ Wolai ti yɔɠɔzuʋɛ.

47 Asedɔde ta ma laa goiti, ta ma ɓalaɠaiti, ta Gaza ta ma laa goiti, ta ma ɓalaɠaiti, eyɛsu é zeeli Ezipete ɠɔtuɗɛi ma, é li Kpoloɗɛ Wolai laaʋɛ.

48 Gize yooi ma ʋele geleiti ti ɠɛni ga: Samiil, Yatiil, Soko, 49 Dana, Kiliyate-Sana, nii é ga Deɓiil, 50 Anaɓe, Esetemo, Anime, 51 Gɔsɛn, Ɠɔlon, ta Gilo. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu ɠila (11), ta ma laa goiti.

52 Alaɓe, Luma, Esɛyan, 53 Yanume, Ɓɛte-Tapua, Afeeka, 54 Ɠumeta, Kiliyate-Aaleɓa, nii é ga Ɠeeɓelɔn, ta Siyɔɔl. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga taaʋuugɔ, ta ma laa goiti.

55 Maon, Kaalemɛle, Zife, Yuta, 56 Zizeleyɛle, Yɔkedeyame, Zanoa, 57 Kayɛn, Giɓea, ta Timena. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ, ta ma laa goiti.

58 Ɠaleɠule, Ɓɛte-Suul, Gedɔɔl, 59 Maalate, Ɓɛte-Anɔte, ta Ɛletekon. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga dɔzita, ta ma laa goiti.

60 Kiliyate-Ɓaale nii é ga Kiliyate-Yeyalime, ta Laɓa. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga felegɔ, ta ma laa goiti.

61 Teʋebai zu geleiti ti ɠɛni ga: Ɓɛte-Alaɓa, Midin, Sekaka, 62 Niɓesan, Iil-Meela, ta En-Geedi. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga dɔzita, ta ma laa goiti.

63 Zuda mavofodaiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa Yeeɓuse nuiti kpɛ, niiti ti ɠɛni zeini Zeeluzalɛme, naati ta dɛ zeini ná zaaɠaza ta Zuda nuiti.

16

Zozɛfe mavofodai ná-zooi

1 Zozɛfe mavofodai ná-zooi é sɔlɔɔni ga kpakutoomai, ma ɠwɛpelei tɔɔzeini Zuludɛn ʋa, Zeeliko ɠobaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei, ziɛungi letemaʋɛ, nii é kpɔɔle ɗɛi veezu taa nuiti zea. É zeɠeni miná, é lɛ ga gize yooi zu ʋelei, teʋebai zu, é li Ɓeetɛle. 2 É zeɠeni Ɓeetɛle, é li ga Luze ʋele, é leʋe Aaleke nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ Atalɔte ʋele. 3 Naa ʋolu é yeini folo liizu ʋelei, ga Yafelɛte nuiti pɔ pelei, eyɛsu Ɓɛte-Ɠɔlon ná ɠɔɠɔwu ʋelei, é zeeli Geezɛɛl, é lo Kpoloɗɛ Wolai ʋa. 4 Zooi ɠana, nii é ɠɛni ga Zozɛfe mavofodaiti tɔnɔi, Manasee ta Efelayime.

Efelayime ná-bolodai ná-zooi

5 Zooi ʋɛtɛ, nii é veeni Efelayime mavofodaiti zea, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la: Folo ɠulazu ʋelei, ta-ɠwɛpelemaʋɛ zoni Atalɔte-Adaal, é zeeli Ɓɛte-Ɠɔlon ná maazu ʋelei. 6 É loni Kpoloɗɛ Wolai ʋa, folo liizu ʋelei. Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, kwɛpelemaʋɛ liini ga Mikemetate ʋele, é lati ga folo ɠulazu ʋelei, é Taanate-Silo maaleʋe, é li ga Yanoa ʋele. 7 Miná ɠa é yeini ná ga Atalɔte ʋele, ta Naalata, é lo Zeeliko ʋa, é ʋilɛ Zuludɛn ʋa. 8 É zoni Tapua, é li folo liizu ʋelei, Kana kɔtuɗɛi ʋɔ bɛ, é lo Kpoloɗɛ Wolai ʋa. Naa ɠa é ɠɛni ga Efelayime mavofodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, 9 é ɓɔ taa wolaiti ba, ta ma laa goiti, niiti ti makɛni ti ʋɛ, Manasee mavofodai ná-zooi zu. 10 Efelayime nuiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa Kanaan nuiti kpɛ, niiti ti ɠɛni zeini Geezɛɛl. Naati ta zeini ti zaama, zaaɠaza, kɛlɛ Efelayime nuiti ti boti ɓaagi kpein daani ti unma.

17

Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi,
nii é folo liizu ʋelei

1 Zooi ta veeni Manasee mavofodai ya, toɠa é ɠɛni ga Zozɛfe ná-doun zunu mɔungi. Makiil ɠɛni ga Manasee ná-doun zunu mɔungi, é ɠɛ ga Galaade kɛɛɠɛ, toɠa é Galaade ta Ɓasan yooiti sɔlɔɔni, Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, mazɔlɔɔ é ɠɛni ga kɔɔɠɔ nu wola. 2 Manasee mavofodai zɔiti ti zooiti sɔlɔɔni, Zuludɛn folo liizu ʋelei, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. Aɓiyezɛɛl mavofodaiti ti ta zɔlɔɔni, ta Ɠeelɛke mavofodaiti, ta Aseliyɛle mavofodaiti, ta Sikɛme mavofodaiti, ta Ɠeefɛɛl mavofodaiti, ta Semida mavofodaiti. Zozɛfe ná-doun zunui Manasee mavofodaiti kana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

3 Manasee wolodamai ta ɠɛni ná, daa ga Selɔfeɠade, doun zunu la ɠɛni zea, kɛni nɔ anzanu lointi, ti-laaseigiti kaa: Maala, Noa, Ɠɔgela, Mileka, ta Tiilesa. Selɔfeɠade ɠɛni ga Ɠeefɛɛl ná-doun zunui. Kɛɛɠɛ wolani ti ɠɛni ga Galaade, ta Makiil, ta Manasee. 4 Ná-doun anzanui naati ti ʋaani zalaɠa ɠula nui Eleazaal ʋɔ bɛ, ta Zozuwe, Nun ná-doun zunui, ta kundiɠiiti, ti ɠɛ ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni Moize ya, ga é zou ve gi ya, gi-ɠɛɛ kɛɛɠɛlointi saama.» Ti zou veeni ti ya, ti-ɠɛɛ kɛɛɠɛlointi saama, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la. 5 Manasee ná-bolodai zou puugɔ zɔlɔɔni, Galaade ta Ɓasan yooiti ti la naama ɠaalugi zu, niiti ti Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, 6 mazɔlɔɔ Manasee ná-doun anzanuiti ti zou zɔlɔɔni ná-doun zunuiti saama. Galaade yooi ma ge ɠɛ ga Manasee ná-doun zunui zɔiti tɔnɔ.

7 Manasee ná-kwɛpelemaʋɛ zoni Asɛɛl ma, é li Mikemetate nii é Sikɛme letemaʋɛ, é zeɠe miná, é yei Yamin ʋele, En-Tapua nuiti pɔ bɛ. 8 Tapua yooi ɠɛni ga Manasee mavofodaiti tɔnɔ, kɛlɛ Tapua taai, nii é ɠɛni Manasee kwɛpelemaʋɛ, miná ɠɛni ga Efelayime mavofodaiti tɔnɔ. 9 Kwɛpelemaʋɛ loni Kana kɔtuɗɛi ʋa nu yeezazuʋɛ. Kɛlɛ taa wolai niiti ti ɠɛni ga kɔtuɗɛi ʋolu ʋelei nu yeezazuʋɛ, naati ti ɠɛni ga Efelayime nɔnɔ, anɛɛ ni ti ti ɠɛni Manasee yooi ma. Manasee ná-kwɛpelegi leʋeni kɔtuɗɛi ɠoba, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é zei Kpoloɗɛ Wolai ʋa. 10 Naa ɠa é kɛɛni, Efelayime ná-zooi liini ga lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ, Manasee nɔnɔi ma ge li ga lɛkpɛma ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ. Kpoloɗɛ Wolai ɠɛni ga kwɛmaʋɛ, folo liizu ʋelei. Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é zeini Asɛɛl ʋa, folo ɠulazu ʋelei, é zei Isakaal ʋa.

11 Manasee taa wola mɔinmɔin sɔlɔɔni ɓalaa Asɛɛl ná-zooi zu ta Isakaal. Ta ga Ɓɛte-Seyan ta ma laa goiti, Yiɓeleyame ta ma laa goiti, é ʋɛɛ Dɔɔl ɓalaagi ʋa, ta ná-koʋi saʋagɔiti, niiti ti ga En-Dɔɔl, Taanake, ta Megido, ta ma nuɓusɛiti pɛ, ta ma laa goiti pɛ. 12 Anɛɛ naa ʋe, Manasee ná-nuiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa taa wolai naati su nuiti so, Kanaan nuiti ti yɛni zeini ma yooi zu. 13 Siɛgi zu Izelayɛle nuiti ti zɛbɛi zɔlɔɔni da, ti Kanaan nuiti dɔɔni boti ɓaagiti kɛɛ vai zu, kɛlɛ ti la ɠɛni zooni ti ʋa ti ɓɛ.

Ta ɓɔ fai Zozɛfe mavofodai ná-zooi ʋa

14 Zozɛfe mavofodaiti ti ʋaani, ti ɓaazaɠa Zozuwe ma, ti ɠɛ ma: «Leeni vaa zu è zooi tago nɔ veai gi ya, ga kpakutoomai? Tama Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loa gi ʋɛ gola, niizu gi wola mɔinɗa gola.» 15 Zozuwe ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Ni wo wola mɔinɗa gola, ni Efelayime ɠize yooi la mɔ kula ɠɛa wo ʋa, à li Feeleeze nuiti ta-lɔɓɔiti su, ta Leefa mavofodaiti, wo ná ta maazaɠa ɓɔɠɔ ʋɛ.» 16 Zozɛfe mavofodaiti ti ɠɛni ma: «Gaamai ʋe gize yooi la kulaa gi ʋa, naa ʋolu kɔlu wotoloiti ta Kanaan nuiti zea, ti zeini pɛtugi zu, niiti ti Ɓɛte-Seyan, ta niiti ti logai ba, ta niiti ti zeini Zizeleyɛle pɛtugi zu.» 17 Zozuwe ɠɛni Efelayime nuiti ta Manasee nuiti ma, ti ga Zozɛfe mavofodaiti: «Wa ga nuɓusɛiti ti wola mɔinɗai, wo-zɛbɛi wɔɔlɔa, wo la mɔ vɔniga zou go nɔ ma. 18 Kɛlɛ wa gize yooi zeɠe, nii dɔɓɔi ma. Wa maazaɠa, wo zei ná pɛ. Wa Kanaan nuiti kpɛ, anɛɛ kɔlu wotoloiti ta ti ya, zɛbɛi ɠɛ ti ʋa.»

18

Zooi ɠaaɠwɛɛ vai
boloda lɔfelai zɔiti ba

1 Izelayɛle nuiti ti zooi zogai ma, ti maaɠolo, ti ɠaalɛɛni ba Silo. Ti GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi loni ná. 2 Boloda lɔfela ɠa é yɛni Izelayɛle nuiti saama, niiti ti la ɠɛni dɛ tɔnɔi zɔlɔɔni.

3 Zozuwe ɠɛni naazu Izelayɛle nuiti ma: «Yeeɠɛɠala lielegɔ ɠa dɛ wo kɛɛzu faalakobai zu, wo ʋa li, wo ʋa zooi zeɠe ga wɔnɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI, wo-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI feai wo ʋɛ? 4 À yeelo zunu saʋagɔ ʋa bolodai ɠilagilagi zu, nà ti leʋesu ada. Ta wuzeɠezu, ti zooi zuɓizɛ, ti ta-wolodamai nɔnɔi ʋɛtɛ, ti ná-fai zɛʋɛ, ti ʋaa la pɔ̀ bɛ. 5 Ta kɛɛzu su lɔfela, ti gaaɠwɛ ɓɔɠɔ ʋa. Zuda ɠa yɛsu ná-kwɛpelemaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. Zozɛfe ná-pɛlɛyeɠei ɠa yɛsu ná-kwɛpelemaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ. 6 Wa zooi ɠaaɠwɛɛzu su lɔfela, wo ʋa ʋɛ pɔ̀ ga ma zɛʋɛi. Nà kpakutoomai ɠɛɛzu wo ʋɛ, ʋɛ nɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI ɠaazu. 7 Kɛlɛ Leevi mavofodai la zou nɔpɛ sɔlɔɔga ga nɔnɔ wo zaama, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠula vai ɠa é ga tɔnɔi. Nii é ga Gade ná-bolodai, ta Luɓɛn ná-bolodai, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ, naati ti tɔnɔi zɔlɔɔgɛ na, Zuludɛn ʋolu ʋelei, folo ɠulazu ʋelei, nii Moize, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui feeni ti ya.»

8 Zunuiti ti yeeloni ti ʋa ga ti zooi ɠaaɠwɛ, naati ti pele zoni. Aisa ti ʋa li, Zozuwe niima leveiti feeni ti ya, é ɠɛ ti ma: «À li, wo ziɛ zooi zu, wo gaaɠwɛ sɛʋɛi zu, naa ʋolu wo ɠale ma pɔ̀ bɛ. Silo ʋɛ nɔ ɠa, gè kpakutoomai ɠɛɛzu ná wo ʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.»

9 Zunui naati ti liini, ti ziɛ zooi zu, ti gaaɠwɛ sɛʋɛi zu, ti kɛ su lɔfela, eɠɛʋelei taa wolaiti ti la. Ti ɠaleni ma Zozuwe ʋɔ bɛ, ti-ʋuuzuʋɛ Silo. 10 Zozuwe zooi ɠaaɠwɛɛni Izelayɛle nuiti ba ga kpakutoomai Silo, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, é bolodai ɠilagilagi nɔnɔi ve zea.

Ɓɛnzamɛn ná-bolodai ná-zooi

11 Zooi ma mɔungi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Ɓɛnzamɛn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. Ná-zooi ɠwɛgi ɠɛni Zuda ná-bolodai ta Zozɛfe mavofodaiti ta-wolodaiti zɔɠɔzuʋɛ. 12 Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, ti ɠwɛgi zoni Zuludɛn ʋa, é lɛ Zeeliko ɠobaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é lɛ gize yooi zu folo liizu ʋelei, é li, é ʋilɛ Ɓɛte-Avɛn leʋebai ʋa. 13 Kwɛpelemaʋɛ leʋeni ga Luze ʋele, nii daa ga Ɓeetɛle, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, naa ʋolu é yeini ga Atalɔte-Adaal ʋele gize maazuʋɛ, nii é Ɓɛte-Ɠɔlon ná ɠɔɠɔwu ʋelei, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. 14 Folo ɠulazu ʋelei, kwɛpelemaʋɛ liini, é lati kpoloɗɛi ʋɔ pelei, é zo gizei ʋa, nii é Ɓɛte-Ɠɔlon letemaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, é li, é lo Kiliyate-Ɓaale ʋa, nii é ga Kiliyate-Yeyalime, Zuda mavofodaiti ta-laa wolai. Folo liizu ʋele ɠwɛpelegi ɠana.

15 Lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋelei ma ɠwɛgi zoni Kiliyate-Yeyalime ʋa, é liini folo liizu ʋelei Nɛfetoa ɗɛungiti pɔ bɛ, 16 miná ɠa é yeini ná gize ɠɔɠɔaʋɛ, nii é zɛlɛni Ɓɛne-Ɠinɔme ʋɛtugi maazu, Lefayime ʋɛtugi zu, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ. É yeini Ɠinɔme ʋɛtugi zu, Yeeɓuse nuiti ta-ɠize ɠobuʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, eyɛsu é zeeli En-Lɔgɛle. 17 É latini lɛkpɛma ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é lo En-Seemɛse ʋa, naa ʋolu é lo Gelilɔte ʋa, gize yɔɠɔzuʋɛ Adumime letemaʋɛ. É zo miná, é yeini kɔtui naa ʋɔ bɛ, nii daa ga Ɓɔɠan, Luɓɛn ná-doun zunui taɠila daasei kana. 18 É leʋeni gizei ɠobuʋɛ lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, nii sɛlɛgai Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi maazu, é yeini pɛtu nɛmɛi zu. 19 É liini Ɓɛte-Ɠɔgela ɠoba, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é li, é lo Kpoloɗɛ Wanai ʋa ga nu ɠɔʋɛzu ʋelei tosuʋɛ Zuludɛn ʋa. Lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ ʋele ɠwɛpelegi ɠana.

20 Folo ɠulazu ʋelei, Zuludɛn ɠa é ɠɛni ga kwɛmaʋɛ.

Ɓɛnzamɛn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, ta ta-ɠwɛpelemaʋɛti é lati ti ma.

21 Ɓɛnzamɛn mavofodaiti ta-laa wolaiti ti ɠɛni ga niiti, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la: Zeeliko, Ɓɛte-Ɠɔgela, Emɛke-Kesise, 22 Ɓɛte-Alaɓa, Semalayime, Ɓeetɛle, 23 Avime, Pala, Wɔfela, 24 Kefaal-Amɔnayi, Wɔfeni, ta Geeɓa. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu felegɔ (12), ta ma laa goiti.

25 Gaɓaɠɔn, Lama, Ɓeelɔte, 26 Misepee, Kefila, Mɔsa, 27 Leekɛme, Yiilepeyɛle, Taleyala, 28 Seela, Elɛfe, Yeeɓuse, nii é ga Zeeluzalɛme, Giɓeate, ta Kiliyate. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu naanigɔ (14), ta ma laa goiti.

Ɓɛnzamɛn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

19

Simiyɔn ná-bolodai ná-zooi

1 Zooi velesiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Simiyɔn ná-bolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. Ta-yooi ɠɛni Zuda nɔnɔi zaamaʋɛ. 2 Ta-yooi zu laaiti ti ɠɛni ga niiti: Ɓeel-Seeɓa, Seeɓa, Mɔlada, 3 Ɠasaal-Suale, Ɓala, Asɛme, 4 Ɛletɔlade, Ɓetule, Ɠɔɔlema, 5 Sikelage, Ɓɛte-Maalekaɓɔte, Ɠasaal-Suza, 6 Ɓɛte-Leɓayɔte, ta Saluɠɛn. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu saʋagɔ (13), ta ma laa goiti.

7 Ayɛn, Limon, Etɛɛl, ta Asan. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga naanigɔ, ta ma laa goiti, 8 ta taa goiti kpein ti naama laa wolaiti maaɠoolii zu, eyɛsu é zeeli Ɓaalate-Ɓeel, nii é ga Lamate, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu.

Simiyɔn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. 9 Simiyɔn mavofodai ná-zooi zeɠeni Zuda nuiti tɔnɔi ʋa, mazɔlɔɔ Zuda mavofodaiti ta-yooi ti sɔlɔɔni, gola ɓaaɠoni ti ma. Naa ɠa é kɛɛni, Zuda ná-zooi Simiyɔn mavofodaiti maalatini.

Zaɓulɔn ná-bolodai ná-zooi

10 Zooi zaʋasiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Zaɓulɔn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. Ta-yooi ma ɠwɛpelemaʋɛ zeelini Salide. 11 É lɛɛni folo liizu ʋelei, Maleyala ʋele, é zei Daɓeesɛte ʋa, naa ʋolu kɔtuɗɛi nii é yeizu Yɔkeneyame ɠakalaʋɛ. 12 É zo Salide, é latini folo ɠulazu ʋelei, Kiselɔte-Taɓɔɔl ɠwɛpelemaʋɛ, é ʋilɛ Daɓelate ʋa, é lɛ Yafia. 13 É zeɠeni miná, é leʋe folo ɠulazu ʋelei ga Gita-Ɠeefɛɛl ʋele ta Ita-Kasin, é lo Limon ʋa, é lati, é zeeli Neya. 14 Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, kwɛpelemaʋɛ latini, é li Ɠanaton, é lo Yifeta-Ɛle ʋɛtugi ʋa. 15 É ɓɔ Katate ʋa, ta Naɠalale, ta Simelon, ta Yideyala, ta Ɓɛteleyɛme. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu felegɔ (12), ta ma laa goiti.

16 Zaɓulɔn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.

Isakaal ná-bolodai ná-zooi

17 Zooi naanisiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Isakaal mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. 18 Ta-yooi zu laaiti ti ɠɛni ga niiti: Yizeleyɛle, Kezulɔte, Sunɛme, 19 Ɠafalayime, Siyon, Anaɠalate, 20 Laɓite, Kisiyon, Aɓɛse, 21 Leemɛte, En-Ganime, En-Ɠada, ta Ɓɛte-Pasɛse. 22 Ta-ɠwɛpelemaʋɛ loni Taɓɔɔl ʋa, Saɠasima, ta Ɓɛte-Seemɛse, é lo Zuludɛn ʋa. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu lɔzita (16), ta ma laa goiti.

23 Isakaal mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.

Asɛɛl ná-bolodai ná-zooi

24 Zooi lɔɔlusiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Asɛɛl mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. 25 Ta-yooi zu laaiti ti ɠɛni ga niiti: Ɠɛlekate, Ɠali, Ɓeetɛn, Akesafe, 26 Alameelɛke, Ameade, Miseyale. Folo liizu ʋelei ta-ɠwɛpelemaʋɛ zeini Kaalemɛle ʋa, ta Siɠɔɔl-Liɓenate. 27 Naa ʋolu, folo ɠulazu ʋelei, é latini ga Ɓɛte-Dagon ʋele, é lo Zaɓulɔn yooi ʋa, ta Yifeta-Ɛle ʋɛtugi, é li lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei, é zeeli Ɓɛte-Emɛke ta Neyiyɛle, é loni Kaɓule ʋa nu ɠɔʋɛzuʋɛ, 28 Eɓelon ʋele, ta Leɠɔɓe, ta Ɠamon, ta Kana, eyɛsu é zeeli Sidɔn wolai ma. 29 Kwɛpelemaʋɛ lati mɔnɔ Lama ʋele, é lo Tiil taa wolai ʋa siɠigi ma, Ɠɔza ʋele, é li, é lo Kpoloɗɛ Wolai ʋa, ga Akeziɓe yooi ʋɔ pelei, 30 é ɓɔ Uma ʋa, ta Afɛke, ta Leɠɔɓe. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puufelegɔ maazu felegɔ (22), ta ma laa goiti.

31 Asɛɛl mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.

Nɛfetali ná-bolodai ná-zooi

32 Zooi lɔzitasiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Nɛfetali mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. 33 Ta-ɠwɛpelemaʋɛ zeelini Ɠeelɛfe zɔli, é zo Saananime sɛne gului, ta Adami-Neekɛɓe, ta Yaɓeneyɛle, é zeeli Lakume, é lo Zuludɛn ʋa. 34 É latini folo liizu ʋelei, ga Azenɔte-Taɓɔɔl ʋele, é zeɠe miná, é li, é lo Ɠukɔke ʋa, é zei Zaɓulɔn yooi ʋa ga nu yeezazu ʋelei, é lo Asɛɛl yooi ʋa folo liizu ʋelei, ta Yeɠuda, Zuludɛn ɠɛni ga folo ɠulazu ʋelei. 35 Taa wolaiti siɠigi ɠɛni ti ma, naati ti ɠɛni ga: Sidime, Sɛɛl, Ɠamate, Lakate, Kineelɛte, 36 Adama, Lama, Ɠasɔɔl, 37 Keedɛse, Edeleyi, En-Ɠasɔɔl, 38 Yileyon, Migedale-Ɛle, Ɠɔɔlɛme, Ɓɛte-Anate, ta Ɓɛte-Seemɛse. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu taaʋuugɔ (19), ta ma laa goiti.

39 Nɛfetali mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.

Dan ná-bolodai ná-zooi

40 Zooi lɔfelasiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Dan mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. 41 Ta-yooi zu laaiti ti ɠɛni ga niiti: Sɔleya, Esetawɔle, Iil-Seemɛse, 42 Saalaɓin, Ayalon, Yitela, 43 Elon, Timenata, Ekelɔn, 44 Ɛletekee, Giɓeton, Ɓaalate, 45 Yeɠude, Ɓenee-Ɓelake, Gate-Limon, 46 Yaalekon ɗɛi, ta Lakon, é ɓɔ zooi ʋa, é Zafa letemaʋɛ.

47 Dan mavofodaiti ti ʋalani ta-yooi ma. Dan mavofodaiti ti lɛɛni naazu, ti kɔɔi ʋɛɛ Leesɛme ʋa. Ti vɔnini taai naa ma, ti su nuɓusɛi pɛ pa ga boɠa zɔkpɔi, ti seɠe ga tɔnɔ, ti zei ná. Ti ti-mɛmɛwolai Dan laaseigi ʋɛɛni Leesɛme ʋa.

48 Dan mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.

Timenate-Seela laai
vee vai Zozuwe ya

49 Siɛgi zu Izelayɛle nuiti ti ɓeni la ga zooi ɠaaɠwɛ ɓɔɠɔ ʋa, ti kwɛgiti da, ti zooi ta veeni Zozuwe ʋɛ, Nun ná-doun zunui, é ɠɛ ga nɔnɔi ti zaama. 50 Eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la, taa wolai é yiimazeɠeni la, naa ɠa ti feeni zea, Timenate-Seela, nii é ɠɛni Efelayime ɠize yooi zu. É taai naa loni ʋolu, é zei ná.

51 Zooiti kana, niiti zalaɠa ɠula nui Eleazaal, ta Nun ná-doun zunui Zozuwe, ta pɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti ti Izelayɛle wolodaiti su, ti gaaɠwɛɛni ga kpakutoomai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, Silo, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. Pele ɠana ti zooi ɠaaɠwɛɛ vai ɠaaɓelani la.

20

Maaʋela wo taa lɔzitaiti

(Gaalu Sɛʋɛi 35:9-34;
Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛ 4:41-43;
19:1-13)

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Zozuwe ʋɔ, é ɠɛ ma: 2 «Ɓɔɛ Izelayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: ‹À taaiti kpɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ ga maaʋela laaiti, nii gè ma vai woni wo ma ga Moize maaʋele. 3 Nu ʋaa nui nii a nu ʋaana, é la gaaɠilini ma, é ga teʋezea vaa nɔ, toɠa zoo é ʋela, é li ná. Toɠa ɠɛ ga wo-ʋelazuʋɛ, ɲamai ʋotokula nui ʋa. 4 Nu ʋaa nui ɠa ʋela, é li ma laai taɠila su, toɠa lo siɠidaʋɛ, é ná-fai lɛ ga taa ɠundiɠiiti. Naati ta yeezei bu, é yɛ ti ʋɔ bɛ taazuʋɛ, ti ada ve zea, ʋɛ a yɛ ná. 5 Ɲamai ʋotokula nui a ʋilɛna polu, ti la nu ʋaa nui vea zea. Mazɔlɔɔ é la gaaɠilini ma, é ʋa seiɲɔɠɔi ʋa, é la ɠɛni ga naa zili nu pɔlɔma zu. 6 Toɠa yɛ naama laazuʋɛ, eyɛsu é ɠula kɛlɛma nuɓusɛiti gaazu, ti ná-tukpɔi ɠaaleʋe, ɓaa eyɛsu zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai, nii é botii zu naama yeeɠɛɠalai, naa za. Naama ziɛgi zu ɠa nu ʋaa nui a ɠale ma la ná-pɛlɛi wu, ná-taazuʋɛ, ʋɛ é ʋelani, é zeɠe ná.› »

7 Ti yiimazeɠeni ga Keedɛse, taai nii é Galilee, Nɛfetali ɠize yooi zu, ta Sikɛme, nii é Efelayime ɠize yooi zu, ta Kiliyate-Aaleɓa, nii é lolisu ɓalaa ga Ɠeeɓelɔn, é Zuda ɠize yooi zu. 8 Zuludɛn ʋoluʋɛ, Zeeliko folo ɠulazu ʋelei, ti yeeloni Ɓeesɛɛl ʋa, é zɛlɛni teʋebai maazu, Luɓɛn yooi zu, ta Lamɔte, nii é Galaade, Gade yooi zu, ta Gɔlan, nii é Ɓasan, Manasee yooi zu. 9 Taaiti kana, ti yeeloni ti ʋa, ti ɠɛ ga maaʋela laaiti, Izelayɛle nuiti bɛ, ta seikɔɠɔma nuiti ta ɠɛ ti zaama, nu-o-nu nii a nu ʋaana, é la gaaɠilini ma, naa ɠa zoo é ʋela, é li ná, ɲamai ʋotokula nui la pa, aisa é ʋa ɠula kɛlɛma nuɓusɛiti gaazu, ná-tukpɔi ɠaa ʋa leʋe.

21

Leevi nuiti ta-laa wolaiti

1 Leevi nuiti ta-ʋɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti ti ʋaani zalaɠa ɠula nui Eleazaal ʋɔ bɛ, ta Nun ná-doun zunui Zozuwe, ta Izelayɛle wolodai zɔiti ta-ʋɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti, 2 Silo, Kanaan yooi zu. Ti ɓɔɛni ti ʋɔ, ti ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni Moize ya, ga taaiti ti ve gi ya, ga gi zei ti zu, ta ti-maaɠooliiti, ʋɛ gá-loganiiti ta ɠɛ laamiizu ná.» 3 Izelayɛle nuiti ti taai tanigaa zeɠeni ta-yooiti su, ta ti-maaɠooliiti, ti fe Leevi nuiti zea, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la.

4 Kpakutoomai zolooni mɔunpa su Keɠate mavofodaiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti ma. Ti zaama, Leevi nuiti ti ɠɛni ga zalaɠa ɠula nui Aalɔn mavofodaiti, naati ti taa puugɔ maazu saʋagɔ (13) zɔlɔɔni kpakutoomai zu, niiti ti Zuda, Simiyɔn, ta Ɓɛnzamɛnni ta-wolodaiti ta-yooiti su. 5 Keɠate mavofodai zɔiti ti taa puugɔ zɔlɔɔni kpakutoomai zu, Efelayime ná-bolodai ná-zooi zu, ta Dan ná-bolodai ná-zooi zu, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi zu.

6 Gɛɛleson mavofodaiti ti taa puugɔ maazu saʋagɔ (13) zɔlɔɔni kpakutoomai zu, Isakaal ná-bolodai ná-zooi zu, ta Asɛɛl ná-bolodai ná-zooi zu, ta Nɛfetali ná-bolodai ná-zooi zu, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi zu, nii é zeini Ɓasan yooi zu.

7 Melali mavofodaiti, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, ti taa puugɔ maazu felegɔ (12) zɔlɔɔni Luɓɛn ná-bolodai ná-zooi zu, ta Gade ná-bolodai ná-zooi zu, ta Zaɓulɔn ná-bolodai ná-zooi zu.

8 Izelayɛle nuiti ti naama laaiti ta ti-maaɠooliiti feeni Leevi nuiti zea ga kpakutoomai, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

Keɠate mavofodai ná-taa wolaiti

9 Zuda ná-bolodai ná-zooi zu, ta Simiyɔn ná-bolodai ná-zooi zu, taai niiti ti ti veeni naati zea, ti-laaseigiti kaa, 10 ti ɠɛni ga Keɠate ná-pɛlɛyeɠeiti tɔnɔ, Aalɔn mavofodaiti saama, Leevi ná-bolodai zu. Mazɔlɔɔ tiya ɠa kpakutoomai ti zoni mɔunpa. 11 Ti Kiliyate-Aaleɓa veeni ti ya, nii é ga Ɠeeɓelɔn, Zuda ɠize yooi zu, ta maaɠoolii. Aaleɓa ɠɛni ga Anake kɛɛɠɛ. 12 Kɛlɛ kpalagiti ta taa goiti ti ɠilini ma laai ʋa, naati ti veeni Yefunee ná-doun zunui Kalɛɓe ya ga nɔnɔ. 13 Taai niiti ti veeni zalaɠa ɠula nui Aalɔn mavofodaiti zea, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Ɠeeɓelɔn, taai naa ɠɛni ga nu ʋaa nuiti maaʋelazuʋɛ ta, Liɓena, 14 Yatiil, Esetemoa, 15 Ɠɔlon, Deɓiil, 16 Ayɛn, Yuta, é ʋɛɛ Ɓɛte-Seemɛse ʋa. Taa wola taaʋuugɔ ɠana, ti sɔlɔɔni Zudani ta Simiyɔn ta-wolodaiti ta-yooi zu. 17 Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Ɓɛnzamɛn ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Gaɓaɠɔn, ta Geeɓa, 18 é ʋɛɛ Anatɔte ʋa, ta Alemon, taa wola naanigɔ. 19 Taa wolai liegɔi zalaɠa ɠula nuiti Aalɔn mavofodaiti ti sɔlɔɔni, é ɠɛni ga taa wola puugɔ maazu saʋagɔ (13), é ʋɛɛ ti-maaɠooliiti ba.

20 Leevi nuiti ti ga Keɠate mavofodai zɔiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti, naati ti taa wolaiti sɔlɔɔni ga kpakutoomai, Efelayime ná-bolodai ná-zooi zu. 21 Taai niiti ti ti zɔlɔɔni, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Sikɛme, taai naa ɠɛni ga nu ʋaa nuiti maaʋelazuʋɛ ta, Efelayime ɠize yooi zu, naa ʋɛɛ Geezɛɛl ʋa, 22 ta Kiɓesayime, é ʋɛɛ Ɓɛte-Ɠɔlon ʋa, taa wola naanigɔ. 23 Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Dan ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Ɛletekee, ta Giɓeton, 24 ta Ayalon, é ʋɛɛ Gate-Limon ʋa, taa wola naanigɔ. 25 Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Taanake, é ʋɛɛ Gate-Limon ʋa, taa wola felegɔ. 26 Taa wolai liegɔi Keɠate mavofodai zɔiti ti sɔlɔɔni, é ɠɛni ga taa wola puugɔ, é ʋɛɛ ti-maaɠooliiti ba.

Gɛɛlesome mavofodai ná-taa wolaiti

27 Leevi ʋɛlɛyeɠeiti ti ga Gɛɛleson mavofodaiti, taai niiti ti ti zɔlɔɔni Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Gɔlan, nii é Ɓasan yooi zu, taai naa ɠɛni ga nu ʋaa nuiti maaʋelazuʋɛ ta, é ʋɛɛ Ɓeesetela ʋa, taa wola felegɔ. 28 Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Isakaal ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Kisiyon, ta Daɓelate, 29 ta Yaalemute, é ʋɛɛ En-Ganime ʋa, taa wola naanigɔ. 30 Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Asɛɛl ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Miseyale, Aɓedon, 31 Ɠɛlekate, é ʋɛɛ Leɠɔɓe ʋa, taa wola naanigɔ. 32 Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Nɛfetali ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Keedɛse, nii é Galilee yooi zu, taai naa ɠɛni ga nu ʋaa nuiti maaʋelazuʋɛ ta, ta Ɠamɔte-Dɔɔl, é ʋɛɛ Kaaletan ʋa, taa wola saʋagɔ. 33 Taa wolai liegɔi Gɛɛleson mavofodaiti ti sɔlɔɔni, é ɠɛni ga taa wola puugɔ maazu saʋagɔ (13), é ʋɛɛ ti-maaɠooliiti ba.

Melali mavofodai ná-taa wolaiti

34 Taai niiti ti ti veeni Leevi ná-pɛlɛyeɠei mɔtaiti zea, ti ga Melali mavofodaiti, Zaɓulɔn ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Yɔkeneyame, Kaaleta, 35 ta Dimena, é ʋɛɛ Naɠalale ʋa, taa wola naanigɔ. 36 Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Luɓɛn ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Ɓeesɛɛl, Yaasa, 37 ta Kedeemɔte, é ʋɛɛ Meefaate ʋa, taa wola naanigɔ. 38 Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Gade ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Lamɔte, nii é Galaade yooi zu, taai naa ɠɛni ga nu ʋaa nuiti maaʋelazuʋɛ ta, ta Maɠanayime, 39 ta Ɠɛseɓon, é ʋɛɛ Yazɛɛl ʋa, taa wola naanigɔ. 40 Taa wolai liegɔi Melali mavofodaiti ti sɔlɔɔni kpakutoomai zu, ti ga Leevi ná-pɛlɛyeɠei mɔtaiti, é ɠɛni ga taa wola puugɔ maazu felegɔ (12).

41 Taa wolai liegɔi Leevi nuiti ti sɔlɔɔni, Izelayɛle nui zɔiti saama, é ɠɛni ga taa wola ʋuunaanigɔ maazu lɔsaʋa (48), é ʋɛɛ ti-maaɠooliiti ba. 42 Taa wolai naa ɠilagilagi pɛ, zooi ɠɛni maaɠoolii zu, pele ɠana é ɠɛni la, é lo taa wolai naati kpein ba.

GALA ge ná-minazeɠegi laazeeli vai

43 Ʋele ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi kpein feeni la Izelayɛle nuiti bɛ, nii é ma ɠonai woni ti-mɛmɛwolani bɛ. Ti seɠeni ga tɔnɔ, ti zei ná. 44 GALA ge dooɠogi veeni ti ya ta-you ɠwɛmaʋɛti pɛ, eɠɛʋelei é ma ɠonai woni la ti-mɛmɛwolani bɛ. Ti zili nu nɔpɛ ge la vɔnini ti ma, é ɓɔni ti ʋa, ti pilɛ sɔlɔɔ ti zili nuiti kpein ma, ta la loni ti luɠɔ. 45 Faanɛɛi kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI ma minazeɠeni ga é kɛ Izelayɛle nuɓusɛiti bɛ, ʋele ɠana naa pɛ daazeelini la, tanɔpɛ suɲaka la ɠɛni yɛni.

22

Bolodai niiti ti zeini
Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei

1 Zozuwe Luɓɛn zunuiti tolini ta Gade zunuiti, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ma zunuiti, 2 é ɠɛ ti ma: «Wo naa kpein kɛɛʋɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize ma levei veeni wo ya, wo ɠoloʋɛ nà-devei kpein bɛ. 3 Wo la ɓeteʋeni wo-ɠɛɛleaiti ba siɛnɔpɛ su, eyɛsu zaaɠaza, wo devei naa zogɛ, wo ziɛ la, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feeni wo ya. 4 Niizu, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI dooɠo fea wo-ɠɛɛleaiti bɛ, eɠɛʋelei é boni la ti ma. À pele zona, wo li wa-zeɠe ɠotaiti bu, wa-yooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize feeni wo ya ga wɔnɔ, Zuludɛn ʋolu ʋelei. 5 À dama, wo ziɛ ga devei, wo tɔgi zo, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize feeni wo ya. À Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ, wo ziɛ ga ná-peleiti kpein, wo ná-deveiti so, wo ziɛ la, wo ɠili tɔun ba, wo dɛbi ga wo-yiimaʋɛ pɛ, ta wo-yɛnvui pɛ.»

6 Zozuwe tuya looni ti ʋɛ, é ti ʋilɛ, ti li ta-laaiti su. 7 Moize zou veeni Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ya ga nɔnɔ, Ɓasan yooi zu. Zɔɔma lukpɛgi nɔnɔ ma yooi zɔlɔɔni Zuludɛn folo liizu ʋelei, ti zei ná ta ti-ɠɛɛleaiti. Siɛgi zu Zozuwe ti ʋilɛni da, ga ti li ta-zeɠe ɠotaiti bu, é tuya looni ti ʋɛ, 8 é ɠɛ ti ma: «À ɠale ma, wo li wa-zeɠe ɠotaiti bu ga naavolo wolaiti, ta togani ɓulu golaiti, ta wali mɔinmɔin gola, ta zanugi, ta kɔlu ɓɔigi, ta kɔlui, ta seɠeiti. Wa wo-ɠɛɛleaiti, à kɔɔzoganii ɠaaɠwɛ ʋa, nii wo kulaai wo zili nuiti zea.»

9 Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, naa ʋɛɛ Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ ʋa, naati ti zeɠeni Izelayɛle nuiti pɔ bɛ Silo, Kanaan yooi zu, ti ɠale ma Galaade yooi zu, zooi nii ti sɔlɔɔni ga tɔnɔ Moize ya, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei zu.

Zalaɠa ɠulazuʋɛ,
é ɠɛni Zuludɛn ʋolu ʋelei

10 Siɛgi zu ti zeelini la Zuludɛn laaʋɛ, ti ɠɛni dɛ Kanaan yooi zu ʋele, Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ, ti zalaɠa ɠulazuʋɛ loni ziɛlaʋɛ, gola maayikini. 11 Izelayɛle nui zɔiti ti mɛnini ga Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ, ti zalaɠa ɠulazuʋɛ logɛ Zuludɛn laaʋɛ, Kanaan yooi zu ʋele, Izelayɛle nui zɔiti koba ʋelei.

12 Izelayɛle nui zɔiti ti mɛnigai ma, ti kpein ti ɠaalɛɛni ba Silo, ti ʋa li ga kɔɔi ti laalɔɠɔma. 13 Ti zunuiti teʋeni Luɓɛn ná-bolodai ʋɔ bɛ, ta Gade ná-bolodai, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ, Galaade yooi zu. Nuiti ti ti leʋeni, ta ɠɛni ga Finease, zalaɠa ɠula nui Eleazaal ná-doun zunui, 14 kundiɠi puugɔ ɓɔni ba, boloda ɠila kundiɠi ɠila. Ti pɛ ti ɠɛni ga kundiɠii ta-ʋɛlɛyeɠeiti bu, Izelayɛle wolodamaiti su.

15 Ti liini Luɓɛn ná-bolodai ʋɔ bɛ, ta Gade ná-bolodai, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ, Galaade yooi zu, ti ɓɔɛni ti ʋɔ, ti ɠɛ ti ma: 16 «Wɛlɛ nii ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti ti boga: Lee vaa zu wo wooʋaladai ɠɛɛzu, wo wuzeɠe Izelayɛle ná-GALAGI laalɔɠɔma? Lee vaa zu wo zeɠezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋolu niizu? Mazɔlɔɔ wa zalaɠa ɠulazu lona ɓɔɠɔ ʋɛ za, wo la wuzeɠeni Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma ɓaa? 17 Ade faaɠaaza gola ɠɛɛni Peyɔɔl, de la dɛ ɓeni ga ɲade naa ma zaaɠaza, anɛɛ nii é kpɔlɔi laani de ma. Naa la kulani ɓaa? 18 Wa ga ʋoluave za Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa! Ni wa wuzeɠena za Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, lina, zii ɠa ɠula Izelayɛle nuɓusɛi kpein ma. 19 Zooi nii feai wo ya ga wɔnɔ, ni naa ɠɔzɔʋɛ wo ɠaazu, à ʋa naama yooi zu, nii é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, ʋɛ é seizuʋɛ ɓɛtɛai ná, wo zei gi zaama. Kɛlɛ à mina wuzeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, à mina wuzeɠe gi laalɔɠɔma, wo ʋa ɓɔɠɔ zalaɠa ɠulazu lo, é ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI nɔnɔi ʋolu. 20 Siɛgi zu Zeela ná-doun zunui Akan faaɠaaza golai ɠɛɛni la, é ʋilɛ aniiti ba, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛi ʋɛɛni ti ʋa, é ti zeɠeni, Izelayɛle nuɓusɛiti kpein ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawanai zɔlɔɔni, wo naa zuɠwɛɛ ga pagɔ. Tɔ ɠila ta ɠɛni de, undaa ʋa ʋili ná-faa ɲɔi vaa zu.»

21 Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, ta Manasee ná-bolodai ɠilazuʋɛ, naati ti Izelayɛle wolodai zɔiti ta-ɠundiɠiiti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ti ma: 22 «Ɠɔoɠɔ GALAGI, GALAGI ɠɛɠala la ná, ungo GALAGI ɠɛɠala la ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI naa ɠwɛɛ! Izelayɛle ɓalaa ka kwɛɛ! Ni kpaka faa ɠa gi kɛai ma, ɓaa wooʋalada vaa, é mina gi ɠizo za voloi! 23 Ni gi zalaɠa ɠulazuʋɛ logɛ, nii a kɛ gi zeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, gi ʋa ɗa gala zalaɠaiti kula ná, ta vebɛaniiti, ta ziilɛi zalaɠaiti, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi gi zakpe! 24 Kɛlɛ ɓa-o, naa laade! Gi nii ɠɛɛʋɛ, gi ɠoozuʋilini, gi ɗa ɠisiɛ ga lina ɠa lina, wo-mavofodaiti ti mina ɠɛ gi-mavofodaiti ma: ‹Lee ɓɔfaama ɠa é wo yɔɠɔzu, wa Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI? 25 Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi la Zuludɛn ɠɛɛni ga kwɛpelemaʋɛ ade yɔɠɔzu ɓaa? Wɔnɔ la Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-faiti su!› Wo-mavofodaiti ta ɠɛ ga zaɓu, gi-mavofodaiti ti ɓeteʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ʋa. 26 Naa ɠa é kɛɛni, gi ɠɛ ɓɔɠɔ ma: ‹Ade zalaɠa ɠulazuʋɛ lo.› É la ga gi ʋa ɠɛ gala zalaɠa ɠulazu ná, ɓaa zalaɠa ɠiligaa, 27 é ɠɛ nɔ ga zeele vaa ade yɔɠɔzu, ta ade-mavofodaiti zɔɠɔzu, ada zeɠena ná, gi Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ɠɛ tɔ ɓɔɠɔi ɠaazu, ga gá-ɠala zalaɠaiti, ta gá-yiilɛi zalaɠaiti, ta gá-zalaɠa ɠiligiti. Nii gi pɔ ga é mina ɠɛ, naa ɠa ga, yeeta, wo-mavofodai mina ɠɛ gɔnɔi ma: ‹Wa-vaa la Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-faa zu!› 28 Gi ɠɛni ma, ni yeeta ta naama ɓɔɛi wona gi ma, ɓaa gi-mavofodaiti ma, gá ti wooɠaaʋote, gi ɠɛ ti ma: ‹À Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ ma zii ʋɛtɛ, nii gi-mɛmɛwolani ti kpɛtɛni, é la ga gala zalaɠaiti ti ʋa ɗa ɠula ná, ɓaa zalaɠa ɠiligaa, kɛlɛ é ɠɛ ga zeelei ade yɔɠɔzu.› 29 Naa maaɠooza gi ʋa, gi ʋa wuzeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, gi ʋa ʋoluave Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa za, gi ʋa zalaɠa ɠulazuʋɛ lo, gi ʋa ɗa gala zalaɠaiti kula ná, ta vebɛaniiti, ta zalaɠa ɠiligiti, gi ʋa ɓudɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ maazu, nii é seizuʋɛ ɠakalaʋɛ.»

30 Siɛgi zu zalaɠa ɠula nui Finease ta kundiɠiiti, ta pɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti, ti naama woozuɠula gooiti kpein mɛnini da, nii Luɓɛn ná-nuiti ti boni ta Gade ná-nuiti, ta Manasee ná-nuiti, ti yiilɛini. 31 Zalaɠa ɠula nui Eleazaal ná-doun zunui Finease ɠɛni Luɓɛn ná-nuiti ma, ta Gade ná-nuiti, ta Manasee ná-nuiti: «Gi kwɛɛga za ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ade zaama, tɔɔzei wo la wooʋalada vaa ɠɛɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma. Wo la Izelayɛle nuiti dɔɔni Ɠɔoɠɔ GALAGI yeezu, é ʋa faa ɲɔu ɠɛ ga tiye.»

32 Zalaɠa ɠula nui Eleazaal ná-doun zunui Finease ta kundiɠiiti, ti zeɠeni Luɓɛn ná-nuiti pɔ bɛ, ta Gade ná-nuiti, Galaade yooi zu. Ti ʋaani Kanaan yooi zu, Izelayɛle nuiti pɔ bɛ, ti ʋoluvaawo. 33 Poluvaawogi naa Izelayɛle nuiti ziilɛini, ti GALA mama, ti la mɔ ɠɛni faa woni ga ti ʋa li, ti ʋa kɔɔ ʋɛɛ Luɓɛn ná-nuiti ba, ta Gade ná-nuiti, ti ʋa zooi naa ɠoloɠolo, nii ti zeini su. 34 Luɓɛn ná-nuiti ta Gade ná-nuiti ti daaseigi ʋɛɛni zalaɠa ɠulazuʋɛ naa ʋa, ga «zeelei,» mazɔlɔɔ ti ɠɛni ma: «Toɠa ga zeelei ade yɔɠɔzu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe ka é ga GALAGI.»

23

Zozuwe ná-falima woo ɠaaɓelagiti

1 Kona mɔinmɔin ge leʋeni, Ɠɔoɠɔ GALAGI dooɠogi veai ma Izelayɛle nuiti zea, é ti ɠula ti zili nuiti zea, niiti ti ɠɛni ti-maaɠoolii zu. Zozuwe wola ʋɔlɔzaɠani niina. 2 Zozuwe Izelayɛle nuiti kpein tolini, ta-ɠɛwolaiti, ta-ɠundiɠiiti, ta-lukpɔɠaaleʋe nuiti, ta-ɠɔɔɠɔ nu ɠundiɠiiti. É ɠɛni ti ma: «Gè wola ʋɔlɔzaɠaga. 3 Wɔun, wo naa kpein kaa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI kɛɛni ga zii ɠiligiti, wa-vaa zu. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa é kɔɔi ɠɔɔni wo ʋɛ. 4 Wɛlɛ, gè zooi veeni wo ya ga kpakutoomai, eɠɛʋelei wa-wolodaiti ti la, zii naati ti zo fai yɛgai ʋoluzu, ta ziiti kpein gè ti-ma zuwu ɠaaleʋeni, é zo Zuludɛn ʋa, eyɛsu é zeeli Kpoloɗɛ Wolai ma, folo liizu ʋelei. 5 Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti laaʋili, ti maaɠooza wo ʋa, é ti ɓɛ wo luɠɔ, wa ta-yooi zeɠe ga wɔnɔ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI boni la wo ma.

6 «À ɠaaɓa ga zɛbɛi pɛ, wo naa kpein so, wo ziɛ la, nii sɛʋɛai, Moize ná-tɔ sɛʋɛi zu, wo mina zeɠe ba ga yeezai, ɓaa ga ɠɔʋɛi. 7 À mina zupu, wa zii niiti ti yɛgai wo zaama. À mina ta-ɠalagiti daasei bo. À mina ta wo wa-ɠona wo faiti su. À mina ti lɛbi. À mina nɔkɔ ti wu. 8 Kɛlɛ à ɠili Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋa, eɠɛʋelei wo kɛɛzu la zaaɠaza.

9 «Naazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa nuɓusɛ mɔinmɔingiti kpɛ wo luɠɔ, niiti ti zɛbɛi wola wɔɔlɔai, eyɛsu za zeeli, nu nɔpɛ ge la dɛ loni wo luɠɔ, é ʋa zoo wo la. 10 Wo zaama, nu ɠilagi ɠɛni nu waagilagi (1 000) ɓɛɛzu, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠɛni kɔɔi ɠɔɔzu wo ʋɛ, eɠɛʋelei é boni la. 11 À dama ga ɓɔɠɔ gola, à Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ.

12 «Mazɔlɔɔ ni wa ʋoluavena tɔun ba, wo ɠili ziiti ba, ti dɛ wo zaama, wo vulu ɓɔɠɔ ma wa tiye, ni wa zupuna wa tiye, 13 à suɠwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI la yɛga zii niiti kpɛɛzu wo luɠɔ, kɛlɛ ta ɠɛ wo ʋɛ ga tumɔi, ta balii, ta kpakɔi é wo loɠazu, ta ɠaingi é wo-ɠaazuʋɛ, eyɛsu wo undaaʋili zou ʋagɔi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feeni wo ʋɛ.

14 «Nɔ̀un nà, nà ga ʋa zaazu. Niizu à suɠwɛɛ ga pagɔ wo-yiimaʋɛ ta wa-ɠisiɛi zu, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-minazeɠe kpɔɛ ʋagɔiti ma wooi gila kpalaa suɲaka la yɛni. Ti pɛ daazeeliʋɛ wo ʋɛ, gila kpalaa suɲaka la yɛni. 15 Eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-minazeɠe kpɔɛ ʋagɔiti boni la wo ma, ti laazeeli wo ʋɛ, toɠa maanɔɠɔ vaiti daazeeli wo laalɔɠɔma, eyɛsu é wo-ma zuwu ɠaaleʋe, wo ɠula zou ʋagɔi ɠa, nii é feai wo ʋɛ. 16 Ni wa minazeɠegi ɠoloɠolona, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI boni wo ʋɛ, wo li, wo ɗa gala kiligiti dɛbi, wo ɗa nɔkɔ ti wu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yiiɠaawana wo ma, toɠa wo ɠula zou ʋagɔi naa ʋa, nii é feai wo ʋɛ, wo undaaʋili.»

24

Gaalɛba ɠaaɓelagi ti boni Sikɛme

1 Zozuwe Izelayɛle wolodamaiti kpein gaalɛɛni ba Sikɛme. É Izelayɛle ɠɛwolaiti tolini, ta kundiɠiiti, ta tukpɔɠaaleʋe nuiti, ta kɔɔɠɔ nu ɠundiɠiiti. Ti loni GALA gaazu.

2 Zozuwe ɠɛni nuɓusɛiti kpein ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa: ‹Suɠooza gola, wo-mɛmɛwolani, Teela ɓɔɔɓɔ, Aɓalaame ta Naɠɔɔlni ti-ɠɛɛ, naati ti zeini ziɛ wolai Ufelate ʋolu ʋele yooi zu, ti ɠɛni gala kiligiti dɛbizu. 3 Gè wo-mɛmɛwola Aɓalaame zeɠeni ziɛ wolai Ufelate ʋolu ʋele yooi zu. Gè ziɛni la Kanaan yooi zu ná pɛ. Gè mavofodai mɔinni gola, gè Izaake ve zea ga doun zunui. 4 Gè Zakɔɓe ta Ezawu veeni Izaake ya. Gè Seyiil ɠize yooi veeni Ezawu ʋɛ ga nɔnɔ. Zakɔɓe ta ná-doun zunuiti ti liini Ezipete yooi zu.

5 « ‹Suɠoozaai ma, gè Moizeni ta Aalɔn leʋeni, gè maanɔɠɔ vaa mɔinmɔin daa Ezipete yooi ma, naa ʋoluma gè wo ɠula ná. 6 Gè wo-mɛmɛwolani kulani Ezipete yooi ʋa, wo zeeli kpoloɗɛi ma. Ezipete nuiti ti ʋilɛni wo-mɛmɛwolani polu ga wotoloiti, ta soo ɓizɛ zalaʋusuiti, ti zeeli Seeli Kpoloɗɛi ʋɔ bɛ. 7 Wo-mɛmɛwolani ti kpeei looni gòizu. Gè kpidii lɔɔni wo yɔɠɔzu wa Ezipete nuiti, gè kpoloɗɛi ɠaaɠale ma, gè pu ti ma, é ti maalɔɔɠu. Wo naa kpein suɠwɛɛ ga pagɔ, nii gè kɛɛni ga Ezipete nuiti. Wo yɛni zeini teʋebai zu, eyɛsu suɠooza.

8 « ‹Gè liini ga woye Amɔɔl nuiti ta-yooi zu, niiti ti zeini Zuludɛn ʋolu ʋelei, folo ɠulazu ʋelei. Ti kɔɔi ʋɛɛni wo ʋa, kɛlɛ gè zobogi veeni wo ʋɛ, wo pilɛ sɔlɔɔ ti ma. Wo ta-yooi zeɠeni ga wɔnɔ, gè ti ɠoloɠoloni wo luɠɔ. 9 Sipɔɔl ná-doun zunui Ɓalake, Moaɓe masagi wuzeɠeni, é Izelayɛle zakpe. É Ɓeyɔɔl ná-doun zunui Ɓalaame lolini, ga é wo voovo. 10 Kɛlɛ gè la ɠɛni kɛɛni, gè ʋa woilo Ɓalaame wooi ma, tuyai ɠa é tooni wo ʋɛ. Gè wo ɠulani Ɓalake yeezu.

11 « ‹Wo Zuludɛn maazuɓudɛni, wo ʋa Zeeliko. Naama laa wolai zu nuiti ti wo zakpeni, gè zobogi ve wo ʋɛ, wo pilɛ sɔlɔɔ ti ma. Pele nɔ ɠana wo sɔlɔɔni la Amɔɔl nuiti ma, ta Feeleeze nuiti, ta Kanaan nuiti, ta Ɠɛte nuiti, ta Giilegase nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti. 12 Gè kaogiti teʋeni wo luɠɔ, ti Amɔɔl nuiti ta-masa felegɔi tɛiti kpɛɛni wo luɠɔ, ti ti maaɠooza wo ʋa, wa-woɠa zɔkpɔi ɓaa wa-mɛɛin laade, wo ʋa ti ɓɛɛ la. 13 Gè zooi veeni wo ʋɛ, nii wo la tii ɠɛɛni ma, ta taa wolaiti wo la ti loni, wo zeizu ti zu, ta leezɛn ɓeleiti, ta wolive wuluiti, niiti wo la ti ziinni, kɛlɛ wo ma waaiti miizu.› »

Izelayɛle nuiti ti yiimazeɠe vai
ga Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai

14 Zozuwe ɠɛni ti ma: «Niizu, à lua Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, wo dɛbi ga sɔledai ta wooɠɛɠiladai. À gala kiligiti kula ɓɔɠɔ zaama, niiti wo-mɛmɛwolani ti ɠɛni ti lɛbizu ziɛ wolai Ufelate ʋolu ʋelei ta Ezipete yooi zu. À Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi. 15 Ni é la nɛɛni wo ʋɛ ga wo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, à yiimazeɠe za ga galagi naa, nii wa dɛbi, ɓaa naati niiti wo-mɛmɛwolani ti ti lɛbini ziɛ wolai Ufelate ʋolu ʋele yooi zu, ɓaa Amɔɔl nuiti ta-ɠalagiti, niiti wo zeini ta-yooi zu. Nà-o, nà-pɛlɛyeɠei-yo, gá Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi.»

16 Nuɓusɛiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Naama ɠisiɛi maaɠooza gi ʋa, gi ʋa ɠɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, gi ʋa gala kiligiti dɛbi! 17 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI ɠa é gi ɠulani Ezipete yooi ʋa, gá gi-mɛmɛwolani, zooi nii gi ɠɛni su ga duɔiti. É poo golaiti kɛɛni gi ɠaazu, é gi makɛni pelei zu, ʋɛ kpein gi ziɛni ná, ta nuɓusɛiti kpein saama, niiti gi ta-yooi maazuɓudɛni. 18 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é nuɓusɛiti kpein kpɛɛni gi luɠɔ, ma un ge da ma mɛɛ ga Amɔɔl nuiti ti ɠɛni zeini zooi tɛi su. Gá ɓalaagi, gá Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, mazɔlɔɔ toɠa ga gá-ƓALAGI.»

19 Zozuwe ɠɛni nuɓusɛiti ma: «Wo la zooga wo ʋa Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, mazɔlɔɔ GALAGI ʋe ɲadegai, GALAGI ʋe toloai, é la wa-lɔ koloɠologiti suvaayɛga, ta wa-ɠotoiti. 20 Wa ɠɛlɛna ba, wo ɗa gala kiligiti dɛbi, toɠa ɠale ma wo laalɔɠɔma, é faa ɲɔi ɠɛ ga woye. É faanɛɛi ɠɛa ʋoluma wo ʋɛ, toɠa wo-ma zuwu ɠaaleʋe.»

21 Nuɓusɛiti ti Zozuwe wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɓa-o! Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa gá dɛbi.» 22 Zozuwe ɠɛni ti ma: «Wo ɠɛa ga zeeleiti, wa ɓɔɠɔi wo laalɔɠɔma, ga wa ɠa wo yiimazeɠea ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ga wo dɛbi.» Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gá ga ma zeeleiti.»

23 Zozuwe ɠɛni ti ma: «Ni naa ʋe, à ɓeteʋe gala kiligiti ba, ti wo zaama, wo lati Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, Izelayɛle ná-GALAGI, ga wo-yiimaʋɛ pɛ.» 24 Nuɓusɛiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gá Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, gá-ƓALAGI, gi ɠolo ná-deveiti bɛ.»

Minazeɠegi unso fai

25 Naama volo ná Sikɛme, Zozuwe minazeɠegi unsoni nuɓusɛiti bɛ, é tɔgi ve ti ya, ta deveiti. 26 Zozuwe niima vaiti kpein sɛʋɛni GALA ná-Tɔ Sɛʋɛi zu. É kɔtu wolai zeɠeni, é gaalɔ sɛne gului wu, nii é ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI zeizu ɲadegai. 27 Zozuwe ɠɛni nuɓusɛiti ma: «Wɛlɛ, kɔtui nii ɠa ɠɛɛzu ga zeelei ade laalɔɠɔma, mazɔlɔɔ wooi kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai ade ma, é naati pɛ mɛnigɛ. Ungo, toɠa ɠɛ ga zeelei wo laalɔɠɔma, ga wo mina ɠɛlɛ wa-ƓALAGI ʋa.» 28 Ti ɓegai ma, Zozuwe yeeɓeni nuɓusɛiti ba, ɛsɛ ge li, é zei ná-poganii unda.

Zozuwe zaa vai

29 Naama vaiti poluma, Nun ná-doun zunui Zozuwe, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui zaani, ná-konagi ɠɛni ga kona ungila kona puugɔ (110). 30 Ti maaɠuluni zooi naa zu, nii é sɔlɔɔni ga nɔnɔ, Timenate-Seela, Efelayime ɠize yooi zu, Gaase gizei lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ.

31 Izelayɛle nuiti ti ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbizu, Zozuwe zii ma voloi pɛ su, saa ʋoluma ɓalaa, kɛwolai naati sii ma voloi pɛ su, niiti ti yɛni vulua Zozuwe ná-siɛgi kpein su, ti naama vaa wolaiti kpein kaai, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɠɛɛni Izelayɛle ʋɛ.

32 Zozɛfe ma ɠaeiti Izelayɛle nuiti ti ʋaani ga tiye, ti zeɠe ga tiye Ezipete yooi zu, ti naati maaɠuluni Sikɛme taazuʋɛ, zou goi naa zu, nii Zakɔɓe geyani ga wali ɠae ungila (100), Ɠamɔɔl mavofodaiti ma, nii é ɠɛni ga Sikɛme kɛɛɠɛ. Ná ɠɛɛni ga Zozɛfe mavofodaiti tɔnɔ ma yooi ta.

33 Aalɔn ná-doun zunui Eleazaal ɓalaagi zaani. Ti maaɠuluni gizei ma, nii é veeni ná-doun zunui Finease ya, Efelayime ɠize yooi zu.

* 5:9 Gilegale: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «seɠeai.»

* 7:24 Akɔɔl: daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «maanɔɠɔi.»

Tukpɔɠaaleʋe Nuiti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Tukpɔɠaaleʋe Nuiti

Ta-Zɛʋɛi

Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ

Faiti ti zɛʋɛai Tukpɔɠaaleʋe nuiti ta-zɛʋɛi zu, naati togɛ naama vaiti ba, niiti ti ɠɛɛni Izelayɛle nuiti kɛai ma zeizu ga niinɛ Kanaan yooi zu, Zozuwe ɠɛai ma loni ti untuɠɔ, eyɛsu naama ɠonagiti ti ɓe niiti ti ɠɛɛni Samiyɛle ná-siɛgi zu, aisa masadai lɔɔ ʋa zei.

Niima vaiti ti ɠɛɛni kona waagila unsaʋagɔ puulɔsaʋa (1 380) ta kona waagila puulɔɔlugɔ (1 050) yɔɠɔzuʋɛ, ɓaa kona waagila unfele puufelegɔ (1 220) ta kona waagila puulɔɔlugɔi (1 050) yɔɠɔzuʋɛ, aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ.

Naama laaseigi, ga tukpɔɠaaleʋe nuiti, naa ɠa ga nuiti ti zobogi zɔlɔɔni GALA ɓɔɠɔi yeezu, é la ga faawo bo faa ɠila nɔ, kɛlɛ ti loni nuɓusɛiti untuɠɔ faiti pɛ su, ti ɠɛ ga ta-ɠundiɠiiti. Ti bolodamai tanigaani kula ɓalaa faaɓaagiti su.

Tukpɔɠaaleʋe nuiti ta-zɛʋɛi ɠaaɠwɛɛʋɛ su ga faa wola saʋagɔ:

1) Ma mɔungi ɠa naama vaiti dɛɛzu, niiti ti ɠɛɛni Izelayɛle nuiti kɛai ma zeizu ga niinɛ Kanaan yooi zu, eyɛsu Zozuwe za (1:1 é li 2:10).

2) Fai velesiɛi ɠa dɛɛzu, ʋelegi GALA ga ɗa ná-nuɓusɛiti unmɔɔ da, é yeelo nuiti ba, é ti leʋe ti unmɔɔ fai naa ɠɛ (2:11 é li 16:31).

3) Fai zaʋasiɛi ɠa dɛɛzu ga faazupui ɠɛni ɠɛɛzu Izelayɛle wolodama nuiti saama, aisa masadai ʋa zei kpasu (gaaɠwɛsu 17 é li 21).

Faiti kpein ti ɠɛɛni ga Izelayɛle nuiti, tukpɔɠaaleʋe nuiti ta-zɛʋɛi zu, naati ti ɠɛɛni tɔɔzei ti yɔɠɔzuʋɛ ɠɛʋelei ʋa ta GALA. Siɛgi zu ta la wooʋaladai ɠɛɛna la ga GALA, nuɓusɛiti ti ɓena ti maanɔɠɔ, niiti ti zeini ti zaama, ta ti-maaɠoolii zu geleiti ɓalaa. Kɛlɛ ta la ɠalena ma GALA ma, ti wooɠula ma ga é ɓɔ ti ʋa, GALA ge ɠɛni ti unmɔɔsu. Yeenɔpɛ nɔ, tɛgai ɠɛni ti ʋolu ga ti nɔkɔ gala kiligiti bu, niiti ti ɠɛni Kanaan yooi zu, ɓaa ti ʋilɛ GALA polu ta ɓɔɠɔi ta-ɠulagaanɛɛzui vaa ma (gaaɠwɛsu 17 é li 18), ɓaa ti yeema GALA ná-deveiti ma (gaaɠwɛsu 19 é li 21). Ta la ɠɛna naa ɠɛa, undaaʋili pelei ɠa ti ɓena so, ni GALA ge la ʋaani, é ʋa ɓɔ ti ʋa.

Fai zaʋasiɛi ɠa naa lɛɛzu, ʋelei Izelayɛle nuiti ta la ɠɛ la, ni ta ɓɔɠɔ yeema nɔ, ti ʋolu la zeini GALA ba. Toɠa dɛɛzu deɠɛmu ga, GALA ná-nuɓusɛiti, gaazaɠagi ɠa ga, kɛni é ɠwɛɛ, ga zobogi ɓɛgele ɠa ti wɔinni ti ta-eteai ziɛ su? Soloo faa ɠa ga ná nɛi, ga ɛsɛ ge ná-eteai ziɛ, eɠɛʋelei soloogai la nɔ gaazu?

1

Lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋele wolodaiti
ta-yooi zo fai

1 Zozuwe zaai ma, Izelayɛle nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani, ti ɠɛ ma: «Gi zaama, ɓɛ ɠa a li mɔunpa, é kɔɔi ʋɛɛ Kanaan nuiti ba?»

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Zuda mɔunpa ka a li, gè zooi lɔa zeezu.»

3 Zuda nuiti ti ɠɛni ti-ɠɛɛloin Simiyɔn ná-nuiti ma: «Ade lɛ wo ɓɔ gi ʋa zooi naa vaa zu, nii feai gi ya, ade Kanaan nuiti sakpe, gá ɓalaa gá ʋilɛ wo ʋolu, ade li naama yooi zu, nii feai wo ya.»

Simiyɔn ná-nuiti ti ʋilɛni ti ʋolu ti li. 4 Zuda nuiti ti lɛɛni, Ɠɔoɠɔ GALAGI Kanaan nuiti dɔɔni ti yeezu, ta Feeleeze nuiti. Ti zunu waapuugɔ (10 000) ʋaani naati ba Ɓeezɛke. 5 Ti masagi Adɔni-Ɓeezɛke ɠaani Ɓeezɛke, ti sakpeni, ti zobogi zɔlɔɔni Kanaan nuiti ma, ta Feeleeze nuiti. 6 Adɔni-Ɓeezɛke ɓizɛni, kɛlɛ ti ʋilɛni polu, ti so, ti zeezinɛkpotogiti ta kɔɠɔzinɛkpotogiti teʋeni ba. 7 Adɔni-Ɓeezɛke ɠɛni ma: «Masa puulɔfela (70), niiti ti ti-yeezinɛkpotogiti, ta ti-ɠɔɠɔzinɛkpotogiti teʋeni ba, naati ti ɠɛni daamianigi mɔtai yɛʋɛzu, nii é ɠɛni loozu, é ɗa ɠula nà-taɓalii ɠa. GALA ge naa ɠɛa ga ze, nii gè kɛɛni.» Ti liini la Zeeluzalɛme, miná ɠa é zaani ná.

8 Zuda nuiti ti laalɛɛni Zeeluzalɛme wu, ti soni. Ti ma laai zu nuɓusɛiti pɛ paa, ti abui lo taai ʋa. 9 Naa ʋoluma, ti liini ti kɔɔi ʋɛɛ Kanaan nuiti ba, niiti ti ɠɛni zeini gize yooi zu, ta lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu, ta ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi zu.

10 Zuda nuiti ti kɔɔi ʋɛɛni Kanaan nuiti ba, niiti ti ɠɛni zeini Ɠeeɓelɔn, nii daaseigi ɠɛni mɔungi ga Kiliyate-Aaleɓa. Ti zobo sɔlɔɔni Seesayi nuiti ma, ta Ayiman nuiti, ta Talemayi nuiti. 11 Ti zeɠeni miná, ti li ti Deɓiil nuiti sakpe. Mɔungi, Deɓiil laaseigi ɠɛni ga Kiliyate-Seefɛɛl. 12 Kalɛɓe ɠɛni ma: «Nà dòun anzanui Akesa ve naama nui ʋɛ ga anza, nii a Kiliyate-Seefɛɛl zakpe, é so.» 13 Kalɛɓe deɠei Kenaze ná-doun zunui Wɔteniyɛle ɠa é ná zoni. Kalɛɓe ná-doun anzanui Akesa veeni bɛ ga anza. 14 Seeliai ma sinigi ʋɔ bɛ, é dɛɛni ga naa, ga naa kpalagi ta vali kɛɛɠɛ Kalɛɓe ma. Naa ʋolu, Akesa ʋilini, é zeɠe ná-soovalegi ɠɔma. Kalɛɓe gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa wɔin è ma?»

15 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Faanɛɛ ɠɛ bɛ̀! Ziɛungaa ve bɛ̀, mazɔlɔɔ zooi è sèiɗai su, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, naa vɔɔʋɛ.» Kalɛɓe ziɛungiti feeni bɛ maazu ʋelei, ta buu ʋelei.

16 Ken nuiti, Moize nɛkoi mavofodaiti, ti zeɠeni Zeeliko, Dɔza Taa Wolai, ta Zuda nuiti, ti li ti zei nuɓusɛiti saama, teʋebai zu Zuda yooi zu, ʋɛ ná Alade lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. 17 Zuda nuiti ti ɓɔni ti-ɠɛɛloin Simiyɔn ná-nuiti ba, ti li ti Kanaan nuiti sakpe, niiti ti ɠɛni zeini Sefate. Ti nuɓusɛiti kpein suwuɠaaleʋeni, ti taai ɠoloɠolo ɲɛgɛlɛin. Ti taai naa laasei pɛɛni ga Ɠɔɔlema (nii poluʋɛ ga «é ɠoloɠologa»). 18 Zuda nuiti ti Gaza zoni ɓalaa, ta Asekalɔn, ta Ekelɔn, ta naama laa wolaiti maaɠoolii ma yooiti. 19 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi ɠɛni ti ʋa, naa ɠa é kɛɛni Zuda nuiti ti zoo, ti gize yooi zo. Kɛlɛ ti la ɠɛni zooni, ti ʋa pɛtugi zu nuiti kpɛ, mazɔlɔɔ naati, kɔɔɠɔ wotoloiti ti ɠɛni naati zea, nii é ga kɔlu geleiti. 20 Kalɛɓe Ɠeeɓelɔn zɔlɔɔni, eɠɛʋelei Moize ma levei veeni la. É Anake mavofoda saʋagɔiti kpɛɛni ná. 21 Ɓɛnzamɛn mavofodai la ɠɛni Yeeɓuse nuiti kpɛɛni, niiti ti ɠɛni zeini Zeeluzalɛme, naati ta dɛ zeini Zeeluzalɛme zaaɠaza, ta Ɓɛnzamɛn mavofodai.

Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋele wolodaiti
ta-yooi zo fai

22 Zozɛfe mavofodai ɓalaa liini, é laalɛ Ɓeetɛle wu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ti ʋa. 23 Ti nuiti teʋeni ga ti Ɓeetɛle taai ʋɛtɛ, nii mɔungi daaseigi ɠɛni ga Luze. 24 Keelaiti ti zunu ɠila kaani, é ɗa ɠula taazuʋɛ, ti ɠɛni ma: «Pele lɛ ga giye, ʋɛ gá lɔ ná taazuʋɛ, gá faanɛɛ ɠɛ è ʋɛ.» 25 Pelei ta lɛɛ la taazuʋɛ, é naa lɛɛni ga tiye. Ti taa nuiti kpein paani, kɛlɛ ti zunui naa ta ná-pɛlɛyeɠei yɛni ná, naati ti li. 26 Zunui naa liini Ɠɛte nuiti ta-yooi zu, é taai loni ná, é daasei pɛɛni ga Luze, daaseigi naa ɠa é ba zaaɠaza.

27 Manasee nuiti ti la ɠɛni Ɓɛte-Seyan nuiti kpɛɛni, ta Taanake nuiti, ta Dɔɔl nuiti, ta Yiɓeleyame nuiti, ta Megido nuiti, ta ti-ʋaalobaiti kpein. Kanaan nui naati ti yɛni zeini ma yooi zu. 28 Siɛgi zu Izelayɛle nuiti sɛbɛi wɔɔlɔni la, ti ɠɛni boti ɓaagi veezu ti ya, ti ɗa kɛ, kɛlɛ ti la ɠɛni ti ɓɛɛni.

29 Efelayime nuiti ti la ɠɛni Kanaan nuiti kpɛɛni, niiti ti ɠɛni zeini Geezɛɛl, naati ti yɛni zeini Efelayime nuiti saama.

30 Zaɓulɔn nuiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa Kitelon nuiti kpɛ, ta Naɠalɔle nuiti. Kanaan nui naati ti yɛni zeini Zaɓulɔn nuiti saama, kɛlɛ naati ti ɠɛni boti ɓaagi veezu ti ya, ti ɗa kɛ.

31 Asɛɛl nuiti ti la ɠɛni Ako nuiti kpɛɛni, ta Sidɔn nuiti, ta Aalaɓe nuiti, ta Akeziɓe nuiti, ta Ɠɛleɓa nuiti, ta Afike nuiti, ta Leɠɔɓe nuiti. 32 Asɛɛl mavofodaiti ti zeini Kanaan nui naati saama, niiti ti ɠɛni zeini zooi naa zu, mazɔlɔɔ ti la ɠɛni ti ɓɛɛni.

33 Nɛfetali nuiti ti la ɠɛni Ɓɛte-Seemɛse nuiti kpɛɛni, ta Ɓɛte-Anate, ti yɛni zeini Kanaan nui naati saama, niiti ti ɠɛni zeini zooi naa zu. Kɛlɛ ti ɠɛni boti ɓaagi veezu taa wola felegɔi naati su nuiti zea, ti ɗa kɛ.

34 Amɔɔl nuiti, ti Dan ná-nuiti kpɛɛni, ti lɛ gize yooi zu, ti la ɠɛni vaani bu ga ti yei nɛmɛi zu. 35 Amɔɔl nuiti ti yɛni zeini Ɠaal-Ɠeelɛse, ta Ayalon, ta Saaleɓime, kɛlɛ Zozɛfe mavofodai zɛbɛi ɠɛni liizu ga wɔɔlɔa ti laalɔɠɔma, ti ɠɛni boti ɓaagi veezu ti ya, ti ɗa kɛ. 36 Amɔɔl nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ liini gize yɔɠɔzuʋɛ Akelaɓime, é zo Seela, é li ná ʋolu ʋelei.

2

Izelayɛle nuiti ti la ɠɛni ɠɛɛni
ga wooɠɛɠila nu

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-keelai zeɠeni Gilegale, é ʋa Ɓɔkime, é ɓɔɛni Izelayɛle nuiti pɔ, é ɠɛ ti ma: «Gè wo ɠulani Ezipete yooi ʋa, gè ʋaani ga woye zooi naa zu, nii gè minazeɠeni ná-faa zu, gè ma ɠonai wo, wo-mɛmɛwolani bɛ. Gè ɠɛni ma: ‹Eyɛsu ɠɔ, gè la nà-minazeɠegi ɠoloɠologa wo letema. 2 Wɔun wa, wo la minazeɠe boga niima yooi ma nuɓusɛiti bɛ, wa ta-zalaɠa ɠulazuʋɛti toka.› Kɛlɛ wo la woiloni gòoi ma. Lee vaa zu wo naa ɠɛɛni? 3 Názu ɠa gè ɠɛni la ma, gè la ti ɓɛɛzu wo luɠɔ, ta yɛsu wo ɠoba, ta-ɠalagiti ti ɠɛ ga baliiti wo luɠɔ.»

4 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-keelai niima wooiti boni la Izelayɛle nuiti ma, nuɓusɛiti ti tɔɔzeini ga wɔlɔa. 5 Ti naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Ɓɔkime (nii poluʋɛ ga «gɔlɔ nuiti»). Ti zalaɠaiti kulani ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

Zozuwe zaa vai

6 Zozuwe yeeɓeni nuɓusɛiti ba, Izelayɛle nuiti ti liini ti zooi zeɠe, ti ɠilagilagi zei ná-poganii unda. 7 Nuɓusɛiti ti ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbizu, Zozuwe zii ma voloi pɛ su, ta kɛwolai naati kpein ta-ziɛgi zu, niiti ti ɠɛni ma ta Zozuweni, ti kɛɛwoti wolaiti kpein kaani, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɠɛɛni, Izelayɛle ná-faa zu.

8 Nun ná-doun zunui Zozuwe, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui zaani, siɛgi zu ná-konagi ɠɛni la ga ungila puugɔ (110). 9 Ti maaɠuluni ná-zooi ma, nii é sɔlɔɔni ga nɔnɔ Timenate-Ɠeelɛse, Efelayime ɠize yooi zu, Gaase gizei lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ. 10 Ma ɠɛɠalamaiti kpein ɓalaa ti zeɠeni ná, ti za, ti li ti-mɛmɛwolani pɔ, ti zaai. Ɠɛɠalama ɠili ge wuzeɠeni naati poluma, nii é la ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠwɛɛ, anɛɛ kɛɛwotii nii é kɛɛni Izelayɛle ná-faa ma.

Nuɓusɛiti ti ɠɛlɛ vai
Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa

11 Názu ɠa Izelayɛle nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛɛni la, ti Ɓaale ɠalagiti dɛbini. 12 Ti ɠɛlɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ti-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI, nii é ti ɠulani Ezipete yooi ʋa, ti ʋilɛ gala kiligiti polu, nuɓusɛiti ta-ɠalagiti saama, niiti ti ti-maaɠoolii zu. Ti ɠɛni nɔkɔsu ti wu, ti ɗa Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawana. 13 Ʋele ɠana ti ɠɛlɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ti ɗa Ɓaaleni dɛbi ta Asetaateiti.

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani Izelayɛle nuiti ma. É ɓeni ti ʋa, toosu nuiti ti loo ti ma, é la ti maaloboni. É ti lɔɔni ti zili nuiti zeezu, niiti ti ɠɛni ti-maaɠoolii zu, ti la zobo sɔlɔɔni, ti ʋa lo ti zili nuiti daalɔɠɔma. 15 Siɛnɔpɛ su ta la liina la kɔɔmaʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni suɠoloɠolosu ti ya, eɠɛʋelei é boni la ti ma, é ma ɠonai wo. Ʋele ɠana ti lɔɔni la iɲɔteʋe wolai zu.

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI tukpɔɠaaleʋe nuiti buzeɠeni, niiti ti ti ɠizoni, ti ti ɠula ti zili nuiti zea, niiti ti ɠɛni loozu ti ma. 17 Kɛlɛ ti la ɠɛni woilosu ta-lukpɔɠaaleʋe nuiti gooi ma. Ti ɠɛni nɔ ɓɔɠɔ ɠɔzɔzu ga gala kiligiti, ti ɗa nɔkɔ ti wu. Ti ɠɛni zeɠezu gaamanɔ naama ʋelei ʋa, nii ti-mɛmɛwolani ti ziɛni la, niiti ti ɠoloni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ʋɛ, ti la ɠɛni ʋokɔɠɔni naati ma, ti ziɛ ʋelei ɠɛni yɛ. 18 Siɛnɔpɛ su Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni tukpɔɠaaleʋe nui leʋesu da, é ɠɛni ɠɛɛzu naa ʋa, é ti unmɔɔ, é ti ɠula ti zili nuiti zeezu, tukpɔɠaaleʋe nui naa ná-yeeɠɛɠalai kpein su. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI a la ná-nuɓusɛiti kaana, ti ɗa kpeei loo unbawului wu, ti zili nuiti zea, ti ɗa ti maanɔɠɔ, ti maawɔin ɠɛni sosu. 19 Kɛlɛ siɛgi zu tukpɔɠaaleʋe nui a la zaana la, nuɓusɛiti ti ɓena tɔɔzei ga ɓɔɠɔ ɠɔzɔa mɔnɔ, é leʋe ti-mɛmɛwolani tɔnɔi ʋa, ti ʋilɛ gala kiligiti polu, ti ɗa ti lɛbi, ti ɗa nɔkɔ ti wu, ti la ɠɛni yeeɓesu ti-zɔ ɲɔiti ba, ta ta-ɠikpaiti.

GALA ge Izelayɛle lɔɔ vai
ʋoluɠulai zu

20 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani Izelayɛle ma, é ɠɛ ma: «Tɔɔzei niima nuɓusɛiti ti nà-minazeɠegi ɠoloɠologa, nii gè boni ti-mɛmɛwolani bɛ, tɔɔzei ti la ɠoloni gòoi ʋɛ, 21 nɔ̀un nà, gè la mɔ zii niiti gila kpalaa kpɛa, tɛiti ti yɛgai ná, eyɛsu Zozuwe za, 22 naa ɠa a kɛ gè ti ɠɛ ga Izelayɛle ʋoluɠula anii, gè kwɛɛ, ni ta ziɛ ga nà-pelei, eɠɛʋelei ti-mɛmɛwolani ti ziɛni la, ti ɠolo bɛ̀.» 23 Ɠɔoɠɔ GALAGI zii naati zɛni ná, ti zei ziilɛigi zu, é la ɠaazuvilɛni ga ti ɓɛa, tɛiti é la ɠɛni ti lɔɔni Zozuwe yeezu.

3

1 Ziiti pɛtɛ, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti yɛni zooi zu, ga ti ɠɛ ga ʋoluɠula anii Izelayɛle ʋɛ, tiya ɠa ti la ɠɛni Kanaan yooi zo fai ma ɠɔɔi ta ɠɔɔni. 2 Naa ɠɛ ungi ɠɛni ga ɠɛɠalama niinɛi, é wuzeɠezu Izelayɛle nuiti saama, niiti ti la kɔɔɠɔ vaa ɠwɛɛ, naati ti kɔɔɠɔ vai maalɛlɛ. 3 Ɠɔoɠɔ GALAGI Filiseti nuiti ta-masada lɔɔlugɔi ma nuɓusɛiti zɛni zooi zu, ta Kanaan nuiti kpein, ta Sidɔn nuiti, ta Ɠeeve nuiti ti ɠɛni zeini Liɓan ɠizeiti ma, é zo Ɓaale-Ɠɛɛlemɔn gizei ma, eyɛsu é zeeli Leɓo-Ɠamate. 4 Zooi naati ti ɠɛni ná, Izelayɛle ʋoluɠula vai ma, ni ta ɠolo deveiti bɛ, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti veeni ti-mɛmɛwolani zea ga Moize maaʋele.

5 Izelayɛle nuiti ti zeini Kanaan nuiti saama, ta Ɠɛte nuiti, ta Amɔɔl nuiti, ta Feeleeze nuiti, ta Ɠeeve nuiti, ta Yeeɓuse nuiti. 6 Ti zooi naati su nuiti ti-loun anzanuiti seini ga ti-anzaiti, ti ti-loun anzanuiti fe naati ti-loun zunuiti bɛ ga ti-anzaiti, ti ɗa ta-ɠalagiti dɛbi.

Wɔteniyɛle,
tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle unda

7 Izelayɛle nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛɛni. Ti yeemani Ɠɔoɠɔ GALA ma, ta-ƓALAGI, ti li ti ɗa nɔkɔ Ɓaaleni bu, ta Aseelani. 8 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani Izelayɛle ma, é ti ʋɔdini Meezɔpɔtami masagi Kusan-Liseyatayime ma. Ti duɔlai ɠɛɛni Kusan-Liseyatayime yeezu ga kona dɔsaʋa. 9 Ti kpeei looni Ɠɔoɠɔ GALAGI woizu, naa unmɔɔ nu wuzeɠeni Izelayɛle nuiti bɛ, naa ti ɠizoni, Wɔteniyɛle ɠɛni ga naa, nii é ɠɛni ga Kenaze ná-doun zunui, Kalɛɓe deɠei. 10 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui ɠɛni tɔun ba. É ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle unda. É liini ga kɔɔi Kusan-Liseyatayime laalɔɠɔma, Meezɔpɔtami masagi, Ɠɔoɠɔ GALAGI zobogi veeni bɛ, é pilɛ sɔlɔɔ naa ma. 11 Ziilɛigi ɠɛni zooi zu ná pɛ, kona ʋuunaanigɔ (40) laawu. Kenaze ná-doun zunui Wɔteniyɛle zaani.

Eɠude,
tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle unda

12 Izelayɛle nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛɛni mɔnɔ. Naa maaʋele ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI Moaɓe masagi Egelon iɲɔdɔɔni, é wuzeɠe Izelayɛle laalɔɠɔma. 13 Egelon Amɔn nuiti kpɔni ɓɔɠɔ ʋa, ta Amalɛke nuiti, ti li ti laalɛ Izelayɛle wu, ti zobogi zɔlɔɔni ma, ti kpɛ ti kula Zeeliko ʋa, Dɔza Taa Wolai, ti so. 14 Izelayɛle nuiti ti lɔɔni duɔlai zu, Moaɓe masagi Egelon yeezu, kona puugɔ maazu lɔsaʋa (18) laawu.

15 Izelayɛle nuiti ti kpeei looni Ɠɔoɠɔ GALAGI woizu, naa unmɔɔ nu leʋeni ti ma ga Eɠude, Ɓɛnzamɛn nui, Geela ná-doun zunui, nii é ɠɛni ga kɔʋɛ nui. Izelayɛle nuiti ti valini ma ga é li ga maazoloo ganii Egelon ʋɔ, Moaɓe masagi. 16 Eɠude boɠa zɔkpɔi ɓɛtɛni ɓɔɠɔ ʋɛ, ga gaavelegi, é ɠɛ ga zeelo felegɔ ta tukpɛ (2,5), é gilini ná-saamaɠiligi ʋa ná-seɠei wu, ga zeezazu ʋele kpalai ma. 17 É liini é maazoloo ganii ve Egelon ya, Moaɓe masagi. Tama Egelon ɠɛni ga zunui, nii gola wɔɔlɔni. 18 Siɛgi zu é ɓeni da ga maazoloo ganii ve zea, é yeeɓeni zunuiti ba, ti li, tɛiti ti ʋaani ga anii naati. 19 Seeliai ma kɔɔɠɔ ganigiti pɔ bɛ, ti ga kɔtui, Gilegale ɠobaʋɛ, é ɠaleni ma ʋolu, é ɠɛ masagi ma: «Ee, masagi, keela woo ɠa zèa, è ʋɛ, é ga dɔɔɠuzu vaa.»

Masagi devei veeni ga ti ɓe ba, niiti kpein ti ɠɛni ná, naati pɛ ti ɠulani pɛlɛi wu. 20 Názu ɠa Eɠude maaɓuɠani la masagi ʋa, é ɠɛni zeini sangasoi wu maazuʋɛ, nii é makɛni ɓɔɠɔ ʋɛ dooɠo bosuʋɛ maazuʋɛ, fiilɛi ɠa. Eɠude ɠɛni ma: «GALA ná-keela wooi ɠa é zèa, ga é wo è ma.» Masagi wuzeɠeni ná-kpɔkpɔgi zu. 21 Eɠude ɠɔʋɛi maaleni yeezazu ʋelei, é boɠa zɔkpɔi mɛɛnni, é pu ba kogi zu. 22 Ma ungi ɓalaa lɔɔni, ma mɛɛngi lɔa ʋoluma, mawulɔi ziɛni ma mɛɛngi ma, é naa laaɠulu. Mazɔlɔɔ boɠa zɔkpɔi folokulani ga polu ʋelei, é la ɠɛni mɛɛnni, é ʋa kula. 23 Eɠude ɠulani ga pɛlɛ ʋolu ʋelei, é daaɠulu, é sɔɠɔgi loo.

24 Siɛgi zu é ɠulani la, masagi ná-botiɠɛ nuiti ti liini ti naa ʋɛtɛ, ti kaani ga sangasoi ma ʋɛlɛlaʋɛti daaɠuluni, sɔɠɔgi loo. Ti ɠɛni ma: «Tanisu, toɠa ɠɛ latini pɛlɛi ʋolu.» 25 Ti ɓɔlɔni ga maaɓɔunga, kɛlɛ tɛi é la ɠɛni sangasoi ma ʋɛlɛlaʋɛti daalaoni maazuʋɛ, ti kpakui zeɠeni, ti daalao, pɛtɛ ti-maliɠii ɠɛni laani zooi ma, saai.

26 Tɛi ti wola lɛbini maaɓɔungi ɠa, Eɠude ʋelani. Kɔɔɠɔ ganigiti ti ga kɔtui, é naati pɔ bɛ maazuɓudɛni, é ʋela é li Seyila. 27 Seeliai ma miná feya, é puʋugi vɛɛni Efelayime ɠize yooi zu. Izelayɛle nuiti ti yeini, ti zeɠe gize yooi zu, é loni ti untuɠɔ.

28 É ɠɛni ti ma: «À ʋilɛ pòlu, mazɔlɔɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI Moaɓe nuiti dɔa wo yeezu, wo zili nuiti.» Ti ʋilɛni polu, ti Zuludɛn maaleʋesuʋɛti so Moaɓe yooi letemaʋɛ, ti la nu nɔpɛ zɛni ná, é ʋa ziɛ wolai maazuɓudɛ. 29 Naama voloi, ti zunu waapuugɔ (10 000) ʋaani Moaɓe nuiti ba, ti pɛ ti ga zunuiti ti zuloga, kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti, gila kpalaa ge la ɠulani. 30 Naama voloi, Moaɓe unmaayeini Izelayɛle yeewu. Ziilɛigi lɔɔni zooi zu, eyɛsu kona ʋuulɔsaʋa (80) laawu.

Samegaal,
tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle unda

31 Tɔun poluma, Anate ná-doun zunui Samegaal ɠa é wuzeɠeni. É zunu undɔzita (600) ʋaani Filiseti nuiti ba, ga nikɛ maaɓɛɛ lukpɔi kɔlu ɠaazoɓagi ga. Tɔ ɓalaa é Izelayɛle nuɓusɛiti unmɔɔni.

4

Deeɓola,
tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle unda

1 Eɠude zaa ʋoluma, Izelayɛle nuiti ti tɔɔzeini ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛa. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ti lɔɔni Kanaan masagi Yaɓin yeezu, nii é ɠɛni masadai ɠɛɛzu Ɠasɔɔl taa wolai unda. Ná-kɔɔɠɔ ɠundiɠii ɠɛni ga Sisela, é ɠɛni zeini Ɠalɔsɛte-Gɔyime. 3 Kɔlu wotolo untaaʋuugɔ (900) ɠa é ɠɛni Yaɓin ya, é Izelayɛle nuiti gola zopele ɲɔuni, kona ʋuufelegɔ (20) laawu. Naati ti kpeei looni Ɠɔoɠɔ GALAGI woizu ga é ɓɔ ti ʋa.

4 Naama ziɛgi zu, Lapidɔte anzai Deeɓola, GALA goo wo anzanui, é ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle yooi zu. 5 É ɠɛni zeizu dɔɔ wului wu, ti daasei pɛɛni ga Deeɓola ná-dɔɔ wului, Lama ta Ɓeetɛle ti yɔɠɔzuʋɛ, Efelayime ɠize yooi zu. Izelayɛle nuiti ti ɠɛni liizu pɔ bɛ faawo bo fai ma. 6 Foloi ta, é keela leʋeni Ɓalake ma, Aɓinoame ná-doun zunui, Keedɛse nui, Nɛfetali yooi zu, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI devei, nii veeʋɛ è ya: ‹Li è zunu waapuugɔ (10 000) laasei sɛʋɛ, Nɛfetali ná-bolodai zu, ta Zaɓulɔn ná-bolodai, è lo ti luɠɔ, wo li Taɓɔɔl gizei ma. 7 Nà ʋaazu ga Yaɓin ná-kɔɔɠɔ ɠundiɠii Sisela è ʋɔ, ziɛ wolai Kison ʋɔ bɛ, ta ná-wotoloiti, ta ná-salaʋusuiti, nà ti lɔɔzu è yeezu.› »

8 Ɓalake Deeɓola wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ni ɗa ʋilɛ pòlu, nà li, kɛlɛ ni è la ʋilɛni pòlu, gè la lia.»

9 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ʋilɛsu è ʋolu, de li, kɛlɛ è la lɛbiya zɔlɔɔga pelei naa zu, è ɓɔɠɔ lɔɔzu su, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa Sisela lɔɔzu anzanu yeezu.» Deeɓola ʋilɛni Ɓalake ʋolu, ti li Keedɛse. 10 Ɓalake Nɛfetali ná-bolodai lolini Keedɛse, ta Zaɓulɔn ná-bolodai. Zunu waapuugɔ (10 000) ʋilɛni polu, Deeɓola ʋɛɛni ti ʋa, ti li.

11 Ma ziɛgi nɔ zu, Ɠeeɓɛɛl, Ken nui, ɓeteʋeni Ken nui zɔiti ba, Ɠɔɓaɓe mavofodaiti, Moize nɛkoi, é liini é ná-seɠe ɠotai lo Keedɛse, Saananime sɛne gului ɠobaʋɛ.

12 É woni Sisela ma, ga Aɓinoame ná-doun zunui Ɓalake lɛa Taɓɔɔl gizei ma. 13 Sisela ná-salaʋusuiti gaalɛɛni ba, ta kɔlu wotolo untaaʋuugɔ (900). Ná-kɔɔɠɔ nuiti kpein ti liini Ɠalɔsɛte-Gɔyime, ziɛ wolai Kison ʋɔ bɛ. 14 Deeɓola ɠɛni Ɓalake ma: «De liina! Za ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI Sisela lɔɔzu la è yeezu, è pilɛ sɔlɔɔ ma. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi ɠa losu è luɠɔ.» Ɓalake loni zunu waapuugɔ (10 000) untuɠɔ, ti Taɓɔɔl gizei yei. 15 Ɠɔoɠɔ GALAGI Sisela ɓɛɛni ta ná-wotoloiti, ta ná-salaʋusuiti, é ti pɛ kpɛɛni ga boɠa zɔkpɔi Ɓalake luɠɔ. Sisela ɠulani ná-wotoloi zu, é ʋilɛ ɠɔɠɔa, é ʋela. 16 Ɓalake ʋilɛni wotoloiti polu, ta salaʋusuiti, eyɛsu ti zeeli Ɠalɔsɛte-Gɔyime, ti Sisela ná-salaʋusuiti kpein paani. Nu ɠila kpalaa ge la ɠɛni ɠulani.

17 Sisela ɓizɛni ɠɔɠɔa, é li Ken nui Eɓɛɛl anzai Yayɛle ná-seɠe ɠotai wu, mazɔlɔɔ ziilɛigi ma minazeɠegi ɠɛni Ɠasɔɔl masagi Yaɓin ta Ɠeeɓɛɛl ná-pɛlɛyeɠei ti zɔɠɔzu. 18 Yayɛle ɠulani, é Sisela laaɠomi, é ɠɛ ma: «Lɛ ʋɛ, màliɠii, lɛ pɔ̀ bɛ. Mina lua!» É lɛɛni ná-seɠe ɠotai wu, naa pɛɛmazeɠei ʋɛɛni ma.

19 É ɠɛni ma: «Soma è ziɛ ve zèa, gè ɓɔɔle, kpɔɔle wɔin ɠa mà.» É kɔlɔ woolei laalaoni nɔnɔi su, é fe zea, é ɓɔɔle, naa ʋolu, é seɠei ʋɛɛ ma.

20 Sisela ɠɛni ma: «Li è lo seɠe ɠotai laaʋɛ, ni nu a ʋaana, é è ɠaazaɠa ga: ‹Nu ɠa ʋɛ?›, ɗa ɠɛ ma: ‹Ɓa-o!› »

21 Sisela wola ɓɔlɔa ɠɛni de, é ɲiini poun. Ɠeeɓɛɛl anzai Yayɛle, seɠe ɠotai ma wulu ɠaazoɓagi ta zeɠeni, é pɛɛ malitoi ʋa, é maaɓuɠa ba vaavaa, é kpadɔ nɔungi ʋa, é folokula é zooi zo, é zaani.

22 Ɓalake yɛni Sisela ɓɛɛzu, é ʋa ná, Yayɛle ɠulani é daaɠomi, é ɠɛ ma: «Ʋa gè zunui lɛ ga ɗe, nii è gaiziɛzu.» É lɛɛni naa ʋɔ bɛ, é Sisela ɠa laani zooi ma, saai, seɠe ɠotai ma wulu ɠaazoɓagi nɔungi volokulaai.

23 Zekana, naama volo ná, GALA ge zobogi veeni la Izelayɛle nuiti bɛ, ti pilɛ sɔlɔɔ Kanaan masagi Yaɓin ma. 24 Izelayɛle nuiti ta-zobogi liini ga wɔɔlɔa, Kanaan masagi Yaɓin laalɔɠɔma, eyɛsu ti-ma zuwu ɠaaleʋe.

5

Deeɓola ná-guyei

1 Naama voloi Deeɓola ta Aɓinoame ná-doun zunui Ɓalake ti guyei looni, ti ɠɛ ma:

2 Izelayɛle, ɛsɛ nɔungi viegɛ, kɛʋele ɓɛtɛ ga é kɔɔi ɠɔ,

nuɓusɛiti ti ɓɔɠɔ veeʋɛ ga ti kɔɔi ɠɔ:

Ɠɔoɠɔ GALAGI mama!

3 Masagiti, à woilo mà! Kundiɠiiti, à woilo!

Nà guyei loozu, ungo, nɔ̀un, nà guyei loozu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ,

gè guyei loo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ma, Izelayɛle ná-GALAGI!

4 Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu è Seyiil ɠizei yeini la,

è ʋaai ma, è zeɠe Edɔme yooi zu,

zooi ɓalini, tonaɓiingi yeeɓeni tonai ʋa, é ʋu.

5 Gizeiti ti ɓusɛni è luɠɔ,

Sinayi gizei ná-Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI.

6 Anate ná-doun zunui Samegaal ná-siɛgi zu,

Yayɛle ná-siɛgi zu, peleiti kpein ti laaɠuluni,

siɛ wo nuiti ti ɠɛni ziɛzu ga kaku peleiti.

7 Ɛsɛ pɛ ge ɠɛlɛni Izelayɛle laa wolaiti ba,

ti ɠɛlɛni ti ʋa,

eyɛsu nà, Deeɓola, gè wuzeɠe,

gè wuzeɠe, eɠɛ doun deei Izelayɛle ʋɛ.

8 Izelayɛle nuiti ti yiimazeɠeni ga gala kiligiti,

gaamago nɔ, kɔɔi ʋaani ta-ʋɛlɛlaʋɛti.

Kɔɔɠɔ nui waaʋuunaanigɔ (40 000) ɠa é Izelayɛle,

kɛlɛ kɔɔɠɔ zɛpɛ gila kpalaa ge la ná, anɛɛ mɛɛn ɠila kpalaa.

9 Zìi ɠa zoolɛzu Izelayɛle ɠundiɠiiti ta-vaa zu,

ti ɓɔɠɔ veai nuɓusɛiti saama, ga ti kɔɔi ɠɔ.

À mamagi ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ!

10 Wɔiti wo lɛɛzu soovale saa ɠolegiti kɔma,

wɔiti wo zeini seɠe wolaiti su,

wɔiti wo ziɛzu peleiti su, à ɠigaiziɛ!

11 Niiti ti ziɛungiti kobaʋɛ, ti ɗa ziɛi ɠaaɠwɛ,

ta Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-faanɛɛiti maamusɛzu,

ná-faanɛɛiti Izelayɛle ɠundiɠiiti tetema,

siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti ti yeini la, taa wolai ma ziɠidaʋɛti.

12 Wuzeɠe Deeɓola, wuzeɠe!

Ɠaalɔ, guye ɠila too!

Aɓinoame ná-doun zunui Ɓalake, wuzeɠe!

Li ga ɗa-luɔiti.

13 Nui mɔtai zɛgai zobobɛ nuiti su,

GALA ge feeni naati bɛ, ga ti zei nuɓusɛiti unda,

Ɠɔoɠɔ GALAGI feeni bɛ̀, ga nɔ̀un gè ɠɛ kɔɔ ɠundiɠiiti saama!

14 Niiti ti pilɛ sɔlɔɔgai Amalɛke ma, naati kulaʋɛ Efelayime.

Ɓɛnzamɛn ʋilɛni ti ʋolu, toɠa ta-ɠɔɔɠɔ nuiti saama.

Makiil ná-pɛlɛyeɠei kundiɠiiti kulani.

Zaɓulɔn ná-bolodai ma ge gaalu bo nuiti fe, ti sɛʋɛi ɠɛ ga sɛʋɛ ɠɛ nui ná-tukpɔi.

15 Isakaal ná-kundiɠiiti ti ɠɛni Deeɓola ʋa,

Isakaal ɠa Ɓalake ʋa,

ti yeini nɛmɛi zu.

Luɓɛn ná-nuiti saama, ɓɔɠɔɠaai woni,

kpɔɛzuɠulai woni, goolaama la ɠulani su.

16 Lee vaa zu è yɛni loni togani makɛsu felegɔi yɔɠɔzu,

è ɗa woilo togani makɛ nuiti kpain gooi ma?

Luɓɛn ná-nuiti saama, ɓɔɠɔɠaai woni,

kpɔɛzuɠulai woni, goolaama la ɠulani su.

17 Galaade yɛni Zuludɛn ʋolu ʋelei.

Dan la zeɠeni ná-ɓatoiti koba.

Asɛɛl yɛni zeini kpoloɗɛi laaʋɛ,

é zeini kpɛ, ziilɛigi zu, ná-ɓato losuʋɛ.

18 Zaɓulɔn ɠa ga nuɓusɛi, nii tɛɠɛai saai zu,

Nɛfetali ɓalaagi, zenɔ ɠana é la, kɔɔɠɔzuʋɛ.

19 Masagiti, ti ziliai ga giye, Kanaan masagiti,

ti kɔɔi ʋɛɛni gi ʋa Taanake, Megido ɗɛiti pɔ bɛ,

kɛlɛ ti la liini ga ani nɔpɛ, wali ɓaa kɔɔzogani.

20 Geeɠɔlɔgi zu, somideɠaiti ti kɔɔi ɠɔɔni,

ti ʋilɛni ti ziɛ ʋeleiti ba, ti Sisela zakpe.

21 Ziɛ wolai Kison ti yɛʋɛni, é yei ga tiye,

wɔlɔwɔlɔ ɗɛ wolai, ziɛ wolai Kison.

De ziɛ ga zɛbɛi!

22 Sooiti ti leʋeni ga kpizɛi,

ti-ʋolokagiti tugi ɗa ɠula, ti-lugi ɗa ɠula zooi ma.

23 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠɛni ma:

«À Meelɔze voovo! À foovo, wo ná-taai zu nuiti foovo!

Mazɔlɔɔ ti la ʋaani, ti ʋa ɓɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa,

ti ʋa ɓɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, kɔɔɠɔ ɠundiɠiiti saama!»

24 Yayɛle ɠa ga tuya nu anzanuiti saama,

Ken nui Ɠeeɓɛɛl anzai!

Tuyai ɠa bɛ, anzanuiti saama,

niiti ti zeini seɠe ɠotaiti bu!

25 Sisela ziɛi valini ma,

é nɔnɔi veeni naa ya.

É nikɛ ɲiimi ɗɛi ma wulɔi veeni zea lɛbiya ɓɔɔle ɲakai zu.

26 É gulu ɠaazoɓagi zoni ga yeei gilagi,

é botiɠɛ nuiti ta-malitoi zeɠe ga yeezai.

É Sisela loɠani ga malitoi, é naa nɔungi ʋalini su!

É tooni, é nɔungi ɓota.

27 É zeini Yayɛle ɠɔɠɔwu,

é looni, é la.

É zeini kɔɠɔwu, é looni.

Ʋɛ é zeini ná, miná ɠa é looni ná, é zumaale, é za.

28 Maazuʋɛ, fenɛtɛlɛ laaʋɛ,

miná ɠa Sisela dee wɛlɛni ná, daavɔ, é ɠɛ:

«Lee vaa zu ná-wotoloi lɛbisu, é la ʋaazu?

Lee vaa zu ná-wotoloiti ti liizu vaa?»

29 É ɠɛni naa wosu nɔ ɠɔ,

nii ná-botiɠɛ ɠima anzanuiti ti boni:

30 «Salaʋusuiti ti kɔɔzoganiiti ka ga bɔɔlɔa,

ti ɗa ti ɠaaɠwɛ ɓɔɠɔ ʋa:

Anzalopo ɠila, ɓaa anzalopo felegɔ,

naa ve kɔɔɠɔ nui ɠilagilagi ya.

Sisela ɠa seɠe zupu ʋagɔi zɔlɔɔsu,

seɠeiti ti ʋodaai, ti zuʋuai,

seɠe zuʋua felegɔi ɠa loo zobo sɔlɔɔ nui ɠɔba.»

31 Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, è zili nuiti undaaʋili ɠana!

Kɛlɛ niiti ti è nɛai ʋɛ,

naati ti volo ga foloi ɠɛʋele, a ɠɛna toa gola!

Ziilɛigi lɔɔni zooi zu kona ʋuunaanigɔ (40) laawu.

6

Madiyan nuiti ti Izelayɛle ɓɔlɔ vai

1 Izelayɛle nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛɛni mɔnɔ. Naa ti lɔɔni Madiyan nuiti zeezu, kona dɔfela laawu. 2 Madiyan nuiti ti Izelayɛle wola ɓɔlɔni. Madiyan nuiti ta-vaa ɠa é kɛɛni, Izelayɛle nuiti ti lɔɔɠuzuʋɛti kpɛtɛni la gizeiti ba, ta pugiti, ta fasaiti. 3 Siɛgi zu Izelayɛle nuiti ta la tii ɠɛɛna la, Madiyan nuiti ti ɠɛni lɛɛzu ta Amalɛke nuiti, siɛziɛ nuiti ti ga folo ɠulazu ʋele nuiti, ti li ti laalɔɠɔma. 4 Ti ʋuuzuʋɛ ɓɛtɛni zooi zu, ti ɗa zooi zu ɠulanumai kpein koloɠolo, Gaza maaɠoolii zu. Ti la ɠɛni daamiani nɔpɛ zɛsu Izelayɛle nuiti zea, anɛɛ baalagiti, ɓaa nikɛiti, anɛɛ soovalegiti. 5 Ti ɠɛni ʋaazu ga ta-loganiiti, ta ta-zeɠe ɠotaiti, eɠɛ koto kpulugiti, nu la ɠɛni zooga, é ʋa ti ɠaalu, tiya-o, ta-ɲɔmɛiti-yo, ti ɠɛni ʋaazu zooi zu, zooi ɠoloɠolo fai ma.

6 Izelayɛle wola ʋalani, tɔɔzei Madiyan nuiti ba, Izelayɛle nuiti ti kpeei looni Ɠɔoɠɔ GALAGI woizu. 7 Siɛgi zu ti kpeei looni la Ɠɔoɠɔ GALAGI woizu, Madiyan ná-faa zu, 8 é GALA goo wo nui leʋeni ti ma, naa ɠɛni ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa: ‹Gè lɛɛni ga woye, gè wo ɠula Ezipete yooi ʋa, gè wo ɠulani duɔlai ma ʋɛlɛi wu. 9 Gè wo ɠizoni, gè wo ɠula Ezipete nuiti zea, ta niiti kpein ti ɠɛni wo maanɔɠɔzu, gè ti ɓɛ wo luɠɔ, gè ta-yooi ve wo ya. 10 Gè ɠɛni wo ma: Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI, à mina nɔkɔ Amɔɔl nuiti ta-ɠalagiti bu, niiti wo zeini ta-yooi zu. Kɛlɛ wo la woiloni gòoi ma.› »

GALA ge vali vai Zeedeyɔn ma
ga é Izelayɛle unmɔɔ

11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ʋaani Wɔfela taazuʋɛ. É zeini sɛne gului wu, nii é ɠɛni loni Zoase ná-zooi zu, Aɓiyezɛɛl ná-pɛlɛyeɠei wu nui. Ná-doun zunui Zeedeyɔn ɠɛni moloi loɠazu, dɔɔ ɓɔigi ɓɛtɛzuʋɛ, é ɗa dɔɔɠu Madiyan nuiti ba. 12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠulani kɛlɛma bɛ, é ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa è ʋa, kɔɔɠɔ nu wolai!»

13 Zeedeyɔn gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ee, màliɠii, ni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa gi ʋa, lee vaa zu niima maanɔɠɔ vaiti kpein ti zeizu gi ma? Poo golai naati ta mini, niiti gi-mɛmɛwolani ti-ma vaiti boni gi ma, siɛgi zu ti ɠɛni la gi ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é gi ɠulani Ezipete yooi zu?› Niizu é ɠɛlɛa gi ʋa, é gi lɔ Madiyan nuiti zeezu.»

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaaʋoteni ma, é ɠɛ ma: «Li ga naama zɛbɛi, nii é è ʋa, ɗa Izelayɛle nuiti unmɔɔ, è ti ɠula Madiyan nuiti zeezu. Nà laade ɓaa, gè ʋa ɠɛ è leʋesu?»

15 Kɛlɛ Zeedeyɔn ɠɛni ma: «Ee, màliɠii, leeni ɠa nà Izelayɛle nuiti kizo da? Nà-pɛlɛyeɠei ɠa gaalɔiɗai Manasee ná-bolodai zu, nà ɠa gè ga doungoi kɛ̀ɛ ná-doun zunuiti saama.»

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Kɛlɛ nà ɠɛ è ʋa, ɗa zobo sɔlɔɔ Madiyan nuiti ma, eɠɛ zunu ɠila nɔ.»

17 Zeedeyɔn ɠɛni ma: «Ni è zaalai laa mà, poo fe zèa, nii nà kwɛɛ da, ga Màliɠii, ɗa ɠa è ɓɔɛzu pɔ̀. 18 Nà è maanɛɛnɛzu, mina maaɠooza ʋɛ ʋa, eyɛsu gè ʋa ga nà-vebɛanii, gè da è ɠɔɠɔwu.»

Naa ɠɛni ma: «Nà yɛsu ʋɛ, eyɛsu è ɠale ma, è ʋa ʋɛ.»

19 Zeedeyɔn liini é boli ɓokpagi ɓɛtɛ, é ɓɔ ɓulu vukɔi kilo ʋuusaʋagɔ (30) ʋa, é naa ɓɛtɛni ga ɓului, nii lɛʋɛ la su. É suai ʋuuni kpɔlɔgi zu, é sua ɗɛi ʋu pɔlɔ liɠii zu, é li ga tiye pɔ sɛne gului wu, é sei kakala.

20 GALA ná-geezuɠeelai ɠɛni ma: «Suai zeɠe ta ɓului nii lɛʋɛ la su, ti la kɔtu wolai tɛi maazu, è sua ɗɛi ʋu ti ma.» Zeedeyɔn gooi zoni. 21 Tukpɔi é ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ya, é naa zokpai loni suai ʋa, ta ɓului nii lɛʋɛ la su. Abui soni kɔtu wolai ʋa, é suai ɠala, ta ɓului nii lɛʋɛ la su. Naa ʋolu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɲɛɛlɛni gaazu. 22 Zeedeyɔn kwɛɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ʋe. É kpeei looni, é ɠɛ: «Màanɔɠɔa, Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI! Mazɔlɔɔ gè Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠaa, ga gàazuʋɛ.»

23 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Yiilɛi, mina lua, è la zaazu.»

24 Zeedeyɔn zalaɠa ɠulazuʋɛ loni náʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é daasei pɛɛni ga: «Ziilɛi GALAGI.» Toɠa dɛ ná, zaaɠaza Wɔfela taazuʋɛ, Aɓiyezɛɛl ná-pɛlɛyeɠei zaama.

Zeedeyɔn Ɓaale ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ
ɠoloɠolo fai

25 Ma ɓɔkɔi nɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zeedeyɔn ma: «È-ɠɛɛ ná-nikɛ zinɛi zo, kona dɔfela gelei. Ɓaale ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠoloɠolo, nii é ga è-ɠɛɛ nɔnɔi, sale ɠɔɔ wului é loni koba, naa ɓalaa ɠoloɠolo. 26 Naama ɠizei maazuʋɛ ɠa è zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛzu ná, ga pagɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI ʋɛ. Ɗa nikɛ zinɛi velesiɛi zo, è kula ga gala zalaɠai, sale ɠɔɔ wului nii è koloɠolosu, naa ɠa ɗa seɠe, è kɛ ga koʋii.»

27 Zeedeyɔn zunu puugɔ zeɠeni ná-botiɠɛ nuiti saama, é naa ɠɛɛni nii kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI boni ma. Kɛlɛ é la ɠɛni zooni, é ʋa naa ɠɛ ga foloi, kɛni kpidii, tɔɔzei é ɠɛni luazu kɛɛɠɛ ná-pɛlɛyeɠei ʋa, ta taaʋeaiti. 28 Siɛgi zu taaʋeaiti ti wuzeɠeni la ga sobuzobui, ti pɛtɛni ga Ɓaale ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠoloɠoloni, sale ɠɔɔ wului ɠoloɠoloni, nikɛ zinɛi ɠilagi ɠulani ga gala zalaɠai zalaɠa ɠulazuʋɛ, naa ɓɛtɛa niinɛi. 29 Ti ɠɛni ɓɔɠɔ ɠaazaɠasu, ti ɗa ɠɛ: «Ɓɛ ɠa é naa ɠɛai?»

Siɛgi zu ti ɠɛni gaazaɠagi wosu da, ti ɠɛni ti ma: «Zeedeyɔn ʋe, Zoase ná-doun zunui, naa ɠa é naa ɠɛɛni.»

30 Gaamanɔ, taaʋeaiti ti ɠɛni Zoase ma: «È-loun zunui ɠula, kɛni é za, mazɔlɔɔ é Ɓaale ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠoloɠologa, ta sale ɠɔɔ wului é ɠɛni ná ɠobaʋɛ.»

31 Zoase maaɠoolii zu nuɓusɛiti gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Wa ɠa wa Ɓaale maalogi wo bɛ ɓaa? Wa ɠa wa ɓɔ ba, wo kizo? Nu-o-nu a Ɓaale maalobona, ta naama nui ʋaa, aisa lina sobu. Ni Ɓaale ɠa ga gala, é ɓɔɠɔ maalogi wo ɓɔɠɔ ʋɛ, tɔɔzei ti ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓezeɠelega.»

32 É zo naama voloi ma, ti Zeedeyɔn laasei pɛɛni ga Yeluɓaale (nii poluʋɛ ga «ɓaale ɓɔɠɔ maalobo»), tɔɔzei ti ɠɛ ma: «Ɓaale ɓɔɠɔ maalobo tɔun daalɔɠɔma, tɔɔzei é ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠoloɠoloni.»

Zeedeyɔn poogi ɠaiziɛ vai

33 Madiyan nuiti ta Amalɛke nuiti, siɛziɛ nuiti ti ga folo ɠulazu ʋele nuɓusɛiti, ti ɠaalɛɛni ba, ti Zuludɛn ɓudɛ, ti li ti ʋu Zizeleyɛle nɛmɛi zu. 34 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui yeini Zeedeyɔn ma, é lɔ su. É puʋugi vɛɛni, é Aɓiyezɛɛl ná-pɛlɛyeɠei lolini, ti ʋilɛ polu. 35 É keelaiti teʋeni Manasee ná-zooi zu, ti naati tolini ti ʋilɛ polu. É keelaiti teʋeni Asɛɛl ná pɛ, ta Zaɓulɔn, ta Nɛfetali, naati ti lɛɛni ti ti laaɠomi.

36 Zeedeyɔn ɠɛni GALA ma: «Ni ɗa pɔ, è Izelayɛle ɠizo ga ze, eɠɛʋelei è bogai la, 37 wɛlɛ, nii ɠa gè falizu è ma, nà baala kɔlɔi ʋɛɛzu zooi ma, molo loɠazuʋɛ. Ni nɔɗai a ʋuuna baala kɔlɔi nɔ ma, zooi nii é maaɠoolii zu, ná pɛ maavɔai yɛ de, nà kwɛɛ gè ɠɛ ɗa pɔ è Izelayɛle ɠizo ga ze, eɠɛʋelei è bogai la.»

38 Ʋele nɔ ɠana é ɠɛɛni la. Poluma zobui, é wuzeɠeni ga sobuzobui, é li é baala kɔlɔi luɓa, ma nɔɗai kokoi laaveni.

39 Zeedeyɔn ɠɛni GALA ma: «Mina yiiɠaawana mà, gaazaɠa gila kpe nɔ ɠa gè bosu ga ɗe, poo gaaɓelagi é ʋilɛ baala kɔlɔi ʋa, tɔ ɠila kpe nɔ vɔai yɛ de, kɛlɛ nɔɗai zooi maaʋɛ kpein zɛɓɛ maaɠoolii zu.»

40 GALA ge naa nɔ ɠɛɛni mɔnɔ kpidii naa. Baala kɔlɔi ɠila kpe nɔ ɠa fɔai yɛni de, nɔɗai ʋuuni zooi ma ná pɛ.

7

Zeedeyɔn
ta kɔɔɠɔ nu unsaʋagɔiti (300)

1 Poluma zobui, Yeluɓaale, nii é ga Zeedeyɔn, ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ʋilɛni pelei zu, ti liini ti ʋu Ɠalɔde ziɛungi ɠobaʋɛ. Madiyan nuiti ti ʋuuni ti ɠɔʋɛzu ʋelei, é zo Mɔlee ɠizei ʋa, eyɛsu ma nɛmɛi zu. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zeedeyɔn ma: «Nuɓusɛi é è ʋolu, naati gola mɔinʋɛ, gè ʋa va bu, ti ʋa pilɛ sɔlɔɔ Madiyan nuiti ma. Naa a ɠɛɛna, Izelayɛle nuiti ta waso nɔ̀un ma, ti ɠisiɛ ga ti ɓɔɠɔ zɛbɛi ɠa ti ɓɔɠɔ unmɔɔgai da. 3 Niima ɠaazaɠagi wo ɗa-ɠɔɔɠɔ nuiti saama, è ɠɛ ma: ‹Ɓɛ ɠa é wo zaama, é luazu sasu ɗa ɓali? É maaɠooza Galaade gizei ʋa, é li ná-taazu.› » Ná-kɔɔɠɔ nui zunu waaʋuufele maazu felegɔ (22 000) ɠa é ɠaleni ma, é yɛni ná ga zunu waapuugɔ (10 000).

4 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zeedeyɔn ma: «Kɔɔɠɔ nuiti gola mɔinʋɛ dɛ. Yei ga tiye kɔtuɗɛi ʋɔ bɛ, miná ɠa suwɛɛngi wosu ná. Nii nà ɠɛ è ma: ‹Nii ɠa ʋilɛ è ʋolu,› naa ɠa ʋilɛ è ʋolu. Kɛlɛ nii kpein nà ɠɛ è ma: ‹Nii mina ʋilɛ è ʋolu, wo ʋa li,› naa mina ʋilɛ è ʋolu, wo ʋa li.»

5 Zeedeyɔn yeini ga ná-zunuiti kɔtuɗɛi laaʋɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Nui nii kpein a laaʋɛ ziɛi ɠa, é ɗa kpɔle ga gilɛi ɠɛʋele, naati seɠe zɔiti ba, ti ʋilɛsu ɲiibiɠa, ti ɗa ɓɔɔle, è ti ʋu yɛ.» 6 Nui niiti ti ɠɛni ziɛi ɓɔlezu, ti seɠe ga yeei, ti to la, naati ti ɠɛni ga zunu unsaʋagɔ (300). Zɔiti kpein ti ʋilɛni ɲiibiɠa, ti laaʋɛɛ ziɛi ɠa, ti ɗa kpɔle.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zeedeyɔn ma: «Zunu unsaʋagɔi (300) niiti ti ziɛi ɓɔlea ga yeei, naati ka gè wo unmɔɔsu ga ti maaʋele, gè Madiyan nuiti dɔ wo yeezu. Nuɓusɛi mɔtaiti ti ɠale ma ta-ʋɛlɛiti bu.» 8 Naa ʋolu, Zeedeyɔn Izelayɛle zunuiti kpein gaaɠaleni ma, ɛsɛ ge li ná-seɠe ɠotai wu, é zunu unsaʋagɔ (300) nɔ makɛ, naati ma ti ta-laamianigiti seɠeni, ta ta-ʋuʋugiti. Tama Madiyan nuiti ti ɠɛni ʋuuni ti yeeɠɔɠɔwuʋɛ nɔ nɛmɛi zu.

Zeedeyɔn zili nuiti ta-ɠɔɔɠɔ nui
ta segi wo fai

9 Naama ɓidi ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zeedeyɔn ma: «Li, è laalɛ Madiyan nuiti bu ta-ɠɔɔlaɠai zu, mazɔlɔɔ gè ti lɔa è yeezu. 10 Ni ɗa luazu ga è yei ná, à yei ta-ɠɔɔlaɠai zu, wa ɗa-wotiɠɛ nui Pula. 11 Woilo, è naa mɛni nii ti bosu, naa ɠa è zɛbɛlɔ, ɗa yei naa ʋolu è laalɛ ta-ɠɔɔlaɠai wu.» Zeedeyɔnni ti yeini ta ná-botiɠɛ nui Pula, naati ta-ɠɔɔlaɠai ma mɔungi ʋɔ bɛ. 12 Madiyan nuiti, ta Amalɛke nuiti, ta folo ɠulazu ʋele nuiti, ti vazaga ɠɛni de nɛmɛi zu, ti mɔin gola, eɠɛ kotogiti, nu la ɓena zoo é ʋa ta-ɲɔmɛiti gaalu, ti mɔinni eɠɛ kpoloɗɛi ɠobaʋɛ ɲaɠaegi.

13 Zeedeyɔn zeeliai ma ná, wɛlɛ zunui ta ɠɛni segi zuɠulazu bɔɔlai ta ma. É ɠɛni ma: «Sèsuʋɛ, wɛlɛ wɔɔlezegi ma ɓului gila ge ɠilikilini, é li é loo Madiyan nuiti ta-ɠɔɔlaɠai zu, seeliai ma seɠe ɠotai ʋɔ bɛ, é loɠani maazuʋɛ ta buuʋɛ ʋa, é toka zooi ma.»

14 Bɔɔlai gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ani ɠili nɔpɛ ta ga ná, kɛni Zoase ná-doun zunui Zeedeyɔn ná-boɠa zɔkpɔi, Izelayɛle zunui, nii GALA ge zobogi veai bɛ, ga é pilɛ sɔlɔɔ Madiyan ma, ta ná-kɔɔɠɔ nuiti.»

15 Siɛgi zu Zeedeyɔn segi zu wooi mɛnini da, ta poluwo gooi, é nɔkɔni, é ɠale ma Izelayɛle nuiti ta-ɠɔɔlaɠai zu, é ɠɛ ti ma: «À wuzeɠe, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI zobogi vea wo ʋɛ, wo pilɛ sɔlɔɔ Madiyan nuiti ta-ɠɔɔɠɔ nuiti ma.»

16 Zeedeyɔn zunu unsaʋagɔiti (300) gaaɠwɛɛni su saʋa, é puʋugi veeni kɔɔɠɔ nui ɠilagilagi pɛ zea, ta pɔlɔ liɠi zuɲakai, nii ti ɠɛni sɔmɔgi ɠaazosu, ti dɔ su. 17 É ɠɛni ti ma: «Wa ɠɛ nɔ̀un pɛtɛsu, wo ɗa naa nɔ ɠɛ, nii gè kɛɛzu. Nà zeelina nɔ feya ta-ɠɔɔlaɠai ɠobaʋɛ, nii gè kɛɛzu, wo naa ɠɛ. 18 Siɛgi zu gè puʋugi vɛɛzu la, niiti kpein ti bà, wa puʋugi vɛ wa ɓalaagi ta-ɠɔɔlaɠai maaɠoolii zu, wo ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, Zeedeyɔn ʋɛ!› »

Ɠɔoɠɔ GALAGI zobogi vee vai
Izelayɛle ya

19 Zeedeyɔn ta zunu ungilagiti (100) ti zeelini Madiyan nuiti ta-ɠɔɔlaɠai zu, aisa kua zaamai. Naati ti kɔɔlaɠa maaɓɛɛ nuiti maavaliboni nɔ feya. Gaamago nɔ, Zeedeyɔn ta ná-nuiti ti puʋugi vɛɛni, ti pɔlɔ liɠiiti golo, niiti ti ɠɛni zoni ti ya. 20 Ti-zeizu saʋagɔiti pɛ ti puʋugi ʋɛɛni, ti ta-ʋɔlɔ liɠiiti golo. Ti sɔmɔgi zoni ga ti-ɠɔʋɛi, puʋugi ɠɛ ti-yeezai ɠa, ti ɗa fɛ, ti ɗa kpeei loo, ti ɠɛ ma: «À sogi wo ga wa-woɠa zɔkpɔi Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta Zeedeyɔn ʋɛ!» 21 Ti ɠilagilagi pɛ ge yɛni loni losuʋɛ, kɔɔlaɠai maaɠoolii zu, zunuiti kpein ti ʋelani ti ɠula kɔɔlaɠai ʋa ga kpizɛi, ti ɗa kpeei loo. 22 Zunu unsaʋagɔi (300) ɠɛai ma puʋugi vɛɛzu, Ɠɔoɠɔ GALAGI vaani bu, ga tɛiti ti ɠɛni kɔɔlaɠai zu, ti ʋɛɛ ɓɔɠɔ ma ga boɠa zɔkpɔiti. Kɔɔlaɠai zu nui mɔtaiti ti ɓizɛni, eyɛsu ti li Ɓɛte-Sita, ti li ga Seleela ʋele, ti zeeli Aɓɛle-Meɠɔla taa wolai ʋɔ bɛ, Taɓate ɠobaʋɛ.

Izelayɛle ɠɔɔɠɔ nui zɔiti
ti ʋaa vai kpɔbai ma

23 Izelayɛle zunuiti ti ɠaalɛɛni ba, Nɛfetali geleiti, ta Asɛɛl ta Manasee geleiti, ti ʋilɛni Madiyan nuiti polu. 24 Zeedeyɔn keelaiti teʋeni Efelayime ɠize yooi zu ná pɛ, ti ɠɛ ma: «À yei wo Madiyan nuiti daaɠomi, wo ziɛ leʋesuʋɛti so ti luɠɔ, eyɛsu Ɓɛte-Ɓala, ta Zuludɛn leʋesuʋɛti.» Ti Efelayime zunuiti kpein tolini, ti yeini ti ziɛ leʋesuʋɛti so, eyɛsu Ɓɛte-Ɓala, ta Zuludɛn leʋesuʋɛti. 25 Ti Madiyan nuiti ta-ɠundiɠi felegɔ zoni, Wɔlɛɓe ta Zeeɓe, ti Wɔlɛɓe ʋaani fasai ma, daasei pɛai ga Wɔlɛɓe vasai, ti Zeeɓe ʋaani dɔɔ ɓɔi kpɛtɛzuʋɛ, nii daasei pɛai ga Zeeɓe ná-dɔɔ ɓɔi kpɛtɛzuʋɛ. Ti ʋilɛni Madiyan nuiti polu, ti liini ga Wɔlɛɓe nɔungi, ta Zeeɓe nɔungi, ti fe Zeedeyɔn ya, Zuludɛn ʋolu ʋelei, folo ɠulazu ʋelei.

8

Efelayime nuiti ta-yiiɠaawana vai

1 Efelayime zunuiti ti ɠɛni Zeedeyɔn ma: «Leeni vaa ɠa è kɛai ga giye? Lee vaa zu è la gi lolini, è liizuʋɛ Madiyan nuiti sakpesu?» Ti laalɛɛni bu, ti ɓɔɛ gola.

2 Zeedeyɔn ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Lee vaa wola ɠa gè kɛai, nii nu a pokɔɠɔna wɔnɔ ɠɛai ma? Efelayime nuiti, wo-losuʋɛ wo naa ɠɛai, posuyɛʋɛi naa la wɔɔlɔni, é ʋa leʋe Aɓiyezɛɛl ná-pɛlɛyeɠei nɔnɔ ma lɔɔ ɓɔi kpɛtɛai ʋa? 3 Naa pɛ poluma, wa ɠa GALA ge Madiyan ɠundiɠiiti Wɔlɛɓe ta Zeeɓe lɔɔni wo yeezu. Lee ʋokɔɠɔma vaa ɠa gè kɛɛni ga woye naazu?» Zeedeyɔn ná-gooɠaaʋotegi ti yiilɛini, ti zeɠe ziiɠaawanai ʋolu.

Zobo sɔlɔɔ fai
Madiyan masagiti ma

4 Zeedeyɔn zeeliai ma Zuludɛn ma, ta zunu unsaʋagɔiti (300), ti maazuɓudɛni, ti wola ɓɔlɔai, kɛlɛ ti ɠɛni nɔ ti zili nuiti kpɛɛzu. 5 Zeedeyɔnni seeliai ma Sukɔte taa wolai zu, é ɠɛni taaʋeaiti ma: «Nà wo maanɛɛnɛzu, à ɓulua ve zunuiti zea, niiti ti màazaasu, mazɔlɔɔ ti ɓɔlɔa, tama nà dɛ Zeeɓa ta Salemuna ɓɛɛzu, niiti ti ga Madiyan masagiti.»

6 Sukɔte ɠundiɠiiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Leeni vaa zu gá daamianigi ve ɗa-ɠɔɔɠɔ nuiti zea? È yeeziɛ Zeeɓa ta Salemunani bu, ɓaa ti lɔ è yeezu?»

7 Zeedeyɔn ɠɛni ti ma: «Ni é ɠɛa ɠana, siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI Zeeɓa ta Salemuna lɔɔzu la zèezu, nà wo zuvala ga teʋebai zu ɠaingiti ta ɠaingi ma zii pɛ.»

8 Zeedeyɔn zeɠeni ná, é li Penuwele, é fali ɠilagi naa nɔ woni ma laaʋeaiti ma. Penuwele nuiti ti gooɠaaʋote gilagi naa nɔ woni da, nii Sukɔte nuiti ti boni la. 9 É ɠɛni Penuwele nuiti ma: «Siɛgi zu kɔɔi a ɓena la, nà ɠalena ma ziilɛigi zu, nà wa-laaʋeaiti ta-ʋɛlɛ ɠaaɠooza golai loka.»

10 Zeeɓa ta Salemuna ti ɠɛni Kaalekɔɔl ta ta-ɠɔɔɠɔ nuiti, ti-liegɔi ɠɛni ga zunu waapuugɔ maazu lɔɔlu (15 000). Naa nɔ ɠa é yɛni ti ya, folo ɠulazu ʋele nuiti ta-ɠɔɔɠɔ nuiti su zunu waaungila waaʋuufelegɔ (120 000) kpein ge zaani, niiti ti ɠɛni kɔɔi ɠɔɔzu ga boɠa zɔkpɔi. 11 Zeedeyɔn lɛɛni ga teʋeteʋe nuiti ta-ʋelei, Nɔɓa folo ɠulazu ʋelei ta Yɔgeɓeɠa, é liini é kɔɔlaɠai zakpe, nii é laani ɓɔɠɔ la, maaɠili la ɠɛni ma. 12 Madiyan masa felegɔiti, Zeeɓa ta Salemuna, ti ʋelani. Zeedeyɔn ʋilɛni ti ʋolu, ti ti zo, dualuagi lɔɔni ta-ɠɔɔɠɔ nuiti su, ti vaza.

Sukɔte ta Penuwele nuiti suloɠa vai

13 Zoase ná-doun zunui, Zeedeyɔn zeɠezuʋɛ kɔɔmaʋɛ, é lɛɛni ga pelei, é gize yɔɠɔzuʋɛ Ɠeelɛse. 14 É zunu loungoi ta zoni, Sukɔte nuiti saama, é gaazaɠa, naa Sukɔte ɠundiɠiiti ta kɛwolaiti daaseigi zɛʋɛni, é fe zea, ti ɠɛni ga zunu ʋuulɔfela maazu lɔfela (77). 15 Naa ʋolu, é ʋaani Sukɔte nuiti pɔ bɛ, é ɠɛ ti ma: «À wɛlɛ Zeeɓa ta Salemuna ʋa, niiti wo pòomuni ta-vaa zu, wo ɗa ɠɛ mà: ‹Zeeɓa ta Salemuna ti lɔa è yeezu ɓaa, gi ʋa daamiani fe ɗa-nuiti zea, niiti ti ɓɔlɔai?› » 16 É Sukɔte taa ɠɛwolaiti soni, é teʋebai zu ɠaingiti kula, ta ɠaingi ma zii pɛ, é ti zuvala da. 17 É Penuwele taaʋeaiti ta-ʋɛlɛ ɠaaɠooza golai lokani ɓalaa, é zunuiti paa.

18 Zeedeyɔn ɠɛni Zeeɓa ta Salemuna ma: «Zunuiti ti ɠɛni ɠale, niiti wo ti ʋaani Taɓɔɔl?»

Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ti ɠɛni ga è ɠɛʋele, ti ɠɛʋelei ɠɛni eɠɛ masa dounɠa.»

19 Zeedeyɔn ɠɛni ti ma: «Kɛ̀ɛleaiti kana, gi dee ma. Nà ɠonazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ni wo ti yɛni vulua, wo la ti ʋaani, gè la ɓena wo ʋaa pɛ!» 20 É ɠɛni ná-doun zunu mɔungi Yeetɛɛl ma: «Wuzeɠe, è ti ʋaa!» Kɛlɛ zunu loungoi la ɠɛni ná-boɠa zɔkpɔi ɠulani su, tɔɔzei é ɠɛni luazu, mazɔlɔɔ zunu loungoi nɔ ɠɛni de dɛ.

21 Zeeɓa ta Salemuna ti ɠɛni Zeedeyɔn ma: «Wuzeɠe, è gi ʋaa ɗa ɓɔɠɔi! Mazɔlɔɔ ʋelei zunui la, zekana ná-zɛbɛi la!» Zeedeyɔn wuzeɠeni, é Zeeɓa ta Salemuna ʋaa. Naa ʋolu, é ta-ɲɔmɛiti kɔbu yɔlɔɠɔ ʋagɔiti seɠeni.

Zeedeyɔn ɠɛlɛ vai masadai ʋa

22 Izelayɛle zunuiti ti ɠɛni Zeedeyɔn ma: «Zei ga masagi gi unda, ɗa zeɠena ná è-loun zunui, naa ʋolu è-lounloin, mazɔlɔɔ è gi ɠizoga gi ɠula Madiyan nuiti zea.»

23 Zeedeyɔn ɠɛni ti ma: «Gè la zeizu wo unda ga masa, anɛɛ dòun zunui ʋe, ɓaa dòunloin. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é zeizu wo unda ga masagi.» 24 Zeedeyɔn ɠɛni ti ma mɔnɔ: «Nà faa ɠila bosu wo ma ga wo kɛ: Wo ɠilagilagi zanu goizu anigi gila fe bɛ̀, aniiti su ti zogai kɔɔi zu.» Zanu goizu anigiti ti ɠɛni Madiyan nuiti zea, tɔɔzei ʋele ɠana teʋebai zu nuiti ti ɠɛni la.

25 Ti ɠɛni ma: «Gá ti ve ga koozunɛ.» Ti seɠe wolai zuvieni, ɛsɛ ge ɗa goizu anigi ʋili su, é ɠula naa zu, nii é sogai kɔɔi zu. 26 Zanu goizu anigi Zeedeyɔn sɔlɔɔni, ti pɛ buɲɛgi ɠɛni ga kilo ʋuufelegɔ (20). É kɔbu yɔlɔɠɔiti sɔlɔɔni ɓalaa, ta seɠe ɓɔi pagɔiti, niiti Madiyan masagiti ti ɓena too ɠɔba, ta yɔlɔɠɔ ʋagɔiti, ti ɠɛni ta-ɲɔmɛiti kɔbu. 27 Zeedeyɔn zalaɠa ɠula zeɠei ɓɛtɛni la, nii é ga kakazu gelei, é daani ná-taazuʋɛ, Wɔfela. Miná ɠa Izelayɛle nuiti ti ɓɔɠɔ ɠɔzɔni ná, tɔɔzei ti ɠɛni nɔkɔsu bu. É ɠɛni ga balii Zeedeyɔn ʋɛ ta ná-pɛlɛyeɠei.

Zeedeyɔn zaa vai

28 Madiyan ɠoloni Izelayɛle ʋɛ, ti la mɔ ungi wuzeɠeni pɛ. Zooi zeini ziilɛigi zu, kona ʋuunaanigɔ (40) laawu Zeedeyɔn zii ma voloi pɛ su.

29 Zoase ná-doun zunui Yeluɓaale, nii é ga Zeedeyɔn, ɠaleni ma, é zei ná-pɛlɛi wu. 30 Zeedeyɔn doun zunu ʋuulɔfela (70) zɔlɔɔni, kpɔɠɔ gelei, mazɔlɔɔ anzai wola mɔinni. 31 Anzai Sikɛme, nii é la ɠɛni vuluni ga zɔiti kɛʋele, naa doun zunu ɠila sɔlɔɔni bɛ ɓalaa, é naa laasei pɛɛni ga Aɓimeelɛke.

32 Zoase ná-doun zunui, Zeedeyɔn zaani, kɛlɛ é pɔlɔzaɠagi woni undaanɛɛi zu. Ti maaɠuluni kɛɛɠɛ Zoase ná-kabayeɠei zu, Wɔfela taazuʋɛ, nii é ɠɛni ga Aɓiyezɛɛl ná-pɛlɛyeɠei nɔnɔi.

33 Siɛgi zu Zeedeyɔn zaani la, Izelayɛle nuiti ti tɔɔzeini ga koloɠologi ɠɛa ta Ɓaaleni, ti Ɓaale-Ɓelite ɠɛni ga ta-ɠalagi. 34 Izelayɛle nuiti ti la ɠɛni ɠizɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI zu, ta-ƓALAGI, nii é ti vieni, é ti ɠula ti zili nuiti kpein zeezu, niiti ti ɠɛni ti-maaɠoolii zu. 35 Ti la ɠɛni faanɛɛi wuuɠwɛɛni, ga tago nɔpɛ, é ʋa lo Zeedeyɔn ná-pɛlɛyeɠei ʋa, nii é ga Yeluɓaale, faa ʋagɔi nii kpein é kɛɛni Izelayɛle letema.

9

Aɓimeelɛke zei vai
ga masagi Sikɛme

1 Yeluɓaale, nii é ga Zeedeyɔn, naa ná-doun zunui gila, nii é ga Aɓimeelɛke, naa ɠa é liini kɛkɛni pɔ bɛ Sikɛme, é ɓɔɛ dee ná-pɛlɛyeɠei wu nuɓusɛiti pɔ, é ɠɛ ti ma: 2 «À Sikɛme nu wolaiti gaazaɠa, wo ɠɛ ti ma: ‹Leeni ɠa fizɔgai wo ma, Yeluɓaale ná-doun zunu ʋuulɔfelaiti (70) ti zei wo unda, ɓaa nu ɠila nɔ zei wo unda?› À ɠizɛ su ga wo ta ɠa ga ze, ada ga ɲama ɠilagi.»

3 Kɛkɛni ti liini ti naama wooiti daazeeli Sikɛme nu wolaiti kpein ma. Naati kpein ti ɠitoni Aɓimeelɛke ʋa, mazɔlɔɔ ti ɠɛni ma: «Gi ta ʋe.» 4 Ti wali ɠae ʋuulɔfela (70) veeni zea, ti seɠe Ɓaale-Ɓelite lɛbi ʋɛlɛi wu. Aɓimeelɛke nu ɲakaiti ta teʋeteʋe nuiti seɠeni ga naama walii, ti ʋilɛ polu. 5 Naa ʋoluma, é liini kɛɛɠɛ ná-taazuʋɛ Wɔfela, é kɛɛɠɛ Yeluɓaale ná-doun zunu ʋuulɔfelaiti (70) paa, é ti pɛ paani kɔtu ɠilagi maazu. Kɛni Yɔtame ɠila kpe, Yeluɓaale ná-doun zunui, nii gola lɔini ti zu, naa la ɠɛni zaani, tɔɔzei é lɔɔɠuni. 6 Sikɛme nu wolaiti kpein ta Ɓɛte-Milo nuɓusɛiti kpein ti ɠaalɛɛni ba, ti Aɓimeelɛke zei ga masagi, ti naa ɠɛni sɛne gului wu Sikɛme, zalaɠa ɠɔtu ɠaaɠoozagi ɠobaʋɛ.

Yɔtame ná-faalaalii

7 Naa kpein ge woni Yɔtame ma. É liini é lo Galizime gizei unmaʋɛ, é ɓɔɛni ti ʋɔ, é wooɠula la, é ɠɛ ma:

À woilo gòo ma, Sikɛme nu wolaiti,

ni wa pɔ ga GALA ge wo woomɛni!

8 Gulu wolaiti ti liini,

ga ti gulɔi ziɛ masagi ma, é zei ti unda.

Ti ɠɛni wolive wului ma:

«Zei gi unda ga masagi.»

9 Kɛlɛ wolive wului ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma:

«Gè ɓe mà waai ma wulɔi vee vai ʋa ɓaa,

nii ta ɗa GALA ta nuɓusɛiti dɛbi la,

gè li gè ɓɔɠɔ ɓɔlɔ ga gè zei guluiti unda?»

10 Guluiti ti ɠɛni naazu kooleɠoole gului ma:

«Ʋa, è zei gi unda ga masagi!»

11 Kɛlɛ kooleɠoole gului ɠɛni ti ma:

«Gè ɠɛlɛ mà nɛɛi ʋa, ta mà waa ʋagɔi,

gè li gè ɓɔɠɔ ɓɔlɔ ga gè zei guluiti unda?»

12 Guluiti ti ɠɛni leezɛn ansaɠɔgi ma:

«Ʋa, ɗɔun è zei gi unda ga masagi.»

13 Kɛlɛ leezɛn ansaɠɔgi ɠɛni ti ma:

«Gè ɠɛlɛ nà-dɔɔi ʋa,

nii é GALA ta nuiti koozunɛɛzu,

gè li gè ɓɔɠɔ ɓɔlɔ ga gè zei guluiti unda?»

14 Názu ɠa guluiti kpein ti ɠɛni la ɠain ba wului ma:

«Ʋa, è zei gi unda ga masagi.»

15 Ɠain ba wului ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma:

«Ni wo-yiimai ɠana, wo gulɔi ziɛ mà,

wo kɛ̀ ga masagi wo unda,

à ʋa wo lɔɔɠu mà niinigi wu.

Ni wa ɠɛlɛna, abui ɠa ɠula mà ɠaingiti su,

é Liɓan sɛdele guluiti gala.»

16 Yɔtame ɠɛni ma mɔnɔ: «Niizu deɠɛmu, kisiɛ ʋagɔi ɠa wo bogai nɛi, ta sɔledai, Aɓimeelɛke zei vai zu ga masagi? Faa ʋagɔ ɠana nɛi wo kɛai Yeluɓaale ná-pɛlɛyeɠei letema? Wo unfemai veeʋɛ bɛ nɛi, é zoloo ná-kɛɛwoti ʋagɔiti ma, niiti é ti ɠɛɛni? 17 Mazɔlɔɔ kɛ̀ɛ kɔɔi ɠɔɔni wo ʋɛ, é ɠikulani zɛnvui zu kɔɔmaʋɛ, é wo ɠulani Madiyan nuiti zea. 18 Wɔun, wo wuzeɠea kɛ̀ɛ ná-pɛlɛyeɠei laalɔɠɔma za, wo ná-doun zunuiti paani, zunu ʋuulɔfela (70), kɔtu ɠilagi maazu. Wo ná-botiɠɛ anzanui ná-doun zunui Aɓimeelɛke lo Sikɛme ga masagi, tɔɔzei toɠa ga wo-ɠɛɛloin. 19 Ni kisiɛ ʋagɔi ɠana wo bogai za, ta sɔledai, Yeluɓaale letema, ta ná-pɛlɛyeɠei, Aɓimeelɛke wo yiima vai ɠɛ wo ʋɛ, wa ɓalaa wo ziima vai ɠɛ! 20 Ni naa laade, abu ɠila ka ɠula Aɓimeelɛke zu, nii a Sikɛme nu wolaiti gala, ta Milo ʋɛlɛyeɠei, abu ɠila ka ɠula Sikɛme nu wolaiti su, ta Ɓɛte-Milo nuiti, nii a Aɓimeelɛke ɠala!»

21 Yɔtame ʋelani é li é lɔɔɠu Ɓeel, miná ɠa é yɛni ná, é maaɠooza kɛɛɠɛloin Aɓimeelɛke ʋa.

Nuiti ti wuzeɠe vai
Aɓimeelɛke laalɔɠɔma Sikɛme

22 Aɓimeelɛke ɠɛni ga kundiɠii Izelayɛle unda kona saʋagɔ laawu. 23 Naa ʋoluma, GALA ge gooɠaaɠaalala yɛnvui lɔɔni Aɓimeelɛke ta Sikɛme nu wolaiti zɔɠɔzu, naati ti wuzeɠeni daalɔɠɔma, 24 tɔɔzei faa ɲɔi ʋa é kɛɛni ga Yeluɓaale ná-doun zunu ʋuulɔfelaiti (70), naa ɠa a kɛ ti ma ɲamai la Aɓimeelɛke unma, tɔɔzei ti-ɠɛɛloin ʋe, toɠa é ti ʋaani, Sikɛme nu wolaiti ti ɓɔ ba. 25 Nii a kɛ ti zoo Aɓimeelɛke la, Sikɛme nuiti, ti nuiti seini gizeiti unmaʋɛ, ti ti lɔɔɠu taa wolai ɠobaʋɛ, naama zunuiti ti ɠɛni loozu nuiti ma, niiti ti ɠɛni leʋesu ti ɠobaʋɛ. Ma wooi woni Aɓimeelɛke ma.

26 Yeeta, Eɓɛde ná-doun zunui Gaale, ta kɛɛɠɛlointi ti ɠɛni leʋesu Sikɛme. Sikɛme nu wolaiti kpein ti laani da. 27 Ti liini ta-leezɛn ɓeleiti su, ti ma waaiti kula, ti ti ɓɛtɛ, ti koozunɛ vɛtii ɠula, ti li ta-ɠalagi ná-pɛlɛi wu, ti daamii wo, ti ɓɔɔle, ti Aɓimeelɛke ɠoto. 28 Eɓɛde ná-doun zunui Gaale ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Ɓɛ ɠa é ga Aɓimeelɛke, ɓɛ ɠa é ga Sikɛme, gi ʋa botii ɠɛ Aɓimeelɛke ʋɛ? Yeluɓaale ná-doun zunui laade ɓaa, Zeɓule laade é ʋa ɠɛ ga ná-keelai? À botii ɠɛ Ɠamɔɔl zunuiti bɛ, nii é ga Sikɛme kɛɛɠɛ. Gɔun, leeni vaa zu gá botii ɠɛ Aɓimeelɛke ʋɛ? 29 Ni nui ta a niima nuɓusɛiti ta-ɠundiɠilai veena zèa! Nà la Aɓimeelɛke maaɠooza. Nà la ɠɛ Aɓimeelɛke ma: ‹Li è ta ɓɔ ɗa-zalaʋusuiti ba, è ʋa è kɔɔi ɠɔ!› »

30 Zeɓule taa masa golai, naa mɛnini nii Gaale boni, Eɓɛde ná-doun zunui, gola yiiɠaawanani. 31 É keelaiti teʋeni dɔɔɠuzu Aɓimeelɛke ma, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ, Eɓɛde ná-doun zunui Gaale, ta kɛɛɠɛlointi ti ʋaaʋɛ Sikɛme, ti taai wuzeɠea è laalɔɠɔma. 32 Kɛni niina è ɓaɠa ga kuai, wa nuɓusɛiti ti è ʋa, à lɔɔɠu ti ʋa ɓalaɠai zu. 33 Sobui, foloi a ɠulana, ɗa wuzeɠe è yei ti ma taa wolai zu. Siɛgi zu Gaale ta polu nuɓusɛiti ta wuzeɠena la è laalɔɠɔma, ɗa naa ɠɛ la, nii ɗa-zɛbɛi a zoo da.»

34 Aɓimeelɛke ta nuɓusɛiti ti ɠɛni polu, ti wuzeɠeni ga kuai, ti li ti lɔɔɠu Sikɛme ɠobaʋɛ, ti ɓɔɠɔ zeini su ga naanigɔ. 35 Eɓɛde ná-doun zunui, Gaale ɠulani, é lo taa ziɠidaʋɛ. Aɓimeelɛke ta nuɓusɛiti kpein ti ɠɛni polu dɔɔɠu ʋelei zu, ti ɠulani kɛlɛma.

36 Gaale ti ɠaani, é ɠɛ Zeɓule ma: «Wɛlɛ nuɓusɛiti ba, ti gizei yeizu.»

Zeɓule gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gizeiti ma niinigi ɠa è kaazu ga numaa ʋe.»

37 Gaale ɠɛni ma mɔnɔ: «Nuɓusɛiti be ti yeizu zou zaamaʋɛ, bɛbɛi ɠa ʋaazu ga ungaiziɛ sɛne gului ma ʋelei.»

38 Zeɓule gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɗa-ɓɔɛzuɠula ʋagɔiti ta mini, ɗɛi è ɠɛni ɠɛɛzu ma: ‹Ɓɛ ɠa é ga Aɓimeelɛke, gi ʋa botii ɠɛ bɛ?› Nuɓusɛiti ta ga naa, è ɠɛni ti ʋɛlɛʋɛlɛsu? Liina niina è kɔɔi ʋɛɛ ba!»

39 Gaale loni Sikɛme nu wolaiti tuɠɔ, é kɔɔi ʋɛɛ Aɓimeelɛke ʋa. 40 Aɓimeelɛke ʋilɛni polu, é ʋela naa ʋa. Nu mɔinmɔin maawanani ti za, tanigaa ti looni, aisa ti ʋa zeeli taa ziɠidaʋɛ. 41 Aɓimeelɛke ɠwɛni Aluma. Zeɓule Gaale ɓɛɛni ta kɛɛɠɛleaiti, ti la zooni ti ʋa yɛ Sikɛme.

Aɓimeelɛke Sikɛme ɠoloɠolo fai

42 Poluma zobui, Sikɛme nuɓusɛiti ti ɠulani ɓalaɠai zu. Naa woni Aɓimeelɛke ma, 43 é ná-kɔɔɠɔ nuiti seɠeni, é ti ɠaaɠwɛ su ga seizu saʋagɔ, é lɔɔɠu ɓalaɠai zu, ti pelei ɓɔun. É kaai ma ga nuɓusɛiti ta ɠulazu taa wolai zu, é wuzeɠeni ti laalɔɠɔma, é ti zakpe. 44 Aɓimeelɛke ta nu zeizu liegɔi é polu, ti vazani, ti loni taa ziɠidaʋɛ, nu ɓulu felegɔiti ti ʋuuni naati kpein ma, niiti ti ɠɛni ɓalaɠai zu, ti ti zakpe. 45 É laalɛɛni taai wu, é luʋa loni ba folo ɠila ɲɛgɛlɛin. Yɔvɛlɛɛ é ʋa leɠa taai zo, é zu nuɓusɛiti pɛ paa ti ɠɛni ná. É taai lokani, é kpoloi vaza ná.

46 Siɛgi zu Migedale-Sikɛme nu wolaiti ti naa mɛnini da, ti ʋelani ti li ti lɔɔɠu zeɠei zu, ta-ɠalagi Ɓelite ná-pɛlɛi wu. 47 É woni Aɓimeelɛke ma ga Migedale-Sikɛme nu wolaiti pɛ ti ɠaalɛɛni ba. 48 Aɓimeelɛke lɛɛni Salemon gizei ma, ta nuɓusɛiti ti ɠɛni polu. É zoovɛi zeɠeni, é gulu ɓekegi leʋega, é kula ba, é da ɠɔma. Naa ʋolu, é ɠɛni polu nuɓusɛiti ma: «Wo naa ɠaa, nii gè kɛai, à suvilɛ wo kɛ, eɠɛʋelei gè kɛai la.» 49 Nuɓusɛiti kpein ɛsɛ ge gulu ɓeke gilagila teʋeni, ti ʋilɛ Aɓimeelɛke ʋolu. Ti liini ti gulu ɓekegiti pu zeɠei laaʋɛ, ti abui lo ba, ti naa ɠala, ta nii kpein é ɠɛni ná. Zekana ti Migedale-Sikɛme taaʋeaiti kpein undaaʋilini la, nu waagila (1 000) kɛɠala ɠɛni de, zunuiti ta anzanuiti.

Aɓimeelɛke zaa vai

50 Naa ʋoluma, Aɓimeelɛke liini Teeɓɛse. É laalɛɛni taai wu, é so. 51 Pɛlɛ ɠaaɠooza golai ɠɛni taa zaamaʋɛ, ʋɛ zunuiti ta anzanuiti ti ɠɛni lɔɔɠuzu ná, ta taa nu wolaiti. Ti daaɠuluni ɓɔɠɔ ma, ti lɛ kɔmaʋɛ. 52 Aɓimeelɛke ʋaani pɛlɛ ɠaaɠoozagi ʋɔ bɛ, ʋɛ ná ɠɛni ga ti-lɔɔɠuzuʋɛ, é laalɛɛni bu, é maaɓuɠa pɛlɛlaʋɛ ʋa, ga é abui lo ba. 53 Názu ɠa anzanui ta molo ziɠa ɠɔtui looni la Aɓimeelɛke nɔungi zu, é nɔunkalagi wolowolo. 54 Gaamago nɔ, é zunu loungoi lolini, nii é ɠɛni ná-kɔɔɠɔ zɔɔlai zeɠezu, é ɠɛ ma: «Ɗa-woɠa zɔkpɔi ɠula su, è pàa, naa ɠa a kɛ ti mina ɗa ga ɠɛ ma: ‹Anzanu ɠa é paani.› » Zunu loungoi bɔɔni, é za. 55 Izelayɛle zunuiti ti kaai ma ga Aɓimeelɛke za, ɛsɛ ge liini ná-taazu.

56 Ʋele ɠana GALA ge Aɓimeelɛke ná-faa ɲɔi zalani la tɔ ɓɔɠɔi ma, nii é kɛɛni ga kɛɛɠɛ, tɔɔzei kɛɛɠɛloun ʋuulɔfelaiti (70) paa vai ʋa. 57 GALA ge Sikɛme nuiti ta-vaa ɲɔi ʋotokulani tiya ɓɔɠɔi ma. Ʋele ɠana Yeluɓaale ná-doun zunui Yɔtame ná-foovooi laazeelini la.

10

Tɔla ta Yayiil,
tukpɔɠaaleʋe nuiti Izelayɛle unda

1 Aɓimeelɛke zaa ʋoluma, Pua ná-doun zunui Tɔla, nii é ɠɛni ga Dodo ná-dounloin, Isakaal ná-bolodai zu nui ta, naa ɠa é wuzeɠeni ga é Izelayɛle unmɔɔ. É ɠɛni zeini Samiil, Efelayime ɠize yooi zu. 2 É ɠɛni Izelayɛle ga tukpɔɠaaleʋe nui kona ʋuufelegɔ maazu saʋagɔ (23) laawu. Naa ʋoluma é zaani, ti maaɠuluni Samiil.

3 Yayiil Galaade nui ɠa é zeini potogi zu, ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle unda, kona ʋuufelegɔ maazu felegɔ (22) laawu. 4 Ná-doun zunui ɠɛni ga puusaʋagɔ (30), ti ɠɛni zeizu soovale ʋuusaʋagɔiti (30) kɔma, taa ʋuusaʋagɔ (30) ɠa é ɠɛni ti ya, ti ti-laaseigi ʋɛɛni ga Yayiil ná-taaiti, zaaɠaza naa nɔ ɠa é ti ʋa, ta ʋuuni Galaade yooi zu. 5 Yayiil zaani, ti maaɠuluni Kamon.

Amɔn nuiti ti Izelayɛle nuiti kpɔlɔ vai

6 Izelayɛle nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛɛni mɔnɔ. Ti Ɓaaleni dɛbini, ta Asetaateiti, ta Siili nuiti ta-ɠalagiti, ta Sidɔn nuiti ta-ɠalagiti, ta Moaɓe nuiti ta-ɠalagiti, ta Amɔn nuiti, ta Filiseti nuiti. Ti ɠɛlɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ti la mɔ ɠɛni dɛbizu. 7 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani Izelayɛle ma, é ti ʋɔdi Filiseti nuiti ma, ta Amɔn nuiti. 8 É zo naama ɠonagi ma, eyɛsu kona puugɔ maazu lɔsaʋa (18) laawu, ti Izelayɛle nuiti maanɔɠɔni, ti ti nimiza. Tɛiti ti ɠɛni Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, Amɔɔl nuiti ta-yooi zu Galaade. 9 Amɔn nuiti ti Zuludɛn ɓudɛni, ti kɔɔi ʋɛɛ Zuda ʋa, ta Ɓɛnzamɛn, ta Efelayime ʋɛlɛyeɠei. Izelayɛle nuiti ti ɠɛni kidaaʋili golai zu. 10 Izelayɛle nuiti ti ɓainni Ɠɔoɠɔ GALAGI woizu, ti ɠɛ ma: «Gi kotoi ɠɛa è laalɔɠɔma, mazɔlɔɔ gi ɠɛlɛa è ʋa, gá-ƓALAGI, gi ɗa Ɓaaleni dɛbi.»

11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Izelayɛle nuiti ma: «É zo Ezipete nuiti ma, é li Amɔɔl nuiti pɔ, ta Amɔn nuiti, ta Filiseti nuiti, 12 ta Sidɔn nuiti, ta Amalɛke nuiti, ta Maon nuiti, naati kpein ti wo nimizani, kɛlɛ siɛgi zu wo kpee looni la gòizu, gè la ɠɛni wo ɠizoni, gè ʋa wo ɠula ti ya ɓaa? 13 Kɛlɛ wa ya, wo ɠɛlɛni bà, wo ɗa gala kiligiti dɛbi. Naa ɠa é ba, gè la mɔ wo ɠizosu mɔnɔ. 14 À li wo kpeei loo gala kiligiti goizu, niiti wo yiimazeɠeai ga tiye, ti wo ɠizo wa-maanɔɠɔ ziɛgi zu!»

15 Izelayɛle nuiti ti ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma: «Gi kotoi ɠɛa, gi zo, eɠɛʋelei è pɔ la. Kɛlɛ yiilɔɔ, è gi ɠizo za!» 16 Ti gala kiligiti kulani ɓɔɠɔ zaama, ti Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi. Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɠɛni vaani bu, ga Izelayɛle yɛ kpɔlɔi zu.

17 Amɔn nuiti ti ɠaalɛɛni ba, ti ta-ɠɔɔlaɠai ʋu Galaade, Izelayɛle nuiti ti ɠaalɛɛni ba ɓalaa, ti ta-ɠɔɔlaɠai ʋu Misepa. 18 Nuɓusɛiti ta Galaade ɠundiɠiiti ti ɓɔɠɔ ɠaazaɠani ga: «Zunui ɓɛ ɠa a laalɛ Amɔn nuiti bu? Toɠa ɠɛ ga Galaade nuiti kpein ta-ɠundiɠii.»

11

Zɛfetee,
tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle unda

1 Galaade nui Zɛfetee ɠɛni ga kɔɔɠɔ nu wola. É ɠɛni ga koloɠolo anzanui ná-doun zunui, ti yɔɠɔzu ta zunui daa ɠɛni ga Galaade. 2 Zunui naa ɓɔɠɔ anzai ɓalaa ge zunu lointi sɔlɔɔni. Naati ti wɔɔlɔni, ti Zɛfetee ɓɛɛni pɛlɛyeɠei wu, ti ɠɛ ma: «È la pogani zɔlɔɔga gi-ɠɛɛ ná-pɛlɛi wu, mazɔlɔɔ ɗa ga anzanu ɠili ná-doun zunu.» 3 Zɛfetee ʋelani, é maaɠooza kɛɛɠɛleaiti ba. É liini é zei Tɔɓe yooi zu. Nu ɲakaiti ma ɓulugi ʋilɛni polu, ti ɗa siɛpolui wo.

4 Yeeɠɛɠalai tanigaa ʋoluma, Amɔn nuiti ti kɔɔi ʋɛɛni Izelayɛle ʋa. 5 Tɛi Amɔn nuiti ti kɔɔi ʋɛɛni Izelayɛle ʋa, Galaade ɠɛwolaiti ti liini, ti Zɛfetee loli Tɔɓe yooi zu. 6 Ti ɠɛni Zɛfetee ma: «Ʋa è ɠɛ ga gá-ɠɔɔɠuluɓai, ade Amɔn nuiti sakpe.»

7 Zɛfetee Galaade ɠɛwolaiti gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Wo la ɠɛni wɔ̀inzeɠeni ɓaa, wo ʋa kpɛ̀, wo kùla kɛ̀ɛ ná-pɛlɛyeɠei ʋa? Lee vaa zu wo ʋaazu pɔ̀ niina, tɛi wo kidaaʋiligi zu ɓaa?»

8 Galaade ɠɛwolaiti ti ɠɛni Zɛfetee ma: «Naa mu ka é kɛai gi ʋaai è ʋɔ bɛ ʋolu niizu, è lo gi luɠɔ, è Amɔn nuiti sakpe, è ɠɛ ga gá-ɠundiɠii, è ɓɔ Galaade nuiti kpein ba.»

9 Zɛfetee Galaade ɠɛwolaiti gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Wa liina ga ze ʋolu, gè Amɔn nuiti sakpe, ni Ɠɔoɠɔ GALAGI a ti lɔɔna zèezu, nà ɠa ga ɠɛ ga wa-ɠundiɠii.»

10 Galaade ɠɛwolaiti ti ɠɛni Zɛfetee ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ga zeelei, nii gi bosu gá ziɛ ga è-wooi.» 11 Zɛfetee ʋilɛni Galaade ɠɛwolaiti polu, ti li. Nuɓusɛiti ti yeeloni ba, ti kɛ ga kundiɠii, ta kɔɔɠuluɓai ɓɔɠɔ unda. Zɛfetee naa kpein suɠulani, nii ti zolooni ma ta kɛwolaiti, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu Misepa.

Zɛfetee ná-keela wooi leʋe fai
Amɔn nuiti ma

12 Zɛfetee keelaiti teʋeni Amɔn masagi ma, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa é è ɠisu dàalɔɠɔma, è ʋaazu è ɗa kɔɔi ʋɛɛ nà-zooi ʋa?»

13 Amɔn nuiti ta-masagi keelaiti gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Toɠa ga Izelayɛle ɠulazuʋɛ Ezipete yooi ʋa, ti nà-zooi zeɠeni, é zo ziɛ wolai Aalenɔn ʋa, é li ziɛ wolai Yaɓɔke ʋɔ bɛ, é zeeli Zuludɛn ma nɛmɛi ma. À mináti fe zèa, ziilɛigi zu.»

14 Zɛfetee keelaiti teʋeni ʋolu ga niinɛ Amɔn nuiti ta-masagi ma, 15 ti liini ti ɠɛ ma: «Zɛfetee bogɛ ga: Izelayɛle la Moaɓe you zeɠeni, ɓaa Amɔn nuiti ta-you. 16 Tɔɔzei Izelayɛle lɛɛni é zeɠe Ezipete, é ziɛni ga teʋebai zu ʋelei, eyɛsu é zeeli Seeli Kpoloɗɛi ma, é zeeli Kadɛse. 17 Názu ɠa Izelayɛle nuiti ti keelaiti teʋeni la Edɔme masagi ma, ti ɠɛ ma: ‹Soma gi leʋe ga ɗa-yooi zu ʋele.› Kɛlɛ Edɔme masagi la ɠɛni kɛɛni, é ʋa woilo. Ti ta leʋeni ɓalaa Moaɓe masagi ma, naa ɓalaa ɠɛlɛni. Izelayɛle nuiti ti yɛni Kadɛse.

18 «Ti ziɛni teʋebai zu, ti latini Edɔme yooi ma, ta Moaɓe yooi, ti ʋa ga Moaɓe yooi folo ɠulazu ʋelei, ti ʋuuni ziɛ wolai Aalenɔn ʋoluʋɛ, ti la lɛɛni Moaɓe yooi zu, mazɔlɔɔ Aalenɔn ɠa é ga Moaɓe you ɠwɛgi.

19 «Izelayɛle nuiti ti keelaiti teʋeni Amɔɔl nuiti ta-masagi Siɠon ma, Ɠɛseɓon masagi, ti ɠɛ ma: ‹Soma, gi ziɛ ɗa-yooi zu, gi leʋe, gi li ʋɛ gi liizu ná.› 20 Kɛlɛ Siɠon la ɠɛni wola laani Izelayɛle la, é ʋa va bu ga naa ʋa leʋe ná-zooi zu. É ná-nuɓusɛiti kpein gaalɛɛni ba, ti ti ɓɔun Yaɠase, ti kɔɔi ʋɛɛ ti ʋa.

21 «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI, Siɠon ta ná-nuɓusɛiti dɔɔni Izelayɛle yeezu, é pilɛ sɔlɔɔ ti ma. Izelayɛle zooi kpein soni, ʋɛ Amɔɔl nuiti ti ɠɛni ná. 22 Ti Amɔɔl nuiti ta-yooi kpein soni, é zo ziɛ wolai Aalenɔn ma, eyɛsu é zeeli ziɛ wolai Yaɓɔke ma, é zo teʋebai ma, é zeeli Zuludɛn ma.

23 «Niizu niina, ni Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI, Amɔɔl nuiti kpɛa ná-nuɓusɛiti Izelayɛle luɠɔ, ɗa pɔ è ti ɓɛ ná ɓaa? 24 Nii nɔpɛ ɗa-ɠalagi Kemɔse feezu è ya ga è so, è la naa zoga ɓaa? Nii kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI seizu gi luɠɔ ga gi seɠe, gi la naa zeɠea ɓaa? 25 È vizɔgɛ mu Ɓalake ʋa ɓaa, Sipɔɔl ná-doun zunui, Moaɓe masagi? É Izelayɛle zakpeni nɛi ɓaa, ɓaa é kɔɔ ʋɛɛni ba? 26 É ɠɛa ga kona unsaʋagɔ (300) Izelayɛle zeini Ɠɛseɓon, ta Alɔwɛɛl, ta taaiti ti ɠiliai ti ʋa, ta taa wolaiti kpein ti ziɛ wolai Aalenɔn laaʋɛ. Leeni vaa zu wo la ɠɛni ti ɠulani ti ya naama ziɛgi zu? 27 Nɔ̀un nà, gè la kotoba vaa nɔpɛ kɛɛni è laalɔɠɔma, ɗa ɠa è faa ɲɔi ɠɛɛzu ga ze, è kɔɔi ʋɛɛ vai nɔ̀un ba. Ɠɔoɠɔ GALAGI, tukpɔɠaaleʋe ƓALAGI, ɠɛ za ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle nuiti ta Amɔn nuiti zɔɠɔzu!»

28 Amɔn nuiti ta-masagi la ɠɛni woiloni naama wooiti ma, niiti Zɛfetee ɠɛni ti wosu ma.

Zɛfetee ná-minazeɠegi
ta ná-pilɛ sɔlɔɔ fai

29 Naazu ʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui yeini Zɛfetee ma, é Galaade ta Manasee yooiti maazuɓudɛni, é leʋe Misepa Galaade yooi zu, seɠeai ma miná, é liini luɠɔ, é laalɛ Amɔn nuiti bu. 30 Zɛfetee minazeɠeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é ɠɛ: «Ni gaamazu ɗa zobo feena bɛ̀, gè pilɛ sɔlɔɔ Amɔn nuiti ma, 31 nà nu mɔungi naa ve è ʋɛ, gè kula ga gala zalaɠai, nii a ɠula nà-pɛlɛi wu, é ʋa dàaɠomisu, nà zobo sɔlɔɔna Amɔn nuiti ma kɔɔi zu, gè ɠale ma.»

32 Zɛfetee leʋeni é li Amɔn nuiti daalɔɠɔma, é kɔɔi ʋɛɛ ti ʋa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ti lɔɔni zeezu. 33 É ti wola zuɠoloɠoloni taa wola ʋuufelegɔ (20) zu, é zo Alɔwɛɛl, Minite ʋele, eyɛsu é zeeli Aɓɛle-Kelamime. Amɔn nuiti ti ɠoloni Izelayɛle nuiti bɛ.

Zɛfetee ná-doun anzanui ná-fai

34 Zɛfetee ɠaleni ma ʋolu ná-pɛlɛi wu Misepa. Wɛlɛ, ná-doun anzanui ɠa é ɠulani, é daaɠomi ga tamadegiti ta kua wo faiti. Ná-doun ɠila kpegi ɠɛni de, zunu loun la ɠɛni zea, ɓaa anzanu loun. 35 É kaani nɔ feya, é ná-seɠeiti balini ga, é ɠɛ ma: «Ee, dòun anzanu! È kpɔ̀lɔa, ɗa màanɔɠɔ nuiti saama! Gè minazeɠe bogɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, gè la zeɠea nà-minazeɠei ʋolu.»

36 É ɠɛni ma: «Kɛ̀ɛ, ni è minazeɠe boga, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, nii kulaai è laaʋɛ, è bo, naa ɠɛ ga ze, niizu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗɔnɔ ʋotokula è zili nuiti ma, Amɔn nuiti.» 37 É ɠɛni kɛɛɠɛ ma: «Faa ɠila ka gè falizu è ma, è kɛ bɛ̀, alu felegɔ ve bɛ̀, gè li ga bɔ̀ɔlaiti gizei ma, gi nà-kpea wɔlɔi wo.»

38 Zɛfetee gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Li!» É valini ma ga alu felegɔ. É liini gizei ma, ta bɔɔlaiti, ti ná-kpea wɔlɔi wo. 39 Alu felegɔi ʋoluma, é ɠaleni ma kɛɛɠɛ ʋɔ bɛ, naama ge ná-minazeɠegi laazeelini la. É la ɠɛni dɛ zunu vaa ɠwɛɛ.

Naama yeei ɠa ma lɔgi zeini la Izelayɛle zaama ga, 40 kona-o-kona, Izelayɛle anzalopoiti ti ɗa li, ti wɔlɔ ga folo naanigɔ Zɛfetee ná-doun anzanui ná-faa zu, nii é ga Galaade nui.

12

Zii ɠɔɔi Efelayime ta Galaade yɔɠɔzu

1 Efelayime wolodai ma zunuiti ti ɠaalɛɛni ba, ti Zuludɛn ɓudɛ, ti li Safon, ti ɠɛni Zɛfetee ma: «Leeni vaa zu è leʋegai, è li, è kɔɔi ʋɛɛ Amɔn nuiti ba, è la gi lolini, gi ʋa ʋilɛ è ʋolu? Gá pɔ gi ɗa-ʋɛlɛi ɠala, gi è ɓɔ ba, è ɠala.»

2 Zɛfetee ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Kpɔɛ wola ɠa é ɠɛa loni gi ʋa gá nà-nuɓusɛiti, é lo gi yɔɠɔzuʋɛ ʋa gá Amɔn nuiti. Siɛgi zu gè wo lolini la, ga wo ʋa wo ɓɔ bà, wo la ʋaani wo ʋa ɓɔ bà, wo ʋa kùla ti ya. 3 Siɛgi zu gè kaani la ga gè la zooga ɠitosu wo ʋa, gè ɠikulani zɛ̀nvui zu, gè liini nà ɠila, gè Amɔn nuiti sakpe. Ɠɔoɠɔ GALAGI ti lɔɔni zèezu. Lee vaa zu za wo ʋaazu dàalɔɠɔma, ga wo kɔɔ ʋɛɛ bà?»

4 Efelayime nuiti ti ɠɛni ɠɛɛzu: «Wa ya, Galaade nuiti, wa ga Efelayime nuiti ti ʋelaai, ti li Manasee.» Naa ɠa é kɛɛni, Zɛfetee Galaade zunuiti kpein gaalɛ ba, é kɔɔi ʋɛɛ Efelayime nui naati ba, ti pilɛ sɔlɔɔ ti ma. 5 Galaade nuiti ti Zuludɛn maaleʋesuʋɛti soni Efelayime letemaʋɛ. Pela nuiti ti ɠɛni zeɠezu Efelayime, naa ta a la ɠɛna: «Nà pɔ gè leʋe,» Galaade nuiti ti ɠɛni gaazaɠasu, ti ɠɛ ma: «Ɗa ga Efelayime nuiti ta?» A la ɠɛna ti ma: «Ɓa-o,» 6 ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Ɗa ɠɛ ‹Siɓɔlɛte.› » É ɠɛni ɠɛɛzu «Ziɓɔlɛte,» mazɔlɔɔ ti la ɠɛni zoosu ti ʋa bo ga pagɔ. Naa ɠa é ɠɛni kɛɛzu, Galaade zunuiti ti ɠɛni ti zosu, ti ɗa ti ɠɔdaaleʋe Zuludɛn maaleʋesuʋɛ. Efelayime zunuiti ti undaaʋilini naama vai zu, é ɠɛni ga nu waaʋuunaani maazu fele (42 000).

7 Zɛfetee ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle yooi zu kona dɔzita laawu. Naa ʋoluma Galaade nui Zɛfetee zaani, ti maaɠuluni Galaade laa wolai ta zu.

Iɓesan ta Elon ta Aɓedon,
tukpɔɠaaleʋe nuiti

8 Tɔun poluma, Ɓɛteleyɛme nui Iɓesan ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle yooi zu. 9 É doun zunu ʋuusaʋagɔ (30) zɔlɔɔni, ta doun anzanu ʋuusaʋagɔ (30), é ti veeni Izelayɛle wolodama ɠiligiti bɛ ga anzai, é anzanuiti fuluni ná-doun zunuiti bɛ, ti ɠula Izelayɛle wolodama ɠiligiti su. É ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle yooi zu, kona dɔfela laawu. 10 Naa ʋolu, Iɓesan zaani, ti maaɠulu Ɓɛteleyɛme.

11 Tɔun poluma, Zaɓulɔn nui Elon ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle yooi zu kona puugɔ laawu. 12 Saai ma, ti maaɠuluni Ayalon, Zaɓulɔn yooi zu.

13 Tɔun poluma, Aɓedon, Pilaton nui Ɠilɛle ná-doun zunui ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle yooi zu. 14 É doun zunu ʋuunaanigɔ (40) zɔlɔɔni, ná-dounloin ɠɛni ga puusaʋagɔ (30), ti ga zunuiti, ti pɛ ti ɠɛni zeizu soovale ʋuulɔfela (70) ɠɔma. É ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle yooi zu kona dɔsaʋa laawu. 15 Naa ʋolu, Pilaton nui Ɠilɛle ná-doun zunui Aɓedon zaani, ti maaɠulu Pilaton, Efelayime yooi zu, Amalɛke nuiti ta-ɠize yooi zu.

13

Samesɔn zɔlɔɔ fai

1 Izelayɛle nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛɛni mɔnɔ. Ɠɔoɠɔ GALAGI ti lɔɔni Filiseti nuiti zeezu kona ʋuunaanigɔ (40) laawu.

2 Zunui ta ɠɛni Sɔleya, Dan ná-bolodai zu, daa ɠɛni ga Manoa. Anzai ɠɛni ga doun zɔlɔɔtala nui, é la ɠɛni zooni é ʋa doun zɔlɔɔ. 3 Foloi ta, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠulani kɛlɛma anza nui naa ʋɛ, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ, ɗa ga doun zɔlɔɔtala anzai, è la dɛ doun zɔlɔɔni, ɗa kogi zeɠezu, kɛlɛ è doun zunu zɔlɔɔ. 4 Niizu, dama ga ɓɔɠɔ, mina dɔɔ ɓɔle, ɓaa ani nɔpɛ a nu ɠaazulati, ta è mina ani mi, nii kɔzɔai. 5 Mazɔlɔɔ ɗa ʋaazu kogi zeɠezu, è doun zunu zɔlɔɔ. Doungoi naa ɠa yɛsu dee ɠoozu, é ɠaliva GALA ma, eyɛsu pɛ, maa la nɛɛni, é ʋa nɔungi wo, ɓaa kpɛlɛi. Toɠa a tɔɔzei ga Izelayɛle ɠula Filiseti nuiti zeezu.»

6 Anzanui liini ná-koizu, é ɠɛ sinigi ma: «GALA nui ta ʋaaʋɛ pɔ̀ bɛ, é ɠɛa ɠulani ga GALA ná-geezuɠeelai ta, gaamazu maayikiʋɛ. Gè la gaazaɠani ga ʋɛ seɠeai ná, ta é la laasei dɛɛni ga ze. 7 Kɛlɛ kɛɛʋɛ mà: ‹Wɛlɛ, ɗa ʋaazu kogi zeɠezu, è doun zunu zɔlɔɔ. Niizu mina dɔɔ ɓɔle, ɓaa gaazulati gani, ta mina ani mi, nii kɔzɔai, tɔɔzei doungoi naa yɛgɛ dee ɠoozu, é ɠaliva GALA ma, eyɛsu saa voloi zeeli.› »

8 Manoa Ɠɔoɠɔ GALAGI valini, é ɠɛ ma: «Ee, Màliɠii, GALA nui è teʋeni, é ʋaana mɔnɔ gi ʋɔ bɛ, é gi ɠala ga nii maanɛai gi kɛ doungoi ná-fai zu, nii é zɔlɔɔsu!»

9 GALA ge Manoa wooi mɛnini, GALA ná-geezuɠeelai ʋaani mɔnɔ anzanui ʋɔ bɛ, siɛgi zu é ɠɛni zeini la kpalagaʋɛ, sinigi Manoa la ɠɛni ba ná. 10 É suvilɛni é ɓizɛ, é li, é bo sinigi ma, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ, zunui nii é ʋaani pɔ̀ bɛ zɔizu, é ɠula kɛlɛma bɛ̀ mɔnɔ.»

11 Manoa wuzeɠeni, é ʋilɛ anzai ʋolu, ti li zunui ʋɔ bɛ, é ɠɛ naa ma: «Ɗa ɠa nɛi è ɓɔɛai anzanui nii ʋɔ?»

Naa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ʋe.»

12 Manoa ɠɛni ma: «Niizu è-laawooi a ʋilɛna su, tɔgi ɓɛgele ɠa gá so doungoi ná-faa zu, leeni ɠa gá kɛ?»

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «È-anzai maanɛɛʋɛ é ɓɔɠɔ zo naa pɛ su, nii gè boni ma. 14 É mina leezɛn ansaɠɔgi ma waai mi, é mina dɔɔ ɓɔle, ɓaa gaazulati gani, é mina ani nɔpɛ mi, nii kɔzɔai, é ziɛ ga devei naa, eɠɛʋelei gè boni ma la.»

15 Manoa ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ma, naazu: «Va bu gi è zuzo, gi boli yiʋo ɠila kpɛtɛ è ʋɛ.»

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Anɛɛ ni ɗa sùzosu, gè la ɗa-laamianigi ta mia, kɛlɛ ni ɗa pɔ è gala zalaɠai ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naa ɠɛ!» Manoa la ɠɛni kwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ʋe.

17 É geezuɠeelai ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «È-laaseigi? Naa ɠa a kɛ, nii è bogai, naa laa a zeelina, gi zoo gi è wɔɔlɔ.»

18 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Lee vaa zu è gàazaɠasu dàaseigi ma? Daasei be maayikiai.»

19 Manoa boli yiʋoi zeɠeni, é kpɔ vebɛanii ʋa, é gala zalaɠa ɠula kɔtu wolai ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Laavɔɔ vaa ɠɛɛni, siɛgi zu Manoa ta anzai ti ɠɛni wɛlɛzu la, 20 abuzogi ɠɛni lɛɛzu geezu ʋelei, é ɗa zeɠe zalaɠa ɠulazuʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai lɛɛni zalaɠa ɠulazuʋɛ ma abuzogi zu. Manoa ta anzai ti naa ɠaai ma, ti looni zooi ma, ti laaʋɛ. 21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai la mɔ ɠɛni ɠulani kɛlɛma Manoani bɛ ta anzai. Manoa kwɛɛni naazu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠɛni de.

22 Manoa ɠɛni anzai ma: «Da zaazu ti, mazɔlɔɔ de GALA kaa.»

23 Anzai gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni pɔ ga é de ʋaa, é la ɓena da-vebɛanii ta gala zalaɠai zo, é la ɓena naama vaiti kpein dɛɛ ga deye, é la ɓena naama vaiti kpein bo de ma.»

24 Anzanui doun zunu zɔlɔɔni, é daasei pɛɛ ga Samesɔn. Doungoi wɔɔlɔni, Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya looni bɛ. 25 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui tɔɔzeini ga botii ɠɛa la Maɠanee-Dan, Sɔleya ta Esetawɔle ti yɔɠɔzuʋɛ.

14

Samesɔn Filiseti anzanui vulu vai

1 Foloi ta, Samesɔn yeini Timena, é Filiseti nuiti ta-anzalopoi ta ɠaani. 2 É ɠalegai ma ma, é boni kɛɛɠɛ ta dee ma, é ɠɛ ti ma: «Gè anzanui ta ɠaaʋɛ Timena, Filiseti anzalopoiti saama, à li wo naa vulu bɛ̀ ga anza.»

3 Kɛɛɠɛ ta dee ti ɠɛni ma: «Anzanu la è-ɠɛɛleaiti ti-loun anzanuiti saama ɓaa, ta da-nuɓusɛiti kpein, è liizu anzanu zeɠezu Filiseti nuiti pɔ bɛ, naama latipɛlɛʋolulala nuiti?»

Samesɔn ɠɛni kɛɛɠɛ ma: «À naa zeɠe bɛ̀, mazɔlɔɔ naa zoloogɛ mà.»

4 Kɛɛɠɛ ta dee ti la ɠɛni kwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é loni naama vaiti untuɠɔ, mazɔlɔɔ naa ɠɛni kpɔɛ ɠeleɠele gaiziɛzu é lo Filiseti nuiti ba. Naama ziɛgi zu Filiseti nuiti ka ti ɠɛni zeini Izelayɛle nuiti unda.

5 Samesɔn yeini Timena ta kɛɛɠɛni ta dee, ti zeelini leezɛn ɓelei ʋɔ bɛ, gaamago nɔ zala ɓokpagi ɠulani, é ɗa zikɔ, é daaɠomi. 6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui yeini Samesɔn ma, zea ɲakai, é zalai zoni, é bali ga, eɠɛʋelei nu a ɗa boli yiʋoi ʋali ga la. Kɛlɛ é la ɠɛni naa woni kɛɛɠɛ ta dee ma. 7 É yeini é ɓɔɛ anzanui ʋɔ, naa ná-fai wola nɛɛni bɛ.

8 Foloi tanigaani teʋegai ma, é ɠaleni ma ga é li é vului ɠɛ, é zeɠeni pelei ʋa, é li é zalai ma ʋoomai ʋɛtɛ. É kɔingiti kaani, ti zalai ma ʋoomai zu, ta kɔin gulɔi. 9 É ta zeɠeni ya, é ɗa ziɛ, é ɗa kɔmɔ pelei zu. Siɛgi zu é zeelini la kɛɛɠɛ ta dee ʋɔ bɛ, é ta veeni ti ya, naati ti ta miini. Kɛlɛ é la ɠɛni boni ti ma ga é kɔin gulɔi ɠulani zala ʋoomai zu.

Samesɔn faalaalii wo fai
Filiseti nuiti ma

10 Samesɔn kɛɛɠɛ yeini anzanui ʋɔ bɛ. Samesɔn vulu vai ma laaɠolii woni, mazɔlɔɔ zekana nu niinɛiti ti ɠɛni kɛɛzu la. 11 Ti kaai ma, ti yeeloni nu ʋuusaʋagɔ (30) ʋa ga ná-siɛpoluiti, ti ɠɛ ba.

12 Samesɔn ɠɛni ti ma: «Nà faalaalii ta wosu wo ma. Ni wa poluwona mà, aisa fɛtii ma volo lɔfelai ʋa ɓe, nà seɠewuzeɠe ʋuusaʋagɔ (30) ve wo ya, ta seɠe wola ʋuusaʋagɔ (30). 13 Kɛlɛ ni wo la zooni wo ʋa poluwo mà, wa ɠa wa seɠewuzeɠe ʋuusaʋagɔ (30) ve zèa, ta seɠe wola ʋuusaʋagɔ (30).»

Ti ɠɛni ma: «Ɗa-vaalaalii wo, gi mɛni.»

14 É ɠɛni ti ma:

«Nii é mii wosu, nu laamianigi ɠulaʋɛ naa zu,

Nii suɓaai, nɛɛ gelei ɠulani naa zu.»

Folo saʋagɔ laawu, nu niinɛiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa faalaalii ʋoluwo. 15 Foloi naanisiɛi, ti ɠɛni Samesɔn anzai ma: «È-zinigi nɛɛnɛso, é faalaalii ʋoluʋɛ wo è ma, è ʋa è bo gi ma, ni naa laade, gá è ɠalazu, ɗa-o, ɗa-ʋɛlɛyeɠei-yo. Wo gi loligɛ ga wo loo gi zu ɓaa?»

16 Samesɔn anzai tɔɔzeini ga wɔlɔa daalɔɠɔma, é ɗa ɠɛ: «È la nɛ̀ɛni ʋɛ! Wɔ̀in la è ma! È faalaalii woga nà-zou zu nuiti ma, è la poluʋɛ lɛɛni ga ze!»

Kɛlɛ é ɠɛni ma: «Gè la poluwoni kɛ̀ɛ ma, anɛɛ dèe ɓalaa, ɗa ɠa ga poluwo è ma?»

17 É ɠɛni wɔlɔzu goizu fɛtii ma volo lɔfelaiti kpein daawu, foloi lɔfelasiɛi é faalaalii ʋoluʋɛ woni ma, mazɔlɔɔ anzanui ɓɔini da. Naa liini gaamanɔ é bo ná-nuɓusɛiti ma.

18 Foloi lɔfelasiɛi, aisa foloi ʋa da, taazuʋɛ nu niinɛiti ti ɠɛni Samesɔn ma: «Leeni ɠa ɲɛmigai kɔin gulɔi ʋa, ɓɛ ɠa suɓaai zalai ʋa?»

É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Ni wo la ɠɛni wozai wolini ga nà-nikɛ zaai, wo la ɓena gooɠaaʋote sɔlɔɔ.»

19 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui yeini ma, é yeini Asekalɔn. É zunu ʋuusaʋagɔ (30) ʋaani, é ta-zɔɔlaiti seɠeni, é seɠe wolaiti feeni naati zea, niiti ti faalaalii ʋoluʋɛ woni. Naa ʋolu, gola yiiɠaawanai ɠa é ɠaleni ma la kɛɛɠɛ ná-pɛlɛi wu.

20 Ti Samesɔn anzai veeni zunu loungoi naa ya, nii é ɠɛni ga bɔɔlai vulu vai zu.

15

Samesɔn potokulai wo fai
Filiseti nuiti ma

1 Yeeɠɛɠalai tanigaa leʋegai ma, moloi é ga ɓeleegi, naa leʋe ziɛgi zu, Samesɔn liini laaliizu anzai ma ga boli yiʋoi, é ɗa ɠɛ: «Nà lɛɛzu ànzai ná-pɛlɛi wu.» Kɛlɛ anzai kɛɛɠɛ la ɠɛni kɛɛni, é ʋa lɛ ná.

2 Naa ɠɛni ma: «Gè ɠɛa laani da ga wɔin la è ma, gè fea è-wɔɔlai ya ga anza. Deɠe anzanui la ʋani, é ʋa leʋe tɔun ba ɓaa? Naa zeɠe tɔun potogi zu.»

3 Samesɔn ɠɛni ti ma: «Niizu gè la mɔ ɠɛa ga sɔba nu Filiseti nuiti ta-vaa zu, ni nà faa ɲɔu ɠɛɛna ga tiye.» 4 Samesɔn liini, é koʋe unsaʋagɔ (300) zo, é felefelegiti wɔɔngiti gili ɓɔɠɔ ʋa, é sɔmɔgi ɠili ti-wɔɔn felegɔiti saama. 5 É abui loni sɔmɔgiti ba, é yeeɓe koʋeiti ba, ti ʋilɛ Filiseti nuiti ta-moloiti su, nii é ga ɓeleegi, ma ɠiliiti ta ma mɔɔiti ti ɠala, ta wolive ɓeleiti.

6 Filiseti nuiti ti ɠɛni ma: «Ɓɛ ɠa é niima vai ɠɛai?»

Ti ɠɛni ti ma: «Samesɔn ʋe, Timena nui nɛkoi, tɔɔzei naa anzai zeɠeʋɛ, é fe bɔɔlai ya ga anza.» Filiseti nuiti ti liini, ti anzanui naa ɠala, ta kɛɛɠɛ.

7 Samesɔn ɠɛni ti ma: «Zekana wo kɛɛzu la ɓaa? Gè la mɔ looɠoga eyɛsu gè nɔnɔ ʋotokula wo ma.» 8 É laalɛɛni ti wu, é ti zuloɠani gola. Naa ʋolu, é li é zei Etame pugi zu.

Samesɔn vee vai
Filiseti nuiti zea

9 Filiseti nuiti ti liini ti ʋu Zuda yooi zu, ti vaza Leyi ʋele. 10 Zuda nuiti ti gaazaɠagi woni, ti ɠɛ ma: «Lee vaa zu wo lɛai gi laalɔɠɔma?»

Ti ɠɛni ti ma: «Gi ʋaaʋɛ ga gi Samesɔn ɠili, gi naa ʋotokula, nii é kɛai ga giye.»

11 Naa ɠa é kɛɛni, Zuda yooi zu zunu waasaʋagɔ (3 000) liini Etame pugi zu, ti ɠɛ Samesɔn ma: «È la suɠwɛɛ ɓaa ga Filiseti nuiti ta zeini ade unda? Leeni ɠa è kɛai ga giye?»

É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Gè ti zogɛ, eɠɛʋelei ti sògai la.»

12 Ti ɠɛni ma: «Gi ʋaaʋɛ gi è ɠili, naa ʋolu gi è ve Filiseti nuiti zea.»

Samesɔn ɠɛni ti ma: «À ɠona bɛ̀, ga wo la pàa wa ɓɔɠɔi.»

13 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɓa-o, gá pɔ nɔ ga gi è ɠili, gi è leʋe ti ʋɔ, kɛlɛ gi la è ʋaazu.» Ti gilini ga galu niinɛ felegɔ, ti kula pugi zu. 14 Siɛgi zu ti zeelini la Leyi, Filiseti nuiti ti kpeei looni ga koozunɛɛi, ti daaɠomi. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui yeini Samesɔn ma gaamanɔ. Galuiti ti ɠɛni zee ʋa, naati ti ɠɛni eɠɛ gezei, nii abui galaai, gili ɠaluiti pɛ ti ʋuuni ya, ti ɠula zee ʋa. 15 É soovalegi nɛkpɛ ɠae niinɛi ɠaani, é yeemaaleni, é seɠe, é zunu waagila (1 000) paani ga naa.

16 Samesɔn ɠɛni ma:

«Gè poomaiti gaalɛ ba

ga soovale nɛkpɛ ɠae gilagi,

ungo gè zunu waagila (1 000) paa,

ga soovale nɛkpɛ ɠae gilagi.»

17 Siɛgi zu é ɓeni la ga ɓɔɛ, é soovale nɛkpɛ ɠaegi ʋilini ya. Ti naama adaʋɛ laasei pɛɛni ga Lamate-Leyi.

18 Kpɔɔle wɔin wola ɓɔini da, é wooɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, é ɠɛ: «Ɗa ɠa è kizo faa wolai nii ɠɛai ga zèei, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, niizu nà ga za ga kpɔɔle wɔin, nà ga loo tatipɛlɛʋolulala nuiti zeezaama?» 19 Gaamanɔ, GALA ge kɔtui ma yeɠei laalaoni, nii é Leyi, ziɛi ɠulani ná, Samesɔn ɓɔɔleni, ziilɛi tɔɔn, ziila é zɛbɛi zɔlɔɔ ʋolu. Naa ɠa é kɛɛni ti ziɛungi naa laasei pɛɛni ga En-Ɠakɔlee, naa ná-ziɛungi, toɠa dɛ ná zaaɠaza Leyi.

20 Samesɔn ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle yooi zu, Filiseti nuiti ta-ziɛgi zu kona ʋuufelegɔ (20) laawu.

16

Samesɔn ná-fai Gaza taazuʋɛ

1 Samesɔn liini Gaza taazuʋɛ, é koloɠolo anzanui ta ɠaani ná, é lɛɛni naa ná-pɛlɛi wu. 2 Ti ɠɛni Gaza nuiti ma: «Samesɔn zeeliʋɛ taazuʋɛ.» Ti nu ɠulazuʋɛ kpein makɛni kpidii, ti ɗa maaɓɔun taa ziɠidaʋɛ. Anɛɛ naa ʋe, ti ɠaalɛini kpidii ɲɛgɛlɛin, ti deve ga ti paa sobui.

3 Samesɔn yɛni laani dɔin eyɛsu kua zaamai. Kua zaamai, é wuzeɠeni, é taai ma ziɠigi ma ɓo sɛʋɛiti soni ta daamasa felegɔiti, é kpo sɔɠɔgi ʋa, é ti pɛ pu ɠɔma, é li ga tiye gize unmaʋɛ Ɠeeɓelɔn letemaʋɛ.

Dalila Samesɔn yaava vai

4 Tago zuɠoozaai ma, Samesɔn anzanui ta nɛɛni ʋɛ, nii daa ɠɛni ga Dalila, é ɠɛni zeini Sɔlɛke nɛmɛi zu. 5 Filiseti nuiti ta-ɠundiɠiiti ti liini naa ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Nɛɛnɛso dɛɛ, è kwɛɛ ʋɛ ná-zɛbɛ wolai zeɠezu ná, ta ʋelei ga zobo sɔlɔɔ da ma, gá gilizu, gi vɔni ma, gi ɠilagilagi ɠa wali ɠaei waagila ungila (1 100) fe è ya.»

6 Dalila ɠɛni Samesɔn ma: «Nà è maanɛɛnɛzu, ʋɛ ɗa-zɛbɛ wolai zeɠezu ná, soma è ná lɛ ga ze, ta leeni ɠa nu a è ɠili la, nu vɔni è ma.»

7 Samesɔn gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ni nu a gìlina ga kilɛ galu niinɛ lɔfela, niiti ti la dɛ vɔɔni, zɛbɛi ɠa ɠula zèa, nà ɠɛ nɔ eɠɛ nui mɔtaiti kɛʋele.»

8 Filiseti nuiti ta-ɠundiɠiiti ti ʋaani ga kilɛ galu niinɛ lɔfelaiti Dalila ʋɔ, niiti ti la ɠɛni dɛ vɔɔni. É gilini ga naati. 9 Kɛlɛ ti nuiti dɔɔɠuni koba pɛlɛi wu. Anzanui ɠɛni ma: «Filiseti nuiti ta ga è zo, Samesɔn!» É kilɛ galui naati suleʋeleʋeni eɠɛ nɔ geze vuɓe ga ɠala abu ɠa. Ná-zɛbɛi zeɠezuʋɛ la ɠɛni ɠwɛɛni.

10 Dalila ɠɛni Samesɔn ma: «Wɛlɛ, è gàaɓoloɠazu, zɛɛiti ka è ti woga mà. Niizu nà è maanɛɛnɛzu, soma è naa lɛ ga ze, nii nu ɠa è ɠili la.»

11 É ɠɛni ma: «Ni ta gìlina ga galu ʋɔɲɔ niinɛiti, ti la dɛ botii ɠɛɛni ga tiye, zɛbɛi ɠa ɠula zèa, nà ɠɛ nɔ eɠɛ nui mɔtaiti kɛʋele.»

12 Dalila galu ʋɔɲɔ niinɛiti seɠeni, é gili ga tiye. Naa ʋoluma, é ɠɛ ma: «Filiseti nuiti ta ga è zo, Samesɔn!» Nuiti ma ti ɠɛni loni koba pɛlɛwuʋɛ. Kɛlɛ galuiti ti ɠɛni zeei ʋa, é ti leʋeniga eɠɛ geze ɠaali ɠila nɔ.

13 Dalila ɠɛni Samesɔn ma: «Zaaɠaza ɗa gàaɓoloɠazu, zɛɛiti nɔ ɠa è ti wosu mà. Dɛɛ ga ze, nii nu ɠa è ɠili la.»

Samesɔn ɠɛni ma: «Ni ɗa nɔ̀un kpaɠa lɔfelaiti fɛlɛna geze vɛlɛ ɓakogi zu, è ti zei da ga pagɔ ga gului, nà ʋala nà-zɛbɛi ma, nà ɠɛ eɠɛʋelei nuɓusɛi mɔtaiti ti la.»

14 Kɛai ma ɲiizu, Dalila nɔun kpaɠa lɔfelaiti fɛlɛni geze vɛlɛ ɓakogi zu, è ti zei da ga pagɔ ga gului. É ɠɛni ma: «Filiseti nuiti ta ga è zo, Samesɔn!»

É wuunni, é ɠula ná-ɲiimɛnii zu, é kpako guluiti tɔɔɠulani.

15 Dalila ɠɛni ma: «Ɗa zoo ɠale è ɠɛ mà: ‹Gè è nɛɛʋɛ ʋɛ.› È la laani dà! Wɛlɛ, ná zeizu ɠɛa saʋa, è ɗa gàaɓoloɠa, è la kɛɛni, è ʋa ɗa-zɛbɛ wolai zeɠezuʋɛ lɛ ga ze.» 16 Tɛi folo-o-folo é ɠɛni kpɔlɔzu, é ɗa zelii lo ma ga daawooiti, saa wɔin soni.

17 É ɠoozu vai pɛ boni ma, é ɠɛ ma: «Kpeka la dɛ vɔɔɠuni nɔ̀ungi ʋa, tɔɔzei gè yɛni dèe ɠoozu, gè ɠaliva GALA ma. Ni nɔ̀ungi a wona, nà ʋala nà-zɛbɛi ma, nà ɠɛ eɠɛʋelei nuɓusɛi mɔtaiti ti la.»

18 Dalila kaai ma ga é ɠoozu vai pɛ boga ma, é wooleʋeni, ti Filiseti nuiti ta-ɠundiɠiiti toli, é ɠɛ ti ma: «À ʋaana niizu, mazɔlɔɔ é ɠoozu vai pɛ boga mà.» Filiseti nuiti ta-ɠundiɠiiti ti liini pɔ bɛ, ga waliiti ya. 19 É Samesɔn laani ɠɔɠɔi ma, naa ɲi, naa ʋolu é zunui ta lolini, naa nɔundeɠa vɛlɛa lɔfelaiti teʋe ga. Pele ɠana é tɔɔzeini la ga vɔniga ma, tɔɔzei ná-zɛbɛi ɠulani zea.

20 É ɠɛni ma: «Filiseti nuiti ta ta è zo, Samesɔn!»

É wuunni, é ɠula ná-ɲiimɛnii zu, é ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Nà ɠulazu, eɠɛʋelei gè kɛai la mɔungiti su, gè ɓɔɠɔ vie!» É la ɠɛni kwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI zeɠea polu.

21 Filiseti nuiti ti soni, ti gaazuɠɛzɛ felegɔiti kulani su. Ti yeini la Gaza, ti gili ga kɔlu ɓɔi yɔlɔɠɔi, ti pili kasoi ɠa, é ɗa molo ziɠa ɠɔtui lati.

Samesɔn ná-potokulai ta saa vai

22 Anɛɛ naa ʋe, nɔungi ɓuyega ʋoluma, nɔundeɠai tɔɔzeini ga lɛa nɔungi ma. 23 Tama, Filiseti nuiti ta-ɠundiɠiiti ti ɠaalɛɛni ba, ga ti zalaɠa wola ɠula ta-ɠalagi Dagon ʋɛ, ti ɠoozunɛ. Ti ɠɛni ɠɛɛzu: «Gá-ɠalagi gi zili nui Samesɔn lɔa gi yeezu.»

24 Siɛgi zu nuɓusɛiti ti kaani la, ti ɠoozunɛɛni, ti ta-ɠalagi maamusɛ, ti ɠɛ ma:

«Gá-ɠalagi gi zili nui lɔa gi yeezu,

toɠa é ɠɛni gá-yooi ɠoloɠolosu,

é ɗa gá-nu mɔinmɔingiti paa.»

25 Tɛi ti wola ɠoozunɛɛni, ti ɠɛni ma: «À Samesɔn loli, é ʋa é ɠaogi wo gi ʋɛ!» Ti Samesɔn lolini, é ɠula kasoi ɠa, é ɗa ɠaogi wo ti ɠaazu. Ti toni pɛlɛi ma ɓɛdɛgiti zɔɠɔzuʋɛ.

26 Samesɔn ɠɛni zunu loungoi ma, nii é ɠɛni sosu zee ʋa: «Lo tùɠɔ, è zèe ʋɛɛ kpɛdɛgiti ba, niiti pɛlɛi zeini ti ɠa, gè yeeve ti ʋɛ.»

27 Pɛlɛ wolai naa laaveni ga nuɓusɛi, zunuiti ta anzanuiti, Filiseti nuiti ta-ɠundiɠiiti kpein ti ɠɛni ná. Seizeibosuʋɛ pɛlɛ ɠɔmaʋɛ, miná pɛ ka naa laaveni, nu waasaʋagɔ (3 000) ɠa é ɠɛni ná, zunuiti ta anzanuiti, ti ɠɛni wɛlɛzu Samesɔn ʋa, é ɗa ɠaogi wo. 28 Samesɔn wooɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, é ɠɛ ma: «Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI! Nà è maanɛɛnɛzu, ɠizɛ sù, ee, GALA, zɛbɛi ve bɛ̀, niizu, naa ɠɛ ɠila kpe nɔ, gè gàazuɠɛzɛ felegɔi vaa ʋotokula Filiseti nuiti ma!»

29 Samesɔn yeeveeni zaamazu ɓɛdɛ felegɔiti bɛ, pɛlɛi ɠɛni zeini ga, é vɔɔɠu ti ʋa, zɔi ɠɛni zeezazuʋɛ, zɔi ɠɛ kɔʋɛzuʋɛ. 30 Naa ʋolu é ɠɛni ma: «Gi za ʋɔɔma gá Filiseti nuiti!» É ti laaʋilini ga zɛbɛi pɛ, pɛlɛi woloni Filiseti nuiti ta-ɠundiɠiiti ma, ta bɛbɛi, nii é ɠɛni ná. Nii é paani saazuʋɛ, naa mɔinni é leʋe kɛai ma vulua gele ʋa.

31 Kɛɛɠɛleaiti ta ná-nuiti kpein, ti yeini, ti ma ʋoomai zeɠe, ti lii la, ga ti maaɠulu Sɔleya ta Esetawɔle ti yɔɠɔzuʋɛ, kɛɛɠɛ Manoa ná-kabayeɠei zu. É ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui Izelayɛle yooi zu kona ʋuufelegɔ (20) laawu.

17

Mika ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ

1 Zunui ta ɠɛni zeini Efelayime ɠize yooi zu, daaseigi ɠɛni ga Mika. 2 É ɠɛni dee ma: «È-ɠi ka su ga ti wali ɠaei waagila ungila (1 100) unmani è ya, è unma nui voovooni gàazu. Nà ɠa gè walii naa ɠulani è ya, toɠa pɔ̀ bɛ.»

Dee ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo dòun zunui ʋɛ!»

3 É wali ɠaei waagila ungilagi (1 100) veeni dee ya, naa ɠɛni ma: «Nà niima wali ɠaei veezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ga nà ɓɔɠɔi zeei, é ɠɛ dòun zunui ʋɛ, ga vololibai ta kɔɔɠɔ ganigi é ga kɔlui gaawuungai. Zekana gè feezu la è ya ʋolu.»

4 É wali ɠaei veeni dee ya. Dee wali ɠaei unfelegɔi (200) zeɠeni, é fe kɔlu ɠaawuun nui ya. Naa vololibai ta kɔɔɠɔ ganigi ɓɛtɛni ga kɔlu ɠaawuungai. Ti ti ʋuuni Mika ná-pɛlɛi wu.

5 Mika naa, ada zɔlɔɔni ná-pɛlɛi wu, ʋɛ é ɠɛni nɔkɔsu ná ti wu. É zalaɠa ɠula zeɠei ta pɛlɛ wu zalei taɠiligaa ɓɛtɛni, é ná-doun zunui ta zei ga ná-zalaɠa ɠula nui.

Mika ná-zalaɠa ɠula nui

6 Naama ziɛgi zu, masa ge la ɠɛni Izelayɛle unda. Ɛsɛ ge ɠɛni naa nɔ ɠɛɛzu, nii pagai gaazu. 7 Zunu loungoi ta ɠɛni Ɓɛteleyɛme laai zu, Zuda yooi zu, Zuda ná-bolodai zu. É ɠɛni ga Leevi nui ta, é ɠɛni seikɔɠɔmai zu. 8 Zunui naa zeɠeni Ɓɛteleyɛme taazuʋɛ, Zuda yooi zu, é li zeizu adaʋɛ ta, ʋɛ a zei ná. É yɛni ziɛzu pelei zu, é zeeli Efelayime ɠize yooi zu, eyɛsu é zeeli Mika ná-pɛlɛi wu.

9 Mika ɠɛni ma: «Ɗa zeɠezu mini?»

É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ga Leevi nui, Ɓɛteleyɛme, Zuda yooi zu, nà liizu gè zei ʋɛ nà zoo zeizu ná.»

10 Mika ɠɛni ma: «Yɛ pɔ̀ bɛ, è ɠɛ ga kɛ̀ɛ, ta zalaɠa ɠula nui bɛ̀, nà wali ɠae puugɔ ve è ya kona gilagi laawu, é ɓɔ seɠeiti ba, ta daamianigi.»

Leevi nui ná-botii lɔɔzeini. 11 É vaani bu ɠana, é yɛ zunui naa ʋɔ bɛ, naa ɓalaa yeezeini bu, é deve ga ná-doun zunui ta. 12 Mika Leevi nui zeini zalaɠa ɠula wotii unda, zunu loungoi naa ɠɛni ga ná-zalaɠa ɠula nui. É naa laazuʋɛɛni ná-pɛlɛi wu. 13 Mika ɠɛni ma: «Niizu, gè kwɛɛga ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa faanɛɛ ɠɛ bɛ̀, tɔɔzei Leevi nui nii ɠa bà ga zalaɠa ɠula nui.»

18

Zou ɠaiziɛ vai Dan mavofodaiti bɛ

1 Naama ziɛgi zu, masa ge la ɠɛni Izelayɛle unda. Dan mavofodaiti ti ɠɛni zou ɠaiziɛzu, ʋɛ ta zei ná. Mazɔlɔɔ eyɛsu naama ziɛgi zu zeeli, ti la ɠɛni dɛ zou zɔlɔɔni Izelayɛle ʋɛlɛyeɠei zɔiti saama. 2 Dan mavofodaiti ti zunu ɠɛzɛɠɛzɛ dɔɔlugɔ ɠulani ɓɔɠɔ zaama, ti zeɠe Sɔleya ta Esetawɔle, ti li ti zooi ʋɛtɛ, ti ziɛziɛ su. Ti ɠɛni ti ma: «À li, wo zooi zuʋɛtɛ.»

Ti zeelini Efelayime ɠize yooi zu, eyɛsu ti li Mika ná-pɛlɛi wu, ti ɲi ná. 3 Ti maaɓuɠaai ma Mika ná-pɛlɛi ʋa, ti Leevi zunu loungoi wooi ʋaaɠulabai ɠwɛɛni, ti ɠale ma, ti ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa paai ga ɗe ʋɛ? Leeni ɠa è kɛɛzu ʋɛ? Leeni vaa zu è yɛsu ʋɛ?»

4 Nii kpein Mika kɛɛni bɛ, é naati boni ti ma, é ɠɛ ti ma: «Toɠa ɗa sàla, gè ɠɛa ga ná-zalaɠa ɠula nui.»

5 Názu ɠa ti ɠɛni ma la: «Gá è maanɛɛnɛzu, GALA gaazaɠa dɛɛ, gi kwɛɛ ni siɛi gi tɔɔzeiɗa, toɠa zoloo.»

6 Zalaɠa ɠula nui ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «À li ziilɛigi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo ʋa, siɛi zu wo tɔɔzeizu.»

7 Zunu lɔɔlugɔi naati ti liini, ti zeeli Layise. Ti nuɓusɛiti kaani ti zeini ná, ti laai ɓɔɠɔ la, ga Sidɔn nuiti kɛʋele, ti yiilɛiɗai kitogi zu. Nu nɔpɛ ge la ɠɛni ti ɓɔlɔzu ti-maaɠoolii zu, ɓaa é ʋa zei ti unda. Ti maaɠoozani Sidɔn nuiti ba, kpɔfaama la ɠɛni ti yɔɠɔzu ta nu nɔpɛ.

8 Zunu lɔɔlugɔi naati ti ɠaleni ma, ti li ti-ɠɛɛleaiti pɔ bɛ Sɔleya ta Esetawɔle, naati ti ɠɛni ti ma: «Lee vaa ɠa siɛi ma?»

9 Ti ɠɛni ti ma: «À wuzeɠe! Ade lɛ ti laalɔɠɔma, mazɔlɔɔ gi zooi ɠaaʋɛ, gola ʋagɛ. Toɠa ɠale! Wa zeini nɔ, wo la faa wosu! À mina ɠɛ ga dɔɔʋɛ nui. À pele zo, wo li wo zooi naa zo! 10 Wa zeelina náʋɛ, wa nuɓusɛiti ka ná, ti laai ɓɔɠɔ la. Zou ʋe gola wɔɔlɔai, GALA ge fea wo ya, ada ʋe nu la ʋalaga ani nɔpɛ ma ná, anii nii kpein nɔ é eteai zu.»

11 Zunu undɔzita (600), Dan mavofodaiti su, naati ka ti ta-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti seɠeni, ti zeɠe Sɔleya ta Esetawɔle. 12 Ti lɛɛni, ti kɔɔlaɠai ʋu Kiliyate-Yeyalime ʋoluʋɛ, Zuda yooi zu. Naa ɠa é ba, naama adaʋɛ laasei pɛai ga Maɠanee-Dan, zaaɠaza (nii poluʋɛ ga «Dan ná-kɔɔlaɠai»). 13 Ti zeɠeni miná, ti li Efelayime ɠize yooi zu, eyɛsu ti zeeli Mika ná-pɛlɛi wu.

14 Zunu lɔɔlugɔi niiti ti liini Layise yooi zuʋɛtɛsu, naati ti ɠɛni ti-wɔɔlaiti ma: «Wo suɠwɛɛ nɛi ɓaa, ga zalaɠa ɠula zeɠei ɠa pɛlɛi nii ta wu, ta pɛlɛ wu zaleiti, ta vololibai, ta kɔɔɠɔ ganigi taɠili, nii é ga kɔlu ɠaawuungai? À naa leve, nii wa kɛ.» 15 Ti ɠaleni ma miná, ti lɛ Leevi zunu loungoi ná-pɛlɛi wu, Mika ná-pɛlɛi wu, ti tuʋɔgi wo. 16 Názu niina, Dan mavofodaiti, nu undɔzitai (600) niiti kɔɔɠɔ zɔɔlai ɠɛni ti ya, ti ɠɛʋele ɓɛtɛai kɔɔɠɔ vai ma, naati ti ɠɛni loni pɛlɛlaʋɛ. 17 Zunu lɔɔlugɔi niiti ti liini zooi zuʋɛtɛsu, naati ti lɛɛni, ti vololibai zeɠe, ta zalaɠa ɠula zeɠei, ta pɛlɛ wu zaleiti, ta kɔɔɠɔ ganigi, nii é ɠɛni ga kɔlu ɠaawuungai. Zalaɠa ɠula nui ɠɛni loni pɛlɛlaʋɛ ta nu undɔzitaiti (600) niiti kɔɔɠɔ zɔɔlai ɠɛni ti ya.

18 Zalaɠa ɠula nui zɔiti kaai ma, ti lɛ Mika ná-pɛlɛi wu, ti vololibai zeɠe, ta zalaɠa ɠula zeɠei, ta pɛlɛ wu zaleiti, ta kɔɔɠɔ ganigi é ga kɔlu ɠaawuungai, é ɠɛni ti ma: «Leeni ɠa wo kɛɛzu miná?»

19 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Maaɠɛ kpɔ! Yeeʋɛɛ la, è ʋilɛ gi ʋolu, ɠɛ ga ɠɛɛɠɛi gi ʋɛ, ta zalaɠa ɠula nui. Fizɔgɛ è ma nɛi ɓaa, è ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui zunu ɠilagi nɔ ʋɛ, ɓaa è ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui bolodai ʋɛ, ta pɛlɛyeɠei ʋɛ, Izelayɛle yooi zu?»

20 Zalaɠa ɠula nui wola ɠoozunɛ naama vai zu. É zalaɠa ɠula zeɠei zeɠeni, ta pɛlɛ wu zaleiti, ta vololibai, é ʋilɛ nuɓusɛiti saama.

21 Ti pele zoni, ti ɗa li, ti doungoiti toni luɠɔ, ta toganiiti, ta kasɔiti.

22 Ti maaɠoozaai ma Mika ná-pɛlɛi ʋa, Mika zeiɲɔɠɔiti ti ɓɔɠɔ lolini, ti ʋilɛ Dan ná-nuiti polu. 23 Ti ɠɛni kpeei loozu Dan ná-nuiti polu, naati ti ɠaleni ma, ti ɠɛ Mika ma: «Leeni ɠa kɛai, è toligi wosu ɠana?»

24 É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Nà-galagiti gè ti ɓɛtɛni, wo ti zeɠea, é ʋɛɛ zalaɠa ɠula nui ʋa, wo lia ga tiye, lee ɠili ka niina zɛgai zèa, wa gaazaɠa mà vaa zu?»

25 Dan ná-nuiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Mina gi woizuɓɔlɔ! Tanisu gi zaama, nui tanigaa yiiɠaawana, ti loo è ma. Toɠa ɠɛ ga è undaaʋili faa, wa ɗa-ʋɛlɛyeɠei.» 26 Dan ná-nuiti ti pele zoni, ti ɗa li. Mika kaai ma ga ta-zobogi wɔɔlɔʋɛ nɔnɔi ʋa, é ɠaleni ma, é li ná-pɛlɛi wu.

Dan mavofodaiti ti zei vai Layise

27 Nii kpein Mika kpɛtɛni, zekana Dan ná-nuiti ti naati seɠeni la, ti li ga tiye, é ʋɛɛ zalaɠa ɠula nui ʋa, é ɠɛni zea. Naa ʋoluma, ti laalɛɛni Layise wu, ti nuɓusɛiti paa, niiti ti ɠaalɛini, ti laai ɓɔɠɔ la, ti zeini ziilɛigi zu, naa ʋolu ti abui loni taai ʋa. 28 Nu nɔpɛ ge la ɠɛni ʋaani, é ʋa ɓɔ ti ʋa, mazɔlɔɔ ti maaɠoozani Sidɔn yooi ʋa, kpɔfaama la ɠɛni ti yɔɠɔzu ta nu nɔpɛ, ná ɠɛni nɛmɛi zu, nii é Ɓɛte-Leɠɔɓe.

Dan ná-nuiti ti taai loni ʋolu, ti zei ná. 29 Ti taai laasei pɛɛni ga Dan, ti-mɛmɛwola Dan laaseigi, Izelayɛle ná-doun zunui, kɛlɛ mɔungi daaseigi ɠɛni ga Layise. 30 Dan ná-nuiti ti vololibai naa ɠaalɔni ná, ti Zonatan zei ga zalaɠa ɠula nui, Dan mavofodaiti bɛ, nii é ɠɛni ga Gɛɛlesome ná-doun zunui, Moize ná-dounloin. Naa mavofodaiti ka ti ɠɛni naama wotii ma, eyɛsu ti li ga tiye duɔlai zu. 31 Vololibai nii Mika kpɛtɛni, ti naa makɛni, GALA pɛlɛi nii é ɠɛni Silo, naa ná-yeeɠɛɠalai kpein daawu.

19

Giɓea laaʋeaiti ta-vaa ɲɔi

1 Naama ziɛgi zu, masa ge la ɠɛni Izelayɛle unda. Leevi nui ta ɠɛni ná, é ɠɛni zeini Efelayime ɠize yooi ɠaaɓelazuʋɛ, é anzai ta zeɠeni Ɓɛteleyɛme Zuda yooi zu, nii é la vuluni ga zɔiti kɛʋele. 2 Kɛlɛ anzanui naa ɓɔɠɔ lɔɔni koloɠologi zu, é zeɠeni pɔ bɛ, é ɠale ma kɛɛɠɛ ʋɔ bɛ Ɓɛteleyɛme, é kɛɛni ná ga alu naanigɔ. 3 Sinigi wuzeɠeni, é li pɔ bɛ, é ʋa ɓɔɛ pɔ, é ziila, é lii la. Ná-botiɠɛ zunu loungoi ɠɛni ba, ta soovale felegɔ. Anzanu loungoi naa lɛɛni kɛɛɠɛ ná-pɛlɛi wu, siɛgi zu kɛɛɠɛ zunui ɠaani la, é yeezeini bu ga koozunɛ.

4 Nɛkoi, anzanu loungoi kɛɛɠɛ, naa yeeʋilini su, é yɛ naa ʋɔ bɛ, é kɛ ná ga folo saʋagɔ. Ti ɗa daamii wo, ti ɗa ɓɔɔle, ti ɗa ɲi ná. 5 Foloi naanisiɛi, ti wuzeɠeni ga sobuzobui, Leevi nui ɠɛʋele ɓɛtɛni ga é li. Kɛlɛ anzanu loungoi kɛɛɠɛ ɠɛni nɛkoi ma: «Ani go mi, è zɛbɛ zɔlɔɔ, wa li niina.»

6 Ti zeini, ti daamii wo, ti ɓɔɔle ʋɔɔma ti felegɔ. Naa ʋolu anzanu loungoi kɛɛɠɛ ɠɛni anza zinigi ma: «Deve, è ɲi ʋɛ, è yiilɛi.» 7 Anza zinigi wuzeɠeni ga é li, kɛlɛ nɛkoi ɠilini ma, é kpidi ɠila kɛɛni ná mɔnɔ. 8 Foloi lɔɔlusiɛi, é wuzeɠeni ga sobuzobui ga é li. Anzanui kɛɛɠɛ ɠɛni ma: «Nà è maanɛɛnɛzu, ani go mi, wo naa maaɓɔun, foloi gaayei.» Ti felegɔ pɛ ti daamii woni.

9 Anza zinigi wuzeɠeni, ga ti li ta anzai nii é la ɠɛni fuluni ga zɔiti kɛʋele, ta ná-botiɠɛ zunu loungoi, kɛlɛ anzai kɛɛɠɛ ɠɛni ma: «Wɛlɛ foloi gaayeiɗa, woza lia, à ɲi ʋɛ, foloi lia. À ɲi ʋɛ, è yiiɠaalɛi, lina wa wuzeɠe ga sobuzobui, wo ʋilɛ pelei zu, è li ɗa-laazu.» 10 Anza zinigi la ɠɛni pɔ ga é ʋa ɲi ná, é wuzeɠeni, é li. É zeelini Yeeɓuse ɠakalaʋɛ, nii é ga Zeeluzalɛme, ta soovale felegɔiti ti maaɠiliai, ta anzai nii é la ɠɛni vuluni ga zɔiti kɛʋele.

11 Siɛgi zu ti zeelini la Yeeɓuse, foloi wola liini niina. Botiɠɛ zunu loungoi ɠɛni maliɠii ma: «Ade li, de lati Yeeɓuse nuiti ta-laai tɛi ma, ade ɲi ná.»

12 Maliɠii gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa-o, ade la laazu zii ɠiligiti ta-laazu, ʋɛ Izelayɛle nu la ná, ada ɲiizu Giɓea.» 13 É ɠɛni mɔnɔ ná-botiɠɛ zunu loungoi ma: «Ade li, de maaɓuɠa nuuma adaʋɛti ta ʋa, Giɓea ɓaa Lama, de ɲi ná.» 14 Ti yɛni ziɛzu eyɛsu foloi da, siɛgi zu ti maaɓuɠani la Giɓea ʋa, nii é Ɓɛnzamɛn yooi zu. 15 Ti latini eyɛsu ti zeeli miná, ti ɲi Giɓea. Leevi nui lɛɛni, é lo taa zaamaʋɛ. Nu nɔpɛ ge la ɠɛni suzoni, é ʋa daazuʋɛɛ ná-pɛlɛi wu, ga é ɲi ná.

16 Gaaɓelasu, kɛwola ʋɔlɔi ta ʋaani kpɔkɔi, é zeɠe boti ɠɛɛzuʋɛ kpalagaʋɛ, zunui naa ɠɛni ga Efelayime ɠize yooi zu nui ta, é ɠɛni zeini Giɓea, kɛlɛ náʋɛ nuiti ti ɠɛni ga Ɓɛnzamɛn nuiti. 17 É ɠaazuwuzeɠeni, é wɛɛin ɠa taa zaamaʋɛ. Kɛwolai ɠɛni ma: «Ɗa liizu mini? Ɗa zeɠezu mini?»

18 É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gá zeɠezu Ɓɛteleyɛme Zuda yooi zu, gá liizu Efelayime ɠize yooi ɠaaɓelazuʋɛ, miná ɠa gè zɔlɔɔni ná. Pàaʋɛ, gè zeɠe Ɓɛteleyɛme Zuda yooi zu, nà liizu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-pɛlɛi wu, kɛlɛ nu nɔpɛ ge la ná, nii é yeezeizu bù. 19 Tama, tufai ɠa gi ya soovalegiti kɔnɔ fai zu, ta ɓului ɓalaa, ta dɔɔi, gi ʋɛ ga ànzai ta nà-botiɠɛ nui, gi ɓɛdɛ la ani nɔpɛ ba.»

20 Kɛwolai ɠɛni ma naazu: «Ziilɛigi ɠɛ è ʋɛ! Gè minazeɠea ga è-maavai pɛ, è la ɲia taa zaamaʋɛ.» 21 É ti lɛɛni ná-pɛlɛi wu, é tufai ve soovalegiti zea. Siɛʋeaiti ti ɠɔɠɔiti maagbani, naa ʋolu ti daamii wo, ti ɓɔɔle.

22 Siɛgi zu ti ɠɛni ɠoozunɛɛzu la, taazuʋɛ zunuiti, nu ɲakaiti, ti ʋaani ti ɠaku pɛlɛi ma, ti ɗa daa ziɠa, ti ɗa ɠɛ kɛwola ʋɔlɔi ma, pɛlɛ kɛɛ nui: «Zunui ɠula, nii tɛai è ʋɔ bɛ, gi ɓɛdɛ ɠula la!»

23 Pɛlɛ kɛɛ nui ɠulani, é li ti ʋɔ bɛ, é ɠɛ ti ma: «Ɓa-o, kɛ̀ɛleaiti, à mina faa ɲɔu ɠɛ, nà wo maanɛɛnɛzu, tɔɔzei zunui nii ɠa ga mà wɛɛn, à mina tɔɠɔ ɠoloɠolo faa ɠɛ. 24 Wɛlɛ dòun anzanui ʋa, kpeaai, ta zunui anzai, nà ɠulazu ga naati. À loo naati ma, wo naa ɠɛ nii wo wɔinni wo kɛ. Kɛlɛ à mina tɔɠɔ ɠoloɠolo faa wolai naa ɠɛ ga zunui nii.»

25 Zunui naati ti la ɠɛni woiloni goo ma. Názu ɠa Leevi nui anzai zoni la, é kula eteaʋɛ. Ti ʋuuni ma, ti ʋooʋa ma, é zo kpidii ma eyɛsu sobui, naa ʋolu sobuzobui ti yeeɓe ba. 26 Sobui, anzanui naa ʋaani, é loo zunui naa ná-pɛlɛlaʋɛ, ʋɛ sinigi ɠɛni ná, eyɛsu woza ɠala.

27 Sobui sinigi wuzeɠeni, é pɛlɛi laalao, é ɠula, é ʋa li ná-siɛi ma. Kɛlɛ anzanui naa, é ga anzai nii é la ɠɛni fuluni ga zɔiti kɛʋele, é naa ɠaani laani nu lɛɛzuʋɛ pɛlɛi wu, zeeiti pɛai kpofalagi ma. 28 É ɠɛni ma: «Wuzeɠe, de li!» Kɛlɛ gooɠaaʋote ge la ɠɛni veeni. Sinigi seɠeni, é pɛɛ soovalegi gila kɔma, é ʋilɛ pelei zu, é ɗa li ná-taazu.

29 Seeliai ma ná-pɛlɛi wu, é boɠai zeɠeni, é anzai leʋeleʋe, é kɛ ga ma ɓulukpulu puugɔ maazu felegɔ (12), é teʋeni Izelayɛle yooi zu ná pɛ. 30 Niiti kpein ti naa ɠaani, ti ɠɛni ma: «Nii ɠɛɠala vaa nɔpɛ ge la dɛ ɠɛɛni, nu la dɛ ta ɠaani, kaipa Izelayɛle nuiti ti lɛɛni, ti ɠula Ezipete yooi ʋa, eyɛsu zaaɠaza. À ɠisiɛ su, wo ɓɔɠɔ ɠa, wo deve wo!»

20

Izelayɛle nuiti ti devei wo fai
Ɓɛnzamɛn nuiti daalɔɠɔma

1 Izelayɛle nuiti kpein ti ʋaani, é zo Dan é li Ɓeel-Seeɓa, eyɛsu Galaade yooi zu, bɛbɛi ɠaalɛɛni ba Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala eɠɛ nu ɠila nɔ Misepa. 2 Nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti kpein, ti ga Izelayɛle wolodamaiti, ti ɠɛni GALA ná-nuɓusɛiti ta-maaɓɔgi zu, zunu waaunnaanigɔ (400 000) ɠɛni ná, niiti ti ɠɛni ziɛzu ɠɔɠɔa, boɠa zɔkpɔi ɠɛni ti ya. 3 Ɓɛnzamɛn nuiti ti mɛnini ga Izelayɛle nuiti ti lɛɛni Misepa. Izelayɛle nuiti ti ɠɛni ma: «Ʋelei faa ɲɔi nii ʋaai la, à naa wo lɛɛ gi ma.»

4 Leevi nui nii ti anzai ʋaani, naa ɠɛni ti ma: «Ànzai nii é la ɠɛni vuluni ga zɔiti kɛʋele, gá naa ɠa gi ʋaani Giɓea Ɓɛnzamɛn yooi zu, ga gi ɲi ná. 5 Taaʋeaiti ti laalɛɛni nɔ̀un bu. Kpidii, ti pɛlɛi maalatini, ʋɛ gè ɠɛni ná, ti ɠɛ ti pàa. Ti ʋilɛni ànzai ʋolu, ti yɛ laazu la eyɛsu ti paa. 6 Gè ma ʋoomai zeɠeni, gè teʋeleʋe, gè sei su puu maazu fele (12), gè teʋe Izelayɛle yooi zu ná pɛ. Tɔɔzei ɲamaba vai é ga tɔɠɔ ɠoloɠologi niima zii ɠɛa Izelayɛle yooi zu. 7 Wɛlɛ, Izelayɛle nuiti wo kpein ka, wo ɠaalɛai ba, à unpilɛna, wo faa ɠila deve!»

8 Nuɓusɛi kpein ge wuzeɠeni sɔ gilagi zu, ti ɠɛ ma: «Nu ɠila kpalaa ge la ɠalesu ma ná-seɠe ɠotai wu, nu ɠila kpalaa ge la liizu ná-pɛlɛi wu. 9 Wɛlɛ nii ade kɛɛzu niina ga Giɓea nuiti, ada kpakutoomai ɠɛɛzu, ade kwɛɛ nii da kɛ ga tiye. 10 Izelayɛle wolodai kpein su, ada nu puugɔ zeɠezu nu ungilagi (100) zu, ta nu ungila (100) nu waagilagi (1 000) zu, ta nu waagila (1 000) nu waapuugɔi (10 000) zu, ta liizu ti daamiani gaiziɛ nuɓusɛiti bɛ, naa ɠa a kɛ ta ɠalena ma, ade Giɓea zo, nii é Ɓɛnzamɛn yooi zu, eɠɛʋelei ta-ɲamaba vaa ɲɔi la, ti kɛai Izelayɛle yooi zu.» 11 Zekana Izelayɛle zunuiti kpein ti ɠaalɛɛni ba la taai laalɔɠɔma, eɠɛ zunu ɠila kpe nɔ.

12 Izelayɛle wolodaiti ti zunuiti teʋeni Ɓɛnzamɛn ná-pɛlɛyeɠei ma, ti ɠɛ ma: «Ɲamaba vai, nii ɲɔuɗai, naa ɠɛɛʋɛ ɠale wo zaama? 13 Gaamago nɔ, su mina ɠooza, à nu ɲakaiti fe gi ya, niiti ti Giɓea, gi ti undaaʋili, gi faa ɲɔi ɠula Izelayɛle zaama ɠana!»

Ɓɛnzamɛn nuiti ti la ɠɛni kɛɛni, ti ʋa woilo ti-ɠɛɛleaiti goo ma, Izelayɛle nuiti. 14 Ɓɛnzamɛn nuiti ti zeɠeni ta-laa wolaiti su, ti ɠaalɛ ba Giɓea, ti ʋa li ga kɔɔi Izelayɛle laalɔɠɔma. 15 Ɓɛnzamɛn nuiti gaaluni ma volo ná, ti ɠɛni ga, zunu waaʋuufele maazu lɔzita (26 000), niiti boɠa zɔkpɔi ɠɛni ti ya, Giɓea taaʋeaiti ti la naama ɠaalugi zu, tɔɔzei naati tiegi ɠɛni ga nu undɔfela (700), ti ga kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti. 16 Naama ɠɔɔɠɔ nuiti saama, kɔʋɛ nui ɠɛni ti zaama ga nu undɔfela (700), naati kpein ti ɠɛni zoosu ti kɔtui ʋili ga fɛlɛvɛlɛgi, ti la ʋoola nu undeɠa ɠila kpegi ʋa. 17 Ti Izelayɛle nuiti gaaluni ɓalaa, ti ɠɛni ga nu waaunnaanigɔ (400 000), niiti boɠa zɔkpɔi ti ya, ti ga kɔɔɠɔ nuiti, Ɓɛnzamɛn nuiti ti la naama ɠaalugi zu.

Kɔɔi ɠɔɔ vai
Ɓɛnzamɛn nuiti daalɔɠɔma

18 Izelayɛle nuiti ti wuzeɠeni, ti lɛ Ɓeetɛle, ti GALA gaazaɠa, ti ɠɛ ma: «Gi zaama ɓɛ ɠa a lɛ dɛ mɔunpa, é Ɓɛnzamɛn nuiti sakpe?»

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Zuda nuiti ka ta lɛ ti tɔɔzei.»

19 Geelaalaoni nɔ feya, Izelayɛle nuiti ti wuzeɠe ti ta-ɠɔɔlaɠai ʋu Giɓea ɠobaʋɛ. 20 Ti ɠulani, ti li ga ti kɔɔi ʋɛɛ Ɓɛnzamɛn nuiti ba, ti ɓɔɠɔ zeini su, ti lo Giɓea laawu. 21 Ɓɛnzamɛn nuiti ti ɠulani Giɓea, ti Izelayɛle nui ʋaani kɔɔɠɔzuʋɛ naama volo ná ga nu waaʋuufele maazu fele (22 000). 22 Nuɓusɛiti, Izelayɛle nuiti, ti ɓɔɠɔ iɲɔdɔɔni, ti ɠɛʋele ɓɛtɛni kɔɔɠɔ vai ma mɔnɔ ga niinɛ naama adaʋɛ nɔ, ʋɛ ti ɠɛni ʋuuni ná folo mɔungi. 23 Izelayɛle nuiti ti lɛɛni, ti wɔlɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, eyɛsu kpɔkɔi zeeli. Ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani, ti ɠɛ ma: «Gi maanɛɛʋɛ nɛi gi kɔɔ laalɛ Ɓɛnzamɛn nuiti bu, gi-ɠɛɛleaiti?»

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ti ma: «À li ti laalɔɠɔma.»

24 Poluma zobui, Izelayɛle nuiti ti laalɛɛni Ɓɛnzamɛn nuiti bu ʋolu, ná zeizu velesiɛi. 25 Ná zeizu velesiɛi naa, Ɓɛnzamɛn nuiti ti ɠulani Giɓea, ti ti laaɠomi, ti nu waapuugɔ maazu lɔsaʋa (18 000) ʋaani Izelayɛle ɠɔɔɠɔ nuiti ba, kɔɔɠɔzuʋɛ, ti zoogai boɠa zɔkpɔi ʋilisu.

26 Izelayɛle nuiti kpein, ti ma ʋɛbɛiti ti lɛɛni Ɓeetɛle. Ti yɛni zeini ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, ti ɗa wɔlɔ, ti zugi zo eyɛsu kpɔkɔi, ti gala zalaɠaiti kula, ta ziilɛi zalaɠaiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala. 27 Ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani mɔnɔ. Naama ziɛgi zu, miná ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠɛni ná. 28 Eleazaal ná-doun zunui, Finease, nii é ga Aalɔn ná-dounloin, naa ɠa é ɠɛni botii zu naama ɠonagi. Ti ɠɛ ma: «Gi maanɛɛʋɛ gi li mɔnɔ, gi gi-ɠɛɛleaiti sakpe, Ɓɛnzamɛn mavofodaiti, ɓaa gi looɠo?»

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ti ma: «À li, mazɔlɔɔ lina, nà zobo feezu wo ʋɛ, wo pilɛ sɔlɔɔ ti ma.»

29 Izelayɛle nuiti, ti zunuiti seini dɔɔɠuzu Giɓea maaɠoolii zu. 30 Naa ʋolu, ti liini, ti laalɛ Ɓɛnzamɛn nuiti bu ná foloi zaʋasiɛi. Ti ɓɔɠɔ zeini su kɔɔɠɔ vai ma Giɓea luɠɔ, eɠɛʋelei ma mɔun felegɔi ɠɛni la. 31 Ɓɛnzamɛn nuiti ti ɠulani kɔɔɠɔ vai ma, ti ɓeni ɓɔɠɔ ʋa, ti yeeɓeteʋe taai ʋa. Ti tɔɔzeini ga nuiti paa nuɓusɛiti saama, eɠɛʋelei nɔ ti kɛɛni la mɔungiti su, pelei naati su, nii gilagi lɛɛzu ga Ɓeetɛle ʋele, gilagi ɗa li ga Giɓea ʋele ɓalaɠai zu. Izelayɛle zunui ti paani, é ɠɛni ga nu ʋuusaʋagɔ (30).

32 Ɓɛnzamɛn nuiti ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Ade vɔniga ti ma ga mɔungi nɔ ɠɛʋelei.»

Kɛlɛ Izelayɛle nuiti ti ɠɛni ɠɛɛzu: «Ade ʋela ti ʋa, de ti ɓeteʋe taai ʋa, de li ga tiye pelei zu.»

33 Izelayɛle zunui kpein ge zeɠeni losuʋɛti, ti ɓɔɠɔ ɠɛʋele ɓɛtɛ Ɓaale-Tamaal. Izelayɛle ná-nuiti ti lɔɔɠuni, naati ti zeɠeni Maalee-Geeɓa, ʋɛ ti ɠɛni ná. 34 Kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛ waapuugɔ (10 000), niiti zeelobai woni ga tiye Izelayɛle zaama, naati ti zeelini Giɓea ɠakalaʋɛ. Kɔɔi wola ɓɔini, kɛlɛ Ɓɛnzamɛn nuiti ti la ɠɛni kwɛɛ ga maanɔɠɔi ɠa ʋaazu ti ʋɔ. 35 Ɠɔoɠɔ GALAGI Ɓɛnzamɛn nuiti sakpeni Izelayɛle ʋɛ, naama voloi, Izelayɛle zunu waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ ungila (25 100) paani, ti pɛ ti zoogai kɔɔi ɠɔɔzu ga boɠa zɔkpɔi.

36 Ɓɛnzamɛn nuiti ti kwɛɛni ga Izelayɛle nuiti ti pilɛ sɔlɔɔga ti ma. Izelayɛle zunuiti ti kɛɛni, eɠɛ ta ɠɛ ʋelazu Ɓɛnzamɛn nuiti ba, kɛlɛ ti-ɠigi ɠɛni ta-ɠɔɔɠɔ nuiti ba, niiti ti lɔɔɠuni Giɓea ɠobaʋɛ. 37 Názu ɠa nui naati ti lɔɔɠuni, ti ɠulani la, ti loo Giɓea zu, ti vaza taazuʋɛ, ti nuiti undaaʋili. 38 Ti zolooni ma ta Izelayɛle ɠɔɔɠɔ nui zɔiti, ga ti abui lo, ma luului wuzeɠe taazuʋɛ, é ɗa lɛ geezuʋɛ. 39 Izelayɛle zunuiti ti ɠaaʋoteni ʋolu ti ma, ga kɔɔɠɔi. Ɓɛnzamɛn nuiti ti nu ʋuusaʋagɔ (30) ɠɛɠala ʋaani niina ti ʋa, naa maaʋele ma, ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Ti ʋoluazoga, ti ɗa ʋela ade ʋa, eɠɛʋelei é ɠɛni la kɔɔɠɔ volo mɔungi zu.»

40 Gaamanɔ, duulu wolai tɔɔzeini ga wuzeɠea taazuʋɛ. Ɓɛnzamɛn nuiti ti latini, ti ka ga abuzogi ɠa ta-laai ʋa, ma abuzogi ɗa lɛ geezuʋɛ. 41 Názu ɠa Izelayɛle zunuiti ti ɠaleni ma la Ɓɛnzamɛn nuiti daalɔɠɔma, naati ti wola zuluani. Mazɔlɔɔ ti undaaʋiligi ɠaani, nii é ɠɛni ti luɠɔ. 42 Ti ʋoluaveni Izelayɛle zunuiti ba, ti ɗa li ga teʋebai zu ʋele. Kɛlɛ kɔɔi la ɠɛni ɓudɛni ti maazu, niiti ti zeɠeni taazu ʋelei, naati ti ɠɛni ti ʋaazu, tɔɔzei ti ɠɛni ti yɔɠɔzu. 43 Izelayɛle nuiti ti Ɓɛnzamɛn nuiti maalatini, ti ʋilɛni ti ʋolu, ti ɗa ti ʋaa, ʋɛ kpein ti ɠɛni ɠɛɛzu ti looɠo ná, eyɛsu Giɓea letemaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei. 44 Ti Ɓɛnzamɛn zunu waapuugɔ maazu lɔsaʋa (18 000) ʋaani, ti pɛ ti ga kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti. 45 Niiti ti yɛni vulua, naati ti ɓizɛni, ti li teʋebai zu, Limon fasai ʋɔ pelei, ti nu waadɔɔlugɔ (5 000) ʋaani naati saama pelei zu, ti ʋilɛ ti ʋolu, eyɛsu ti zeeli Gidome, ti nu waafelegɔ (2 000) ʋaa ti ʋa miná.

46 Ɓɛnzamɛn nui liegɔi é zaani, é ɠɛni ga zunu waaʋuufele maazu lɔɔlu (25 000), ti pɛ ti ga kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti. 47 Zunu undɔzita (600), niiti ti ʋoluaveni, ti ʋela ti li teʋebai zu, Limon fasai ʋɔ pelei, naati ti yɛni miná eyɛsu alu naanigɔ. 48 Naa ʋoluma, Izelayɛle nuiti ti ɠaaʋoteni Ɓɛnzamɛn nuiti daalɔɠɔma, ti ɗa zunuiti paa ga boɠa zɔkpɔi taaiti su, ta toganiiti, ta niiti kpein nɔ ti ɠɛni ti ɠaazu luɠɔ. Ti abui loni taaiti kpein ba, ma yooi zu, niiti ti ti ɠaani.

21

Ɓɛnzamɛn mavofodai ʋuu vai su ʋolu

1 Zunuiti ti ɠonani Misepa ga ti la mɔ ti-loun anzanu vea Ɓɛnzamɛn nu ʋɛ ga vulu.

2 Nuɓusɛiti ti ʋaani Ɓeetɛle, ti yɛni zeini ná GALA kakala eyɛsu kpɔkɔi. Ti yɛni zɔngɔzu, ti ɗa wɔlɔ gola, 3 ti ɗa ɠɛ ma: «Leeni vaa zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI, niima vaa ɲɔu zii ɠɛai Izelayɛle? Leeni vaa zu Izelayɛle ʋalagai za ná-bolodai gila ma?»

4 Poluma zobui, nuɓusɛiti kpein ti wuzeɠeni ga sobuzobui, ti zalaɠa ɠulazuʋɛ loni náʋɛ. Ti gala zalaɠaiti kulani ta ziilɛi zalaɠaiti. 5 Naa ʋolu, Izelayɛle nuiti ti ɠɛni ɓɔɠɔ ma: «Izelayɛle wolodai kpein su, ma ɓɛgele ɠa é laade zaama, gaalɛbai zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu?» Mazɔlɔɔ ti konai woni naama nui laalɔɠɔma, nii é la ʋaani Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala Misepa, é woni ga ta naama nui ʋaa.

6 Izelayɛle nuiti ti-ɠɛɛloin Ɓɛnzamɛn ná-fai ma maawɔin ti zoni, ti ɗa ɠɛ ma: «Za, bolodai gila kpeteʋea Izelayɛle ʋa. 7 Leeni ɠa ada kɛ ti ʋɛ, nii a kɛ niiti ti yɛgai vulua, naati ti anza zɔlɔɔ? Tɔɔzei de ɠonani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga de la de-loun anzanuiti ta vea ti ya ga anza.» 8 Ti ɠɛni ma: «Nui ta ɠa ná nɛi ɓaa, Izelayɛle ná-bolodaiti saama, nii é la lɛɛni Misepa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala?» Ti kaani ga Yaɓeese nii é Galaade, naa ná-nu ɠila kpalaa ge la ɠɛni ʋaani kɔɔlaɠai zu, ta maaɓɔgi zu. 9 Ti nuɓusɛiti gaalugai ma, Yaɓeese nii é Galaade, ti la ɠɛni naa ná-nu ɠila kpalaa kaani.

10 Nuɓusɛiti ti kɔɔɠɔ nu waapuugɔ maazu felegɔ (12 000) leʋeni, ti devei ve ti ya, ti ɠɛ ti ma: «À li Galaade yooi zu, wo Yaɓeese laaʋeaiti pɛ paa, anzanuiti pɛ ta doungoiti. 11 Wɛlɛ ʋelei wa kɛ la, à zunuiti kpein suwuɠaaleʋe, ta anzanui kpein niiti ti zunu vaa ɠwɛɛ.» 12 Kɔɔɠɔ nui naati ti anzalopo ɓea unnaanigɔ (400) ɠaani Yaɓeese taaʋeaiti saama, Galaade yooi zu, niiti zunu la ɠɛni dɛ vɔɔɠuni ti ʋa. Ti liini ga tiye, Silo kɔɔlaɠai zu, Kanaan yooi zu.

13 Nuɓusɛiti kpein ti keelaiti teʋeni Ɓɛnzamɛn nuiti ma, niiti ti lɔɔɠuni Limon fasai ma, nii a kɛ ti yɔɠɔzuɓɛtɛ, ziilɛigi ɠɛ ti zaama. 14 Ɓɛnzamɛn nuiti ti ɠaleni ma. Ti anzanuiti feeni ti ya, niiti ti la ɠɛni ti ʋaani Yaɓeese, Galaade yooi zu, kɛlɛ é la ɠɛni kula ɠɛɛni ti ʋa.

15 Ɓɛnzamɛn nuiti maawɔin nuɓusɛiti soni, tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI zeɠe ɲaka wɔɔni Izelayɛle wolodamaiti saama. 16 Bɛbɛi ma ɠundiɠiiti ti ɠɛni ma: «Ada kɛ ɠale, de ʋa anzanu zɔlɔɔ zɔiti bɛ, ti yɛgai vulua, tɔɔzei Ɓɛnzamɛn anzanuiti kpein undaaʋiligɛ?» 17 Ti ɠɛni ma mɔnɔ: «Niiti ti yɛgai vulua Ɓɛnzamɛn nuiti saama, naati ti ta-ʋoganiiti makɛ, naa ɠa a kɛ bolodai ta ɠaa mina ʋala ba Izelayɛle zu. 18 Kɛlɛ ade la zooga de ʋa de-loun anzanui ta ve ti ʋɛ ga anza.» Mazɔlɔɔ Izelayɛle nuiti ti konai woni, ti ɠɛ ma: «Naama nui ɠotoʋɛ, nii a anza ve Ɓɛnzamɛn nui ta ya!» 19 Ti ɠɛni ma: «Wɛlɛ kona-o-kona Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-fɛtii ɠa ɗa ɠula Silo, nii é Ɓeetɛle lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é lo pelei naa ʋa folo ɠulazu ʋelei, nii é zeɠezu Ɓeetɛle é ɗa li Sikɛme, ta Leɓɔna lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ.»

20 Naa ʋolu, ti niima levei veeni Ɓɛnzamɛn nuiti zea, ti ɠɛ ti ma: «À li wo lɔɔɠu ná, leezɛn ɓeleiti su. 21 Siɛgi zu wo Silo anzalopoiti kaazu la, ti ɗa kuai wo, ti ɗa lati, wa ɠula leezɛn ɓelei zu, wo ɠilagilagi ɠa anzalopo ɠila so ɓɔɠɔ ʋɛ ga anza, wo li ga tiye Ɓɛnzamɛn yooi zu. 22 Ni ti-ɠɛɛni, ɓaa ti-ɠɛɛleaiti, ta ʋaana ti ɓaazaɠa gi ʋɔ bɛ, gá ɠɛ ti ma: ‹À gi maawɔinɠa, mazɔlɔɔ gi la anzanu zɔlɔɔni ti ʋɛ kɔɔi zu. Wa laade wo ʋa fe ti ya, ni wa ɠɛni de, wa la ɠɛ ga sɔba nu.› »

23 Zekana Ɓɛnzamɛn zunuiti ti kɛɛni la, ti anzanuiti seɠeni ga ti-liegɔi, é ɠula anzalopoiti saama, niiti ti ɠɛni kuai wosu Silo, naa ʋolu ti li ga tiye. Ti ta-laaiti to ʋolu, ti zei ná, ta-ʋoganiiti saama ti ɠilagilagi pɛ. 24 Naama ziɛgi nɔ zu, Izelayɛle nui zɔiti ti liini ta-wolodaiti su, ta-ʋɛlɛyeɠeiti bu, ti ɠilagilagi ti zei ta-ʋoganii unda.

25 Naama ziɛgi zu, masa ge la ɠɛni Izelayɛle unda. Ɛsɛ ge ɠɛni naa nɔ ɠɛɛzu, nii pagai gaazu.

Lute

1

2

3

4

Lute

Ná-Sɛʋɛi

Lute ná-sɛʋɛi lɔɔzei ʋelei

Ɓɛ ɠa é ga sɛʋɛi nii ɠɛ nui: Nu la kwɛɛ.

Sɛʋɛi nii zu ɓɔɛ ma ungi: GALA ná-zaalai ta ná-gaazumaawɔinɠai ɠa naati kɔnɔ fe, niiti ti ɠigi losu ba.

Sɛʋɛi nii ɠɛ ziɛgi: Kona waagila kona ungila (1 100) siɛgi zu, Yesu Kilista zɔlɔɔ siɛgi yeeluɠɔ.

Lute ná-fai ziɛ ʋelei ɠa de ɠigi loozu tukpɔɠaaleʋe nuiti ta-ziɛgi zu, ti ɠɛai ma Izelayɛle nuɓusɛiti untuɠɔ.

Sɛʋɛi nii ɠɛ ungi ta ɠa ga, é dɛɛ eɠɛʋelei anzanu ɠili ge ʋaani la, é zei GALA ná-nuɓusɛiti saama. Naa maaʋele ma, sɛʋɛi nii ɠaa: Lute ná-wooɠɛɠiladai maaɓakpasu, nii nu ɠa ʋokɔɠɔ ma, é lo sinigi ná-pɛlɛyeɠei ʋa, é ʋɛɛ Izelayɛle ná-GALAGI ʋa. Toɠa naa ɠɛʋelei lɛɛzu, eɠɛʋelei GALA ge Moaɓe nui Lute mɔɛin veeni la, ná-wooɠɛɠiladai vaa zu. Lute ta deemɔɔin Naomi ti maanɔɠɔni mɔungi ti ɠɛni ga maawɔin nuiti, kɛlɛ ti ɠulani naa zu, ti ɠɛ ziilɛigi zu ta undaanɛɛi. Sɛʋɛi nii zu vai zuɠula ʋe ga pagɔ, toɠa lɔɠɔ ʋagɔ wosu, é lo wooɠɛɠiladai ʋa ga nuɓusɛiti zɔɠɔzu nɛɛbɛi maaʋele, ta é ʋilɛ GALA ná-kitogi ʋa é nui zu.

Ɓoaze ɠɛʋele ɓɛtɛni ga é Lute unmɔɔ, tɔɔzei ba: Elimeelɛke nii é ɠɛni ga ná-nu ɓɔɔɓɔgi, zobo ge la ɠɛni bɛ, é ʋa unmɔɔ. Ɓoaze ɠa ga Kilista ma ʋoogi, nii paai naa laazeelizu, nii tɔgi la zooni é ʋa kɛ: É nuiti unmɔɔni.

Lute ná-doun zunui zɔlɔɔ fai ɠa ga sɛʋɛi nii zu vai ma ɓiingi: Doin naa ɠa é ɠɛni ga masagi Davide kɛɛɠɛ wolai, toɠa ga kɛɛɠɛ wolaiti ti ta.

Lute Moaɓe anzanui ɠa Yesu Kilista ɓɔɠɔi mavofodai zaama. (Matiyo 1:5)

1

Elimeelɛke ná-pɛlɛyeɠei
ná-maanɔɠɔ vai

1 Tukpɔɠaaleʋe nuiti ta-ziɛgi zu, pului looni Izelayɛle nuiti ta-yooi zu. Ɓɛteleyɛme laai é Zuda yooi zu, naama zunui ta liini ta anzai ta ná-doun zunu felegɔiti, ga ti lago zei Moaɓe yooi zu. 2 Zunui naa laaseigi ɠɛni ga Elimeelɛke, anzai laaseigi ɠɛni ga Naomi, ta ná-doun zunu felegɔiti daaseigiti ti ɠɛni ga Maalon ta Kiliyon. Ti ɠɛni ga Efelata nuiti, Ɓɛteleyɛme laai zu Zuda yooi zu. Ti zeeliai ma Moaɓe yooi zu, ti zeizuʋɛ ɓɛtɛni ná. 3 Naomi zinigi Elimeelɛke zaani, anzanui ɠila ko yɛni niina ná, ta ná-doun zunu felegɔiti. 4 Ti Moaɓe anzanuiti seini. Gilagi laaseigi ɠɛni ga Wɔɔlepa, felesiɛi laaseigi ɠɛ ga Lute. Ti zeini ná kona puugɔ laawu. 5 Maalon ta Kiliyon ti zaani ɓalaa ti felegɔ pɛ. Naomi yɛni ná, balagai ná-doun felegɔiti ma ta sinigi.

Lute ta Naomi
ti lii vai Ɓɛteleyɛme

6 É yɛni Moaɓe yooi zu, é mɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI undaanɛɛ laa ná-nuɓusɛiti bɛ, é daamianigi vea ti ya. É wuzeɠeni, tɔ-o, ná-doun anzaiti-yo, ga ti zeɠe Moaɓe yooi zu. 7 Ti zeɠeni ti-zeizuʋɛ, ta ná-doun anza felegɔiti, ti ʋilɛ pelei ma, ga ti ɠale ma Zuda yooi zu. 8 Naomi ɠɛni naazu ná-doun anza felegɔiti ma: «À ɠale ma, ɛsɛ ge li dee ná-pɛlɛi wu. Ɠɔoɠɔ GALAGI faaɓɔɠɔ ɠɛ wo ʋɛ, ʋelei wo kɛa la wo-zinigiti bɛ, niiti ti zaai, ta wo kɛa la nà ɓalaa bɛ. 9 Ɠɔoɠɔ GALAGI wo ɠilagilagi zeiʋele ɓɛtɛ zini pɛlɛi wu, wa ɠɛ bu!» É ti nɛɛnɛni. Ti tɔɔzeini ga wɔlɔa. 10 Ti ɠɛni ma: «Ɓa-o, ada liizu ʋɔɔma ɗa-nuɓusɛiti pɔ bɛ.»

11 Naomi ɠɛni ti ma: «À ɠale ma, dòun anzanuiti! Lee vaa zu wa ʋilɛ pòlu? Doun zunua ta kòozu mɔnɔ ɓaa, ta ɠɛ ga wo-zinigiti? 12 À ɠale ma, dòun anzanuiti. À li! Mazɔlɔɔ gòla ʋɔlɔʋɛ na, gè ʋa zei zini bɛ. Anɛɛ ɓalaa nà ɠɛɛzu ma: ‹Kito ka bɛ̀, ga za ɓidii, gè ve zini bɛ ga gè zunu lounɠa zɔlɔɔ,› 13 wa naati maaɓɔun ga ti wɔɔlɔ, wa ɠɛlɛ wo zei vai ʋa zini bɛ naazu ɓaa? Ɓa-o, dòun anzanuiti! Mazɔlɔɔ nà-kpɔlɔi wɔɔlɔʋɛ wɔnɔi ʋa, ta mɔnɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI yeewuzeɠeʋɛ dàalɔɠɔma.»

14 Ti wɔlɔni mɔnɔ. Wɔɔlepa deemɔɔn nɛɛnɛni, ti bali ma, kɛlɛ Lute ɠilini ba. 15 Naomi ɠɛni Lute ma: «Pɛtɛ, è-zeebɔi ɠalega ma ná-nuɓusɛiti pɔ ta ná-galagiti. Ɠale ma, è ʋilɛ è-zeebɔi ʋolu.»

16 Kɛlɛ Lute ɠɛni ma: «Mina ɓɔi dà ga gè zeɠe è ʋolu, ga gè ɠɛlɛ è ʋa! Ʋɛ ɗa li ná, nà li miná, ʋɛ ɗa zei ná, nà zei miná. Ɗa-nuɓusɛiti ta ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti, ɗa-ƓALAGI ɠa ɠɛ ga nà-GALAGI. 17 Ʋɛ ɗa za ná, nà za miná, màaɠulu ná. Ɠɔoɠɔ GALAGI sò ná-ziiɠaawanai pɛ su, ni ani ɠili ka kpèteʋena è ʋa, é ɠula saai ʋolu!» 18 Naomi kaai ma ga wɔinʋɛ ga ti li ʋɔɔma, é zɛni kana niina.

19 Ti felegɔ ti ziɛni ʋɔɔma, eyɛsu ti zeeli Ɓɛteleyɛme. Siɛgi zu ti lɛɛni la Ɓɛteleyɛme, taai kpein ge ɓusɛni ti maaʋele ma, anzanuiti ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Naomi ɠa nɛi ɓaa?» 20 É ɠɛni ti ma-o: «À mina mɔ tòli ga Naomi,* kɛni Mala.† Mazɔlɔɔ Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii eteai ɓaa mà. 21 Dìizuʋɛ, zèei laavega ɠɛni de, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaa ga ze zèaɲakai. Lee vaa zu wa tòli ga Naomi? Tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋoluavega bà, Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii màanɔɠɔa.»

22 Zekana Naomi ta ná-doun anzai Lute, Moaɓe nui, ti ʋaani la, ti zeɠe Moaɓe yooi zu. Ti zeelini Ɓɛteleyɛme, moloi nii daa ga wɔɔlezegi, naa leʋe vai lɔɔzeiɗai nɔ kpein.

2

Lute molo ɠɔpɔgi yɛʋɛ vai
Ɓoaze ná-kpalagaʋɛ

1 Naomi zinigi ná-nui ta ɠɛni ná. É ɠɛni ga zobobɛ nu kpɛtɛai, Elimeelɛke ná-pɛlɛyeɠei wu, daaseigi ɠɛni ga Ɓoaze. 2 Moaɓe nui Lute ɠɛni Naomi ma: «Nà è maanɛɛnɛzu ga è va bu, gè li molo ɠɔpɔ gaiziɛzuʋɛ kpalagaʋɛ, naama nui wosuʋɛ, nii a màawɔinɠa.» É ɠɛni ma: «Li, dòun anzanu.»

3 É liini molo ɠɔpɔ gaiziɛzuʋɛ kpalagi ta zu, molo leʋe nuiti pogi zu. É zolooni nɔ kpein ga kpalagi naa ɠɛni ga Ɓoaze nɔnɔi, nii é ɠɛni ga Elimeelɛke ná-pɛlɛyeɠei wu nui.

4 Ná tago kɛai ma, Ɓoaze ʋaani, é zeɠe Ɓɛteleyɛme, é ɠɛ molo leʋe nuiti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ wo ʋa!» Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo è ʋɛ!»

5 Ɓoaze ɠɛni ná-botiɠɛ zunui ma, nii é ɠɛni wɛlɛzu molo leʋe nuiti ma: «Anzanu loungoi nii ɠa ga ɓɛ ná-doun?» 6 Botiɠɛ zunui é ɠɛni wɛlɛzu molo leʋe nuiti ma, naa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Moaɓe anzanu loungoi ta ʋe, nii ti ʋaai ta Naomi, ti zeɠe Moaɓe yooi zu. 7 É bogɛ mà ga gè va bu, é ɗa molo ɠɔpɔgiti gaiziɛ, molo ɠiliiti zɔɠɔzu, molo leʋe nuiti polu ʋelei, é ɗa ti ɠaalɛ ba. Paa yee ma za sobui, toɠa loni nɔ eyɛsu niizu, é lago looɠogɛ nɔ kotai wu.»

8 Ɓoaze ɠɛni Lute ma: «Woilo, dòun anzanu, mina li molo ɠɔpɔ gaiziɛzu kpala kili su, mina maaɠooza ʋɛ ʋa, yɛ nà-botiɠɛ anzanuiti ba. 9 Wɛlɛ ʋɛ moloi leʋezu ná kpalagi zu, è li ti ʋolu. Gè nà-botiɠɛ zunuiti tɛnɛgɛ ga ti mina vɔɔɠu è ʋa. Siɛgi zu kpɔɔle wɔin è zosu da, ɗa li ziɛ liɠiiti pɔ bɛ, è ɓɔɔle ga nii botiɠɛ zunuiti ta saɠa.» 10 É ʋilɛni ɲiibiɠa zooi ma, é nɔkɔ, é ɠɛ ma: «Gè zaalai zɔlɔɔgɛ ɠale è ɠaazu, ga è ɠɛɛzu mà bɛbɛ, nɛ̀i gè ga wɛɛn anzanui?» 11 Ɓoaze gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ti naa kpein bogɛ mà, nii è kɛa è-leemɔɔn ʋɛ, è-zinigi zaa ʋoluma, ʋelei è zeɠeai la è-ɠɛɛ ta è-leeni ba, ta zooi è zɔlɔɔgai su, ga è ʋa nuɓusɛiti pɔ, niiti è la ɠɛa ti ɠwɛɛ pɔlɔmazu. 12 Ɠɔoɠɔ GALAGI naa ɠɛ è ʋɛ, nii è kɛa. Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI, nii è ʋaa, è lɔɔɠu koʋegi wu, naa è ɠɔnɔkula ga gola.» 13 Lute ɠɛni ma: «Ee, Màliɠii, gè zaalai zɔlɔɔga è ɠaazu! Mazɔlɔɔ è gàanɛɛnɛa, ta è ɓɔɛa pɔ̀, è zìila, nɛ̀i, gè ga ɗa-wotiɠɛ anzanui. Anɛɛ naa ʋe, nɔ̀un, gè la ga ɗa-wotiɠɛ anzanuiti gila kpalaa kɛʋele.»

14 Daamii ziɛgi zu, Ɓoaze ɠɛni ma: «Maaɓuɠa, è daamii wo, ɗa-ɓulu ɓuɠai lɔ guulu daɓai wu.» É zeini molo leʋe nuiti kobaʋɛ. Ɓoaze ani ɠae ɠeegai veeni zea. É miini, é yiɠo, é mɔtai makɛ. 15 Naa ʋolu é wuzeɠeni posuyɛʋɛi ma. Ɓoaze niima levei veeni ná-botiɠɛ zunuiti zea, é ɠɛ ti ma: «À yeezei bu ga é posuyɛʋɛi ɠɛ ɓalaa molo ɠiliiti zɔɠɔzu. À mina kpɔlɔ. 16 Anɛɛ wa ma ɠɔpɔgi tanigaa ɠula ma ɠiliiti ba, ga wo zɛ ná, é zɛʋɛ, wo mina zelilo ma.»

17 É posuyɛʋɛi ɠɛɛni kpalagaʋɛ eyɛsu kpɔkɔi. É naa loɠani, nii é zɛʋɛni. É kilo ʋuusaʋagɔ (30) ɓɔlɔ ɠila daaveni ga molo ɠaamagi nii daa ga wɔɔlezegi. 18 Nii é zɛʋɛni, é naa zeɠeni, é lii la taa zu, é dɛɛni ga deemɔɔn. É ná-daamianigi mɔtai ɓalaa ɠulani, é ti ve zea. 19 Deemɔɔn ɠɛni ma: «Mini ɠa è posuyɛʋɛi ɠɛai ná za? Mini ɠa è botii ɠɛai ná za? Tuya ɠa naa ʋɛ, zɔi é è zɛsɛbogai!» É naa kpein suɠulani deemɔɔn ma, nii kpein é ziɛni su. Naa ʋolu, é ɠɛni ma: «Zunui nii gè botii ɠɛai pɔ bɛ, daa ɠa ga Ɓoaze.» 20 Naomi ɠɛni ná-doun anzai ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo naama nui ʋɛ, tɛigi é maawɔinɠai ɠɛɛzu naati bɛ, ti vulua, ta naati bɛ, niiti ti zaai!» Naomi ɠɛni ma mɔnɔ: «Zunui naa ɠa ga da-nu ɠiteɠite, toɠa ga naati ti ta, niiti ti-losuʋɛ ga ti de unmɔɔ.»

21 Moaɓe nui Lute ta laani ma, é ɠɛ ma: «Kɛɛʋɛ mà ɓalaa: ‹Yɛ nà-botiɠɛ nuiti ba, eyɛsu ti ɓe ga nà-moloi leʋe.› » 22 Naomi ɠɛni ná-doun anzai Lute ma: «Naa ʋagɛ, dòun anzanu, ga è ɠɛ ná-botiɠɛ anzanuiti ba, naa ɠa a kɛ nu mina è ɓɔlɔ kpalagi taɠili su.»

23 Naazu, é yɛni Ɓoaze ná-botiɠɛ anzanuiti ba, é ɗa posuyɛʋɛi ɠɛ, eyɛsu moloi nii daa ga wɔɔlezegi ta moloi nii daa ga ɓeleegi, naati ti leʋe vaiti kpein ti ɓe. Naa pɛ su é ɠɛɛni deemɔɔn ʋɔ bɛ.

3

Lute ná-maanɛɛnɛi

1 Yeeta Lute deemɔɔn Naomi ɠɛni ma: «Dòun anzanu, nà pɔ gè è zeiʋele ɓɛtɛ, naa ɠa a kɛ è ɠɛ undaanɛɛi zu. 2 È kwɛɛni ga Ɓoaze nii è ɠɛa ná-botiɠɛ anzanuiti ba, naa ɠa ga da-nui ta. Tama za kpɔkɔi, toɠa liizu moloi ɠaavɛɛzu, ná-molo loɠazuʋɛ. 3 Maagba, è gulɔ maku nɛɛnɛgi ziɛ ɓɔɠɔ ma, è ɗa-zeɠe ʋagɔiti too, è yei molo loɠazuʋɛ. Mina ɓɔɠɔ lɛɛ la, eyɛsu é ɓe ga daamii wo, é ɓɔɔle. 4 Siɛgi zu é liizu la, é la, ná ʋɛtɛ, ʋɛ é laazu ná. Naa ʋolu maaɓuɠa ba, è seɠei tago wuzeɠe kɔɠɔiti ma, è la. Tɔ ɓɔɠɔgo, toɠa naa wo è ma, nii maanɛai ga è kɛ.» 5 Lute gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà naa kpein kɛ, nii è boga mà.»

6 É yeini molo loɠazuʋɛ, é naa kpein kɛɛni, nii deemɔɔn deveni ma. 7 Ɓoaze laamiini, é ɓɔɔle, koozunɛɛni ziimaʋɛ. É liini, é la molo ɠiliiti poluʋɛ. Lute ʋaani naazu vaavaa, é seɠei zeɠe kɔɠɔiti ma, é la. 8 Kua zaamai, zunui naa wuunni kami, é lati, é ka ga anzanui ta ɠa laani kɔɠɔiti bu. 9 É ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa ga ɗe?» Naa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ʋe, Lute ʋe, ɗa-wotiɠɛ anzanui. Ɓaa màazu, mazɔlɔɔ ʋelei è la ga gi ɓɔɠɔ nu, unmɔɔ fai ma losuʋɛ veeʋɛ è ya nɔ̀un tetema.»

10 É ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo è ʋɛ, dòun anzanu! Faa ɠaaɓelagi nii ɠa ɗa-wooɠɛɠiladai lɛɛzu mɔnɔ, é leʋe ma mɔungi ʋa, mazɔlɔɔ è la nu niinɛiti gaiziɛni, bala nua, ɓaa kpɛtɛ nua. 11 Niizu, dòun anzanu, mina lua ɲɛgɛlɛin. Nà naa kpein kɛ è ʋɛ, nii è bosu, mazɔlɔɔ nuɓusɛ pɛ ge suɠwɛɛ ga ɗa ga anzanu zɔɓelama. 12 Gaamai ʋe ga unmɔɔ fai ma losuʋɛ ɠa zèa, kɛlɛ taɠili ka ná, nii é nɔ̀un tuɠɔ. 13 Ɲi ʋɛ. Lina, ni toɠa pɔ é unmɔɔ fai ma losuʋɛ ɠɛ è ʋɛ, é kɛ. Kɛlɛ ni é la nɛɛni bɛ ga é kɛ è ʋɛ, gè ɠona Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, nɔ̀un, nà kɛ è ʋɛ. Yɛ laani eyɛsu sobu.»

14 É yɛni laani kɔɠɔiti bu eyɛsu sobui. É wuzeɠeni ga kpidiɓidigi, nu la dɛ zooga è ʋa nu maaɓɛɛɠaga ɠa. Mazɔlɔɔ Ɓoaze ɠɛni ma: «Maa la nɛɛni ga nu ʋa suɠwɛɛ ga anzanu lɛɛʋɛ molo loɠazuʋɛ.» 15 É ɠɛni ma: «Ɗa-zeɠe wolai zuvie, è so.» É soni. Naa su lɔzita ɠɔɠɔni moloi zu, é pu su, é daalɛ bu. Naa ʋolu é lɛɛni taa zu.

16 Lute ʋaani deemɔɔn ʋɔ bɛ. Naomi ɠɛni ma: «Ɗa ʋe ɓaa, dòun anzanu?» Lute naa kpein suɠulani, nii zunui naa kɛɛni bɛ. 17 É ɠɛni ma: «É su lɔzita veeʋɛ bɛ̀ moloi zu, é ɠɛ mà: ‹È la lia ga yeaɲaka è-leemɔɔn ʋɔ bɛ.› » 18 Naomi ɠɛni ma: «Yɛ ʋɛ, è yiilɛi, dòun anzanu, eyɛsu è kwɛɛ ʋelei niima vai ʋaazu ɓesu da, mazɔlɔɔ zunui nii la dooɠo nɔpɛ boga ɲɛgɛlɛin, kɛni a niima vai ɠaaɓelana za.»

4

Lute vulu vai Ɓoaze ʋɛ

1 Ɓoaze liini taa ziɠidaʋɛ, é zei ná. Pɛtɛ, zɔi unmɔɔ fai ma losuʋɛ ɠɛni zea, nii Ɓoaze ná-fai woni, naa ʋaani, é ɗa leʋe. Ɓoaze ɠɛni ma: «Ʋaa lɛɛ ʋɛ, zei lɛɛ ʋɛ.» Naa ʋaani, é zei. 2 Ɓoaze nu puugɔ zeɠeni taa ɠɛwolaiti saama, é ɠɛni ti ma: «À zei lɛɛ ʋɛ.» Ti zeini. 3 Naa ʋolu é ɠɛni naama nui ma, nii unmɔɔ fai ma losuʋɛ ɠɛni zea: «È suɠwɛɛni ga Naomi ʋa, é zeɠe Moaɓe yooi zu. Toɠa pɔ é zou ɓuɠai ʋɔdi, nii é ga ade-ɠɛɛloin Elimeelɛke nɔnɔi. 4 Gè ɠisiɛʋɛ ga gè naa wo è ma, ga è geya taa ʋeaiti gaazu, ta nà-nuɓusɛiti ta-ɠɛwolaiti gaazu. Ni ɗa pɔ è unmɔɔ, unmɔɔ. Ni è la unmɔɔsu, dɛɛ ga ze, gè ɠɛ kwɛɛ, mazɔlɔɔ ɗa ɠa mɔunpa ma losuʋɛ è ya. Nà ɠa é zèa ɗɔun è ʋoluma.» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà pɔ gè zooi unmɔɔ.»

5 Ɓoaze ɠɛni ma: «Foloi è zooi ɠeyazu la Naomi ma, ɗa Moaɓe nui Lute ɓalaagi zei naama ziɛgi zu, nii é ga poanzai, nii a kɛ vofoda ɠɛ sinigi ʋa, nii saai, niiti ta ná-poganii zeɠe.» 6 Zɔi unmɔɔ fai ma losuʋɛ ɠɛni zea, naa gooɠaaʋote, é ɠɛ ma: «Ni naa ʋe, gè ɠɛlɛa unmɔɔ tosuʋɛ ʋa, gè mina ʋa nà-poganii ɠoloɠolosu. Unmɔɔ fai ma losuʋɛ zeɠe ga ɗɔnɔ, mazɔlɔɔ gè la zooga gè ʋa unmɔɔ.»

7 Izelayɛle nuiti saama mɔungi, faa nɔpɛ a la ɠɛna ɠilia ba, é lo unmɔɔ faa ʋa, ɓaa anii maavalibo faa ʋa, gilagi ɓena ná-saʋalagi ɠula ɠɔɠɔi ɠa, é fe zɔi ya, naa ɓena ɠɛ ga poogi Izelayɛle nuiti bɛ ga naama vai ɓɛtɛa. 8 Zɔi unmɔɔ fai ma losuʋɛ ɠɛni zea, naa ɠɛni Ɓoaze ma: «Zooi ɠeya ɓɔɠɔ ʋɛ,» é ná-saʋalagi ɠulani ɠɔɠɔa.

9 Ɓoaze ɠɛni naazu kɛwolaiti ta nuɓusɛiti kpein ma: «Wo ɠɛa ga zeeleiti za, ga nii kpein é ɠɛa ga Elimeelɛke nɔnɔ ta Kiliyon, naa ʋɛɛ Maalon ʋa, gè naati pɛ geyaa Naomi ma. 10 Gè Moaɓe nui Lute zeiɗa ɓalaa, é ɠɛ ga ànza, nii é ɠɛni ga Maalon anzai, ga nii saai naa laaseigi mina ɲɛɛlɛ ná-poganii zaama, naa ɠa a kɛ nii saai naa laaseigi yɛ ɠɔ kɛɛɠɛleaiti saama, sɔlɔɔ taa ziɠidaʋɛ. Wo ɠɛa ga ma zeeleiti za.»

11 Nuɓusɛi niiti kpein ti ɠɛni taa ziɠidaʋɛ ta kɛwolaiti, ti ɠɛni ma: «Gá ga naama zeeleiti! Anzanui é lɛɛzu ɗa-ʋɛlɛi wu, Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛ ga Zakɔɓe anzaiti Lasɛle ta Leani kɛʋele, niiti ti felegɔiti ti Izelayɛle ʋɛlɛyeɠei logai! Ɗa ɓɔɠɔi ɓalaa, tuyai ɠɛ è ma Efelata, ta è lɔɠɔ zɔlɔɔ Ɓɛteleyɛme! 12 Vofodai nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feezu è ya ga anzanu loungoi nii maaʋele, é ɗa-ʋɛlɛyeɠei ɠɛ ga Peelɛse ná-pɛlɛyeɠei ɠɛʋele, nii Tamaal sɔlɔɔni Zuda ʋɛ!»

13 Ɓoaze Lute zeɠeni, é kɛ ga anza, é daani ʋolu. Ɠɔoɠɔ GALAGI vaani bu Lute kogi zeɠe, é doun zunu zɔlɔɔ. 14 Anzanuiti ti ɠɛni Naomi ma: «Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii é la vaani bu, è ʋa ʋala za pɛlɛyeɠei makɛ nui ma, GALA ge kɛ daaseigi wɔɔlɔ Izelayɛle nuiti saama faan! 15 Doin nii ɠa è-yɛnvui niinɛ, é è makɛ ɗa ʋɔlɔzaɠana, mazɔlɔɔ è-loun anzai nii è nɛai bɛ, ta fizɔgai è ʋɛ zunu loun lɔfela ʋa, naa ɠa é sɔlɔɔgai.» 16 Naomi doin zeɠeni, é pɛɛ yii la. Tɔ ɠa é kulani su. 17 Anzanuiti ti ɠɛni ga seiɲɔɠɔiti, naati ti ɠɛ ma: «Doun zunu zɔlɔɔga Naomi ʋɛ!» Ti daasei pɛɛni ga Wɔɓɛde. Toɠa é ɠɛni ga Izayi kɛɛɠɛ, é ɠɛ ga Davide kɛɛɠɛwola.

Davide mɛmɛwolaiti

18 Peelɛse mavofodaiti ta ga: Peelɛse Ɠɛselon zɔlɔɔni, 19 Ɠɛselon Lame zɔlɔɔ, Lame Aminadaɓe zɔlɔɔ, 20 Aminadaɓe Naason zɔlɔɔ, Naason Salema zɔlɔɔ, 21 Salema Ɓoaze zɔlɔɔ, Ɓoaze Wɔɓɛde zɔlɔɔ, 22 Wɔɓɛde Izayi zɔlɔɔ, ta Izayi Davide zɔlɔɔ.

* 1:20 Naomi: daaseigi nii poluʋɛ ga «koozunɛɛ anzanui.»

† 1:20 Mala: daaseigi nii poluʋɛ ga «ziiɓɔlɔ anzanui.»

1 Samiyɛle

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

Samiyɛle

Ná-Sɛʋɛ Mɔungi

SAMIYƐLE NÁ-FAI

1

(1:1--7:17)

Ane lii vai GALA sei ʋɛlɛi wu Silo

1 Efelayime zunui ta ɠɛni Lama, Sɔfe ɠoʋii ma, Efelayime ɠize yooi zu. Daaseigi ɠɛni ga Ɛlekana. É ɠɛni ga Yelɔɠame ná-doun zunui, kɛwola ɠɛni ga Tɔɠu ná-doun zunui Eliyu. Tɔɠu naa, kɛɛɠɛ ɠɛni ga Sufe. 2 Anza felegɔ ɠa Ɛlekana seini. Ma mɔungi laa ɠɛni ga Ane, felesiɛi laa ɠɛ ga Penina, dointi ti ɠɛni Penina ʋɛ, kɛlɛ ta la ɠɛni Ane ʋɛ.

3 Kona-o-kona Ɛlekana ɓena zeɠe ná-taazuʋɛ, é li Silo, é nɔkɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wu, Fai-Pɛ-Maliɠii. Eli ná-doun zunu felegɔiti, Ɠɔfeni ta Finease, naati ti ɠɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠula nuiti Silo taazuʋɛ. 4 Zalaɠai ɠula laa ɠilagila, Ɛlekana ʋɛ, é ɓena ma zuai ta ɠaaɠwɛ Penina ta ná-dointi ba. 5 Kɛlɛ Ane nɔnɔi ɓena wɔɔlɔ ga seizu felegɔ, tɔɔzei Ane wola nɛɛni Ɛlekana ʋɛ, anɛɛ ni GALA ge la ɠɛni doun veeni naa ʋɛ. 6 Sinianzai Penina la ɠɛni looɠosu ga gaazu unfe seɠeai, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɠɛni doun veeni bɛ. 7 Kona-o-kona, naa nɔ ɠa ti ɠɛni daawu. Penina ɗa Ane yiiɓɔlɔ, tɛɛ laa ɠilagila Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi wu.

Ti yɛni naazu konagi ta, Ane tɔɔzei ga é ɗa wɔlɔ, é ɗa ɠɛlɛ daami wo fai ʋa. 8 Sinigi Ɛlekana gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Ane, lee vaa zu è wɔlɔzu, è ɗa ɠɛlɛ daamianigi ʋa? Toɠa ɠale, è ɓɔɠɔ maawɔinzu? Nà ɠila gè la vizɔni doun puugɔ ʋa è ʋɛ ɓaa?»

Ane ná-GALA maanɛɛnɛi

9 Ti daamii wogai ma, ti ɓɔɔle Silo, Ane wuzeɠeni, é li zalaɠa ɠulazu ʋelei, zalaɠa ɠula nui Eli ɠɛni zeini ná-kpɔkpɔgi ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi laaʋɛ. 10 Tɔɔzei ziiɓɔlɔa ɠɛni de koozu gola, é Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛni, é ɗa wɔlɔ gola. 11 É minazeɠegi woni, é ɠɛ: «Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Fai-Pɛ-Maliɠii! Ni ɗa nà-kpɔlɔi ʋɛtɛna, è gàazumaawɔinɠa, ni è la yeemani mà, ni ɗa doun zunu veena bɛ̀, nà fe è ʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI, sii ma voloi pɛ su, kpeka la vɔɔɠua nɔundeɠai ta kpɛlɛi ʋa eyɛsu pɛ.»

12 Tɛi Ane lɛbini Ɠɔoɠɔ GALAGI valizu, Eli ɠɛni dakɔlɔgiti ɲiikpi pelei zumɔsu. 13 É ɠɛni naa lakɔlɔgiti kaazu, ti ɗa ɲiikpi, kɛlɛ nu la ɠɛni woo nɔpɛ mɛnisu, mazɔlɔɔ Ane ɠɛni GALA falizu yiimaʋɛ. Eli ɠisiɛni ga dɔɔi ɠa é Ane zogai. 14 Eli ɠɛni Ane ma: «Ɗa ɠulazu niima ɠɛʋelei zu yeelɛ? Li, è ɗa-lɔɔi ɠula ɠaazu ada ɠili pele.»

15 Ane gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa-o, màliɠii, dɔɔ lɛi é ʋa ɠɛ bà, gè la dɔɔ ɓɔleni, ɓaa gaazulati gani nɔpɛ. Kɛlɛ zìi ɠa é ɓɔlɔzu kòozu. Nà ʋɛ ga gè nà-ziiɓɔlɔi lɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI. 16 Mina pɛ̀tɛ ga anzanu ɲakai, ziiɓɔlɔ lateʋegai ɠa é kɛa gè lɛbiga nà-GALA falii zu.»

17 Eli gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ni naa ʋe, li, ziilɛigi ɠɛ è ʋɛ, Izelayɛle ná-GALAGI è wooɠaaʋote, nii è falia ma, é naa ve è ya!»

18 Ane Eli wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɗa-nuɓɔɠɔlai zoo é yɛ bà.» Naa woga ʋoluma Ane ʋɛ, é liini, é daamii wo, gaazuʋɛ zei ga pagɔ. 19 Poluma zobui, kpidiɓidigi, Ɛlekana ta ná-pɛlɛyeɠei pɛ ti liini, ti nɔkɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wu, naa ʋoluma, ti ɠaleni ma, ti li ta-laazu Lama.

Ɛlekana ɓɛdɛni anzai Ane ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ge naa maawɔinɠaani. 20 Ane kogi zeɠeni naama ɠonagi nɔ laawu, é zunu loun zɔlɔɔ, é ɠɛ ma: «Doin nii laa ɠa ga Samiyɛle, mazɔlɔɔ gè faliʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ma.»

Ane ná-doin ɠalivaa vai GALA ma

21 Naa ʋoluma, Ɛlekana ta ná-pɛlɛyeɠei pɛ ti ɠɛni liizu mɔnɔ Silo, ga ti naama zalaɠai ɠula, nii ta ɗa kula kona-o-kona, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta é ná-minazeɠegi laazeeli, nii é kɛɛni. 22 Kɛlɛ Ane la ɠɛni ʋilɛni ti ʋolu naama ziɛi zu, é ɠɛni sinigi ma: «Nà naa maaɓɔunsu, eyɛsu doin laaɠula ɲiimii ʋa, naazu nà lii la niina Silo, gè fe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii a kɛ doin tɛi ge yɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ya, sii ma voloi pɛ su.»

23 Sinigi Ɛlekana ɠɛni ma: «Kɛ eɠɛʋelei è devea la, naa maaɓɔun eyɛsu è doin laaɠula ɲiimii ʋa. Ɠɔoɠɔ GALAGI ge kɛ, nii é minazeɠea la, naa laazeeli.» Ane yɛni ná, é ɗa ɲiimii ve doungoi ya, eyɛsu naa laaɠula ɲiimii ʋa.

24 Doin laaɠulaai ma ɲiimii ʋa, dee Ane seɠeni, é lii la Silo, anɛɛ ni doungoi lɔiɗa ɠɛni de dɛ. É kona saʋagɔ nikɛ zinɛi zeɠeni, é ʋɛɛ ɓulu vukɔi kilo ʋuusaʋagɔ (30) ʋa, ta kɔlɔ woole ɠila daavegai ga dɔɔi. 25 Ti nikɛi ʋaani, ti kula ga zalaɠai, naa ʋoluma, ti liini ga doungoi Eli ʋɔ. 26 Ane ɠɛni ma: «Ee, màliɠii, è-ɠi ka naa zu nɛi ɓaa, ga anzanui ta ʋaani, é ɗa Ɠɔoɠɔ GALAGI vali è ɠobaʋɛ? GALA ka kàazu, eɠɛʋelei è vulua la ga ɠite, gaamazu nà ɠɛni de. 27 Wɛlɛ, doin nii ɠa gè ɠɛni falizu GALA ma. Tama Ɠɔoɠɔ GALAGI fea zèa. 28 Nà ɓalaagi, nà pɔ ga gè kaliva Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, toɠa ga nɔnɔ sii ma voloi pɛ su.» Ti nɔkɔni ná Ɠɔoɠɔ GALAGI wu.

2

Ane ná-mama guyei

1 Ane GALA falini ɠani:

«Zìi laavegɛ ga koozunɛɛi, Ɠɔoɠɔ GALAGI zaalai zu.

Gè unbuzeɠei zɔlɔɔga Ɠɔoɠɔ GALAGI zaalai zu,

nà zoo niina gè ɓɔɛ, gè sìli nuiti gooɠaaʋote,

kòozunɛɛʋɛ, tɔɔzei GALA ge ɓɔga bà.

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛɠala la ná, tɔ ɠila kpe ka ɲadegai.

È ɠula tɔun polu, gala kili ge la ná,

gala kili ge la ná, é ʋa ɠɛ ga fasai, ga gɔnɔ ma ƓALAGI ɠɛʋele.

3 À wa-waso kpɔɛiti kpelana mu pele zu,

ta poomu gooiti ti ɠɛa ɠulazu wo-laaʋɛti.

Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ga GALAGI, nii é fai pɛ kwɛɛ,

toɠa é nuɓusɛiti ta-ɠɛɛwotiiti buɲɛgi ɠɔɠɔsu.

4 Kɔɔɠuluɓa wolaiti ta-ɠilɛgiti ti ɠaleɠalea,

kɛlɛ zɛbɛsulala nuiti ti zɛbɛi zɔlɔɔga.

5 Zɔiti ti yiɠoa ɠɛa de, naati ta laamiani gaiziɛzu.

Kɛlɛ niiti mu pului ɠɛa ti ma, ti la mɔ ɓɛdɛni ga ti boti ɠɛ pɛ, ti ʋa ɠɔnɔ sɔlɔɔ.

Doun zɔlɔɔtala anzanui doun lɔfela zɔlɔɔga, zɔi ma doin ɠɛa mɔinni zea, naa maaloga.

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa a ɗa paai wo, é lati, é zɛnvui ve,

tɔ ɠa a ɗa nui yɛnvui yei gɔvɛalaazu,

tɔ nɔ ɠa ɓalaa a ɗa nui yɛnvui ɠula gɔvɛalaazu.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe ka a ɗa baladai ve,

é kpɛtɛi ɓalaa fe.

Tɔ ɠa a ɗa nui maayei,

kɛlɛ toɠa ɗa nui unbuzeɠe ɓalaa.

8 Toɠa ɗa bala nui wuzeɠe, é kula fufiligi zu,

é zeaɲaka nui wuzeɠe, é kula kpoɠagi zu,

é seizu ve ti ya, seizumaanɛɛgiti saama,

é unfema losuʋɛ ve ti ya.

Zooi ma ɓɛdɛgiti, ta ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ,

tiya ɠa é eteai zeini ti ma.

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɗa ɓaa ná-wooɠɛɠila nuiti maazu, ti-ziɛzuʋɛ pɛ.

Kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti undaa ɠa ʋili kpidii zu,

mazɔlɔɔ nu nɔpɛ ge la vɔniga faa ma, ga tɔ ɓɔɠɔi zɛbɛi.

10 Zɔiti ti wuzeɠezu Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma,

ti kpein ti zu ɠa ɠoloɠolo.

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yɛsu geeɠɔlɔgi zu, é ɓain ga tiye, eɠɛ geeɓadɛ lugi.

Toɠa eteai lukpɔɠaaleʋe, é zeeli zou ɓela ga naa pɛ.

Toɠa zobogi ve ná-masagi ya,

nii é gulɔi ziaai ma, é ta ʋɛɛ sɛbɛi ʋa.»

11 Naa pɛ poluma, Ɛlekana ɠaleni ma, ná-taazu Lama, kɛlɛ zunu loungoi Samiyɛle yɛni Silo, é ɗa botii ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, zalaɠa ɠula nui Eli ɠobaʋɛ.

Eli ná-dointi ta-vai

12 Eli ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga nu ɲakaiti, ti la ɠɛni unfesu Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. 13 Wɛlɛ, ti ziɛ ʋelei ɠɛni ga nii, nii ti ɠɛni kɛɛzu ga bɛbɛi: nu nɔpɛ é ʋaazu ga zalaɠai kula vai ma, zalaɠa ɠula nui ná-botiɠɛ nui ɠɛni liizu, naama nui ʋɔ bɛ, siɛgi zu zalaɠa zuai ɠɛɛzu la abui ɠa, é ɗa ɠili, a ɠɛna lia sua zɔɔ mitɛ wolai ɠa zea, nii ɲiigai ga ga saʋagɔ. 14 É ɓena mitɛ wolai lɔ aniɲakai zu, nii é ga diɠii, ɓaa pɔlɔ liɠii, ni naa laade kokoi, nii nɔpɛ mitɛi naa a lɔɔna ba, naa ɠa é ga zalaɠa ɠula nui nɔnɔi. Naa ɠa ti ɠɛni kɛɛzu ga Izelayɛle nuiti kpein, niiti ti ɠɛni ʋaazu Silo zalaɠa ɠula vai ma. 15 Yeeta ɓena ɠɛle ɠite, ti ʋa ɠɛ ti zalaɠa zuai ma wulɔiti gala, zalaɠa ɠula nui ná-botiɠɛ nui ɓena ʋa, naama nui ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Zalaɠa ɠula nui ná-mɔ suai ve, mazɔlɔɔ é la ʋaazu giliai ta zosu, ma undui nɔ ɠa é pɔ.»

16 Ni zunui nii ti ná-zalaɠai ɠulazu, naa a ɠɛna ma: «Zɛna dɛ, gi ɓe ga ma wulɔi ɠala, ɗa ʋa niina, nii nɔpɛ è pɔ, è naa zeɠe,» zalaɠa ɠula nui ná-botiɠɛ nui ɓena ɠɛ ma: «Ɓa, kɛni è fe niizu, è la na kɛɛni, nà ta zeɠe ga zeeɠaaɓaai.»

17 Niima zunu loungoiti sɔgi wola ɲɔuni, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, tɔɔzei vebɛanii niiti nuiti ti ɠɛni feezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, zunu loungoi niiti ti ɠɛni naa ɠɛɛzu ga fuun gani.

18 Kɛlɛ doungoi Samiyɛle ɠɛni ná-botii ɠɛɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, kɔba zeɠei ɠɛni ga zalaɠa ɠula zeɠei.

Samiyɛle ta sɔlɔɔ nuiti

19 Kona kula laa ɠilagila, Samiyɛle dee ɓena seɠe maavɔnigi ɓɛtɛ bɛ, ta la ɠɛna lia ta sinigi Silo, zalaɠa ɠula vai ma, é ɠɛni liizu ga naama zeɠei ná-doin ʋɔ. 20 Eli tuya looni Ɛlekana ta anzai ʋɛ, é ɠɛ ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI va bu ga é doun ɠiligaa zɔlɔɔ è-anzai nii ʋa, niiti ta ɠɛ ga Samiyɛle ʋotogi, nii é fea Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.» Naa ʋoluma, ti ɠaleni ma ta-laazu. 21 Ɠɔoɠɔ GALAGI Ane maawɔinɠaani, polu ɠɛ ga Ane zunu loun saʋagɔ, ta anzanu loun felegɔ ɠiligaa zɔlɔɔni ʋolu. Naama ziɛgi zu Samiyɛle ɠɛni ba, é ɗa wɔɔlɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.

Eli ta ná-dointi

22 Eli ʋɔlɔzaɠani niina ga gola. É ná-doun zunuiti siɛ ʋelei ma woo mɛnini, é ʋilɛ Izelayɛle nuiti ba, é mɛnini ga ná-doun zunuiti ta vɔlɔ laazu ga anzanuiti, niiti ti ɠaalɛɛzu ba GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. 23 Eli ɠɛni ná-doun zunuiti ma: «Leeni ɠa gè mɛnisu, é ʋilɛ wo ʋa? Ɛsɛ pɛ ka wo-lɔɠɔ ɲɔi wosu, tɔɔzei wo ziɛ ʋelei la ʋani. Leeni vaa zu wo naa ɠɛɛzu? 24 Dòun zunuiti, à yeeɠula naazu, nii gè mɛnisu é ʋilɛ wo ʋa, naa la ʋani. Wa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti diizu tɔ koloɠologiti ma. 25 Ni nui ta a koto ɠɛɛna bɔɔla nuɓusɛi ta laalɔɠɔma, GALA ka é ga tukpɔɠaaleʋe nui naazu, kɛlɛ zɔi é kotoi ɠɛɛzu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi laalɔɠɔma, ɓɛ ɠa a naama nui maavaawo?» Eli nii kpein boni, kɛlɛ ná-doun zunuiti ti la ɠɛni kɛɛni, ti ʋa ti-ɠɛɛ wooi zo, tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI deveni niina ga ti za.

26 Samiyɛle ma zunu loungoi ɠɛni wɔɔlɔzu, é ɗa GALA ta nuɓusɛiti ziilaa.

Nimizai é zeini
Eli ná-pɛlɛyeɠei ma

27 Yeeta GALA goo wo nui ta ʋaani, é ɠɛ Eli ma: «Woilo niima nii GALA ge bosu è ma: ‹È suɠwɛɛ kala, ga è-mɛmɛwolani kɛai ma Ezipete yooi zu, Falaɠɔn ná-pɛlɛi wu ga duɔiti, gè ɓɔɠɔ lɛɛni ga tiye, tiya-o, ta-ʋɛlɛyeɠeiti-yo. 28 Izelayɛle ʋɛlɛyeɠei kpein saama, è-mɛmɛwola Aalɔn ɠa gè yiimazeɠeni la, ga é ɠɛ ga nà-zalaɠa ɠula nui. É ɗa lo nà-zalaɠa ɠulazuʋɛ, é ɗa nà-zalaɠaiti daazeeli mà, é ɗa ani maku nɛɛnɛgiti gala bɛ̀, ta é ɗa gàazaɠa. Gè ti-laamiizu veeni, tɔ-o, mavofodai-o, zalaɠa zuaiti ba, niiti Izelayɛle nuiti ti ʋaazu la. 29 Toɠa ɠale mu, wo bɛlɛ ɠulazu nà-zalaɠaiti ta nà-vebɛaniiti ba, nii gè ma levei veai, ga é ɗa ɠɛ nà-pɛlɛi wu? Lee vaa zu è è-loun zunuiti fizɔsu bà? Wo ɗa ɓɔɠɔ ɠɔnɔkula ga zalaɠa zuai ʋasuʋɛti, niiti nà-nuɓusɛiti, Izelayɛle nuiti, ti ʋaazu la pɔ̀?

30 « ‹Naa ɠa é ba, tɛi é ɠɛa ɠana, nɛ̀i gè ga Izelayɛle ná-GALAGI, gòoi ɠa é ga nii: Gè minazeɠeni è ʋɛ, ɗa-o, ɗa-ʋɛlɛyeɠei-yo, ta è-mɛmɛwolani tɔnɔ ma ʋɛlɛyeɠei ɓalaa, ga wa ɠa wo ga nà-botiɠɛ nuiti yeenɔpɛ eyɛsu ɠɔ. Kɛlɛ, nɔ̀un nà, Ɠɔɔɠɔ GALAGI, nà bosu è ma ga minazeɠegi naa li poun. Mazɔlɔɔ nà ɗa ɠaazu unfegi ve naati bɛ, niiti ti dɛ̀bizu, kɛlɛ niiti ti bɛ̀lɛlalazu, unfegi ɠa ɗa yei ga tiye. 31 Su la ɠooza, nà ʋaazu ɗa-ʋɛlɛyeɠei, ta è-mɛmɛwola nɔnɔ ma ʋɛlɛyeɠei zuvikɛi ɠulazu ti ya, naa ɠa a kɛ, nu ʋɔlɔzaɠa nɔpɛ ge mina mɔ ɠɛ ɗa-ʋɛlɛyeɠei wu. 32 Ɗa wɛlɛ, è è zili nui ɠa, é ɗa ɠaaɓa sèi ʋɛlɛi ma. Fai pɛ ka ɠɛ ga pagɔ Izelayɛle ʋɛlɛyeɠe ʋɛ, naama ziɛgi zu nu la mɔ kɛwola ʋɔlɔ nɔpɛ kaa, ɗa-ʋɛlɛi wu. 33 Naa pɛ ge ɠɛɛ ʋa, nà ʋaazu è-mavofodai gila makɛsu, nà-zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠobaʋɛ, nii a kɛ é ɗa nimiza ɓɔɠɔ ma, ga toloi ta kiteʋei. Názu ma, ɗa-ʋɛlɛyeɠei wu nui mɔtaiti kpein ta za, ti-ma niinɛlai zu.

34 « ‹Nii é ʋaazu ɠɛɛzu ga è-loun felegɔiti, Ɠɔfeni, ta Finease, naa ɠa é ɠɛɛzu ga poogi è ʋɛ, ga nii gè bosu gaamai ʋe, tɔɔzei, ti felegɔ pɛ ta zaazu folo ɠila kpe. 35 Naa ʋoluma, nà yiimazeɠe ga zalaɠa ɠula nu ɓɔɠɔ ʋɛ, gè sei, nii a ɠɛ ga lada nu, toɠa ziɛ ga nà-kisiɛiti, ta zìimai vaiti. Nà mavofodai ɓɛtɛ ba, nii a yɛ ná ɠɔ, é ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui, masagi ɠoba, nii gè yiimazeɠezu la, gè gulɔi ziɛ ma. 36 Zɔi a yɛ vulua è-mavofodai zu, naa ɠa ʋa zalaɠa ɠula nui naa ʋɔ bɛ, é ʋilɛ ɲiibiɠa kakala, nii a kɛ é ʋa wali ɠilagi zɔlɔɔ, ɓaa ɓulu ɓuɠa ɠila ko. Toɠa zalaɠa ɠula nui naa maanɛɛnɛ, é ɠɛ ma: Soma, è boti ve zèa, zalaɠa ɠulazuʋɛ, nii a kɛ gè ɓulu ɓuɠa go zɔlɔɔ ga kɔnɔgi.› »

3

Samiyɛle loli fai GALA bɛ

1 Zunu loungoi Samiyɛle ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botii ɠɛɛzu, Eli ɠobaʋɛ. Naama ziɛgi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɠɛni ɓɔɛni nuiti pɔ, valafala, ti la mɔ ɠɛni ná-kulakɛlɛma vaiti sɔlɔɔsu valafala.

2 É ɠɛni ga kpidii ta, zalaɠa ɠula nui Eli ɠɛni laani daazuʋɛ, naama ziɛgi zu Eli ɠaazuʋɛti maaɓidini niina. É la mɔ ɠɛni wozaɠaazu fɔɔn. 3 Samiyɛle ɓalaa ɠɛni GALA sei ʋɛlɛi wu, é ɠɛni laani minazeɠe kesui ɠobaʋɛ, naazu GALA ná-fitinai ɗa zo dɛ. 4 Naama ziɛgi zu, Ɠɔoɠɔ GALAGI Samiyɛle lolini, Samiyɛle ɠɛ ma: «Nà ɠaa!»

5 Samiyɛle ɓizɛni, é li Eli ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Nà ɠaa, mazɔlɔɔ è tòligɛ.»

Eli gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè la toli boni, ɠale ma, è li, è la.» Samiyɛle liini, é la ʋolu.

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI Samiyɛle lolini ʋolu. Samiyɛle wuzeɠeni, é li Eli ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Nà ɠaa, mazɔlɔɔ è tòligɛ.»

Eli gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Dòun zunu! Gè la toli boni, li, è la.»

7 Samiyɛle ma ge la ɠɛni dɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠwɛɛ, tɔɔzei kaipa naa la ɠɛni dɛ ɓɔɛni tɔ ɓɔɠɔi ʋɔ.

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI Samiyɛle lolini ʋolu, ná zeizu zaʋasiɛi. Samiyɛle ɠaleni ma Eli ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Nà ɠaa, mazɔlɔɔ è tòligɛ.»

Eli gaaɠaani niina ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é doungoi lolisu. 9 Eli ɠɛni Samiyɛle ma naazu: «Liina, è la, ni ɗa toli kili mɛnina, ɗa ɠɛ ma: ‹Ɓɔɛna, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-wotiɠɛ nui woilogɛ.› » Samiyɛle liini, é la daazuʋɛ.

10 Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaani, é lo kobaʋɛ, é toli ga ma mɔungiti kɛʋele, é ɠɛ ma: «Samiyɛle! Samiyɛle!»

Samiyɛle gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓɔɛna, mazɔlɔɔ nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui gòilogɛ.»

11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Samiyɛle ma: «Nà ʋaazu faa laazu Izelayɛle nuɓusɛiti ma, nu-o-nu a ma wooi mɛnina, daa ɠa vɔ. 12 Naama voloi, maanɔɠɔi nii kpein gè deveai Eli ta ná-pɛlɛyeɠei ʋɛ, nà ti pɛ daazeeli, gè la gila kpalaa zɛga ʋoluzu. 13 Gè dɛɛʋɛ la ga, nà ná-pɛlɛyeɠei ʋeelalazu eyɛsu ɠɔ, mazɔlɔɔ é ɠɛa suɠwɛɛ ga ná-dointi ta bɛ̀lɛlalazu, kɛlɛ é la kɛɛni, é ʋa naati maaɠolo. 14 Naa ɠa é ba, gè ɠona Eli ná-pɛlɛyeɠei ʋɛ, gè ɠɛ ma: ‹Zalaɠai ɓaa vebɛaniiti ti la zooga ti ʋa Eli ná-pɛlɛyeɠei ná-kotoi gba eyɛsu pɛ.› »

15 Samiyɛle yɛni laani eyɛsu geelaalao. Naa ʋoluma, é wuzeɠeni, é GALA sei ʋɛlɛi ma ʋɛlɛlaʋɛti daalao. Kɛlɛ nii GALA ge boni ma, é ɠɛni luazu ga é ʋa naa wo Eli ma. 16 Kɛlɛ Eli tolini, é ɠɛ ma: «Samiyɛle, dòun zunui!»

Doungoi gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ɠaa.»

17 Eli ɠɛ ma: «Lee ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai è ma? Mina tanɔpɛ dɔɔɠu bà. GALA ka è zo ná-ziiɠaawanai pɛ su, ni ɗa gila kpalaa dɔɔɠuna bà!» 18 Samiyɛle daani ma kpɛ, é ti pɛ daazeeli ma, é la ɠɛni tanɔpɛ dɔɔɠuni Eli ʋa. Eli ɠɛni ma: «Tɔ ɠa é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, é naa ɠɛ, nii pagai gaazu.»

19 Samiyɛle ɠɛni wɔɔlɔzu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ba yeenɔpɛ, wooi ɠilagilagi kpein é ɠɛni bosu, Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu, ti pɛ daa ɠɛni zeelizu. 20 Naa ɠa é kɛɛni, Izelayɛle kpein, é lɔɔzei Dan, é zeeli Ɓeel-Seeɓa, ti pɛ ti kwɛɛni, ga Samiyɛle ɠa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-keelai. 21 Ɠɔoɠɔ GALAGI la ɠɛni ɓeni ɠula vai ʋa kɛlɛma Silo, mazɔlɔɔ miná ɠa é ɠɛni ɓɔɠɔ lɛɛzu ná ga Samiyɛle, é ɗa daawooi lɛɛ la.

4

1 Samiyɛle ɠɛni naama wooi laazeelizu Izelayɛle pɛ ma, nii é ɠɛni sɔlɔɔsu Ɠɔoɠɔ GALAGI ya.

Minazeɠe kesui zeɠe vai
Filiseti nuiti bɛ

Izelayɛle nuiti ti ɠulani ga ti Filiseti nuiti daaɠomi ga kɔɔi, Izelayɛle ná-kɔɔʋɛbɛi ʋuuni Eɓɛn-Ezɛɛl. Filiseti nuiti ti tɔnɔi ʋu Afɛke taazuʋɛ. 2 Filiseti nuiti ti lopele ɓɛtɛni kɔɔɠɔ vai ma, ti kɔɔi lɔɔzeini ta Izelayɛle nuiti. Kɔɔi ɓɔini ga gola, Filiseti nuiti ti zeelini Izelayɛle nuiti ma, ti nu waanaanigɔ (4 000) ɠɛɠala ʋaani ti zaama, kɔɔɠɔzuʋɛ. 3 Zɔiti ti ʋelani, naati ti ɠalegai ma ma kɔɔlaɠai zu, Izelayɛle lotuɠɔiti ti ɠɛni ɓɔɠɔ ɠaazaɠasu ga: «Lee vaa zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ade yɛgana Filiseti nuiti ti ɗa vɔni ade ma?» Ti ɠɛni ɓɔɠɔ ma: «Ade li Silo, ade ʋa ga GALA ná-minazeɠe kesui. Naa a ɠɛna ade zaama, toɠa ade ɠizo ade zili nuiti zeei ma.»

4 Ti numaa leʋeni Silo, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠalama, Fai-Pɛ-Maliɠii, nii é zeini seeluɓɛinti unda. Zalaɠa ɠula nui Eli ná-doun zunu felegɔiti Ɠɔfeni ta Finease ti yɛni minazeɠe kesui ʋolu, ti ʋa.

5 Ti zeeliai ma ga minazeɠe kesui kɔɔlaɠai zu, Izelayɛle ɠɔɔʋɛbɛi wooɠulani ga koozunɛɛi, eyɛsu zooi ɓali ti wu, ʋɛ ti ɠɛni ná. 6 Filiseti nuiti ti zɔngɔ wooi naa mɛnigai ma, ti ɠɛni ɓɔɠɔ ɠaazaɠasu, ti ɗa ɠɛ ma: «Kpee wolai nii ʋoluʋɛ ɠa ga leeni, Eɓulu nuiti ta-ɠɔɔlaɠai zu?» Ti mɛnini ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠa ti ʋaai la Izelayɛle ná-kɔɔlaɠai zu. 7 Ti wola luani, ti ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Ade maanɔɠɔa, tɔɔzei GALA ge ʋa Eɓulu nuiti ta-ɠɔɔlaɠai zu, é la ɠɛa ɠana pɔlɔma. 8 Ade maanɔɠɔa-o! Ɓɛ ɠa a ade ɠula zɛbɛsu ɠalagi niiti zea? Galagi tɛiti ka ti maanɔɠɔi ma zii mɔinmɔin seini Ezipete nuiti ma, teʋebai zu. 9 À zasulo! Filiseti nuiti, wo ɠɛ ga zunu ɓɔɠɔɓɔɠɔ! Wo mina ʋa lɔɔzu duɔlai zu, Eɓulu nuiti zea, eɠɛʋelei ti ɠɛa la wo ya duɔlai zu, naa ɠa é ba, à zunuyai ɠɛna, wo kɔɔi ɠɔ.»

10 Filiseti nuiti ti kɔɔi lɔɔzeini, ti vɔnini Izelayɛle ma, ɛsɛ pɛ ge ɗa ɓizɛ ga lɔɔɠua ná-seɠe ɠotai wu. Ti vɔnini Izelayɛle ma ga gola, nu waaʋuusaʋagɔ (30 000) ɠa é zaani Izelayɛle ʋa. 11 Filiseti nuiti ti GALA ná-minazeɠe kesui zeɠeni, Eli ná-doun zunu felegɔiti ma, Ɠɔfeni ta Finease, naati ti za kɔɔi zu.

Eli ta ná-doun anzai ti zaa vai

12 Naama volo ɠilagi nɔ, zunu ɠila ge ɓizɛni, é ɠula kɔɔlaɠai zu, é ɠɛni ga Ɓɛnzamɛn mavofodai zu nui ta, é ʋaani Silo, ná-seɠeiti baliʋaliai ga, fufiligi nɔungi pɛ unma, ziiɓɔlɔi maaʋele ma. 13 Tɛai ma taazuʋɛ, Eli ɠɛni zeini ná-kpɔkpɔgi ɠa, pele ɠobaʋɛ, é ɗa maaɓɔungi wo, tɔɔzei zii ɠɛni zoolɛzu ga GALA ná-minazeɠe kesui ma vai. Zunui tɛi paai ma, é nuuma wooi wo taazuʋɛ, nuɓusɛiti pɛ ti kpeei ɠulani bu.

14 Eli naama ɓeei mɛnigai ma, é gaazaɠagi woni, ga: «Lee ma ɓee ɠa é loozu?»

Zunui tɛi ge ʋaani, ga é naama vai laazeeli Eli ma. 15 Naama ziɛgi zu, Eli zii ma voloi ɠɛni ga kona ʋuutaaʋuu maazu lɔsaʋa (98), gaazuɠoleni niina. 16 Zunui ɠɛni Eli ma: «Pèlaʋɛ, gè zeɠe kɔɔɠɔzuʋɛ za nɔ.»

Eli ɠɛni ma: «Leeni ɠa kɛai, dòun zunu?»

17 Keelai gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Izelayɛle ɓizaa Filiseti nuiti ba, gi looʋɛ bu ga gola. È-loun zunu felegɔiti saaʋɛ vɔlɔ kɔɔi zu, Ɠɔfeni ta Finease. GALA ná-minazeɠe kesui ɓalaagi zeɠeʋɛ Filiseti nuiti bɛ.» 18 Siɛgi zu keelai ɓɔɛni la, é ʋilɛ minazeɠe kesui ʋa, Eli ɠulani ná-kpɔkpɔgi ɠa, é ɓudɛ ɓɔɠɔ maazu, é loo kpogi ɠobaʋɛ, kpoɓoi woloni, é za. Mazɔlɔɔ, Eli ʋɔlɔzaɠani niina, é wuini ɓɔɠɔ ma ɓalaa. Eli Izelayɛle lukpɔɠaaleʋeni kona ʋuunaanigɔ (40) laawu.

19 Ná-doin, Finease anzai ɠogi ɠaawɔɔni niina. É mɛnigai ma, ga ti GALA ná-minazeɠe kesui zeɠeʋɛ, naa ʋoluma, kɛɛmɔɔin ta sinigi ti zaa, anzanui nii zeini ɠɔɠɔʋolu, é doin zɔlɔɔ, tɔɔzei koozu wanai soni gaamanɔ. 20 Tɛi é ɠɛnina zaazu, anzanui niiti ti ɠɛni koba, naati ti ɠɛni ma: «Mina lua, mazɔlɔɔ è zunu loun zɔlɔɔga.» Kɛlɛ é la vɔlɔ ɠɛni woiloni naa ma, é ʋa ta zeɠe ba ti ʋɛ. 21 É doin laasei pɛɛni ga I-Kaɓɔde (nii poluʋɛ ga «lɛbiya la mɔ ná»). Mazɔlɔɔ é ɠɛni ma: «GALA ná-lɛbiyai zeɠea Izelayɛle ʋa.» Kɛai ma naa wosu, é ɠisiɛni, é ʋilɛ GALA ná-minazeɠe kesui ʋa, nii Filiseti nuiti ti seɠeni, ta kɛɛmɔɔin ta sinigi ti zaa vai. 22 É wooɠulani, é ɠɛ ma: «Ungo, lɛbiyai ɠula Izelayɛle ʋa, mazɔlɔɔ Izelayɛle zili nuiti ti lia ga GALA ná-minazeɠe kesui.»

5

Minazeɠe kesui vai
Filiseti nuiti pɔ bɛ

1 Filiseti nuiti ti GALA ná-minazeɠe kesui zeɠeni Eɓɛn-Ezɛɛl, ti lii la Asedɔde taazuʋɛ. 2 Ti tɛɛni ta-ɠalagi Dagon ná-pɛlɛi wu, ti da maaniini saɠai naa ɠobaʋɛ. 3 Asedɔde nuiti ti wuzeɠeni sobuzobui, ti ka ga Dagon ɠa laani daaʋɛai zooi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠakalaʋɛ. Ti buzeɠeni, ti to tosuʋɛ. 4 Poluma zobui mɔnɔ, ti wuzeɠeni kpidiɓidigi, ti ka ga Dagon ɠa laani daaʋɛai mɔnɔ zooi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠakalaʋɛ, nɔungi ta zee felegɔiti teʋeai ba, ti vazagai kpofalagi maazu, kpusɛi nɔ ɠa é yɛni ná niina. 5 Naa ɠa é kɛa, Dagon ná-zalaɠa ɠula nuiti, ta niiti kpein ti lɛɛzu Dagon ná-pɛlɛi wu Asedɔde, ti la ɗa ga ziɛ kpofalagi ma, zaaɠaza.

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zɛbɛi lɛɛni ga Asedɔde nuiti, é dualuagi lɔɔni ti zu, é puzɛɠulagi ʋɛɛni ti ʋa, Asedɔde ta ná-zooi pɛ su. 7 Asedɔde nuiti ti naama vai ɠaai ma, é ɗa ɠɛ ga tiye, ti ɠɛni ma: «Izelayɛle ná-GALAGI ná-minazeɠe kesui la lɛbiga ada-laazuʋɛ, mazɔlɔɔ zeei ná-zɛbɛi ɠa ade laalɔɠɔma, ada-o, ada-ɠalagi Dagon-o.»

8 Ti Filiseti ɠundiɠiiti tolini Asedɔde taazuʋɛ, ti ti ɠaazaɠa, ti ɠɛ ma: «Lee ɠa ada kɛ ga Izelayɛle ná-GALAGI ná-minazeɠe kesui nii?»

Naati ti ti wooɠaaʋoteni, ti ɠɛni ti ma: «Kɛni Izelayɛle ná-GALAGI ná-minazeɠe kesui leʋe Gate.» Ti liini ga GALA ná-minazeɠe kesui miná. 9 Kɛlɛ ti lia ʋoluma la, Ɠɔoɠɔ GALAGI wuzeɠeni Gate taai laalɔɠɔma. Dualua golai lɔɔni ti pɛ su, puzɛɠulagi ti zoni, é lɔɔzei doungoiti ma, é li kpakologiti pɔ.

10 Gaamago nɔ, ti GALA ná-minazeɠe kesui ɠulani naa ʋa, ti lii la Ekelɔn. Kɛlɛ ti zeeliai ma la Ekelɔn, Ekelɔn nuiti ti kpee wolai looni, ti ɠɛ ma: «Ti ʋa ga Izelayɛle ná-GALAGI ná-minazeɠe kesui ada-laazuʋɛ, nii a kɛ ade za, adeya-o, ada-nuɓusɛiti-o!» 11 Tiya ɓalaa, ti Filiseti ɠundiɠiiti tolini, ti ɠɛ ti ma: «À Izelayɛle ná-GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠaaɠale ma ná-zooi zu, ni naa laade, gi kpein gá ʋaazu zaazu, giya-o, gá-nuɓusɛiti-o!» Mazɔlɔɔ nuiti ti ɠɛni zaazu ga duɔi taazuʋɛ ná pɛ. Mazɔlɔɔ GALA ge ná-zɛbɛi lɛɛni ga tiye gola. 12 Nui niiti saai a la ʋoola ti ʋa, puzɛɠulagi ɠa é ɓena naati so, naa maaʋele ma, taai zu nuɓusɛiti kpain gooi lɛɛni geeɠɔlɔgi zu.

6

GALA ná-minazeɠe kesui
ɠaaɠale ma vai Izelayɛle yooi zu

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui kɛɛni ga alu dɔfela Filiseti nuiti ta-yooi zu. 2 Filiseti nuiti, ti ta-zalaɠa ɠula nuiti ta ʋelela ʋele vaa wo nuiti gaalɛɛni ba, ti ɠɛ ti ma: «Leeni ɠa gá kɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui? À pele lɛ ga giye, nii gá leʋe da, gi daazeeli ná-zooi zu.»

3 Naati ti ti wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ni wa Izelayɛle ná-GALAGI ná-minazeɠe kesui leʋesu ná-zooi zu, à mina ma ɲakai nɔ leʋe. Kɛni wo faazuɓɛtɛ zalaɠaa ɠula bɛ. Wa naa ɠɛɛna, wa ɠɛdɛ, wa kwɛɛ leeni vaa zu é wuzeɠezu wo laalɔɠɔma siɛnɔpɛ.»

4 Filiseti nuiti ti ti ɠaazaɠani ʋolu ga: «Faazuɓɛtɛ zalaɠai ma zii ɓɛgele ɠa gá kula?»

Zalaɠa ɠula nuiti ta ʋelela ʋele vaa wo nuiti ti ti wooɠaaʋoteni, ga: «À zanu sɔɔla lɔɔlugɔ ɓɛtɛ, é ɠɛ ga puzɛɠulagi ʋaaɠulabai, ta zanu sɔɔla lɔɔlugɔ, nii é ɠɛɛzu ga inɛgiti baaɠulabai, naa ɠa é zoloosu Filiseti ɠundiɠi lɔɔlugɔiti tiegɔi ma, mazɔlɔɔ kpakɔ ɠilagi nɔ ɠa seeliai wo ma, wa-o, wa-ɠundiɠiiti-yo. 5 À wa-ʋuzɛɠulagiti ta inɛgiti baaɠulabaiti kpɛtɛ, niiti ti faa zuɠoloɠologi ɠɛɛzu zooi zu, wo zɛba wo lɛbiyai ve Izelayɛle ná-GALAGI ʋɛ, tanisu toɠa ná-ziiɠaawanai yɛ ná, é bosu wo laalɔɠɔma, wa-o, wa-ɠalagiti-yo, ta wa-yooi. 6 À mina ɠikpa ga Falaɠɔn ta Ezipete nuiti kɛʋele. Wo ɠizɛ su, ga GALAGI nii ɠa é naati kpɔlɔni ga kɛʋele mɔinmɔin, eyɛsu naati ti ɓe Izelayɛle ʋa, é ɠula duɔlai zu.

7 «À wotolo niinɛi ɓɛtɛna, wo nikɛ zaa felegɔ zeɠe, niiti ti-ma yiʋoiti ti ɲiimii ɓɔlezu, nikɛ zaai niiti unbawului laade laani ti unma kaipa. Wo ti ɠili wotoloi ʋa, kɛlɛ wo li ga ti-ma yiʋoiti togani makɛ pɛlɛi wu. 8 À Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠe, wo da wotoloi zu, wo zɛba wo kesui taɠili seɠe, wo zanu sɔɔlaiti pu su, niiti wo ti ɠulaai ga wa-vaa zuɓɛtɛ zalaɠai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, à naama ɠesui la minazeɠe kesui ɠoba, wotoloi zu, wo ɓe wotoloi ʋa, é ɗa li. 9 Wa losu, wo ɗa wɛlɛ nikɛiti ba. Ni ta liina ga Izelayɛle yooi zu ʋele, kwɛpelema ʋelei, ʋɛ ʋele Ɓɛte-Seemɛse ná, wa kwɛɛ naazu, ga Izelayɛle ná-GALAGI ɠa é maanɔɠɔi niiti seiɗa ade ma. Kɛlɛ, ni ti la liini ga naa ʋele, ada ɠɛ ma naazu: ‹Tɔ laade zee ʋa ɠɛ ade ʋa, kɛlɛ niima vai ʋaaʋɛ nɔ ɓɔɠɔ ʋɛ.› »

10 Filiseti nuiti ti ziɛni ga naama lɛnɛ gooi. Ti koima nikɛ felegɔi zeɠeni, ti ti ɠili wotoloi ʋa, ti nikɛ yiʋoiti tɛ togani makɛ pɛlɛi wu. 11 Ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui laani wotoloi zu, ta kesui nii zanu sɔɔlaiti ti su, puzɛɠulagi ta inɛgiti baaɠulabai. 12 Nikɛ zaaiti ti liini ga Ɓɛte-Seemɛse ʋele, ti lete nɔ tein, ti ɗa li ga ɓainga, ti la ɠɛni zeɠeni pelei ʋa, ti ʋa li ga yeezazu ʋele, ɓaa ɠɔʋɛzu ʋele. Filiseti ɠundiɠiiti ti yɛni ti ʋolu, eyɛsu ti zeeli Ɓɛte-Seemɛse ɠwɛpelemaʋɛ.

13 Ɓɛte-Seemɛse nuiti ti ɠɛni nɛmɛ wolai zu, molo leʋezuʋɛ. Ti minazeɠe kesui ɠaai ma, ti wola ɠoozunɛɛni. 14 Wotoloi zeelini Ɓɛte-Seemɛse nui, Zozuwe ná-kpalagi zu, wotoloi loni kɔtu wolai ɠobaʋɛ. Nuiti ti wotoloi ma wuluiti teʋeleʋeni, ti baliʋali, ti zɛba ti nikɛ felegɔiti kɛ ga gala zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 15 Leevi nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠulani wotoloi zu, ta kesui nii zanu sɔɔlaiti ti ɠɛni su, ti ti la kɔtu wolai maazu. Naama volo ɠilagi nɔ, Ɓɛte-Seemɛse nuiti ti gala zalaɠaiti kulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta zalaɠai taɠiligaa. 16 Siɛgi zu Filiseti ɠundiɠiiti ti miná ɠaai ma la, ti ɠaleni ma naama voloi nɔ Ekelɔn.

17 Filiseti nuiti ti faazuɓɛtɛ zalaɠai ɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Zanu sɔɔla lɔɔlugɔ ɠɛni de, nii é ɠɛni ga ta-ʋuzɛɠulagi ʋaaɠulabai, é zoloo ta-laa wola lɔɔlugɔi niiti tiegɔi ma: Asedɔde, Gaza, Asekalɔn, Gate, ta Ekelɔn. 18 Inɛgiti baaɠulabaiti ɓalaa ti ɠɛni ná, naa ɓalaa zolooni taai naati ma, niiti Filiseti ɠundiɠi lɔɔlugɔiti ti zeini ti unda, é lɔɔzei taa wolaiti ma, niiti siɠigi ti ma, é li taa goiti pɔ, niiti siɠi ge la ti ma. Kɔtu wolai nii Leevi nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui laani ma, Ɓɛte-Seemɛse nui Zozuwe ná-kpalagi zu, naa ɠa dɛ ná, zaaɠaza, ga niima vaiti ma zeelei.

19 Ɠɔoɠɔ GALAGI yeeʋɛɛni Ɓɛte-Seemɛse nuiti ma, nu ʋuulɔfela (70) ɠa é zaani ti zaama, mazɔlɔɔ ti wɛlɛni minazeɠe kesui zu. Bɛbɛi kpein ge naama zaa wɔlɔi woni, tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI vɔɔɠuni ti ʋa gola. 20 Ɓɛte-Seemɛse nuiti ti ɠɛni ma: «Ɓɛ ɠa a zoo é lo Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, GALA ɲadegai nii? Ɓɛ ʋɔɔda ɠa ada zoo ade ná-minazeɠe kesui leʋe ná, nii a kɛ é zeɠe ade ʋɔ bɛ?» 21 Ti keelaiti teʋeni Kiliyate-Yeyalime nuiti ma, ti ɠɛ ti ma: «Filiseti nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠaaɠalega ma, à ʋa, wo seɠe, wo lii la wa-laazuʋɛ.»

7

1 Kiliyate-Yeyalime nuiti ti ʋaani, ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠe, ti lii la, ti tɛ Aɓinadaɓe ná-pɛlɛi wu, gizei ma. Ti yiimazeɠeni ga ná-doun zunui Eleazaal, ga é ɗa makɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ʋa.

Izelayɛle nuiti paa vai ʋolu
Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ

2 É lɔɔzei minazeɠe kesui ʋa voloi ma Kiliyate-Yeyalime, suɠoozani gola, kona ʋuufelegɔ (20) leʋeni niina. Naazu Izelayɛle nuiti kpein ti ɠɛni ɓalakpalasu, mazɔlɔɔ wɔin ɠɛni ti ma, ga ti ʋa ʋolu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ. 3 Samiyɛle ɠɛni Izelayɛle ʋɛlɛyeɠei pɛ ma: «Ni wa ɠalesu ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ga wo-yii pɛ, à gala kiligiti kula ɓɔɠɔ zaama, ta saleiti ti-laa ga Asetaatee, wo ɠili Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa ga wo-yii pɛ, wo tɔ ɠila kpe dɛbi, naazu toɠa wo ɠizo, é wo ɠula Filiseti nuiti zea.» 4 Izelayɛle nuiti ti Ɓaaleni ta Asetaateiti kpein kulani ɓɔɠɔ zaama, ti la mɔ ɠɛni ani ɠili nɔpɛ dɛbini, kɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe nɔ.

5 Samiyɛle ɠɛni ti ma: «À Izelayɛle nuiti kpein gaalɛ ba Misepa, gè Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛ wa-vaa zu.»

6 Ti ɠaalɛɛni ba Misepa, ti ɗa ziɛi zaɠa, ti ɗa pu ya zooi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Ti zugi zoni naama voloi, ti laani zɔ ga ga ta-ɠotoiti, ti ɠɛ ma: «Gi kotoi ɠɛa Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma.» Misepa ɠa Samiyɛle ɠɛni ná ga Izelayɛle ná-tukpɔɠaaleʋe nui.

Izelayɛle vɔni fai Filiseti nuiti ma

7 Siɛgi zu Filiseti nuiti ti mɛnini da ga Izelayɛle ɠaalɛɛʋɛ ba Misepa, ta-ɠundiɠi lɔɔlugɔiti ti deveni ga ti ʋa ti kɔɔi ʋɛɛ Izelayɛle ʋa. Izelayɛle nuiti ti ma wooi mɛnigai ma, ti luani ga gola Filiseti nuiti ba. 8 Ti ɠɛni Samiyɛle ma: «Mina maaɠɛ kpɔ, è ɗa wooɠula ade ʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, ada-ƓALAGI, nii a kɛ é ade ɠizo Filiseti nuiti ma.» 9 Samiyɛle baala ziʋoi zeɠeni, nii é ɠɛni dɛ ɲiimii ɓɔlezu, é kula ga gala zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Naa ʋoluma, é Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛni Izelayɛle ʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni.

10 Siɛgi zu Samiyɛle ɠɛni gala zalaɠai ɠulazu la, Filiseti nuiti ti maaɓuɠani Izelayɛle ʋa, ga ti kɔɔi ʋɛɛ ba. Kɛlɛ naama volo ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI geeɓadɛ lu golai ʋilini ti zaama, é ti ɓɛ, ti ʋoluazo. Izelayɛle nuiti ti vɔnini ti ma. 11 Izelayɛle nuiti ti ɠulani Misepa ʋa, ti ʋilɛ Filiseti nuiti polu, ti ɗa ti ɓɛ, ti ɗa ti ʋaa, ti yɛni Filiseti nuiti polu, eyɛsu ti zeeli Ɓɛte-Kaal taa ɠɔɠɔwuʋɛ.

12 Samiyɛle wooɠulani, é ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔgɛ ade ʋa, eyɛsu ade zeeli ʋɛ.» É kɔtu wola ɠila seɠeni, naazu é kpadɔ Misepani zɔɠɔzuʋɛ, ta Seen, é daaseigi ʋɛɛ ga Eɓɛn-Ezɛɛl (nii poluʋɛ ga «kpɔba ɠɔtui»). 13 Filiseti nuiti gaazu unfegi zeɠeni naazu pa, ti la mɔ ɠɛni ɓudɛni ta-ɠwɛpelemaʋɛ maazu, ti ʋa ʋili Izelayɛle yooi zu ʋele. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI yeewuzeɠeni ti laalɔɠɔma Samiyɛle zii ma voloi pɛ daawu. 14 Izelayɛle laa wolaiti kpein, niiti ti ɠɛni Filiseti nuiti zea, naati kpein, ti ɠaaɠaleni ma ʋolu, ti zeeli Izelayɛle ya, é zo Ekelɔn, é li Gate, é ʋɛɛ naa maaɠoolii ma yooi pɛ ba, ti ɠulani ti ya. Ziilɛigi ɠɛni Izelayɛle nuiti zɔɠɔzu ta Amɔɔl nuiti.

15 Samiyɛle ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nui, sii ma voloi pɛ daawu, Izelayɛle yooi zu. 16 Kona-o-kona, Samiyɛle ɓena leʋe zooi zu, é tɔɔzei Ɓeetɛle, é li Gilegale, é zeeli Misepa, é ɗa Izelayɛle nuiti tukpɔɠaaleʋe, naama laaiti su. 17 Naa pɛ poluma, é ɓena ɠale ma Lama, ʋɛ ná-pɛlɛi ɠɛni ná, miná ɠa é ɓena Izelayɛle nuiti tukpɔɠaaleʋe ná. Ná nɔ ɠa é zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

MASA FAI LƆƆZEI ƲELEI

8

(8:1--12:25)

Masa gaiziɛ vai Izelayɛle ʋɛ

1 Samiyɛle ʋɔlɔzaɠagai ma, é ná-doun zunuiti seini ʋotogi zu, tukpɔɠaaleʋe vai ma, Izelayɛle yooi zu. 2 Ná-doun zunu mɔungi laaseigi ɠɛni ga Zowɛle, felesiɛi laaseigi ɠɛ ga Aɓiya. Ti zeini Ɓeel-Seeɓa, ga ti ɗa tukpɔɠaaleʋe miná. 3 Kɛlɛ ti la ɠɛni ʋilɛni ti-ɠɛɛ Samiyɛle ziɛ ʋelei ʋolu. Tɛi walii ná-nɛɛbɛi ɠɛni ti-yiimaʋɛ ga gola, ti ɠɛni lobɛaniiti sosu, ti ɗa tukpɔi ɠaaleʋe ga telebotalai.

4 Naa ɠa é kɛɛni, Izelayɛle ɠundiɠiiti kpein ti maaɓɔni Lama, Samiyɛle ʋɔ bɛ. 5 Ti ɠɛni Samiyɛle ma: «Ɗa ɠaa, è ʋɔlɔzaɠagai, tama è-lointi ti la ziɛzu ga pagɔ, ga è ɠɛʋele. Naa ɠa é ba, masa seina gi unda, nii a ɠɛ gi levezu, eɠɛʋelei é ɠɛɛzu la zɔɔma yooiti su.»

6 Naama wooi wanani Samiyɛle ma, ga ti ɠɛɛ vai ma: «Masa sei gi unda, nii a ɠɛ gi levezu.» Samiyɛle Ɠɔoɠɔ GALAGI valini. 7 Ɠɔoɠɔ GALAGI Samiyɛle wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Woilo Izelayɛle nuiti gooi ma, nii ti maaɠaazaɠaboga, yeezei naa wu. Mazɔlɔɔ ɗa laade ti ʋa ɠɛ ɠɛlɛzu è ʋa, nà ɠa ti ɠɛlɛzu bà, ga gè mina mɔ ɠɛ ga masagi ti unda. 8 Nii ti kɛɛzu ga ɗe, naa nɔ ɠa ti kɛɛzu ga ze kaite, é lɔɔzei voloi gè ti ɠulani la Ezipete yooi ʋa, duɔlai zu, ta ɗa ɠɛlɛ bà, ti ɗa gala kiligiti dɛbi. 9 Naa ɠa é ba, nii ti boga naa ɠɛ ti ʋɛ, kɛlɛ ti lɛnɛ ga gola, è naati dɛɛ ga tiye, nii kpein a ɠɛ ga masagi zɔgiti.»

10 Samiyɛle liini, é Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi pɛ daazeeli bɛbɛi ma, niiti ti ɠɛni ɠɛɛzu ma, é masa sei ti unda. 11 Samiyɛle ɠɛni ti ma: «À woilo fai niiti ma, niiti ti ɠɛɛzu ga masagi zɔgi: mɔunpa, toɠa wo-loun zunuiti seɠe, é ti ɠɛ ga ná-salaʋusuiti. Ti ɠɛ ga ná-kɔɔɠɔ wotolo ɓizɛ nuiti, ɓaa ná-sooiti kpizɛ nuiti, ɓaa niiti ti ziɛzu tɔ ɓɔɠɔi ná-wotoloi ɠakalaʋɛ. 12 Toɠa yiimazeɠe ga tanigaa, é ti ɠɛ ga nu waagilagilagiti ta-ɠundiɠiiti, é tanigaa ɠɛ ga nu ʋuulɔɔludɔɔlugiti ta-ɠundiɠiiti salaʋusuiti saama. Toɠa tanigaa ɠɛ ga ná-wozawoli nuiti, zɔiti ti ɠɛ ga ná-molo leʋe nuiti. Toɠa taɠiligaa zeɠe, é ti ɠɛ ga ɠain bo nuiti, ti ɗa kɔɔɠɔ zɔɔlaiti gain, ta ma wotoloi ʋa zɔɔlaiti. 13 Toɠa wo-loun anzanuiti seɠe, é tanigaa ɠɛ ga gulɔ maku nɛɛnɛ kpɛtɛ nuiti, ɓaa daaɠoli wo nuiti, ɓaa ɓulu ɓɛtɛ nuiti. 14 Toɠa wa-ɓalagiti seɠe, ta wa-leezɛn ɓeleiti, ta wa-wolive ɓele ʋapagiti, é ti ve ná-botiɠɛ nu wolaiti zea. 15 Toɠa puusiɛi ɠula wa-ani zuwuiti ba, ta wa-leezɛn ɓeleiti, é ti ve ná-nu wolaiti zea, ta ná-botiɠɛ nu wolaiti. 16 Toɠa wa-wotiɠɛ nuiti, zunuiti ta anzanuiti seɠe, naa ɓɔ wa-nu niinɛiti ba, niiti ti ga zɛbɛsu geleiti, ta wa-zoovalegiti, ti ɗa botii ɠɛ bɛ. 17 Toɠa wa-loganiiti ma ʋuusiɛiti seɠe, wa ɓɔɠɔi, wa ɠɛ ga ná-duɔiti. 18 Naama voloi, wa kpeei loo ga wa-masagi laalɔɠɔi, nii wo yiimazeɠeai la, kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI la woiloga wo-wooi ma.»

19 Izelayɛle nuiti ti la ɠɛni kɛɛni, ti ʋa Samiyɛle wooi zo, ti ɠɛni ma: «Gá vaa ɠana! Gi ɠɛ masagi ɠɛ nɔ gi unda, 20 naa ɠa a kɛ, gá ɓalaa gi ɠɛ ga zɔɔma yooiti kɛʋele, gá-masagi ɗa gi lukpɔɠaaleʋe, é ɗa lo gá-ɠɔɔʋɛbɛiti tuɠɔ, gi ɗa kɔɔi ɠɔ ʋɔɔma.»

21 Samiyɛle ɓegai ma ga Izelayɛle nuiti ta-ɓɔɛi naati mɛni, é ti pɛ daazeelini Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. 22 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Samiyɛle ma: «Yeezei naa wu, nii ti maaɠaazaɠaboga è ma, masagi zei ti unda.»

Naa ʋoluma, Samiyɛle ɠɛni Izelayɛle nuiti ma: «Ɛsɛ pɛ ge liina ná-taazu.»

9

Sayile soovale saaiti gaiziɛ vai

1 Zunui ta ɠɛni Ɓɛnzamɛn mavofodai zu, nii daa ɠɛni ga Kise, Aɓiyɛle ná-doun zunui ɠɛni de, Aɓiyɛle kɛɛɠɛ ɠɛni ga Selɔɔl, Selɔɔl kɛɛɠɛ ɠɛ ga Ɓekɔlate, Ɓekɔlate kɛɛɠɛ ɠɛ ga Afia, Afia ɓalaa ɠɛni ga Ɓɛnzamɛn mavofodai zu nui ta ná-doun zunu. Kise ɠɛni ga zɛbɛsu nu. 2 Zunu loun ɠila ge ɠɛni Kise nii ya, nii daaseigi ɠɛni ga Sayile, zunu loungo ʋapa ge ɠɛni de. Izelayɛle nuiti saama, tanɔpɛ ge la ɠɛni zeelini su pagi zu, é ɠoozani é leʋe ti pɛ ba.

3 Yeeta, Kise ná-soovale saaiti ti looni ya, é ɗa ɠɛ ná-doin Sayile ma: «Botiɠɛ nui gila seɠe, wo li, wo soovale saaiti gaiziɛ.» 4 Sayile ta ná-botiɠɛ nui ti Efelayime ɠize yooi zuɓizɛni, ti leʋe miná ʋa, ti li ga Salisa yooi zu ʋele, ti la soovale saaiti kaani. Ti liini mɔnɔ ga Saalime yooi zu ʋele, ta Ɓɛnzamɛn yooi zu ʋele, kɛlɛ ti la ti ɠaani pɛ.

5 Ti zeeliai ma Sufe yooi zu, Sayile ɠɛni ná-botiɠɛ nui ma: «De ɠale ma taazu, ni naa laade, kɛ̀ɛ ɠa ʋaazu yeemazu soovale saaiti fai ma, é yiizoolɛ ga deye.»

6 Ná-botiɠɛ nui ɠɛni ma: «GALA goo wo nui ta ɠa taai nii zu é de luɠɔ, tɔɠɔi wola ɠulaʋɛ, nii nɔpɛ é bosu, naa ɠa ɗa ʋilɛsu. De li, de gaazaɠa, ɓafɔ toɠa de lii ʋele lɛ da-ziɛi niizu.»

7 Sayile ɠɛni ná-botiɠɛ nui ma: «Ungo, kɛlɛ leeni ɠa de liizu la zunui tɔna pɔ? Daamianigi ɓega da-ɓɔlɔiti su, vebɛani ɠili ge la de ya, nii da fe GALA goo wo nui ya. Leeni ɠa é de ya?»

8 Ná-botiɠɛ nui ɠɛni ma: «Wali ɠila ka dɛ zèa, nà naa ve GALA goo wo nui ya, é pelei lɛ ga deye, nii da ziɛ la.»

9 (Mɔungi, Izelayɛle nuiti pɔ bɛ, ta la ɠɛna lia GALA gaazaɠasu, ti ɓena ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «À ʋa, ade li wozaɠaa nui ʋɔ bɛ.» Mazɔlɔɔ nii daaseigi ga «GALA goo wo nui» za, naa laa ɠɛni ga «wozaɠaa nui.»)

10 Sayile ɠɛni ná-botiɠɛ nui ma: «Gaama ɠa è ya, de liina.» Ti liini ga taai naa zu ʋele, ʋɛ GALA goo wo nui ɠɛni ná. 11 Ti ɠɛai ma taa ɠizei lɛɛzu, ti ɠomini ga anzalopoiti, ti ɗa gizei yei ziɛ zaɠazuʋɛ, ti naati gaazaɠani, ti ɠɛ ma: «Wozaɠaa nui ɠa nɛi taazuʋɛ?»

12 Anzalopoiti ti ti wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ungo, paa ɠa feya wo luɠɔ, paaʋɛ za gá-laazuʋɛ, tɔɔzei taai kpein ka za zalaɠa ɠulazu, zalaɠa ɠula adaʋɛ ma. À li fala. 13 Wa ʋaazu kaazu, wa lɛɛna nɔ feya taazuʋɛ, é ʋa ɠɛ é li zalaɠa ɠula adaʋɛ daamii vai ma. À liina fala, wa ka, tɔɔzei nuɓusɛiti ti la daami woga tɔun polu, mazɔlɔɔ toɠa tuyai loo zalaɠai ma pɛ, niiti ti loligai, naati ti ʋa daami wo.»

Sayile lii vai
Samiyɛle ʋɔ bɛ Lama

14 Ti liini taazuʋɛ, nu lɛɛzuʋɛ taai zu, Samiyɛle ɗa ɠula ga ti ʋɔ pelei, é ʋa li zalaɠa ɠula adaʋɛ.

15 Tama Sayile ʋa ɠɛ é ʋa, folo ɠila ge yɛni naa luɠɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI niima vai lɛ ga Samiyɛle. 16 É ɠɛ ma: «Lina, niima yeeɠɛɠalai nɔ zu, nà zunui ta leʋesu è ma, é ɠula Ɓɛnzamɛn yooi zu. Ɗa gulɔi ziɛ ma, è kɛ ga masagi nà-nuɓusɛiti unda, Izelayɛle nuiti. Toɠa ti unmɔɔ, é ti ɠula Filiseti nuiti zea. Mazɔlɔɔ gè nà-nuiti ta-ɓɔlɔi ɠaa, gè ti ɓain gooi mɛniga.»

17 Samiyɛle Sayile ɠaai ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Zunui nii ɠa gè ɠɛni ná-fai wosu è ma, nii ɠa é masadai ɠɛɛzu nà-nuɓusɛiti unda.»

18 Sayile maaɓuɠani Samiyɛle ʋa, nu lɛɛzuʋɛ taazuʋɛ, é ɠɛ ma: «Wozaɠaa nui ná-pɛlɛi lɛ ga ze.»

19 Samiyɛle gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ɠa gè ga wozaɠaa nui, lo tùɠɔ, de li zalaɠa ɠula adaʋɛ. Ada laamiizu ʋɔɔma za, lina sobu, nà ɓena ga ɗa-ɠidaaʋili faiti kpein suɠula è ma, nà ɓe niina è ʋa, è ɗa li. 20 Nii é ga soovale saaiti, ti loai ya ma volo zaʋasiɛ ɠa, mina mɔ yiizoolɛ ga naati, mazɔlɔɔ ti naati kaaʋɛ na. Kɛlɛ é ɓudɛ naa maazu, ani ʋagɔi niiti kpein ti Izelayɛle yooi zu, naati ta ga ɓɛ nɔnɔ? Ɗa laade ɓaa? Ɗa-o, è-ɠɛɛ ná-pɛlɛyeɠei-yo?»

21 Sayile gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Lee vaa zu è naa wosu mà? Nɛ̀i gè ga Ɓɛnzamɛn mavofodai zu nui ta nɔ, nii gaalɔiɗai Izelayɛle wolodai kpein su. Kɛ̀ɛ ná-pɛlɛi lɛi é ʋa lɔi Ɓɛnzamɛn wolodamai kpein saama ɓaa?»

22 Samiyɛle lɛɛni ga Sayile, ta ná-botiɠɛ nui, daamii wo pɛlɛi wu, é seizu ʋagɔ ve ti ya ʋelelaʋɛ, naama nu ʋuusaʋagɔiti (30) saama, niiti ti lolini daamii wo fai ma. 23 Samiyɛle ɠɛni daaɠoli wo nui ma: «Ʋa ga suai gè ɠɛa feeni è ya, ga è makɛ ba yɛ.»

24 Daaɠoli wo nui sua ɓalai zeɠeni, é ʋɛɛ baalobai pɛ ba, é ʋaa la, é da Sayile ɠakala. Samiyɛle ɠɛni Sayile ma naazu: «Nii ɠa gè ɠɛa makɛni è ʋɛ, siɛgi zu gè nuiti toligai ma la daamii vai ma, toɠa ná, miina.» Zekana é ɠɛɛni la Sayile ta Samiyɛle ti daamii woni ʋɔɔma naama voloi. 25 Naa ʋoluma, ti zeɠeni zalaɠa ɠula adaʋɛ, ti yei ga taazu ʋele. Samiyɛle ta Sayile ti liini, ti zei dooɠo bosuʋɛ, pɛlɛi maazuʋɛ, ti ɗa yɛpɛ.

Samiyɛle gulɔi ziɛ vai Sayile ma

26 Poluma zobui, Sayileni ta ná-botiɠɛ nui ti wuzeɠeai ma, Samiyɛle Sayile lolini dooɠo bosuʋɛ pɛlɛi maazuʋɛ, é ɠɛ ma: «De liina, gè è ʋu ga pele.» Sayileni ti ʋilɛni pelei ma ta Samiyɛle, ti ɗa li. 27 Ti zeeliai ma taai ɠwɛmaʋɛ, Samiyɛle ɠɛni Sayile ma: «Bo ɗa-wotiɠɛ nui ma, é leʋe ʋelelaʋɛ.» Naa liini ga ʋelela ʋelei. Samiyɛle ɠɛni Sayile ma: «Lo dɛɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai, gè naa lɛ ga ɗe.»

10

1 Samiyɛle ná-gulɔ woolei laalaoni, nii é ɠɛni zea. É gulɔi ʋuuni Sayile nɔungi ma. É nɛɛnɛni ga daaʋɛ komagai, é ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI gulɔi ziaa è ma, è ʋa ɠɛ ga ná-nuɓusɛiti ta-lotuɠɔi. 2 Za, da balina ma, ɗa liizu, è ɠula zunu felegɔ ma Lasɛle ná-kabai ɠobaʋɛ, Sɛlesa Ɓɛnzamɛn yooi zu, ta ʋaazu ɠɛɛzu è ma: ‹Soovale saai niiti è ɠɛa liini ti ɠaiziɛzu, ti ti ɠaa. È-ɠɛɛ la mɔ yiizoolɛzu ga naati, wa-yiizoolɛi ɠa è ma niina, é ɗa ɓɔɠɔ ɠaazaɠa ga: Toɠa kɛ ɠale, é ʋa ná-doun zunui ɠa?›

3 «Ɗa zeɠena miná, ɗa lago liizu poun, è zeeli gulu wolai ma, é Taɓɔɔl. Wa ɠomisu miná, wa zunu saʋagɔ, ti ɗa li Ɓeetɛle GALA dɛbi vai ma, boli yiʋo saʋagɔi ɠa ma mɔungi ya, ɓulu saʋagɔi zoni felesiɛi ya, kɔlɔ woole ɠila ge zoni saʋasiɛi ya, daavegai ga dɔɔi. 4 Ta ʋaazu laaliizu è ma, ti ɓulu felegɔ ve è ʋɛ, yeezei bu.

5 «Naa ʋoluma ɗa zeelizu Giɓea-Elɔyime, ʋɛ Filiseti nuiti ta-ɠundiɠii gila ge zeini ná. Ɗa ɠɛna lɛa taazuʋɛ, wa ɠomisu wa GALA goo wo nuiti ma ɓulugi, ti ɗa zeɠe zalaɠa ɠula adaʋɛ, gɛingɛin gani gɛin nuiti ti ti luɠɔ, ti ɗa kɔnigi ɠɛin, ta papai, ta tamadegiti, ti ɗa koolei vɛ. GALA goo wo nui naati, ti ɗa GALA ná-kulakɛlɛma vaiti bo. 6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui ɠa yeizu è ma, ɗa ɓalaagi, è ɗa GALA ná-kulakɛlɛma vaiti bo ga ti ɠɛʋele, ɗa valibosu, è ɠɛ ga nu niinɛ. 7 Niima vaiti kpein daa ɠa zeelina, ɗa kwɛɛ naazu ga GALA ka è ʋa. Naazu nii maanɛai ga è kɛ, naa ɠɛ.

8 «Naa pɛ poluma ɗa tosu da tùɠɔ, è li Gilegale, nà ʋaazu, gè è ɠa ná, gala zalaɠaiti kula vai ma, ta ziilɛi zalaɠaiti. Ɗa màaɓɔunsu ná folo lɔfela laawu, eyɛsu gè ʋa, gè naa lɛ ga ɗe, nii maanɛai ga è kɛ.»

9 Sayile ʋoluaveni nɔ feya Samiyɛle ʋa, é ɗa li, GALA ge zii maavaliboni, nii kpein Samiyɛle boni ma, ti pɛ daazeelini naama voloi nɔ. 10 Seeliai ma Giɓea, GALA goo wo nu ɓulugi daaɠomini, GALA Zɛnvui yeini ma, tɔ ɓalaa é ʋili ti zaama, é ɗa GALA ná-kulakɛlɛma vaiti bo. 11 Zɔiti kpein ti ɠɛni kwɛɛ kaite, ti kaai ma, é ɗa GALA ná-kulakɛlɛma vaiti bo, GALA goo wo nuiti saama, ti ɠɛni ɓɔɠɔ ɠaazaɠasu, ga: «Leeni ɠa kɛai ga Kise ná-doun zunui? Sayile ɓalaa kana GALA goo wo nuiti saama ɓaa?»

12 Naama nui ta ɠɛni ma: «Ɓɛ ɠa mu é ga ta-ɠalamɔin?» Miná ɠa faalaalii naa zɔlɔɔni ná, ga: «Sayile ɓalaa kana GALA goo wo nuiti saama ɓaa?» 13 Sayile ɓegai ma ga GALA ná-kulakɛlɛma vaiti bo, é liini zalaɠa ɠula adaʋɛ.

14 Sayile kɛɛɠɛ kɛɛɠɛloin ɠɛni ma: «Mini ɠa wo ɠɛa liini ná, wa ɗa-wotiɠɛ nui?»

É ɠɛni kɛɛɠɛ kɛɛɠɛloin ma: «Gi ɠɛa liini soovale saaiti gaiziɛzu, kɛlɛ gi la ti ɠaani, naa ɠa é kɛa, gi lia, gi Samiyɛle ɠaazaɠa.»

15 Kɛɛɠɛ kɛɛɠɛloin ɠɛni ma: «Leeni ɠa mu Samiyɛle boga wo ma?»

16 Sayile gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Kɛɛʋɛ nɔ gi ma, soovale saaiti kaaʋɛ na.» Kɛlɛ Sayile la ɠɛni kɛɛni, é ʋa naa wo kɛɛɠɛ kɛɛɠɛloin ma, nii Samiyɛle boni, é ʋilɛ masa fai ʋa.

Sayile zei vai
ga masagi Izelayɛle unda

17 Samiyɛle Izelayɛle nuɓusɛiti pɛ tolini Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu Misepa, 18 é ɠɛ ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà ɠa gè Izelayɛle ɠulani Ezipete yooi zu, gè lɛɛ la. Gè wo unmɔɔ, gè wo ɠula Ezipete nuiti zea, ta zɔɔma masa zooiti, niiti ti ɠɛni wo wɔinzeɠezu.› 19 Wa ɠa za, wo ɠɛlɛzu wa-ƓALAGI ʋa, tama ka é wo ɠizoni wa-yiiɓɔlɔi yeeɠɛɠalai, ta wa-maanɔɠɔ voloiti su. Wo ɠɛ nɔ̀un ma: ‹Masa sei gi unda.› Naa ɠa é ba, à ɠaalɛ ba Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala ga bolodama ʋelei, ta pɛlɛyeɠe ʋelei.»

20 Samiyɛle Izelayɛle nuiti teʋeni ga bolodama ʋelei, Ɓɛnzamɛn ná-bolodamaiti ka zeelobai woni ga tiye. 21 Samiyɛle Ɓɛnzamɛn ná-bolodamaiti teʋeni ga pɛlɛyeɠe ʋelei, ziimazeɠegi zolooni Mateli ná-pɛlɛyeɠei ma, naati saama, Kise ná-doun zunui Sayile ɠa ziimazeɠegi zolooni ma. Ti gaiziɛni, kɛlɛ ti la kaani. 22 Ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani ʋolu, ti ɠɛ ma: «Zunui taɠili kana ɓaa, nii paai ʋɛ?»

Ɠɔoɠɔ GALAGI ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «À wɛlɛ, dɔɔɠuʋɛ kasɔiti poluʋɛ.»

23 Ti ɓizɛni, ti li, ti ʋaa la, é lo bɛbɛi zaama, gaaɠoozani ti pɛ ba. 24 Samiyɛle ɠɛni bɛbɛi pɛ ma: «À wɛlɛ, zunui tɛi ka Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimazeɠeni la, kɛɠala nɔpɛ ge la wo zaama.»

Ti pɛ ti wooɠulani, ti ɗa ɠɛ ma: «Masagi lɛbi ɠeke faan!»

25 Naa ʋoluma, Samiyɛle daani ma kpɛ é naa lɛ ga tiye, niiti maanɛai ti ɠɛ ga masagi laamiizuʋɛ ta tosuʋɛ, é lati, é sɛʋɛ, é da Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbizuʋɛ. Kpegai ma, é nuɓusɛiti pɛ gaaɠaleni ma, ɛsɛ ge li ná-taazu. 26 Sayile ɓalaa ge ɠaleni ma ná-taazu, Giɓea, sɔɓelama nui tanigaa ti ʋilɛni polu, niiti GALA ge puuni ti yiima, ga ti ɠili tɔun ba. 27 Anɛɛ naa ʋe, nu ɲakai tanigaa ti ɠɛni ná, ti ɗa ɠɛ ma: «Lee ma ɓɔba ɠa nii a zoo kɛɛzu ade ʋɛ?» Ti ɠɛni bɛlɛlalazu, ti la ɠɛni vebɛani nɔpɛ feeni bɛ. Kɛlɛ Sayile la ɠɛni faa woni.

11

Sayile vɔni fai Amɔn nuiti ma

1 Amɔn nuiti ta-masagi Naɠase ʋaani ga ná-kɔɔʋɛbɛi, é Yaɓeese taai zei kɛlɛ su, nii é Galaade yooi zu. Yaɓeese nuiti ti ɠɛni Naɠase ma: «Ade minazeɠe bo yɔɠɔzu, gá ɠolo è ʋɛ.»

2 Kɛlɛ Naɠase ti wooɠaaʋoteni, ga: «Ni wa pɔ ade minazeɠe bo yɔɠɔzu, kɛni wo va bu, gè wo yeezazu ʋele ɠaazuɠɛzɛgiti kula su, wo ɠilagilagi pɛ, gè unfegi ʋu Izelayɛle nuiti pɛ gaazu ga naa.»

3 Yaɓeese ɠɛwolaiti ti ɠɛni Naɠase ma: «Dɔɔɠɔ ɠila ku ve gi ʋɛ, gi keelaiti teʋe Izelayɛle yooi zu ná pɛ. Ni nu nɔpɛ ge la zɔlɔɔni, nii a kpɔba ve gi ʋɛ, gá ɓɔɠɔ ve è ya naazu.»

4 Keelaiti ti zeelini Giɓea, Sayile ná-taazuʋɛ, ti naama vai pɛ bo taazuʋɛ nui pɛ ma. Bɛbɛi pɛ ge wɔlɔni. 5 Naa zolooni nɔ Sayile ɗa zeɠe kpalagaʋɛ ga ná-nikɛiti. É gaazaɠagi woni, é ɠɛ ma: «Lee ɠa kɛai ga nuɓusɛiti ti wɔlɔzu?» Ti Yaɓeese nuiti daawooi laazeelini ma.

6 Naama wooiti mɛnigai ma Sayile ʋɛ, GALA Zɛnvui yeini ma, ziiɠaawanani ga gola. 7 Sayile nikɛ felegɔ zoni, é ti ʋaa, é suɓulukpulu, é fe keelaiti zea, é ti leʋe Izelayɛle yooi zu ná pɛ, é vali ti ma ga: «Nu nɔpɛ é la kɛɛni, é ʋa li kɔɔɠɔzuʋɛ Sayile ta Samiyɛle ʋolu, zekana ma nui ná-nikɛiti ta ɓulukpulu da.» GALA maaɲɛigi yeini Izelayɛle nuiti pɛ ma, ti lua gola, ti ɠulani, ti ɗa li ná, eɠɛ nu ɠila nɔ. 8 Sayile ti ɠaaluni Ɓeezɛke. Izelayɛle wolodamai zɔiti ti ɠɛni ga nu waaunsaʋagɔ (300 000), Zuda wolodamaiti ti ɠɛ ga nu waaʋuusaʋagɔ (30 000).

9 Ti ɠɛni Yaɓeese ɠeelaiti ma: «À li, wo ɠɛ Yaɓeese nuiti ma, Galaade yooi zu: ‹Lina, wa unmɔɔgi zɔlɔɔ, siɛgi zu foloi gaalɔsu da.› » Keelaiti ti liini, ti naama wooi wo Yaɓeese nuiti ma, é ɠɛni ga koozunɛɛ wola ti ʋɛ. 10 Ti ɠɛni Amɔn nuiti ma: «Lina gá ɓɔɠɔ ve wo ya, nii nɔpɛ wo pɔ, wo naa ɠɛ ga giye.»

11 Poluma voloi, Sayile ná-kɔɔʋɛbɛi ɠaaɠwɛɛni su ga saʋagɔ. Ti lɔɔni Amɔn nuiti ta-ɠɔɔlaɠai zu ga gosui, ti yɛni naati paazu, eyɛsu folo gaalɔgai. Zɔiti ti la ɠɛni zaani, naati ti vazani ga gilagila, ti tanɔpɛ ti la ɠɛni ʋolu fele.

12 Izelayɛle nuiti ti ɠɛni Samiyɛle ma: «Ɓɛni ka ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: ‹Sayile la masadai ɠɛa gi unda?› À ti ve gi ya, gi ti ʋaa.»

13 Kɛlɛ Sayile ɠɛni ti ma: «À mina nu nɔpɛ paa za ɠɛɠala foloi, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI fɔnifaamai vea ade ʋɛ za, Izelayɛle nuiti.»

14 Samiyɛle ɠɛni Izelayɛle nuiti ma: «À ʋa, ade li Gilegale, ade laa la Sayile ná-masadai maazu, ade maaɓakpa.» 15 Bɛbɛi pɛ ge ɠaalɛɛni ba Gilegale. Ti bo Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ti maaɓakpa, ga Sayile ɠa ga masagi. Ti ziilɛi zalaɠaiti kulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Sayile ta Izelayɛle nuiti pɛ ti wola ɠoozunɛɛni.

12

Samiyɛle ná-falima ɓɔɛiti

1 Samiyɛle ɠɛni Izelayɛle nuiti ma: «Wo kaa, gè woiloga wo-woo ma, nii wo ɠɛa pɔ, gè naa pɛ kɛa wo ʋɛ, gè masagi zeiɗa wo unda. 2 Za ʋoluma, masagi nii ɠa a ɗa lo wo luɠɔ niina. Nɔ̀un gè lo ga wo luɠɔ, é lɔɔzei mà loungo yee ma, é zeeli za ma. Gè ʋɔlɔzaɠa ga, nɔ̀undeɠaiti ti ɠolea, dòinti ɓalaa kana ti wo zaama. 3 Nà losu za wo ɠaazu, gè wo ɠaazaɠa, à gòoɠaaʋote, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ta masagi nii é gulɔi ziaai ma. Wo zaama, ɓɛ ɠa gè ná-nikɛ, ɓaa ná-soovale kula zea? Ɓɛ ɠa gè mɔnɛa, ɓaa gè suziɠaa, wafuun? Ɓɛ ɠa é lobɛani vea zèa, nii a kɛ gè ɠaazu ʋɛɛ ma, ná-faaɠaazagiti ma? À bo dɛɛ mà, ni nà ɠɛ ani nɔpɛ kulani nu ya telebotala maazu, nà ti pɛ gaaɠale ma.»

4 Ti gooɠaaʋoteni ga: «È la gi mɔnɛni, è ʋa gi zuziɠa fuun, è la ɓalaa lobɛani nɔpɛ kulani nu ya.»

5 Samiyɛle ɠɛni ti ma ʋolu: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta wa-masagi, ta ga zeelei, ga wo la sɔ kaani bà, nii wa pèelala su.»

Ti ɠɛni ma: «Ungo, zekana é la.»

6 Samiyɛle ɠɛni nuɓusɛiti ma, mɔnɔ: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é yiimazeɠeni ga Moize ta Aalɔnni ga ti wo-mɛmɛwolani kula Ezipete yooi zu. 7 Naa ɠa é ba, à ɠaalɛɛna ba Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala, gè wo ɠitoo naama vaa wolaiti su, niiti é ti ɠɛa wo ɠizo faa zu, wa-o, wo-mɛmɛwolani-yo.

8 «Zakɔɓe ta ná-nuɓusɛiti, ti liai ma Ezipete yooi zu, kpɔlɔi yɛni zeizu ti ma, ti Ɠɔoɠɔ GALAGI lolini, ga é ɓɔ ti ʋa, naa ɠa é kɛɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI Moize ta Aalɔnni teʋeni, ti ti ɠula Ezipete yooi ʋa, ti ʋa ga tiye, ti zei zooi nii zu, ʋɛ ade ná za. 9 Kɛlɛ wo-mɛmɛwolani ti ɠɛlɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ta-ƓALAGI. Naa ɠa é kɛɛni, Ɠɔoɠɔ GALAGI yeeɓeni ti ʋa la, ti lɔ Ɠasɔɔl ɠɔɔɠuluɓai Sisela yeezu, ta Filiseti nuiti, ta Moaɓe masagi, niiti ti kɔɔi ʋɛɛni ti ʋa. 10 Ti wooɠulani mɔnɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, ti la zɔ ga ga ta-ɠotoiti, ti ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá ga sɔba nu, mazɔlɔɔ gi ɠɛlɛa è ʋa, gi ɗa kɔɔɠɔ ganigiti dɛbi, Ɓaaleni, ta Asetaateiti. Kɛlɛ gi unmɔɔ niizu, è gi ɠula gi zili nuiti zea, naa a ɠɛɛna, gá è lɛbi.› 11 Naa ʋoluma, Ɠɔoɠɔ GALAGI Zeedeyɔn leʋeni, é Ɓedan leʋe, ta Zɛfetee, é gaaɓela ga ze, nà Samiyɛle, ga é wo ɠizo wo zili nuiti ma, niiti ti ɠɛni wo-maaɠoolii zu, naa ɠa é kɛa, wo zeini ziilɛigi zu zooi zu.

12 «Wo Amɔn nuiti ta-masagi Naɠase ɠaai ma, é ɗa ʋa kɔɔi ʋɛɛzu wo ʋa, wo ɠɛni mà: ‹Masa sei gi unda.› Wo naa ɠɛ, eɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛi, é ʋa ɠɛ ga wa-masagi. 13 Wa-masagi ɠaa mu, eɠɛʋelei wo yiimazeɠea la da, ta wo maaɠaazaɠaboga da mà. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é seiɗa wo unda. 14 É lɔɔzei za ma, ni wa Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbina, wo botii ɠɛ bɛ, wo ɠolo bɛ, ni wo la wuzeɠeni ná-tɔgiti daalɔɠɔma, ni wa-o, wa-masagi-yo, wa ʋilɛna Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋolu, fai pɛ ka ɠɛ ga pagɔ. 15 Kɛlɛ ni wo la woiloni gooi ma, wa wuzeɠena ná-deveiti daalɔɠɔma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yeewuzeɠe wo laalɔɠɔma ga gola, eɠɛʋelei é kɛɛni la ga wo-mɛmɛwolani.

16 «À yɛ losuʋɛti, wo laavɔɔ vaa wolai ɠa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaazu kɛɛzu wo ɠaazu. 17 Foɠoi lɛi ade ʋa ɠɛ su ɓaa? Nà Ɠɔoɠɔ GALAGI valizu, é yeeɓe geeɓadɛi ʋa, ta tonai, ti ʋa, wo kwɛɛ ga naati ga faa ɲɔu wola ɠa wo kɛa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ga wo masa gaiziɛ ɓɔɠɔ ʋɛ.»

18 Samiyɛle Ɠɔoɠɔ GALAGI valini, naama voloi Ɠɔoɠɔ GALAGI tonai ʋuuni, é geeɓadɛiti too. Izelayɛle nuiti pɛ ti luani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ta Samiyɛle. 19 Ti pɛ ti ɠɛni Samiyɛle ma: «Ɗa-ƓALAGI maanɛɛnɛ gi ʋɛ, nii é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, nii a kɛ gi mina za, mazɔlɔɔ gá-ɠotoi zɔiti pɛ poluma, gi ta laa ma, ga gi masa gaiziɛ ɓɔɠɔ ʋɛ.»

20 Samiyɛle ɠɛni ti ma: «À mina lua. Wa ɠa wo niima vaa ɲɔi ɠɛa, kɛlɛ à mina ʋoluave Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, kɛlɛ à dɛbi ga wo-yii pɛ. 21 Wa ʋoluavena ba, naa ʋolu ɠa ga wo ʋilɛ kɔɔɠɔ ganigiti polu, niiti zobo ge la ti ʋɛ, ti ʋa ɓɔ nu ʋa, ɓaa ti ʋa nu ɠizo, mazɔlɔɔ ta ga fuun ganiiti. 22 Nɛɛʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga é wo ɠɛ ga ná-nuɓusɛiti, naa ɠa é ba, é la ɠɛlɛa wo ʋa, mazɔlɔɔ toɠa pɔ ga lɛbiyai ve daasei golai ʋɛ. 23 Niima é ga nɔ̀un tetegi, GALA ge kìzo naama ɠoto wolai ɠɛɛ vai ma, tɔun daalɔɠɔma, ga gè ʋa ɓe maanɛɛnɛi wosu wo ʋɛ. Nà yɛsu wo ɠalasu ga pelei pagai, ta sɔlegai. 24 Wa ma, à lua Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, wo dɛbi gaamai zu, ga wo-yii pɛ. Mazɔlɔɔ à ɠizɛ faa wolaiti su, é ti ɠɛai wo ɠaazu. 25 Kɛlɛ ni wa faa ɲɔi ɠɛɛna, wo undaa ɠa ʋili, wa-o, wa-masagi-yo.»

SAYILE NÁ-MASADAI

13

(13:1--31:13)

Izelayɛle ɓaka fai
Filiseti nuiti daalɔɠɔma

1 Sayile ná-konagi ɠɛni ga puusaʋagɔ (30), siɛgi zu é zeini la ga masagi. Kona ʋuunaanigɔ maazu felegɔ (42) ɠa é kɛɛni masadai zu, Izelayɛle unda.

2 Sayile yeeloni salaʋusu waasaʋagɔ (3 000) ʋa, Izelayɛle nuiti saama, nu waafelegɔi (2 000) yɛni koba Mikemase ta Ɓeetɛle ɠize yooi zu, mɔta waagilagi (1 000) ʋilɛni ná-doun zunui Zonatan ʋolu, ti li, ti zei Giɓea, Ɓɛnzamɛn yooi zu. Sayile nuɓusɛi mɔtaiti gaaɠaleni ma, ɛsɛ ge li ná-pɛlɛi wu.

3 Yeeta, Zonatan Filiseti nuiti ta-ɠɔɔlaɠai zoni, nii é ɠɛni Geeɓa. Naama wooi zeelini Filiseti nuiti ma. Sayile ɠɛni ti puʋugi vɛ Izelayɛle yooi zu ná pɛ, mazɔlɔɔ é ɠɛni bosu, é ɗa ɠɛ ma: «Kɛni Eɓulu nuiti pɛ ti suɠwɛɛ.» 4 Izelayɛle nuiti pɛ ti mɛnini ga Sayile Filiseti nuiti ta-ɠɔɔlaɠai zogɛ, naa maaʋele ma, Izelayɛle wɔinzeɠea Filiseti nuiti ma. Izelayɛle ɠɔɔʋɛbɛi pɛ ge ɠaalɛɛni ba Sayile ɠoba, Gilegale.

5 Filiseti nuiti ɓalaa, ti ta-ɠɔɔʋɛbɛi ɠaalɛɛni ba, ga ti kɔɔi ʋɛɛ Izelayɛle ʋa. Kɔɔɠɔ wotolo waasaʋagɔ (3 000) ɠa é ɠɛni ti ya, soo ɓizɛ zalaʋusu waadɔzita (6 000), salaʋusuiti ti mɔin, é ɠɛ kpoloɗɛi laaʋɛ ɲaɠaegi. Ti tɔnɔ ma ɠɔɔlaɠai ʋuuni Mikemase, folo ɠulazu ʋelei Ɓɛte-Avɛn letemaʋɛ. 6 Izelayɛle nuiti ti kaai ma ga faaɓaagi ɠa ti daawu, mazɔlɔɔ ti zili nuiti ti ti ɠatani, ti ɠɛni lɔɔɠuzu pugiti su, pɛtugiti su, zeɠeiti su, kɔtu yeɠeiti su, ta ziɛyeɠeiti su niiti ti zuvɔai. 7 Eɓulu nuiti saama, tanigaa ti Zuludɛn maaleʋesuʋɛ ɓudɛni, ga ti li, ti lɔɔɠu Gade ta Galaade yooi zu.

Naazu Sayile ɠɛni dɛ Gilegale, ná-kɔɔʋɛbɛi koba, ti ɗa ɓali ga dualuagi. 8 Folo lɔfela laawu, ti ɠɛni Samiyɛle ɓɔunsu, mazɔlɔɔ é boni ga toɠa ʋaazu. Kɛlɛ é la ɠɛni dɛ ʋaani Gilegale, kɔɔɠɔ nuiti ti tɔɔzeini ga ti ɗa vaza, ti ɗa zeɠe Sayile ɠoba.

Sayile ná-faaɠaazagi

9 Sayile ɠɛni ti ma: «À ʋa ga zalaɠa loganiiti pɔ̀, gala zalaɠaiti, ta ziilɛi zalaɠaiti.» Tɔ ɓɔɠɔi é gala zalaɠai ɠulani. 10 Kpesuʋɛ ga kula, Samiyɛle ɗa zeeli ná. Sayile liini, é daaɠomi, é tuʋɔ.

11 Samiyɛle ɠɛni ma: «Lee ɠa è kɛai?»

Sayile gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Siɛgi zu gè kaa la, ga nà-kɔɔɠɔ nuiti ta ta zeɠe kòba, ɗa ma, è la ʋaani fala toligi ma, nii bogai, Filiseti nuiti ma gaalɛai na ba Mikemase, 12 gè ɠɛni ma: ‹Filiseti nuiti ta ʋaazu ti loo gi ma Gilegale, aisa gi ʋa Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛ!› Naa ɠa é kɛa, gè ɠɛɛlala vaa ɠɛa, gè gala zalaɠai ɠula.»

13 Samiyɛle ɠɛni Sayile ma: «È ɠimalala vaa ɠɛɛʋɛ, è la ɠoloni devei naa ʋɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI feai è ya. Ni è ná-devei zoni, é ɠɛa vaazu bu ɗa-ʋɛlɛyeɠei yɛ masadai zu eyɛsu ɠɔ, Izelayɛle unda. 14 Kɛlɛ tɛi è la ɠoloni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-deveiti bɛ, ɗa-masadai la yɛga ná ɠɔ. Ɠɔoɠɔ GALAGI devea ga é ziima nui ɠaiziɛ, é naa zei ná-nuɓusɛiti unda, Izelayɛle nuiti.»

Kɔɔɠɔ nuiti ti ɠɛʋele ɓɛtɛ vai

15 Naa ʋoluma, Samiyɛle zeɠeni koba Gilegale, é li Giɓea, Ɓɛnzamɛn yooi zu. Sayile ná-kɔɔɠɔ nuiti gaaluni, niiti ti ɠɛni koba, ti ɠɛ ga nu undɔzita (600). 16 Sayile ta ná-doun zunui Zonatan, ta ta-ɠɔɔɠɔ nuiti, niiti ti ɠɛni ti ʋa Geeɓa, Ɓɛnzamɛn yooi zu, ti lopele ɓɛtɛni kɔɔɠɔ vai ma, naazu Filiseti nuiti ɓalaa, ti lopele ɓɛtɛa Mikemase. 17 Faa zuɠoloɠolo kɔɔʋɛbɛi ɠulani Filiseti nuiti ta-ɠɔɔlaɠai zu, ti ɠaaɠwɛ su ga saʋagɔ, ma mɔungiti ti Wɔfela ʋelei zoni, Suale yooi zu ʋele. 18 Felesiɛiti ti li ga Ɓɛte-Ɠɔlon ʋele, saʋasiɛiti ti li ga kwɛpelema ʋelei nii é liizu ga pɛtugi zu ʋele, nii daa ga Seɓɔyime ʋɛtugi, teʋebai ʋɔ pelei.

19 Naama ziɛgi zu, ɠain bo nu nɔpɛ ge la ɠɛni Izelayɛle yooi zu ná tanɔpɛ, mazɔlɔɔ Filiseti nuiti ti ɠɛni ma: «Ade pele ɓesa Eɓulu nuiti tuɠɔ, ga ti mina boɠa zɔkpɔ ɓaa kpɛɛn ɓɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ.» 20 Kɛni, Izelayɛle nuiti pɛ ti ɓena li Filiseti nuiti pɔ bɛ, ga ti ta-wozawoli nikɛiti ta-ɠaliiti gaali, ta zoovɛiti, naa ʋɛɛ zeɠe wɔɔ ɠɔluiti ba, ta kɔtu wolo ɠɔluiti. 21 Siɛgi zu wozawoli nikɛiti ta-ɠaliiti, ta kɔtu wolo ɠɔluiti, ta gaazaʋa kɔluiti, ta zoovɛiti, ti-ɠaa a la zaana, ɓaa togani makɛ nuiti ta-ɠɔlu ɠaazoɓagi zokpai zɔle fai zu, kɛni ti li Filiseti nuiti pɔ bɛ.

22 Kɔɔɠɔ voloi zeeliai ma, boɠa zɔkpɔ nɔpɛ ge la nu nɔpɛ zea, anɛɛ kpɛɛin, kɛni Sayile ta Zonatanni nɔ ɠa ta ɠɛni ti ya.

23 Filiseti ɠɔɔʋɛbɛi gila ge ʋaani, é gize yɔɠɔzu ʋelei zo Mikemase ɠobaʋɛ.

14

Zonatan kɔɔi ʋɛɛ vai
Filiseti nuiti ta-ɠɔɔlaɠai gila ba

1 Yeeta, Sayile ná-doun zunui Zonatan ɠɛni ná-kɔɔɠɔ zɔɔla zeɠe nui ma: «Ʋa, de li Filiseti ɠɔɔʋɛbɛi nii ʋɔ bɛ, nii é kwɛpelegi ʋolu ʋelei.» Kɛlɛ Zonatan la ɠɛni faa woni kɛɛɠɛ ma.

2 Sayile ɠɛni zeini Giɓea taa ɠwɛmaʋɛ, gului ta wu, nii daa ga gɛlɛnade gului, nii é Migelon. Kɔɔɠɔ nu undɔzita (600) ɠɛɠala ɠa é ɠɛni zea. 3 Zalaɠa ɠula nui, nii é ɠɛni loni naa ɠoba, zalaɠa ɠula zeɠei kɔba, daa ɠɛni ga Ayiya, Ayituɓe ná-doun zunui. Ayituɓe kɛɛɠɛloin ɠɛni ga I-Kaɓɔde. Ti-ɠɛɛ laaseigi ɠɛni ga Finease, Eli nii é ɠɛni ga zalaɠa ɠula nui Silo, naa ná-doun zunui. Nu nɔpɛ ge la ɠɛni suɠwɛɛ ga Zonatan lia ada.

4 Pelei nii Zonatan soni, nii a kɛ é zeeli Filiseti ɠɔɔɓɔgi ma, ma ʋelei ɠɛni laani fasa ɠaazoɓa felegɔi yɔɠɔzuʋɛ, niiti ti-laa ga Ɓɔsɛse, ta Senee. 5 Ma mɔungi ɠɛni loni lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ Mikemase letemaʋɛ, felesiɛi ɠɛni loni lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ Geeɓa letemaʋɛ.

6 Zonatan ɠɛni zunu loungoi ma: «Ʋa, de vala tatipɛlɛʋolulala nui tɛiti ta-ɠɔɔlaɠai ʋa, tanisu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ʋaazu ɓɔsu de ʋa. Mazɔlɔɔ zobogi ɠa bɛ, é kizogi wo, ga nu ɓulu ko nɔ, eɠɛʋelei a kɛɛ la ga nu ɓulu golai.»

7 Zunu loungoi ɠɛni ma: «Nii é è ɠisu, de naa ɠɛ. De li, kɛ̀ʋele ɓɛtɛʋɛ ga gè ʋilɛ è ʋolu, ʋɛ nɔpɛ è pɔ ga de li ná.»

8 Zonatan ɠɛni ma: «Da ziɛzu vaavaa, de zeeli nui niiti ma, eyɛsu de ɠula ti viliba. 9 Ni ta de ɠaana, ti ɠɛ de ma: ‹À lo miná, à mina zeɠe ná, eyɛsu gi zeeli wo ma,› da yɛ de-losuʋɛ, de la lia ti ʋɔ bɛ. 10 Kɛlɛ ni ta ɠɛɛna de ma: ‹À lɛ ʋɛ,› da liizu, naa ɠa é dɛɛzu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa vaazu bu, de vɔni ti ma.»

11 Siɛgi zu ti ɓɔɠɔ lɛɛni la, ga Filiseti nui naati, niiti ti ɠɛni kɔɔlaɠai naa zu, naati ti ɓainni, ti ɠɛ ma: «À wɛlɛ Eɓulu nuiti ba! Ti ɠula zeɠeiti su, ʋɛti ti ɠɛa lɔɔɠuni náti.» 12 Ti ɠɛni Zonatan ta zunu loungoi ma, nii é kɔɔɠɔ zɔɔlaiti seɠezu: «À lɛ ʋɛ, gi ɓɔɠɔ lɛ ga woye.»

Zonatan ɠɛni ná-botiɠɛ nui ma: «Ʋilɛ pòlu, de lɛ gize unmaʋɛ. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI zobogi vea Izelayɛle ya, ga é vɔni ti ma.»

13 Zonatan ʋɛɛni ya, é ɗa ziɛ. Filiseti nuiti ti ɠɛni loozu Zonatan ɠɔɠɔwu, zunu loungoi ná-kɔɔɠɔ zɔɔlaiti ti ɠɛni zea, naa ɗa ti ʋaa ga polu ʋelei. 14 Nu ʋuufelegɔ (20) ɠa Zonatan ta ná-kɔɔɠɔ zɔɔla zeɠe nui, ti paani ada lɔilɔi koi miná. 15 Filiseti ɠɔɔlaɠai zu ɠɛni nɔ wuulee, bɛbɛiti kpein ti ɠɛni ná maaɠoolii zu laaiti su, ti pɛ ti luani. Dualuagi taa makɛ kɔɔɓɔgi zoni, ta ɲɛpi ɠɔɔ gelei nii é ɠɛni Filiseti nuiti zea. Naa pɛ poluma, zooi tɔɔzeini ga é ɗa ɓali, naa ti mɔta ɠɛ unga wuulee.

16 Taa maaɓɛ nuiti, niiti Sayile ti ʋilɛni Giɓea taai ma, nii é Ɓɛnzamɛn yooi zu, naati ti Filiseti nu ɓulugi ɠaani, ti ɗa vaza, ti ɗa li pele ungi pɛ su. 17 Sayile ɠɛni ná-kɔɔɠɔ nuiti ma, niiti ti ɠɛni koba: «À gaalugi wo dɛɛ, wo ka niiti ti ɠulaai ade zaama, ti li.» Ti gaalugi woni, ti ka ga Zonatan ta ná-kɔɔɠɔ zɔɔla zeɠe nui, ti la ti zaama.

18 Sayile ɠɛni Ayiya ma: «Maaɓuɠa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui.» Mazɔlɔɔ naama voloi minazeɠe kesui ɠɛni Izelayɛle nuiti zea. 19 Siɛgi zu Sayile ɠɛni ɓɔɛzu la zalaɠa ɠula nui ʋɔ, zɔngɔi wola ɠɛni wɔɔlɔzu Filiseti nuiti saama. Sayile ɠɛni zalaɠa ɠula nui ma: «Yeeɠula niina naa zu.»

20 Sayile ná-kɔɔɠɔ nuiti gaalɛɛni ba, ti li kɔɔɠɔzuʋɛ. Ti ti zili nuiti kaani, ti ɗa ɓɔɠɔ ʋaa ga boɠa zɔkpɔiti, é ɠɛni ga faazupu wolai. 21 Eɓulu nuiti ti ɠɛni Filiseti nuiti zea dɛ, duɔlai zu, ti yɛni ti ʋolu, ti li kɔɔlaɠai zu, naati ti latini ga Izelayɛle nuiti pɔ pelei, ti ʋɛɛ naati ba, niiti ti ɠɛni Sayile ta Zonatan ʋolu. 22 Izelayɛle nuiti ɓalaa, niiti ti lɔɔɠuni Efelayime ɠize yooi zu, naati ti mɛnini ga Filiseti nuiti ti ʋelani, ti ɠulani, ti ɗa Filiseti nuiti kpɛ, ti ɗa ti ʋaa. 23 Naama voloi Ɠɔoɠɔ GALAGI unmɔɔgi veeni Izelayɛle ʋɛ, ti yɛni kɔɔi ɠa eyɛsu ti leʋe Ɓɛte-Avɛn ʋa.

24 Ma voloi Izelayɛle nuiti ti wola ɓɔlɔni, mazɔlɔɔ Sayile ti ʋilɛni foovooi laawu, é ɠɛ ma: «Ni gè la dɛ wanaɠulani sìli nuiti ba, zɔi nɔpɛ a daami wona, kpɔkɔ ʋa ɠɛ é zeeli, ma nui voovooʋɛ.» Naa maaʋele ma, nu nɔpɛ ge la ɠɛni daamiani nɔpɛ miini.

25 Ti pɛ ti zeeli dɔɓɔi ta zu, ʋɛ gului ta ɠɛni ná, kɔin gulɔi ma yeɠei zu, é ɗa ʋu ya zooi ma. 26 Ti zeeliai ma gului naa ma, ti pɛ ti kaani, kɔin gulɔi ɗa yei la. Kɛlɛ tanɔpɛ ge la ɠɛni yeeʋilɛni ga, é ʋa tɛ la, mazɔlɔɔ ti ɠɛni luazu foovooi ʋa, nii Sayile tooni. 27 Kɛlɛ Zonatan la ɠɛni kɛɛɠɛ wooi mɛnini, siɛgi zu naa ɠɛni foovooi loozu la bɛbɛi laalɔɠɔma. Kpakui é ɠɛni zoni zea, é naa lɔɔni kɔin gulɔi ɠa, é dɔ la, gaamago gaazuzeini ga pagɔ. 28 Kɔɔɠɔ nui gila ge ɠɛni ma: «È-ɠɛɛ foovooi looʋɛ ga: Zɔi a daami wona za, naama nui voovooʋɛ. Toɠa é kɛa, ɛsɛ pɛ suvikɛi ɠulaai.»

29 Zonatan ɠɛni ma: «Kɛ̀ɛ ɠa é kpɔlɔi zeiɗa bɛbɛi ma. À wɛlɛna, ʋelei gè zɛbɛi zɔlɔɔga la, kɔin gulɔi nii ta ɠɔmɔgai ma bɛ̀. 30 Ni kɔɔɠɔ nuiti pɛ ti daami woni za, ga aniiti ti zogai kɔɔi zu, ade ɠɛa Filiseti nuiti paazu, é leʋe nii ʋa kɛai.»

31 Naama voloi Izelayɛle vɔnini Filiseti nuiti ma, ti yɛ ti ʋolu ti zeɠe Mikemase, ti zeeli Ayalon. Ti zuvikɛi pɛ ge ɠulani niina ti ya. 32 Ti looni ani naati su ti zogai kɔɔi zu. Ti baalagiti ta nikɛiti ta nikɛ yiʋoiti soni, ti ti ʋaa náʋɛ nɔ, ti ɗa suai ʋɛɛ ma ɲamai ʋa, ti ɗa mi. 33 Nui ta ʋaani, é ɠɛ Sayile ma: «Nuɓusɛiti ta ga kotoi ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, ta suai ʋɛɛzu ma ɲamai ʋa, ti ɗa mi.»

Sayile ɓainni ga tiye, é ɠɛ ti ma: «Wa ga wooʋalada nuiti! À kɔtu wolai ta ɠilikili fala, wo ʋaa la ʋɛ. 34 Naa ʋoluma, à leʋe ga boga ɛsɛ pɛ ma, ga ti ɠaalɛ ba pɔ̀ bɛ, ɛsɛ ga ɠɛna ʋaa, é ʋa ga ná-nikɛi, ɓaa ná-baalagi, ʋɛ ɠa maanɛai ga ti ta-loganiiti kɔdaaleʋe ná, ta ɗa mi niina, naa ɠa a kɛ, ti mina kotoi naa ma zii ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, ga ti ɗa suai ʋɛɛ ma ɲamai ʋa, ti ɗa mi.» Naama ɓɔkɔi, ɛsɛ pɛ ge ʋaani ga ná-toganii, ti kɔdaaleʋe miná. 35 Sayile zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni miná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Naa ɠa é ɠɛni ga ma mɔungi, nii é kpɛtɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vaa ma.

36 Sayile ɠɛ ma: «Ade li za ɓidii, ade loo Filiseti nuiti su, eyɛsu geelaalao, ade ti-ɠɔligiti seɠe ga zeeɠaaɓaai, ade mina ɓe nu ɠila kpalaa ba, zɛnvui ʋa yɛ su.»

Nuiti ti ɠɛni ma: «Nii nɛai è ʋɛ, naa ɠɛ.»

Kɛlɛ zalaɠa ɠula nui ɠɛ ma: «Ade Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠa dɛ.»

37 Sayile Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Nà zoo nɛi gè yei Filiseti nuiti polu? Nà liina, ɗa kɛ nɛi ɓaa, è ti lɔ gi yeezu, gi vɔni ti ma?» Kɛlɛ GALA ge la ɠɛni gooɠaaʋoteni naama voloi.

38 Sayile Izelayɛle ɠundiɠiiti pɛ gaalɛɛni ba, é ɠɛ ti ma: «À faiti buuʋɛtɛ ga pagɔ, wo ɠɛ kwɛɛ kotoi nii kɛai za. 39 Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, Izelayɛle ná-unmɔɔ GALAGI, ga: Zɔi é niima vaa ɲɔi ɠɛai, kɛni é za, anɛɛ ɓalaa dòun zunui Zonatan ʋe.» Kɛlɛ bɛbɛi zaama, nu nɔpɛ ge la ɠɛni gooɠaaʋoteni.

40 Sayile ɗa ɠɛ ti ma: «Wo pɛ à lo ga ʋepema ɠila pele, nà-o, dòun zunui Zonatan-o, gi lo ga ʋepema ɠila pelei, gi felegɔ.»

Nuiti ti ɠɛni ma: «Nii nɔpɛ è pɔ, naa ɠɛ.»

41 Sayile ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma: «Izelayɛle ná-GALAGI! Gaamai ɠula kɛlɛma.» GALA ná-gooɠaaʋotegi é feeni, naa Sayile ta Zonatan zoni, faa zeɠe nuɓusɛiti ba niina. 42 Sayile devei veeni, ga kpakutoomai ɠɛ ti yɔɠɔzu ta ná-doun zunui Zonatan. Naa ɠɛai ma, Zonatan ɠa é zoni.

43 Sayile ɠɛni Zonatan ma: «Nii è kɛai, bo dɛɛ mà.»

Zonatan ɠɛni ma: «Gè kɔin gulɔi tago ɠɔɠɔgɛ ga tukpɔi ɓogi, nii é ɠɛa zèa. Nà ɠaa, kɛ̀ʋele ɓɛtɛʋɛ ga gè za.»

44 Sayile ɠɛ ma: «È gaamai woga, kɛni è za, Zonatan. GALA ge sò ná-ziiɠaawanai pɛ su, ni è la zaani.»

45 Kɔɔɠɔ nuiti ti ɠɛni Sayile ma: «È ɠɛ ma lee? Zonatan za! Naa li poun! Nii é ɠɛa ga zaɓui, é zobogi ve Izelayɛle ʋɛ sili nuiti ma. Gi ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ga gi la vaa bu pɛ, ga nɔundeɠai gila kpalaa ge ʋa loo zooi ma, mazɔlɔɔ, nii é kɛai za, é naa ɠɛɛʋɛ GALA ná-kpɔbai zu.» Naa ɠa é kɛɛni kɔɔɠɔ nuiti ti Zonatan ɠizoni da saai ma.

46 Sayile la mɔ ɠɛni ʋilɛni Filiseti nuiti polu, naati ti ɠaleni ma ta-yooi zu.

Sayile ná-fɔnifaamaiti sili nuiti ma

47 Sayile masadai zɔlɔɔgai ma Izelayɛle unda, é kɔɔi ʋɛɛni sili nuiti pɛ ba, ti ɠɛni maaɠoolii zu, Moaɓe nuiti, Amɔn nuiti, Edɔme nuiti, Sɔɓa yooi zu masadaiti, ta Filiseti nuiti. Naama ɠɔɔi pɛ su, é ɠɛni vɔnisu sili nuiti ma. 48 É ná-zɛbɛsulai lɛɛni, siɛgi zu é vɔnini da Amalɛke nuiti ma, é Izelayɛle ɠula naati zea, niiti kpein ti ɠɛni zeaɠɔligiti seɠezu ga zeeɠaaɓaai.

49 Sayile zunu lounɠa zɔlɔɔni, ti-laaseigiti ti ɠɛni ga: Zonatan, Yisevi, ta Malekisua. É doun anzanu felegɔ zɔlɔɔni ɓalaa, ma mɔungi laa ɠɛni ga Meelaɓe, felesiɛi laa ɠɛ ga Mikale. 50 Sayile anzai laa ɠɛni ga, Ayinoame, Ayimaase ná-doun anzanui ɠɛni de. Sayile ná-kɔɔɠuluɓa wolai laa ɠɛni ga, Aɓenɛɛl, Nɛɛl ná-doun zunui, Nɛɛl naa ɠɛni ga, Sayile kɛɛɠɛ deɠei. 51 Tɔɔzei, Kise nii é ga Sayile kɛɛɠɛ, naati ta Nɛɛl ɠa ti ɠɛni ɠɛɛ ma, ti-ɠɛɛ laa ɠɛni ga, Aɓiyɛle.

52 Siɛgi kpein Sayile kɛɛni masadai zu, kɔɔi ɠɛni nɔ ti yɔɠɔzu ta Filiseti nuiti ga zeeɠaaɓaa. Naa ɠa é kɛɛni, Sayile a la zunui ta ɠaana, é ga zɛbɛsu nu, ɓaa é ga ziilɔɔ nu, é ɠɛni naa zeɠezu, é dɔ ná-kɔɔɓɔgi zaama.

15

GALA kɛlɛ vai Sayile ʋa

1 Yeeta, Samiyɛle ɠɛni Sayile ma: «Nà ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI tèʋeni, ga gè gulɔi ziɛ è ma, è ɠɛ ga Izelayɛle ná-masagi, niiti ti ga ná-nuiti. Woilo naa ma, nii é pɔ gè bo è ma. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: ‹Kì ka su ga Izelayɛle zeɠezuʋɛ Ezipete yooi zu, Amalɛke nuiti ti pele ɓesani tuɠɔ. 3 Naa ɠa é ba, li, è vala ti ʋa, è ti-yeaɠɔligiti pɛ kona GALA ma. Nii kpein é ga fuluani, naati pɛ suwuɠaaleʋe, è mina gaazumaawɔinɠaa nɔpɛ kɛ, tɔɔzei zunuiti ma, é li anzanuiti pɔ, ta doungoiti, naa ʋɛɛ ɲiimiɓɔlegiti pɛ ba, nikɛiti ɓalaa, ta baalagiti, ɲɔmɛiti, ta soovalegiti.› »

4 Sayile ná-kɔɔʋɛbɛi ɠaalɛɛni ba, é ti ɠaalu Telayime taazuʋɛ. Izelayɛle wolodai zɔiti ta-ɠɔɔɠɔ nuiti ti ɠɛni ga nu waaunfelegɔ (200 000), Zuda wolodai zu geleiti ti ɠɛni ga, nu waapuugɔ (10 000). 5 Sayile loni ti luɠɔ, eyɛsu ti zeeli Amalɛke nuiti ta-laai ɠobaʋɛ, é zɛba é nuiti pilɛ, ti lɔɔɠu, ti pelei ɓɔun, ti luɠɔ nɛmɛi zu. 6 Sayile ɠɛni Ken nuiti ma: «À mina yɛ Amalɛke nuiti saama, à maaɠooza ti ʋa. Gè la pɔ ga nii gè seizu ti ma, wa ʋa wɔnɔ zɔlɔɔ su, mazɔlɔɔ, wo ɠɛni ga wooɠɛɠila nu Izelayɛle nuiti bɛ, ti zeɠezuʋɛ Ezipete yooi zu.» Ken nuiti ti ɠulani Amalɛke nuiti saama.

7 Sayile Amalɛke nuiti paa vai lɔɔzeini Ɠavila, é yɛ ti ʋolu, ti zeeli Suul, taai nii é Ezipete ɠobaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei. 8 Sayile Amalɛke nuiti ta-masagi Agage zoni ga ma vului, é nuɓusɛi mɔtaiti suwuɠaaleʋe ga boɠa zɔkpɔi. 9 Kɛlɛ Sayile ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti Agage yɛni vulua, ta togani ʋagɔiti, niiti ti zoni kɔɔi zu, baalagiti, nikɛiti, boliiti, togani niiti ti wola wulɔai, ta baala ziʋoiti, ti la ɠɛni kɛɛni, ti ʋa naati suwuɠaaleʋe. Kɛlɛ zɔiti ti la ɠɛni ʋani, tosu la ti ʋa, naati ka ti ti zuwuɠaaleʋe.

10 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Samiyɛle ʋɔ, é ɠɛ ma: 11 «Gè nimizaa ɓɔɠɔ ma, ziimazeɠe vai zu ga Sayile, ga gè kɛ ga masagi, mazɔlɔɔ é ʋoluavega bà, nà-devei nii gè fea zea, é la ziɛni ga naa.» Samiyɛle yiiɓɔlɔni koozu, kpidii ɲɛgɛlɛin, é ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛzu.

12 Poluma zobui, Samiyɛle wuzeɠeni ga sobuzobui, é li é Sayile ɠa. É yɛni pelei zu, é mɛni ga Sayile lɛɛni Kaalemɛle gizei ma, ga é ɠizɛsu ani ʋilɛ ná, naa ʋoluma, é ɠaleni ma, é yei ga Gilegale ʋele.

13 Samiyɛle zeeliai ma Sayile ma, naa daaɠomini, é ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo è ʋɛ! Devei nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feai zèa, gè kɛa.»

14 Samiyɛle ɠɛni ma: «Mini ɠa baalagiti kpain gooi zeɠezu ná, nii gè mɛnisu, ta nikɛiti kpain gooi, é loozu gòizu?»

15 Sayile ɠɛni ma: «Kɔɔɠɔ nuiti ka ti yiimazeɠeai ga baalagiti ta nikɛiti ma ʋapagiti, ti zeɠe ga tiye Amalɛke nuiti pɔ bɛ, ga ti ʋa ɠɛ ga zalaɠai, ɗa-ƓALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Gi mɔtaiti suwuɠaaleʋe ɲɛgɛlɛin.»

16 Samiyɛle ɠɛni Sayile ma: «Ɠwɛ mina! Naa kula ɠɛa su. Ɓɛ gè naa wo è ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI dɛɛni ga ze kpidii teʋegai.»

Sayile ɠɛni ma: «Awa, ɓɔɛna.»

17 Samiyɛle ɠɛni ma: «Siɛgi zu è la ɠɛni ɓɔɠɔ ɠaazu la ga sɔɓelama nu, názu ɠa è ɠɛa la ga masagi Izelayɛle wolodamaiti unda, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é gulɔi ziɛ è ma, è ɠɛ ga masagi Izelayɛle unda. 18 Tama Ɠɔoɠɔ GALAGI è ziɛ ʋelei lɛa, é devei ve è ya, ga è li, è Amalɛke nuiti suwuɠaaleʋe, kotoba nui naati, è kɔɔi ʋɛɛ ti ʋa, eyɛsu è ti zuɠoloɠolo. 19 Lee vaa zu è la ɠoloni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ʋɛ? Lee vaa zu è Ɠɔoɠɔ GALAGI wanama vai ɠɛɛzu, è ɗa aniiti seɠe, niiti ti zogai kɔɔi zu?»

20 Sayile ɠɛni Samiyɛle ma: «Nà ma, kòloʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ʋɛ, nii é fea zèa, nii é tèʋegai kɛ̀ɛvai ma, gè naa ɠɛɛʋɛ, gè ɠale ma ga Agage, Amalɛke nuiti ta-masagi, gè nui mɔtaiti suwuɠaaleʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 21 Kɛlɛ kɔɔɠɔ nuiti ka ti baalagiti ta nikɛiti ma ʋapagiti seɠeai, anii naati su ti zogai kɔɔi zu, niiti maanɛa ɠɛni de ga maaɲɛɛi ʋɛɛ ti ʋa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ti naati seɠeʋɛ ga ti ʋa ɠɛ ga zalaɠai Gilegale Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii é ga ɗa-ƓALAGI.»

Woozogi vizɔgɛ zalaɠai ʋa

22 Samiyɛle gooɠaaʋoteni, é ɠɛni ma:

«Ɠɔoɠɔ GALAGI wɔinʋɛ nɛi ga zalaɠaiti ta gala zalaɠaiti,

eɠɛʋelei wɔinɗai la ga nu ɠolo daawooi ʋɛ?

Wɛlɛ, woozogi vizɔgɛ zalaɠaiti ba,

koloi vizɔgɛ é leʋe baala sinɛiti ma wulɔi ʋa.

23 Mazɔlɔɔ zɔi é kololalai ɠɛɛzu, naa ɲɔuʋɛ eɠɛʋelei ungaiziɛ wo fai la.

Ɓɔɠɔmaayeilalai ɲɔuʋɛ, ta ga ɠɛʋelei nɔ ta ani ɠɔɔ vai.

Tɛi è Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ʋiliga ya,

tɔ ɓalaa é è ʋiliga ya, é masadai ɠula è ya.»

24 Sayile kpɔɛi zeɠeni, é ɠɛ Samiyɛle ma: «Gè kotoi ɠɛa, mazɔlɔɔ gè Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠoloɠologa, ta ɗɔnɔ ma lɛnɛ gooiti, è ti veai zèa. Gè sumɔga dualuagi ma, ga gè mina kɔɔɠɔ nuiti ziiɠaawana, gè woiloga naa ma, nii ti maaɠaazaɠaboga mà. 25 Nii gè è maanɛɛnɛzu la, naa ɠa ga, è soma è nà-kotoi nii zuvaayɛ, è ʋa, de li, gè nɔkɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wu.»

26 Samiyɛle gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa-o, de la liizu ʋɔɔma, mazɔlɔɔ è Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-deveiti daaʋiligɛ, naa ɠa é kɛa, tɔ ɓalaa é è laaʋiliga, é masadai ɠula è ya Izelayɛle unda.»

27 Tɛi Samiyɛle ɠɛni ʋoluavesu, ga é ɠale ma, Sayile soni ná-seɠei lakɔlɔgi ʋa, é ʋali ga, ma ɓuɠai yɛ zea. 28 Samiyɛle ɠɛni ma: «Ʋele ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI Izelayɛle masadai ʋalizu ga la, é kula è ya za, é fe taɠili zea, nii fizɔgai è ʋa. 29 Suɠwɛɛ ga Maliɠii nii é ga Izelayɛle ná-lɛbiyai, é la zɛɛ woga, é la nimiza ɓɔɠɔ ma ga nuɓusɛi ɠɛʋele.»

30 Sayile ɠɛni ma ʋolu: «Gè kotoi ɠɛɛʋɛ, kɛlɛ anɛɛ naa ʋe, soma è unfema ve zèa nà-nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti gaazu, ta Izelayɛle nuiti pɛ gaazu. Soma è ʋilɛ pòlu, de li, gè nɔkɔ ɗa-ƓALAGI wu, nii é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.» 31 Samiyɛle ʋilɛni Sayile ʋolu, ti li, Sayile nɔkɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wu.

32 Samiyɛle ɠɛni ti ma: «À ʋa ga Amalɛke masagi Agage pɔ̀.» Agage ɠɛni ʋaazu koozunɛai, é ɗa ɠisiɛ ga saai ɠa na a ɓudɛ maazu. 33 Kɛlɛ Samiyɛle ɠɛni Agage ma: «Ɗa-woɠa zɔkpɔi ɠa é anzanui ma mɔinmɔin balani ti-lointi ma, naa maaʋele ma, ɗa ɓalaa è-lee ɠa ʋala è ma za.» Samiyɛle Agage ʋaani Gilegale, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.

34 Naa ʋoluma, Samiyɛle ɠaleni ma Lama, Sayile ɓalaa ge ɠaleni ma ná-taazu Giɓea. 35 Samiyɛle la mɔ ɠɛni ɠaleni ma ʋolu, é ʋa li Sayile ɠa vaa ma, eyɛsu saa voloi zeeli. Kɛlɛ Sayile ma yiizoolɛi ɠɛni ma, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛlɛni niina Sayile ʋa, é ɠɛ Sayile mina mɔ ɠɛ ga masagi.

16

GALA ge yiimazeɠe vai
ga Davide ga masa niinɛi

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Samiyɛle ma: «Ɗa yɛsu wɔlɔzu, eyɛsu yeelɛ, Sayile ná-faa zu? Nɔ̀un gè ɠɛlɛa ba, nii a kɛ gè Izelayɛle masadai ɠula zea. Ɗa-wulɔ minɛi laave, è li Ɓɛteleyɛme taazuʋɛ. Nà è leʋesu Izayi ná-pɛlɛi wu, mazɔlɔɔ gè yiimazeɠeʋɛ ga ná-doun zunui gila, ga é ɠɛ ga masagi.» 2 Samiyɛle ɠɛni ma: «Naa ɠa zoo é ɠɛ ɠale? Sayile a mɛnina, toɠa pàa.» Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Nikɛ ɓokpa gila seɠe, è lii la, ɗa ɠɛɛzu ma: ‹Pàaʋɛ zalaɠa ɠulazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.› 3 Ɗa Izayi loli zalaɠa ɠulazuʋɛ. Nii gè pɔ ga è kɛ, nà naa lɛ ga ɗe niina. Nui nii gè dɛɛzu ga ɗe, naa ɠa è gulɔi ziɛzu ma bɛ̀.»

4 Samiyɛle ɠoloni Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ʋɛ, é liini Ɓɛteleyɛme. Taa ɠɛwolaiti ti Samiyɛle ɠaai ma, ti yiizoolɛni, ti gaazaɠa, ti ɠɛ ma: «È ʋaa ungi ɠa ga faa ʋagɔ ɓaa?» 5 Samiyɛle ɠɛni ti ma: «Ungo, pàaʋɛ zalaɠa ɠulazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. À ɓɔɠɔ ɲadena zalaɠa ɠula vai ma, wa ʋa niina pɔ̀ pelei.» Samiyɛle Izayi ta ná-dointi tolini ga ti ɓɔɠɔ ɲade, ti ʋa zalaɠa ɠulazuʋɛ.

6 Naati paai ma, Samiyɛle Eliaɓe ɠaani, é ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Tanisu nii ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimazeɠeai la.» 7 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Samiyɛle ma: «È ɠaazu mina ɠula kpusɛi ta kooza ʋelei ʋa, mazɔlɔɔ gè la yiimazeɠeni la. Gè la faiti pɛtɛsu ga eɠɛʋelei nuiti ti kaazu la. Nuɓusɛi ɓelagi ɠa nɔ ga nii é kaazu ga ɠaazuʋɛ, kɛlɛ nɔ̀un, nà ɗa wɛlɛ nui yiimaʋɛ.»

8 Naa ʋoluma, Izayi Aɓinadaɓe lolini, é dɛɛ ga Samiyɛle, kɛlɛ Samiyɛle ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI la yiimazeɠeni ga nii ɓalaa.» 9 Naa ʋoluma, é ʋaani ga Sama. Samiyɛle ɠɛni ma ʋolu: «Ɠɔoɠɔ GALAGI la yiimazeɠeni ga nii ɓalaa.» 10 Izayi ná-doun lɔfela lɛɛni ga Samiyɛle ɠana nɔ, kɛlɛ Samiyɛle ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI la yiimazeɠeni ga nii tanɔpɛ.» 11 Samiyɛle Izayi ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «È-loun zunuiti tie ka ná ɓaa?» Izayi ɠɛni ma: «Ti-ma loungoi ɠa dɔɓɔi zu, é ɗa baalagiti makɛ.» Samiyɛle ɠɛni ma: «Nu leʋe, ti toli, é ʋa, tɔɔzei ade la zalaɠa laamii lɔɔzeizu polu, kɛni a ʋaana.»

12 Izayi nu leʋeni, ti Davide loli, é ʋa. Davide ɠɛni ga zunu loungoi, é ɠɛni ga kpɔi nu, gaazuɠɛzɛiti seiɗai su ga pagɔ, dɔtɔai ɓalaa ga pagɔ. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Samiyɛle ma: «Tɔ ɠaa, wuzeɠe, è gulɔi ziɛ ma.» 13 Samiyɛle gulɔ minɛi zeɠeni, é gulɔi ziɛ Davide nɔungi ma, kɛɛɠɛlointi gaazu. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui yeini Davide ma naama voloi, é yɛni ba ɠɔ. Samiyɛle ɓegai ma, é ɠaleni ma Lama.

GALA Zɛnvui zeɠe vai Sayile ʋa

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui zeɠeni Sayile ʋa, zɛnvu ɲɔi ta leʋega ɠɛni de Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naa ɗa nɔungi zeɠe ma. 15 Sayile ná-botiɠɛ nuiti ti ɠɛni ma: «Gi suɠwɛɛ ga GALA ge zɛnvu ɲɔi ta leʋega, nii é ɗɔungi zeɠezu ma. 16 Naa ɠa é ba, ni ɗa devei veena nɔ gi ya, gá nu ɠaiziɛzu, nii soogai kɔnigi ɠɛinsu, naa ɠa a kɛ, siɛgi zu zɛnvu ɲɔi a ɗɔungi zeɠena ma, gɛingɛin gani gɛin nui ɠa kɔnigi ɠɛin, naazu ɗɔungi zu ɠa la ga pagɔ.»

17 Sayile ɠɛni ti ma: «Zèe ɠa bu, à gɛingɛin gani gɛin nu ɠaiziɛna bɛ̀, wo ʋaa la pɔ̀.» 18 Ná-botiɠɛ nui gila ge kpɔɛi zeɠeni, é ɠɛ ma: «Gè zunu loungoi ta ɠaaʋɛ Ɓɛteleyɛme taazuʋɛ, Izayi ná-dointi saama, soogɛ kɔnigi ɠɛinsu. Toɠa ga kɔɔɠɔ nu wola, é ɓudɛ naa maazu, soogɛ ɓɔɛzu ga pagɔ, pagɛ gola, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ba.»

19 Sayile keelaiti teʋeni Izayi ma ga ti ɠɛ ma: «Masagi ɠɛ è Davide leʋe ma, è-loin nii é baalagiti makɛsu.» 20 Izayi ɓului tanigaa zeɠeni, ta kɔlɔ woole ɠila, nii dɔɔi su, ta boli yiʋo ɠila, é ma ɠasɔi la soovalegi ʋolu, ná-doin Davide li ga tiye Sayile ʋɔ. 21 Davide zeelini nɔ feya Sayile ʋɔ bɛ, é lɔ naa ná-botii zu. Davide ná-fai nɛ ʋele ma Sayile ʋɛ, é seɠeni, é kɛ ga ná-kɔɔɠɔ zɔɔlaiti seɠe nui. 22 Sayile keela leʋeni Izayi ma, é ɠɛ ma: «È-loin Davide ná-fai wola nɛɛʋɛ bɛ̀, ɓɛ é yɛ kòba, é ɗa boti ɠɛ bɛ̀.» 23 É lɔɔzei naama voloi ma, zɛnvu ɲɔi GALA ge ɠɛni teʋesu, naa a la Sayile nɔungi zeɠena ma, Davide ɓena kɔnigi zeɠe, é ɗa gɛin. Sayile nɔungi zu ɠɛni laazu ga pagɔ, é lago vizɔ, zɛnvu ɲɔi maaɠooza ba.

17

Gɔliate malimasakɛɛi leʋe fai
Izelayɛle nuiti ma

1 Filiseti nuiti ti ta-ɠɔɔɓɔgiti gaalɛɛni ba, ti ʋa kɔɔi loo. Ti ɓɔɠɔ ɠaalɛɛni ba Soko, Zuda yooi zu. Ti ta-ɠɔɔlaɠai ʋuuni Efɛse-Damime, Soko ta Azeeka ti yɔɠɔzuʋɛ. 2 Sayile ta Izelayɛle ɠɔɔɓɔgiti ɓalaa ti ɓɔɠɔ ɠaalɛɛni ba. Ti ta-ɠɔɔlaɠai ʋu Ela ʋɛtugi zu, ti lopele ɓɛtɛni kɔɔɠɔ vai ma, Filiseti nuiti daalɔɠɔma. 3 Naa ɠɛai ma, Filiseti nuiti ti ɠɛni gize ɠila ma, Izelayɛle nuiti ɓalaa ti ɠɛ gizei taɠili ma, zɔɔla ʋelei, pɛtugi ɠɛ ti yɔɠɔzu.

4 Filiseti nuiti ta-ɠɔɔɠuluɓai ɠila ge ɠulani ti zaama. Gate taazuʋɛ nu ɠɛni de, daaseigi ɠɛni ga Gɔliate, sɔligi ɠɛni ga, mɛtɛlɛ saʋagɔ. 5 Maaɠilia ɠɛni de ga kɔlu ɓɔi bɔɔlɔgi, kɔlu zeɠei nii é ga kaka makɛ gelei, naa ɓalaa ɠɛni ga kɔlu ɓɔigi, buɲɛgi ɠɛni ga kilo ʋuulɔzita (60). 6 Kpekazuʋɛti makɛga ɠɛni de ga kɔlu ɓɔi kokologiti, kpɛɛn goi é ɠɛni zɛlɛni kpaki poluʋɛ, naa ɓalaa ɠɛni ga kɔlu ɓɔigi. 7 Ná-kpɛɛn wolai ma wului ɓaaɠoni, eɠɛ seɠe vɛlɛ nui ná-gba gului, nii a ɗa seɠei ʋu ma, kpɛɛin ma mɛɛngi wuɲɛgi ɠɛni ga kilo lɔfela. Ná-kɔɔɠɔ zɛpɛ seɠe nui ɠɛni loni tuɠɔ.

8 Filiseti nui loni Izelayɛle ɠɔɔɠɔ nuiti daawu, é ɠɛ ti ma: «Lee vaa zu wo lopele ɓɛtɛzu kɔɔɠɔ vai ma? Nɔ̀un nà ga Filiseti nui, wa ma, wa ga Sayile ná-duɔiti. À nu ɠila kula, é ʋa gi kɔɔi ɠɔ gá tɔ. 9 Ni a vɔnina mà, é pàa, gá ɠɛ ga wa-luɔiti, kɛlɛ ni nà ɠa ga vɔni ma, gè paa, wa ɠɛ ga gá-luɔiti. 10 Za, gè malimasakɛɛi leʋea ga Izelayɛle ɠɔɔɓɔgi! À nu ɠila kula, gi kɔ gá tɔ.» 11 Siɛgi zu Sayile ta ná-kɔɔɓɔgi ti Filiseti nui naa wooi mɛnini da, ti zasuɓalini, ti wola lua.

Davide lii vai Izelayɛle ɠɔɔlaɠai zu

12 Davide ɠɛni ga Efelata ʋɛlɛyeɠei wu nu, Izayi ná-doun zunui gila, nii é ɠɛni zeini Ɓɛteleyɛme, Zuda yooi zu, doun zunu lɔsaʋa ɠa é ɠɛni zea. Sayile ná-siɛgi zu, Izayi ʋɔlɔzaɠani niina ga gola. 13 Izayi ná-doun zunu mɔun saʋagɔiti ti ʋilɛni Sayile ʋolu kɔɔɠɔzuʋɛ. Ma mɔungi laa ɠɛni ga Eliaɓe, felesiɛi laa ɠɛni ga Aɓinadaɓe, saʋasiɛi laa ɠɛni ga Sama. 14 Davide ɠa é ɠɛni ga doungoi ti pɛ su. Diɛ saʋagɔiti ti ʋilɛni Sayile ʋolu kɔɔɠɔzuʋɛ. 15 Davide ɠɛni liizu kɔɔlaɠai zu, é ɗa ɠale ma Ɓɛteleyɛme, kɛɛɠɛ ná-baalagiti makɛ fai zu. 16 Sobu ɠilagila, kpɔkɔ ɠilagila, Filiseti nui ɠɛni losu Izelayɛle laawu. É kɛɛni ga folo ʋuunaanigɔ (40).

17 Názu ɠa Izayi ɠɛni la ná-doun zunui Davide ma: «Kilo ʋuusaʋagɔ (30) zeɠe, ani ɠae ɠeegai zu, è lii la, ta ɓulu puugɔi, è ti ve è-liɛni zea, kɔɔlaɠai zu. 18 Folomaze puugɔi niiti ɓalaa seɠe, è li, è fe ta-ɠɔɔ ɠundiɠii ya, nii é nu waagila (1 000) unda. Li, è ka, ni è-liɛni kɛdɛgɛ, ɗa ɠɛna ʋaa, ti sabaliʋa ve è ya, è ʋaa la pɔ̀. 19 Ɗa ti ɠaazu Sayile ʋɔ bɛ, ta Izelayɛle ɠɔɔɓɔgi pɛ, Ela ʋɛtugi zu. Ta kɔɔi ɠa, ta Filiseti nuiti.»

20 Poluma zobui, Davide wuzeɠeni ga sobuzobui, é kɛɛɠɛ ná-baalagiti kaliva nu ɠili ma, ga naa ɗa ti makɛ. Kasɔi nii maanɛɛni ga é lii la, é naa zeɠeni, eɠɛʋelei kɛɛɠɛ boni ma la. Davide zeelini nɔ kpein, siɛgi zu kɔɔʋɛbɛi ɠɛni lopele ɓɛtɛzu la kɔɔɠɔ vai ma, ta ti ɗa kɔɔ ɓeei loo. 21 Izelayɛle nuiti ti lopele ɓɛtɛni, Filiseti nuiti ti lopele ɓɛtɛ, kɔɔɠɔ vai ma. 22 Davide ná-kasɔiti kalivaani kasɔ makɛ nui ma, é li ga kɔɔɠɔzu ʋelei, é diɛni tuʋɔ. 23 Davide ɠɛai ma ɓɔɛzu diɛni pɔ, é kaani ga, zunu ɠila ka ɠulazu Filiseti nuiti saama, daa ga Gɔliate, Gate nu ɠɛni de, é ɗa ma ɓɔɛ ɠilagi nɔ wo. Davide gooi mɛnini. 24 Izelayɛle ɠɔɔɠɔ nuiti kpein ti kaai ma, ti wola luani, ti ʋela. 25 Ti ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Wa zunui nii ɠaazu? Toɠa na ʋa mɔnɔ, ga é Izelayɛle ʋoomu, zɔi nɔpɛ a zoo é zunui nii ʋaa, masagi ɠa naavolo mɔinmɔin fe ma nui ya, é ná-doun anzanui ve bɛ ga vului, naa ʋolu é ma nui kɛɛɠɛ ná-pɛlɛyeɠei ɠula mului zu, Izelayɛle yooi zu.»

26 Davide zunuiti gaazaɠani, niiti ti ɠɛni koba, é ɠɛ ti ma: «Leeni ɠa ta fe naama nui ya, nii a zoo é Filiseti nui nii ʋaa, é unfe kasɔi zeɠe Izelayɛle unma? Filiseti nui nii ɠa ga leeni, tatipɛlɛʋolulala nui tɛi, a zɛnvu su ƓALAGI ná-kɔɔɓɔgi ʋoomu?» 27 Ti Davide wooɠaaʋoteni, ga minazeɠe gooi nii bogai naama nui vaa ma, nii a zoo é paa.

28 Diɛ Eliaɓe goomɛnini, ti ɗa yɛpɛ ta zunuiti. É yiiɠaawanani, é ɠɛ Davide ma: «Lee ɠa è ʋaai kɛɛzu ʋɛ? Ɓɛ ɠa è baala kpulu koi yɛgai zea, teʋebai zu? Gè ɗa-wasogi ɠwɛɛ, ta kibɔɔlɔmai, nii é è-yiimaʋɛ. È ʋaaʋɛ ga è kɔɔɠɔzuʋɛ ɠa.»

29 Davide diɛ ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa gè kɛa ga faa ɲɔi? Gaazaɠa nɔ ɠa gè boga.» 30 Davide ʋoluaveni diɛ ʋa, é gaazaɠagi wo ga kɔɔɠɔ nui taɠili, é ma ɠaazaɠa gilagi nɔ woni, ga nu mɔinmɔin, ti ɗa gooɠaaʋote gilagi nɔ ve zea.

Davide ɓɔɠɔ ɠula vai
ga ti kɔ ta Gɔliate

31 Davide ɓɔɛ wooi zeelini ɛsɛ pɛ ma, Sayile ɓɔɠɔi ɓalaa mɛnini, é Davide lolini. 32 Davide ɠɛni Sayile ma: «Màliɠii, nu nɔpɛ ge mina ɓɔɠɔ iɲɔteʋe Filiseti nui tɛi ná-faa zu, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, nà liizu, gi kɔ gá tɔ.»

33 Sayile ɠɛni Davide ma: «Ɓa! È la zooga liizu laalɛɛzu Filiseti nui nii wu, mazɔlɔɔ ɗa ga zunu loungo nɔ, tama toɠa ga kɔɔɠɔ nu kaite ma loungo ziɛ su.» 34 Davide ɠɛni Sayile ma: «Siɛgi zu nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, nà la ɠɛna kɛ̀ɛ ná-baala kpulugiti makɛsu la, zalai ɓaa filɛ zuai ta a la ʋaana ga é togani gila kula baala kpulugi zaama, 35 gè ɓena ʋilɛ polu, gè toganii naa ɠula daaʋɛ. Ni zalai ɓaa filɛ zuai a la ɠalena ma, é laalɛ bù, gè ɓena so kɔma leɠai ʋa, gè yɛ doɠazu, gè paa. 36 Ʋele ɠana gè zalai ta filɛ zuai ma mɔinmɔin paani la. Zekana nɔ gè kɛɛzu la ga Filiseti nui nii, tatipɛlɛʋolulala nui tɛi, mazɔlɔɔ é zɛnvu su ƓALAGI ná-kɔɔɓɔgi ʋoomuga. 37 Ɠɔoɠɔ GALAGI nii é kùla zalai ta filɛ zuai zaingiti zea, naa ɠa zoo é kùla Filiseti nui tɛi zea.»

Sayile ɠɛni Davide ma: «Liina, Ɠɔoɠɔ GALAGI yɛ è ʋa.» 38 Naa woga ʋoluma, Sayile Davide maaɠilini ga tɔ ɓɔɠɔi ná-kɔɔɠɔ zɔɔlaiti, é kɔlu ɓɔi bɔɔlɔgi lɔ unba, é kaka makɛ kɔlu zeɠei loo kɔba. 39 Kɔɔɠɔ maaɠili zɔɔlai naati poluma, Davide Sayile ná-boɠa zɔkpɔi ɠilini zaama, é ɠɛ é ziɛ la, kɛlɛ é la ɠɛni zooni é ʋa ziɛ. Tɔɔzei, é la ɠɛni naa ma pɔlɔma. É ɠɛni Sayile ma, naazu: «Gè la zooga gè ʋa ziɛ ga niiti pɛ, gè la ma pɔlɔma.» Davide ti kpein kula ɓɔɠɔ ma. 40 É ná-tukpɔi zeɠeni, é yei kɔtuɗɛi ɠobaʋɛ, é yiimazeɠe ga kɔtu lɔɔlugɔ náʋɛ, niiti ti maaloungai, é ti lɔ ná-ɓɔlɔi zu, é ná-fɛlɛvɛlɛgi zeɠe, é li Filiseti nui laalɔɠɔma.

Davide vɔni fai Gɔliate ma

41 Filiseti nui ta ná-kɔɔɠɔ zɛpɛ seɠe nui ɓalaa, nii é ɠɛni tuɠɔ, ti ɠɛni maaɓuɠazu Davide ʋa, vaavaa. 42 Filiseti nui wɛlɛni ga pagɔ, é Davide ɠaai ma, é lɛɠɛni su, mazɔlɔɔ zunu loungo ɠaazui ɠɛni ba, é ga kpɔi nu, pagai, dɔtɔai. 43 Filiseti nui ɓainni ga Davide, é ɠɛ ma: «Ɗa kàazu ga gilɛ ɓaa, è ʋaazu dàalɔɠɔma ga kpakuiti?» Kpegai ma ga Davide voovo, ná-galagiti kpein daaseigi zu, 44 é ɠɛni Davide ma: «Ʋa ʋɛ, gè è-ma zuai ve wɔniiti zea, ta dɔɓɔ zuaiti, ga ti-ɠɔnɔgi.»

45 Davide gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɗɔun ɗa ʋaazu dàalɔɠɔma ga boɠa zɔkpɔi, ta kpɛɛin, naa ʋɛɛ kpɛɛn goi ʋa, kɛlɛ nɔ̀un nà ʋaazu è laalɔɠɔma Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu, Fai-Pɛ-Maliɠii, Izelayɛle ɠɔɔɓɔgi ná-GALAGI, nii è poomugai. 46 Za, Ɠɔoɠɔ GALAGI zaalai zu, nà vɔnisu è ma, gè è ʋaa, gè ɗɔungi leʋe è ʋa. Foloi ʋa ɠɛ é li za, nà Filiseti ɠɔɔʋɛbɛiti ma ʋoomaiti kɛɛzu ga wɔniiti, ta dɔɓɔ zuaiti kɔnɔgi. Naazu etea pɛ ka kwɛɛ ga GALA ka Izelayɛle ʋɛ. 47 Bɛbɛi nii pɛ ka kwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɗa nu ɠizo, boɠa zɔkpɔ vaa la ba, ɓaa kpɛɛin. Mazɔlɔɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa po ge ga kɔɔi, toɠa wo lɔɔzu za gi yeezu.»

48 Gaamago nɔ, Filiseti nui tɔɔzeini ga ɠɛʋele ɓɛtɛa, é ʋa maaɓuɠa Davide ʋa. Davide suvilɛni ga ɓizaa kɔɔɠɔzuʋɛ, é ɗa li Filiseti nui laaɠomi su. 49 Davide yeelɔɔni ná-ɓɔlɔi zu, é kɔtu ɠila seɠe, é pili ga ná-fɛlɛvɛlɛgi. Kɔtui li nɔ, é ʋilɛ Filiseti nui loʋalaʋɛ, é lɔ nɔungi zu, Filiseti nui ɠula unga, é laaʋɛ zooi ma. 50 Davide vɔni pelei ɠana Filiseti nui ma, boɠa zɔkpɔ la ɠɛni zea, kɛni ná-fɛlɛvɛlɛgi nɔ, ta kɔtu ɠila kpe naa nɔ ɠa é Filiseti nui zɔɔni la, é paa. 51 Davide ɓizɛni, é zeeli Filiseti nui ma, é naa ná-boɠa zɔkpɔi ɠula ma laɠagi zu, é nɔungi leʋe ba. Filiseti nuiti ti kaai ma ga, ta-ɠɔɔɠuluɓai zaa, ti ʋelani.

52 Izelayɛle ta Zuda ɠɔɔɠɔ nuiti ti ʋilɛni Filiseti nuiti polu, ti ɗa kɔɔ ɓeei loo, ti yɛni Filiseti nuiti kpɛɛzu, eyɛsu ti zeeli pɛtugi ɠobaʋɛ, ta Ekelɔn taa ziɠidaʋɛ. Filiseti nui niiti ti ti ʋaani, naati ma ʋoomai vazani Saalayime ʋelei ma, eyɛsu é zeeli Gate ta Ekelɔn. 53 Izelayɛle nuiti ti zeɠeni Filiseti nuiti polu, ti ɠale ma naati ta-ɠɔɔlaɠai zu, ti ɗa naati zeaɠɔligiti seɠe. 54 Davide Filiseti nui nɔungi zeɠeni, é lii la Zeeluzalɛme. Kɛlɛ é naa ná-kɔɔɠɔ zɔɔlaiti puuni ná-seɠe ɠotai wu.

55 Siɛgi zu Sayile Davide ɠaani la, é ɗa li Filiseti nui laalɔɠɔma, é ná-kɔɔɠuluɓai Aɓenɛɛl ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Zunu loungoi nii ɠa ga ɓɛ ná-doun zunu?» Aɓenɛɛl ɠɛni ma: «Ee, masagi, GALA ka kàazu, eɠɛʋelei è vulua la ga ɠite, gaamazu gè la naama vai ɠwɛɛ.» 56 Masagi ɠɛni ma: «Gaazaɠa bo, è ɠɛ zunu loungoi nii kɛɛɠɛ ɠwɛɛ.» 57 Davide ɠalegai ma ma, kpegai ma ga Filiseti nui ʋaa, Aɓenɛɛl loni tuɠɔ, ti li Sayile ʋɔ bɛ. Filiseti nui nɔungi ɠɛni dɛ zoni Davide ya. 58 Sayile Davide ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Doungo, ɓɛ doun zunu ɠa ga ɗe?» Davide gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ga ɗa-wotiɠɛ nui Izayi ná-doun zunui, Ɓɛteleyɛme nui.»

18

Zonatan ná-nɛɛbɛi
é ʋilɛ Davide ʋa

1 Davide ɓegai ma ga ɓɔɛ Sayile ʋɔ, Zonatan ɠilini Davide ʋa ziimaʋɛ. É Davide nɛɛni ʋɛ, eɠɛ tɔ ɓɔɠɔi. 2 Naama voloi, Sayile la ɠɛni ɓeni Davide ʋa, é ʋa li kɛɛɠɛ ʋɔ bɛ, é Davide makɛni ɠoba. 3 Zonatan ta Davide ti minazeɠe boni yɔɠɔzu, tɔɔzei Zonatan Davide nɛɛni ʋɛ, eɠɛ tɔ ɓɔɠɔi. 4 É ná-seɠe wolai ɠulani ɠɔba, é fe Davide ʋɛ, naa ʋɛɛ ná-kɔɔɠɔ zeɠeiti ba, é ná-boɠa zɔkpɔi ta ná-kilɛgiti feeni Davide ʋɛ, ta ná-saamaɠiligi. 5 Ʋɛ nɔpɛ Sayile a la Davide leʋe ná kɔɔmaʋɛ, Davide ɠɛni vɔnisu naa ma, naa ɠa é kɛɛni, Sayile pilɛni da ná-kɔɔɠɔ nuiti unda. Davide ná-fai wola nɛɛni bɛbɛi ʋɛ, ta Sayile ná-botiɠɛ nu wolaiti.

Sayile toloi ɠula vai ga Davide

6 Davide ɓegai ma ga Filiseti nui ʋaa, ti ɠalegai ma ma, ti zeɠe kɔɔɠɔzuʋɛ, anzanuiti ti ɠulani Izelayɛle laaiti pɛ su, ti masagi Sayile laaɠomi, ti ɗa kuai wo, ti ɗa guyei loo, ga koozunɛ woo wolai, ti ɗa tamadegiti ta gɛingɛin ganigi taɠiligaani gɛin. 7 Ti pɛ ti ɠɛni guyei loozu ʋɔɔma ga koozunɛɛi, ti ɗa ɠɛ ma:

«Sayile vɔnini nu waagilagilagiti ma,

Davide ma ge vɔni nu waaʋuupuugiti ma!»

8 Sayile naama vai zeɠeni ga faa ɲɔu, é yiiɠaawana ga gola, é ɗa ɠisiɛ ga: «Ta waa seizu ʋuupuugiti feezu Davide ya, ti ɗa waa seizu ɠilagilagiti fe zèa. Masadai nɔ ɠa é la dɛ zea.» 9 É lɔɔzei naama voloi ma, Sayile ɠɛni wɛlɛzu Davide ʋa niina ga toloi.

10 Poluma voloi, GALA ge zɛnvu ɲɔi gila teʋeni, é lɔ Sayile zu, é tɔɔzei ga é ɗa kulakɛlɛma vaiti bo ná-pɛlɛi wu. Davide ɠɛni ná-kɔnigi ɠɛinsu, eɠɛʋelei é ɠɛni kɛɛzu la zɔɔma voloiti su. Sayile ná-kpɛɛin ɠɛni zoni zea. 11 Sayile ná-kpɛɛin ʋilini, é ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Nà sɔɔzu, gè kpadɔ pɛlɛi ʋa.» Kɛlɛ ná zeizu ɠɛni fele, Davide ɗa zeɠe tuɠɔ.

12 Sayile luani Davide ʋa, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Davide ʋolu, kɛlɛ é zeɠea tɔun polu. 13 Naa ɠa é kɛɛni, Sayile Davide maaɠoozani la ɓɔɠɔ ʋa, é sei salaʋusu waagila (1 000) unda. Davide ta ná-salaʋusuiti, ti ɓena li kɔɔɠɔzuʋɛti. 14 Ʋɛ nɔpɛ Davide a la li ná, é ɠɛni zobogi zɔlɔɔsu fai pɛ su, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni polu. 15 Sayile naama vɔnifaama wolaiti kaai ma, ta ʋɛɛni ná-duai ʋa. 16 Kɛlɛ Davide ná-fai wola nɛɛni Izelayɛle ʋɛ, ta Zuda nuɓusɛiti pɛ bɛ, mazɔlɔɔ toɠa é ɠɛni losu ti luɠɔ ta-ɠɔɔɠɔ vaiti su.

Davide Mikale vulu vai

17 Yeeta, Sayile ɠɛni Davide ma: «Wɔin ɠa mà ga gè dòun anzanu mɔungi Meelaɓe ve è ʋɛ ga vului, ni ɗa ɠɛna bɛ̀ ga kɔɔɠuluɓa wola, è ɗa lo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔiti tuɠɔ.» Naa wosuʋɛ bɛ, é ɠɛni ɠisiɛzu ga: «Nà ɓɔɠɔi gè la paazu, Filiseti nuiti ka ti paazu.» 18 Davide gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ga leeni, ɓaa tosuʋɛ ɓɛgele ɠa é kɛ̀ɛ ʋɛlɛi ʋa, Izelayɛle yooi zu, gè ɠɛ ga masagi nɛkoi?» 19 Kɛlɛ siɛgi zeeliai ma, ga Sayile ná-doun anzanui Meelaɓe ve Davide ya ga anzai, kɛɛɠɛ tatini, é fe Meɠɔla nui Adeliyɛle ya ga vului.

20 Sayile ná-doun anzanui velesiɛi, nii daa ɠɛni ga Mikale, naa Davide nɛɛni ʋɛ. Sayile mɛnigai ma, koozunɛɛni ga gola. 21 Mazɔlɔɔ é ɠɛni ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: «Nà feezu bɛ ga vului, nii a kɛ, é ɠɛ bɛ ga balii, Filiseti nuiti ti paa.» Sayile ɠɛni Davide ma ʋolu: «Ɗa zoo è ɠɛ ga nɛ̀koi niina.»

22 Sayile ɠɛni ná-botiɠɛ nu wolaiti ma, ti ɓɔɛ Davide ʋɔ ga pagɔ, ti ɠɛ ma: «Ɗa-vai nɛa masagi ta ná-nuɓusɛiti bɛ. Va bu za ga è ɠɛ ga masagi nɛkoi.» 23 Sayile ná-botiɠɛ nu wolaiti ti liini, ti naama wooiti daazeeli Davide ma. Kɛlɛ Davide ti wooɠaaʋoteni ga: «Toɠa wo ɠaazu ga faa go ɓaa, ga nɔ̀un gè ɠɛ ga masagi nɛkoi? Nà ga bala nu nɔ, ta tosu wola la bà.»

24 Sayile ná-botiɠɛ nu wolaiti ti liini, ti Davide ná-gooɠaaʋotegi laazeeli Sayile ma. 25 Sayile ɠɛni ti ma: «À ɠɛ Davide ma: ‹Masagi la vulu zɔngɔ ɠaiziɛzu ná-doun anzanui vaa zu. Nii nɔ wɔin ma, naa ɠa é ga, zunu ani laayɔɓɔ ungila (100), Filiseti nuiti saama, naa ɠa é ɠɛɛzu ga ná-wanaɠulai sili nuiti ba.› » Sayile naa woni, nii a kɛ, é Davide undaaʋili Filiseti nuiti zea.

26 Sayile ná-botiɠɛ nu wolaiti ti ʋaani, ti naa wo Davide ma. Naama wooi Davide ɛnɛkɛni, nii a kɛ, é ɠɛ ga masagi nɛkoi. Kui nii masagi toni, naa ʋa ɠɛ é zeeli, 27 Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti liini ti Filiseti nu unfelegɔ (200) ʋa, ti naati ta-zunu aniiti daayɔɓɔgiti teʋe. Davide ʋaani ga ti pɛ gaavɔnigai, é fe masagi ya, nii a kɛ, é ɠɛ ga naa nɛkoi. Sayile ná-doun anzanui Mikale veeni Davide ʋɛ ga anza. 28 Sayile gaaɠaai ma ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa Davide ʋa, ta Davide nɛɛʋɛ tɔ ɓɔɠɔi ná-doun anzanui Mikale ʋɛ, 29 Sayile ná-dualuagi wɔɔlɔni, é lo Davide ʋa, é ɠɛni naa wɔinzeɠezu niina nɔ yeenɔpɛ.

30 Naama ziɛgi zu, Filiseti ɠundiɠiiti ti ɠɛni liizu ga kɔɔi, Izelayɛle nuiti daalɔɠɔma. Kɛlɛ ti lii laa ɠilagila ga kɔɔi, Davide ɓena zobo sɔlɔɔ gola, é leʋe Sayile ná-kɔɔɠuluɓaiti pɛ ba. Naa ɠa é kɛɛni, tɔɠɔi ɠulani gola.

19

Zonatan Davide maalobo fai

1 Sayile ɓɔɛni ná-doun zunui Zonatan ʋɔ, ta ná-botiɠɛ nu wolaiti, ga ti Davide ʋa. Kɛlɛ Sayile ná-doun zunui Zonatan Davide nɛɛni ʋɛ ga gola. 2 É Davide ɠoba vaa woni, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛ Sayile ɠa pɔ ga é è ʋa. Naa ɠa é ba, wɛlɛ ɓɔɠɔ ma, lina sobu, mina ɠula kɛlɛma, lɔɔɠu. 3 Gá kɛ̀ɛ, gá ʋaazu ɠulazu, gi ziɛziɛ kpalagi naazu, ʋɛ è lɔɔɠuai ná. Nà ɓɔɛzu kɛ̀ɛ ʋɔ ga ɗa-vai, gè kisu vai ɠwɛɛ, é ʋilɛ è ʋa, gè ʋa, gè bo è ma.»

4 Zonatan ɠɛni Davide maamusɛ ɓɔɛiti bosu kɛɛɠɛ Sayile ɠoba, é ɠɛ ma: «Masagi mina ɓɔɠɔ ɠɛ ga sɔba nu ná-botiɠɛ nui Davide ná-faa zu, mazɔlɔɔ é la faa ɠaazani è ma. Kɛlɛ ná-botii pɛ kɛɛʋɛ ga undaanɛ è ʋɛ. 5 É ɠikulani zɛnvui zu, é li, é Filiseti nui ʋa, naa ɠɛni ga unmɔɔ faa wola, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni Izelayɛle pɛ bɛ. Ɗa ɓɔɠɔi è miná ɠaani, è ɠoozunɛ naama vai zu. Lee vaa zu mu ɗa li ɓɔɠɔ lɔɔzu kotoi naama zii zu, ga è sɔbalala nui ma ɲamai ʋu, lee vaa zu ɗa Davide ʋa nɔ fuun?»

6 Sayile woiloni Zonatan ná-kpɔɛiti ma, é ɠɛ ma: «Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ga Davide la zaa.» 7 Zonatan Davide lolini, é naama ɓɔɛiti pɛ bo ma, é lo Davide luɠɔ, é lii la Sayile ʋɔ bɛ. Davide ná-botii lɔɔzeini Sayile ʋɔ bɛ ga mɔungi ɠɛʋele.

Davide ɠizo fai anzai Mikale ʋɛ

8 Tɛi kɔɔi lɔɔzeini ʋolu, Davide liini, é kɔɔi ʋɛɛ Filiseti nuiti ba, é vɔni ti ma ga gola, naati ti ʋela ba.

9 Zɛnvu ɲɔi nii Ɠɔoɠɔ GALAGI teʋeni, naa lɔɔni Sayile zu, é ɠɛni zeini ná-pɛlɛi wu, ná-kpɛɛin zoni zea. Davide ɠɛni zeini, é ɗa kɔnigi ɠɛin. 10 Sayile ɠɛni pɔ ga é Davide zɔ, é kpadɔ pɛlɛi ʋa ga ná-kpɛɛin. Kɛlɛ Davide lɛkpɛni kpɛɛin luɠɔ, kpɛɛin ɓadɔ pɛlɛi ʋa. Davide ɓizɛni, é ʋela. Ma ɓidii nɔ, 11 Sayile keelaiti teʋeni Davide ná-pɛlɛlaʋɛ, ga ti ná makɛ, ti ʋa paa sobui. Kɛlɛ Davide anzai Mikale boni ma, é ɠɛ ma: «Ni è la ʋelani za ɓidii, lina, è zaa.»

12 É kulani fenɛtɛlɛi laaʋɛ, é zei. Davide ʋelani, é li. Pele ɠana é ɠulani la. 13 Naa ʋoluma, Mikale pɛlɛ wu zalei zeɠeni, é da betei zu. É boli ɠɔlɔi zeɠe, é dɔ unba, é seɠei ʋɛɛ ma.

14 Siɛgi zu Sayile keelaiti teʋeni da, ga ti Davide zo, é ɠɛni ti ma: «É la ɠɛdɛni.» 15 Sayile ti ɠaaɠaleni ma, ga ti Davide ʋɛtɛ. É ɠɛni ti ma: «À zɛ ná-betei zu, wo ʋaa la pɔ̀, nii a kɛ gè paa.» 16 Keelaiti ti ɠaleni ma ʋolu, wɛlɛ, pɛlɛ wu zalei ɠa é ɠɛni laani betei zu, boli ɠɔlɔi laani unbu.

17 Sayile ɠɛni Mikale ma: «Lee vaa zu è yàavaai ɠani, è ɓe sìli nui ʋa, é ʋela?» Mikale gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Tɔ ɠa kɛai mà: ‹Zɛ̀na, gè li. Ni naa laade, nà è ʋaazu.› »

Davide ʋela vai Samiyɛle ʋɔ bɛ

18 Davide ʋela ʋelei ɠana, é li Samiyɛle ʋɔ bɛ Lama. Nii pɛ Sayile kɛɛni, é naati pɛ boni Samiyɛle ma. Naa ʋoluma, ti felegɔ ti liini, ti zei Nayɔte. 19 Nuiti ti liini ti ɠɛ Sayile ma: «Wɛlɛ, Davide ɠa Nayɔte, Lama ɠobaʋɛ.» 20 Sayile nuiti teʋeni ga ti Davide zo. Kɛlɛ ti liai ma, ti GALA goo wo nu ɓulugi ɠaani, ti ɗa kulakɛlɛma vaiti bo, Samiyɛle loni ti luɠɔ, GALA Zɛnvui yeini ti ma, tiya ɓalaa, ti ɗa kulakɛlɛma vaiti bo. 21 Sayile mɛnigai ma, é taɠiligaa leʋeni mɔnɔ, naati ɓalaa, ti ɗa kulakɛlɛma vaiti bo. Sayile taɠiligaa leʋeni ná zeizu zaʋasiɛi, naati ɓalaa, ti ɗa kulakɛlɛma vaiti bo. 22 Sayile ɓɔɠɔi liini Lama. Seeliai ma ziɛyeɠe wolai ma, nii é Seeku taazuʋɛ, é gaazaɠagi woni, é ɠɛ ma: «Mini ɠa Samiyɛle ta Davide ti ná?» Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ta Nayɔte, Lama ɠobaʋɛ.» 23 Diizuʋɛ miná, GALA Zɛnvui yeini ma, tɔ ɓalaa pelei zu, é ɠɛni kulakɛlɛma vaiti bosu, é ɗa li, eyɛsu é zeeli Nayɔte, Lama ɠobaʋɛ. 24 Seeliai ma, é seɠei ɠulani ɠɔba tɔ ɓalaa, é ɗa kulakɛlɛma vaiti bo, tɔ ɓalaa Samiyɛle ɠaazu. É looni suɠili, maaɲakai yɛni laani zooi ma, naama voloi, ta ma ɓidii. Naa ɠa é kɛa, ti ɠɛni ma: «Sayile ɓalaa kana GALA goo wo nuiti saama ɓaa?»

20

Davide ta Zonatan ta-woolaamai

1 Davide ʋelani, é zeɠe Nayɔte, Lama ɠobaʋɛ. É liini, é Zonatan ɠaazaɠa, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa gè kɛa? Nà-faaɠaazagi ɠa ga leeni, kotoi ɓɛgele ɠa gè kɛa è-ɠɛɛ laalɔɠɔma, é ɠɛɛzu é pàa?» 2 Zonatan gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Naa li poun! È la zaa. Kɛ̀ɛ la dɛ faa nɔpɛ kɛɛni, ni é la boni mà. Lee vaa zu mu kɛ̀ɛ nii lɔɔɠuzu bà? Faa nɔpɛ ge la naazu.» 3 Davide ɠɛni ma: «Nà ɠonazu è ʋɛ ga è-ɠɛɛ kwɛɛni ga bɔ̀ɔlai ɠa ga ɗe, toɠa ɠɛ ɠisiɛni nɔ ga: ‹Kɛni Zonatan mina faa ɠwɛɛ niima vai zu, ni naa laade, zii ɠa ɓɔlɔ.› Kɛlɛ gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ta ɗa ɓalaa ma, ɗɛi è vulua, nà bosu è ma ga kɔɠɔ lo daa ɠila nɔ ɠa é gi yɔɠɔzu gá saai.»

4 Zonatan ɠɛni Davide ma: «Nii nɔpɛ è pɔ, bo mà, nà kɛ è ʋɛ.» 5 Davide ɠɛni ma: «Lina ɠa é ga alu niinɛi ma vɛtii, maanɛɛʋɛ gè daami wo masagi ná-taɓalii ɠa. Kɛlɛ va bu, gè li, gè lɔɔɠu dɔɓɔi zu, eyɛsu foloi zaʋasiɛi kpɔkɔ. 6 Ni è-ɠɛɛ a kaana ga gè la ná, ɗa ɠɛ ma: ‹Davide màanɛɛnɛʋɛ ga gè ɓe ba, é li fala ná-taazu Ɓɛteleyɛme. Mazɔlɔɔ ná-pɛlɛyeɠei pɛ ka zalaɠai ɠulazu, nii ta ɗa kula kona-o-kona.› 7 Ni a ɠɛna ma: ‹Naa ʋagɛ,› naazu ziilɛigi ɠa bɛ̀ ɗa-wotiɠɛ nui. Kɛlɛ, ni a yiiɠaawanana, kwɛɛ ga é devea ga é pàa. 8 Ɗa wooɠɛɠiladai lɛ ga ze naazu, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, mazɔlɔɔ de minazeɠea ɓɔɠɔ ʋɛ ga nɛɛbɛi, Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu. Ni nà ɠɛ ga sɔba nu faa nɔpɛ su, pàa ɗa ɓɔɠɔi, kɛlɛ mina li ga ze è-ɠɛɛ ʋɔ.»

9 Zonatan ɠɛni ma: «Naama ɠigi maaɠooza bà poun! Ni nà kwɛɛna ga kɛ̀ɛ ɠa pɔ é faa ɲɔu ɠɛ ga ɗe, nà bo è ma.» 10 Davide ɠɛni Zonatan ma: «Ni è-ɠɛɛ ɠa è wooɠaaʋotena ga ɲɔuɗa, ɓɛ ɠa è teʋesu ga é bo mà?» 11 Zonatan ɠɛni Davide ma: «Ʋa, de li dɔɓɔi zu.» Ti felegɔ ti liini dɔɓɔi zu.

12 Zonatan ɠɛni ma: «Gè minazeɠea Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu, Izelayɛle ná-GALAGI, ga lina, ɓaa lina a leʋena, niima yeeɠɛɠalai nɔ ma, nà kɛ̀ɛ ɠoozu ɠaazaɠasu, gè ná-kisiɛiti kwɛɛ. Ni ná-kisiɛiti pagɛ, é ʋilɛ è ʋa, naazu nà bo è ma. 13 Kɛlɛ, ni kɛ̀ɛ ɠa pɔ é faa ɲɔu ɠɛ ga ɗe, gè la kɛɛni, gè ʋa bo è ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI sò ná-ziiɠaawanai pɛ su. Nà ɓe è ʋa, è li ziilɛigi zu. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ è ʋa, eɠɛʋelei é ɠɛni la kɛ̀ɛ ʋa. 14 Ni nà dɛ vulua, ziɛ bɛ̀ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-wooɠɛɠiladai, nii a kɛ gè mina za. 15 Ɗa-wooɠɛɠiladai mina zeɠe màvofodaiti ba, anɛɛ ɓalaa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa è zili nuiti pɛ kulazu eteai zu.»

16 Zonatan minazeɠegi ɠɛɛni ti yɔɠɔzu ta Davide ná-pɛlɛyeɠei. Kpegai ma, é ɠɛ ma: «Ni ɗa minazeɠegi nii ɠoloɠolona, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa è loɠa ga è zili nuiti ta-ɓakɔi.»

17 Naa ʋoluma Zonatan ɠɛni Davide ma, é ɠona ga toɠa nɛɛ ʋɛ eyɛsu ɠɔ. Mazɔlɔɔ Zonatan Davide nɛɛni ʋɛ eɠɛ tɔ ɓɔɠɔi.

18 Zonatan ɠɛni ma: «Lina, ta kwɛɛsu ga è la ʋaani alu niinɛi ma vɛtii zu, tɔɔzei è-zeizuʋɛ ɲakai ɠa ɠɛɛzu lee. 19 Lina a leʋena, li ʋɛ è lɔɔɠuni ná, siɛgi zu niima vaiti pɛ tɔɔzeini la, ɗa lɔɔɠu Ezɛle ɠɔtui ɠobaʋɛ. 20 Nà kilɛgi ʋilisu saʋa kɔtui ʋɔ pelei, gè ɗa tete anii ta ma. 21 Naa ʋoluma, nà nà-botiɠɛ zunu loungoi leʋesu, ga é ti zeɠe. Ni nà ɠɛna ma: ‹Wɛlɛ, kilɛ kaeiti ta è ʋolu ʋelei, ɠale ma, è ti zeɠe,› naazu, ɗa zoo ʋaazu, mazɔlɔɔ fai pɛ pagɛ è luɠɔ. Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ga faa nɔpɛ ge la ná, nii ɗa lua ba. 22 Kɛlɛ ni nà ɠɛna zunu loungoi ma: ‹Li poun, kilɛ kaeiti maaɠoozaʋɛ è ʋa,› naazu, li, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é pɔ ga è li. 23 Wooi ɠana de giliai ba, ɓɔɠɔ yɔɠɔzu, ɗa-o, nà-o, Ɠɔoɠɔ GALAGI va bu, de yɛ wooɠɛɠiladai zu, eyɛsu ɠɔ.»

Sayile deve vai ga é Davide ʋa

24 Davide liini, é lɔɔɠu dɔɓɔi zu. Alu niinɛi ma vɛtii ɠula yeei, kpɔkɔi, masagi liini, é zei taɓalii ɠakala daami wosuʋɛ. 25 Masagi zeini seizuʋɛ, ʋɛ a ɗa ɠɛ ná pɔlɔma, é ʋoluzei pɛlɛi ʋa, Zonatan zei é ɠaaʋote ma, Aɓenɛɛl zei Sayile ɠoba, kɛlɛ Davide zeizuʋɛ ɲakai ɠɛni de. 26 Sayile la ɠɛni faa nɔpɛ boni naama voloi, é ɠɛni ɠisiɛzu ga naa ɠa ɠɛ kɔzɔba vai ta ɠɛɛni kazemazu. 27 Kɛlɛ, fɛtii ma voloi velesiɛi, Sayile Davide zeizuʋɛ ɲakai ɠaai ma mɔnɔ, é Zonatan ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Toɠa ɠale gè la Davide ɠaazu daami wosuʋɛ, wogi, ta za?»

28 Zonatan gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Davide gòla màanɛɛnɛʋɛ ga gè ɓe ba, é li Ɓɛteleyɛme. 29 Kɛɛʋɛ mà: ‹Nà è maanɛɛnɛzu, yeeɓe bà, gè li. Mazɔlɔɔ, gá zalaɠa ɠulazu pɛlɛyeɠei wu, gá-laazu, dìɛ tòligɛ ma vai ma. Naa ɠa é ba, va bu bɛ̀, gè li gè ɠaazula nà-nuiti ma.› Naa ɠa é kɛa, Davide la fɛti laamii woni è ʋɔ bɛ.»

30 Sayile wola yiiɠaawanani Zonatan ma, é ɠɛ ma: «Ɗa ga tuʋa ʋele ɲɔu anzanui ta kololala anzanui ná-doun zunui. Gè suɠwɛɛ ga è Izayi ná-doun zunui ɠɛa ga è-wɔɔlai, ɗa-unfe kana, è-lee ná-unfe ge ɠɛ lee. 31 Kɛlɛ, woilo nii ma, gè bosu è ma: ni nu laali nuu ɠa vulua, è la ɠɛa ziilɛi su pɛ, è la masadai zɔlɔɔga eyɛsu pɛ. Naa ɠa é ba, nu leʋe naa luɠɔ, ti so, ti ʋaa la pɔ̀, kɛni é za.»

32 Zonatan kɛɛɠɛ Sayile wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Lee vaa zu é zaazu? Lee ɠa é kɛa?» 33 Sayile ná-kpɛɛin ʋilini ga é Zonatan zɔ. Zonatan gaaɠaani naazu ga kɛɛɠɛ deveʋɛ ga é Davide ʋaa. 34 É wuzeɠeni ga ziiɠaawanai, é la daami woni naama voloi. Tɔɔzei zii ɠɛni zoolɛzu ga Davide ná-faa, kɛɛɠɛ ɠɛni poomusu ga gola.

Davideni ti vali vai ta Zonatan

35 Poluma zobui, Zonatan liini dɔɓɔi zu, ʋɛ ti zolooni ná ma, ta Davide. Botiɠɛ zunu loungo ɠila ge ɠɛni polu. 36 É ɠɛni naa ma: «Ɓizɛ, è li, kilɛ kaeiti gè ti ʋilisu, è ti yɛʋɛ.» Botiɠɛ zunu loungoi ɓizɛni, Zonatan kilɛ kae ɠila pilini, é kpudɛ naa maazu. 37 Zunu loungoi maaɓuɠaai ma, kilɛ kaei ɓadɔzuʋɛ ʋa, Zonatan ɠɛni ma: «Kilɛ kaei maaɠoozaʋɛ è ʋa. 38 Li ga suvilɛ, mina yɛ miná!» Zonatan ná-botiɠɛ zunu loungoi mɛɛinti gaalɛɛni ba, é li ga tiye maliɠii ʋɔ. 39 Zunu loungoi la ɠɛni faa nɔpɛ gaaɠaani, kɛni Zonatanni ta Davide ɠa ti ɠɛni gaaɠaazu yɔɠɔzu. 40 Zonatan ná-kilɛgi, ta ná-mɛɛinti feeni ná-botiɠɛ zunu loungoi ya, é ɠɛ ma: «Li ga tiye taazu.»

41 Zunu loungoi liai ma, Davide ɠulani dɔɔɠuzuʋɛ kɔtu ziɠigi ʋoluʋɛ, é nɔkɔ ná zeizu ɠɛ saʋa, Zonatan ɠakala, é unpilɛ zooi ma. Ti felegɔ ti ɓɔɠɔ nɛɛnɛni, ti lɛbi wɔlɔzu, Davide ɓɔɔɓɔ ge wola wɔlɔni. 42 Naa ʋoluma, Zonatan ɠɛni Davide ma: «Li ziilɛigi zu. Ɠizɛ bɔɔla vai ma minazeɠegi zu, de felegɔ de boga yɔɠɔzu, Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu, de ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI va bu, de yɛ wooɠɛɠiladai zu, eyɛsu ɠɔ, ɗa-o, nà-o, ta de-mavofodaiti!› »

21

1 Davide wuzeɠeni, é li, Zonatan ɓalaa ge ɠale ma, é lɛ taazu.

Davide ʋela vai Ayimeelɛke ʋɔ bɛ

2 Davide liini Nɔɓe, zalaɠa ɠula nui Ayimeelɛke ʋɔ bɛ. Naa kaai ma, é daaɠomini ga kpalii, é gaazaɠa, é ɠɛ ma: «Lee vaa zu ɗa ɠila è ʋaazu, nu nɔpɛ ge la è ʋolu?» 3 Davide gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Masagi tèʋegɛ keela ma, é ɠɛ: ‹Nu nɔpɛ ge mina faa ɠwɛɛ niima vai zu, nii gè è leʋesu ma, ta devei nii gè feezu è ya.› Naa ɠa é kɛa, gè ada lɛa ga nà-nuɓusɛiti ga gi ɠomi ná. 4 Daamiani kpɛgele ɠa é è ya ɠani? Ɓulu lɔɔlugɔ ve zèa, ɓaa nii nɔpɛ ɗa sɔlɔɔ.»

5 Zalaɠa ɠula nui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓulu ɠili ge la zèa, kɛni nii makɛgai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Ɗa zoo ti zeɠezu, è li ga tiye ɗa-nuiti bɛ, ni ti la anzanu vaa ɠɛɛni niizuʋɛ.» 6 Davide gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Siɛnɔpɛ su gi nii ɠɛɠala vai ta ma la, tɔ ka gi ma, é ʋilɛ anzanu vai ʋa. Ni gá ɠɛna lia kɔɔɠɔzuʋɛ ta nɔ, nà-siɛpoluiti pɛ ta-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti pɛ ɲadegɛ, toɠa ɓudɛ naa maazu, niima ziɛi zu.» 7 Zalaɠa ɠula nui ɓulu ɲadegai naati feeni Davide ya, mazɔlɔɔ taɠili ge la ɠɛni ná. Ɓului naati fea ɠɛni de Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naa ʋoluma ti ti ɠulani zalaɠa ɠula laɓalii ɠa, ti maavalibo fai zu ga ma niinɛi.

8 Naama voloi, Sayile ná-botiɠɛ nui ta ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ, ga é fai ta ɠaaɠula ba, ti yɔɠɔzu ta GALA. É ɠɛni ga Edɔme nu, daa ga Dɔwɛge, tɔ ɠa é ɠɛni ga Sayile ná-baala makɛ nuiti ta-ɠundiɠii. 9 Davide zalaɠa ɠula nui Ayimeelɛke ɠaazaɠani ʋolu, é ɠɛ ma: «Kpɛɛin la è ya, ɓaa boɠa zɔkpɔ? Masagi ná-keela ziɛgi nii ɠɛɛʋɛ ga gaazuvilɛ vaa, tɔ ɠa é kɛa gè la ná maazɔlɔɔni, gè ʋa nà-boɠa zɔkpɔi zeɠe, ɓaa kɔɔɠɔ zɔɔlai taɠili.» 10 Zalaɠa ɠula nui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Filiseti nui Gɔliate ná-boɠa zɔkpɔi ɠa é ʋɛ, nii è paani Ela pɛtugi zu. Maavelevelegɛ seɠei ta zu, toɠa laani zalaɠa ɠula zeɠei ʋoluʋɛ. Ni ɗa pɔ ga è seɠe, seɠe, tɔɔzei taɠili ge la gi ya ʋɛ, kɛni tɔ nɔ.» Davide ɠɛni ma: «Fe zèa, tɔɔzei kɛɠala la ná.»

Davide lii vai
Filiseti nuiti pɔ bɛ Gate

11 Davide wuzeɠeni, é ʋela Sayile ʋa, naama voloi nɔ. É liini Akise ʋɔ bɛ, Gate masagi. 12 Akise ná-botiɠɛ nu wolaiti ti ɠɛni ma: «Davide la ga nii ɓaa, zooi ma masagi? Nii lɛi ti ɠɛni guyei loozu bɛ, ti ɗa kuai wo, ti ɗa ɠɛ ma:

‹Sayile vɔnini nu waagilagilagiti ma,

Davide ma ge vɔni nu waaʋuupuugiti ma?› »

13 Davide naama wooiti seɠeni ga sɔɓelama vaa, é wola lua Gate masagi Akise ʋa. 14 Davide ɓɔɠɔ ɠɛɛni ga ɓoloɠa nui Filiseti nuiti gaazu, é ɗa zeeʋozɛbaiti kɛ kpogiti ma, é ɗa ɓe daaɗɛ ɲagi ʋa, naa ɗa yei kpɛlɛi ɠa. 15 Akise ɠɛni ná-botiɠɛ nu wolaiti ma: «Wa kaazu wa ɓɔɠɔi ga zunui tɛi nɔungi zeɠea ma! Lee vaa zu wo ʋaazu la pɔ̀? 16 Ɓoloɠa nu ʋala ka é mà ɓaa, wo ʋaazu ga niima gelei ga é ɗa ɓoloɠa vaiti kɛ gàazu? Wa ɠisiɛzu ga nii ɠa lɛɛzu nà-pɛlɛi wu ɓaa?»

22

Davide ɠɛɛ vai ga kɔɔ lotuɠɔi

1 Davide zeɠeni miná, é li, é lɔɔɠu Adulame ʋugi zu. Kɛɛɠɛlointi ta ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti pɛ ti mɛnigai ma, ti liini pɔ bɛ. 2 Naa ʋoluma, maanɔɠɔ nuiti pɛ, ta niiti kuyei ɠɛni ti ma, ta niiti ti ɠoozu la ɠɛni nɛɛni, naati pɛ ti ɠaalɛɛni ba Davide ɠoba, é ɠɛ ga ta-ɠundiɠii. Ti ɠɛni ga nu unnaanigɔ (400) ɠɛɠala.

3 Davide zeɠeni miná, é li Misepee, Moaɓe yooi zu. É ɠɛni Moaɓe masagi ma: «Nà è maanɛɛnɛzu, ga kɛ̀ɛni ta dèe ti ʋa, ti zei ʋɛ, eyɛsu gè ɗa sò pelei ɠa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.» 4 Davide liini ga kɛɛɠɛ ta dee, Moaɓe masagi ná-koizuʋɛ. Ti yɛni miná siɛgi naa pɛ su Davide kɛɛni dɔɔɠui zu.

5 Yeeta, GALA goo wo nui Gade ɠɛni Davide ma: «Ɠula dɔɔɠui nii zu, ɠale ma, è li Zuda yooi zu.» Naazu Davide liini, é lɔ Ɠeelɛte lɔɓɔi zu.

Sayile Ayimeelɛke ʋaa vai
ta ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti

6 Sayile ɠɛni Giɓea, é zeini gizei ma, tamalise wului ma niinigi wu, ná-kpɛɛin zoni zea, ná-botiɠɛ nuiti kakugai ma. É mɛnini ga ti Davide ta ná-nuiti kaaʋɛ. 7 É ɠɛni ná-botiɠɛ nuiti ma: «Ɓɛnzamɛn nuiti, à woilo gòoi ma! Wa ɠisiɛzu ga Izayi ná-doun zunui nuu ɠa kpalagiti fe wo pɛ zea, ta leezɛn ɓeleiti? Wa ɠisiɛzu ga toɠa wo zei nu ungilagilagiti unda, ta nu waagilagilagiti unda ɓaa? 8 Lee vaa zu mu, wo pɛ wo yaavai lɔɔzu mà? Mazɔlɔɔ wo tanɔpɛ ge la boni mà ga dòun zunui ti, ta Izayi ná-doun zunui, Davide, ti minazeɠeni yɔɠɔzu. Wo tanɔpɛ ge la yiizoolɛni ga é ʋa dɛɛ ga ze, ga dòun zunui ɠa nà-botiɠɛ nui laaʋilisu mà, nii a kɛ é bali lɛ tùɠɔ, eɠɛʋelei ade kaazu la za.»

9 Edɔme nui Dɔwɛge, nii é ɠɛni Sayile ná-botiɠɛ nu wolaiti saama, naa Sayile wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè Izayi ná-doun zunui ɠaaʋɛ, é ʋa Nɔɓe, Ayituɓe ná-doun zunui Ayimeelɛke ʋɔ bɛ. 10 Ayimeelɛke Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠagɛ Davide ʋɛ, é daamianigiti fe zea, é Filiseti nui Gɔliate ná-boɠa zɔkpɔi ve zea.»

11 Masagi nuiti teʋeni, ga ti ʋa ga Ayituɓe ná-doun zunui Ayimeelɛke, nii é ɠɛni ga zalaɠa ɠula nui, ta ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti pɛ, ti ga zalaɠa ɠula nuiti Nɔɓe. Ti pɛ ti ʋaani, ti ɓɔɠɔ lɛ ga masagi. 12 Sayile ɠɛni ma: «Woilo ga pagɔ, Ayituɓe ná-doun zunui!» Naa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gòi logɛ, màliɠii.»

13 Sayile ɠɛ ma: «Lee vaa zu wa Izayi ná-doun zunui wo woyai lɔɔzu mà? Lee vaa zu è ɓului ta boɠa zɔkpɔi veai zea, è Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠa bɛ, nii a kɛ, é wuzeɠe dàalɔɠɔma, é bali lɛ tùɠɔ, eɠɛʋelei é kɛɛzu la za?» 14 Ayimeelɛke masagi wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɗa-wotiɠɛ nuiti saama, ɓɛ ɠa é ga wooɠɛɠila nu, ga Davide ɠɛʋele? É ga è-nɛkoi, é ga è makɛ nui, naa pɛ poluma tɔ lɛi unfema wolai ʋa ɠɛ zea ɗa-ʋɛlɛi wu ɓaa? 15 Ma mɔun ge la ga nuu ɓalaa, gè ʋa ɠɛ GALA gaazaɠasu bɛ. Kɛlɛ naa li poun! Gè la ɠisiɛni kaipa ga gè woya lɔ è ma. Tɔ ɠa é ba, mina niima ɠasɔi la ùnma, ɓaa nà-pɛlɛyeɠei wu nuɓusɛiti unma, mazɔlɔɔ gè la faa nɔpɛ kwɛɛ niima vai zu.»

16 Masagi ɠɛni ma: «Ayimeelɛke, ɗa zaazu, wa ɗa-ʋɛlɛyeɠei wu nuiti pɛ.»

17 Naa ʋoluma masagi ɠɛni makɛ nuiti ma, ti ɠɛni kobaʋɛ: «À li, wo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠula nuiti paa, mazɔlɔɔ tiya ɓalaa ti ɓɔgɛ Davide ʋa, ti ɠɛa kwɛɛni ga toɠa ʋelazu, ti la boni mà.» Kɛlɛ, masagi ná-botiɠɛ nuiti ti la ɠɛni kɛɛni, ti ʋa yeevɔɔɠu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠula nuiti ba. 18 Masagi ɠɛ ʋele ɠana Dɔwɛge ma: «Li, è zalaɠa ɠula nuiti paa.» Edɔme nui Dɔwɛge ɠa é latini, é zalaɠa ɠula nuiti paa. Naama voloi, zunu ʋuulɔsaʋa maazu lɔɔlugɔ (85) ɠa é paani, niiti zalaɠa ɠula zeɠei ɠɛni ti ɠɔba. 19 É Nɔɓe nuiti paani mɔnɔ ga boɠa zɔkpɔi, zalaɠa ɠula nuiti ta-laazuʋɛ. É tɔɔzeini zunuiti ma, é li anzanuiti, ta doungoiti pɔ, naa ʋɛɛ ɲiimiɓɔlegiti ba, ta ɓalaa nikɛiti, ta soovalegiti, ta baalagiti, é ti pɛ paani.

20 Kɛni Aɓiataal, nii é ɠɛni ga Ayimeelɛke ná-doun zunui, é ga Ayituɓe ná-doun loin, naa ɠila kpe nɔ ɠa é zooni é ʋela, é li Davide ʋɔ bɛ. 21 Aɓiataal boni Davide ma ga Sayile Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠula nuiti paaʋɛ. 22 Davide ɠɛni Aɓiataal ma: «Gè gaaɠaani ga Edɔme nui Dɔwɛge ɠa li nɔ ti, é niima vaiti daazeeli Sayile ma, tɔɔzei é ɠɛni Nɔɓe naama voloi. Ɗa-ʋɛlɛyeɠei wu nuiti saa vai ma ungi ɠa é ga ze. 23 Naa ɠa é ba, yɛ kòba, mina lua, mazɔlɔɔ zɔi é zɛ̀nvui ɠaiziɛzu, toɠa ɗa ɓalaa è-yɛnvui ɠaiziɛzu. Kɛlɛ ni ɗa kòba, nà è makɛ ga pagɔ.»

23

Davide Keyila taai unmɔɔ vai

1 Ti ʋaani, ti ɠɛ Davide ma: «Filiseti nuiti ti kɔɔi laalɛa Keyila taai wu, ti ɗa moloi unma molo loɠazuʋɛ.» 2 Davide Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Nà zoo nɛi gè li, gè kɔɔi ʋɛɛ Filiseti nui niiti ba?» Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ungo, li, ɗa vɔnisu ti ma, è Keyila taai ɠula ti ya.»

3 Kɛlɛ Davide ná-nuiti ti ɠɛni ma: «Zuda yooi zu mu ka gi ná dualuagi zu, gá liina laalɛɛzu Filiseti nuiti bu Keyila, ta la ʋɛa dualuagi ʋa ɓaa?»

4 Davide Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani ʋolu, Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋote, é ɠɛ ma: «Wuzeɠe, è li Keyila, mazɔlɔɔ nà Filiseti nuiti dɔɔzu è yeezu.»

5 Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɗa li Keyila, ti kɔɔi ʋɛɛ Filiseti nuiti ba, ti naati ta-logani ɓulugi zo, ti vɔni naati ma ga gola. Ʋele ɠana Davide Keyila nuiti unmɔɔni da. 6 Siɛgi zu Ayimeelɛke ná-doun zunui, Aɓiataal ɠɛni ʋelazu la Davide ʋɔ bɛ Keyila, é liini ga zalaɠa ɠula zeɠei ya, ti ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠasu da.

7 Ti liini, ti ɠɛ Sayile ma: «Davide ɠa Keyila.» Sayile ɠɛ ma: «GALA ge dɔa zèezu, mazɔlɔɔ é ɓɔɠɔ lɔa bali ɠa, ga dii vai é lɛ taai naa zu, kpogi da, ta pilisuiti.»

8 Sayile ná-nuiti pɛ gaalɛɛni ba, ga ti li, ti Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti sei kɛlɛ su, Keyila taazuʋɛ. 9 Davide suɠwɛɛni ga Sayile maaɓɔteʋea, é ɠɛni zalaɠa ɠula nui Aɓiataal ma: «Ʋa ga zalaɠa ɠula zeɠei.» 10 Davide ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI, gè mɛniga ga Sayile ɠa ɠɛʋele ɓɛtɛzu ga é ʋa, é Keyila taai ɠoloɠolo nɔ̀un maaʋele ma. 11 Keyila ɠundiɠiiti ta ʋaazu fèezu zea ɓaa? Tɔun ka ʋaazu ga ɠite, eɠɛʋelei gè mɛnigai da, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui? Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI, zoo è naa lɛ ga ze.» Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ungo, toɠa ʋaazu.»

12 Davide ɠɛni ma ʋolu: «Sayile ɠa ʋaana, Keyila ɠundiɠiiti ta ʋaazu gi leʋesu pɔ ɓaa, nà-o, nà-nuiti-yo?» Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ ma: «Ta wo leʋesu pɔ.»

13 Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɠulani Keyila taai ʋa. Ti ɠɛni ga nu undɔzita (600) ɠɛɠala, ti li ʋɛ ta zoo ti li ná. Sayile mɛnigai ma ga Davide ɠulaa taai ʋa, é ná-kɔɔɓɔgi ɠaaɠaleni ma.

Zonatan ná-daalimai

14 Davide zeelini Zife teʋebai zu, é zei gize ɠakamaʋɛ ná zɛlɛgai. Sayile ɠɛni gaiziɛzu folo-o-folo, kɛlɛ GALA ge la ɠɛni feeni zea.

15 Davide suɠwɛɛni ga Sayile ʋilɛga polu, ga é paa. É yɛni Ɠɔɔlɛsa, Zife teʋebai zu. 16 Názu ɠa Sayile ná-doun zunui Zonatan wuzeɠeni la, é ʋilɛ pelei ma, ga é li Ɠɔɔlɛsa, é Davide iɲɔdɔ GALA ná-fai zu. 17 É ɠɛ ma: «Mina lua, mazɔlɔɔ kɛ̀ɛ Sayile, yee la zeelia è ma pɛ. Ɗa masadai ɠɛɛzu Izelayɛle unda, nɔ̀un gè ɠɛ ga ɗa-zeikobai. Kɛ̀ɛ ɓɔɠɔi suɠwɛɛ ga zekana é ɠɛɛzu la.» 18 Ti felegɔ ti minazeɠegi ɠɛɛni yɔɠɔzu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Davide yɛni Ɠɔɔlɛsa, Zonatan ɠale ma ná-taazu.

Sayile ʋoola vai Davide ʋa

19 Zife nui tanigaa ti liini Giɓea, Sayile ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Davide lɔɔɠuʋɛ gi zaama, dɔɔɠuʋɛ Ɠɔɔlɛsa, ada zɛlɛgiti Ɠakila ɠizei ma, teʋebai zu lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. 20 Ee, masagi, ni ɗa pɔ ga è Davide zo, ʋa nɔ, gá fe è ya.»

21 Sayile ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo wo ʋɛ, wɔi màawɔin wo zogai. 22 Nà wo maanɛɛnɛzu, à li dɛ, wo teʋesuʋɛti kwɛɛ, ɓɛ ɠa é kaa? Mazɔlɔɔ gè mɛnigɛ ga keleɠelegɛ gola. 23 À faiti buuʋɛtɛ, wo dɔɔɠuzuʋɛti kwɛɛ, naa ʋoluma wo ʋa, wo ma ɠaamai wo mà. Nà yɛ wo ʋolu, naazu ade li. Ni toɠa zooi zu, nà gaiziɛ Zuda yooi ma zokogi pɛ su.» 24 Zife nuiti ti toni da Sayile luɠɔ, ti ɗa li Zife. Naazu Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti, ti ɠɛni Maon teʋebai zu, Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu, nii é teʋebai zu lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ.

25 Sayile ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti liini gaiziɛzu. Davide mɛnigai ma, é yeini, é zei fasa ɠizeiti saama, Maon teʋebai zu. Sayile mɛnigai ma, é ʋilɛni Davide ʋolu teʋebai zu. 26 Sayile ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɠɛni ziɛzu gizei ɠakamaʋɛ gilazu ʋelei, Davide ta nɔnɔiti ti ɗa ziɛ zɔɔla ʋelei. Davide ɠɛni ʋelazu ga suvilɛ Sayile ʋa. Sayile ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɠɛnina zeelizu Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ma, ti ʋa ti maaɠaku, ti ti zo, 27 eyɛsu keela zeeli Sayile ma, é ɠɛ ma: «Ʋa fala! Filiseti nuiti ti kɔɔi ʋɛa zooi ʋa.» 28 Sayile ɠaleni ma ga ʋolu ʋelei, é zeɠe Davide ʋolu, é li, é Filiseti nuiti daaɠomi, ga kɔɔi. Naa ɠa é kɛɛni ti miná laasei pɛɛni ga Zeeɠaaɠwɛ Vasai.

24

Davide ɠɛlɛ vai Sayile ʋaa vai ʋa

1 Davide zeɠeni miná, é li, é zei En-Geedi, adaʋɛti náti maazɔlɔɔsu ɓaai. 2 Sayile ɠalegai ma ma, é zeɠe Filiseti nuiti polu, é mɛnini ga Davide ɠa En-Geedi yooi ma leʋebai zu. 3 É yeeloni nu waasaʋagɔ (3 000) ʋa, niiti ti ga salaʋusu ɠɛzɛɠɛzɛgiti Izelayɛle yooi ná pɛ su. Tɔ-o, naati-yo, ti li Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti gaiziɛzu, eyɛsu ti zeeli Dɔɓɔ Woliiti Ta-Vasaiti ma.

4 É zeelini baala sasai ma, nii é ɠɛni pele ɠobaʋɛ, pugi ta ɠɛni miná. Sayile lɔɔni pugi naa zu, ga é lɔ dɔɓɔ zu. Davide ta ná-nuiti ti ɠɛni pugi naa ɓomaʋɛ.

5 Davide ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɠɛni ma: «Pɛtɛ yeeɠɛɠalai ɠa nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma minazeɠe boni, ga é è zili nui lɔ è yeezu, nii a kɛ nii nɛai è ʋɛ, è naa ɠɛ la.» Davide wuzeɠeni, é li, é Sayile ná-seɠei laaʋɛ ta leʋe ba, Sayile la looni ga naa. 6 Davide naa ɠɛai ma, zii doɠani, tɔɔzei é Sayile ná-seɠe wolai ta leʋeni ba. 7 É ɠɛ ná-kɔɔɠɔ nuiti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI màkɛ, ga gè mina nii ɠɛɠala vai ta ɠɛ eyɛsu pɛ, gè ʋa yeeloo màliɠii ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI gulɔi ziaai ma, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é gulɔi ziaa ma.»

8 Davide ná-kɔɔɠɔ nuiti suzoni ga naama wooi, é la kɛɛni, naati ti ʋa vala Sayile ʋa. Sayile wuzeɠeni, é ɠula pugi zu, é ɗa li.

9 Naa ʋoluma, Davide wuzeɠeni, é ɠula pugi zu, é ʋilɛ Sayile ʋolu, é ɗa toli, é ɠɛ ma: «Ee, masagi! Màliɠii!» Sayile wɛlɛni ʋolu, Davide ʋilɛni ɲiibiɠa, é unpilɛ zooi ma, é nɔkɔ. 10 Davide ɠɛni Sayile ma: «Lee vaa zu è woilosu naati goo ma, niiti ti ɠɛɛzu è ma: ‹Davide ɠa pɔ é faa ɲɔu ɠɛ ga ɗe?› 11 Ɗa ɓɔɠɔi è naa ɠaa za ga è-ɠaazuɠɛzɛiti, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛa za è lɔɔni zèezu, pugi zu. Ti ɠɛa ɠɛni mà, gè è ʋaa, kɛlɛ gè è yɛgɛ ná, gè ɠɛ ma: ‹Gè la yeeloozu màliɠii ma, mazɔlɔɔ toɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimazeɠeai la, nii é gulɔi ziaai ma.› 12 Ee, kɛ̀ɛ, wɛlɛna ɗa-zeɠe wolai lakɔlɔgi ʋa, é zèa. Ni gè ɗa-zeɠe wolai lakɔlɔgi ta leʋea ba, kɛlɛ gè la è ʋaani, gaaɠa ga naa ga sili vaa la kìsu, ɓaa buzeɠe daalɔɠɔma vaa, gè la ɓalaa koto ɠɛɛni è laalɔɠɔma. Ɗɔun ka è gàiziɛzu ga è pàa. 13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ɠɛɛzu ga tukpɔɠaaleʋe nui de yɔɠɔzu, ɗa-o, nà-o. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa nɔ̀nɔi ʋotokula è ma, kɛlɛ nɔ̀un gè la yeevɔɔɠuzu è ʋa. 14 Eɠɛʋelei faalaalii ʋɔlɔmai bosu la ga: ‹Suɲɔu nuiti nɔ ɠa suɲɔi ɠa ɗa ɠula ti zu.› Kɛlɛ, nɔ̀un, zèei la ɠɛa è laalɔɠɔma. 15 Ɓɛ ɠa mu Izelayɛle masagi liizu daalɔɠɔma ga kɔɔi? Ɓɛ ɠa è ʋilɛsu polu? Gilɛ ʋoomai, koe fɔfɔ goi nɔ. 16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa telebodai ɠɛ, tɔ ɠa é ɠɛɛzu ga tukpɔɠaaleʋe nui de yɔɠɔzu, ɗa-o, nà-o, toɠa màalobo, toɠa tukpɔi lo bɛ̀, é kùla è ya.»

17 Davide ɓegai ma ga naama ɓɔɛiti bo Sayile ma, Sayile gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Dòun zunu Davide, ɗa ɓɔɠɔɓɔɠɔ ka gè è woomɛnisu nɛi ɓaa?» Sayile tɔɔzeini ga é ɗa wɔlɔ gola. 18 Naa ʋoluma, é ɠɛni Davide ma: «È lelebogɛ, é leʋe nɔ̀un ba, mazɔlɔɔ è nuɓɔɠɔlai ɠɛa bɛ̀, nɔ̀un gè faa ɲɔi ɠɛ ga ɗe. 19 È nuɓɔɠɔlai ɠula kɛlɛma za, nii è kɛɛzu bɛ̀, tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛa fèeni è ya, kɛlɛ è la pàani. 20 Ni nui ta a ɠulana sili nui viliba, toɠa ɗa zɛ ná, é li ɓɔɠɔ yeema ɓaa? Nii è kɛa bɛ̀ za, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi naama ɠulanumai ve è ya. 21 Gè kwɛɛga niina ga, ɗa ɠɛɛzu ga masagi, Izelayɛle masadai ɠa zei ga pagɔ è yeezu. 22 Ɠonana bɛ̀, Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu, ga è la màvofodai ɠaaleʋea, naa ʋoluma, è la kɛ̀ɛ ʋɛlɛi laaseigi ɓalega.»

23 Davide ɠonani Sayile ʋɛ. Sayile ɠaleni ma ná-taazu, Davide ɓalaa ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɠale ma ti-lɔɔɠuzuʋɛ.

25

1 Naama ziɛgi zu Samiyɛle zaani. Izelayɛle nuiti pɛ ti ɠaalɛɛni ba, ti ná-saa wɔlɔi wo, ti maaɠuluni ná-taazuʋɛ Lama.

Naɓale faanɛɛ wuuɠwɛɛtalai
ɠɛɛ vai ga Davide

Naa ʋoluma, Davide ʋilɛni pelei ma, é li ga Palan teʋebai zu ʋele. 2 Zunui ta ɠɛni Maon, é ga kpɛtɛ nu wola, kɔligiti ti ɠɛni Kaalemɛle taa goi zu. Baalagi ɠɛni zea ga waasaʋagɔ (3 000), bolii ɠɛ zea ga waagila (1 000). Niima ziɛgi zu é ɠɛni Kaalemɛle, é ɗa ná-baalagiti maaleɠai leʋe. 3 Zunui nii ɠɛni ga Kalɛɓe mavofodai zu nui ta, daa ɠɛni ga Naɓale, anzai laa ɠɛ ga Aɓigayile. É ɠɛni ga ɠima anzanu, pagai ɓalaa, kɛlɛ sinigi ná-fai ɓaani, suɲɔu.

4 Davide mɛnini teʋebai zu ga Naɓale ɠa ná-baalagiti maaleɠai leʋezu. 5 É yeeloni zunu loungo puugɔ ʋa, ná-nuiti saama, é ɠɛ ti ma: «À li Kaalemɛle, wo Naɓale luʋɔ bɛ̀. 6 Wo ɠɛ ma: ‹È-zii zuɠooza! Ziilɛigi ɠɛ è ʋɛ, ɗa-o, ɗa-ʋɛlɛyeɠei-yo, ta nii pɛ é ga ɗɔnɔ. 7 Gè mɛnigɛ ga ɗa ɗa-ʋaalagiti maaleɠai leʋezu. Tama ɗa-ʋaala makɛ nuiti ti ɠɛa gi ʋa, gi la faa ɲɔu ɠɛɛni ga tiye, ti la ʋalani ani nɔpɛ ma, yeeɠɛɠalai naa pɛ su, nii ti kɛa Kaalemɛle. 8 Ti ɠaazaɠa ma, ta zoo ti bo è ma. Naa ɠa é ba, yeezei nà-zunu loungoiti bu ga pagɔ, tɔɔzei gi ʋaa gi zoloo fɛti voloi ma. Naa maaʋele ma, nii nɔpɛ é è ya, naa ve gi ya, gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ nuiti, gá è-loun zunui Davide.› »

9 Davide ná-zunu loungoiti seeliai ma, ti naama wooiti pɛ daazeelini Naɓale ma, Davide laaseigi zu. Naa ʋoluma ti maaɠɛ kpɔ. 10 Naɓale ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Ɓɛ ɠa é ga Davide? Ɓɛ ɠa é ga Izayi ná-doun zunui? Niizu botiɠɛ nu mɔinmɔin ka ʋelazu, ti zeɠe ta-luɔ kɛɛɠɛiti pɔ bɛ. 11 Nɔ̀un gè nà-ɓului, ta nà-ziɛi zeɠe, ta nà-suai, nii gè kɛʋele ɓɛtɛai nà-baala maaleɠa leʋe nuiti bɛ, gè fe naama nuiti zea, niiti gè la ti-zeɠezu ɠwɛɛ?»

12 Davide ná-zunu loungoiti ti ʋoluazoni, ti ɠale ma, ti Naɓale ná-kpɔɛiti pɛ daazeeli Davide ma. 13 Davide ɠɛni naazu ná-kɔɔɠɔ nuiti ma: «Wo ɠilagilagi pɛ ge ná-boɠa zɔkpɔi ɠili zaama.» Davide ta ná-nuiti pɛ ti ta-woɠa zɔkpɔiti gilini zaama. Nu unnaanigɔ (400) ɠa é ʋilɛni polu, nu unfelegɔ (200) yɛ kasɔiti koba.

Aɓigayile ɓɔ fai Davide ʋa
ga ná-ɠimalai

14 Naɓale ná-botiɠɛ nu ɠila ge liini, é naama vaiti pɛ daazeeli Naɓale anzai Aɓigayile ma, é ɠɛ ma: «Davide keelaiti teʋegɛ, ti zeɠe teʋebai zu, ga ti gá-ɠalamɔin luʋɔ, kɛlɛ é la yeezeini ti wu ga pagɔ. 15 Nui naati ma, ti ɠɛni ga nu ʋagɔ gi ʋɛ, ti la faa ɲɔu nɔpɛ kɛɛni ga giye, ani nɔpɛ ge la ɠulani gi ya, yeeɠɛɠalai naa pɛ su, nii gi kɛɛni ti ɠoba. 16 Kpidii ʋɛɛ folo ʋa, ti ɠɛa gi ma ga siɠigi, yeeɠɛɠalai naa pɛ su, nii gi kɛɛni ti ɠoba, gi ɗa baalagiti kɔnɔkula. 17 Naa ɠa é ba, ɠisiɛ naazu ga pagɔ, nii ɗa kɛ, mazɔlɔɔ ni è la faa ɠɛɛni, maanɔɠɔi ɠa é ʋaazu gá-ɠalamɔin ʋɔ, ta ná-pɛlɛyeɠei. Tɔ ma, toɠa ga nu ɲaka, nu la zooga faa nɔpɛ bosu ma.»

18 Aɓigayile suvilɛni, é ɓulu unfelegɔ (200) zeɠe, kɔlɔ woole felegɔ dɔɔi zu, baala dɔɔlugɔ niiti ti ɠɛʋele ɓɛtɛa ɠɛni de niina, kɔɠɔ ganii zu lɔɔlugɔ ani ɠae ɠeegai zu, leezɛn vɔɔi zeeɲɛ ungila (100), ta kooleɠoole fɔɔi ma ɓuun ba unfelegɔ (200), é ti pɛ daani soovalegiti kɔma. 19 É ɠɛ ná-botiɠɛ nuiti ma: «À lo tùɠɔ, nà wo ʋolu.» Sinigi Naɓale la ɠɛni faa nɔpɛ kwɛɛ naama vaiti su.

20 É ɠɛni zeini ná-soovalegi ɠɔma, é ɗa yei, gizei ɠɛni gaazu luɠɔ. Naazu ma Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɗa ʋa ga pɔ pelei, gaamago é ɓɔɠɔ ɠaani naati kakala.

21 Naazu Davide ɓegai ga ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Gè nii ɠɔligiti makɛgɛ nɔ fuun teʋebai zu, ga ta mina loo ya, é nà-faa ʋagɔi zuloa ga faa ɲɔi. 22 GALA ge sò ná-ziiɠaawanai pɛ su, ni é zo za ma, é li lina ʋɔ, nà zunu ɠila kpalaa zɛ ná vulua Naɓale ná-pɛlɛi wu.»

23 Aɓigayile Davide ɠaai ma, é ɠulani ná-soovalegi ɠɔma ga suvilɛ, é ɠaazuyei zooi ma, é nɔkɔ Davide ɠɔɠɔwu. 24 Naa ʋoluma é looni kɔɠɔwu, é ɠɛ ma: «Màliɠii, va bu ga niima vaa ɲɔi pɛ ge ɠɛ ga ùnma ɠasɔ! Va bu, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ anzanui, gè ɓɔɛ è ʋɔ, woilo gòo ma. 25 Màliɠii, mina wɛlɛ nu ɲakai Naɓale ʋa, mazɔlɔɔ daaseigi sogɛ ɠɛzɛɠɛzɛ: daa ɠa ga Naɓale, poluʋɛ ga nu ɲakai, tama ʋele ɠana é ziɛzu la. Nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ anzanui, gè la zunu loungoiti kaani, niiti è ti leʋeni. 26 Kɛlɛ gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ta ɗa ɓalaa ma ɗɛi è vulua, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é pele ɓesaga è luɠɔ ga è mina lɔ nu ʋaa vaa zu, ɓaa è ʋa potokulai ɠɛ ɓɔɠɔ ʋɛ. Màliɠii è zili nuiti pɛ ti ɠɛ ga Naɓale ɠɛʋele. 27 Yeezei vebɛanii nii wu, gè ʋaa la, è gaaɠwɛ zunu loungoiti ba, niiti ti è ʋolu, màliɠii. 28 Soma è nà-faa ɲɔi zuvaayɛ bɛ̀, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ anzanui. Dàaʋɛ da ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa masadai veezu è ya, ɗa-o, ɗa-ʋɛlɛyeɠei-yo, mazɔlɔɔ màliɠii ɗa losu ɠɛɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔɠɔ vaiti su. Ni nu a wɛlɛna è ziɛ ʋelei ʋa, è-zii ma voloiti su, nu la è ɠa ga sɔba nu. 29 Ni nui ta a ʋilɛna è ʋolu ga é è ʋaa, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI ɠa màliɠii è-yɛnvui makɛ ɠoba, nii a kɛ è yɛ fulu nuiti saama. Kɛlɛ toɠa è zili nui yɛnvui ʋili ya poun, eɠɛ fɛlɛvɛlɛ ka ani ʋili ya. 30 Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓesu la ga faa ʋagɔi naati pɛ kɛ è ʋɛ, niiti é minazeɠeai ga tiye è ʋɛ, é è ɠɛ ga Izelayɛle ná-totuɠɔi, 31 màliɠii è-yii la ɓɔlɔa è ɠoozu, ɓaa è ʋa nimiza ɓɔɠɔ ma ga è ʋa ɠɛ nu ʋaani nɔ fuun, ɓaa è ʋa potokulai ɠɛ ɓɔɠɔ ʋɛ. Siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓesu la ga faa ʋagɔi ɠɛ è ʋɛ, màliɠii, ɠizɛ sù, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ anzanui.»

32 Davide ɠɛni Aɓigayile ma: «Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, Izelayɛle ná-GALAGI, nii é è leʋega za dàaɠomisu. 33 Tuya ɠa è ma ɗa-ɠimala ʋagɔi ma vaa zu, tuya ɠa è ma ɓalaa è pele ɓesa fai zu tùɠɔ ga gè mina nu ʋaa, gè mina potokulai ɠɛ ɓɔɠɔ ʋɛ. 34 Gaamazu gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, Izelayɛle ná-GALAGI, nii é vulua, ga é pele ɓesagɛ tùɠɔ ga gè mina faa ɲɔu ɠɛ ga ɗe. Ni naa laade, ni è la ɠɛni dàaɠomini fala, é zo niizu ma, é li lina sobui ʋɔ, zunu ɠila kpalaa ge la mɔ ɠɛni yɛga vulua Naɓale ná-pɛlɛi wu.» 35 Davide yeezeini vebɛanii wu, nii Aɓigayile ʋaani la pɔ, é ɠɛ naa ma: «Ɠale ma, è li ɗa-ʋɛlɛi wu, ziilɛigi ɠɛ è ʋɛ. Gè è woomɛniga, gè yeezei bu, eɠɛʋelei è bogai la mà.»

Davide Aɓigayile zeɠe vai ga anza

36 Aɓigayile zeeliai ma, é kaani ga Naɓale ɠa fɛtii ɠulazu eɠɛ masa. Gola ɠoozunɛɛni, dɔɔi sogai, é la ɠɛni faa nɔpɛ boni naa ma, eyɛsu sobui. 37 Kɛlɛ sobui, Naɓale ná-dɔɔi ɠulaai ma gaazu, anzai naama vaiti pɛ boni ma, niiti ti leʋegai. Naɓale yii doɠani, suvidi. 38 Folo puugɔ leʋegai ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI doɠani, é za.

39 Davide mɛnigai ma ga Naɓale zaa, é ɠɛni ma: «Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii é màaloboga, siɛgi zu Naɓale ɠɛni pòomusu la. Mamagi ɠa bɛ, é pele ɓesaga tùɠɔ, ga gè mina faa ɲɔu ɠɛ. Tɔ ɠa é Naɓale ná-faa ɲɔu ɠasɔi la tɔ ɓɔɠɔ unma.»

Naa ʋoluma, Davide keela leʋeni Aɓigayile ma ga naa ɠɛ ga anzai. 40 Ti zeelini Aɓigayile ʋɔ bɛ Kaalemɛle, ti ɠɛ ma: «Davide gi leʋegɛ è ʋɔ bɛ, mazɔlɔɔ toɠa pɔ ga è ɠɛ ga anza.» 41 É wuzeɠeni gaamanɔ, é nɔkɔ zooi ma, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ʋele ɓɛtɛʋɛ, ga gè ɠɛ ga duɔi, gè ɗa màliɠii ná-botiɠɛ nuiti kɔɠɔiti maagba.» 42 Naa ʋoluma é wuzeɠeni, é zei soovalegi ɠɔma, é ʋilɛ pelei ma ta Davide ná-keelaiti, ná-botiɠɛ anzanu lɔɔlugɔ ɠa é maazaani. Ʋele ɠana é ɠɛɛni la ga Davide anzai.

43 Tɛi Davide Zizeleyɛle nui Ayinoame zeɠeni, ti felegɔ ti ɠɛni ga Davide anzaiti. 44 Mikale nii é ɠɛni ga Davide anza mɔungi, naa kɛɛɠɛ Sayile feeni Paleti ʋɛ ga vului, Layise ná-doun zunui, nii é ɠɛni ga Galime nui.

26

Davide ɠɛlɛ vai ʋolu
Sayile ʋaa vai ʋa

1 Zife nuiti ti liini Giɓea, ti ɠɛ Sayile ma: «Davide lɔɔɠuʋɛ Ɠakila ɠizei ma, teʋebai ɠobaʋɛ.» 2 Sayile liini Zife teʋebai zu, ga é Davide ɠaiziɛ. Nu waasaʋagɔ (3 000) ɠa é ɠɛni polu, niiti ti ga salaʋusu ɠɛzɛɠɛzɛgiti Izelayɛle yooi ná pɛ su. 3 É ná-kɔɔlaɠai ʋuuni Ɠakila ɠizei ma, teʋebai ɠobaʋɛ pele laaʋɛ. Naama ziɛgi zu Davide ɠɛni ɲiizu teʋebai zu. É mɛnigai ma ga Sayile ʋilɛgɛ polu, é ɗa gaiziɛ teʋebai zu, 4 é nɛnɛgiti teʋeni dɔɔɠuzu, é kwɛɛni naazu ga Sayile ʋaa ga ɠite.

5 Davide wuzeɠeni, é ʋilɛ pelei ma, é zeelini ʋɛ Sayile ná-kɔɔɓɔgi ʋuuni ná, é wɛlɛ ga pagɔ, é Sayileni daazuʋɛ ɠa, ta ná-kɔɔɠuluɓai Aɓenɛɛl, Nɛɛl ná-doun zunui. Sayile ɠɛni laani kɔɔlaɠai zaamaʋɛ, ná-salaʋusuiti ti laani maaɠoolii zu.

6 Davide Ɠɛte nui Ayimeelɛke lolini, ta Aɓisayi, Seluya ná-doun zunui, Zoaɓe kɛɛɠɛloin, é ti ɠaazaɠani, é ɠɛ ti ma: «Wo zaama, gá ɓɛ ɠa gi liizu Sayile ʋɔ bɛ, kɔɔlaɠai zu?» Aɓisayi ɠɛ ma: «Nɔ̀un, kɛ̀ʋele ɓɛtɛʋɛ ga de li.»

7 Davide ta Aɓisayi ti lɔɔni kɔɔʋɛbɛi zaama ga kpidii, ti Sayile ɠaani laani zaamazuʋɛ, kɔɔlaɠai zu, ná-kpɛɛin ɓadɔai unbuaʋɛ zooi ma. Aɓenɛɛl ta salaʋusuiti ti laani maaɠoolii zu.

8 Aɓisayi ɠɛ Davide ma: «GALA ge è zili nui lɔa za è yeezu. Va bu gè sɔ ga kpɛɛin, ná ɠɛ ɠila nɔ, felesiɛ vaa la ba.»

9 Kɛlɛ Davide ɠɛni Aɓisayi ma: «Mina paa! Mazɔlɔɔ ɓɛ ɠa a yeeloo naama nui ma, nii GALA ge yiimazeɠeai la, é gulɔi ziaai ma, ma nui ɠɛ ga sɔbalala nu? 10 Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi ɠa é nii yɛnvui zeɠezu ga saai, ɓaa é undaaʋili kɔɔi zu. 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI kìzo naa ma, gè ʋa yeevɔɔɠu naama nui ʋa, nii é gulɔi ziaai ma. Kpɛɛin nɔ zeɠe, nii é unbuaʋɛ, ta ziɛ woolei, de li.»

12 Davide kpɛɛin ta ziɛ woolei zeɠeni, niiti ti ɠɛni Sayile unbuaʋɛ, ti ɗa li. Nu nɔpɛ ge la ti ɠaani, nu la looni ga ná, tanɔpɛ ge la ɓalaa wuunni, ti pɛ ti ɠɛni ɲiizu, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɲiimɛni wolai leʋeni ga tiye.

13 Davide pɛtugi maaleʋeni, é lo gize unmaʋɛ ɠoozama, ti yɔɠɔzu ɠooza ta Sayile ná-kɔɔlaɠai. 14 É tɔɔzeini ga wooɠula Nɛɛl ná-doun zunui Aɓenɛɛl ma ta ná-kɔɔʋɛbɛi, é ɠɛ ma: «Aɓenɛɛl, è la gòoɠaaʋotesu?» Aɓenɛɛl ɠɛni ma: «Ɓɛ ɠa ga ɗe, ɗɛi è ɓainsu masagi woizu?»

15 Davide kpɔɛi zeɠeni ʋolu, é ɠɛ Aɓenɛɛl ma: «Ɗa ga zunu ɠiteɠite, è ɠɛɠala nɔpɛ ge la Izelayɛle, lee vaa zu mu è la masagi makɛni, è-maliɠii? Mazɔlɔɔ nuɓusɛiti saama nui ta ʋaaʋɛ, ga é è-maliɠii ɗa-masagi ʋaa. 16 Nii è kɛai, é la ʋani. Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ga wo maanɛɛʋɛ ga wo za, mazɔlɔɔ wo la masagi makɛni, wo-maliɠii, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI gulɔi ziaai ma. Wɛlɛna! Mini ɠa masagi ná-kpɛɛin ta ná-ziɛ woolei ti ná, niiti ti ɠɛa unbuaʋɛ?»

17 Sayile Davide wooi ɠwɛɛni, é ɠɛ ma: «Dòun zunu Davide, è-wooi ɠa gè mɛnisu ɓaa?» Davide gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ungo, masagi màliɠii, gòoi ɠa è mɛnisu.» 18 É ɠɛni ma: «Lee vaa zu màliɠii ʋilɛsu pòlu, nɛ̀i gè ga ná-botiɠɛ nui? Lee ɠa gè kɛa? Faa ɲɔi ɓɛgele ɠa é ga sɔ̀gi? 19 Niizu, màliɠii, soma é woilo gòoi ma, nɛ̀i gè ga ná-botiɠɛ nui: Ni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é è laaʋilisu mà, naazu é soma é yeezei zalaɠa ɠila bu, naa ziilɛi, kɛlɛ ni nuiti ka ti è laaʋilisu mà, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ma nuiti foovo, mazɔlɔɔ ta kpɛ̀ɛzu ga ti kùla zooi ʋa za, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feai ná-nuɓusɛiti zea ga tɔnɔ, kɛɛʋɛ eɠɛ ta ɠɛ ɠɛɛzu mà: ‹Li, è gala kiligiti dɛbi.› 20 Kɛlɛ, ee! Mà ɲamai mina ʋu kae Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu ɠɔpoluma, mazɔlɔɔ Izelayɛle masagi liiʋɛ ga kɔɔi koe fɔfɔ go nɔ laalɔɠɔma, eɠɛ ta ɠɛ kakalo kpɛɛzu gizeiti ma.»

21 Sayile ɓainni, é ɠɛ ma: «Gè kotoi ɠɛa. Ɠale ma è ʋa, dòun zunu Davide, mazɔlɔɔ gè la mɔ faa ɲɔu nɔpɛ kɛa ga ɗe, tɔɔzei zɛ̀nvui vizɔga za è ɠaazu. Ɠimalala vaa ɠa gè kɛai, gè faaɠaaza golai ɠɛa.» 22 Davide gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Masagi, ɗa-ɓɛɛin ɠa é ʋɛ, ɗa-wotiɠɛ nui gila ge ʋa é seɠe. 23 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɛsɛ pɛ ná-telebodai, ta ná-wooɠɛɠiladai zulɔnɔgi ve zea, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛa è veeni zèa za, kɛlɛ gè la vaani bu, gè ʋa yeevɔɔɠu naa ʋa, nii ná-gulɔi ziaai ma. 24 Eɠɛʋelei è-yɛnvui vizɔga la gàazu za, nà ɓalaa zɛ̀nvui vizɔ ɠana kae Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, é kùla kidaaʋiligi pɛ su.» 25 Sayile ɠɛni Davide ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo è ʋɛ, dòun zunu Davide. Ɗa ʋaazu faa wola mɔinmɔin kɛɛzu, nii nɔpɛ ɗa tɔɔzei, ti pɛ su ɠa nɛɛ.» Naa ʋoluma Davide liini ga ʋɔ pelei, Sayile ɓalaa ge li ná-taazu.

27

Davide lɔɔɠu vai ʋolu
Filiseti nuiti pɔ bɛ

1 Davide ɠisiɛni, é ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Yeeta Sayile ɠa ʋaazu vɔnisu mà, é pàa. Nii pagai ga gè kɛ, naa ɠa ga gè ʋela, gè li, gè lɔɔɠu Filiseti nuiti ta-yooi zu, nii a kɛ Sayile looɠo gàiziɛzu Izelayɛle yooi zu, naazu kùla ɠana zea.» 2 Davide wuzeɠeni, ta nu undɔzitai (600) niiti ti ɠɛni ba, ti li Maoke ná-doun zunui Akise ʋɔ bɛ, Gate masagi. 3 Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti liini, ti zei Gate masagi Akise ɠoba, ɛsɛ pɛ ta ná-pɛlɛyeɠei, Davide ɓalaa, anza felegɔiti ti ɠɛni zea, Ayinoame Zizeleyɛle nui, ta Kaalemɛle nui Aɓigayile poanzai, nii Naɓale zɛni. 4 Ti liini, ti naa laazeeli Sayile ma, ga Davide ʋela, é li Gate. Sayile looɠoni Davide ɠaiziɛ vai ʋa.

5 Davide ɠɛni Akise ma: «Ni ɗa kɛ è faaɓɔɠɔ ɠɛ bɛ̀, seizu ve zèa dɔɓɔzu laai ta zu, ʋɛ nà li, gè zei ná. Mazɔlɔɔ é la ga faa ʋagɔ ga nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, gè zei è ɠoba, masa taai zu.» 6 Naama voloi nɔ Akise Sikelage laai veeni zea. Tɔ ɠa é kɛa Sikelage ɠɛni la ga Zuda masagiti tɔnɔ eyɛsu za. 7 Davide kɛɛni Filiseti yooi zu ga kona gila, alu naanigɔ.

8 Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɠɛni liizu, ti ɗa kɔɔi ʋɛɛ Gesuul nuiti ba, ta Giileze nuiti, ta Amalɛke nuiti, nuɓusɛi niiti ti ɠɛni zooi naazu kaite Suul letegi, é zeeli Ezipete yooi ɠwɛpelemaʋɛ. 9 Davide ɠɛni naama yooi zuɠoloɠolosu, é la ɠɛni zunu ɓaa anzanu yɛsu vulua. É ɠɛni ʋaazu ga baalagiti, boliiti, nikɛiti, soovalegiti, ɲɔmɛiti, ta seɠeiti, a la ɠalena ma, é ɠɛni liizu Akise ʋɔ bɛ. 10 Akise ɓena Davide ɠaazaɠa, é ɠɛ ma: «Ɓɛni ka za wo kɔɔi ʋɛai ti ʋa?» Davide ɠɛni gooɠaaʋotesu, é ɠɛ ma: «Zuda yooi lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ,» ɓaa «Yelaameyɛle yooi lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ,» ɓaa «Ken yooi lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ.» 11 Davide la ɠɛni nu nɔpɛ zɛsu vulua, é ɠɛni ga zunu, ɓaa anzanu, é ʋa lii la Gate ʋɔ, mazɔlɔɔ é ɠɛni ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: «Ti mina poluvaawo bo ga sɔ̀gi ɠa nii ɓaa nii.» Naa nɔ ɠa Davide ɠɛni kɛɛzu, yeeɠɛɠalai pɛ daawu, nii é kɛɛni Filiseti nuiti ta-yooi zu. 12 Akise laani Davide la ga gola, é ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Davide ɓɔɠɔ wɔinzeɠea ná-nuiti ma, Izelayɛle nuiti, toɠa yɛsu bù ɠɔ, é ɗa botii ɠɛ bɛ̀.»

28

1 Naama ziɛgi zu Filiseti nuiti ti ta-ɠɔɔʋɛbɛi ɠaalɛɛni ba, ga ti kɔɔi ʋɛɛ Izelayɛle ʋa. Akise ɠɛni Davide ma: «Kɛni è kwɛɛ ga ɗa-o, ɗa-nuiti-yo, wa ɠɛɛzu gi ʋɔ pelei kɔɔi nii zu.» 2 Davide ɠɛni Akise ma: «Naa ʋagɛ, ɗa ʋaazu kaazu, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, nii gè ʋaazu kɛɛzu.» Akise ɠɛni Davide ma ʋolu: «Gè è zeɠea ga màkɛ nui, eyɛsu ɠɔ.»

Sayile lii vai
gɔvɛ laawooleʋe anzanui ta ʋɔ bɛ

3 Ná laa yɔɠɔzu, Samiyɛle zaani, Izelayɛle pɛ ge ná-saa wɔlɔi wo, ti maaɠulu ná-taazuʋɛ Lama. Sayile gɔvɛ laawooleʋe nuiti pɛ kulani Izelayɛle yooi ʋa, ta niiti gɔvɛiti ti ʋelela ʋele vaiti bosu ti ma.

4 Filiseti nuiti ti ɠaalɛɛni ba, ti ta-ɠɔɔlaɠai ʋu Sunɛme. Sayile Izelayɛle pɛ gaalɛɛni ba, ti ta-ɠɔɔlaɠai ʋu Gileɓoa. 5 Sayile Filiseti nuiti ta-ɠɔɔlaɠai ɠaai ma, dualuagi soni, sasuɓalini gola. 6 Sayile Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani, kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI la kɛɛni, é ʋa gooɠaaʋote, ga segiti, ɓaa gaazaɠa sɔɔlaiti, ɓaa GALA goo wo nuiti maaʋele. 7 Sayile ɠɛni ná-botiɠɛ nuiti ma: «À anzanui ta ɠaiziɛ bɛ̀, nii a zoo é gɔvɛiti daawooleʋe, gè li pɔ bɛ, gè gaazaɠa.» Ná-botiɠɛ nu wolaiti ti ɠɛni ma: «Anzanui ta ɠa En-Dɔɔl, nii a ɗa gɔvɛiti gaazaɠa.»

8 Sayile ɓɔɠɔ maavaliboni, é seɠe ɠiligaa loo ɠɔba, é zunu felegɔ ʋilɛ ʋolu, ti li En-Dɔɔl, ti zeelini anzanui ʋɔ bɛ ga kpidii, Sayile ɠɛ ma: «Nà pɔ ga è ʋelela ʋele vaiti bo bɛ̀, ga è gɔvɛi ta laawooleʋe bɛ̀, nii gè ɠɛɛzu, è toli.»

9 Anzanui ɠɛni ma: «È suɠwɛɛ sɔ ga Sayile gɔvɛ laawooleʋe nuiti kulaʋɛ zooi ʋa, ta niiti gɔvɛiti ti ʋelela ʋele vaiti bosu ti ma, ɗa ɠɛɛzu è balii lɛ tùɠɔ ɓaa? Sàa vai ɠa è pɔ ɓaa?»

10 Sayile ɠonani Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu, é ɠɛ ma: «Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ga faa ɲɔu nɔpɛ ge la ɠula niima vai zu, é ʋa zeeli è ma.»

11 Anzanui ɠɛni ma: «Ɓɛ ɠa è ɠɛɛzu gè toli è ʋɛ?» Sayile ɠɛ ma: «Samiyɛle loli bɛ̀.» 12 Siɛgi zu anzanui Samiyɛle ɠaani la, é wola ɓainni, é ɠɛ Sayile ma: «Lee vaa zu è yaavazu? Ɗa ɠa è ga Sayile.»

13 Masagi ɠɛni ma: «Mina lua, kɛlɛ ɓɛgele ɠa è kaazu?» Anzanui ɠɛ ma: «Galagi ta ma zii ɠa gè kaazu, é ɗa ɠula zooi wu.»

14 Sayile ɠɛ ma: «Kɛʋelei ɠa ɠale?» Anzanui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Kɛwola ʋɔlɔi ʋe de, é lɛɛzu, maavelevelegai ga seɠei.» Sayile kwɛɛni ga Samiyɛle ʋe, é unpilɛni zooi ma, é nɔkɔ.

15 Samiyɛle ɠɛni Sayile ma: «Lee vaa zu è ná-dooɠogi zuɠoloɠologai? Lee vaa zu è tòlisu?» Sayile gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ziiɓɔlɔ wolai zu, Filiseti nuiti ti kɔɔi laalɛa bù, Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ge zeɠea bà, é la gòoɠaaʋoteni ga GALA goo wo nuiti ɓaa segiti maaʋele. Gè è loligɛ ga nii nà kɛ, è naa lɛ ga ze.»

16 Samiyɛle ɠɛ ma: «Lee vaa zu mu è tòlisu, ni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛlɛa è ʋa, é ɠɛa ga è zili nui? 17 Ɠɔoɠɔ GALAGI naa laazeelia, nii é ɠɛni gè bo è ma. É masadai ɠulaa è ya, é fe è ɠoba nui ta ya, Davide ya. 18 Tɛi è la kɛɛni, è ʋa ɠolo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ʋɛ, ʋelei é ɠɛni ɠɛɛzu, é yeeʋɛɛ la Amalɛke nuiti ma, ná-ziiɠaawanai zu, è la naa ɠɛɛni. Naa ɠa é kɛa, Ɠɔoɠɔ GALAGI è zosu la ɠani za. 19 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa vɔlɔ wo lɔɔzu Filiseti nuiti zeezu, ɗa-o, Izelayɛle nuiti-yo. Ɗa-o, è-lointi-yo, wa ʋaazu pɔ̀ pelei lina, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa Izelayɛle ɠɔɔʋɛbɛi pɛ dɔ Filiseti nuiti zeezu.»

20 Gaamago Sayile yɛni loni, é loo zooi ma, mazɔlɔɔ é wola luani Samiyɛle laawooi ʋa. Naa ʋolu, tɛi é la ɠɛni daami woni foloi, ta kpidii, zɛbɛ la mɔ ɠɛni zea.

21 Anzanui ʋaani Sayile ɠoba, é ka ga naa wola luaʋɛ, é ɠɛni Sayile ma: «Pɛtɛ, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ anzanui, gè woiloga è-woo ma, gè ɠikula zɛnvui zu, gè naa ɠɛ, nii è boga mà. 22 Ɗa ɓalaa woilona, ɗa-wotiɠɛ anzanui wooi ma: ɓɛ gè ɓulu ɓuɠa ɠila kɛʋele ɓɛtɛ è ʋɛ, è mi, nii a kɛ è zɛbɛ zɔlɔɔ, è wuzeɠe, è ʋilɛ pelei ma, è ɗa li.»

23 Sayile ɠɛlɛni, é ɠɛ ma: «Gè la daami wosu.» Kɛlɛ ná-botiɠɛ nuiti, ta anzanui, ti ɓɔini da, Sayile ma ge woilo ti-woo ma. É wuzeɠeni zooi ma, é zei betei zu.

24 Anzanui nikɛ ɓokpagi ʋaani, nii é ɠɛni zea, é ɗa makɛ, é ɓulu vukɔi zeɠe, é gaayɔ, é kpɛtɛ ga ɓuluiti, nii lɛʋɛ la su. 25 Anzanui daamianigi naati feeni Sayile ta ná-botiɠɛ nuiti zea. Ti ɓegai ma ga daamii wo, ti wuzeɠeni, ti li ma ɓidi naa nɔ.

29

Filiseti nuiti ti Davide ɠaaɠale vai ma

1 Filiseti nuiti ti ta-ɠɔɔʋɛbɛi pɛ gaalɛɛni ba Afɛke, Izelayɛle ná-kɔɔlaɠai ʋu ziɛ ungi ɠobaʋɛ, nii é Zizeleyɛle. 2 Filiseti ɠundiɠiiti ti maaɓuɠani ga ta-nu ungilagiti, ta ta-nu waagilagiti. Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ʋilɛni masagi Akise ʋolu, ti ɠɛni ʋoluzu ʋelei. 3 Filiseti ɠundiɠiiti ti ɠɛni ma: «Ɓɛni ka ga Eɓulu nui niiti?» Akise ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Davide ʋe, Izelayɛle masagi Sayile ná-botiɠɛ nui, é folo mɔinmɔin, ta kona mɔinmɔin kɛa kòba, gè la dɛ sɔ kaani, nii nu a peelala su, é lɔɔzei paa yee ma, é zeeli za ma.»

4 Kɛlɛ Filiseti ɠundiɠiiti ti yiiɠaawanani Akise ma, ti ɠɛ ma: «Zunui nii ɠaaɠale ma, ʋɛ è seiɗai ná. É mina yei gi ʋolu kɔɔɠɔzuʋɛ, é mina ʋa ɠɛɛzu ga gi zili nui kɔɔɠɔ ziɛgi zu. Nii la ʋaazu maliɠii ɛnɛkɛsu, kɛni é gá-nuɓusɛi ta leʋe naa ʋɔ.» 5 Davide nii nɔ laade ti ɠɛni guyei loozu bɛ, ti ɗa kuai wo, ti ɗa ɠɛ ma:

«Sayile vɔnini nu waagilagilagiti ma,

Davide ma ge vɔni nu waaʋuupuugiti ma?»

6 Akise Davide lolini, é ɠɛ ma: «Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ga ɗa ga sɔle nu, nɛɛʋɛ bɛ̀ ga gè ɗa è ɠa kòba, ade ɗa lɔ, ade ɗa ɠula, ada kɔɔʋɛbɛi, mazɔlɔɔ kaipa è ʋaani kòba, gè la dɛ è-zɔ kaani, è yɛ ga su za zeelia. Kɛlɛ, è maayo ge la Filiseti ɠundiɠiiti bɛ. 7 Naa ɠa é ba, ɠale ma, è li, ziilɛigi ɠɛ è ʋɛ, nii a kɛ Filiseti ɠundiɠiiti wanama vaa mina ɠɛ.»

8 Davide ɠɛni Akise ma: «Lee ɠa gè kɛa mu, leeni ɠa è kaai bà, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, é lɔɔzei pàa yee ma è ɠoba, é zeeli za ma, nii a kɛ gè mina li, gè ʋa kɔɔi ɠɔ màliɠii zili nuiti daalɔɠɔma?»

9 Akise Davide wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè kwɛɛni ga è nɛɛʋɛ bɛ̀, eɠɛ GALA ná-geezuɠeela, kɛlɛ Filiseti ɠundiɠiiti ka ti ɠɛai mà: ‹É la ʋilɛsu gi ʋolu kɔɔɠɔzuʋɛ.› 10 Naa ɠa é ba, à wuzeɠe lina sobuzobu, ɗa-o, ɗa-ɠalamɔin ná-botiɠɛ nuiti-yo, niiti ti ʋilɛgai è ʋolu, à wuzeɠe sobui, woza zu a ɠɛɛna kala, wo ɗa li.»

11 Poluma voloi sobuzobui, Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti wuzeɠeni fala, ti ɠale ma Filiseti nuiti ta-yooi zu. Filiseti nuiti ti liini Zizeleyɛle.

30

Amalɛke nuiti ti loo vai Sikelage zu

1 Amalɛke nuiti ti kɔɔi ʋɛɛni Sikelage ʋa, ta Zuda yooi ʋa, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. Siɛgi zu Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti zeelini la foloi zaʋasiɛi Sikelage, ti kaani ga ti taai ɠoloɠologɛ, ti galaai ga abui. 2 Ti anzanuiti soni, ta niiti pɛ ti ɠɛni taazuʋɛ, doungo ʋɛɛ kpakolo ba. Ti la ɠɛni nu nɔpɛ paani, kɛlɛ ti ti zoni, ti pele zo, ti ɗa li. 3 Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti zeeliai ma taazuʋɛ, ti taai ɠaani galaai. Ti-anzanuiti, ta ti-loun zunuiti, ta ti-loun anzanuiti, ti zogai ga kɔɔ luɔiti, ti li ga tiye. 4 Davide ta nuɓusɛiti ti ɠɛni polu, ti tɔɔzeini ga ɓainga, ti ɗa wɔlɔ, eyɛsu zɛbɛi pɛ ge ɠula ti ya. 5 Ti Davide anza felegɔiti pɛ soni ga duɔi, Ayinoame Zizeleyɛle nui, ta Aɓigayile poanzai, nii Kaalemɛle nui Naɓale zɛni.

6 Davide yii wola ɓɔlɔni, mazɔlɔɔ nuɓusɛiti ti ɠɛni ɠɛɛzu, ti sɔ ga kɔtui, é za, tɔɔzei ti ɠilagilagi pɛ ti yii ɠɛni zoolɛzu ga ti-loun zunuiti, ta ti-loun anzanuiti ta-vai. Kɛlɛ Davide ɓɔɠɔ ɠalivaani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, ná-GALAGI, é zɛbɛ niinɛ zɔlɔɔni ʋolu.

7 Davide ɠɛni zalaɠa ɠula nui Ayimeelɛke ná-doun zunui Aɓiataal ma: «Ʋa ga zalaɠa ɠula zeɠei, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠasu da.» Aɓiataal ʋaani la, é fe zea. 8 Davide Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Nà zoo nɛi gè ʋilɛ niima nuiti polu? Nà ʋilɛna ti ʋolu, nà ti ɠɔɠɔzumɛn nɛi?» Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ʋilɛ ti ʋolu, ɗa ti ɠɔɠɔzumɛɛnsu, nii pɛ ti liai la, è ti pɛ unmɔɔ.»

9 Davide ta ná-nu undɔzitaiti (600) ti ʋilɛni pelei ma. Ti zeeliai ma Ɓezɔɔl kɔtuɗɛi ma, tanigaa ti yɛni miná. 10 Davide ʋilɛni nɔ pelei ma, nui naati polu, ta nu unnaanigɔ (400), nu unfelegɔ (200) zɔiti ti ɓɔlɔni, ti la zooni ti ʋa Ɓezɔɔl kɔtuɗɛi ɓudɛ, naati ti yɛni miná.

11 Ti Ezipete zunui ta ɠaani dɔɓɔi zu, ti so, ti lii la Davide ʋɔ. Ti ɓului veeni zea, é mi, ti ziɛi ve zea, é ɓɔɔle, 12 ti kooleɠoolegi ma waa vɔɔi ta veeni zea, ta zeeɲɛ felegɔ leezɛn vɔɔi zu. Kpegai ma ga daamii wo, é zɛbɛ zɔlɔɔni, mazɔlɔɔ é kɛɛni ga folo saʋagɔ, ta kpidi saʋagɔ, é la daami wosu, é la ɓɔɔlezu.

13 Davide gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Ɓɛ ná-nu ɠa ga ɗe? Mini ɠa è zeɠezu ná?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ga Ezipete zunu loungo, Amalɛke zunui ta ná-duɔ ɠa ga ze, folo saʋagɔ ɠa nà-duɔ kɛɛɠɛi tòai ya, mazɔlɔɔ gè la ɠɛdɛni. 14 Kɔɔi ɠa gi liai gi too, Kelɛte yooi zu lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, Zuda yooi, ta Kalɛɓe yooi lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, gi abui logɛ ɓalaa Sikelage ʋa.»

15 Davide gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Ɗa kɛ è lo tùɠɔ, de zeeli kɔɔɓɔgi naa ma?» Ezipete zunu loungoi ɠɛni Davide ma: «Ɠona bɛ̀ GALA daaseigi zu, ga è la pàa, ta è la fèa nà-duɔ kɛɛɠɛi ya, naa a ɠɛɛna, nà lo è luɠɔ, de zeeli ti ma.»

Davide ziɛ vai Amalɛke nuiti bu

16 É loni Davide luɠɔ, ti zeeli Amalɛke nui naati ma, ti vazagai naama you yɔɠɔzuʋɛ, ti ɗa daamii ta kpɔɔlei wo, ti ɗa fɛtii ɠula, koozunɛɛi maaʋele ma, é lɔɔzei naama ani mɔinmɔingi vaa ʋa, nii ti soni kɔɔi zu, Filiseti yooi, ta Zuda yooi zu. 17 Davide kɔɔi ʋɛɛni ti ʋa gosui, é yɛ ti ʋaazu, eyɛsu poluma voloi kpɔkɔi. Tanɔpɛ ge la ɠulani zea, kɛni zunu loungo unnaanigɔiti (400), niiti ti zeini ɲɔmɛiti kɔma, ti ʋela. 18 Davide naati pɛ unmɔɔni, niiti Amalɛke nuiti ti ti zeɠeni, é anza felegɔiti ɓalaa unmɔɔni. 19 Ti la ɠɛni ʋalani nu ɠila kpalaa ma, doungoa zu, kpakologaa zu, zunu loungo, ɓaa anzanu loungo, nii pɛ é zoni kɔɔi zu, ti la ʋalani gilazu ɓalaa ma. Nii pɛ ti kulani ti ya, Davide ɠaleni ma ga ti pɛ. 20 Davide togani ʋɛlɛʋɛlɛgiti, ta ma ɓaazagiti soni, nui niiti ti ɠɛni loni togani ɓulugi naati tuɠɔ, ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «À ka, nii ɠa Davide sogai kɔɔi zu.»

Kɔɔzoganii ɠaaɠwɛɛ vai

21 Davide zeelini nu unfelegɔiti (200) ma, niiti ti ɓɔlɔni, ti la ɠɛni zooni ti ʋa ʋilɛ polu, ti yɛni Ɓezɔɔl kɔtuɗɛi ʋɔ bɛ. Naati ti ʋaani Davide laaɠomisu, ta nui niiti ti ɠɛni polu. Davide maaɓuɠani ti ʋa, é ti luʋɔ. 22 Nui niiti ti ɠɛni Davide ʋolu, nu ɲɔiti ta nu ɲakai tanigaa ti ɠɛni ti zaama, ti ɗa ɠɛ ma: «Tɛi ti la ade maazaani kɔɔɠɔzuʋɛ, nii pɛ ade sogai kɔɔi zu, tɔnɔ la ba, kɛni ti-anzaiti, ta ti-lointi nɔ ɠa ta ve ti ya, ti ɗa li.» 23 Kɛlɛ Davide ɠɛni ti ma: «Kɛ̀ɛlointi, à mina naa ɠɛ, ga nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feai ade ya, mazɔlɔɔ é ade makɛga, é naati dɔ ade yeezu, niiti ti laalɛai ade wu. 24 Ɓɛ ɠa é woilosu wo-woo ma niima vai zu? Zɔi diai kɔɔɠɔzuʋɛ, ta nii zɛgai kasɔiti koba, tɔnɔi ɠa ɠɛɛzu ga ɠɛʋele, ti gaaɠwɛ yɔɠɔzu ʋɔɔma.» 25 Ʋele ɠana è ɠɛɛni la, é lɔɔzei naama voloi ma, é li ga naa luɠɔ ʋelei, ti naa ɠɛɛni ga tɔgi, ta devei Izelayɛle yooi zu, zaaɠaza tɔgi naa ɠa ná.

26 Davide liai ma Sikelage, aniiti ti zogai kɔɔi zu, é naati gaaɠwɛɛni, é ta leʋe bɔɔlaiti ma, Zuda ɠundiɠiiti, é ɠɛ ti ma: «Wo-zabai ɠaa, kulaai anii naati su, ti zogai kɔɔi zu, nii kɔai Ɠɔoɠɔ GALAGI zili nuiti daalɔɠɔma.» 27 Ʋele ɠana é kɛɛni la Ɓeetɛle geleiti bɛ, é ta leʋe Lamɔte ɠundiɠiiti ma ti lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu, é ta leʋe Yatiil ɠundiɠiiti ma. 28 É ta leʋe Alɔwɛɛl ɠundiɠiiti ma, ta Sifemɔte ɠundiɠiiti, é ta leʋe Esetemoa ɠundiɠiiti ma. 29 É ta leʋe Lakale ɠundiɠiiti ma, é ta leʋe Yelaameyɛle laa wolaiti su ɠundiɠiiti ma, ta Ken laa wolaiti su ɠundiɠiiti ma. 30 É ta leʋe Ɠɔɔlema ɠundiɠiiti ma, ta Ɓɔɔl-Asan ɠundiɠiiti, é ta leʋe Atake ɠundiɠiiti ma. 31 É ta leʋe Ɠeeɓelɔn ɠundiɠiiti ma, ta ʋɛ kpein Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti leʋeni ná.

31

Sayile zaa vai

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 10:1-12)

1 Filiseti nuiti ti kɔɔi ʋɛɛni Izelayɛle nuiti ba. Izelayɛle nuiti ti ʋelani ti ʋa, ti-ma mɔinmɔin ge zaani ti zaama, Gileɓoa gizei ma. 2 Filiseti nuiti ti ɠaaʋoteni ga ɠiteɠite Sayile ma, ta ná-doun zunuiti. Ti ná-doun zunuiti paani: Zonatan, Aɓinadaɓe, naa ʋɛɛ Malekisua ʋa. 3 Kɔɔi ɠaaʋoteni Sayile nɔ ma niina. Kilɛ pili nuiti ti kaani, é wola lua.

4 Sayile ɠɛni ná-kɔɔɠɔ zɔɔla zeɠe nui ma: «Ɗa-woɠa zɔkpɔi ɠula ma laɠagi zu, è pàa, nii a kɛ tatipɛlɛʋolulala nui niiti ti mina ʋa pàazu, ti ʋa ɓaaɠula mà.» Kɛlɛ naa la ɠɛni kɛɛni, tɔɔzei é ɠɛni ɓalizu ga dualuagi. Sayile ɓɔɠɔi ɗa ná-boɠa zɔkpɔi zeɠe, é lɔ ga. 5 Ná-kɔɔɠɔ zɔɔla zeɠe nui kaai ma ga é zaa, tɔ ɓalaa é lɔɔni nɔnɔ ma woɠa zɔkpɔi ɠa, ti pɛ ti za.

6 Ʋele ɠana Sayile ta ná-doun zunu saʋagɔiti ti zaani la folo ɠila kpegi, ta ná-kɔɔɠɔ zɔɔla zeɠe nui, é ʋɛɛ ná-kɔɔɠɔ nuiti ba. 7 Izelayɛle nui niiti ti ɠɛni pɛtugi ʋolu ʋelei, ta zɔiti ti ɠɛni Zuludɛn ʋolu ʋelei zɔɔma ɠakei ma, ti kaai ma ga Izelayɛle ɠɔɔʋɛbɛi ʋela, ta Sayile ʋɛɛ ná-dointi ba, ti za, tiya ɓalaa ti ɠulani ta-laaiti su, ti ʋela. Filiseti nuiti ti ʋaani, ti zei naama laaiti su.

8 Poluma voloi Filiseti nuiti ti ʋaani kɔɔ lɔɓɔi zu, nii a kɛ ti poomaiti kɔligiti seɠe. Ti Sayile ta ná-doun zunu saʋagɔiti ma ʋoomaiti kaani Gileɓoa gizei ma. 9 Ti Sayile nɔungi leʋeni ba, ti ná-kɔɔɠɔ zɔɔlaiti seɠe. Naa ʋolu ti ta-vɔnifaamai ma wooi laazeeli Filiseti yooi ná pɛ su, daazeeli nuɓusɛiti ma ta ta-ɠɔɔɠɔ ganigiti ta-ʋɛlɛiti bu. 10 Ti Sayile ná-kɔɔɠɔ zɔɔlaiti daani Asetaateiti ta-ʋɛlɛi wu, ti ma ʋoomai zɛlɛ Ɓɛte-San ziɠigi ʋa.

11 Siɛgi zu Galaade yooi zu Yaɓeese laaʋeaiti, ti naa mɛnini da, nii Filiseti nuiti ti kɛai ga Sayile, 12 kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti ti ʋa, naati ti ʋilɛni pelei ma, ti ɲi piin ziɛzu, ti ʋa, ti Sayile ma ʋoomai ɠula Ɓɛte-San ziɠigi ʋa, ti ná-doun zunu saʋagɔiti ma ʋoomaiti seɠe ɓalaa, ti li ga tiye Yaɓeese, ti ti ɠala miná. 13 Ti ti-ma ɠaeiti seɠeni, ti naati maaɠulu, tamalise wului wu, nii é Yaɓeese. Naa ʋoluma, ti zugi zoni folo lɔfela laawu.

2 Samiyɛle

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Samiyɛle

Ná-Sɛʋɛi Velesiɛi

DAVIDE NÁ-MASADAI

1

Sayile ta Zonatan
ti zaa vai wo fai Davide ma

1 Sayile ɠɛnina zaani, siɛgi zu Davide ɠaleni ma la, é ʋa, é zei Sikelage, kpegai ma ga vɔni Amalɛke nuiti ma. É folo felegɔ ɠɛɛni Sikelage. 2 Foloi zaʋasiɛi, zunui ta ɠulani Sayile ná-kɔɔlaɠai zu, é ʋa, kɔba zeɠeiti baliʋaliai ga, fufiligi ʋuuni nɔungi ma. Seeliai ma Davide ɠoba, é looni zooi ma, é nɔkɔ Davide ɠɔɠɔwu.

3 Davide gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Mini ɠa è zeɠezu ná?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Pèlaʋɛ, gè zeɠe Izelayɛle ná-kɔɔlaɠai zu.» 4 Davide ɠɛni ma: «Lee ɠa kɛai? Nà è maanɛɛnɛzu, bo dɛɛ mà.» Naa ɠɛni ma: «Izelayɛle ɠɔɔʋɛbɛi ɓizaa kɔɔi ʋa, ti zunu mɔinmɔin paa ti zaama. Sayile ɓɔɠɔi ta Zonatan ti zaa.»

5 Davide zunu loungoi naa ɠaazaɠani, nii é ɠɛni poluvaawogi wosu, é ɠɛ ma: «È kwɛɛgɛ ɠale ga Sayile ta ná-doun zunui Zonatan ti zaa?» 6 Zunu loungoi gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Soloogɛ nɔ kpein ga gè ɠɛa Gileɓoa gizei ma, gè Sayile ɠa, é ɗa zɛlɛ ga ná-kpɛɛin ma ungi, kɔɔɠɔ wotoloiti ta soo ɓizɛ zalaʋusuiti ti ɗa maaɓuɠa ba. 7 É wɛlɛni ʋolu, é kà, é tòli, gè ɠɛ ma: ‹Yoo, masagi.› 8 É gàazaɠani, é ɠɛ mà: ‹Ɓɛ ɠa ga ɗe?› Gè ɠɛ ma: ‹Nà ga Amalɛke nu.› 9 É ɠɛni mà: ‹Maaɓuɠa bà, è pàa. Mazɔlɔɔ gaazulatigi sòga, anɛɛ ni zɛnvui ɠa dɛ sù.› 10 Gè maaɓuɠani ba, gè paa, mazɔlɔɔ gè kaani ga é la mɔ yɛnvua ná-tooi ʋolu ma. Naa ʋoluma gè masa bɔɔlɔgi ɠula unma, gè balai ɠula zeei ʋa. Tiya ɠaa, pàaʋɛ ga tiye màliɠii ʋɔ.»

11 Davide ɠɔba zeɠeiti soni, é ti ʋaliʋali ga. Koba nuiti pɛ ti ta-zeɠeiti baliʋalini ga ga kɛʋele. 12 Ti saa wɔlɔi woni, ti ɓɔɠɔ maawɔin, ti zugi zo eyɛsu kpɔkɔ, Sayile ta Zonatan ta-vaa zu, naa ʋɛɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔʋɛbɛi ʋa, ta Izelayɛle nuiti pɛ ta-vaa zu, niiti ti zaani kɔɔi zu.

13 Davide zunu loungoi ɠaazaɠani ʋolu, nii é poluvaawogi woni ma, é ɠɛ ma: «Mini nu ɠa ga ɗe?» Naa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛ ɠa ga Amalɛke zunui ta, nii paai seikɔɠɔmai ma zooi nii zu.» 14 Davide ɠɛni ma ʋolu: «Lee vaa zu è la luani, è yeemaalega, è naama nui ʋaa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimazeɠeai la, é gulɔi ziaai ma?»

15 Davide ná-kɔɔɠɔ nui gila tolini, é ɠɛ ma: «Ʋa, è paa.» Kɔɔɠɔ nui Amalɛke nui naa ʋaani. 16 Davide ɠɛni ma: «È zaa vai ma ungi ɠa ga ɗa ɓɔɠɔi, mazɔlɔɔ ɗa ɓɔɠɔ ɠa è ɓɔɠɔ maalɔa, siɛgi zu è ɠɛa la ma: ‹Nà ɠa gè naama nui ʋaa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimazeɠeai la, é gulɔi ziaai ma.› »

Saa wɔlɔ wuyei Davide tooni
Sayile ta Zonatan ma

17 Davide saa wɔlɔ wuyei nii ɓɛtɛni, é too Sayile ta Zonatan ma. 18 É devei veeni ga ti Zuda mavofodaiti pɛ kala ga ma guyei. Guyei ʋe daa ga «Kilɛgi.» Sɛʋɛʋɛ «Telebo nui ná-sɛʋɛi» zu.

19 Izelayɛle, ɗa-ɠɔɔɠɔ nu wolaiti ti zaa, ɗa-ɠizeiti ma!

Toɠa ɠale kɔɔɠuluɓa wolaiti toai?

20 À mina ma wooi laazeeli Gate,

ma wooi mina wo Asekalɔn koi yɔɠɔzuʋɛti,

nii a kɛ Filiseti anzanu loungoiti ti mina ɠoozunɛ,

nii a kɛ tatipɛlɛʋolulala nuiti ti-loun anzanuiti ti mina guyei loo,

ti ʋa ɗa kuai wo.

21 Ee, Gileɓoa gizeiti, duɓu mina mɔ ʋu wo ma, ta tona,

tii nɔpɛ ge mina mɔ ɠɛ wo-ɠakamaʋɛti, é ʋa ɗa ɓɛtɛ.

Mazɔlɔɔ ná ɠa ɓaaɠulaai ná kɔɔɠɔ nuiti ta-ɠɔɔɠɔ zɛpɛgiti ma,

Sayile ná-kɔɔɠɔ zɛpɛgi, nii gulɔi la mɔ ziaa ma eyɛsu pɛ.

22 Zonatan ná-kilɛgi la ɠɛa ɠulazu ʋolu, aisa é ʋa sili nuiti paa,

é la ɠɛa zeɠezu kɔɔɲɔɠɔiti sɛbɛi luɠɔ,

Sayile ná-boɠa zɔkpɔi la ɠɛa ɠaaɠalesu ma,

kɛni a la losuʋɛ ɠɛɛna.

23 Sayile ta Zonatan ti ɠɛa nɛɛni nuiti bɛ, ti-zii ma voloi pɛ su,

ti la ɓalaa ɠaaɠwɛɛni saai zu.

Ti zuvilɛni, é leʋe koɠɛiti ba,

ti ɠaaɓa, é leʋe zalaiti ba.

24 Izelayɛle anzanu loungoiti, à wɔlɔ Sayile ná-faa zu,

nii é ɠɛa seɠe ɓiingiti toozu wo ɠɔba, ti ʋagai,

é ɠɛa zanu sɔɔlaiti gilizu wa-zeɠeiti ba.

25 Toɠa ɠale kɔɔɠuluɓa wolaiti toai kɔɔi zaama?

Naa ɠɛɛʋɛ ɠale, Zonatan zaai gize unmaʋɛ?

26 Zìi ɠa ɓɔlɔzu kòozu ɗa-vaa zu, Zonatan,

kɛ̀ɛloin, bɔɔla ʋagɔi nii gola ɠɛa nɛɛni bɛ̀.

Ɗa-wɔɔla vai wola ɠɛa ʋani nɔ̀un bɛ,

é ʋa é leʋe anzanui ná-nɛɛbɛi ʋa.

27 Toɠa ɠale kɔɔɠuluɓa wolaiti toai?

Toɠa ɠale kɔɔɠɔ nu wolai niiti undaaʋiligai?

2

Davide zei vai
ga Zuda masagi Ɠeeɓelɔn

1 Naama vaiti poluma, Davide Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani, ga ni toɠa zoo liizu, é zei Zuda laa wolai gila su. Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ungo, ɗa zoo liizu.» Davide ɠɛ ma: «Taai ma ɓɛgele zu?» Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ ma: «Ɠeeɓelɔn.»

2 Davide liini zeizu miná ta anza felegɔiti, Zizeleyɛle nui Ayinoame, ta Aɓigayile, poanzai nii Kaalemɛle nui Naɓale zɛni. 3 É liini ɓalaa ga ná-kɔɔɠɔ nuiti pɛ, ta ta-ʋɛlɛyeɠeiti, ti li, ti zei Ɠeeɓelɔn maaɠoolii zu laaiti su. 4 Zuda nuiti ti ʋaani miná, ti gulɔi ziɛ Davide ma ga é ɠɛ ga Zuda masagi.

Davide mɛnini ga Yaɓeese nui niiti ti Galaade, ti Sayile maaɠuluʋɛ. 5 Davide keelaiti teʋeni ti ma, é ɠɛ ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo wo ʋɛ, tɔɔzei wooɠɛɠiladai naa ʋa, nii wo kɛa wo-maliɠii Sayile ʋɛ, ga wo maaɠulua. 6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi ɓalaa zoo é nuɓɔɠɔlai ta wooɠɛɠiladai ɠɛ wo ʋɛ. Nà wa-nuɓɔɠɔlai ɠɛɠala ɠɛ wo ʋɛ. 7 À zɛbɛzeɠe, wo ɠɛ ga gaaɓaa nu wolaiti. Wo-maliɠii Sayile zaa, kɛlɛ à suɠwɛɛ ga Zuda nuiti ti gulɔi ziɛʋɛ mà, ga gè ɠɛ ga ta-masagi.»

Iseɓaale zei vai
ga Izelayɛle masagi

8 Naama ziɛgi zu, Sayile ná-kɔɔɠuluɓai, Nɛɛl ná-doun zunui Aɓenɛɛl liini ga Sayile ná-doun zunui Iseɓaale Maɠanayime taazuʋɛ. 9 É liini, é dɛɛ ga naa ɠa é ga masagi Galaade, Asuul, Zizeleyɛle, Efelayime, ta Ɓɛnzamɛn yooiti unda, suɓuɠa zu Izelayɛle yooi kpein. 10 Sayile ná-doun zunui Iseɓaale ná-konagi ɠɛni ga puunaanigɔ (40), siɛgi zu é zeini la ga Izelayɛle masagi. Kona felegɔ ɠa é kɛɛni masadai zu. Kɛlɛ Zuda wolodamaiti ti ɠilini Davide ʋa. 11 Davide masadai ɠɛɛni Zuda wolodai unda kona dɔfela, alu dɔzita laawu Ɠeeɓelɔn.

Tetele kɔɔi Zuda ta Izelayɛle yɔɠɔzu

12 Nɛɛl ná-doun zunui Aɓenɛɛl ta Sayile ná-doun zunui Iseɓaale ná-kɔɔɠɔ nuiti ti zeɠeni Maɠanayime, ti ɗa li ga Gaɓaɠɔn ʋele. 13 Seluya ná-doun zunui Zoaɓe ta Davide ná-kɔɔɠɔ nuiti ɓalaa ti ʋilɛni pelei ma, ti zeizu felegɔ pɛ ti ɠomi kpoigi ɠobaʋɛ nii é Gaɓaɠɔn, ti lopele ɓɛtɛ, zɔiti ti lo ziɛ ʋoluʋɛ, zɔiti ɓalaa ti lo ziɛ ʋoluʋɛ.

14 Aɓenɛɛl ɠɛni Zoaɓe ma: «Nà pɔ ga ɗa-zunu loungoi tanigaa ta nɔ̀nɔi tanigaa ti kɔ ga gilagila.» Zoaɓe ɠɛni ma: «Zèe ɠa bu.» 15 Kɔɔɠɔ nu puugɔ maazu felegɔ (12) ɠulani Ɓɛnzamɛn ma wolodamaiti saama, ta Sayile ná-doun zunui Iseɓaale letegi, salaʋusu puugɔ maazu felegɔ (12) ɠula Davide ná-kɔɔɠɔ nuiti saama. 16 Kɔɔɠɔ nui ɠilagilagi zili nu zoni nɔungi ʋa, é boɠa zɔkpɔi lɔ ko kakamaʋɛ, eyɛsu ti pɛ ti loo ʋɔɔma. Ti Gaɓaɠɔn ɠobaʋɛ miná laasei pɛɛni ga Boɠa Zɔkpɔ Ɓalagi. 17 Kɔɔi wuzeɠeni ti yɔɠɔzu, é ɓɔi. Davide ná-nuiti ti ziɛni Aɓenɛɛl ta Izelayɛle nuiti bu naama voloi.

18 Seluya ná-doun zunu saʋagɔ ɠɛni salaʋusuiti saama: Zoaɓe, Aɓisayi, ta Azayɛle. Azayɛle veɠani ɓɔɠɔ ma, é ɓizɛ, eɠɛ dopai é dɔɓɔi zu. 19 É ʋilɛni Aɓenɛɛl ʋolu, é ɗa kpɛ. É ʋilɛni naa ʋolu, é la zeɠeni polu, é ʋa li ga yeezazu ʋele ɓaa ɠɔʋɛzu ʋele. 20 Aɓenɛɛl ungi latini, é gaazaɠagi wo, é ɠɛ ma: «Azayɛle, ɗa ɠa è pòlu?» Azayɛle ɠɛ ma: «Ungo, nà ʋe.» 21 Aɓenɛɛl ɠɛni ma: «Li ga yeezai, ɓaa ɠɔʋɛi, è ʋilɛ salaʋusu zunu loungoi nii gila polu, è ná-kɔɔɠɔ zɔɔlaiti kula zea.» Kɛlɛ Azayɛle la ɠɛni kɛɛni, é ʋa zeɠe polu. 22 Aɓenɛɛl ɠɛni ma ʋolu: «Zeɠe pòlu, lee vaa zu è dìizu è ʋaa vai ma? Nà zoo ɠale gè wɛlɛ è-liɛ Zoaɓe ɠaazu?» 23 Kɛlɛ Azayɛle la ɠɛni kɛɛni, é ʋa zeɠe polu. Aɓenɛɛl ná-kpɛɛin ma ungi lɔ Azayɛle ɠogi zu, é ɠula ga polu ʋelei. É looni gaama, é za ná nɔ. Nu nɔpɛ a la zeelina ʋɛ Azayɛle zaai ná, kɛni a la lo.

24 Zoaɓe ta Aɓisayi ti ʋilɛni nɔ Aɓenɛɛl ʋolu, foloi daazuʋɛ kpein ti ɗa zeeli Ama ɠizei ma, Giya letemaʋɛ, Gaɓaɠɔn teʋebai zu ʋelei. 25 Ɓɛnzamɛn nuiti ti ɠaalɛɛni ba, ti ɓun ɓɔɠɔ ma Aɓenɛɛl ɠobaʋɛ, ti gize unmaʋɛ zo. 26 Aɓenɛɛl ɗa wooɠula Zoaɓe ma, é ɠɛ ma: «Ade la looɠoga kɔɔi ɠɔɔzu ɓɔɠɔ laalɔɠɔma ga boɠa zɔkpɔi? È la gaaɠaazu ga niima vaiti gaaɓelagi ɠa ga faa ɲɔu? Lee ɠa è maaɓɔunsu, è ʋa bo ɗa-nuiti ma ga ti zeɠe ti-ɠɛɛlointi polu?» 27 Zoaɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ni è la ɠɛni ɓɔɛni ɠana, nà-nuiti ti ɠɛa yɛsu wo ɓɛɛzu eyɛsu lina sobu.» 28 Zoaɓe puʋugi vɛɛni, kɔɔʋɛbɛi pɛ ge loni, ti looɠo kɔɔi ʋa ta Izelayɛle nuiti kpɛɛ vai ʋa.

29 Aɓenɛɛl ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ziɛni naama ɓidii ɲɛgɛlɛin, Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu, ti zeeli Zuludɛn ma, ti kpudɛ, ti Ɓitelon maaleʋe, ti zeeli Maɠanayime.

30 Zoaɓe zeɠeai ma Aɓenɛɛl ʋolu, é ná-kɔɔʋɛbɛiti pɛ gaalɛɛni ba. É ɠula Azayɛle ʋolu, nu puugɔ maazu taaʋuugɔ (19) ɠiligaa ɠa ti la ɠɛni ɓɔɛni toligi ma, Davide ná-nuiti saama. 31 Kɛlɛ Davide ná-nuiti ti nu unsaʋagɔ nu ʋuulɔzita (360) ʋaani Ɓɛnzamɛn nuiti ta Aɓenɛɛl ná-nuiti saama. 32 Ti liini ga Azayɛle ma ʋoomai, ti maaɠulu kɛɛɠɛ ná-kabai zu Ɓɛteleyɛme. Zoaɓe ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɲiini piin ziɛzu, ti zeeli Ɠeeɓelɔn geelaalaosuʋɛ.

3

1 Kɔɔi lɛbini Sayile ná-pɛlɛyeɠei ta Davide ná-pɛlɛyeɠei yɔɠɔzu, kɛlɛ Davide ná-pɛlɛyeɠei zɛbɛi ɠɛni liizu ga wɔɔlɔa, Sayile ná-pɛlɛyeɠei zɛbɛi ɗa li ga ʋɛlɛʋɛlɛga.

Davide ná-doun zunuiti
ti zɔlɔɔni Ɠeeɓelɔn

2 Davide doun zunua zɔlɔɔni Ɠeeɓelɔn. Ma mɔungi laa ɠɛni ga Amenɔn, Zizeleyɛle nui Ayinoame ná-doun zunui. 3 Felesiɛi laa ɠɛ ga Kileyaɓe, Aɓigayile ná-doun zunui, Kaalemɛle nui Naɓale ná-poanzai. Saʋasiɛi laa ɠɛni ga Aɓesalɔme, Maaka ná-doun zunui, Gesuul masagi Talemayi ná-doun anzanui. 4 Naanisiɛi laa ɠɛ ga Adɔniya, Ɠagite ná-doun zunui. Dɔɔlusiɛi laa ɠɛni ga Sefatiya, Aɓitale ná-doun zunui, 5 ta dɔzitasiɛi laa ɠɛ ga Yiteleyame, Davide anzai Egela ná-doun zunui. Davide ná-doun zunuiti kana, ti zɔlɔɔni bɛ Ɠeeɓelɔn.

Aɓenɛɛl ɠili vai Davide ʋa

6 Kɔɔi ɠɛai ma Sayile ná-pɛlɛyeɠei ta Davide ná-pɛlɛyeɠei yɔɠɔzu, Aɓenɛɛl losuʋɛ maaɓakpani Sayile ná-pɛlɛyeɠei wu. 7 Anzai ɠɛni Sayile ya, nii é la vuluni ga zɔiti kɛʋele, daa ga Lisepa, Aya ná-doun anzanui. Iseɓaale ɗa zelii lo Aɓenɛɛl ma, é ɠɛ ma: «Lee vaa zu è laai kɛ̀ɛ anzai ɠoba?» 8 Naama wooiti ti wola wanani Aɓenɛɛl ma, é ɠɛ Iseɓaale ma: «Ɗa kàazu ga gilɛ, nii é botii ɠɛɛzu Zuda ʋɛ ɓaa? Kaite nà wooɠɛɠiladai ɠɛɛzu è-ɠɛɛ Sayile ná-pɛlɛyeɠei ʋɛ, naa ʋɛɛ kɛɛɠɛlointi ba, ta bɔɔlaiti. Gè la vaani bu, è ʋa loo Davide yeezu. Ɗa ɠa è faaɠaaza daazu ùnma za, anzanui nii maaʋele ma. 9 GALA ge sò ná-ziiɠaawanaiti pɛ su, ni gè la losuʋɛ kpein kɛɛni, naa laazeeli vai zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI minazeɠea la Davide ʋɛ, é konai wo maazu, 10 é ɠɛ toɠa Izelayɛle ta Zuda masadai ɠulazu Sayile ná-pɛlɛyeɠei ya, é fe Davide ya, é lɔɔzei Dan, é li Ɓeel-Seeɓa.» 11 Iseɓaale la ɠɛni zooni é ʋa gooɠaaʋote ga woo ɠila kpalaa, mazɔlɔɔ é ɠɛni wola luazu ba.

12 Aɓenɛɛl keelaiti teʋeni Davide ma, é ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠili ka nɔnɔ ga zooi nii? De minazeɠe kɛ yɔɠɔzu, nà zoo gè ɓɔ è ʋa, gè Izelayɛle pɛ tati è ma.» 13 Davide ɠɛni ma: «Zèe ɠa bu, da minazeɠe ɓɔɠɔ yɔɠɔzu, kɛlɛ faa ɠila kpe maazu: ɗa ɠɛna ʋaa, kɛni è ʋa dɛɛ ga Sayile ná-doun anzanui Mikale.» 14 Naama ziɛgi zu, Davide keelaiti teʋeni Sayile ná-doun zunui Iseɓaale ma, é ɠɛ ma: «Ànzai Mikale ve zèa, nii gè fuluai ga Filiseti nuiti ta-zunu ani laayɔɓɔ ungilagi (100).»

15 Iseɓaale Mikale zeɠeni sinigi Paletiyɛle ʋɔ bɛ, Layise ná-doun zunui. 16 Paletiyɛle ʋilɛni polu, é ɗa wɔlɔ, é yɛni polu, ti zeeli Ɓaɠulime. Ti zeeliai ma niina, Aɓenɛɛl ɠɛni ma: «Ɠalena ma, è li.» É ɠaleni ma.

17 Aɓenɛɛl ɓɔɛni Izelayɛle ɠɛwolaiti pɔ, é ɠɛ ti ma: «Kaite wɔin ɠɛa wo ma ga Davide ɠɛ ga wa-masagi. 18 Yeeɠɛɠalai zeelia, wo naama ɠɛɛwotiiti kɛ. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI minazeɠeʋɛ, é ɠɛ ma: ‹Nà-botiɠɛ nui Davide ɠa gè nà-nuiti Izelayɛle nuiti unmɔɔsu ga maaʋele, gè ti ɠula Filiseti nuiti zea, ta ti zili nuiti pɛ zea.› »

19 Aɓenɛɛl ɓɔɛni ɠana nɔ Ɓɛnzamɛn mavofodai ʋɔ. Naa ʋoluma é liini Ɠeeɓelɔn, é naama vaiti daazeeli Davide ma, nii ti zolooni ma ta Izelayɛle nui mɔtaiti, naa ʋɛɛ Ɓɛnzamɛn mavofodai zu nuiti ba. 20 É zeelini Davide ʋɔ bɛ Ɠeeɓelɔn, ta zunu ʋuufelegɔiti (20), niiti ti maazaani. Davide daami wola ɠɛʋele ɓɛtɛni ti pɛ bɛ. 21 Aɓenɛɛl ɠɛni Davide ma: «Nà liizu, gè Izelayɛle nuiti pɛ gaalɛ ba ɗa-zobogi wu, màliɠii masagi, minazeɠegi ɠa ɠɛ wo yɔɠɔzu, ɗa masadai ɠɛ, ʋelei nɔpɛ è pɔ la.» Naa ʋoluma Davide yeeɓeni Aɓenɛɛl ʋa, é li ziilɛigi zu.

Zoaɓe Aɓenɛɛl ʋaa vai

22 Su la ɠoozani, Zoaɓe ta Davide ná-nuiti ti ɗa unkula, ti zeɠe kɔɔmaʋɛ ta. Ti ʋaani ga ani mɔinmɔin, niiti ti ti zoni kɔɔi zu. Aɓenɛɛl la mɔ ɠɛni Davide ʋɔ bɛ Ɠeeɓelɔn, mazɔlɔɔ Davide ɓeni ba, é li ziilɛigi zu. 23 Siɛgi zu Zoaɓe ta ná-siɛpoluiti ti zeelini la, ti ɠɛni ma: «Nɛɛl ná-doun zunui Aɓenɛɛl ɠɛa ʋaani masagi ʋɔ bɛ, naama ge ɓe ba, é li ziilɛi su.» 24 Zoaɓe liini masagi ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Lee ɠa è kɛai? Aɓenɛɛl ʋaaʋɛ è ʋɔ bɛ, ɗɔun è zɛ ná, é li ɓɔɠɔ yeema. 25 È Nɛɛl ná-doun zunui Aɓenɛɛl ɠwɛɛ sɔ! Ni paaʋɛ è ʋɔ bɛ, naa ɠa nɔ ga é è yaava, é è lii ʋeleiti ta è ʋaa ʋeleiti kwɛɛ, naa ʋoluma é naa pɛ kwɛɛ, nii è kɛɛzu.»

26 Zoaɓe ɠulani masagi ʋɔ bɛ, é keelaiti teʋe Aɓenɛɛl ʋolu. Ti Aɓenɛɛl ɠaaɠaleni ma, é zeɠe ziɛyeɠei ʋɔ bɛ zɔligɔ, nii é Sila. Davide ɠwɛɛ faa la ɠɛni naa zu. 27 Aɓenɛɛl ɠalegai ma ma Ɠeeɓelɔn, Zoaɓe liini la dɔɔɠuzu, taai ma ziɠidaʋɛ ɠoozu ʋelei, eɠɛ a ɠɛɛ dɔɔɠuzu vaa wosu naa ma. Ti zeeliai ma miná, Zoaɓe boɠai lɔɔni Aɓenɛɛl ɠogi zu, é paa, nii a kɛ é deɠei Azayɛle ʋaa vai ʋotokula.

28 Davide naama wooi mɛnigai ma, nii kɛai, é ɠɛni ma: «Nà-o, nà-masadai-yo gi-zɔ ge la Nɛɛl ná-doun zunui Aɓenɛɛl zaa vai zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu eyɛsu ɠɔ. 29 Ma ɠasɔi pɛ ka laazu Zoaɓe ta ná-pɛlɛyeɠei unma! Mavofodai zu mina ʋala pɛ ga: kalaɲa kole nu, ɓaa gee nu, ɓaa nui a ɠɛ zɛlɛsu ga tukpɔi, é ɗa ziɛ, ɓaa nii a za ga boɠa zɔkpɔi, ɓaa nui daamianigi a ɓe ʋalasu zea.» 30 Zoaɓe ta deɠei Aɓisayi ti Aɓenɛɛl ʋaani, mazɔlɔɔ é ti-leɠei Azayɛle ʋaani Gaɓaɠɔn ɠɔɔi zu.

31 Davide ɠɛni Zoaɓe ta kɔɔɠɔ nuiti pɛ ma, ti ɠɛni polu: «À wo ɠɔba zeɠeiti bali ga, wo ɓɔɠɔ maaɠili ga saa wɔlɔ wo seɠei, wo Aɓenɛɛl ná-saa wɔlɔi wo.» Davide ɠɛni ziɛzu pooma ɠesui ʋolu ʋelei. 32 Ti Aɓenɛɛl maaɠuluni Ɠeeɓelɔn, Davide kpeei ɠulani bu. Eyɛsu nuɓusɛiti pɛ ti ɠɛni koba, ti ɗa wɔlɔ. 33 Masagi saa wɔlɔ wuyei nii looni Aɓenɛɛl ma, é ɠɛ ma:

«Lee vaa zu è zaai, Aɓenɛɛl, ga nu ɲakaiti saa ʋelei?

34 È-yeeiti su la ɠɛa ɠilini,

yɔlɔɠɔ la ɠɛa è-ɠɔɠɔiti su,

kɛlɛ è-ma ʋoomai looʋɛ,

eɠɛ nui nii toosu nuiti ti valaai ba.»

Nuɓusɛiti pɛ ti tɔɔzeini ga wɔlɔa ʋolu. 35 Naa ʋoluma ɛsɛ pɛ ge ɓɔini Davide la ga é daami wo, siɛgi zu foloi ɠɛni ná la dɛ, kɛlɛ é konai nii woni, é ɠɛ ma: «GALA ge sò ná-ziiɠaawanai pɛ su, ni nà ɓulu ɓuɠa ɠila kpalaa miina, ɓaa gè daamiani nɔpɛ mi, foloi ʋa ɠɛ é da.» 36 Nuɓusɛiti pɛ ti faa ɠwɛɛni, é lo naa ʋa, ti va bu, eɠɛʋelei ti ɠɛni vaazu la masagi ɠɛɛ vai pɛ bu. 37 Kɔɔʋɛbɛiti pɛ ta Izelayɛle pɛ ge kwɛɛni naama voloi ga masagi zɔ ge la Nɛɛl ná-doun zunui Aɓenɛɛl ná-saa vai zu.

38 Masagi ɠɛni ná-botiɠɛ nuiti ma: «Wo suɠwɛɛ nɛi ɓaa, ga masa gila ta é ga nu wola ɠila, naa ɠa toai za Izelayɛle? 39 Masa gulɔi ziɛʋɛ mà, kɛlɛ zɛbɛ wola la dɛ zèa. Seluya ná-doun zunui niiti ma, ta ga zɛbɛsu nu wolaiti. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi faa ɲɔu ɠɛ nui zala, é zoloo ná-faa ɲɔi ma.»

4

Iseɓaale zaa vai

1 Siɛgi zu Sayile ná-doun zunui Iseɓaale mɛnini la ga Aɓenɛɛl zaa Ɠeeɓelɔn, zɛbɛi ɠulani zea, ta dualuagi Izelayɛle nuiti pɛ soni. 2 Zunu felegɔ ɠɛni Iseɓaale ná-devei wu, ti ga kɔɔɓɔ kundiɠiiti, gilagi laa ɠɛni ga Ɓaana, zɔi laa ga Leekaɓe, ti-ɠɛɛ ɠɛni ga Ɓɛnzamɛn nui Limon, Ɓeelɔte taazuʋɛ nu ɠɛni de. (Ɓeelɔte ɠɛni ga Ɓɛnzamɛn nuiti po. 3 Ɓeelɔte nuiti ti ʋelani, ti li, ti zei Gitayime, ti-mavofodaiti ta dɛ miná zaaɠaza.)

4 Zunu loun ɠila ge ɠɛni Sayile ná-doun zunui Zonatan ʋɛ, kɔɠɔ felegɔi pɛ maalɛɠɛfɛgai. Zizeleyɛle ɠɔɔi ma ziɛgi zu, kona dɔɔlugɔ ɠa é ɠɛni zea. Sayile ta Zonatan ti zaa wooi ʋaai ma, doun zo anzanui seɠeni, é ʋela la, é yɛ gaazuvilɛi zu, é too, naa ɠɔɠɔ felegɔiti ti ɠula bu. Daa ɠɛni ga Mefiɓaale.

5 Ɓeelɔte nui Limon ná-doun zunu felegɔiti Leekaɓe ta Ɓaana ti lɛɛni Iseɓaale ná-pɛlɛi wu folo gaalɔgai, naa ɠɛni laani folo ɲiimɛnii zu. 6 Ti lɛɛni pɛlɛ ɠoozuʋɛ eɠɛ ta ɠɛ molo zeɠezu, ti boɠai ʋu kogi zu. Naa ʋolu Leekaɓe ta kɛɛɠɛloin Ɓaana ti ʋelani, ti li. 7 Ti lɛɛni pɛlɛ ɠoozuʋɛ, siɛgi zu é ɠɛni laani la, é ɗa looɠo ná-betei zu daa ʋɛlɛi wu, ti paa. Ti nɔungi leʋeni ba, ti ɓizɛ la, ti ɲi piin ziɛzu Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu. 8 Ti liini ga Iseɓaale nɔungi masagi Davide ʋɔ Ɠeeɓelɔn, ti ɠɛ ma: «Sayile ná-doun zunui Iseɓaale nɔungi ɠa, è zili nui Sayile nii é ɠɛa è ɠaiziɛzu ga é è ʋaa. Ɠɔoɠɔ GALAGI màliɠii masagi nɔnɔi ʋotokulaa Sayile ta mavofodaiti ma za.»

9 Davide Ɓeelɔte nui Limon ná-doun zunu felegɔiti gooɠaaʋoteni, Leekaɓe ta Ɓaana, é ɠɛ ti ma: «Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, nii é ùnmɔɔgai, é kùla kidaaʋiligiti pɛ su, 10 zɔi é ʋaani pɔ̀ Sikelage, é Sayile zaa vai wo mà, é ɠɛni kaazu ga woo niinɛ ʋagɔ ɠa é daazeelizu mà, gè ɠɛni ti so, ti paa, naa ɠa é ɠɛni ga ná-woo niinɛ ʋagɔi zulɔnɔgi, nii gè feeni zea. 11 Siɛgi zu mu faa ɲɔu ɠɛ nuiti wo sɔbalala nui ʋaazu la ná-pɛlɛi wu, daazuʋɛ, gè la ma ɲamai maaɠaazaɠaboga wo ma ɓaa, nii é wo-yeeiti ma? Nà wo ɠulazu zooi ʋa!»

12 Gaamago Davide devei veeni ná-nuiti zea, ti ti ʋaa, naa ʋoluma ti ti-yeeiti ta ti-ɠɔɠɔiti teʋe ti ʋa, ti ti zɛlɛ Ɠeeɓelɔn kpoigi ɠobaʋɛ. Ti Iseɓaale nɔungi zeɠeni, ti maaɠulu Aɓenɛɛl ná-kabai zu Ɠeeɓelɔn.

5

Izelayɛle masagi Davide

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 11:1-3)

1 Izelayɛle wolodamai zɔiti pɛ ti ʋaani Davide ʋɔ bɛ Ɠeeɓelɔn, ti ɠɛ ma: «Ada ga zii ɠila, ta ɲama ɠila. 2 Kaite Sayile ná-masadai ma ziɛgi zu gi unda, ɗa ɠa è ɠɛni losu Izelayɛle ná-kɔɔiti tuɠɔ. Ɠɔoɠɔ GALAGI minazeɠeni è ʋɛ, é ɠɛ ma: ‹Ɗa ɠa è ɠɛɛzu ga ná-nuɓusɛi Izelayɛle maaɓɛɛ nui, è ɠɛ ga ná-totuɠɔi.› » 3 Izelayɛle ɠɛwolaiti pɛ ti ʋaani masagi Davide ʋɔ bɛ Ɠeeɓelɔn. Miná ɠa ti minazeɠe kɛɛni ná yɔɠɔzu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Ti gulɔi ziɛni ma, kɛɛ vai zu ga Izelayɛle pɛ ma masagi.

4 Davide ná-konagi ɠɛni ga puusaʋagɔ (30), siɛgi zu é zeini la ga masagi. Kona ʋuunaanigɔ (40) ɠa é kɛɛni masadai zu. 5 É kona dɔfela ta alu dɔzita ɠɛɛni Ɠeeɓelɔn, Zuda wolodamaiti unda, é kɛ ga kona ʋuusaʋagɔ maazu saʋagɔ (33) masadai zu Zeeluzalɛme, Zuda ta Izelayɛle wolodamaiti pɛ unda.

Zeeluzalɛme zo fai

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 11:4-9;
14:1-2)

6 Masagi ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti liini Zeeluzalɛme laalɔɠɔma, nii a kɛ ti kɔɔi ʋɛɛ Yeeɓuse nuiti ba, niiti ti ɠɛni zeini naama yooi zu. Naati ti ɠɛni Davide ma: «È la lɛa taai nii zu pɛ! Mazɔlɔɔ anɛɛ gaazuɠole nuiti ta dɛkpu nuiti ta è laaʋili.» Naa ʋolu ɠɛni ga Davide la lɛa taazuʋɛ pɛ. 7 Kɛlɛ Davide Siyɔn zoni, taai nii makɛgai ga siɠi gaaɠoozagiti, ti ná laasei pɛɛ ga «Davide ná-taa wolai.»

8 Naama voloi, Davide ɠɛni ná-kɔɔɠɔ nuiti ma: «Zɔi é pɔ é ziɛ Yeeɓuse nuiti bu, é leʋe nɔ ga ziɛ yei ʋelei, é zooi wu, toɠa zeeli ti ma, dɛkpu nui ta gaazuɠole nui niiti wɔinzeɠeʋɛ mà.» Miná ɠa faalaalii naa zeɠeni ná ga: «Gaazuɠole nui ta dɛkpu nui ti la lɛa pɛlɛi wu.» 9 Davide zeini taazuʋɛ, é ná laasei pɛɛ ga «Davide ná-taa wolai.» É ta ɓɔni taai zɛbɛi ʋa ga pɛlɛiti ta siɠigiti, niiti é ti loni maaɠoolii zu. 10 Davide zɛbɛi ɠɛni liizu ga wɔɔlɔa, tama Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛni ba.

Tiil masagi Ɠilame ná-keelaiti

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 14:1-2)

11 Tiil masagi Ɠilame keelaiti teʋeni Davide ma, é sɛdele guluiti teʋe ma, ta pɛlɛ maalɛɛ nuiti, naa ʋɛɛ kɔtu zaɠa nuiti ba. Ti masa pɛlɛi loni Davide ʋɛ. 12 Davide kwɛɛni naazu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI tɔun toga ga Izelayɛle masagi, ta é ɠɛni ná-masadai ɠaawɔɔlɔzu, ná-nuɓusɛiti maaʋele ma, Izelayɛle nuiti.

Davide ná-doun zunuiti
ti zɔlɔɔni Zeeluzalɛme

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 3:5-9;
14:3-7)

13 Davide zeɠeai ma Ɠeeɓelɔn, é li zeizu Zeeluzalɛme, é anza ɠiligaa vuluni, ta é tanigaa zei, niiti ti la vuluni ga zɔiti kɛʋele. É doun zunuiti ta doun anzanuiti sɔlɔɔni naati ba. 14 Davide ná-doun zunuiti daaseigiti kaa, niiti ti zɔlɔɔni Zeeluzalɛme: Samua, Sɔɓaɓe, Natan, Salɔmɔn, 15 Yiɓaal, Elisua, Neefɛge, Yafia, 16 Elisama, Eliada, ta Elifeelɛte.

Davide ná-fɔnifaamaiti Filiseti nuiti ma

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 14:8-16)

17 Siɛgi zu Filiseti nuiti ti mɛnini la ga ti Davide zeiɗa ga Izelayɛle masagi, ti gulɔi ziɛ ma, ti lɛɛni gaiziɛ vai ma. Davide ma wooi mɛnini, é yei kɔɔlaɠai zu. 18 Filiseti nuiti ti ʋaani ga kɔɔi, ti ʋu Lefayime ʋɛtugi zu. 19 Davide Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Nà zoo nɛi gè li Filiseti nuiti daalɔɠɔma? Ɗa ti lɔ nɛi zèezu ɓaa?» Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Li, tɔɔzei zeɠe ma nɔpɛ ge la ba, nà Filiseti nuiti dɔɔzu è yeezu.»

20 Davide zeelini Ɓaale-Pelasime, é vɔni ti ma miná. Davide ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI zeɠe wɔɔʋɛ sìli nuiti ta-ɠɔɔɓɔgi ʋa tùɠɔ, eɠɛʋelei ziɛi a ɗa kaaɠai ɠolo la.» Naa ɠa é kɛɛni, ti ná laasei pɛɛni ga Ɓaale-Pelasime (nii poluʋɛ ga «Maliɠii nii é zeɠe wɔɔzu»). 21 Filiseti nuiti ti ta-ɠɔɔɠɔ ganigiti tooni ya miná, Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti naati seɠe.

22 Filiseti nuiti ti ɠaleni ma ʋolu ga kɔɔi, ti ʋu Lefayime ʋɛtugi zu. 23 Davide Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani ʋolu. Naa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Mina ti laaɠomi. Ɠula ga ti ʋolu ʋelei, ɗa zeelizu ti ma guluiti tetemaʋɛ. 24 Siɛgi zu è nu ɠɔɠɔ lugi mɛnisu da guluiti saama, zuvilɛ, è ʋa, mazɔlɔɔ názu ɠa gè losu da è luɠɔ, nii a kɛ gè vɔni Filiseti nuiti ma.» 25 Davide naa ɠɛɛni, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI boni ma. É vɔnini Filiseti nuiti ma, é ɗa ti ɓɛ, é zo Geeɓa, é zeeli Geezɛɛl.

6

Davide lii vai
ga minazeɠe kesui Zeeluzalɛme

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 13:1-14)

1 Davide Izelayɛle ɠɔɔɠɔ nu ʋapagiti gaalɛɛni ba ʋolu, ti ɠɛ ga nu waaʋuusaʋagɔ (30 000). 2 Naa ʋoluma, é ʋilɛni pelei ma ta naama ɠɔɔʋɛbɛiti pɛ, ti ɗa li Ɓaalee-Zuda ga ti ʋa ga GALA ná-minazeɠe kesui, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi maalolisu ma, Fai-Pɛ-Maliɠii, é zeini seeluɓɛinti unda. 3 Ti minazeɠe kesui ɠulani Aɓinadaɓe ná-pɛlɛi wu gize unmaʋɛ, ti da wotolo niinɛi zu. Aɓinadaɓe ná-doun zunuiti Uza ta Ayiyo ɠa ti ɠɛni loni wotoloi luɠɔ. 4 Ti minazeɠe kesui zeɠeni Aɓinadaɓe ná-pɛlɛi wu gize unmaʋɛ, ti ɗa lii la. Ayiyo ɠɛni ziɛzu wotoloi luɠɔ. 5 Davide ta Izelayɛle nuiti pɛ ti ɠɛni ɠoozunɛɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, ti ɗa gɛingɛin ganigi ma ziiti pɛ gɛin, niiti ti ɓɛtɛai ga sipele gului, naa ʋɛɛ kɔnigiti ba, ta papaiti, tamadegiti, sɛkɛiti, ta kɔtɛgiti.

6 Ti zeeliai ma Nakon ná-molo loɠazuʋɛ, nikɛiti ti ɓunɛni, ti ɠɛni ɠɛɛzu, ti GALA ná-minazeɠe kesui loo. Uza yeemaaleni, é so. 7 Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani Uza ma, é doɠa náʋɛ nɔ, tɔɔzei ná-faaɠaazagi ʋa. Uza zaani miná, GALA ná-minazeɠe kesui ɠobaʋɛ.

8 Davide yiiɠaawanani, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI nii ɠɛɠala loɠai woni ga Uza. Ná laasei ge ʋɛɛni ga Peelɛse-Uza (nii poluʋɛ ga «é ɠulaʋɛ Uza ma»), naama laaseigi ɠa dɛ é ba zaaɠaza. 9 Naama voloi Davide wola luani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, é ɗa ɓɔɠɔ ɠaazaɠa ga: «Nà zoo ɠale gè lɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui pɔ̀ bɛ?» 10 Davide la ɠɛni vaani bu, é ʋa li ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui pɔ bɛ, Davide ná-taa wolai zu. Ti liini la Gate nui Wɔɓɛde-Edɔme ná-pɛlɛi wu. 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui yɛni ná alu saʋagɔ laawu. Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya looni Gate nui Wɔɓɛde-Edɔme ʋɛ ta ná-pɛlɛyeɠei pɛ.

Minazeɠe kesui zeeli vai Zeeluzalɛme

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 15:25--16:3)

12 É woni Davide ma ga Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya looʋɛ Wɔɓɛde-Edɔme ná-pɛlɛyeɠei ʋɛ ta nɔnɔiti pɛ, GALA ná-minazeɠe kesui maaʋele ma. Názuʋɛ Davide liini, é GALA ná-minazeɠe kesui zeɠe Wɔɓɛde-Edɔme ná-pɛlɛi wu, é lii la Davide ná-taa wolai zu, koozunɛɛ wolai zaama. 13 Minazeɠe kesui zeɠe nuiti ti kɔɠɔ lo dɔzita ɠɛai ma, Davide nikɛ zinɛ wola ɠila ta nikɛ ɓokpa gila kulani ga zalaɠai. 14 Davide ɠɛni kuai wosu ga zɛbɛi pɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, maaɠiliai nɔ ga geze zeɠei, kulaai ga zalaɠa ɠula nuiti ta-zeɠei. 15 Ʋele ɠana Davide ta Izelayɛle nuiti pɛ ti liini la ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui Zeeluzalɛme, ga koozunɛ wooiti ta puʋu fɛɛ wooiti.

16 Tɛi Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠɛni lɛɛzu Davide ná-taa wolai zu, Sayile ná-doun anzanui Mikale loni, é ɗa wɛlɛ fenɛtɛlɛ laaʋɛ. É masagi Davide ɠaani, é ɗa ʋili, é ɗa kuai wo Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. É Davide ʋɛlɛʋɛlɛni yiimaʋɛ.

17 Ti ʋaani ga GALA ná-minazeɠe kesui, ti da seɠe ɠotai wu, nii Davide toni bɛ. Davide gala zalaɠaiti ta ziilɛi zalaɠaiti kulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 18 Davide ɓegai ma ga zalaɠai naati kula, é tuya looni nuɓusɛiti bɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii laaseigi zu. 19 É zɛba é daamianigi ɠaaɠwɛ Izelayɛle nuiti pɛ ba, zunuiti ta anzanuiti, ɛsɛ gilagilagi ɓulu ɠilagila sɔlɔɔni, ta sua mɔgai, é ʋɛɛ leezɛn vɔɔi ma ɓuun gilagila ba. Naa ʋoluma, ɛsɛ pɛ ge ɠaleni ma ná-pɛlɛi wu.

20 Davide ɠaleni ma ná-pɛlɛi wu ga é tuya loo ná-pɛlɛ wu nuiti bɛ. Sayile ná-doun anzanui Mikale daaɠomini, é ɠɛ ma: «Ee! Gaamazu Izelayɛle masagi lɛbiya zɔlɔɔgɛ za, é ɠɔba ɲakai ɠulaʋɛ ná-botiɠɛ nuiti ta-wotiɠɛ anzanuiti gaazu, eɠɛ zunu ɲakai ta nɔ!» 21 Davide Mikale wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa gè nà-koozunɛɛi ɠulaai gaazu, nii é yiimazeɠeai ga ze, é è-ɠɛɛ yɛ ná, ta ná-pɛlɛyeɠei pɛ, é kɛ̀ ga ná-nuɓusɛiti Izelayɛle nuiti ta-lotuɠɔi. Nà koozunɛɛi ɠula dɛ ʋolu, dɛbi vai ma. 22 Nà dɛ ɓɔɠɔ ʋɛlɛʋɛlɛsu ʋolu, é leʋe nii ʋa kɛai, gè ɓɔɠɔmaayei. Kɛlɛ naa pɛ ge ɠɛɛ ʋa, lɛbiyai ɠa ve bɛ̀, botiɠɛ anzanui naati zea, niiti è vaazu ti ma.» 23 Sayile ná-doun anzanui Mikale la ɠɛni doun zɔlɔɔni, eyɛsu é za.

7

GALA ná-minazeɠegi
Davide mavofodaiti bɛ

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 17:1-15)

1 Tɛi masagi Davide zeini ná-pɛlɛi wu, ta Ɠɔoɠɔ GALAGI dooɠo feeni zea, é kula sili nuiti pɛ zea, niiti ti ɠɛni maaɠoolii zu, 2 é ɠɛni GALA goo wo nui Natan ma: «Wɛlɛ! Nà ɲiizu masa pɛlɛi wu, nii togai ga sɛdele gului, GALA ná-minazeɠe kesui ma ge ɗa ɲi seɠe ʋɛlɛ wu.» 3 Natan masagi wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Li, nii nɔpɛ é è yiima, è kɛ, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa è ʋa.»

4 Kɛlɛ naama ɓidii, Ɠɔoɠɔ ƓALAGI ɓɔɛni Natan ʋɔ ɠani: 5 «Li, è ɠɛ nà-botiɠɛ nui Davide ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Ɗa ɠa è ɠɛɛzu è pɛlɛ lo bɛ̀, ʋɛ nà zei ná? 6 É lɔɔzei Izelayɛle nuiti kula yee ma bɛ̀ Ezipete yooi zu, é zeeli za ma, sèizu la ga pɛlɛ wu, gè ɠɛni ti ʋa seɠe ʋɛlɛi wu, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi wu. 7 Yeeɠɛɠalai nii pɛ gè kɛɛni Izelayɛle nuiti polu, gè ɠɛni totuɠɔiti seizu, kɛlɛ ti zaama ɓɛ ɠa gè ɠɛni ma: Lee vaa zu wo la pɛlɛ losu bɛ̀ ga sɛdele gului?›

8 «Pɛtɛ, nii ɠa è liizu niina, è bo nà-botiɠɛ nui Davide ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: Nà ɠa gè è zeɠeni baala makɛsuʋɛ tufa lɛtɛiti su, gè è ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti Izelayɛle nuiti ta-lotuɠɔi. 9 Nii pɛ è yeeʋua bu, zɛ̀gɛ è ʋa naati pɛ su, gè è zili nuiti pɛ suwuɠaaleʋe. Nà lɛbiya laasei feezu è ya, ga etea nu wolaiti tɔnɔi ɠɛʋele. 10 Nà seizu veezu nà-nuɓusɛi Izelayɛle nuiti zea, ʋɛ ta zei ná, ti la luaa ani nɔpɛ ba, telebotala nuiti ti la mɔ tɔɔzeiɗa ga ti ʋa ɗa ti ɓɔlɔ ga ma mɔungi zu ɠɛʋele, 11 eɠɛʋelei tukpɔɠaaleʋe nuiti ta-ziɛgi ɠɛni la, niiti gè ti zeini nà-nuɓusɛi Izelayɛle nuiti unda. Nà dooɠogi veezu è ya, gè è unmɔɔ è zili nuiti ma. Naa ʋoluma, nɔ̀un nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà dɛɛzu ga ɗe ga ɗa-ʋɛlɛyeɠei ɠa ɠɛɛzu ga masa pɛlɛyeɠei.

12 « ‹Siɛgi zu è lii voloi zeelizu la è-mɛmɛwolani pɔ, nà è-mavofodai ta ɓɔɠɔɓɔɠɔ sei ga è-ʋotogi masadai zu, gè ná-masadai zei. 13 Tɔ ɠa é ʋaazu pɛlɛ losu bɛ̀, nà ɓaa ná-masa kpɔkpɔgi maazu eyɛsu ɠɔ. 14 Nà ɓɔɠɔi nà ɠɛ bɛ ga ɠɛɛɠɛi, tɔun ge ɠɛ bɛ̀ ga doun zunu. Ni a faa ɲɔu ɠɛɛna, nà maaɠolo, eɠɛʋelei doun kɛɛɠɛi a ɗa ná-doin maaɠolo la. 15 Kɛlɛ gè la nà-nuɓɔɠɔlai maaɠoozaa ba pɛ, eɠɛʋelei gè maaɠoozani la Sayile ʋa, nii gè dikpini, gè è ʋilɛ ga potogi. 16 Ɗa-ʋɛlɛyeɠei ta ɗa-masadai ta zei ga pagɔ gàazu eyɛsu ɠɔ, ɗa-masa kpɔkpɔgi la ɲiikpiga eyɛsu ɠɔ.› »

17 Natan liini, é niima ɓɔɛiti pɛ ta ma ɠulakɛlɛmaiti pɛ daazeeli ga pagɔ Davide ma.

Davide ná-maanɛɛnɛi

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 7:16-27)

18 Naa ɠɛai ma, Davide liini, é zei Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, é GALA fali ɠani: «Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ga leeni, nà-pɛlɛyeɠei ɓalaa ka ga leeni, è liizu dàazeelizu, ʋɛ gè ná? 19 È la mɔ naa ɠaani ga faa wola, Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, è minazeɠea ʋolu bɛ̀, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, ga ʋelela ʋele vaiti ti maaɠoozaai, é ʋilɛ nà-masa pɛlɛyeɠei ʋa. Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ʋelei ɠana ɗa ɗa nuɓusɛi zo da nɛi? 20 Lee ɠili ka nà bo è ma, é ʋɛɛ nii ʋa? Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa ɓɔɠɔi è kwɛ̀ɛ, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui. 21 Ɗa-minazeɠegi ta ɗa-leveiti maaʋele ɠa é kɛa, è niima vaa wolaiti kɛa, è lati, è ti ɠula bɛ̀ kɛlɛma, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui.

22 «Ee, Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, è wɔɔlɔʋɛ! Nu nɔpɛ ge la ga è ɠɛʋele, gaamazu gala kili nɔpɛ ge la ná, é ɠula è ʋolu, eɠɛʋelei nɔ gi mɛnigai la ga gi-woiyeɠeiti. 23 Eteai zu, zii ɓɛgele ɠa é ga ɗa-nuiti Izelayɛle nuiti kɛʋele, nii è liai, è ti unmɔɔ, ti ɠɛ ga ɗa-nuɓusɛiti, ta è ɓɔɠɔ wɔɔlɔ? È la zii ɠiligi tanigaa ɓɛɛni ɓaa ta ta-ɠalagiti ɗa-nuɓusɛiti tuɠɔ, niiti è ti unmɔɔgai, è ti ɠula Ezipete yooi ʋa. 24 È ɗa-nuɓusɛi Izelayɛle nuiti seiɗa ga ti ɠɛ ga ɗa-nuɓusɛiti eyɛsu ɠɔ. Ɗa ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI, è ɠɛa ga ta-ƓALAGI.

25 «Niizu niina, Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, soma kae, è ɓaa ɗa-minazeɠegi maazu, nii kɛa bɛ̀, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, ta nà-masa pɛlɛyeɠei ʋɛ. Kɛ, eɠɛʋelei è boga la. 26 Naazu ɗa lɛbiyai zɔlɔɔ eyɛsu ɠɔ, ta nuiti ti ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI, Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é ga Izelayɛle ná-GALAGI!› Nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui Davide, nà-masa pɛlɛyeɠei mina ɲiikpi pɛ è ɠaazu. 27 Mazɔlɔɔ, ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii, Izelayɛle ná-GALAGI, ɗa ɓɔɠɔi ɠa è dɛa ga ze, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, ga ɗa masa pɛlɛyeɠei losu bɛ̀, naa ɠa é kɛa gè gaaɓaa zɔlɔɔga, gè niima maanɛɛnɛ wooi laazeeli è ma.

28 «Niizu niina, Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa ɠa è ga GALA, è-laawooiti ta ga gaamai, ɗa ma ka è minazeɠea bɛ̀ ga undaanɛɛi nii, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui. 29 Soma mu niina, è tuya loo nà-masa pɛlɛyeɠei ma, nii a kɛ é yɛ ná ɠɔ è ɠaazu. Mazɔlɔɔ, Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa ɠa è minazeɠea, ɗa-luyai maaʋele nɔ ɠa a kɛ, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, nà-masa pɛlɛyeɠei tuya zɔlɔɔ.»

8

Davide zobo sɔlɔɔ fai
zɔɔma ziiti ma, ti maaɠoolii zu

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 18:1-13)

1 Naa ʋoluma Davide vɔnini Filiseti nuiti ma, é ti ɠaazu unfe seɠe, é ta-ɠaaɓaai ɠula ti ya.

2 É vɔnini ɓalaa Moaɓe nuiti ma. Niiti é ti zoni, é ti laani zooi ma, é ti ɠaaɠwɛ su ga seizu saʋagɔ ga galui. Nu zeizu saʋagɔi zaama, é seizu felegɔiti paani, é seizu ɠilagi yɛ vulua. Moaɓe nuiti ti ɠoloni Davide ʋɛ, ti ɗa mului zala ma.

3 Naa ʋoluma Davide vɔnini Sɔɓa masagi Ɠadadeezɛɛl ma, Leɠɔɓe ná-doun zunui, siɛgi zu é ɠɛni liizu la ga ná-masadai zeiɗa ʋolu ziɛ wolai Ufelate maaʋɛ. 4 Davide soo ɓizɛ zalaʋusu waagila undɔfela (1 700) zoni, ta siɛ kɔɠɔa zalaʋusu waaʋuufelegɔ (20 000). É wotolo ɓizɛ zoo ungila (100) makɛni. É mɔtaiti kɔɠɔʋolu ɲataiti teʋeni.

5 Siili yooi zu nuiti ti ɠɛni Damase, naati ti ʋaani ɓɔsu Sɔɓa masagi Ɠadadeezɛɛl ʋa. Davide nu waaʋuufelegɔ maazu felegɔ (22 000) ʋaani ti ʋa. 6 Naa ʋoluma, Davide kundiɠiiti seini Damase yooi zu Siili nuiti saama. Siili nuiti ti ɠoloni Davide ʋɛ, ti ɗa mului zala ma. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni fɔnifaamai veezu Davide ʋɛ, ʋɛ kpein é ɠɛni liizu ná ga kɔɔi. 7 Davide zanu kɔɔɠɔ zɛpɛgiti seɠeni, niiti ti ɠɛni Ɠadadeezɛɛl ná-salaʋusuiti zea, é li ga tiye Zeeluzalɛme. 8 Davide kɔlu ɓɔi mɔinmɔin seɠeni masagi Ɠadadeezɛɛl ná-taa wolaiti su, Ɓeeta ta Ɓeelɔtayi.

9 Siɛgi zu Ɠamate masagi Tɔyi mɛnini da ga Davide vɔnigɛ Ɠadadeezɛɛl ná-kɔɔʋɛbɛiti pɛ ma, 10 é ná-doun zunui Yɔlame leʋeni Davide ma ga é tuʋɔ, ta é mama fala vai zu Ɠadadeezɛɛl ʋa, é vɔni ma, tɔɔzei Tɔyi ta Ɠadadeezɛɛl ti ɠɛni kɔɔi ɠa nɔ ɠɔ. Yɔlame liizuʋɛ, é liini ga sɔɔlai ma zii pɛ, niiti ti ɠɛni ga walii, zanugi, ta kɔlu ɓɔigi. 11 Masagi Davide ti veeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, eɠɛʋelei é kɛɛni la niina ga walii ta zanugi, nii é kulani zɔɔma zii ɠiligiti zea, niiti é vɔnini ti ma: 12 Edɔme nuiti, Moaɓe nuiti, Amɔn nuiti, Filiseti nuiti, ta Amalɛke nuiti, ta nii kpein é soni kɔɔi zu, é kula Sɔɓa masagi Ɠadadeezɛɛl ya, Leɠɔɓe ná-doun zunui.

13 Davide lɔɠɔi mɔta ɠulani, siɛgi zu é ɠaleni la ma, fɔnigai ma Edɔme nu waapuugɔ maazu lɔsaʋai (18 000) ma, Kpolo Ʋɛtugi zu. 14 Naa ʋoluma, é kundiɠiiti seini Edɔme yooi ná pɛ su. Edɔme nuiti pɛ ti ɠoloni Davide ʋɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni fɔnifaamai veezu Davide ʋɛ, ʋɛ kpein é ɠɛni liizu ná ga kɔɔi.

Davide ná-botiɠɛ nu wolaiti daaseigiti

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 18:14-17)

15 Davide masadai ɠɛɛni Izelayɛle pɛ unda, é ɠɛni tukpɔi ɠaaleʋezu ga sɔledai ná-nuɓusɛiti pɛ bɛ. 16 Seluya ná-doun zunui Zoaɓe ɠa é ɠɛni ná-kɔɔʋɛbɛi unda, Ayilude ná-doun zunui Zɔzafate ɠɛ ga sɛʋɛ makɛ nui, 17 Ayituɓe ná-doun zunui Sadɔke, ta Aɓiataal ná-doun zunui Ayimeelɛke ti ɠɛ ga zalaɠa ɠula nuiti, Selaya ɠɛ ga sɛʋɛ ɠɛ nui. 18 Yeɠɔyada ná-doun zunui Ɓenayaɠu ɠa é ɠɛni Kelɛte nuiti ta Peelɛte nuiti unda, niiti ti ɠɛni ga masa makɛ nuiti. Davide ná-doun zunuiti ti ɠɛni ga zalaɠa ɠula nuiti.

9

Davide yeezei vai
Zonatan ná-doun zunui Mefiɓaale wu

1 Davide gaazaɠagi woni, é ɠɛ ma: «Sayile ná-pɛlɛ wu nui ta yɛgɛ nɛi vulua? Nà pɔ gè wooɠɛɠilada ɠɛ bɛ, Zonatan maaʋele ma.» 2 Sayile ná-pɛlɛyeɠei wu botiɠɛ nui gila ge ɠɛni ná, daa ga Siɓa. Ti ʋaani la masagi ʋɔ bɛ. Davide gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Ɗa ɠa è ga Siɓa?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà ɠa gè ga Siɓa, ɗa-wotiɠɛ nui.» 3 Masagi ɗa gaazaɠa, é ɠɛ ma: «Nu vulu nɔpɛ ge la yɛni Sayile ná-pɛlɛyeɠei wu, nii nà ziɛ bɛ ga GALA ná-wooɠɛɠiladai?» Siɓa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Zonatan ná-doun zunui gila ka dɛ ná, nii kɔɠɔ felegɔi pɛ maalɛɠɛfɛgai.» 4 Masagi ɠɛni ma: «Mini ɠa é ná?» Siɓa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Toɠa Lodeɓaal, Makiil ná-pɛlɛi wu, Amiyɛle ná-doun zunui.» 5 Masagi Davide nu leʋeni, ti li, ti seɠe Lodeɓaal, Amiyɛle ná-doun zunui Makiil ná-pɛlɛi wu.

6 Siɛgi zu Sayile ná-dounloin, é ga Zonatan ná-doun zunui Mefiɓaale zeelini la Davide ɠakala, é nɔkɔni masagi wu. Davide tolini, é ɠɛ ma: «Mefiɓaale!» Naa ɠɛ ma: «Wɛlɛ nà ʋa, ɗa-wotiɠɛ nui.» 7 Davide ɠɛni ma: «Mina lua. Nà wooɠɛɠilada ɠɛɛzu è ʋɛ, è-ɠɛɛ Zonatan maaʋele ma. Nà è-ɠɛwola Sayile ná-zooi pɛ feezu ʋolu è ya, ɗa ɓɔɠɔi ɗa ɠɛ laamiizu nà-taɓalii ɠa folo-o-folo.» 8 Mefiɓaale nɔkɔni, é ɠɛ ma: «Masagi, lee vaa zu è yiizoolɛzu ga ze, nɛ̀i gè la vizɔni gilɛ ʋoomai ʋa?»

9 Masagi Siɓa lolini, Sayile ná-botiɠɛ nui, é ɠɛ ma: «Nii kpein é ɠɛa ga Sayile ta ná-pɛlɛyeɠei nɔnɔ, gè ti pɛ fea è-maliɠii ná-dounloin ya. 10 Ɗa ʋe-o, è-loun zunuiti be-o, ɗa-wotiɠɛ nuiti be-o, wa ɠɛɛzu tii ɠɛɛzu bɛ. Nii wa sɔlɔɔna, wo ʋaa la, naa ɠa é ɠɛɛzu ga è-maliɠii ná-pɛlɛyeɠei ɠɔnɔgi. Mefiɓaale ɓɔɠɔi ɠa ɠɛɛzu laamiizu nà-taɓalii ɠa folo-o-folo.» Siɓa ma, zunu loun puugɔ maazu lɔɔlugɔ (15) ɠa é ɠɛni zea, ta botiɠɛ nu ʋuufelegɔ (20). 11 Siɓa ɠɛni masagi ma: «Nii kpein màliɠii masagi bogai mà, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, nà ti pɛ kɛɛzu.» Mefiɓaale ma ge ɠɛni daami wosu masagi ná-taɓalii ɠa, eɠɛ masagi ná-doin ta. 12 Zunu loun ɠila ge ɠɛni Mefiɓaale ya, nii daa ɠɛni ga Mika. Siɓa ná-pɛlɛ wu nuiti pɛ ti ɠɛni botii ɠɛɛzu Mefiɓaale ʋɛ. 13 Mefiɓaale yɛni Zeeluzalɛme, é ɗa laami masagi ná-taɓalii ɠa. Kɔɠɔ felegɔiti pɛ maalɛɠɛfɛni.

10

Amɔn masagi Davide ná-keelaiti unfe fai

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 19:1-5)

1 Naa ʋoluma Amɔn masagi zaani, ná-doun zunui Ɠanun zei potogi zu ga masagi. 2 Davide ɠɛni ma: «Nà wooɠɛɠilada ɠɛɛzu Ɠanun ʋɛ, eɠɛʋelei kɛɛɠɛ Naɠase wooɠɛɠiladai ɠɛni la bɛ̀.» Davide ná-botiɠɛ nui tanigaa leʋeni ga ti ɓena fe bɛ kɛɛɠɛ zaa vai zu. Siɛgi zu Davide ná-botiɠɛ nuiti ti zeelini la Amɔn yooi zu, 3 Amɔn lotuɠɔiti ti ɠɛni ta-masagi Ɠanun ma: «Ɗa kaazu ga è-ɠɛɛ ná-lɛbiya ɠa é kɛɛzu Davide gaanɛɛnɛ nua leʋesu la è ma ɓaa? Taai ɠwɛɛ fai ta pɛtɛ fai laade ɓaa, nii a kɛ ti ʋa koloɠolo yeeta?»

4 Ɠanun Davide ná-keelaiti soni, ti ti-ɓɛlɛiti gilazuʋɛti bo, ti ti ɠɔba zeɠeiti teʋega, é zo bu, é lɛ ti-zaamaʋɛ letemaʋɛ, ti ɓe ti ʋa, ti ɗa li. 5 Davide mɛnini nii kɛai. É keela leʋeni ti luɠɔ, mazɔlɔɔ naati ti wola unfeni. É ɠɛ ti ma: «À yɛ Zeeliko eyɛsu wo-ɓɛlɛiti ti lɛ ʋolu, wa ʋa niina.»

Davide vɔni fai Amɔn ta Siili nuiti ma

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 19:6-19)

6 Amɔn nuiti ti kaani ga ti ɓɔɠɔ wɔinzeɠea Davide ma. Ti salaʋusuiti gaiziɛni zou ɠiligaa zu: salaʋusu waaʋuufelegɔ (20 000) Siili nuiti saama ti Ɓɛte-Leɠɔɓe, ta Sɔɓa, salaʋusu waagila (1 000) Maaka masagi ʋɔ bɛ, ta salaʋusu waapuugɔ maazu felegɔ (12 000) Tɔɓe ʋɔ pelei. 7 Davide mɛnigai ma, é Zoaɓe leʋeni ti laalɔɠɔma, ta Izelayɛle ɠɔɔʋɛbɛiti pɛ.

8 Amɔn nuiti ti ɠulani, ti lo kɔɔɠɔ vai ma, ta-laa wolai laaʋɛ. Siili zalaʋusuiti, niiti ti zeɠeni Sɔɓa ta Leɠɔɓe ta Tɔɓe, é ʋɛɛ Maaka zalaʋusuiti ba, naati pɛ ti ɠɛni loni yɛ kɔɔ lɔɓɔi zu. 9 Zoaɓe kaai ma ga kɔɔɠɔzuʋɛ ɠa fele ʋɔɔma, ʋelelaʋɛ ta ʋoluzu ʋelei, é yeeloni kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti ba, é ti ʋilɛ Siili nuiti daawu kɔɔɠɔ vai ma. 10 É kɔɔʋɛbɛi mɔtai ma lotuɠɔlai ɠalivaani kɛɛɠɛloin Aɓisayi ma, naati ti lo Amɔn nuiti daawu kɔɔɠɔ vai ma. 11 Zoaɓe ɠɛni kɛɛɠɛloin Aɓisayi ma: «Ni Siili nuiti zeevi ka mɔinna mà, ɗa ʋa, è ɓɔ bà. Ni Amɔn nuiti zeevi ka mɔinna è ma, nà ʋa, gè ɓɔ è ʋa. 12 Zɛbɛzeɠe, ade kɔɔi ɠɔ, de da-nuɓusɛiti maalobo, ta da-ƓALAGI ná-taaiti. Ɠɔoɠɔ GALAGI naa ɠɛ, nii pagai gaazu!»

13 Zoaɓe ta ná-kɔɔʋɛbɛi ti lopele ɓɛtɛni kɔɔɠɔ vai ma, Siili nuiti daalɔɠɔma, naati ti ʋelani ba. 14 Amɔn nuiti ti kaai ma ga Siili nuiti ti ʋela, tiya ɓalaa ti ʋelani Aɓisayi ʋa, ti li ta-laazu. Zoaɓe zeɠeni Amɔn nuiti polu, é ɠale ma Zeeluzalɛme.

15 Siili nuiti ti kaai ma ga Izelayɛle nuiti ti vɔniga ti ma, ti ta-ɠɔɔʋɛbɛi pɛ gaalɛɛni ba. 16 Masagi Ɠadadeezɛɛl keela leʋeni, ga ti Siili nui zɔiti gaalɛ ba, niiti ti ziɛ wolai Ufelate ʋolu ʋelei. Ɠadadeezɛɛl ná-kɔɔɠuluɓai Sɔɓake loni ti luɠɔ, ti zeeli Ɠeelame.

17 Davide faa ɠwɛɛgai ma su, é Izelayɛle ɠɔɔɠɔ nuiti pɛ gaalɛɛni ba, ti Zuludɛn ɓudɛ, ti li Ɠeelame. Siili nuiti ti ɠɛʋele ɓɛtɛni ga ti vala Davide ʋa, ti kɔɔi lɔɔzeini. 18 Kɛlɛ ti ʋelani Izelayɛle nuiti ba. Davide kɔɔɠɔ wotolo undɔfela (700) zu zalaʋusuiti paani, ta soo ɓizɛ zalaʋusu waaʋuunaanigɔ (40 000). Zeezeelini ɓalaa ta-ɠɔɔɠuluɓai Sɔɓake ma, naa za náʋɛ. 19 Tɛi masagi niiti kpein ti ɓɔni Ɠadadeezɛɛl ʋa, ti kaani ga Izelayɛle ziaa ti wu, ti ziilɛigi ɠaiziɛni yɔɠɔzu ta Izelayɛle, ti ɠolo Izelayɛle ʋɛ. Naa ʋoluma Siili nuiti ti ɠɛni luazu ga ti ʋa li ɓɔsu Amɔn nuiti ba.

11

Davide ta Ɓate-Seeɓa ta-vai

1 Poluma ɠonagi, yeeɠɛɠalai nii masagiti ta ɗa lii la kɔɔɠɔzuʋɛ, Davide Zoaɓe ta ná-kɔɔɠɔ nu wolaiti teʋeni, ti lo Izelayɛle ɠɔɔɠɔ nuiti kpein tuɠɔ. Ti Amɔn yooi zuɠoloɠoloni, ti ta-laa wolai Laɓa zei kɛlɛ su. Kɛlɛ Davide yɛni Zeeluzalɛme.

2 Yeeta kpɔkɔ voloi, Davide wuzeɠeni folo ɲiimɛnii zu, é ɗa ziɛziɛ dooɠo bosuʋɛ, ná ɓɛtɛai ná-masa pɛlɛi ɠɔmaʋɛ. É yɛni miná, é anzanui ta ɠa, é ɗa maagba, gola ʋagai. 3 Davide nu leʋeni ga ti anzanui naa ʋolu ɠaazaɠa bo. Ti ɠɛ ma: «Eliame ná-doun anzanui Ɓate-Seeɓa ʋe, Ɠɛte nui Ilii anzai.» 4 Davide numaa leʋeni, ti li, ti toli. É ʋaani Davide ʋɔ bɛ, naa la koba. Tɔ ma kpega ɠɛni de nɔ feya ga ɲade fai ɠɛ ná-alugi ɠa ʋoluma. É ɠaleni ma ná-pɛlɛi wu. 5 Naa ʋoluma, é kaani ga kogi ɠa ma, é keela leʋe Davide ma, é ɠɛ ma: «Kogi ɠa mà.»

6 Davide keela leʋeni Zoaɓe ma ga naa Ɠɛte nui Ilii leʋe ma. Zoaɓe devei veeni naa ya, ga é li masagi ʋɔ bɛ. 7 Ilii zeelini Davide ma, naa Zoaɓe ta kɔɔʋɛbɛi maaɠaazaɠabo ma, ta kɔɔi ɠɛʋelei. 8 Naa ʋoluma Davide ɠɛni ma: «Li ɗa-ɠoizu, è looɠo.» Kulaai ma masagi ʋɔ bɛ, naa vebɛanii leʋeni ma. 9 Kɛlɛ Ilii la ɠɛni kɛɛni, é ʋa li ná-pɛlɛi wu. É laani masagi ná-pɛlɛlaʋɛ, ta maliɠii makɛ nuiti.

10 Ti boni Davide ma ga Ilii la liini ná-pɛlɛi wu. Davide tolini, é ɠɛ ma: «Siɛi ɠa è zeɠezu ma, lee vaa zu è la liini ɗa-ɠoizuʋɛ?» 11 Ilii gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Minazeɠe kesui, ta Izelayɛle kpein, é ʋɛɛ Zuda ʋa, ta ɲiizu kotaiti bu, kɔɔɠuluɓai Zoaɓe ta ná-salaʋusuiti ta kɔɔ lɔɓɔi ʋa. Nà zoo ɠale, gè naati zɛ miná, gè li nà-pɛlɛi wu, gè laami, gè ɓɔɔle, ta gè la ànzai ɠoba? GALA ka kàazu, eɠɛʋelei è vulua la ga ɠite, gaamazu gè la naama vaa zii ɠɛa eyɛsu pɛ.»

12 Davide ɠɛni ma: «Yɛ ʋɛ mɔnɔ za, lina, gè ɓe è ʋa, è li.» Ilii yɛni Zeeluzalɛme naama voloi, ta poluma zobui. 13 Davide tolini ga ti daami wo ʋɔɔma pɔ bɛ, é dɔɔi veeni zea, naa yɛ kpɔlezu eyɛsu dɔɔi so. Kɛlɛ kpɔkɔi, Ilii liini mɔnɔ, ti la ta maliɠii makɛ nuiti. É la kɛɛni, é ʋa li ná-pɛlɛi wu.

14 Poluma zobui Davide sɛʋɛ ɠɛɛni Zoaɓe ma, é fe Ilii ya ga é lii la. 15 Sɛʋɛi naa zu wooi ɠɛni ga nii: «Ilii ʋilɛ ʋelelaʋɛ, ʋɛ kɔɔi ɓɔiɗai ná, wo ɠula ʋolu, wo maaɠooza ba, nii a kɛ ti yeezeeli ma, é za.»

16 Zoaɓe ɠɛai ma taai zeizu kɛlɛ su, é Ilii ʋilɛni, ʋɛ ná zogai kpe ti zili nuiti ta-zalaʋusu wolaiti bɛ. 17 Niiti ti ɠɛni taai naa zu, naati ti ɠulani, ti kɔɔi vala Zoaɓe ʋa. Ti salaʋusui tanigaa ta ɠuluɓai tanigaa ʋaani Davide ná-kɔɔʋɛbɛi ʋa. Ɠɛte nui Ilii ɠɛni naati saama, ti zaai.

18 Zoaɓe wooleʋeni Davide ma, é kɔɔi ɠɛʋelei pɛ suɠula ma. 19 Zoaɓe ɠɛni keelai ma, nii é ɠɛni liizu ga wooleʋegi: «Ɗa ɓena ga kɔɔɠɔzuʋɛ vai pɛ bo masagi ma, 20 ni a yiiɠaawanana, é è ɠaazaɠa ga: ‹Lee vaa zu wo wola maaɓuɠaai taai ʋa ɠana kɔɔɠɔ ziɛgi zu? Wo la suɠwɛɛ ga nu ɠa zoo yɛsu siɠigi ungaʋɛ, é kilɛgi ʋili? 21 Wo-ɠi ka su nɛi ɓaa anzanu ɠa é Yeluɓeesɛte ná-doun zunui Aɓimeelɛke ʋaani Teeɓɛse? É la ɠɛni yɛni siɠigi ungaʋɛ, é kɔtu wolai ʋili ma, é paa? Lee vaa zu wo wola maaɓuɠaai siɠigi ʋa?› Ɗa ɠɛ ma niina: ‹Ɗa-wotiɠɛ nui Ɠɛte nui Ilii ɓalaa saaʋɛ kɔɔi zu.› »

22 Keelai liini ga é wooleʋegi wo Davide ma, nii a kɛ nii pɛ Zoaɓe boni ma, é li, é bo Davide ma. 23 É ɠɛni Davide ma: «Taai maaɓɛ nuiti ti ɠɛa dɛ ziɛni gi wu, ti ɠulani gi laalɔɠɔma, ti ʋa dɔɓɔi zu, kɛlɛ gi ti laaʋiligɛ, eyɛsu taa ziɠidaʋɛ. 24 Názu ɠa kilɛ pili nuiti ti yɛga la siɠigi ungaʋɛ, ti kilɛgiti pili, masagi ɗa-zalaʋusui tanigaa zaaʋɛ, ɗa-wotiɠɛ nui Ɠɛte nui Ilii ɠa naati saama, niiti ti zaai.»

25 Davide ɠɛni keelai ma: «Nii ɠa ɗa bo Zoaɓe ma: ‹Mina niima vai zeɠe ga faaɓa. Kɔɔi zuɲaka la ɗa ga ɠula. Ɠaaɓa, è taai zo, è koloɠolo.› Li, è Zoaɓe iɲɔdɔ ga naama wooi.»

26 Siɛgi zu Ilii anzai mɛnini da ga sinigi zaa, é naa ná-saa wɔlɔi woni. 27 Saa wɔlɔi ma voloiti teʋegai ma, Davide nu leʋeni daaɠomisu, é naa lɛɛni ná-pɛlɛi wu, é ɠɛ ga anzai, é doun zunu zɔlɔɔni bɛ. Kɛlɛ nii Davide kɛɛni, naa wanani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma.

12

GALA goo wo nui Natan
zelilo fai Davide ma

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI Natan leʋeni Davide ma. É liini pɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Zunu felegɔ ɠɛni taai ta zu, zɔi ga kpɛtɛ nu, bɔɔlai ga bala nu. 2 Nikɛiti ta baalagiti ti mɔinni kpɛtɛ nui ya. 3 Baala saa yiʋo ɠila kpe nɔ ɠa é ɠɛni bala nui ya, nii é geyani, é ɗa to, naa ɠɛni ɓaaɠozu pɔ bɛ ná-dointi koba. É ɠɛni zunui ná-daamianigi miizu, é ɗa ɓɔɔle ná-ziawɔi zu, é ɗa la zeeloko zu, é ɠɛni zea eɠɛ ná-doun anzanu. 4 Yeeta wɛɛn ɠulani kpɛtɛ nui ma, kɛlɛ tɔun ge la ɠɛni pɔ ga é ʋa ná-toganii ta zeɠe, baalagiti ɓaa nikɛiti saama, é ʋa gili ma wɛɛin ʋɛ ga kɔnɔgi. É liini, é bala nui ná-baala saa yiʋoi zo, é kpɛtɛ ga ma wɛɛin ɠɔnɔgi.»

5 Davide wola yiiɠaawanani naama zunui ma, é ɠɛ Natan ma: «Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ga nui nii é naama vai ɠɛa, maanɛɛʋɛ ga é za. 6 Baala ziʋoi é seɠeai, toɠa naama ʋɛɛda naanigɔi ve, mazɔlɔɔ é la gaazumaawɔinɠaa ɠɛɛni.»

7 Natan ɠɛni Davide ma naazu: «Ɗa ɠa è ga zunui naa! Ɠɔoɠɔ GALAGI Izelayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà ɠa gè gulɔi ziaa è ma ga è ɠɛ ga Izelayɛle masagi, gè è ɠula Sayile ya. 8 Gè è-maliɠii Sayile ná-pɛlɛi lɔ è yeezu, gè anzaiti pu è yeezu, gè è zei ga Izelayɛle ta Zuda unda ga masagi. Ni naa pɛ ge ɠɛa ga faa go, kɛ̀ʋele ɓɛtɛa ɠɛa de ga gè vebɛani ɠiligaa la ma. 9 Lee vaa zu mu è dàawooi ʋɛlɛʋɛlɛsu, è ɗa wànama vai ɠɛ? È Ɠɛte nui Ilii ʋaaʋɛ ga boɠa zɔkpɔi, è anzai zeɠe, è kɛ ga ɗɔnɔ, tɔ ɓɔɠɔi ma è paa ga Amɔn nuiti ta-woɠa zɔkpɔi. 10 Naa ɠa é ba, toomai la mɔ zeɠea ɗa-ʋɛlɛi ʋa pɛ, mazɔlɔɔ è pɛ̀lɛʋɛlɛga, è Ɠɛte nui Ilii anzai zeɠe ga ɗɔnɔ.› 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà ʋaazu ga maanɔɠɔi è ʋɔ, è ɠula ɗa-ʋɛlɛyeɠei nɔ wu, nà è ɓɔɠɔ anzaiti seɠezu è ɠaazu, gè ti ve nu ɠili zea, é la ga tiye ɛsɛ pɛ gaazu. 12 Ɗɔun è ɗɔnɔi ɠɛɛʋɛ dɔɔɠuzu, nɔ̀un nà nii ɠɛɛzu Izelayɛle pɛ gaazu, folo wolai.› »

13 Davide ɠɛni Natan ma: «Gè kotoi ɠɛa Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma.» Natan ɠɛni Davide ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ɠotoi maavaayɛga, è la mɔ zaazu. 14 Kɛlɛ tɛi niima vai maaʋele ma, è yeeɠɛɠalai vea Ɠɔoɠɔ GALAGI zili nuiti zea ga ti woo ɲɔi wo ma, doin sɔlɔɔgai è ʋɛ, toɠa za.»

Davide ná-faaɠaazagi ma zalai

15 Natan ɠaleni ma ná-koizu. Ɠɔoɠɔ GALAGI seeɓɛ wolai ʋilini doungoi ma, nii Ilii anzai sɔlɔɔni Davide ʋɛ. 16 Davide GALA maanɛɛnɛni doungoi ʋɛ. É zugi zoni, é ɲi piin laani zooi ma. 17 Ná-pɛlɛi wu wotiɠɛ nu wolaiti ti looɠoni ba ga é wuzeɠe, kɛlɛ é ɠɛlɛni, é la kɛɛni, ti ʋa laami ʋɔɔma.

18 Folo lɔfela ʋoluma, doungoi zaani. Davide ná-botiɠɛ nuiti ti la ɠɛni zoosu ti ʋa bo ma, mazɔlɔɔ ti ɠɛni ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: «Doungoi ɠɛai ma vulua, é la woiloni ade-woo ma. Ada zoo ɠale, ade ɠɛ ma, doungoi zaa? Toɠa faa ɲɔu ɠɛ ga ɓɔɠɔ.» 19 Davide kaani ga ná-botiɠɛ nuiti ta ɓɔɛzu laa wu. É gaaɠaani ga doungoi zaa. É ti ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Doungoi zaa ɓaa?» Ti ɠɛ ma: «É zaa.»

20 Naazu Davide wuzeɠeni zooi ma, é maagba, é gulɔ maku nɛɛnɛgi ziɛ ɓɔɠɔ ma, é ná-seɠei maavalibo, é li Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-pɛlɛi wu, é nɔkɔ ná. Naa ʋoluma é liini ná-koizu, é ɠɛ ti daamianigi ve zea, é laami. 21 Ná-botiɠɛ nuiti ti gaazaɠani, ti ɠɛ ma: «Nii è kɛai, naa ʋoluʋɛ ɠa ga leeni? Siɛgi zu doungoi ɠɛa la vulua, è zugi zogɛ, è ɗa wɔlɔ. Tɛi é zaa, è wuzeɠe, è ɗa laami.» 22 É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Siɛgi zu doungoi ɠɛa la dɛ vulua, gè ɠɛa zugi zosu, gè ɗa wɔlɔ, mazɔlɔɔ gè ɠɛa ɠɛɛzu ma: ‹Ɓɛ ɠa é kwɛɛ ni Ɠɔoɠɔ GALAGI la màawɔinɠa, é ʋa doungoi yɛnvui yɛ su?› 23 Ni é zaa, lee vaa zu nà li zu sosu? Naama zobo ka bɛ̀, gè zɛnvui ʋu su? Nɔ̀un nà liizu pɔ pelei, kɛlɛ tɔun ge la mɔ ʋaazu ga pɔ̀ pelei.»

Salɔmɔn zɔlɔɔ fai

24 Davide maaɓuɠani anzai Ɓate-Seeɓa ʋa, é gaanɛɛnɛ, é laani koba, naa doun zunu ɠili sɔlɔɔ bɛ ʋolu, é daasei pɛɛ ga Salɔmɔn. Ɠɔoɠɔ GALAGI doungoi naa nɛɛni ʋɛ, 25 é naa lɛɛni ga Davide ga GALA goo wo nui Natan maaʋele. Naama nɛɛbɛi maaʋele ma, doungoi laaseigi ʋɛɛni ga, Yedidia (nii poluʋɛ ga «Ɠɔoɠɔ GALAGI nɛɛɲɔɠɔi»).

Davide Amɔn nuiti ta-laa wolai
Laɓa zo fai

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 20:1-3)

26 Naama ziɛgi zu kɔɔɠuluɓai Zoaɓe laalɛɛni Amɔn nuiti ta-laa wolai Laɓa wu, é masa koizuvɛ zoni. 27 Názu ɠa é keelaiti teʋeni la Davide ma, é ɠɛ ma: «Gè laalɛa Laɓa wu, gè buu ʋele ɠoizuʋɛ zoga vɔlɔ, ʋɛ ziɛ makɛsuʋɛ ná. 28 Kɔɔʋɛbɛi mɔtai ɠaalɛɛna ba mu, è ʋa, è taai zei kɛlɛ su ɗa ɓɔɠɔi, è so. Gè la pɔ ga gè so, ma lɛbiyai pɛ ge ʋa ʋa pɔ̀.» 29 Davide kɔɔʋɛbɛi mɔtai pɛ gaalɛɛni ba, é li, é laalɛ Laɓa wu, é naa zo. 30 Davide masa bɔɔlɔgi zeɠeni, nii é ɠɛni ta-masagi unma. Bɔɔlɔgi naa ɠɛni ga zanu tetelegi, buɲɛgi ɠɛni ga kilo ʋuusaʋagɔ (30), kɔtu zɔngɔ ɓaagi ɠila ge ba. Ti dɔɔni Davide unma. É ɠulani taai naa zu ga ani mɔinmɔin, niiti é ti zoni kɔɔi zu. 31 Nuɓusɛi niiti ti ɠɛni zeini ná, é naa tanigaa ɠɛɛni ga sii ziɛ nuiti, kɔtu ɠolo nuiti, gulu ʋɔ nuiti, é tanigaa ɠɛ ga ɓiliki loɠa nuiti. Ʋele ɠana é kɛɛni la ga nuɓusɛiti pɛ, niiti ti ɠɛni Amɔn laaiti su. Naa ʋoluma, Davide ta kɔɔʋɛbɛiti pɛ ti ɠaleni ma Zeeluzalɛme.

13

Amenɔn ta Tamaal ta-vai

1 Naa ʋoluma, pɛtɛ nii é ɠɛɛni, zeela ɠila ge ɠɛni Davide ná-doun zunui Aɓesalɔme ya, pagai ga gola, daa ga Tamaal. Davide ná-doun zunui Amenɔn wɔinni la. 2 Amenɔn zeeɓɛni ga ziiɓɔlɔi, é ʋilɛ ná-seelai Tamaal ʋa, nii wɔin ɠɛni ma. É ɠɛni Amenɔn ɠaazu ga fai maayikiai, ga é ʋa maaɓuɠa naa ʋa, mazɔlɔɔ naa la ɠɛni dɛ zunu vaa ɠwɛɛ. 3 Amenɔn bɔɔlai ta ɠɛni ná, gola ɠeleɠelegai, daa ga Yɔnadaɓe, Davide kɛɛɠɛloin Simea ná-doun zunui ɠɛni de. 4 É ɠɛni Amenɔn ma: «Lee vaa zu ɗɛi è ga masa doin, è ɓɔɠɔ maawɔinzu ɠani sobu-o-sobu? È la pɔ è ʋa bo mà?» Amenɔn gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Tamaal ɠa wɔin mà, kɛ̀ɛloin Aɓesalɔme ná-seelai.» 5 Yɔnadaɓe ɠɛ ma: «La betei zu, è ɓɔɠɔ ɠɛ ga seeɓɛ nui. Siɛgi zu è-ɠɛɛ a ʋaana la, ɗa ɠɛ ma: ‹Va bu, nà-seelai Tamaal ʋa, é daamii ve zèa, é kpɛtɛ gàazu, tɔ ɓɔɠɔi é fe zèa, gè mi.› »

6 Amenɔn laani, é ɓɔɠɔ ɠɛ ga seeɓɛ nui. Masagi liini wɛlɛzu ma, Amenɔn ɠɛ masagi ma: «Nà è maanɛɛnɛzu, soma nà-seelai Tamaal ʋa, é dɛɠɛ ɓuun felegɔ ɓɛtɛ gàazu, tɔ ɓɔɠɔi é ti ve zèa, gè ti mi.» 7 Davide keela leʋeni Tamaal ma ná-pɛlɛi wu, é ɠɛ ma: «Li è-liɛ Amenɔn ná-pɛlɛi wu, è kɔnɔ gili.»

8 Tamaal liini diɛ Amenɔn ʋɔ bɛ, é ka laani, é ɓulu vukɔi yɛɓɛni, é gaayɔ, é dɛɠɛ ɓuun felegɔi ɓɛtɛ diɛ ɠaazu, é gili. 9 É ma liɠii zeɠe, é daaloka gaazu. Kɛlɛ Amenɔn ɠɛlɛni daami ʋa. É ɠɛ ma: «À nuiti kula nà-pɛlɛi wu!» Ɛsɛ pɛ ge ɠulani ná-pɛlɛi wu. 10 Amenɔn ɠɛni niina Tamaal ma: «Ʋaana ga dɛɠɛ ɓuungiti dàa ʋɛlɛi wu, miná ɠa è ti veezu ná zèa ɗa ɓɔɠɔi, gè ti mi.» Tamaal liini ga dɛɠɛ ɓuungiti, é ti ɓɛtɛni diɛ Amenɔn ʋɛ, naa laa ʋɛlɛi wu. 11 Siɛgi zu é ɠɛni feezu la zea, Amenɔn soni, é ɠɛ ma: «Ʋa, de la, zeela!» 12 Tamaal ɠɛ ma: «Ɓa, dìɛ, mina ʋu mà! Naa la ɗa ga ɠɛ Izelayɛle. Mina unfetala vai naa ɠɛ! 13 Naa ɠɛa ʋoluma, mini ɠa nà li ná ga nà-unfegi? Ɗa ɓalaa, ɗa ɓɔɠɔ ɠula naazu ga unfetala nu Izelayɛle. Lee vaa zu è la lia, è bo masagi ma? É la ɠɛlɛa fèe vai ʋa è ʋɛ.» 14 Kɛlɛ Amenɔn la ɠɛni kɛɛni, é ʋa woilo goo ma, é soni ga maaɓaai, é ʋu ma, é laa la.

15 Naa ɠɛai ma, maayo ge zeɠeni Amenɔn ʋɛ, é naa wɔinzeɠeni ga gola, é leʋe naa ná-nɛɛbɛi ʋa, nii é ɠɛni ziima. É ɠɛni naa ma: «Wuzeɠena ʋɛ, è li!» 16 Tamaal ɠɛni ma: «Ɓa! Mina kpɛ̀ ɠana, naa ɠa ɠɛ ga faa ɲɔu wola, é leʋe nii ʋa, è kɛai ga ze niina.» Kɛlɛ é la kɛɛni mɔnɔ, é ʋa woilo goo ma. 17 É ná-botiɠɛ zunu loungoi lolini, é ɠɛ ma: «Anzanu loungoi nii ɠula mà pɛlɛi wu, è pɛlɛi ʋilisu ga polu ʋelei.» 18 Botiɠɛ zunu loungoi kulani eteaʋɛ, é pɛlɛi ʋilisu ga polu ʋelei.

Seɠe ʋapagi ta ɠɛni Tamaal ɠɔba, pɔnɛai, naama zeɠei ma zii ɠa masagi ná-doun anzanuiti ti ɓena too ɠɔba, niiti ti la dɛ zunu vaa ɠwɛɛ. 19 Tamaal zuʋui ʋuuni nɔungi ma, é ná-seɠe ʋɔnɛgi ʋali ga, nii é ɠɛni kɔba, é yeela unma, é ɗa li ga wɔlɔa.

20 Kɛɛɠɛloin Aɓesalɔme ɠɛni ma: «È-ɠɛɛloin Amenɔn ʋuuʋɛ è ma ɓaa? Nii gè bosu è ma niina, zeela, maaɠɛ kpɔ, ɗa-zeelai ʋe. Mina naama vai zeɠe yii ʋɔ.» Tamaal yɛni niina diɛ Aɓesalɔme ná-pɛlɛi wu, eɠɛ anzanui nii sinigi ɠɛlɛai ba.

21 Masagi Davide naama vaiti mɛnini, é wola yiiɠaawana. 22 Aɓesalɔme la ɠɛni faa nɔpɛ boni Amenɔn ma. É naa wɔinzeɠeni, mazɔlɔɔ naa ʋuuni ná-seelai Tamaal ma.

Aɓesalɔme potokulai ɠɛɛ vai
ná-seelai ʋɛ

23 Kona felegɔ ʋoluma, baala maaleɠa leʋe nuiti ti ɠɛni Aɓesalɔme ya Ɓaale-Ɠasɔɔl, Efelayime ɠobaʋɛ. É masagi ná-doun zunuiti pɛ tolini ná. 24 É liini masagi ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «È kwɛɛni ga nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui nà nà-baalagiti maaleɠai leʋezu. Masagi soma tɔ-o, ná-botiɠɛ nuiti-yo, wo ʋa pɔ̀ bɛ, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui.» 25 Kɛlɛ masagi ɠɛni ma: «Ɓa-o, dòun zunu, gi pɛ gi la ʋaazu, naa ɠa ɠɛ ga kasɔ wola è unma.» Aɓesalɔme ɓɔini da, kɛlɛ masagi ɠɛlɛni toligi ʋa, é tuya looni nɔ bɛ.

26 Aɓesalɔme ɠɛni ma: «Ni è la mɔ kɛɛni è ʋa ʋa, va bu kɛ̀ɛloin Amenɔn li, é gi maaza.» Masagi ɠɛni ma: «Lee vaa zu é liizu, wo maazaasu?» 27 Aɓesalɔme ná-kpɔidai maaʋele ma, masagi ɓeni Amenɔn ʋa, ti li ta masagi ná-doun zunuiti pɛ.

28 Aɓesalɔme devei veeni ná-botiɠɛ nuiti zea, é ɠɛ ti ma: «Wa Amenɔn ɠaana feya koozunɛai ga dɔɔi, ta nà ɠɛna wo ma: ‹À Amenɔn loɠa,› názu wa paa niina. À mina lua, nà ɠa gè devei veai wo ya. À zɛbɛzeɠe, wo ɠaaɓa.» 29 Aɓesalɔme ná-botiɠɛ nuiti ti ná-devei zoni, ti Amenɔn ʋa. Gaamago masagi ná-doun zunui zɔiti ti wuzeɠeni daami wosuʋɛ, ɛsɛ ge lɛ ná-soovale fuului ɠɔma, é ʋela.

30 Ti yɛni pelei ma, Davide mɛni ga Aɓesalɔme masagi ná-doun zunuiti pɛ paaʋɛ, gila kpalaa ge la ɠulani. 31 Masagi wuzeɠeni, é ná-seɠeiti baliʋali ga, é la zooi ma. Ná-botiɠɛ nu wolaiti pɛ ti ɠɛni loni koba, ta-zeɠeiti baliʋaliai ga.

32 Davide kɛɛɠɛloin Simea ná-doun zunui Yɔnadaɓe kpɔɛi zeɠeni, é ɠɛ ma: «Màliɠii masagi mina ɠisiɛ ga masagi ná-doun zunuiti pɛ ka ti zaai, Amenɔn ɠila ka saai. Kaite yeei é ʋuuni la ná-seelai Tamaal ma, Aɓesalɔme ɠɛni ɠɛɛzu, toɠa paazu. 33 Màliɠii masagi mina niima vai zeɠe mu yii ʋɔ, é ʋa ɗa ɠisiɛ ga ná-doun zunuiti pɛ ka ti zaai. Amenɔn ɠila nɔ ɠa saai.»

34 Aɓesalɔme ɓɔɠɔi ʋelaʋɛ.

Siɛgi zu ada maaɓɛ nui wɛlɛni la ɠoozama, é nu mɔinmɔin golai ɠaani, ti ɗa ʋa ga polu ʋelei, gize ɠakamaʋɛ. 35 Yɔnadaɓe ɠɛni masagi ma: «Wɛlɛna masagi ná-doun zunuiti ba, ti ʋaazu, eɠɛʋelei nɔ gè ɠɛa bosu la è ma, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui.» 36 Kpesuʋɛ ga ɓɔɛ, masagi ná-doun zunuiti ti unkulani. Ti pɛ ti wɔlɔni ga gola, masagi ɓalaa ta ná-botiɠɛ nuiti ti wɔlɔni gola.

37 Aɓesalɔme ʋelani, é li Gesuul masagi Talemayi ʋɔ bɛ, Amiyude ná-doun zunui. Davide ɠɛni ná-doun zunui zaa wɔlɔi wosu folo-o-folo. 38 Aɓesalɔme yɛni pela ʋelei zu Gesuul, é kɛ ga kona saʋagɔ. 39 Masagi Davide looɠoni Aɓesalɔme ɓɛɛ vai ʋa, mazɔlɔɔ gaanɛɛnɛa ɠɛni de niina Amenɔn zaa vai zu.

14

Aɓesalɔme ɠale ma vai Zeeluzalɛme

1 Seluya ná-doun zunui Zoaɓe kaani ga masagi yiimaalɛiɗa Aɓesalɔme letegi. 2 É keela leʋeni Tekoa, ti ʋa ga anzanui ta, nii gola zoogai faa ɓɛtɛzu, é ɠɛ ma: «Ɓɔɠɔ ɠɛ eɠɛ ɗa ɠɛ saa wɔlɔ wosu, è saa wɔlɔ zeɠei loo ɠɔba, mina gulɔ maku nɛɛnɛ siɛ ɓɔɠɔ ma, ɠaazuʋɛ ɠɛ eɠɛ anzanui nii é ná-nui ta zaa wɔlɔ wosu kaite. 3 Ɗa li niina masagi ʋɔ bɛ, nii gè bosu è ma, è naa wo ma.» Zoaɓe naa lɛɛni la, nii maanɛɛni é bo masagi ma.

4 Tekoa anzanui liini masagi ʋɔ bɛ, é nɔkɔ bu, é ɠɛ ma: «Ee, masagi, kìzo.» 5 Masagi ɠɛni ma: «Leeni ɠa è pɔ?» É ɠɛni ma: «Masagi! Nà ga poanzai, sìnigi zaa. 6 Doun zunu felegɔ ɠa é ɠɛa zèa, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ anzanui. Ti felegɔ ti kɔɔni dɔɓɔi zu, nu la ná, é ʋa ti ɠaaɠwɛ, zɔi ɗa bɔɔlai loɠa, é paa. 7 Pɛlɛyeɠei pɛ buzeɠe ʋele ɠana dàalɔɠɔma, ti ɠɛ mà: ‹Zɔi é bɔɔlai ʋaai, fe, gi paa, tɔɔzei é kɛɛɠɛloin ʋaaʋɛ. Ʋele ɠana gá pogani zeɠe nui undaaʋili da gaama.› Ta naa ɠɛɛna, ta nà-kito gaaɓelagi ɠoloɠolosu naazu. Sìnigi laaseigi ta mavofodai ɠa ɲɛɛlɛ zooi ɠa.»

8 Masagi ɠɛni anzanui ma: «Li ɗa-laazu, nà deveiti feezu ɗa-vaa zu.» 9 Tekoa anzanui ɠɛni ma: «Màliɠii masagi, niima vaaɠaazagi yɛ ga giye, gá nà-pɛlɛyeɠei, masagi ɠɛ ga sɔbalala nu, ta mavofodaiti, niima vai zu.» 10 Masagi ɠɛni ma: «Ni nu nɔpɛ ka zeli lona è ma niima vai zu, ʋaa la pɔ̀, toɠa è yɛ ná.»

11 Anzanui kpɔɛi zeɠeni ʋolu, é ɠɛ ma: «Masagi soma, é minazeɠe bɛ̀ Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu, ga potokula nui mina ta ʋɛɛ nà-maanɔɠɔi ʋa, ga é ʋa zɔi ʋaa, nii zɛgai zèa.» Masagi gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ga è-loin unma undeɠai gila kpalaa ge la loa zooi ma.»

12 Anzanui ɠɛni ma: «Ɗa va bu nɛi, màliɠii masagi, gè faa ɠili bo dɛ è ma, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ anzanui?» Masagi ɠɛ ma: «Ɓɔɛna.» 13 Anzanui kpɔɛi zeɠeni ʋolu, é ɠɛ ma: «Lee vaa zu mu è ɠisiɛi ɠana, é lo GALA ná-nuɓusɛiti ba? Mazɔlɔɔ wooi niiti maaʋele ma, è ti wogai feya, masagi, è ɓɔɠɔ ɠwɛɛgɛ ga sɔba nu, mazɔlɔɔ è la Aɓesalɔme ɠaaɠaleni ma, nii è kpɛai. 14 Yeeta ade pɛ ada zaazu, eɠɛ ziɛi puai ya zooi ma, nu la zooga zɛʋɛzu. GALA ge la ɗa ga zɛnvu ɠula nu ya, kɛlɛ toɠa ɗa pelei ɠaiziɛ ga nii kpɛai, é mina yɛ pela ʋelei zu. 15 Ɗa kaana, pàai gè ɓɔɛ è ʋɔ, toɠa ga nuɓusɛiti kɛʋelei ɠa, é màaluai, gè ɠɛ ɓɔɠɔ ma: ‹Nà liizu, gè ɓɔɛ masagi ʋɔ, tanisu toɠa ziɛ ga nà-tɛnɛ gooi, nɛ̀i gè ga ná-botiɠɛ anzanui. 16 Tanisu toɠa kɛ é ɓaa màazu, nɛ̀i gè ga ná-botiɠɛ anzanui, zunui naa laalɔɠɔma, nii é ɠɛa pɔ é gi laazeɠe etea, gá dòun zunui, ga é gi ɠula nuɓusɛiti saama, niiti GALA ge yiimazeɠeai ga tiye ga ti ɠɛ ga nɔnɔ.› 17 Kɛ̀ɛʋɛ ɓɔɠɔ ma: ‹Maliɠii masagi laawooi ɠa ɠɛ ga ziilɛi kpɔɛ bɛ̀.› Mazɔlɔɔ màliɠii masagi ɠɛɛʋɛ eɠɛ GALA ná-geezuɠeelai ga é faa ʋagɔi ta faa ɲɔi yɔɠɔzuɠula. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ƓALAGI yɛ è ʋa.»

18 Masagi ɠɛni anzanui ma: «Nà ɓalaa, nii gè è ɠaazaɠasu ma, mina tanɔpɛ dɔɔɠu bà.» Anzanui ɠɛ ma: «Màliɠii masagi, ɓɔɛna.» 19 Masagi kpɔɛi zeɠeni ʋolu, é ɠɛ ma: «Zoaɓe lɛi é ʋa ɠɛ ʋolu niima vai pɛ su?» Anzanui ɠɛ ma: «Ee, màliɠii masagi, GALA ka kàazu, eɠɛʋelei è vulua la ga ɠite, nii kpein màliɠii masagi boga, nu la zooga zeɠezu ba, è ʋa li ga yeeza ɓaa ɠɔʋɛzu ʋele. Ti pɛ ka ga gaamai, ɗa-wotiɠɛ nui Zoaɓe ɠa é tèʋega, ga gè ɓɔɛ è ʋɔ. Nii kpein maanɛai ga gè bo, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ anzanui, tɔ ɠa é ti pɛ pua dà. 20 Ni ɗa-wotiɠɛ nui Zoaɓe naa ɠɛa, toɠa pɔ é niima vai ɠula ga kɛʋelei taɠili. Kɛlɛ ɠigi ɠa màliɠii ya, eɠɛ GALA ná-geezuɠeelai. Nii kpein é ɠɛɛzu zooi zu, é ti pɛ kwɛɛ.»

21 Masagi liini, é ɠɛ Zoaɓe ma: «Nii è boga, gè vaa bu. Liina, è ʋa ga zunu loungoi Aɓesalɔme ʋɛ.» 22 Zoaɓe nɔkɔni masagi wu, é ɠɛ ma: «GALA ge tuya loo è ʋɛ, masagi! Gè kwɛɛga ga è yiilaaʋɛ mà, tɔɔzei è naa ɠɛa, nii gè bogai è ma, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui.» 23 Zoaɓe wuzeɠeni, é li Gesuul, é Aɓesalɔme zeɠe ná, é ʋaa la Zeeluzalɛme.

24 Masagi ɠɛni ma: «Aɓesalɔme mina zeeli pɔ̀ bɛ, é li ná-pɛlɛi wu.» Aɓesalɔme liini ná-pɛlɛi wu, é la ɠaazulaani masagi ma.

Davideni ta Aɓesalɔme
ti yɔɠɔzuɓɛtɛ vai

25 Izelayɛle yooi zu, Aɓesalɔme ɠɛɠala la ɠɛni ná pagi zu, é zo kɔɠɔaʋɛ, é lɛ unmaʋɛ, ná pɛ paga ɠɛni de. 26 Konagi ɓesu ɠilagila, é ɠɛni nɔungi wosu, mazɔlɔɔ nɔun deɠai ɠɛni wuizu ma. Ti ɓena nɔun deɠai ɠɔɠɔ, é ɠɛ ga, kilo felegɔ ta tukpɛ (2,5), eɠɛʋelei masagi ná-kɔɠɔgiti ti la. 27 Aɓesalɔme zunu loun saʋagɔ zɔlɔɔni, ta anzanu loun ɠila, nii é ɠɛni ga anzanu ʋapa gola, daa ɠɛni ga Tamaal.

28 Aɓesalɔme kɛɛni ga kona felegɔ Zeeluzalɛme, é la liini masagi ɠakala. 29 Yeeta é Zoaɓe lolini ga é naa leʋe masagi ʋɔ bɛ, kɛlɛ Zoaɓe la ɠɛni kɛɛni, é ʋa li pɔ bɛ toligi ma. Aɓesalɔme tolini ná velesiɛi zu, kɛlɛ Zoaɓe la ɠɛni kɛɛni. 30 Názu ɠa Aɓesalɔme ɠɛni la ná-botiɠɛ nuiti ma: «À wɛlɛ! Zoaɓe ná-kpalagi ɠa nɔ̀nɔi ɠoba. À li, wo abui ʋili ba.» Aɓesalɔme ná-botiɠɛ nuiti ti abui ʋilini Zoaɓe ná-kpalagi ʋa. 31 Zoaɓe wuzeɠeni, é li Aɓesalɔme ʋɔ bɛ, é gaazaɠa, é ɠɛ ma: «Lee vaa zu ɗa-wotiɠɛ nuiti ti abui logai nà-kpalagi ʋa?» 32 Aɓesalɔme gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè è loligɛ, è la kɛɛni, è ʋa ʋa. Gè ɠɛa ɠɛɛzu, gè è leʋe, è masagi ɠaazaɠa, è ɠɛ ma: ‹Lee vaa zu sèɠeai Gesuul, gè ʋa? Maanɛɛni nɔ gè yɛ ná.› Nà pɔ niina ga gè ɠɛ masagi ɠakala niizu, ni nà ga sɔba nu, é pàa!» 33 Zoaɓe liini masagi ʋɔ bɛ, é naa ná-doin laawooiti pɛ daazeeli ma. Masagi Aɓesalɔme lolini. Diai ma, é nɔkɔ masagi wu. Masagi Aɓesalɔme nɛɛnɛni ga daaʋɛ komagai.

15

Aɓesalɔme wuzeɠe vai
Davide laalɔɠɔma

1 Naa ʋoluma Aɓesalɔme kɔɔɠɔ wotolo ɠila ta sooiti gaiziɛni ɓɔɠɔ ʋɛ, ta nu ʋuulɔɔlugɔ (50), niiti ti ɠɛni ɓizɛzu ná-wotoloi ɠakala. 2 É ɠɛni wuzeɠezu ga sobuzobui, é lo pele ɠobaʋɛ. Nu nɔpɛ a la ɠɛna lia masagi ʋɔ bɛ tukpɔɠaaleʋe vai ma, Aɓesalɔme ɠɛni gaazaɠasu, é ɠɛ ma: «Ɗa ga taa ɓɛgele zu nu?» Naa a la ɠɛna ma: «Nà ga Izelayɛle wolodai zu nui ta.» 3 Naazu Aɓesalɔme ɠɛni ɠɛɛzu ma: «È lii ungi ʋagɛ, kɛlɛ nu nɔpɛ ge la masagi ʋɔ bɛ, a woilo è-woo ma.» 4 É ɓena ɠɛ ma ʋolu: «Ee, ni nà ɠa gè ɠɛni tukpɔɠaaleʋezu zooi nii zu, niiti kpein kpɔɛ ɓaa goomaaɠaali ti yɔɠɔzu, ta la ɠɛ ʋaazu pɔ̀, nà ma, nà la ɠɛ ta-lukpɔi ɠaaleʋezu ga telebodai.» 5 Ni nui ta a la maaɓuɠana ga é nɔkɔ bɛ, é ɠɛni yeemaalesu ma, é so, é buzeɠe, é nɛɛnɛ. 6 Zekana Aɓesalɔme ɠɛni kɛɛzu la ga nui pɛ nɔ a ɠɛ liizu masagi ʋɔ bɛ tukpɔi ɠaaleʋe vaa ma, naa ɠa é yɛni kɛɛzu, é nɛɛ Izelayɛle nuiti bɛ.

7 Kona naanigɔ ʋoluma, Aɓesalɔme ɠɛni masagi ma: «Va bu, gè li Ɠeeɓelɔn, gè minazeɠegi laazeeli, nii gè kɛa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. 8 Mazɔlɔɔ nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, gè minazeɠe kɛɛni, siɛgi zu gè ɠɛni la Gesuul, Siili yooi zu. Gè ɠɛni ma: ‹Ni Ɠɔoɠɔ GALAGI a gàaɠalena ma Zeeluzalɛme, nà zalaɠa ɠula bɛ.› » 9 Masagi ɠɛni ma: «Li, ziilɛigi ɠɛ è ʋɛ.» Aɓesalɔme liini Ɠeeɓelɔn.

10 Kɛai ma miná, é keelaiti teʋeni Izelayɛle wolodaiti pɛ ma, é ɠɛ ti ma: «Siɛgi zu wa puʋu fɛɛ wooi mɛnina la, wa ɠɛ ma: ‹Aɓesalɔme ɠɛa ga masagi Ɠeeɓelɔn.› » 11 Nu unfelegɔi (200) niiti Aɓesalɔme ti lolini, ti zeɠe Zeeluzalɛme, ti ʋilɛ polu ladalai zu, ti la ɠɛni faa nɔpɛ kwɛɛ ná-kisiɛi zu. 12 Kɛai ma zalaɠai ɠulazu, é nu leʋeni Gilo taazuʋɛ ga ti Gilo nui Ayitɔfɛle loli, é ɠɛni ga Davide ná-tɛnɛ bo nui. Woyai zɛbɛi wola wɔɔlɔni, ta nuɓusɛi ɠɛni liizu ga mɔinɗa Aɓesalɔme ʋolu.

Davide ʋela vai

13 Nui ta ʋaani, é ɠɛ Davide ma: «Izelayɛle nuiti ti ɠaaʋotega Aɓesalɔme ma.» 14 Davide ɠɛni ná-botiɠɛ nuiti ma, niiti kpein ti ɠɛni koba Zeeluzalɛme: «À wuzeɠe, ade ʋela, mazɔlɔɔ ade ɠula ɠeleɠele kili ge la ná Aɓesalɔme ya. À suvilɛ, wo li, ni naa laade, toɠa zuvilɛzu ga é zeeli ade ma, é faa ɲɔu ɠɛ ga adeye, ta é lɛ taazuʋɛ ga boɠa zɔkpɔi, é ɗa nuiti paa.» 15 Masagi ná-botiɠɛ nuiti ti ɠɛni ma: «Masagi, nii nɔpɛ è devezu, gá è yeema.»

16 Masagi ta ná-pɛlɛyeɠei pɛ ti ʋilɛni ɠɔɠɔa, ti ʋela, kɛlɛ é anza puugɔ yɛni ná, niiti ti la vuluni ga zɔiti kɛʋele, ga ti ɗa wɛlɛ koii ma. 17 Masagi ɠulazuʋɛ taai ʋa ta nuɓusɛiti pɛ, ti lago loni pɛlɛ ɠaaɓelagi ɠobaʋɛ. 18 Ná-botiɠɛ nuiti kpein ti ɠɛni leʋesu koba, ta tɔ ɓɔɠɔi makɛ nuiti niiti ti ɠɛni ga Kelɛte nuiti ta Peelɛte nuiti, naa ʋɛɛ Gate nu undɔzitaiti (600) ba, niiti ti zeɠeni Gate, ti ʋilɛ masagi ʋolu, ti ɗa lo tuɠɔ.

19 Masagi ɠɛni Gate nui Itayi ma: «Lee vaa zu ɗa ɓalaa è ʋilɛsu gi ʋolu? Ɠale ma, è li, è yɛ masa niinɛi ɠoba, mazɔlɔɔ ɗa ga wɛɛn ʋɛ, ti è ɠulaai ɗa-yooi ʋa. 20 È ʋaaʋɛ pɔ̀ bɛ su la dɛ ɠoozani, nà è ʋilɛsu ɠale mɔnɔ ɠɔɠɔma za gi ʋolu? Gè la dɛ vɔlɔ kwɛɛ mini ɠa gè liizu ná. Ɠale ma, è li wa è-ɠɛɛlointi. Ɠɔoɠɔ GALAGI zoo é nuɓɔɠɔlai ta wooɠɛɠiladai ɠɛ è ʋɛ.» 21 Itayi masagi wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, nii é vulua, ta ɗa ɓalaa ma ɗɛi è vulua, ga ʋɛ nɔpɛ màliɠii masagi è liizu ná, nà è ʋolu, saai zu ɓaa zɛnvui zu.» 22 Davide gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Naa ʋagɛ. Leʋena mu ʋelelaʋɛ.» Gate nui Itayi leʋeni ʋelelaʋɛ ta ná-nuɓusɛiti pɛ, é ʋɛɛ ta-ʋɛlɛyeɠeiti ba. 23 Bɛbɛi leʋesuʋɛ, nuɓusɛiti pɛ ti ɠɛni wɔlɔzu. Masagi Seedelɔn ʋɛtugi ɓudɛni, ta polu nuiti pɛ. Ti teʋebai zu ʋelei zoni.

Davide wooɠɛɠila botiɠɛ nuiti
zɛ fai Zeeluzalɛme

24 Zalaɠa ɠula nuiti Sadɔke ta Aɓiataal ɓalaa ti ɠɛni ná, ta Leevi nui niiti ti ɠɛni GALA ná-minazeɠe kesui zeɠezu. Naati ti minazeɠe kesui laani zooi ma, eyɛsu nuɓusɛi pɛ ge ɓe ga ɠula taai ʋa. 25 Masagi ɠɛni Sadɔke ma: «Ɠale ma ga GALA ná-minazeɠe kesui taazu. Ni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa pɔ é faaɓɔɠɔ ɠɛ bɛ̀, toɠa ʋa ga ze ʋolu, é va bu gè ná-minazeɠe kesui ɠa, ta seizuʋɛ. 26 Kɛlɛ ni a ɠɛɛna mà: ‹Zìima nu la mɔ ga ɗe,› naazu é sò ʋelei é pɔ la.› » 27 Masagi ɠɛni zalaɠa ɠula nui Sadɔke ma ʋolu: «Ɗa wozaɠaazu? Ɠale ma, é li taazu ziilɛigi zu, wo-loun felegɔiti ti wo maaza, è-loin Ayimaase, ta Aɓiataal ná-doin Zonatan. 28 Nɔ̀un nà maaɓɔungi wosu ɠɔɠɔzu teʋebai zu, ziɛ maaleʋesuʋɛ ɠobaʋɛ, eyɛsu gè wo-laaɠeela zɔlɔɔ.» 29 Sadɔke ta Aɓiataal ti ɠaleni ma ga GALA ná-minazeɠe kesui Zeeluzalɛme, ti yɛ ná.

30 Davide ɠɛni Wolive ɠizei lɛɛzu, é ɗa wɔlɔ, é seɠei ʋɛai nɔungi ma, é ɠɛni ziɛzu ga kɔɠɔa ɲakai. Zɔiti pɛ ti ɠɛni polu, ti seɠeiti pɛɛni tɔungiti ma ɓalaa, ti ɗa lɛ ga wɔlɔa. 31 Ti ʋaani, ti ɠɛ Davide ma: «Ayitɔfɛle ɠa woya gili nuiti saama, niiti ti Aɓesalɔme ʋolu.» Davide ɠɛni ma: «Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Ayitɔfɛle ná-tɛnɛ gooiti suɲaka ɠula.»

32 Davide zeeliai ma gize unmaʋɛ, ʋɛ nu nɔkɔsu ná GALA bu, Aaleke nui Ɠusayi ɠulani ga polu ʋelei, kɔba zeɠei ʋaliai ga, fufiligi nɔungi ma. 33 Davide ɠɛni ma: «Ni ɗa ʋilɛna pòlu, ɗa ɠɛɛzu ga kàsɔ. 34 Kɛlɛ ni ɗa ɠalena ma taazu, è ɠɛ Aɓesalɔme ma: ‹Ee, masagi, nà ga ɗa-wotiɠɛ nui, gè botii ɠɛa è-ɠɛɛ ʋɛ eyɛsu za zeeli, niizu niina ɗa ɠa gè botii ɠɛɛzu è ʋɛ,› naazu ɗa zoo è pele ɓesa bɛ̀ Ayitɔfɛle ná-tɛnɛ gooiti tuɠɔ. 35 Zalaɠa ɠula nuiti Sadɔke ta Aɓiataal ta ɠɛɛzu è ʋa. Nii nɔpɛ ɗa mɛnina masagi ná-pɛlɛi wu, ɗa li, è bo ti ma. 36 Ti-loun felegɔiti ta ná, Sadɔke ná-doun zunui Ayimaase ta Aɓiataal ná-doun zunui Zonatan. Wooi nɔpɛ wo mɛnisu, naati ka wa vali ti ma, ti ʋa, ti bo mà.» 37 Davide bɔɔlai Ɠusayi ɠaleni ma naazu taazu, siɛgi zu Aɓesalɔme ɠɛni lɛɛzu la Zeeluzalɛme.

16

Davide ta Mefiɓaale ná-botiɠɛ nui Siɓa

1 Davide lago leʋeni nɔ gize unmaʋɛ ʋa, é Mefiɓaale ná-botiɠɛ nui Siɓa ɠa, é ʋaazu daaɠomisu ga soovale felegɔ ti maaɠiliai ta ti ɠasɔɠiliai ga ɓulu unfelegɔ (200), ta leezɛn vɔɔ ɓuun ungila (100), naa ʋɛɛ gulu waa ungila (100) kili ba, ta kɔlɔ woole ɠila dɔɔi zu. 2 Masagi gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Lee ɠa è pɔ è kɛ ga nii pɛ?» Siɓa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Soovalegiti ta ga masagi ná-pɛlɛyeɠei nɔnɔ, ti ɗa zei ti ɠɔma, ɓului ta gulu waaiti ti ɠɛ ga ɠɔnɔgi buzeɠe niinɛgiti bɛ, dɔɔi ɠɛ ga kpɔɔle ɗɛi naati bɛ, ta ɓɔlɔ teʋebai zu.» 3 Masagi ɠɛni ma ʋolu: «Mini ɠa mu ɗa-ɠalamɔin ná-doun zunui ná?» Siɓa masagi wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Zɛgɛ Zeeluzalɛme, mazɔlɔɔ é ɠɛa ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: ‹Izelayɛle ʋɛlɛyeɠei ɠa kɛ̀ɛ ná-masadai ve zèa niina.› » 4 Masagi ɠɛni Siɓa ma naazu: «Ni zekana é la, nii pɛ é ga Mefiɓaale nɔnɔ, gè ti pɛ fea è ya.» Siɓa ɠɛni ma: «Nà nɔkɔsu è ɠɔɠɔwu. Ɗa-vaaɓɔɠɔi zoo é yɛ bà, màliɠii.»

Simeyi Davide voovoo vai

5 Masagi Davide zeeliai ma Ɓaɠulime, zunui ta ɠulani taa goi naa zu, é ga Sayile ná-pɛlɛyeɠei wu nui ta. Zunui naa laaseigi ɠɛni ga Simeyi, é ga Geela ná-doun zunui. É ɠɛni ʋaazu ga Davide voovoa, 6 é ɗa kɔtuiti pili Davide ta ná-botiɠɛ nuiti ma, anɛɛ ni nuɓusɛiti ta salaʋusuiti ti ɠakuni naa ma, kɔʋɛzu ʋelei ta zeezazu ʋelei. 7 Simeyi ɠɛni wooɠulazu, é ɗa Davide voovo, é ɗa ɠɛ ma: «Leʋe, leʋe, nu ʋaa nui, nu ɲakai! 8 Ɠɔoɠɔ GALAGI Sayile ná-pɛlɛyeɠei ma ɲamai laa è unma, Sayile nii è masadai ɠɛɛzu potogi zu. Ɠɔoɠɔ GALAGI masadai ɠula è ya, é fe è-loin Aɓesalɔme ya. Wɛlɛ ɗa ʋa za, è maawɔinɗai, eɠɛʋelei soloogai la è ma, mazɔlɔɔ ɗa ga nu ʋaa nui.»

9 Názu ɠa Seluya ná-doun zunui Aɓisayi ɠɛni la masagi ma: «Lee vaa zu nu ɠa gilɛ ʋoomai nii yɛ ná, é ɗa màliɠii masagi voovo? Va bu gè li, gè nɔungi leʋe ba.» 10 Masagi gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Wɔnɔi ɠa naa zu ga leeni, Seluya ná-doun zunuiti? Mazɔlɔɔ ni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa kɛai ma é fòovo, ɓɛ ɠa a zelilo ma?» 11 Naa ʋoluma Davide ɠɛni Aɓisayi ta ná-botiɠɛ nuiti pɛ ma: «Ni dòun zunui nii gè sɔlɔɔgai nà ɓɔɠɔi, naa ɠa ɠɛɛzu é pàa, Ɓɛnzamɛn nui nii la kɛa, é ʋa leʋe naa ʋa ɓaa? À zɛ ná dɔin, é foovooi loo, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é boga ma. 12 Tanisu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa nà-maanɔɠɔi ʋɛtɛsu, é za voovooi lati ga tuyai.»

13 Davide ta ná-nuiti ti ɠɛni liizu nɔ, Simeyi ɓalaa ɠɛni ziɛzu Davide ɠobaʋɛ gize ɠakamaʋɛ, é ɗa foovooi loo, ta é ɗa kɔtui ta fufiligiti pili. 14 Gaaɓelagi, masagi ta polu nuiti ti zeelini, ti wola ɓɔlɔai. Miná ɠa ti looɠoni ná.

Aɓesalɔme zeeli vai Zeeluzalɛme

15 Aɓesalɔme ta Izelayɛle nuɓusɛiti pɛ ti lɛɛni Zeeluzalɛme, Ayitɔfɛle ɠɛni ba. 16 Siɛgi zu Davide bɔɔlai Aaleke nui Ɠusayi zeelini la Aɓesalɔme ɠobaʋɛ, é ɠɛni ma: «Masagi lɛbi ɠeke, é lɛbi ɠeke faan!» 17 Aɓesalɔme ɠɛni Ɠusayi ma: «Ɗa-wooɠɛɠiladai pɛ kana, é ʋilɛ è-wɔɔlai ʋa? Toɠa ɠale, è la ʋilɛni polu?» 18 Ɠusayi gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa, nui nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ta nuɓusɛi niiti, naa ʋɛɛ kɔɔɠɔ nuiti pɛ ba, ti yiimazeɠeai la, naa ɠa gè ʋilɛsu polu, gè yɛ koba. 19 Tɔun vɔlɔ, nui ma zii pɛ tɛi nà ɗa botii ɠɛ bɛ. Bɔ̀ɔlai ná-doun zunui la ga ɗe ɓaa? Ʋelei nɔ gè ɠɛa la ga è-ɠɛɛ ná-botiɠɛ nui, zenɔ ɠana gè botii ɠɛɛzu la è ʋɛ.»

20 Aɓesalɔme ɠɛni Ayitɔfɛle ma: «À ɗa tɛnɛgi wo ʋɔɔma. Ada kɛ ɠale?» 21 Ayitɔfɛle gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Li, è la ga è-ɠɛɛ anzaiti, niiti ti la vuluni ga zɔiti kɛʋele, é ti yɛgai masa pɛlɛi wu, ga ti ɗa makɛ. Izelayɛle pɛ ka kwɛɛ naazu ga è lɛɠɛa è-ɠɛɛ zu, naazu niiti pɛ ti è ʋolu, ta zɛbɛ zɔlɔɔ.» 22 Ti seɠe ɠotai loni Aɓesalɔme ʋɛ, dooɠo bosuʋɛ ná ɓɛtɛai pɛlɛi maazu, miná ɠa é laani ná ga kɛɛɠɛ anzaiti, niiti ti la vuluni ga zɔiti kɛʋele, Izelayɛle nuiti pɛ gaazu.

23 Naama ziɛgi zu kuɲɛ ɠɛni Ayitɔfɛle ná-tɛnɛ gooiti pɛ ba, eɠɛ nu ɠa GALA ɓɔɠɔi ɠaazaɠa, zekana ná-tɛnɛ gooiti pɛ ti ɠɛni la Davide ʋɛ ta Aɓesalɔme ɓalaa bɛ.

17

Ɠusayi Ayitɔfɛle ná-tɛnɛ gooi maaɠaali vai

1 Ayitɔfɛle ɠɛni Aɓesalɔme ma: «Ɓe gè yeelo nu waapuugɔ maazu felegɔ (12 000) ʋa, gè ʋilɛ Davide ʋolu za ɓidii nɔ. 2 Nà zeelizu ma siɛgi zu kpɔlɔai la, zɛbɛ la mɔ zea. Nà faa zupui ʋilisu pɔ bɛ. Niiti kpein ti polu, naati ti ɓizɛ, gè masagi ɠila nɔ ʋaa. 3 Naa ʋoluma gè ɠale ma ga nuɓusɛiti pɛ. Mazɔlɔɔ ni zunui naa a zaana, nii è gaiziɛzu, nuɓusɛiti pɛ ta ɠale ma è ʋɔ. Ti zei ziilɛigi zu.» 4 Naama wooi zolooni Aɓesalɔme ta Izelayɛle nu wolaiti pɛ ma.

5 Aɓesalɔme ɠɛni ma: «Aaleke nui Ɠusayi loli dɛɛ, ade tɔ ɓalaa goomɛni.» 6 Ɠusayi lɛai ma Aɓesalɔme ʋɔ bɛ, Aɓesalɔme gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ nii ɠa Ayitɔfɛle boga, gi naa ɠɛ, nii é bogai, ɓaa ɠigi taɠili ka è ʋɛ?» 7 Ɠusayi Aɓesalɔme wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Niima gelei zu, Ayitɔfɛle ná-tɛnɛ gooi la ʋani.» 8 Ɠusayi ɠɛni ma: «È è-ɠɛɛ ɠwɛɛ sɔ ta ná-nuiti! Ta ga zɛbɛsu zalaʋusuiti, ti vilɛʋɛ eɠɛ zuluɓui, nii ma yiʋoi ɠulaai zea dɔɓɔi zu. È-ɠɛɛ ɠa ga kɔɔɠɔ nui, é la ʋaazu kpidii ɠɛɛzu nuɓusɛiti saama. 9 De ɓɔɛzu ɠani, toɠa ɠɛ lɔɔɠua kɔtu yeɠei ta zu, ɓaa adɛ taɠili. Ni tɔ ɠa zeina ga ɗa-ɠɔɔɠɔ nui tanigaa ti zaana ti ya, ma wooi ga mɛni é wo ga: ‹Aɓesalɔme ná-nuiti ti loa bu.› 10 Naazu, anɛɛ zɛbɛsu zalaʋusui, niiti zala yii ti ɠoozu, naati pɛ ta ɠɛ iɲɔteʋei zu. Mazɔlɔɔ Izelayɛle pɛ ge kwɛɛ ga è-ɠɛɛ ɠa ga kɔɔɠuluɓa wolai, ta kɔɔɠɔ nu wolaiti ta ba. 11 Nà pɔ ga Izelayɛle nuiti pɛ ti ɠaalɛ ba è ɠoba, é lɔɔzei Dan, é zeeli Ɓeel-Seeɓa, ɗa-ɠɔɔʋɛbɛi ɠa mɔin eɠɛ kpoloɗɛi laaʋɛ ma ɲaɠaegi. Ɗa ɓɔɠɔi è lo ti luɠɔ kɔɔɠɔzuʋɛ. 12 Ada zeelizu Davide ma adɛ ta, ʋɛ dɔɔɠuai ná, ade loo ma, eɠɛʋelei nɔɗai a ɗa ʋɛɛ la zooi ma. Tɔ-o, ná-siɛpoluiti-yo, tanɔpɛ ge la ɠula ade ya. 13 Ni a lɔɔɠuna taai ta zu, Izelayɛle nuiti pɛ ta ʋa ga galuiti, ade taai naa mɛɛn pɛtugi zu, é kobaʋɛ, eyɛsu kɔtu ɠila kpalaa ge mina mɔ ɠɛ ná.»

14 Aɓesalɔme ta Izelayɛle nuiti pɛ ti ɠɛni ma: «Aaleke nui Ɠusayi ná-tɛnɛgi vizɔgɛ, é leʋe Ayitɔfɛle nɔnɔi ʋa.» Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI deveni ga é Ayitɔfɛle ná-tɛnɛ pagɔi loo bu, nii a kɛ é ʋa ga maanɔɠɔi Aɓesalɔme ma.

Davide Zuludɛn ɓudɛ vai

15 Ɠusayi liini zalaɠa ɠula nuiti Sadɔke ta Aɓiataal ʋɔ bɛ, é Ayitɔfɛle ná-tɛnɛ gooi laazeeli ti ma, ta nii tɔ ɓɔɠɔi é bogai Aɓesalɔme ta Izelayɛle nu wolaiti pɛ ma. 16 É ɠɛni ti ma ʋolu: «À nu leʋe fala Davide ma, é bo ma ga, é mina ɲi za teʋebai zu ziɛ maaleʋesuʋɛ ɠobaʋɛ, kɛlɛ é Zuludɛn ɓudɛ, é li poun, nii a kɛ ti mina za ta ná-siɛpoluiti.»

17 Zonatan ta Ayimaase ti ɠɛni En-Lɔgɛle, botiɠɛ anzanui gila ge ɠɛni liizu, é ɗa keela wooi wo ti ma, nii maanɛɛni ga ti li, ti bo Davide ma. Mazɔlɔɔ ti maa la ɠɛni nɛɛni ga ti lɛ taazuʋɛ, naa ɠa a kɛ nu mina ti ɠa. 18 Kɛlɛ zunu loungo ɠila ge ti ɠaani, é li, é bo Aɓesalɔme ma. Keela felegɔiti ti liini ga gaazuvilɛ, ti liini, ti lɛ Ɓaɠulime zunui ta ná-pɛlɛ wu. Ziɛyeɠe ɠɛni ná-koizuʋɛ, ti lɔɔɠuni zeɠei naa zu. 19 Pɛlɛ deei seɠe wolai zeɠeni, é pɛɛ zeɠei la, é ani ɠae ziɠai ʋuuni ma, nu nɔpɛ ge la ɓena gaaɠa ga ani ɠa ná.

20 Aɓesalɔme ná-keelaiti ti ʋaani anzanui naa ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Mini ɠa Ayimaase ta Zonatan ti ná?» Anzanui ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ti ziɛi ɓudɛa.» Ti naati gaiziɛni, kɛlɛ ti la ɠɛni Ayimaase ta Zonatan ɠaani. Ti ɠaleni ma Zeeluzalɛme.

21 Ti liai ma, Ayimaase ta Zonatan ti ɠulani ziɛyeɠei zu, ti li, ti keela wooi wo Davide ma. Ti Ayitɔfɛle ná-tɛnɛ gooi laazeelini Davide ma, nii é boni daalɔɠɔma. Naa ʋoluma ti ɠɛni ma: «À wuzeɠe, wo ziɛi ɓudɛ ga suvilɛ.» 22 Davide ta nui niiti kpein ti ɠɛni polu, ti Zuludɛn ɓudɛni. Geelaalaosuʋɛ kaani ga ti pɛ ti leʋega.

23 Ayitɔfɛle kaai ma ga ná-tɛnɛ gooi la zoni, é lɛɛni ná-soovalegi ɠɔma, é li ná-taazu. Kpegai ma ga vali ná-pɛlɛ wu nuiti ma, é ɓɔɠɔ zɛlɛni, é za, ti maaɠulu kɛɛɠɛ ná-kabai zu.

Davide zeeli vai Maɠanayime

24 Davide zeelini Maɠanayime. Aɓesalɔme ta Izelayɛle ɠɔɔɠɔ nuiti pɛ ti Zuludɛn ɓudɛni. 25 Aɓesalɔme Amasa ɠɛɛni ga ná-kɔɔɠuluɓai, Zoaɓe ʋotogi zu. Amasa tɔna ge ɠɛni ga Izelayɛle zunui ta ná-doun zunu, nii daa ɠɛni ga Yitela. Amasa dee laa ɠɛni ga Aɓigayile, Naɠase ná-doun anzanui, nii é ɠɛni ga Zoaɓe dee Seluya baazeelai. 26 Izelayɛle nuiti ta Aɓesalɔme ti ta-ɠɔɔlaɠai ʋuuni Galaade yooi zu.

27 Davide zeeliai ma Maɠanayime, zunui tanigaa ti daaɠomini: Naɠase ná-doun zunui Sɔɓi, é ga Laɓa nui, Amɔn nuiti ta-laa wolai, ta Lodeɓaal nui Amiyɛle ná-doun zunui Makiil, naa ʋɛɛ Ɓaalezilayi ʋa, Lɔgɛlime nui Galaade yooi zu. 28 Zunui niiti ti ʋaani ga daama aniiti, ta aniɲakaiti, ta diɠiiti, ti ʋa ga moloi nii é ga ɓeleegi ta wɔɔlezegi, ti ʋa ga ɓulu vukɔi, ta ani ɠae ɠeegaiti, ti ʋa ga tɔɠɔ ɓaazagiti ta ma ʋɛlɛʋɛlɛgi. 29 Ti ʋaani mɔnɔ ga kɔin gulɔi, ta nikɛ ɲiimi ɗɛi ma wulɔi, naa ʋɛɛ folomazegi ʋa, ta baalagiti. Ti naati pɛ feeni Davide ta ná-nuɓusɛiti zea, nii a kɛ ti laami, mazɔlɔɔ ti ɠɛni ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: «Numai niiti ti ɓɔlɔa ga siɛi ti boga teʋebai zu, pului ta kpɔɔle wɔin ɠana ti ma.»

18

Aɓesalɔme ná-kɔɔʋɛbɛi loo vai bu

1 Davide kɔɔɠɔ nuiti gaaluni, niiti ti ɠɛni polu. É nu waagilagila kundiɠiiti ta nu ungilagila kundiɠiiti seini ti unda. 2 Davide kɔɔʋɛbɛi ɠaaɠwɛɛni su saʋa, é ma mɔungi ve Zoaɓe ya, é felesiɛi ve Zoaɓe kɛɛɠɛloin Aɓisayi ya, Seluya ná-doun zunui, é saʋasiɛi ve Gate nui Itayi ya. É zɛba é ɠɛ tɔ ɓɔɠɔi toɠa ʋilɛsu ti ʋolu kɔɔɠɔzuʋɛ. 3 Kɛlɛ kɔɔɠɔ nuiti ti ɠɛni ma: «Kpele-o, è la ʋilɛsu gi ʋolu! Mazɔlɔɔ ni gá ʋelana, é la ɠɛa ga faa ɓiin gi zili nuiti gaazu, anɛɛ ɓalaa gi ɠilazuʋɛ pɛ ka zaazu, ti la naa ɠɛa ga faa ɓiin. Kɛlɛ ɗa ɠila, è ɠɛɛʋɛ eɠɛ nu waapuugɔ (10 000) gi zaama. É ɠula naa ʋolu ɓalaa, fizɔgɛ ga è yɛ taazuʋɛ, è ɗa kpɔbai leʋe gi ma.» 4 Masagi ɠɛni ti ma: «Nà naa ɠɛɛzu, nii pagai wo ɠaazu.» Masagi loni taa ziɠidaʋɛ ɠobaʋɛ, siɛgi zu kɔɔʋɛbɛi ɠɛni ɠulazu la, nu ungilagilagiti ta nu waagilagilagiti. 5 Masagi devei veeni nu saʋagɔi niiti zea, Zoaɓe, Aɓisayi, ta Itayi, é ɠɛ ti ma: «Nà wo maanɛɛnɛzu, à mina faa ɲɔu ɠɛ ga zunu loungoi Aɓesalɔme.» Bɛbɛi pɛ ge masagi woomɛnini, é ɗa devei naa ve kɔɔʋɛbɛi ma ɠundiɠiiti zea, é ʋilɛ Aɓesalɔme ʋa.

6 Kɔɔʋɛbɛi lɔɔni dɔɓɔi ʋa ga ti Izelayɛle nuiti daaɠomi ga kɔɔi. Ti kɔɔi lɔɔni ga, Efelayime lɔɓɔi zu. 7 Davide ná-kɔɔɓɔgi vɔnini Izelayɛle gelei ma ga gola, nu waaʋuufelegɔ (20 000) ɠa ti paani Izelayɛle ʋa. 8 Kɔɔɠɔ nuiti ti vazani ma zou ɠɛlɛgi naa zu. Naama voloi nui liegi é zaani dɔɓɔi zu, naa mɔinni, é leʋe niiti ba, boɠa zɔkpɔi ti ʋaani.

Zoaɓe Aɓesalɔme ʋaa vai

9 Aɓesalɔme wɛlɛni, é ɓɔɠɔ ɠa Davide ná-nuiti kakala. É ɓizɛni ná-soovale fuului ɠɔma, naa li, é lɔ sɛne gulu wola ta ma ɓɔvɔi zu. Aɓesalɔme nɔungi ɓatani gulu ɓekegiti zɔɠɔzuʋɛ, é yɛni zɛlɛni geeɠɔlɔgi ta zooi yɔɠɔzuʋɛ, ná-soovale fuului ɠula bu, é ɗa li. 10 Kɔɔɠɔ nui ɠila ge kaani, é li, é bo Zoaɓe ma. É ɠɛ ma: «Gè Aɓesalɔme ɠaaʋɛ zɛlɛni sɛne gului ʋa.» 11 Zoaɓe ɠɛni ma: «È kaaʋɛ! Leeni vaa zu è la paani náʋɛ nɔ? Nà la wali ɠae puugɔ ve è ya ta saamaɠili gila.» 12 Kɛlɛ kɔɔɠɔ nui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa-o, anɛɛ ni wali ɠae waagila (1 000) ka ɗa la kɔɠɔ, è fe zèa, gè la kɛa, gè ʋa yeelo masagi ná-doun zunui ma, mazɔlɔɔ gi goomɛnini, é fali nii wo wo ma, ɗa-o, Aɓisayi-yo, ta Itayi, é ɠɛ wo ma: ‹À dama ga nu nɔpɛ ge mina faa ɲɔu ɠɛ ga zunu loungoi Aɓesalɔme.› 13 Tɔ vɔlɔ ni gè ɠikulani zɛ̀nvui zu, gè paa ná, gè kɛ eɠɛ faa la ɠula su, masagi a la mɛni nɔ, mazɔlɔɔ faa la ɗa ga lɔɔɠu ba, ɗa ɓɔɠɔi ɓalaa è la ɓena màavaawo.» 14 Zoaɓe ɠɛni ma: «Gè la nà-yeeɠɛɠalai ɠoloɠolosu è ma!» É kpaku ɠaazoɓa saʋagɔ zeɠeni, é li, Aɓesalɔme yɛnvui su dɛ zɛlɛni gului ʋa, é ti ɓadɔ naa yii ʋa. 15 Zunu loungo puugɔi niiti ti ɠɛni Zoaɓe ná-kɔɔɠɔ zɔɔlaiti seɠezu, naati ti ɠakuni Aɓesalɔme ma, ti mɔta ʋa.

16 Zoaɓe puʋugi vɛɛni ga ti looɠo kɔɔi ʋa. Ná-kɔɔʋɛbɛi ɠaleni ma, ti zeɠe Izelayɛle nuiti polu. 17 Ti Aɓesalɔme zeɠeni, ti pili zeɠe ɓoma ɠooza golai ta zu, ti kɔtu ziɠi golai lo maazu. Názu Izelayɛle nuiti ɛsɛ ge ɗa li ʋɔ da.

18 Aɓesalɔme ɠɛai ma vulua, é kɔtu ɠila kpadɔni Masagi Ná-Pɛtugi zu ga ɠizɛsui, mazɔlɔɔ é ɠɛni ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: «Zunu loun la bɛ̀, nii tɔ̀ɠɔi ɠa yɛ ba eyɛsu ɠɔ.» É tɔ ɓɔɠɔi daaseigi vɛɛni ɠizɛsu ɠɔtui naa ʋa, zaaɠaza daa ɠa ga «Aɓesalɔme ná-ɠizɛsu ɠɔtui.»

Davide Aɓesalɔme zaa vai mɛni fai

19 Sadɔke ná-doun zunui Ayimaase ɠɛni Zoaɓe ma: «Va bu, gè li, gè niima woo niinɛ ʋagɔi laazeeli masagi ma, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-gaamai vea zea, é unmɔɔga, é kula sili nuiti zea.» 20 Zoaɓe ɠɛni ma: «È la zooga ɠɛɛzu ga woo niinɛ ʋagɔ laazeeli nu za, ɗa zoo ɠɛɛzu la yee ɠili, kɛlɛ za è la zooga liizu niima wooi wosu, mazɔlɔɔ masagi ná-doun zunui zaaʋɛ.» 21 Zoaɓe ɠɛni Etiyɔpi zunui gila ma: «Nii è kaai, li, è naa wo masagi ma.» Zunui naa nɔkɔni Zoaɓe ɠɔɠɔwu, é wuzeɠe, é li ga kpizɛi. 22 Sadɔke ná-doun zunui Ayimaase kpɔɛi zeɠeni ʋolu, é ɠɛ Zoaɓe ma: «Nii a ɠulana su, naa ɠula su! Kɛlɛ ɓe bà, gè ɓizɛ Etiyɔpi zunui ʋolu.» Zoaɓe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Lee ɓizɛ ɠa è pɔ è bo, bɔɛ? Ɗa-undaanɛɛ nɔpɛ ge la nii ɠɛɠala woo laazeeli vai zu.» 23 Ayimaase ɠɛni ma ʋolu: «Nii a ɠulana su, naa ɠula su! Kɛlɛ nà pɔ gè ɓizɛ.» Zoaɓe ɗa ɠɛ ma niina: «Ɓizɛna mu.» Ayimaase ɓizɛni, é li ga Zuludɛn ma nɛmɛi zu ʋele, é leʋe Etiyɔpi zunui ʋa.

24 Davide ɠɛni zeini taai ma ziɠidaʋɛ ɠoozu ʋelei. Taai maaɓɛ nui lɛɛni siɠigi ɠa, é wɛlɛ zeemaalegi zu, é zunu ɠila ka, é ɗa ʋa ga kpizɛi. 25 Taai maaɓɛ nui wooɠulani, é daazeeli masagi ma. Masagi ɠɛni ma: «Ni tɔ ɠila be, toɠa ʋaazu ga woo niina ʋagɔ.» Zunui naa ɠɛni maaɓuɠazu ga kpizɛi. 26 Taai maaɓɛ nui wɛlɛni mɔnɔ, é zunu ɠili ka, é ɗa ʋa ga ɓizaa, é wooɠulani siɠida makɛ nui ma, é ɠɛ ma: «Wɛlɛ zunu ɠili ba, é ʋaazu ga ɓizaa tɔ ɠila.» Masagi ɠɛni ma: «Tɔ ɓalaa toɠa ʋaazu ga woo niinɛ ʋagɔ.» 27 Taai maaɓɛ nui ɠɛni ma: «Nà kaazu ga ma mɔungi ɓizɛ ʋele ɠɛɛʋɛ eɠɛ Sadɔke ná-doun zunui Ayimaase.» Masagi ɠɛ ma: «Nu ʋagɔ ʋe, toɠa ʋaazu ga woo niinɛ ʋagɔa.»

28 Ayimaase maaɓuɠani masagi ʋa, é ɠɛ ma: «Fai pɛ ka ziɛzu ga pagɔ!» É nɔkɔni masagi wu, é ɠɛ ma: «Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ɗa-ƓALAGI, nii é va bu, è vɔni naati ma, niiti ti ɠɛa wuzeɠeni màliɠii masagi laalɔɠɔma.» 29 Masagi gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Zunu loungoi Aɓesalɔme ɠɛdɛgɛ faa la ba?» Ayimaase gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Siɛgi zu Zoaɓe ɠɛa tèʋesu la è ʋɔ bɛ ga botiɠɛ nui taɠili ʋɔɔma, gè ɠɛa nuiti kaazu, ti ɗa wola ɠɛ unga wuulee, kɛlɛ gè la kwɛɛ lee ma vaa wuulee be.» 30 Masagi ɠɛni ma: «Ziɛ su, è lo ʋɛ.» Ayimaase ziɛni su, é ɗa maaɓɔungi wo.

31 Etiyɔpi zunui unkulani názuʋɛ, é ɠɛ ma: «Woo niinɛ ʋagɔ ɠa gè ʋaazu daazeelizu màliɠii masagi ma, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa-ɠaamai vea è ya, é è unmɔɔga, é è ɠula è zili nuiti zea.» 32 Masagi gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Zunu loungoi Aɓesalɔme ɠɛdɛgɛ faa la ba?» Etiyɔpi zunui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nii seeliai zunu loungoi naa ma, é zeeli faan màliɠii masagi zili nuiti ma, ta niiti ti wuzeɠezu daalɔɠɔma.»

19

Davide ná-doun zunui zaa wɔlɔi

1 Masagi ɓɔlɔni ziimaʋɛ naazu, é lɛɛzu ga wɔlɔa pɛlɛ ɠaaɠoozagi wu siɠidaʋɛ, é ɗa ɠɛ ma: «Ee, dòun zunui, Aɓesalɔme, dòun zunui! Ee, dòun zunui, Aɓesalɔme! Ni nɔ̀un gè zaani nɔ è-ʋotogi zu! Ee, Aɓesalɔme, dòun zunui, dòun zunui!»

2 Ti liini, ti ɠɛ Zoaɓe ma: «Masagi ɠa wɔlɔzu, é ɗa ɓɔɠɔ maawɔin Aɓesalɔme ná-faa zu.» 3 Naama voloi ma vɔnifaamai ma ɠoozunɛɛi latini ga saa wɔlɔi nuɓusɛi pɛ bɛ, mazɔlɔɔ ti mɛnini ga masagi ɠaazuɠiliʋɛ ná-doun zunui zaa vai zu. 4 Ma volo ɠilagi nɔ, kɔɔɠɔ nuiti pɛ ti lɛɛni taazuʋɛ ga dɔɔɠui, eɠɛ kɔɔɠɔ nuiti ti ʋelaai kɔɔi ʋa, ti ɗa unfe. 5 Masagi seɠei ʋɛɛni ɠaazu, é ɗa ɠɛ nɔ ma: «Ee, dòun zunui Aɓesalɔme! Ee, Aɓesalɔme dòun zunui, dòun zunui!»

6 Zoaɓe lɛɛni pɔ bɛ pɛlɛi wu, é ɠɛ ma: «È unfegi yeiɗa za ga ɗa-ɠɔɔɠɔ nuiti, niiti ti wo-yɛnvuiti kizoga, ɗa-o, è-loun zunuiti ta è-loun anzanuiti-yo, naa ʋɛɛ è-anzaiti pɛ ba. 7 Niiti ti è wɔinzeɠezu, naati ka è ti nɛɛzu ʋɛ, è naati wɔinzeɠe, niiti ti è nɛɛzu ʋɛ. È dɛa za ga ɗa-ɠɔɔʋɛbɛi ma ɠundiɠiiti ta ɗa-ɠɔɔɠɔ nuiti, naati zɛnvui la ga ani nɔpɛ è ɠaazu. Gè kwɛɛga niina ga ni Aɓesalɔme yɛni vulua, gi pɛ gi za, naa a la nɛɛ è ʋɛ. 8 Wuzeɠe niina, è ɠula mu, è ɓɔɛ ɗa-ɠɔɔɠɔ nuiti pɔ ga iɲɔdɔɔ wooiti. Mazɔlɔɔ gè ɠonaa Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ga ni è la ɠulani, nu nɔpɛ ge la yɛga è ʋa za ɓidii. Naa ɠa ɲɔu è ma, é leʋe maanɔɠɔi pɛ ba, niiti ti zeeliai è ma, é zo ɗa-loungo ziɛ su ma, é zeeli za ma.» 9 Masagi ɠulani naazu, é zei siɠidaʋɛ. Ti daazeelini kɔɔɠɔ nuiti pɛ ma ga masagi ɠanu, é zeini siɠidaʋɛ. Ti pɛ ti ɠaalɛɛni ba koba.

Davide ɠale ma vai Zeeluzalɛme

Aɓesalɔme ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ʋelani, ɛsɛ ge li ná-pɛlɛ wu. 10 Izelayɛle ʋɛlɛyeɠei pɛ bu nuiti ti ɠɛni ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: «Masagi ɠa é ade unmɔɔga ade zili nuiti ma, ma un ge da ma ga, tɔ ɠa é ade unmɔɔga Filiseti nuiti ma. Kɛlɛ niizu Aɓesalɔme maaʋele ma, é ʋelaa, é ɠula zooi ʋa. 11 Aɓesalɔme nii ade gulɔi ziaa ma, ga é ɠɛ ga ada-masagi, naa zaa kɔɔi zu. Leeni ɠa mu wo maaɓɔunsu, Davide loli fai zu, é ʋa zei ʋolu ga masagi?»

12 Nii é ɠɛni wosu Izelayɛle yooi zu ná pɛ, Davide mɛnini, é wooleʋe ga ti bo zalaɠa ɠula nuiti ma, Sadɔke ta Aɓiataal, ti ɠɛ ti ma: «À li, wo ɠɛ Zuda wolodai ma ɠundiɠiiti ma: ‹Lee vaa zu wo ɠɛɛzu ga gaaɓela wo ʋaa vai zu ga masagi seizuʋɛ? 13 Wa ga masagi kɛɛɠɛlointi, wo ɠɛ ga zii ɠila, ta ɲama ɠila. Leeni vaa zu mu wa ɠɛ ga nu ɠaaɓela wo ʋaa vai zu ga masagi?› 14 À ɠɛ Amasa ma: ‹Da ga zii ɠila, ta ɲama ɠila. GALA ge sò ná-ziiɠaawanai pɛ su, ni gè la è ɠɛɛni ga kɔɔɠuluɓai Zoaɓe ʋotogi zu.› » 15 Naa maaʋele ma, Davide Zuda nuiti pɛ kigi ɠaaʋoteni ɓɔɠɔ ma eɠɛ nu ɠila nɔ. Ti ɠɛni masagi ma naazu: «Ɠale ma, è ʋa, wa ɗa-wotiɠɛ nuiti.»

Davide Simeyi maavaayɛ fai

16 Masagi ɠaleni ma ʋolu, é zeeli Zuludɛn laaʋɛ. Zuda nuiti pɛ ti liini ga kpizɛi Gilegale, ga ti masagi laaɠomi, é ziɛi leʋe. 17 Geela ná-doun zunui Simeyi, Ɓɛnzamɛn nui nii é ɠɛni ga Ɓaɠulime nui, naa ʋilɛni Zuda nuiti polu, ti li masagi laaɠomisu. 18 Ta Ɓɛnzamɛn nu waagila (1 000) ka ti liini. Sayile ná-pɛlɛyeɠei wu botiɠɛ nui Siɓa liini ɓalaa, ta ná-doun zunu puugɔ maazu lɔɔlugɔiti (15), naa ʋɛɛ ná-botiɠɛ nu ʋuufelegɔ (20) ʋa. Ti pɛ ti yeini ga gaazuvilɛi Zuludɛn laaʋɛ masagi laaɠomisu. 19 Naama ziɛ su, bebei ɗa ziɛi leʋe ga masagi ná-pɛlɛyeɠei, ta é naa ɠɛ, nii nɛai masagi ʋɛ. Masagi Zuludɛn leʋegai ma, Geela ná-doun zunui Simeyi looni masagi ɠɔɠɔwu, 20 é ɠɛ ma: «Màliɠii masagi mina sò ga nà-faaɠaazagi, é mina ɠizɛ su ga foloi é ɠɛni ɠulazu la Zeeluzalɛme ʋa, gè faa ɲɔu ɠɛɛni la, é ʋa naa makɛ yii ma. 21 Mazɔlɔɔ nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, gè suɠwɛɛ ga gè koto ɠɛɛʋɛ, nà ɠa gè ga nu mɔungi Zozɛfe mavofodaiti saama, gè ʋa, gè màliɠii masagi laaɠomi.»

22 Seluya ná-doun zunui Aɓisayi ɠɛni ma naazu: «Simeyi maa la nɛɛni, é ʋa za ɓaa? Tɛigi é masagi voovoai, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI gulɔi ziaai ma?» 23 Davide gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Lee ɠa é ade yɔɠɔzu, Seluya ná-doun zunuiti, wa-o, nà-o? Wo liizu ɓɔɠɔ ɠɛɛzu ga sìli nuiti kɛʋele. Za ɠa nɛi ga ku, nii nu ɠa Izelayɛle nui ta ʋaa ma? Ladalai la zèa za ɓaa ga nà masadai ɠɛɛzu dɛ Izelayɛle unda?» 24 Masagi latini Simeyi ma, é ɠonani bɛ, é ɠɛ ma: «È la zaa.»

Mefiɓaale woozuɠula fai Davide ʋɛ

25 Sayile ná-doun loin Mefiɓaale ɓalaa ge liini masagi laaɠomisu. É lɔɔzei naa ɠula voloi ma Zeeluzalɛme ʋa, é zeeli naa ɠale ma voloi ma, Mefiɓaale la ɠɛni ɠaaɓaani kɔɠɔiti ma, é la ɓɛlɛi woni, é la ná-seɠeiti gbani ɓalaa. 26 Seeliai ma masagi ʋɔ bɛ, naa gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Mefiɓaale, leeni vaa zu è la ʋilɛni pòlu?»

27 É masagi wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ee, màliɠii masagi, nà-botiɠɛ nui ɠa é yàavaai, ni naa laade, gè ɠɛni ma: ‹Nà nà-soovalegi ɠɛʋele ɓɛtɛzu, gè zei kɔma, gè ʋilɛ masagi ʋolu, mazɔlɔɔ nà ga maalɛɠɛfɛ nu.› 28 Kɛlɛ nà-botiɠɛ nui ʋaa è ʋɔ bɛ, é zɛɛi ʋɛɛ mà. Kɛlɛ màliɠii masagi, ɗa ga eɠɛ GALA ná-geezuɠeelai. Nii nɔpɛ soloogai è ɠaazu, naa ɠɛ. 29 Kɛ̀wola Sayile ná-pɛlɛyeɠei wu nui tanɔpɛ ge la ɠɛa ani ɠili maaɓɔunsu è ya kɛni saai, kɛlɛ anɛɛ naa ʋe, è yeezeiʋɛ nɔ̀un bu, gè ɠɛ naati saama, niiti ti daami wosu ɗa-laɓalii ɠa. Zobogi ɓɛgele ɠa é bɛ̀ ga gè kpɔba ɠili fali màliɠii masagi ma?»

30 Masagi gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɗa-ɓɔɛzuɠula mɔinmɔingi yɛ ná kana, gè deveʋɛ ga wo Sayile ná-zooiti gaaɠwɛ ʋa, wa Siɓa.» 31 Mefiɓaale ɠɛni masagi ma: «Siɓa ti pɛ seɠe vɔlɔ ʋɛ. Tɛi nɔ màliɠii masagi ɠalesu ma ga ʋagɔ, naa ɠa gè ɠɛa pɔ.»

Davide Ɓaalezilayi mɛɛin vee vai

32 Galaade nui Ɓaalezilayi ɓalaa zeɠeni Lɔgɛlime, é ʋa masagi ʋuuzu ga pele Zuludɛn ziɛlaʋɛ, ta é vali naa ma ziɛlaʋɛ. 33 Kona ʋuulɔsaʋa (80) ɠɛwola ʋɔlɔ ɠɛni de. Tɔ ɠa é ɠɛni masagi ɓɛdɛma vai pɛ gaaɠulazu ba, naa ɠɛai ma Maɠanayime, tɔɔzei é ɠɛni ga kpɛtɛ nu wola. 34 Masagi ɠɛni Ɓaalezilayi ma: «Ʋilɛ pòlu, de ziɛi ɓudɛ, de li Zeeluzalɛme, nà è ɓɛdɛma vai pɛ gaaɠula ba pɔ̀ bɛ.»

35 Kɛlɛ Ɓaalezilayi gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Sìi ma ɠonagi yɛga ʋoluzu ga dielegɔ, gè ʋilɛsu è ʋolu, de li Zeeluzalɛme? 36 Kona ʋuulɔsaʋa (80) ɠa é zèa, gè la mɔ zoosu gè ʋa ani ʋagɔi ta ani ɲɔi yɔɠɔzuɠula. Nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, gè la vɔlɔ zoosu gè ʋa naati ta-nɛɛi yɔɠɔzuɠula, niiti gè ti miizu, ta niiti gè ti ɓɔlezu. Gè la zoosu ɓalaa gè ʋa guye loo zunuiti ta guye loo anzanuiti goo ʋaaɠulaba ɠa. Lee vaa zu nà li ɠɛɛzu ga màliɠii masagi unma ɠasɔ? 37 Nà Zuludɛn ɓudɛzu nɔ, de lago li. Gè la ɠite kwɛɛ lee vaa zu masagi ɗa li mɛ̀ɛin veezu ɠani. 38 Va bu, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, gè ɠale ma nà-pɛlɛi wu, gè za nà-taazu, kɛ̀ɛ ta dèe ta-ɠabaiti koba. Wɛlɛ ɗa-wotiɠɛ nui Kimeɠame ʋa, toɠa yɛsu è ʋolu, nii nɔpɛ è pɔ è kɛ bɛ̀ ga ma ʋagɔ, naa ɠɛ bɛ.» 39 Masagi ɠɛni ma: «Zèe ɠa bu, ɓɛ Kimeɠame ʋilɛ pòlu, nii nɔpɛ è pɔ, nà kɛ bɛ. Nii nɔpɛ wɔin è ma, nà kɛ è ʋɛ.»

40 Ɛsɛ pɛ ge Zuludɛn ɓudɛai ma, masagi ɓalaa kpudɛai ma, é Ɓaalezilayi nɛɛnɛni ga daaʋɛ komagai, é tuya loo bɛ. Naa ʋoluma Ɓaalezilayi ɠaleni ma ná-taazu. 41 Masagi liini ga Gilegale ʋele, Kimeɠame ɠɛni polu. Zuda ɠɔɔʋɛbɛi pɛ, ta Izelayɛle ɠɔɔʋɛbɛ ɠilazuʋɛ pɛ ge ɠɛni ná, siɛgi zu masagi ɠɛni Zuludɛn ɓudɛzu la.

Maaɠaalii lɔɔ vai
Zuda ta Izelayɛle yɔɠɔzu

42 Kɛlɛ Izelayɛle nuiti ti maaɓuɠani masagi ʋa, ti ɠɛ ma: «Lee vaa zu gi-ɠɛɛlointi Zuda nuiti ti ʋaai, ti è zeɠe dɔɔɠuzu, ti Zuludɛn ɓudɛ ga ɗe, ɗa-o, ɗa-ʋɛlɛyeɠei-yo, ta nuɓusɛi niiti pɛ ti ɠɛa è ʋolu?» 43 Zuda nuiti ti ti wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gá-o, masagi-yo, gi ɓɔgɛ é leʋe wo ʋa. Toɠa ɠale wo yiiɠaawanazu naazu? Gi zɛlɛ ka bogai masagi ʋa ɓaa? Ɓaa vebɛani ɓɛgele ɠa é fea gi ya?» 44 Izelayɛle nuiti ti ɠɛni ma: «Masagi ɠa ga gɔnɔ ná zeizu ɠɛ puu, é leʋe wo ʋa, gi leve ɠa Davide ɓɔɠɔi ma, é leʋe wo ʋa. Toɠa ɠale mu, wo gi ʋɛlɛlalazu ɠani? Gɛi gi ɠɛa ga nu mɔungi, gi ɠɛ ma: ‹Ade ʋa ga ada-masagi.› » Kɛlɛ Zuda nuiti ta-wooɠaaʋotegi yeeɠaaɓaani, é leʋe Izelayɛle nuiti tɔnɔi ʋa.

20

Seeɓa ɓaka fai Davide laalɔɠɔma

1 Nu ɲakai ta ɠɛni náʋɛ, daa ga Seeɓa, é ɠɛni ga Ɓɛnzamɛn nui, Ɓikeli ná-doun zunui. É puʋugi vɛɛni, é wooɠula, é ɠɛ ma: «Faa la ade yɔɠɔzu ada Davide, ade la ɓɔni faa nɔpɛ ma ada Izayi ná-doun zunui. Adɛi de ga Izelayɛle nuiti, ɛsɛ pɛ ge li ná-pɛlɛ wu!» 2 Izelayɛle nui zɔiti pɛ ti zeɠeni Davide ʋa, ti ʋilɛ Ɓikeli ná-doun zunui Seeɓa ʋolu. Kɛni Zuda nuiti nɔ ɠa ti yɛni ta-masagi ʋa, ti yɛni polu, ti zeɠe Zuludɛn ziɛlaʋɛ, eyɛsu ti zeeli Zeeluzalɛme.

3 Davide zeeliai ma masa pɛlɛi wu, é anza puugɔiti gaiziɛni, niiti ti la vuluni ga zɔiti kɛʋele, niiti é ti yɛni ga ti ɗa wɛlɛ koii ma. É ti ʋuuni pɛlɛ ɠila bu, ʋɛ ná makɛgai ga pagɔ. É ɠɛni ti ɓɛdɛma vaiti pɛ gaaɠulazu ba, kɛlɛ é la mɔ ɠɛni laani ti ɠoba pɛ. Naati ti yɛni pɛlɛ laaɠulugai wu eyɛsu ti zaa voloi zeeli, ti ta-eteai ziɛ eɠɛ poanzaiti.

Zoaɓe Amasa ʋaa vai

4 Masagi ɠɛni Amasa ma: «Gè folo saʋagɔ vea è ya, è Zuda ɠɔɔʋɛbɛi pɛ toli bɛ̀, wo ʋa ʋɛ.» 5 Amasa masagi ná-devei laazeelini, kɛlɛ kui leʋeni, nii masagi toni.

6 Davide ɠɛni Aɓisayi ma: «Ɓikeli ná-doun zunui Seeɓa ɲɔuɗa, é leʋe Aɓesalɔme ʋa niina. Liina mu, é lo masa makɛ kɔɔʋɛbɛi luɠɔ, wo ʋilɛ polu, é mina lɔɔɠuzu zɔlɔɔ taa wolai ta zu, nii siɠigi ma, ʋɛ ade yee la zeelia ma ná.» 7 Aɓisayi liini ga Zoaɓe ná-kɔɔʋɛbɛi, ta Kelɛte nuiti, naa ʋɛɛ Peelɛte geleiti ba, ta kɔɔɠuluɓa ɠiteiti. Ti zeɠeni Zeeluzalɛme, ti li Ɓikeli ná-doun zunui Seeɓa zosuʋɛ.

8 Ti zeeliai ma kɔtu wolai ma, nii é Gaɓaɠɔn, ti Amasa ɠaani, é ɗa ʋa ga ti ʋɔ pelei. Zoaɓe saamaɠiligi ta ɠilini ná-seɠei maazu, boɠa zɔkpɔi ɠɛni ma laɠagi zu, giliai saamaɠiligi ʋa. Siɛgi zu Zoaɓe ɠɛni maaɓuɠazu la Amasa ʋa, boɠai looni. 9 Zoaɓe ɠɛni Amasa ma: «È ɠɛdɛgɛ, kɛ̀ɛloun?» É Amasa ɓɛlɛi zoni ga zeezai, é nɛɛnɛ ga daaʋɛ komagai. 10 Amasa la ɠɛni boɠa zɔkpɔi ɠaani ga pagɔ, nii é ɠɛni Zoaɓe ɠɔʋɛi ɠa. Naa zɛba é boɠai lɔ kogi zu, é koozu zɔɔlaiti pu zooi ma. Amasa zaani gaamanɔ, Zoaɓe la mɔ ɠɛni boɠai ʋuuni ba, ná ʋa ɠɛ fele. Naa ʋoluma Zoaɓe ta kɛɛɠɛloin Aɓisayi ti pele zoni, ti ʋilɛ Ɓikeli ná-doun zunui Seeɓa ɠaiziɛ vai ma.

11 Zoaɓe ná-kɔɔɠɔ nui gila ge ɠɛni loni Amasa ma ʋoomai ɠobaʋɛ, é ɗa ɠɛ ma: «Zɔiti kpein ti Zoaɓe ta Davide ʋɔ, naati ti ʋilɛ Zoaɓe ʋolu.» 12 Amasa maaɠɔkɔni ma ɲamai zu pele ɠɛzɛi zu. Kɔɔɠɔ nui naa kaai ma ga kɔɔʋɛbɛi pɛ ka ʋaazu, ti ɗa lo, é Amasa ma ʋoomai zeɠeni pelei zu, é da kpalagi ta zu, é seɠei ʋɛɛ ma. 13 Poomai zeɠeai ma pelei zu, kɔɔɠɔ nuiti pɛ ti leʋeni, ti ʋilɛ Zoaɓe ʋolu, Ɓikeli ná-doun zunui Seeɓa ɠaiziɛ vai ma.

Seeɓa ná-fai ɠaaɓelasuʋɛ

14 Ti Izelayɛle yooi ná pɛ suɓizɛni, ti li ga Aɓɛle-Ɓɛte-Maaka ʋele. Ɓeel nuiti pɛ ti ɠaalɛɛni ba, ti ʋilɛ Zoaɓe ʋolu. 15 Zoaɓe ta ná-kɔɔʋɛbɛi ti zeelini Aɓɛle-Ɓɛte-Maaka taai ma, ti sei kɛlɛ su. Ti siɠigi loni taai laalɔɠɔma, é zeeli taai ma ziɠigi ɠɛɠala. Nuɓusɛi niiti ti ɠɛni Zoaɓe ʋolu, naati ti tɔɔzeini ga siɠigi wuɠula, nii a kɛ é ʋa ɠolo.

16 Anzanui ta ɠɛni ná, é ga ɠima nu, naa yɛni taazuʋɛ, é ɓain, é ɠɛ ma: «À woilo dɛɛ! À bo Zoaɓe ma, é soma é maaɓuɠa ʋɛ, nà pɔ gè ɓɔɛ pɔ.» 17 Zoaɓe maaɓuɠani, anzanui ɠɛ ma: «Ɗa ɠa è ga Zoaɓe?» É ɠɛ ma: «Eyei, nà ʋe.» Anzanui ɠɛ ma: «Woilo gòo ma, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui.» Zoaɓe ɠɛ ma: «Gòilogɛ.» 18 Anzanui ɠɛ ma: «Mɔungi ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: ‹À li, wo gaazaɠa bo Aɓɛle, naama vai ɠa ɠaaɠula ba.› 19 Gá naama nuiti saama, niiti ti yiilɛiɗai, ta ti ga wooɠɛɠila nuiti Izelayɛle. Ɗa ma, ɗɔun, ɗa pɔ è taai naa ɠoloɠolo, nii é Izelayɛle ga taa ɓiin gola! Lee vaa zu è pɔ è Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi ɠoloɠolo?»

20 Zoaɓe ɠɛni ma: «Naa li poun! Gè la ʋaani taa ɠoloɠolo faa ma, ɓaa gè ani nɔpɛ suɠoloɠolo. 21 Naama vaa laade. Kɛlɛ Efelayime ɠize yooi zu zunui ta ɠa ná, daa ga Seeɓa, Ɓikeli ná-doun zunui ʋe. Naa ɠa é wuzeɠeai masagi Davide laalɔɠɔma. À tɔ ɠila nɔ ve zèa, gè maaɠooza taai ʋa.» Anzanui ɠɛ Zoaɓe ma: «Naa zolooga! Gá nɔungi ʋili niina è ma siɠigi ʋolu ʋelei.»

22 Anzanui liini, é ɓɔɛ seiɲɔɠɔiti pɔ ga ɠimalai. Ti Ɓikeli ná-doun zunui Seeɓa nɔungi leʋeni ba, ti pili Zoaɓe ma. Zoaɓe puʋugi vɛɛni, ɛsɛ pɛ ge vaza, ti zeɠe siɠigi ma, ti ɠale ma ta-ʋɛlɛiti bu. Zoaɓe ɠaleni ma masagi ʋɔ bɛ Zeeluzalɛme.

Davide ná-botiɠɛ nu wolaiti daaseigiti

23 Zoaɓe ɠɛni Izelayɛle ɠɔɔʋɛbɛiti pɛ unda. Yeɠɔyada ná-doun zunui Ɓenaya ɠa é ɠɛni Kelɛte nuiti ta Peelɛte nuiti unda. 24 Adɔlame ɠa é ɠɛni pɔlɔtɔ wotiiti unda. Ayilude ná-doun zunui Zɔzafate ɠɛni ga sɛʋɛ makɛ nui. 25 Seva ɠɛni ga sɛʋɛ ɠɛ nui, Sadɔke ta Aɓiataal ti ɠɛ ga zalaɠa ɠula nuiti. 26 Yayiil nui Iila ɠɛni ɓalaa ga zalaɠa ɠula nui Davide ʋɛ.

21

Kona saʋagɔ ʋului loo vai

1 Davide ná-siɛgi zu, pului looni, é kɛ ga kona saʋagɔ. Davide Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani, naa gooɠaaʋote, é ɠɛ ma: «Sayile maaʋele ʋe, ta ná-pɛlɛyeɠei, é ga ɲama ʋuu ʋɛlɛyeɠei, mazɔlɔɔ é Gaɓaɠɔn nuiti paani. 2 Masagi Gaɓaɠɔn nuiti tolini. Ti la ɠɛni ga Izelayɛle nu, kɛlɛ Amɔɔl nuiti mɔtaiti ge ɠɛni de. Izelayɛle nuiti ti minazeɠeni ti ʋɛ ga ti la naati pa, kɛlɛ anɛɛ naa ʋe, Sayile ná-gaaɓaai é ɠɛni zea Izelayɛle nuiti ta Zuda nuiti bɛ, é ɠɛni ɠɛɛzu, é ti zuwuɠaaleʋe. 3 Davide ɠɛni Gaɓaɠɔn nuiti ma: «Lee ɠa nà kɛ wo ʋɛ? Lee ɠa nà kula ga zalaɠai niima ɠoto gba vai zu, nii a kɛ wo tuya loo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti bɛ?»

4 Gaɓaɠɔn nuiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Kpɔɛi é gi yɔɠɔzu gá Sayile ta ná-pɛlɛyeɠei, su la ɓɛtɛa ga walii ɓaa zanugi, gá lɛi ɓalaa gá Izelayɛle nui tanɔpɛ paa.» Masagi ɠɛni ti ma: «Lee ɠa mu wo pɔ gè kɛ wo ʋɛ?» 5 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Tɛi zunui nii ɠɛa ɠɛɛzu, é gi undaaʋili, ta é gi zuwuɠaaleʋe Izelayɛle yooi ná pɛ su, 6 gi ɓɛdɛi ɠa mavofodai zu zunu lɔfela ʋa, gi ti zɛlɛ gului ʋa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, Sayile nii Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimazeɠeni la, naa ná-taazuʋɛ Giɓea.» Masagi ɠɛni ma: «Nà ti lɔɔzu wo yeezu.»

7 Masagi Zonatan ná-doun zunui Mefiɓaale yɛni ná, tɔɔzei minazeɠegi ʋa, ti kɛɛni yɔɠɔzu ta Sayile ná-doun zunui Zonatan, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. 8 Kɛlɛ masagi Aya ná-doun anzanui Lisepa ná-doun zunu felegɔiti soni, niiti é ti zɔlɔɔni Sayile ʋɛ, Aalemɔni ta Mefiɓaale, ta Sayile ná-doun anzanui Meelaɓe ná-doun zunu lɔɔlugɔiti, é ti zɔlɔɔni Meɠɔla nui Ɓaalezilayi ná-doun zunui Adeliyɛle ʋɛ. 9 É ti ve Gaɓaɠɔn nuiti zea, ti ti zɛlɛ gize unmaʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Ti nu lɔfela pɛ ti zaani ʋɔɔma. Ti zaani nɔ é zoloo moloi nii daa ga wɔɔlezegi, naa leʋe volo mɔungi ma.

10 Aya ná-doun anzanui Lisepa saa wɔlɔ wo seɠei zeɠeni, é pɛɛ wu fasai ma, molo leʋe volo mɔungi, eyɛsu tonai ʋu ti ma, é ɠɛni wɔniiti kpɛɛzu poomaiti ma foloi, é ɗa dɔɓɔ zuaiti kpɛ kpidii. 11 Ti liini, ti naa wo Davide ma, nii Aya ná-doun anzanui Lisepa kɛɛni, Sayile anzai nii é la ɠɛni vuluni ga zɔiti kɛʋele. 12 Davide liini naazu, é Sayile ma ɠaeiti ta ná-doun zunui Zonatan ma ɠaeiti maavali Yaɓeese nuiti ma, Galaade yooi zu. Mazɔlɔɔ naati ka ti ti-ma ʋoomaiti seɠeni Ɓɛte-San taa zaamaʋɛ, ʋɛ Filiseti nuiti ti ti zɛlɛni ná, siɛgi zu ti vɔnini la Sayile ma Gileɓoa. 13 Ti zeɠeni miná ga Sayile ma ɠaeiti ta ná-doun zunui Zonatan ma ɠaeiti, ti ʋa ga tiye, ti kpɔ zɔiti ba, ti zɛlɛni. 14 Ti liini, ti Sayile ma ɠaeiti ta Zonatan ma ɠaeiti maaɠulu Sayile kɛɛɠɛ Kise ná-kabai zu, Seela, Ɓɛnzamɛn yooi zu. Ti masagi ná-deveiti pɛ daazeelini. Naa ʋoluma GALA ge zooi maawɔinɠaani.

Kɔɔi niiti ti ɠɔɔni
Filiseti nuiti daalɔɠɔma

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 20:4-8)

15 Kɔɔi tɔɔzeini mɔnɔ Filiseti nuiti ta Izelayɛle yɔɠɔzu. Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti liini, ti vala Filiseti nuiti ba. Davide ɓɔlɔa ɠɛni de niina. 16 Lafa mavofodai zu nui nii daa ɠɛni ga Yiseɓi-Ɓenɔde ɠɛni ɠɛɛzu, é Davide ʋaa. Boɠa zɔkpɔ niinɛi ɠɛni keelaʋɛ, kpɛɛin é ɠɛni zea, ma mɛɛngi ɠɛni ga kɔlu ɓɔigi, buɲɛgi ga kilo saʋagɔ ɠɛɠala. 17 Kɛlɛ Seluya ná-doun zunui Aɓisayi ʋaani, é ɓɔ Davide ʋa, é Filiseti nui ʋa. Davide ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɠɛni ma naazu: «È la mɔ ʋilɛga gi ʋolu kɔɔɠɔzuʋɛ, naa ɠa a kɛ Izelayɛle ná-lanboi mina za.»

18 Kɔɔi taɠili su mɔnɔ, Filiseti nuiti daalɔɠɔma Gɔɓe, Ɠusa nui Siɓekayi Safe ʋaani, naa ɓalaa ɠɛni ga Lafa mavofodai ta. 19 Naa ʋolu kɔɔi taɠili su mɔnɔ Filiseti nuiti daalɔɠɔma Gɔɓe, Ɓɛteleyɛme nui Yaalee-Wɔɔlegime ná-doun zunui Ɛleɠanan Gate nui Gɔliate ʋaani, nii ná-kpɛɛin ma wului wɔɔlɔni, eɠɛ seɠe vɛlɛ nui ná-gba gului. 20 Kɔɔi taɠili su mɔnɔ Gate, zunui ta ɠɛni ná, koozaai, zeeɓeɠaiti ta kɔɠɔɓeɠaiti ti ga dɔzitadɔzita, ti pɛ kpɔga ɠɛ ga puufele maazu naani (24). É ɠɛni ga Lafa mavofodai ta tɔ ɓalaa. 21 É malimasakɛɛi leʋeni ga Izelayɛle nuiti, Davide kɛɛɠɛloin Simea ná-doun zunui Zonatan paani. 22 Lafa mavofoda naanigɔi niiti ti zɔlɔɔni Gate, ti pɛ ti zaani Davide ta ná-kɔɔɠɔ nuiti zeezu.

22

Davide ná-guyei

(Guyeiti 18)

1 Davide niima wuyei looni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, siɛgi zu naa unmɔɔni da, é kula sili nuiti kpein zeezu, ma un ge la ma mɛɛ ga Sayile. 2 É ɠɛni ma:

«Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ga nà-fasai, nà-siɠigi, ùnmɔɔ nui,

3 GALAGI nii é ga nà-fasai, ʋɛ gè lɔɔɠuzu ná,

nà-kɔɔɠɔ zɛpɛgi, zobogi nii é kìzosu,

nà-siɠi gaaɠoozagi, dɔ̀ɔɠuzuʋɛ,

kìzo nui, nii é kìzosu tosu nuiti ma.

4 Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ!

Siɛgi zu gè tolini da, gè vieni, gè ɠula sìli nuiti kpein zea.

5 Mazɔlɔɔ saai ma ɗɛ lakpatakpagiti ti màaɓɔɔleni,

é ɗa màalua, eɠɛʋelei kɔtuɗɛi la, é faa zuɠoloɠologi ɠɛɛzu.

6 Gɔvɛalaazu ɠaluiti ti veleveleni mà,

saai ná-tumɔiti ti ɠɛ tùɠɔ, ti ɗa màalua.

7 Nà-kidaaʋiligi zu, gè wooɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma,

gè wooɠulani nà-GALAGI ma,

é yɛni ná-masa pɛlɛi wu, é gòomɛni,

nà-kpee wooi looni goizu.

8 Naazu, zooi ɓalini, é ɲiikpi,

geeɠɔlɔgi ma wuulaagiti ti ɓalini,

ti ɲiikpini ná-ziiɠaawanai maaʋele ma.

9 Duului ɠa ɠulazu sokpayeɠeiti su,

abui nii é galai wosu, naa ɗa ɠula daaʋɛ,

ga tiɠilekai é ɗa ɠala.

10 É geeɠɔlɔgi ziɛni su, é yei,

tonaɓiin gaaɠiligai kɔɠɔi wu.

11 É lɛɛni seeluɓɛin ɠɔma, é ɗa ɠoʋe,

é ɠula kɛlɛma fiilɛi ɠoʋegiti kɔma.

12 É ɓɔɠɔ maaveleveleni ga kpidii, é lɔɔɠu su,

fiilɛ wolai ma ɓidii zu, tonaɓiin gaaɠiligai zu.

13 Wozakalagi, nii é ɠɛni tuɠɔ,

abulekaiti ti ɠɛni zosu ba.

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa zikɔzu geeɠɔlɔgi zu,

GALA nii é Anii-Pɛ-Unda, naa wooi ɠa ɠulazu.

15 É mɛɛinti pilini ga é sili nuiti suvaza,

é mainmainti pilini, nii a kɛ ti ʋoluazo.

16 Kpoloɗɛi ɓomaʋɛ ɠulani kɛlɛma,

eteai ma wuulaagiti maa ɠɛ kala,

ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kpaazaɠai maaʋele,

ta sokpayeɠeiti su viilɛi!

17 É yeemaaleni, é yɛ geezuʋɛ, é nɔ̀un so,

é mɛ̀ɛn, é kùla ziɛ wolaiti ga.

18 É kùlani sìli nu wolai ya,

niiti ti wɔ̀inzeɠezu, tama ti zuɓaai nɔ̀un ba.

19 Ti wuzeɠeni dàalɔɠɔma nà-kidaaʋili foloi,

kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é loni pòlu.

20 É kùlani faaɓaagi zu,

é kùlani, mazɔlɔɔ nɛ̀ɛʋɛ bɛ.

21 Ɠɔoɠɔ GALAGI vaani bu, é sò eɠɛʋelei nà-telebodai la,

é kɛɛni bɛ̀, eɠɛʋelei zèeiti ɲade pelei la,

22 mazɔlɔɔ gè Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-peleiti sogɛ,

gè la maaɠoozani nà-GALAGI ʋa, ga faa ɲɔu ɠɛɛ vaa maaʋele.

23 Gàazu ɠa ná-tɔgiti ba yeenɔpɛ,

gè la zeɠezu ná-deveiti ba.

24 Gè ɠɛni ga ziimai ɠɛ nui,

gè ɓɔɠɔ zoni ga gè mina faaɠaaza gola ɠɛ.

25 Ɠɔoɠɔ GALAGI sàlani nà-telebo fai maaʋele ma,

eɠɛʋelei nɔ̀un ɲadegai la tɔun gaazu.

26 Zɔi é è ʋɛ ga wooɠɛɠila nui, ɗa ɠɛ naa ʋɛ ga wooɠɛɠila nui,

zɔi peelalazu la ba, peelalazu la è ʋa naa letema.

27 Zɔi ɲadegai, ɗa ɗa-ɲadedai lɛɛzu ga naa,

niiti ti ga yaava nuiti, ɗa ɗa-ɠimalai lɛɛzu ga naati.

28 Ɗa maanɔɠɔ nuiti kizosu,

ɗa wɛlɛzu gaazulɛɛ nuiti ba, è ti maayei.

29 Ɗa ɠa è ga nà-wozakalagi, ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI!

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa nà-kpidii zu ɠɛ kala.

30 Ni ɗa bà, nà ʋili salaʋusu ɓulugi zaama,

ni nà-GALAGI ɠa bà, nà ʋili gè ɓudɛ siɠigi maazu.

31 GALA ná-peleiti daazeeliʋɛ,

Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ɠoleʋɛ.

GALA ka ga kɔɔɠɔ zɛpɛgi naati kpein bɛ, niiti ti lɔɔɠuzu tɔun polu.

32 Mazɔlɔɔ ɓɛ ɠa é ga GALA, ni Ɠɔoɠɔ GALAGI laade?

Ɓɛ ɠa é ga fasai, ni gá-ƓALAGI laade?

33 GALA ka é ga nà-siɠi gaaɠoozagi, nii zeeɠaaɓaai,

é nà-pelei ɓɛtɛ ga pagɔ.

34 Toɠa kɔ̀ɠɔiti kɛɛzu, eɠɛ dopai ɠɔɠɔiti,

é tò ada ɠaaɠoozagiti.

35 Toɠa é màalɛlɛzu ga kɔɔɠɔ vai,

kilɛgi é ga kɔlu ɓɔigi kpili fai ɓaai, zèeiti ta mɛɛin ʋilisu ga naa.

36 Unmɔɔgi è bosu ga ze, naa ɠa é ga nà-kɔɔɠɔ zɛpɛgi,

ɗa-ɓɔbaiti ta sɛ̀bɛlɔɔzu.

37 È-zaalai zu, nà ziɛzu valafala,

kɔ̀ɠɔiti ti la liizu ga.

38 Nà ʋilɛsu sìli nuiti polu, gè ti zuɠoloɠolo,

gè la ɠalega ma, ni gè la ti-ma zuwu ɠaaleʋeni.

39 Gè ti-ma zuwu ɠaaleʋeni, gè ti ʋali ga,

ti la mɔ wuzeɠea,

ti loo kɔ̀ɠɔ wu.

40 Ɗa sàamaɠilizu ga zɛbɛi kɔɔɠɔ vai ma,

ɗa sìli nuiti toozu bu bɛ̀.

41 Ɗa sìli nuiti kpɛɛzu tùɠɔ,

nà wɔ̀inzeɠe nuiti koloɠolo.

42 Ti kpɔba nu ɠaiziaa, ti la sɔlɔɔni,

ni ta Ɠɔoɠɔ GALAGI lolina, naa la ti wooɠaaʋotesu!

43 Nà ti ɠɛɛzu ga zooi ma vufiligi,

gè ti wolowolo, gè ziɛ ti zu, eɠɛ pele zu ʋalaʋalai.

44 È kùla nà-nuɓusɛiti ta-ɓaka fai laawu,

è màkɛga ga zii ɠiligiti ta-ɠundiɠii.

Nuɓusɛiti gè la ti ɠwɛɛ, naati ta botii ɠɛɛzu bɛ̀.

45 Wɛɛinti ta ʋaazu, ti ɗa tɛ̀ su.

Nà ti levena nɔ feya, ti ɠolo bɛ̀ gaamanɔ.

46 Wɛɛinti ta iɲɔteʋei zu,

ti zasu ɗa ɓali, ta ɠɛna ɠulaa ta-ziɠigi zu.

47 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa vulua! Mamagi ɠa bɛ, toɠa é ga nà-fasai!

Ɛsɛ pɛ ge nà-GALAGI maamusɛ, nà-kizo fasai.

48 GALAGI é zobo feezu bɛ̀, gè nɔ̀nɔ ʋotokula,

é ziiti kolozu bɛ̀,

49 ɗa kùlazu sìli nuiti zea.

Ɗa sèizu wɔ̀inzeɠe nuiti unda,

è kùla nu ɲɔiti zea!

50 Naa ɠa é ba, nà è maamusɛ zii ɠiligiti saama, ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI!

Nà guyei loo è-laaseigi lɛbi vaa ma.

51 Ɠɔoɠɔ GALAGI unmɔɔ faa wolai ɠɛa ná-masagi ʋɛ.

Toɠa wooɠɛɠiladai ɠɛɛzu naa ʋɛ, nii gulɔ ɲadegai ziaai ma,

nii é ga Davide, ta mavofodai, eyɛsu ɠɔ!»

23

Davide ná-woo ɠaaɓelagiti

1 Davide ná-woo ɠaaɓelagiti kaa:

Davide ɓɔɛ wooi, Izayi ná-doun zunui,

tosu ba nu wolai ɓɔɛ wooi,

nii Zakɔɓe ná-GALAGI yiimazeɠeai la, é gulɔi ziaai ma,

Izelayɛle yiima wuye loo nui.

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui ɓɔɛa ga màaʋele,

é daawooi ʋua dà.

3 Izelayɛle ná-GALAGI ɓɔɛa,

Izelayɛle ná-fasai ɠɛni mà:

«Zɔi é masadai ɠɛɛzu nuiti unda ga telebogi,

ta é kɛɛzu GALA gaazuluabai zu,

4 kulaʋɛ ga foloi, é ɠulazu sobui,

é volozu geezuʋɛ, ʋɛ tonaɓiin ge la ná,

ma zezei ta tonai ti ɗa tufai ʋɔnɔ zooi ma.»

5 Nà-pɛlɛyeɠei la ɠana ɓaa GALA gaazu?

Tɔɔzei é ɠɔoɠɔ minazeɠe kɛɛʋɛ bɛ̀,

é gaaɠula ba, é makɛ ga pagɔ.

Toɠa ʋaazu ga nà-kizogi,

é zìima vaiti daazeeli.

6 Kɛlɛ nu ɲakaiti kpein kɛɛʋɛ eɠɛ ɠaingiti ti ʋilisu ya,

tɔɔzei nu la ti zeɠea ga yeaɲaka.

7 Zɔi é pɔ é ti zeɠe,

kɛni é kɔlui ɓaa kpɛɛin ma wului zeɠe,

ti ɠala abui zu náʋɛ nɔ.»

Davide ná-kɔɔɠuluɓa wolaiti daaseigiti

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 11:10-47)

8 Wɛlɛ Davide ná-kɔɔɠuluɓa wolaiti daaseigiti ba: Ma mɔungi ɠɛni ga Yɔsɛɓe-Ɓaseeɓɛte, Taakemɔn mavofodai, é ɠɛni ga kɔɔɠuluɓa saʋagɔiti ta-lotuɠɔi. Daa ɠɛni ɓalaa ga Ɛsenee nui Adino. Tɔ ɠa é nu undɔsaʋa (800) ʋaani ʋɔɔma kɔɔɠɔ laa ɠila su.

9 Tɔun polumai ɠɛni ga Dodo ná-doun zunui Eleazaal, Aɠoa nui ta ná-doun loin. É ɠɛni kɔɔɠuluɓa saʋagɔiti saama, niiti ti yɛni Davide ʋa, siɛgi zu ti malimasakɛɛi leʋeni la ga Filiseti nuiti, naati gaalɛai ma ba kɔɔɠɔ vai ma, naazu Izelayɛle ɠɔɔʋɛbɛi ɗa ɠula ʋolu, ti ɗa lɔɔɠu. 10 Kɛlɛ Eleazaal loni kpaan, é yɛni Filiseti nuiti paazu, zeei ɓata boɠa zɔkpɔi ʋa ga kpɔlɔi. Naama voloi Ɠɔoɠɔ GALAGI fɔnifaama wola veeni Izelayɛle ya, kɔɔʋɛbɛi maaɓuɠani Eleazaal ʋa nɔ ga ti poomaiti kɔligiti seɠe.

11 Tɔun polumai ɠɛni ga Sama, Ɠalaal nui Agee ná-doun zunui. Filiseti nuiti ti ɠaalɛɛni ba Leyi. Tɔɠɔ ɓelei ta ɠɛni náʋɛ, Izelayɛle nuiti ti ɠɛni ʋelazu Filiseti nuiti ba. 12 Kɛlɛ Sama loni kpalagi zaama, é ná zo ʋolu, é ɗa Filiseti nuiti paa. Ɠɔoɠɔ GALAGI fɔnifaama wola veeni Izelayɛle ya.

13 Yeeta molo leʋei lɔɔzeizuʋɛ, kɔɔɠuluɓa ʋuusaʋagɔiti (30) saama, nu saʋagɔ yeini Davide ɠoba Adulame ʋugi zu, siɛgi zu Filiseti ɠɔɔɓɔgi gila ge ɠɛni ɠaalɛɛzu la ba Lefayime ʋɛtugi zu. 14 Davide ɠɛni názu ná-dɔɔɠu wosuʋɛ, siɛgi zu Filiseti ɠɔɔɓɔgi gila ge zeini la Ɓɛteleyɛme. 15 Ani wɔin ta Davide zoni nɔ sa, é ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa a ʋa bɛ̀ ga Ɓɛteleyɛme taa loaʋɛ ma ɗayeɠei zu ɗɛi ta pɔ̀, gè kpɔle?» 16 Kɔɔɠuluɓa saʋagɔiti ti lɔɔni Filiseti ɠɔɔlaɠai zu, ti ziɛi zaɠa ziɛyeɠei zu, é Ɓɛteleyɛme taa loaʋɛ. Ti ʋaani la, ti fe Davide ya, kɛlɛ é la ɠɛni kɛɛni, é ʋa kpɔle. É feeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é pu ya zooi ma. 17 É ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI kìzo nii ɠɛɠala vai ɠɛɛ vai ma! Kulaʋɛ eɠɛ nà ɠɛ naama nuiti ma ɲamai ɓɔlezu, niiti ti ɠikulaai ti-yɛnvuiti su, ti li.» É ɠɛlɛni kpɔle vai ʋa.

Lɔɠɔ ɠula faa wolai ɠana kɔɔɠuluɓa wola saʋagɔi naati ti kɛɛni.

18 Zoaɓe kɛɛɠɛloin Aɓisayi, Seluya ná-doun zunui ɠa é ɠɛni ga nu saʋagɔiti ta-ɠundiɠii. Tɔ ɠa é nu unsaʋagɔ (300) ʋaani ga ná-kpɛɛin. É lɔɠɔ zɔlɔɔni naazu nu saʋagɔiti saama. 19 Tɔɠɔ ɠulani ti saʋagɔ zaama, é ɠɛ ga ta-ɠundiɠii, kɛlɛ é la ɠɛni zeelini nu saʋagɔ mɔungiti su.

20 Ɓenayaɠu, Yeɠɔyada ná-doun zunui, é ɠɛni ga kɔɔɠuluɓa wolai ta ná-dounloun, nii é ɠɛni ga Kaɓeseyɛle nu, é lɔɠɔɠula faa wolaiti kɛɛni. Ɓenayaɠu naa ɠa é Moaɓe ɠɔɔɠuluɓa wola felegɔ ʋaani. Tɔ ɠa ɓalaa, kɔɔlɛ vukɔi yɛni ʋuuzu foloi ta, é yeini ziɛyeɠei ɓomaʋɛ, é zalai ʋa. 21 Tɔ ɠa mɔnɔ é Ezipete nui ta ʋaani, nii gola maayikini, kpɛɛin zoni zea. Tukpɔ nɔ ɠa é ɠɛni zoni Ɓenayaɠu ya, é ʋili Ezipete nui naa ma, é naa ná-kpɛɛin ɠula zea, é paa la. 22 Lɔɠɔ ɠula faa wolaiti kana Ɓenayaɠu kɛɛni, Yeɠɔyada ná-doun zunui, é lɔɠɔ wola zɔlɔɔni kɔɔɠuluɓa wola saʋagɔ ɠiligi niiti saama. 23 É lɛbiya wola zɔlɔɔni nu ʋuusaʋagɔiti (30) pɛ ba, kɛlɛ é la ɠɛni zeelini nu saʋagɔ mɔungiti su. Davide seini tɔ ɓɔɠɔi makɛ zalaʋusuiti unda.

24 Niiti ɓalaa ti ɠɛni nu ʋuusaʋagɔiti (30) saama: Zoaɓe kɛɛɠɛloin Azayɛle, Ɓɛteleyɛme nui Dodo ná-doun zunui Ɛleɠanan, 25 Sama ta Elika, Ɠalɔde nu felegɔiti, 26 Peelɛte nui Ɠeelɛse, Tekoa nui Ikeese ná-doun zunui Iila, 27 Anatɔte nui Aɓiyezɛɛl, Ɠusa nui Meɓunayi, 28 Aɠoa nui Salemon, Netɔfa nui Maɠalayi, 29 Netɔfa nui Ɓaana ná-doun zunui Ɠeelɛɓe, Liɓayi ná-doun zunui Itayi, Giɓea nui Ɓɛnzamɛn yooi zu, 30 Pilaton nui Ɓenayaɠu, Naɠalee-Gaase nui Ɠidayi, 31 Alaɓa nui Aɓi-Aleɓon, Ɓaaleɠume nui Azemavɛte, 32 Saaleɓon nui Eliaɓa, Benee-Yasɛn, Zonatan, 33 Ɠalaal nui Sama, Alaal nui Salaal ná-doun zunui Ayiame, 34 Aɠasebayi ná-doun zunui Elifeelɛte, Maaka zunui ta dounloun ɠɛni de, Gilo nui Ayitɔfɛle ná-doun zunui Eliame, 35 Kaalemɛle nui Ɠɛselayi, Alaɓe nui Paalayi, 36 Sɔɓa nui Natan ná-doun zunui Yigeyale, Gade nui Ɓani, 37 Amɔn nui Seelɛke, Ɓeelɔte nui Naalayi, nii é ɠɛni Seluya ná-doun zunui Zoaɓe ná-kɔɔɠɔ zɔɔlaiti seɠezu, 38 Iila ta Galɛɓe, Yeetɛɛl nu felegɔiti, 39 ta Ɠɛte nui Ilii.

Ti pɛ kpɔga ɠɛni ga nu ʋuusaʋa maazu lɔfela (37).

24

Davide Izelayɛle nuiti daaseigiti sɛʋɛ vai

(1 Dɔlɔ Sɛʋɛi 21:1-26)

1 Yeeta Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanani mɔnɔ Izelayɛle nuiti ma, é Davide li ti laalɔɠɔma ga, é Izelayɛle ta Zuda nuiti daaseigiti sɛʋɛ. 2 Masagi ɠɛni naazu ná-kɔɔɠuluɓai Zoaɓe ma, nii é ɠɛni koba: «Leʋe Izelayɛle yooi ná pɛ su, é zo Dan, é li Ɓeel-Seeɓa, nuɓusɛiti daaseigi zɛʋɛ, nii a kɛ gè ti-liegɔi ɠwɛɛ.» 3 Zoaɓe ɠɛni ma: «Ɗa-ƓALAGI é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, naa kɛ é nuɓusɛi mɔin su ga seizu ungila (100), ta màliɠii masagi ka ga ɠaazu! Kɛlɛ leeni ʋe màliɠii masagi pɔ ga é naa ɠɛɠala vai ɠɛ?»

4 Kɛlɛ masagi la zeɠeni wooi ʋolu, nii é boni Zoaɓe ta kɔɔʋɛbɛi ma ɠundiɠiiti ma. Ti ʋilɛni pelei ma ga ti li, ti Izelayɛle nuiti daaseigiti sɛʋɛ. 5 Ti Zuludɛn ɓudɛni, ti ʋu Alɔwɛɛl, taa wolai yeezazuʋɛ nii é Gade nɛmɛi zaama, Yazɛɛl ɠobaʋɛ. 6 Ti zeɠeni miná, ti li Galaade ɠoʋi ma ta Taatime-Ɠɔdesi yooi. Ti zɛsu, ti li ga Dan-Yaan ʋele eyɛsu ti zeeli Sidɔn. 7 Ti zeelini Tiil taa wolai zu siɠigi ma, naa ʋolu ti liini Ɠeeve ta Kanaan laa wolaiti pɛ su. Gaaɓelagi zu, ti zeeli Ɓeel-Seeɓa, Zuda yooi zu lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. 8 Ʋele ɠana ti zooi ná pɛ suɓizɛni la, alu taaʋuugɔ folo ʋuufelegɔ (20) laawu, ti ɠaleni ma Zeeluzalɛme. 9 Zoaɓe daasei sɛʋɛi ma ʋoluvaawogi woni masagi ma: Izelayɛle ɠɛni ga zunu waaundɔsaʋa (800 000), niiti ta zoo liizu kɔɔ ma, Zuda geleiti ti ɠɛni ga zunu waaundɔɔlugɔ (500 000).

10 Gaamago Davide gaaɠaani ga toɠa ga sɔba nu, mazɔlɔɔ é nuɓusɛiti daaseigiti sɛʋɛni. É ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma: «Gè faaɠaaza gola ɠɛa ga nii ɠɛɛ vai! Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI, sùvaayɛ ga nà-faa ɲɔi kae, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui, mazɔlɔɔ gè kwɛɛni ga gè nii ɠɛɛʋɛ eɠɛ ɠimalala nu.»

11 Davide wuzeɠeai ma poluma zobui, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni GALA goo wo nui Gade ʋɔ, nii é ɠɛni Davide ɠoba, é ɠɛ ma: 12 «Li, è ɠɛ Davide ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà faa saʋagɔi niiti gila seizu è ma, yiimazeɠe ga gila, gè sei è ma.› » 13 Gade liini Davide ʋɔ bɛ, é keela wooi wo ma, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa è pɔ ga gè sei è ma: Kona dɔfela pului ɠɛ ɗa-yooi zu? Ɓaa alu saʋagɔ é ɗa ɓizɛ è zili nuiti ba, ti wuzeɠezu è laalɔɠɔma? Ni naa laade, ɗɔfɔi ʋa ɗa-yooi zu folo saʋagɔ laawu? Ɠisiɛ su ga pagɔ, è yiimazeɠe, è naa wo mà, nii nà li, gè bo tèʋe nui ma.» 14 Davide Gade wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ziiɓɔlɔ wolai ɠa gè su! Ade loo Ɠɔoɠɔ GALAGI yeezu, mazɔlɔɔ ná-gaazumaawɔinɠai zuwɔɔlɔʋɛ, kɛlɛ gè mina loo nuiti zeezu!»

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗɔfɔ zeeɓɛi leʋeni Izelayɛle yooi zu, ma yee zobui nɔ eyɛsu é zeeli kui ma teʋeai ba. É tɔɔzei Dan, é zeeli Ɓeel-Seeɓa, é zunu waaʋuulɔfela (70 000) ʋaa. 16 Tɛi geezuɠeelai ɠɛni yeemaalesu Zeeluzalɛme ma ga é koloɠolo, Ɠɔoɠɔ GALAGI nimizani ɓɔɠɔ ma ga naama vaa ɲɔi. É ɠɛni geezuɠeelai ma, nii é ɠɛni faa zuɠoloɠologi ɠɛɛzu nuɓusɛiti saama: «Yeei lɛɛna ba, naa kula ɠɛa su.» Geezuɠeelai ɠɛni niina Yeeɓuse nui Alavena ná-molo loɠazuʋɛ ɠobaʋɛ.

17 Davide geezuɠeelai ɠaai ma, é ɗa nuɓusɛiti paa, é ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ma: «Nà ɠa gè kotoi ɠɛai, nà ɠa gè faaɠaazagi ɠɛai. Kɛlɛ nuɓusɛi niiti, leeni ɠa ti kɛa? Dòɠa mu, nà ɠila, nà-o, nà-pɛlɛyeɠei-yo.»

18 Naama voloi nɔ, Gade liini Davide ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Wuzeɠe, è li Yeeɓuse nui Alavena ná-molo loɠazuʋɛ, è zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛ ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.» 19 Davide liini ná, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI valini la Gade ma ga é bo ma. 20 Alavena ɠaazuwuzeɠeni, é masagi ɠa ta ná-botiɠɛ nuiti, ti ɗa ʋa. É liini naazu, é nɔkɔ masagi ɠɔɠɔwu. 21 É gaazaɠa, é ɠɛ ma: «Toɠa ɠale, màliɠii masagi, è ʋaazu pɔ̀, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui?» Davide ɠɛ ma: «Gè ʋaa, gè molo loɠazuʋɛ ʋɛ ɠeya è ma, gè zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛ ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii a kɛ ɗɔfɔi nii maaɠooza nuɓusɛiti ba.»

22 Alavena ɠɛni Davide ma: «Molo loɠazuʋɛ zeɠe. Zalaɠai nii è pɔ è kula, è naa ɠula. Nikɛiti ka gala zalaɠai vai zu, wotoloi ma wuluiti ta nikɛiti gili wuluiti ta ɠɛ ga koʋii. 23 Ee, masagi, gè ti pɛ fea è ya. Ɠɔoɠɔ GALAGI é ga ɗa-ƓALAGI, naa yeezei kae è wu ga pagɔ.»

24 Kɛlɛ masagi ɠɛni Alavena ma: «Ɓa-o, nà geyazu è ma ga sɔngɔi ɠiteɠitegi. Gè la gala zalaɠa ɠulazu nà-GALAGI Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii gè la ɓɔlɔni ma.» Davide molo loɠazuʋɛ ɠeyani ta nikɛiti ga wali ɠae ʋuulɔɔlugɔ (50). 25 É zalaɠa ɠulazuʋɛ ɓɛtɛni miná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é gala zalaɠaiti ta ziilɛi zalaɠaiti kula. Názu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi maawɔinɠaani la, ɗɔfɔi maaɠooza Izelayɛle ʋa.

Tɛnɛ Faalaaliiti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

Tɛnɛ Faalaaliiti

Sɛʋɛi lɔɔzeigi

Tɛnɛ Faalaaliiti ma zɛʋɛi ɠa ga ɠima zɛʋɛi ta. Ɠima zɛʋɛi naa ta ɠa é ga Zɔɓe nɔnɔi, ta Tɛnɛbo Nui nɔnɔi. Bɔɔlɔzu ɠɛni ga Salɔmɔn nɔnɔi (1:10; 10:1; 25:1), ɠima nu zɛbɛlɛ golai Izelayɛle nui. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠimalai veeni zea yɛ (1Ma 5:9-13). Kɛlɛ ɠima nui taɠiligaa ti ɠɛni ná, Izelayɛle ɠuɠui zu. Naati ti losu ɠɛɛni sɛʋɛi nii ɠɛɛ vai ʋa (22:17; 24:23), Aguul ta Lemuwɛle ɓɔɔɓɔ (30:1; 31:1).

Kidafaawui ma ungi ta ɠima nuiti ta-ɠalagiti ti ɠɛni ga «ɠimalai,» naa ɠa ga gaamai, nii koleai ga wooi ma mɔinmɔin: Faaɠaaɠai, keleɠelegi, kisiɛ ʋagɔi, faaɠwɛgi, nu ziɛ ʋele ʋagɔi (1:1-5). Ɠimalai nii ɠa ga zɛnvui zu ɠimalai, kalagi nu a ziɛ la.

Niima zɛʋɛi zu, ɠimalai nii ɠa lɛɛzu «tɛnɛ faalaaliiti» su. Naa zeiʋɛ su tago ga kɛʋele felegɔ, ti ziɛzu ʋɔɔma, ti ɗa ɓɔɠɔ laaʋokɔɠɔ, ti ɗa ɓɔɠɔ laazeeli, ɓaa ti ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ laalɔɠɔma. Zekana faalaalii ma mɔinmɔin ge la, é zo gaaɠwɛsu 10 é li 31 zu. Kɛlɛ tanisu, ma lotodai tanigaa zuɠoozaʋɛ (é zo gaaɠwɛsu 1 é li 9; 31:10-31).

Tɔɔzeizuʋɛ nɔ ɠa sɛʋɛi nii woo ɓiingi veai naa, nii é ná-kala gooi pɛ unda: Soloogɛ ga nu lua Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa (1:7; 3:7; 8:13; 9:10; 22:4; 31:30; naa ɠɛɠalaiti). Naama ɠimalai ɠa losu eteai zu faiti kpein ba: Nuɓusɛiti ta-ɓɔfaamai, faazeikpasui, tɔnɔba vaiti, vulu vai, botiɠɛ vai, ta naa ɠɛɠalaiti.

Baalobazu mɔungi zu (é zo gaaɠwɛsu 1 é li 9 zu), sɛʋɛi ɠɛ nui ɠa ná-kalagi veezu, eɠɛ doun kɛɛɠɛi é ná-doun zunui ɠalasu (1:10; 2:1; 4:1; ta naa ɠɛɠalaiti), mazɔlɔɔ ʋele ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI naati kalasu da, niiti é ti nɛai ʋɛ (3:12). Ɠimalai, pokɔɠɔgai nuɓusɛi ma (1:20; 8:1; 9:1), nii é zɛnvui ma ɠeela wooi laazeelizu (3:16, 18, 22), é ɠɛ Titigi laalɔɠɔma (9:13), nii é nuiti tɛɛzu ga, é ti li kotoi ɠɛɛ vai ma, naama ʋoogi ɓɔɠɔi ɠa é ga koloɠolo anzanui (2:15; gaaɠwɛsu 5). Mazɔlɔɔ nui ɓɔɠɔ ɠimala la zea, kɛni é fali (2:3, 4). GALA ka a ɗa fe (2:6), ná-Zɛnvui ʋɔ (1:23).

Sɛʋɛi ʋaalobazuʋɛ velesiɛi (é zo gaaɠwɛsu 10 é li 31) ɠaa ɠa ɓelazu ga anzanu ʋagɔi ná-fai, nii sulogai, Ɠimalai ma ɠitoosui (31:10-31).

Sɛʋɛi lɔɔzeigi ta sɛʋɛ ungi

1

1 Salɔmɔn é ɠɛni ga Davide ná-doun zunui, ta Izelayɛle masagi, naa ná-tɛnɛ faalaaliiti:*

2 Ti ɠɛ ungi ɠa ga ti nu ɠala ga ɠimalai, ti nu ɠɛʋele ɓɛtɛ,

é kpɔɛiti gaaɠa, niiti ti woni ga keleɠelegi.

3 Ti nui ɠala ga siɛ ʋelei ná-eteai zu, keleɠelegi ʋɔ,

é lelebo, é zɔle, é zoloo su.

4 Ti ɠi pagɔi ve naati zea, niiti ti la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛni,

ti faaɠwɛgi ta kidafaawui ve zunu loungoiti zea.

5 Ɠima nui woilo, toɠa ta ɓɔ ná-soofaalai ʋa,

zɔi keleɠelegai, naa ɠa ziɛ ʋele ʋagɔi zɔlɔɔ.

6 Ta zoo ti tɛnɛ faalaalii ma lɔɔɠuzu vai tanigaani kwɛɛ,

ta ɠima nuiti daawooiti ma lɔɔɠuzu vaiti poluʋɛti.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai ɠa é ga faaɠwɛgi lɔɔzeizuʋɛ,†

faaɠaaɠaalala nui ɠa ɗa ɠimalai ʋɛlɛʋɛlɛ ta kalagi.

Dama ga zunu loungo ɲɔiti

8 Dòun zunu, woilo, è dama ga faaɠwɛgi, è sɔlɔɔsu è-ɠɛɛ ya,

mina è-lee ná-tɛnɛ gooiti da ɠoba.

9 Mazɔlɔɔ ta ɠɛ ga masa bɔɔlɔ pagɔi è unba,

ta ɠɛ ga kɔbu ani ʋagɔi è ɠɔbu.

10 Dòun zunu, ni faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta pɔ, ti è ɠaazulɛ,

mina yeezei bu.

11 Ta ɠɛna ma: «Ʋilɛ gi ʋolu!

Ade li de nuiti teʋesuʋɛ maaɓɔun, de ta ʋaa,

de laalɛ nui ta wu lein nɔ,‡ anɛɛ ni é la faa ɠaazani.

12 De ti-ma vului ɓɔle, eɠɛʋelei gɔvɛalaazu a ɗa kɛ la,

ti ɲɛɛlɛ ɲɛgɛlɛin ga naati kɛʋele, niiti ti yeizu kabai zu.

13 Ade ti-ɠɔli pagɔiti seɠe,

de da-ʋɛlɛiti buulaave da.

14 Ɗa ɗɔnɔ zɔlɔɔsu gi ʋɔ,

ada ɓɔsu wali ɓɔlɔ ɠilagi ma ade pɛ!»

15 Dòun zunu, mina ʋilɛ ti ʋolu, è ʋa ziɛ ga ta-ʋelei,

maaɠooza ta-ʋelei ʋa.

16 Mazɔlɔɔ ti-ɠɔɠɔiti suvilɛʋɛ faa ɲɔu ɠɛɛ vai zu,

ti zuvilɛʋɛ ɲamai ʋuu zu.

17 Mazɔlɔɔ toɠa ga fuun faa,

wɔnii ɗa tumɔi ɠa, é ɗa zei tuɠɔ.

18 Kɛlɛ tiya ɓɔɠɔi ɠa ti yaavai zeizu ɓɔɠɔ luɠɔ,

tiya ɓɔɠɔi ti-yɛnvui ɠa ti balii laazu tuɠɔ.

19 Zekana naati gaaɓelazuʋɛ la,

niiti ti ta-ɓɛtɛi wosu ga kakama vaiti su,

tɔnɔ ɲɔi ɠa ɗa sɔlɔɔ nui undaaʋili.

Ɠimalai ɠa toligi wosu ta tɛnɛgi

20 Ɠimalai ɠa kpeei loozu taazuʋɛ peleiti su,

toɠa wooɠulazu maaɓɔ bosuʋɛti.

21 É toligi wo maaɓɔ bosuʋɛ,

é ná-keela wooi wo taa loaʋɛ, é ɠɛ:§

22 «Ɠimalala nuiti, wa ɠimalala vaiti nɛɛzu ʋɛ, eyɛsu yeelɛ?

Ɲɛɛɠulasu nuiti, wo-yiimai ɠa ɠɛɛzu ga ɲɛɛɠulasui, eyɛsu yeelɛ?

Faaɠaaɠaalala nuiti, wa yɛsu faaɠwɛgi wɔinzeɠezu, eyɛsu yeelɛ?

23 À woilo nà-tɛnɛ gooiti ma!

Wɛlɛ nà nà-keleɠelegi ve wo ya,

nà dàawooiti dɛɛ ga woye.

24 Tɔɔzei gè wo lolini, wo ɠɛlɛ,

tɔɔzei gè yeeleteni, nu nɔpɛ ge la ma wɛlɛ woni,

25 wo nà-tɛnɛ gooiti kpein pilini ya,

wo la vaani nà-zelilomaiti bu,

26 naa ɠa é ba, nà ɓalaagi, nà wo ɲɛɛ, siɛgi zu maanɔɠɔi ʋaazu wo ʋɔ,

nà ɲɛɛɠula wo zu, siɛgi zu kidaaʋiligi zeelizu la wo ma,

27 siɛgi zu kidaaʋiligi ʋaazu la wo ʋɔ, eɠɛ fiilɛ wolai,

siɛgi zu maanɔɠɔi zeelizu la wo ma, eɠɛ tɔngɔlɔ fiilɛi,

siɛgi zu koozuʋiligi ta kidaaʋiligi ʋaazu la wo ʋɔ.

28 Naazu, ta wooɠula mà, gè la ti wooɠaaʋotega,

ta gàiziɛ, ti la kàa.*

29 Toɠa ɠɛ ɠana, tɔɔzei ti faaɠwɛgi wɔinzeɠeʋɛ,

ti la yiimazeɠeni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai,

30 tɔɔzei ti la vaani nà-tɛnɛ gooiti bu,

ti laaɓɛɛluni ga nà-zelilomaiti,

31 ti ziɛ ʋelei ma lɔnɔgi ɠa a ɠɛ ga ti-ɠɔnɔgi,

ti ɓɔɠɔ lɛnɛ gooiti ta ɠɛ ga ti-laamianigi, eyɛsu mɔtai yɛ.

32 Mazɔlɔɔ ɠimalala nui ná-kakagi ɠa ɗa paa,

faaɠaaɠaalala nui ná-ziizoolɛlalai ga ɓɔɠɔ, naa ɠa a ɗa too ya.

33 Kɛlɛ zɔi a woilo gòoi ma, naa ɠa zei gaanɛɛi zu,

é ná-eteai ziɛ ziilɛigi zu, é la luaa maanɔɠɔi ʋa.»

2

Ɠimalai ɠa ga ani ɓiingi dɔɔɠuai

1 Dòun zunu, ni ɗa dàawooiti sona,

ni ɗa nà-deveiti makɛna è-yiimaʋɛ,

2 ni ɗa woilona ɠimalai ma,

è è-yii ve keleɠelegi ya,

3 ungo, ni ɗa wooɠulana faaɠaaɠai ma,

ni ɗa keleɠelegi ɠaiziɛna,

4 ni ɗa gaiziɛna ga walii ɠɛʋele,

ni ɗa daana ma kpɛ, è gaiziɛ ga naavolo ɠɛʋele,*

5 názu ɠa è Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai ɠwɛɛsu da,

ɗa zoo è GALA kwɛɛ.

6 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa a ɗa ɠimalai ve,

daawooi ɠa a ɗa faaɠwɛgi ta keleɠelegi ve.

7 Toɠa undaanɛɛ vai makɛsu sɔle nuiti bɛ.

Eɠɛ kɔɔɠɔ zɛpɛgi, toɠa naati makɛ, niiti ti ziɛzu telebodai zu.

8 Niiti ti ta-eteai ziɛzu ga sɔledai, toɠa ɓɔ naati ba.

Niiti ti bɛ ga wooɠɛɠila nuiti, toɠa ɓaa naati ta-ʋelei maazu.

9 Ɗa zoo è faiti zɔɠɔzuɠa, telebodai, ta sɔle fai, ta faagaamai,

è pele ʋagɔiti kpein kwɛɛ.

10 Mazɔlɔɔ ɠimalai ɠa ʋa é zei è-yiimaʋɛ,

faaɠwɛgi ɠa ɠɛ ga è yiima vaiti.

11 Kidafaawui ɠa è makɛ,

keleɠelegi ɠa ɓaa è maazu,

12 ga ti è unmɔɔ, ti è ɠula pele ɲɔiti su,

ta nu ɲɔiti ta-yaava ɓɔɛiti,

13 niiti ti ɠɛlɛzu gaama ʋelei ʋa,

ti ɗa ziɛ ga pelei suɓidiai.

14 Ti-yiimai ga faa ɲɔu ɠɛɛ vai,

ti ɠoozunɛɛzu ga ti lɔ woya vai zu.

15 Ti ziɛ ʋeleiti maaʋegai,

ta-ʋeleiti suzeiʋɛ.

16 Naazu, ɗa ɠizo wɛɛnziɛ anzanui ná-tɛgai ma,

é ga koloɠolo anzanui woo nɛɛnɛgiti ti da,†

17 nii kɛlɛai sinigi ʋa, é ɠɛni zea ma niinɛ yeei,

é yeema ná-vulu minazeɠegi ma, nii é boni ná-GALAGI laaseigi zu.‡

18 Mazɔlɔɔ maalaaʋena saai ʋɔ pelei, ʋɛ ná ga seizuʋɛ,

siɛ ʋelei ɠa liizu la gɔvɛalaazu.§

19 Niiti kpein ti liizu pɔ bɛ, taɠila kpalaa ge la ɠalega ma ʋolu, é ʋa ʋa,

taɠila kpalaa ge la zɛnvu ʋelei ɠaa.

20 Yiimazeɠe ga nu ʋagɔiti siɛ ʋelei,

ziɛ ga telebo nuiti siɛ ʋelei.

21 Mazɔlɔɔ sɔle nuiti ta zei zooi* zu,

gaama nuiti ta yɛ zeini ná.

22 Kɛlɛ nu ɲɔiti tɔɔ ɠa ɠula ná,

woovele nuiti ta ɠula ná ʋa.

3

Nu ɠito GALA ba

1 Dòun zunu, mina yeema nà-kala gooiti ma,

makɛ nà-deveiti ma è-yiimaʋɛ.

2 Mazɔlɔɔ ta ta ʋili ɗa-voloi liegɔiti su, ta è-zii ma ɠonagiti,

ti undaanɛɛi ve è ʋɛ.

3 Mina ʋala wooɠɛɠiladai ma, ta gaamai,

ti ɠili ɠɔbu, è ti zɛʋɛ è-yiimaʋɛ.

4 Naazu, ɗa zaalai zɔlɔɔ GALA ta nuɓusɛiti zea,

è lɔɠɔ ʋagɔi zɔlɔɔ, è leve ga ɠima nui.

5 Ɠaliva Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ga è-yiimaʋɛ pɛ,

mina ʋoluzei è ɓɔɠɔ ɠeleɠelegi ʋa.

6 Ziimai ɠaiziɛ è-ɠɛɛvaiti kpein su,

toɠa è ziɛ ʋele ʋagɔiti dɛɛ ga ɗe.

7 Mina ɓɔɠɔ zeɠe ga ɠima nu,

lua Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, è maaɠooza faa ɲɔi ʋa.*

8 Toɠa ɠɛ ga kɛdɛyai è-ɓusɛi ʋɛ,

ta è-ɠaeiti niinɛ vai.

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, ga è zɔlɔɔ gani ʋagɔiti,

ta è zɔlɔɔ ganii ma mɔungiti kpein.

10 Naazu, ɗa-molo ɠotaiti daa ɠa ve gola,

ɗa-lɔɔ liɠiiti daa ɠa ve ga dɔɔ niinɛiti.

11 Dòun zunu, mina ɠɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-maaɠoloi ʋa,

mina ná-zelilomai ʋɛlɛʋɛlɛ.†

12 Mazɔlɔɔ nii Ɠɔoɠɔ GALAGI nɛai ʋɛ, naa ɠa a ɗa zelii lo ma,

eɠɛʋelei doun kɛɛɠɛi a ɗa kɛ la ná-doun zunui ʋɛ, nii nɛai bɛ.

Ɠimalai ta undaanɛɛi

13 Undaanɛɛ nu ɠa ga naama zunui, nii é ɠigi zɔlɔɔgai,

zunui nii é ga kidafaawu nui!

14 Mazɔlɔɔ kulanumai é sɔlɔɔsu, naa vizɔgɛ walii nɔnɔi ʋa,

ná-tɔnɔgi vizɔgɛ zanu kitei ʋa.

15 Fizɔgɛ é leʋe kɔtu zɔngɔ ɓaagi pɛ ba,

è yiima anii tanɔpɛ ge la vizɔga ga tɔun kɛʋele.‡

16 Sii zuɠoozai ɠa ɠimalai yeezai ɠa,

kɔʋɛi ɠa, naavoloi ta lɛbiyai ɠa é miná.

17 Peleiti é nu ʋilɛsu ti ʋa, naati pagɛ,

ná-peleiti kpein ta ɠomisu undaanɛɛi ʋɔ bɛ.

18 Toɠa ga zɛnvu wului§ naati bɛ, niiti ti sosu kpe,

niiti ti makɛsu ma, naati undaanɛɛʋɛ.*

19 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ɠimalai ɠa é zooi ɓɛtɛni la,

ná-keleɠelegi ɠa é geeɠɔlɔgi ɓɛtɛni la.

20 Ná-ɠimalai ʋɔ, zou wu ɗɛiti kulaʋɛ, ti la zooi ma,

tonaɓiingiti ti ɗa tonai ʋu.

21 Dòun zunu, ɠili keleɠelegi ʋa, ta kidafaawui,

mina zeɠe ti ʋolu eyɛsu ɠɔ.

22 Mazɔlɔɔ ta ɠɛ ga zɛnvu ʋagɔi è ya,

ɗa ɠɛ naazu ga zaalamai.

23 Naazu, è-ɠi su ɠa ɠala, è ɗa li ga lii ʋele,

è-ɠɔɠɔi la ziɠaa.

24 Ni ɗa laana, maaɠili la ɠɛa è ma,

ɗa-ɲiimɛnii ɠaaɠaanɛ.

25 È la luaa kulafiliba vaaɓa ba,

ɓaa faa zuɠoloɠologi nii a zei nu ɲɔiti ma.

26 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɠɛ ga ɗa-ɠitogi,

toɠa balii kpein seɠe è luɠɔ.

27 Siɛnɔpɛ su zobogi è ʋɛ la,

mina ɠɛlɛ, è ʋa ɓe ɓɔsu naati ba, niiti ti ɓalaai.

28 Mina ɠɛ è-zeiɲɔɠɔi ma:

«Li è ʋa ʋolu, lina, nà fe!»

Tama anii è ya, nii ɗa fe zea.

29 Mina faa ɲɔu ɓɛtɛ ɠisu, è-zeiɲɔɠɔi laalɔɠɔma,

nii tɔun ka zeini kpɛ è ɠoba.

30 Mina nu nɔpɛ sakpe wafuun,

ni é la faa ɲɔu nɔpɛ kɛɛni ga ɗe.

31 Mina ɠaazuɠula toosu nuiti ba,

è mina ʋokɔɠɔ ti ziɛ ʋelei ma.

32 Mazɔlɔɔ yaava nuiti maayoseɠeʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ,

kɛlɛ toɠa ɗa ɠoozu vai lɛ ga naati niiti ti zɔlegai.

33 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɗa nu ɲɔi ná-pɛlɛyeɠei voovo,

naazu ma, toɠa ɗa tuya loo telebo nuiti seizuʋɛ ʋɛ.

34 Toɠa ɗa ɲɛɛɠula ɲɛɛɠulasu nuiti su,

kɛlɛ toɠa ɗa ɠaazu ʋagɔi lo ɓɔɠɔmaayei nuiti ba.†

35 Lɛbiyai ɠa a ɠɛ ga ɠima nuiti tɔnɔi,

kɛlɛ faaɠaaɠaalala nuiti tɔnɔi ɠa ɠɛ ga unfegi.

4

Doun kɛɛɠɛi ná-tɛnɛ gooiti

1 Dòun zunuiti, à woilo ɠɛɛɠɛ lɛnɛ gooiti ma,

à woilo ga pagɔ, wo keleɠelegi ɠwɛɛ.

2 Nà kala pagɔ veezu wo ya,

à mina nà-kala gooiti pili ya.

3 Gè ɠɛni kɛ̀ɛ ya, ga doun zunu ɠilagi,

dèe nɛ̀ɛni ʋɛ gola, eɠɛ doun zunu ɠila kpegi.

4 Kɛ̀ɛ ɠɛni kàlasu, é ɗa ɠɛ mà:

«Dàawooiti so ga è-yii pɛ,

nà-deveiti so, ɗa zɛnvui wo.

5 Ɠimalai ɠaiziɛ, ta keleɠelegi,

mina yeema dàawooiti ma, mina zeɠe ti ʋa.

6 Mina ɠɛlɛ ɠimalai ʋa, toɠa ɓɔ è ʋa,

nɛɛ ʋɛ, toɠa ɓaa è maazu.

7 Wɛlɛ ɠimalai lɔɔzeigi ʋa: Ɠimalai ɠaiziɛ,

keleɠelegi ɠaiziɛ ga è zɔlɔɔ ganii kpein.*

8 Bɔɔlɔ, toɠa è wuzeɠe,

ni ɗa ɠilina ba, toɠa ɠɛ ga lɛbiya è ʋɛ.

9 Toɠa bɔɔlɔ pagɔi lɔ è unba,

é è maaɠili ga masa bɔɔlɔ maayikiai.»

10 Woilo dòun zunu, dàawooiti gaaɠa,

naazu, ɗa è-zii zuɠooza.†

11 Gè è ɠalagɛ ga ɠimalai ma ʋelei,

gè lo è luɠɔ telebo peleiti su.

12 Ni ɗa ɠɛna ziaa ɠana, è-ɠɔɠɔ zu la ɠataga,

ni ɗa ɠɛna ɓizaa, è-ɠɔɠɔi la ziɠaa.‡

13 Ɠili kpaan è maaɠolo vai ʋa, nii è sɔlɔɔgai, mina too ya,

yɛ ɠilini ba, mazɔlɔɔ naa ɠa è-yɛnvui su.

14 Mina ziɛ ga nu ɲɔiti ta-ʋelei,

mina ʋilɛ naati kɛʋelei ʋolu, niiti ti faa ɲɔi ɠɛɛzu.

15 Maaɠooza ta-ʋelei ʋa, mina ziɛ la,

zeɠe ba, è ziɛ yɛ.

16 Mazɔlɔɔ faa ɲɔu ɠɛ nui naati, ti la ɲia, ni ti la faa ɲɔi ɠɛɛni,

ta ʋala ɲiimɛnii ma, ni ti la nui ta looni.

17 Mazɔlɔɔ ti-ɠɔnɔgi ɠa ga faa ɲɔi,

ta-ɓɔɔle lɔɔi ɠa ga suɲɔulai.

18 Telebo nuiti ta-ʋelei ɠɛɛʋɛ eɠɛ, geelaalaosu wozakalagi,

nii ma wozakalagi ɠaa yɛsu wɔɔlɔzu, eyɛsu foloi tɛ.

19 Faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-ʋelei ɠɛɛʋɛ eɠɛ kpidii,

ti la ti ɠɔɠɔziɠa ani ɠwɛɛ.

20 Dòun zunu, woilo dàawooiti ma,

woilo ga pagɔ kpɔ̀ɛ wooiti ma.

21 Mina yeema ti ma,

kɛlɛ makɛ ti ma è-yiimaʋɛ.

22 Mazɔlɔɔ niiti ti yeezeizu ti wu, ta ʋa ga zɛnvui naati pɔ,

ti kɛdɛyai ve ti-ɓusɛi ya.

23 Makɛ è-yii ma, é leʋe anii pɛ ba,

mazɔlɔɔ toɠa zɛnvui wo fai ma ungi su.

24 Mina ɓe è-laaʋɛ ʋa, é ʋa ɗa zɛɛiti bo,

mina è-lakɔlɔgiti zɛ ná, ti ʋa ɗa yaava ɓɔɛiti bo.

25 Ɠaazulo ɠakala ʋelei ʋa,

wɛlɛ ɠakalaʋɛ ga pagɔ.

26 Pelei zuɓɛtɛ, ʋɛ è ziɛzu ná,

pelei è laai da, ziɛ ga naa.

27 È mina zeɠe ba, è ʋa li ga yeezazu ʋelei, ɓaa ɠɔʋɛzu ʋelei,

ɠɔɠɔɠula faa ɲɔu ɠɛɛ vai zu.

5

Wɛɛnziɛgi ɠa ɗa nui ʋaa

1 Dòun zunu, woilo ga pagɔ nà-ɠimala wooi ma,

woilo nà-keleɠele gooiti ma,

2 naa ɠa a kɛ, è zoo kidafaawui la,

faaɠwɛgi ɠa ɠɛ è-laawooiti su.

3 Mazɔlɔɔ wɛɛnziɛ anzanui laawooiti nɛɛʋɛ eɠɛ kɔin gulɔi,

ti ʋagɛ eɠɛ siɛma wulɔi.*

4 Kɛlɛ ná-fai ɠaaɓelazuʋɛ ɠaa ɠa ɗa wana ga nu, eɠɛ siinziin ganigi, nii wanaai,†

gaaliʋɛ eɠɛ boɠa zɔkpɔi, nii gaaʋɛɛ fele.

5 Siɛ ʋelei ɠa ɗa li ga nui saai ʋɔ pelei,

kɔɠɔiti ta ɗa zeeli gɔvɛalaazu.

6 É la ɗa ga yiizoolɛ ga, é ziɛ ga zɛnvu ʋelei,

é la suɠwɛɛ ga toɠa ziɛzu ga kaka peleiti.

7 Niizu deɠɛmu, dòun zunu, woilo gòoi ma,

mina ɠɛlɛ dàawooiti ba,

8 Maaɠooza naama anzanui ma zii ʋa,

mina maaɓuɠa ná-pɛlɛlaʋɛ ʋa,

9 naa ɠa a kɛ, è mina è ɠaazu unfegi lɔ zunu ɠili zeezu,

ɗa-eteai mina lɔ zunu ɲɔu‡ yeezu.

10 Ni naa laade, è-moolɛzuʋɛ ɠa ɠɛ ga wɛɛinti daamiizu,

ɗa-wotii zulɔnɔgi ɠa ɠɛ ga pɛlɛ ɠili bu ani,

11 naa ɠa a kɛ, è mina li ɓalasu, ɗa-eteai ɠaaɓelazuʋɛ,

siɛgi zu è-ɓusɛi kpein suyɔkɔgai na la,

12 è mina ɠɛ ma:

«Leeni vaa zu gè maaɠoloi wɔinzeɠeni?

Leeni vaa zu tɛnɛgi la ɠɛni zoni zìi ma?

13 Leeni vaa zu gè la ɠɛni woiloni nà-kalamɔinti gooiti ma?

Gè la woiloni naati gooi ma, niiti ti kàlani?

14 Ná tago nɔ, gè ʋa ɠɛ maanɔɠɔi zu,

nuɓusɛiti ta-maaɓɔgi zaama.§»

È-anzai nɛɛ ʋɛ

15 È-anzai ɠɛɛʋɛ eɠɛ zeɠe ɗɛi.

Ɓɔɔle ga zeɠe ɗɛi naa!*

16 Mina è yiima vai yɛ ná, é ʋa ɗa yei taazuʋɛ peleiti su, eɠɛ ziɛi,

é ʋa ɗa vaza maaɓɔ bosu wolaiti.

17 È yiima vaiti ti ɠɛ ga ɗa ɠila kpe nɔ ɗɔnɔ!

Ti mina ɠɛ ga wo ɓɔma wa anzanu ɠiligiti.

18 Ɠoozunɛ yeenɔpɛ su, wo eteai ziɛ ʋɔ, wa anzanui naa,

nii è yiimazeɠeni la, è-ma nu niinɛlai zu.

19 È-anzai ná-fai ɠaanɛɛʋɛ, ná-fai ʋagɛ eɠɛ dopai.

Kpusɛi ɗa-ɠoozunɛɛi laazeeli yeenɔpɛ.

Ɠoozunɛ siɛnɔpɛ su ná-nɛɛbɛi zu.

20 Dòun zunu, leeni vaa zu è ɠaazuɠulazu nu ɠili anza ʋa?

Leeni vaa zu ɗa ziilɛi gaiziɛ naama anzanui ya, nii é la ga ɗɔnɔ?

21 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa nui kpein siɛ ʋelei zumɔsu.

Toɠa ɛsɛ kɛɛwotii ʋɛtɛsu.

22 Faa ɲɔu ɠɛ nui ɠa ɗa zo, tɔ ɓɔɠɔi ná-faaɠaaza golai nɔ zu,

toɠa ɗa zo, ga tɔ ɓɔɠɔi ná-kotoi ʋa ɠaluiti nɔ.

23 Undaa ɠa ʋili, tɔɔzei é la zooni ɓɔɠɔ zosu,

ná-ɓoloɠai ɠa a ɗa paa.

6

Zeelaga vai

1 Dòun zunu, ni è ɓɔɠɔ ɠɛɛʋɛ ga zeelagai è-wɔɔlai ta maaɠuye vai zu,

ni è minazeɠeni è-zeiɲɔɠɔi ʋɛ,*

2 ni è ɓɔɠɔ ɠilia ga è-laawooiti,

ni è ɓɔɠɔ ɠɛa ga kasoɠa nu ga è-laawooiti maaʋele,

3 naa ma, nii ɗa kɛ dòun zunu, ɓɔɠɔ vie,

tɔɔzei è loa è-zeiɲɔɠɔi yeezaama,

li è ɓɔɠɔmaayei bɛ, è ɓɔi da ga maanɛɛnɛi.

4 Mina va bu, ɲiimɛnii ʋa lɔ è-ɠaazu,

ɓaa è-ɠaazuɠɔlɔgiti ti ʋa pɛɛ ma mɛɛ.

5 Ɓɔɠɔ vie ga dopai ɠɛʋele, é ɠulazu dosoiti zea,

eɠɛʋelei wɔnii a ɗa kɛ la, é ɠula wɔni zo nui ná-tumɔi zu.

Ɲaka nui ná-fai

6 Ɗɛi è ga ɲaka nui, li lɛɛ pupuiti pɔ bɛ, è ti ʋɛtɛ,

ti ziɛ ʋeleiti sumɔ, è ɠigi zɔlɔɔ.

7 Ta-wɛlɛma nu la ná,

ta-ɠalamɔn la ná, ta-ɠundiɠi la ná,

8 ta ɗa ti-ɠɔnɔgi ɓɛtɛ, foɠo undaaɠulazuʋɛ,

ti ti-laamianigi ɠaalɛ ba molo leʋe ziɛgi zu.

9 Ɲaka nui, ɗa yɛsu laani, eyɛsu yeelɛ?

Siɛgi ɓɛgele ɠa è wuzeɠezu la, è ɠula ɗa-ɲiimɛnii zu?

10 È lago ɲi, è lago ɠaazuʋɛɛ ma,

è yeeiti da ɓɔɠɔ ma, è lago zaamale,†

11 kɛlɛ naama ziɛgi zu, baladai ɠa ɠula è viliba eɠɛ siɛziɛ nui,

nimizai zeeli è ma eɠɛ kɔɔɠɔ nui.

Yaava nui ná-fai

12 Nu ɲakai ɠa ga telebotala nui,

toɠa a ɗa li ga zɛɛ ɓɔɛiti boga,

13 é ɗa ɠaazuʋɛ loo ma, é ɗa ɠɔɠɔiti gaaloɠa,

é ɗa poogiti kɛ ga yeeɓeɠaiti,

14 yaava ɠisiɛi nɔ ɠa é ziimaʋɛ,

faa ɲɔi nɔ ɠa a ɗa ɠisiɛ su yeenɔpɛ,

é ɗa kpɔɛleʋe vai ɠɛ.

15 Naa ɠa é ba, koloɠolo fai ɠa ɠɛ ga kulafilibai,

naa ɠa ba ɠila nɔ, é ɠoloɠolo, ma zale la ná.‡

Nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wɔinzeɠezu

16 Faa lɔzita ɠa ná, nii bɛlɛɠulaai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ,

toɠa vɔlɔ ga dɔfela, niiti ti ga maaɲɛɛi:

17 gaazulɛɛ ɠaazui, zɛɛ wo nɛgi,

nui sɔ ge la ba, nuiti ti naa ma ɲamai ʋuuzu ga ti-yeeiti,

18 nu yii nii é ɠisiɛzu telebotala vaiti su,

nu ɠɔɠɔiti ti zuvilaai ɓizɛzu faa ɲɔu ɠɛɛzuʋɛ,

19 zɛɛ zeelei, é zɛɛ zeele wooi wosu,

ta zɔi é kpɔɛi leʋezu ɠɛɛɠɛlointi zɔɠɔzu.

Wɛɛnziɛgi zakpe pelei

20 Dòun zunu, ɠizɛ è-ɠɛɛ ná-deveiti su,

mina è-lee ná-tɛnɛ gooiti too ya!

21 Makɛ ti ma yeenɔpɛ è-yiimaʋɛ,

ti zɛlɛ ɠɔbu.

22 Ta lo è luɠɔ ɗa-ziɛi zu,

ti è makɛ è-laazuʋɛ,

ti yɛpɛ è ʋɔ, ɗa wuunna.

23 Mazɔlɔɔ devei ɠa ga lanboi,

kalagi ɠɛ ga wozakalagi,

zelilogi ta maaɠoloi, ta ga pelei é lo zɛnvui ʋa.

24 Ta è makɛ wɛɛnziɛ anzanui ziɛ ʋelei ma,

ta è-zeiɲɔɠɔi anzai ná-kpɔɛ nɛɛnɛgi ma.§

25 Mina ɠaazuɠula ná-pagi ʋa è-yiimaʋɛ,

mina ɓɔɠɔ yɛ ná, é ʋa è zeɠe ga gaazuɠɔlɔgiti.

26 Mazɔlɔɔ koloɠolo anzanui maaʋele ma, ɗa ʋala ɗa-ɓulu ɓuɠai nɔ ma,

kɛlɛ anzanui é zini bɛ, ɗa ɠɛ è ʋala è-yɛnvui pɛ ma.

27 Nu ɠa zoo nɛi é abui lɔ ná-zuvai zu,

é la ná-seɠeiti kpein gala ɓaa?

28 Nu ɠa zoo nɛi é ziɛ abulekai ɠa,

é la kɔɠɔiti gala ɓaa?

29 Zenɔ ɠana é la, ga naama nui nii é ʋilɛsu seiɲɔɠɔi anzai ʋolu,

a vɔɔɠuna ba, salalalai la yɛga.

30 Nu la unma nui ʋɛlɛʋiliga, nii é unmai wosu ga é kogi zulaave,

tɔɔzei ani la zea, nii a mi.

31 Anɛɛ naa ʋe, ni ta sona, maanɛɛʋɛ é potogi ve ga seizu lɔfela,

ani ʋagɔi kpein é ná-pɛlɛi wu, toɠa naa pɛ fe.*

32 Kɛlɛ zɔi é wɛɛnziɛgi ɠɛɛzu anzanui ʋɔ, naa ʋalagɛ faaɠaaɠai ma,

ɗa naa ɠɛɛna, ɗa ɓɔɠɔ ɠoloɠolosu, ɗa ɓɔɠɔi.

33 Toɠa kpɔlɔi zɔlɔɔ ta ɓaaɠulamai,

ná-unfegi la ɓega eyɛsu ɠɔ.

34 Mazɔlɔɔ toloi ɠa ɗa anzazinigi yiiɠula,

é la maawɔinɠa ɠɛa, yeei é potokulai ɠɛɛzu la.

35 É la unmɔɔ gani nɔpɛ soga,

é la vaa bu ɲɛgɛlɛin, anɛɛ ni ɗa lobɛani mɔinmɔin teʋesu.

7

Wɛɛnzo anzanui ɠa ɗa zunu loungoi ɠaka

1 Dòun zunu, mina yeema dàawooiti ma,

nà-deveiti makɛ.

2 Ni ɗa pɔ è zɛnvui wo, nà-deveiti so,

è makɛ nà-kala gooiti ma, eɠɛ è-ɠaazuleegi.

3 Ti lɔ yeeɓeɠaiti ba, eɠɛ balaɠaegiti,

ti zɛʋɛ yiimaʋɛ.

4 Ɠimalai leve ga è-ʋaazeelai,*

è keleɠelegi leve ga è-wɔɔlai,

5 ga ti è ɠizo wɛɛnziɛ anzanui ma,

ta è-zeiɲɔɠɔi anzai ná-tɛga ɓɔɛ nɛɛnɛgiti ma.

6 Foloi ta, gè ɠɛni loni nà-fenɛtɛlɛi laaʋɛ,†

gè ɗa wɛlɛ eteaʋɛ.

7 Gè buzeɠe niinɛgiti kaani, ti la dɛ faa pɛ poluɠwɛɛ,

ti zaama, zunu loungoi ta ɠɛni ná, balagai ɠigi ma.

8 É ɠɛni ziɛzu taazuʋɛ pelei zu, adaʋɛ tɔna ʋɛ naama anzanui ta ɠɛni loni ná,

é liini ga naa ná-pɛlɛi ʋɔ pelei.

9 É ɠɛni ga fitili pɛɛzuʋɛ, foloi liini niina,

kpidii tɔɔzeini niina ga ʋɛa.

10 Kɛlɛ wɛlɛ, anzanui daaɠomini,

maaɠiliai eɠɛ koloɠolo anzanu, yaava ɠigi bɛ.

11 É ɗa zɔngɔ, su la zoga,

kɔɠɔiti ti la yɛga loni kpɛ ada ɠila.

12 Taa zaamaʋɛ ʋeleiti su, ta ada wolaiti,

adaʋɛ pɛ ka é ná-balii laazu ná.

13 É zunu loungoi zo, é nɛɛnɛ,

é ɠaazulo gaazuʋɛ ʋa, é ɠɛ ma:

14 «Ziilɛi zalaɠaiti ka gè ɠɛa ti ɠulazu,

za nɔ ɠa gè nà-minazeɠegi laazeeliai la.‡

15 Wɛlɛ nii ɠa é kɛa gè ɠula, gè ʋa è laaɠomisu,

gè ɠɛa pɔ gè è ɠa, gè è ɠaa.

16 Gè nà-betei ɠaaɓɛtɛa, ga dasuzeɠei suʋuai,

ta geze zeɠei é ga Ezipete gelei.§

17 Gè dàazuʋɛ makugi nɛa ga,

miilegi, ta alɔwɛgi ta kanɛlegi.

18 Ʋa de lɔ ziimaɠɛɛi zu, eyɛsu sobui zeeli,

de lɔ ɓɔɠɔyiimai ma nɛɛbɛi zu.

19 Mazɔlɔɔ sìnigi la ʋɛ, pɛlɛi wu,

diiʋɛ siɛ ɠooza ma.

20 É wali mɔinmɔin seɠeʋɛ ya,

kɛni alugi a zeina gize la, é ʋa ʋa.»

21 É vɔnini ma ga ná-keleɠelegi,

é mɛɛnni ga ná-woo nɛɛnɛgiti.

22 Gaamago nɔ, é ʋilɛni anzanui naa ʋolu,

eɠɛ nikɛi ti liizu la paazuʋɛ,

eɠɛ ɓoloɠa nui, ti gilizu ga, ti maaɠolo,

23 eyɛsu mɛɛin sɔ zii ʋa,

eɠɛ wɔnii é ɠaazuvilɛzu ga é ʋili tumɔi zu,

é la inɛinɛsu ga zɛnvui, é faaɓaagi laawu.

24 Dòun zunuiti, niizu niina, à woilo gòoi ma!

À dama ga dàawooiti!

25 Wo-yii mina valibo, é ʋa ʋilɛ anzanui niima zii ʋolu!

À mina ɠaka, wo ʋa ʋilɛ ná-pelei ʋa!

26 Mazɔlɔɔ ná-nu maawanaiti mɔinʋɛ, niiti ti zaai,

ta niiti é ti undaaʋiligai, ti ɠɛni ga zɛbɛsu nu wolaiti.

27 Ná-pɛlɛi ɠa é ga gɔvɛalaazu ʋelei,

nii é yeizu saai zeizuʋɛ.

8

Ɠimalai ɠa wooɠulazu

1 À woilo, ɠimalai ɠa toligi wosu,

keleɠelegi ɠa wooɠulazu.*

2 Toɠa loni ada ɠaaɠoozagiti maazuʋɛ pele ɠobaʋɛ,

pele zaɠalaʋɛti.

3 Taa loaʋɛ, siɠi daaʋɛti,

nu lɛɛzuʋɛ taazuʋɛ, toɠa wooɠulazu:

4 «Nuiti, wa ɠa gè wooɠulazu wo ma,

nuɓusɛiti, wa ɠa gè ɓɔɛzu wo ʋɔ.

5 Wɔiti wo la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛni, à kidafaawui maaɠɔli,

faaɠaaɠaalala nuiti, à ɠɛ ga keleɠele nuiti.

6 À woilo dɛɛ, mazɔlɔɔ faa ɓiin ka gè bosu wo ma,

telebo kpɔɛiti ka ti ɠulazu dàaʋɛ.

7 Mazɔlɔɔ gaama ɓɔɛiti ka gè ti wosu,

màaɲɛɛi ɠa ga zɛɛ ɓɔɛiti.

8 Dàawooiti kpein sɔlegɛ,

tanɔpɛ su la zeini, ɓaa é ʋa ɠɛ ga zɛɛ ɓɔɛ, ɓaa yaava ɓɔɛ.

9 Ti pɛ gaaɠalagɛ naama nui ʋɛ, nii keleɠelegai,

ti ɠole naama nui ʋɛ, nii kalagai.

10 Nà-kalagi gè bosu ga woye, à naa wɔin ɠɛ, é leʋe walii ʋa,

faaɠwɛgi vizɔgɛ zanugi ʋa, anɛɛ zanu kitei.

11 Mazɔlɔɔ ɠimalai vizɔgɛ kɔbu yɔlɔɠɔ ʋagɔiti ba,

ani ʋagɔ nɔpɛ ge la zooga ʋokɔɠɔsu tɔun ma.†

12 Nɔ̀un nà, nà ga ɠimalai, sèizuʋɛ ɠa ga kidafaawui,

sòogɛ faaɠwɛgi ta kidafaawui zɔlɔɔsu.

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai ɠa é ga, è zili ga faa ɲɔi.

Niiti gè ti wɔinzeɠezu, ta ga,

gaazulɛɛi, wasogi, faa ɲɔu ʋelei, ta zɛɛ wo daaʋɛ.

14 Tɛnɛ goo ʋagɔiti, ta kidafaawui ta ga nɔ̀nɔ,

nà ɠa gè ga keleɠelegi, zobogi ɠa ga nɔ̀nɔ.

15 Masagiti ta masadai ɠɛɛzu nɔ̀un saɓui zu,

kundiɠiiti ti tɔgiti sei, niiti ti zɔlegai.

16 Saɓui zu ɠa kundiɠiiti ti kundiɠilai ɠɛɛzu la,

ta seizumaanɛɛgiti ti pɛ ta ga tukpɔɠaaleʋe nuiti ti zɔlegai.

17 Nɔ̀un nà, naati kpein nɛɛʋɛ bɛ̀, niiti ti nɛ̀ɛzu ʋɛ,

niiti ti gàiziɛzu, naati ta pɛ̀tɛ.

18 Naavoloi ta lɛbiyai ta ga nɔ̀un nɔnɔ,

ta undaanɛɛi ta ani ʋagɔiti ti yɛsu ná ɠɔ.

19 Nà-tɔnɔgi vizɔgɛ, é leʋe zanugi ʋa, anɛɛ zanu kitei,

kulanumai gè feezu naa ɓaaɠoʋɛ walii ʋa.

20 Nà ziɛzu telebo pelei zu,

pìlɛgɛ sɔle peleiti ba,

21 gè ʋa ani ʋagɔi ve naati bɛ, niiti ti nɛ̀ai ʋɛ,

gè ta-ʋɛlɛiti buulaave ga naavoloi.

22 Gè ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ya,‡ kaite ná-botiiti tɔɔzeizuʋɛ,

aisa ná-boti mɔungiti tanɔpɛ ge ʋa ɠɛ.

23 Gè zeini kaite wɔlɔwɔlɔ,

aisa eteai ʋa ɓɛtɛ.

24 Siɛgi zu gè zɔlɔɔni da, kpoloɗɛi la ɠɛni dɛ ná,

ɓaa ziɛungiti, ziɛiti ti ʋa ɗa ɠula ti zu.

25 Gè zɔlɔɔni pɛ, aisa gizeiti ti ʋa ɓɛtɛ,

aisa gize ɓufɛgiti ti ʋa ɠula,

26 GALA ge la ɠɛni dɛ zooi ɓɛtɛni, ta zou yɔɠɔzuʋɛti,

anɛɛ eteai ma vufili mɔungi.

27 Gè ɠɛni ná niina, siɛgi zu é geeɠɔlɔgi zeini su la,

é kwɛgi la, é tati ziɛ wolai ma.

28 Siɛgi zu é tonaɓiingiti seini su la geezuʋɛ,

é zɛbɛi ve ziɛungiti bɛ, ti ɗa ɠula ga keeɠaaɓaai.

29 Siɛgi zu é kpoloɗɛi ɠwɛgi laani la, ziɛiti ti mina ɓudɛ maazu,

siɛgi zu é eteai ma wuulaagi ɠazaʋini da,

30 gè ɠɛni koba, eɠɛ ná-botiɠɛ ɠundiɠi,

gè ɠɛni ziilaazu folo-o-folo,

gè ɠɛni kuai wosu gaazu yeenɔpɛ,

31 gè ɗa kuai wo ná-etea ɓɛtɛai zu,

gè ɗa nà-ziilaai zɔlɔɔ nuɓusɛiti saama.

32 Niizu dòun zunuiti, à woilo gòoi ma,

wa ɠɛ ga undaanɛɛ nuiti, ni wa ziɛna ga nà-peleiti!

33 À woilo nà-kala gooiti ma,

wa ɠɛ ga ɠima nuiti.

À mina da ɠoba pɛ!

34 Undaanɛɛ nu ɠa ga naati, niiti ti woilosu gòo ma,

niiti ti losu nà-pɛlɛlaʋɛ folo-o-folo,

ti ɠaaɓaazu nà-pɛlɛlaʋɛ ma!

35 Mazɔlɔɔ zɔi a kà, naa zɛnvui zɔlɔɔga,

é Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kpɔbai zɔlɔɔga.

36 Kɛlɛ zɔi nɔpɛ é la ɠoloni bɛ̀, naa ɠa ɓɔɠɔ ɓɔlɔzu,

niiti kpein ti wɔ̀inzeɠezu, saai nɛɛʋɛ naati bɛ.»

9

Ɠimalai ɠa toligi wosu

1 Ɠimalai ná-pɛlɛi loni,

é ma ɓɛdɛ dɔfelaiti saɠani.

2 É toganiiti paani, é dɔɔi ɠɛʋele ɓɛtɛ,*

é taɓalii ɠaaɓɛtɛni.

3 É ná-botiɠɛ anzanuiti teʋeni toli bosuʋɛ,

ti lɛɛni adaʋɛti, ɗa ɠɛ ná, è zɛlɛ taai maazu, ti ɗa ɠɛ:

4 «Wɔiti wo la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛ, à ʋaa lɛɛ ʋɛ.»

É boni naati ma, niiti ti la ɠeleɠeleni, é ɠɛ:

5 «À ʋa, à nà-ɓului ta mi,

à dɔɔi ɓɔle, nii gè supuai.

6 À ɠɛlɛ nuiti ta-ziɛpolui ʋa, niiti ti la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛ, wa zɛnvui wo.

À ziɛ ga keleɠele pelei!

7 Zɔi a zelii lo waso nui ma, naa ɠa ɗa bɛlɛlalai zɔlɔɔ,

zɔi a nu ɲɔi maaɠolo, naa ɠa ɗa poomugi zɔlɔɔ.

8 Mina ɲɛɛɠulasu nui zɔgi wo ma, mazɔlɔɔ toɠa è wɔinzeɠe,

kɛlɛ ɠima nui zɔgi wo ma, toɠa è nɛɛ ʋɛ.

9 Ungo, ɠima nui lɛnɛ, ta ɠa ɓɔ ná-ɠimalai ʋa.

Telebo nui ɠala, ta ɠa ɓɔ ná-faaɠwɛgi ʋa.

10 Ɠimalai lɔɔzeigi† ɠa é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai,

è GALA Ɲadegai ɠwɛɛ, é ga kidafaawui.‡

11 Mazɔlɔɔ nɔ̀un nà, ɠimalai, sàɓu zu,

è-zii ma voloiti su ɠa ɠooza,

è-zii ma ɠonagiti suɠooza.§

12 Ni ɗa ga ɠima nu, ɗa suɠulanumai zɔlɔɔ,

ni ɗa ga waso nu, ɗa ɠila kpe ka ɗa sulɔnɔgi zɔlɔɔ.»

Titigi ɠa toligi wosu

13 Titigi ɠa ga eɠɛ anzanui é zɔngɔzu,

é la faa ɠaaɠaazu, é la faa ɠwɛɛ.

14 Toɠa zeini ná-pɛlɛlaʋɛ,

seizuʋɛ ɠa ga adaʋɛti ti zɛlɛgai taai maazu.

15 É ɗa teʋe nuiti toli,

niiti ti liizu ga pele zakpai,

16 «Zɔi é la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛ, naa ɠale ma, é ʋa ʋɛ!»

Zɔi balagai ɠigi ma, é ɠɛ naa ma:

17 «Ziɛi unmaai nɛɛ ʋɛ,

daamianigi é miizu dɔɔɠuzu, naa nɛɛ ʋɛ!»

18 Ti la suɠwɛɛ ga ta ta li laazu gɔvɛiti ma,

niiti anzanui naa ti lolisu, naati ta niina gɔvɛalaazu.

Tɛnɛ gooi ma ziiti

10

1 Salɔmɔn ná-tɛnɛ faalaaliiti.

Ɠima loun zunui ɠa ɗa ɠɛ ga kɛɛɠɛ ná-koozunɛɛi,

faaɠaaɠaalala loun zunui ɠɛ ga dee ná-ziizoolɛi.

2 Naavoloi sɔlɔɔ pelei ɲɔuɗai, é la faa ʋaa eyɛsu pɛ,

kɛlɛ nii é ná-eteai ziɛzu telebogi zu, naa ɠa ɗa ɠizo saai ma.

3 Ɠɔoɠɔ GALAGI la telebo nui yɛgana, é ʋa ɓɔlɔ ga pului,

kɛlɛ toɠa ɠɛlɛ nu ɲɔi yiima vaiti ba.

4 Zɔi é la yeeʋɛa faa ʋa, naa ɠa ɗa ɠɛ ga bala nu,

kɛlɛ zeemaleʋebogi ɠa ɗa nu ɓɛtɛ.

5 Nii é ani ɠaalɛɛzu ba, foɠo undaaɠulazuʋɛ, naa ɠa ga doun zunui, nii keleɠelegai,

kɛlɛ zɔi é ɲiizu molo leʋe ziɛgi zu, doun zunui ɠa ga naa, nii ɓaa ɠa ɠula ma.

6 Tuyaiti ta ʋuuni telebo nui unmaʋɛ,

kɛlɛ nu ɲɔi laawooiti ta ɗa tooma vai maalɔɔɠu.

7 Telebo nui ná-kizɛsui ɠa ɗa ɠɛ ga tuyai taɠiligaani bɛ,

kɛlɛ zeemai ɠa ɗa wo nu ɲɔiti daaseigi ma.

8 Zɔi ɠigi ma ziimaʋɛ, naa ɠa ɗa deveiti so,

kɛlɛ nui é kpɔɛzuɠula ɲakaiti bosu, naa ɠa ɗa ɓɔɠɔ loo ya.

9 Zɔi é ziɛzu sɔledai zu, naa ɠa ziɛzu ziilɛigi zu,

kɛlɛ zɔi é ziɛzu ga pele zuzeigiti, naa ʋolu ɠa ɠula.

10 Nii é gaamai lɔɔɠuzu bɔɔlaiti ba,* naa ɠa ti ɓɔlɔzu,

kɛlɛ zɔi é zelii losu ti ma gaamai zu, naa ɠa ʋaazu ga ziilɛigi.†

11 Telebo nui laawooiti ta ga zɛnvu ɗɛungi,‡

kɛlɛ nu ɲɔi laawooiti ta ɗa tooma vai maalɔɔɠu.

12 Wɔinzeɠemai ɠa ɗa sakpegi ɠaazo,

kɛlɛ nɛɛbɛi ɠa ɗa faaɠaazagi pɛ suvaayɛ.§

13 Keleɠele nui laawooi ɠa ɗa ɠɛ ga ɠima ɓɔɛi,

kɛlɛ faaɠaaɠaalala nui ʋoluʋɛ nɔnɔi ɠa ga kpakɔi.

14 Ɠima nuiti ta ɗa faaɠwɛgi ɠaalɛ ba,

kɛlɛ siɛgi zu faaɠaaɠaalala nui ɓɔɛzu la, maanɔɠɔi maa la mɔ ɠoozani ba.

15 Kpɛtɛ nui yeaɠɔligi ɠa bɛ ga taa wolai siɠigi ma,

kɛlɛ bala nui ná-maawɔin ɠa ɗa koloɠolo.

16 Telebo nui ná-tɔnɔgi ɠa ɗa lo tuɠɔ, é zɛnvui wo,

kɛlɛ nu ɲɔi zɔlɔɔgi ɠa ɗa ɠɛ ga faa ɲɔu ɠɛ anii.

17 Zɔi é woilosu tɛnɛ gooi ma, naa zɛnvu ʋelei zeɠea,

kɛlɛ zɔi é ɠɛlɛzu zelilomai ʋa, naa ɓɔɠɔ loa ya.

18 Wooveledai ɠana, ɗa wɔinzeɠemai lɔɔɠuna,

zɔi é leʋesu ga tɔɠɔ ɠoloɠologi ɠɛa, naa ɠa ga ɠimalala nui.

19 Zɔi é kpɔɛi zuɠulazu gola, é la ɓega tɔ koloɠologi ɠɛɛzu,

kɛlɛ zɔi a laaʋɛ zo, naa ɠa ga zunui, nii ɠi pagɔi ma.

20 Telebo nui laawooiti ta ga walii ɲadegai,

kɛlɛ tosu la faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-ɠisiɛi ʋa.

21 Telebo nui laawooiti ta ɗa ɓɔ nuɓusɛ mɔinmɔin ba,

kɛlɛ ɠimalala nuiti ta ɗa za, tɔɔzei ti ʋalagɛ faaɠaaɠai ma.

22 Ɠɔoɠɔ GALAGI laa luyai ɠa a ɗa kulagaanɛɛzui ve,

é la koozuʋili faa nɔpɛ pilɛga polu.*

23 Faa ɲɔi ɠɛɛ vai ɠa ga ɠaɠo faa ɠimalala nui ya,

eɠɛʋelei ɠimalai ɠɛɛ vai la ga ɠaɠo faa ɠima nui ya.

24 Nii nu ɲɔi luazu ba, naa ɠa a ɗa sɔlɔɔ,

kɛlɛ nii telebo nuiti ta wɔin ɠɛ, naa ɠa ɗa ve ti ya.

25 Siɛgi zu tɔngɔlɔ fiilɛi leʋesu da, nu ɲɔi ɠa ɗa ɲɛɛlɛ!

Kɛlɛ telebo nui ɠa loni ani ma, nii é ná eyɛsu ɠɔ.

26 Eɠɛʋelei ani ɓodai a ɗa kɛ la ga nu ɲiigai,

duului ɓalaa ga ʋuuna nu ɠaazuʋɛ a ɗa kɛ la,

zekana ɲaka nui la, naati bɛ niiti ti teʋesu.

27 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai ɠa ɗa nui ná-eteai zuɠooza,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nui ná-konagiti su ɠa ɗa ɓuɠa.†

28 Telebo nui ná-maaɓɔungi ʋolu ɠa ɠɛ ga koozunɛɛi,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-ɠitogi ɠa ɠoloɠolo.

29 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-pelei ɠa ga siɠigi wooɠɛɠila nuiti maaɠoolii zu,

kɛlɛ toɠa ga naati koloɠolo saɓu, niiti ti faa ɲɔi ɠɛɛzu.

30 Telebo nui la ɲiikpiga eyɛsu pɛ,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti ti la yɛga zooi zu.

31 Telebo nui laaʋɛ ɠa ɗa ɠimalai wo,

kɛlɛ yaava nuiti nɛgi ɠa leʋe ga.

32 Telebo nui lakɔlɔgiti ti nuɓɔɠɔlai ɠwɛɛ,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti daaʋɛ yaavaʋɛ.

11

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛi ɠa ga zɛɛ ɠɔɠɔ bo ganiiti,

kɛlɛ kiloiti ti laazeeliai, naati nɛɛʋɛ bɛ.*

2 Wasogi ʋolu anii ɠa é ga wɔinzeɠemai,

kɛlɛ ɠimalai ɠa loni ɓɔɠɔmaayei nuiti kobaʋɛ.

3 Ladalai ɠa loni sɔle nuiti tuɠɔ,

kɛlɛ yaava nuiti ta-woyai ɠa ɗa lati, é ti ɠoloɠolo.

4 Naavoloi la levea ga ani nɔpɛ, tukpɔɠaaleʋe voloi,

kɛni telebodai ɠɛɛ vai nɔ ɠa a nu ɠizo saai ma.

5 Telebo nui ná-ladalai ɠa ɗa ná-eteai zɔle,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nui ɓɔɠɔ vaa ɲɔi ɠa a ɗa too.

6 Telebo nui ná-sɔlegi ɠa ɗa kizo faaɓaagiti ma,

kɛlɛ woovele nuiti koozu ɠisiɛi ɠa ɗa ɠɛ ga balii, ti ɠɔɔ la.

7 Siɛgi zu nu ɲɔi zaazu la, ná-kitogi pɛ ge ɠoloɠologa,

ná-kitogi é ɠɛni ga naavoloi, naa loa ya.

8 Telebo nui ɠa ɠula kidaaʋiligi zu,

faa ɲɔu ɠɛ nui ʋilɛ potogi zu.

9 Nui é ɠɛlɛzu GALA ba, naa ɠa ɗa zɔiti koloɠolo ga daawooiti,

kɛlɛ telebo nuiti ɠimalai ʋɔ, ta ɠizo.

10 Siɛgi zu telebo nuiti undaanɛɛzu la, taai kpein koozu ɠa ɗa nɛ,

siɛgi zu faa ɲɔu ɠɛ nuiti undaaʋilisu da, nuiti ta ɗa wooɠula ga koozunɛɛi.

11 Sɔle nuiti daa luyai ɠa ɗa ʋa ga ɓɔɠɔzɔlɔɔgi ta-laazuʋɛ.

Kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti daa ɓɔɛi ɠa ɗa koloɠolo.

12 Zɔi é seiɲɔɠɔi ʋɛlɛʋilisu, naa la ga faaɠaaɠaa nu,

kɛlɛ nui nii é faa ɠaaɠaazu, naa ɠa ɗa maaɠɛ kpɔ.

13 Fama wo nui ɠa ɗa dɔɔɠuzu vaiti kula kɛlɛma,

kɛlɛ sɔɓelama nui ɠa ɗa ti makɛ ɠoozu.

14 Siɛgi zu totuɠɔ ʋagɔ la zooi ʋɛ la, nuɓusɛiti ta ɗa loo bu,

kɛlɛ kizogi ɠa ɗa zɔlɔɔ tɛnɛ bo nu mɔinmɔingiti zea.

15 Zɔi é yeelaazu wɛɛn maaɠuyei ɠa, toɠa ɓaa ma,

kɛlɛ zɔi é ɠɛlɛzu zeelaga† vai ʋa, naa ɠa ɠɛ ziilɛigi zu.

16 Anzanu ʋagɔi ɠa ɗa lɛbiyai zɔlɔɔ,

suɓa zunuiti ti naavoloi zɔlɔɔ.

17 Zunui é nuɓɔɠɔlai ɠɛɛzu, naa ɠa kɛɛzu ɓɔɠɔ nɔ ʋɛ,

kɛlɛ suɲɔu zunui ɠa ɓɔɠɔ maanɔɠɔzu.

18 Faa ɲɔu ɠɛ nui ɠa ɗa yaava lɔnɔgi ɠaiziɛ,

kɛlɛ zɔi é telebodai ɠɛɛzu, naa ɠa ɗa zala ɠitei zɔlɔɔ.

19 Zekana, telebodai ɠaaɓelazuʋɛ ɠa ga zɛnvui,

kɛlɛ zɔi é ʋilɛsu faa ɲɔi ʋolu, naa ɠa saai laaɠomisu.

20 Ɠɔoɠɔ GALAGI la wɔinni ga naati, niiti ti-yiimaʋɛ laavegai ga yaavai,

kɛlɛ toɠa losu naati polu, niiti ti ziɛzu ga sɔledai.

21 Gaamazu, faa ɲɔu ɠɛ nuiti salalalai la yɛga,

kɛlɛ telebo nuiti ti-mavofodaiti ta ɠizo.

22 Anzanui nii pagai, kɛlɛ balagai ɠigi ma,

kɛɛʋɛ eɠɛ zanu balaɠaegi piligai boigi zokpai ʋa.‡

23 Telebo nuiti wɔinma vaa ɠila kpegi nɔ ɠa faa ʋagɔi.

Nii nɔ faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta zoo ti ɠito ba, naa ɠa nɔ ga GALA ná-ziiɠaawanai.

24 Tanigaa ta ɗa faanɛɛi ɠɛ gola, tama ti ɗa wola ɓɛtɛ.

Tanigaa ma ti ɗa ɠikpa naavoloi ma gola, tama ti ɗa ʋala.

25 Faanɛɛ ɠɛ nui ɠa ɗa sɔlɔɔgi wo gola,

zɔi a nu ɠɔ ga kpɔɔleɗɛi, tɔ ɓalaa ka kpɔɔleɗɛi zɔlɔɔ.

26 Nuɓusɛiti ta ɗa molo makɛ nui voovo, zɔi é ɠɛɛzu, é ʋa pɔdi ga daaɓaai,

kɛlɛ ta ɗa tuya loo naa ʋɛ, nii é liizu la ga é pɔdi.

27 Zɔi é faa ʋagɔi ɠɛɛ vai ɠaiziɛzu, naa ɠa ɗa undaanɛɛi zɔlɔɔ,

kɛlɛ zɔi é faa ɲɔi ɠaiziɛzu, faa ɲɔi ɠa ɗa zeeli naa ma.

28 Zɔi a ʋoluzei ná-naavoloi ʋa, naa ɠa loo bu,

kɛlɛ telebo nuiti gaa ɠa wɔɔlɔ eɠɛ gulu wola, nii gaalaagi mɔinɗai.

29 Zɔi a gooɠaavazagi lɔɔna ná-pɛlɛyeɠei wu, toɠa sulɔnɔgi zɔlɔɔ ga fiilɛ wolai,

faaɠaaɠaalala nui ɠa ɠɛ ga ɠima nui ná-duɔi.§

30 Telebo nui ná-kɛɛwotiiti ta ga zɛnvu wului,*

ɠima nui ɠa ɗa nui taɠiligaa ʋilɛ pele ʋa.

31 Ni telebo nui ɠa zalai zɔlɔɔsu gaamanɔ eteai zu,

koleʋɛ ɓalaa ga, faa ɲɔu ɠɛ nui ta kotoba nui, ta ti-zalai zɔlɔɔ!†

12

1 Zɔi nɛai bɛ ga maaɠolo, faaɠwɛgi wɔin ɠa naa ma,

kɛlɛ zɔi zelilomai ɠaawanazu la, naa la ɠeleɠeleni.

2 Nu ʋagɔi ɠa ɗa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-undaanɛɛi zɔlɔɔ,

kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɗa naama nui ʋeelala, nii é kisiɛ ɲɔiti bosu.

3 Suɲɔu vai la ɗa ga nui losu ɓɛtɛa,

kɛlɛ zɔi sɔlegai naa lɔɔ la ɠulaa.

4 Ziilɔɔ anzanui ɠa ɗa sinigi nɔungi wuzeɠe,

kɛlɛ anzanui é unfetala vai ɠɛɛzu, toɠa sinigi ʋa ga kae wana zeeɓɛi.

5 Telebo nuiti ta-ɠisiɛiti ta faa zɔle faiti nɔ ʋa,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti siɛ ʋelei ɠa nɔ ga yaavai.

6 Faa ɲɔu ɠɛ nuiti daawooiti ta ga baliiti ti nui ʋaazu,

kɛlɛ telebo nuiti daawooiti ta ɗa ti ɠizo.

7 Faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta lokana, ti la mɔ ɠɛa ná!

Kɛlɛ telebo nuiti ta-ʋɛlɛi ɠa yɛ loni kpaan.

8 Nui ɠa ɗa maamusɛi zɔlɔɔ, é zoloo ná-kisiɛ ʋagɔiti ma,

kɛlɛ zɔi kigi la zɔleni, naa wɔin ɠa zeɠe.

9 Fizɔgɛ nu ɠɛ ga nui zobo ge la bɛ, botiɠɛ nu ɠila nɔ ɠɛ è ya,

è ʋa ɠɛ ga nui tɔɠɔi ɠulaai, kɛlɛ é ʋalasu kɔnɔgi ma.

10 Telebo nui ɠa ɗa ɠaaɓa ná-toganiiti ma,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti koozu vai ɠa ga gaazumaavɔi nɔ.

11 Zɔi é ná-tii ɠɛɛzu, naa ɠa daamianigi zɔlɔɔ ga bɔɔlɔa,

kɛlɛ zɔi é ʋilɛsu gaaʋalaba vaiti polu, naa ʋalagɛ ɠigi ma.

12 Nu ɲɔi ɠaazu ɠa ɗa ɠula faa ɲɔu ɠɛ nuiti daamiizuʋɛ ʋa,

kɛlɛ telebo nuiti ma zapei ɠa a ɗa gwaa wo.

13 Faa ɲɔu ɠɛ nui ɠa ɗa ɠɔ ga tɔ ɓɔɠɔi ná-zɛɛiti ma ʋalii,

kɛlɛ sɔle nui ɠa ɗa ɠula faaɓaagiti kpein su.

14 Nui laawooi ʋɔ, toɠa zoo é undaanɛɛ wola ɠaalɛ ba,

eɠɛʋelei nu a ɗa ná-botii ma zalai zɔlɔɔ da.

15 Ɠimalala nui ná-pelei zɔlegɛ tɔ ɓɔɠɔi ɠaazu,

kɛlɛ ɠima nui ɠa ɗa woilo zɔiti tɛnɛ gooi ma.

16 Ɠimalala nui ɠa ɗa ná-ziiɠaawanai ɠula kɛlɛma gaamago nɔ,

kɛlɛ ɠima nui ɠa ɗa ná-daazuɠɔli vaiti buuɓɔle.

17 Nui é gaamai ɠulazu kɛlɛma, naa ɠa telebo fai lɛɛzu,

kɛlɛ zɛɛ zeelei ɠa ɗa yaavai ɠɛ.

18 Kpɔɛzuɠula ɲakaiti ta ɗa maawanai wo eɠɛ boɠa zɔkpɔi,

kɛlɛ ɠima nuiti daawooi ɠa ɗa ʋa ga kɛdɛyai.

19 Gaama nui ɠa yɛ ná ɠɔ,

kɛlɛ zɔi é zɛɛi wosu, naa la lɛbiga.

20 Niiti ti faa ɲɔiti kpɛtɛzu, naati ziimaʋɛti daavegɛ ga yaava vaiti,

niiti ti nuiti tɛnɛsu ga faa ʋagɔi, naati ta ɗa koozunɛɛi zɔlɔɔ naa zu.

21 Maanɔɠɔ nɔpɛ ge la zeelia telebo nui ma,

kɛlɛ kpɔlɔi ɠa ɗa ɠɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti unma.

22 Ɠɔoɠɔ GALAGI la wɔinni ga zɛɛ wo nuiti,

kɛlɛ toɠa gaama wo nuiti polu.

23 Ɠima nui la ɗa ga ná-faaɠwɛgi zulɛa,

kɛlɛ ɠimalala nui ɠa ɗa zeze ga ná-faaɠaaɠaalalai.

24 Niiti ti botii ɠɛɛzu gola, naati ta ɗa lo faa wolaiti untuɠɔ,

kɛlɛ ɲaka nuiti ta ɗa lɔ duɔlai zu.

25 Ziizoolɛi a ɠɛna nui yiimaʋɛ, toɠa ɗa vɔ,

kɛlɛ iɲɔdɔɔ ɓɔɛi ɠa ɗa nui ɠoozunɛ.

26 Telebo nui ɠa ɗa ɠɛ ga ʋelela ʋagɔ bɔɔlaiti bɛ,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti siɛ ʋelei ɠa ɗa ti ɠaka.

27 Sua ɓɛ nui nii dɔɔʋɛai, naa la sua zɔlɔɔga, é ʋa gee.

Faa ʋagɔi, nii pagai ti pɛ ba nuɓusɛi ná-faa zu, naa ɠa ga é ɠɛ ga botiɠɛ nu.

28 Ʋɛ telebodai ɠɛɛzu ná, miná ɠa zɛnvui ná,*

naama ʋelei ɠa nu ɠizosu saai ma.

13

1 Ɠima loun zunui ɠa ɗa ɠizɛ maaɠoloi zu, kɛɛɠɛ bogai la,

kɛlɛ waso doun zunui la ɗa ga woiloga zeliloma ɠila kpalaa ma.

2 Ɗa zoo è ani ʋagɔiti sɔlɔɔ ga nu laawooiti maaʋele,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-etea ziɛi ɠa ga toomai.

3 Zɔi a dama ga daawooiti, naa ɠa zɛnvui makɛsu,

zɔi é kpɔɛi wola zuɠulazu, é la ɠidaazu bu, naa ɠa ɗa ɓɔɠɔ loo ya.

4 É la faa ʋaa dɔɔʋɛ nui ma, gaazu ʋa ɠula ani ʋa,

kɛlɛ botiɠɛ nu wolai ɠa ɗa naa zɔlɔɔ, nii wɔin ma.

5 Telebo nui ɠa ɗa zɛɛ ɓɔɛiti wɔinzeɠe,

kɛlɛ nu ɲɔi ɠa ɗa unfe fai ɠɛ, ta tɔɠɔ ɠoloɠolo fai.

6 Zɔi é siɛ ʋelei zɔlegai, telebodai ɠa ɗa naa makɛ,

kɛlɛ faa ɲɔi kotoba nuiti ti kɛɛzu, naa ɠa a ɗa ti undaaʋili.

7 Tanigaa ta kɛɛzu eɠɛ ta ɓɛtɛ, tama ani nɔpɛ ge la ti ya,

tanigaa ti ɓɔɠɔ ɠɛ eɠɛ bala nu, kɛlɛ anii ti ya ga gola.

8 Tanisu naavolo nui ɠa ɗa ani zala, é ʋa zɛnvui unmɔɔ,

kɛlɛ bala nu la woiloga zeliloma ma.

9 Telebo nui ɠa volozu, eɠɛ wozakalagi gola volozu,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nui ɠɛɛʋɛ eɠɛ lanboi, nii é zaazu.

10 Sakpegi kpein ka ɠulazu wasogi zu,

ɠimalai ɠa naati zea, niiti ti woilosu tɛnɛgiti ma.

11 Naavoloi nii sɔlɔɔgai ga wuugi, gaa ɠa ɗa ʋala ba,

kɛlɛ nii sɔlɔɔgai vaa, vaa, naa ɠaa ɠa ɗa wɔɔlɔ.

12 Nui ná-kitogi a ɠoloɠolona, toɠa ɗa ziiɓɔlɔ,

kɛlɛ nui yiima vai a ɠɛɛna, naa ɠɛɛʋɛ eɠɛ zɛnvu wului.*

13 Zɔi a wooi ʋɛlɛʋilina, naa ɠa suɓoloɠɔmɔ,

kɛlɛ zɔi a devei zona, naa ɠa ma zalai zɔlɔɔ.

14 Ɠima nui ná-kalagi ɠa ga zɛnvu ɗɛungi,†

toɠa ɗa kaka faiti kpudɛ nu maazu, niiti ta ɠɛ ga nu zaa vaa.

15 Kɛʋele ʋagɔi ɠa ɗa zaalai la nu ma,

kɛlɛ gaaɓelazu la yaava nuiti ta-ʋelei ʋa.‡

16 Ɠima nu la faa ɠɛa, ni é la ɠigaiziɛni su,

kɛlɛ ɠimalala nuiti ta ɗa ta-ɠimalala vaiti sulɛ.

17 Keelai ɲɔuɗai, naa ɠa ɗa lɔ maanɔɠɔi zu,

kɛlɛ gooleʋe nui sɔlegai, naa ɠa ɗa faiti suɓɛtɛ.

18 Baladai ta unfegi ɠa naama nui luɠɔ, nii é ɠɛlɛzu maaɠoloi ʋa,

kɛlɛ zɔi a va tɛnɛ gooiti bu, naa ɠa lɛbiyai zɔlɔɔ.

19 Toɠa ga faa ʋagɔ nui wɔinma vai laazeeli,

kɛlɛ ɠimalala nuiti ti la wɔinni ga ti yeeɠula faa ɲɔi zu.

20 Nui é ziɛzu ɠima nuiti polu, toɠa ɗa ɠɛ ga ɠima nu,

kɛlɛ zɔi é zeizeisu ɠimalala nuiti koba, naa ɠa faaɓaagi zɔlɔɔ.

21 Maanɔɠɔi ɠa kotoba nuiti polu,

undaanɛɛi ɠa ɗa telebo nui zala.§

22 Zunu ʋagɔi ɠa ɗa poganii yɛ ná mavofodaiti bɛ,

kɛlɛ kotoba nui ná-sɔlɔɔgiti makɛgɛ ga telebo nuiti tɔnɔ.

23 Bala nui ná-woza wogai zu ɠa a ɗa ɠɔnɔgi zɔlɔɔ ná, ga bɔɔlɔa,

kɛlɛ telebotalai ɠa ɗa ɠɔnɔgi ɠoloɠolo.

24 Zɔi é ɠɛlɛzu ná-doun zunui loɠa vai ʋa, naa la nɛɛni bɛ,

zɔi é nɛɛzu ʋɛ, naa la inɛinɛga maaɠolo vai ʋa.

25 Telebo nui ɠa ɗa daami wo, ziila,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti koozu ɲakai ɠa ɗa yɛ de.

14

1 Ɠima anzanui ná-pɛlɛyeɠei loni,

kɛlɛ ɠimalala gelei nɔnɔi woloni tɔ ɓɔɠɔi.

2 Zɔi é ziɛzu telebodai zu, naa ɠa ɗa ziɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai zu,

kɛlɛ zɔi é ziɛzu ga yaava ʋeleiti, naa ɠa ɗa pɛlɛʋɛlɛ.

3 Ɠimalala nui ɠa ɗa maaɠoloi zɔlɔɔ ga daawooiti maaʋele,

ɠima nuiti ti-lakɔlɔgiti ta ɗa ti makɛ.

4 Ʋɛ woza woli nikɛ la ná, daamianigi ɠa daamii ɲakai zu,

kɛlɛ nikɛ zinɛi zuvikɛi ɠa a ɗa tɔnɔ golai ve.

5 Zeelei sɔlegai, é la zɛɛ woga pɛ,

kɛlɛ zɛɛ zeelei ɠa ɗa zɛɛ ɓɔɛiti bo.

6 Anɛɛ ni ɲɛɛɠulasu nui ɠa ɠimalai ɠaiziɛ, é la sɔlɔɔga,

kɛlɛ kidafaawu nui ɠa ɗa faaɠwɛgi zɔlɔɔ yɔɔɠɛ nɔ.

7 Maaɠooza faaɠaaɠaalala nui ʋa,

mazɔlɔɔ é la ɠi gila kpalaa fea è ʋɛ.

8 Kidafaawu nui ɠa ɗa siɛ ʋelei ʋɛtɛ, tɔɔzei toɠa ga ɠima nui,*

faaɠaaɠaalala nuiti ta ɗa loo ya ta-ɠimalalai ʋɔ.

9 Ɠimalala nuiti ta ɗa ɲɛɛɠula zɔɠɔzuɓɛtɛ vai zu,

kɛlɛ undaanɛɛi ɠa ɗa ɠɛ sɔle nuiti saama.†

10 Ɛsɛ nɔ ɠa é ná-ziizoolɛi ɠwɛɛ, ta ná-koozunɛɛi,

nu ɠili ge la zooga é ʋa nɔnɔ zɔlɔɔ naa zu.

11 Faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-ʋɛlɛi ɠa wolo,

kɛlɛ sɔle nuiti ta-zeɠe ɠotai ɠaa ɠa wɔɔlɔ.‡

12 Nu mɔinmɔin ka ɠisiɛzu ga pelei ti ma pagɛ,

kɛlɛ tɔun, ta pelei ma, nii gaaɓelasu, é liizu ga tiye, é ti lɔ saai zu.

13 Ɲɛɛi ɠa zoo é ziizoolɛi ɠaazumaalɔɔɠu,

koozunɛɛi ɠa zoo é ɠaaɓela ga ziizoolɛi.

14 Kɔzɔba nui ɠa ɗa ná-kɛɛwotiiti ma ɠulanumai zɔlɔɔ,

kɛlɛ nu ʋagɔi ɠa ɠoozunɛ nɔnɔ ma ziɛ ʋeleiti ma ɠulanumai zu.§

15 Nui nii é la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛ, toɠa ɗa la naati kpein da, niiti ti wosu ma,

kɛlɛ kidafaawu nui ɠa ɗa ziɛ ga keleɠele.

16 Ɠima nui ɠa ɗa lua faa ɲɔi ʋa, é ʋoluave,

kɛlɛ ɠimalala nui ɠa ɗa yiiɠaawana, é kɛ, tɔɔzei daave ɓɔɠɔ la.

17 Ziiɠula nui ɠa ɗa ɠimalala vaiti kɛ,

nui kigaiziɛ ɲɔi ziimaʋɛ, toɠa ɗa wɔinzeɠemai maaloli ɓɔɠɔ ma.

18 Nuiti ti la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛ, naati ta-ʋoganii ɠa é ga ɠimalalai,

kɛlɛ kidafaawu nuiti ta-masa bɔɔlɔgi ɠa é ga faaɠwɛgi.

19 Nu ɲɔiti ta ɗa unmaayei nu ʋagɔiti bɛ,

faa ɲɔu ɠɛ nuiti ɓalaa ta ɗa kɛ ɠana nɔ telebo nuiti ta-ʋɛlɛlaʋɛ.

20 Bala nui la nɛɛni nu nɔpɛ bɛ, anɛɛ seiɲɔɠɔiti,

kɛlɛ kpɛtɛ nui wɔɔlaiti mɔinʋɛ gola.

21 Zɔi é seiɲɔɠɔi wɔinzeɠezu, naa ɠa koto ɠɛɛzu,

kɛlɛ undaanɛɛ nu ɠa ga naa, nii é maanɔɠɔ nuiti maawɔinɠaazu.

22 Niiti ti ɠisiɛzu faa ɲɔi zu, naati ta kaka pelei ma,

kɛlɛ niiti ti ɠisiɛzu faa ʋagɔi zu, naati ta kɛɛzu nuɓɔɠɔlai ta gaamai zu.

23 Botii kpein ka kulanumai ba,

kɛlɛ pului ɠa kpɔɛzuɠula wafuungi ʋolu.

24 Ɠima nuiti ta-masa bɔɔlɔgi ɠa é ga ta-naavoloi,

ɠimalala nuiti ta-vaaɠaaɠaalalai ɠa é ga ta-litigi.

25 Gaama wo zeelei ɠa ɗa zɛnvuiti kizo,

kɛlɛ zɛɛ wo zeelei ɠa ga yaava nu.

26 Zɔi é luazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, naa ɠa kito gola zɔlɔɔ,

ná-doun zunuiti ti dɔɔɠuzu zɔlɔɔ pɔ bɛ.*

27 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai ɠa é ga zɛnvu ɗɛungi,

toɠa nu ɠizo saai ná-baliiti ma.

28 Nuɓusɛi ná-mɔin ɠa é ga masagi ná-lɛbiyai,

kɛlɛ nuɓusɛiti maaʋɛlɛ vai ɠa ɗa kundiɠii ɠoloɠolo.

29 Zɔi zii la ɠula fala, naa ɠa ná-ɠimala wolai lɛɛzu,

kɛlɛ ziiɠula nui ɠa ɗa ná-ɠimalalai zulɛ.

30 Ziilɛigi ɠa é ga kpusɛi ná-sii zuɠoozagi,

kɛlɛ toloi ɠa é ga seeɓɛi ma ɠaeiti su.

31 Nu a bala nui maanɔɠɔna, è Kpɛtɛ Nui ʋɛlɛʋɛlɛga,

kɛlɛ nu a maanɔɠɔ nuiti maawɔinɠaana, è ti Ɓɛtɛ nui lɛbiya.

32 Faa ɲɔu ɠɛ nui ná-yaavai ɠa ɗa toka,

kɛlɛ kitogi ɠa ɗa ɠɛ telebo nui ya, eyɛsu saai.

33 Ɠimalai ɠa ɗa zei keleɠele nui yiimaʋɛ,

naa ɠwɛɛgɛ ɓalaa ɠimalala nuiti saama.

34 Telebodai ɠɛɛ vai ɠa ɗa zooi wɔɔlɔ,

kɛlɛ kotoi ɠa ga nuɓusɛiti kpein unfe faa.

35 Masagi ná-unfemai ɠa ɗa ɠɛ botiɠɛ nui naati bɛ, niiti ti botii ɠɛɛzu bɛ ga ɠimalai,

kɛlɛ zɔi é unfe fai ɠɛɛzu, ná-ziiɠaawanai ɠa ɗa zeeli naa ma.

15

1 Gooɠaaʋote pagɔi ɠa ɗa ziiɠulagi ɠaayei,

kɛlɛ nu maawana ɓɔɛi ɠa ɗa kpɔɛi zuwɔɔlɔ.

2 Zɔi é kalagi wosu ga ɠimalai, toɠa ɗa kala wɔin ɠɛ nu ma,

kɛlɛ ɠimalala nui ɠa ɗa ɠimalala vaiti nɔ wo.

3 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuʋɛ ɠa adaʋɛ pɛ,

é ɗa nu ɲɔiti ta nu ʋagɔiti sumɔ.

4 Nu laawoo ʋagɔiti kɛɛʋɛ eɠɛ zɛnvu wulu wolai,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nɛgi ɠa ɗa ziiɠoloɠologi ɠɛ.

5 Ɠimalala nui ɠa ɗa kɛɛɠɛ ná-tɛnɛ gooiti pɛlɛʋɛlɛ,

kɛlɛ zɔi é yeezeizu zelilomai wu, naa ɠa ɓɔɠɔ lɛɛzu ga ɠima nu.

6 Naavolo mɔinmɔin ka é telebo nui ná-pɛlɛi wu,

kɛlɛ nii kpein nu ɲɔi sɔlɔɔsu, toɠa ɗa ɠɛ ga ziizoolɛi ma ungi.

7 Ɠima nuiti daawooi ɠa ɗa faaɠwɛgi vaza,

kɛlɛ faaɠaaɠaalala nuiti ziimaʋɛ la ɠana.

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛi ɠa ga faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-zalaɠaiti,

kɛlɛ sɔle nuiti ta-ƓALA maanɛɛnɛ wooiti nɛɛʋɛ bɛ.

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛi ɠa ga faa ɲɔu ɠɛ nui ziɛ ʋelei,

kɛlɛ naama nui nɛɛʋɛ bɛ, nii é ʋilɛsu telebodai ʋolu.

10 Zɔi é zeɠezu faa ʋagɔi ʋolu, faa wola ɠa la ma ga maaɠolo,

zɔi é zelilomai wɔinzeɠezu, naa undaa ɠa ʋili.

11 Ɠɔoɠɔ GALAGI gɔvɛalaazu ta undaaʋili zeɠezaɠai, zu vaiti kpein kwɛɛ,

nuɓusɛiti zii ɠwɛɛ fai ɠa ga leeni tɔun bɛ!

12 Waso nui nɛɛbɛ vaa la ga nu zelii lo ma,

é la ɗa ga li ɠima nuiti pɔ bɛ.

13 Koozunɛɛi ɠa ɗa nu ɠaazuʋɛ volo,

kɛlɛ ziiɓɔlɔi ɠa ɗa nu ɠaalɛi.

14 Keleɠele nui ɠa ɗa ɠaaɓa faa maaɠɔli vai ma yeenɔpɛ,

kɛlɛ ɠimalala nui ɠɔnɔgi ɠa ɗa ɠɛ ga ɠimalala vaiti nɔ.

15 Maanɔɠɔ nui zii ma voloi kpein ɲɔuʋɛ,

kɛlɛ zɔi undaanɛai, naa ɠa ɗa ɠɛ fɛti ɠula vai laawu nɔ ɠɔ.

16 Fizɔgɛ nu ɗa ani go nɔ zɔlɔɔ, è ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluaba nu,

è ʋa li naavolo wola zɔlɔɔsu, nii ziiɓɔlɔi polu.

17 Fizɔgɛ nu tufa wuulugi ma laamii wo, kpɛtɛai nɛɛbɛi zu,

è ʋa li nikɛ wulɔi miizu, ni wɔinzeɠemai ɠa ná.

18 Ziiɠula nui ɠa ɗa kpɔɛiti suwɔɔlɔ,

kɛlɛ zɔi ziiɠaa la wana fala, naa ɠa ɗa sakpegiti gaayei.

19 Ɲaka nui ná-pelei ɠɛɛʋɛ eɠɛ ɠain sasai,

kɛlɛ sɔle nuiti ta-ʋelei ɠaa ɠa sɔli.

20 Ɠima loun zunui ɠa ɗa kɛɛɠɛ ɠoozunɛ,

kɛlɛ faaɠaaɠaalala zunui ɠa ɗa dee ʋɛlɛʋili.

21 Ɠimalalai ɠa ga koozunɛɛi naama nui ʋɛ, nii balagai faaɠaaɠai ma,

kɛlɛ zunui keleɠelegai, toɠa ɗa ziɛ sɔledai zu.

22 Faa mɔinmɔin ka ɗa ɠazaʋi, ti la zolooga tɔɔzei gaazaɠatalai ʋa,

kɛlɛ ti zu ɠa ɗa ɓɛtɛ, ni tɛnɛbo nua ta ná.

23 Koozunɛ vaa ʋe zunui ʋɛ, siɛgi zu é ɓɔɠɔ wooɠaaʋotegi veezu la,

ziilɛi faa ʋe, ni kpɔɛi a wona ga bo yeeɠɛɠala!

24 Keleɠele nui ɠa ɗa ziɛ ga pelei, nii é lɛɛzu geezuʋɛ zɛnvui ʋɔ bɛ,

naa ɠa kizosu gɔvɛalaazu ma, nii é buu ʋelei.

25 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɗa waso nuiti ta-ʋɛlɛi ɠoloɠolo,

kɛlɛ toɠa ɗa ɓaa poanzai ɠɔligiti maazu.

26 Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛi ɠa ga kisiɛ ɲɔiti,

kɛlɛ kpɔɛ ʋagɔiti ka a ɗa va ti wu.

27 Zɔi é wɔinni ʋele-o-ʋele, é ɓɛtɛ, toɠa ɗa ná-pɛlɛyeɠei lɔ kpɔlɔi zu,

kɛlɛ zɔi é lobɛanii wɔinzeɠezu, naa zii zu ɠa ɠooza.

28 Telebo nui ɠa ɗa ɠigaiziɛ, aisa é ʋa gooɠaaʋotegi ve,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta ɗa faa ɲɔi vaza ga laaʋɛ.

29 Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɠoozaʋɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti ba,

kɛlɛ toɠa ɗa woilo telebo nuiti ta-maanɛɛnɛ wooiti ma.

30 Nuɓɔɠɔlai ma ɠaazuʋɛ ɠa ɗa koozunɛɛi ve,

nui a woo niinɛ ʋagɔi mɛnina, toɠa ɗa iɲɔdɔ, é zeeli ma ɠaeiti ma.

31 Zɔi é woilosu tɛnɛ gooiti ma, ta ɓɔ ba etea ziɛi zu,

naa zeizu ɠa ɠima nuiti saama.

32 Zɔi é ɠɛlɛzu ga zelii mina lo ma, naa ɠa ɓɔɠɔ ʋɛlɛʋɛlɛsu,

kɛlɛ zɔi é woilosu tɛnɛ gooiti ma, naa ɠa ɠi pagɔiti sɔlɔɔ.

33 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai ɠa ɗa nu ɠala ga ɠimalai,*

aisa nu ʋa lɛbiya zɔlɔɔ, kɛni è ɓɔɠɔmaayei pɛ.†

16

1 Nuiti ta ɗa ta-vaiti seikpasu,

kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa woo ɠaaɓelagi zea.

2 Ɛsɛ pɛ ka ɗa ɠisiɛ ga nii kpein é kɛɛzu pagɛ,

kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é de-ɠɛɛvaiti ma ungi ma lukpɔi ɠaaleʋezu.

3 Ɗa-vaiti pɛ zɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI yeezu,

ɗa-vaa zeikpasuiti su ɠa ɓɛtɛ.

4 Ani kpein kpɛtɛ ungi ɠa ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ,

anɛɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti, ta ná maanɔɠɔ voloi ʋɛ.

5 Waso nuiti maayo ge la Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ,

koleʋɛ ga ti zalalalai la yɛga.

6 Faaɠaaza golai ɠa ɗa gba ga nuɓɔɠɔlai ta gaamai,

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai ʋɔ, nu ɠa ɗa maaɠooza faa ɲɔi ʋa.

7 Nui ziɛ ʋelei a nɛɛna Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ,

toɠa ɗa ti yɔɠɔzuɓɛtɛ ta sili nuiti.

8 Fizɔgɛ ani goi nu sɔlɔɔsu, é zɔlɔɔ telebodai zu,

è ʋa sɔlɔɔ golai wo, yaavai zu.

9 Nui ɠa ɗa faa zeikpasui ɠɛ,

kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa lo kɔɠɔʋolu pɛ.

10 Masagi a ɠɛna ɓɔɛa, daawooi ɠa ga GALA gooi,

a ɠɛna tukpɔi ɠaaleʋea, daaʋɛ mina wooveleda ɠɛ.

11 Ɠɔoɠɔ GALAGI wɔinʋɛ ga kiloiti ti laazeeliai,

toɠa devezu, ʋelei kɔɠɔ ganiiti maanɛai ti ɠɛ la.*

12 Faa ɲɔu ɠɛɛ vai maayoseɠeʋɛ masagiti bɛ,

mazɔlɔɔ telebodai ɠɛai ɠa a ɗa ná-zobogi maawui.

13 Masagi wɔinʋɛ ga naati, niiti ti-laawooiti sɔlegai,

naati nɛɛʋɛ bɛ, niiti ti ɓɔɛzu ga gaamai.

14 Siɛgi zu masagi yiiɠaawanazu la, ná-ziiɠulagi ɠɛɛʋɛ eɠɛ saa ɠeelai,

kɛlɛ ɠima nui ɠa zoo é gaaɓɛ.

15 Siɛgi zu masagi ɠaazulo pelei ʋasu da, naa ɠa é ga zɛnvui,

ná-nuɓɔɠɔlai ɠɛɛʋɛ eɠɛ foɠo ɠulazu lonaɓiingi.†

16 Ɠimalai zɔlɔɔ fai vizɔgɛ zanu kitei ɠaalɛ ba vai ʋa,

keleɠelegi maaɓɔgai leʋegɛ walii ʋa!‡

17 Sɔle nuiti ta-ʋelei ɠa é ga, è ʋoluave faa ɲɔi ʋa,

zɔi é ɠaaɓaazu siɛ ʋelei ma, naa ɠa zɛnvui ɠizosu.

18 Wasogi ɠa a ɗa ʋa ga nu ɠoloɠolo fai,

kibɔɔlɔmai ɠa a ɗa ʋa ga tooi.

19 Fizɔgɛ nu ɓɔɠɔmaayei, wa ɓɔɠɔmaayei nuiti,

wo ʋa li ɓɔsu kɔɔzoganii ma, wa waso nuiti.

20 Zɔi é ɠidaazu kala gooiti bu,§ naa ɠa undaanɛɛi zɔlɔɔ,

undaanɛɛ nu ɠa ga naama nui, nii é ɠitosu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa.

21 Zɔi é ga ɠima nui ziimaʋɛ, naa ɠa ta ɗa ɠɛ ma, keleɠele nui,

kpɔɛ nɛɛnɛgi ɠa a ɗa pilɛ sɔlɔɔ.

22 Ɠimalai ɠa ɗa zɛnvui ve naati zea, niiti ti ziɛzu la,

ɠimalala nuiti salai ɠa ga ɠimalalai.

23 Ni ɠimalai ɠa nui yiimaʋɛ, toɠa ɗa ɓɔɛ ga kidafaawui,

ná-yɛpɛi é bosu, naa ɠa ɗa faa ʋaa mɛni nuiti ma.

24 Kpɔɛ ʋagɔiti kɛɛʋɛ eɠɛ kɔin gulɔi,

nii nɛai zɛnvui ʋɛ, pagai ga kɛdɛ ganii kpusɛi vaa zu.

25 Ta ɠa ná, siɛ ʋelei zɔlegai gaazu,

kɛlɛ gaaɓelazuʋɛ ɠa ga saa ʋelei.

26 Pului ɠa ɗa ɠɛ ga botiɠɛ nui ná-kpɔbai,

daaʋɛ ɠa ɗa di botiɠɛ vai ma.

27 Nu ɲakai ɠa ɗa faa ɲɔi ɠɛʋele ɓɛtɛ,

daawooiti kɛɛʋɛ eɠɛ abulekai, é galai wosu.

28 Yaava nui ɠa ɗa kpɔɛiti teʋe,

zɔɠɔzuziɛ nui ɠa ɗa bɔɔla nuiti bali ma.

29 Suɲɔu nui ɠa ɗa seiɲɔɠɔi yaava,

é naa ʋilɛ pelei ʋa, nii ɲɔuɗai.

30 Zɔi é ɠaazuʋɛɛzu ma ga é ɠisiɛ yaava ɠɛɛ vaiti su,

é lakɔlɔgiti pu bu, naa ɓega ga faa ɲɔi ɠɛ.

31 Undeɠa ɠolegiti ta ga lɛbiya wɔɔlɔgi,

ta ɗa zɔlɔɔ sɔledai zu.

32 Zɔi zii la ɠula fala, naa vizɔgɛ kɔɔɠuluɓai ʋa,

nui é ɓɔɠɔ zosu, naa vizɔgɛ zɔi ʋa, é taa wolai zosu.

33 Ta ɗa kpakutoomai ɠɛ ga, ti ʋelela ʋele vaiti kwɛɛ,

kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa a ɗa deve ɠaaɓelagi wo.

17

1 Fizɔgɛ ɓulu ɓuɠa vɔɔ goi ɠɛ nu ya, è ɗa mi ziilɛigi zu,

nu ʋa ɠɛ pɛlɛi naa wu, daamiani pagɔi kpein ge ná, kɛlɛ sakpegi la ɓega ná.

2 Botiɠɛ nui é ga ɠima nui, naa ɠa ɗa zei doun zunui unda, nii é ɓaaɠulama vai ɠɛɛzu.

Toɠa nɔnɔ zɔlɔɔ poganii zu ɠɛɛɠɛleaiti saama.

3 Wali ɠaei ta zanugi, ti ɠaa ɠa ɗa wun ga abui, ma nɔɠɔi ʋa ɠula ba,

ʋele ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI nuiti zii ʋoluɠulazu la.

4 Zɔi é faa ɲɔi ɠɛɛzu, toɠa ɗa woilo faa ɲɔu ɠɛ nuiti goo ma,

zɛɛ nui ɠa ɗa woilo, woo ɲɔu wo nɛgiti goo ma.

5 Ɗa ɲɛɛɠulana bala nui zu, Kpɛtɛ Nui ɠa è unfesu,

zɔi é ɠoozunɛɛzu seiɲɔɠɔi ná-maanɔɠɔ vai zu, salalalai la yɛga.

6 Nu ʋɔlɔiti ta-lɛbiya wɔɔlɔgi ɠa é ga ti-lounlointi,

lointi ma zaalai ɠa é ga ti zɔlɔɔ nuiti.

7 Nu woozuɠɛzɛi la zolooni faaɠaaɠaalala nui ma,

zekana nɔ, zɛɛi la zolooni la kundiɠii ma.

8 Tanigaa ta ɗa ɠisiɛ ga, lobɛanii ɠa ɠɛ ti ʋɛ ga undaanɛɛi,

naa ɠa ta ɓɔɠɔ zɔlɔɔ su, ta-vai pɛ su.

9 Zɔi é pɔ é nɛɛ nuiti bɛ, naa ɠa ɗa tɔ koloɠologiti suvaayɛ, niiti ti ɠɛai la,

tɔɔzei ɗa ɠɛna suɠulaa kenein, naa ɠa ɗa è-wɔɔlaiti maaɠooza è ʋa.

10 Zeliloma ɠilagi ɠa ɗa faa ʋaa keleɠele nui ma,

é leʋe kpakɔ ɲɛ ungila (100) ba, ta faaɠaaɠaalala nui loɠa la.

11 Nu ɲɔi ɠa ɗa buzeɠe daalɔɠɔma vai nɔ ɠaiziɛ,

keelai é la maawɔinɠa ɠɛa, naa ɠa ɗa leʋe daalɔɠɔma.

12 Nu ɠomi ga filɛ zua leei, nii ná-ziʋoiti kulaai zea,

naa vizɔgɛ, è ʋa ɠomi ga faaɠaaɠaalala nui é ná-titidai zu.*

13 Ni nu a faa ʋagɔi zalana ga faa ɲɔi,

maanɔɠɔi la zeɠea maala pɛ.

14 Sakpegi lɔɔzei, naa ɠa é ga è ziɛi luɠɔlosuʋɛ laavie,

zeɠe ná, aisa kpɔɛi ʋa leʋe.

15 Nii é losu faa ɲɔu ɠɛ nui ʋolu, ta zɔi é telebo nui ʋeelalazu,

ti felegɔ pɛ ti maayoseɠeʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

16 Walii a ɠɛna ɠimalala nui ya, leeni ɠa a kɛ la?

Toɠa zoo é ɠimalai ɠeya la ɓaa?

Kɛlɛ ɠi pagɔ la zea.

17 Bɔɔla nui ɠa ɗa nɛɛbɛi ɠɛ yeenɔpɛ.

Ɠɛɛɠɛloin ɠa ɗa kpɔbai ɠɛ, faaɓaagi a ʋaana.†

18 Kɛni nui balagai ɠigi ma, naa ɠa a ɗa minazeɠe,

é ɓɔɠɔ ɠɛ ga zeelagai, nu ɠiligi ná-kuyei zala vai zu.‡

19 Nui kpɔɛba vai nɛai bɛ, tɔ koloɠologi nɛɛʋɛ bɛ.

Zɔi kibɔɔlɔmai su, naa wɔinʋɛ ga é ɓɔɠɔ ɠoloɠolo.

20 Nui yaavai ziimaʋɛ, é la undaanɛ zɔlɔɔga,

zɔi é ga nɛ felegi, naa ɠa lɔ nimizai zu.

21 Zɔi é faaɠaaɠaalala loun zunui zɔlɔɔsu, ziizoolɛi ɠa ɗa ɠɛ ma.

Ɠimalala loun zunui, kɛɛɠɛ ɠoozu la ga nɛ.

22 Ziilaai ɠa ga kɛdɛya zaɓu wola,

kɛlɛ kiteʋei ɠa ɗa nui zuɲɛgi ɓe.

23 Yaava nui ɠa ɗa lobɛanii zo, ti dɔɔɠu seɠei wu,

nii a kɛ é tukpɔi maaʋe.

24 Ɠimalai maaɓuɠaʋɛ keleɠele nui ʋa,

kɛlɛ ɠimalala nui ɠaazuʋɛ ɠa liizu faiti pɔ, niiti é la zooga é ʋa ti zɔlɔɔ.

25 Faaɠaaɠaalala loun zunui kɛɛɠɛ ɠa ɗa ɠɛ ziiɓɔlɔi zu,

é ɠɛ ga ziiɠoloɠologi naa ʋɛ, nii é sɔlɔɔga.

26 É la zolooni, nu ʋa fuun gani ɠula sɔbalala nui ya,

toɠa ga telebotala vaa, è ʋa unfema nui loɠa.

27 Nui nii é ziaa faa mɔinmɔin su, naa ɠa ɗa dama, é mina ɓɔɛ ga gola,

keleɠele nui ɠa ɗa yeeɠɛɠalai zeɠe, é ɗa ɠisiɛ.

28 Ɠimalala nui ɓalaa a ɗa leve ga ɠima nu, ni toɠa zoo maaɠɛsu kpɔ.

Zɔi é laaɠulusu, naa ɠa é ga zunui nii keleɠelegai.

18

1 Nui nii kpalai ga ɠakalaʋɛ nɔ, toɠa ɗa maaɠooza zɔiti ba,

toɠa ɗa yiiɠaawana, ɠima vai kpein daalɔɠɔma.

2 Ɠimalala nui yiima vaa la ga faaɠaaɠaa vai,

kɛni ná-kisiɛiti sulɛ vai.

3 Siɛgi zu nu ɲɔi ʋaazu la, wɔinzeɠemai ɠa ɗa ʋilɛ polu, ti ʋa.

Unfegi ɠa ɗa ʋilɛ ɓaaɠulamai ʋolu.

4 Nui ɓɔɛ wooiti ti da, ta ga ziɛi buuzeiɗai gola,

ɠimalai ma ɗɛungi ɠa ga kɔtuɗɛi, é zulusu.

5 Maa la nɛɛni, nu ʋa lo faa ɲɔu ɠɛ nui ʋolu,

è ʋa telebo nui ʋeelala ná-gaamai zu.

6 Ɠimalala nui ná-kpɔɛiti ta ɗa sakpegi loo,

daawooi ɠa ɗa doɠai maaloli ma.

7 Ɠimalala nui a ɠɛna ɓɔɛa, toɠa ɗa ɓɔɠɔ ɠoloɠolo fai ɠɛ,

kpɔɠɔ wooiti ta ɗa ɠɛ ga baliiti, é ɠɔ ga tiye.

8 Zɔɠɔzuziɛ nui ná-kpɔɛiti kɛɛʋɛ eɠɛ ani ɲɛmigiti,

ta ɗa yei ti zeeli nu ɠoozuʋɛ.

9 Zɔi é ná-botiɠɛ vai maaɠonɔɔsu,

ta ga ani ɠila, ta zɔi é koloɠolosu.

10 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ga siɠi golai,

telebo nui ɠa ɗa ɓizɛ, é li ná, é ɠɛ ziilɛigi zu.

11 Kpɛtɛ nui ná-naavoloi ɠa é ga ná-taa wolai,

toɠa ɗa ɠigaiziɛ ga toɠa ga siɠigi, nii a zoo tɔun makɛsu.

12 Siɛgi zu wasogi nui yiimaʋɛ laavesu da, koloɠolo geei zeelia.

Aisa è ʋa unfemai zɔlɔɔ, kɛni è zoo ɓɔɠɔmaayeizu.*

13 Zɔi é gooɠaaʋotegi veezu, aisa é ʋa woilo kpɔɛi ma, é wosu,

toɠa ná-ɠimalalai ɠula kɛlɛma, é zɔngɔ zɛlɛ ɓɔɠɔ ʋa.

14 Kisiɛ ʋagɔi ɠa zobo fe nui ʋɛ, é ziɛ seeɓɛi wu,

kɛlɛ kisiɛ ʋagɔi a valibona ga iɲɔteʋei, ɓɛ ɠa a pu su ʋolu?

15 Keleɠele nui wɔinʋɛ ga é faaɠwɛgi zɔlɔɔ,

ɠima nui ɠa ɗa ɠaaɓa ga é woilo kpɔɛiti ma, ta nu ɠala.

16 Faanɛɛi ɠa ɗa peleiti daalao,

é nu laazeeli nu wolaiti ma.†

17 Nu mɔungi é ɓaazaɠazu, toɠa ɗa ɠɛ eɠɛ toɠa gaamai zea,

eyɛsu tukpɔɲɔɠɔi ʋa é gooiti sakpe.

18 Kpakutoomai ɠa ɗa sakpegi ɓe,

toɠa ɗa ɓalaa nu wolaiti seɠe unga.

19 Nu zeeli vai ɓaaʋɛ ɠɛɛɠɛloin ma, nii maawanaai, é leʋe taa wolai ʋa, nii siɠigi ma.

Kpɔɛi ɠɛɛʋɛ eɠɛ siɠigi laaʋɛ ma zɔɠɔgiti.

20 Ɛsɛ ka ɗa daawooiti ma lɔnɔgiti kɔɠɔ, é yiɠo ga tiye,

toɠa yiɠo ga niiti, dakɔlɔgiti ti ti veai.

21 Saai ta zɛnvui ta zoo zɔlɔɔsu nui nɛgi zaɓui zu.

Zɔi kpɔɛzuɠulai nɛai bɛ, kɛni é va suɓolo ɠɔmɔ fai wu.

22 Nui a anzai zɔlɔɔna, é undaanɛɛi zɔlɔɔga,

faanɛɛ ɠa naa, é sɔlɔɔgai Ɠɔoɠɔ GALAGI ya.

23 Bala nui ɠa ɗa ɓɔɛ ga maanɛɛnɛ wooi,

kpɛtɛ nui gooɠaaʋotegi wo ga zeeɠaaɓaai.

24 Nui nii bɔɔlai mɔinɗai, ta polu kpɔlɔ vai ma,

kɛlɛ nu wɔɔla ɠitei ɠa ɗa ɠili è ʋa, é leʋe è-ɠɛɛloin ʋa.

19

1 Fizɔgɛ nu ɠɛ ga bala nu, è eteai ziɛ ladalai zu,

è ʋa ɠɛ ga faaɠaaɠaalala nui, nii zɛai.

2 É la vizɔni nu nɔpɛ ma, é ʋa ʋala faaɠwɛgi ma,

zɔi é ɠɔɠɔzuvilɛzu, toɠa ɗa faaɠaazagi ɠɛ.

3 Nui ná-ɠimalalai ɠa ɗa ná-pelei ɠaaʋala ba,

é ɗa yiiɠaawana Ɠɔoɠɔ GALAGI ma niina.

4 Naavoloi ɠa ɗa nui wɔɔlai mɔin gola,

kɛlɛ bala nui bɔɔlai ɠa ɗa ɠɛlɛ ba.

5 Zɛɛ zeelei zalalalai la yɛga,

doɠai la ʋoolaa naa ʋa, nii é zɛɛi vazasu.

6 Nu mɔinmɔin ka ɗa sɔɓelama nui maamusɛ gaazu,

ɛsɛ ka pɔ é ɠɛ ga naa bɔɔlai, nii é faanɛɛi ɠɛɛzu.

7 Bala nui la nɛɛni kɛɛɠɛlointi bɛ,

ɓaa mu ná-siɛpoluiti, naati ta ɗa maaɠooza ba.

Siɛgi zu é wɔinni la ga é ɓɔɛ ti ʋɔ, ti la mɔ koba.

8 È kigaiziɛi maaɠɔli, ɗa naa ɠɛɛzu ɗa ɓɔɠɔi ɗa-undaanɛɛi vaa ma,

ɗa ɠilina ɠimalai ʋa, ɗa undaanɛɛi zɔlɔɔ.

9 Zɛɛ zeelei zalalalai la yɛga,

zɔi é zɛɛi vazasu, naa ɠa ɓɔɠɔ loozu ya.

10 É la vizɔni ɠimalala nui ma, é ʋa eteai ziɛ gaanɛ zu,

sɔnaga duɔi ʋa ɠɛ ga kundiɠiiti deve nu.

11 Nui ná-ɠimalai ɠa a ɗa vɔni da ná-ziiɠulagi ma,

toɠa bɛ ga lɛbiya, é ná-faawanamaiti suvaayɛ.

12 Masagi ná-ziiɠulagi maayikiʋɛ eɠɛ zalai zikɔ wooi,

kɛlɛ ná-faanɛɛi ɠɛɛʋɛ eɠɛ nɔɗagi, nii é tufai ɠa.

13 Faaɠaaɠaalala loun zunui ɠa ga kɛɛɠɛ ná-nimizai.

Kpɔɛleʋe anzanui ɠɛɛʋɛ eɠɛ ziɛ goi, nii é ʋilɛsu peinpein maa la leʋezu.

14 Nu ɠa zoo è pɛlɛi ta anii kpein sɔlɔɔ ga pogani è-ɠɛɛni zea,

kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe nɔ ɠa a zoo, é ɠima anzanui ve nu ya.

15 Dɔɔʋɛi ɠa ɗa nui wui ɓɔɠɔ ma,

zɔi ɲakaai, pului ɠa so.

16 Nii é devei zosu, naa ɠa ɓaazu zɛnvui maazu,

zɔi é la ɠaaɓaazu siɛ ʋelei ma, naa ɠa za.

17 Zɔi a bala nui maawɔinɠa, lɔdɔ kana é feezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ya,

naa ɠa naa ve zea, nii maanɛai ga é sɔlɔɔ.

18 È-loun zunui maaɠolo gelegele, siɛgi zu kitogi ná la dɛ,*

kɛlɛ mina wɔin ga paa vaa.

19 Nui ziiɠulazu, kɛni ti ani ɠula zea.

Ni ti la ani ɠulani zea, ti zobo fea bɛ ga é tɔɔzei ʋolu.†

20 Woilo tɛnɛ gooiti ma, va zelilomai wu,

gaaɓelasu, ɗa ɠɛ ga ɠima nu.

21 Nui ɠa ɗa faa mɔinmɔin kɛʋele ɓɛtɛ ná-kisiɛi zu,

kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠa daa a ɗa zeeli.

22 Nii nuɓusɛi pɔ nui ná-fai zu, naa ɠa é ga wooɠɛɠiladai,

kɛlɛ tama, bala nui vizɔgɛ wooʋalada nui ʋa.

23 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai ɠa ɗa ɓɔ nu ʋa, è zɛnvui wo,‡

anii pɛ ge ɠɛ è ya, è kpidiiti siɛ, maanɔɠɔ la zeelia è ma.

24 Ɲaka nui ɠa ɗa yeelɔ ɓaɠa ɠokoi zu,

kɛlɛ dɔɔ vai daaʋɛ, naa ɓaa.

25 Siɛgi zu ti waso nui loɠazu la, zɔi é la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛni, naa ɠa ɗa ɠi sɔlɔɔ,

zelii lo keleɠele nui ma, toɠa faaɠwɛgi zɔlɔɔ.

26 Zɔi é kɛɛɠɛ zopele ɲɔuzu, é dee ɓɛ,

naa ɠa ga doun zunui é unfe fai ɠɛɛzu, ta ɓaaɠulama vai.

27 Dòun zunu, ɗa ɓena woilosu kala gooi ma,

ɗa ʋoluave faaɠwɛ kpɔɛiti ba.

28 Zeele ɲɔi ɠa ɗa tukpɔɠaaleʋe vai ɠaaʋala ba,

faa ɲɔu ɠɛ nuiti daaʋɛ ɠa ɗa telebotalai mi.

29 Tukpɔi ɠɛʋele ɓɛtɛʋɛ ga é loo ɲɛɛɠulasu nuiti ma,

doɠa ɓakɔi ɠa ga faaɠaaɠaalala nuiti polu zaamaʋɛ nɔnɔ.

20

1 Dɔɔi ɠa ga ɲɛɛɠulasu anii, kpɔɔle anii é nu ɠaazulatisu, toɠa ga zɔɔlɛma anii,

nu-o-nu é ɓɔɠɔ loozu ya su, naa la zooga é ʋa ɠɛ ga ɠima nu.

2 Masagi a yiiɠaawanana, maa ɠa ɗa yiki eɠɛ zalai zikɔ wooi,

ɗɛi ɗa masagi ná-ziiɠaawanai ɠaazulɛɛna, è-yɛnvui ɠa faaɓaagi laawu.

3 Nu maaɠooza sakpegi ʋa, naa ɠa ga lɛbiya vaa.

Kɛni ɠimalala nui ɠa a ɗa woizuɓɔlɔ, é lɔ su.

4 Dɔɔʋɛ nui la ɠɛ kɛɛni, é ʋa wozai woli ma yeeɠɛɠalai,

ani la ɠɛa ná, nii a teʋe molo leʋei zu.

5 Kisiɛiti ti nuɓusɛi yiimaʋɛ, ta ga ziɛi buuzeiɗai,

keleɠele nui ɠa soogai ta zaɠazu.

6 Nu mɔinmɔin ka ɗa ná-wooɠɛɠiladai zulɛ,

kɛlɛ mini ɠa sɔɓelama nui a ɠa ná?

7 Telebo nui ɠa ziɛzu ná-sɔledai zu,

undaanɛɛ vaa wola ɠa naa, ná-dointi bɛ, a zeɠena naa.

8 Siɛgi zu masagi zeizu la tukpɔɠaaleʋezuʋɛ,

toɠa ɗa faa ɲɔi yɔɠɔzuɠa, ga wɛlɛ laa ɠilagi nɔ.

9 Ɓɛ ɠa a zoo é ɠɛ ma: «Zìimaʋɛ ɠoleaʋena,

gè ɲadega koto la mɔ bà?»

10 Nu kiloi ta kɔɠɔ ganii ma zii felegɔiti seɠe, é ʋa nuiti yaava,

naa ɠa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛi ba vaa.*

11 Zunu loungoi ɠa ɗa ɓɔɠɔ ɠɛʋele lɛ ga ná-kɛɛwotiiti,

nu ka ni sɔgi ɠa ʋa, é zɔle.

12 Nu woiyeɠei é faa mɛnisu, nu ɠaazuʋɛ é wozaɠaazu,

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ti ɠilagilagi pɛ kpɛtɛa.

13 Mina ɲiimɛnii wola nɛɛ ʋɛ, è mina gaaɓela baladai zu.

Wuzeɠe ga sobuzobui, ɗa daamiani sɔlɔɔ, è ɓɔlɔ ba.

14 Ani ɠeya nui ɠa ɗa ɠɛ ma: «É la ʋani! É la ʋani!»

Kɛlɛ a zeɠena ná, é ɓɔɠɔ maamusɛ ga anii naa zɔlɔɔ fai.

15 Zanugi ma vaa la ɓaani, kɔbu ani ʋagɔi mɔinʋɛ,

kɛlɛ anii nii fizɔgai ti pɛ ba, naa ɠa é ga, nu laawooi é faaɠwɛgi veezu.

16 Ni nui ta a ɓɔɠɔ ɠɛna ga zeelaga è ʋɔ bɛ, é ʋilɛ nui ta ná-kuye vaa ʋa, nii è la kwɛɛ,

ná-seɠei zeɠe ga kpɔunmai, nui naa ná-faa zu, nii è la kwɛɛ.

17 Daamianigi unmaai, mɔunpa toɠa ɗa nɛɛ,

kɛlɛ naa ʋolu, toɠa ɗa ɠɛ ga kɔtui, é nui laaʋɛ laave.

18 Faiti ti ɠazaʋisu, ti laa ɠa ɗa zeeli ga tɛnɛ pagɔiti maaʋele.

Ɗa ɠɛna lia kɔɔmaʋɛ, gaalugi wo, è faiti kpɛtɛ.

19 Zɔi é fama ɓɔɛi vazasu, naa ɠa dɔɔɠuzu vaiti kulazu.

À mina ɓɔ faa ma, wa nuiti ti kpɔɛzuɠula ɲakaiti bosu.

20 Zɔi a kɛɛɠɛ voovo ta dee,†

zii ɠa loo, eɠɛ lanboi é zaazu kpidi ɓɔii zu.

21 Poganii sɔlɔɔgai ga gaazuvilɛi mɔunpagi zu,

tuya la ɠɛa ma naa ʋolu.

22 Mina ɠɛ ma: «Nà nɔ̀nɔ ʋotokula!»

Ɠito Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, toɠa è ɠizo.

23 Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛ ɠa ga kɔɠɔ ganii daa la zeelini,

é la vaa zɛɛ ɠiloi wu.‡

24 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é losu nui luɠɔ ná-eteai zu.

Nuɓusɛi ɠa zoo ɠale é pelei ɠwɛɛ, nii é ziɛzu la?

25 Polu la ʋani nui ma, è ʋa ani ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ga gaazuvilɛi,

ɓaa è minazeɠe pɛ, è ʋa leɠa ɠigaiziɛ su.§

26 Ɠima masagi ɠa ɗa faa ɲɔu ɠɛ nuiti so,

é faa la ti ma, maawɔinɠa la su.

27 Nui ná-faaɠaaɠaa ɠigi ɠa ga lanboi, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feai,

toɠa é nui yiimaʋɛ vaiti pɛ fɛɠɛlɛfɛɠɛlɛsu.

28 Nuɓɔɠɔlai ta wooɠɛɠiladai ɠa a ɗa masagi makɛ,

ná-nuɓɔɠɔlai ɠa é ná-masa kpɔkpɔgi zei ʋele ɓɛtɛzu la.

29 Zɛbɛi ɠa é ga buzeɠe niinɛgiti ta-ʋadai,

kɛwola ʋɔlɔiti ta-unfemai ɠa é ga undeɠa ɠolegi.

30 Maawana ʋalai ɠa ga faa ɲɔi ɠɛdɛ salei,

zekana é la, doɠai ɠa ɗa zeeli kisiɛiti ma, niiti ti lɔɔɠuai.

21

1 Masagi yii ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI yeezu, eɠɛ ziɛi é yeizu,

é ɗa lii la, ʋɛ nɔpɛ ná nɛai bɛ.*

2 Ɛsɛ ka ɗa ɠisiɛ, ga nii kpein é kɛɛzu pagɛ,

kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é de ɠɛɛ vaiti ma ungi ma lukpɔi ɠaaleʋezu.

3 Nui a telebo fai ta sɔle fai ɠɛɛna,

naa ɠa fizɔgai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, é leʋe zalaɠaiti ba.

4 Gaazulɛɛi ta waso zɛnvui,

faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-eteai kpein ka ga kotoi.

5 Zɔi é ɠaaɓaazu, é faazeikpasuiti kɛ, naa zɔlɔɔgi zu ɠa wɔɔlɔ,

kɛlɛ zɔi é faiti kɛɛzu ga gaazuɓadii, naa ɠa li é lɔ pului zu.

6 Niiti ti ta-ɓɛtɛi zɔlɔɔsu zɛɛi zu,

ta ga faaɠaaɠaalala nuiti ti ɓizɛzu, ti lɔ saai zu.

7 Faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-zuɲɔi ɠa ɗa li ga tiye,

mazɔlɔɔ ti la vaani bu, ti ʋa ladalai ɠɛ.

8 Ɲamaba nuiti ta ɗa ʋilɛ pele ɠɔɔngugi ʋolu,

kɛlɛ lada nuiti siɛ ʋelei zɔlegɛ.

9 Fizɔgɛ nu zei fiilɛ zosuʋɛ sokogi zu pɛlɛ ɠɔmaʋɛ,

wo ʋa li ɓɔsu zeizu ma, wa kpɔɛleʋe anzanui.

10 Faa ɲɔu ɠɛ nui yiimai ɠa ga faa ɲɔu ɠɛɛ vai,

anɛɛ bɔɔlai ɓɔɠɔi, é la loga maazu.

11 Maaɠolo ɓakɔi a zeelina waso nui ma, zɔi é la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛ, naa ɓalaa ɠa ɗa ɠi sɔlɔɔ,

ɗa ɠima nui ɠalana, toɠa ɗa faaɠwɛgi zɔlɔɔ.

12 Telebo nui† ɠa ɗa ɠida naa kpein bu, nii é ɠɛɛzu faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-ʋɛlɛi wu,

siɛgi zu ti lɔɔzu la maanɔɠɔi zu.

13 Nui nii é la woilosu maawɔin nui ná-kpee wooi ma,

tɔ ɓɔɠɔi ɠa kpeei loo, é la gooɠaaʋote sɔlɔɔga.

14 Faanɛɛi é ɠɛɛzu dɔɔɠuzu, naa ɠa ɗa ziiɠaawanai ɠaayei.

Lobɛanii é leʋesu dɔɔɠuzu, naa ɠa ɗa ziiɠula golai ɠaayei.‡

15 Toɠa ga koozunɛ vaa telebo nui ʋɛ, sɔle fai a ɠɛna ɠɛa,

kɛlɛ naa ɠa ga nimiza vai faa ɲɔu ɠɛ nui ʋɛ.

16 Nui nii é zeɠezu ɠi pagɔi ma ʋelei ʋa,

ná-dooɠo bosuʋɛ ɠa ɠɛɛzu ga gɔvɛiti ta-maaɓɔgi zu.

17 Zɔi ɓɔɠɔyiimai nɛai bɛ, toɠa kpalai ɠwɛɛ,

zɔi é ɓɔɠɔ veai dɔɔi ya, ta etea ɠaazuɠulapɔi, é la ɓɛtɛa eyɛsu pɛ.

18 Faa ɲɔu ɠɛ nui ɠa é ga telebo nui unmɔɔ ganii,

yaava nui ɠɛ ga sɔle nuiti tɔnɔi.

19 Fizɔgɛ nu zei zooi ta zu naa vɔai,

è mina zei kpɔɛleʋe anzanui ɠoba, ziiɠaawanaai.

20 Ɠima nui zeizuʋɛ, nu ɠa ɗa ani naavolo ʋagɔiti ka ná, ta gulɔ makɛgaiti,

faaɠaaɠaalala nui ɠa ɗa naati suvaza, niiti ti zea.

21 Zɔi é ɠaaɓaazu, é ɠɛ ga telebo nu, ta wooɠɛɠilada nu, sii zu ɠa ɠooza,

toɠa zo ga telebodai ta unfemai.

22 Ɠima nui ɠa laalɛɛna taa wolai wu, nii salaʋusu ɠɛzɛɠɛzɛgiti ti maaɓɛɛzu,

é siɠigi loka, nii taai ɠitogai ba.

23 Zɔi é ɓaazu daaʋɛ maazu ta nɛgi,

naa ɠa ɓɔɠɔ ɠizo kidaaʋili faa mɔinmɔin ma.

24 Ɲɛɛɠulasu nui ɠa ga waso nui, ta gaazulɛɛ nui,

nii waso dateʋegai diizu faiti kɛɛ vai ma.

25 Ɲaka nui ɠa ɗa za, tɔɔzei ziima vaiti daa la zeelizu,

mazɔlɔɔ é la pɔ é ʋa yeeʋɛɛ fai nɔpɛ ba.

26 Yeenɔpɛ, toɠa gaazuɠulapɔi laawu,

kɛlɛ telebo nui ɠa ɗa ti pɛ kwɛɛ, é la ta makɛga ɓɔɠɔ ʋɛ.

27 Faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-zalaɠai ɠa ga ziimaziɛ ganii,

sɔnaga ta ʋaana kulazu ga kisiɛ ɲɔi.

28 Zɛɛ zeelei undaa ɠa ʋili,

kɛlɛ zɔi é gaamai wosu, nii é mɛnini, zobo ka naa ʋɛ siɛnɔpɛ su é ɓɔɛ.

29 Faa ɲɔu ɠɛ nui ɠa ɗa ɓɔɠɔ ɠula ga lada nu,

kɛlɛ sɔle nui ɠa ɗa ɠaaɓa siɛ ʋelei ma.

30 Nuɓusɛi ná-ɠimalai, ta ná-keleɠelegi ta ná-kisiɛi,

naati tanɔpɛ ge la zooga, é ʋa li Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimai laalɔɠɔma.

31 Ta ɗa sooiti maaɠili kɔɔɠɔ voloi laalɔɠɔma,

kɛlɛ pilɛ sɔlɔɔ fai ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI yeezu.

22

1 Tɔɠɔɠulagi vizɔgɛ naavolo wolaiti ba,

è unfe zɔiti ma, naa vizɔgɛ, é leʋe walii ʋa ta zanugi.

2 Kpɛtɛ nui ta bala nui ti ɓɔgɛ faa ɠila ma:

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ti felegɔ pɛ kpɛtɛa.

3 Ɠima nui ɠa ɗa maanɔɠɔi ɠa é ʋaazu, é lɛkpɛ tuɠɔ,

kɛlɛ nui é la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛ, naa ɠa ɗa ziɛ ná ɠobaʋɛ, é ma ɓɔlɔi zɔlɔɔ.

4 Ɓɔɠɔmaayeii ta Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuluabai ma ɠulanumai ɠa ga,

kulagaanɛɛzui, ta unfemai, ta sii zuɠoozai.

5 Yaava ʋelei, ɠaingiti ka ti su, ta baliiti, maanɛai nu maaɠooza ba,

ni è-yɛnvui wɔin ɠa è ma.

6 Doungoi ɠala ga pelei maanɛai é ziɛ la,*

anɛɛ siɛgi zu é ʋɔlɔzaɠasu da, é la zeɠea ba.

7 Kpɛtɛ nui ɠa ɗa zei, bala nui unda.

Kuye zeɠe nui ɠa ga duɔi, kuye ʋɛɛ nui ya.

8 Zɔi a telebotalai vaza, toɠa teʋe ga maanɔɠɔi,

ná-zobogi ɠa ɠoloɠolo, nii é toomai ɠɛɛzu la.

9 Nui é nuɓɔɠɔlai ɠɛɛzu seiɲɔɠɔiti bɛ, toɠa tuyai zɔlɔɔ,

tɔɔzei ta ɓɔsu ná-daamianigi ma ta bala nui.

10 Ɲɛɛɠulasu nui ɓɛ, kpɔɛi ɠa ɓe,

goomaaɠaaliiti ta poomugiti ta ɓe.

11 Ni nu wɔinʋɛ é ɠɛ ga masagi nɛɛɲɔɠɔi,

kɛni kisiɛ ʋagɔiti ti nɛɛ bɛ, ta nɛɛnɛ kpɔɛiti.

12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wɛlɛzu faaɠwɛgi ma,

kɛlɛ toɠa ɗa yaava nui ná-kisiɛiti supu.

13 Ɲaka nui ɠɛ: «Zalai ɠa loni eteaʋɛ,

é mina lia bàlizu ga pelei zu taa zaamaʋɛ!»

14 Wɛɛnziɛ anzanuiti daaʋɛ ɠa ga zeɠezaɠai suɠoozaai,

nui Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawanazu ma, naa ɠa loo su.†

15 Ɠimalalai ɠiliʋɛ doungoi yii ʋa,

maaɠolo ɓakɔi ɠa maaɠooza ba.

16 Zɔi é bala nui laazuɠɔlizu, é ʋa tɔnɔ sɔlɔɔ ba,

ta zɔi é vebɛaniiti feezu kpɛtɛ nui ʋɛ, naati gaaɓelazuʋɛ ɠa ɠɛ ga baladai.

Ɠima nuiti daawooiti

17 Dama, è woilo ga pagɔ ɠima nuiti gooi ma,

yiilaalao faaɠwɛgi luɠɔ, gè feezu è ya.

18 Mazɔlɔɔ fizɔgɛ è ti makɛ ɠisu,

è ɠɛʋele ɓɛtɛ yeenɔpɛ, è ɗa ti zuɠula.

19 Wɔ̀inʋɛ ga è ɠito Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa,

naa ɠa é ba, za, nà è ɠalasu, ɗa ɓalaagi.

20 Gè la tɛnɛ gooiti ta kidafaawu vaiti sɛʋɛni è ma,

ná zeizu ʋa ɠɛ ga puusaʋagɔ (30),‡ ɓaa?

21 Naati ta kala kitei ve è ya, soloogai kitogi ma.

Ni nui ta a è leʋena, gaamai ɠaiziɛzu,

ɗa zoo è faa gaamaiti bo ma, kisuɠala.

22 Mina lo bala nui ná-zobotalai ma, è ʋa maavo,

mina maawɔin nui maanɔɠɔ tukpɔɠaaleʋezuʋɛ.

23 Tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ti maalobo,

toɠa naama nuiti zɛnvui ɠula ti ya, niiti ti zɔiti zeaɠɔligiti kulazu ti ya.

24 Mina ziiɠaawanawana nu zeizei,

mina ziiɠula nu ɠɛ ga ziɛpoluɲɔɠɔ,

25 è ʋa li ɓɔɠɔ maaɠolozu ga siɛ ʋelei,

è ʋa bali la ɓɔɠɔ luɠɔ ɗa-eteai zu.

26 Mina ɠɛ naati saama, niiti ta ɠɛ ga zeelagaiti,

ziingao faa zu, ta kuye zeɠe vaa zu.§

27 Mazɔlɔɔ ni ani la è ya, è ʋa sala,

ta è ɓɔɠɔ ʋetei ɠula è ya, è laazu ga.

28 Mina kwɛpelema ʋɔlɔzaɠagi zeɠe daazu,

nii è-mɛmɛwolani ti daani.

29 Ni ɗa zunui ta ɠaana ɠigi ma ná-botii zu,

toɠa zoo é botii ɠɛ masagiti bɛ,

é mina yɛ naati saama, niiti ti la ga sɔɓelama nu.

23

1 Ni ɗa ɠɛna zeini daami wosuʋɛ taɓali ɠa,

wa unfema nui ta, dama ga ná-fai.*

2 Ta ɠula ɗa-ʋului la,

ni è ɠulukpugɛ.

3 Mina daamiani pagɔiti nɔ ʋɛtɛ,

tanisu ta feezu è ya kisiɛ ɲɔi maazu.

4 Mina ɓɔɠɔ ɓɔlɔ ga è ɓɛtɛ vai,

ɠɛlɛ vɔlɔ ma ɠisiɛi ʋa.†

5 È ɠɛɛzu nɔ, è ɠaazulo naavoloi ʋa, tɔun é ɓega ga ɲɛɛlɛ,

mazɔlɔɔ toɠa koʋegiti tosu ɓɔɠɔ ʋa, é ɠoʋe, é li ɠoozama, eɠɛ koɠɛi é geezuʋɛ.

6 À mina ɓɔ daamiani ma, wa nui é ga ziiʋodɔɠɔ nui,

è ɠaazu mina ɠula daamiani pagɔiti ba.

7 Mazɔlɔɔ nui ʋe kpegai na ga deve, é ɠɛ ma: «Laami, è ɓɔɔle.»

Kɛlɛ gaamai zu, é la è ʋɔ ziimaʋɛ.

8 Ɗa unpili ga ma ɓuɠai è miai,

woo nɛɛnɛgiti è ti wogai, ti la mɔ faa ʋaa.

9 Mina ɓɔɛ faaɠaaɠaalala nui ʋɔ,

toɠa è ɓɔɛ woo ʋagɔiti baaɠula.

10 Mina kwɛpelema ʋɔlɔzaɠagi maavalibo,

è ʋa wɔin ga è podointi ta-yooi zeɠe.‡

11 Tɔɔzei ti maalobo nu wola ɠa ná,

GALA ɓɔɠɔi ɠa ti maalobo è laalɔɠɔma.

12 Yiilɔɔ maaɠoloi wu, è sɔlɔɔsu,

è woilo faaɠwɛgi ma ɠalagi ma, é wosu ga ɗe.

13 Mina inɛinɛ ga è-loin maaɠolo vai,

anɛɛ ni ɗa doɠazu ga kpakɔ ɲɛ tiegɔ, é la zaa.

14 Naa ɠa zoo é kaka faiti kpudɛ maazu,

niiti ta la ɠɛ ga undaaʋili faa.

15 Dòun zunu, ni ɗa ɠilina ɠimalai ʋa ga è-yii pɛ,

nà koozunɛɛ wola zɔlɔɔ naa zu.

16 Siɛgi zu è ɓɔɛzu la ga gaamai,

toɠa bɛ̀ ga koozunɛɛ wola.

17 Mina ɠaazuɠula faa ɲɔu ɠɛ nuiti ba,

kɛlɛ yeenɔpɛ ɠolo Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

18 Mazɔlɔɔ ɗa ʋelela ʋelei zɔlɔɔ,

ɗa-ɠitogi la ɠoloɠologa.

19 Woilo gòo ma ga pagɔ, dòun zunu, è ɠɛ ga ɠima nu,

è yiiʋilɛ sɔle pelei ʋa.

20 Mina ʋilɛ dɔɔ ɓɔle nuiti polu,

ɓaa naati niiti ti ɓɔɠɔ veezu daamii nɛɛnɛgiti zea.

21 Mazɔlɔɔ dɔɔ ɓɔle nuiti, ta ɠulukpu nuiti, ta ɗa gaaɓela nimizai zu,

ɲiimɛni wo nuiti ɓalaa, ná tago ʋena, ti ɓɔɠɔ maaɠili ga seɠe zaɠaiti.

22 Woilo è-ɠɛɛ wooi ma, nii é è zɔlɔɔga,

mina è-lee ʋɛlɛʋɛlɛ, siɛgi zu é ʋɔlɔzaɠasu da.

23 Gaamai ɠaiziɛ, ta ɠimalai, ta kalagi, ta faawuuzumɔgi,

mina ti zuɠoloɠolo.

24 Telebo nui kɛɛɠɛ ɠa ɗa ɠɛ koozunɛɛi zu ɠɔ,

undaanɛɛ nu ɠa ga naa, nii é ɠima loun zunui zɔlɔɔsu.

25 È-ɠɛɛ ta è-lee ti ɠoozunɛ è ma,

naama undaanɛɛi ɠɛ ga anzanui naa nɔnɔ, nii é è zɔlɔɔga eteai zu.

26 Dòun zunu, la nɔ̀un da,

è sìɛ ʋelei wuuzumɔ.

27 Mazɔlɔɔ koloɠolo anzanui ɠa ga zeɠezaɠai suɠoozaai,

wɛɛnziɛ anzanui ɠa ga kɔlɔyeɠei sulɔiɗai.§

28 Toɠa ɗa pele ɓɔungi wo, eɠɛ toosu nu,

toɠa ɗa zunu mɔinmɔin kɛ ga wooʋalada nu.

29 Ɓɛ ɠa é kpeei loozu ga: «Ee, dèe, màanɔɠɔa»?

Ɓɛ ɠa kpɔɛ wafuungiti ti losu ba, maa ɗa wana un ge la ba?

Ɓɛ ɠa gaazuɠɛzɛiti kpɔiɗai su?

30 Naati, niiti ti lɛbisu dɔɔ ɓɔlezuʋɛ,

tɛi ti dɔɔ zupuiti kpɔlezu.*

31 Mina wɛlɛ dɔɔi ʋa pelei ʋa,

é nɛsu, é ɗa volo ʋɛɛlɛi zu, é ɗa yei vaa.

32 Toɠa ɗa gaaɓela ga, é nui ɲi eɠɛ kaalii,

é nu wo eɠɛ kpokpo ganii ma wanai ba.

33 È-ɠaazuʋɛ ɠa faa ɠiligiti ka,

è-ɠigi ta è-laawooiti ta zupu.†

34 Toɠa ɠɛ è ɠisu, eɠɛ ɗa ɠɛ laani kpoloɗɛi zaamaʋɛ,

eɠɛ ɓato zu nui, é zɛlɛni ga ma wului, fiilɛ wolai ɗa ɲiikpi.

35 È ɗa ɠɛ ma: «Ta dòɠazu, gaa la wanazu ga ze,

ti poolɛni ga kpakɔi, gè la gaaɠaani!

Nà wuunsu yeelɛ? Kɛni gè ani zɔlɔɔ, nii nà kpɔle mɔnɔ!»

24

1 Mina ɠaazuɠula faa ɲɔu ɠɛ nuiti ba,

mina wɔin ga ta-ziɛpolui.

2 Mazɔlɔɔ ta-ɠisiɛi ɠa nɔ ga ti suɠoloɠolo,

ti ɗa ɓɔɛ, é ʋilɛ faa ɲɔi ʋa, ti ʋaazu kɛɛzu.

3 Pɛlɛi ɠa ɗa lo ga ɠimalai,

keleɠelegi ɠa a ɗa sapeziɛ.

4 Faaɠwɛgi ɠa a ɗa buuʋɛti daave ga

ani ʋagɔiti ti vizɔgai.

5 Zunui ɠigi ma, toɠa ga zunui suzeeliai,

zɔi faaɠwɛgi zea, ta ɠa ɗa ɓɔ sɛbɛi ʋa.

6 Mazɔlɔɔ faazeikpasu ʋagɔi ɠa ɗa zoo è kɔɔi ɠɔ la,

tɛnɛ bo nuiti ta-mɔin ɠa kizogi a ɗa zɔlɔɔ su.

7 Ɠimalala nui la zooga é ʋa ɠima vaiti gaaɠa.

Naa ɠa é ba, kɛni é ɗa maaɠɛ kpɔ, ta ɠɛna taa vaiti devea.

8 Zɔi ná-kisiɛi ga é faa ɲɔi ɠɛ,

naa laa ɠa ɠɛ ga tɔɠɔ ɠoloɠolo kalamɔin.

9 Ɠimalala nui ná-kidafaawui ɠa ga kotoi,

ɲɛɛɠulasu nui maayoseɠeʋɛ nuɓusɛiti bɛ.

10 Ɗa iɲɔteʋena kpɔlɔi ma ziɛgi zu,

è-zɛbɛi maa ɠa ʋɛlɛʋɛlɛ!

11 Naati unmɔɔ, niiti ti liizu ga tiye ga ti ti lɔ saai zu,

naati kizo, niiti ti liizu ga tiye kazemazu, ga ti ti ʋaa.

12 Mina ɠɛ ma: «Ee, gè la ɠɛa suɠwɛɛ!»

GALA nii é fai pɛ kwɛɛ, nii é ɠɛɛzu è-yiimaʋɛ,

naa la zɔɠɔzuɠwɛɛ ɓaa?

Ungo, zɔi é è-yɛnvui makɛsu, naa kwɛɛ,

toɠa ɛsɛ gilagilagi zala, eɠɛʋelei ná-kɛɛwotiiti ti la.

13 Dòun zunu, kɔin gulɔi ɠɔmɔ, mazɔlɔɔ kɔin gulɔi ʋagɛ,

ma ɲɛmigi ɠa nɛɛ è-laaʋɛ.

14 Ɠitoo su, ga ɠimalai ʋagɛ ɗa-eteai ma vaa ma.

Ni ɗa zoona è ziɛ la, ɗa zoo è ɠoozunɛ ʋelela ʋelei,

ɗa-ɠitogi la ɠoloɠologa.

15 Mina woya lɔ telebo nui ná-pɛlɛi ma, ga faa ɲɔu,

mina seizuʋɛ ɠoloɠolo.

16 Mazɔlɔɔ anɛɛ ni telebo nui loo la ɠa ɠɛɛzu lɔfela, toɠa wuzeɠe,

kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti su ɠa ɗa ɓezeɠele ga maanɔɠɔi.

17 Mina ɠoozunɛ ni è zili nui a loona,

ni a lɔɔna kpɔlɔi zu, mina kua wo ga koozunɛɛi.

18 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa naa ɠa ga wanama vaa,

é la mɔ yiiɠaawana ma.

19 Mina yiiɠaawana naati ta-vaa zu, niiti ti faa ɲɔi ɠɛɛzu,

mina ɠaazuɠula faa ɲɔu ɠɛ nuiti ba.

20 Mazɔlɔɔ kulanuma la naati tuɠɔ, niiti ti faa ɲɔi ɠɛɛzu,

ti-yɛnvui ɠa za eɠɛ lanboi.

21 Dòun zunu, unfe Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ta masagi.

Mina ʋɔɔkpɔ naati ba, niiti ti pɔ ga ti fai pɛ falibo.*

22 Mazɔlɔɔ ti ɠoloɠolo fai ɠa ɠula ti viliba,

ɓɛ ɠa é kpɔlɔi ɠwɛɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ta masagi, ʋaazu seizu ti ma?

Ɠima nuiti ta-lɛnɛgi taɠiligaa

23 Wɛlɛ nii ɠa ɠima nuiti ti boga mɔnɔ.

Topolui ɠa ga faa ɲɔi tukpɔi ɠaaleʋezuʋɛ.

24 Ni tukpɔɠaaleʋe nui a ɠɛna faa ɲɔu ɠɛ nui ma:

«Sɔ ge la è ʋa,»

nuɓusɛiti ta foovo, ziiti ti yiiɠaawana ma.

25 Kɛlɛ tama zɔiti ti faa ɲɔu ɠɛ nui ʋeelalazu,

naati ta ɠɛ gaanɛ zu, tuya ɠa loo ti ʋɛ, é ɠɛ ga ta-undaanɛɛ.

26 Gooɠaaʋotegi é veezu ga gaamai,

naa ɠa ga bɔɔlalai ma ʋoogi.

27 Aisa è ʋa ɗa-ʋɛlɛi lo,

kɛni è etea ʋele wotiiti kɛ dɛ,

è ɗa-ɓalagi ɠɛʋele ɓɛtɛ, é zoloo molo leʋei ma.

28 Mina zeele woo wo fuun è-zeiɲɔɠɔi laalɔɠɔma,

mina nu yaava ga è-laawooi.

29 Mina ɠɛ ma: «Nà sosu, eɠɛʋelei é sòni da,

nà seizu zunu tɛi zea, eɠɛʋelei é kɛni la ga ze.»

30 Gè leʋeni ɲaka nui ta ná-kpala kpelamaʋɛ,

ɠimalala nui ná-leezɛn ɓelei laaʋɛ.

31 Wɛlɛ, kpolo ɠaingiti ta gui ɲɔiti ti ɠɛni ʋɔnɔsu ná pɛ,

siɠigi é ɠɛni ma ga sasai, naa woloni.

32 Gè naa ɠaai ma, gè tɔɔzeini ga ɠigaiziɛ,

nii gè pɛtɛni, ɠigi gè sɔlɔɔni naa ma, é ɠɛni ga:

33 è lago ɲi nɔ, è lago ɠaazuʋɛɛ ma fɔin nɔ,

è zaamale, è yeeiti da ɓɔɠɔ ma.

34 Naama ziɛgi zu, baladai ɠa na ʋa è ʋɔ, eɠɛ nui é ɠulazu è viliba,

maanɔɠɔi ɠula è viliba eɠɛ toosu nui.

Salɔmɔn ná-tɛnɛ faalaalii taɠiligaani

25

1 Wɛlɛ Salɔmɔn ná-tɛnɛ faalaalii tanigaani ba mɔnɔ, niiti Zuda masagi Ezeekiase ná-nuiti ti ti ɠaalɛɛni ba.*

2 Ada GALA dɛbizu tɔɔzei dɔɔɠuzu vaiti ba, é ti ɠɛɛzu,

ada masagiti dɛbizu siɛgi zu ti ta-wotiiti kulazu la kɛlɛma.

3 Ade la kwɛɛ, geei wuzeɠeʋɛ é ɠwɛ mini, ɓaa mini ɠa zooi ɓomaʋɛ ɠwɛgai ná.

Ade la zooga, de ʋa masagiti ta-ɠisiɛiti kwɛɛ ɓalaa.

4 Ni nu a wali ɠaei ma nɔɠɔiti kulana ba,

ɠain bo nui ɠa kpɛtɛ ga aniɲaka.

5 Ni nu a faa ɲɔu ɠɛ nuiti kpɛɛna masagi maaɠoolii zu,

toɠa ná-zobogi wɔɔlɔ, a ɠɛna telebodai ɠɛa.

6 Mina ɓɔɠɔ wɔɔlɔ masagi ɠaazu,

mina zei nu wolaiti seizuʋɛ.†

7 Mazɔlɔɔ fizɔgɛ ti ɠɛ ma: «Ʋa è zei unfema zeizuʋɛ,»

ti ʋa li è unfesu nu wolaiti gaazu.

8 Nii ɗa ka, naa mina ɠɛ ga zaɓu, è ʋa suvilɛ ga nu loliga tukpɔɠaaleʋezu.

Ni nui naa ɓɔɛ ʋelei a è unfena, leeni ɠa ɗa kɛ?

9 Ni kpɔɛ a ɠɛna wo yɔɠɔzu wa è-zeiɲɔɠɔi, a gaaɠula ba wa tɔ,

kɛlɛ mina taɠili ná-dɔɔɠuzu vaa ɠula kɛlɛzu.

10 Tɔɔzei a mɛnina, toɠa è ʋoomu,

è-lɔɠɔi ɠa ɠoloɠolo eyɛsu ɠɔ.‡

11 Kpɔɛi maaɓɛtɛai ga pagɔ, naa wola ʋagɛ,

eɠɛ zanu sɔɔlai, maaɠiliai ga wali ɠaei.

12 Zɔi é woilosu ɠima nui ná-tɛnɛ gooi ma ga pagɔ,

toɠa bɛ ga zanu balaɠaegi ɠɛʋele, ta zanu kitei ma ɠɔbu anigi.

13 Molo leʋe voloi ma liegi zu, ziɛ lɛi ɠa ɗa ɠɛ ga nu yiilɛi ganii.

Zekana, gooɠɛɠila keelai a zeɠena ná-siɛi ma, toɠa ɗa maliɠii yiilɛi.

14 Nui é wasosu ga faanɛɛ ɠɛɛ vai, tama é la kɛɛzu,

kulaʋɛ ga tonai, nii é maaluai, kɛlɛ é la ʋaazu.

15 Maaɓɔungi ɠa nu a ɗa vɔni da kundiɠii ma,

woo nɛɛnɛgi ɓalaa ɠa ɗa nu ɠaei wolo.

16 Ɗa kɔin gulɔi ɠaana, kɔmɔ nɔ ga è-ma liegɔi,

mazɔlɔɔ ni ɗa gola ɠɔmɔna, ɗa unpili da.

17 Mina ɗa ga laali è-zeiɲɔɠɔi ma valafala, ni naa laade,

toɠa ɓɔlɔ ga ɗa-vai, è wɔinzeɠe ma.

18 Nui a zɛɛ zeele wooi wona, seiɲɔɠɔi laalɔɠɔma,

gaawanaʋɛ gulu ɓakɔ wolai ná-doɠai ʋa, ta boɠa zɔkpɔi, ta mɛɛn ɠaazoɓagi.

19 È ɠito yaava nui ʋa, kidaaʋili foloi,

kɛɛʋɛ eɠɛ ɗa ɠɛ daami wosu ga è-ɲiigai, é ɲiikpisu, ɓaa è zizi è-ɠɔɠɔi ma, é ɓalizu.

20 È guyei loo nui ʋɛ, nii ziizoolɛzu,

kɛɛʋɛ eɠɛ ɗa ɠɛ ná-seɠei ɠulazu kɔba kɔɔlɛ voloi, ɓaa è ziɛ ɓodai ʋu sɛɠɛ ɠaei ma.

21 Ni pului ɠa è zili nui ma, daamianigi ve zea, é mi,

ni kpɔɔle wɔin ɠa ma, ziɛi ve zea, é ɓɔɔle.§

22 Mazɔlɔɔ abulekaiti kana è puuzu unmaʋɛ,

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa è ɠɔnɔ fe.

23 Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋele viilɛi ɠa ɗa ʋa ga tonai,

kpɔɛzuɠula mɔinmɔingi ɠa ɗa ʋa ga zɔiti ta-yiiɠaawanai.

24 Fizɔgɛ nu zei fiilɛ zosuʋɛ sokogi zu pɛlɛ ɠɔmaʋɛ,

wo ʋa li ɓɔsu zeizu ma, wa kpɔɛleʋe anzanui.

25 Keela woo ʋagɔi é ʋaazu, é zeɠe ɠoozama,

naa ɠɛɛʋɛ eɠɛ ziɛ lɛi, nii ɗa fe nui ya, kpɔɔle wɔin ma gola.

26 Telebo nui é ɓɔɠɔ yɛsu ná, faa ɲɔu ɠɛ nui ɠaazumaayiki ma,

naa ɠɛɛʋɛ eɠɛ ziɛungi kpɔlɔai, ɓaa zeiɗɛ goi kɔzɔai.

27 É la ʋani ga nu kɔin gulɔi ɠɔmɔ ga gola,

ɓaa è ʋa lɛbiyai ɠaiziɛ ɓɔɠɔ ʋɛ ga gola.*

28 Taa wolai maaɠɔkɔ zobo ge la ná,

zekana zunui la, nii é la zooga vɔnisu ná-ziiɠaawanai ma.

26

1 Lɛbiyai wola la zolooni ɠimalala nui ma,

eɠɛʋelei kɔɔlɛ vukɔi, naa la zolooni da foɠoi ma, ta tonai nii é ʋaazu molo leʋe ziɛgi zu.*

2 Foovooi nii un ge la ba, é la faa ʋaa,

kɛɛʋɛ eɠɛ soologi é ɠoʋesu, ɓaa sɛʋɛzɛʋɛgoi é ɠoʋesu, ti la zeizu.

3 Kpakɔi ɓɛtɛʋɛ sooi laalɔɠɔma, kalafei ɠɛ ga soovalegi nɔnɔ,

kpakɔi ɠɛ ga ɠimalala nui zaamaʋɛ nɔnɔ.

4 Mina ɠimalala nui wooɠaaʋote ga ná-ɠimalalai ɠɛʋele,

è ʋa ɠɛ ga tɔun kɛʋele ɗa ɓɔɠɔi.

5 Ɠimalala nui wooɠaaʋote, é zoloo ná-ɠimalalai ma,

a ʋa ɠisiɛ ga toɠa ga ɠima nu.

6 Zɔi é keela woo ɠalivaazu ɠimalala nui ma,

naa ɠa ɠɔɠɔiti teʋezu ga, ta toɠa gaazuvilɛ vaa mɔinmɔin sei luɠɔ.

7 Ʋelei mɛɠɛlɛ nui ɠɔɠɔiti ti zu la yɔɔɠɛ,

ʋele ɠana zɛbɛ la la faalaalii ya, nii ɠimalala nui bosu.

8 Ɠimalala nui maamusɛ vai ɠɛɛʋɛ eɠɛ

nu a ʋa li kɔtui ɠilizu fɛlɛvɛlɛgi ʋa.

9 Ɠaingi é zoni dɔɔzo nui ya,

ʋele ɠana faalaalii la ɠimalala nui laaʋɛ.

10 Ʋelei kpɛɛin ʋili nui la, é nuɓusɛi kpein maawanazu,

pele ɠana naama nui la, nii é ɠimalala nui zeɠezu botiɠɛ vai ma, ɓaa teʋeteʋe nuiti.

11 Eɠɛʋelei gilɛi a ɗa ɠale da ma, ná-unpiligi ma,†

zekana é la ga ɠimalala nui, é ɠalesu ma ná-ɠimalalai ma.

12 Ɗa nu ɠaana daai da ga gola ɠeleɠelegɛ,

ɠimalala nui ná-fai ɠa vizɔ ná-fai ʋa.

13 Ɲaka nui ɠa ɗa ɠɛ ma: «Zalai ɠa pelei zu,

sua ɲɔi ɠa ziɛzu taazuʋɛ pelei zu!»

14 Eɠɛʋelei kpogi a ɗa lati da ná-saniɛlɛiti ga,

zekana ɲaka nui a ɗa lati da ná-betei zu.

15 Ɲaka nui ɠa ɗa yeelɔ daami aniɲakai zu,

kɛlɛ toɠa ɗa ka ga kpɔlɔ vaa wola ʋɛ, é ʋa dɔ laaʋɛ.

16 Ɲaka nui laaʋɛ ɓɔɠɔ la ga ɠigi ɠa ma,

é leʋe zunu lɔfela ʋa, niiti ta zoo ti gooɠaaʋote fe ga keleɠelegi.

17 È ɓɔɠɔ ʋili kpɔɛi ɠa, nii é la loni è ʋa,

kɛɛʋɛ eɠɛ gilɛi a yɛ leʋesu, è so goii ʋa.

18 Eɠɛ titi nui é abuleʋegiti pilisu,

ta mɛɛinti é ɗa nuiti paa ɓɔɠɔ maaɠoolii zu,

19 pele ɠana zunui naa la, nii é seiɲɔɠɔi yaavazu,

naa ʋoluma, é ɠɛ ma: «Soleya vaa nɔ ʋe.»

20 Koʋi ʋalagi ɠa ɗa abui za,

siɛgi zu nɛ fele ge la ná la, kpɔɛi ɠaa ɠa ɗa yei.

21 Tiɠii ɠa ɗa abulekai ve, koʋii abui ɠaazo,

kpɔɛleʋe zunui ɠa ɗa kpɔɛi ɠaazulɛ.

22 Famai ɠɛɛʋɛ eɠɛ daamiani nɛɛnɛgi,

toɠa ɗa yei, eyɛsu é zeeli nui yiimaʋɛ.

23 Wali ɠaei pɛai penɛi maazu,

ʋele ɠana kpɔɛ nɛɛnɛgiti ti la, ti nui yiimaʋɛ ma vaa ɲɔiti maalɔɔɠuzu.

24 Nui wɔinzeɠemai daavegai, toɠa ɗa maalɔɔɠu ga laawooiti,

é ɗa yaavaiti kpɛtɛ ɠoozu.

25 Ni a ɠɛna kpɔɛ ʋagɔiti boga, mina la da,

mazɔlɔɔ ná-kisiɛiti sulaavegɛ ga faa ɲɔi.

26 Keleɠelegɛ gola ná-wɔinzeɠemai lɔɔɠu vai zu,

kɛlɛ nuɓusɛi pɛ ge ɓega ga ná-suɲɔi ɠwɛɛ.

27 Zɔi a zeɠei wɔ, tɔ ɓɔɠɔ ɠa loo su,

zɔi a kɔtui ɠilikilina, toɠa loo tɔ ɓɔɠɔi nɔ ma ʋolu.

28 È nui ta maawana ga zɛɛʋɛɛmai, naa ɠa ga è zili la.

Wooveledai ma ɓɔɛi wo fai ɠa ɗa ʋa ga faa zuɠoloɠologi.

27

1 Mina ɠɔmazei ga nii a ɠɛ lina,

mazɔlɔɔ è la naa ɠwɛɛ, nii é ɠɛɛzu za.*

2 È-laaʋɛ mina è maamusɛ, nu ɠiligiti zɛ ná, ti kɛ.

Nu ɠiligi naa ɠɛ, ɗa ɓɔɠɔi è-laaʋɛ mina kɛ.

3 Kɔtui wuiʋɛ, ɲaɠaegi wuɲɛgi wui,

kɛlɛ ziiɠaawanai ɠimalala nui buzeɠezu, naa wuiʋɛ ti felegɔ pɛ ba.

4 Ziiɠaawanai ɲɔuʋɛ, ziiɠulagi ɠeeɠaaɓa,

kɛlɛ ɓɛ ɠa a lo toloi luɠɔ?

5 Fizɔgɛ è zelii lo nui ma kɛlɛi zu,

è ʋa maaɠɛ kpɔ bɔɔla vai ma.

6 Nu wɔɔlai ná-zelilomai, ɠa ná-wooɠɛɠiladai lɛɛzu,

nu zili nui è nɛɛnɛ vai, naa ɠa ga yaava vaa nɔ.

7 Ziɠo nui ɠa ɗa ɠɛlɛ kɔin gulɔi ʋa,

pulu nui ɠa ɗa ani wanai ɠa ga ɲɛmigɛ.

8 Siɛziɛ nui maa ɠa ɠoozana seizuʋɛ ʋa,

kɛɛʋɛ eɠɛ wɔnii maaɠoozaai ná-daɠagi ʋa.

9 Gulɔi ta gulɔ maku nɛɛnɛgi, ta ɗa nu yiiɠaanɛ,

bɔɔla vai ná-gaanɛɛi ɠa ɗa koozunɛɛi ve nu ya, é leʋe ɗa ɓɔɠɔ ɛnɛkɛgi ʋa.

10 Mina ɓeteʋe è-wɔɔlaiti ba, ta è-ɠɛɛ bɔɔlaiti.

Ni ɗa ɠɛna faaɓaagi zu, mina ɓizɛ, è ʋa li è-ɠɛɛloin ʋɔ bɛ,

mazɔlɔɔ siɛ mɔinmɔin su, è-zeiɲɔɠɔi maaɓuɠaai è ʋa, naa vizɔgɛ é leʋe è-ɠɛɛloin ʋa, maaɠoozaai è ʋa.

11 Ziɛ ga ɠimalai dòun zunu, zìimaʋɛ laa ɠa ve ga koozunɛɛi,

nà zoo gè naati gooɠaaʋote, niiti ti vaazu mà.

12 Ɠima nui a faaɓaagi ɠaana, é ɗa ʋa, toɠa ɗa lɔɔɠu.

Nui nii é la dɛ faa mɔinmɔin kwɛɛ, naa ɠa ɗa li nɔ ga yiima ʋelei, eyɛsu é suɓoloi ɠɔmɔ.

13 Ni nui ta a ɓɔɠɔ ɠɛna ga zeelaga è ʋɔ bɛ, é ʋilɛ nui ta ná-kuye vaa ʋa, nii è la kwɛɛ,

ná-seɠei zeɠe ga kpɔunmai, nui naa ná-faa zu, nii è la kwɛɛ.

14 Ni nui ta a tuya loona seiɲɔɠɔi ʋɛ, é wooɠula la sobuzobui,

toɠa leve bɛ ga foovooi.

15 Kpɔɛleʋe anzanui ɠɛɛʋɛ eɠɛ ziɛi, é ʋilɛsu peinpein,

maa la leʋezu tonai ʋa voloi.

16 Ɗa wɔinna ga è gaaɓɛ, kɛɛʋɛ eɠɛ ɗa ɠɛ fiilɛi zosu ga yeei,

ɓaa è gulɔi ʋu yeaʋɛ ga è makɛ.

17 Kɔlui ɠa ɗa kɔlui ɠaali,

nui ɠigi ɠaazu ɠa ɗa zeɠe ma, seiɲɔɠɔi ná-siɛpolui ʋɔ.

18 Zɔi é wɛlɛzu kooleɠoole gului ma, toɠa ma waai ta mi,

zɔi é maliɠii makɛsu, toɠa lɛbiya zɔlɔɔ.

19 Ʋelei nu ɓɔɠɔ ɠaazuʋɛ ɠaazu la ziɛi wu,

ʋele ɠana nu ɠigi a ɗa è-ʋaaɠulabai lɛɛ la.

20 Gɔvɛalaazu ta undaaʋili zeɠezaɠai ti zulaa la vega,

zekana é la, nuɓusɛi yiimai laa la zeelia pɛ.

21 Zanugi ta wali ɠaeiti, ta ɗa ʋɛtɛ abui ɠa,

kɛlɛ nui lukpɔi ɠaa ɠa leʋezu, é zoloo daaseigi ma.

22 Anɛɛ ni ɗa ɠimalala nui ziɠazu kodai zu ga etei, eɠɛʋelei nu a ɗa kpazii ziɠa la,

è la zooga è ʋa ná-titigi ɠula ba.

23 Ɗa-loganiiti gilagilagi ɠɛʋelei ɠwɛɛ ga pagɔ,

ɠaaɓa gola ɗa-logani ɓulugiti ma.

24 Mazɔlɔɔ kpɛtɛi la zeeyɛga ma eyɛsu ɠɔ,

masa bɔɔlɔgi la yɛga nu unba yeenɔpɛ.

25 Siɛgi zu è tufa vɔɔi leʋezu la,† tufa undui ɠa ɗa wuzeɠe,

gizeiti ma lufaiti gaa ɠa lɛ ba,

26 ɗa-ʋaalagiti maaleɠaiti ta ɠɛ ga è maaɠili zɔɔlaiti,

boliiti ta ɠɛ ga ɗa-ɓalagi ɠeya aniiti,

27 boliiti ta-ɲiimi ɗɛi maanɛɛʋɛ, é kula ɠɛ ga è-laamianigi,

wa ɗa-ʋɛlɛyeɠei, ta ɗa-wotiɠɛ anzanuiti maavaiti.

28

1 Faa ɲɔu ɠɛ nui ɠa ɗa ɓizɛ, anɛɛ ni nu la kpɛɛzu,

kitogi ɠa telebo nuiti zea, eɠɛ zala ɓokpagi.

2 Siɛgi zu kpakagi la zooi zu, kundiɠila ɠaiziɛ nuiti ta ɗa mɔin.

Kɛlɛ kundiɠii a zeina, keleɠelegai é ɠala, faiti ta ɗa ziɛ ga pagɔ.

3 Zunui é ga bala nui, é maawɔin nuiti maanɔɠɔzu,

toɠa ga faa zuɠoloɠolo tonai, é pului loozu.

4 Niiti ti ɠɛlɛzu GALA ná-tɔgi ʋa, naati ta ɗa faa ɲɔu ɠɛ nuiti maamusɛ,

kɛlɛ niiti ti ɠolozu tɔgi ʋɛ, naati ta ɗa laalɛ ti wu.

5 Niiti ti ɓɔɠɔ veezu faa ɲɔi ya, naati ti la sɔle fai tanɔpɛ gaaɠaazu,

kɛlɛ niiti ti ɓɔɠɔ ɠilizu Ɠɔoɠɔ ƓALAGI ʋa, naati ta ɗa faiti pɛ gaaɠa.

6 Fizɔgɛ nu ɠɛ ga bala nui, è ɗa ziɛ sɔledai zu,

è ʋa li ɠɛɛzu ga kpɛtɛ nui, nii siɛ ʋelei ga wooveledai.

7 Zɔi é ɠolozu GALA ná-tɔgi ʋɛ, doun zunu ɠana keleɠelegai,

kɛlɛ zɔi é ʋilɛsu tuʋa ʋele ɲɔu nuiti polu, naa ɠa ɗa ʋa ga unfegi kɛɛɠɛ ʋɔ.

8 Zɔi é ná-sɔlɔɔgi maamɔinzu ga talama walii, nii dateʋegai,*

naa ɠa sɔlɔɔgi ɠaalɛɛzu ba naa ʋɛ, nii a maawɔin nuiti maawɔinɠa.

9 Ni nu a ʋoluavena, ga é mina woilo GALA ná-tɔ gooi ma,

ná-GALA falii wɔin ɠa zeɠe GALA ma.

10 Zɔi é telebo nuiti kakasu, é ti ʋilɛ pele ɲɔi ma,

toɠa loo zeɠei zu, nii é bɔai.

Kɛlɛ niiti ti ziɛzu ga sɔledai, undaanɛɛi ɠa naati tuɠɔ.

11 Kpɛtɛ nui ɠeleɠelegɛ ɓɔɠɔ nɔ ɠaazu,

kɛlɛ bala nui keleɠelegai, naa ɠa zoo é poluɠula.

12 Siɛgi zu telebo nuiti ti kundiɠilai zɔlɔɔsu da, lɛbiya ɠa ɗa ɠɛ lee ɛsɛ pɛ bɛ.

Kɛlɛ siɛgi zu nu ɲɔiti ti wuzeɠezu la, ɛsɛ ka ɗa lɔɔɠu.

13 Zɔi é ná-tɔ koloɠologiti dɔɔɠuzu, naa la ɠula ɓɔɠɔ numa,

kɛlɛ GALA ka ɗa naa zuvaayɛ, zɔi é laazu zɔ ga é ɠɛlɛ ti ʋa.

14 Undaanɛɛ nu ɠa ga naama nui, nii yeenɔpɛ é luazu faa ɲɔi ɠɛɛ vai ʋa,

kɛlɛ zɔi é ɠikpaazu, é ɗa faa ɲɔi ɠɛ, naa ɠa lɔ maanɔɠɔi zu.

15 Ʋelei zalai la, é zikɔzu, ta filɛ zuai pului ma,

ʋele ɠana faa ɲɔu ɠɛ nui la, nii é masadai ɠɛɛzu nuɓusɛiti unda, ti ʋalagai.

16 Kundiɠii a ʋalana ɠigi ma, toɠa ɗa telebotalai wola ɠɛ,

kɛlɛ zɔi é ɠɛlɛzu kakama ani mii vai ʋa, toɠa ɗa lɛbi kundiɠilai zu.

17 Nui nii nu ʋaa vai ziimaʋɛ, toɠa ɗa ɓizɛ ga lia ná-kabayeɠei ʋɔ pelei,

nu nɔpɛ ge mina pele ɓesa tuɠɔ.

18 Nu-o-nu nii siɛ ʋelei zɔlegai, naa ɠa kizogi zɔlɔɔ,

kɛlɛ sɔletala nui, é pele zuɓili felegɔi ziɛzu, toɠa loo gila su.

19 Zɔi a tii ɠɛɛzu ná-zooi ma, naa ɠa laamianigi zɔlɔɔ,

kɛlɛ zɔi é ʋilɛsu fuun faiti polu, naa ɠɔnɔgi ɠa ɠɛ ga daanɔɠɔwogi.

20 Nui é ga lada nui, zee laa ɠa ve ga tuyai,

kɛlɛ zɔi é wɔinni é ɓɛtɛ ga gaazuvilɛi, maanɔɠɔi la ʋoola ba.

21 É la vizɔni ga nu zeelɔzɔɠɔzui ɠɛ nuɓusɛiti zɔɠɔzu,

anɛɛ naa ʋe, nui ɠa zoosu é faa ɲɔi ɠɛ ɓulu ɓuɠai zɔlɔɔ fai zu.

22 Zunui é ga gaazuɠulapɔ nui, toɠa ɗa kpɛtɛi ɠaiziɛ ga gaazuvilɛi,

toɠa ɗa yeema ga baladai ɠa ʋaazu pɔ.

23 Zɔi é zelii losu seiɲɔɠɔi ma, gaaɓelasu naa ɠa ɗa ná-faanɛɛi wuuɠwɛɛ,

é leʋe zɔi ʋa é maamusɛi wosu ga nɛgi.

24 Nu-o-nu é kaazu ga faa ɲɔu laade, ga é kɛɛɠɛ ta dee maavo,

é la vizɔni toosu nu ʋa.

25 Zunui nii sɔlɔɔgi la ziilɛiɗa, toɠa ɗa kpɔɛi wuzeɠe,

kɛlɛ zɔi é ɓɔɠɔ ɠalivaazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, toɠa ɠɛ anii pɛ su nɔ yaɠaba.

26 Ɗɛi è laazu ɗa-ɠigaiziɛiti nɔ la, ɗa ga ɠimalala nu,

kɛlɛ zɔi é ziɛzu ga ɠimalai, faaɓaagiti ta ʋoola ba.

27 Zɔi é faanɛɛi ɠɛɛzu bala nuiti bɛ, é la yɛga kpala zu,

kɛlɛ zɔi é ɠaazuʋɛɛzu ma, seiɲɔɠɔi ná-kpɔlɔi luɠɔ, toɠa foovoo mɔinmɔin sɔlɔɔ.

28 Siɛgi zu faa ɲɔu ɠɛ nuiti ti zeizu la kundiɠilai zu, ɛsɛ pɛ ka ɗa lɔɔɠu,

kɛlɛ siɛgi zu ti loozu bu la, telebo nui ma mɔinmɔin ka ɗa ɠula kɛlɛma.

29

1 Zunui nii maanɛai ga zelii lo ma, é ɗa ɠɔgi ɓaa ga,

toɠa ɠoloɠolo ga kulafilibai, sosu la ɠaa.

2 Telebo nuiti ta mɔinna, nuɓusɛiti koozu ɠa ɗa nɛ,

kɛlɛ nu ɲɔiti ta zeina kundiɠilai zu, nuɓusɛiti ta ɗa kpalagi wo.

3 Zɔi é pɔ ga é ziɛ ga ɠimalai, naa ɠa ɗa kɛɛɠɛ ɠoozunɛ,

kɛlɛ zɔi é ʋilɛsu koloɠolo anzanuiti polu, naa ɠa ɗa ná-naavoloiti koloɠolo.

4 Masagi ɠa ɗa ná-zooi ɓɛtɛ, siɛgi zu é ziɛzu la ga telebodai,

kɛlɛ a lobɛanii maalolina, toɠa naa ɠoloɠolo.

5 Nui é bɔɔlaiti tɛɛzu su,

toɠa balii laazu kɔɠɔi wu.

6 Faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta ɗa ɠɛ ga kasoɠa nui, tiya ɓɔɠɔi ta-lɔ koloɠologiti faa zu,

sɔle nuiti ta ɗa pilɛ sɔlɔɔ, ti ɠoozunɛ.

7 Telebo nui naa ɠwɛɛ, nii maanɛai é ɠɛ bala nuiti bɛ,

kɛlɛ naama ɠi ge la faa ɲɔu ɠɛ nui ma.

8 Ɲɛɛɠulasu nuiti ta ɗa kpɔɛ abui ʋili taa wolai zu,

kɛlɛ ɠima nuiti ta ɗa ziiɠaawanai ɠaayei.

9 Ni ɠima nui ta ɠimalala nui ta ɠɛna tukpɔi ma,

ɠimalala nui yiiɠaawanaʋa, ɓaa é ɲɛɛi wo, é la ɓɔlɔa.*

10 Ɲama ʋuu nuiti ta ɗa telebo nui wɔinzeɠe,

kɛlɛ sɔle nuiti ta ɗa ɓaa zɛnvui maazu.

11 Ɠimalala nui ɠa ɗa ná-ziiɠaawana vaiti kpein kula kɛlɛma,

kɛlɛ ɠima nui ɠa ɗa ɓɔɠɔ zo, é la nɔnɔiti kula kɛlɛma.

12 Siɛgi zu kundiɠii woilosu da zɛɛ ɓɔɛiti ma,

niiti ti botii ɠɛɛzu zeewu, naati pɛ ta ɗa ɠɛ ga wooʋalada nuiti.

13 Bala nui ta maanɔɠɔ nui, ti ɓɔgɛ faa ɠila ma:

Ɠɔoɠɔ GALAGI gaazuʋɛ veeʋɛ ti felegɔ pɛ bɛ, ga ti ɗa wɛlɛ la.

14 Masagi nii é zobobɛlala nuiti ta-lukpɔi ɠaaleʋezu ga gaamai,

ná-masadai ɠa ɗa yɛ zea ɠɔ.

15 Kpakɔi ta zelilomai, ta ɗa ɠimalai ve,

kɛlɛ zunu loungoi pilɛgai ɓɔɠɔ yeema, toɠa ɗa dee unfe.

16 Siɛgi zu nu ɲɔiti ti mɔinzu la, tɔ koloɠologi zu ɠa ɗa wɔɔlɔ,

kɛlɛ telebo nuiti ta ɠɛ ga ta-loobui ma zeelei.

17 Ni ɗa è-loun zunui maaɠolona, é la è yiizoolɛ vaa ɠɛa,

kɛlɛ toɠa è yiilɛi ga gola.

18 Siɛgi zu GALA ge la kulakɛlɛma wosu da, nuɓusɛiti ta ɗa eteai ziɛ faazupui zu.

Undaanɛɛ nu ɠa ga naama nui, nii naazu, é ɠolozu GALA ná-tɔgi ʋɛ.

19 Nu la ɗa ga botiɠɛ nui maaɠolo ga kpɔɛzuɠulai,

mazɔlɔɔ anɛɛ ni toɠa naa ɠaaɠaazu, nii é wosu ma, é la ɠoloa ɲɛgɛlɛin.

20 Ɗa nu ɠaana, é ɗa ɓɔɛ, é la ɠigaiziɛzu,

nu ɠa ɠito ɠimalala nui ʋa, é leʋe tɔun ba.

21 Ni nu a botiɠɛ nui laanɛɛna ná-nu niinɛlai zu,

toɠa gaaɓela ga kololalai.†

22 Ziiɠula nui ɠa ɗa kpɔɛi leʋe,

zɔi ziiɠulazu valafala, naa ɠa ɗa tɔ koloɠologiti kɛ.

23 Wasogi ɠa ɗa nui maayei,

kɛlɛ ɓɔɠɔmaayeii ɠa ɗa nui wɔɔlɔ.

24 Zɔi é yeezeizu unma nui wu, naa ɠa ɗa ɓɔɠɔ nimiza,

tɔɔzei é foovooi ɠwɛɛ, é naama nui laalɔɠɔma, nii é ɠɛlɛzu ga é mina ʋa, é ʋa zeele wooi wo.‡

25 Ɗa ɠɛna lua nuiti ba, toɠa ga balii,

kɛlɛ zɔi é ɠalivaazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, naa yiilɛiʋɛ.

26 Ma mɔinmɔin ka ná, ti ɗa kpɔbai ɠaiziɛ ta-ɠundiɠii ya,§

kɛlɛ ɛsɛ maalobo fai ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ya.

27 Telebotala nuiti wɔin ɠa ɗa zeɠe telebo nuiti ma,

sɔle nuiti maayoseɠeʋɛ faa ɲɔi ɠɛ nuiti bɛ.

Aguul ná-kpɔɛiti

30

1 Yakee ná-doun zunui Aguul ná-kpɔɛiti.* Zunui nii ná-deve wooiti ti Itiyɛle ná-faa ma. Itiyɛle ná-faa ma, ta Ukale.

2 Gaama ʋe, nà ga ɠimalala nui, gè leʋe nuɓusɛiti kpein ba,

nuɓusɛ ɠeleɠelegi la zèa.

3 Gè la ɠimalai ɠalani,

gè la GALA Ɲadegai ná-faaɠwɛgi ɠwɛɛ.†

4 Ɓɛ ɠa é lɛɛni geeɠɔlɔgi zu, GALA pɔ bɛ, é zeɠe ná, é yei?

Ɓɛ ɠa é fiilɛi zoga, é yɛ zea?

Ɓɛ ɠa é ziɛiti pua ná-seɠei la?

Ɓɛ ɠa é zooi ɠwɛgiti kpein daa?

Daasei ka ɓɛ, ná-doun zunui laasei ka ɓɛ?

Bo dɛɛ, ni è kwɛɛ!

5 GALA daawooi ɠilagilagi pɛ ka ga gaamai.

Toɠa ga kɔɔɠɔ zɛpɛgi naati bɛ, niiti ti lɔɔɠuzu bu.

6 Mina tanɔpɛ da daawooiti ma,

ni naa laade, toɠa è loɠa, è ʋɛtɛ ga zɛɛ nu.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà faa felegɔ valizu è ma,

naati kɛ bɛ̀, aisa nà-eteai ʋa ɓe:

8 màkɛ, gè mina kpɔɛ ɲaka wo, ɓaa zɛɛiti,

mina kɛ̀ ga bala nu, ɓaa kpɛtɛ nu wola.

Naa ve zèa nɔ, nii fizɔgai mà, gè eteai ziɛ.

9 Mazɔlɔɔ anii pɛ ga ʋooʋana zèa, nà ʋa lia ɠɛlɛzu è ʋa,

gè ʋa ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI?»

Ɓaa mu, maanɔɠɔi a ɓɔina dà, gè ɓɔɠɔ ɠɛ ga unma nu,

gè ɓaaɠula nà-GALAGI ma ɠana.

10 Mina va botiɠɛ nu ma, maliɠii ɠaazu.

É mina è voovo, ɗa-vaaɠaazagi ma ɠasɔi ɠa la è unma.

11 Nui tanigaa ta ná, ta ɗa ti-ɠɛɛ ɠoto,

ti la tuya loa ti-lee ʋɛ.

12 Nui tanigaa ta ná, ti ɓɔɠɔ ɠaazu ga ti ɲadegɛ,

tama, ti la gbani, ti ʋa ɠula ta-ɠɔzɔba vaiti su.

13 Nui tanigaa ta ná, ti ɠaazulɛai,

ti ɗa wɛlɛ nui pɛ ba fawuu.

14 Nui tanigaa ta ná, ti-ɲiigaiti ti ga boɠa zɔkpɔiti,

ti-ɓalɔ ɠaeiti ti ga boɠaiti, ti ɗa maanɔɠɔ nuiti mi,

ti ʋa ɲɛɛlɛ, ti ɠula eteai zu,

ti ʋa bala nuiti suwuɠaaleʋe, ti ɠula nuɓusɛiti saama.

15 Moolɛi ná-doun anzanuiti ti fele, ti-laasei ka ga: Fe! Fe!

Ani saʋagɔ ɠa ná, ti-yii la lɛiɗa eyɛsu pɛ,

eyɛsu pɛ ti la ɠɛa ma: «É kula ɠɛa.»

16 Gɔvɛalaazu, doun zɔlɔɔtala anzanui,

zooi, nii ziɛ la ga kpɔɔle wɔinzeɠe ma,

kɛlɛ ti-naanisiɛi ɠa ná ɓalaa, abui, nii é la ɠɛa ma: «É kula ɠɛa.»

17 Nui ɠaazuɠɛzɛiti é ɲɛɛɠulazu la kɛɛɠɛ zu, é ɗa woozotalai ɠɛ ga dee,

kɔtuɗɛi ma ɠalawɔniiti ta ti ɠula su, koɠɛ yiʋoiti ti ti mi.‡

18 Faa saʋagɔ ɠa ge la dɛ gaaɠaani,

kpudɛai màazu:

19 koɠɛi ɠoʋe pelei geezuʋɛ,

kaalii ɓokpo pelei fasai ma,

ɓatoi ná-pelei kpoloɗɛi zaamaʋɛ.

Kɛlɛ naanisiɛi ɓalaa ɠa ná:

zunui ziɛ ʋelei é lo anzalopoi ʋa.

20 Wɛlɛ ʋelei wɛɛnzo anzanui a ɗa kɛ la:

a yiima vaiti kɛɛna ziilɛi, é laamaʋɛ ɓale,

é ɠɛ: «Gè la faa ɲɔu nɔpɛ kɛɛni.»

21 Faa saʋagɔ ɠa ná,

niiti ta ɗa eteai ɲiikpi, é la ziaa bu:

22 duɔi a zeina ga masagi,

ɠimalala nui a zobo sɔlɔɔna, é ɗa ɠɔnɔgi zɔlɔɔ,

23 anzanui kɛlɛbai wogai da, naa a zeina zini bɛ.

Kɛlɛ naanisiɛi ɓalaa ɠa ná:

duɔ anzanui é zeizu duɔ dee ʋotogi zu.

24 Sua naanigɔ ɠa ná eteai zu, ti wola lɔiɗai gola,

anɛɛ naa ʋe, ti wola ɠigɛ dageleʋe:

25 pupuiti, zɛbɛ nɔpɛ ge la ti ʋa,

kɛlɛ ta ɗa ti-ɠɔnɔgi ɠɛʋele ɓɛtɛ foɠoi,

26 fasa woliiti,§ zɛbɛ la ti ʋa,

kɛlɛ ta ɗa ti-ʋuuzuʋɛ ɓɛtɛ fasaiti su,

27 kotogiti, masa ge la ti unda,

ta ɗa ɓɔɠɔ zei su, ti ma ɓulugi ɗa ɠula,

28 kooloiti, niiti nu a ɗa ti zo nɔ ga yeei,

ta ɗa lɔ masagiti ta-masa pɛlɛiti bu.

29 Fuluani saʋagɔ ɠa ná,

ti ziɛ ʋelei, ta ti maanɛɛ ʋelei ga pɛtɛ gani:

30 zalai, nii ziilɔai é leʋe suaiti pɛ ba,

é la ɠula ʋolu nu nɔpɛ bɛ,

31 tɛɛ zinɛi,* nii a ɗa ɠaalɔ kɔɠɔʋolu valagiti ga, ɓaa mu boli zinɛi.

Kɛlɛ naanisiɛi ɓalaa ɠa ná:

masagi é loni ná-kɔɔʋɛbɛi untuɠɔ, ti ɗa li.

32 Ni è ɠɛni ga ɠimalala nui, è ɗa waso,

ɓaa ni è ɠɛni kigaiziɛ ɲɔiti bosu,†

za ʋoluma, ɓɔɠɔ zo.

33 Mazɔlɔɔ nɔnɔi loɠaai ɠa nu a ɗa gulɔi zɔlɔɔ da,

sokpa loɠai ɠa ɲamai a ɗa ɠula su,

ziiɠaawanai ɠaazulɛai ɠa kpɔɛi a ɗa ɠula su.

Tɛnɛgi é veeni masagi ya

31

1 Masagi Lemuwɛle* laawooiti. Kalagiti dee ti woni da.

2 Lee ɠa nà bo è ma, dòun zunu?

Lee ɠa nà bo è ma, kòozu loin?

Lee ɠa nà bo è ma, dòun zunu, gè minazeɠeni ga gè sɔlɔɔ?

3 Mina è-zuvikɛi ve anzanuiti zea,†

ta ɗa-ʋeleiti, naati zea, niiti ta ɗa masagiti kaka.

4 É la zolooni masagiti ma, Lemuwɛle,

é la zolooni masagiti ma, ga ti ʋa dɔɔi ɓɔle,

ɓaa naati, niiti ti kundiɠilai ɠɛɛzu, ti ʋa gaazulati gani ɓɔle.‡

5 Mazɔlɔɔ a ti zona, ti mina yeema tɔgi laawooiti ma,

ta ti mina maawɔin nuiti ta-ɠaamai maavalibo.

6 Nu gaazulati kpɔle anii ve naa ya, nii undaa ʋaazu ʋilisu,

ta dɔɔi ve maawɔin nui ya.

7 É kpɔle, é yeema ná-baladai ma,

é mina ɠitoo ná-maanɔɠɔi zu.

8 Laalao è ɓɔɛ, è naati maalobo, niiti ti la zooga ti ʋa ɓɔɛ,

è naati kpein maalogi wo, niiti kɛlɛbai wogai ga tiye.

9 Laalao è ɓɔɛ, è tukpɔi ɠaaleʋe ga telebodai,

è maanɔɠɔi nui maalobo ta bala nui.

Anzanu zɔɓelamai ná-fai

10 Undaanɛɛ nu ɠa ga naa, nii a anzanu zɔɓelamai zɔlɔɔ,

tosuʋɛ wɔɔlɔʋɛ kɔbu ani ʋagɔiti sɔngɔi ʋa.

11 Sinigi laaʋɛ da,

ani ʋagɔ nɔpɛ ge la ʋalaga ná-pɛlɛi wu.

12 É la ɗa ga kazemazu vaa nɔpɛ kɛ ga sinigi,

kɛni faa ʋagɔi nɔ, sii ma voloiti pɛ su.

13 Toɠa ɗa baala deɠai ɠaiziɛ ta gezei,

é ɗa boti ɠɛ ga zeeiti ga koozunɛɛi.

14 Eɠɛ yaaɠo ɓatoi,

toɠa ɗa zeɠe ga ɠɔnɔgi ɠoozama.

15 Toɠa ɗa wuzeɠe ga kpidiɓidigi,

é daamianigi ve ná-pɛlɛyeɠei ya,

é ná-deveiti fe ná-botiɠɛ anzanuiti zea.

16 É ɠisiɛ kpalagi ta zu, é geya,

é leezɛn ɓelei leʋe ba, ga ná-botii zulɔnɔgi.

17 Toɠa ɗa botii ɠɛ ga suvikɛi pɛ,

zea la ʋalaga ɠɔ.

18 Toɠa pɛtɛsu ga zeavaiti su ɠa ɓɛtɛzu,

toɠa ɗa ɠaazuɓa, é ɗa botii ɠɛ kpidii, abu zezei ɠa.

19 Toɠa ɗa kenagi zo ga yeei, é ɗa gezei ɓali,

é kena kpakui zo ga yeeɓeɠaiti.

20 Zeei maalegɛ maanɔɠɔ nuiti ta-ɓɔba vai ma,

toɠa ga faanɛɛ ɠɛ nu bala nuiti bɛ.

21 É la lua kɔɔlɛ ʋa, é ʋilɛ ná-pɛlɛi ʋa,

tɔɔzei seɠe ʋagɔiti ta ti pɛ zea.

22 Toɠa ɗa dasuzeɠeiti kpɛtɛ tɔ ɓɔɠɔi,

geze ɓɔi seɠeiti ta§ zea.

23 Sinigi ɠa ga seizumaanɛɛgi ɛsɛ pɛ ge kwɛɛ, ti ɗa unfe ma,

tiya ɠa ta ɗa zei taa vaawo bosuʋɛti.

24 Toɠa ɗa seɠeiti fɛlɛ, é ɗa ti ʋɔdi,

é ɗa saamaɠiligiti fe yaaɠoiti zea.

25 Zɛbɛi ta unfemai, ta bɛ ga maaɠili zɔɔlai,

toɠa ɗa ɲɛɛ laa ɠakama, a ɠɛna ɠisiaa ʋelela ʋele vaiti su.

26 Toɠa ɗa ɓɔɛ ga ɠimalai,

soogɛ kalagi wosu ga wooɠɛɠiladai.

27 Toɠa ɗa wɛlɛ fai kpein ma, é ziɛzu ná-pɛlɛyeɠei wu,

é la looɠoga botii ʋa.

28 Ná-dointi ta ɗa wuzeɠe, ti ʋa ti ɗa maamusɛ.

Maamusɛ vai ɠa ɗa ɠɛ ga guyei sinigi la.

29 É ɠɛ ma: «Anzanui mɔinʋɛ, ti-losuʋɛti bɔɔlɔai,

kɛlɛ ɗɔun ɗa, è ɓudɛʋɛ ti pɛ maazu.»

30 Zaalai ɠa ga yaava ani, padai ɠa ɗa leʋe,

kɛlɛ anzanui é luazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, naa ɠa maanɛai ga é maamusɛi zɔlɔɔ.

31 À kpɔlɔzuʋɛ ma lɔnɔgi ve zea!

Wo maamusɛ vaiti bo, taazuʋɛ ɲɛgɛlɛin é ʋilɛ kɛɛwotiiti pɛ ba!

* 1:1 Faalaali laaseigi, ta Salɔmɔn laaseigi ma vaa zu, wɛlɛ sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ.

† 1:7 Wɛlɛ ʋɛti: 9:10; 15:33; 31:30; Zɔɓ 28:28; Guy 111:10.

‡ 1:11 lein nɔ: Bogɛ Eɓulu wooi zu ga: fuun nɔ, ɓaa fai un ge la ba.

§ 1:21 Faawo bo nuiti ti ɓena zei taa loaʋɛ (31:23; Lut 4:11; Zɔɓ 29:7).

* 1:28 Wɛlɛ ʋɛti: Zel 11:11; Mis 3:4.

* 2:4 Wɛlɛ ʋɛti: 3:14-16; 8:11; 16:16; Zɔɓ 28:12-19; TbN 7:11; 9:16-18.

† 2:16 Wɛlɛ ʋɛti: 5:3, 20; 7:5.

‡ 2:17 Wɛlɛ ʋɛ: Mal 2:14-16.

§ 2:18 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: ná-pɛlɛi maalaaʋena ga saai ʋɔ pelei.

* 2:21 zooi: Naa ɠa ga minazeɠe zooi. Wɛlɛ ʋɛti: Zen 17:8; Guy 37:29.

* 3:7 Bogɛ mɔnɔ Wɔl 12:16 zu.

† 3:11 Niima wooiti bogɛ mɔnɔ Eɓu 12:5-6 zu. Wɛlɛ ɓalaa ʋɛti: Zɔɓ 5:17, 1Kɔ 11:32.

‡ 3:15 Wɛlɛ ʋɛ: 2:4.

§ 3:18 zɛnvu wului: Wɛlɛ ʋɛti: 11:30; Zen 2:9.

* 3:18 undaanɛɛʋɛ: Bogɛ ná tanigaa ga sii zuɠoozai. Wɛlɛ ʋɛti: 4:10, 13; 9:11; 13:14; TbN 7:12.

† 3:34 Bogɛ mɔnɔ, ga gɛlɛke woo zɛʋɛ ʋɔlɔmai, ʋɛti: Zak 4:6; 1Pi 5:5.

* 4:7 Wɛlɛ Yesu ná-faalaalii ʋa, é bogai Mat 13:45-46 zu.

† 4:10 Wɛlɛ ʋɛ: 3:18.

‡ 4:12 Wɛlɛ ʋɛti: 3:23; 4:19; 10:9; Guy 18:37; Eza 40:30-31.

* 5:3 Wɛlɛ ʋɛti: 2:16; 7:6-27; 22:14.

† 5:4 siinziin ganigi nii wanaai: Aɓisɛnte, tufa wanawanagi, é ɠɛni ga faa wanai (TSV 29:17; Zel 9:14; Amɔ 6:12) ɓaa kotoi ná-ani ʋili koozui ʋoogi (Gɔl 3:15; Kul 8:10-11).

‡ 5:9 Anza zinigi (6:34-35) ɠa zoo é ɠɛ ma, kɛni tɔgi zei è ma (Lev 20:10; TSV 22:22). Wɛlɛ ɓalaa ʋɛti: Ezk 16:35-40; Zan 8:5.

§ 5:14 Nii ʋoluʋɛ ɠa ga zɔngɔ zɛlɛbai ta unfegi kɛlɛmaʋɛ kpaun (6:33), eyɛsu é ná-faaɠaaza golai zulɔnɔgi zɔlɔɔ (Lev 20:10).

* 5:15 Naa ɠa ga: «anzanui nii è yiimazeɠeni la, è-ma nu niinɛlai zu» (5:18).

* 6:1 Zeelaga vai wola ɠɛni Izelayɛle nuiti saama, nii a kɛ ti ɓaa ta-naavoloiti maazu, ni kuye zeɠe nui la kuyei ɠulani, zeelagai ɠa é ɓena kula, é ɓena kpɔunmai leve ga kɔligi ta, ɓaa ná-nui ta (Zen 43:9; 44:32; Eza 38:14; Guy 119:122). Naa ɠɛɠala vai ɠa Tɛnɛ Faalaalii Zɛʋɛi pɔ, é tɔgi zei ma (11:15; 17:18; 20:16; 22:26; 27:13).

† 6:10 Wɛlɛ ʋɛ: 24:33-34.

‡ 6:15 Wɛlɛ ʋɛti: 1:26; 24:22; Zɔɓ 34:20.

§ 6:24 Wɛlɛ 5:3 zu, ta suɠulazuʋɛ.

* 6:31 Nii ʋoluʋɛ ɠa ga kɛni ma nu potogi ve. Tɔgi ná-devei ɠɛni ga ma nu potogi ve ga ma ʋɛɛda felegɔ, ɓaa naanigɔ, ɓaa ni gola zu ɠa ɓaaɠona, ma nu ma ʋɛɛda lɔɔlugɔi ve (Ɛgz 22:1-16).

* 7:4 baazeelai: Nɛɛbɛ wooi ɠa ga nii, tɔ ɠa é naa lɛɛzu nii é lolisu ga «nɛ̀ɛbɛ anzanui,» Guye Ʋagɔi zu (GyƲ 4:9-10, 12; 5:1).

† 7:6 Fenɛtɛlɛi laaʋɛ: Fɔɔvɔ zooiti su fenɛtɛlɛiti daalaoga ɠɛni de, kɔlu ansa vɛlɛvɛlɛgiti ti ʋilɛni ti la, é ɗa ta ɠula foloi ma zezeiti da. Nui a ɠɛna pɛlɛi wu, toɠa nu ʋɛtɛ, kɛlɛ nu la yɛga etea ʋelei, é ʋa ma nu ʋɛtɛ.

‡ 7:14 Nui nii ti ná-zalaɠai ɠulazu, naa ɓena zalaɠa zuai ɠilazuʋɛ mi ta ná-pɛlɛyeɠei (Lev 7:12-15), folo mɔungi ta felesiɛi (Lev 7:15-16). Zunu loungoi nii loligɛ naama laamii wosuʋɛ.

§ 7:16 Ezipete ɠezei wola ɠɛni ɠaiziɛzu, sɔngɔi wola ɓaani (Eza 19:9; Ezk 27:7). É ɠɛni ga kpɛtɛi ma ʋoogi (31:22).

* 8:1 Wɛlɛ ʋɛ: 1:20.

† 8:11 Wɛlɛ ʋɛ: 2:4.

‡ 8:22 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga niiti: Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimazeɠeni ga ze, Ɠɔoɠɔ GALAGI gèyani, Ɠɔoɠɔ GALAGI sɔ̀lɔɔni, ɓaa Ɠɔoɠɔ GALAGI kpɛ̀tɛni.

* 9:2 Folo ɠulazu ʋele yooiti su, ti ɓena dɔɔi zupu ga ani maku nɛɛnɛgiti, nii a kɛ ti ta ʋɛɛ ná-nɛɛi ʋa (Eza 5:22).

† 9:10 Wɛlɛ 1:7 zu, ta suɠulazuʋɛ.

‡ 9:10 È GALA Ɲadegai ɠwɛɛ: Tanigaa ta bosu ga: nu ɲadegaiti ta-vaaɠwɛgi.

§ 9:11 Wɛlɛ ʋɛ: 3:18.

* 10:10 nii é gaamai lɔɔɠuzu bɔɔlaiti ba: Eɓulu wooi zu, naa ɠa ga: zɔi é gaazu gilagi ʋɛɛzu ma.

† 10:10 kɛlɛ zɔi é zelii…ziilɛigi: Ʋele ɠana é la gɛlɛke woo zɛʋɛ ʋɔlɔmai zu. Puuzu lɔsaʋai ɠaaɓelasuʋɛ ɠa Eɓulu woo zɛʋɛi bogai ʋɛ ʋolu.

‡ 10:11 Wɛlɛ ʋɛ: 3:18.

§ 10:12 Bogɛ mɔnɔ ʋɛti: Zak 5:20; 1Pi 4:8.

* 10:22 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: Nuɓusɛi ná-kpɔlɔi la zooga tanɔpɛ kpɔsu ba.

† 10:27 Wɛlɛ ʋɛti: 11:31; 13:21; 14:26-27; 19:23.

* 11:1 Wɛlɛ ʋɛti: 16:11; 20:10, 23; Lev 19:36; Amɔ 8:5; Mis 6:9-12.

† 11:15 Zeelaga: Wɛlɛ 6:1 zu, ta suɠulazuʋɛ.

‡ 11:22 Folo ɠulazu ʋele yooi zu anzanuiti ti ɓena zanu balaɠaegi ʋili ɠana ti-zokpaiti ba (Zen 24:47; Ezk 16:12).

§ 11:29 Tɔɔzei kuyeiti ba, é ti zeɠeai nɔ, é la ɠidaani bu. Wɛlɛ ʋɛti: 14:9; 22:7.

* 11:30 zɛnvu wului: Wɛlɛ ʋɛti: 3:18; Zen 2:9.

† 11:31 Wɛlɛ ʋɛ: 10:27. Niima wooiti bogɛ mɔnɔ, gɛlɛke woo zɛʋɛ ʋɔlɔmai zu, 1Pi 4:18 zu.

* 12:28 Wɛlɛ ʋɛti: 3:18; 10:11.

* 13:12 zɛnvu wului: Wɛlɛ ʋɛti: 3:18; Zen 2:9.

† 13:14 zɛnvu ɗɛungi: Wɛlɛ ʋɛ: 3:18.

‡ 13:15 Kɛlɛ gaaɓelazu la yaava nuiti ta-ʋelei ʋa: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: Kɛlɛ yaava nuiti ta-ʋelei ziɛ la ɓaaʋɛ.

§ 13:21 Wɛlɛ ʋɛ: 10:27.

* 14:8 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: Kidafaawu nui ná-ɠimalai ɠa ɗa ɓɔ ba, é siɛ ʋelei ʋɛtɛ.

† 14:9 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga niiti: kɛlɛ ɠi pagɔi ɠa sɔle nuiti bɛ, ɓaakɛlɛ sɔle nuiti ta pɔ ti undaanɛɛi zɔlɔɔ.

‡ 14:11 Wɛlɛ ʋɛ: 3:33.

§ 14:14 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: kɛlɛ nu ʋagɔi ɠɛʋelei vizɔgɛ nɔnɔi ʋa, ɓaakɛlɛ nu ʋagɔi ɠɛʋelei ɠaaɠoozaʋɛ nɔnɔi ʋa.

* 14:26 Wɛlɛ ʋɛ: 10:27.

* 15:33 Wɛlɛ 1:7 zu, ta suɠulazuʋɛ.

† 15:33 Wɛlɛ ʋɛ: 18:12.

* 16:11 Wɛlɛ 11:1 zu, ta suɠulazuʋɛ.

† 16:15 Foɠo ɠaaɓelasu lonai ɠa é dɛɛzu ga tufaiti pɔnɔ siɛgi zeelia. Toɠa ga kpɛtɛi ta koozunɛɛi ma ʋoogi (TSV 11:14).

‡ 16:16 Wɛlɛ ʋɛ: 2:4.

§ 16:20 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga niiti: zɔi é ga kidafaawu nui, ɓaa zɔi é woilosu GALA daawooi ma.

* 17:12 Wɛlɛ ʋɛti: 2Sa 17:8; Wɔz 13:8.

† 17:17 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: ɠɛɛɠɛloin ta ɠa ɗa zɔlɔɔ faaɓaagi ma voloi vaa zu.

‡ 17:18 Wɛlɛ 6:1 zu, ta suɠulazuʋɛ.

* 18:12 Wɛlɛ ʋɛ: 15:33.

† 18:16 Wɛlɛ ʋɛ: 17:8.

* 19:18 siɛgi zu kitogi ná la dɛ: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: mazɔlɔɔ kito ka dɛ ná.

† 19:19 ti zobo fea bɛ ga é tɔɔzei ʋolu: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga niiti: ta tɔɔzei ʋolu, ɓaa ta ta ɓɔ baa vai ʋa.

‡ 19:23 Wɛlɛ ʋɛ: 10:27.

* 20:10 Wɛlɛ 11:1 zu, ta suɠulazuʋɛ.

† 20:20 Faa ɲɔu wola ɠa ga nii tɔ ge zeini ma kpaan, zɔi a la koloɠolo, ti ɓena naa ʋa (Ɛgz 21:17; Lev 20:9; TSV 27:16).

‡ 20:23 Wɛlɛ 11:1 zu, ta suɠulazuʋɛ.

§ 20:25 Wɛlɛ ʋɛ: TbN 5:3-5.

* 21:1 Pɛtɛ ʋelei é kɛɛni la ga Neɓukadenɛzaal (Dan 4:28-29, 32) ta Siluse (Eza 45:1-3; Ɛsd 6:22). Wɛlɛ ʋɛti: 16:1, 9; 19:21; 20:24.

† 21:12 telebo nui: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: telebo GALAGI.

‡ 21:14 Wɛlɛ ʋɛti: 17:8, 23.

* 22:6 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga niiti: doungoi maaɠolo ga siɛ ʋelei, ɓaa doungoi maaɠolo ná-eteai lɔɔzei ziɛgi zu.

† 22:14 Wɛlɛ ʋɛti: 2:16; 5:3, 5; 6:24; 7:5.

‡ 22:20 puusaʋagɔ: Nii wola la ɠoleni Eɓulu wooi zu. Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga niiti: mɔunpa, ɓaa niiti ti wola ʋagai.

§ 22:26 Wɛlɛ 6:1 zu, ta suɠulazuʋɛ.

* 23:1 dama ga ná-fai: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: dama ga nii é è-ɠakalaʋɛ.

† 23:4 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: ɠɛ ga keleɠele nu è kwɛpelezu.

‡ 23:10 Wɛlɛ ʋɛti: 15:25; 22:28; TSV 19:14.

§ 23:27 Wɛlɛ ʋɛ: 5:5.

* 23:30 Wɛlɛ 9:2 zu, ta suɠulazuʋɛ.

† 23:33 Wɛlɛ ʋɛ: 6:10-11.

* 24:21 niiti ti pɔ ga ti fai pɛ falibo: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: niiti ti ga lɔɠɔ ba nuiti.

* 25:1 Wɛlɛ sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ.

† 25:6 Wɛlɛ ʋɛ: Luk 14:8-10.

‡ 25:10 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: è la mɔ zooga è ʋa pele leʋe maawɔin wooiti tuɠɔ.

§ 25:21 Bogɛ mɔnɔ Wɔl 12:20 zu.

* 25:27 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: kɛlɛ nu faa ɓiingiti kala, naa ɠa fizɔgai.

* 26:1 É zo Ɠainbogi ma, é li Latagi ʋɔ, tona maanɛa la ɗa ga ʋu Izelayɛle yooi zu.

† 26:11 Bogɛ mɔnɔ 2Pi 2:22 zu.

* 27:1 Wɛlɛ ʋɛ: Zak 4:13-16.

† 27:25 É zo Ɠainbogi ma, é li Aɓui ʋɔ.

* 28:8 GALA ge tɔgi zeini naama vai ma. Wɛlɛ ʋɛti: Ɛgz 22:45; Lev 25:35-37; TSV 23:20-21; Ezk 22:12.

* 29:9 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga niiti: toɠa la nɔ yiiɠaawana, ɓaa é ɲɛɛ, tama nu la ɓega pɛ.

† 29:21 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: toɠa gaaɓela ga é ɓɔɠɔ ʋɛtɛ ga pɛlɛ wu loun zunui ɠila.

‡ 29:24 Maanɛɛnɛi é wosu foovooi ba kɛlɛmaʋɛ kpaun, ga ti sɔba nui ɠula kɛlɛma. Wɛlɛ ʋɛti: Lev 5:1; TɠN 17:2.

§ 29:26 ti ɗa kpɔbai ɠaiziɛ ta-ɠundiɠii ya: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: ti pɔ ga totuɠɔi ti-wooi mɛni ɓaa totuɠɔi yeezei ti wu.

* 30:1 Tanisu Aguul ɠɛni ga ɠima nui ta, eɠɛʋelei Etan ta Ɠeeman ti ɠɛni la (1Ma 5:11). Yakee ná-doun zunui Aguul ná-kpɔɛiti: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: Masa nui Yakee ná-doun zunui Aguul ná-kpɔɛiti. Ni naa ʋe tama, Aguul ɠɛni mu ga Isemayɛle mavofodai gila. Wɛlɛ ʋɛ: Zen 25:13-14.

† 30:3 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga niiti: kɛlɛ gè nuiti ta-vaaɠwɛgi ɠwɛɛ, ɓaa tama gè la nu ɲadegaiti ta-vaaɠwɛgi ɠwɛɛ.

‡ 30:17 Nii ʋoluʋɛ ɠa ga faanɛɛ wuuɠwɛɛtala loun zunui ma ʋoomai la kaba zɔlɔɔga, toɠa yɛ ná filɛ wɔniiti bɛ.

§ 30:26 fasa woliiti: Naati ta ga tufa mi zua goiti, ta ɗa mɔin ʋolu gizeiti ma. Wɛlɛ ɓalaa ʋɛti: Lev 11:5; Guy 104:18.

* 30:31 tɛɛ zinɛi: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga niiti: sooi, zaɓei.

† 30:32 Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: ni è tɔɔzeiɗa ga kigaiziɛi woga.

* 31:1 Lemuwɛle: Nu la masagi nii ɠwɛɛ. Masagi Lemuwɛle laawooiti, kalagi niiti dee…: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii: Masa masagi Lemuwɛle laawooiti, niiti dee…. Ni naa ʋe tama, Lemuwɛle ɠɛni mu ga Isemayɛle mavofodai gila. Wɛlɛ 30:1 zu, ta suɠulazuʋɛ.

† 31:3 Nii ɠa ɓɔɛzu, é ʋilɛ anza ʋɛlɛi wu anzanu mɔinmɔingiti ba masa pɛlɛi wu, niiti ta la zoo ti masagi zeɠe siɛ ʋele ʋa. Wɛlɛ ʋɛti: 5:9-11; 1Ma 11:1; Neɠ 13:26.

‡ 31:4 Wɛlɛ ʋɛti: 16:10, 12; Guy 72:1-4; TbN 10:16-17.

§ 31:22 geze ɓɔi seɠeiti ta: Seɠe zɔngɔ ɓaaɓaagiti kɛni ga tiye, ti ɠɛni ga zobodai ma ʋoogi. Wɛlɛ ʋɛti: 7:16; Zen 41:42.

Misee

1

2

3

4

5

6

7

Misee

Ná-Sɛʋɛi

Sɛʋɛi lɔɔzeigi

GALA goo wo nui Miseeni ka ti ɠɛni ma ta GALA goo wo nui Ezayi, é nɔnɔ ma wotii ɠɛɛni gaamai zu, é zo kona undɔfela puunaanigɔi (740) ma, é zeeli kona undɔfelai (700) ma, aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ eteai zu. Ʋelei nɔ Ezayi kɛɛni la, é ɓɔɛni Zuda masadai zu nuɓusɛiti pɔ, siɛgi zu naati ti ɠɛni la kpɔɛi maazu ta Asiili yooi zu zalaʋusuiti.

Misee ɓɔɛni goomɛni nuiti pɛ pɔ, ga ta-yooi, mɔun ge la ma ga ta-laa wolai Zeeluzalɛme, toɠa ʋaazu zosu, eɠɛʋelei é ɠɛɛni la ga Samali, Izelayɛle ná-masadai ma laa wolai, é looni bu, é zo kona undɔfela puufelegɔ maazu felegɔi (722) ma, é zeeli kona undɔfela puufelegɔ maazu ɠilagi (721) ma, aisa Yesu ʋa zɔlɔɔ eteai zu. É ti looni ɠizu ga, faaɓaagi é ʋaazu, faa ɲɔiti ti ti ɠɛɛni, naa zuɓoloi ɠana ti ʋaazu kɔmɔsu, mɔun ge la ma mɛɛ ga telebotala vaiti ti ti ɠɛɛzu ga ɓɔɠɔ.

GALA goo wo nui ɠa pɔ ga, GALA ge faiti daazale, naa ɠɛa ga ti ʋilɛga laawu ta nu wolaiti, ta nuɓusɛiti ta-ɠundiɠi wolaiti, ta zobobɛ nu wolaiti, ta totuɠɔiti, ta tukpɔɠaaleʋe nuiti, ta zalaɠa ɠula nuiti. É sakpegi wuzeɠeni ɓalaa GALA goo wo nuiti daalɔɠɔma, niiti ti ɠɛni nuɓusɛiti kakasu ga minazeɠe kpɔɛiti, ti ɗa ɠɛ ma, zobo ge la mɔ ná, faa nɔpɛ ge ʋa valibo niima vaiti su.

Misee ná-tɛnɛ gooiti maaʋele ma, toɠa pɔ ga zɔiti ti woilosu gooi ma, ti ɠigaiziɛ ti ziimazeɠe pagɔ wo, ti ɠolo nɔ GALA ziimai ʋɛ, ti unfemai wo, ti zɔiti nɛɛ ʋɛ (6:8). Naama lɛnɛ gooiti ka GALA ná-kizo fai ma wooi wo fai ʋilɛni polu, GALA ge ʋaazu kɛɛzu ga niinɛ, ʋelela ʋelei ná-nuɓusɛiti bɛ.

Misee ná-sɛʋɛi ɠɔɠɔlogɛ keela woo felegɔ ma, ti ʋilɛsu ɓɔɠɔ ʋolu, ti ɗa ɠomi: GALA ka bosu ga toɠa ʋaazu ná-nuɓusɛiti tukpɔɠaaleʋezu, é ti maaɠolo (gaaɠwɛsu 1 é zeeli gaaɠwɛsu 3 ma, gaaɠwɛsu 6:1 é zeeli gaaɠwɛsu 7:7 ma), kɛlɛ é minazeɠeni bɛ ɓalaa, ga toɠa kizo (gaaɠwɛsu 4 é zeeli 5 ma, gaaɠwɛsu 7:8 é li gaaɠwɛsu 20), é ti ʋu su ʋolu, é ti lɔ kundiɠi wu, nii a ɠula Davide mavofodai zu (gaaɠwɛsu 5:1-4a).

1

1 Wooiti ka ga niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti laazeelini Mɔleesɛte nui Misee ma, Zuda masa saʋagɔiti ta-yeeɠɛɠalaiti, Yɔtame, ta Aɠaze ta Ezeekiase. Kulakɛlɛmai naati ti ʋilɛni taa wolaiti ba, ti ga, Samali ta Zeeluzalɛme.

GALA ná-tukpɔɠaaleʋeai Izelayɛle laalɔɠɔma

2 Nuɓusɛiti pɛ à woilo!

Zooi ta wɔiti wo zooi ɠa, à ɠida bu!

Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yɛsu seizu ɲadegai,

é zeele wooi wo wo laalɔɠɔma!

3 Wɛlɛ Maliɠii ɠana ɠula seizuʋɛ,

é yei, é ɗa ɠɔɠɔziɛ zalaɠa ɠula adaʋɛti su.

4 Gizeiti ti ɗa ɓusɛ kɔɠɔwu,

pɛtugiti sulaa ɗa lao,

eɠɛ kedoi ɠaa ɠa ɠɛ wuunsu abui ɠa,

eɠɛ ziɛ a ɠɛ gizei yeizu.

5 Naa pɛ ka ga Zakɔɓe mavofodaiti ta-lɔ koloɠologi,

Izelayɛle ʋɛlɛyeɠei ná-kotoi maaʋele ma.

Ɓɛ ɠa é Zakɔɓe liizu tɔ koloɠologi ma?

Ná-taa wolai Samali laade ɓaa?

Ɓɛ ɠa é Zuda liizu ani ɠɔɔ vaiti ma?

Zeeluzalɛme laade ɓaa?

6 Maliɠii ɠɛni ma: «Naa ma, nà Samali ɠɛɛzu ga kɔtu ziɠigi dɔɓɔi zu,

ti ɗa leezɛn ɓelei la ma,

nà ná-kɔtuiti kilikili, ti la nɛmɛi zu,

gè kpale ná, ma wuulaagiti ti maaɠala.

7 Ná-kɔɔɠɔ gani kpɛtɛaiti su ɠa ɠaleɠale,

ná-tɔnɔ ɲɔiti pɛ ti ɠala.

Ná-vololiba zaɠaaiti, gè naati suɓulukpulu,

tɔɔzei naati ti ɓɛtɛni ga ná-koloɠologi ma ɠulanumai,

ta ʋaazu ɠɛɛzu ga koloɠologi taɠiligaa ma ɠulanumai.»

GALA goo wo nui ná-gɔlɔi

8 Naa ɠa é kɛɛzu gè ɠaalɛizu, gè ɗa wɔlɔ,

gè ɗa ziɛ ga ɠɔɠɔa ɲakai, kɔ̀ba ɲakai,

gè ɗa kpeei loo eɠɛ koʋei,

gè ɗa kpalagi wo eɠɛ saa wɔnigi.

9 Mazɔlɔɔ maanɔɠɔi seeliai Samali ma, é la ɠulaa su pɛ.

É zeelia Zuda yooi ma ta Zeeluzalɛme taa ziɠidaʋɛ,

ʋɛ nà-nuɓusɛiti ti zeini ná.

10 À mina daazeeli Gate taazuʋɛ, à mina wɔlɔ!

Ɓɛte-Leafela nuiti à ɠilikili fufiligi zu!

11 Safiil nuiti, à leʋe ga ɠɔba ɲakai ta wa-unfegi!

Saanan nuiti ti la zoosu ti ʋa ɠula taa ʋa.

Gɔlɔi ɠa wosu Ɓɛte-Ɠayɛsɛle taazuʋɛ,

kpɔba zobo ge la mɔ ná.

12 Malɔte taaʋeaiti sasu ɠa ɓalizu ta-ɠulanumaiti ma vaa zu.

Mazɔlɔɔ nimiza vai Ɠɔoɠɔ GALAGI teʋegai

é zeelia Zeeluzalɛme taa ziɠidaʋɛ ma.

13 Lakise laaʋeaiti, à wa-ɠɔɔɠɔ wotoloiti ta sooiti kɛʋele ɓɛtɛ.

Wo ʋokɔɠɔni Izelayɛle ná-wooʋaladai ma,

wo Zeeluzalɛme lɔ tɔ koloɠologiti su.

14 Naa ma, Zuda nuɓusɛiti à bali ma wa Mɔleesɛte-Gate nuiti.

Akeziɓe taa wolai la ɠɛa ga

kula faa zu ani Izelayɛle nuɓusɛiti ta-masagiti bɛ.

15 Maliɠii ɠa wo lɔɔzu nu niinɛ yeezu Maleesa nuiti.

Izelayɛle ɠundiɠiiti ti-lɔɠɔ ɠulaai,

ta ʋelazuʋɛ ɠaiziɛ Adulame ʋugi zu.

16 À wɔungiti bo, wo ti ɓuye ma, Zeeluzalɛme taaʋeaiti,

kpaanagi ɠɛ wo unma, eɠɛ ɗuai nɔungi,

à wo yiima lointi ta-wɔlɔi wo,

mazɔlɔɔ ta liizu ga tiye duɔlai zu, ti maaɠooza wo ʋa.

2

Tooma nuiti

1 Maanɔɠɔ ɠa naati tuɠɔ, niiti ti telebotala vai ɠɛʋele ɓɛtɛzu,

ti ɗa ɠisiɛ faa ɲɔi zu, ta ɠɛna laani kpidii!

Geelaa a laona, ti ʋilɛ kɛɛ vai ʋolu,

siɛgi zu ma zobogi ti ʋɛ la.

2 Ti ɗa ɠaazuɠula kpalagiti ba, ti ɗa ti zeɠe,

ta pɛlɛiti, ti ɗa ti zeɠe.

Ti ɗa loo nuiti ma, ti ɗa ta-ʋɛlɛ wu zɔɔlaiti seɠe,

ti ɗa ta-yooiti kula ti ya.

3 Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

«Nà maanɔɠɔi ɠɛʋele ɓɛtɛzu niima nu ziiti daalɔɠɔma,

wo la zooga wo ʋa ɠɔgi ɠula bu,

wa ɠɛna ziaa, kɛni wo wɔungi ʋilɛ,

mazɔlɔɔ yeeɠɛɠalai é ʋaazu toɠa ga nimiza ziɛgi.»

4 Naama volo ná, ta wo laalɔ guyei zu,

ti ɗa maawɔin wuyei loo wo ma ga:

«Giya ɠa gi ɠoloɠologai mɛtu!

Gá-nuɓusɛiti ti ʋalaga ta-yooiti ma!

Zɔiti ta gi ɓɛɛzu gá-ɓalagaʋɛti,

ti ɗa ti ɠaaɠwɛ ɓɔɠɔ ʋa!

Leeni vaa zu ti loozu gi ma?»

5 Tama, wo tanɔpɛ ge la mɔ nɔnɔ zɔlɔɔga zooi zu,

nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti ti gaaɠwɛɛzu.

Zɔiti ti GALA goo wo nui wooi zakpesu

6 Ta zɛɛ ɓɔɛi wosu, ti ɗa ɠɛ ma:

«À mina zɛɛ ɓɔɛi wo fuun.

Nu mina zɛɛ ɓɔɛi wo ga naama zii, ga:

Ɓaaɠulama vai la zeɠea ma!

7 Anɛɛ naa ʋe, leeni ɠa é wosu Zakɔɓe ná-nuɓusɛiti saama?

Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawana fala ɓaa?

Ná-faa ɠɛʋele ɠa nɛi ɓaa?»

GALA ge ɠɛ ma: «Dàawooiti ti la zolooni ga pagɔ,

naama nui ʋɛ, nii é telebodai ɠɛɛzu ɓaa?

8 Kɛlɛ wogi mɔnɔ, wo nà-nuɓusɛiti kɛɛni ga wo zili nuiti.

Wa seɠe wolai ɠulazu seɠewuzeɠeiti maazu,

naati kɔba ti leʋesu wo ɠoba ziilɛigi zu, ti ɗa zeɠe kɔɔmaʋɛ.

9 Wa nà-nuɓusɛiti ti-anzaiti kpɛɛzu ti zaama,

wo ti ɠula ti yiima ʋɛlɛiti bu,

lɛbiya ʋoganii gè feai ti ya,

wa naa ɠulazu ti ya, ti la sɔlɔɔga pɛ.

10 À wuzeɠe! À liina!

Mazɔlɔɔ niima yooi la ga dooɠo bosu,

tɔɔzei ná-kɔzɔi maaʋele ma, toɠa ʋaazu ɠoloɠolosu ga gola.

11 Nui ta a ʋaana, é ɗa kpizɛ ɲakai wo,

é ɗa zɛɛ ɓɔɛiti bo, ga:

‹Nà bosu wo ma,

wa ʋaazu dɔɔi zɔlɔɔsu ta gaazulati ganiiti.›

Zɛɛ ɓɔɛ wo nui naa ɠa soloogai niima nuɓusɛiti ma!»

GALA ka Izelayɛle nu vului mɔtaiti gaalɛ ba

12 «Nà ʋaazu wo pɛ wo ɠaalɛɛzu ba, Zakɔɓe mavofodaiti,

nà ʋaazu wo ɠaalɛɛzu ba, Izelayɛle nu vului mɔtaiti,

nà wo ɠaalɛ ba, eɠɛ baalagiti ti sasa ɠilagi zu,

eɠɛ baala kpulugiti ti laamiizu ada ɠila.

Nu ɠa ɠɛ bɛbɛ wolai zɔngɔ wooi mɛnisu.»

13 Zɔi é pelei ɠulazu, naa ɠa lo ti luɠɔ.

Ta pelei ɠula, ti ɠaaɓa,

ti leʋe siɠidaʋɛ, ti ɠula ga naa ʋelei.

Ta-masagi ɠa lo ti luɠɔ,

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa a ɠɛ ti untuɠɔ.

3

Izelayɛle ɠundiɠiiti ta-lo pele ɲɔi

1 Gè ɠɛ ma:

«À woilo, Zakɔɓe mavofodai ma ɠundiɠiiti,

wɔi wo zeini Izelayɛle nuɓusɛiti unda!

Wo-losuʋɛ la ga wo ʋa ziɛ ga sɔledai ɓaa?

2 Wa ɠɛlɛzu faa ʋagɔi ʋa,

faa ɲɔi ɠa nɛai wo ʋɛ,

wa nuiti kɔlɔgi ɠulazu ti ma,

wo ti ma zuai ɠula ti-ɠaeiti ma.»

3 Ti-laamianigi ɠa nɔnɔ ga nà-nuɓusɛiti ma zuai.

Ta ti-ɠɔlɔgi ɠulazu ti ma,

ti ti-ɠaeiti galeɠale.

Ti ti zuɓulukpulu,

eɠɛ suai, nu gilizu kɔlu liɠii zu.

4 Naa ɠa é ba, ta wooɠulana Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ga é ɓɔ ti ʋa,

Maliɠii la ti wooɠaaʋotega pɛ,

kɛlɛ toɠa ʋoluave ti ʋa,

tɔɔzei faa ɲɔi ʋa, ti kɛɛni.

GALA goo wo nuiti ti Izelayɛle yaavazu

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa, é ga nii,

GALA goo wo nuiti ta-vaa zu,

niiti ti ná-nuɓusɛiti kakasu, é ɠɛ ma:

«Ni ta ani lɔɔna ti-la,

ta ɗa ɠɛ ma naazu fai pɛ ge zolooga,

kɛlɛ ta ɗa kɔɔi ʋɛɛ naati ba,

zɔiti ti la ani lɔɔni ti-la.

6 Wa ɠɛ niina kpidii zu,

wo la mɔ kulakɛlɛma ɠaa!

Ʋelela ʋele vaiti bo fai ɓega!

Kpidii ɠa ʋɛɛ niina wo ma, eɠɛ foloi a daana,

foloi zu ɠa ɓidi wo ʋɛ.»

7 Zɔiti ti faiti bosu ma yeeluɠɔ, ɓaa ɠa ɠula ti ma,

adɔɓɛɛ nuiti ta unfe!

Ti pɛ ta ɠaazulɔɔɠu,

mazɔlɔɔ GALA ge la ti wooɠaaʋotega pɛ.

8 Kɛlɛ nɔ̀un, dàavegɛ ga gaaɓaai ta Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui,

ta sɔledai, ta zɛbɛi,

ga gè Zakɔɓe mavofodai ná-tɔ koloɠologiti dɛɛ la,

ta gè Izelayɛle ná-kotoi lɛɛ la.

Zeeluzalɛme ɠoloɠolo fai

9 À woilo deɠɛmu nii ma,

Zakɔɓe mavofodai ma ɠundiɠiiti,

wɔi wo zeini Izelayɛle nuɓusɛiti unda!

Wa sɔle fai wɔinzeɠezu,

wo telebodai maaʋe.

10 Wa Siyɔn losu ga nu ʋaai,

wo Zeeluzalɛme lo ga suɲɔi.

11 Ta-ɠundiɠiiti ta tukpɔi ɠaaleʋezu lobɛanii maazu.

Kɛni ti ta-zalaɠa ɠula nuiti sala pɛ, ti ʋa nuiti kala ga tɔ gooi.

Kɛni ti ta-ƓALA goo wo nuiti sala pɛ ga walii, ti ʋa ʋelela ʋele vaa wo.

Ti ɗa ʋoluzei Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ti ɗa ɠɛ ma:

«Ɠɔoɠɔ GALAGI la gi zaama ɓaa?

Ɗa ma, maanɔɠɔ nɔpɛ ge la zeelia gi ma.»

12 Naa ɠa é ba, wo maaʋele ma,

Siyɔn ɠa woli, eɠɛ kpalagi,

Zeeluzalɛme ɠa ɠɛ ga kɔtu ziɠigi,

dɔɓɔi ɠa GALA pɛlɛi ma ɠizei maaɓɔɔle.

4

GALA ka masadai ɠɛ Siyɔn

1 Yeeɠɛɠala ɠaaɓelagiti ta zeelina,

Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Pɛlɛi ma ɠizei ɠaa ɠa ɠooza, é lo gizeiti pɛ maazu,

toɠa lo gize goiti pɛ maazu,

nuɓusɛ ʋɛbɛi ɠa ɠɛ liizu pɔ bɛ.

2 Zii ɠiligiti ta ɠɛ liizu ná, ti ɗa ɠɛ ma:

«À ʋa ade lɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-gizei ma,

Zakɔɓe ná-GALAGI ná-Pɛlɛi wu,

naa ɠa a kɛ, é ná-peleiti dɛɛ ga adeye,

ade ʋa ziɛ ga ná-peleiti.»

Mazɔlɔɔ Siyɔn ɠa tɔgi a zeɠe ná,

ta Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ɠa zɔlɔɔ Zeeluzalɛme nɔ.

3 Toɠa zaamazu logi wo nuɓusɛ mɔinmɔin zɔɠɔzu,

toɠa ɠɛ ga zii wolaiti ta-lukpɔɠaaleʋe nui, anɛɛ zɔiti ti maaɠoozaai.

Ta ta-ɠɔɔɠɔ woɠa zɔkpɔiti kɛ ga kaliiti,

ti ta-ɓɛɛinti kɛ ga molo leʋe woɠaiti.

Zii la mɔ valaa zii ʋa,

nu la mɔ kɔɔɠɔ vaa ma ɠala boga.

4 Ɛsɛ ka ná-leezɛn ɓele la ziilɛigi zu, ta ná-kooleɠoole gulu ɓelei,

nu nɔpɛ ge la bɔɔla maalua mɔnɔ,

mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI, Fai-Pɛ-Maliɠii, ɠa é boga.

5 Zɔɔma nuɓusɛiti ta ziɛzu ta-ɠalagiti daaseigi zu,

kɛlɛ giya ma, gá yɛ ziɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI ada-ƓALAGI laaseigi zu, eyɛsu ɠɔ.

GALA ka ná-baala kpulugi ɠaalɛ ba

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

«Naama volo ná, nà nà-baalagiti gaalɛ ba,

zɔiti ti maalɛɠɛfɛgai, ta zɔiti ti zuvazagai,

niiti gè ti zopele ɲɔuni.

7 Zɔiti ti maalɛɠɛfɛgai, nà naa mɔtaiti makɛ,

zɔiti ti maaɠoozani, gè naati kɛ ga zii wola.

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa masadai ɠɛ ti unda, Siyɔn gizei ma,

é zo názuʋɛ ma, eyɛsu ɠɔ.

8 Ɗa ʋe, Zeeluzalɛme ɠizei, è wɛlɛzu nuɓusɛiti ma,

eɠɛ baala makɛ nui é wɛlɛ baala kpulugi ma,

ɗa ga ʋa ɗa-masadai zɔlɔɔsu ʋolu, nii é ɠɛni è ya mɔungi.

Zeeluzalɛme ɠa ɠɛ ʋolu ga masadai ma laa wolai.»

Zeeluzalɛme ná-ʋoluɠulai ta unmɔɔ fai

9 Lee ɓee ɠa wo toozu niizu, niizu Zeeluzalɛme nuɓusɛiti?

Masa ge la mɔ wo ʋɛ ɓaa?

Wo lɛnɛ nui zaa ɓaa,

taɓai wo zosu ɠani, eɠɛ anzanu a ɠɛ doun zɔlɔɔsu?

10 Siyɔn laaʋeaiti, à ɓɔɠɔ zuɓili ga taɓai,

wo kpalagi wo, eɠɛ anzanui é doin zɔlɔɔsu!

Mazɔlɔɔ wa ɠulazu taai ʋa,

wo zei dɔɓɔ wolai zu,

wa liizu, eyɛsu wo zeeli Ɓaɓilɔne.

Kɛlɛ miná ɠa wa unmɔɔgi zɔlɔɔ ná,

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo ɠeya ʋolu,

é wo ɠula wo zili nuiti zea.

11 Kɛlɛ niizuʋɛ, zii mɔinmɔin ge ɠaalɛa ba wo laalɔɠɔma,

ti ɗa ɠɛ ma:

«Ɓaaɠula faan wa-laai ma!

Ade Siyɔn taai tɛi koloɠolosuʋɛ ɠa!»

12 Kɛlɛ ti la Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠwɛɛ,

ti la kisu vaiti gaaɠaazu,

ti la kwɛɛ ga é ti ɠaalɛɛʋɛ ba,

eɠɛ molo ɠiliiti, é ti ʋu ti-loɠazuʋɛ.

13 Siyɔn nuiti, à wuzeɠe, wo moloi loɠa!

Nà minɛi losu wo ʋa, é ga kɔlui,

gè wo-ʋolokagi ɠɛ eɠɛ kɔlu ɓɔigi,

wa nuɓusɛ mɔinmɔin dɛɛvɛ ɠɔɠɔwu,

wa ti-yeaɠɔligi kpein kɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ,

ta-naavoloi kpein ka ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ, eteai pɛ Maliɠii.

14 Kɛlɛ niizu, à wa-ɠɔɔɠɔ nuiti gaalɛ ba, Siyɔn nuiti!

Ta ga ade zei kɛlɛ su,

ti Izelayɛle ná-kundiɠii loɠa gaazuʋɛ ga tukpɔi.

5

Masagi ɠa zɔlɔɔ Ɓɛteleyɛme

1 Ɗa ʋe, Ɓɛteleyɛme Efelata,

ɗɛi è ga taa goi Zuda laa wolaiti saama,

è ʋɔ bɛ ɠa nu ɠulazu ná bɛ̀,

zɔi a zei Izelayɛle nuɓusɛiti unda,

nii ná-fai lɔɔzeizuʋɛ ɠulaai wɔlɔwɔlɔi ma ziɛgi zu,

yeeɠɛɠalaiti ti leʋegai kaite.

2 Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa dɛ a ɠaazuzeɠe ná-nuɓusɛiti ba,

eyɛsu naama yeei zeeli, yeei anzanui naa,

nii maanɛai é doin zɔlɔɔ, naa sɔlɔɔ.

Kɛɛɠɛleai mɔtaiti ti yɛsu duɔlai zu,

naati ti ʋa ʋolu, ti ʋu Izelayɛle nui zɔiti ma.

3 Tɔun ka zei ga pagɔ,

é lo ná-baala kpulugiti tuɠɔ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zobogi,

ga Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲiagi, nii é ga ná-GALAGI.

Ná-nuɓusɛiti ta zɛnvui wo ziilɛigi zu,

mazɔlɔɔ ɛsɛ pɛ ka bɔɔlɔ adaʋɛ pɛ,

eyɛsu zou ɓela ga ná pɛ.

4 Naa ɠa ɠɛ ga ziilɛigi!

Siɛgi zu Asiili nuiti ta ʋaa la, ti lɔ gá-yooi zu,

ti lɔ gá-ʋɛlɛ ʋagɔiti bu,

gá totuɠɔiti ta kundiɠi mɔinmɔin teʋe ti laalɔɠɔma.

5 Ta-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti saɓui zu,

ta-zobogi ɠa ɠɛ Asiili yooi ma, Nimelɔde yooi.

Tɔ ɓɔɠɔi toɠa gi ɠula Asiili nuiti zeezu,

siɛgi zu ta gá-you ɠwɛpelemaʋɛ maazuɓudɛna la, ti lɔ gá-yooi zu.

Izelayɛle nuɓusɛiti ti zii ɠiligiti su

6 Izelayɛle nuɓusɛi mɔtaiti ta yɛ nuɓusɛ mɔinmɔin saama,

ta ɠɛ eɠɛ nɔɗa pagɔi Ɠɔoɠɔ GALAGI teʋesu,

ɓa eɠɛ sabalagi é ʋuuzu tufai ɠa,

zee la laani nu nɔpɛ ma,

ki ge la loni nuɓusɛ ʋa.

7 Izelayɛle nuɓusɛi mɔtaiti ta yɛ ziiti saama,

nuɓusɛ mɔinmɔin saama,

ti zu ɠa ɓaa, eɠɛ zalai é dɔɓɔ zuaiti saama,

ɓaa eɠɛ zala ɓokpagi é toganiiti saama.

Siɛgi zu é leʋesu da, é ɗa ɠɔɠɔlo ti ma, é ɗa ti ʋali ga,

nu nɔpɛ ge la kulaa zea.

8 À yeeʋɛɛ wo-ɓɔɛɲɔɠɔiti ma,

ta mɔnɔ wo zili nuiti pɛ ti ɠoloɠolo!

GALA ka ná-nuɓusɛiti ɲade

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

«Naama volo ná,

nà wa-ɠɔɔɠɔ zooiti pɛ kula zooi ʋa,

gè wa-ɠɔɔɠɔ wotoloiti pɛ koloɠolo.

10 Nà wa-yooi ma laa wolaiti pɛ koloɠolo,

gè ada ɓiingiti suvaza, ʋɛti wo ʋoluzeiɗai naati ba.

11 Nà zoɠo vaiti pɛ kula wo zaama,

ungaiziɛ nu nɔpɛ ge la mɔ ɠɛa wo yeema.

12 Nà kɔɔɠɔ ganigiti kula wo zaama,

gulu zaɠaaiti ta kɔtu ziɠigiti,

wo la mɔ nɔkɔga ani nɔpɛ bu, nii wo kpɛtɛai ga yeei.

13 Nà wa-zale ɠɔɔ wuluiti tɔɔɠula,

gè wa-laaiti koloɠolo.

14 Nà potokulai ɠɛ zii ɠiligiti ma, ti la ɠoloni bɛ̀,

ga ziiɠaawanai ta ziiɠulagi.»

6

Tukpɔi é Maliɠii ta ná-nuɓusɛiti zɔɠɔzu

1 À woilo deɠɛmu naa ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI bosu:

Wuzeɠe, è lukpɔ gizeiti kakala,

gize goiti ti è-wooi mɛni!

2 À woilo, wa ʋe, gizeiti, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tukpɔɠaaleʋeai ma,

wa ɓalaa zooi wu ɓɛdɛgiti ti la ɲiikpiga pɛ!

Mazɔlɔɔ tukpɔi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ta ná-nuɓusɛiti zɔɠɔzu,

kpɔɛi ɠa ti yɔɠɔzu ta Izelayɛle nuiti.

3 Maliɠii ɠɛ ma: «Nà-nuɓusɛiti, leeni ɠa gè kɛai ga woye?

Leeni ɠa gè wo ɓɔlɔni la?

À gòoi ɠaaʋote dɛɛ!

4 Tɔɔzei gè wo ɠulani Ezipete yooi ʋa, wo ʋa ʋɛ!

Gè wo unmɔɔni, gè wo ɠula duɔlai zu!

Gè Moize ta Aalɔn ta Miliyameni toni wo luɠɔ!

5 Nà-nuɓusɛiti, à ɠizɛ su ga,

Moaɓe masagi Ɓalake faa ɲɔi leveni wo laalɔɠɔma,

wo ɠizɛ naa zu, nii Ɓeyɔɔl ná-doun zunui Ɓalaame gooɠaaʋoteni da.

Gè yɛni wo ʋa, é zo Sitime é li Gilegale,

wo kɛ̀ɛwotiiti kaani, niiti ti zɔlegai,

nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»

Nii Ɠɔoɠɔ GALAGI pɔ ga nuɓusɛi ɗa kɛ

6 Leeni ɠa nà li gè lo da, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu,

siɛgi zu gè liizu nɔkɔsu da tɔun bu, GALAGI é Anii-Pɛ-Unda?

Gala zalaɠaiti ka nà li ga tiye pɔ ɓaa,

ti ga kona gila nikɛ yiʋoiti?

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yeezei nɛi, baala sinɛ ɓulugiti bu?

Ɓaa gulɔi ma ɓoigi la eɠɛ ziɛ wolaiti?

Ɓaa gè dòun mɔungi ve nà-tɔ koloɠologiti faa zu,

nii a kɛ é nà-kotoiti suvaayɛ?

8 Ee, ɗa ʋe nui, ti è ɠalagɛ ga tuʋa ʋele ʋagɔi,

ta nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wɔinni ga è kɛ,

toɠa ga è ziɛ ga sɔledai,

wooɠɛɠiladai nɛɛ è ʋɛ, è ɗa ziɛ la,

è ziɛ ga pagɔ unmaayei zu, ga ɗa-ƓALAGI yiima ʋelei.

GALA ka yaavai ta toomai zala

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɓɔɛzu taa wolai ʋɔ,

ɠimalai ɠa ga nu unfe daaseigi ma:

«À woilo zelii ma, é losu wo ma, wo maaɠolo vai zu,

wo woilo naa wooi ma, zɔi é devei wosu!

10 Nà zoo nɛi gè va bu ga faa ɲɔu ɠɛ nuiti

ti ta-ʋɛlɛiti buulaave ga naavoloi sɔlɔɔgai yaavai zu?

Ta zɛɛ ɠɔɠɔ bo ganiiti, ti la kula ɠɛɛni su, naati wɔin la mà?

11 Gè la zeliloga naati ma ɓaa,

zɔiti ti zɛɛ ɠɔɠɔ ganiiti seɠezu ta-ɓɔlɔi zu,

ti ɗa nuiti yaava la?

12 Taai tɛi su naavolo nuiti ta ga tooma nuiti,

taaʋeai tɛiti ta ɗa zɛɛi wo, yaava nɛgi ɠa é ti-la.

13 Naa ɠa é ba, nà wo zopele ɲɔuzu eyɛsu wo zeeɓɛ,

gè wo ɠoloɠolo wa-ɠotoiti faa zu.

14 Wa daami wo, wo la yiɠoa,

pului la zeɠea wo ma.

Zɔi wa makɛ, naa la makɛga.

Zɔi wa ɓaa maazu,

nà naa ɠoloɠolo ga kɔɔi.

15 Wa faza, kɛlɛ wo la teʋea.

Wa wolive wulɔi ɓɛtɛ, wo la wo-maavaa ɠɛa ga ta,

wa dɔɔ ɓɔigi ɓɛtɛ, kɛlɛ wo la ma lɔɔi ta pa kpɔlea.

16 Wa ziɛzu ga pele ɲɔi masagi Wɔmeli dɛɛni,

ta Akaɓe ná-pɛlɛyeɠei ziɛ ʋelei ɠa wo ziɛzu la.

Naa ɠa é ba, nà ʋaazu ga wa-laai ɠoloɠolo saɓui.

Nà wo ɠɛ ga ɲɛɛɠulasu anii,

nà-nuɓusɛiti ta-unfegi ma ɠasɔi ɠa la wo unma.»

7

GALA keelai wɔlɔ vai nuɓusɛiti ta-yaava vai zu

1 Ee! Màanɔɠɔa! Gè ɠɛa ga naama nui,

é ʋaazu gulu waa ɠulazuʋɛ, ti ɓega ʋoluma ga ti ɠula ga,

eɠɛ zɔi é gulu waa ɠɔpɔgiti gaiziɛzu kula nuiti polu ʋelei.

Kɛlɛ leezɛn ɠila kpalaa ge la ná, nu a mi,

kooleɠoole gwaa ma nɛɛnɛ gila kpalaa,

nii gòla wɔinɗai ma.

2 Wooɠɛɠila nuiti ti ɓega zooi ɠa,

sɔle nu nɔpɛ ge la mɔ ná.

Nu ʋaa ɠisiɛi nɔ ɠa é ti pɛ ziimaʋɛ,

ti ɗa ɓɔɠɔ ɠaaʋɛɛnɛ, ti ɠilagilagiti pɛ.

3 Ti ɠeleɠelegɛ faa ɲɔi ɠɛɛzu, ti yee la ɠulaa su.

Kundiɠiiti ta tukpɔɠaaleʋe nuiti ta lobɛanii ɠulazu nuiti zea ga maaɓaai,

nu wolaiti ti ɗa ti yiima vai wo ti ma,

ti pɛ ta zoloosu faa ɠila ma.

4 Zɔi pagai ti zaama, naa ɠɛɛʋɛ eɠɛ ɠaingiti ti ɠaalɛai ba,

ti zaama, zɔi sɔlegai ti pɛ ba, naa ɲɔu é leʋe ɠaingi ma lɔɓɔɠɛlɛgi ʋa.

Wɛlɛ, wo zala voloi ɠana ʋa,

nii wo makɛ nuiti ti boni, GALA goo wo nuiti.

Niizu, wa niina kiteʋei zu.

5 Mina la è-wɔɔla la,

mina ʋoluzei è-nɛɛɲɔɠɔ ʋa.

Dama, è mina laalao è ɓɔɠɔ anzai ɠaazu.

6 Mazɔlɔɔ doun zunui ɠa kɛɛɠɛ wɔinzeɠe,

doun anzanui wuzeɠe dee laalɔɠɔma,

leemɔɔin ná-doun anzai wuzeɠe daalɔɠɔma,

ɛsɛ sili nui ɠa ɠɛ ga tɔ ɓɔɠɔi ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti.

Nu la GALA ná-maawɔinɠai la

7 Nɔ̀un nà, nà wɛlɛzu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ pelei,

nà ɠitosu nà-kizo GALAGI ʋa,

nà-GALAGI ɠa gòoɠaaʋote.

8 Sìli nui, mina ɠoozunɛ nà-faa zu!

Mazɔlɔɔ ni nà loona, nà wuzeɠe ʋolu.

Ni nà zeini kpidii zu,

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa bɛ̀ ga wozakalagi.

9 Nà va Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawanai wu,

tɔɔzei gè kotoi ɠɛɛni daalɔɠɔma.

Kɛlɛ yeeta toɠa màalogi wo,

é ɠula ga ze, é tò wozakalagi ɠa,

nà ná-telebodai ma ɠɛɛwotii ɠa.

10 Toɠa ɠɛ sìli nuiti gaazu, unfegi lɔ ti ɠaazu,

tɛiti ti ɠɛni ɠɛɛzu mà:

«Mini ɠa deɠɛmu ɗa-ƓALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná?»

Ta ti lɛɛvɛ ɠɔɠɔwu, eɠɛ taazuʋɛ ʋalaʋalai, nà ti ʋɛtɛ!

11 Wɛlɛ, naama voloi ɠana ʋa,

yeei wa-laa wolai ma ziɠigiti ti losu da.

Wɛlɛ, naama volo ná,

ta ɠa ɓɔ wa-yooi ʋa, kwɛmaʋɛti.

12 Naama volo ná, nuiti ta ʋa è ʋɔ bɛ,

ti zeɠe Asiili yooi zu, ti zeɠe Ezipete yooi zu,

ti zeɠe ziɛ wolai ma,

ti zeɠe kpoloɗɛi ma ná pɛ,

ti zeɠe gizeiti ma.

13 Zooi mɔta zu ɠa wo, gaa nuiti maaʋele ma,

naa ɠa ɠɛ ga ta-ɠɛɛwoti ɲɔiti ma zalai.

14 Lo ɗa-nuɓusɛiti untuɠɔ ga ɗa-lukpɔi,

baala kpulugiti be ti ga ɗɔnɔi,

ti ya ɠila be ti zeini dɔɓɔi zu, Kaalemɛle gizei ma!

Ti zoo ti laami Ɓasan lufa lɛtɛiti su, ta Galaade gizei ma,

eɠɛʋelei é ɠɛni la, mɔungi ma voloiti su!

15 Eɠɛ foloi è gi ɠulani la Ezipete yooi ʋa,

laavɔɔ vaiti kɛ gi ʋɛ.

16 Zii ɠiligiti ta ti ʋɛtɛ, ti wola unfe,

anɛɛ zobogi pɛ ka ti ya.

Ta yeeʋɛɛ la, ti laavɔɔ vai ma,

ti-woizuʋɛti ta ɓɔlɔ.

17 Ta fufiligi ɠɔmɔ eɠɛ kaalii,

eɠɛ kpokpo aniiti ti zooi ɠa.

Ta ɠula ga duai ti-lɔɔɠuzuʋɛti,

ti ʋa ga sasuɓalii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, gá-ƓALAGI,

ta lua ɗa-zobogi ʋa.

18 GALA, ɓɛ ɠa é ga è ɠɛʋele,

a zoo é faaɠaaza golai ɓe, é tɔ koloɠologi zuvaayɛ,

ɗa-nuɓusɛi mɔtaiti bɛ, ti ga ɗa-nuiti?

Ɗɛi è la ɗa ga yɛ ziiɠaawanai zu eyɛsu ɠɔ,

mazɔlɔɔ è-yiimai ɠa ga è wooɠɛɠiladai ɠɛ.

19 Ɗa gi maawɔinɠaazu mɔnɔ,

è la gá-vaaɠaaza golaiti pɛtɛga,

ɗa gá-ɠotoiti kpein pili ya kpoloɗɛi ma ʋalii zu.

20 Ungo, ɗa ɗa-wooɠɛɠiladai ɠula kɛlɛma Zakɔɓe mavofodaiti bɛ.

È è-zaalai ɠula kɛlɛma Aɓalaame mavofodaiti bɛ,

eɠɛʋelei è ma minazeɠegi woni da kaite wɔlɔwɔlɔi gi-mɛmɛwolani bɛ.

Naɠuume

1

2

3

Naɠuume

Ná-Sɛʋɛi

Wooi lɔɔzeigi

Naɠuume ná-sɛʋɛi ɠa Ninive wolo vai wosu ma yeeluɠɔ, Asiili nuiti ta-masadai ma laa wolai, nii Izelayɛle ɠɛni duɔlai ti ya. É zɛʋɛni Tɛɓese zo siɛgi laawu Asiili nuiti bɛ kona undɔzita puulɔzita maazu saʋagɔ (663) ma, aisa Yesu ʋa zɔlɔɔ eteai zu, ta Ninive wolo ziɛgi laawu Ɓaɓilɔne nuiti bɛ kona undɔzita puugɔ maazu felegɔ (612) ma, aisa Yesu ʋa zɔlɔɔ eteai zu.

Faa wola zeizu saʋagɔ ɠa è niima zɛʋɛi zu: Faa mɔungi ɠa faiti pɛ dɛɛzu é ti zu ɠɛ kala, ta é GALA ná-zobogi lɛ, é masadai ɠɛɛzu la kpɛtɛaniiti kpein unda, ta é eteai lukpɔɠaaleʋezu la (1:2-8). Fai velesiɛi ɠa zobogi naa ɠula ʋelei lɛɛzu kɛlɛma naama ziɛgi zu ɠundiɠilai ziɛ ʋelei zu, Naɠuume ná-foloi zu, Ninive taa wolai naa ɠoloɠolo fai zu, nii é ɠulani naa zu, naa ɠɛni ga Zuda nuiti fie fai (1:9-2:3). Fai saʋasiɛi ɠa Ninive zuɠoloɠolo pelei lɛɛzu, ta zobogi nu a pokɔɠɔ ma (2:4-3:19).

GALA ná-keelai ná-keela wooi la ɠɛni nɔ ga, é Ninive ɠoloɠolo fai nɔ laazeeli. Kɛlɛ Naɠuume ɠa náʋɛ ɠoloɠolo fai lɛɛzu ga, kɛɛʋɛ ga GALA ná-tukpɔɠaaleʋeai. Taa wolai, wasogi ta nu ʋaai ta koloɠologi su, Ninive ɠa ga nuɓusɛi ná-zobogi, kpɛtɛai faiti maazu, nii GALA ge la vaani bu. Naɠuume ná-sɛʋɛi ɠa lɛɛzu ga adeye, é ʋilɛ niizu vaiti ba, ga naama zobogi ma zii pɛ deveʋɛ ga gaaʋala ba.

1

Tukpɔ vai Ninive laai laalɔɠɔma

1 Keela wooi ɠa ga nii, é wosu Ninive * ma. Naɠuume Ɛlekɔse nui ná-kulakɛlɛma zɛʋɛi.

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ga GALAGI nii toloai ta potokula nui.

Toɠa nɔnɔi ʋotokulazu, ná-ziiɠaawanai maayikiʋɛ gola,

toɠa ɗa nɔnɔi ʋotokula sakpeɲɔɠɔiti ma,

toɠa ɗa ná-ziiɠaawanai zei yiima sili nuiti daalɔɠɔma.

3 Ɠɔoɠɔ GALAGI yii la ɗa ga ɠula fala,

ná-zobogi zuwɔɔlɔʋɛ,

kɛlɛ é la ɗa ga faa ɲɔu ɠɛ nui zalalalai yɛ ga.

Fiilɛ wolai ɠa ɗa lokoleʋe, siɛgi zu é leʋesu da.

Tonaɓiingiti ka ti ga kɔɠɔa vufiligiti.

4 Toɠa ɗa zelii lo kpoloɗɛi ma, é fɔ su,

toɠa ɗa ziɛ wolaiti pɛ fɔ su.

Ɓasan ta Kaalemɛle lufaiti ti ɓɔikpɔi,

Liɓan lufa ʋuaiti ti ʋoolo. †

5 Siɛgi zu é wuzeɠezu la, gizeiti ta ɗa ɓali,

gize goiti ti ɗa ɲiikpi,

eteai zasu ɠa ɗa ɓali gaazu,

eteai é ɓɔ gaa anii pɛ ba.

6 Ɓɛ ɠa a zoo é lo tuɠɔ ná-ziiɠaawanai zu?

Ɓɛ ɠa a yɛ loni tuɠɔ, zii a ɠulana?

Ná-ziiɠulagi ɠa ɗa ɠɛ eɠɛ abui teʋegai,

anɛɛ kɔtu wolaiti ta ɗa vuka tuɠɔ.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋagɛ,

toɠa ga nu lɔɔɠuzu kidaaʋili foloi.

Toɠa ɗa ɓaa naati maazu, zɔiti ti lɔɔɠuzu pɔ bɛ.

8 Toɠa Ninive ɠoloɠolo mɛtu ga ziɛvegi é ʋuuzu ya,

é sili nuiti daaʋili kpidii zu.

Nii ɠa wosu Zuda ma

9 Leeni ɠa wo ɠisiɛzu su Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma?

Toɠa é faa zuɠoloɠologi ɠɛai mɛtu,

kidaaʋiligi ʋaala la ɠɛa fele!

10 Ti ɠɛɛʋɛ eɠɛ kpɔvɔi zu ɠaingiti ti velevelegai ɓɔɠɔ ma,

ti dɔɔi ɓɔlezu eyɛsu é ti zo.

Ta ɠala mɛtu eɠɛ tufa vɔɔi.

Nii ɠa wosu Ninive ma

11 È ʋɔ bɛ ɠa nu zeɠeai ná,

nii é ɠɛni ɠisiɛzu faa ɲɔi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma,

é ɗa nu ɲaka ɠisiɛi wo.

Nii ɠa wosu Zuda ma

12 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

«Anɛɛ ni wo zili nuiti mɔinʋɛ, ti zuɓa,

ta ɲɛɛlɛ, gila kpalaa ge la yɛga ná.

Anɛɛ ni gè wo unfeni,

gè la mɔ naa taɠili kɛa pɛ.

13 Nà wo viesu niina,

gè wo ɠula wo zili nuiti ta-luɔlai zu,

gè wa-yɔlɔɠɔiti galeɠale, ti vie wo ma.»

Nii ɠa wosu Ninive masagi ma

14 Wɛlɛ nii ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI deveai è laalɔɠɔma:

«È la è-mavofoda zɔlɔɔga, è-laaseigi ʋa ʋɛɛ ti ʋa,

nà ɗa-ɠɔɔɠɔ ganigiti ti ga gului ɓa kɔlu ɠaawuungaiti kula ɗa-ɠalagi ná-pɛlɛi wu,

gè ti ɠoloɠolo.

Nà ɗa-ɠabayeɠei ɓɛtɛ,

mazɔlɔɔ nɔ̀un gaazu, wo la mɔ ga ani nɔpɛ.»

2

Nii ɠa wosu Zuda ma

1 À wɛlɛ keelai ʋa, é gizeiti ma,

é ɗa ʋa ga woo niinɛ ʋagɔi,

é ziilɛi fai laazeelizu. *

Zuda nuiti, à GALA fai ma vɛtiiti kɛʋele ɓɛtɛ,

wo wa-minazeɠegiti daazeeli GALA bɛ!

Mazɔlɔɔ nu ɲakai la mɔ ziaa wo zaama pɛ,

é ɠoloɠologa mɛtu.

Ninive wolo vai ma ɠulakɛlɛmai

2 È ɠoloɠolo nui ɠana ʋa è laalɔɠɔma.

Ɗa-ada ɓiingiti makɛ!

Ɠaaɓa, è wɛlɛ peleiti ma,

zaamaɠili, è ɠaaɓa ga zɛbɛi pɛ!

3 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa Zakɔɓe mavofodaiti ta-lɛbiyai veezu ti ya ʋolu,

é Izelayɛle ná-bɔɔlɔlai ve zea ʋolu.

Toosu nuiti ti ti ɠaaʋalani ba,

ti ta-leezɛn ɓelei ɠoloɠolo.

4 Ani ɓɔigi ɠa siaai kɔɔɠɔ nuiti ta-ɠɔɔɠɔ zɛpɛgiti ma,

ta-zalaʋusuiti maaɠiliʋɛ ga seɠe ɓɔigiti.

Siɛgi zu ti ɠɛʋele ɓɛtɛai la kɔɔɠɔ vai ma,

kɔɔɠɔ wotoloiti kpɔiʋɛ eɠɛ abui,

kpɛɛinti ti ɗa ɓali.

5 Kɔɔɠɔ wotoloiti ti ɗa ɓizɛ taazuʋɛ ga ziiɠaawanai,

ti ɗa ɓizɛ adaʋɛti,

ɗa ti ɠa nɔ ga sɔmɔgiti ti ɠaazogai,

ti ɗa ɓizɛ mini-o-mini eɠɛ mainmain.

6 Ninive masagi ɠa ná-kɔɔɠuluɓaiti tolisu,

kɛlɛ ta ziɛzu, ti zu ɗa ɓali.

Ti zo nuiti ta ɓizɛzu ga lia siɠigi ʋɔ bɛ,

ɓɔɠɔ maalobosuʋɛ ɓɛtɛʋɛ miná.

7 Ziɛ wolai luɠɔzosuʋɛ laaʋɛ vieni,

masa pɛlɛi woloni!

8 Ti anzanu masagi maaɲakai ʋilɛga, ti lia la,

ná-botiɠɛ anzanuiti ta kpalagi wosu eɠɛ poopogiti,

ta-yiiɓɔlɔi zu, ta ɠekegiti suloɠazu.

9 Ninive ɠɛni ga ziɛ makɛ diɠi wolai,

kɛlɛ ziɛi pɛ ge ʋua ya, é ɠula su.

«À lo, wa ʋe! À lo, wa ʋe!» Kpeei ɠana é loozu,

kɛlɛ pela nui tanɔpɛ ge la ɠaleni ma.

10 À ná-waliiti zɛʋɛ, à ná-zanugiti zɛʋɛ!

Taai ná-naavoloi la ɓega pɛ,

ani ʋagɔi letele ka é ʋuuni ná.

11 Tooma vai, ɲama ʋuu vai, ta nu ʋaa vai!

Nuiti iɲɔteʋeʋɛ ti-yiimaʋɛ,

ti-ɲiibiiti su ɗa ɓali,

ti lɔtɔzuleʋea, ti-ɠaazuʋɛti maavala.

Fɔnimai woga ga zalai

12 Leeni ɠa kɛai ga zalai ná-zeɠei?

Ʋɛ zala yiʋoiti ti ɠɛni ɠɔnɔgi zɔlɔɔsu ná,

nu nɔpɛ ge la ɠɛni ti ɓɔlɔzu ná,

zala zinɛi a la liina ti-ɠɔnɔ gaiziɛzuʋɛ.

13 Zala zinɛi ɠɛni suai zosu ma yiʋoiti bɛ,

é ɗa tanigaa ɠɔdaaleʋe zala zaaiti bɛ,

é ná-zeɠei laave su ga daamianigi,

é sulaave ga suaiti, é ti ʋaliʋaliai ga.

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

«Wɛlɛ, nà ɠa gè è laalɔɠɔma,

nà ɗa-ɠɔɔɠɔ wotoloiti kɛɛzu ga zuʋui,

ɗa-zala yiʋoiti kpein ta za kɔɔmaʋɛ.

Toomai è kɛɛzu eteai zu, nà ɠa gè naa ɓesu,

nu la mɔ ɗa-ɠeelaiti goomɛniga.»

3

Maanɔɠɔi ɠa ɲama ʋuu laai ʋɛ

1 Maanɔɠɔ ɠa ɲama ʋuu laai ʋɛ,

nii é masadai ɠɛɛzu yaavai maazu,

é ná-kpɛtɛi wosu ga toomai,

yeenɔpɛ toɠa toomai ɠɛɛzu!

2 Kpakɔi lugi ɠa é mɛnisu ná,

wotoloiti kɔɠɔ lugi ta sooiti tugi,

kɔɔɠɔ wotoloiti tugi ná.

3 Soo ɓizɛ nuiti ti ɗa kɔɔi loo,

boɠa zɔkpɔiti ti ɗa ɲiikpi,

mɛɛinti ti ɗa mainmain zaɠa.

Nu maawanai laawɔɔlɔa,

nu ʋoomai ɠɛ adaʋɛ pɛ nɔ,

nu la zooga gaalusu,

nu ɗa ziɛ poomaiti ma nɔ ɠɔ!

4 Naa pɛ ge ɠɛɛni tɔɔzei koloɠolo anzanui ná-koloɠologi ʋa,

ná-pagi lɔɠɔ ɠulaai, gola zoogai sale vai la.

É ɠɛni nuɓusɛiti ta zii ɠiligiti maamiizu,

ga ná-koloɠologiti ta ná-sale vaiti maaʋele.

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

«Wɛlɛ, nà ɠa gè è laalɔɠɔma,

nà ɗa-lookɔbai ɠulazu è ɠɔba, gè pɛɛ è ɠaazu,

gè è-maaɲakai lɛ ga zii ɠiligiti,

zɔɔma masa zooiti ti ɓaaɠula è ma.

6 Nà kaʋa luulai ʋilisu è ma,

gè unfegi yei ga ɗe,

gè è ɠɛ ga pɛtɛ ganii.

7 Nu nɔpɛ a è ɠaana, toɠa ʋela è ʋa,

é ɠɛ ma: ‹Ninive ɠoloɠologa.

Ɓɛ ɠa a maawɔinɠa?›

Mini ɠa nà gaanɛɛnɛ nua zɔlɔɔ ná è ʋɛ?»

8 È vizɔ ka bogai Tɛɓese * ʋa ɓaa,

taa wolai é ɠɛni ʋuuni ziɛ wolai Nile ma ɓekegiti zɔɠɔzuʋɛ,

ziɛi ɠakuni ma, ziɛ wolai ɗa makɛ,

naa ɠɛ ma ga siɠigi?

9 Etiyɔpi ta Ezipete, naati ka zeelaani ti ma,

ta-zobogi ʋolu la ɠɛni ɠulaa.

Pute nuiti ta Liɓi nuiti, ta naati ka ti yeezoni.

10 Anɛɛ naa ʋe, tɔ ɓalaagi liini duɔlai zu,

ungo, ti soni ga duɔi, ti lii la,

ná-doungoiti ɓalaa, ti ti ʋaani taazuʋɛ ná pɛ.

Nuiti ti zeizumaanɛɛni, ti naati seɠeni ga kpakutoomai,

ná-kundiɠi wolaiti kpein, ti yɔlɔɠɔi loni ti ʋa.

11 Ɗa ɓalaagi, ɗa-laɓai ɠa è zo eɠɛ dɔɔi, ɗa lɔɔɠu.

Ɗa ɓalaagi, ɗa lɔɔɠuzu ɠaiziɛ,

è ʋa ɠula è zili nuiti zea.

Ninive ná-zobotalai é ʋa ɓɔɠɔ ɠula

12 È-ʋoluzeizuʋɛti pɛ ti ɠɛa ga kooleɠoole gului, nii ma waai ga yɔɠɔyɔɠɔ.

Nu a ma wului ɲiikpina nɔ feya,

ti ʋu ya naama nui laaʋɛ, zɔi é wɔinni é mi.

13 Ɗa-zalaʋusuiti pɛtɛ,

anzanuiti nɔ ɠana ti è ya,

ɗa-yooi laaʋɛti daalaoga gola è zili nuiti tuɠɔ,

abui ta-zɔɠɔgiti gala.

14 Ziɛi zaɠa ɓɔɠɔ ʋɛ, tɔɔzei ɗa ga ʋa zeizu kɛlɛ su,

ta ɓɔ è maalobo fai ʋa.

Penɛ ʋɔlɔiti kpɛtɛ, è ɓiliki loɠazuʋɛti to!

15 Kɛlɛ ɗa zaazu, è ɠala abui zu,

ɓa è za kɔɔi zu.

Ɗa ɠoloɠolo eɠɛ daaiti, niiti koto ziʋoiti ti ti miai.

Ninive zuwoga

Ɗa-nuɓusɛiti ti ɓuunni ʋa eɠɛ koto ziʋoiti,

ti ɓuunni ʋa eɠɛ koto kpulugiti.

16 Ɗa-yaaɠoiti ti mɔinni, ti leʋe geezuʋɛ zomideɠaiti ba.

Eɠɛ koto ziʋoiti ti anii pɛ miizu, ti ɠoʋe.

17 È maazuʋɛtɛ nuiti ta ɠɛ eɠɛ kotogiti,

ɗa-wotiɠɛ nuiti ti ɠɛ eɠɛ koto kpulugiti,

ti ʋuuzu gulu ʋɛlɛʋɛlɛ koiti ga, kɔɔlɛ ziɛgi zu.

Foloi a ɠulana, ti zeɠe ná, nu la mɔ ti ɠaa.

Nu la mɔ kwɛɛ, ʋɛ ti liai ná.

18 Asiili masagi, ɗa-ɠundiɠiiti ti ɲia,

ti la wuunga eyɛsu ɠɔ.

Ɗa-ɠɔɔɠuluɓaiti ti la mɔ ɲiikpisu ɲɛgɛlɛin!

Ɗa-nuɓusɛiti ti vazaga gizeiti ma,

nu nɔpɛ ge la ti ɠaalɛɛzu ba.

19 Ɗa-nimizai zo keleɠele kili ge la ná!

Palai loa è ʋa, nii é la ʋaloa pɛ!

Fai nii seiɗai è ma, zɔiti pɛ ti mɛnisu,

ta yealoɠazu nɔ è ma.

Ɓɛ ɠa è-zɔ ɲɔi ta la zeelini ma, è ɠɛni kɛɛzu yeenɔpɛ?

* 1:1 Ninive ɠɛni ga Asiili yooi ma masa taa wolai.

† 1:4 Ɓasan, ta gulu ɓeleiti ti Kaalemɛle gizei ma, é ʋɛɛ Liɓan ɠizeiti ba, mináti ka aniiti ti ɓena wola ɓɛtɛ ná, naama yooi yɔɠɔzuʋɛ.

* 2:1 Wɛlɛ ʋɛ: Eza 52:7.

* 3:8 Tɛɓese ɠɛni ga Ezipete masa taa wolai, nii Asiili masagi Asuuleɓanipale koloɠoloni.

Aɓakuke

1

2

3

Aɓakuke

Ná-Sɛʋɛi

Wooi lɔɔzeizuʋɛ

Aɓakuke ná-sɛʋɛi ɠa GALA goo wo nui ɠaazulo pelei lɛɛzu ga adeye, faaɓaagi ma yeeɠɛɠalai zu, nui ʋe é nu ɠiligiti ta-ɓɔlɔi zɔlɔɔsu, é ɗa zelii lo faa ɲɔi ma, é wooɠula GALA ma, ta é ɠoozunɛ, siɛgi zu é ná-gooɠaaʋotegi zɔlɔɔsu da. Niima zɛʋɛi ɠɛɛni kona undɔzitai (600), aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ eteai zu, naama ziɛgi zu ɠa Ɓaɓilɔne nuiti ti zeini la folo ɠulazu ʋelei ɠoba yooiti unda, názu ɠa Izelayɛle nuɓusɛiti ti ɠɛni ɓɔɠɔ ɠaazaɠasu da, ziizoolɛi zu, ga, ta-eteai ɠa ʋaazu ɠɛɛzu ɠale, ta ti yɔɠɔzuʋɛ ɠa ʋaazu ɠɛɛzu ɠale ta GALA.

GALA ge daawoo wo nui wooɠaaʋoteni, é keela woo ve zea, nɔnɔ ma ziɛgi zu nuiti ta-vaa ma, ta yeeɠɛɠalai zu nuɓusɛiti pɛ ta vaa ma, è ɠɛ ga wooɠɛɠila nu GALA bɛ, naa ɠa a zobogi ve è ʋɛ è eteai ziɛ (2:4) è maaɓɔungi wo ga ladalai, eyɛsu GALA ge losuʋɛ ɠɛ (Gaaɠwɛsu 3).

Woza a ɓaana, siɛ mɔinmɔin su, nu ɠa ɗa Aɓakuke ná-sɛʋɛi maaloli, nii a kɛ è naama ɠitogi zɔlɔɔ. Pɔle ná-tɛnɛgi é boni ga GALA ná-nuɓusɛ mɔungiti, nui ná-wooɠɛɠiladai é ʋilɛ GALA ba, naa ɠa é kidaaleʋei lɛɛzu Yesu Kilista ná-GALA ma (Wɔl 1:17, Gal 3:11, Eɓu 10:38 ʋɛtɛ ɓalaagi).

1

1 Keela wooi ɠa ga nii, GALA ge dɛɛni ga GALA goo wo nui Aɓakuke.

GALA goo wo nui GALA toli fai ga é ɓɔ ba

2 Nà yɛsu è lolisu eyɛsu siɛgi ɓɛgele zeeli,

Ɠɔoɠɔ GALAGI, ga è kpɔbai ɠɛ?

È la woilosu gòoi ma.

Nà kpeei loozu ga: «É ɓɔiɗa!»

È la unmɔɔgi wosu?

3 Leeni vaa zu è telebotala vaiti pɛ dɛɛzu ga ze?

Leeni vaa zu è vaazu bu, è ɠɛ ga maanɔɠɔ vai ʋɛtɛ nu?

Toomai ta nuɓusɛ maanɔɠɔ vai nɔ ɠa gè kaazu màaɠoolii zu,

sakpegi ta kpɔɛ vaiti nɔ ɠa ti ɠɛɛzu adaʋɛ pɛ.

4 Naa maaʋele ma, nu la mɔ ziɛzu ga tɔgi,

sɔle faa la mɔ ziɛzu.

Mazɔlɔɔ faa ɲɔu ɠɛ nuiti ti la vaazu bu, telebo nuiti ti ʋa boti ɠɛ,

tukpɔiti ti ɠaaleʋezu, ta leʋezu yaavai maazu.

GALA ná-gooɠaaʋotegi

5 Maliɠii ɠɛ ma: «À ɠaazulo dɛɛ zii ɠiligiti ba,

wo laa ɠa vɔ ga duai.

Mazɔlɔɔ wa yɛsu vulua, wo naa ɠa, nii é ʋaazu ɠɛɛzu,

fai naa é ɠɛɛzu, nu a la bona wo ma, wo la ɓena la da.

6 Nà ʋaazu ga Ɓaɓilɔne nuiti,

suɲɔu nuɓusɛiti, ti ziliai,

ti ɓizɛzu eteai zu

ga boa yooiti kula ti ya.

7 Ti maayikiʋɛ, ti maalua,

tiya ɓɔɠɔ ɠa ti ti yiima vai levezu ga ta-zobogi.

8 Ta-zooiti kpizɛʋɛ, é leʋe kɔii ʋa,

ta-ɲiigi ɠaawanaʋɛ, é leʋe zuluɓuiti tɔnɔi ʋa, ti nu ɓɛɛzu kpidii.

Ta-zoo ɓizɛ nuiti ti ɠɔɠɔa loɠa, ti zeɠe ɠoozama, ti ʋa,

ti ɠoʋe eɠɛ koɠɛi, é loozu ná-daamianigi ma.

9 Nuɓusɛi naati pɛ ta ʋaazu tooma vai nɔ ma,

ti ɠaazulogai nɔ ti-ɠakalaʋɛ ʋa,

ti ɗa duɔiti gaalɛ ba eɠɛ ɲaɠaegi,

10 ti ɗa ɲɛɛɠula masagiti su,

ti ɗa kundiɠiiti ɲɛɛ.

Ada ɓiin ge la ti ɠaazu ga faa,

ta pɔlɔi ziɠitona siɠigi ʋa, ti lɛ ga ti naati so,

11 ti leʋe eɠɛ fiilɛ wolai, ti li ná taɠili,

ti ɠɛ ga sɔba nui, ta-zɛbɛi ɠa ti kɛɛzu ga ta-ɠalagi.»

GALA goo wo nui wooɠula vai GALA ma ʋolu

12 Kɛlɛ kaite wɔlɔwɔlɔ, ɗa ɠa è ga Ɠɔoɠɔ GALAGI,

ɗa ga nà-GALAGI, ɲadegai, gi la zaa!

Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà-fasai é màkɛsu,

è yiimazeɠea ga gi zili nui niiti, è zobogi ve ti ya,

è ɠɛ ti tukpɔi la gi unma.

13 È-ɠaazuʋɛti ɲadegɛ gola,

è ʋa va bu ga è faa ɲɔi ɠa,

è la zooga zeizu kpɛ, è ɗa wɛlɛ nimiza vai ʋa.

Leeni vaa zu è wɛlɛzu nɔ, è la faa nɔpɛ bosu,

naa zu, nii yaava nuiti ti bosu?

Leeni vaa zu è maaɠɛsu kpɔ,

siɛgi zu nu ɲɔiti ti zɔiti koloɠolosu da,

tama naati sɔlegai ti ʋa?

14 Ɗa nuɓusɛiti sosu, eɠɛ kpoloɗɛi wu ɠaleiti,

eɠɛ ani vulu goiti ti-ma un ge la ná.

15 Mazɔlɔɔ Ɓaɓilɔne nuiti ta nuiti sosu,

eɠɛ kalei kalagi sosu,

ti ʋa ga tiye ta-lumɔi zu,

ti ti ʋu ɓɔɠɔ ma ta-zeemai zu.

Naazu ta ɠoozunɛɛzu, ti ɲaɠai ɠula.

16 Ti ɗa zalaɠai ɠula ta-lumɔiti bɛ,

ti ani maku nɛɛnɛgiti gala ta-zeemaiti bɛ,

mazɔlɔɔ naati saɓui zu, ta zoo ti laami,

daamianigi mɔin ti ya, gola nɛɛ.

17 Ti yɛ nɔ ta-lumɔiti suwosu,

ti ɗa zii ɠiligiti paa, maawɔinɠa la su?

2

Telebo nui ɠa ziɛ ná-kidaaleʋei zu

1 Nɔ̀un nà yɛsu nà-ada makɛsuʋɛ,

gè loni siɠigi ɠa,

ga gè kwɛɛ nii GALA ge bosu mà,

ta ʋelei nà nà-kpee wooiti gaaʋote da.

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI gòoɠaaʋoteni, ga niima wooiti:

«Nii gè dɛɛzu ga ɗe, naa zɛʋɛ,

yeeʋozɛ ba kokologiti ma,

naa ɠa a kɛ nuiti ti ɗa kala ga pagɔ.

3 Yeeɠɛɠalai la dɛ zeelini

ga kulakɛlɛmai tɛi daa ʋa zeeli,

kɛlɛ toɠa na maaɓuɠa kɛɛyeei ʋa,

é la valiboga pɛ.

Sulɛbi pa, maaɓɔun,

mazɔlɔɔ daa ɠa zeeli nɔ ti,

é la zeɠea ma pɛ.

4 Nui daavegai ga wasogi, é la zɔlega ziimaʋɛ,

kɛlɛ telebo nui ɠa ziɛ ga ná-kidaaleʋei maaʋele.

5 Gaamazu, dɔɔi yaavaʋɛ,

gaazulɛɛ nui la ɗa ga zeiɗa kpɛ,

toɠa ɗa ɠɔdayeɠei zuwɔɔlɔ eɠɛ gɔvɛalaazu.

Zii la lɛiɗa eɠɛ saai.

É ɗa li nɔ ga zooiti soga,

é ɗa nuɓusɛiti pɛ gaalɛ ba ɓɔɠɔ ma.»

Nimizai ɠa gaazumaavɔɔ nuiti tuɠɔ

6 Nuɓusɛiti ti zogai,

ti pɛ ta ʋaazu ɲɛɛɠulasu ɓɔɛi wosu ti laalɔɠɔma, ta faalaalii,

ti ɗa ɠɛ ma: «Nimizai ɠa naama nui luɠɔ,

zɔi é aniiti gaalɛɛzu ba, tama nɔnɔ laade!

É ɗa ta ɓɔ maaɠuye ɠasɔiti ba!

Ɗa yɛsu naa ɠa, eyɛsu yeelɛ?»

7 Zɔiti wo kuyei ʋɛɛni ti ma, ti la wuzeɠea gaamanɔ?

Niiti ta ɠɛ ɓadɔzu wo ma, ti la wuzeɠea ɓaa?

Tiya ɓalaa, ta loo wo ma!

8 Tɔɔzei wo looni zii mɔinmɔin ma,

nuɓusɛi mɔtaiti pɛ ta loo wo ma,

tɔɔzei nuɓusɛi ɲamai ʋa wo puuzu,

faa zuɠoloɠologi zu wo kɛɛzu ga zooiti,

ta taa wolaiti, ta ta-laaʋeaiti!

Nimizai ɠa wooʋalada nuiti tuɠɔ

9 Nimizai ɠa naama nui luɠɔ,

zɔi é kakama anii ɠaalɛɛzu ba ná-pɛlɛyeɠei ʋɛ,

nii a kɛ é zei ɛsɛ pɛ unda,

ga maanɔɠɔ mina zeeli ma.

10 Ɗa-ʋɛlɛyeɠei ná-unfe fai ɠa na è deveai,

è nuɓusɛi ma mɔinmɔin koloɠoloni,

è ʋalaga ɗa-eteai ma.

11 Mazɔlɔɔ siɠigi zu ɠɔtuiti ta kpeei loo,

pɛlɛi unsuʋɛ wuluiti ti daazo.

Nimizai ɠa tooma nuiti tuɠɔ

12 Nimizai ɠa naama nui luɠɔ,

é ɲamai ʋuuzu, é taai lo da,

é taai ʋuuzu ga faaɠaaza golai.

13 Siɛgi zu nuɓusɛiti ti botii ɠɛɛzu la,

naama aniiti faa zu ti ɠalazu abui ɠa,

ziiti ti ɗa ɓɔɠɔ ɓɔlɔ wafuun,

naa la ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɓaa,

nii é ga Fai-Pɛ-Maliɠii?

14 Mazɔlɔɔ etea nuɓusɛi pɛ ka Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠwɛɛ ga pagɔ,

eɠɛʋelei ziɛi kpoloɗɛi ɓomaʋɛ zulaavegai da.

Nimizai ɠa naama nui luɠɔ, zɔi é dɔɔi losu seiɲɔɠɔi la

15 Nimizai ɠa naama nui luɠɔ,

zɔi é dɔɔi losu seiɲɔɠɔi la,

kɛai eɠɛ anivebɛi, é so,

é ɓɔɠɔ maaɲakai ɠula, ti ɗa ka!

16 Lɛbiyai ɗa sɔlɔɔ, naa ɠa valibo ga è maaɓoo,

ɗa ɓɔɠɔ ɓalaagi, dɔɔi ɓɔle, è ɠabei ɠula!

Ɗa-voloi ɠa zeelizu,

è ɓɔɔle ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawana ɗaawɔi.

Ɗa-lɛbiyai ɠa valibo ga è unfegai.

17 Faa zuɠoloɠologi é ɠɛɛni Liɓan,

naa ʋoto ka ɠula è ma.

Suaiti undaaʋili fai ɠa la è unma, ga é è lɛɛvɛ.

Mazɔlɔɔ è nuɓusɛiti ɲamai ʋuuni,

è tooma vaiti kɛɛni zooi laalɔɠɔma,

ta ná-taa wolai, ta su nuɓusɛiti.

Nimizai ɠa kɔɔɠɔ gani kɔɔ nuiti tuɠɔ

18 Leeni ɠa kɔɔɠɔ ganigi paazu, nii ɲɛɛliɠi nui kpɛtɛzu?

Ɓaa kɔlu ɠaawuungai kpɛtɛai ga salei,

é losu nuiti tuɠɔ zɛɛ vaiti su?

Mazɔlɔɔ zɔi é kpɛtɛzu, naa ɠa ɓɔɠɔ ɠalivaazu ná-kpɛtɛanii ma,

kɔɔɠɔ ganigi é la ɓɔɛzu.

19 Nimizai ɠa naama nui luɠɔ,

é ɠɛɛzu gulu ɓuɠai ma:

«Ɠaazuzeɠe ma!»

É ɠɛɛzu kɔtui ma, é la ɓɔɛzu: «Wuzeɠe!»

Ta zoo nɛi ti nu ɠala ɓaa?

Pɛtɛ dɛɛ, zanugi ta wali ɠaei zɛlɛni ba,

kɛlɛ zɛnvu viilɛ ɠila kpalaa ge la su.

20 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi ɠa zeini ná-pɛlɛ ɲadegai wu.

Eteai pɛ ge maaɠɛ kpɔ, tɔun gaazu!

3

GALA guyei

1 GALA goo wo nui Aɓakuke ná-GALA falii, é ga maawɔin wuyei.

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè naa mɛnini, nii è kɛɛni,

gè luani ɗa-ɠɛɛwotii ʋa, ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI.

Ɗa-ɠɛɛwotiiti ti ʋilɛ su gi ɠaazu!

Ti ɠula kɛlɛma konagiti daawu!

Kɛlɛ ɗa-yiiɠaawanai zu, ɠizɛ ɗa-maawɔinɠai zu.

3 GALA paaʋɛ é zeɠe Teeman,

GALA Ɲadegai ʋaaʋɛ é zeɠe Palan ɠizeiti ma.

Lo!

Ná-maayikii ɠa ʋɛɛni geeɠɔlɔgi ma,

ná-lɛbiyai eteai laavegɛ.

4 Kɛɛʋɛ eɠɛ wozakalagi ma voloi,

ma zezeiti ti ɗa volo, é ɠula zeaʋɛ,

ná-zobogi ma lɔɔɠuzu vai ɠana!

5 Ɗɔfɔ zeeɓɛi ɠa kakala ʋelei, é ɗa li,

kɔlɔ kpadima zeeɓɛ ɠa kɔɠɔ ʋogiti su.

6 Siɛgi zu a lona da, zooi ɠa ɲiikpi,

siɛgi zu é wɛlɛzu la, zii ɠiligiti sasu ɠa ɓali,

gize wɔlɔwɔlɔgiti ti ɓusɛ,

kaite ɠize nɛmɛiti ti vuka,

ʋɛti ti ɠɛni mɔungi ga peleiti, é ɗa ziɛ la.

7 Gè Kusan nuiti ta-zeɠe ɠotaiti kaa, ti ɠaaʋalagai ba,

Madiyan yooi ma ʋɛlɛiti suɓezeɠelega.

8 Ee, Ɠɔoɠɔ GALAGI, è yiiɠaawanaʋɛ ziɛ wolaiti ma ɓaa?

È yiiɠulaʋɛ ti laalɔɠɔma, è yiiɠaawana kpoloɗɛi ma ɓaa?

È losu kɔɔɠɔ wotoloiti su,

ma zooiti ti liizu ga ɗe pilɛ sɔlɔɔsuʋɛ?

9 È ɗa-ɠɔɔɠɔ ɠilɛgi ɓɛtɛa,

ɗa-mɛɛinti ta ga minazeɠegiti, è ti woni.

Lo!

Ɗa zooi ʋalizu su ga ziɛ wolaiti.

10 Gizeiti ta è ɠaana, ta ɗa ɓali,

sabalagi ɗa zooi yɛɓɛ,

kpoloɗɛ wolai ɗa zikɔ,

é ɗa ma lakpatakpagi lɛ geezuʋɛ.

11 Foloi ta alugi ti yɛ loni losuʋɛ,

ɗa-mɛɛinti ti ziɛzu ta-wozakalagi ɠakala,

ta ɗa-ɓɛɛin é volozu ma wozakalagi ɠakala.

12 Ɗa eteai zuɓizɛzu ga ziiɠulagi,

è ziiti dɛɛvɛ ga ziiɠaawanai.

13 Ɗa ʋaazu ɗa-nuɓusɛiti ta-ɓɔba vai ma,

è ɓɔ ɗa-masagi ʋa è seiɗai.

Ɗa faa ɲɔu ɠɛ nui ná-pɛlɛi ungi leʋezu ga,

è koloɠolo, è pɛɛ su mɛɛ.

Lo!

14 Ɗa gi zili nuiti ta-ɠundiɠiiti tɔungiti kpotasu ga ti ɓɔɠɔ mɛɛinti.

Ti ɠɛni eɠɛ fiilɛ wolai,

ti yeizu gi ma ga ti gi zuvaza,

ti ɗa koozunɛɛ ɓeei loo,

ti ɠɛʋele ɓɛtɛai ga zɔi maanɔɠɔai,

ti koloɠolo dɔɔɠuzu.

15 È pelei laa ɗa-zooiti bɛ kpoloɗɛi wu,

ziɛ wolai wu é zulusu.

16 Gè naama wooi mɛnini,

gè ɠɛ unga wuulee.

Dàkɔlɔgiti ti ɗa ɓali,

mà ɠaeiti su ɗa ɠɛ yɔɔɠɛ,

gè yɛ ná, gè ɗa ɓali.

Kɛlɛ maanɛɛʋɛ ga gè zei kpɛ,

gè kidaaʋili foloi maaɓɔun,

foloi é ʋaazu gi zili nuiti daalɔɠɔma.

17 Kooleɠoole gului la mɔ waa pɛ,

leezɛn ɓelei la mɔ gwaa woga pɛ,

wolive wului waa vai ɠa ɗa nuiti kaka,

nu tii ɠɛ ʋɛ, é la ani nɔpɛ sɔlɔɔga ná.

Baalagiti ta boliiti gaa ɠa ʋala ba ta-zasaiti su,

nikɛ zasa la mɔ ɠɛa ná.

18 Kɛlɛ nɔ̀un nà, nà ɠoozunɛɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI maaʋele ma,

zìimaʋɛ laave ga koozunɛɛi, nà-GALAGI maaʋele ma, é kìzosu.

19 Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ga nà-zobogi,

toɠa kɔ̀ɠɔiti feɠasu bu, ga dopai nɔnɔiti kɛʋele,

é ziɛ ga ze gize wolaiti ma.

Guye loo ɠundiɠii nɔnɔi ʋe. É loozu ga kɔnigiti.

Sofoni

1

2

3

Sofoni

Ná-Sɛʋɛi

Wooi lɔɔzeizuʋɛ

GALA goo wo nui Sofoni, ná-tɛnɛ gooi woni kona undɔzita (600) aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ eteai zu, aisa Aɓakuke ʋa ná-tɛnɛgi wo. Siɛgi zu é ɠɛni tɛnɛgi wosu da, masagi Zɔziase la ɠɛni dɛ GALA fi ma valibo fai zeini kpasu (2Ma 23:1-28) ta Zuda masadai ɠɛni faazupui laawu ma yeeɠɛɠalai. GALA keelai ɠa naati gooɠaaʋotesu, zɔiti ti ɠisiɛzu ga GALA maavaa ɠa nɛi nuɓusɛiti ba, ta faiti ta nɛi ɠɛɛzu zeema? Toɠa GALA tosuʋɛ lɛɛzu faa mɔinmɔin su: GALA ka ʋa é Zuda nuiti ta Zeeluzalɛme nuiti tukpɔɠaaleʋe (1:1--2:3), toɠa Zuda maaɠoolii ma nuɓusɛiti koloɠolo (2:4-15), naa ʋoluma, toɠa Zeeluzalɛme niinɛ ʋolu, kpega ʋoluma ga faa ɲɔi ma zapei pɛ tɔɔɠula, é nuɓusɛiti zei naa, ti ga unmaayei nuiti, ti ʋalagai, nii a kɛ, ti nuɓusɛi pɛ siɛ ʋelei maavalibo (3:1-20).

Sofoni ɠa bosu é kole, ga GALA ná-nuɓusɛiti ti la zooga ti yɔɠɔzuʋɛ ʋa ɠole ta GALA, ni naama nuɓusɛiti ti la ɠulani ná mɛtu, niiti ti ti ya ɓɔɠɔi nɔ ta-lɔnɔgi ɠaiziɛzu, é leʋe GALAGI nɔnɔi ʋa. Kɛlɛ toɠa zeele wooi wosu ga, GALA ka ɠaaɓaazu yɛ naati ma, niiti ti zooi zu ga ɓɔɠɔmaayei nuɓusɛiti (2:3; 3:12).

1

1 Wooi niiti ka Ɠɔoɠɔ GALAGI ti woni Sofoni ma, Zuda masagi Zɔziase, Amon ná-doun zunui, ná-yeeɠɛɠalai zu. Sofoni ɠɛni ga Kusi ná-doun zunui, naa kɛɛɠɛ ɠɛ ga Gedalia, naa kɛɛɠɛ ɠɛ ga Amalia, naa kɛɛɠɛ ɠɛ ga Ezeekiase.

Eteai pɛ tukpɔɠaaleʋe vai

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

«Nà ʋaazu anii kpein suwuɠaaleʋezu,

niiti ti yɛnvuzu eteai zu.

3 Nà nuɓusɛi pɛ koloɠolosu ta suaiti,

gè wɔniiti pɛ koloɠolo ta kaleiti pɛ,

gè naa ɠoloɠolo, nii é nu ɲɔiti kɔɠɔziɠazu.

Nà nu vului ma zuwu ɠaaleʋezu eteai zu.»

Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

Fai é kɔɔɠɔ gani kɔɔ nuiti daalɔɠɔma

4 «Nà yeewuzeɠezu Zuda nuɓusɛiti daalɔɠɔma,

Zeeluzalɛme nuiti kpein daalɔɠɔma,

gè Ɓaale lɛbi nui mɔtaiti pɛ suwuɠaaleʋe adaʋɛ tɔna ba,

ta zɔiti ti botii ɠɛɛzu bɛ,

ti pɛ ʋɔɔma ta zalaɠa ɠula nuiti.

5 Nà naati pɛ koloɠolo, niiti ti lɛɛzu pɛlɛ ɠɔmaʋɛ,

ti ɗa nɔkɔ ná aniiti pɛ bu, ti volozu geeɠɔlɔgi zu,

ta zɔiti ti nɔkɔsu bù, ti ɗa ɠona mà, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI,

ti lati ti ɗa minazeɠegiti bo ta-ɠalagi Mɔlɔke ʋɛ.

6 Nà naati koloɠolo, zɔiti ti ʋoluavegai bà, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI,

ta zɔiti ti la gàiziɛzu,

ti la wɔinni ti ʋa nà-kpɔba zɔlɔɔ, ɓa ti ʋa gàazaɠa.»

Fai é nu wolaiti daalɔɠɔma

7 À maaɠɛ kpɔ, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu,

mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-foloi maaɓuɠaa!

Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI zalaɠai ɠɛʋele ɓɛtɛʋɛ,

é naati gba, zɔiti é ti loligai.

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ ma: «Tama, nà-zalaɠa ɠula voloi,

nà laalɛ kundiɠiiti bu, ta masa dointi,

ta niiti kpein ti wɛɛinti ta-maaɠilii ma zii wosu.

9 Naama volo ná, nà vɔɔɠu naati ba,

zɔiti ti ɓudɛzu GALA sei ʋɛlɛi ma ɓofalagi maazu, eɠɛ zii ɠiligiti,

ti ti-maliɠii ná-pɛlɛi wuulaave ga naavoloi, sɔlɔɔgai toomai zu ta yaavai.»

Fai é wosu yaaɠoiti daalɔɠɔma

10 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

«Tama, naama volo ná,

ta kpee woo wolai mɛni Kale ziɠidaʋɛ,

ta zɔngɔ wooi Koi Niinɛi zu ʋele,

ta ani ɠolo lu golai gizeiti ma.

11 À kpeei loo, Buu Ʋele Ɠoizu nuiti,

mazɔlɔɔ yaaɠoiti pɛ ta zaazu,

wali ɠaiziɛ nuiti pɛ ti zuwuɠaa ɠa leʋezu.»

Fai é wosu kibɔɔlɔma nuiti daalɔɠɔma

12 «Naa zu, nà Zeeluzalɛme zuvɛɠɛlɛfɛɠɛlɛ ga fitinai,

nà vɔɔɠu zunuiti pɛ ba,

ti zeini su kpɛ, eɠɛ dɔɔi buuʋɛai,

ti ɗa bo yiimaʋɛ ga:

‹Ɠɔoɠɔ GALAGI la faa nɔpɛ kɛa,

ma ʋagɔ ɓaa ma ɲɔu!›

13 Toosui ɠa wo ga ta-naavoloiti,

ta-ʋɛlɛiti ta ɠoloɠolo.

Ta pɛlɛiti to, kɛlɛ ti la ɲia ti wu,

ti leezɛn ɓeleiti da, kɛlɛ ti la ma lɔɔi ta ɓɔlea.»

Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-foloi

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-folo wolai maaɓuɠaa,

maaɓuɠaa, gaazuvilɛʋɛ é ɗa ʋa,

kpee ɲɔi ɠa é loozu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-foloi,

salaʋusui ziilogai ti pɛ ba, naa ɓɔɠɔi ɠa kpee wolai loo.

15 Toɠa ɠɛ ga ziiɠaawana voloi,

kidaaʋili foloi ta koozuʋiligi,

faa zuɠoloɠolo foloi ta faaɠaaʋalabai.

Foloi naa ɠa ɠɛ ga kpidii, é ɠɛ ga kpidi ɓɔii,

foloi naa ɠa ɠɛ ga tonaɓiingi ta ɓumugi.

16 Naama volo ná, salaʋusuiti ta puʋugi vɛ,

ti kɔɔ ɓeei loo taa wolaiti daalɔɠɔma siɠigi ti ma,

ta ti zu ʋɛlɛ ɠaaɠoozagiti daalɔɠɔma.

17 «Nà nuɓusɛiti dɔ kidaaʋiligi zu,

ta ziɛ eɠɛ gaazuɠole nuiti, ti ɗa yeeʋɛɛ mɛmɛ,

mazɔlɔɔ ti kotoi ɠɛa dàalɔɠɔma, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

Ti-ma ɲamai ɠa ʋu adaʋɛ pɛ eɠɛ fufiligi,

ti-ma ʋoomaiti ta luula eɠɛ kaʋai.»

18 Ta-waliiti ta zanugi ti ti ya

naati ti la zooga ti ʋa ti ɠizo

Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawana voloi.

Ná-ziiɠaawana abui ɠa eteai pɛ koloɠolo.

Gaamazu, naa maa ɠa yiki,

toɠa eteai zu nuɓusɛiti pɛ suwuɠaaleʋe.

2

Toligi é wosu ɓɔɠɔmaayei vai zu

1 À ɠaalɛ ba, wo maaɓɔ,

wɔi wo ga zii, unfe ge la wo ma,

2 aisa deve zɛʋɛi ʋa ɠula,

foloi ʋa leʋe eɠɛ molo ɓooloi,

aisa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawana ʋa zeeli wo ma,

aisa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawana voloi ʋa zeeli!

3 À Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaiziɛ, wɔi wo ga ɓɔɠɔmaayei nuiti zooi zu,

wo ɠolozu ná-deveiti bɛ!

À telebodai ɠaiziɛ ta ɓɔɠɔmaayeii.

Tanisu toɠa wo yɛ ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawana voloi.

Nimizai ɠa folo liizu ʋele nuiti tuɠɔ

4 Kulaai ɠa wo Gaza ʋa tɛtɛ,

Asekalɔn ɠoloɠolo,

Asedɔde nuiti ti ɓɛ ná, ga folo gaalɔgai kpekpe,

Ekelɔn nuiti ti ɠula ná ʋa.

5 Maanɔɠɔi ɠa wo ʋɛ, Kelɛte nuiti, kpoloɗɛi ɠoba zei wo nuiti!

GALA ná-tukpɔi ɠa wo laalɔɠɔma, é ɠɛ ma:

«Kanaan, é ga Filiseti nuiti ta-yooi,

nà è ɠoloɠolosu, nu vulu nɔpɛ la mɔ ɠɛa ná.

6 Ɗa-yooi, kpoloɗɛi laaʋɛ,

miná ɠa valibo ga togani laamiizuʋɛ,

zooi baala makɛ nuiti ta ɠɛ ɓizɛzu su,

ti ɗa baalagiti ta-zasai lo ná.»

7 Kpoloɗɛi laaʋɛ tɔna ka ɠɛ ga Zuda nuɓusɛi mɔtaiti tɔnɔ.

Ta ɠɛ liizu ga ta-loganiiti ná, ti ɗa laami.

Kpɔkɔi, ti ɗa looɠo Asekalɔn ʋɛlɛiti bu,

mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta-ƓALAGI ɠa ti maalobo,

é ta-vai valibo ga pagɔ.

Nimizai ɠa folo ɠulazu ʋele nuiti tuɠɔ

8 «Gè Moaɓe nuiti ta-ʋoomu gooiti mɛnini,

ta woo ɲɔi Amɔn nuiti ti boni,

ti ɓaaɠulani nà-nuɓusɛiti ma,

ti ɗa ta-yooi zuwɔɔlɔ ga naati ta-yooi, ti ɠɛni seɠezu.»

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii Izelayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa:

«Naa ɠa é ba, eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite,

Moaɓe ɠa ɠɛ ga Sɔdɔme ɠɛʋele,

Amɔn nuiti ti ɠɛ ga Gɔmɔɔl ɠɛʋele,

tufa ɲɔi letele nɔ ɠa a ɠɛ ʋɔnɔsu náʋɛ,

kpolo ɠula yeɠei nɔ ɠɛ ná, zooi ɠoloɠolo mɛtu eyɛsu ɠɔ.

Nà-nuɓusɛi mɔtaiti ta loo ti zu,

nà-zooi zu nuiti ta yɛ ná, naati ta naa zeɠe ga tɔnɔ.»

10 Naa ɠa zeelizu ti ma ga ta-wasogi ma zalai,

tɔɔzei ti ɓaaɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI, Fai-Pɛ-Maliɠii, ná-nuɓusɛiti ma,

ti ta-vaiti gaawɔɔlɔ, naati ti loo bu.

11 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ná-maayikii lɛ ga tiye,

mazɔlɔɔ toɠa eteai ná-galagiti kpein koloɠolo.

Naazu, anɛɛ zii niiti ti maaɠoozaai,

ti pɛ ta lɛbiyai ve bɛ,

ɛsɛ gilagilagi ɠa naa ɠɛ tɔ ɓɔɠɔi zeizuʋɛ.

Nimizai ɠa lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ nuiti tuɠɔ

12 Etiyɔpi nuɓusɛiti ɓalaa,

nà-boɠa zɔkpɔi ɠa ti zuɓota.

Nimizai ɠa lɛkpɛma ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ nuiti tuɠɔ

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yeewuzeɠe

nu ɠɔʋɛzu ʋele yooi laalɔɠɔma,

toɠa Asiili undaaʋili,

é Ninive ɠoloɠolo,

naa ɠɛ ga zou vɔɔi eɠɛ teʋebai.

14 Taai ʋuuzuʋɛ ɠa, toganiiti ta ɠɛ ʋɛɛzu ná,

ta suai ma ziiti kpein,

buungiti ta dɛvɛiti ta ɠɛ zɛlɛsu ma ɓɛdɛgiti ba kpidii.

Nu ɗa wɔniiti goomɛni pɛlɛiti ma venɛtɛlɛiti da,

nu ɠa yɛsu kpofalagi nɔ ma, è pɛlɛi wuuɠoloɠologai ɠa,

sɛdele dakaiti ta ɠula ná.

15 Wɛlɛ lɛɛ taa wolai ʋa, koozunɛɛi ɠɛni su,

su nuɓusɛiti ti ɠɛni kaazu ga ta zeini ziilɛigi zu,

ti ɗa ɠisiɛ ga ti ɠɛɠala la ná.

É woloa, é ɠɛa ga dɔɓɔ zuaiti pɛɛzuʋɛ!

Zɔiti dɔin ti leʋesu ná

ta foei vɛɛzu, ti yeeʋɛɛ la.

3

Nimizai ɠa Zeeluzalɛme nuiti tuɠɔ

1 Nimizai ɠa kololala laai ʋɛ, kɔzɔai,

é ga nu ʋaa laai!

2 É la woiloni toligi ma,

é la vaazu maaɠoloi wu,

é la ɓɔɠɔ ɠalivaazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ma,

é la ʋoluzeizu ná-GALAGI ʋa.

3 Ná-kundiɠiiti ti ná

ta ga zalaiti ti zikɔzu,

ná-tukpɔɠaaleʋe nuiti ta ga zuluɓuiti ti kpɛgi wosu kpidii,

ti la tanɔpɛ makɛsu, ti ʋa mi sobui.

4 Ta-ƓALA goo wo nuiti ti la ga totuɠɔ ʋagɔ,

ta ga yaava nuiti.

Ta-zalaɠa ɠula nuiti ti la unfema veezu aniiti bɛ ti veai GALA bɛ,

ta ná-tɔgiti koloɠolosu.

5 Anɛɛ naa ʋe, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ná, taazuʋɛ,

é ɗa ɓɔɠɔ lɛ ga telebo nu ʋe,

é la faa ɲɔu nɔpɛ kɛɛzu.

Sobu-o-sobu, zeɠema la ba, toɠa ná-tukpɔiiti gaaleʋezu.

Kɛlɛ faa ɲɔu ɠɛ nui la ɗa ga unfe pɛ.

6 «Gè ziiti suwuɠaaleʋea,

gè ti-velesuʋɛti suɠoloɠolo.

Gè koi yɔɠɔzuʋɛti koloɠologa,

nu nɔpɛ ge la mɔ ziɛzu náti.

Ta-laa wolaiti suɲakai ɠɛ de,

nu ɠila kpalaa ge la mɔ zeini ná.

7 Kɛlɛ gè ɠɛni ma:

‹Ɗa unfe mà, è tɛnɛ gooi zo,

naa ɠa a kɛ, è-zeizuʋɛ mina ɠoloɠolo.›

Gè ti loɠani siɛ mɔinmɔin su,

kɛlɛ ti ɠɛni ɠaazuvilɛzu ga faa ɲɔi ɠɛa,

ti-ɠɛɛvai pɛ su.»

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: «Naa ɠa é ba, à màaɓɔun,

ungo, à naama voloi maaɓɔun,

yeei gè ʋaazu wuzeɠezu la kɔɔzoganii vaa zu.

Gè devea ga gè ziiti ta masadaiti gaalɛ ba,

ga gè nà-ziiɠaawana wolai zei ti ma.

Eteai pɛ ka ɠala ga nà-ziiɠaawana abui.»

Tukpɔi ɠaawaaiti

9 «Naazu nà nuɓusɛiti maavalibo,

nà ti-lakɔlɔgiti ɲade,

ta fàli, nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI,

ti pɛ ta dɛ̀bi ga yiimaʋɛ pɛ.

10 Anɛɛ Etiyɔpi ɗɛ wolai ʋolu ʋele nuu,

dɛ̀bi nui, niiti gè ti vazani,

ta ʋa pɔ̀ ga ta-vebɛaniiti.

11 Naama volo ná, nà-nuɓusɛiti,

wo la mɔ unfega ga wo luʋa ʋeleiti faa,

kotoi niiti wo ti ɠɛɛni dàalɔɠɔma.

Nà naati pɛ kula wo zaama,

zɔiti ti laavegai ga wasogi,

wa ɓe niina waso fai ʋa nà-gize ɲadegai ma.

12 Nà nuɓusɛiti makɛ wo zaama,

ti ga ɓɔɠɔmaayei nuiti ta ti ʋalagai,

ta ɠɛ velesu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋolu.

13 Izelayɛle nuɓusɛi mɔtaiti ta ɠɛ vulua,

ti la mɔ telebotala vaa nɔpɛ kɛa,

ti la mɔ zɛɛ nɔpɛ boga,

ti la mɔ yaava vaa nɔpɛ kɛa ga ti-laaʋɛ.

Ta zoo ti daami wo, ti ɲiimɛni ʋagɔi wo,

nu nɔpɛ ge la ti maalua.»

Minazeɠegi Siyɔn ʋɛ

14 Ee, Siyɔn nuɓusɛiti, à vuka ga koozunɛɛi!

Ee, Izelayɛle nuiti, à ɠɔkɔ ga koozunɛɛi!

Ee, Zeeluzalɛme nuɓusɛiti, à ɠoozunɛ ga wo-yiimaʋɛ pɛ!

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI peelala vai ma ɠasɔi zeɠea wo unma,

é wo zili nuiti kpɛa wo ʋolu.

Izelayɛle ná-masagi, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo zaama,

maa la mɔ nɛɛni wo ʋa lua maanɔɠɔ ʋa.

16 Naama volo ná, ta ɠɛ Zeeluzalɛme ma:

«À mina lua, Siyɔn nuɓusɛiti,

wo iɲɔ ge mina leʋe pa!

17 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa wo zaama,

ga kɔɔɠɔ ɠuluɓai é wo ɠizosu.

Toɠa wo ɠaanɛɛnɛzu ga ná-nɛɛbɛi,

toɠa koozunɛ wuyei loo wa-vaa zu.»

18 Maliɠii ɠɛ ma: «Nà maanɔɠɔ vaiti kpe wa-vɛti voloiti ba,

niiti ti ɠɛa wo unma ga kasɔi ta zelilomai.

19 Wɛlɛ, naama ziɛgi zu, nà vɔɔɠu naati pɛ ba,

niiti ti wo zopele ɲɔuni.

Nà naati balo, niiti ti lɛkpuzu,

zɔiti ti loai ya, gè naati gaalɛ ba.

Nà wo ɠɛ ga unfema nuiti,

wo-lɔɠɔi ɠula zooiti pɛ su,

ʋɛti unfegi zeelini wo ma náti.

20 Naama ziɛgi zu, nà ʋa ga woye ʋolu,

siɛgi zu gè wo ɠaalɛɛzu ba la ʋolu,

nà wo-laaseigi wɔɔlɔ, lɛbiyai ɠɛ wo ʋɛ

eteai zu nuɓusɛiti pɛ saama.

Nà naa ɠɛ siɛgi zu,

gè wa-vaiti maavalibosu da, wa ɓɔɠɔi wo ɠaazu.»

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é boga.

Azee

1

2

Azee

Ná-Sɛʋɛi

Wooi lɔɔzeigi

Niima zɛʋɛi ɠa GALA goo wo nui Azee losuʋɛ lɛɛzu GALA sei ʋɛlɛi lo fai zu Zeeluzalɛme, Zuifuiti galegai ma ma ti ɠula duɔlai zu Ɓaɓilɔne, ʋɛ ti ɠɛni ná kona undɔzitai (600) lɔɔzeizuʋɛ. É woo mɔinmɔin feeʋɛ ade ya, niiti GALA ge ti woni kona undɔɔlugɔ puufelegɔ (520) ma, aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ.

Zuifui mɔungiti ti ʋaani ti ɠula duɔlai zu, kona undɔɔlugɔ puusaʋagɔ maazu lɔsaʋai (538) ma, aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ, naati ka ti maanɛɛni ti GALA sei ʋɛlɛi lo ʋolu nii Ɓaɓilɔne nuiti ti goloni kona undɔɔlugɔ puulɔsaʋa maazu lɔfelai (587) ma, ti iɲɔ ge leʋeni fala. Naa ɠa é kɛɛni GALA ná-keelai nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti maanɛɛnɛzu ga ti botii lɔɔzei ʋolu. Naama wotii lɔɔzei ʋolu kona undɔɔlugɔ puufelegɔi (520) ma. Azee ɠa naati iɲɔdɔɔzu zɔiti pɛ ti woilosu gooi ma, ga nuɓusɛiti ta-ʋaladai, ta aniiti kpɛtɛlalai, naa lɔɔzeiʋɛ GALA sei ʋɛlɛi koloɠologai, é yɛ ná nɔ (1:1-14), é boni ti ma ga, GALA sei ʋɛlɛ niinɛi ná-pagi ta ná-lɛbiyai ɠa ɓudɛzu zɔi nɔnɔi maazu nii é woloni (2:1-9), naa lo fai ɠa ɠɛ ga zaɓu, kɔzɔba vai ɓe, ta baladai nii GALA ná-nuɓusɛiti ti saama (2:10-20). Zɔlɔɓaɓɛle zou zɛʋɛ ɠundiɠii, Davide mavofodai, GALA ge minazeɠe gola ɠɛɛni naa ʋɛ, ʋelela ʋelei ma vaa zu (2:20-23).

GALA sei ʋɛlɛi ma maaɓɔungi, ɠa ʋa, lɛbiyai ɠɛ bɛ, é leʋe ma mɔungi ʋa, é zɔlɔɔsu GALA zea, ga ná-botiɠɛ nui maaʋele, é yiimazeɠezu la, naa ɠa é ʋaazu Izelayɛle nuɓusɛiti kɛʋelei lɛɛzu ti ɠula ʋoluma duɔlai zu. Azee ná-tɛnɛ gooiti maaʋele ma, é iɲɔdɔɔ veeni ná-yeeɠɛɠalai zu nuɓusɛiti bɛ, ti ɠula iɲɔteʋei zu, ti ɓɔɠɔ ve botii ya, tɔɔzei faa niinɛiti ba GALA ge kpɛtɛzu.

1

GALA sei ʋɛlɛi lo fai ʋolu ma yeeɠɛɠalai

1 Masagi Daliyuse ná-masadai ma ɠona felesiɛi ma alu dɔzitasiɛi ma volo mɔungi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni GALA goo wo nui Azee ʋɔ, ga é daazeeli Zuda you zɛʋɛ ɠundiɠii Zɔlɔɓaɓɛle ma, Seyaletiyɛle ná-doun zunui, ta zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Zozuwe ma, Yewɔsadake ná-doun zunui, é ɠɛ ti ma: 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: «Niima nuiti ta ɠɛɛzu ma: ‹Yeeɠɛɠalai la dɛ zeelini, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi ʋa lo ʋolu.› »

3 Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi laazeelini ti ma, GALA goo wo nui Azee ya, é ɠɛ ti ma: 4 «Yeeɠɛɠalai ɠa nɛi wo ʋɛ ɓaa, wo zei wa-ʋɛlɛ ʋagɔiti bu, ti maanɛai, tama GALA sei ʋɛlɛi ɠoloɠologai?»

5 Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: «À ɠida bu ga pagɔ, fai é laazu wo ma. 6 Wo ani mɔinmɔin fazaga, kɛlɛ tago nɔ ɠa wo sɔlɔɔsu, wa daami wosu, é la kula ɠɛɛzu ga woye, wa ɓɔɔlezu, kɛlɛ é la wo yiilɛizu, wa ɓɔɠɔ maaɠilizu, die ge la zeiɗa wo ma, botiɠɛ nui zalai ɠa ɠɛɛzu, eɠɛ a ɠɛ ʋuuzu ɓɔlɔ zaɠai zu.»

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: «À ɠida bu ga pagɔ, fai é laazu wo ma. 8 À lɛ gizeiti ma, wo ʋa ga guluiti, wo sèi ʋɛlɛi lo. Naazu kòozu ɠa nɛɛ miná, ná lɛbiyai zɔlɔɔ.» Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é boga. 9 «Wo ɠigi loni ani mɔinmɔin ba, kɛlɛ tago nɔ ɠa wo sɔlɔɔni wa-ɓalagaʋɛti. Nágoi ɠa wo ʋaani la wa-ʋɛlɛiti bu, kɛlɛ gè laa viilɛi ʋuuni ma, gaaʋala ba. Leeni vaa zu?» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: «Tɔɔzei sèi ʋɛlɛi vai ʋa, koloɠologai, tama wo pɛ wa ɠaaɓaazu wa-ʋɛlɛiti nɔ ma. 10 Naa ɠa é kɛɛzu, geeɠɔlɔgi la kɛɛzu, é ʋa duɓui ve, zooi la vaazu bu, ani a ʋa ʋɔnɔ. 11 Nà ɠa gè fɔɔvɔgi maaloliga zooi ma, ta gizeiti ma, ta kpalagiti ma, ta leezɛn ɓeleiti, ta wolive ɓeleiti, ta ziinziin ganigiti kpein zooi ma, ta nuɓusɛiti ta suaiti pɛ, é ɠɔkula nuɓusɛiti ta-wotiiti pɛ ma.»

12 Zɔlɔɓaɓɛle, Seyaletiyɛle ná-doun zunui, ta zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Zozuwe, Yewɔsadake ná-doun zunui, ta nuɓusɛi mɔtaiti pɛ, niiti ti ʋaani ti ɠula duɔlai zu, naati pɛ ti Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta-ƓALAGI wooi zeɠeni ga gaamai, niigi GALA goo wo nui Azee boni ti ma. Keela wooi Ɠɔoɠɔ GALAGI ta-ƓALAGI feeni zea, é naa ɠaaɓelani ga pagɔ, nuɓusɛiti ti luani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa. 13 Naa ʋoluma, Azee, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-keelai é teʋeni, é Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi woni ti ma, é ɠɛ ti ma: «Nà ya, nà wo ʋa!» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. 14 Ɠɔoɠɔ GALAGI zɛbɛ niinɛ veeni Zuda you zɛʋɛ ɠundiɠii Zɔlɔɓaɓɛle ʋɛ, Seyaletiyɛle ná-doun zunui, ta zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Zozuwe ʋɛ, Yewɔsadake ná-doun zunui, ta nuɓusɛi mɔtaiti pɛ bɛ, niiti ti ʋaani ti ɠula duɔlai zu. Ti pɛ ti liini Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii zei ʋɛlɛi wu, ti botii lɔɔzei, 15 naa ɠɛɛni, masagi Daliyuse ná-konagi velesiɛi ma alu dɔzitasiɛi ma folo ʋuufelegɔ maazu naanigɔi (24) ma.

2

GALA sei ʋɛlɛ niinɛi ná-pagi

1 Masagi Daliyuse ná-masadai ma ɠona felesiɛi ma alugi lɔfelasiɛi ma volo ʋuufelegɔ maazu ɠilagi (21) ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi laazeelini ga GALA goo wo nui Azee maaʋele, é ɠɛ ma: 2 «Nii ɠa ɗa bo Zuda you zɛʋɛ ɠundiɠii Zɔlɔɓaɓɛle ma, Seyaletiyɛle ná-doun zunui, ta zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Zozuwe ma, Yewɔsadake ná-doun zunui, ta nuɓusɛiti mɔtaiti pɛ ma, niiti ti ʋaani ti ɠula duɔlai zu, ɠɛ ti ma: 3 ‹Ɓɛ ɠa é wo zaama, é niima ƓALA sei ʋɛlɛi tɛi kaani ná-pada mɔungi zu? Wa pɛtɛsu ɠale niizu? É la mɔ wo ɠaazu ga ani nɔpɛ niizu, kɛlɛ?› 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Niizu, zɛbɛzeɠe, Zɔlɔɓaɓɛle. Zɛbɛzeɠe, zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Zozuwe, Yewɔsadake ná-doun zunui.› Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹À zɛbɛzeɠe, wa ʋe, zooi zu nuɓusɛiti pɛ.› Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: ‹À ɓɔɠɔ ve botii ya, mazɔlɔɔ nà wo ʋa. 5 Gè naama minazeɠegi ɠɛɛni wo ʋɛ, siɛgi zu wo ɠulani la Ezipete yooi ʋa. Nà-Zɛnvui ɠa wo zaama, à mina lua ɲɛgɛlɛin!›

6 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: ‹Naa ʋoluma mɔnɔ, su la mɔ ɠoozazu gè geeɠɔlɔgi ɓali ta zooi, ta kpoloɗɛi ta zooiti. 7 Nà zii ɠiligiti pɛ kɛɛzu unga wuulee, ta-naavoloiti pɛ ta ʋa ʋɛ, nà niima ƓALA sei ʋɛlɛi laave ga padai.› Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga. 8 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: ‹Walii kpein ka ga nɔ̀nɔ, zanugi kpein ka ga nɔ̀nɔ. 9 Naazu, niima ƓALA sei ʋɛlɛ niinɛi ɠa ʋa, é ɗa volo, é leʋe ma mɔungi ʋa.› Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga. ‹Nà ziilɛigi zei miná.› Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana.»

Tuyai ma minazeɠegi bogai nuɓusɛiti bɛ, ti ɠɔzɔai

10 Masagi Daliyuse ná-masadai ma ɠona felesiɛi, ma alu taaʋuusiɛi ma volo ʋuufelegɔ maazu naanisiɛi (24) ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni GALA goo wo nui Azee ʋɔ, é ɠɛ ma: 11 «Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: ‹Zalaɠa ɠula nuiti gaazaɠa, ti ɠi fe è ʋɛ niima vaiti su: 12 Ni zalaɠa zua ɲadegai ta a ɠɛna nui ta ná-seɠe la, seɠei naa a vɔɔɠuna ɓului ʋa, ɓa ɠɔnɔgi ta, ɓa dɔɔi, ɓa gulɔi, ɓa daamiani nɔpɛ nɔ, naama anii ɠa ɲade niina ɓaa?› » Zalaɠa ɠula nuiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɓa-o.» 13 Azee ti ɠaazaɠani mɔnɔ, é ɠɛ ti ma: «Ni nui ta a ɠɔzɔna, tɔɔzei é vɔɔɠuni nu ʋoomai ta ʋa, ni a vɔɔɠuna daamianigi tanɔpɛ ba, naa ɠa ɠɔzɔ niina ɓaa?» Zalaɠa ɠula nuiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ungo, toɠa ɠɔzɔ.» 14 Názu ɠa Azee kpɔɛi zeɠeni la, é ɠɛ ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Deɠɛmu zekana niima nuɓusɛiti ti la, zekana zii nii la gàazu, zekana ta-woti zulɔnɔgi kpein ge la, nii ti feezu bɛ̀ ɠana, kɔzɔʋɛ.

15 Niizu, à ɠida lɛɛ bu ga pagɔ, nii é ʋaazu ɠɛɛzu, é zo za ma, é li. Aisa wo ʋa kɔtuiti da ɓɔɠɔ maazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi lo fai zu, 16 leeni ɠa é ɠɛɛni ga woye? Ni nui ɠigi ɠana panisu ʋuufelegɔ (20) ʋa ná-kpalagi zu, puugɔi nɔ ɠa é sɔlɔɔsu ná. Ni nui ɠigi ɠana litɛlɛ ʋuulɔɔlugɔ (50) ʋa ná-dɔɔi ʋɔ bɛ, puufelegɔi (20) nɔ ɠa é sɔlɔɔsu ná. 17 Gè vɔɔɠuni wo ʋa, gè wa-wotiiti pɛ ma lɔnɔ fai ɠaaʋala ba, ga siinziin ganigiti ta-zeeɓɛiti, ta sakɔtuiti, kɛlɛ wo la zeɠeni yee ma, wo ʋa ʋa pɔ̀.› Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. 18 ‹Za ɠa ga alugi laaʋuusiɛi ma volo ʋuufelegɔ maazu naanisiɛi (24), yeei Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi lo fai lɔɔzeini la. Niizu, à ɠida lɛɛ bu ga pagɔ, nii é ʋaazu ɠɛɛzu, é zo za ma, é li. 19 Kɛbɛ ani zuwu nɔpɛ ge la mɔ wo ya kotaiti su, kɛlɛ? Leezɛn ɓelei, ta kooleɠoole guluiti, ta gelenade guluiti ta wolive wuluiti, tanɔpɛ ge la gwaa woni, ɲɛgɛlɛin. Kɛlɛ é zo za voloi ma, nà nà-tuyai zuwɔɔlɔzu wo ʋɛ.› »

Minazeɠegi é woni Zɔlɔɓaɓɛle ʋɛ, Maliɠii yiimazeɠeni la

20 Ma volo naa nɔ, alugi ma volo ʋuufelegɔ maazu naanigɔi (24) ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni mɔnɔ Azee ʋɔ, ná zeizu velesiɛi zu, é ɠɛni ma: 21 «Ɓɔɛ Zɔlɔɓaɓɛle ʋɔ, Zuda you zɛʋɛ ɠundiɠii, è ɠɛ ma: ‹Nà ʋaazu geeɠɔlɔgi ɲiikpisu ta zooi. 22 Nà ʋaazu masagiti tokasu, gè zii ɠiligiti ta-masadaiti ma zobogiti koloɠolo, gè kɔɔɠɔ wotoloiti daaʋɛ ta ti ɓizɛ nuiti, sooiti ta za, ti ɠɔma nuiti ti ɓɔɠɔ ʋa.› 23 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: ‹Kɛlɛ naama volo ná, nà boti ɠalivaazu è ma, nà-botiɠɛ nui, Zɔlɔɓaɓɛle, ɗɛi è ga Seyaletiyɛle ná-doun zunui.› Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. ‹Gè yiimazeɠea ga ɗe, gè è ɠɛ ga nà-balaɠaegi, nii nu ɠa ɗa poogi ɠɛ la.› Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana.»

Zakali

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Zakali

Ná-Sɛʋɛi

Sɛʋɛi lɔɔzei ʋelei

Nu a la zo Zakali ná-sɛʋɛi laasei pɛɛ ga kito sɛʋɛi. Toɠa dɛɛzu ɠɛzɛɠɛzɛ ʋelegi Izelayɛle nuɓusɛiti ta-ɠitogi laazeelini la wɔlɔwɔlɔi zu. Sɛʋɛi nii ɠaaɠwɛɛʋɛsu ga seizu felegɔ niiti ti la ɓɔni.

Ma mɔungi é zo gaaɠwɛsu 1 ma é zeeli gaaɠwɛsu 8 ma, naati sɛʋɛʋɛ é lɔɔzei kona undɔɔlugɔ puufelegɔ (520) ma, é yei undɔɔlugɔ puugɔ maazu lɔsaʋai (518) ma, aisa Yesu ʋa zɔlɔɔ. Ti ɠɛni botii ɠɛɛzu ʋɔɔma yeeɠɛɠala ɠila su ta GALA goo wo nui Azee. Naama ƓALA gooiti ta ga kulakɛlɛmaiti. Izelayɛle ná-kito mɔungi ɠɛni ga naazu GALA sei ʋɛlɛ wolai lo fai, ta Zeeluzalɛme ʋilɛ fai tosu ɠiteɠitegi zu, kundiɠii Zɔlɔɓaɓɛle, ta zalaɠa ɠula nui Zozuwe ɠa ti ɠɛni naama vaiti untuɠɔ.

Felesiɛi ɠɛni ga yeeɠɛɠalai maaɓɔun fai, siɛgi zu GALA ge ʋaazu masadai ɠɛɛzu la zooi ɠa ná pɛ.

Zakali ná-sɛʋɛi ɠaaɓelazu ʋelei, é zo gaaɠwɛsu 9 ma é zeeli 14 ma, ti zɛʋɛai zɔiti poluma lago poun, naati ta laaɓakpasu gola faa wola mɔun felegɔi naati ma.

1

Maliɠii ná-toligi é bosu ga Izelayɛle nuiti

1 Masagi Daliyuse ná-masadai ma ɠonagi velesiɛi, ma alu dɔsaʋasiɛi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni GALA goo wo nui Zakali ʋɔ, Ɓeeleekia ná-doun zunui, Ido ná-doun zunui ɓalaa ɠɛni de, é ɠɛ ma: 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI wola yiiɠaawanani wo-mɛmɛwolani ma. 3 Ɠɛ ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: À ɠale ma wo ʋa pɔ̀, Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana. Nà ɓalaa nà ɠale ma wo ʋɔ. Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga. 4 À mina ɠɛ ga wo-mɛmɛwolani kɛʋele, niiti GALA goo wo nu mɔungiti ti ɠɛni ɠɛɛzu ti ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠa é ga nii: À zeɠe wo ziɛ ʋele ɲɔiti ta wo-zɔ ɲɔiti polu.› Kɛlɛ ti la ɠɛni kɛɛni, ti ʋa woilo gòo ma, ti la gòo zoni, Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana. 5 Mini ɠa za wo-mɛmɛwolani ti ná? GALA goo wo nuiti ɓalaa ti yɛgɛ vulua eyɛsu ɠɔ ɓaa? 6 Kɛlɛ tama, dàawooiti, ta nà-deveiti gè ti veeni nà-botiɠɛ nuiti, GALA goo wo nuiti zea, naati ti wo-mɛmɛwolani kɔɠɔzumɛɛnni. Ti ti ziɛ ʋelei maavaliboni, ti ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii gi zogɛ ʋelei é deveni la, é zoloo gi ziɛ ʋeleiti ta gi-zɔgiti ma.› »

Kulakɛlɛmai ma mɔungi: Soo ɓulugi

7 Masagi Daliyuse ná-konagi velesiɛi ma, alu puugɔ maazu ɠilasiɛi (11) daa ga Seeɓate, naa ná-folo ʋuufele maazu naanigɔi (24) ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni GALA goo wo nui Zakali ʋɔ, Ɓeeleekia ná-doun zunui, é ga Ido ná-doun zunui ɓalaa: 8 Naama ɓidii gè kulakɛlɛmai ta ɠaani. Gè zunu ɠila kaani zeini soo maaɓɔikpɔigi ɠɔma, é ɠɛni loni milɛte guluiti saama pɛtu kpomaʋɛ. Soo maaɓɔikpɔigiti, ta soo maalɛitɛigiti, ta soo ɠolegiti ti ɠɛni loni polu ʋelei. 9 Gè gaazaɠani, gè ɠɛ ma: «Màliɠii, lee ma zoo ɠa ga niiti?» Geezuɠeelai nii é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, naa ɠɛni mà: «Nà ʋaazu ti-ʋaaɠulabai lɛɛzu ga ɗe.» 10 Zunui nii é ɠɛni loni milɛtegiti saama, naa ɠɛ ma: «Niiti ka Ɠɔoɠɔ GALAGI ti leʋegai ga ti eteai zuɓizɛ.» 11 Sooɓizɛ nuiti ti ʋoluvaawoni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ma, é ɠɛni loni milɛtegiti saama, ti ɠɛ ma: «Gi ɓega ga eteai zuɓizɛ, gi kaaʋɛ ga ziilɛigi, ta dooɠogi ɠa ná.»

12 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii, wɛlɛ, é ɠɛa ga kona ʋuulɔfela (70), è yiiɠaawanai Zeeluzalɛme, ta Zuda laa wolaiti ma. Kɛni yeelɛ è ʋa ti maawɔinɠa?» 13 Ɠɔoɠɔ GALAGI iɲɔdɔɔ ɓɔɛiti ta gaanɛɛnɛ ɓɔɛiti boni naazu geezuɠeelai ma, nii é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀.

14 Geezuɠeelai nii é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, naa devei veeni zèa ga gè niima ɠeela wooi laazeeli ga: «Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: ‹Zìimaʋɛ laavegɛ ga nɛɛbɛi, Zeeluzalɛme ta Siyɔn gizei ta-vaa zu. 15 Kɛlɛ gola yiiɠaawanaʋɛ zooi naati ma, ti zei ʋele ɓɛtɛai ga pagɔ. Mazɔlɔɔ gè lago yiiɠaawanaʋɛ nɔ nà-nuɓusɛiti ma, kɛlɛ tiya mu ti ta ɓɔga naati ta-maanɔɠɔi ʋa.› 16 Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà ɠalesu ma, gè Zeeluzalɛme ɠaazumaawɔinɠa, nà-pɛlɛi ɠa lo ná ʋolu, pɛlɛ lo nui ná-kɔɠɔ galui ɠa la Zeeluzalɛme ma.› Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana.»

17 Geezuɠeelai ɠɛni mà: «Nii wo ʋolu, è ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: Nà-taa wolaiti ta ta-ɠulagaanɛɛzui zɔlɔɔ ʋolu, nà Siyɔn ɠaanɛɛnɛ, gè yiimazeɠe ʋolu ga Zeeluzalɛme.› »

2

Kulakɛlɛmai velesiɛi: Minɛiti ta ɠain bo nuiti

1 Gè ɠaazuwuzeɠeni, gè minɛ naanigɔ ɠaani kulakɛlɛmai taɠili su. 2 Gè ɠɛni geezuɠeelai ma, é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀: «Minɛi niiti ta ga leeni?» É gòoɠaaʋoteni, é ɠɛ mà: «Minɛi niiti ka ti Zuda zuvazagai, naa ʋɛɛ Izelayɛle ta Zeeluzalɛme ʋa.»

3 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠain bo nu naanigɔ lɛɛni ga ze. 4 Gè ɠɛni ma: «Leeni ɠa ti ʋaazu kɛɛzu?» É gòoɠaaʋoteni, é ɠɛ mà: «Ɠain bo nui niiti paaʋɛ ga ti zii ɠiligi naati kpɔlɔ, ti ti-minɛiti suɠale, tɛigiti ti-minɛiti buzeɠeai Zuda yooi laalɔɠɔma ga ti su nuɓusɛiti suvaza. Minɛiti ka ti Zuda ta Zeeluzalɛme nuɓusɛiti suvazagai ga kɛʋele ɲɔu, nu nɔpɛ ge la mɔ ɠɛa zoosu unbuzeɠezu.»

Kulakɛlɛmai zaʋasiɛi: Kɔɠɔ galui

5 Gè ɠaazuwuzeɠeni, gè zunu ɠila ka, kɔɠɔ galui zoni zea. 6 Gè ɠɛ ma: «Mini ɠa è liizu ná?» É ɠɛ mà: «Nà liizu Zeeluzalɛme ɠɔɠɔsu, gè sakpai, ta kogi ɠwɛɛ.»

7 Geezuɠeelai nii é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, naa maaɓuɠani geezuɠeelai taɠili ba, nii é ɠɛni daaɠomisu. 8 É ɠɛni naa ma: «Ɓizɛ, è ɓɔɛ zunu loungoi nu ʋɔ, è ɠɛ ma: ‹Zeeluzalɛme ɠa ɠɛɛzu ga taai, siɠi nɔpɛ ge la mɔ ɠɛa ma, tɔɔzei nuɓusɛiti ta toganiiti mɔin ʋelei ʋa, niiti ti ɠɛɛzu ná.› 9 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana: ‹Nà ɓɔɠɔi ɠa gè ɠɛɛzu maaɠoolii zu eɠɛ abu ziɠigi, gè ɠɛ ma taazuʋɛ ga ná-lɛbiyai.› »

Kula zou ʋa nuiti toli fai ʋolu

10 Ee! Ee! À ʋela!

Wo ɠula lɛkpɛma ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ yooi tɛi ba ga suvilɛ!

Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

Mazɔlɔɔ gè wo zuvazagɛ geeɠɔlɔgi wu ʋepema naanigɔi pɛ,

Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

11 Ee, Siyɔn nuɓusɛiti, à ʋela,

wɔi wo zeini Ɓaɓilɔne taazuʋɛ.

12 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

Tɛigi é tèʋegai ga ná-zobogi,

zooi naati daalɔɠɔma niiti ti loai wo ma, é ɠɛ ma:

«Zɔi nɔpɛ é vɔɔɠuzu wo ʋa,

naama nui vɔɔɠua gàazuleegi ʋa.

13 Wɛlɛ, nà yeewuzeɠezu zooi naati daalɔɠɔma,

ta latisu ti ɠɛ ga ta-luɔiti zeezu ani.»

Wa kwɛɛ naazu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii tèʋegɛ.

14 «Wa ʋe de, Siyɔn nuɓusɛiti, à ɠoozunɛ!

Wo wooɠula ga koozunɛɛi,

mazɔlɔɔ nà ga ʋa gè zei wo zaama,

Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

15 Naama volo ná, zii ɠiligi ma mɔinmɔin ka ʋa,

ti ɠili Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa.

Ta ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti,

nà zei wo zaama.»

Wa kwɛɛ naazu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é tèʋegai wo ma.

16 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa Zuda zeɠe ʋolu ga nɔnɔi, zou ɲadegai zu.

É yiimazeɠe ʋolu ga Zeeluzalɛme.

17 Eteai pɛ ge maaɠɛ kpɔ mu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu!

Mazɔlɔɔ toɠa na ɠula ga suvilɛ sei ʋɛlɛ ɲadegai wu.

3

Kulakɛlɛmai naanisiɛi: Zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Zozuwe

1 É zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Zozuwe lɛɛni ga ze, é loni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠakala, Setana ɠɛni loni Zozuwe yeezazu ʋelei, é ɗa maalɔ. 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠɛni Setana ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI zelilo è ma faan, Setana! Gaamazu Ɠɔoɠɔ GALAGI zelilo è ma, tɛigi é yiimazeɠeai ga Zeeluzalɛme! Zunui nii la ga koʋileʋegi kulaai abui ɠa ɓaa?»

3 Zozuwe ɠɛni loni geezuɠeelai ɠakala, maaɠiliai ga seɠe nɔɠɔiti. 4 Naa ɠɛni nuiti ma, ti ɠɛni loni koba: «À seɠe nɔɠɔiti kula kɔba.» Naa ʋoluma é ɠɛni Zozuwe ma: «Wɛlɛ gè ɗa-vaaɠaaza golai zeɠea è ʋa, nà è maaɠilizu ga seɠe ʋapagiti.» 5 Gè ɠɛni ma: «Ti bɔɔlɔ pagɔi lɔ unba.» Tama ti bɔɔlɔ pagɔi lɔɔni unba, ti maaɠili ga seɠe ɲadegaiti. Miná ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai ɠɛni loni ná.

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai niima zeele wooi woni Zozuwe ma, é ɠɛ ma: 7 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: «Ni ɗa ziɛna ga zìima ʋeleiti, è nà-deveiti so, ɗa ɠɛ ga tukpɔɠaaleʋe nui nà-pɛlɛi wu, ɗa ɠɛ wɛlɛzu ma ɠoizuʋɛ pɛ ma, nà pele vie è luɠɔ. Ɗa ɠɛ ʋɛ, naati saama, ti botii ɠɛɛzu bɛ̀.

8 À woilo, zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai, Zozuwe, wa è-wɔɔlaiti ti zeini è ɠoba, tɔɔzei wo pɛ wa ga poogi, mazɔlɔɔ nà ʋaazu ga nà-botiɠɛ nui nii daaseigi ga: Ma Ʋɔnɔgi. 9 Wɛlɛ gè kɔtu ɠila pilɛga Zozuwe luɠɔ. Kɔtu ɠila kpegi naa ɠaazuʋɛ ɠa ba ga dɔfela. Nà ɓɔɠɔi ɠa gè sɛʋɛi ɠɛɛzu ma. Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana: Nà zooi nii ná-kotoi zeɠe ba ga folo ɠila nɔ. 10 Naama volo ná, wo ɠilagilagi kpein wa ɠɛ ɓɔɠɔ lolisu wa-leezɛn ɓeleiti ta kooleɠoole guluiti bu, wo ɗa ɠoozunɛ ná ziilɛigi zu.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana.

4

Kulakɛlɛmai lɔɔlusiɛi: Fitina zei anii ta wolive wulu felegɔi

1 Geezuɠeelai nii é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, naa ʋaani ʋolu, é màaloɠa, ʋelei nu a ɗa ɲiimɛni nui maaloɠa la. 2 É ɠɛni mà: «Leeni ɠa è kaazu?» Gè gooɠaaʋoteni, gè ɠɛ ma: «Fitina zei anii ɠa gè kaazu é ga zanugi nɔ ɲɛgɛlɛin, fitina lɔfela ɠa é zeini ga. Gulɔ aniɲakai zeini ti maazuʋɛ, sɔɔʋɛ lɔfelaiti togai ba, gulɔi ziɛzu ti zu, é zeeli fitinaiti su. 3 Wolive wulu felegɔ ɠa loni gulɔ aniɲakai ɠobaʋɛ, gilagi ɠa zeezazuʋɛ, zɔi ɠɛ ga kɔʋɛzu ʋelei.» 4 Gè geezuɠeelai ɠaazaɠani ʋolu, nii é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, gè ɠɛ ma: «Màliɠii, nii ʋoluʋɛ ɠa ga leeni?» 5 Geezuɠeelai é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, é gàazaɠani é ɠɛ mà: «È la naa ʋoluʋɛ ɠwɛɛ?» Gè ɠɛ ma: «Ungo Màliɠii, gè la poluɠwɛɛ.» 6 É gòoɠaaʋoteni, é ɠɛ mà: «Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠa é bosu Zɔlɔɓaɓɛle ma: È la niima wotii ɠɛa ga zobogi ta gaaɓaai, kɛni nà-zɛnvui zɛbɛi zu. Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga.

7 Ɗa ga leeni kae, gize wolai?

Ɗa valibosu è ɠɛ ga nɛmɛi Zɔlɔɓaɓɛle luɠɔ.

Toɠa kɔtu ɓiingi ɠula è zu,

maamusɛ wooi zaama, ti ɗa ɠɛ ma:

‹Tuya ɠɔtui! Tuya ɠɔtui!› »

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀ ʋolu, é ɠɛ mà:

9 «Zɔlɔɓaɓɛle yeeiti ka ti niima wuulaagi laa,

tiya ma nɔ ɠa ti pɛlɛi nii lo fai ɠaaɓelazu.»

Naa ɠa ɠɛɛna wa kwɛɛ naazu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é tèʋega wo ma.

10 «Ɓɛni ka mu ti botii lɔɔzeizuʋɛ goi ʋaaɠulaai?

Ti maa ɠɛni nɛɛni ga ti ɠoozunɛ,

siɛgi zu ti kɔtu zaɠa ɠɔlui ɠaani la zoni Zɔlɔɓaɓɛle ya.

Kɔtu ɠaazu lɔfelaiti ta ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazuɠɛzɛgiti, ti wɛlɛzu fai pɛ ma, ti ɠɛɛzu zooi ɠa.»

11 Gè gaazaɠani ʋolu, gè ɠɛ ma: «Wolive wulu felegɔi nuuti poluʋɛ ɠa ga leeni, ti loni fitina zei anii yeezazuʋɛ ta kɔʋɛzuʋɛ?» 12 Gè ɠɛ ma mɔnɔ: «Wolive wulu ɓeke felegɔi nuuti poluʋɛ ɠa ga lee, ti loni zanu sɔɔʋɛ felegɔiti koba, niiti gulɔ ɓɛlɛi ziɛzu ti zu?» 13 É ɠɛni mà: «È la ti ʋoluɠwɛɛ?» Gè ɠɛ ma: «Ungo Màliɠii, gè la ti ʋoluɠwɛɛni.» 14 É polulɛɛni ga ze, é ɠɛ mà: «Zunu felegɔiti kana niiti gulɔi ziaai ti ma, ti losu eteai pɛ Maliɠii ɠakala.»

5

Kulakɛlɛmai lɔzitasiɛi: Sɛʋɛ ɓiligi é ɠoʋesu

1 Gè ɠaazuwuzeɠeni ʋolu, gè sɛʋɛ ɓiligi ɠa, é ɗa ɠoʋe. 2 Geezuɠeelai ɠɛ mà: «Leeni ɠa è kaazu?» Gè ɠɛ ma: «Sɛʋɛ ɓiligi ɠa gè kaazu, é ɗa ɠoʋe, sakpai ɠa ga mɛtɛlɛ puugɔ, kogi ga mɛtɛlɛ lɔɔlugɔ.» 3 É ɠɛni mà: «Sɛʋɛi naa ɠa maanɔɠɔ vai zɛʋɛai su, nii é ʋaazu zeelizu zooi ɠɔlɔkɔlɔma ná pɛ. Bogɛ su ga unma nui pɛ ge ɓɛ, ti ɠula zooi nii ʋa, zɔiti ɓalaa ti zɛɛ zeele wooiti bosu, ta ɓɛ, ti ɠula ʋɛ ʋa. 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana: Nà ɓɔɠɔ ɠa gè ʋaazu ga maanɔɠɔi naa, nii a kɛ é lɛ unma nui ná-pɛlɛi wu, ta zɔi é konai wosu ga dàaseigi zɛɛi maazu. Foovooi ɠa lɛ é zei ta-ʋɛlɛi wu, é pɛlɛi pɛ koloɠolo, é pɛɛ dakai ʋa ta kɔtuiti.»

Kulakɛlɛmai lɔfelasiɛi: Anzanui ɠɛni zeini kpɔlɔgi zu

5 Geezuɠeelai é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, é ɠɛni mà: «Ungi wuzeɠe è wɛlɛ naa ʋa, nii é ɠulazu munu.» 6 Gè ɠɛni ma: «Ɓɛgele ʋe?» É gòoɠaaʋoteni, é ɠɛ mà: «Kpɔlɔgi ʋe, é ɠulazu.» É ɠɛ mà mɔnɔ: «Kpɔlɔgi nuu ɠa é ga nuɓusɛiti koozu ɠisiɛi zooi zu ná pɛ.» 7 Naama ziɛgi zu kɔlui nii é ɠɛni ga kpɔlɔgi ma lakulugi, naa wuzeɠeni da, anzanu ɠila ka é ɠɛni zeini kpɔlɔgi zu. 8 Geezuɠeelai ɠɛni mà: «Anzanui nuu ɠa é ga suɲɔulai ma ʋoogi.» Naa ʋoluma é zɔɔni naa ʋa, é yei kpɔlɔgi zu ʋolu, é daaɠulu ma.

9 Gè ɠaazuwuzeɠeni ʋolu, gè anzanu felegɔ ɠa, fiilɛi zeiɗai ti wu, ti ɗa ɠoʋe, koʋegi ɠɛni ti ʋa, eɠɛ wɔni daa ga sigɔɲɛ. Ti kpɔlɔgi zeɠeni, ti lɛɛ la fiilɛi zu. 10 Gè geezuɠeelai ɠaazaɠani, é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, gè ɠɛ ma: «Mini ɠa ti liizu ga kpɔlɔgi ná?» 11 É ɠɛ mà: «Ta liizu la Ɓaɓilɔne yooi zu, ti kɔɔ ʋɛlɛi lo. À ɠɛʋele ɓɛtɛna ta sei niina kɔɔ ɠɔtui maazu.»

6

Kulakɛlɛmai lɔsaʋasiɛi: Wotolo naanigɔiti

1 Gè ɠaazuwuzeɠeni. gè soo wotolo naanigɔ ɠa, ti ɗa ɠula kɔlu ɓɔi gize felegɔiti zɔɠɔzuʋɛ. 2 Soo maaɓɔikpɔigiti ka ti ɠɛni ma mɔungi ʋa, soo lɛigiti ti ɠɛ felesiɛi ʋa. 3 Soo ɠolegiti ti ɠɛ saʋasiɛi ʋa, soo ʋɔnɛgiti ti zuɓaai ti ɠɛni naanisiɛi ʋa. 4 Gè geezuɠeelai ɠaazaɠani, é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, gè ɠɛ ma: «Màliɠii, lee zoo ɠa ga nuuti?» 5 É gòoɠaaʋoteni, é ɠɛ mà: «Fiilɛ naanigɔiti be, ti ɠɛa loni eteai Maliɠii ɠobaʋɛ, ti ɠulazu ná niina, ti ɗa li.» 6 Soo lɛigi niiti ti ɠɛni wotoloi gilagi ʋa, naati ti liini ga lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei yooi zu, naa ʋolu soo ɠolegiti ɓalaa ti ɠulani, soo ʋɔnɛgiti ti liini ga lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋelei yooi zu. 7 Soo zuɓaagiti pɛ ti ɠulani, wɔin wola ɠɛni ti ma ga ti eteai ɠɔlɔkɔlɔmaʋɛ pɛ suɓizɛ. É ɠɛni ti ma: «À liina wo eteai ɠɔlɔkɔlɔmaʋɛ pɛ suɓizɛ.» Tama ti eteai ɠɔlɔkɔlɔmaʋɛ pɛ suɓizɛni. 8 É tòlini, é ɠɛ mà: «Wɛlɛna zɔiti ti liizu lɛkpɛma ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ, naati ta ziilɛigi ve Zɛ̀nvui ʋɛ naama yooi zu.»

Masa bɔɔlɔgi lɔɔ vai zalaɠa ɠula nui Zozuwe unma

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀ ɠani: 10 «Yeezei kula zou ʋa nuiti ta-vebɛaniiti bu, nii Ɠɛledayi, ta Toɓiya ta Yedaya ti ʋaai la. Liina za nɔ Sofoni ná-doun zunui Zɔziase ná-pɛlɛi wu, ʋɛ nui niiti ti laayeiɗai ná, ti zeɠeai ma Ɓaɓilɔne. 11 Ɗa walii ta zanugi zeɠezu, è ti ɓɛtɛ ga masa bɔɔlɔgi, è dɔ zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Zozuwe unma, Yewɔsadake ná-doun zunui. 12 Ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

Zunui ta ɠa ʋɛ,

daaseigi ga Ma Ʋɔnɔgi,

toɠa ʋɔnɔ ʋɛ é ná,

é Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi lo.

13 Tɔ ɓɔɠɔ ɓa ka é tosu ʋolu.

Maa ɠa ɠili ga masa sɔɔlaiti,

é masadai ɠɛ ná-masa kpɔkpɔgi zu.

Toɠa ɠɛ ga zalaɠa ɠula nui ɓalaa ná-masa kpɔkpɔgi ɠa.

Goolaama ʋagɔi ɠa ɠɛ boti felegɔi naati zɔɠɔzu.›

14 Masa bɔɔlɔgi ɠa makɛsu Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi wu, é ɠɛ ga ɠizɛsu anii Ɠeelɛme vaa ma, ta Toɓiya ta Yedaya, naa ʋɛɛ Sofoni ná-doun zunui ná-nuɓɔɠɔlai ʋa.»

15 Numaa ta ɠɛ zeɠezu ɠoozama, ti ɗa ʋa, kpɔbai wosu Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi lo fai zu. Wa kwɛɛ naazu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é tèʋegai wo ma. Naa ɠa ɠɛ nɔ ti, ni wa ɠolona Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ʋɛ, wa-ƓALAGI.

7

Zu so kuiti

1 Masagi Daliyuse ná-masadai ma ɠonagi naanisiɛi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Zakali ʋɔ, alugi laaʋuusiɛi daa ga Kiselɛve naa ma volo naanigɔi ma. 2 Ɓeetɛle nuɓusɛiti ti Salɛsɛɛl ta Leegɛme-Meelɛkeni teʋeni, é ɓɔ numaa ʋa, ga ti Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɛɛnɛ, 3 ti zeeli zalaɠa ɠula nuiti pɔ bɛ, niiti ti botii ɠɛɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI, Fai-Pɛ-Maliɠii ná-pɛlɛi wu, ta GALA goo wo nuiti pɔ bɛ, ti naati gaazaɠa, ga: «Gá yɛsu gɔlɔi nɔ ɠa ɠɔ, gi ɗa zugi zo konagi ma alugi lɔɔlusiɛi ma, ʋelei gi ɠɛa kɛɛzu la pɔlɔma?»

4 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɓɔɛni pɔ̀ naazu, é ɠɛ mà: 5 «Ɠɛ zooi zu nuɓusɛiti pɛ ma, ta zalaɠa ɠula nuiti: ‹Wo kɛa ga kona ʋuulɔfela (70), wo ɗa zugi zo, wo ɗa ɓɔɠɔ maawɔin konagi ma alugi lɔɔlusiɛi ta dɔfelasiɛi ma, kɛlɛ wo la naa ɠɛɛni bɛ̀. 6 Wo ɠɛni daami wosu, ta kpɔɔlei, wo-ɠogiti sulaave fai nɔ ma.› »

7 Niima woo ɠilagiti nɔ lɛi Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ʋuuni GALA goo wo nu mɔungiti da, ti bo siɛgi zu nuɓusɛiti ti ɠɛni zeini la ziilɛigi zu Zeeluzalɛme, ta taaiti ti maaɠoolii zu, ta siɛgi zu ɓalaa lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ yooi zu, ta ziɛlaʋɛ ma nɛmɛiti ti laaveni da ga nuɓusɛiti.

8 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Zakali ʋɔ ɠani: 9 «Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: À ɗa tukpɔiti gaaleʋe ga gaamai, wo ɠilagilagi pɛ ge ɗa nuɓɔɠɔlai ta gaazumaawɔinɠai ɠɛ bɔɔlai ʋɛ. 10 À mina ɗa ga poanzaiti, ta podointi suziɠa, ta seikɔɠɔma nuiti, ta niiti kpein ti kpalaiti su. Wo tanɔpɛ ge mina faa ɲɔu ɓɛtɛ bɔɔlaiti daalɔɠɔma.» 11 Kɛlɛ ti la ɠɛni kɛɛni, ti ʋa woilo naama wooiti ma, ti ɓakani, ti ti-woiyeɠeiti daaɠulu ga ti mina faa mɛni. 12 Ti ɠikpaani kpaan eɠɛ diamai, nii a kɛ ti mina yeezei Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ná-tɔgiti, ta daawooiti bu, niiti ná-Zɛnvui ɠɛni bosu GALA goo wo nu mɔungiti ma. Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wola yiiɠaawanani naazu. 13 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Tɛi gè ti lolini, ti la woiloni gòo ma, tiya ɓalaa ta tòlina, gè la woiloga ti-woo ma. 14 Gè ti vazani zii ɠiligiti saama, niiti ti la ɠɛni ti ɠwɛɛ kaipa. Ti ta-yooi zuɲakai yɛ ga ʋolu ʋelei, ʋɛ nu nɔpɛ ge la mɔ ɠɛni lɛɛzu ná, é ʋa ɗa yei. Ti zou ʋapagi valiboni ga teʋebai.»

8

Zeeluzalɛme lo fai ʋolu

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɓɔɛni ɠani: 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

«Siyɔn nɛɛʋɛ bɛ̀, ma yii wola ɠa bɛ̀,

gaamazu, nà ɠalazu su ga ná-maayogi.

3 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

Nà ɠalesu ma Siyɔn,

sèizuʋɛ ɠa ɠɛ ga Zeeluzalɛme.

Zeeluzalɛme ɠa loli ga ‹Wooɠɛɠila taai,›

ta ɠɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ná-gizei ma ‹Gize ɲadegai.›

4 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

Nu ʋɔlɔzaɠagiti ta zeizu mɔnɔ Zeeluzalɛme,

zunuiti ta anzanuiti ta zei koi zaamaʋɛti,

ɛsɛ pɛ ná-tukpɔ zea, tɔɔzei ma nu ná-konagi mɔin ʋelei ʋa.

5 Zeeluzalɛme koi zaamaʋɛti daa ɠa ve

ga zunu loungoiti ta anzanu loungoiti, ti ɗa ɠaɠo.

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

Ni nuɓusɛi mɔtaiti ta kaazu ga

niima vaiti ti la zooga ɠɛɛzu niima voloiti su,

anɠɛ nɛi nà ɓalaagi nà ɠisiɛzu ga naati ti la zooga ɠɛɛzu?

Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

Nà nà-nuɓusɛiti kizosu,

gè ti ɠula folo ɠulazu ʋele yooi ta folo liizu ʋele yooiti su.

8 Nà ʋa ga tiye ti ɠula ná,

ti zei Zeeluzalɛme.

Ta ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti,

gè ɠɛ ga ta-ƓALAGI,

nà masadai ɠɛ ti unda ga wooɠɛɠiladai ta telebogi.

9 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

À zɛbɛzeɠe, wɔigi wo niima wooiti mɛnisu niizu,

nii GALA goo wo nuiti ti ɠɛni bosu,

siɛgi zu GALA sei ʋɛlɛi ma wuulaagiti ti ɠɛni laazu la,

GALA pɛlɛi naa lo fai zu.

10 Mazɔlɔɔ, aisa naama voloiti ti ʋa zeeli,

nuɓusɛiti ta toganiiti ti la ɠɛni ta-wotii ma zala zɔlɔɔsu.

Siɛ wo nui niiti ti ɠɛni lɛɛzu, ti ɗa yei,

naati ti ɠɛni nɔ ga ti zili nuiti tɔnɔ,

mazɔlɔɔ gè yeeɓeni nuiti ba,

ti ɗa wuzeɠe ɓɔɠɔ laalɔɠɔma.

11 Kɛlɛ niizu niina, gè la mɔ nuɓusɛi mɔtai zosu ga

ʋelei gè ɠɛni kɛɛzu la mɔungi.

Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana.

12 Mazɔlɔɔ, nà ziilɛigi vaza wo zaama, eɠɛ ani zuwui.

Leezɛn ɓelei ɠa gaawaai ve,

zooi ɠa ba lɔnɔgi ve,

geeɠɔlɔgi ɠa ɓe tonai ʋa, é ʋu ga gola.

Nà niima vaaɓɔɠɔi pɛ kɛɛzu

nà-nuɓusɛi mɔtaiti bɛ.

13 Ee, Zuda ta Izelayɛle ʋɛlɛyeɠeiti,

mɔungi wo ɠɛni zii ɠiligiti saama,

ga nuɓusɛiti ti voovoai, naati ma ʋoogi.

Ʋele nɔ ɠana gè wo ɠizosu da,

wo ɠɛ ga tuya ɗɛungi.

Naa ɠa é ba mu, à mina lua, à zɛbɛzeɠe ʋolu.

14 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

Siɛgi zu gè devea la ga gè wo ɓɔlɔ,

tɔɔzei wo-mɛmɛwolani ti zìiɠaawanani,

gè la ɠɛni zeɠeni gòoi ʋolu.

15 Niizu niina, gè zeɠea naama levei ʋolu,

nà faa ʋagɔi ɠɛɛzu niina Zeeluzalɛme ʋɛ,

ta Zuda nuɓusɛiti pɛ bɛ.

À mina lua mu.

16 Pɛtɛ ʋele ɠa wa faiti kɛɛ la: Ɛsɛ pɛ ge ɗa gaamai wo bɔɔlai ma, tukpɔɠaaleʋe nuiti ti ɗa tukpɔɠaaleʋe ga telebogi, tukpɔɠaaleʋei nii ziilɛigi a zɔlɔɔ su. 17 Wo tanɔpɛ ge mina faa ɲɔu ɓɛtɛ yiimaʋɛ bɔɔlaiti daalɔɠɔma, à mina ɗa ga ɠona ga zɛɛi, tɔɔzei naama vai tanɔpɛ bɛlɛ la bɛ̀.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠana.

Zu so foloiti ta valibo ga fɛti voloiti

18 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà: 19 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: «Zugi nii wo sosu, alugi naanisiɛi, dɔɔlusiɛi, dɔfelasiɛi ta puusiɛi konagi zu, ta valibo ga koozunɛ voloi, ta fɛti voloiti Zuda nuɓusɛiti bɛ.

Naa ma, à gaamai ta ziilɛigi nɛɛ ʋɛ.

20 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

Zou ɠili su nuɓusɛiti,

ta taa wolaiti su zei wo nu mɔinmɔin ga ta ʋa mɔnɔ.

21 Taa wolaiti su nuɓusɛiti ta li ti ɠɛ taɠiligaa ma:

‹Ade li de Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii maanɛɛnɛ, de gaiziɛ. Nà ɓalaagi nà liizu.›

22 Ʋele ɠana nuɓusɛ mɔinmɔin, ta zeeɠaaɓaa yooiti,

ta ʋaa la Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠaiziɛzu la, ti maanɛɛnɛ.

23 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

Naama voloiti nu puugɔ ti tanɔpɛ ti la ga zii ɠila ta ɠaalɛ ba,

ti Zuifu ɠila so ná-seɠei lakɔlɔgi ʋa,

ti ɠɛ ma: ‹Gá ʋilɛsu wo ʋolu,

mazɔlɔɔ gi mɛnigɛ ga GALA ka wo ʋa.› »

9

Izelayɛle ɠoba yooiti tukpɔɠaaleʋe vai ta ti ɠizo fai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-keela wooi.

Daawooi Ɠadelake yooi zoga,

é ɠwɛ Damase taazuʋɛ.

Mazɔlɔɔ nu vului pɛ ka ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ,

ʋelei nɔ Izelayɛle wolodaiti pɛ ti la.

2 É Ɠamate ɓalaa zoga,

niiti ti zeiɗai la ta Damase,

é zeeli Tiil, ta Sidɔn ma,

niiti ti wola ɠoozuɠeleai.

3 Tiil siɠi gaaɠooza toga ɓɔɠɔ ʋɛ,

é walii ɠaalɛa ba eɠɛ fufiligi,

é zanugi ɠaalɛ ba eɠɛ koi yɔɠɔzu ʋalaʋalai.

4 Kɛlɛ Maliɠii ɠa ti pɛ kula zea,

toɠa ná-siɠigiti toka kpoloɗɛi wu,

toɠa ɠala ga abui.

5 Asekalɔn ɠa naa ɠa, é lua,

Gaza ɓalaa zu ɠa ɓali ga duai,

Ekelɔn ɓalaa ka ɠɛ ɠana nɔ,

tɔɔzei kitosuʋɛ ɠa ɠula zea.

Masa ge la mɔ ɠɛa Gaza,

nu vulu nɔpɛ ge la mɔ ɠɛa Asekalɔn.

6 Nu zupuiti ta zei Asedɔde.

Nà Filiseti nuiti ta-wasogi zuɠoloɠolo.

7 Nà ɲamasu zuai ɠula ti-la,

gè kɔɔɠɔ gani kɔɔ laamianigiti kula ti-ɲiiga yɔɠɔzuʋɛti.

Ta-nuɓusɛi mɔtai ɠa ɠɛ ga gá-ƓALAGI nɔnɔ.

Toɠa losu zɔlɔɔ Zuda wolodamaiti saama,

Ekelɔn nuiti ɓalaa ti ɠɛ ga Yeeɓuse nuiti kɛʋele.

8 Nà ɠɛ nà-zooi maaɠoolii zu,

gè makɛ kɔɔɓɔgiti daalɔɠɔma, ti leʋesu,

suɲɔu nui tanɔpɛ ge la mɔ nà-nuɓusɛiti kpɔlɔa,

mazɔlɔɔ gàazu ɠa ɠɛ ti ʋa niina.

Ziilɛi masagi ʋaa vai

9 Ee, Siyɔn nuɓusɛi, ɠɔkɔ ga koozunɛɛi!

Ee, Zeeluzalɛme nuɓusɛi, wooɠula ga koozunɛɛi!

Wɛlɛ ɗa-masagi ʋa, é ʋaazu è ʋɔ,

telebogɛ, pilɛ sɔlɔɔdai veeʋɛ bɛ,

toɠa ga ɓɔɠɔmaayei nu, é zeini soovalegi ɠɔma,

soovale saai ma yiʋoi ɠɔma.

10 Nà kɔɔɠɔ wotoloiti kulazu Efelayime ʋa,

gè kɔɔɠɔ zooiti kula Zeeluzalɛme ʋa,

kilɛgi nii kɔɔi ɠɔɔzu la, naa zu ɠa ɠaleɠale.

Masagi naa ɠa ziilɛigi lɔ zii ɠiligiti saama,

ná-masadai ɠa zo kpoloɗɛi zɔi ma, é zei zɔi ʋa,

é zo ziɛ wolai Efelata ma, é li zou ɓela ga.

Duɔiti unmɔɔ fai

11 Ɗɔun ɗɔnɔi, minazeɠegi maaʋele ma,

é de yɔɠɔzu, nii kɛai ga ɲamai maaʋele,

nà ɗa-luɔiti unmɔɔsu,

gè ti ɠula zeɠei zu, nii ziɛ la su.

12 Kasoɠa nuiti wɔiti kitogi wo ʋɛ,

à ɠale ma wa-laazu ziɠi gaaɠoozagi zu!

Nà nii wosu za ga:

Nà wo ɠaazumaawɔinɠa ga seizu felegɔ.

13 Mazɔlɔɔ gè Zuda ɠɛa ga nà-kilɛgi,

gè Efelayime ɠɛ ga ná-mɛɛin.

Ee, Siyɔn, nà è-loun zunuiti teʋesu,

ti vala ɗɔnɔ ma loun zunuiti ba Yavan,

nà è ɠɛ ga kɔɔɠɔ woɠa zɔkpɔi.

14 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɠula kɛlɛma ti maazu,

ná-mɛɛin ɠa ɓizɛ eɠɛ mainmain.

Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI puʋugi vɛ,

toɠa ʋaazu lɛkpɛma ʋelei nu yeezazu lonavifigi wu.

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa ɓaa ná-nuiti maazu.

Ta daami wo, ti fɛlɛvɛlɛ kɔtuiti golowolo.

Ta ɓɔɔle, ti ɗa zɔngɔ,

eɠɛ dɔɔ ɠa ti zo,

ti laa ɠa ve eɠɛ ɲama vaza aniɲakai,

ti maa ɠa ɓɔɔle eɠɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ma woizuʋɛti.

16 Ta-ƓALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɠa ná-nuɓusɛiti kizo naama voloi,

eɠɛʋelei nɔ baala makɛ nui,

a ɗa ná-baala kpulugi ɠizo da,

ti ɗa volo ná-zooi zu,

ʋelei kɔtu zɔngɔ ɓaaɓaagiti ta ɗa volo la.

17 Ee, ti wola undaa ɠa nɛ!

Ee, ta ʋapa ga gola!

Moloi ɠa zɛbɛi ve zunu loungoiti zea,

dɔɔ niinɛi zɛbɛi ve anzalopoiti zea.

10

Tosu nɔpɛ ge la kɔɔɠɔ ganigiti ba

1 À Ɠɔoɠɔ GALAGI vali ga

é yeeɠɛɠala mɔungi ma lonai ʋu.

Tɔ ɠa a ɗa sabalagiti pu,

toɠa tonai ve ga pooʋama,

toɠa ɛsɛ gilagilagi ná-kpalaga aniiti kpɛtɛ.

2 Mazɔlɔɔ pɛlɛ wu zaleiti ta wo wooɠaaʋotesu ga zɛɛi,

gɔvɛ ɠaazaɠa beaiti ti ɗa zɛɛ ɠula kɛlɛmaiti ka,

kɛzɛsulala ze gooiti ka ti suɠulazu,

yaava ɠaanɛɛnɛi ɠa ti bosu.

Naa ɠa é kɛa nuɓusɛiti ti lia poun maanɔɠɔi zu,

eɠɛ baala kpulugiti makɛ nu la ti ʋɛ.

Kula zou ʋa niinɛi

3 «Baala makɛ nuiti ka zìiɠaawanaai ti ma,

boli zinɛiti ka gè ti loɠazu.

Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa ɠaaɓaazu tɔ ɓɔɠɔi ná-baala kpulugi ma,

nii é ga Zuda ʋɛlɛyeɠei.

Toɠa ti ɠɛɛzu ga ná-lɛbiya zooi,

é liizu la kɔɔɠɔzuʋɛ.

4 Tɔ ɠa kundiɠi ma zii pɛ ka ɠula su,

ti ɠɛai eɠɛ kɔtu ɓiingi,

eɠɛ seɠe ɠotai ma zuzo kɔluti,

eɠɛ kɔɔɠɔ ɠilɛgi.

5 Ta ɠɛ eɠɛ kɔɔɠuluɓaiti, ta kɔɔi ɠɔ,

ti ɗa koi yɔɠɔzu ʋalaʋalai ɠaayɔ ga ɠɔɠɔi,

mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɠɛɛzu ti ʋa.

Unfegi ɠa yei ga ti zili nuiti, ti sooiti kɔma.

6 Nà Zuda ʋɛlɛyeɠei zɛbɛlɔ,

gè Zozɛfe ná-pɛlɛyeɠei ɠizo.

Nà ti zei ʋele ɓɛtɛ ʋolu ga niinɛ,

tɔɔzei nà ti maawɔinɠa,

eɠɛ vɔlɔ kaipa gè la ɠɛni ɠɛlɛni ti ʋa.

Mazɔlɔɔ nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta-ƓALAGI,

nà ta-maanɛɛnɛ wooiti gaaʋote.

7 Zɛbɛi ɠa ɠɛ Efelayime nuiti ba eɠɛ kɔɔɠuluɓaiti,

ti laa ɠa ve ga koozunɛɛi, eɠɛ ta dɔɔ ɓɔle.

Siɛgi zu ti-lointi ta miná ɠaa la, ti ɠoozu ɠa nɛ,

ti ɠoozu ɠa nɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI maaʋele.

8 Nà ti loli ga foe wooi ti ɠaalɛ ba,

mazɔlɔɔ gè ti unmɔɔga.

Ta mɔin ga mɔungi ɠɛʋele.

9 Gè ti zuvazagɛ zɔɔma ziiti saama,

zooiti su ti maaɠoozaai,

ti-ɠi ka loo sù miná,

ta yɛ ná ta ti-lointi,

naa ʋoluma ti ɠale ma, ti ʋa.

10 Nà ti ɠula Ezipete yooi zu, ta Asiili yooi zu,

gè ʋa ga tiye Galaade, ta Liɓan yooi zu,

kɛlɛ miná ɓalaa ge la kula ɠɛa ti ʋa.

11 Izelayɛle nuiti ta kidaaʋili kpoloɗɛi ɓudɛ,

Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa kpoloɗɛi ma lakpatakpagi loɠa,

ziɛ wolai Nile ɠa vɔ, é zeeli kpoma.

Asiili ná-wasogi zu ɠa ɠale,

Ezipete ná-masa tukpɔi ɠa ɠula zea.

12 Nà ɓɔɠɔi, Ɠɔoɠɔ GALAGI,

nà zɛbɛi ve Izelayɛle nuiti bɛ,

ti ziɛ ga zìimai.»

Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

11

GALA zobobɛ nuiti koloɠolo fai

1 Liɓan, ɗa-laaiti daalao,

abui ʋa é ɗa-sɛdele guluiti gala.

2 Sipɛlɛ guluiti, à ɓalakpala ɠoozu,

tɔɔzei sɛdelegi loa bu,

mazɔlɔɔ gulu maanɛɛnɛgiti ti ʋɔga.

À ɓalakpala Ɓasan sɛne guluiti,

mazɔlɔɔ goya wolai ɠoloa,

nii nu nɔpɛ ge la ɠɛa lɔɔzu ba!

3 Nu ɠa baala makɛ nuiti kpala gooi mɛnisu,

mazɔlɔɔ tufa lɛtɛi ti ɠɛa wokomaalɛɛzu la naa ɠoloɠologa.

Nu ɠa zalaiti sikɔ wooi mɛnisu ɓalaa,

mazɔlɔɔ Zuludɛn ma lɔɓɔ ɓiili wolai,

ti ɠɛa wokomaalɛɛzu la naa ɠoloa.

Baala makɛ nu zeizu felegɔiti

4 Nà-GALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Ɠɛ ga baalagi tɛiti makɛ nui, niiti ti leveai na saai ma. 5 Tɛigiti ti ti ɠeyazu, ti ɗa ti ʋaa wafuun, ti ʋɔdi nuiti ti ɗa ɠɛ ma: ‹Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, mazɔlɔɔ gè ɓɛtɛa!› Ti makɛ nu ɓɔɠɔiti ti la vɔlɔ ti maawɔinɠaazu.» 6 Nɔ̀un nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, gòoi ɠaa: «Gè la mɔ zooi nii zu nuɓusɛiti maawɔinɠaa pɛ. Mazɔlɔɔ nà nuiti zɛsu ɓɔɠɔ yeezu, tanigaa ti ɗa ti-waiti suziɠa, gè ti yɛ ta-masagiti zeezu. Ta-masagiti ta zooi ɠoloɠolo, kɛlɛ gè la nu nɔpɛ kula ti ya.»

7 Gè tɔɔzeini ga baalagi naati makɛga, niiti ti leveai na saai ma, ma un ge da ma mɛɛ ga zɔiti ti maawɔinni baala kpulugi zaama. Gè baala makɛ tukpɔ felegɔ vaaɠɛɛni ɓɔɠɔ ʋɛ. Gè ma mɔungi laasei pɛɛ ga ‹Zaalai,› gè felesiɛi laasei pɛ ga ‹Gilibai.› Gè zɛba gè ɗa ɠaaɓa baalagiti ma. 8 Alu gilagi laawu, gè makɛ nu saʋagɔiti kpɛɛni. Naa ʋoluma, zìi la ɠɛni lɔɔni baalagiti bu, tiya ɓalaagi wɔ̀inzeɠe ti ma. 9 Gè ɠɛni baalagiti ma: «Gè la mɔ wo ɠɔnɔkula pɛ! Zɔi é zaazu, naa za! Zɔi ta ɠɛ paazu, naa ɓɔɠɔ yɛ ná, ti paa! Zɔiti ta yɛ vulua, naati ti ɗa ɓɔɠɔ mi yɔɠɔzu.» 10 Gè nà-tukpɔi zoni, nii daa ga ‹Zaalai,› gè galeɠale, naa ɠɛ ga nà-minazeɠegi ɠoloɠologa, nii é ɠɛa gi yɔɠɔzu gá ziiti pɛ. 11 Minazeɠegi naa ɠoloɠoloni naama voloi nɔ. Baalagi niiti ti wola maawɔinɗai, ti ɠɛni wɛlɛzu bà, naati ti kwɛɛni ga, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ɓɔɛzu ga niima vaiti maaʋele. 12 Gè ɠɛni ti ma: «Ni wa kaana ga soloo faa ʋe, a sàlai ve zèa, ɓa wo zɛ ná.» Ti wali ɠae ʋuusaʋagɔi (30) ɠaaluni, ti fe ga sàlai. 13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Walii é ti ɠaazu ga ma ʋagɔi, naa ʋili ya diɠi lo nui ma, nii ti kaai ga nɔ̀un sɔngɔi.» Gè wali ɠae ʋuusaʋagɔi (30) zeɠeni, gè pili ya diɠi lo nui ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-pɛlɛi wu. 14 Naa ʋoluma gè nà-tukpɔi velesiɛi «Gilibai» ɠaleɠaleni, naa ɠɛ ga kɛɛɠɛlounlai ɠoloɠologa Zuda ta Izelayɛle yɔɠɔzu.

15 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Ɓɔɠɔ maaɠili niina ga baala makɛ nui ná-sɔɔlaiti, nii é ɠɛɛzu ga ɠimalala nui. 16 Mazɔlɔɔ nà baala makɛ nu ɠila buzeɠezu zooi nii zu, nii é la yiizoolɛa ga baalagiti, ti ɠɛɛzu ti za, é la baala goiti gaiziaa, nii maawanaai é la naa ʋaloa, nii kɛdɛgai é la naa ɠɔnɔkula. Kɔnɔgi ɠa ɠɛ ga togani niiti ti wulɔai naati ma zuaiti, é ɗa ti-ʋolokagiti baliʋali.»

17 Maanɔɠɔ ɠa ɠimalala ʋaala makɛ nui ʋɛ,

é ɠɛlɛzu ná-baala kpulugi ʋa!

Tɛigi boɠa zɔkpɔi zeei zu vikɛi ɠoloɠolosu,

ta é zeezazu ʋele ɠaazuɠɛzɛgi wolo su!

Zeei za ma faan, ta zeezazu ʋele ɠaazuɠɛzɛgi za su faan!

12

Masagi ná-zobo sɔlɔɔda ɠaaɓelagi

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-keela wooi daazeeliai Izelayɛle ma.

Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠa,

tɛigi é geeɠɔlɔgi zɛlɛgai, é zooi la,

é lati é nu vului yɛnvui ɓɛtɛ su:

2 «Nà Zeeluzalɛme ɠɛɛzu ga gaazulati dɔɔ ʋɛɛlɛi, nuɓusɛiti pɛ bɛ, ti maaɠoolii zu. Ʋele nɔ ɠana é ɠɛɛzu la ga Zuda, siɛgi zu Zeeluzalɛme zeizu la kɛlɛ su. 3 Naama volo ná, nà Zeeluzalɛme losu gbiɠi nuɓusɛiti pɛ tuɠɔ, eɠɛ kɔtu wolai nii nu nɔpɛ ge la zooga buzeɠezu. Zɔi nɔpɛ a ɠɛ é buzeɠe, naa ɠa ɓɔɠɔ maawana. Názu eteai zu yooiti kpein ta ɓɔsu, ti wuzeɠe daalɔɠɔma. 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana: Naama volo ná, nà ta-zooiti doɠa ga dualuagi, gè ta-zoo ɓizɛ nuiti doɠa ga titigi. Kɛlɛ nà ɓaa Zuda nuɓusɛiti maazu, gè zii ɠiligiti ta-zooiti gaazuɠole. 5 Zuda ɠundiɠiiti ta ɠɛ bosu yiimaʋɛ ga: ‹Zeeluzalɛme nuiti ta ta-zɛbɛi zɔlɔɔsu ta-ƓALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI ya, Fai-Pɛ-Maliɠii.› 6 Naama volo ná, nà Zuda ɠundiɠiiti kɛ ga abu ɓɔi golai nii é dɔɓɔi ʋa, gè ti ɠɛ ga sɔmɔ abui, é zosu molo ɠiliiti ba, ta ti-maaɠoolii zu nuɓusɛiti pɛ gala mɛtu ʋepemaʋɛ pɛ. Kɛlɛ Zeeluzalɛme zei wo nuiti ta yɛ ti-zeizuʋɛ nɔ ziilɛigi zu.

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa tɔɔzeizu dɛ ga Zuda nuɓusɛiti kizoga, naa ɠa a kɛ Davide mavofodaiti, ta Zeeluzalɛme nuiti ti mina waso, ti ʋa ka ga ti vizɔgɛ Zuda nuɓusɛi mɔtaiti ba. 8 Naama volo ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa Zeeluzalɛme zei wo nuiti makɛ, zɔi sɛbɛi wola ʋɛlɛai ti zaama, naa ɠa zɛbɛi zɔlɔɔ ga Davide ɠɛʋele, Davide ná-pɛlɛyeɠei ɠa ɠɛ ti ʋɛ eɠɛ GALA, eɠɛ vɔlɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-geezuɠeelai nii é ziɛzu ti luɠɔ. 9 Naama volo ná, zooi niiti pɛ ta wuzeɠe Zeeluzalɛme laalɔɠɔma, nà ti pɛ koloɠolo.»

Saa wɔlɔi é wosu zooi zu ná pɛ

10 «Nà maawɔinɠa yɛnvui, ta maanɛɛnɛ yɛnvui yei Davide ná-pɛlɛyeɠei ma, ta Zeeluzalɛme nuiti ma. Ta ɠaazulo nɔ̀un ba, nɛ̀i ti bɔ̀ɔni. Ta wɔlɔ ná-faa zu, eɠɛʋele nu a wɔlɔ la gila loin zaazuʋɛ. Ta ɓɔɠɔ maawɔin ga gaawana, eɠɛ nu a ʋala ná-doun mɔungi ma. 11 Naama volo ná, saa wɔlɔi ɠa wɔɔlɔ Zeeluzalɛme, eɠɛʋelei é ɠɛɛni la Ɠadadelimon, Megido ʋɛtugi zu. 12 Saa wɔlɔi ɠa wo zooi zu ná pɛ, pɛlɛyeɠe ɠilagilagi ɠa ʋu yɛ: Davide mavofodaiti ta-ʋɛlɛyeɠei ɠa ʋu yɛ, ma anzaiti ti ʋu yɛ, Natan nɔnɔiti ti ʋu yɛ, ma anzaiti ti ʋu yɛ, 13 Leevi nɔnɔiti ti ʋu yɛ, ma anzaiti ti ʋu yɛ, Simeyi nɔnɔiti ti ʋu yɛ, ma anzaiti ti ʋu yɛ, 14 zɔɔma ʋɛlɛyeɠeiti ti ʋu yɛ ga gilagila, anzanuiti ɓalaa ti ʋu yɛ ga gilagila.»

13

Kɔɔɠɔ gani kɔɔ nuiti tukpɔɠaaleʋe vai

1 Naama volo ná, ziɛungi laa ɠa lao Davide ná-pɛlɛyeɠei ʋɛ ta Zeeluzalɛme nuiti bɛ, é ta-ɠotoiti ta ta-ɠɔzɔba vaiti gba.

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa: «Naama volo ná, nà kɔɔɠɔ ganigiti folo zooi ʋa, nu nɔpɛ ge la mɔ ti-laasei boga. Nà ma ɠala goo wo nuiti ɓalaa kula zooi ʋa, ta kɔzɔba ɠisiɛiti pɛ. 3 Naazu, zɔi nɔpɛ é ɠɛɛzu GALA goo wosu, sɔlɔɔ kɛɛɠɛi, ta sɔlɔɔ deei ta ɠɛ ma: ‹È la mɔ yɛga vulua mazɔlɔɔ zɛɛ ɠala gooi ɠa è bosu Ɠɔoɠɔ GALAGI lɔɠɔi zu.› Sɔlɔɔ nuiti ɓɔɠɔgo ɠa naazu ti bɔɔzu, siɛgi zu é ɠɛɛzu GALA gooi wosu da. 4 Naama volo ná, ma ɠala goo wo nuiti ti pɛ ti laa ɠa ve ga unfegi, siɛgi zu ti gala gooi wosu da, ti sɔlɔɔsu ta-ɠulakɛlɛmaiti su. Ti la mɔ kɛa pɛ, ti ʋa sua leɠa zeɠe wolai ta loo ɠɔba, ti ʋa ɗa nuiti yaava. 5 Ti ɠilagilagi a ɗa ɠɛ ma: ‹Gè la ga GALA goo wo nu, nà ga tii ɠɛ nu nɔ, tii ɠɛ yooiti ta zèa kaite mà nu niinɛ ziɛsu.› 6 Ni ta gaazaɠana, ti ɠɛ ma: ‹È palai niiti sɔlɔɔgɛ ɠale, ti è-ɠɔlɔgi ma?› Toɠa ti wooɠaaʋote, é ɠɛ ma: ‹Gè ti zɔlɔɔgɛ nɛ̀ɛɲɔɠɔiti ta-ʋɛlɛi wu.› »

Minazeɠegi niinɛ vai ʋolu

7 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii wooi ɠaa:

«Boɠa zɔkpɔi wuzeɠe nà-baala makɛ nui laalɔɠɔma,

nɛ̀ɛɲɔɠɔi laalɔɠɔma!

Baala makɛ nui loɠa,

baalagiti ti zuvaza,

nà ma goiti ɓalaa doɠa.

8 Zooi zu nuɓusɛiti gaa ɠa ɠwɛsu saʋa,

seizu felegɔi ɠa za, ti undaaʋili,

kɛlɛ seizu ɠilagi ɠa yɛ vulua zooi zu.

Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

9 Nà seizu ɠilagi naa lɔ abui zu,

gè gaawun kɔzɔi ɠula ba,

ʋelei nu a ɗa walii ɠaawun da kɔzɔi ɠula ba,

nà nɔɠɔi ɠula ba,

ʋelei nu a ɗa zanugi ma ɠɔzɔi ɠula la ba.

Naazu ta fàli, gè ti wooɠaaʋote.

Nà ti loli ga: ‹Nà-nuɓusɛiti.›

Tiya ma, ta ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ga gá-ƓALAGI!› »

14

Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-foloi ta ɲɛpi ɠaaɓelagi

1 Wɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-foloi ʋa é ʋaazu, foloi nii ta ɠɛ aniiti gaaɠwɛɛzu la ɗa-ziɠigi ɠoozu, niiti ti zogai kɔɔi zu è ʋɔ bɛ. 2 Nà zii ɠiligiti pɛ gaalɛ ba, ti kɔɔi vala Zeeluzalɛme ʋa. Taai ɠa zo, toomai ɠa ɠɛ pɛlɛiti bu, pumai ɗa ɠɛ ga anzanuiti, nuɓusɛi ɠilazuʋɛ pɛ ka li duɔlai zu, kɛlɛ nuɓusɛi mɔta goi ɠa yɛ taazuʋɛ. 3 Naa ʋoluma Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ʋa é kɔɔi ɠɔ zii ɠiligi naati daalɔɠɔma, ʋelei a ɗa kɛɛ la kɔɔɠɔ voloiti su. 4 Naama volo ná, toɠa lo Wolive ɠizei ma, nii é Zeeluzalɛme ɠobaʋɛ folo ɠulazu ʋelei. Wolive ɠizei ɠa ʋali sakpa ma, é zo folo ɠulazu ʋelei é li folo liizu ʋelei, pɛtu golai ɠɛ ti yɔɠɔzu, gizei ɠilazuʋɛ ɠa likpi ga lɛkpɛma ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ, gilazuʋɛ likpi ga lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ. 5 Wa ʋela, wo li ga pɛtugi zu ʋelei, nii é nà-gizeiti zɔɠɔzuʋɛ, mazɔlɔɔ pɛtugi naa ɠa li é zei Asale ʋa. Wa ʋela ʋelei wo ɠɛni ʋelazu la zou ɓalii ʋa, Zuda masagi Wɔziase ná-siɛgi zu. Naa ʋoluma nà-GALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ʋa niina, ta ná-geezuɠeela ɲadegaiti pɛ.

6 Naama volo ná, wozakala ge la mɔ ɠɛa ná, kɔɔlɛ la mɔ ɠɛa ná, ta ziɛɓun ge la mɔ ɠɛa ná. 7 Foloi naa ɠila kpe nɔ ɠa é nɔnɔ ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é kwɛɛ, folo la mɔ ɠɛa ná, ɓa kpidi, anɛɛ kpɔkɔi wozakalagi ɠa volo.

8 Naama volo ná, zɛnvu su ɗɛungi laa ɠa lao Zeeluzalɛme, é ɗa yei, ma ɗɛi ɠilazuʋɛ ɠa yei ga folo ɠulazu ʋele ɓoloɗɛi ʋɔ pelei, gilazuʋɛ yei ga folo liizu ʋele ɓoloɗɛi ʋɔ pelei, ʋele ɠana a ɠɛ la foɠoi ta samai. 9 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa masadai ɠɛ eteai pɛ unda. Naama volo ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe nɔ ɠa a ɠɛ ɓɔɠɔ ɠaazu, tɔ ɠila kpe nɔ ɠa tɔɠɔi a ɠula ɓalaa.

10 Zooi naa pɛ ka valibo ga nɛmɛi, é zo Geeɓa é li Limon, Zeeluzalɛme lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ. Zeeluzalɛme ɠaa ɠa ɠooza koba laaiti pɛ ba, taai zu ɠa wɔɔlɔ, é zo Ɓɛnzamɛn siɠidaʋɛ, é zeeli siɠida ʋɔlɔmai ma, é li Zokosu siɠidaʋɛ, é zo mɔnɔ Ɠananeyɛle ʋɛlɛ ɠaaɠooza golai ma, é zeeli masagi ná-kɔɠɛlaʋɛ. 11 Sei ɠa wo taazuʋɛ, ani la mɔ ɠɛa ná nii foovoai, Zeeluzalɛme ɠa zei ziilɛigi zu.

12 Wɛlɛ maanɔɠɔi niiti ka Ɠɔoɠɔ GALAGI a ti zei nuɓusɛi naati ma, niiti ti kɔɔi ɠɔai Zeeluzalɛme laalɔɠɔma. Ta yɛ vulua ti-ɠɔlɔgi luula ti ma, ti-ɠaazuɠɛzɛgiti ti luula ti-ɠaazuɠokologiti su, ti-nɛgiti ti luula ti-laaɠoozuʋɛti. 13 Naama volo ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ti ɠɛ unga wuulee, ta ɠɛ ɓɔɠɔ ziɠazu ga ti-yeeɓuinti, ti dɔ ga kili ga kakaɲɛpi. 14 Zuda nuiti ta ʋɔɔpɛɛ Zeeluzalɛme ɲɛpi ʋa, ta naavoloi ɠula ti-maaɠoolii zu zii ɠiligiti zea, ta zanugi ɠaalɛ ba, naa ʋɛɛ walii ʋa, naa ɓɔ seɠe mɔinmɔin ba. 15 Maanɔɠɔi nii nɔ a zeeli nuɓusɛiti ma, naa ɠɛɠalai nɔ ɠa a zeeli zii ɠiligiti ta-loganiiti ma, ta ɠɛ kɔɔɠɔzuʋɛ, sooiti, soovale fuuluiti, soovalegiti, ta ɲɔmɛiti.

16 Naazu zii ɠiligi niiti kpein ti kɔɔi valaai Zeeluzalɛme ʋa, ta-nuɓusɛi mɔtai niiti ta yɛ vulua naati ta ɗa lɛ kona-o-kona, ti nɔkɔ masagi wu, Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii, ta ti kota vɛtii ɠula. 17 Kɛlɛ ni eteai zu yooi gila kpalaa ka ɠɛlɛna lɛɛzu Zeeluzalɛme, é ʋa nɔkɔ masagi wu, Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii, naama yooi la mɔ tona zɔlɔɔga. 18 Ni Ezipete nuiti ta ɠɛlɛna lɛɛzu Zeeluzalɛme, ti ʋa kota vɛtii ɠula, maanɔɠɔi nii Ɠɔoɠɔ GALAGI daazu zii ɠiligi zɔiti ma, ti la lɛɛni fɛti ɠulazuʋɛ, naa ɠɛɠalai nɔ ɠa a zei ti ma. 19 Naa ɠa a ɠɛ ga Ezipete ta zii ɠiligi zɔiti ta-ɓakɔi a zeeli ti ma, tɛiti ti la lɛɛni kota vɛti ɠulazuʋɛ.

20 Naama volo ná, ta sɛʋɛi ɠɛ sooiti kɔbu lalagiti ma, ti ɠɛ ma: «Makɛgɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.» Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-pɛlɛi wu liɠiiti ta ɲade, eɠɛ ɲama vaza aniɲakaiti zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠakalaʋɛ. 21 Zeeluzalɛme, ta Zuda liɠiiti kpein ta ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, Fai-Pɛ-Maliɠii, niiti kpein ta ɠɛ ʋaazu zalaɠa ɠula vai ma, naati ta ɗa ma liɠiiti seɠe, ti ɗa zalaɠa zuai ɠili ti zu. Naama volo ná, yaaɠo nɔpɛ ge la mɔ ɠɛa Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ná-pɛlɛi wu.

Malasi

1

2

3

Malasi

Ná-sɛʋɛi

Eɓulu wooi zu Malasi laaseigi ʋoluʋɛ ɠa ga «nà-keelai.» Naama laaseigi ɠila nɔ ɠa sɛʋɛai gaaɠwɛsu saʋagɔi zu, puuzu ɠilagi zu, é dɛɛzu ga: Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-keelai ɠa é ʋaazu é ná-pelei ɓɛtɛ.

Ti ɠɛni ɠɛɛzu ɓalaagi GALA goo wo nuiti ta zalaɠa ɠula nuiti ma: «GALA Keelaiti» (2:7, ta Azee 1:13 zu). Naa ɠa é kɛɛzu, tanigaa ti ɠɛɛzu Malasi laaseigi ɠa ga daaseigi ta ti pɛɛni ba, kɛlɛ nu la ɠɛni nɔnɔ ma laasei kitei ɠwɛɛ.

Malasi ná-sɛʋɛi ɠɛɛni kona undɔɔlugɔi ma ɠaaɠwɛsu mɔungi ma ziɛgiti su, Yesu Klista zɔlɔɔ foloi yeeluɠɔ. Siagizu, Izelayɛle nuiti ti ʋaai ma la ta-yooi zu, ti zeɠe zou ɠiligiti su ʋɛti ti ɠɛni naati pela ʋelei zu, ti ɠaalɛini, ti iɲɔ ge leʋe, Malasi ná-GALA goo wo wotii ɠɛɛni Zuda nuiti saama, GALA sei ʋɛlɛi lo fai ʋolu, ta GALA dɛbi ʋelei ma wotiiti ti lɔɔzeini ʋolu, Pɛls masadai ma ziɛgi zu. (Mal 1:7, 8, 12-14; 3:10) Fai tanigaani ti wogai Sɛʋɛi zu, ti ɠɛɛʋɛ nɔ eɠɛ Esedelase ta Neemi nii ta-voloi nɔ. Vulu vaiti ti ɠɛni kɛɛzu ta kidaaleʋelala nuiti, ta ti zɔlɔɔganii ma ʋuusiɛiti kulalalai. Esedelase ta Neemi ti deveiti boni naama vaiti daalɔɠɔma. (Esd. 10:3; Nee. 13:23-27; 13:1-3).

Tɔɔzei ba ga nuɓusɛiti ti la ɠɛni GALA ná-minazeɠegiti daazeeliai ɠaani fala, ti ɠigiti maaɠoozaa ɠɛni de Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa. Zuda nuiti ti ɠɛni ziɛzu ga GALA ná-pelei, kɛlɛ ti la ɠɛni ma leveiti sosu ga pagɔ.

Zɛnvu su ƓALAGI ɠwɛɛ fai la ɠɛni ti yiima ga ɠiteɠite. Zalaɠa ɠula nuiti ti la mɔ ɠɛni ziɛzu ta-wotii wu, Izelayɛle nuiti ɓalaa ti la ɠɛni luazu GALA ná-tɔgi ʋa. GALA keelai ná-kisiɛi zu, naama vaiti maaʋele ma ti ɠɛni ɠɛɛzu, kɛni é wuzeɠe é zalaɠa ɠula nuiti iɲɔdɔ, ta é bo Izelayɛle nuɓusɛiti ma ga kɛni ti valibo ti-yiimaʋɛti. É ɓena GALA ná-nɛɛbɛi ma vai loo ti ɠigiti su, é bo ti ma ga: «GALA ná-tukpɔɠaaleʋei ta paa voloi maaɓuɠaa. (Mal. 2:17-3:5; 3:13-24). Malasi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-keelai ʋaa vai wosu (3:1), nii é ga: Eli niinɛi (3:23, 24). Naa ɠa ʋaazu Maliɠi ɓɔɠɔgoi luɠɔ, nii é ga: Minazeɠegi ma ɠeelai nuiti ti maaɓɔunsu ga ɠiteɠitegi (3:1). Anɛɛ kitogi kpein ge ɠɛni ná, Izelayɛle nuɓusɛiti ti ʋaai ma ti zeɠe zou ɠiligiti su, ti zei ta-yooi zu, ti ɠɛʋele la ɠɛni dɛ ɓɛtɛni, kɛni nii é ga Eli niinɛi, naa ʋaa é nuɓusɛiti kigi ɠɛʋele ɓɛtɛ ta-ƓALAGI laaɠomi fai zu. Yesu Klista ɠa é ga: Minazeɠe niinɛi ma ɠeelai, naa laaɠomi fai ɠa é daazeelizu ade ma, é ade loli ma mɔnɔ za.

1

Nuɓusɛiti ta-vaanɛ wuuɠwɛɛtalai

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-keela wooi, é boni Izelayɛle nuiti ma, é ɠula Malasi la.

2 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ ma: «Nɔ̀un, gè wo nɛɛʋɛ ʋɛ. Kɛlɛ wa gàazaɠasu, wo ɗa ɠɛ ma: ‹Lee ɠa gá kwɛɛ ba ga è gi nɛɛʋɛ ʋɛ?› » Ɠɔoɠɔ GALAGI gooɠaaʋotegi veeʋɛ, é ɠɛ ma: «Ezawu la ɠɛni ga Zakɔɓe kɛɛɠɛloin ɓaa? Anɛɛ naa ʋe, gè yiimazeɠeʋɛ ga Zakɔɓe, 3 gè Ezawu likpi. Gè ná-gize yooi ɠɛa ga fuagi, gè ná-poganiiti kwɛa koʋeiti ma teʋebai zu.» 4 Ezawu mavofodai, Edɔme, ɠa zoo, é ɠɛ ma: «Gi ɠoloɠologa, kɛlɛ gá ada woloaiti tosu ʋolu.» Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Ti náti to, nà náti toka nɔ, ta-yooi ɠa loli ga zooi nii faa ɲɔi masadai ɠɛɛzu su, ta nuɓusɛiti niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti laalɔɠɔma yeenɔpɛ. 5 Izelayɛle nuɓusɛiti, wo-ɠaazuʋɛ ɠa naati pɛ ka, wo ɗa ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wɔɔlɔʋɛ Izelayɛle nà-zou ɠwɛpelegiti pɛ polu ʋeleiti!› »

Lɛbiyai nii maanɛai é ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ

6 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é nii wosu zalaɠa ɠula nuiti ma: «Doin ɠa ɗa kɛɛɠɛ lɛbi, botiɠɛ nui ɓalaa maliɠii lɛbi. Ni nà ga ɠɛɛɠɛi, lɛbiyai ɓɛgele ɠa é veezu bɛ̀? Ni nà ga maliɠii, unfemai ɓɛgele ɠa é bɛ̀? Wa dàaseigi ʋɛlɛʋilisu. Kɛlɛ wa gàazaɠasu, wo ɗa ɠɛ ma: ‹Leeni ɠa gi è-laaseigi ʋɛlɛʋilisu da?› 7 Wa ʋaazu ga kɔzɔba laamianigiti nà-zalaɠa ɠulazuʋɛti. Kɛlɛ wa gàazaɠasu, wo ɗa ɠɛ ma: ‹Leeni ɠa gi è ɠɔzɔa la?› Wo ɠɛɛ vai zu ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-taɓalii ɠa ga fuun gani.› 8 Siɛgi zu wo ʋaazu la wo gaazuɠole logani ɠula ga zalaɠai, faa ɲɔu la ga naa ɓaa? Siɛgi zu wo ʋaazu la ga dɛkpu gelei ta seeɓɛ geleiti, faa ɲɔu la ga naa ɓaa? Naa ve lɛɛ ɗa-you ɠundiɠii ya! Toɠa yeezei nɛi è wu, é è zuzo ga pagɔ?» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga. 9 «Niima ziɛgi zu, à kɔɠɔ mu ga wo màanɛɛnɛ, nɛ̀i gè ga wa-ƓALAGI, nii a kɛ gè nà-nuɓusɛiti wo maawɔinɠa! Naati fea ʋoluma, wa kaazu ga nà wo zuzo ga pagɔ ɓaa?» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga. 10 «Fizɔgɛ mu ga wo zaama, nu ɠila ge sèi ʋɛlɛi ma ɓogiti daaɠulu, nii a kɛ wo mina abui ɠaazo wafuun nà-zalaɠa ɠulazuʋɛ.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Zìima nɔpɛ ge la ga woye, gè la yeezeizu wa-vebɛani nɔpɛ bu. 11 Mazɔlɔɔ tɔ̀ɠɔi wɔɔlɔʋɛ zii ɠiligiti saama, é zo folo ɠulazu, é li folo liizu. Mini-o-mini, ta ani maku nɛɛnɛgiti galazu dɛ̀bi vai ma, ti ɗa ʋa ga vebɛani ɲadegaiti, mazɔlɔɔ tɔ̀ɠɔi wola ɠa wɔɔlɔ zii ɠiligiti saama.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga. 12 «Kɛlɛ wɔun, wa bɛ̀lɛlalazu, wa ɠɛna ɠɛa ma: ‹Maliɠii ná-taɓalii ɠɔzɔʋɛ, daamianigi é zɔlɔɔsu gaa, kulanuma nɔpɛ ge la naa ʋa.› » 13 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Wa laaɓeluzu ga ze, wo ɗa ɠɛ ma: ‹Ɓɔɠɔ ɓɔlɔ vaa ɠa ga nii!› Wo ɗa ʋa ga toganii niiti ti unmaai, niiti ti lɛkpuzu, ɓa ti zeeɓɛzu, vebɛaniiti kana wo ti veezu! Wa kaazu ga nà yeezei nɛi naati bu ɓaa?» Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é boga. 14 «Foovooi ɠa yaava nui ʋɛ, nii togani zinɛ ʋagɔi ta zea ná-togani ɓulugi zu, é minazeɠeai la GALA bɛ, é naa yɛ ná, é zɛba é ʋa ga taɠili nii daa la zeelini, é naa ɠɛ ga zalaɠai Maliɠii ʋɛ! Mazɔlɔɔ nà ga masa gola, dàaseigi maayikiai zii ɠiligiti saama.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga.

2

Zalaɠa ɠula nuiti tɛnɛ fai

1 «Zalaɠa ɠula nuiti, devei ɠa niizu é veezu wo ya.» 2 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Ni wo la woiloni, wo ʋa so ga ɠigi, wo ʋa dàaseigi lɛbi, nà wo voovoozu, gè wa-undaanɛɛiti maavalibo ga maanɔɠɔi. Ungo, nà wo-laa luyaiti maavalibo ga foovooi, tɔɔzei wo tanɔpɛ ge la seɠeni ga yii, é ʋa dɛ̀bi.

3 Nà wo-mavofodai ɠoloɠolosu. Nà togani ɓooiti fazasu wo-ɠaazuʋɛ, suaiti wo ti ɠulazu ga zalaɠai wa-vɛti voloiti su, wo ʋɛɛ ma ɓooiti ba, ti wo laaʋili etea ʋelei. 4 Wa kwɛɛ naazu ga gè devei nii veeʋɛ wo ya, naa ɠa a kɛ naama minazeɠegi yɛna ɠɔ, nii gè seɠeni Leevi mavofodai ʋɛ.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga. 5 «Minazeɠegi naa maaʋele ma, gè zɛnvui ta undaanɛɛi veeʋɛ ti ʋɛ. Gè ti veeni zea, nii a kɛ é unfe mà, tama é unfeni mà, sasu ɗa ɓali gàazu. 6 É ɠɛni kalagi wosu ga gaamai, telebotala vaa la ɠɛni dakɔlɔgiti su ɲɛgɛlɛin. É ɠɛni ziɛzu pɔ̀ ziilɛigi zu ta sɔledai. É nu ma mɔinmɔin seɠeni faaɠaaza golai ʋolu. 7 Mazɔlɔɔ zalaɠa ɠula nui ɠa ɗa makɛ faaɠwɛgi ma, tɔ ɠa ta ɗa tɔgi maaɠaazaɠabo ma, tɔɔzei toɠa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ná-keelai. 8 Kɛlɛ wɔun wa, wo ɠakaga, wo zeɠe pele ʋagɔi ʋa, wa-ɠala bo pelei ɠɛa ga ma mɔinmɔin too zaɓui. Gaama zu wo Leevi ná-minazeɠegi ɠoloɠologa.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga. 9 «Nà Izelayɛle nuɓusɛiti kpein buzeɠezu wo laalɔɠɔma, ga ti wo ʋɛlɛʋili, ti wo ʋɛlɛʋɛlɛ, tɔɔzei wo la ziɛzu ga zìima, wa zeelɔzɔɠɔzui ɠɛɛzu, wa ɠɛna nuiti kalaga ga tɔgi.»

GALA ná-tɔgi ɠoloɠolo pele felegɔi

10 Ade-ɠɛɛ la ɠila nɔ ɓaa? GALA gilagi nɔ laade, é ʋa ade ɓɛtɛ ɓaa? Leeni vaa zu ade ɓɔɠɔ yaavazu, de ɗa de-mɛmɛwolani ta-minazeɠegi ɠoloɠolo? 11 Zuda nuiti ti wooʋaladai ɠɛa, ti ɗa kɔzɔba vai ɠɛ, Izelayɛle yooi ta Zeeluzalɛme. Zuda nuiti ti seizu ɲadegai ɠɔzɔa, ʋɛ ná nɛai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga ti lii ʋelei, ti ɗa zii ɠili anzaiti fulu, ti ɗa nɔkɔ kɔɔɠɔ ganigiti bu. 12 Zunui nii é naa ɠɛɛzu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ma zuwu ɠaaleʋe Zakɔɓe ná-pɛlɛyeɠei wu. Naama nui doun la mɔ ɠɛa zea, ɓa mavofoda, ɓa nu nɔpɛ nii a ɠɛ zalaɠaiti kulazu Ɠɔoɠɔ GALAGI, Fai-Pɛ-Maliɠii ʋɛ.

13 Wɛlɛ, faaɠaazagi taɠili ba, nii wo kɛɛzu mɔnɔ: Wa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ maaɓɔɔlesu ga wo-ɠaazuɗɛiti, naa ʋɛɛ gɔlɔiti ta kpalagiti ba, tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI la mɔ wɛlɛzu wa-zalaɠaiti ba, ta é la yeezeizu wa-vebɛaniiti bu. 14 Wo ɗa gaazaɠagi wo ga: «Leeni vaa zu naa ɠɛɛzu?» Tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ga zeelei wo ɠilagilagi wo yɔɠɔzu wa wo-anzaiti, niiti wo ti zeini wa-zunu loungo ziɛgi zu, niiti wo ɠɛai ti ʋɛ ga wooʋalada nuiti, anɛɛ ni ti ɠɛɛʋɛ ga wa-ziɛpolu nuiti ta wa-minazeɠe anzaiti. 15 Ɠɔoɠɔ GALAGI la wo felegɔ wo ɠɛɛni ga kpusɛ ɠila ta zɛnvu ɠila wa tɔ? Lee ɠa é ga naama ɓɔsu vai ʋoluʋɛ? É la ga wo-mavofodai zɔlɔɔ nɔ ɓaa, nii GALA ge feezu? À dama ga ɓɔɠɔ, wa ʋa ɠɛlɛ anzanui ʋa, nii wo seiɗai wa-zunu loungo ziɛgi zu! 16 Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izelayɛle ná-GALAGI ɠɛ ma: «Anza ɠɛlɛ ba vai maayo ge la bɛ̀. Zɔi é ɠɛlɛzu anzai ʋa, kulaʋɛ eɠɛ nui, nii é ná-seɠei zulaavesu ga ɲamai, a ɠɛna toosu vaiti kɛa.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga. À dama ga wo-yɛnvui, wo mina ɠɛ ga wooʋalada nu!

Maliɠii ɠa ná-keelai leʋesu

17 Wa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔlɔzu ga wa-ɓɔɛzuɠulaiti. Kɛlɛ wa gaazaɠagi wo su, wo ɗa ɠɛ ma: «Leeni ɠa gi kpɔlɔzu la?» Wa kpɔlɔzu, wa ɠɛna ɠɛa ma: «Nu-o-nu nii é faa ɲɔi ʋolu, naa ɠa pagai Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, toɠa losu naama nuiti polu.» Ɓaa mu: «Telebo GALAGI ɠa mini?»

3

1 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Nà nà-keelai leʋesu, ga é pelei ɓɛtɛ tùɠɔ. Maliɠii nii wo kpɔunsu, naa ɠa ʋa, é lɛ gaamanɔ GALA sei ʋɛlɛi wu, ʋɛ ná ga nɔnɔi. Minazeɠegi ma ɠeelai wo wɔin ɠɛɛzu, wɛlɛ, tɔ ɠa é ʋaazu.»

2 Kɛlɛ ɓɛ ɠa a ziɛ paa voloi wu? Ɓɛ ɠa a yɛ lo kɔɠɔa, siɛgi zu é ɠulazu la kɛlɛma? Mazɔlɔɔ kulaʋɛ ga ɠain bo nui ná-abui, eɠɛ sɛɠɛɗɛi zeeɠaaɓaai. 3 Toɠa zei ga ɠain bo nui ɠɛʋele, nii a ɗa kɔlui ɓɔi, é gaawun, é wali ɠaei ɲade. Toɠa Leevi mavofodai ɲade, eɠɛʋelei nu a ɗa zanugi ta walii ɲade da. Naazu ta ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔiti, ti ɠɛ ga nuiti ti ʋaazu ga vebɛaniiti, eɠɛʋelei é la tɔgi zu. 4 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yeezei naazu Zuda nuiti ta Zeeluzalɛme nuiti ta-vebɛaniiti bu, eɠɛʋelei zɔɔma voloiti ti ɠɛni la, kona mɔungiti su.

5 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Nà ʋaazu wo zaama, nii a kɛ gè wo lukpɔ. Gè zuvilɛ ga gè zoɠoiti ta wɛɛnzo nuiti peelala, ta niiti ti zɛɛ ɠonaiti bosu, ta niiti ti la botiɠɛ nuiti salai veezu. Nà ɠɛ ɓalaa naati daalɔɠɔma, niiti ti la luazu bà, ti poanzaiti ta podointi kpɔlɔzu, naa ʋɛɛ seikɔɠɔma nuiti ba.»

Puusiɛiti ta GALA kɔɔiti ta-vai

6 «Nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè la zeɠea ɠɛʋele ma pɛ! Naa maaʋele ɠa é kɛɛni, wɔi wo ga Zakɔɓe mavofodaiti, wo ma zuwui ɠaa la leʋeni. 7 Kaite wo-mɛmɛwolani ta-ziɛgiti su, wo ʋoluaveni nà-deveiti ba, wo la ɠoloni ti ʋɛ. À ɠale ma pɔ̀, nà ɠale ma wo ʋɔ.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga. «Kɛlɛ wa gàazaɠasu, wo ɗa ɠɛ ma: ‹Gá ɠale ma è ʋɔ ɠale?› 8 Nà wo wooɠaaʋotesu ga nii: Nu ɠa zoo nɛi é GALA unma? Mazɔlɔɔ wa ùnmazu. Kɛlɛ wa gàazaɠasu, wo ɗa ɠɛ ma: ‹Gi è unmaʋɛ ɠale?› Wa ùnmazu, siɛgi zu wo ɠɛlɛzu la wa-ʋuusiɛiti ta wa-ƓALA kɔɔiti feezu la. 9 Foovooi zeeliʋɛ wo ma, mazɔlɔɔ nà ɠa wo pɛ wo ùnmazu, wɔi wo ga nuɓusɛiti. 10 À ʋa mu ga wa-ʋuusiɛiti kpein naavolo makɛsuʋɛ GALA sei ʋɛlɛi wu, naa ɠa a kɛ, daamianigi mina ʋala nà-pɛlɛi wu.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «À pòluɠula lɛ ga naama ʋelei, wa pɛtɛ, ni gè la geeɠɔlɔgi ma ʋɛlɛlaʋɛti daalaoni wo ʋɛ, gè ʋa tuya loo wo ʋɛ, é ʋooʋa ma.» 11 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Nà kotogiti koloɠolo wo ʋɛ. Ti la mɔ wa-yooi ɠaawaaiti koloɠologa pɛ. Ta wa-leezɛn ɓeleiti ta yɛ waazu ɠɔ wa-ɓalaɠaiti su.» 12 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Zii ɠiligiti kpein ta ɠɛ wo ma undaanɛɛ nuiti, mazɔlɔɔ wa ɠɛ zou nɛai zu.»

GALA ka ná-telebodai lɛɛzu

13 Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ ma: «Wa bɛlɛlala ɓɔɛzuɠulaiti bosu dàalɔɠɔma. Kɛlɛ wa gàazaɠasu, wo ɗa ɠɛ ma: ‹Lee ɓɔɠɔɓɔɠɔ ka gi bogai ɗɔun è laalɔɠɔma?› 14 Wa ɠɛɛzu ma: ‹Nu ɠa botii ɠɛɛzu GALA bɛ nɔ fuun. Gi ná-deveiti soga, gi ɓɔɠɔ maawɔin, nii a kɛ gi Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ná-kpɔbai zɔlɔɔ, kɛlɛ lee ɠulanuma ɠa gi sɔlɔɔgai naa zu? 15 Naa ɠa é ba, gi ɠida bu ga waso nuiti ka ti ga undaanɛɛ nuiti. Ungo! Nuiti ti faa ɲɔi ʋolu, naati ka ti kulagaanɛɛzui zu. Anɛɛ ni ta GALA suɠɔɠɔsu, faa nɔpɛ ge la ti ʋa, ta ɠulazu su.› »

16 Kɛlɛ, niiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ga wooɠɛɠila nuiti, naati ti woolaani ma ga pagɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠidaani ti ɓɔɛ wooiti bu, é ti woomɛnini. Sɛʋɛi ɠɛɛni ga ɠizɛsui Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, naati ta-vaa zu, niiti ti bɛ ga wooɠɛɠila nuiti, ti ɗa dɛbi. 17 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Yeei nɔpɛ gè ʋaazu nà-zobogi ɠulazu la kɛlɛma, naama nuɓusɛiti ta ɠɛ ga nɔ̀nɔiti, ta nà-nu ɠiteɠitegiti, nà ti ɠaazumaawɔinɠa, eɠɛʋelei doun kɛɛɠɛi a ɗa ná-doun zunui ɠaazumaawɔinɠa la, nii é botii ɠɛɛzu bɛ. 18 Wa wɛlɛ naazu, wo ka mɔnɔ ga zɔɠɔzu ɠa telebo nuiti ta nu ɲɔiti ba, ta zɔɠɔzu ɠa naati ba ti botii ɠɛɛzu GALA bɛ, ta niiti ti la botii ɠɛɛzu bɛ.» 19 Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠɛ ma: «Foloi ta ɠa ʋaazu, toɠa ɠɛ eɠɛ abu ɓɔi golai, nii kpadiai. Naama volo ná, waso nuiti kpein, ta niiti ti ga faa ɲɔu ɠɛ nuiti, ta ɠala abui zu, eɠɛʋelei molo ɓaɠai a ɗa ɠala la, ma laagi, ɓaa ma zapei tanɔpɛ ge la yɛga ná. 20 Kɛlɛ, wɔiti wo bɛ̀ ga wooɠɛɠila nuiti, telebo foloi ɠa ɠulazu kɛlɛma wo ʋɛ, ma zezei ɠa ʋa ga kɛdɛgi. Naazu wa ɗa ɠula, wo ɗa lɛ, wo ɗa ʋili ga koozunɛɛi, eɠɛʋelei nikɛ yiʋoiti ta ɠɛna ɠulaa la sasai zu. 21 Voloi gè nà-zeeɠaaɓaai lɛɛzu la, wa ziɛ faa ɲɔu ɠɛ nuiti ma, ti ɠɛ ga zuʋui wo ɠɔɠɔwu.» Ɠɔoɠɔ GALAGI Fai-Pɛ-Maliɠii ɠa é boga.

Eli ʋaa vai ʋolu

22 «À ɠizɛ Moize ná-tɔgi ta deveiti su, nà-botiɠɛ nui nii gè ti veeni zea Ɠɔɔlɛɓe gizei ma, Izelayɛle nuɓusɛiti kpein bɛ.

23 À wɛlɛ: Nà GALA goo wo nui Eli leʋesu wo ma, aisa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-foloi ʋa zeeli, naama volo wolai nii maayikiai. 24 Toɠa doun kɛɛɠɛiti zɔɠɔzuɓɛtɛ ta ti-lointi, é lointi zɔɠɔzuɓɛtɛ ta ti-ɠɛɛni, naa ɠa a kɛ gè mina ʋa gè ʋa faa ɲɔu la zooi ma, é ʋa ɠoloɠolo.»

Kɛɛwotiiti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Keelaiti Kɛɛwotiiti

Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti

Keelaiti kɛɛwotiiti ma zɛʋɛi ɠa é ga Woo niinɛ ʋagɔi zaʋasiɛi ma lodai. Nu ɠila kpegi ɠa é sɛʋɛ felegɔi niiti kɛai, daaseigi ɠa ga Luke, é ɠɛni ga ɗɔɠɔtɔlɔi ta Pɔle ziɛɲɔɠɔi. Tosu wola ɠa ná-sɛʋɛiti ba Minazeɠe niinɛi zu, mazɔlɔɔ toɠa é Egilisii lɔɔzei ʋelei zɛʋɛai.

Siɛ mɔinmɔin su, sɛʋɛi nii ɠɛni lolisu ga «Zɛnvu Ɲadegai ɠɛɛwotiiti,» tɔɔzei ná zeizu mɔinʋɛ puulɔɔlugɔ (50) ma, é ɗa ɓɔɛ é ʋilɛ Zɛnvu Ɲadegai ʋa. Luke ɠɛai ma ná-Woo niinɛ ʋagɔi zɛʋɛzu, é ɓelani nɔ naama vaiti ba, niiti Yesu ti ɠɛɛni eteai zu. Kɛlɛ é lɔɔzei niina Yesu lɛ ziɛgi ma geeɠɔlɔgi zu, Yesu ɠɛʋelei maavalibogɛ ná-kaladopoiti saama: Nu la mɔ kaa ga kpusɛi ma ɠaazuɠɛzɛgiti. Ʋele ɠana Egilisii ná-yeeɠɛɠalai lɔɔzeizu la ga keelaiti kɛɛwotiiti ma zɛʋɛi: Yesu ɠa ná-kaladopoiti saama ga ná-Zɛnvui maaʋele, nii é zɛbɛi veezu ná-kaladopoiti zea. Fai niiti ti zɛʋɛai keelaiti kɛɛwoti zɛʋɛi zu, ta pelei laalaosu Egilisii ná-botii luɠɔ feai zea ga é kɛ yeeɠɛɠalai pɛ su, nii é ga: Yesu ná-Woo niinɛ ʋagɔi laazeeli vai nuɓusɛi pɛ ma, eyɛsu zou ɓela ga.

1

Zɛnvu Ɲadegai ma minazeɠegi wo fai keelaiti bɛ

1 Teyofile: Nà-sɛʋɛ mɔungi zu, gè naati pɛ suɠulani, niiti Yesu ti ɠɛɛni, ta kalagi niiti, é ɠɛni ti wosu, mɔunpa, 2 eyɛsu naama voloi zeeli, yeei é lɛɛni la geeɠɔlɔgi zu, kpegai ma ga deveiti fe keelaiti zea ga Zɛnvu Ɲadegai maaʋele, niiti é yiimazeɠeni ga tiye. 3 Ná-kpɔlɔi ʋoluma, naati nɔ ɠa é ɓɔɠɔ lɛɛni ga tiye poo mɔinmɔin su ga toɠa vulua. Folo ʋuunaanigɔ (40) laawu, é ɠɛni ɠulazu kɛlɛma ti ʋɛ, é ɗa ɓɔɛ ti ʋɔ, é ʋilɛ GALA ná-masadai ʋa.

4 Yeeta, ti ɠɛai ma daamii wosu ʋɔɔma, é niima levei woni ga tiye, é ɠɛ ti ma: «À mina maaɠooza Zeeluzalɛme ʋa, kɛlɛ à Kɛ̀ɛ ná-minazeɠegi maaɓɔun, nii kulaai dà, gè bo wo ma. 5 Mazɔlɔɔ Zan ɓatizei woni ga ziɛi, kɛlɛ wɔun, su la mɔ ɠooza, wa ɓatize ga Zɛnvu Ɲadegai.»

Yesu lɛɛ ʋelei geeɠɔlɔgi zu

6 Tɛigiti ti ɠaalɛɛni ba, ti gaazaɠani, ti ɠɛ ma: «Màliɠii, naama ziɛgi zu ɠa è Izelayɛle masadai zeizu la ʋolu ɓaa?» 7 É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Wo ɓɛdɛ la ba ga wo siɛgiti ta yeeɠɛɠalaiti kwɛɛ, niiti Kɛ̀ɛ ti leʋeai ba, tɔ ɓɔɠɔi ná-zobogi zu. 8 Kɛlɛ siɛgi zu Zɛnvu Ɲadegai yeizu la wo ma, wa zɛbɛi zɔlɔɔ, wo ɠɛ ga nà-zeeleiti Zeeluzalɛme taazuʋɛ, Zudee yooi zu ná pɛ, Samali yooi zu ɓalaa, eyɛsu zou ɓela ga.»

9 Yesu ɓegai ma ga naama ɓɔɛiti bo, ti ɠaazuyɛni ba, é lɛ geeɠɔlɔgi zu ʋele, naa ʋoluma tonaɓiingi dɔɔɠuni ti ʋa. 10 Tɛi ti-ɠaazuʋɛ ɠɛni nɔ geezuʋɛ, siɛgi zu Yesu ɠɛni liizu la, zunu felegɔ ɠulani kɛlɛma ti ʋɛ, ti maaɠiliai ga seɠe ɠolegiti, 11 ti ɠɛ keelaiti ma: «Galilee nuiti, lee vaa zu wo losu, wo ɗa wɛlɛ geezuʋɛ? Yesu nii buzeɠeai wo zaama, é lɛ geeɠɔlɔgi zu, toɠa ʋa ʋolu mɔnɔ, eɠɛʋelei wo kaai la, é ɗa lɛ geeɠɔlɔgi zu.»

12 Ti ɠaleni ma Zeeluzalɛme, ti zeɠe Wolive ɠizei ma, nii é Zeeluzalɛme ɠoba, ti yɔɠɔzu ɠoozai ga kilo ɠila. 13 Siɛgi zu ti ɠaleni la ma taazuʋɛ, ti lɛɛni geezu ʋɛlɛi wu, ʋɛ ti ɓena zei ná. Tɛiti ti ɠɛni ná ti laaseigiti kaa: Piyɛlɛ, Zan, Zake, Andelee, Filipe, Tomase, Ɓaateelemi, Matiyo, Alefee ná-doun zunui Zake, Simɔn nii é ɠɛni ga Zou Maalobo Nui ta, naa ʋɛɛ Zake ná-doun zunui Zude ʋa. 14 Ti pɛ ti ɓena ɠaalɛ ba, ti ɓɔni ɠi gila ma, ti ɠaaɓa GALA falii ma, naa ʋɛɛ anzanui tanigaa ʋa, ta Yesu dee Maali, ta deɠeiti.

Zudase maavalibogi ɠaiziɛ vai

15 Naama voloiti su, Piyɛlɛ wuzeɠeni kɛɛɠɛloun ungila puufelegɔiti (120) saama, é ɠɛ ti ma: 16 «Kɛ̀ɛleaiti, kɛni GALA sɛʋɛi zu wooi a la ʋilɛ su, nii Zɛnvu Ɲadegai boni é ɠula Davide la, é ɓɔɛni ma yeeluɠɔ, é ʋilɛ Zudase ʋa, nii é loni Yesu zo nuiti tuɠɔ. 17 É ɠɛni ga ade ta, é nɔnɔ zɔlɔɔ ada-woti ɠilagi nii zu.» 18 (Kpegai ma ga zou ɠila geya ga telebotala walii, nii ti feai zea, é looni ɠɔgi ma, kogi ʋali su, koozu zɔɔlaiti pɛ ti vaza. 19 Zeeluzalɛme nuiti pɛ ti faa ɠwɛɛni su, naa ɠa é kɛa ti naama yooi laasei pɛai ga Akɛledama, ti-laawooi zu nii poluʋɛ ga «Ɲama ba yooi»). 20 «Tama, sɛʋɛʋɛ GALA sɛʋɛi ma wuye zɛʋɛi zu ga:

‹Seizuʋɛ ɲaka yɛ,

é ʋala nuɓusɛiti ma ná!›

Naa ʋolu sɛʋɛai mɔnɔ ga:

‹Taɠili ge zei potogi zu!›

21 Kɛni mu, nu ɠila ge ʋɛɛ ade ʋa, zɔiti saama, niiti ti ɠɛa ade ʋa, naama ziɛgi pɛ su ade ɠɛni lɔɔzu la, ade ɗa ɠula ada Maliɠii Yesu, 22 é zo Zan ná-ɓatizei wo siɛgi ma, é zeeli tɛɛ voloi ma geeɠɔlɔgi zu, naama nui ɠɛ ga zeelei ta, é ʋilɛ buzeɠe vai ʋa, é ɠula saai ya.»

23 Ti nu felegɔ lɛɛni: Zozɛfe nii daa ɠɛni ga Ɓalasaɓase, daasei kili ge ɠɛni ba ga Zusetuse, ta Matiyase. 24 Naa ʋoluma, ti GALA falini ɠani, ti ɠɛ ma: «Màliɠii, ɗɛi è nui pɛ ziimaʋɛ ɠwɛɛ, nu felegɔi niiti saama, naa lɛ ga giye, nii è yiimazeɠeai la, 25 nii a kɛ é Zudase losuʋɛ zeɠe, keela wotii nii zu, ʋɛ Zudase ná ɲakai yɛgai, é li ga liizu ʋele.» 26 Ti kpakutoomai ɠɛɛni, kpakui looni Matiyase ma, é ʋɛɛ niina keela puugɔ maazu ɠilagi (11) zɔiti ba.

2

Zɛnvu Ɲadegai ʋaa vai

1 Pantekote voloi zeeliai ma, ti pɛ ti ɠaalɛa ɠɛni de ba ada ɠila. 2 Gaamago, zɔngɔ wolai zeɠeni geezuʋɛ, eɠɛ fiilɛ wola, é pɛlɛi wu ná pɛ daave, ʋɛ ti ɠɛni zeini ná. 3 Nɛgiti, ti ɠulaai ga abu zogi, ti ɠulani ti ʋɛ kɛlɛma, ti ɠaaɠwɛ ma, ti zei ti ɠilagilagiti unma. 4 Naati pɛ ti laaveni ga Zɛnvu Ɲadegai, ti tɔɔzei ga ti ɗa ɓɔɛ zii woo ɠiligiti su, eɠɛʋelei Zɛnvu Ɲadegai ɠɛni feezu la ti ya ga ti bo.

5 Naama ziɛgiti su, Zuifui tanigaa ti ɠɛni ɲii wosu Zeeluzalɛme, ti ɠɛni ga GALA gaazuluaba nuiti ti zeɠeai eteai zu ná pɛ. 6 Naama wooi ziaai ma, ti ma ʋɛbɛ wolai ʋaani, ti wola laavɔɔni, tɔɔzei ti pɛ ge ɠɛni ti woomɛnisu ti ɓɔɠɔ wooiti su. 7 Ti laavɔɔni, ti ɗa ɠɛ ma: «Nui niiti ti ɓɔɛzu ɠani, kɛbɛ ti pɛ ta ga Galilee nu, kɛlɛ? 8 É leʋe ɠale mu, ade pɛ ade ti woomɛnisu ade ɓɔɠɔ wooiti su? 9 Adɛi de ga, Paate nuiti, ta Mɛde, Elame, Meezɔpɔtami, Zudee, Kapadɔse, Pɔn, Azi ɠoʋii, 10 Filizi, Panfili, Ezipete, naa ʋɛɛ Silɛne lugi zu ʋa Liɓi yooi zu, ta zɔiti ti zeɠeai Wɔlɔme, 11 Kelɛte ta Aalaɓi: Zuifuiti be-o ɓaa wɛɛinti be-o, niiti ti ʋilɛgai Zuifuiti ta-ƓALA pelei ma. Ade pɛ, ada ti woomɛnisu ade ɓɔɠɔ wooiti su, ti ɗa GALA ná-kɛɛwoti wolaiti bo.» 12 Ti pɛ ti laavɔɔni, tanigaa ti ɠɛ unga wuulee, ti ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Niima vai ʋoluʋɛ ɠa ga lee?» 13 Taɠiligaa ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Dɔɔ nɛɛnɛgi ɠa é ti zogai!»

Piyɛlɛ GALA daawooi wo fai Pantekote voloi

14 Piyɛlɛ wuzeɠeni é lo, keela puugɔ maazu ɠilagi (11) zɔiti saama, é wooɠulani, é ɠɛ ma: «À woilo ma-o! Zudee nuiti ta wɔigi wo ɲii wosu Zeeluzalɛme, wo niima vaiti gaaɠa, niiti ti ɠɛɛzu. 15 Dɔ lɛi é ʋa ɠɛ niima nuiti ba, eɠɛʋelei wo ɠisiɛzu la, folo liegi kpaazuʋɛ nɔ ɠa dɛ ade su. 16 Kɛlɛ nii GALA goo wo nui Zowɛle boni, naa ɠa é ɠɛɛzu ɠani. É ɠɛni ma:

17 ‹GALA ge ɠɛ ma: Folo ɠaaɓelagiti su,

nà nà-Zɛnvui yeizu nuɓusɛi pɛ ma.

Wo-loun zunuiti ta wo-loun anzanuiti ta GALA gooiti bo,

wa-wuzeɠe niinɛgiti ta kulakɛlɛmaiti ka,

wa-ɠɛwola ʋɔlɔiti ta segiti bo.

18 Ungo, naama voloiti su, nà nà-Zɛnvui yei nà-botiɠɛ zunuiti ta nà-botiɠɛ anzanuiti ma,

ti ɗa GALA gooi wo.

19 Nà maaɓɛlɛ vaiti kɛ geeɠɔlɔgi zu, ta poogiti zooi ma,

ɲamai ta abui ɠa ɠɛ ná, naa ʋɛɛ abu luului ma lonaɓiingi ʋa.

20 Foloi ɠa ʋote ga kpidii,

alugi ɓɔi eɠɛ ɲamai,

aisa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-foloi ʋa zeeli,

folo wolai, nii maayikiai.

21 Naazu zɔi nɔpɛ a wooɠula Maliɠii ma, GALA ka kizo.›

22 À woilo niima wooiti ma, wɔi wo ga Izelayɛle nuiti, wa ɓɔɠɔi wo kwɛɛni ga GALA ge yeezeini Yesu Nazalɛte nui wu wo ɠaazu, mazɔlɔɔ GALA ge ɠɛni laavɔɔ vaiti, maaɓɛlɛ vaiti ta laavɔɔ ʋoogiti kɛɛzu ga tɔun maaʋele wo zaama. 23 Zunui naa ɠwɛɛni wo ma, é zoloo GALA ná-devei ta ná-seikpasui ma, nii é kɛɛni ma yeeluɠɔ kaite, wo paaʋɛ siɛgi zu wo zɛga la tɔ koloɠolo nuiti zea, ti kpadɔ saa wului ma. 24 GALA ge buzeɠeʋɛ ʋolu, é kula saai ma zoolɛiti su, mazɔlɔɔ naa la ɠɛni zolooga ga saai ʋa makɛ ba ná-zobogi wu. 25 Davide niima wooi woni, é ʋilɛ Yesu ʋa, é ɠɛ ma:

‹Gàazu logɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa yeenɔpɛ, mazɔlɔɔ toɠa kòbaʋɛ,

nii a kɛ gè mina ɲiikpi eyɛsu pɛ.

26 Naa ɠa é ba, zìi ɠaanɛa, gòoiti daavegɛ ga koozunɛɛi,

kpùsɛi ɓɔɠɔi ɠa looɠosu, makɛgai kitogi zu.

27 Mazɔlɔɔ è la ɠɛlɛa bà, gè ʋa yɛ gɔvɛalaazu,

è la vaa bu nɛ̀i gè ga ɗa-wotii ɠɛ nui, gè ga wooɠɛɠila nu, gè ʋa luula kabayeɠei zu.

28 È zɛnvu ʋelei lɛa ga ze,

ɗa nɔ̀un daave ga koozunɛɛi è ɠɛɛ vai zu kòba.›

29 Kɛ̀ɛlointi, zobogi veeʋɛ bɛ̀ ga gè ɠɛ wo ma: Ade-mɛmɛwola Davide zaaʋɛ, maaɠulu, ná-kabai ɓalaa ka ade zaama zaaɠaza. 30 Kɛlɛ é ɠɛni ga GALA goo wo nui, ta é ɠɛni kwɛɛni ga GALA ge minazeɠeni bɛ, é ɠona ga mavofodai ta ɠa zei ná-masa kpɔkpɔgi ɠa. 31 Kilista wuzeɠe vai, é ɠula saai ya, naa ɠa Davide kaani ma yeeluɠɔ, naama wooi ɠa é boni ga: ‹GALA ge la ɠɛlɛa bà, gè ʋa yɛ gɔvɛalaazu, é la vaa bu, kpùsɛi ʋa luula kabayeɠei zu.› 32 GALA ge Yesu nii wuzeɠeʋɛ, é kula saai ya, gi pɛ gá ga naama zeeleiti. 33 Buzeɠeʋɛ, é zei GALA zeezazuʋɛ, é Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔ kɛɛɠɛ ya, nii ma minazeɠegi woni, naa ɠa é feai, eɠɛʋelei wo mɛnisu da, ta wo kaazu la. 34 Mazɔlɔɔ Davide la lɛɛni geeɠɔlɔgi zu, kɛlɛ tɔ ɓɔɠɔi bogɛ ga:

‹Maliɠii GALA ge ɠɛni Màliɠii ma: Zei zèezazuʋɛ,

35 eyɛsu gè è zili nuiti kɛ ga ɗa-ɠɔɠɔloma anii.›

36 Izelayɛle ʋɛlɛyeɠei pɛ maanɛɛʋɛ ti kwɛɛ, ti la da, ga Yesu nii wo kpadɔni saa wului ma, naa ɠa GALA ge kɛai ga Maliɠii ta Kilista.»

Kidaaleʋe nu mɔungiti

37 Ti naama wooiti mɛnigai ma, é ti yiizoni ga gola, ti ɠɛni Piyɛlɛ ta keelai zɔiti ma: «Gi-ɠɛɛlointi, gá kɛ ɠale mu?» 38 Piyɛlɛ ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «À wo ziɛ ʋelei maavalibo, wo ɠilagilagi pɛ ge ɓatize Yesu Kilista laaseigi zu, nii a kɛ wo zuvaayɛ ga wa-ɠotoiti, wa Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔ ga faanɛɛ. 39 Mazɔlɔɔ minazeɠegi ɠa ga wɔnɔ, wa wo-lointi, ta naati tɔnɔ niiti ti maaɠoozaai, naati pɛ de-Maliɠii da-ƓALAGI ʋaazu ti lolisu.» 40 Piyɛlɛ ɠɛni zeele wooi wosu ti ma wooi taɠiligaa zu, é ɗa ti iɲɔdɔ, é ɗa ɠɛ ti ma: «À ɓɔɠɔ ɠula tukpɔi laawu, nii é ʋaazu zeelizu yamani ɲɔi nii zu nuɓusɛiti ma.»

41 Zɔiti ti yeezeini gooi wu, naati ti ɓatizeni, naama voloi nu waasaʋagɔ (3 000) ɠɛɠala ɠa é ʋɛɛni kidaaleʋe nuiti ba. 42 Ti ɠɛni woilosu yeenɔpɛ kalagi ma, nii keelaiti ti ɠɛni feezu, ti ɠɛ kpɔfaamai zu, ti ɗa daamii wo, ta ti ɗa GALA falii wo ʋɔɔma. 43 Dualuagi ɠɛni ɛsɛ pɛ su, mazɔlɔɔ GALA ge ɠɛni maaɓɛlɛ vaiti ta laavɔɔ ʋoogiti kɛɛzu ga gola ga keelaiti maaʋele. 44 Kidaaleʋe nuiti pɛ ti ɠilini ʋa, ti-ɠɔligiti ti ɠɛ su ɠila kpe. 45 Ti ɠɛni ta-yooiti ta ti-ɠɔligiti pɔdizu, ti ʋa ga ma walii, ti gaaɠwɛ ɛsɛ ba, é zoloo ma nu ɓɛdɛma vai ma. 46 Ti pɛ ti ɠɛni ɠaalɛɛzu ba folo-o-folo GALA sei ʋɛlɛi wu, ti ɠɛni ɓului ɠaleɠalezu ta-ʋɛlɛiti bu, ti daamii wo koozunɛɛi zu, ta zii ʋagɔlai zu. 47 Ti ɠɛni GALA maamusɛzu, naa ʋoluma ta-vai ɠɛni nuɓusɛi pɛ ziilaazu. Folo-o-folo Maliɠii ɠɛni ta ɓɔsu kidaaleʋe nuiti ma ɓɔgi ʋa ga niiti é ɠɛni ti ɠizosu.

3

Mɛɠɛlɛ nui ɠɛdɛ fai

1 Yeeta, Piyɛlɛ ta Zan ti ɠɛni lɛɛzu GALA sei ʋɛlɛi wu, GALA falii ma ziɛgi zu kpɔkɔ volo lɛlɛi zaʋasiɛi ma. 2 É zolooni nɔ ga ti ʋaai ga mɛɠɛlɛ nui ta, nii é zɔlɔɔni ga mɛɠɛlɛgi. Folo ɠilagila ti ɠɛni ʋaazu la, ti da GALA sei ʋɛlɛi ma ʋɛlɛlaʋɛ naa laaseigi ga: «Pɛlɛla Ʋagɔi,» nii a kɛ é ɗa faaɓɔɠɔ maavali naama nuiti ma, ti lɛɛzu GALA sei ʋɛlɛi wu. 3 É Piyɛlɛ ta Zan ɠaai ma, ti ɗa lɛ ná, é faaɓɔɠɔ maavalini ti ma. 4 Piyɛlɛ ta Zan ti ɠaazuloni ba, Piyɛlɛ ɠɛ ma: «Wɛlɛ lɛɛ gi ʋa!» 5 É ɠaazuloni ti ʋa, é ɗa ɠisiɛ ga naati ta ani veezu zea. 6 Kɛlɛ Piyɛlɛ ɠɛni ma: «Wali la zèa, ɓa zanu, kɛlɛ nii é zèa, nà naa veezu è ya, naa ɠa é ga: Nazalɛte nui Yesu Kilista laaseigi zu, wuzeɠe, è ziɛ!» 7 É soni zeezai ʋa, é buzeɠe. Gaamago nɔ, kɔɠɔiti ta tɛɛ ɠainti ti zuloni kpe, 8 é ʋili kpulu, é wuzeɠe, é ɗa ziɛ. É ʋilɛni ti ʋolu, ti lɛ GALA sei ʋɛlɛi wu, é ɗa ziɛ, é ɗa ʋili, ta é ɗa GALA maamusɛ. 9 Bɛbɛi pɛ ge kaani, é ɗa ziɛ, é ɗa GALA maamusɛ. 10 Nuɓusɛiti ti ɠɛni ɠwɛɛsu ɠaazu ba, ga tɔ ɠa é ɠɛni zeizu GALA sei ʋɛlɛi laaʋɛ naa laaseigi ga: «Pɛlɛla Ʋagɔi,» é ɗa falii wo. Fai nii é ɠɛɛni zunui naa ʋɛ, é ɠɛni ga laavɔɔ va, ta kulafilibai nuiti bɛ.

Kpɔɛi Piyɛlɛ suɠulani GALA sei ʋɛlɛi wu

11 Tɔ ɓɔɠɔi mu ge la mɔ ɠɛni zeɠezu Piyɛlɛ ta Zan ʋolu. Bɛbɛi ɓizɛni, ti ʋa, ti ɠaalɛ ba ti ma seizei bosuʋɛ, ná laa ga «Salɔmɔn ná-seizei bo kotai.» 12 Piyɛlɛ miná ɠaai ma, é ɠɛni nuɓusɛiti ma: «Izelayɛle nuiti, lee vaa zu niima vai wo laavɔɔzu? Lee vaa zu wo ɠaazulosu gi ʋa, eɠɛ gá ɠa gá zunui nii wuzeɠe, é ɗa ziɛ, ga gá-zɛbɛi ɓaa gi ɠili ʋelei GALA ba? 13 Ade-mɛmɛwolani Aɓalaame, Izaake, ta Zakɔɓe ta-ƓALAGI ɠa é lɛbiyai veeni ná-botiɠɛ nui Yesu ʋɛ. Pilate ɠɛni pɔ ga é pilɛ, kɛlɛ wɔun, wo dɔɔni yeelɔɔzu, wo ɠɛlɛ ba. 14 Wɔun, wo ɠɛlɛni Telebo Nui ʋa, nii ɲadegai, wo ɠɛ ti yeeɓe nu ʋaa nui ʋa wo ʋɛ. 15 Zɔi é zɛnvui unda, wo naa ʋaani, kɛlɛ GALA ge buzeɠeni, é kula saai ya, gá ga naama zeeleiti. 16 Tɛi gɔun, gi ɠidaaleʋeai Yesu ma, naa ɠa é kɛa, daaseigi naa ná-zɛbɛi zobogi vea la zunui nii ya, nii wo kaazu, ta wo kwɛɛ. Kidaaleʋei Yesu ma, naa ɠa é zunui nii ɠɛdɛga kpezekele, eɠɛʋelei wo pɛ wo kaazu la.

17 Naa pɛ poluma, kɛ̀ɛlointi, faaɠwɛtalai ɠa wo naa ɠɛai la, wa wa-ɠundiɠiiti. 18 Kɛlɛ kaite, GALA ge boni é ɠula GALA goo wo nuiti pɛ da ma yee luɠɔ, ga ná-nui nii é ga Kilista naa ɠa ɓɔlɔ, naa ɠa é daazeeliai ɠani. 19 À wo ziɛ ʋelei maavalibo mu, wo lati ʋolu GALA ma, nii a kɛ wa-ɠotoiti ɓale tɛtɛ. 20 Naazu dooɠo yeeɠɛɠalaiti ta ʋa, ti zeɠe Maliɠii ʋɔ bɛ, naa ʋoluma é naa leʋe wo ma, nii é deveni ma yeeluɠɔ wo ʋɛ, nii é ga Yesu Kilista. 21 Naa laa yɔɠɔzu, toɠa dɛ yɛsu geeɠɔlɔgi zu, eyɛsu eteai pɛ ge ɠɛ ga ma niinɛ, eɠɛʋelei GALA ge boni la kaite wɔlɔwɔlɔ, é ɠula GALA goo wo nu ɲadegaiti da.

22 Tɔɔzei Moize ɠɛni ma: ‹Maliɠii, wa-ƓALAGI ɠa GALA goo wo nui ta wuzeɠezu wo ʋɛ ga nɔ̀un kɛʋele, wo-ɠɛɛleaiti saama. À woilo goo ma fai pɛ su! 23 Kɛlɛ ni nui ta a ɠɛlɛna, ga é mina woilo GALA goo wo nui naa woo ma, naama nui ɠula ná-nuɓusɛiti saama ga saai.› 24 GALA goo wo nui niiti kpein ti ɓɔɛai, é lɔɔzei Samiyɛle ma, é zeeli naati pɛ ma, ti ʋaai tɔun poluma, ti pɛ ti niima voloiti ma vaa woni. 25 Wa ɠa, wo ga GALA goo wo nuiti ta-ʋoganii zeɠe nuiti, wo ɠɛ ga minazeɠegi ma ɠulanumai zɔlɔɔ nuiti, nii GALA ge kɛɛni ade-mɛmɛwolani bɛ, siɛgi zu é ɠɛni la Aɓalaame ma: ‹Pɛlɛyeɠeiti kpein ti eteai zu, ta tuyai zɔlɔɔ è-mavofodai maaʋele ma.› 26 Wa ɠa mɔunpa GALA ge ná-botiɠɛ nui wuzeɠeai ma, é teʋegai wo ma, nii a kɛ é tuya loo wo ʋɛ, ga é wo ɠilagilagi pɛ seɠe ná-telebotala ʋelei ma.»

4

Piyɛlɛ ta Zan ti lo fai tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti kakalaʋɛ

1 Siɛgi zu Piyɛlɛ ta Zan ti ɠɛni dɛ ɓɔɛzu la nuɓusɛiti pɔ, zalaɠa ɠula nuiti ti ʋaani, ta GALA sei ʋɛlɛi maaɓɛɛ ɠundiɠii, naa ʋɛɛ Saduseyɛinti ba. 2 Ti wola yiiɠaawanaa ɠɛni de, tɔɔzei ti naati kaani, ti ɗa nuɓusɛiti kala ga tɛi Yesu wuzeɠeai, é ɠula saai ya, gɔvɛiti ɓalaa ta wuzeɠe, ti ɠula saai ya. 3 Ti yeeʋɛɛni ti ma, ti ti ʋili kasoi ɠa eyɛsu poluma zobui, tɔɔzei kpɔkɔi ɠɛni de niina. 4 Anɛɛ naa ʋe, nu mɔinmɔin ge ɠidaaleʋeni naati saama, niiti ti woiloni ti-wooi ma, kidaaleʋe nui liegɔi a laazeeli nu waadɔɔlugɔ (5 000) zu.

5 Poluma zobui, ta-ɠundiɠiiti, ta totuɠɔiti, ta tɔ kalamɔinti, ti ɠaalɛɛni ba Zeeluzalɛme. 6 Zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Ane ɓɔɠɔi ɠɛni ti zaama, ta Kayife, ta Zan, ta Alɛgezandele, naa ʋɛɛ zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti pɛ ba. 7 Ti ʋaani ga Piyɛlɛ ta Zan, ti naati to ɠakala, ti ti ɠaazaɠa, ti ɠɛ ti ma: «Ɓɛ ná-zɛbɛ ɓa ɓɛ laasei ka wo niima vai ɠɛai la?» 8 Naazu tɛi Piyɛlɛ laaveni ga Zɛnvu Ɲadegai, é ɠɛni ti ma: «À woilo nii ma, wɔi wo ga nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti, ta totuɠɔiti. 9 Tɛi wo gi ɠaazaɠasu za faa ʋagɔi ma, nii kɛai seeɓɛ nu ɠila bɛ, wo ɠɛ gi dɛɛ, ʋelei baloai la, 10 wo pɛ à kwɛɛ, Izelayɛle nuiti pɛ ti kwɛɛ ɓalaa, ga Nazalɛte nui Yesu Kilista, nii wo kpadɔni saa wului ma, GALA ge buzeɠe, é kula saai ya, naama ʋele ɠa zunui nii ɠɛdɛgai da, é loni wo ɠakala. 11 Tɔ ɠa é ga:

‹Kɔtui nii pɛlɛ lo nuiti wo ɠɛlɛai ba,

tama tɔ ɠa kɛai ga kɔtu ɓiingi.›

12 Yesu ɠila nɔ ɠa kizogi ɠa zoo zɔlɔɔsu saɓui zu, mazɔlɔɔ GALA ge la nu ɠili nɔpɛ daasei feeni eteai zu nuiti saama, nii da zoo ɠizosu ga tɔun maaʋele.»

13 Ti laavɔɔni gola siɛgi zu ti Piyɛlɛ ta Zan ɠaani la, ti ɗa ɓɔɛ ga ladalai, mazɔlɔɔ ti ɠɛni kwɛɛni ɓalaa ga naati ta ga kalatala nuiti. Ti kwɛɛni ga naati ta ga Yesu ziɛɲɔɠɔ ʋɔlɔmaiti. 14 Kɛlɛ tɛi ti ɠɛni zunui ɠɛdɛgai ɠaazuloni ti ɠoba, ti la ɠɛni zooni ti ʋa faa nɔpɛ bo ga gooɠaaʋote. 15 Ti ɠɛni ti ma naazu, ti ɠula tukpɔɠaaleʋe ʋɛlɛi wu, ti tɔɔzei ga ti ɗa ɓɔɠɔ ɠaazaɠa kpɔgi zu, 16 ti ɗa ɠɛ ma: «Leeni ɠa ada kɛ ga zunui niiti? Tɔɔzei Zeeluzalɛme nuiti pɛ ti kwɛɛni ga ti laavɔɔ vaa wolai nii ɠulaʋɛ kɛlɛma, nii ade la zooga ade ʋa maaɠaali. 17 Kɛlɛ kɛni ade pele leʋe tuɠɔ ga su mina ɓaaɠo nuɓusɛiti saama, ade tɔ sei ti ma, ade ti maalua ga ti mina mɔ ɓɔɛ daaseigi naa zu nu nɔpɛ gaazu.»

18 Ti naati tolini ʋolu, ti tɔgi zei ti ma, ti ɠɛ ma: «Eyɛsu pɛ wo mina mɔ ɓɔɛ, ɓa wo ʋa kala bo, Yesu laaseigi zu.» 19 Kɛlɛ Piyɛlɛ ta Zan ti ɠɛni ti ma: «Ɓɛgele ɠa soloogai GALA gaazu, gi ɠolo wo ʋɛ, ɓa gi ɠolo GALA bɛ? Wa ɓɔɠɔi à naama lukpɔɠaaleʋena! 20 Kɛlɛ gɔun, gi la zooga gi ʋa laaɠulu naa ma, nii gi kaai ta gi mɛnigai.» 21 Ti naati maaluani ʋolu, ti ɓe ti ʋa. Ti la ɠɛni naati nimiza ʋele nɔpɛ kaani, mazɔlɔɔ nuɓusɛiti pɛ ti ɠɛni GALA dɛbizu, tɔɔzei laavɔɔ vai naa ʋa, nii é ɠɛɛni. 22 Mazɔlɔɔ zunui nii é ɠɛdɛni ga laavɔɔ ʋoogi, sɔlɔɔ konagi a la leʋe puunaanigɔ (40) ʋa.

Kidaaleʋe nuiti ta-ƓALA falii

23 Ti ti ʋilɛgai ma, Piyɛlɛ ta Zan ti liini ti-wɔɔlaiti pɔ bɛ, ti naama vaiti pɛ suɠula ti ma, niiti zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ta totuɠɔiti ti boni ti ma. 24 Siɛgi zu ti naama vaiti mɛnini da, ti pɛ ti zolooni faa ɠila ma, ti wooɠula GALA ma, ti ɠɛ ma: «Màliɠii, ɗa ɠa è geeɠɔlɔgi ta zooi ɓɛtɛa, naa ʋɛɛ kpoloɗɛi ʋa, ta ti zu aniiti pɛ, 25 ɗa nɔ ɠa è niima wooi ʋuuni ga ɗa-Yɛnvu Ɲadegai maaʋele, ɗa-wotiɠɛ nui gi-mɛmɛwola Davide laaʋɛ, é ɠɛ ma:

‹Leeni vaa zu zii ɠiligiti ti ɠɛɛni unga wuulee?

Leeni vaa zu ziiti pɛ ti kisiɛ ɲakaiti boni?

26 Zou masagiti ti kɔɔi ɓɛtɛni,

kundiɠiiti ti yaavai ɓɛtɛ Maliɠii laalɔɠɔma,

ta ná-zunui nii é gulɔ ɲadegai ziaai ma.›

27 Gaamazu, Elɔde ta Pɔnse Pilate, naa ʋɛɛ Izelayɛle nuɓusɛiti ta zii ɠiligiti ba, ti pɛ ti ɠaalɛɛni ba taai nii zu, ɗa-wotiɠɛ nu ɲadegai Yesu laalɔɠɔma, nii è gulɔ ɲadegai ziaai ma, 28 ti naama vai laazeeliʋɛ nɔ, nii è deveni ma yeeluɠɔ, ɗa-zobogi ta è-yiimai zu. 29 Niima ziɛgi zu, Maliɠii, woilo ta-maalua ɓɔɛiti ma, ti bosu, va bu gɛi gi ga ɗa-wotiɠɛ nuiti gi è-laawooi laazeeli ga ladalai. 30 Ɗa-zobogi ɠula kɛlɛma, naa ɠa a kɛ kɛdɛgi ɗa wo, laavɔɔ ʋoogiti ta maaɓɛlɛ vaiti ti ɗa ɠɛ ɗa-wotiɠɛ nu ɲadegai Yesu laaseigi zu.»

31 Ti ɓegai ma ga GALA fali, ʋɛ ti ɠɛni ná gaalɛbai zu, miná ɓalini, ti pɛ ti laaveni ga Zɛnvu Ɲadegai, ti tɔɔzei ga GALA daawooi laazeelia ga ladalai.

Kidaaleʋe nuiti ta-ɠilibai

32 Zɔiti kpein ti ɠɛni ga kidaaleʋe nuiti, ti ɠilini ɓɔɠɔ ʋa ɠi gila ta zɛnvu ɠila su. Nu nɔpɛ ge la ɠɛni zeaɠɔli seɠezu ga tɔ ɠila nɔnɔ, kɛlɛ ti pɛ ti ɓɔni ti-ɠɔligiti ma. 33 Keelaiti ti ɠɛni zeele wooi wosu ga zɛbɛ wolai ga Maliɠii Yesu wuzeɠeʋɛ, é ɠula saai ya. GALA ná-zaalai ɠɛni botii ɠɛɛzu ti pɛ ba ga zɛbɛ wolai. 34 Ti zaama, nu nɔpɛ ge la ɠɛni ʋalani ani nɔpɛ ma, tɔɔzei zɔiti kpein zooiti ɓa pɛlɛiti ti ɠɛni ti ya, ti ɠɛni pɔdizu, ti ʋa ga ma zɔngɔi, 35 ti fe keelaiti zea, ti gaaɠwɛ ɛsɛ pɛ ba, eɠɛʋelei ma nu maavai la. 36 Leevi mavofodai ta ɠɛni ná, daaseigi ga Zozɛfe, é ɠɛni ga Sipele nu. Keelaiti ti daasei pɛɛni ga Ɓalanaɓase, (nii poluʋɛ ga «nu iɲɔdɔɔ nui»). 37 Zooi ta ɠɛni zea, é pɔdini, é ʋa ga ma zɔngɔi, é fe keelaiti zea.

5

Ananiase ta Safila ta-vai

1 Kɛlɛ zunui ta ɠɛni ná, daaseigi ga Ananiase, anzai laa ga Safila, ti ti-ɠɔligi ta ʋɔdini. 2 Naa ʋoluma, ta anzai ti zolooni ma ga ti ma zɔngɔi ɠilazuʋɛ makɛ ya, é ʋa ga mɔtai, é fe keelaiti zea. 3 Kɛlɛ Piyɛlɛ ɠɛni ma: «Ananiase, lee vaa zu Setana è-yiimaʋɛ laavegai? È zou zɔngɔi ɠilazuʋɛ makɛ, è zɛɛi wo Zɛnvu Ɲadegai ma. 4 È ʋa ɠɛ è zooi ʋɔdi, ɗa lɛi ɗɔnɔ ʋa ɠɛa de? Pɔdia ʋoluma ɓalaa, ma zɔngɔi la ɠɛa è yeema ɓaa? È leʋegɛ ɠale mu, è nii ɠɛɠala vai ɓɛtɛ yiimaʋɛ? Nuiti tɛi è ʋa zɛɛi wo ti ma, GALA ka è zɛɛi wogai ma.» 5 Ananiase naama ɓɔɛiti mɛnigai ma, é looni, é za. Zɔiti kpein ti naama wooi mɛnini, ti pɛ ti luani. 6 Zunu loungoiti ti wuzeɠeni, ti maavelevele, ti lii la, ti maaɠulu.

7 Lɛlɛ saʋagɔ ɠɛɠala leʋegai ma, anzai ʋaani, kɛlɛ é la ɠɛni kwɛɛni, nii kɛai. 8 Piyɛlɛ gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Gaamai wo mà, anɠɛ nɛi nuuma walii liegɔi ɠa, wo zooi ʋɔdiai la?» É naa wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ungo, naa ɠa pɔdiai la.» 9 Piyɛlɛ ɠɛni ma naazu: «Lee vaa zu wo zoloogai ma, ga wo Maliɠii ná-Zɛnvui zuɠɔɠɔ? Wɛlɛ, zɔiti ti liai ti è-zinigi maaɠulu, ta pɛlɛlaʋɛ, ta liizu ga ɗe ɗa ɓalaa.» 10 Gaamanɔ, é looni Piyɛlɛ ɠɔɠɔwu, é za. Zunu loungoiti ti lɛɛni, ti ka ga é zaa, ti liini la, ti maaɠulu sinigi ɠobaʋɛ. 11 Naama vai dualuagi lɔɔni Egilisii pɛ su, ta zɔiti ti naama wooi mɛnini.

Laavɔɔ vai niiti keelaiti ti ɠɛni kɛɛzu

12 Keelaiti ti ɠɛni laavɔɔ ʋoogiti ta maaɓɛlɛ vai ma mɔinmɔin kɛɛzu nuɓusɛiti saama. Kidaaleʋe nuiti pɛ ti ɓena ɠaalɛ ba GALA sei ʋɛlɛi ma zeizei bosuʋɛ, ʋɛ ná laa ga «Salɔmɔn ná-seizei bo kotai.» 13 Nu ɠili nɔpɛ ge la ɠɛni ʋɛɛzu ti ʋa, kɛlɛ ta-vai wola nɛɛni nuɓusɛi ʋɛ. 14 Ti maa ɠɛni liizu ga mɔinɗa ga kidaaleʋe nu niinɛiti, zinaa ʋɛɛ anzaa ʋa, niiti ti ɠɛni ɓɔɠɔ veezu Maliɠii ya. 15 Nuiti ti ɠɛni liizu vɔlɔ ga seeɓɛ nuiti koi yɔɠɔzu ʋeleiti su, ti ɗa ti la beteiti ta daama ani goiti ma, naa ɠa a kɛ Piyɛlɛ a ɠɛna leʋega, ma niinigi ʋɛɛ ɓalaa tanigaa ma. 16 Nuɓusɛ mɔinmɔin ge ɠɛni zeɠezu ɓalaa Zeeluzalɛme ɠoba laa goiti su, ti ɗa ʋa ga seeɓɛ nuiti, ta niiti kɔzɔba yɛnvuiti ti ɠɛni ti zu, tama ti pɛ ti ɠɛni ʋalozu.

Keelaiti so fai ʋolu, ta ti unmɔɔ fai

17 Naazu, zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai wuzeɠeni ga tolo ʋooʋamai, ta koba nuiti pɛ, niiti ti ga Saduseyɛinti ta-ɓɔgi. 18 Ti keelaiti soni, ti naati pili kaso ziɠi golai zu. 19 Kɛlɛ kpidii, Maliɠii ná-geezuɠeelai gila ge ʋaani, é kaso ziɠigi ma ɓogiti daalao, é ti ɠula, é ɠɛ ti ma: 20 «À li, wo lo GALA sei ʋɛlɛi wu, wo zɛnvu niinɛi ma ɓɔɛi pɛ daazeeli nuɓusɛi ma.» 21 Keelaiti ti ɠoloni naama wooi ʋɛ, sobuzobui nɔ ɠɛni de, ti li GALA sei ʋɛlɛi wu, ti tɔɔzei ga kalagi woga.

Zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai ta ba nuiti ti ʋaani, ti tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti gaalɛ ba ta Izelayɛle ɠɛwolaiti. Ti devei veeni ga ti keelaiti kula kasoi ɠa, ti ʋa ga tiye. 22 Kɛlɛ salaʋusuiti ti liini kaso ziɠigi zu, ti la ti ɠaani. Ti ɠaleni ma, ti ʋa, ti ʋoluvaawo kundiɠiiti ma, 23 ti ɠɛ ma: «Gi kaso ziɠigi ɠaaʋɛ piligai su kpe, kaso ʋɛlɛ makɛ nuiti ti loni ti-losuʋɛti pɛlɛlaʋɛti, kɛlɛ siɛgi zu gi pɛlɛiti daalaogai da, gi la nu nɔpɛ kaani bu.» 24 Siɛgi zu GALA sei ʋɛlɛi maaɓɛɛ ɠundiɠii ta zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ti naa mɛnini da, ti ɠidaaʋilini ga keelaiti ta-vai, ti ɗa ɓɔɠɔ ɠaazaɠa ga ʋelei fai nii ɠaa ʋaazu ɓelazu la. 25 Nui ta ʋaani, é ɠɛ ti ma: «À woilo dɛɛ! Zunui niiti wo ti ʋilini kasoi ɠa, tiya ɠanu, ti loni GALA sei ʋɛlɛi wu, ti ɗa nuɓusɛiti kala.»

26 GALA sei ʋɛlɛi maaɓɛɛ ɠundiɠii ta polu nuiti ti liini naazu, ti ʋa ʋolu ga keelaiti, kɛlɛ ti la ɠɛni kɛɛni ga maaɓaa vaa, tɔɔzei ti ɠɛni luazu ga nuɓusɛi mina yɛ ti zɔɔzu ga kɔtuiti, ti ʋa za. 27 Ti ʋaai ma ga tiye, ti naati toni tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti kakala. Zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai ti ɠaazaɠani, 28 é ɠɛ ti ma: «Gi tɔ togɛ wo ma kpaan ga wo mina mɔ kala bo zunui tɔna daaseigi zu, kɛlɛ wɛlɛ, wo Zeeluzalɛme laavega kpekpe ga kalagi wo bosu. Wa pɔ ga wo zunui naa ma ɲamai la gi unma mu ɓaa?» 29 Kɛlɛ Piyɛlɛ ta keelai zɔiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Kɛni nu ɠolo GALA bɛ, é leʋe nuiti ba. 30 Ade-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI ɠa é Yesu wuzeɠeai, é kula saai ya, nii wo kpadɔni saa wului ma, wo paa. 31 Tɔ ma ka GALA ge buzeɠeai, é sei yeezazuʋɛ, é kɛ ga Totuɠɔi ta Kizo Nui, nii a kɛ Izelayɛle nuiti ti ti ziɛ ʋelei maavalibo, ta-ɠotoiti suvaayɛ. 32 Gá ga naama vaiti ma zeeleiti, naa ʋɛɛ Zɛnvu Ɲadegai ɓalaa ba, nii GALA ge feai naati zea, niiti ti ɠolozu bɛ.»

33 Naama wooiti mɛni fai wanani ti ma ga gola, ti ɠɛni ga ti keelaiti pa. 34 Kɛlɛ Faliziɛn gila ge buzeɠeni kundiɠiiti saama, daaseigi ɠɛni ga Gamaliyɛle, é ɠɛni pɔ ga tɔ kalamɔin, nii nuɓusɛiti ti ɠɛni wola unfesu ma, é devei veeni ga ti keelaiti kula dɛ eteaʋɛ. 35 Naa ʋoluma, é ɠɛni ti ma: «Izelayɛle nuiti, à dama ga naama vai, nii wo ɠɛɛzu wo kɛ ga zunui niiti. 36 Su la dɛ ɠoozani, Tudase wuzeɠeni, é ɗa ɓɔɠɔ ɠɛ ga nu ɓiin, nu unnaanigɔ (400) ɠɛɠala ʋilɛni polu. Kɛlɛ ti paani, naa ʋoluma zɔiti kpein ti ʋilɛni polu, naati ti vazani, gila kpalaa ge la yɛni ná. 37 Tɔun poluma, Galilee nui Zudase wuzeɠeni daasei sɛʋɛ ziɛgi zu, é nu mɔinmɔin mɛɛnni, ti ʋilɛ polu. Kɛlɛ tɔ ɓalaa, ti paani, polu nuiti pɛ ti vaza. 38 Nii niina gè bosu wo ma, naa ɠa ga, à mina yeeʋili niima nuiti ta-vai zu, à ti yɛ ná, ti li. Ni nuɓusɛiti ka ti niima vaa zeikpasui, ɓaa ma ɠɛɛwotiiti kɛɛzu, su ɠa ɠoloɠolo. 39 Kɛlɛ ni GALA ka é kɛɛzu, wo la zooga wo ʋa ti ɠoloɠolo. À dama, wo mina ʋa kɔɔi ɠɔɔzu GALA daalɔɠɔma.»

Kundiɠiiti ti vaani gooi wu. 40 Ti keelaiti tolini ʋolu, ti naati doɠa ga kpakɔi, ti tɔ sei ti ma kpaan ga ti mina mɔ ɓɔɛ Yesu laaseigi zu, naa ʋoluma ti ɓeni ti ʋa, ti li. 41 Naati ti zeɠeni tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti kakala ga koozunɛɛi, soloo fai zu ti ma ga ti ɲɛɛɠulasui zɔlɔɔ Yesu laaseigi ma vaa zu. 42 Tama folo-o-folo GALA sei ʋɛlɛi wu ta koizuʋɛti, ti la ɠɛni ɓɔlɔzu ga kalagi woga, ta Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeliai ga Yesu ɠa é ga Kilista.

6

Zeelobai wo fai ga totuɠɔ nu lɔfela

1 Naama ziɛgi zu, tɛi kaladopoiti ti ɠɛni mɔinzu gola, ti zaama Zuifui niiti ti Gɛlɛke wooi wosu, naati ti ɠɛni unsuyelii losu ga Eɓulu nuiti, mazɔlɔɔ folo ɠilagila kɔnɔgi ɠaaɠwɛ ziɛgi zu, ti la ɠɛni ta-ʋoanzaiti daazɔbosu ga pagɔ. 2 Keela puugɔ maazu felegɔiti (12) ti kaladopoiti pɛ gaalɛɛni ba, ti ɠɛ ti ma: «É la zolooni ga gi GALA daawooi laazeeli vai yɛ ná, ɠɔnɔ gaaɠwɛɛ vai zu. 3 Naa ɠa é ba, kɛ̀ɛleaiti, à yeelo nu lɔfela ʋa wo zaama, niiti lɔɠɔ ʋagɔ ti ʋa, ti laavegai ga Zɛnvu Ɲadegai ta ɠimalai, gi naama wotii ve ti ya. 4 Gɔun, gá ɠaaɓaazu GALA falii ta GALA daawooi ma wotii ma.» 5 Naama wooi laani bɛbɛi yii ɠa ga pagɔ. Ti yeeloni Etiyɛni ʋa, zunui nii daaveni ga kidaaleʋei ta Zɛnvu Ɲadegai, naa ʋoluma Filipe ta Pɔlɔkɔɔl, Nikɛnɔɔl ta Timɔn, Paalemeenase ta Antiyɔse nui Nikɔla, nii é lɔɔni mɔungi Zuifuiti ta-ƓALA pelei ma. 6 Ti ti lɛɛni ga keelaiti, naati kpegai ma ga GALA falii ɠɛ, ti yeelaani ti ma.

7 GALA daawooi zu ɠɛni wɔɔlɔzu, kaladopoiti ti ɗa mɔin Zeeluzalɛme, zalaɠa ɠula nui ma mɔinmɔin ge ɠɛni ɠidaaleʋezu ɓalaa.

Yesu Kilista ná-zeelei Etiyɛni zɔɔ vai

8 Etiyɛni nii GALA ná-zaalai ta ná-zɛbɛi ɠɛni ba ga gola, é ɠɛni maaɓɛlɛ vaiti ta laavɔɔ ʋoogiti kɛɛzu nuɓusɛiti saama. 9 Kɛlɛ nui tanigaa ti wuzeɠeni daalɔɠɔma, tanigaa ti zeɠeni GALA dɛbi ʋɛlɛi wu, nii daaseigi ga «Duɔi niiti ti unmɔɔgai,» naa tanigaa ti ɠɛni ga Silɛne Zuifuiti ta Alɛgezandili ʋeaiti, naa ʋɛɛ Silisi ta Azi Zuifuiti ba. Ti Etiyɛni maaɠaalini, 10 kɛlɛ ti la ɠɛni ziɛzu bu, tɔɔzei é ɠɛni ɓɔɛzu ga ɠigi, nii Zɛnvu Ɲadegai ɠɛni feezu zea. 11 Ti veleni nuiti su, ti ɗa ɠɛ ma: «Gi goomɛnigɛ, é ɗa woo ɲɔi wo Moize ta GALA daalɔɠɔma.» 12 Ʋele ɠana ti ʋuutugi leʋeni la nuɓusɛiti saama, ta totuɠɔiti, naa ʋɛɛ tɔ kalamɔinti ba, naa ʋoluma ti liini, ti so ga maaɓaai, ti ʋaa la tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti pɔ. 13 Ti zɛɛ zeeleiti kulani, ti ɗa ɠɛ ma: «Zunui nii ɠa woo ɲɔi wosu nɔ ɠɔ ada ɲadegai ta tɔgi laalɔɠɔma. 14 Mazɔlɔɔ gi goomɛnigɛ, é ɗa ɠɛ ma, Nazalɛte nui Yesu ɠa adɛ ʋɛ ɠoloɠolosu, ta é faa ʋɔlɔmaiti maavalibo, niiti Moize ti lɛai ga adeye.» 15 Zɔiti kpein ti ɠɛni zeini tukpɔɠaaleʋezuʋɛ, ti ɠaazuloga ɠɛni de Etiyɛni ʋa, ti pɛtɛni ga gaazuʋɛ ɠɛɛʋɛ eɠɛ geezuɠeelai.

7

Etiyɛni ná-kpɔɛzuɠulai

1 Zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai ɠɛni ma: «Gaama ɠa nuu nɛi ti bosu?» 2 Etiyɛni gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «À woilo mà, wɔi wo ga kɛ̀ɛni ta kɛ̀ɛleaiti! Lɛbiya ƓALAGI ɠulani kɛlɛma ade-mɛmɛwola Aɓalaame ʋɛ, siɛgi zu é ɠɛni la Meezɔpɔtami, aisa é ʋa li, é zei Ɠalan. 3 É ɠɛni ma: ‹Zeɠe ɗa-yooi zu, ɗa-woladai zu, li zooi naa zu, ʋɛ gè ná lɛɛzu ga ɗe.› 4 Názu ɠa é ɠula la Kaledee yooi ʋa, é li é zei Ɠalan. Miná ɠa é yɛni ná, kɛɛɠɛ zaai ma, GALA ge ɓudɛ la zooi nii zu, ʋɛ wo zeini ná za. 5 É la ɠɛni ada nɔpɛ feeni zea naama yooi zu, anɛɛ kɔɠɔ lo daa ɠila kɛɠala you, kɛlɛ é minazeɠeni bɛ ga toɠa zooi naa veezu bɛ, ta mavofodaiti bɛ tɔun poluma, naazu doun nɔpɛ ge la ɠɛni dɛ zea. 6 À woilo dɛɛ naa ma, nii GALA ge boni ma: ‹Suɠwɛɛ ga è-mavofodaiti ta ɠɛ ga seikɔɠɔma nuiti zooi taɠili su, ta ɠɛ ná ga duɔiti, ti ti zopele ɲɔu kona unnaanigɔ (400) laawu. 7 Kɛlɛ nà zii naa lukpɔɠaaleʋe, nii ta duɔlai ɠɛ zeezu, naa ʋoluma, ta ɠula, ti ʋa, ti dɛ̀bi ʋɛ.› 8 Naa ʋoluma, GALA ge minazeɠegi ɓɛtɛni ti yɔɠɔzu ta Aɓalaame, é tatipɛlɛʋolui ɠɛ ga ma ʋoogi. Naa ɠa é kɛɛni, é Izaake zɔlɔɔgai ma, é tatini pɛlɛʋolu foloi lɔsaʋasiɛi ma, Izaake ɓalaa kɛɛni ɠana nɔ ga Zakɔɓe, Zakɔɓe ɓalaa kɛ ɠana nɔ ga ade-mɛmɛwola puugɔ maazu felegɔiti (12).

9 Ade-mɛmɛwolani ti toloi ɠulani ga Zozɛfe, ti pɔdi ga ti lii la Ezipete yooi zu. Kɛlɛ GALA ge ɠɛni ba, 10 é kula ná-maanɔɠɔi pɛ su. GALA ge ɠigi veeni zea, é zaala zɔlɔɔ Ezipete masagi Falaɠɔn ɠaazu, naa sei ga kundiɠii Ezipete yooi ta ná-pɛlɛyeɠei unda. 11 Pului looni Ezipete yooi zu ná pɛ ta Kanaan yooi ɓalaa su, kpɔlɔi wola wɔɔlɔni, ade-mɛmɛwolani ti la ɠɛni ɠɔnɔ sɔlɔɔsu. 12 Zakɔɓe mɛnigai ma ga moloi ɠa Ezipete yooi zu, é ade-mɛmɛwolani teʋeni ná mɔunpa. 13 Ti ziɛ laa velesiɛi zu, Zozɛfe ɓɔɠɔ lɛɛni ga kɛɛɠɛlointi, Falaɠɔn Zozɛfe ɠulazuʋɛ ɠwɛɛni. 14 Naa ʋoluma, Zozɛfe valini ga ti ʋa ga kɛɛɠɛ Zakɔɓe, ta ná-pɛlɛyeɠei pɛ, ti pɛ kpɔga ɠɛni ga nu ʋuulɔfela maazu lɔɔlugɔ (75). 15 Zakɔɓe liini Ezipete, é yɛ ná, é za, ade-mɛmɛwolani ɓalaa ti za. 16 Ti liini ga ti-ma ʋoomaiti Sikɛme, ti ti maaɠulu Aɓalaame ná-kabamaʋɛ, nii é geyani ga walii Amɔɔl ná-doun zunuiti ma Sikɛme.

17 Tɛi yeeɠɛɠalai maa ɠɛni ɓuɠazu ga GALA ná-minazeɠegi laazeeli, nii é kɛɛni Aɓalaame ʋɛ, ada-nuɓusɛiti ti mɔinni, ti ɓuɠu Ezipete yooi zu, 18 eyɛsu masagi taɠili ge wuzeɠe Ezipete yooi zu, nii é la ɠɛni Zozɛfe ɠwɛɛ. 19 Masagi naa zeini ada-nuɓusɛiti ga, é ɗa ade-mɛmɛwolani kpɔlɔ, eyɛsu é ɠɛ naati ma, ti ɗa ta-loun ɲɛgiti kula pɛlɛi ʋa, ti ɗa za.

20 Naama ziɛgi zu ɠa Moize zɔlɔɔga da, gola ʋa GALA gaazu. É kɛɛni ga alu saʋagɔ, ti ɗa kɔnɔkula kɛɛɠɛ ʋɛlɛi wu. 21 Siɛgi zu ti kulani la pɛlɛi ʋa, Falaɠɔn ná-doun anzanui seɠeni, é kulasu eɠɛ kpɔɠɔ loun zunu. 22 Moize kalagi zɔlɔɔni Ezipete ɠimalai pɛ su, sɛbɛi wɔɔlɔni kpɔɛzuɠulai ta kɛɛwotiiti su.

23 É kona ʋuunaanigɔi (40) zɔlɔɔgai ma, ɠi ge looni bɛ ga é wɛlɛ kɛɛɠɛlointi ma, Izelayɛle nuiti. 24 É gila kaani, ti ɗa kpɔlɔ, é naa maaloboni, nii ti ɠɛni kpɔlɔzu, naa nɔnɔi ʋotokulazuʋɛ, é Ezipete nui ʋaani. 25 É ɠisiɛni ga kɛɛɠɛlointi ta gaaɠa ga GALA ka pɔ é ti ɠizo ga maaʋele, kɛlɛ naati ti la ɠɛni naa ɠaaɠaani. 26 Poluma voloi, é liini, é lɔ tanigaa yɔɠɔzu, niiti ti ɠɛni ɲɛpii ɠɔɔzu, nii a kɛ é ti yɔɠɔzuɓɛtɛ, é ɠɛni ti ma: ‹Wa ga ɠɛɛɠɛlointi, lee vaa zu wo ɓɔɠɔ ɓɔlɔzu?› 27 Kɛlɛ zɔi é ɠɛni bɔɔlai ɓɔlɔzu, naa goolaaʋilini, é ɠɛ ma: ‹Ɓɛ ɠa é è zeiɗa ga kundiɠii ta tukpɔɠaaleʋe nui gi unda? 28 Ɗa pɔ è pàa, eɠɛʋelei è Ezipete nui ʋaani la wogi?› 29 Moize naama wooiti mɛnigai ma, é ʋelani, é li, é zei Madiyan nuiti ta-yooi zu, é doun zunu felegɔ zɔlɔɔ miná.

30 Kona ʋuunaanigɔ (40) leʋegai ma mɔnɔ, geezuɠeelai gila ge ɠulani bɛ kɛlɛma Sinayi gizei ma leʋebai zu, abuzogi zaama, nii é ɠɛni kpɔvɔ goi ʋa. 31 Moize laavɔɔ ʋelei ma ga naama ɠulakɛlɛmai, é ɠɛni maaɓuɠazu ba ga é ka, Maliɠii ɓɔɛni pɔ, é ɠɛ ma: 32 ‹Nà ɠa gè ga è-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI, Aɓalaame, Izaake, ta Zakɔɓe.› Moize zasuɓalini, é la ɠɛni zoosu é ʋa wɛlɛ. 33 Maliɠii ɠɛni ma: ‹Ɗa-zaʋalagiti kula ɠɔɠɔa, mazɔlɔɔ adaʋɛ ʋɛ è loni ná, zou ʋe gè maaɲɛɛ ʋɛai ba. 34 Gaamazu, gè nà-nuɓusɛiti ta-ɓɔlɔi ɠaa Ezipete yooi zu, gè ti ɓala gooi mɛniga, ti bosu. Gè ʋaa ga gè ti unmɔɔ. Naa ɠa é ba, nà è leʋesu Ezipete yooi zu.›

35 Moizei tɔna nii ti ɠɛlɛni ba, ti ɗa ɠɛ ma: ‹Ɓɛ ɠa é è zeiɗa ga kundiɠii ta tukpɔɠaaleʋe nui?› Naa ɠa GALA ge teʋeni ga kundiɠii ta unmɔɔ nui, geezuɠeelai ná-kpɔbai zaɓui zu, nii é ɠulani bɛ kɛlɛma kpɔvɔ goi zu. 36 Tɔ ɠa é ti ɠulani Ezipete yooi ʋa ga maaɓɛlɛ vaiti ta laavɔɔ vaiti, Kpoloɗɛ Ɓɔigi zaama ta teʋebai zu kona ʋuunaanigɔ (40) laawu. 37 Moize ɠilagi naa nɔ ɠa, é ɠɛni Izelayɛle nuiti ma: ‹GALA ka GALA goo wo nui ta wuzeɠezu wo ʋɛ ga nɔ̀un kɛʋele, wo-ɠɛɛleaiti saama.› 38 Siɛgi zu nuɓusɛiti gaalɛa ɠɛni de la ba teʋebai zu, tɔnɔ ɠa é ɠɛni ade-mɛmɛwolani zɔɠɔzu ta geezuɠeelai, nii é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ Sinayi gizei ma. É zɛnvu su wooiti sɔlɔɔni, ga é ti laazeeli ade ma. 39 Ade-mɛmɛwolani ti la ɠɛni kɛɛni, ti ʋa ɠolo bɛ, kɛlɛ ti ɠɛni daaʋilisu, ti-yiimaʋɛ pɛ tatiga ɠɛni de Ezipete yooi ma. 40 Ti ɠɛni Aalɔn ma: ‹Wuzeɠena, è galagiti kpɛtɛ gi ʋɛ, ti lo gi luɠɔ, mazɔlɔɔ Moize nii, é gi ɠulaai Ezipete yooi ʋa, gi la kwɛɛ nii kɛai la.› 41 Naama ziɛgi zu, ti nikɛ yiʋoi maaniinigi ɓɛtɛni, ti ɗa zalaɠaiti kula kɔɔɠɔ ganigi naa ʋɛ, ti ɗa ɠoozunɛ naa ma, nii ti kpɛtɛai ga ti ɓɔɠɔ yeei. 42 GALA ge ʋoluaveni ti ʋa, é ti yɛ ná, ti ɗa aniiti pɛ dɛbi, ti volozu geeɠɔlɔgi zu. Naa ɠa sɛʋɛai GALA goo wo nuiti ta-zɛʋɛi zu ga:

‹Ee, Izelayɛle nuiti, zalaɠa zuai wo ɠɛni ti ʋaazu, ta zalaɠai niiti wo ɠɛni ti ɠulazu

kona ʋuunaanigɔ (40) laawu teʋebai zu,

nà ɠa wo ɠɛni ti ɠulazu bɛ̀ ɓaa?

43 Ɓa-o, wo Mɔlɔke ná-seɠe ʋɛlɛi zeɠeni,

ta wa-ɠalagi Lefan ma zomideɠai,

maaniinigi niiti wo ti ɓɛtɛai ga wo ɗa nɔkɔ ti wu!

Tɔ ɠa é ba, nà wo leʋesu duɔlai zu poun Ɓaɓilɔne ʋolu ʋelei.›

44 Ade-mɛmɛwolani kɛai ma teʋebai zu, seɠe ʋɛlɛi ɠɛni ti ya, nii minazeɠegi ma zɛʋɛi ɠɛni bu, seɠe ʋɛlɛi nii GALA ge Moize leveni ga é to, ga naama ɠazaʋigi nii é kaani. 45 Ade-mɛmɛwolani ti naa zɔlɔɔgai ma, Zozuwe yɛni ti luɠɔ, ti lɛɛ la zooi naa zu, ti kulani ziiti zea, niiti GALA ge ɠɛni ti ɓɛɛzu ti luɠɔ. Seɠe ʋɛlɛi naa yɛni ná eyɛsu Davide ná-yeeɠɛɠalai, 46 naa zaala zɔlɔɔni GALA gaazu, é suvali ga zobo ge ve bɛ, é pɛlɛ lo Zakɔɓe ná-GALAGI ʋɛ. 47 Kɛlɛ Salɔmɔn ɠa niina, é pɛlɛi loni GALA bɛ. 48 Kɛlɛ anɛɛ naa ʋe, GALA nii é Anii-Pɛ-Unda, naa la ɗa ga zei pɛlɛi wu, nii togai ga nu ɓɔɠɔ yeei, eɠɛʋelei GALA goo wo nui boni da, é ɠɛ ma:

49 ‹Maliɠii wooi ɠaa: Geeɠɔlɔgi ɠa é ga nà-masa kpɔkpɔgi,

zooi ɠɛ ga nà-kɔɠɔloma anii.

Pɛlɛi ma zii ɓɛgele ɠa wa to bɛ̀?

Mini ɠa ná a ɠɛ ga sèizuʋɛ?

50 Nà lɛi gè ʋa naama aniiti pɛ kpɛtɛ ɓaa?›

51 Ee, suvɔɔ nuiti, niiti ti-yiimaʋɛ, ta ti-woiyeɠeiti daaɠulugai! Wa Zɛnvu Ɲadegai zakpesu yeenɔpɛ! Wo ɠulaʋɛ ga wo-mɛmɛwolani. 52 GALA goo wo nui ɓɛ ɠa, wo-mɛmɛwolani ti la kpɔlɔni? Ti naati paani vɔlɔ, niiti ti ɠɛni Telebo Nui ʋaa vai wosu ma yeeluɠɔ, nii wo yaavaai, wo pa. 53 Wɔigi wo GALA ná-tɔgi zɔlɔɔgai ga geezuɠeelaiti maaʋele, kɛlɛ wo la kɛɛni wo ʋa ɠolo bɛ.»

Etiyɛni zɔɔ vai ga kɔtuiti

54 Ti naama wooiti mɛnigai ma, é wanani ti ma ga gola, ti ɗa ɲiigai ziɛ ga Etiyɛni laalɔɠɔma. 55 Kɛlɛ tɛi Etiyɛni mu daavega ɠɛni de ga Zɛnvu Ɲadegai, é ɠaazuwuzeɠeni geeɠɔlɔgi zu ʋele, é GALA ná-lɛbiyai ɠaani, ta é Yesu ɠa loni GALA zeezazuʋɛ. 56 É ɠɛni ma: «Nà geeɠɔlɔgi laalaogai ɠaazu, ta Nu ná-Doun Zunui loni GALA zeezazuʋɛ.» 57 Názu ɠa ti kpeei looni la, ti ɗa ti-woiyeɠeiti daaɠulu, ti ɓizɛ ʋɔɔma daalɔɠɔma. 58 Ti kpɛɛni, ti kula taai ʋa, ti ɗa sɔ ga kɔtuiti. Naama zeeleiti ti ɠɛni ta-zeɠeiti feezu zunu loungoi ta ya, nii daaseigi ɠɛni ga Sɔle. 59 Siɛgi zu ti ɠɛni Etiyɛni zɔɔzu la, é ɠɛni GALA falizu, é ɗa ɠɛ ma: «Màliɠii Yesu, yeezei zɛ̀nvui wu.» 60 Naa ʋoluma, é ʋilɛni ɲiibii ɠa, é ɓain ga woo wola, é ɠɛ ma: «Màliɠii, mina niima ɠotoi la ti unma.» É naa wogai ma, é zaani.

8

1 Sɔle vaani bu, ti Etiyɛni ʋa.

Wɔinzeɠemai ta kidaaleʋe nuiti faza fai

Naama voloi nɔ, wɔinzeɠema wolai laalɛɛni Zeeluzalɛme Egilisii wu. É ɠula keelaiti polu, kidaaleʋe nuiti pɛ ti vazani Zudee laaiti ta Samali laaiti su. 2 GALA gaazuluaba nuiti ti Etiyɛni maaɠuluni, ti wola wɔlɔ ná-faa zu. 3 Kɛlɛ Sɔle mu ge ɠɛni Egilisi nuiti kpɔlɔzu, é ɠɛni lɛɛzu pɛlɛiti bu, é ɗa kidaaleʋe nuiti folo ná, zunuiti ta anzanuiti, é ɗa ti ʋili kasoi ɠa.

GALA daawooi laazeeli vai Samali

4 Zɔiti ti vazani, naati ti ɠɛni liizu adɛti, ti ɗa Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli. 5 Filipe yeini Samali laa wolai gila su, é Kilista ná-fai laazeeli ná. 6 Bɛbɛi pɛ ge woiloni ga pagɔ Filipe wooi ma, siɛgi zu ti ɠɛni gooi mɛnisu da, ti ɗa laavɔɔ vaiti ka, niiti é ɠɛni ti ɠɛɛzu. 7 Mazɔlɔɔ kɔzɔba yɛnvui ma mɔinmɔin ge ɠɛni ɠulazu inɛ su nuiti su, ti ɗa kpeei loo ga gola, naa ʋoluma mɛɠɛlɛ nuiti ta maalɛɠɛfɛ nui ma mɔinmɔin ge ɠɛni ʋalozu. 8 Koozunɛ wolai ɠɛni taa wolai naa zu.

9 Kaite zunui ta ɠɛni taai naa zu, daaseigi ga Simɔn, é ɠɛni molikula fai ɠɛɛzu, é Samali nuɓusɛiti pɛ daavɔɔni, é ɠɛni ɓɔɠɔ lɛɛzu ga toɠa ga nu wola. 10 Ɛsɛ pɛ, é zo doungoiti ma, é li kpakologiti pɔ, ti ɠɛni woilosu goo ma ga pagɔ, ti ɗa ɠɛ ma: «Zunui nii ɠa é ga GALA ná-zɛbɛi, nii daaseigi ga ‹Zɛbɛ Wolai.› » 11 Ti wola ɓatani ba, mazɔlɔɔ é lɛbini gola ti laavɔɔzu ga ná-molikula faiti. 12 Kɛlɛ siɛgi zu ti ɠidaaleʋeni la Filipe laawooi ma, nii é ɠɛni GALA ná-masadai ta Yesu Kilista laaseigi ma Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeelizu ti ma, zinaa ta anzaa, ti ɓatizeni. 13 Simɔn ɓɔɠɔi ɓalaa ɠidaaleʋeni. Kpegai ma ga ɓatize, é la mɔ ɠɛni zeɠezu Filipe ʋolu. Daa ɠɛni vɔɔzu ga maaɓɛlɛ vaiti ta laavɔɔ vai, niiti Filipe ɠɛni ti ɠɛɛzu.

14 Keelaiti ti ɠɛni Zeeluzalɛme, ti mɛnigai ma ga Samali nuiti ti yeezeiɗa GALA daawooi wu, ti Piyɛlɛ ta Zan leʋeni ti ma. 15 Naati ti zeeliai ma ná, ti GALA falini ti ʋɛ, nii a kɛ ti Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔ. 16 Mazɔlɔɔ Zɛnvu Ɲadegai la ɠɛni dɛ yeini ti tanɔpɛ ma, ti ɓatizeni nɔ Maliɠii Yesu laaseigi zu. 17 Piyɛlɛ ta Zan ti yeelaani ti ma, ti Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔ.

18 Simɔn kaai ma ga kidaaleʋe nuiti ta Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔsu siɛgi zu keelaiti ti yeelaazu la ti ma, é walii leteni Piyɛlɛni ta Zan ma. 19 É ɠɛni ti ma: «À ma zɛbɛi ve bɛ̀, ga zɔi nɔpɛ nà yeela ma, ma nu Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔ.» 20 Kɛlɛ Piyɛlɛ ɠɛni ma: «Ɗa walii yɛ è ʋa, wo li undaaʋiligi zu, tɔɔzei ɗa ɠisiɛzu ga GALA ná-vebɛanii ɠa zɔlɔɔsu ga walii. 21 Ɗɔnɔ ta è-ʋɔɔda nɔpɛ ge la niima vai zu, mazɔlɔɔ è-yii la zɔleni GALA gaazu. 22 Nimiza mu ga è ɠoozu ɠisiɛ ɲɔi, Maliɠii maanɛɛnɛ, nii a kɛ ni soloo faa ʋe, é è zuvaayɛ ga kisiɛi, nii é è-yiimaʋɛ. 23 Mazɔlɔɔ ʋelei gè kaazu la, è laavegɛ ga faa wanai, ta ɗa ga faa ɲɔi ná-duɔi.» 24 Simɔn ɠɛni ma: «Wa ɓɔɠɔi à Maliɠii maanɛɛnɛ bɛ̀, nii a kɛ nii kpein wo bogai, naa tanɔpɛ ge mina zeeli mà.»

25 Piyɛlɛ ta Zan ti ɓegai ma ga zeele wooi wo, ta ti Maliɠii laawooi laazeeli, ti ɠaleni ma Zeeluzalɛme, ti ɗa li ga Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli Samali nuiti ta-laa go mɔinmɔin su.

Filipe ta Etiyɔpi ɠundiɠi wolai

26 Yeeta, Maliɠii ná-geezuɠeelai gila ge ɓɔɛni Filipe ʋɔ, é ɠɛ ma: «Wuzeɠe, è li ga lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ, pelei naa zu nii é zeɠezu Zeeluzalɛme, é yei Gaza ʋelei, nii é teʋebai zu.» 27 Filipe liini gaamanɔ. Ná-pelei zu, é zunu zɛɛɠagai gila kaani, Etiyɔpi nu ɠɛni de. É ɠɛni ga kundiɠi wola, Etiyɔpi masa anzanui Kandase ná-naavoloi unda nui ɠɛni de. É ʋaani Zeeluzalɛme GALA dɛbizu. 28 É ɠɛni ɠalesu ma, é zeini ná-soo wotoloi zu, é ɗa GALA goo wo nui Ezayi ná-sɛʋɛi ɠala. 29 Zɛnvu Ɲadegai ɠɛni Filipe ma: «Maaɓuɠa soo wotoloi nuu ʋa.» 30 Filipe ɓizɛni, é Etiyɔpi zunui woomɛni, é ɗa GALA goo wo nui Ezayi ná-sɛʋɛi ɠala. É ɠɛni naa ma: «Nii é kalasu, ɗa gaaɠaazu nɛi?»

31 Zunui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Nà gaaɠa ɠale, ni nu la suɠulani mà?» É Filipe lolini ga naa lɛ, é zei koba wotoloi zu. 32 Ʋɛ é ɠɛni ná ɠalasu, é zɛʋɛni ná ga:

«É la ɠɛni woo ɲɛ gila kpalaa boni,

eɠɛ baalagi ti liizu la paazuʋɛ,

eɠɛ baala ziʋoi é loni maaleɠa leʋe nui ɠakala.

33 Ná-ɓɔɠɔmaayeii zu, ti ná-tukpɔi ɠaaleʋeni ga telebotalai,

ɓɛ ɠa a kɛɛɠalazuʋɛti dɛɛ?

Mazɔlɔɔ zɛnvui ɠulani zea.»

34 Etiyɔpi zunui Filipe ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Nà è maanɛɛnɛzu, ɓɛ ɠa GALA goo wo nui vaazu ma? Tɔ ɓɔɠɔi ʋe, ɓaa nu ɠili be?» 35 Filipe kpɔɛi zeɠeni naazu, é tɔɔzei naama zɛʋɛi zu wooi ma, é Yesu ná-Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli ma. 36 Ti yɛni liizu, ti zeeli adɛ ta, ʋɛ ziɛi ɠɛni ná, kundiɠii ɠɛni Filipe ma: «Wɛlɛ ziɛi ʋa. Lee ɠa é pele leʋesu tùɠɔ, gè ʋa ɓatize?» 37 Filipe gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ni ɗa ɠidaaleʋena ga è-yiimaʋɛ pɛ, ɗa zoo ɓatizesu.» Zunui ɠɛ ma: «Gè ɠidaaleʋea ga Yesu Kilista ɠa é ga GALA Doun Zunui.» 38 Etiyɔpi zunui devei veeni ga wotoloi lo. Filipe ta zunui naa ti felegɔ ti ʋilɛni ziɛi wu, Filipe kpatize. 39 Siɛgi zu ti ɠulani la ziɛi wu, Maliɠii ná-Zɛnvui Filipe zeɠeni. Etiyɔpi zunui la mɔ ɠɛni Filipe ɠaani, kɛlɛ é liini ga koozunɛɛi. 40 Filipe wɛlɛni nɔ, é ɓɔɠɔ ɠa Azɔte, naa ʋoluma, taa wolai niiti kpein é ɠɛni leʋesu ti zu, é Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeelini naati pɛ, eyɛsu é zeeli Seezalee.

9

Sɔle ɠidaaleʋe vai

1 Naama ziɛsu, Sɔle ɠɛni ba nɔ, é ɗa maalua vaiti ta nu ʋaa vai wo Maliɠii ná-kaladopoiti daalɔɠɔma. É liini zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai ʋɔ bɛ, 2 é sɛʋɛa ɠaiziɛ zea, teʋegai Damase ƓALA dɛbi ʋɛlɛi wu nuiti ma, ga ni a nu nɔpɛ kaana, zunu ɓaa anzanu, é kidaaleʋe ʋele niinɛi naa ma, é gili, é ʋaa la Zeeluzalɛme.

3 Kɛai ma pelei zu, é ɗa li, maaɓuɠaai ma Damase ʋa, gaamago nɔ wozakalagi ta ɠulani geeɠɔlɔgi zu, é ɗa volo maaɠoolii zu. 4 É looni zooi ma, é wooi ta mɛnini, é ɗa toli, é ɗa ɠɛ ma: «Sɔle, Sɔle, lee vaa zu è wɔ̀inzeɠezu?» 5 É ɠɛni naa ma: «Ɓɛ ɠa ga ɗe, Màliɠii?» Naa ɠɛ ma: «Nà ɠa gè ga Yesu, nii è wɔ̀inzeɠezu. 6 Kɛlɛ wuzeɠe, è lɛ taa zu, ta naa wo è ma, nii ɗa kɛ.» 7 Siɛɲɔɠɔiti ti loni, ti laavɔ kpaan, ti la zooni ti ʋa woo ɠila kpalaa bo, ti ɠɛni wooi mɛnisu, kɛlɛ ti la ɠɛni nu nɔpɛ kaazu. 8 Sɔle wuzeɠeni zooi ma, gaazuzeɠeni ma, kɛlɛ é la ɠɛni wozaɠaazu. Ti soni zeei ʋa, ti lii la Damase. 9 É kɛɛni ga folo saʋagɔ, é la wozaɠaazu, é la laamiizu, é la ɓɔɔlezu.

10 Tama kaladopoi ta ɠɛni Damase, daaseigi ga Ananiase. Maliɠii tolini, é ɠɛ ma: «Ananiase!» É gooɠaaʋote, é ɠɛ ma: «Nà ɠaa, Màliɠii!» 11 Maliɠii ɠɛni ma: «Wuzeɠe, è li ga koiyɔɠɔzu ʋelei nii daaseigi ga ‹Sɔlegai,› è wɛlɛ Zudase ná-pɛlɛi wu ga zunui nii daa ga Sɔle, Taalese nui, mazɔlɔɔ toɠa GALA falizu. 12 Tama é zunui ta ɠaaʋɛ kulakɛlɛmai zu, daaseigi ga Ananiase, é ɗa lɛ pɛlɛi wu ga é yeela ma, nii a kɛ gaazuʋɛ zeɠe ma.» 13 Ananiase ɠɛni ma: «Màliɠii, gè mɛniga nu mɔinmɔin da, ga zunui naa faa ɲɔu mɔinmɔin kɛa ga ɗa-nuiti Zeeluzalɛme taazuʋɛ. 14 Naa ʋoluma, zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ta-zobogi ɠa zea ʋɛ, nii a kɛ é naati gili, zɔiti nɔpɛ a ti ɠa, ti ɗa wooɠula GALA ma è-laaseigi zu.» 15 Kɛlɛ Maliɠii ɠɛni ma: «Li, tɔɔzei zunui nuu ɠa ga aniɲakai nii gè yiimazeɠeai la, nii a kɛ é dàaseigi ɠula kɛlɛma zii ɠiligiti bɛ, ta masagiti, naa ʋɛɛ Izelayɛle nuɓusɛiti ba. 16 Nà ɓɔɠɔi, nà ʋaazu dɛɛzu la, ʋelei é ʋaazu ɓɔlɔzu la bɛ̀.»

17 Ananiase liini, seeliai ma pɛlɛi wu, é yeelaani Sɔle ma, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛloun Sɔle, Maliɠii Yesu, nii kulaai è ʋɛ kɛlɛma pelei zu, nii è ʋaai la, naa ɠa é tèʋegai ga è-ɠaazuʋɛ zeɠe ma, ta è laave ga Zɛnvu Ɲadegai.» 18 Gaamago nɔ, é ɠɛɛni eɠɛ ani ɠalaiti ta ɠula Sɔle ɠaazuʋɛ, ti loo, gaazuʋɛ zeɠe ma. É wuzeɠeni, é ɓatize. 19 É daamii wogai ma, é zɛbɛi zɔlɔɔni. É foloi tanigaa ɠɛɛni kaladopoiti ba, niiti ti ɠɛni Damase. 20 É tɔɔzeini gaamago ga Yesu ná-fai laazeeli GALA dɛbi ʋɛlɛiti bu, é ɗa ɠɛ ma: «Yesu ɠa é ga GALA Doun Zunui.» 21 Zɔiti pɛ ti ɠɛni goomɛnisu, ti laavɔɔni, ti ɗa ɓɔɠɔ ɠaazaɠa ga: «Nii lɛi é ɠɛa naama nuiti wɔinzeɠezu Zeeluzalɛme, niiti ti GALA tolisu daaseigi nii zu? Kɛbɛ, paa ungi ɠa nɔ ga é naama nuiti gili, é li ga tiye zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti pɔ, kɛlɛ?» 22 Kɛlɛ folo-o-folo Sɔle ná-kala gooi zɛbɛi ɠɛni ɓaaɠozu: Zuifui niiti ti ɠɛni Damase, ti la mɔ ɠɛni kwɛɛ nii ta bo, tɔɔzei é ɠɛni dɛɛzu ga tiye ga Yesu ɠa é ga Kilista.

23 Yeeɠɛɠala zuɠooza teʋegai ma, Zuifuiti ti ɓɔɠɔ leveni ga ti paa. 24 Sɔle faa ɠwɛɛni ta-yaava vai zu. Ti ɠɛni wɛlɛzu vɔlɔ taa ziɠidaʋɛti ma, folo ʋɛɛ kpidi ʋa, nii a kɛ ti paa. 25 Kɛlɛ, ná-kaladopoiti ti seɠeni ga kpidii, ti da kpɔlɔgi zu, ti zei ga siɠigi ʋolu ʋelei.

Sɔle ɠɛni Zeeluzalɛme

26 Sɔle zeeliai ma Zeeluzalɛme, é kɔɠɔni ga é ʋɔ pɛɛ kaladopoiti ba, kɛlɛ ti pɛ ti ɠɛni luazu ba, ti la ɠɛni laani da ga é ɠɛa ga kaladopoi ta. 27 Ɓalanaɓase seɠe ʋele ɠana, é lii la keelaiti pɔ bɛ. É naa kpein suɠulani ti ma, ʋelei Maliɠii ɓɔɠɔ lɛɛni la ga Sɔle pelei zu, é ɓɔɛ pɔ, ta ʋelei Sɔle GALA daawooi laazeelini la ga ladalai Maliɠii Yesu laaseigi zu Damase. 28 É zo naazu ma niina, ta naati ti ɠɛni lɛɛzu, ti ɗa yei Zeeluzalɛme taazuʋɛ, é ɗa GALA daawooi laazeeli ga ladalai Maliɠii laaseigi zu. 29 Zuifui niiti ti Gɛlɛke wooi wosu, ta naati ti ɠɛni yɛpɛzu, ti ɗa ɓɔɠɔ maaɠaali, kɛlɛ naati ti ɠɛni paa ɠeleɠele gaiziɛzu. 30 Kidaaleʋe nuiti ti naa zuɠwɛɛgai ma, ti liini la Seezalee, ti teʋe Taalese.

31 Ziilɛigi ɠɛni Zudee Egilisii pɛ su, ta Galilee, naa ʋɛɛ Samali ʋa, é ɠɛni wɔɔlɔzu kidaaleʋei zu, é ɗa ziɛ ɓɔɠɔmaayeii zu Maliɠii ʋɛ, gaa ɠɛni wɔɔlɔzu ga nui liegɔi, nii é ɠɛni ʋɛɛzu ba ga Zɛnvu Ɲadegai ná-kpɔbai.

Enee ʋalo vai

32 Tɛi Piyɛlɛ ɠɛni leʋesu zooi zu ná pɛ, é zeelini ɓalaa kidaaleʋe nuiti pɔ bɛ, niiti ti ɠɛni Lida taazuʋɛ. 33 É zunui ta ɠaani ná, daa ga Enee, é laani seeɓɛ ʋetei ɠa kaite kona dɔsaʋa laawu ga kɔlɔsama zeeɓɛi. 34 Piyɛlɛ ɠɛni ma: «Enee, Yesu Kilista é ʋaloa! Wuzeɠe, ɗa ɓɔɠɔi è ɗa-ʋetei lɛ ba.» É wuzeɠeni gaamago. 35 Lida ta Salɔn nɛmɛi zu nuiti pɛ ti miná ɠaai ma, ti ɠidaaleʋeni Maliɠii ma.

Dɔlɔkase wuzeɠe vai,
é ɠula saai ya

36 Kidaaleʋe anzanu ɠila ge ɠɛni Zɔpee, daa ga Taɓita, (nii poluʋɛ ga «Dɔlɔkase»), é ɠɛni botii ʋagɔ mɔinmɔin kɛɛzu, é ɗa faaɓɔɠɔiti kɛ. 37 Naama ziɛgi zu, é zeeɓɛni, é za. Ti maagbaai ma, ti daani geezu ʋɛlɛi ta wu. 38 Zɔpee ɠaladopoiti ti mɛnigai ma ga Piyɛlɛ ɠa ti ɠobaʋɛ laai zu Lida, ti zunu felegɔ leʋeni polu, ti ɠɛ ma: «Soma, è ʋa fala gi ʋɔ bɛ.» 39 Piyɛlɛ wuzeɠeni, é ʋilɛ ti ʋolu, ti li. Ti zeeliai ma, ti lɛɛni la geezu ʋɛlɛi wu. Poanzaiti pɛ ti maaɓuɠani ba, ti ɗa wɔlɔ, ti ɠɛni seɠe goiti ta tookɔba wolaiti dɛɛzu la, niiti Dɔlɔkase ɠɛni ti ɓɛtɛzu ti ʋɛ, siɛgi zu naa ɠɛni la ti ʋa. 40 Piyɛlɛ ɛsɛ pɛ kulani eteaʋɛ, é GALA fali. Naa ʋoluma, é ɠaaʋoteni poomai ma, é ɠɛ ma: «Taɓita, wuzeɠe!» Naa ɠaazuzeɠeni ma, é Piyɛlɛ ɠa, é zɛba é zei. 41 Piyɛlɛ yeelaani zea, é buzeɠe, naa ʋoluma é kidaaleʋe nuiti ta poanzaiti tolini, é dɛɛ ga tiye, é vulua. 42 Zɔpee nuɓusɛiti pɛ ti naa mɛnini, ma mɔinmɔin ge ɠidaaleʋe Maliɠii ma. 43 Piyɛlɛ yeeɠɛɠala go ɠɛɛni Zɔpee kɔlɔ ɓɛtɛ nui ta ʋɔ bɛ, nii daa ga Simɔn.

10

Kulakɛlɛmai Kɔlenɛye sɔlɔɔni Seezalee

1 Zunui ta ɠɛni Seezalee, daaseigi ga Kɔlenɛye, é ɠɛni salaʋusu ɓulu gila maazu, nii é zeɠeni Itali. 2 Zunui naa ta ná-pɛlɛyeɠei ti ɠɛni ga GALA gaazuluaba nua, é ɠɛni faaɓɔɠɔ mɔinmɔin kɛɛzu nuɓusɛiti bɛ, é ɠɛni GALA falizu siɛnɔpɛ su. 3 Yeeta, kpɔkɔ volo yeeɠɛɠalai zaʋasiɛi ma, é GALA ná-geezuɠeelai gila kaani, kulaai kɛlɛma kpezekele, é ɗa lɛ ná-pɛlɛi wu, naa tolini, é ɠɛ ma: «Kɔlenɛye!» 4 É ɠaazuloni naa ʋa, dualuagi soni, é ɠɛ ma: «Toɠa ɠale, Màliɠii?» Naa ɠɛ ma: «Ɗa-ƓALA faliiti, ta ɗa-vaaɓɔɠɔiti ti zeelia GALA ma, ki ka ti zu. 5 Keelaiti teʋena ɠani ɠani nɔ Zɔpee, ti Simɔn loli, nii daasei pɛai ga Piyɛlɛ. 6 Kɔlɔ ɓɛtɛ nui Simɔn ná-pɛlɛi wu ɠa é ɲiizu ná, kpoloɗɛi laaʋɛ.» 7 Geezuɠeelai nii é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ, naa liini nɔ feya, Kɔlenɛye ná-botiɠɛ nu felegɔ loli, ta GALA gaazuluaba zalaʋusui gila, nii é botii ɠɛɛzu tɔun ba. 8 Kpegai ma ga fai pɛ suɠula ti ma, é ti leʋeni Zɔpee.

Kulakɛlɛmai Piyɛlɛ sɔlɔɔni Zɔpee

9 Polumai, tɛi ti ɠɛni pelei ma, ti maa ɗa ɓuɠa Zɔpee ʋa, Piyɛlɛ lɛɛni pɛlɛ ɠɔmaʋɛ ga folo ɓekpegi, ná ɓɛtɛai ga dooɠo bosuʋɛ, ga é GALA fali. 10 Pului soni, é ɠɛni pɔ ga é daamii wo. Siɛgi zu ti ɠɛni ɠɔnɔgi ɓɛtɛzu la bɛ, suɠilini. 11 É geeɠɔlɔgi laalaogai ɠaani, é ani ta ɠaani eɠɛ seɠe wolai toko logai seki naanigɔi pɛ ga, é ɗa yei zooi ma. 12 Ɠɔɠɔ naani suaiti ti ɠɛni su, ta kpokpo suaiti, naa ʋɛɛ wɔniiti ba. 13 Wooi ta zeelini ma, é ɠɛ ma: «Piyɛlɛ, wuzeɠe, è ta ʋaa, è mi!» 14 Kɛlɛ Piyɛlɛ ɠɛni ma: «Ɓa-o, Màliɠii, tɔɔzei kaipa gè la dɛ tɔ ma ani ɓa kɔzɔba ani miini.» 15 Wooi naa ɠɛni ma ʋolu ná velesiɛi: «Nii GALA ge ɠɛɛzu ma ɲadegɛ, mina naa ʋɛtɛ ga kɔzɔba ani.» 16 Naama vai zeini ma ga seizu saʋagɔ, naa ʋoluma, anii naa ɠaaɠaleni ma geeɠɔlɔgi zu.

17 Siɛgi zu Piyɛlɛ ɠoozuʋilini da ga é kulakɛlɛmai naa ʋoluʋɛ ɠwɛɛ, gaamago Kɔlenɛye ná-keelaiti é ti leʋeni, ti gaazaɠagiti boni, ti ʋa kwɛɛ ʋɛ Simɔn ná-pɛlɛi ná, naati ti loni siɠidaʋɛ. 18 Ti toligi woni, ta ti ɗa gaazaɠagi wo, ni Simɔn laazuʋɛ ɠa ná, nii daasei pɛai ga Piyɛlɛ. 19 Tɛi Piyɛlɛ ɠɛni ɠisiɛzu kulakɛlɛmai ʋoluʋɛ zu, Zɛnvu Ɲadegai ɠɛni ma: «Wɛlɛ, zunu saʋagɔ ʋaaʋɛ, ti ɗa è ɠaiziɛ. 20 Wuzeɠe, è yei, mina inɛinɛ, à li ʋɔɔma wa tiye, tɔɔzei nà ɠa gè ti leʋegai.» 21 Piyɛlɛ yeini, é ɠɛ zunui naati ma: «Wɛlɛ nà ʋa, nà ɠa wo gàiziɛzu, lee ɠa é ga wo ʋaa ungi ʋɛ?» 22 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Salaʋusu ɠundiɠii daa ga Kɔlenɛye, é ga zunui nii telebogai, ta é luazu GALA ba, nii Zuifuiti pɛ ti tɔɠɔ ʋagɔi wosu, naa ɠa GALA ge ná-geezuɠeela ɲadegai gila teʋegai ma, é ɠɛ, é è loli ná-pɛlɛi wu, nii a kɛ é è woomɛni.» 23 Piyɛlɛ ti lɛɛni pɛlɛi wu, é ti laazuʋɛ.

Poluma zobui é wuzeɠeni, é ʋilɛ ti ʋolu, ti li. Zɔpee ɠidaaleʋe nuiti tanigaa ti ʋilɛni polu, ti maaza. 24 Poluma voloi, ti zeelini Seezalee. Kɔlenɛye ɠɛni ti ɓɔunsu, é ná-nuiti ta bɔɔla wanawanagiti tolini ná-pɛlɛi wu. 25 Siɛgi zu Piyɛlɛ lɛɛni la pɛlɛi wu, Kɔlenɛye daaɠomini, é loo kɔɠɔwu, é nɔkɔ bu. 26 Kɛlɛ Piyɛlɛ buzeɠeni, é ɠɛ ma: «Wuzeɠe, tɔɔzei nà ɓalaa, nà ga nui ga è ɠɛʋele.» 27 Ti yɛni yɛpɛzu, ti lɛ pɛlɛi wu, ti nu mɔinmɔin kaani, ti ɠaalɛai ba. 28 É ɠɛni ti ma: «Wo kwɛɛni ga tɔ ka Zuifuiti ma, ga ti mina ɓɔ faa nɔpɛ ma ta zii ɠiligiti, ɓa ti ʋa lɛ naati ta-ʋɛlɛ wu. Kɛlɛ GALA ge dɛɛʋɛ ga ze ga maa la nɛɛni, nu ʋa ɠɛ nui tanɔpɛ ma kɔzɔba nu, ɓa ɲadetala nu. 29 Naa ɠa é kɛa, siɛgi zu wo keela leʋega da mà, gè ʋa, gè la maaɠaali nɔpɛ kɛɛni su. Kɛlɛ nà wo ɠaazaɠasu, lee ɠa wo tòligai ma?» 30 Kɔlenɛye ɠɛni ma: «Ma volo naanisiɛi ɠa ga za, niima yeeɠɛɠalai nɔ zu, gè ɠɛni GALA falizu nà-pɛlɛi wu kpɔkɔ volo yeeɠɛɠalai zaʋasiɛi ma. Zunui ɠila ge ʋaani, é lo kàkala, kɔba zeɠei ɠoleai é ɗa volo, 31 é ɠɛ mà: ‹Kɔlenɛye, ɗa-ƓALA falii ɠaaʋotega, GALA ki ka ɗa-vaaɓɔɠɔiti su. 32 Keelaiti teʋena ɠani ɠani nɔ Zɔpee, ti Simɔn loli, nii daasei pɛai ga Piyɛlɛ. Kɔlɔ ɓɛtɛ nui Simɔn ná-pɛlɛi wu ɠa é ɲiizu ná, kpoloɗɛi laaʋɛ.› 33 Gaamago nɔ, gè keelaiti teʋe è ma, è laaɠomi fai zu, ɗa ma, è soloogɛ ga è ʋa fala. Ʋɛ niina gi pɛ ka gi GALA gaazu, gi woilo naa ma, nii Maliɠii è leveai ma.»

Piyɛlɛ ná-kpɔɛi é boni Kɔlenɛye ʋɔ bɛ

34 Piyɛlɛ kpɔɛi zeɠeni naazu, é ɠɛ ma: «Gaamazu, gè kwɛɛga niina ga GALA ge la zeelɔzɔɠɔzu ɠɛɛzu nuiti ba, 35 kɛlɛ zii pɛ saama, zɔi nɔpɛ é luazu ba, ta é telebodai ɠɛɛzu, naama nui nɛɛʋɛ bɛ. 36 Wo daawooi ɠwɛɛni, nii é teʋegai Izelayɛle nuiti ma, é ziilɛi Goo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli ti ma ga Yesu Kilista maaʋele, tama ka é ga ɛsɛ pɛ Maliɠii. 37 Wo kwɛɛni nii é ɠɛɛni dɛ Galilee, naa ʋoluma Zudee yooi zu ná pɛ, Zan daazeeliai ma bɛbɛi ma ga ti ɓatizei. 38 Wo kwɛɛni ʋelei GALA ge Zɛnvu Ɲadegai yeini la Nazalɛte nui Yesu ma, ta é zɛbɛi ve zea. Wo kwɛɛni ɓalaa ʋelei Yesu ɠɛni leʋesu da zooi zu, é ɗa faa ʋagɔi ɠɛ, é ɗa naama nuiti pɛ balo, niiti ti ɠɛni Inɛgi ná-zobogi wu, tɔɔzei GALA ge ɠɛni ba. 39 Nii kpein é kɛai Zuifuiti ta-yooi zu ta Zeeluzalɛme, giya ɠa gi ga naama zeeleiti. Ti kpadɔni saa wului ma, ti paa. 40 GALA ge buzeɠeni, é kula saai ya foloi zaʋasiɛi, é zobogi ve zea ga é ɓɔɠɔ lɛ ga nuiti. 41 Kɛlɛ nui pɛ ge la ɠɛni de, kɛni zɔiti niiti GALA ge yiimazeɠeni ga tiye kaite, ga ti ɠɛ ga zeeleiti, gá ya, gɛi gi daamii ta kpɔɔlei woni ʋɔɔma gá tiye, GALA kpegai ma ga buzeɠe, é kula saai ya. 42 Naa ʋoluma, Yesu devei veeni giya ga gi GALA daawooi laazeeli nuɓusɛiti ma, gi zeele wooi wo ga tɔ ɠa GALA ge yeelogai ba, ga é ɠɛ ga nu vuluiti ta gɔvɛiti ta-lukpɔɠaaleʋe nui. 43 GALA goo wo nuiti pɛ ta naama zeele wooi wosu ná-faa zu, ga zɔi nɔpɛ a ɠidaaleʋena Yesu ma, naama nui ná-kotoi zuvaa ɠa yɛ ga tɔun daaseigi maaʋele.»

Zɛnvu Ɲadegai yei vai zii ɠiligiti ma

44 Siɛgi zu Piyɛlɛ ɠɛni dɛ naama wooiti bosu da, Zɛnvu Ɲadegai yeini nuiti pɛ ma, niiti ti ɠɛni woilosu. 45 Kidaaleʋe nui niiti pɛ ti ɠɛni ga Zuifuiti ti yɛni Piyɛlɛ ʋolu ti ʋa, ti laavɔɔni ga Zɛnvu Ɲadegai yei vai zii ɠiligiti ɓalaa ma. 46 Mazɔlɔɔ ti ɠɛni naati goomɛnisu, ti ɗa ɓɔɛ zii woo ɠiligiti su, ti ɗa GALA dɛbi. 47 Piyɛlɛ kpɔɛi zeɠeni ʋolu, é ɠɛ ma: «Nu ɠa ɠɛlɛ nɛi naama nuiti kpatizesu ziɛi wu, niiti ti Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔgai ga ade ɠɛʋele ɓaa?» 48 É devei veeni, ti naati kpatize Yesu Kilista laaseigi zu. Ti maanɛɛnɛni ga é yɛ ti ɠoba foloi tanigaa laawu.

11

Piyɛlɛ ná-poluvaawogi Zeeluzalɛme Egilisii zu

1 Keelaiti ta kidaaleʋe nui niiti ti ɠɛni Zudee yooi zu, ti mɛnini ga zii ɠiligiti ɓalaa, ti yeezeiʋɛ GALA daawooi wu. 2 Siɛgi zu Piyɛlɛ lɛɛni la Zeeluzalɛme, kidaaleʋe nui niiti ti ga Zuifuiti ti peelalani, ti ɠɛ ma: 3 «È leʋe ɠale, è liai, è lɛ zii ɠiligiti ta-ʋɛlɛi wu, naa ʋoluma wo laami ʋɔɔma wa tiye.»

4 Piyɛlɛ tɔɔzeini naazu ga faiti suɠula ti ma ga gilagila, é ɠɛni ti ma: 5 «Gè ɠɛni Zɔpee taazuʋɛ, gè yɛni GALA falizu sùɠili, gè kulakɛlɛmai ta zɔlɔɔni. Ani ta zeɠeni geeɠɔlɔgi zu, eɠɛ seɠe wola toko logai seki naanigɔi pɛ ga, é ɗa yei, eyɛsu é zeeli mà. 6 Gè suʋɛtɛni ga pagɔ, gè ɠɔɠɔ naani suaiti kaani, ta dɔɓɔ zuaiti, naa ʋɛɛ kpokpo suaiti ta wɔniiti ba. 7 Gè woo ɠila mɛnini ɓalaa, é ɗa ɠɛ mà: ‹Wuzeɠe, Piyɛlɛ, è ta ʋaa, è mi.› 8 Kɛlɛ gè ɠɛni ma: ‹Ɓa-o, Màliɠii, tɔɔzei kaipa kɔzɔba ani ɓa tɔ ma ani la dɛ lɔɔni dàaʋɛ.› 9 Wooi woni mà ʋolu ná velesiɛi zu, é ɠula geezuʋɛ, é ɠɛ mà: ‹Nii GALA ge ɠɛɛzu ma ɲadegɛ, mina naa ʋɛtɛ ga kɔzɔba ani.› 10 Naama vai zeini ma ga seizu saʋagɔ, naa ʋoluma, ti pɛ ge ɠaaɠaleni ma geeɠɔlɔgi zu. 11 Gaamago nɔ, zunu saʋagɔ unkulani, ti zeɠe Seezalee, ti ʋa tòlisu, ti loni siɠidaʋɛ, ʋɛ gi ɠɛni ná. 12 Zɛnvu Ɲadegai ɠɛni mà, gè ʋilɛ ti ʋolu gi li, gè mina inɛinɛ. Wɛlɛ kɛɛloun lɔzitaiti ba, niiti ti màazani, gi li, gi lɛ Kɔlenɛye ná-pɛlɛi wu. 13 Naa ɓalaa boni gi ma, ʋelei é kulakɛlɛmai zɔlɔɔni la, geezuɠeelai loni, é ɗa ɠɛ ma: ‹Keela leʋe Zɔpee, ti Simɔn loli, nii daasei pɛai ga Piyɛlɛ. 14 Toɠa naa lɛ ga ɗe, ʋelei ɗa ɠizo da, wa ɗa-ʋɛlɛ wu nuiti.› 15 Siɛgi zu gè kpɔɛzuɠulai lɔɔzeini la, Zɛnvu Ɲadegai yeini ti ma, ʋelei é yeini la ade ma mɔungi. 16 Naama ziɛgi zu, kìgi looni Maliɠii laawooi nii zu ga: ‹Mazɔlɔɔ Zan ɓatizei woni ga ziɛi, kɛlɛ wɔun, wa ɓatize ga Zɛnvu Ɲadegai.› 17 Ni tama GALA ge vebɛani ɠilagi naa nɔ vea ti ya, nii feai ada ɓalaa zea, adɛi de ɠidaaleʋeai Maliɠii Yesu Kilista ma, nɔ̀un nà ga leeni, nà li losu GALA daawu?»

18 Naama wooi ti yiimaalɛini, ti lɛbiyai ve GALA bɛ, ti ɗa ɠɛ ma: «GALA ge va bu ga zii ɠiligiti ɓalaa ti ti ziɛ ʋelei maavalibo, nii a kɛ ti zɛnvui zɔlɔɔ!»

Antiyɔse Egilisii lɔɔzei ʋelei

19 Wɔinzeɠemai ʋaai ma eyɛsu ti Etiyɛni ʋa, kidaaleʋe nui zɔiti ti vazani, naa tanigaa ti zeelini fɔ Fenisi, ta Sipele, naa ʋɛɛ Antiyɔse ʋa, kɛlɛ ti la ɠɛni GALA daawooi laazeelizu zii ɠili nɔpɛ ma, kɛni Zuifuiti nɔ. 20 Anɛɛ naa ʋe, ti zaama nui tanigaa, niiti ti zeɠeni Sipele ta Silɛne, ti li Antiyɔse, naati ti ɓɔɛni ɓalaa zii ɠiligiti pɔ, ti Maliɠii Yesu ná-Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli ti ma. 21 Maliɠii ɠɛni ti ʋa, nu mɔinmɔin ge laani ti-laawooi la, ti ɠaaʋote Maliɠii ma.

22 Naama wooi zeelini Zeeluzalɛme Egilisii zu nuiti ma, ti Ɓalanaɓase leʋeni fɔ Antiyɔse. 23 Naa zeeliai ma, é pɛtɛni ʋelei GALA ná-zaalai ɠɛni botii ɠɛɛzu la, koozunɛɛni gola. É kidaaleʋe nuiti iɲɔdɔɔni ga ti ɠɛ ga wooɠɛɠila nu Maliɠii ʋɛ, ta ti ɠili ba ga ti-yiimaʋɛ pɛ. 24 Mazɔlɔɔ Ɓalanaɓase ɠɛni ga nu ʋagɔ, nii daavegai ga Zɛnvu Ɲadegai ta kidaaleʋei. Nu mɔinmɔin ge zɔlɔɔni, ti ɓɔɠɔ ve Maliɠii ya. 25 Naa ʋoluma, Ɓalanaɓase liini Taalese, é Sɔle laaɠomi. 26 É naa ɠaani ná, ti yɛ ʋolu, ti ʋa Antiyɔse. Ti kona gila kɛɛni miná, ti ɗa gaalɛbai wo ʋɔɔma ta Egilisii, ta ti ɗa nu mɔinmɔin kala. Antiyɔse ɠa kaladopoiti ti-laasei ge ʋɛɛni ná mɔunpa ga keletiɛinti.

27 Naama ziɛgi zu, GALA goo wo nuiti ti zeɠeni Zeeluzalɛme, ti yei Antiyɔse. 28 Ti ɠila ge ɠɛni ná, nii daaseigi ɠɛni ga Agaɓuse. Zɛnvu Ɲadegai loni tuɠɔ, é wuzeɠe, é bo ga pulu wolai ɠa loozu eteai zu ná pɛ. Pului naama ge looni Wɔlɔme masagi Kelode ná-siɛgi zu. 29 Kaladopoiti ti deveni ti zoloo ma ga nii nɔpɛgi ma zobogi ɛsɛ bɛ, ma nu kɛ ga kpɔbai kidaaleʋe nuiti bɛ, niiti ti Zudee yooi zu. 30 Naa ɠa ti kɛɛni, ti fe Ɓalanaɓase ta Sɔle ya, naati ti teʋe totuɠɔiti pɔ.

12

Piyɛlɛ ɠula vai kasoi ɠa

1 Naama ziɛgi zu, masagi Elɔde yeeʋɛɛni Egilisii zu nui tanigaa ma. 2 É Zan kɛɛɠɛloin Zake ʋaani ga boɠa zɔkpɔi. 3 Tɛi é kaani ga naa wola nɛɛni Zuifuiti bɛ, é Piyɛlɛ ɓalaa soni, fɛti ziɛgi zu, siɛgi zu ta ɗa ɓului mi la, nii lɛʋɛ la su. 4 É naa zogai ma, é pili kasoi ɠa, é kalivaani salaʋusu naanigɔ zeizu naanigɔ ma, ga ti ɗa wɛlɛ ma. Ná-kisiɛi ɠɛni ga é naa ná-tukpɔi ɠaaleʋe, siɛgi zu Pake fɛtii leʋesu da. 5 Piyɛlɛ makɛga ɠɛni de kasoi ɠa, Egilisi nuiti ti la ɠɛni looɠosu GALA falii ʋa bɛ.

6 Yeei Elɔde deveni la ga geelaa ɠa laona nɔ feya, é naa ná-tukpɔi ɠaaleʋe kɛlɛzu, naama yee ɓidii, Piyɛlɛ ɠɛni laani, é ɗa ɲi salaʋusu felegɔ yɔɠɔzu, kaso makɛ nuiti ti loni kaso ʋɛlɛi laaʋɛ. 7 Gaamanɔ, Maliɠii ná-geezuɠeelai gila ge ɠulani kɛlɛma, kaso ʋɛlɛi wu ɠalani kpoke, ʋɛ Piyɛlɛ ɠɛni ná. Geezuɠeelai yeelooni Piyɛlɛ ɓɛtɛagaʋɛ, é maaloɠa, é ɠɛ ma: «Wuzeɠe fala!» Yɔlɔɠɔiti ti vieni Piyɛlɛ yeeiti ba, ti loo. 8 Geezuɠeelai ɠɛ ma: «Ɗa-zaamaɠiligi ɠili zaama, è ɗa-zaʋalagiti dɔ ɠɔɠɔa!» Piyɛlɛ naa ɠɛɛni. Geezuɠeelai ɠɛ ma: «Ɗa-zeɠe wolai loo ɠɔba, è ʋilɛ pòlu.» 9 Piyɛlɛ ɠulani kaso ʋɛlɛi wu, é ʋilɛ polu, é la ɠɛni laani da ga nii geezuɠeelai kɛɛzu, ɠite vaa ʋe, é ɠɛni ɠisiɛzu ga kulakɛlɛma nɔ ɠa é kaazu. 10 Siɛgi zu ti leʋeni la kaso makɛ nuiti seizu mɔungi ta felesiɛi ʋa, ti zeelini kɔlu ɓogi ma, nii daalaosu ga taazu ʋelei. Naa laalaoni ɓɔɠɔ ʋɛ ti luɠɔ, ti ɠulani ti ʋilɛ koi yɔɠɔzu ʋelei gila ma, ti ɗa li. Gaamago, geezuɠeelai ɲɛɛlɛni koba.

11 Piyɛlɛ naama vaiti gaaɠaani niina, é ɠɛ ma: «Gaamazu, gè kwɛɛ niina ga Maliɠii ná-geezuɠeelai leʋegɛ ga é kùla Elɔde yeezu, ta naa pɛ su, nii Zuifui nuɓusɛiti ki ge ɠɛa ba, é lo nɔ̀un ba.» 12 É ɠidaai ma faiti bu, é sakpani Zan nii daasei pɛai ga Maleke naa dee Maali ná-pɛlɛi wu, ʋɛ nu mɔinmɔin ge ɠaalɛɛni ba ná, ti ɗa GALA fali. 13 Siɛgi zu é siɠigi ma ɓogi laaloɠani la, botiɠɛ anzanui ta ɠɛni ná, daaseigi ga Lɔɔde, naa maaɓuɠani kpogi ʋa ga é woilo. 14 É ɠwɛɛsu ɠaani Piyɛlɛ wooi ʋa, koozunɛ ʋelei ma, é la ɠite siɠigi laalaoni, é ɓizɛni, é li ɠɛɛzu ti ma, Piyɛlɛ ɠa é siɠidaʋɛ. 15 Ti ɠɛni ma: «È litigɛ!» Kɛlɛ é ti ɠisuɠalani ga gaamai ʋe. Ti ɠɛni ma: «Ná-geezuɠeelai ʋe mu.» 16 Naazu Piyɛlɛ ɠɛni ba nɔ, é ɗa pɛlɛi laaloɠa. Ti pɛlɛi laalaogai ma, ti laavɔɔni ga kaa vai. 17 É yee ɠɛɛni ti ma ɓɛɓɛ ga ti maaɠɛ kpɔ, é zɛba é naa zuɠula ti ma, ʋelei Maliɠii kulaai la kasoi ɠa, naa ʋoluma, é ɠɛni ti ma: «À bo Zake ma ta kidaaleʋe nui zɔiti.» Naa ʋoluma, é liini ga ada ɠili pele.

18 Poluma zobui, salaʋusuiti ti wola ɠɛni unga wuulee naama vai zu, nii é ɠɛni ga Piyɛlɛ. 19 Elɔde numaa ʋilɛni ga ti Piyɛlɛ ɠaiziɛ, kɛlɛ ti la kaani. É kaso makɛ nuiti gaazaɠani, é devei ve ga ti naati paa. Naa ʋoluma, é zeɠeni Zudee yooi zu, é li zeizu Seezalee.

Masagi Elɔde zaa vai

20 Kpɔɛi ɠɛni Elɔdeni zɔɠɔzu ta Tiil nuiti, naa ʋɛɛ Sidɔn nuiti ba. Naati seizu felegɔ ti zolooni faa ɠila ma, ti ʋoluzeigi ɠɛ ga Ɓelasetuse, masagi ɲii ʋɛlɛi wu lotuɠɔi. Naa ʋoluma ti liini ga ti ziilɛigi maavali masagi ma, tɔɔzei ti-ɠɔnɔgi pɛ ge ɠɛni zeɠezu masagi ná-zooi nɔ zu. 21 Naama voloi zeeliai ma, Elɔde ɓɔɠɔ maaɠilini ga masa seɠei, é zei ná-masa kpɔkpɔgi ɠa, é ɗa masa kpɔɛ wolai wo ti ma. 22 Nuɓusɛiti ti ɠɛni maamusɛzu, ti ɗa ɠɛ ma: «Nu woo la ga nuu, galagi ta woo ʋe de!» 23 Gaamago nɔ, Maliɠii ná-geezuɠeelai gila ge Elɔde loɠani, kpeinti ti kpudɛgi zumiini, é za, mazɔlɔɔ é la ɠɛni lɛbiya veeni GALA bɛ.

24 Kɛlɛ GALA daawooi ɠaa ɠɛni wɔɔlɔzu.

25 Ɓalanaɓase ta Sɔle ti ɓegai ma ga ta-wotii ɠɛ Zeeluzalɛme, ti ɠaleni ma. Ti liizuʋɛ, ti liini ga Zan, nii daasei pɛai ga Maleke.

13

Ɓalanaɓase ta Sɔle leʋe fai keela ziɛgi ma

1 GALA goo wo nuiti, ta kalamɔn wolai niiti ka ti ɠɛni Antiyɔse Egilisii zu: Ɓalanaɓase, Simiyɔn nii daaseigi velesiɛi ga ma Lɛigi, Lusiyuse Silɛne nui, Manayɛn nii ta masagi Elɔde ti wɔɔlɔni ʋɔɔma, ta Sɔle. 2 Yeeta, ti ɠɛai ma Maliɠii lɛbizu ʋɔɔma, ti ɗa zugi zo, Zɛnvu Ɲadegai ɠɛni ti ma: «À Ɓalanaɓase ta Sɔle ɠula ɓɔɠɔ zaama bɛ̀ yɛ, naama wotii vaa zu, nii gè ti loligai ma.» 3 Ti ɓegai ma ga zugi zo, ti GALA fali, ti yeelaani ti ma, ti ɓe ti ʋa, ti li.

Ɓalanaɓase ta Sɔle ti lii vai Sipele

4 Zɛnvu Ɲadegai Ɓalanaɓase ta Sɔle leʋegai ma, ti liini Selusi, ti lɛ ɓatoi zu miná, ti li Sipele. 5 Ti zeeliai ma Salamine, ti GALA daawooi laazeelini Zuifuiti ta-ƓALA dɛbi ʋɛlɛiti bu. Zan-Maleke ɠa é ɠɛni ga ta-ɓɔba nui. 6 Naa ʋoluma, siɛgi zu ti ɓeni la ga ziɛ zaama yooi maaleʋe, ti zeeli Pafɔse. Ti molikula nui ta ɠaani ná, Zuifui ta ɠɛni de, é ga zɛɛ ɠala goo wo nui, daaseigi ga Ɓaal-Yesu. 7 É ɠɛni kundiɠii Sɛleziyuse Pɔluse ʋa, zunui naa ɠɛni ga faaɠwɛ nu wola. Naama zunui Ɓalanaɓase ta Sɔle lolini, é dɛɛ ga wɔin ɠa ma ga é GALA daawooi mɛni. 8 Kɛlɛ molikula nui Elimase (tɔɔzei daaseigi ɠana Gɛlɛke wooi zu), naa ɠɛni ti laalɔɠɔma, é ɠɛni pɔ ga é pele leʋe kundiɠii luɠɔ ga a ʋa ɠidaaleʋe Yesu ma. 9 Naazu, Zɛnvu Ɲadegai Sɔle laaveni, nii daaseigi ɓalaa ga Pɔle, naa ɠaazulo ba, 10 é ɠɛ ma: «Ee, ɗa ʋe, ɗɛi è laavegai ga keleɠele ɲɔi ma zii pɛ ta yaavai, Inɛgi ná-doun zunui, telebodai pɛ sili nui! È la ɓɔlɔa ɓaa, ga Maliɠii ná-pele zɔlegiti seɠea kɛʋele ma? 11 Niizu niina, Maliɠii ɠa yeevɔɔɠuzu è ʋa, è ɠaazuɠole, yeeɠɛɠala go laawu è la ɠaazulaa foloi ma.» Gaamago nɔ, kpidii ʋɛɛni Elimase ɠaazuʋɛti ma, é ɗa nuiti gaiziɛ mɛmɛ ga ti pelei lɛɛ la. 12 Kundiɠii naama vai ɠaai ma, nii kɛai, é ɠidaaleʋeni, mazɔlɔɔ daavɔɔni ga Maliɠii ná-kalagi.

Pɔle ta Ɓalanaɓase ti lii vai Antiyɔse Pisidi ɠoʋii ma

13 Pɔle ta siɛɲɔɠɔiti ti lɛɛni ɓatoi zu Pafɔse, ti li Pɛleze Panfili ɠoʋii ma. Zan-Maleke zeɠeni ti ʋolu, é ɠale ma Zeeluzalɛme. 14 Tɔnɔi, ti zeɠeni Pɛleze, ti li ga luɠɔ, ti zeeli Antiyɔse Pisidi ɠoʋii ma. Dooɠo foloi, ti lɛɛni GALA dɛbi ʋɛlɛi wu, ti zei. 15 Ti ɓegai ma ga GALA ná-tɔgi ta GALA goo wo nuiti ta-zɛʋɛiti su wooi tanigaa ɠala, GALA dɛbi ʋɛlɛi ma ɠundiɠiiti ti nu leʋeni ti ma, é ɠɛ ti ma: «Gi-ɠɛɛleaiti, ni tɛnɛ goo ɠa wo la nuɓusɛiti faa ma, à bona.»

16 Pɔle wuzeɠeni naazu, é yee ɠɛ ɓɛɓɛ ga ti maaɠɛ kpɔ, é ɠɛ ti ma: «Izelayɛle nuiti ta wɔigiti wo luazu GALA ba, à woilo gòo ma. 17 Izelayɛle nuɓusɛi niiti ta-ƓALAGI ɠa é yiimazeɠeni ga ade-mɛmɛwolani, é ti ɠaawɔɔlɔ siɛgi zu ti ɠɛni zeini la Ezipete yooi zu. É ti ɠulani ná ʋa ga ná-zɛbɛ wolai. 18 É yeezeini ti wu kona ʋuunaanigɔ (40) ɠɛɠala laawu teʋebai zu. 19 Kpegai ma ga zii lɔfela ɠoloɠolo Kanaan yooi zu, é naati ta-yooi veeni ade-mɛmɛwolani zea ga tɔnɔ, 20 kona unnaanigɔ puulɔɔlugɔ (450) laawu. Naa ʋoluma, é tukpɔɠaaleʋe nuiti fe ti ya, eyɛsu é zeeli GALA goo wo nui Samiyɛle ma. 21 Naa ʋoluma, wɔin ɠɛni ti ma ga masa ge zei ti unda. GALA ge Kise ná-doun zunui Sɔle zeini ti unda kona ʋuunaanigɔ (40) laawu, é ɠɛni ga Ɓɛnzamɛn ná-bolodamai zu nui ta. 22 GALA kpegai ma ga ɠɛlɛ Sɔle ʋa, é Davide veeni ti ya ga masagi, é niima wooi woni naa ná-faa zu, é ɠɛ ma: ‹Gè Izayi ná-doun zunui Davide ɠaaʋɛ, zìima nui nii é ʋaazu zìima vaiti pɛ kɛɛzu.› 23 Eɠɛʋelei GALA ge minazeɠeni la, Davide naa mavofodai zu ɠa é Yesu ɠulaai ná ga Izelayɛle Ɠizo Nui. 24 Aisa Yesu ʋa zɔlɔɔ, Zan ɠɛni GALA daawooi laazeelizu Izelayɛle nuɓusɛiti pɛ ma ga ti ti ziɛ ʋelei maavalibo, ti ɓatize. 25 Zan ɠɛai ma ná-botii ɠaaɓelasu, é ɠɛni ma: ‹Nà lɛi gè ʋa ɠɛ ga naa, nii wo ɠisiɛzu su. Kɛlɛ taɠili ka ʋaazu nɔ̀un poluma, nii gè la vɔlɔ kula ɠɛɛni su ga gè ʋa ná-saʋalagiti daavie.›

26 Kɛ̀ɛleaiti, wo ɠɛni ga Aɓalaame mavofodai ta, ɓa wɔiti wo luazu GALA ba, ade ya ɠa kizo kpɔɛi nii leʋegai ade ma. 27 Tɔɔzei Zeeluzalɛme zei wo nuiti ta ta-ɠundiɠiiti ti la Yesu ná-fai ɠaaɠaani, naa ʋɛɛ GALA goo wo nuiti gooi ʋa, nii é ɠalasu dooɠo foloi pɛ. Ti peelalaai ma, ti GALA goo wo nuiti daawooi naati pilɛni su. 28 Anɛɛ ni ti la ɠɛni sɔ kaani ba, nii nu a nu ʋaa su, ti ɠɛni Pilate ma, é Yesu ʋa. 29 Ti ɓegai ma ga naama vaiti pɛ daazeeli, niiti ti zɛʋɛai ná-faa zu, ti kulani saa wului ma, ti da kabai zu. 30 Kɛlɛ GALA ge buzeɠeni, é kula saai ya. 31 Folo mɔinmɔin daawu, é ɓɔɠɔ lɛɛni ga niiti ti yɛni ba, ti zeɠe Galilee, ti li Zeeluzalɛme, ti ɠɛai niina ga ná-zeeleiti nuɓusɛiti koba.

32 Giya ɓɔɠɔi ɓalaa, gá naama Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeelizu wo ma, nii GALA ge ma minazeɠegi woni ade-mɛmɛwolani bɛ, 33 GALA ge naa laazeelia ade ʋɛ, adɛiti ade ga ti-lointi, ga Yesu wuzeɠe vai, é ɠula saai ya, eɠɛʋelei sɛʋɛai la GALA sɛʋɛi ma wuyei velesiɛi zu ga:

‹Ɗa ga dòun zunui,

gè è zɔlɔɔgɛ za.›

34 GALA ge buzeɠe vai, é kula saai ya, é mina mɔ ɠale ma, é ʋa luula, naa ɠa é boni ga:

‹Nà faa ɲadegaiti kɛ wo ʋɛ,

niiti ti maa la valiboga pɛ,

nii gè minazeɠeni la Davide ʋɛ.›

35 Naa ɠa é kɛai é bogai la ná taɠili ga:

‹È la vaa bu ɗa-wotii ɠɛ nui,

é ga wooɠɛɠila nui, é ʋa luula kabayeɠei zu.›

36 Tama Davide ɓegai ma ga botii ɠɛ GALA bɛ ná-yeeɠɛɠalai zu, é zaani, é li mɛmɛwolani pɔ, é luula. 37 Kɛlɛ zɔi GALA ge buzeɠeai, é ɠula saai ya, naa la luulani.

38 Kɛ̀ɛlointi, à suɠwɛɛ mu ga Yesu maaʋele ɠa kotoi zuvaayɛ fai laazeelizu la wo ma. 39 Zɔi nɔpɛ é ɠidaaleʋezu ma, naama nui ná-kotoi zeɠea ba, nii Moize ná-tɔgi la ɠɛni zooga kɛɛzu wo ʋɛ. 40 À dama ga ɓɔɠɔ mu, naa ɠa a kɛ nii bogai GALA goo wo nuiti ta-zɛʋɛiti su, naa mina zeeli wo ma ga:

41 ‹Wɔi wo ga nuɓusɛiti ti laavegai ga maayo bala bɛi, à wɛlɛ,

wo laa ɠa vɔ, wo-ma zuwu ɠaaleʋe.

Mazɔlɔɔ nà ʋaazu fai ta ɠɛɛzu wa-yeeɠɛɠalai,

naama vai ni nu a la bona wo ma, wo la ɠɛni la da.› »

42 Bɛbɛi ɠɛai ma ɠulazu, ti naati maanɛɛnɛni ga ti ɓɔɛ ʋolu, é ʋilɛ naama vaa ɠilagi nɔ ʋa, dooɠo foloi nii é ʋaazu. 43 Gaalɛbai ʋoluma, Zuifui ma mɔinmɔin ta zii ɠiligi niiti ti latigai, ti ʋilɛ Zuifuiti ta-ƓALA pelei ma, ti ʋilɛni Pɔle ta Ɓalanaɓase ʋolu. Naati ti ɠɛni ɓɔɛzu ti ʋɔ, ti ɗa ti iɲɔdɔ ga ti ɠili kpaan GALA ná-zaalai ʋa.

44 Poluma looɠo foloi, nu ɠa ɠɛ ma, taazuʋɛ nuɓusɛi pɛ ka nɔ é ɠaalɛɛni ba GALA daawooi mɛni fai zu. 45 Zuifuiti ti bɛbɛi ɠaai ma, ti laaveni ga toloi. Nii Pɔle ɠɛni bosu, ti ɗa naa maaɠaali ga woo ɲɔiti. 46 Pɔle ta Ɓalanaɓase ti ɓɔɛni ti ʋɔ ga ladalai, ti ɠɛ ti ma: «Wa ɠa mɔunpa GALA daawooi maa ɠɛa nɛɛni, é wo wo ma. Kɛlɛ tɛi wo ɠɛlɛzu ba, ta wo ɓɔɠɔ levezu ga wo la zolooni ɠɔoɠɔ zɛnvui ma, naa maaʋele ma, ɓɛ gi ɠaaʋote zii ɠiligiti ma. 47 Tɔɔzei naama levei ɠa Maliɠii feai gi ya, é ɠɛ ma:

‹Gè è loga, è ɠɛ ga ziiti ta-wozakalagi,

è kizo fai ɠula kɛlɛma eyɛsu zou ɓela ga.› »

48 Zii ɠiligiti ti naama wooi mɛnigai ma, ti ɠoozunɛɛni gola, ti ɗa Maliɠii lɛbi daawooi vaa zu. Niiti kpein ɠɔoɠɔ zɛnvui ɠɛʋele ɓɛtɛni ti ma vaa ma, naati ti ɠidaaleʋeni. 49 Maliɠii laawooi ɠaa ɠɛni wɔɔlɔzu naama yooi zu ná pɛ. 50 Kɛlɛ Zuifuiti ti lɔɔni tosuba anzanuiti unsu niiti ti latini, ti ʋilɛ Zuifuiti ta-ƓALA pelei ma, ta taazuʋɛ zeizumaanɛɛgiti, ti wɔinzeɠemai ʋilɛni Pɔle ta Ɓalanaɓase ʋolu, ti naati kpɛ ta-yooi zu. 51 Naati felegɔ ti ti ɠɔɠɔa vufiligi ɓukpunɛni ti laalɔɠɔma, ti li Ikoniyume. 52 Kaladopoiti mu, ti laaveni ga koozunɛɛi ta Zɛnvu Ɲadegai.

14

Pɔle ta Ɓalanaɓase ti ɠɛni Ikoniyume

1 Pɔle ta Ɓalanaɓase ti ɠɛai ma Ikoniyume, ti lɛɛni miná ɓalaa Zuifuiti ta-ƓALA dɛbi ʋɛlɛi wu, ti yɛni ɓɔɛzu ga kɛʋelei ta, Zuifui ma mɔinmɔin ta Gɛlɛkii ma mɔinmɔin ti ɠidaaleʋe. 2 Kɛlɛ Zuifuiti ti ɠikpaai, naati ti lɔɔni zii ɠiligiti unsu, ti naati daaʋili ga ti faa ɲɔu ɠɛ ga kidaaleʋe nuiti. 3 Anɛɛ naa ʋe, Pɔle ta Ɓalanaɓase ti lɛbini Ikoniyume, ti ɠɛni ɓɔɛzu ga ladalai, tɔɔzei ti laani Maliɠii la, naama ge ɠɛni ná-zaala wooi ma ɠaamai ɠulazu kɛlɛma ga laavɔɔ vaiti ta maaɓɛlɛ vaiti, nii é ma zobogi veeni ti ʋɛ ga ti ɗa kɛ. 4 Taazuʋɛ nuɓusɛi ɠaaɠwɛɛni su fele, gilazuʋɛ ɠɛni Zuifuiti polu, gilazuʋɛ ɠɛ keelaiti polu. 5 Tɛi zii ɠiligiti ta Zuifuiti é ʋɛɛ ta-ɠundiɠiiti ba, ti ɠɛni ɠɛʋele ɓɛtɛzu ga ti Pɔle ta Ɓalanaɓase maanɔɠɔ, ti ʋa ti zɔɔ ga kɔtuiti, 6 naati ti suɠwɛɛgai ma, ti ʋelani ti li Likaoni ɠoʋii ma: Lisetele, Dɛleɓe, ta ti-maaɠoolii zu. 7 Ti Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeelini miná.

Pɔle ta Ɓalanaɓase ti ɠɛni Lisetele

8 Mɛɠɛlɛ zunui ta ɠɛni zeini Lisetele taazuʋɛ, nii é zɔlɔɔni ga mɛɠɛlɛgi, kaipa é la ɠɛni dɛ zooni é ʋa ziɛ. 9 É ɠɛni woilosu Pɔle woo ma. Naa wɛlɛni ba, é ka ga kidaaleʋei ɠa zea ga é ʋalo, 10 Pɔle wooɠulani, é ɠɛ ma: «Wuzeɠe, è lo è-ɠɔɠɔiti ga!» Zunui ʋilini kpulu kɔɠɔiti ga, é tɔɔzei ga é ɗa ziɛ. 11 Tɛi bɛbɛi naa ɠaani, nii Pɔle ɠɛni kɛɛzu, ti ɠɛni ɓainsu ga woo wola Likaoni wooi zu, ti ɗa ɠɛ ma: «Galagiti ti nuɓusɛ ɠɔlɔgi zeɠea, ti yei gi zaama.» 12 Ti Ɓalanaɓase laasei pɛɛni ga Zuuse, ti Pɔle laasei pɛɛ ga Ɠɛɛlemɛse, tɔɔzei naa ɠa kpɔɛi ɠɛni da. 13 Galagi nii daa ga Zuuse, naama zalaɠa ɠula nui ná-gala pɛlɛi ɠɛni taa loaʋɛ, é ʋaani ga nikɛ zinɛiti ta tufa lɛʋɛlɛʋɛgaiti taa ziɠidaʋɛ. Ta bɛbɛi ti zolooni ma niina ga ti naama aniiti kula ga zalaɠai Ɓalanaɓase ta Pɔle ʋɛ.

14 Keela felegɔiti ti naa mɛnigai ma, ti ta-zeɠeiti balini ga ɠɔba, ti ɓizɛ bɛbɛi ʋɔ pelei, ti ɓain ga tiye, ti ɠɛ ma: 15 «Lee vaa zu wo naa ɠɛɛzu? Gá ɓalaa gá nɔ ga nuɓusɛi ga wo ɠɛʋele, gi ʋaaʋɛ Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeelizu wo ma, ga wo ɓeteʋe ɠimalala vai naati ba, wo lati zɛnvu su ƓALAGI ma, nii é geeɠɔlɔgi, ta zooi ta kpoloɗɛi ɓɛtɛa ta ti zu aniiti. 16 Yeeɠɛɠalai niiti ti leʋegai, é zii ɠilagilagiti pɛ zɛgɛ ná, ɛsɛ ge ɗa ziɛ ga yiima ʋele. 17 Anɛɛ naa ʋe, é la ɓeni ɓɔɠɔ lɛɛzu ga tiye ga ná-faaɓɔɠɔiti maaʋele, niiti é ti ɠɛɛzu, tɔɔzei tɔ ɠa é tonai ta ani ɓɛtɛ yeeɠɛɠalaiti teʋesu wo ma, é ɗa ɠɔnɔgi ve wo ya, ta é koozunɛɛi lɔ wo-yiimaʋɛti.» 18 Anɛɛ ɓalaa keelaiti ti naama wooiti boni, kɛlɛ é ɠɛni ga faa ɓaaɓa gola, ti ʋa pele leʋe bɛbɛi luɠɔ ga naati ti mina zalaɠai ɠula ti ʋɛ.

19 Naa ʋoluma, Zuifuiti ti zeɠeni Antiyɔse ta Ikoniyume, ti ʋa ti bɛbɛi unsu leʋe. Ti Pɔle zɔɔni ga kɔtuiti, ti kpokpo, ti kula taai ʋa, tɔɔzei ti ɠɛni ɠisiɛzu ga é za. 20 Kɛlɛ siɛgi zu kaladopoiti ti ɠaalɛɛni ba la koba, é wuzeɠeni é lɛ taazuʋɛ, poluma zobui ta Ɓalanaɓase ti liini Dɛleɓe.

Ti ɠale ma vai Antiyɔse

21 Siɛgi zu Pɔle ta Ɓalanaɓase ti ɓeni la ga Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli Dɛleɓe, ti kaladopo mɔinmɔin sɔlɔɔni ná, ti ɠaleni ma Lisetele ta Ikoniyume, ti gaaɓela Antiyɔse. 22 Ti ɠɛni kaladopoiti iɲɔdɔɔzu, ti ɗa ti lɛnɛ ga ti yɛ kidaaleʋei zu, ti ɗa ɠɛ naati ma: «Kɛni ade kpɔlɔ mɔinmɔin sɔlɔɔ pɛ, ade ʋa lɔ GALA ná-masadai zu.» 23 Ti yeeloni totuɠɔiti ba Egilisii ɠilagilagi pɛ su, ta la ɓena ga GALA fali ti zugi zo, ti ɠɛni naati kalivaazu Maliɠii ma, nii ti ɠidaaleʋeai ma.

24 Naa ʋoluma, ti leʋeni Pisidi ɠoʋii ma, ti zeeli Panfili. 25 Ti GALA daawooi laazeelini Pɛleze, naa ʋoluma ti li Atali. 26 Ti zeɠeai ma miná, ti lɛɛni ɓatoi zu, ti li Antiyɔse, ʋɛ ti ɠalivaani ná GALA ná-zaalai ma, botii naama vaa zu, nii ti ɓeni ga kɛ. 27 Ti zeeliai ma, ti Egilisii zu nuiti pɛ gaalɛɛni ba, ti ʋoluvaawo ti ma ga nii pɛ GALA ge kɛai ga ti maaʋele, ta ʋele naa kidaaleʋei ma ʋɛlɛi laalaogai la zii ɠiligiti tuɠɔ. 28 Ti ku ɠɛɛni ná fele kaladopoiti saama.

15

Maaɓɔgi nii é ɠɛɛni Zeeluzalɛme

1 Zunui tanigaa ti zeɠeni Zudee yooi zu, ti ʋa Antiyɔse, ti ɗa kidaaleʋe nuiti kala, ti ɗa ɠɛ ti ma: «Ni wo la latini pɛlɛʋolu, eɠɛʋelei sɛʋɛai la Moize ná-tɔgi zu, wo la zooga ɠizosu.» 2 Naa ɠaaɓelani ga maaɠaali ɓaaɓa golai ti yɔɠɔzu ta Pɔle naa ʋɛɛ Ɓalanaɓase ʋa. Naa ʋoluma, ti deveni ga Pɔle ta Ɓalanaɓase naa ʋɛɛ taɠiligaa ʋa ti lɛ Zeeluzalɛme, ti naama vai yɔɠɔzulɛ ga keelaiti ta Egilisi lotuɠɔiti. 3 Antiyɔse Egilisii ti leʋeni, ti liini ti leʋe ga Fenisi ta Samali ʋele, ti ɗa naa zuɠula, ʋelei zii ɠiligiti ti ɠidaaleʋeai la. Naama wooiti ti ɠɛni ga koozunɛ vaa wola kidaaleʋe nuiti bɛ. 4 Ti zeeliai ma Zeeluzalɛme, Egilisii nuiti ti ti laaɠomini ta keelaiti naa ʋɛɛ totuɠɔiti ba, ti ʋoluvaawoni naati ma ga nii pɛ GALA ge kɛɛni ga ti maaʋele. 5 Faliziɛinti saama, niiti ti ɠidaaleʋeni, naa tanigaa ti wuzeɠeni, ti ɠɛ ma: «Kɛni zii ɠiligiti ti lati pɛlɛʋolu, é ti leve ga ti ɠolo Moize ná-tɔgi ʋɛ.»

6 Keelaiti ta totuɠɔiti ti ɠaalɛɛni ba, ti naama vai wuuʋɛtɛ ga pagɔ. 7 Kpɔɛzuɠula wolai ɓegai ma, Piyɛlɛ wuzeɠeni, é ɠɛ ti ma: «Kɛ̀ɛleaiti, wo kwɛɛni ga kaite GALA ge yiimazeɠeni ga ze wo zaama, nii a kɛ gè Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli zii ɠiligiti ma, ti ɠidaaleʋe. 8 GALA nii é nu yiimaʋɛ ɠwɛɛ, naa ɓɔɠɔi ma zeele wooi woga ga é yeezeiɗa ti wu, tɔɔzei é Zɛnvu Ɲadegai vea tiya ga ade ɠɛʋele, 9 é la zeeɠaaɠwɛɛzu ɠɛɛni ade yɔɠɔzu ada tiye, tɔɔzei é ti-yiimaʋɛti ɲadegɛ ga ta-ɠidaaleʋei maaʋele. 10 Lee vaa zu mu wo GALA suɠɔɠɔsu, ga wo unbawului naa la kaladopoiti kpoɓoɠa, nii ada ade-mɛmɛwolani ade la ziɛni seɠe vai wu? 11 Kɛlɛ adɔun, Maliɠii Yesu zaalai ɠa ade ɠidaaleʋeai la ga ade ɠizogɛ ga ti ɠɛʋele.»

12 Bɛbɛi pɛ ge maaɠɛni kpɔ, ti woilo Ɓalanaɓase ta Pɔle woo ma, ti ɗa naa zuɠula, ʋelei GALA ge ɠɛni laavɔɔ vaiti ta maaɓɛlɛ vaiti kɛɛzu la ga ti maaʋele zii ɠiligiti saama. 13 Ti ɓegai ma ga ɓɔɛ, Zake kpɔɛi zeɠeni, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛleaiti, à woilo dɛɛ gòo ma! 14 Simɔn naa zuɠulaa ade ma, ʋelei tɔɔzeizu mɔunpa GALA ge yiimazeɠeni la zii ɠiligiti saama ga zii ɠila, nii a ɠɛ ga nɔnɔ. 15 Naama vai ɓalaa zoloogɛ GALA goo wo nuiti daawooi ma, tɔɔzei sɛʋɛʋɛ ga:

16 ‹Naa ʋoluma nà ɠale ma ʋolu,

Davide ná-pɛlɛi nii goloai, nà gaalɔ ʋolu,

ʋɛti náti koloɠologai, gè mináti kpɛtɛ ʋolu.

Nà to ʋolu,

17 naa ɠa a kɛ, nuɓusɛi mɔtaiti ti Maliɠii ɠaiziɛ,

ta zii ɠiligi niiti kpein ti ɠɛai ga nɔ̀nɔ.

Naa ɠa Maliɠii bogai,

18 nii é ná-faazeikpasuiti kulaai kɛlɛma kaite wɔlɔwɔlɔ.› »

19 Zake ɠɛni mɔnɔ ti ma: «Naa ɠa é ba, nà kaazu ga fizɔgɛ ga ade mina faaɓa kpɛtɛ zii ɠiligiti tuɠɔ, niiti ti ɠidaaleʋezu GALA ma, 20 kɛlɛ ade sɛʋɛi leʋe ti ma ga ti ɓɔɠɔ maaɲɛ ga kɔɔɠɔ ganigiti ta-ɠɔzɔba vaiti, koloɠologi, ta ti mina sua mi nii ma ɲama la ʋuuni, naa ʋɛɛ ɲamai ʋa. 21 Tɔɔzei kaite wɔlɔwɔlɔ ziɛgiti su, nuiti ta taa ɠilagilagiti su ti ɗa Moize ná-tɔgi ɠala, ta toɠa ɠalasu dooɠo foloiti pɛ GALA dɛbi ʋɛlɛiti bu.»

Devei niiti ti zeɠeni ta sɛʋɛi é leʋeni kidaaleʋe nuiti ma

22 Naama ziɛgi zu, keelaiti ta totuɠɔiti, naa ʋɛɛ Egilisii zu nuiti pɛ ba ti zolooni ma, ga ti nui tanigaa ɠula ɓɔɠɔ zaama, ti ti ʋilɛ Pɔle ta Ɓalanaɓaseni polu, ti li Antiyɔse. Ti yeeloni Zude ʋa, nii é lolisu ga Ɓalasaɓase, ta Silase, ti felegɔ ti ɠɛni ga nuiti, niiti unfema wola ɠɛni ti ʋɛ kidaaleʋe nuiti saama. 23 Ti sɛʋɛi veeni ti ya, nii su wooi ɠɛni ga nii: «Wo-ɠɛɛlointi, ti ga keelaiti ta totuɠɔiti ta wo luʋɔsu, wɔiti wo la ga Zuifua, wo Antiyɔse taazuʋɛ, naa ʋɛɛ Siili ta Silisi ɠoʋiiti ba. 24 Gi mɛnigɛ ga gi zaama, nui tanigaa ti ʋaaʋɛ wo ʋɔ bɛ, ti wo yiiɓɔlɔ, ti wo ɲiikpi ga ta-ɓɔɛzuɠulai. Gá lɛi gi ʋa naama levei ve ti ya. 25 Gi pɛ gi zoloogɛ ma ga gi yeelo nua ʋa, gi ti ʋɛɛ gi-nɛɛɲɔɠɔiti Ɓalanaɓase ta Pɔle ʋa, ti ʋa wo ʋɔ bɛ, 26 niiti ti ɠikula ti-yɛnvuiti su ade-Maliɠii Yesu Kilista laaseigi vaa zu. 27 Naa ɠa é kɛa, gi Zude ta Silase leʋega wo ma, ga ti ʋa ti niima ɠeela woo laazeeli wo ma ga laawoo. 28 Nɛɛʋɛ Zɛnvu Ɲadegai ʋɛ, ta gá ɓɔɠɔi gi ʋɛ, ga nu mina kasɔ nɔpɛ da wo unma, kɛni nii maalaasu la ná. 29 Naa ɠa é ga, kɛni wo mina ɗa ga suaiti mi, niiti ti ɠulaai ga zalaɠai kɔɔɠɔ ganigiti bɛ, ta ɲamai, naa ʋɛɛ sua ʋoomaiti ba, wo ɓɔɠɔ maaɲɛ ɓalaa ga koloɠologi. Wa naati kɛɛna, faa ʋagɔ ʋe wo ʋɛ. Ade ɠaana mɔnɔ!»

30 Ti yeeɓeni keelai naati ba, ti li. Ti liini Antiyɔse, ti kidaaleʋe nu ɓɔgi pɛ gaalɛ ba, ti sɛʋɛi ve ti ya. 31 Sɛʋɛi ɠalagai ma, ti wola ɠoozunɛɛni, tɔɔzei iɲɔdɔɔ wooi ʋa é ɠɛni su. 32 Tɛi Zude ta Silase ti ɠɛni ga GALA goo wo nuiti, ti lɛbini ɓɔɛzu kidaaleʋe nuiti pɔ, ti ɗa naati tɛnɛ, ta ti ɗa ti iɲɔdɔ. 33 Ti ku ɠɛɛni ná fele, naa ʋoluma ɠɛɛɠɛlointi ti yeeɓeni ti ʋa ga ziilɛigi, ti ɠale ma naama nuiti pɔ, niiti ti valini ti ma. 34 [Anɛɛ naa ʋe, é nɛɛni Silase ʋɛ ga é yɛ ná.] 35 Pɔle ta Ɓalanaɓase ti yɛni Antiyɔse, naa ʋɛɛ nu mɔinmɔin ba, ti kalagi wo, ta ti ɗa Maliɠii ná-Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli.

Pɔle ta Silase lii vai keela ziɛgi velesiɛi ma

36 Ku ɠɛɛni fele, naa ʋoluma Pɔle ɠɛni Ɓalanaɓase ma: «De ɠale ma ʋogi zu, de li de kidaaleʋe nuiti ka, ʋɛ pɛ de leʋega ná, de Maliɠi laawooi laazeeli, de ka mini ɠɛɠala ɠa ti ná kidaaleʋei zu.» 37 Ɓalanaɓase ɠɛni pɔ, é Zan ʋilɛ ti ʋolu, nii daasei pɛai ga Maleke, 38 kɛlɛ Pɔle kaani ga é la vizɔni ga ti ʋa naa ʋilɛ ʋolu, nii é zeɠeni ti ʋolu siɛ mɔungi zu Panfili zɔli, é la ɠɛɛni ti ʋa ta-wotii zu. 39 Naama maaɠaalii ɓaani ti yɔɠɔzu, eyɛsu ti bali ma. Ɓalanaɓase Maleke zeɠeni, ti lɛ ɓatoi zu, ti li Sipele. 40 Pɔle ma ge yiimazeɠe ga Silase, kidaaleʋe nuiti ti ti ɠalivaani Maliɠii ná-zaalai ma, ti ɗa li. 41 Ti leʋeni Siili yooi zu ta Silisi, ti ɗa Egilisiiti iɲɔdɔ.

16

Timɔtee ʋilɛ fai Pɔle ta Silase ʋolu

1 Naa ʋoluma, Pɔle zeelini Dɛleɓe, ta Lisetele. Kidaaleʋe nui ta ɠɛni miná, daaseigi ga Timɔtee, dee ɠɛni ga Zuifu anzanui ta kidaaleʋeai Kilista ma, kɛɛɠɛ ɠɛni ga Gɛlɛkii ta. 2 Kidaaleʋe nui niiti ti ɠɛni Lisetele ta Ikoniyume, naati ti ɠɛni zeele woo ʋagɔ wosu, é lo Timɔtee ʋa. 3 Wɔin ɠɛni Pɔle ma ga é naa ɠɛ ga ziɛɲɔɠɔ, é naa zeɠeni, ti tati pɛlɛʋolu, tɔɔzei Zuifuiti ta-vai ʋa, niiti ti ɠɛni naama adɛti, mazɔlɔɔ ti pɛ ti ɠɛni kwɛɛni ga kɛɛɠɛ ɠɛni ga Gɛlɛkii. 4 Taai niiti é ɠɛni leʋesu ti zu, é ɠɛni deveiti bosu nuiti ma, niiti keelaiti ta totuɠɔiti ti ti zeɠeni Zeeluzalɛme, naa ɠa a kɛ ti ɠolo naama leveiti bɛ. 5 Egilisiiti sɛbɛ ɠɛni lɔɔzu kidaaleʋei zu, ta ɗa ʋɛɛ ti ʋa folo-o-folo.

Pɔle loli fai Maseedɔine

6 Ti Filizi ta Galate yooi maaleʋeni, tɔɔzei Zɛnvu Ɲadegai pele leʋeni ti luɠɔ ga ti mina wooi laazeeli Azi yooi zu. 7 Ti zeeliai ma Misi yooi ɠobaʋɛ, ti ɠɛni pɔ ga ti li Ɓitini, kɛlɛ Yesu ná-Zɛnvui la ɠɛni vaani bu. 8 Ti Misi yooi maaleʋeni naazu, ti zeeli Toloase. 9 Kpidii Pɔle kulakɛlɛmai ta zɔlɔɔni, é Maseedɔine zunu ɠila kaani loni, naa ɗa maanɛɛnɛ, é ɗa ɠɛ ma: «Soma kae, è leʋe Maseedɔine, è ɓɔ gi ʋa!» 10 Pɔle ná-kulakɛlɛmai naa maaʋele ma, gi pele ɠaiziɛni gaamago ga gi li Maseedɔine, mazɔlɔɔ gi kwɛɛni ga naa maaʋele ga GALA ka gi lolisu ga gi Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli ná.

Lidi ɠidaaleʋe vai Filipe taazuʋɛ

11 Gi lɛɛni ɓatoi zu Toloase, gi li Samɔtelase ziɛ zaama yooi ʋɔ pelei, poluma zobui gi li ga Neyapɔlise ʋele. 12 Gi zeɠe miná, gi li fɔ Filipe taazuʋɛ, nii é ɠɛni ga Wɔlɔme laai ta, é ɠɛni ga Maseedɔine ɠoʋi mɔungi ma laai ta. Gi ku felegɔ ɠɛni naama laai zu. 13 Dooɠo foloi gi ɠulani taai ʋa, gi li ziɛ wolai laaʋɛ, é ɠɛni gi ɠisu ga gá Zuifuiti ta-ƓALA falizuʋɛ ta ɠaa ná. Tɛi gi zeini, gi ɓɔɛni anzanuiti pɔ, niiti ti ɠaalɛa ɠɛni de ba. 14 Anzanu ɠila ge ɠɛni ná, nii é ɠɛni ga GALA gaazuluaba nu, daaseigi ga Lidi, é ɠɛni ga seɠe ɓɔi pɔdi nui, ta ná-taazuʋɛ ɠɛni ga Tiyatiil. É ɠɛni woilosu ga pagɔ, Maliɠii ziilaalaoni, nii a kɛ é naati mɛni, nii Pɔle ɠɛni bosu. 15 Tɛi ta ná-pɛlɛ wu nuiti ti ɓatizeni, é gi maanɛɛnɛni, é ɠɛ gi ma: «Ni wo kwɛɛni ga gè ɠidaaleʋea ga ɠite Maliɠii ma, à soma wo lɛ nà-pɛlɛi wu, wo zei ná.» É ɓɔini gi la gola ga kɛni gi naa ɠɛ.

Filipe ɠaso ziɠigi zu vai

16 Yeeta, gi ɠɛni liizu GALA falizuʋɛ, duɔ anzanu ɠila ge gi laaɠomini, nii adɔɓɛɛ yɛnvui ɠɛni su, ná-adɔɓɛɛ vaiti maaʋele ma, ná-duɔ kɛɛɠɛiti ti ɠɛni kulanuma wola zɔlɔɔsu. 17 É ʋilɛni gi ʋolu, gá-o, Pɔle-o, é ɗa ɓain, é ɗa ɠɛ ma: «GALA nii é Anii-Pɛ-Unda, naa ná-botiɠɛ nuiti ka ga zunui niiti, ti ʋaaʋɛ kizo pelei lɛɛzu ga woye.» 18 É ɠɛni naa ɠɛɛzu folo mɔinmɔin daawu. Pɔle ɓɔlɔai ma ga naa, é latini, é ɠɛ zɛnvu ɲɔi ma: «Yesu Kilista laaseigi zu, nà è levezu ga è ɠula anzanui nii zu.» Gaamago é ɠulani anzanui zu.

19 Siɛgi zu ná-duɔ kɛɛɠɛiti ti kaani la ga kito ge la mɔ ti ʋɛ, ti ʋa ani mɔinmɔin sɔlɔɔ ga maaʋele, ti Pɔle ta Silase zoni, ti naati kpokpo taa zaamaʋɛ tukpɔɠaaleʋe nuiti pɔ bɛ. 20 Ti naati teʋeni Wɔlɔme nuiti, niiti ti ɠɛni ga tukpɔɠaaleʋe nuiti, ti ɠɛ ti ma: «Zunui niiti ka ti faa yaɠabagi ʋiliga ada-laai zu. Zuifuiti be, 21 ta kalagi ma zii tanigaa wosu, nii maa la nɛɛni ga adɛi de ga Wɔlɔme nuiti ade ʋa va bu, ɓaa ade ʋa kɛ.» 22 Bɛbɛi ɓalaa wuzeɠeni ti laalɔɠɔma. Tukpɔɠaaleʋe nuiti ti ta-zeɠeiti kulaai ma ti ɠɔba, ti devei veeni ga ti naati doɠa ga kpakɔi. 23 Ti ɓegai ma ga ti loɠa ga kpakɔ ɲɛ mɔinmɔin, ti naati pilini kasoi ɠa, ti kaso makɛ nui leve ga é ɗa wola wɛlɛ ti ma. 24 Tɛi naama levei veeni kaso makɛ nui ya, é ti ʋilini kaso ʋɛlɛi ɠoozu ʋele nuu, é ti-ɠɔɠɔiti dɔ kpeɠɔi ɠa.

25 Kua zaamai Pɔle ta Silase ti ɠɛni GALA falizu, ti ɗa GALA dɛbi wuyeiti too, kasoɠa nui zɔiti ti ɠɛni ti woomɛnisu. 26 Gaamago, zou ɓali wolai ɠɛɛni, é kaso ʋɛlɛi ma wuulaagiti ɲiikpi, kpogiti daalaoni nɔ ʋɔɔma, yɔlɔɠɔiti ti vieni kasoɠa nuiti pɛ ba. 27 Kaso ʋɛlɛ makɛ nui wuungai ma, é ka ga kaso ʋɛlɛi ma ɓogiti daalaogɛ, é ná-boɠa zɔkpɔi ɠulani ma laɠagi zu, é ɠɛni liizu ɓɔɠɔ ʋaazu niina, tɔɔzei é ɠisiɛni ga kasoɠa nuiti pɛ ti ʋela. 28 Kɛlɛ Pɔle ɓainni ga woo wola, é ɠɛ ma: «Mina faa ɲɔu nɔpɛ kɛ ga ɓɔɠɔ, gi pɛ gá ʋɛ.» 29 Kaso ʋɛlɛ makɛ nui wozakalagi maalolini, é lɛɛni ga suvilɛ, é ɗa ɓali, é looni Pɔle ta Silase ɠɔɠɔwu, 30 é ɠula ga tiye eteaʋɛ, é ɠɛ ti ma: «Kɛ̀ɛni, nà kɛ ɠale, gè ʋa ɠizo?» 31 Pɔle ta Silase ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɠidaaleʋe Maliɠii Yesu ma, ɗa ɠizo wa ɗa-ʋɛlɛyeɠei wu nuiti.» 32 Ti Maliɠii laawooi woni ma, ta ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti pɛ. 33 Naama yeeɠɛɠalai nɔ kpidii, kaso ʋɛlɛ makɛ nui liini ga Pɔle ta Silase, é ta-ʋalaiti gaagba, naa ʋoluma ti ɓatizeni gaamanɔ ta ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti pɛ. 34 É lɛɛni ga tiye ná-pɛlɛi wu, é daamianigi ve ti ya. Zunui nii ta ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti pɛ ti ɠoozunɛɛni, ti ɠidaaleʋe vai zu GALA ma.

35 Sobui, tukpɔɠaaleʋe nuiti ti salaʋusuiti teʋeni kaso ʋɛlɛ makɛ nui ma, ti ɠɛ ma: «Yeeɓe zunui niiti ba, ti li.» 36 Kaso ʋɛlɛ makɛ nui naama wooi laazeelini Pɔle ma, é ɠɛ ma: «Tukpɔɠaaleʋe nuiti ti keela leʋegɛ mà, ti ɠɛ gè wo ʋilɛ, naa maaʋele ma à ɠula, wo li ziilɛigi zu.» 37 Kɛlɛ Pɔle ɠɛni ti ma: «Gɛi gi ga Wɔlɔme nuiti, ti la gá-ʋeelala lɛɛni, ti gi loɠa kɛlɛmaʋɛ, ti gi ʋili kasoi ɠa. Ta pɔ niina ga ti gi ɠula dɔɔɠuzu? Gi la naa ɠɛa pɛ! Kɛni tiya ɓɔɠɔi ti ʋa, ti gi ɠula ti!» 38 Salaʋusuiti ti liini ti naama wooiti bo tukpɔɠaaleʋe nuiti ma. Naati ti wola luani, ti mɛnigai ma ga ta ga Wɔlɔme nuiti. 39 Ti liini ti pee ve Pɔle ta Silase ʋɛ, ti naati maanɛɛnɛ ga ti ɠula ta-laai ʋa. 40 Pɔle ta Silase ti ɠulaai ma kasoi ɠa, ti lɛɛni Lidi ná-pɛlɛi wu. Ti ɠɛɛɠɛlointi kaai ma, ti naati iɲɔdɔɔni, naa ʋoluma ti ɗa li.

17

Pɔle ta Silase ti lii vai Tɛsalɔnike

1 Pɔle ta Silase ti leʋeni Anfipɔli ta Apɔlɔni, ti zeeli Tɛsalɔnike, ʋɛ Zuifuiti ta-ƓALA dɛbi ʋɛlɛi ta ɠɛni ná. 2 É lɛɛni bu, eɠɛʋelei a ɗa kɛɛ la pɔlɔma, dooɠo folo saʋagɔ laawu Pɔle ɠɛni liizu, é ɗa ɓɔɛ ti ʋɔ ga GALA sɛʋɛi zu vaiti. 3 É ɠɛni suɠulazu ti ma, é dɛɛ ga tiye ga kɛni Kilista a la ɓɔlɔ, é za, naa ʋoluma é wuzeɠe, é ɠula saai ya, é ɠɛ ti ma: «Yesu nii gè ná-fai wosu wo ma, naa ɠa é ga Kilista.» 4 Tanigaa ti ɠidaaleʋeni ti zaama, ti ʋɛɛ Pɔle ta Silase ʋa, ta Gɛlɛkii ma mɔinmɔin niiti ti ɠɛni luazu GALA ba, naa ʋɛɛ tosuba anzanui ma mɔinmɔin ba.

5 Kɛlɛ toloi Zuifuiti ziimaʋɛ laaveni, ti nu ɲakai tanigaa zeɠeni bɛbɛi zaama, ti ti ɠaalɛ ba, ti ʋuutugi ʋili taai zu. Ti liini ti Zazɔn ná-pɛlɛ laa ɠale, ti ɗa Pɔle ta Silase ɠaiziɛ ga ti li ga tiye bɛbɛi ʋɔ. 6 Tɛi ti la ɠɛni ti ɠaani, ti Zazɔn ta kidaaleʋe nui tanigaa zoni, ti li ga tiye tukpɔɠaaleʋe nuiti kakala, ti ɗa ɓain, ti ɗa ɠɛ ma: «Niima zunuiti ka ti eteai pɛ kɛai unga wuulee, tiya ɠa ti ʋaai ʋɛ. 7 Zazɔn ɠa é yeezeiɗai ti wu. Ti pɛ ta faiti kɛɛzu masagi Seezaal ná-deveiti daalɔɠɔma, ti ɠɛ masa kili ka ná, nii daaseigi ga Yesu.» 8 Naama wooiti ti bɛbɛi yiiɠulani ba ta tukpɔɠaaleʋe nuiti, 9 naati ti la ɠɛni kɛɛni, ti ʋa yeeɓe Zazɔn ta zɔiti ba, kɛni ti kpɔunma ani ɠulani ti ya pɛ.

Pɔle ta Silase ti lii vai Ɓeelee

10 Kpidii ʋɛɛni nɔ feya, kidaaleʋe nuiti ti Pɔle ta Silase leʋeni Ɓeelee. Ti zeeliai ma, ti liini Zuifuiti ta-ƓALA dɛbi ʋɛlɛi wu. 11 Naati koozu ɠisiɛi ʋani, é leʋe Tɛsalɔnike Zuifuiti ba, ti yeezeini GALA daawooi wu ga ɠoozunɛɛ ʋele, folo-o-folo ti ɠɛni GALA sɛʋɛiti fɛɠɛlɛfɛɠɛlɛsu, ti pɛtɛ ni nii ti bogai ti ma gaamai ʋe. 12 Ma mɔinmɔin ge ɠidaaleʋeni ti zaama, naa ʋoluma Gɛlɛkiiti saama, tosuba anzanuiti ta zunui ma mɔinmɔin ti ɠidaaleʋeni. 13 Kɛlɛ Tɛsalɔnike Zuifuiti ti kwɛɛgai ma ga Pɔle ɠa GALA daawooi laazeelizu Ɓeelee, ti ʋaani ná ga ti bɛbɛi ɠaazulɛ, ti ʋuutugi ʋili ti zaama. 14 Kidaaleʋe nuiti ti Pɔle leʋeni ga kpoloɗɛi laa ʋelei, kɛlɛ Silase ta Timɔtee ti yɛni taazuʋɛ. 15 Zɔiti ti liini Pɔle maazaasu, ti liini la fɔ Atɛne. Ti ɠalesuʋɛ ma, Pɔle valini ti ma ga Silase ta Timɔtee ti li pɔ bɛ fala.

Pɔle ɠɛai ma Atɛne

16 Siɛgi zu Pɔle ɠɛni siɛɲɔɠɔiti kpɔunsu da Atɛne, zii ɠɛni ɓɔlɔzu, tɔɔzei é kaani ga taai naa wola laavegɛ ga kɔɔɠɔ ganigiti. 17 É ɠɛni ɓɔɛzu Zuifuiti pɔ, GALA dɛbi ʋɛlɛi wu, ta zii ɠiligiti pɔ, niiti ti ʋilɛgai Zuifuiti ta-ƓALA pelei ma, naa ʋoluma folo-o-folo é ɠɛni ɓɔɛzu nuiti pɛ pɔ, niiti ti ɠɛni ʋaazu ete zaamaʋɛ. 18 Faaɠwɛ nui tanigaa, niiti ti ga Epikuliɛinti ta Sitɔisiɛinti, ti tɔɔzeini ga ɓɔɛa pɔ. Tanigaa ti ɗa ɠɛ ma: «Lee ma ɓɔɛzuɠula ɲaka ɠa zunui nii bosu?» Zɔiti ti ɗa ɠɛ ma: «Ɗa ka ga toɠa gala kiligaa ta-vaa laazeelizu.» Tɔɔzei ti ɠɛni Pɔle woomɛnisu, é ɗa Yesu ná-Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli, ta buzeɠe vai, é ɠula saai ya. 19 Ti li ʋele ɠana la Aleyɔpaze nuiti kakala, ti ɠɛ ma: «Gá zoo nɛi gi faa ɠwɛɛ ɓaa, é ʋilɛ kala niinɛi naa ʋa, nii è bosu ga giye? 20 Tɔɔzei gá fai tanigaa mɛnisu è-la, niiti kaipa gi la dɛ ta mɛnini. Tɔ ɠa é ba, gá pɔ gi naati poluɠwɛɛ.» 21 Tama Atɛne nuiti pɛ ta wɛɛinti ti ɠɛni ti zaama, ti ɠɛni ta-yeeɠɛɠalai pɛ kɛɛzu nɔ ga ti ɗa faa niinɛiti bo ɓɔɠɔ ma, ta ti ɗa mɛni.

22 Pɔle wuzeɠeni naazu Aleyɔpaze nuiti saama, é ɠɛ ma: «Atɛne nuiti, gè pɛtɛ ga wo pɛ wa ga gala pele ziɛ nu wolaiti, kɛʋelei pɛ ma. 23 Tɔɔzei zɛ̀gɛ leʋesu taazuʋɛ, gè ɗa wa-ɠɔɔɠɔ ganigiti ka, eyɛsu gè ná ta ɠaa ʋɛ sɛʋɛai ná ga: ‹Galagi nii nu la kwɛɛ, naa nɔnɔi ɠa.› Nii wo dɛbizu, wo la kwɛɛ, naa ɠa gè ná-fai laazeelizu wo ma. 24 GALAGI nii é eteai ta su aniiti pɛ kpɛtɛa, tɛigi é ga geeɠɔlɔgi ta zooi ti-Maliɠii, seizu la gala pɛlɛi naa wu, nii nuiti ti togai ga yeei. 25 Kpɛdɛ la ba ɓalaa ga nuiti ti ani ve bɛ, eɠɛ a ʋala ani ta ma zii nɔpɛ ma, tɔɔzei toɠa é zɛnvui ta zɛnvu viilɛi veezu nuɓusɛiti pɛ zea, naa ʋɛɛ ani mɔtaiti pɛ ba. 26 É etea nuɓusɛi pɛ kpɛtɛʋɛ ga nu ɠila kpegi mavofodai nɔ, nii a kɛ ti zei zooi ɠa ná pɛ. É yeeɠɛɠalaiti teʋeni ba, é nuiti ti zei yooiti kwɛgiti da, 27 nii a kɛ ni toɠa zoo ɠɛɛzu nuiti ti yɛ ɠɛɛzu tiɠili tiɠili ti GALA gaiziɛ ti ka. Tama tɔun maa la ɠoozani de tanɔpɛ ba. 28 Tɔɔzei:

‹Tɔun maaʋele zu, zɛnvui ɠa de ya, de ɗa ɲiikpi, ta da vulua.›

Eɠɛʋelei wa-vaa ɠwɛɛ nui tanigaa ti bogai la ga:

‹Ada ga mavofodaiti.›

29 Naa ɠa é ba, tɛi ade ga GALA mavofodaiti, ade mina ɠisiɛ ga GALA kulaʋɛ ga kɔɔɠɔ ganigiti niiti ɲɛɛliɠi ɠɛ nuiti, ti ti ɓɛtɛai ga zanugi, ɓaa walii, ɓaa kɔtui, ga ti ɠoozu ɠeleɠelegiti. 30 GALA ge nuɓusɛiti ta-ɠimalala yeeɠɛɠalai naati zɛga ná, kɛlɛ niizu toɠa nuiti pɛ devezu adaʋɛ pɛ ga ti ti ziɛ ʋelei maavalibo. 31 Tɔɔzei é yeeɠɛɠala leʋea ba, siɛgi zu é ʋaazu nuɓusɛi pɛ tukpɔɠaaleʋezu la ga telebodai, zunu ɠila kpegi maaʋele, nii é yiimazeɠeai la, é naama ʋoogi ɠula kɛlɛma ɛsɛ pɛ bɛ ga é naa wuzeɠe, é kula saai ya.»

32 Ti naama wooi mɛnigai ma ga gɔvɛiti buzeɠe vai saai ya, tanigaa ti ɠɛni ɲɛɛɠulasui ɠɛɛzu la, taɠiligaa ti ɗa ɠɛ ma: «Gá è woomɛni yee ɠili, é lo naama vaiti ba.» 33 Ʋele ɠana Pɔle ɠulani la ti zaama. 34 Anɛɛ naa ʋe, ti zaama tanigaa ti ɠidaaleʋeni, ti ɠili Pɔle ʋa, naati tanigaa ti ɠɛni ga Denise, nii é ɠɛni ga Aleyɔpaze nui gila, ta anzanu ɠila nii daaseigi ɠɛni ga Damalise, ta taɠiligaa.

18

Pɔle ɠɛni Kɔlɛnte

1 Naa ʋoluma, Pɔle zeɠeni Atɛne, é li Kɔlɛnte. 2 É Zuifu ɠila pɛtɛni ná, daaseigi ga Akilase, é ɠɛni ga Pɔn nu, ta anzai Pelisile ti ʋaani nɔ feya ti zeɠe Itali, tɔɔzei masagi Kelode devei veeni ga Zuifuiti pɛ ti maaɠooza Wɔlɔme ʋa. Pɔle ɠilini ti ʋa, 3 tɛi ɲɛɛliɠi ɠilagi nɔ ɠa é ɠɛni ti pɛ ti ya ga seɠe ɠota ɓɛtɛ vai, é yɛni ti ʋɔ bɛ, ti ɗa boti ɠɛ ʋɔɔma. 4 Dooɠo foloi ɠilagilagi pɛ Pɔle ɠɛni ɓɔɛzu Zuifuiti ta zii ɠiligiti pɔ, GALA dɛbi ʋɛlɛi wu, é ɠɛni ɠaaɓaazu ga é ti lati.

5 Siɛgi zu Silase ta Timɔtee ti ʋaani la, ti zeɠe Maseedɔine, Pɔle ɓɔɠɔ veeni GALA daawooi laazeeli vai nɔ ya niina, é ɠɛni dɛɛzu ga Zuifuiti ga Yesu ɠa é ga Kilista. 6 Kɛlɛ tɛi Zuifuiti ti ɠɛni maaɠaalizu ga woo ɲɔiti, é ná-seɠeiti suɓukpunɛni, é ɠɛ ti ma: «Wo ma ɲamai ɠa la niina wo unma, wa-vaa nɔpɛ ge la mɔ nɔ̀un unma, ɓɛ niina gè ɠaaʋote zii ɠiligiti ma.» 7 É zeɠeni miná, é li zunui ta ná-pɛlɛi wu, nii é ɠɛni ga GALA gaazuluaba nu, daaseigi ɠɛni ga Titiyuse Zusetuse, ná-pɛlɛi ɠɛni GALA dɛbi ʋɛlɛi ɠobaʋɛ. 8 Anɛɛ naa ʋe, GALA dɛbi ʋɛlɛi ma ɠundiɠii, nii daa ɠɛni ga Kilisepuse, naa ɠidaaleʋeni Maliɠii ma, ta ná-pɛlɛ wu nuiti pɛ. Kɔlɛnte nui ma mɔinmɔin ɓalaa, niiti ti ɠɛni Pɔle woomɛnisu, ti ɠidaaleʋeni, ti ɓatizei zɔlɔɔ.

9 Yeeta kpidii, Maliɠii ɠɛni Pɔle ma kulakɛlɛmai zu: «Mina lua pɛ, ɓɔɛ mina maaɠɛ kpɔ, 10 tɔɔzei nɔ̀un nà è ʋa, nu nɔpɛ ge la vɔɔɠua è ʋa, é ʋa faa ɲɔu ɠɛ ga ɗe, mazɔlɔɔ nà-nuɓusɛi wola mɔinʋɛ taai nii zu.» 11 Pɔle kɛɛni Kɔlɛnte ga kona gila ta tukpɛ (1,5), é ɗa nuiti kala ga GALA daawooi.

12 Siɛgi zu Galiyɔn ɠɛni la ga Akayi masagi, Zuifuiti pɛ ti zolooni faa ɠila ma, ti wuzeɠe Pɔle laalɔɠɔma, ti liini la tukpɔɠaaleʋezuʋɛ, 13 ti ɠɛ ma: «Zunui nii ɠa é nuiti tatisu, é GALA dɛbi ʋelei taɠili dɛɛzu ga nuiti, nii é la zolooni tɔgi ma.» 14 Pɔle ɠɛnina ɠɛɛzu é ɓɔɛ, eyɛsu Galiyɔn kpɔɛi zeɠe, é ɠɛ ma: «Ee, Zuifuiti! É ga é ɠɛni ga telebotala va ɓa faa ɲɔu va, nà la woilo wo-woo ma, ʋelei maanɛai é ɠɛ la, 15 kɛlɛ tɛi é ga maaɠaali nɔ, é ʋilɛ wooiti ta daaseigiti ba, naa ʋɛɛ wo ɓɔɠɔ lɔgiti ba, wa-vaa ɠana. Gè la pɔ ga gè ɠɛ ga naama lukpɔɠaaleʋe nu.» 16 É ti ɓɛɛni, ti zeɠe tukpɔɠaaleʋezuʋɛ. 17 Ti pɛ ti Sɔsetɛne zoni naazu, nii é ɠɛni ga GALA dɛbi ʋɛlɛi ma ɠundiɠii, ti ɗa doɠa tukpɔɠaaleʋezuʋɛ ɠakala. Kɛlɛ Galiyɔn maavaa la ɠɛni naa zu.

Pɔle ɠale fai ma ʋolu Antiyɔse

18 Pɔle ku ɠɛɛni fele Kɔlɛnte, naa ʋoluma é valini kidaaleʋe nuiti ma, é lɛ ɓatoi zu, dii vai zu Siili ʋele, ta Pelisile naa ʋɛɛ Akilase ʋa. Aisa é ʋa zeɠe ná, é nɔungi ɓuyeni ma ɓato losuʋɛ Sankelee, tɔɔzei é minazeɠe kɛɛni. 19 Siɛgi zu ti zeelini la Efɛze, Pɔle siɛɲɔɠɔiti zɛni miná. É lɛɛni GALA dɛbi ʋɛlɛi wu, é ɗa ɓɔɛ Zuifuiti, 20 naati ti maanɛɛnɛni ga é yeeɠɛɠala go ɠɛ ti ʋa, kɛlɛ é la ɠɛni vaani naa wu. 21 Anɛɛ naa ʋe, seɠezuʋɛ ná, é ɠɛni ti ma: «Ni GALA ka vaana bu, nà dɛ ɠalesu ma wo ʋɔ bɛ.» É lɛɛni ɓatoi zu Efɛze. 22 É ɠulani ɓatoi zu Seezalee, é zeɠe miná é lɛ Zeeluzalɛme, é laali Egilisii zu nuiti ma, naa ʋoluma é yeini Antiyɔse.

Pɔle lii vai keela ziɛgi zaʋasiɛi ma

23 É ku ɠɛai ma fele miná, é ɠaleni ma ʋolu, é ɗa leʋeteʋe Galate ta Filizi, é ɗa kaladopoiti iɲɔdɔ.

24 Zuifui ta ʋaani Efɛze, é ɠɛni ga Alɛgezandili nu, daaseigi ɠɛni ga Apɔlɔse. Zunui naa ɠɛni ga kpɔɛzuɠula nu wola, kalagai gola GALA sɛʋɛi zu. 25 É ɠalani ga Maliɠii ná-pelei ma vai, zɛbɛi ɠɛni ba, é ɗa nuiti kala ga Yesu ná-faiti ga gaamai, kɛlɛ Zan ná-ɓatizei nɔ ɠa é ɠɛni kwɛɛni. 26 É tɔɔzeini ga ɓɔɛa ga ladalai GALA dɛbi ʋɛlɛi wu, kɛlɛ siɛgi zu Pelisile ta Akilase ti goomɛnini da, ti seɠeni ti maaɓuɠa ɓɔɠɔ ʋa, ti GALA ná-pelei lɛɛ la ga pagɔ. 27 Tɛi é deveni ga é li ga Akayi ʋele, kidaaleʋe nuiti ti iɲɔdɔɔni. Ti sɛʋɛi ɠɛɛni kaladopoiti ma ga naati ti yeezei bu ga pagɔ. Seeliai ma miná, é ɠɛni ga kpɔba nu wola naati bɛ, niiti ti ɠidaaleʋeni GALA ná-zaalai zaɓui zu. 28 Tɔɔzei é ɠɛni Zuifuiti ta-ɓɔɛiti polulaazu nɔ kpaun kɛlɛi zu, é ɗa dɛɛ ga tiye GALA sɛʋɛiti su ga Yesu ɠa é ga Kilista.

19

Pɔle zeeli vai Efɛze

1 Siɛgi zu Apɔlɔse ɠɛni la Kɔlɛnte, Pɔle leʋeni ga maazu ʋele yooi zu ʋele, é zeeli Efɛze. É kaladopoi tanigaa ɠaani ná, 2 é ti ɠaazaɠa, é ɠɛ ti ma: «Siɛgi zu wo ɠidaaleʋea la, wo Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔni?» Kɛlɛ naati ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Tɔun kaipa gi la dɛ vɔlɔ mɛnini ga Zɛnvu Ɲadega ɠa ná.» 3 É ɠɛni ti ma: «Ɓatizei ma ɓɛgele ɠa mu wo sɔlɔɔgai?» Ti ɠɛ ma: «Zan ná-ɓatizei.» 4 Pɔle kpɔɛi zeɠeni ʋolu, é ɠɛ ma: «Ɓatizei nii Zan ɠɛni kɛɛzu, naa ɠɛni ga nuiti siɛ ʋele maavalibo fai, é ɠɛni ɠɛɛzu nuiti ma, ti ɠidaaleʋe naama nui ma, nii é ʋaazu tɔun poluma, naa ɠa é ga Yesu.» 5 Ti naama wooi mɛnigai ma, ti ɓatizei zɔlɔɔni Maliɠii Yesu laaseigi zu. 6 Pɔle yeelaai ma ti ma, ti Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔ, ti tɔɔzei ga ɓɔɛa zii woo ɠiligiti su, ta ti ɗa GALA gooi wo. 7 Ti pɛ kpɔga ɠɛni ga nu puugɔ maazu felegɔ (12) ɠɛɠala.

Tɛnɛgi Pɔle boni Efɛze

8 Pɔle ɠɛni lɛɛzu GALA dɛbi ʋɛlɛi wu alu saʋagɔ laawu, é ɗa ɓɔɛ ladalai zu Zuifuiti pɔ ga GALA ná-masadai ma vai, é ɠɛni ɠaaɓaazu ga é naati tati, niiti é ɠɛni ɓɔɛzu ti ʋɔ. 9 Kɛlɛ tɛi tanigaa ti ɠigi ɓaani, ti la kɛɛni, ti ʋa maavalibo, tɔun ti ɗa kpɔɛ ɲɔiti bo kidaaleʋe ʋele niinɛi ma, bɛbɛi ɠaazu, Pɔle zeɠeni ti ɠoba. É ɠɛni liizu ga kaladopoiti, folo-o-folo é ɗa ti ɠala Tilanuse ná-kala bosuʋɛ. 10 É yɛni naa ɠɛɛzu, eyɛsu é ɠɛ ga kona felegɔ, naa maaʋele ma nuiti kpein ti ɠɛni zeini Azi yooi zu, Zuifuiti ta zii ɠiligiti, ti pɛ ti Maliɠii laawooi mɛnini.

Seva ná-doun zunu lɔfelaiti

11 GALA ge ɠɛni laavɔɔ vaiti kɛɛzu ga Pɔle maaʋele, niiti ti la ɠɛni ɠɛɛzu pɔlɔma. 12 Eyɛsu ti ɗa Pɔle ná-maaɓale seɠeiti ɓa ná-seɠe maazu zeɠeiti pɛɛ seeɓɛ nuiti ma, ti ɗa ɠɛdɛ, zɛnvu ɲɔiti ti ɗa ɠula ti zu. 13 Zuifui tanigaa niiti ti ɠɛni leʋeteʋesu ga ti ɗa inɛgiti kpɛ nuiti su, ti suɠɔɠɔni ga ti ɗa Maliɠii Yesu laaseigi wo naama nuiti ma, niiti zɛnvu ɲɔiti ti ɠɛni ti zu, ti ɗa ɠɛ ma: «Nà wo levezu Yesu laaseigi zu, nii Pɔle ná-fai laazeelizu!» 14 Zɔiti ti ɠɛni niima vaiti kɛɛzu, ti ɠɛni ga Seva ná-doun zunu lɔfelaiti, nii é ɠɛni ga Zuifuiti ta-zalaɠa ɠula ɠundiɠii gila. 15 zɛnvu ɲɔi ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Gè Yesu ɠwɛɛni, gè kwɛɛni ɓalaa zɔi é ga Pɔle, kɛlɛ wɔun, wa ga ɓɛni?» 16 Gaamanɔ, zunui nii zɛnvu ɲɔi ɠɛni su, naa valani ti ʋa, é vɔni ti ma, é ti loɠa ɠɛzɛɠɛzɛ, eyɛsu ti ʋela ga ti-maaɲakaiti, ti maawanaai. 17 Ɛsɛ pɛ ge naama vai ɠwɛɛni, Zuifuiti ta zii ɠiligiti niiti ti ɠɛni ɲii wosu Efɛze taazuʋɛ, dualuagi lɔɔni ti pɛ su, naa ɠɛni ga zaɓu Maliɠii Yesu laaseigi lɛbiya zɔlɔɔ. 18 Zɔiti pɛ ti ɠidaaleʋeni, naati ma mɔinmɔin ti ɠɛni ʋaazu, ti ɗa lo zɔ ga ga nii pɛ ti kɛai. 19 Niiti pɛ ti molikula faiti kɛɛni, naati ti ʋaani ga ta-zɛʋɛiti, ti gala ɛsɛ pɛ gaazu. Ti naama zɔngɔi ɠaaluni, é ɠɛ ga wali ɠae waaʋuulɔɔlugɔ (50 000).

20 Ʋele ɠana Maliɠii laawooi wo fai zu ɠɛni wɔɔlɔzu la ga gaaɓaai, Maliɠii ɓɔɠɔi ná-zɛbɛi zaɓui zu.

Ʋuutugi é leʋeni Efɛze ta Pɔle zeɠe vai ná

21 Naama vaiti kpegai ma, Pɔle deveni ga é li Zeeluzalɛme, é leʋe ga Maseedɔine ta Akayi ʋele. É ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Siɛgi zu gè zeelizu la Zeeluzalɛme, kɛni ɓalaa gè ɠaazula Wɔlɔme ma.» 22 É ná-kpɔba nu felegɔ leʋeni Maseedɔine, Timɔtee ta Eelasete, tɔ ɓɔɠɔi é yɛni dɛ Azi yooi zu.

23 Naama yeeɠɛɠalai zu ɠa kpɔɛ wolai leʋeni la, é lo kidaaleʋe ʋele niinɛi ʋa. 24 Zanu kpɛtɛ nui ta ɠɛni ná, daaseigi ga Deemeetiliyuse, é ɠɛni anzanu ɠalagi Aaleteemise ná-pɛlɛi maaniini koiti kpɛtɛzu ga wali ɠolegi, é ɠɛni naavolo wola ɠaalɛɛzu ba kɔɔɠɔ gani naama ɲɛɛliɠi ɠɛ nuiti bɛ. 25 É naati gaalɛɛni ba ta zɔi niiti ti ɠɛni ɲɛɛliɠi ɠilagi ɠɛɛzu, é ɠɛ ti ma: «Wo pɛ wo kwɛɛni ga ada-ɠulanumai ɠa niima wotii nɔ zu, 26 kɛlɛ wa mɛnisu ta wa pɛtɛsu nii Pɔle kɛɛzu, Efɛze taazuʋɛ ta Azi yooi zu ná pɛ, é nu mɔinmɔin tatiga, é ɗa ɠɛ ti ma, galagi niiti pɛ nuiti ti kpɛtɛai ɓɔɠɔ ʋɛ, naa tanɔpɛ ge la ga gala. 27 Naama vai ɠa ʋaazu ɓaaɠulazu ada-wotii ma, é bɛlɛɠula anzanu ɠala golai Aaleteemise ná-pɛlɛi ʋa, naa ʋoluma toɠa ʋala lɛbiya wolai ma, nii é zea, tɛigi nuiti ti nɔkɔsu bɛ Azi yooi zu ta eteai pɛ su.»

28 Naama wooiti mɛnigai ma ti ʋɛ, ti wola yiiɠaawanani, ti ɗa ɓain, ti ɗa ɠɛ ma: «Efɛze nuiti ta-ɠalagi Aaleteemise wɔɔlɔʋɛ!» 29 Taai zu ná pɛ ge ɠɛni nɔ wuulee, ti pɛ ti liini ʋɔɔma ga kpizɛi naama adaʋɛ, ná ga maaɓɔ bosuʋɛ, ti li ga Pɔle ziɛɲɔɠɔ felegɔiti Maseedɔine nuiti Gaiyuse ta Alisetaake. 30 Pɔle ɠɛni pɔ é ɓɔɠɔ lɛ ga bɛbɛi, kɛlɛ kaladopoiti ti la ɠɛni kɛɛni. 31 Azi nu wolaiti tanigaa vɔlɔ, niiti ti ɠɛni ga bɔɔlaiti, naati ti wooleʋeni ma, ti ɠɛ ma, é mina li maaɓɔ bosuʋɛ. 32 Ɛsɛ pɛ ge ɠɛni ɓainsu ga ʋelei é pɔ la, tɔɔzei faa wuuleegi wola wɔɔlɔni bɛbɛi zaama, nui bɔɔlɔzu ti la vɔlɔ ɠɛni kwɛɛni lee vaa zu ti ɠaalɛai ba. 33 Nui tanigaa ti ma vai zuɠulani Alɛgezandele ma, nii Zuifuiti ti ɠɛni daaʋilisu ʋelelaʋɛ. Alɛgezandele yee ɠɛɛni ti ma ɓɛɓɛ, é ɠɛni pɔ ga é goozuɠula bo bɛbɛi ɠaazu. 34 Kɛlɛ ti kwɛɛgai ma ga toɠa ga Zuifui ta, ti pɛ ti ɠɛni ɓainsu lɛlɛ felegɔ laawu, ti ɗa ɠɛ ma: «Efɛze nuiti ta-ɠalagi Aaleteemise wɔɔlɔʋɛ!»

35 Gaaɓelagi zu, taa zɛʋɛ ɠɛ nui zooni é bɛbɛi ɠaaɓɛ, é ɠɛni ti ma: «Efɛze nuiti, ɓɛ ɠa é la kwɛɛ ga Efɛze taai ɠa ga Aaleteemise wolai ná-pɛlɛi makɛsuʋɛ, ta maaniinigi nii é ɠulani geeɠɔlɔgi zu, é loo? 36 Tɛi nu nɔpɛ ge la zooga zeɠezu naa ɠa, wo maanɛɛʋɛ wo maaɠɛ kpɔ, wo mina kazemazu vaa nɔpɛ kɛ. 37 Tɔɔzei wo ʋa ga zunui niiti, tama ti la faa ɠoloɠoloni gala pɛlɛi ma, ti la woo ɲɔu woni ada-anzanu ɠalagi ma. 38 Ni nui tanɔpɛ sɔ ka Deemeetiliyuse ʋɛ ta ná-ɲɛɛliɠi ɠɛɛɲɔɠɔiti bɛ, tukpɔɠaaleʋe voloiti ta ná, tukpɔɠaaleʋe nuiti ta ná, ti ʋa ti ta-ɓaazaɠai la. 39 Kɛlɛ ni faa ɠiligaa ta wo ɠisu, naati gaaɠa ɠula ba gaalɛba ɠitei zu. 40 Zaa vai nii teʋegai, ni ade la daani ma, toɠa la ade unma, ti ade ʋeelala, eɠɛ ada ɠɛ ga gaazulɛɛ ʋea, tɔɔzei gi woozuɠulasu nɔpɛ ge la ná, nii a ɠɛ ga kpɔgi nii ma ungi.» 41 Siɛgi zu é ɓeni la ga naama wooiti bo, é bɛbɛi ɠaaɠaleni ma.

20

Pɔle lii vai Toloase

1 Siɛgi zu zɔngɔi ɓeni la, Pɔle kaladopoiti tolini, é ti lɛnɛ. Naa ʋoluma é valini ti ma, é pele zo, é ɗa li ga Maseedɔine ʋele. 2 É naama yooi zu ziɛni, é ɗa tɛnɛ mɔinmɔin bo ga kidaaleʋe nuiti. Naa ʋoluma é liini Gɛlɛki yooi zu, 3 é yɛni miná alu saʋagɔ laawu. É ɠɛʋele ɓɛtɛni niina ga é lɛ ɓatoi zu, é li Siili, eyɛsu é faa ɠwɛɛsu ga Zuifuiti ti yaavai ɠiliʋɛ ma. Naa maaʋele ma, é deveni ga é ɠale ma Maseedɔine ʋele. 4 Siɛɲɔɠɔiti daaseigiti kaa: Ɓeelee nui Piiluse ná-doun zunui Sopatɛɛl, Tɛsalɔnike nu felegɔi Alisetaake ta Sekɔnduse, naa ʋɛɛ Dɛleɓe nui Gaiyuse ʋa, ta Timɔtee, naa ʋoluma Azi nuiti Tisike ta Tolofime. 5 Naati ti toni da gi luɠɔ, ti li ti ɗa gi ɓɔun Toloase. 6 Gɔnɔi, siɛgi zu ɓului nii lɛʋɛ la su naama vɛti voloiti ti ɓeni la, gi lɛɛni ɓatoi zu Filipe taazuʋɛ, gi kɛ ga folo lɔɔlugɔ ziɛi ɠa, gi li gi ti ɠa Toloase, gi kɛ miná ga dɔɔɠɔ ɠila.

Etikuse wuzeɠe vai,
é ɠula saai ya Toloase

7 Dɔɔɠɔi ma volo mɔungi, gi ɠaalɛa ɠɛni de ba ga gi ɓului ɠaaɠwɛ ɓɔɠɔ ʋa. Tɛi Pɔle maanɛɛni ga é li poluma zobui, é ɠɛni ɓɔɛzu gaalɛbai zu nuiti pɔ, é ná-kpɔɛi zuɠoozani, eyɛsu kua zaamai zeeli. 8 Lanboi wola mɔinni geezu ʋɛlɛi wu, ʋɛ gi ɠɛni ná gaalɛbai zu. 9 Zunu loungoi ta ɠɛni zeini fenɛtɛlɛi laaʋɛ, daaseigi ga Etikuse, tɛi Pɔle ɠɛni ná-kpɔɛi wola zuɠoozazu, ɲiimɛnii leʋeni la ga gola, é ɠula geezu ʋɛlɛi zaʋasiɛi zu, é loo zooi ma. Ti buzeɠeni, kɛlɛ é zaani niina. 10 Kɛlɛ siɛgi zu Pɔle ʋilɛni da, é maaʋɛɛni zunu loungoi ma, é seɠe é da yeezu, é ɠɛ ti ma: «À mina yiizoolɛ, toɠa vulua!» 11 Pɔle lɛai ma ʋolu geezu ʋɛlɛi wu, é ɓului ɠaleɠaleni, é daamii wo. Naa ʋoluma, é yɛni kpɔɛzuɠulai ɠa eyɛsu wozai seɠe ma, é zɛba é ɗa li. 12 Ti ʋaani ga zunu loungoi, é vulua, naa ɠɛni ga ɛsɛ pɛ iɲɔdɔɔ va.

Pɔle lii vai Milɛ

13 Gɔun, gi toni da Pɔle luɠɔ ɓatoi zu, gi li Asɔse, miná ɠa maanɛɛni ga gi Pɔle zeɠe ná, eɠɛʋelei tɔ ɓɔɠɔi é deveni la, mazɔlɔɔ kɛni a la leʋe ga siɛ kɔɠɔa ʋelei. 14 Seeliai ma gi ma Asɔse, gi seɠeni ɓatoi zu, gi li Mitilɛne. 15 Gi zeɠe miná, gi yɛ kpoloɗɛi ɠa poluma zobui, gi zeeli Siyo. Naa ʋolu voloi, gi zeeli Samɔse, naa ʋoluma voloi gi leɠa zeeli Milɛ. 16 Pɔle deveni ga é leʋe Efɛze ɠoba, naa ɠa a kɛ é mina ɓɔɠɔ ma volo li Azi yooi zu, tɔɔzei é ɠɛni zuvilɛzu ga é li Zeeluzalɛme, ni a la zoo ɠɛɛzu ná Pantekote voloi.

Pɔle ná-falima wooiti Efɛze lotuɠɔiti ma

17 Kɛlɛ Pɔle yɛni Milɛ, é keela leʋe Egilisi lotuɠɔiti tuɠɔ Efɛze ga ti ʋa. 18 Siɛgi zu naati ti ʋaani la pɔ bɛ, é ɠɛni ti ma: «Yeeɠɛɠalai kpein ge kɛa wo ʋa, wa ɓɔɠɔi wo kwɛɛni ʋelei gè ɠɛa ziɛzu la, é lɔɔzei folo mɔungi ma, yee gè ʋilɛni la Azi yooi ma. 19 Gè botii ɠɛɛʋɛ Maliɠii ʋɛ ɓɔɠɔmaayeii zu naa ʋɛɛ gɔlɔi ta kpɔlɔiti ba, niiti ti ɠɛni zeizu mà Zuifuiti ta-yaavaiti maaʋele ma. 20 Wo kwɛɛni ɓalaa ga gè la faa nɔpɛ dɔɔɠuni wo ʋa, kɛlɛ gè naa pɛ daazeelini wo ma, ta gè wo ɠala kɛlɛi zu, ta wa-ʋɛlɛiti bu ga nii kpein soloogai wo ma. 21 Gè ɠɛni Zuifuiti ta zii ɠiligiti tolisu yeenɔpɛ ga ti ti ziɛ ʋelei maavalibo, é ʋilɛ GALA ba, ta ti ɠidaaleʋe ade-Maliɠii Yesu Kilista ma.

22 Niima ziɛgi zu nà ɠa gè liizu Zeeluzalɛme, Zɛnvu Ɲadegai ɠa é ɠɛ, kɛni gè li. Nɔ̀un, gè la kwɛɛni nii é kpɔ̀unsu ná. 23 Kɛlɛ taai kpein gè leʋesu su, Zɛnvu Ɲadegai ɠa dɛɛzu ga ze, é bo mà ga kasoi ta maanɔɠɔiti ta kpɔ̀unsu. 24 Kɛlɛ nɔ̀un zɛnvui la gàazu ga ani nɔpɛ, gè la pɛtɛsu ga sɔɓelama ani nɔpɛ, nii mà yiizoolɛi ma, naa ɠa ga gè kpizɛi ɠaaɓela ta botii, nii gè sɔlɔɔgai Maliɠii Yesu ya, nii é ga gè GALA ná-zaalai ma Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli.

25 Gè kwɛɛni niina ga wɔi kpein gè ɠɛa leʋesu wo zaama, ga GALA ná-masadai ma wooi laazeelia wo ma, wo tanɔpɛ ge la mɔ nɔ̀un pɛtɛga. 26 Naa ɠa é ba, nà bosu wo ma za ga: Wo tanɔpɛ ma ɲamai ma ɠoto la bà. 27 Tɔɔzei gè la GALA ziima vai tanɔpɛ dɔɔɠuni wo ʋa, gè ti pɛ dɛɛʋɛ ga woye. 28 Naa ɠa é ba, à makɛ ɓɔɠɔ ma, ta GALA ná-baala kpulugi pɛ ma, nii Zɛnvu Ɲadegai wo zeiɗai unda ga wo makɛ. À ɠaaɓa GALA ná-Egilisii ma, nii é geyaai ga tɔ ɓɔɠɔi ná-Doun zunui ma ɲamai. 29 Gè kwɛɛni ga siɛgi zu gè liizu la, zuluɓu vilɛiti ta lɔ wo zaama, ti la GALA ná-baala kpulugi maawɔinɠa. 30 Wa ɓɔɠɔi wo zaama, nui tanigaa ta wuzeɠezu, ti ɗa zɛɛ ɓɔɛiti bo, nii a kɛ ti kaladopoiti tati ga ti ʋɔ pelei. 31 À wɛlɛ ɓɔɠɔ ma mu, wo ɠizɛ su ga kona saʋagɔ laawu, gè la ɓɔlɔni folo ʋɛɛ kpidi ʋa ga wo ɠilagilagi pɛ tɛnɛga yeeta vɔlɔ ga gɔlɔi.

32 Niizu, nà wo veezu GALA ta ná-zaalai ma wooi ya. Zobogi ɠa GALA bɛ ga é wo wɔɔlɔ kidaaleʋei zu, ta é tuyai loo wo ʋɛ, nii é makɛgai nu ɲadegaiti pɛ bɛ. 33 Gàazu la ɠulani nu nɔpɛ ná-wali ɓa zanu, ɓa nu ná-seɠea ʋa. 34 À wɛlɛ zèeiti ba, wa ɓɔɠɔi wo kwɛɛni ga niiti ka ti màavaiti gaaɠulaai ba, ta zɔiti ɓalaa ti ɠɛa pòlu. 35 Gè dɛɛʋɛ ga woye kɛʋelei pɛ su ga ʋele ɠana wo maanɛai wo botii ɠɛ la, nii wo ɓɔsu da zɛbɛsulala nuiti ba, wo ɠizɛ ɓalaa Maliɠi ɓɔɠɔi wooi zu, nii é boni ga: ‹Undaanɛɛ ɠa faanɛɛ ɠɛ nui ʋɛ, é leʋe naa ʋa, nii é sɔlɔɔsu.› »

36 Siɛgi zu é ɓeni la ga naama wooiti bo, é ʋilɛni ɲiibiɠa ga ti GALA fali ʋɔɔma. 37 Ti pɛ ti veleveleni Pɔle ɠɔbu, ti ɗa wola wɔlɔ, ti ɗa nɛɛnɛ. 38 Pɔle wooi é boni ti ma ga: «Wo la mɔ gàazuʋɛ ʋɛtɛga,» naa ɠa é ti wola yiizoolɛni. Ti liini ti pu ga pele ɓatoi ʋɔ bɛ.

21

Pɔle lɛɛ vai Zeeluzalɛme

1 Gi zeɠeai ma ti ɠoba, gi lɛɛni ɓatoi zu, gi sakpa Kɔse, naa ʋoluma voloi gi zeeli Lɔɔde, gi zeɠe miná gi li Patala. 2 Tɛi gi ɓatoi ta ɠaani miná, é ɗa kpoloɗɛi maaleʋe ga Fenisi ʋele, gi lɛɛni su, gi ɗa li. 3 Gi zeeliai ma Sipele ɠobaʋɛ, gi zɛni ga ɠɔʋɛzu ʋelei, gi li ga Siili ʋele. Gi loni Tiil, tɔɔzei miná ɠa ɓatoi maanɛɛni ga é laayei ná ná-kasɔi wu. 4 Gi kaladopoiti kaani miná, gi yɛni ti ɠoba dɔɔɠɔ ɠila daawu. Zɛnvu Ɲadegai puuni naati ziima ga ti Pɔle lɛnɛ ga é mina lɛ Zeeluzalɛme. 5 Kɛlɛ naama voloiti teʋegai ma, gi pele zoni, ti pɛ ti gi ʋuuni ga pele, ta ti-anzaiti é ʋɛɛ ti-lointi ba, eyɛsu gi ɠula taai ʋa, gi ʋilɛni ɲiibiɠa kpoloɗɛi laaʋɛ ga gi GALA fali. 6 Naa ʋoluma, gi valini ɓɔɠɔ ma ga tiye, gɔun gi lɛ ɓatoi zu, tiya ma, ti ɠale ma ta-laazu.

7 Gi kpoloɗɛ ɠa ziɛi ɠaaɓelani ga gi zeɠe Tiil gi li Petɔleemayise, gi laali kidaaleʋe nuiti ma miná, gi folo ɠila kɛ ti ʋa. 8 Gi zeɠe ná poluma voloi, gi zeelini Seezalee. Gi lɛɛni woo niinɛ ʋagɔ laazeeli nui Filipe ná-pɛlɛi wu, é ɠɛni ga nu lɔfelaiti gila, niiti zeelobai woni ga tiye. Gi yɛni ná-pɛlɛi wu. 9 Anza lopo naanigɔ ɠɛni zea, ti la dɛ zunu vaa ɠwɛɛ, naati ti ɠɛni GALA gooi wosu.

10 Tɛi gi ku ɠɛɛni ná fele, GALA goo wo nui ta zeɠeni Zudee yooi zu, é yei, daaseigi ga Agaɓuse. 11 É ʋaani gi ʋɔ bɛ, é Pɔle ná-saamaɠiligi zeɠe, é ɠɔɠɔiti ta zeeiti suɠili, é ɠɛ ma: «Zɛnvu Ɲadegai ɠɛ: ‹Zunui nii nɔnɔ ga saamaɠiligi nii, ʋele ɠa Zuifuiti ti ʋaazu gilizu la Zeeluzalɛme, ti fe zii ɠiligiti zea.› » 12 Gi naama wooi mɛnigai ma ga taai naa zu nuiti, gi Pɔle maanɛɛnɛni ga é mina lɛ Zeeluzalɛme. 13 Kɛlɛ Pɔle gi wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Lee ɠana wo kɛɛzu, wo ɗa wɔlɔ, wo ɗa zìi ɠoloɠolo? Nɔ̀un, kɛ̀ʋele ɓɛtɛʋɛ gìli vai nɔ laade, kɛlɛ gè za ɓalaa Zeeluzalɛme Maliɠii Yesu laaseigi ʋɛ.» 14 Tɛi gi la ɠɛni zoosu gi ʋa ná-kisiɛi lati, gi la mɔ ɠɛni daani kpaangbali, gi ɠɛni ma nɔ: «Maliɠii yiimai zoo, é ɠɛ!»

15 Naama voloiti teʋegai ma, gi gá-ɠɛʋele ɓɛtɛni, gi lɛ Zeeluzalɛme. 16 Kaladopoi tanigaa ti zeɠeni Seezalee, ti ʋilɛ gi ʋolu, ti li ti gi laazuʋɛɛ Sipele nui ta ná-pɛlɛi wu, daaseigi ga Menasɔn, zunui naa ɠɛni ga kidaaleʋe nu ʋɔlɔma.

Pɔle ta Zake ti ɠomi fai

17 Siɛgi zu gi zeelini la Zeeluzalɛme, kidaaleʋe nuiti ti gi laaɠomini ga koozunɛɛi. 18 Poluma voloi, Pɔle ʋɛɛni gi ʋa, gi li Zake ʋɔ bɛ, totuɠɔiti gaalɛa ɠɛni de ba ɓalaa ná. 19 Pɔle ti luʋɔni, naa ʋoluma é tɔɔzei ga naa zuɠulaa ti ma ga gilagila, nii GALA ge kɛai zii ɠiligiti saama ga ná-botii maaʋele. 20 Ti ɓegai ma ga goomɛni, ti lɛbiyai veeni GALA bɛ. Naa ʋoluma, ti ɠɛni ma: «Kɛ̀ɛloun, è pɛtɛga, nu waa mɔinmɔin ge ɠidaaleʋea Zuifuiti saama, ti pɛ ti zɛbɛzeɠeʋɛ tɔgi zo fai zu ga gola. 21 Tama ti mɛnigɛ ga Zuifuiti niiti ti zii ɠiligiti saama, ɗa naati pɛ kalasu ga ti ɓeteʋe Moize ná-tɔgiti ba, ɗa ɠɛɛzu ti ma ti mina mɔ ti-lointi tati pɛlɛʋolu, naa ʋoluma ti mina mɔ ʋokɔɠɔ faa ʋɔlɔmaiti ma. 22 Toɠa ɠɛ ɠale mu? Tɔɔzei zeɠe ma nɔpɛ ge la ba, ta ʋaazu mɛnisu ga è ʋaaʋɛ. 23 Naa ɠa é ba, nii gi bosu è ma, naa ɠɛ. Zunu naanigɔ ɠa gi zaama, niiti ti minazeɠe kɛai, 24 ti zeɠe wo ɓɔɠɔ ɲade ʋɔɔma wa tiye, è ti-maavaiti pɛ seɠe ga ɠasɔ, naa ɠa a kɛ ti tɔungiti kpuye. Naazu ɛsɛ pɛ ka kwɛɛ ga zɛɛi ɠa ti bogai ti ma ɗa-vaa zu, kɛlɛ ɗa ɓalaagi ɗa ga tɔ so nui ta. 25 Nii é ga zii ɠiligiti tɔnɔi, niiti ti ɠidaaleʋeai, gi sɛʋɛi leʋegɛ ti ma ga ti mina ɗa ga suaiti mi, niiti ti ɠulaai ga zalaɠai kɔɔɠɔ ganigiti bɛ, ta ɲamai, naa ʋɛɛ suaiti ba ti ma ɲama la ʋuuni, ti ɓɔɠɔ maaɲɛ ɓalaa ga koloɠologi.» 26 Poluma voloi Pɔle zunui naati seɠeni, ti ɓɔɠɔ ɲade ta naati, naa ʋoluma ti lɛ GALA sei ʋɛlɛi wu. É kui lɛ ga tiye voloi ta-ɲade fai ɠaaɓelazu la, yeei zalaɠai maanɛai la, é ɠula ti ɠilagilagi ʋɛ.

Pɔle zo fai GALA sei ʋɛlɛi wu

27 Folo lɔfelasiɛi ɠaaɓelazuʋɛ ɠɛai ma zeelizu, Azi yooi zu Zuifuiti ti Pɔle ɠaai ma GALA sei ʋɛlɛi wu, ti bɛbɛi pɛ buzeɠeni daalɔɠɔma, ti so, 28 ti ɗa kpeei loo, ti ɗa ɠɛ ma: «Izelayɛle nuiti, à ɓɔ gi ʋa! Wɛlɛ, zunui nii ɠa é ɛsɛ pɛ kalasu adaʋɛ pɛ Izelayɛle nuɓusɛiti daalɔɠɔma, ta Moize ná-tɔgi ta GALA sei ʋɛlɛi laalɔɠɔma, é lɛa ga vɔlɔ zii ɠiligiti GALA sei ʋɛlɛi wu, ti ada ɲadegai nii ɠɔzɔa!» 29 Ti ɠɛni naa wosu, tɔɔzei mɔunpa ti Efɛze nui Tolofime ɠaani Pɔle ʋolu taazuʋɛ, ti ɠɛni kaazu ga tɛɛʋɛ ga naa GALA sei ʋɛlɛi wu. 30 Taazuʋɛ naa pɛ ge ɠɛni gaama wuulee, nuɓusɛiti ti ɗa ɠula adɛti pɛ ga kpizɛi, ti ɗa ʋa, ti Pɔle zoni, ti kula GALA sei ʋɛlɛi wu, ti kpogiti daaɠulu gaamanɔ. 31 Ti ɠɛni ɠɛɛzu, ti Pɔle ʋa, eyɛsu ma wooi zeeli Wɔlɔme salaʋusu ɓulugiti unda ɠɔɔɠuluɓai ma ga Zeeluzalɛme taazuʋɛ ɠa wuulee. 32 Gaamago nɔ, é salaʋusuiti ta ta-ɠundiɠiiti seɠeni, ti li bɛbɛi ʋɔ pelei ga kpizɛi. Ti kɔɔɠuluɓai ɠaai ma ta salaʋusuiti, ti ɓeni Pɔle loɠa vai ʋa. 33 Kɔɔɠuluɓai maaɓuɠani Pɔle ʋa, é so, é devei ve ga ti gili ga yɔlɔɠɔ felegɔ. Naa ʋoluma, é ti ɠaazaɠani ga toɠa ga ɓɛ, ta leeni ɠa é kɛai. 34 Kɛlɛ bɛbɛi zaama ɛsɛ pɛ ge ɠɛni nɔnɔ wosu, ti ɗa ɓain, ti woo la liini ga faa ɠila. Tɛi kɔɔɠuluɓai la ɠɛni faa nɔpɛ gaaɠaazu naama vaa zupui zaama, é devei veeni ga ti lii la kɔɔlaɠai zu. 35 Siɛgi zu Pɔle ɠɛni la nu lɛɛzuʋɛ, kɛni salaʋusuiti ti seɠeni, tɔɔzei bɛbɛi ná-ziiɠulai ʋa, 36 mazɔlɔɔ bɛbɛi ɠɛni polu, ti ɗa ɓain, ti ɗa ɠɛ ma: «À paa!»

Pɔle ɓɔɛ vai bɛbɛi ʋɔ

37 Siɛgi zu ti ɠɛni Pɔle lɛɛzu la kɔɔlaɠai zu, é kɔɔɠuluɓai ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Ɗa kɛ gè ɓɔɛ è ʋɔ ɓaa?» Naa ɠɛ ma: «È Gɛlɛke wooi ɠwɛɛ mu ɓaa? 38 Ɗa lɛi è ʋa ɠɛ mu ga Ezipete nui naa, nii é ʋuutugi leʋeai feya, é li ga nu ʋaa nu waanaanigɔ (4 000) teʋebai zu?» 39 Pɔle ɠɛ ma: «Ɓa-o, nɔ̀un, nà ga Zuifu ɠiteɠite, sɔ̀lɔɔgɛ Taalese, Silisi yooi zu, nà ga sɔɓelama laa wolai naa zu nu. Nà è maanɛɛnɛzu, va bu, gè ɓɔɛ nuɓusɛiti pɔ.» 40 Tɛi kɔɔɠuluɓai vaani bu, Pɔle yɛni loni nu lɛɛzuʋɛ, é yee ɠɛ ɓɛɓɛ nuɓusɛiti ma ga ti maaɠɛ kpɔ. Naa lɛini tɔɔntɔɔn, Pɔle tɔɔzei ga ɓɔɛa ti ʋɔ Alame wooi zu, é ɠɛ ti ma:

22

1 «Kɛ̀ɛni ta kɛ̀ɛleaiti, à woilo nii ma gè bosu ga nà-goozuɠulagi.» 2 Naa mɔta lɛini ʋolu tɔɔntɔɔn, siɛgi zu ti mɛnini la ga Pɔle ɠa ɓɔɛzu ti ʋɔ Alame wooi zu. Pɔle ɠɛni ti ma: 3 «Nɔ̀un, nà ga Zuifui ta, sɔ̀lɔɔgɛ Taalese, Silisi yooi zu, kɛlɛ gè kulasui wogɛ taa wolai nii zu, gè kalagi zɔlɔɔ Gamaliyɛle yeezu, nii a kɛ gè ʋilɛ gi-mɛmɛwolani ta-lɔgi ɠwɛɛgai ʋolu ga ɠiteɠite. Sɛ̀bɛzeɠeni gola GALA ná-fai zu, eɠɛʋelei wo la za. 4 Gè kidaaleʋe ʋele niinɛi nii ma nuiti wɔinzeɠe eyɛsu saai ɗa zeeli tanigaa ma, gè zunuiti ta anzanuiti gili, gè ɗa ti ʋili kasoi ɠa. 5 Zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai ta totuɠɔiti pɛ ta zoo ɠɛɛzu ga nà-zeele. Gè falima zɛʋɛiti sɔlɔɔni vɔlɔ ti ya, ga é ve ade-ɠɛɛlointi Zuifuiti zea, siɛgi zu gè ɠɛni liizu la Damase ga gè naama ɠidaaleʋe nuiti gili, gè ʋa ga tiye Zeeluzalɛme, nii a kɛ gè faa zei ti ma.

6 Tɛi gè ɠɛni pelei ma, màaɓuɠazuʋɛ Damase ʋa, folo gaalɔgai ma ziɛgi zu, gaamago wozakala golai ta ɠulani geeɠɔlɔgi zu, é ɗa volo màaɠoolii zu.› 7 Gè looni zooi ma, gè wooi ta mɛnini, é ɗa ɠɛ mà: ‹Sɔle, Sɔle, lee vaa zu è wɔ̀inzeɠezu?› 8 Gè ɠɛni ma: ‹Ɓɛ ɠa ga ɗe, Màliɠii?› É ɠɛ mà: ‹Nà ɠa gè ga Nazalɛte nui Yesu, nii è wɔ̀inzeɠezu.› 9 Sìɛɲɔɠɔiti ti wozakalagi ɠaani, kɛlɛ ti la ɠɛni naama nui woomɛnisu, nii é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀. 10 Gè ɠɛni ma: ‹Màliɠii, lee ɠa nà kɛ?› Maliɠii ɠɛ mà: ‹Wuzeɠe, è li Damase, ta naa pɛ bo è ma, nii maanɛai ga è kɛ.› 11 Tɛi wozakalagi naa ma voloi gàazuɠoleni, sìɛɲɔɠɔiti ti sòni zèei ʋa, ti li ga ze Damase.

12 Zunui ta ɠɛni miná, daaseigi ga Ananiase. GALA gaazuluaba nu ɠɛni de, é ɠoloni GALA ná-tɔgi ʋɛ. Zuifuiti kpein ti Damase ti ɠɛni tɔɠɔ ʋagɔi wosu. 13 É ʋaani, é ɠɛ mà: ‹Kɛ̀ɛloun Sɔle, wozaɠa ʋolu!› Gaamago nɔ, gàazuʋɛ zeɠeni ma, gè wɛlɛ ba. 14 É ɠɛni mà: ‹Ade-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI yeelogɛ è ʋa kaite ma yeeluɠɔ ga è ziimai ɠwɛɛ, è Telebo Nui ʋɛtɛ, ta è daawooiti mɛni. 15 Ɗa ɠɛɛzu ga ná-zeelei nuɓusɛiti pɛ gaazu, é ʋilɛ naama vai ʋa, nii è kaai ta è mɛnigai. 16 Lee vaa zu mu è nɛkɛsu? Wuzeɠe, è ɓatize, ɗa-ɠotoiti ti gba è ʋa, è ɓɔɠɔ ɠaliva Maliɠii ma.›

17 Naa ʋoluma, siɛgi zu gè ʋaani la ʋolu Zeeluzalɛme, yeeta gè ɠɛni GALA falizu GALA sei ʋɛlɛi wu sùɠili. 18 Gè wɛlɛni, gè Maliɠii ɠa, é ɗa ɠɛ mà: ‹Suvilɛ, è ɠula Zeeluzalɛme ʋa, tɔɔzei nuɓusɛi niiti ti zeini ná, ti la woiloga pɛ ɗa-zeele wooi ma, é ʋilɛ nɔ̀un ba.› 19 Gè gooɠaaʋoteni, gè ɠɛ ma: ‹Màliɠii, ti pɛ ti suɠwɛɛni ga gè ɠɛa liizu GALA dɛbi ʋɛlɛiti bu, gè ɗa naama nuiti pili kasoi ɠa, ta gè ɗa ti loɠa, niiti ti ɠidaaleʋeai è ma. 20 Anɛɛ ɓalaa siɛgi zu ti ɠɛni ɗa-zeelei Etiyɛni ʋaazu la, nà ɓɔɠɔi gè ɠɛni ná, gè vaani bu, nà ɠa gè ɠɛni makɛsu ma nu ʋaa nuiti ta-zeɠeiti ba.› 21 Naazu Maliɠii ɠɛni mà: ‹Li, nà è leʋesu ɠoozama poun zii ɠiligiti pɔ bɛ.› »

Pɔle ʋili fai kasoi ɠa

22 Ti woiloni goo ma, eyɛsu é naama wooi wo. Kɛlɛ naa ʋoluma ti wooɠulani, ti ɠɛ ma: «À nii ɠɛɠala nui ʋaa! Maa la nɛɛni ga wo ʋa zɛ vulua!» 23 Ti ɠɛni kpeei loozu, ti ɗa ta-zeɠeiti pili ya, ti ɗa fufiligi wuzeɠe geezuʋɛ. 24 Kɔɔɠuluɓai devei veeni ga ti lɛ ga Pɔle kɔɔlaɠai zu, ti gaazaɠa ga kpakɔi, nii a kɛ ti kwɛɛ lee vaa zu nuiti ti ɓainsu ɠani tɔun daalɔɠɔma. 25 Tɛi ti ɠɛni gilizu ga ti ʋa doɠa, Pɔle salaʋusu ɠundiɠii ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Zobo feeʋɛ wo ya ga Wɔlɔme nu loɠa, nii ná-tukpɔi ɠaa la dɛ vɔlɔ leʋeni?» 26 Salaʋusu ɠundiɠii naa mɛnigai ma, é liini é ɠɛ kɔɔɠuluɓai ma: «Lee ɠa è ʋaazu kɛɛzu? Zunui nii ɠa ga Wɔlɔme nu.» 27 Kɔɔɠuluɓai ʋaani, é ɠɛ Pɔle ma: «Bo mà, ɗa ga Wɔlɔme nu ɠiteɠite?» Pɔle ɠɛ ma: «Ungo.» 28 Kɔɔɠuluɓai ɠɛ ma: «Wali wola ɠa nɔ̀un gè kula, gè ʋa ɠɛ ga Wɔlɔme nu.» Pɔle ɠɛ ma: «Nɔ̀un, sɔ̀lɔɔgɛ su.» 29 Zɔiti ti ɠɛni gaazaɠasu ga kpakɔi, naati ti ɓeni ba. Kɔɔɠuluɓai wola luani, é kwɛɛgai ma ga Pɔle ɠa ga Wɔlɔme nu, tama é naa ɠiliai ga yɔlɔɠɔiti.

Pɔle ɠɛni tukpɔɠaaleʋe nuiti kakala

30 Poluma zobui, tɛi kɔɔɠuluɓai ɠɛni pɔ ga é naama vai ɠwɛɛ ɠiteɠite, nii Zuifuiti ti Pɔle ʋeelalazu su, é fieni, é devei ve ga zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ta tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti pɛ ti ɠaalɛ ba. Naa ʋoluma é devei veeni ga ti yei ga Pɔle, é naa ʋilɛni ti zaama.

23

1 Pɔle wɛlɛni tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti pɛ ba, é ɠɛ ti ma: «Kɛ̀ɛleaiti, sìɛʋɛ GALA gaazu ga kisiɛ ʋagɔi eyɛsu za voloi.» 2 Kɛlɛ zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Ananiase devei veeni naama nuiti zea, niiti ti ɠɛni Pɔle ɠoba, ga ti naa loɠa daaʋɛ. 3 Naama ziɛgi zu Pɔle ɠɛni ma: «GALA ka è loɠa, siɠi kolegi! Ɗa zeini ga è nà-tukpɔi ɠaaleʋe ga tɔgi, è zɛba è ɗa devei ve tɔgi laalɔɠɔma ga ti dòɠa!» 4 Zɔiti ti ɠɛni ná, naati ti ɠɛni Pɔle ma: «Ɗa GALA ná-zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai ʋoomusu!» 5 Pɔle ɠɛni ti ma: «Kɛ̀ɛleaiti, gè la ɠɛa kwɛɛ ga zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai ʋe, tɔɔzei sɛʋɛʋɛ GALA sɛʋɛi zu ga: ‹Mina woo ɲɔu wo ɗa-nuɓusɛiti ta-ɠundiɠii ma.› »

6 Tɛi Pɔle kwɛɛni ga kpɔgi ɠilazuʋɛ ɠa ga Saduseyɛinti, gilazuʋɛ ɠɛ ga Faliziɛinti, é wooɠulani tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti saama, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛleaiti, nà ga Faliziɛn, Faliziɛin ta ná-doun zunu ɠa ga ze, kitogi é zèa gɔvɛiti buzeɠe vai zu saai ya, naa maaʋele ɠa za tùkpɔɠaaleʋezu la.» 7 É naama wooi wogai ma, maaɠaali lɔɔni Faliziɛinti ta Saduseyɛinti zɔɠɔzu, bɛbɛi ɠaaɠwɛɛni su fele. 8 Tɔɔzei Saduseyɛinti ti ɠɛni bosu ga gɔvɛiti ti la wuzeɠea saai ya, geezuɠeela la ná, ta zɛnvu la ná, Faliziɛinti ma ti laaʋɛ naama vaiti pɛ da. 9 Kpɔɛ wolai leʋeni, Faliziɛinti pɔ pele tɔ kalamɔin tanigaa ti wuzeɠeni, ti maaɠaali ʋili su, ti ɠɛ ma: «Gi la zunui nii zɔ ɲɔu nɔpɛ kaazu. Ɓɛ ɠa é kwɛɛ ni zɛnvui ta ɠa kpɔɛai pɔ, ɓa geezuɠeelai ta ɠa kpɔɛai pɔ?» 10 Kpɔɛi zuwɔɔlɔni, kɔɔɠuluɓai ɠɛni luazu ga nuiti ti mina Pɔle ʋaa, é devei veeni salaʋusu ɓulu gila zea ga ti yei ti Pɔle ɠula ti zaama, ti lɛɛ la kɔɔlaɠai zu.

11 Naama yee ɓidii, Maliɠii ɠulani kɛlɛma Pɔle ʋɛ, é ɠɛ ma: «Zɛbɛzeɠe, è ɠɛa ga nà-zeelei Zeeluzalɛme, kɛni ɓalaa è ɠɛ ga nà-zeelei Wɔlɔme taazuʋɛ.»

Zuifuiti ta-yaavai Pɔle laalɔɠɔma

12 Poluma voloi sobuzobu wolai, Zuifuiti tanigaa ti yaavai ɠilini, ti ɠona ga tanɔpɛ ge mina daami wo ɓa kpɔɔle, kɛni ta Pɔle ʋaana pɛ. 13 Zɔiti ti naama yaavai ɓɛtɛni, ti mɔinni nu ʋuunaanigɔ (40) ma. 14 Ti liini zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti pɔ bɛ ta totuɠɔiti, ti ɠɛ ti ma: «Gi minazeɠeʋɛ, gi ɠona ga gi la ani nɔpɛ pokɔɠɔga, ni gi la dɛ Pɔle ʋaani. 15 Wa ɓalaa mu, à zoloo faa ɠila ma wa tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti, wo ɓɔɛ kɔɔɠuluɓai ʋɔ, ga é ʋa ga Pɔle wo ʋɔ, eɠɛ wa ɠɛ ná-fai wuuʋɛtɛsu ga pagɔ. Gɔun, gi ɠɛʋele ɓɛtɛʋɛ naama ziɛ su ga é ʋa ɠɛ é zeeli, gi paa.»

16 Kɛlɛ Pɔle daaɓei yaavai naa zuɠwɛɛni, é liini kɔɔlaɠai zu, é suɠula Pɔle ma. 17 Pɔle salaʋusu ɠundiɠi gila tolini, é ɠɛ ma: «Li ga zunu loungoi nii kɔɔɠuluɓai ʋɔ bɛ, faa ɠa kisu ga é bo naa ma.» 18 Salaʋusu ɠundiɠii naa liini ga zunu loungoi kɔɔɠuluɓai ʋɔ bɛ, é ɠɛ ma: «Kasoɠa nui Pɔle ɠɛ gè ʋa ga zunu loungoi nii è ʋɔ, faa ɠa kisu ga é bo è ma.» 19 Kɔɔɠuluɓai zunu loungoi zoni zeei ʋa, é lii la, ti maaɠelesa ge leʋe, é ɠɛ ma: «Lee ɠa è pɔ ga è bo mà?» 20 Naa gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Zuifuiti ti zoloogɛ ma ga ti ʋa è ʋɔ bɛ ga è Pɔle leʋe tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti pɔ lina, eɠɛ ta ɠɛ ná-fai wuuʋɛtɛsu ga pagɔ. 21 Kɛlɛ mina woilo ti-woo ma, tɔɔzei tanigaa ta ti zaama ta mɔin nu ʋuunaanigɔ (40) ma, niiti ti minazeɠeai, ti ɠona ga ti la daami woga ɓa kpɔɔle, ni ti la dɛ Pɔle ʋaani, ti ɠɛʋele ɓɛtɛʋɛ na, ɗa nɔ ɠa niina, ti è ɓɔunsu ga è va bu.» 22 Kɔɔɠuluɓai ɓeni zunu loungoi ʋa, é li, kɛlɛ é naa laa maaɓakpani, é ɠɛ ma: «Mina bo nu nɔpɛ ma ga è ʋaaʋɛ è niima vai wo mà.»

Ti Pɔle leʋe fai masagi Felikise ma

23 Naa ʋoluma, kɔɔɠuluɓai ná-salaʋusu ɠundiɠi felegɔ lolini, é ɠɛ ti ma: «À salaʋusu unfelegɔ (200) ɠɛʋele ɓɛtɛ, ta soo ɓizɛ zalaʋusu ʋuulɔfela (70), naa ʋɛɛ kpɛɛn ʋili nu unfelegɔ (200) ʋa, za ɓidii nɔ lɛlɛi laaʋuusiɛi ma, wo li Seezalee. 24 Kɛni ɓalaa wo sooiti faaɠɛ Pɔle ʋɛ, naa ɠa a kɛ é zeeli zou zɛʋɛ ɠundiɠii Felikise ma ga pagɔ.»

25 Ná-sɛʋɛi zu wooi ɠaa, nii é kɛɛni: 26 «Kelode Lisiyase ɠa é ná-tuʋɔ gooi laazeelizu ná-nu ʋagɔ wolai zou zɛʋɛ ɠundiɠii Felikise ma. 27 Zuifuiti ti zunui tɛi soni, nii gè teʋesu è ma, ti ɠɛnina paazu, eyɛsu gè zoloo ná ma, ga salaʋusui ɓulugiti ti kula ti ya, gè kwɛɛgai ma ga toɠa ga Wɔlɔme nu. 28 Tɛi gè ɠɛni pɔ ga gè so ungi ɠwɛɛ, gè liini la ta-lukpɔɠaaleʋe nu wolaiti kakala. 29 Gè pɛtɛni ga ta peelalazu, é ʋilɛ ta-lɔgi ma vaiti ba, kɛlɛ é ɠula naa ʋolu, é la faa ɠili koloɠoloni, nii nu a paa su, ɓa nu a gili ma vaa zu. 30 Kɛlɛ nui ta gòi vɛa ga yaavai ɠiliʋɛ ma ga ti paa. Naa ɠa é kɛa, gè la ná maaɓɔunsu, gè teʋega è ma, gè maalɔɔ nuiti deve ga ti ʋa è ʋɔ bɛ, ti ɓaazaɠa ná.»

31 Tɛi salaʋusuiti ti naama levei zɔlɔɔni, ti Pɔle zeɠeni ga kpidii, eyɛsu ti zeeli Antipatili. 32 Poluma zobui, ti ɠaleni ma kɔɔlaɠai zu, ti zɛ soo ɓizɛ zalaʋusuiti zea, ti li ta naati. 33 Ti zeeliai ma Seezalee, naati ti sɛʋɛi veeni zou zɛʋɛ ɠundiɠii ya, ti Pɔle lɛɛ la. 34 Siɛgi zu é ɓeni la ga sɛʋɛi ɠala, é Pɔle ɠaazaɠani naa zeɠezuʋɛ ma. Tɛi é kwɛɛni ga naa zeɠeʋɛ Silisi ɠoʋii ma, 35 é ɠɛni naa ma: «Nà è woomɛni, siɛgi zu è maalɔɔ nuiti ti ʋaazu la.» É devei veeni ga ti makɛ naa ʋa Elɔde ná-masa pɛlɛi wu.

24

Pɔle maalɔɔ vai zou zɛʋɛ ɠundiɠii Felikise ma

1 Folo lɔɔlugɔ ʋolu ma, zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai Ananiase, ta totuɠɔiti, naa ʋɛɛ laavaawo gila ba daaseigi ga Tɛɛletule, ti yeini Seezalee. Ti zeelini zou zɛʋɛ ɠundiɠii Felikise ʋɔ bɛ, ti ɓaazaɠa ma ga Pɔle laalɔɠɔ. 2 Ti naa lolini, Tɛɛletule ná-kpɔɛzuɠulai lɔɔzeini ɠani: «Ee, gá-nu ʋagɔi Felikise, è zaala ɠa gi ziilɛi daazeeliai zu la, ta falibo pagɔi niiti ti zooi zu, gi naati sɔlɔɔga ga ɗa-ɠima wotii maaʋele. 3 La da ga yeeɠɛɠalai pɛ su, ta adɛ pɛ gi ɗa-vaa ɓɔɠɔi wuuɠwɛɛ. 4 Kɛlɛ gi la pɔ ga gi è lɛbi zeini ada ɠilagi, naa ɠa é ba, soma ɗa-nu ʋagɔlai zu, è woilo gi-woo ma yeeɠɛɠala ɓuɠako laawu. 5 Gi kaaʋɛ ga zunui nii ɠa ga ɗeɓulusa nu wola nuɓusɛiti saama, toɠa kpɔɛi lɔɔzu Zuifuiti pɛ zɔɠɔzu eteai zu ná pɛ, toɠa é ga Nazalɛte ɠalabo nuiti ta-lotuɠɔi. 6 É ɠaaɓaani vɔlɔ ga é GALA sei ʋɛlɛi ɠɔzɔ, tama gi so. [Gi ɠɛni pɔ ga gi ná-tukpɔi ɠaaleʋe, eɠɛʋelei gá-lɔgi la. 7 Kɛlɛ kɔɔɠuluɓai Lisiyase ʋaani ga maaɓaai, é kula gi ya, 8 é devei ve ga gi ʋa, gi gá-ɓaazaɠai la è ʋɔ bɛ.] Ɗa ɓɔɠɔi gaazaɠa, è naama vaiti kwɛɛ niiti gi ti-ma ɓaazaɠai wosu è ma ga daalɔɠɔ.» 9 Zuifuiti ti vaani bu, ti ɠɛ ma zekana niima vaiti ti la.

Pɔle ná-goozuɠulagi

10 Zou zɛʋɛ ɠundiɠii yeeleteni Pɔle ma ga é ɓɔɛ, Pɔle kpɔɛi zeɠeni, é ɠɛ ma: «Gè kwɛɛni ga kaite ɗa ɠa è tukpɔɠaaleʋezu gá-yooi zu, naa maaʋele ma nà ʋaazu nà-goozuɠulagi wosu è ma ladalai pɛ su. 11 Ɗa ɓɔɠɔi ɗa zoo è poluɠula ga é la dɛ leʋeni folo puugɔ maazu felegɔ (12) ʋa, gè lɛɛni Zeeluzalɛme GALA dɛbi vai ma. 12 Nu la kàani GALA sei ʋɛlɛi wu, ɓa GALA dɛbi ʋɛlɛiti bu, ɓa taazuʋɛ gi ʋa ɗa maaɠaali ɠɛ ga nu, gè ʋa nuɓusɛiti buzeɠe kpɔɛleʋe vaa ma. 13 Niima nuiti ti la zooga ti ʋa gaama ɠila kpalaa dɛɛ naama vaiti su, niiti ti màalɔɔzu ti zu. 14 Nii gè kwɛɛni naa ɠa ga, nà gi-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI lɛbizu ga kidaaleʋe ʋele niinɛi, nii ti ɠɛɛzu ma, gaaɠwɛ ʋelei. Nɔ̀un, dàaʋɛ naa pɛ da, nii sɛʋɛai tɔgi zu ta GALA goo wo nuiti ta-zɛʋɛiti su. 15 Kitogi ɠa zèa, é lo GALA ba, naama ɠitogi ɠa ɓalaa ga tɔnɔ, ga gɔvɛiti ta wuzeɠe saai ya, telebo nuiti ta telebotala nuiti. 16 Naa ɠa é ba, nà ɠaaɓaazu kele yeenɔpɛ ga peelalazu nɔpɛ ge mina ɠɛ bà nà-kisiɛi zu, GALA ta nuiti gaazu.

17 Naa ʋolu kona mɔinmɔin teʋegai ma, pàaʋɛ ga gè faaɓɔɠɔi ɠɛ nà-zou zu nuiti bɛ, ta gè zalaɠa ɠula, gè fe GALA bɛ. 18 Názu ɠa ti kàani la GALA sei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ, kpegai ma ga nà-ɲade fai pɛ kɛ, bɛbɛ la ɠɛni kòba, zɔngɔ la ɠɛni ná. 19 Kɛlɛ Zuifu tanigaa ti zeɠeai Azi, naati ka ti ʋa ti pɛ̀tɛ, tiya mu ka vɔlɔ maa ɠɛa nɛɛni ga ti ʋa ti ɓaazaɠa è ma, ni faa ɠa ti ɠisu nɔ̀un daalɔɠɔma. 20 Ni naa laade, zɔiti ti ʋɛ, naati ti dɛɛna nii nɔpɛ ti kaai ga pèelalazuʋɛ, siɛgi zu gè ɠɛni la tukpɔɠaaleʋe nu wolaiti kakala. 21 Kɛni, ni ti yiiɠaawanaʋɛ mà, tɔɔzei naama wooi ʋa gè boni kpaun ti zaama ga: ‹Kitogi é zèa gɔvɛiti buzeɠe vai ʋa saai ya, naa maaʋele ɠa za tùkpɔɠaaleʋezu la wo ɠakala.› »

22 Tɛi Felikise ɓɔɠɔi faa ɠiteɠite kwɛɛ é ʋilɛ kidaaleʋe ʋele niinɛi ʋa, é ku loni ma dɛ, é ɠɛ ti ma: «Siɛgi zu kɔɔɠuluɓai Lisiyase ʋaazu la, nà ɗa-vai wuuʋɛtɛ niina.» 23 É devei veeni salaʋusu ɠundiɠii ya ga é makɛ Pɔle ma kasoi ɠa, kɛlɛ é mina ɗa ga naa wola ɓata, ta é mina pele leʋe naa ná-nui tanɔpɛ tuɠɔ ga ti ʋa faa ɠɛ bɛ.

24 Ku ɠɛɛni fele naa ʋoluma, Felikise ʋaani ta anzai Dulisile, nii é ɠɛni ga Zuifui ta. É nu leʋeni ga ti ʋa ga Pɔle, é woiloni naa woo ma, é ʋilɛ kidaaleʋei ʋa Yesu Kilista ma. 25 Kɛlɛ tɛi Pɔle ɠɛni ɓɔɛzu, é ʋilɛ telebodai ʋa, ta ɓɔɠɔzogi, naa ʋɛɛ tukpɔi ʋa é ʋaazu, Felikise luani gola, é ɠɛ Pɔle ma: «Ɠula ʋolu dɛ, voloi nà yeeɠɛɠala ʋagɔ zɔlɔɔ da, nà è loli niina.» 26 É ki ɠɛni ba ga Pɔle ɠa wali veezu zea, naa ɠa é kɛɛni é ɠɛni naa lolisu da valafala, é ɗa yɛpɛ pɔ.

27 Ti yɛni naa zu kona felegɔ leʋe, naa ʋoluma ti Felikise maavalibo ga Pɔlisiyuse Fɛsetuse. Tɛi Felikise ɠɛni pɔ é Zuifuiti ziima vai ɠɛ, é Pɔle yɛni kasoi ɠa.

25

Pɔle wooɠula vai masagi Seezaal ma

1 Siɛgi zu Fɛsetuse folo saʋagɔi ɠɛni la zooi unda, é zeɠeni Seezalee, é lɛ Zeeluzalɛme. 2 Zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ta Zuifuiti ta-nu wolaiti ti ʋaani pɔ, ti ɓaazaɠa ma ga Pɔle laalɔɠɔ. 3 Ti gola maanɛɛnɛni ga naa ɠɛ ga faaɓɔɠɔ wola ti ʋɛ, é Pɔle leʋe ti ma Zeeluzalɛme. Ti yaavai zeini Pɔle luɠɔ ga ti paa pelei zu. 4 Fɛsetuse ti wooɠaaʋoteni ga Pɔle ɠa kasoi ɠa Seezalee, naa ʋoluma tɔ ɓɔɠɔi toɠa ɠalesu ma fala. 5 É ɠɛni ti ma: «Zɔiti ti ga nu ɓiingiti wo zaama, naati ti ʋilɛ pòlu, gi li, ni zunui nii faa ɠoloɠolo kɛɛʋɛ, ti maaɓaazaɠa la.»

6 Fɛsetuse folo lɔsaʋa ɓa folo puugɔ nɔ ɠɛɛni ti ʋa Zeeluzalɛme, é yei ʋolu Seezalee. Poluma voloi, é zeini tukpɔɠaaleʋezuʋɛ, é devei ve ga ti ʋa ga Pɔle. 7 Siɛgi zu naa ʋaani la, Zuifui niiti ti zeɠeni Zeeluzalɛme ti yei Seezalee, naati ti ɠakuni ma, ti ɗa maalɔ ga faaɓa golaiti, nii tiya ɓɔɠɔi ti la ɠɛni zooga gaama ɠɛzɛɠɛzɛ bo su. 8 Pɔle woozuɠulani, é ɠɛ ma: «Gè la faa nɔpɛ gaazani Zuifuiti ta-lɔgi ma, ta GALA sei ʋɛlɛi ma, anɛɛ masagi Seezaal ɓalaa ma.» 9 Tɛi Fɛsetuse ɠɛni pɔ é Zuifuiti ziima vai ɠɛ, é ɠɛni Pɔle ma: «Ɗa pɔ ga è li Zeeluzalɛme, ade pɛ ade yɛ ná ɗa-lukpɔi ɠaaleʋe gàazu, é lo niima vai ʋa?» 10 Pɔle gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa-o, nà loni ʋɛ masagi ná-tukpɔɠaaleʋezuʋɛ, ʋɛ ɠa nà-tukpɔi ɠaaleʋezu ná. Gè la telebotala vaa nɔpɛ kɛɛni ga Zuifuiti, eɠɛʋele ɗa ɓɔɠɔi è naa ɠwɛɛni la. 11 Ni nà ga sɔba nu, ɓaa ni gè faa ɠoloɠologɛ, nii soloogai saai ma, gè la ɠɛlɛni nɔ̀un saa vai ʋa, kɛlɛ ni gaama nɔpɛ ge la niiti ta-ɓaazaɠai zu, nii ti bosu ga ze, zobo ge la nu nɔpɛ zea ga é nɔ̀un fe ti ya. Nà wooɠulazu masagi Seezaal ma, gè suɠula ma.» 12 Siɛgi zu Fɛsetuse ta nu wolaiti ti ɓeni la ga un pɛɛ ɓɔɠɔ ʋa, é Pɔle wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «È wooɠulaa Seezaal ma, naa ɠa é ba, kɛni niina è li nɔ ti Seezaal ɠakala.»

Pɔle lo fai Agelipa ta Ɓelenise ɠakala

13 Ku ɠɛɛni fele, naa ʋoluma masagi Agelipa ta Ɓelenise ti ʋaani laaliizu Fɛsetuse ma, Seezalee. 14 Tɛi é ɠɛni ku ɠɛɛzu ná fele, Fɛsetuse Pɔle ná-fai lɛɛni ga masagi, é ɠɛ ma: «Felikise zunui ɠila zɛgɛ ʋɛ kasoi ɠa. 15 Siɛgi zu gè liini la Zeeluzalɛme, zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ta Zuifuiti ta-lotuɠɔiti ti ɓaazaɠani ga daalɔɠɔ, ti ɠɛ gè ná-saa vai leve. 16 Gè ɠɛni ti ma: ‹Wɔlɔme nuiti ti la ɗa ga nui zaa vai levea nɔ, ni ti la ma nui loni maalɔɔ nuiti kakala, ti ʋa lukpɔ ta naati é woozuɠula.› 17 Naa ɠa é kɛɛni ti ʋaani ʋɛ, gè la ku ɠili toni ma, poluma zobui nɔ gè zeini tukpɔɠaaleʋezuʋɛ, gè devei veeni ga ti ʋa ga zunui naa. 18 Gè ɠɛni ɠisiɛzu ga kpɔɛɲɔɠɔiti ta ʋaazu maalɔɔzu ga faaɠaaza golaiti, kɛlɛ naa la ɠɛɛni. 19 Nii ɓaagi é ɠɛni ti yɔɠɔzu, naa ɠɛni nɔ ga fai tanigaa ti ʋilɛgai ta-ɠala pelei ʋa, ta zunu ɠila nii daa ga Yesu, nii é zaani, tama Pɔle ɠɛɛzu ma toɠa vulua. 20 Gè pɛtɛni ga gè la zooga deve nɔpɛ seɠezu naa ɠɛɠala vai zu, naa ɠa é kɛɛni, gè Pɔle ɠaazaɠani, ni toɠa pɔ ga é li Zeeluzalɛme, ti ná-tukpɔi ɠaaleʋe miná. 21 Kɛlɛ Pɔle wooɠulani niina masa golai ma, é naa ɠwɛɛ faa loo ná-fai zu, gè deveʋɛ ga ti makɛ ba kasoi ɠa eyɛsu gè teʋe Seezaal ma.» 22 Agelipa ɠɛni Fɛsetuse ma: «Nà ɓalaa nà pɔ gè zunui naa woomɛni.» Naa ɠɛ ma: «Lina ɗa goomɛni.»

23 Poluma voloi Agelipa ta Ɓelenise ti lɛɛni tukpɔɠaaleʋe ʋɛlɛi wu lɛbiya wolai zaama, kɔɔɠuluɓaiti ta taazuʋɛ nu wolaiti ti ɠɛni ti ʋolu. Fɛsetuse devei veeni ti ʋa ga Pɔle. 24 Naama ziɛgi zu Fɛsetuse ɠɛni ma: «Masagi Agelipa ta wɔigi pɛ wo gi ɠoba, zunui nii é wo ɠakala, nii ɠa Zuifuiti ti ma ʋɛbɛ wolai ʋaani, ti ɓaazaɠa mà ga daalɔɠɔ Zeeluzalɛme ta taai nii zu, ti ɗa ɓain, ti ɠɛ zunui nii maa la mɔ nɛɛni, é ʋa yɛ vulua. 25 Nɔ̀un gè kaaʋɛ ga é la faa ɠaazani, nii nu a paa su, kɛlɛ tɛi tɔ ɓɔɠɔi é wooɠula masa golai ma, gè ɠisiɛʋɛ ga soloogɛ ga gè teʋe naa ma. 26 Kɛlɛ tama faa ɠiteɠite ge la ná, nii nà sɛʋɛ ná-faa zu masa golai ma, naa ɠa é kɛa gè toliga wo ɠakala, kɛlɛ ɗa ɠiteɠite è ɠakala, masagi Agelipa, naa ɠa a kɛ ada ɓena ga gaazaɠa, gè ɠɛ kwɛɛ nii gè ʋaazu sɛʋɛzu. 27 Tɔɔzei toɠa bɛ̀ ga keleɠeletala va ga gè kasoɠa nu leʋe, ni gè la sɔgi ɠulani kɛlɛma, nii é laani unma.»

26

Pɔle ná-goozuɠulagi masagi Agelipa ɠaazu

1 Agelipa ɠɛni Pɔle ma: «Kpɔɛi ɠa è ya, ɗa zoo è woozuɠula.» Pɔle yeemaaleni, é woozuɠula, é ɠɛ ma: 2 «Ee, masagi Agelipa, gòla undaanɛɛʋɛ ga gè woozuɠula è ɠaazu, é ʋilɛ naama vaiti pɛ ba, nii Zuifuiti ti daazu ùnma. 3 Tɔɔzei ɗa ɓɔɠɔi è Zuifuiti kɛɛ vaa ʋɔlɔmaiti kwɛɛ kala, ta ta-ɓɔɛzuɠulaiti. Nà è maanɛɛnɛzu soma kae, è yiilɔɔ, è woilo gòo ma.

4 Zuifuiti pɛ ti sìɛ ʋelei ɠwɛɛ, kaite kɛ̀ai ma ga buzeɠe niinɛgi nà-nuɓusɛiti saama, ma un ge da ma ga Zeeluzalɛme taazuʋɛ. 5 Kaite ti kwɛ̀ɛni, tiya ɓɔɠɔi ni ta pɔ ta zoo ti naama zeele wooi ve, ga gè nà-eteai ɠɛɛʋɛ é zoloo kpɔgi naa ma, nii ná-fai wola ɓaai ada-ƓALA pelei ma, naa ɠa é ga Faliziɛinti ta-ɓɔgi. 6 Niima ziɛgi zu ti ʋa ga ze tukpɔɠaaleʋezuʋɛ, tɔɔzei kitogi naa ʋa, nii é zèa minazeɠegi zu, nii GALA ge kɛɛni ade-mɛmɛwolani bɛ, 7 ada-woloda puugɔ maazu felegɔiti (12) pɛ kitogɛ naa laazeeli vai ʋa, ti ɗa GALA dɛbi ma vaa zu kpidi ʋɛɛ folo ʋa. Ee, masagi Agelipa, naama ɠitogi maaʋele ɠa Zuifuiti ti màalɔɔzu su! 8 Toɠa ɠale mu! Wo la laani da ɓaa ga GALA ka zoo é zɛnvui ve gɔvɛiti zea ʋolu?

9 Nɔ̀un nà ɓɔɠɔi gè ɠisiɛni dɛ ga kɛni gè leʋe ga pele goi ma zii pɛ, gè wuzeɠe Yesu Nazalɛte nui laaseigi laalɔɠɔma. 10 Naa ɠa gè kɛɛni Zeeluzalɛme, zobogi nii gè sɔlɔɔni zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti zea, gè lo naa ma, gè ɗa kidaaleʋe nui ma mɔinmɔin pili kasoi ɠa. Ni a la ɠɛna ga ti zaa vai leve vai, gè ɠɛni ʋɔɔpɛɛzu ba ga ti maanɛɛʋɛ ga ti za. 11 Gè ɠɛni leʋesu siɛ mɔinmɔin su GALA dɛbi ʋɛlɛiti pɛ bu, ga gè ɠɛni faa zeizu ti ma, gè ɓɔi ti la ga ti ɠɛlɛ ta-ɠidaaleʋei ʋa, nà-ziiɠulai lateʋe pele ma ti laalɔɠɔma, gè ɠɛni liizu gè ɗa ti zo wɛɛn laaiti su.

12 Naa ɠa gè yɛni su yeeta, zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ti valini mà ga ta-zobogi gè li Damase. 13 Ee, masagi, gè yɛni pelei zu, folo ɓekpegi gè wozakalagi ɠa, é zeɠe geeɠɔlɔgi zu, é ɗa volo gi-maaɠoolii zu ga sìɛɲɔɠɔiti, ma zezei leʋegai foloi nɔnɔi ʋa. 14 Gi pɛ gi looni zooi ma, gè wooi ta mɛnini, é ɗa ɓɔɛ pɔ̀ Alame wooi zu, é ɗa ɠɛ mà: ‹Sɔle, Sɔle, lee vaa zu è wɔ̀inzeɠezu? Ɗa ɓɔɠɔ maawanazu ga ɗa ɓɔɠɔ lɔɔna ani ɠaazoɓagiti ga.› 15 Gè ɠɛni ma: ‹Ɓɛ ɠa ga ɗe, Màliɠii?› Maliɠii ɠɛ mà: ‹Nà ɠa gè ga Yesu, nii è wɔinzeɠezu. 16 Kɛlɛ wuzeɠe, è lo ɠɔɠɔiti ga, mazɔlɔɔ gè ɠulaa è ʋɛ kɛlɛma, nii a kɛ gè è ɠɛ ga nà-botiɠɛ nui, è ɗa zeele wooi wo nuiti ma ga è kàaʋɛ, ta è naama vaiti bo ti ma, niiti gè ʋaazu ti lɛɛzu ga ɗe mɔnɔ. 17 Nà è unmɔɔ Zuifuiti ma ta zii ɠiligiti, niiti gè è leʋesu ti zaama. 18 Nà è leʋesu, nii a kɛ è ti-ɠaazuʋɛti seɠe ma, è ti ɠula kpidii zu, ti ʋa wozakalagi ɠa, è ti ɠula Setana ná-zobogi wu, ti ʋa GALA pɔ, nii a kɛ ti zuvaayɛ ga ta-ɠotoiti ta ti tɔnɔ zɔlɔɔ ʋɔɔma, ta niiti ti ɲadegai ga kidaaleʋei maaʋele nɔ̀un ma.›

19 Masagi Agelipa, naa ɠa é kɛɛni, gè la zooni gè ʋa ɠɛlɛ kulakɛlɛmai naa zu vai ʋa, nii gè sɔlɔɔni, é ɠula geeɠɔlɔgi zu. 20 Kɛlɛ gè tɔɔzeini dɛ, gè daazeeli Damase nuiti ma, naa ʋoluma Zeeluzalɛme nuiti, naa ɠa é zeelini Zudee yooi zu nuiti pɛ ma, gaaɓela ga zii ɠiligiti, gè ɠɛni ɠɛɛzu ti ma, kɛni ti ziɛ ʋelei maavalibo, ti ɠidaaleʋe GALA ma, ta ti kɛɛwotiiti kɛ niiti ti zoloogai maavalibogi ma kɛai ta-eteai zu. 21 Naa maaʋele ɠa é kɛa Zuifuiti ti sògai GALA sei ʋɛlɛi wu, ti ɠɛ ti pàa. 22 Kɛlɛ GALA kpaaʋɛ nɔ̀un maazu, é yɛga su za zeeli zaaɠaza, nà ʋɛ mu, gè ɗa zeele wooi wo ɓolomadɔɠɔiti ta seizumaanɛɛgiti ma. Niima gè bosu, naa la ga faa ɠili nɔpɛ, kɛni nii GALA goo wo nuiti ta Moizeni ti boni ga daa ɠa zeeli. 23 Naa ɠa é kɛɛni Kilista a la ɓɔlɔ, ta é ɠɛ ga nu mɔungi gɔvɛiti saama, é wuzeɠe, naa ʋoluma é kizo fai ma wozakalagi laazeeli dɛ Zuifuiti ma, é leɠa zeeli zii ɠiligiti ɓalaa ma.»

Masagi Agelipa ɠisu vai

24 Tɛi é ɠɛni ɓɔɛzu ɠanu, Fɛsetuse ɓainni la, é ɠɛ ma: «È litigɛ, Pɔle! Ɗa-vaaɠwɛ golai ɠana é ɓoloɠa!» 25 Pɔle gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa-o, nà-nu ʋagɔ wolai Fɛsetuse, gè la litini. Wooi niiti gè ti wosu, ta ga gaama ɓɔɛi, gè ti wogɛ ɓalaa ga ɠimalai. 26 Tɔun vɔlɔ masagi Agelipa ɓɔɠɔi niima vaiti suɠwɛɛ, naa ɠa é kɛɛzu gè la ɓɔɛzu pɔ ga inɛinɛ, dàaʋɛ da ga niima vai tanɔpɛ ge la ɠɛɛni zeemazu, tɔɔzei ti la ɠɛɛni ga dɔɔɠuzu va. 27 Masagi Agelipa, è laaʋɛ nɛi GALA goo wo nuiti gooiti da? Nɔ̀un, kìsuɠalagɛ ga è laaʋɛ ti la.» 28 Agelipa ɠɛni Pɔle ma: «Ɗa-ɠisiɛi zu, su la mɔ ɠoozani, è kɛ̀ ga keletiɛn!» 29 Pɔle ɠɛ ma: «Suɓuɠani ɓa suɠoozani, nà GALA falizu ga ɗa ɠila nɔ laade, kɛlɛ zɔiti pɛ ti gòoi mɛnisu za, wo pɛ wo ɠɛ ga kɛ̀ʋele, é ɠula gili ɠalui niiti polu!»

30 Naa wogai ma, masagi ʋe-o, zou zɛʋɛ ɠundiɠii ʋe-o, Ɓelenise ʋe-o ta zɔiti pɛ ti sei woni ti ɠoba, ti pɛ ti wuzeɠeni. 31 Siɛgi zu ti ɠɛni ɠulazu la, ti ɠɛni ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: «Zunui nii la faa nɔpɛ kɛɛni nu a paa ma vaa zu, ɓa é ʋa ʋili kasoɠa ma vaa zu.» 32 Agelipa ɠɛni Fɛsetuse ma: «Ni zunui nii la ɠɛni wooɠulani masagi Seezaal ma, nu a la yeeɓe ba.»

27

Pɔle lii vai Wɔlɔme

1 Tɛi ti ɓeni ga deve ga gi lɛ ɓatoi zu, gi li Itali yooi zu, ti Pɔle ta kasoɠa nui taɠiligaa veeni masagi Oguste ná-salaʋusu ɓulu kundiɠii ta ya, nii daaseigi ɠɛni ga Zuliuse. 2 Gi lɛɛni Adelamite ɓatoi gila su, nii é ɠɛni leʋesu ɓato losuʋɛti Azi yooi zu, gi liini. Alisetaake ɠɛni gi ʋa, Maseedɔine yooi zu nu ɠɛni de, ná-taazuʋɛ ga Tɛsalɔnike. 3 Poluma voloi gi zeelini Sidɔn. Tɛi Zuliuse ɠɛni ga nu ɓɔɠɔ Pɔle ʋɛ, é vaani bu ga naa li bɔɔlaiti pɔ bɛ, é kpɔba zɔlɔɔ ti ya. 4 Gi zeɠeni miná, gi ɗa ziɛ ga Sipele ɠake ɠobu ʋelei, tɔɔzei fiilɛi ɠɛni gi laaɠomisu. 5 Siɛgi zu gi Silisi ta Panfili ɓoloɗɛi ɓudɛni la, gi zeelini Miila, Lisi yooi zu. 6 Salaʋusu ɠundiɠii Alɛgezandili ɓatoi gila kaani miná, é ɗa li Itali, é gi lɛ naa zu. 7 Folo mɔinmɔin daawu gá-ɓatoi la ɠɛni ziɛzu valafala, gi wola ɓɔlɔni, gi ʋa zeeli Kenide taai ɠobaʋɛ. Tɛi fiilɛi la ɠɛni kɛɛzu gi ʋa li miná ʋelei, gi leʋeni ga Salemɔnee ʋele, gi leʋe Kelɛte ɠake ɠobu ʋelei. 8 Gi leʋeni naama ɠake ɠobuʋɛ ga kpalai nɔ, eyɛsu gi zeeli adaʋɛ ta naa laasei ge ga «Ɓato losu ʋagɔi,» Lasee taai ɠobaʋɛ.

9 Yeeɠɛɠala mɔinmɔin ge leʋeni ɠana, ɓato zu ziɛi ɠɛni liizu ga wola ɓaa, tɔɔzei zugi ma ziɛgi leʋeni niina. Naa ɠa é kɛɛni, Pɔle ɠɛni ti ma: 10 «Bɔ̀ɔlaiti, nà kaazu ga ni ada ɠɛna ade siɛi nii wo nɔ ti, faa zuɠoloɠolo mɔinmɔin ka ɠɛɛzu ga ɓatoi ta suɠasɔi, kɛlɛ ada ɓalaa ade undaa ɠa ɠɛ é ʋili.» 11 Kɛlɛ salaʋusu ɠundiɠii laani ɓato ɓizɛ nui ta ɓato kɛɛ nui la, é leʋe Pɔle wooi ʋa, é ɠɛni bosu. 12 Naa ʋoluma tɛi ɓato losuʋɛ la ɠɛni ʋani ga nu samai leʋe ná, nuɓusɛi bɔɔlɔzu zolooni ma ga gi zeɠe ná, ni toɠa zoo ɠɛɛzu gi zeeli Fenikise, Kelɛte ɓato losuʋɛ nii gaaʋotegai lɛkpɛma nu yeezazuʋɛ folo liizu ʋelei ma, ta lɛkpɛma nu ɠɔʋɛzuʋɛ folo liizu ʋelei ma, nii a kɛ gi samai leʋe miná.

Fiilɛ wolai lokoleʋe vai kpoloɗɛi ɠa

13 Lɛkpɛma nu yeezazu ʋele viilɛ goi ʋaani fɛɛ, ti ɠisiɛni ga ti yiima vai laazeelia ti ʋɛ, ti kɔlu ɠapɔgi ɠulani ziɛi wu, ti li ga ziɛ zaama yooi Kelɛte ɠoba ʋelei. 14 Kɛlɛ su la ɠɛni ɠoozani, fiilɛ ɲɔi nii daaseigi ga «Wulakilɔn,» naa lokoleʋeni ziɛ zaama laai maazu. 15 Fiilɛi ɓatoi zeɠeni ya, naa la ɠɛni zobo sɔlɔɔni fiilɛi ma, gi ɓɔɠɔ yɛni zea, é ɗa li ga giye. 16 Gi leʋeni ziɛ zaama you goi ta ɠoba, daaseigi ga Keloda. Tɛi é ɠɛni gi tago maalɔɔɠuzu, gi ɠaaɓaani kele gi kein koi mazɔlɔɔ. 17 Ti tɛai ma ɓatoi zu, ti kpɔba ʋele ɠaiziɛni, ti ɓatoi zaamaɠili ga galuiti. Tɛi ti ɠɛni luazu ga é mina ʋili ɲaɠae munɛmunɛgi zu, ti fiilɛ zuzo seɠei yeini, naa ɠa é kɛɛni ti ɓɔɠɔ yɛni fiilɛi ya, é ɗa li ga giye. 18 Poluma voloi, tɛi fiilɛi ɠɛni ɓatoi wo la ɲiikpisu, ti ná-kasɔi ɠilazu ʋilini ya kpoloɗɛi wu. 19 Foloi zaʋasiɛi, ti ɓatoi ɓizɛ zɔɔlaiti pilini ya kpoloɗɛi wu ga ti ɓɔɠɔ yeeiti. 20 Folo mɔinmɔin daawu nu la mɔ ɠɛni foloi ta somideɠaiti kaazu. Fiilɛi ɠɛni liizu ga zeeɠaaɓa nɔ kenein, gaaɓelasu kito nɔpɛ ge la mɔ ɠɛni gi ʋɛ, ga gá yɛ vulua.

21 Suɠoozani niina gi la daami wosu, Pɔle wuzeɠeni nuɓusɛiti saama, é ɠɛ ma: «Wo pɛtɛga, bɔ̀ɔlaiti, ga maanɛɛni ga wo woilo gòo ma, ade mina zeɠe Kelɛte, naazu ade ɠɛa ɠizosu niima maanɔɠɔi ta faa zuɠoloɠologi nii ma. 22 Kɛlɛ nà wo lɛnɛsu niizu ga wo zɛbɛzeɠe, wo tanɔpɛ ge la ʋalaga zɛnvui ma, kɛni ɓatoi nɔ ɠa é ɠoloɠolosu. 23 Za kpidii GALAGI nii gè zea ta gè dɛbizu, naa ná-geezuɠeelai gila maaɓuɠaʋɛ bà, 24 é ɠɛ mà: ‹Pɔle, mina lua, tɔɔzei kɛni è lo feya Seezaal ɠaazu, tɔ vɔlɔ ka GALA ge è-ziɛɲɔɠɔiti pɛ kaliva è ma, tanɔpɛ ge la zaa.› 25 Naa ɠa é ba, à zɛbɛzeɠe mu, bòaiti, tɔɔzei nɔ̀un daaʋɛ GALA da, ga ʋelei bogai la mà, zekana é ɠɛɛzu la. 26 Kɛlɛ kɛni dɛ ade ʋili ya ziɛ zaama laai gila su.»

27 Nii ɠɛni ga kpidi puugɔ maazu naanisiɛi (14), fiilɛ wolai ɗa li nɔ ga giye Meeditelanee ɓoloɗɛi ɠa, kua zaamai ɓato ɓizɛ nuiti ti gaaɠaani ga gi maaɓuɠa kakei ta ʋa. 28 Ti kɔɠɔ galui ʋilini ziɛi wu, ti ka ga buɠoozaʋɛ ga mɛtɛlɛ ʋuusaʋagɔ maazu lɔfela (37). Gi ʋa lago li poun, ti pili mɔnɔ, ti ka ga mɛtɛlɛ ʋuufelegɔ maazu lɔsaʋa (28). 29 Kɛlɛ tɛi ti ɠɛni luazu ga ɓatoi mina loɠa kɔtuiti ba, ti kɔlu ɠapɔ naanigɔ ʋilini ɓatoi ɓoga ʋelei, ti ɓala ga wozai seɠema vai. 30 Tɛi ɓato ɓizɛ nuiti ti ɠɛni pɔ ga ti ʋela, ti ɠula ɓatoi zu, ti kein koi ʋilɛni ziɛi ɠa, eɠɛ ta ɠɛ liizu poun ga ti kɔlu ɠapɔgiti pili ʋelela ʋelei. 31 Pɔle ɠɛni salaʋusu ɠundiɠii ma ta salaʋusuiti: «Ni niima nuiti ti la yɛni ɓatoi zu, wo la mɔ ɠizoga.» 32 Salaʋusuiti ti kein koi ma ɠaluiti teʋeleʋeni naazu, ti ɓe ba, é loo bu.

33 Wozai seɠe ma la yɔɠɔzu, Pɔle ɠɛni nuɓusɛiti pɛ tɛnɛsu ga ti daamii wo, é ɠɛ ti ma: «Za ɠa ga folo puugɔ maazu naanisiɛi (14) wo ɗa maaɓɔungi wo, wo la dɛ daamii nɔpɛ boni. 34 Nà wo maanɛɛnɛzu deɠɛmu ga wo daamii wo niina. Naa wola zoloogɛ wo ma, nii a kɛ wo ɠula ʋɛ, naa ʋoluma à la dà: Wo tanɔpɛ undeɠai ɠila kpalaa ge loa ya.» 35 É naa wogai ma, é ɓului zeɠeni, é mamagi ve GALA bɛ ti pɛ gaazu, é galeɠale, naa ʋoluma é tɔɔzei ga mia. 36 Zɔiti pɛ ti zɛbɛzeɠeni, ti tɔɔzei ga daamii woga. 37 Gɛi kpein gi ɠɛni ɓatoi zu, gi ɠɛni ga nu unfelegɔ puulɔfela maazu lɔzita (276). 38 Ti daamii wogai ma, ti ɓaa kpe, ti ta ɠulani ɓatoi ɠasɔi ma, moloi da ga ɓeleegi, ti ɗa naa ʋili kpoloɗɛi wu.

39 Siɛgi zu woza seɠeni la ma, ti la ɠwɛɛsu ɠaani kakei ʋa, ti wɛlɛni, ti ziɛ ɓekegi ta ʋɛtɛ ta ma ɲaɠaegi, ti ɠɛni ɠɛɛzu, ni ta zoo ti zɔ ɓatoi ʋa miná ʋelei. 40 Ti kɔlu ɠapɔgiti ma ɠaluiti teʋeleʋeni, ti naati zɛ ziɛi wu, ti yeeɓe gaamago ɓato ɓizɛ aniiti ba. Ti fiilɛ zuzo seɠei wuzeɠeni, ti tɛ, ti ɗa li ga kakei ma ʋele. 41 Kɛlɛ ti ziɠani ɲaɠae siɠigi gila ba, nii kpoloɗɛi ma veinfein felegɔi gaalɛai ba yɔɠɔzu, ti ɓata ná. Ʋelelaʋɛ ɓatani ba kpe é la ɠɛni ɲiikpisu, ʋoluzuʋɛ ɗa ɠaleɠale ga kpoloɗɛi ná-zeeɠaaɓaai.

42 Salaʋusuiti ti zolooni ma ga ti kasoɠa nuiti pɛ paa, naa ɠa a kɛ ta mina yɛ lasesu, é ʋa ʋela. 43 Kɛlɛ tɛi salaʋusu ɠundiɠii ɠɛni pɔ ga é Pɔle ɠizo, é la ɠɛni vaani bu, ti ʋa naama vai ɠɛ. É devei veeni ga zɔiti pɛ ti zoogai lasesu, naati ti ʋili ziɛi ɠa mɔunpa, ti kakei mazɔlɔɔ. 44 É ɠɛ zɔiti ti zei gulu zɛʋɛiti ma, ɓa ɓatoi ma ɓulukpulugiti ma. Ʋele ɠana ɛsɛ pɛ ge kakei maazɔlɔɔni la ga pagɔ.

28

Pɔle ɠɛai ma ziɛ zaama yooi zu daa ga Malete

1 Gi ɠulaai ma faaɓaagi laawu, gi kwɛɛni ga ziɛ zaama yooi naa laasei ka ga Malete. 2 Ná nuiti ti yeezeini gi wu ga pagɔ, ti abu wolai ɠaazoni, ti gi pɛ toli ga gi ɠɔɔlɛ, tɔɔzei tonai ta kɔɔlɛi ɠa é ɠɛni ʋaazu ga gola. 3 Pɔle kpataɠalagi ta ɠaalɛɛni ba ga é pu abui ɠa, kɛlɛ abui liegi maaʋele ma, pɛɛɠaali ɠila ge ɠulani su, é so zeei ʋa. 4 Ná nuiti ti kaalii ɠaai ma zɛlɛni Pɔle yeei ʋa, ti ɠɛni ɠɛɛzu ɓɔɠɔ ma: «Gaama zu zunui nii ɠa ɠɛ ga nu ʋaa nui ta, kulaa nɔ ɠa feya faa ɓɔii zu kpoloɗɛi wu, gaamanɔ ada-ɠalagi ná-tukpɔi la vaani bu, é ʋa yɛ vulua.» 5 Kɛlɛ Pɔle kaalii voɓeni abui zu, é la vɔlɔ ma zoolɛ nɔpɛ gaaɠaani. 6 Naama nuiti ti ɠɛni ná maaɓɔunsu, é ɠɛni ti ɠisu ga ti Pɔle ɠa zeei ve, ɓa é loo é za gaamanɔ. Tɛi ti lɛbini maaɓɔungi naa zu, ti la faa ɲɔu nɔpɛ kaani, é ʋa ɠɛ ga Pɔle, ti-ɠigi valiboni, ti ɗa ɠɛ ma: «Galagi ta ʋe de.»

7 Ná ɠobaʋɛ ziɛ zaama yooi naa ma nu wola mɔungi daaseigi ga Puɓiliuse ná-kpeleiti ti ɠɛni ná. É yeezeini gi wu ga nɛɛnɛgi, é gi laazuʋɛɛ folo saʋagɔ laawu. 8 Puɓiliuse kɛɛɠɛ ɠɛni zeeɓɛzu, kɔlɔkpadimai ta kɛlɛndɛgi ɠa é ɠɛni ba. Pɔle lɛɛni pɔ bɛ, é GALA fali bɛ, é yeela ma, é balo. 9 Naa ʋoluma, seeɓɛ nui niiti kpein ti ɠɛni ziɛ zaama laai zu, ti ʋaani ɓalaa, tama ti pɛ ti ʋaloni. 10 Ti unfema wola veeni gi ʋɛ, gi liizuʋɛ nii pɛ é ɠɛni ga gi ɓɛdɛma ani, ti naa pɛ feeni gi ʋɛ.

Pɔle zeeli vai Wɔlɔme

11 Alu saʋagɔ leʋeni pɛ gi ʋa lɛ Alɛgezandili ɓatoi gila su, nii é samai ɠɛɛni ziɛ zaama laai zu, ɓatoi naa laaseigi ʋoluʋɛ ɠɛni ga «Gala felegɔiti ti ga yoogiti.» 12 Gi zeelini Silakuse taazuʋɛ, gi kɛ miná ga folo saʋagɔ. 13 Gi zeɠeni miná, gi ɗa li ga kake ɠobu ʋelei, eyɛsu gi zeeli Legio. Poluma voloi lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ viilɛi lokoleʋeni, gi kɛɛni ga folo felegɔ gi ʋa zeeli Puzɔle. 14 Gi kidaaleʋe nuiti tanigaa ɠaani miná, ti gi maanɛɛnɛni ga gi dɔɔɠɔ ɠila kɛ ti ʋa. Ʋele ɠana gi zeelini la Wɔlɔme. 15 Wɔlɔme ɠidaaleʋe nuiti ti gi-maawoo mɛnini, ti ʋilɛ pele ma gi laaɠomisu eyɛsu ti ʋa adaʋɛ ná laa ga Apiyuse Lɔɔɠɔi, ta ʋɛ ná laa ga Wɛɛn Laazu Ʋɛlɛ Saʋagɔi. Siɛgi zu Pɔle ti ɠaani la, é GALA mamani, naa ʋoluma iɲɔ ge lɔɔni.

16 Siɛgi zu gi zeelini la Wɔlɔme, ti vaani bu ga Pɔle yɛ ɓɔɠɔ ʋɛlɛ wu, salaʋusui gila ge ɗa wɛlɛ ma.

17 Folo saʋagɔ leʋegai ma, Pɔle Zuifuiti ta-lotuɠɔiti tolini ga ti ɠomi ta naati. Siɛgi zu naati ti ʋaani la pɔ bɛ, é ɠɛni ti ma: «Kɛ̀ɛleaiti, gè la faa ɠoloɠoloni ada-nuɓusɛiti ma, gè la ade-mɛmɛwolani ta-vaa ʋɔlɔmai ta ɠoloɠoloni ɓalaa. Anɛɛ naa ʋe, ti sòni, ti pìli kasoi ɠa Zeeluzalɛme, ti kùla miná, ti fè Wɔlɔme nuiti zea. 18 Naati ti ɓegai ma ga nà-faiti buuʋɛtɛ, ti ɠɛni ɠɛɛzu, ti pìlɛ, tɔɔzei ti la ɠɛni nɔ̀un sɔ kaani, nii soloogai nu ʋa vaa ma. 19 Kɛlɛ tɛi Zuifuiti ti la ɠɛni vaazu naa wu, kɛɛ ɠeleɠele ge la ɠɛni ná kɛni gè wooɠulani masagi Seezaal ma, naa la bosu ga wɔin ɠa mà ga gè nà-nuɓusɛiti maalɔ. 20 Naa ɠa é kɛa gè toligi wogai la ga ade ɠa, ade yɛpɛ é ʋilɛ naama vai ʋa, tɔɔzei Izelayɛle ná-kitogi maaʋele ɠa za gè yɔlɔɠɔi nii zu la.»

21 Zuifuiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gi la sɛʋɛ zɔlɔɔni, é ʋa zeɠe Zudee yooi zu ɗa-vaa zu, gi-ɠɛɛloin gila kpalaa ge la ʋaani, é ʋa ɗa-vaa ɲɔu wo gi ma. 22 Kɛlɛ wɔin ɠa gi ma ga ɗa ɓɔɠɔi è ɗa-ɠisiɛi lɛ ga giye. Nii é ga kalagi naa è ʋɔɔpɛai ba, gi kwɛɛni ga adɛ pɛ nuiti ta wuzeɠezu daalɔɠɔma ga gola.»

23 Ti ku ɠili toni ga ti ɠomi. Naama voloi zeeliai ma, ti ʋaani pɔ bɛ, ti mɔin, é leʋe ma mɔungi ʋa. É zo sobui ma eyɛsu kpɔkɔi zeeli, Pɔle ɓɔɛni ti ʋɔ, é ná-kalagi wo pelei lɛ ga tiye: É GALA ná-masadai ma wooi laazeelini ti ma, é Moize ná-tɔgi zu wooiti seɠeni ta GALA goo wo nuiti ta-ɓɔɛiti, é ɠaaɓa kele ga é ti-ɠigi lati, é lo Yesu ná-fai ʋa. 24 Tanigaa ti laani gooi la, zɔiti ti la kɛɛni pɛ ti ʋa la da. 25 Siɛgi zu ti ɠɛni zeɠezu la Pɔle ʋɔ bɛ, tiya letele ti la ɠɛni zolooni faa ɠila ma, Pɔle niima ɠisiɛ ɠilagi woni ti ma, é ɠɛ ma: «Gaama ɠɛni Zɛnvu Ɲadegai ya, siɛgi zu é ɠɛni ɓɔɛzu la wo-mɛmɛwolani pɔ ga GALA goo wo nui Ezayi maaʋele, é ɠɛni ti ma:

26 ‹Li, è ɠɛ niima nuɓusɛiti ma:

wa la woilo nɔ,

kɛlɛ wo la faa ɠaaɠaa pɛ.

Wa la wɛlɛ nɔ,

kɛlɛ wo la wozaɠaa pɛ.

27 Tɔɔzei niima nuɓusɛiti ti ɠɛa ga kigaaza nuiti,

ti ɓɔɠɔ woizuɓɔlɔa, ti yeeʋɛɛ ɠaazu,

naa ɠa a kɛ ti ɠaazu mina wozaɠa,

ti-woiyeɠeiti ti mina faa mɛni,

ti-yii mina faa ɠaaɠa,

ti ʋa ɠale ma pɔ̀,

nii a kɛ gè ʋa ti ɠɛdɛ.› »

28 Pɔle ɠɛni ti ma ʋolu: «À kwɛɛ mu ga kizo fai nii GALA ge fea, daa ɠana zeelizu zii ɠiligiti ma, naati mu ta woilo ma.» 29 [Pɔle naama wooi wogai ma, maaɠaali wolai yɛni Zuifuiti zɔɠɔzu, ti ɗa li.]

30 Pɔle kɛɛni ga kona felegɔ pɛlɛi naa wu, nii é seɠeni. É ɠɛni yeezeizu nuiti pɛ bu ná, niiti ti ɠɛni ʋaazu pɔ ga ti ka. 31 É ɠɛni GALA ná-masadai ma vai laazeelizu, é ɗa kalagi wo, é ʋilɛ Maliɠii Yesu Kilista ná-fai ʋa ladalai zu, faa nɔpɛ ge la ɠɛni kpeteʋeni naa ʋa.